e 


1 


** 


SE RTATIO 


* 


DICA, 


ME 


DIS 


PARTIBUS 


EARUM QUE CURATIONE.. 


* 


7 


ADUSTIS CORPORIS 


* 


* 


J ee 


* 4 * * 
* # 
# * % 
& 4 hs. 
1 
» x 8 ; 1 * 
4 4 * FA ; * 2 
— + * *, 
5 * * * 
2 
3 * 
X * 4 
- 
5 
* 
. 
* 
* 
5 
- 4 
x 2 
9 
* x £ 
tr ne eee 8 


7 
7 
* 


| DISSE 


x 


TATIO MEDICA, 


5 


% & 
- 
: 
* 
- 
OY 
of 
4 
Of 
* 2 
- 


PARTIBUS CORPORIS ADUS 


EARUMQUE CURATIONE. 
_ Avcroxs EDVARDO KENTISH, M. D. 
| EDINBURGI:_ 
| EXCVDEBANT JACOBUS PILLANS ET FILIL. 
| 52. =" $90. - 8 3 


TS, 


— TT 


— 


Pe 


. 


r nn I penn oat pert rc — 
r 2 ps þ 


44 


* 


— eee 


CCD 


— — 


—ů—ů 


e vet ne 


* 


* 


833 


"ol 


217 8 
f : 3 erb 1 0 
E 
hn 


» 
by £ 
* 1 * LA ) 
- 
* 
3 : 
* 3 
* E * 
% 
Y 5 * . 
n * 3 


7 


1 ”7 


e 1 
"4 vn A N 
W 


2 399 + a") 


* 


1 


— TIES 


K 
"+, ad 22 ů—— ů og ore — 
1 " . 2 


* 


JOANNI RAMSAY, M. D. 


ING ENII ACUMIN E, 
DOCTRINA VARIA, | 
ERGA nn mole BENEVOLENTLA, 
OMNIBUSQUE 411505 BONIS, 


K GENEROSUM POPULO SECERNUNT, 


INSIGNI: 


Hoe OPUSCULUM, 


* 


OBSERVANTIZ TESTIMONIUM QUALECUNQUE, 


D. D. Cove, 


EDVARDUS KENTISH. 


- 


REY 2 
Oe n 


— 
NN 


— 2 —ů— — 
r Oe — 


r 


VAT 


IS. CS — 
— —— 
£ 0 _—__ 


— 


2 8 rere 
X rr So —— 


8 


DISSERTATIO MEDICA 
1 . INAUGURALIS, 
ADUSTIS CORPORIS PARTIBUS, 


7 


EARU A CURATIONE.. 


r STR LO ETA TI ANA CEAIDER. a” 


Avcroxs EDVARDO KENTISH. 


— — — — 
— — — — — 


oi r A APTN 2 


Ty Omines ex tempore, quo primum ſunt 
On creati, ignis effectibus, cum ſalutaribus, 
tum pernicioſis, ſemper patuere. Inter varia 
5 remedia, diverſis temporibus ad dolorem ſub- 
levandum excogitata, variæ methodi, quibus 


aduſtæ corporis partes tractari debeant, in 


medium prolatæ ſunt. Verum earum enu- 
meratio æque futilis inveniretur, ac naviga- 


| 7 A tionis 


tionis ante repertam pyeidem nautic am hilto= 
ria, quæ prolixis narrationibus de orĩs legen- 
dis conſtabat, regulaſque tradebat, dum Seyl- 
lam vitabas, ne Charybdi nimis appropin- 
quares, Sed poſtquam magnetis natura inno- 
tuit, ars navigandi penitus mutata ft. Pari 
1 quum principium Juke in medicina 
ſit repertum, praxis empirica, per multa ſe- 
cula uteunque jactata, quam primum eu- 
lare debet. In hocce tentamine pro virili 
explicare conabor, principium, unde in nu. 
juſmodi malis curationis, quam adhibere ſoleo, 
felicitas pendet - quamque juſtam ac effica- 
cem eſſe, complurium in hac inſula magni 
nominis e teſtimonium argumento 


eſt. 


Pzrvs autem quam propoſitum ingrediar, 


quaſdem 


£ 7 = % : 
: ( 7 | | Z | y | ) 
1 I 2 : Ke 


quaſcem obſervationes, de nonnullis caloris ri. 


goriſque effetuum uſfttatiorum, præmittere vide. 


tur. 


. Calor atque  frigus, verba quibus homines 
vulgo utuntur, adeo incerta ſunt, ut vix 
| ullam | idæ am accuratam 8 prebeant 5 quoniam 
hæc ſolum pendet a yariis ſenſationibus, qui- 
bus identidem afficimur, eademque res tam 
calida quam frigida eodem tempore ſentiri 

poteſt. Sic fi duo homines, (quorum alter e | 

balneo frigido, ad gradum quadrageſimum 
thermometri E arenheitiani, alter vero e balneo 
calido, ad gradum centeſimum et duodect- 
mum, modo emerſit), vitro, cujus calorem 
indicat gradus ſeptuageſimus cjofdem tbermo- 
metri, manum admovent; ſenſationes eorum 
a ſibi invicem valde diſcrepare invenientur : 


"Aa ille 


— 


= e 
1 ? 
TIS. © 

734 A 2 

3 
$8 1 

47 > 

EY 

on * 

V1. 

bg 4 
1 I 

; 8 * 
1 | 
4 9 : 

2* 16 
Is 2 . P 

4 
[1 * 

14 
. 

Wt 
* 4 * 

x 
þ 45 
5 
7 * 5 

+ 

A. 1 

3 
1 
i p 

5 8 
* 4 

. L p 

3 

— 11 

1 

1 

„ 

. 

38 

+= 

. 

Le. 

1 

{8 

4 

4 

. 

51 

* 0 

ET” 

174 

. 4 

* 4 

i * 

[YN AY 

67 
17 
* 5 

i 
W - 

£2 v 
1 Y . 

745 L 
j4 019 

13k 
„ 
1 

4 
1 
15 

5 

3 

3 Y 
19 

3 

14 

F. 

1 1 

fl 

> | 

i 
= 
. 
1 
1 * 

" 8 7 

N 
* FY 
: Fe 
I - 

1 

+ 
2 
11 

4 

47. 

% £1 

. 

M5, 

bl L 
FS 

44 

15 

3 

4 a 

3 
7 
1 
4 
. 
125 
* 5% 
La 
18 
21 
1 
8 Py 

— 

FM 
198574 
1 
g | 

+ I 
4 : 
LN 
$f 
19 

by 

3 
$2 


re 
— 


by — — , 


wot 2 — 


i ; Me, 
bY : 
( 4 . 1 ) ; : i : : f 


| ille e calotis, ke autem frigoris, ſenſum 
percipiet. Præterea; ;  frigus nihil aliud ni! 
calor imminutus plerumque habetur : : quo- 
niam frigus peſtivum, vel omnis caloris abſen- 
tia, nuſquam hactenus fuit detectum. Hine 


optimum confilium mihi videtur, minimi . 


ris gradus, i. E. Hisoris, l explorare ; 3 
fic enim maximi ealoris gradus effectus melius | 
evolvere poterimus. Verum i in hujuſmodi i in- 
veſtigatione ſolum attentionem fibi vindicant 


11 caloris gradus thermometri, ſupra infraque — 


congelationis punctum, qui principium vitale 


animalis, eorum actioni ſubjecti, extinguere 


ſolent. 


IMERIMISRH; 


2 


% 


IMPRIMIS; Dx caLoms INFRA CONGELATIONIS | 
© GRADUM EFFECTIBUS, QUI FRIGORIS - 
 » EFFECTUS VULGO/DUCUNTUR.. 


UN IVERSA natura animata quadam ſeſe tuen · 


di poteſtate gaudet, Au ubi a cauſis noxiis 


laceſſitur, ſecundum Te: animalis ea inſtruc- 


ti agit. Hane poteſtatem plante pariter at- 


que animalia poſſident; nainque complures gra- 


a congelationis punctum exiſtere poſ- 


lung verum, calore poſt tempeſtatem humidam 
ſubito ablato, fluida in earum vaſis contenta po- 
teſtatem ſuam perdunt, et ſecundum leges ma- 


teriei inanimatæ congelantur. Hinc, quando ge- 


lu intenſum occurrit, plurimæ plantæ arboreſ- 


gque moriuntur; . he ſane interdum magno - 


ftrepitu 


(+3 


ſtrepitu rumpuntur. Animalia autem vi ad- 


hue magis infigni ſeſe tuendi jnſtruntur z ha 
enim vis exiſtit in quibuſdam | animalibus claſ- 
ſium inferiorum, nimirum, in vermi terreno, 
quum aeris ambientis frigus puncto congela- 
tionis aliquanto is fit, quamvis ipſius 
animalis calor infra illum gradum non deſcen- 
. 1 
derit. Verum, quum ad hunc gradum ali- 
quamdiu manſerit, calor ſubito imminuitur, 
fatiſcente vitæ vi, animal moritur, atque tunc 
atris ambientis temperiem ſtatim fibi afſumſt>. 
Quo magis perfectum eſt animal, eo majore 
hujuſmod! vi gaudet; et, quamvis homines a 
natura non æque bene tecti, ac nonnulla alia 
animalia, vjdeatitur, tamen quum animo per- 
| pendamus f beneficia ä ab experientia 0 nm. 
commercii civilis incrementum, variaque ar- 
tificia, quorum one len{ationes minus grate ar- 


centur ; - 


| centur non cauſa, eſt cur ovibus lanam, vel 
vulpibus pellem villoſam, S invideamus. Sed, 
8 quamvis homines ab experientia auxilia hu- 
juſmodi derivent, eſt ubi ſubitæ caloris immi- 
nutioni obnoxii cvadunt: atque hoc in Sibe- 
ria, in Helvetia, demumque in Canada, fre- 
7 quentiſſime uſuvenit. : Exempla traduntur, ubi 
barbari homines, qui contra jus faſque Ame- 
ricam in ſuam poteſtatem redegerant, ineunte 
ſeculo decimo ſexto, ut longas ambages circh | 
montes Peruvianos vitarent, auri facra Fame 
adducti, Antiſonam, montem altiſſimum, ſu- 
perare fruſtra moliti, in ejus ſummo perierunt 
præ frigore, adverſus cujus en nec auri 
deſiderium inſatiabile, nec animi adfectus in- 
de pendentes, eos defendere potuerunt. De- 
hinc centum amplius annos in eodem ſtatu, 
quo quiſque extinctus erat, reperti ſunt. 


IN 


, 


77 


4 


. 


Corporis ſuperficies motum ſuum, ſeu vitam, 


comitibus ſtatim  cooperitur : nive, . 


T3833 


omines peregrinantur, 


præſertim vero ſi equitant, ſæpe eos adoritur 
magna ad ſomnum . cui fi non 


reſiſtunt, torpori exitioſo eito ſuccumbunt. 


Hanc mortis formam, ut ex iis, qui eam wgre 


evaſerunt, accepimus, nullus dolor comitatur. 


ww 


primum perdit. In Canada, quum hicce 


caſus viatori accidit, mortuuſque videtur, a 


tque fic 


tectus totam noctem manet, dieque | a 
viam iterum eapeſſere plerumdue poteſt; | At 
ſi ſenſum tarde recuperare videtur, ſtramento 
eum circumdant, quod, quippe quia congela- 
tionis gradu complures gradus ſuperius eſt, 


ſtimulus ſuppreſſas vitæ functiones reſuſcitan- 


do par invenitur. Atque hi ſunt caloris im- 


minuti diuturnioris effectus. In iis regionibus, 


II 


EK ; 


in quibus calor multum imminutus mag- 


nam anni partem dominatur, haud raro con- 
ſpiciendi ſunt homines, quibus naſus vel aures 


inde mutila facta fant. 


Exlxrus ile phyſiolo gus n Hunter 
7 docet, anno 1776, gelu intenſo prævalente, CIl- 
ſtas gallorum, quos poſſidebat ren, læves fac- 

tas fuiſſe, et dimidio anguſtiores, cum margine 5 
æquali; quaſi eorum pars dimidia abſciſſa 
efſet. Hujuſce rei ratione explorata, a ſervo 
certior factus eſt, dum gelu intenſum præva- 
lebat, in pleriſque ruris partibus gallorum criſta- 
rum portionem mortuam faQtam decidiſſe. Hoc 
frigori attribuit, unde pars, quæ congelata eſt, 
vita privata delapſa fuit. Ut hanc opinionem 
confirmaret experimento, galli teneri criſtam, 
in ſalis et glaciei mixturam, (cujus frigus 0 


„ . thermometri 


- 
4 V= 


| ſerrati, ſemidigitum raff, prorſus congelati ; 


ſunt. Albi durique faRi ſunt, et, parte re- 


de 


therwometti indicabat), immerſam, congelare 


aggreſſus eſt. Ctiſta ipſa, quippe craſſa atque 


magna, congelari nequibat "At margines ejus 


ſecta, nec ſang: is erupit, nec animal dolore 


ket viſum eſt. Deinde in eandem mixturam 


| immerſit unam palearum, latam tenuemque, 


quæ facilime congelata eſt. Criſta paleaque 


regelatæ iterum caleſcere cxperunt, ſed co 
lorem purpureum retinuerunt, pelluciditate, 
quam altera palea habebat, deleta. Vulne- 


rata criſta fanguinem jam libere profudit ; 


parteſque congelatze vix ante menſem fere 


— 


præteritum ſanuerunt, priſtinumque colorem 


recuperarunt. Partes autem ſanis prorima 7 


primum integre iterum factæ ſunt. Idem quo- 


* cunic alorum aures congelavit, quæ duræ 


rigidæque 


„„ 
rigidzque fade ſunt, et farfice fam in patva 
fruſta abierunt. Ex us regelatis. ſanguis 
adi per- 
dita, adeo flaceide evaſerunt, ut facile dupli- 


_ erumpere cœpit, et, naturali vi refill 


cari | x ent, Ex mixtura retrafle hora circi- 
ter poſten recaluere, calorque haud parum au- 
| gebatur. Inflammatz quoque craſſiores factæ 


| ſunt, caloremque aliquot dies retinuerunt. 


Ex hiſce experimentis colligere poſſumus, 
: partium actionem ſuſpendi : galli enim criſta, 
vel cuniculorum auribus, ſectis, nullus ſan- 
guinis 3 us deprehenſus eſt, neque 
; ejuſdem profluvium accidit. Verum partis 
actio ita ſuſpenſa idonea cura ad. fanita- 
tem priſtinam reduci poteſt. In Canada, ubi 
hujuſmodi aQtio ſuſpenſa in manibus pedi- 
by [ve occurrit, cam inſtaurare ſolent nive parti 
B 2 | affectæ 


( 12 3 
affect infricta, quippe quæ are, cui expoſitus 
erat homo, calidior eſt. Deinde aqua frigidiſ- 
ſima applicatur, quicum conjungitur frictionis 
ſtimulus, quæ nive adhuc calidior eſt. £ Sic ö 
actione, quam caloris ſtimuli incrementum - 
requirit, paulatim reducta, pars morbida ad - 


priſtinam ſanitatem iterum redire poteſt. 


. , So fi huic attentionem ſummam non | 
adhibemus, calorque juſtum gradum exce- 
dit ; pars in actionem rapitur inordinatam, : 
vires ejus languidæ cito exhauriuntur, ipſa- 


que moritur. 


EHENOMENS. morbo, quem gelu intenſum 
creat, propriis Jam perpenſis, conſtat, eum 
gignere ſuſpenſam vaſorum partis actionem, a 
caloris ſtimuli defectu pendentem. In tali caſu 


petendum 


e 
petendum eft auxitiun partis actione caute et 
paulatim reſtituenda, | temperie ſenſim adaucta, 
| donec calorem ſolitum perferte, ; vaſorumque | | 
actionem, quibuſcum connectitur, ſuſcipere, 
poteſt, corpore ad priſtinam actionem æquabi- 
lem tandem redacto. Si poſtulantur remedia in- 
terna, ea, quæ actionem imminuunt, ſint, opor- 
tet. Namque fi, ventriculo ſtimulato, inten- 
ditur cordis et arteriarum actio, gravior fit 
morbus ; quicquid enim adauget diverſitatem, 
quæ inter ſyſtematis univerſi partiſque pecu- 
liaris actionem intercedit, nocet: namque ab 
hujuſce actionis æquabilis æquilibrio reſtau- 
rato pendet morbi medela. Hinc, quando 
medendi methodum aggredimur, partis actio- 
nem majore caloris quantitate intendere, ſy⸗ - 
ſtematiſque imminuere, oportet, ut partis ac- 
tioni imminutæ reſpondeat, corporiſque actio 


 #quabilis 


( 14 ) 
æquabilis reſtituatur. Si id non ſumma cura 
perficitur, ſequitur continuitati⸗ folutio ; quo- 


niam pars haud amplius ſanguinem per ſe ve- 
hit, ideoque moritur, et peculiari corporis ac- 
tione a partibus ſanis ſejungitur, ut in quovis 


ſphaceli exemplo aliunde derivato accidit. 


— — r — . —— . „ — — — = : 
We SOIT. > 08 muy pet * * WEIR ” 824 cx 6 "uy * 4 — * * 5 — — - 
yy; 1 3 bee. a n do) * 15 : — * c * 4 — — CARS COT — — — — : 8 
2 7... Er A bin ² ngerr wenn ng: 77 r * 938 ENF 187 IF ASI —˙ůtpt ̃̃ õ . : 
— _ — . — . 5 1 „ — 2 * Spit, SI N X — —— 
r r - 23 , NT 


Ex ſupra dictis concludere licet ; .2uum partir 
actio, flimulo quo vis ſolito ſubducto, multum fit 
imminuta, applicationem ejuſdem flimuli, (ve! 
cujuſvir  alius in ejus loc um. ſuffedi), caute fieri 
debere, donec pars Paulatim ad priſtinam fan 


tem fit redacta. 


SECUNDO ; 


„ 


Quomodo animalia frigoris actioni re 


| que demonſtrant, homines pari modo ſub ar- 


poſſe: quod poteſtas caloris increments refiſten- 
di nuncupari poteſt. 


* 


SECUNDO ; DE CALORIS SUPRA e ; 


 PUNCTUM EFFECTIBUS; VEL. 
DE AMBUSTIONE. | 


% 


ſunt præ- 


Porxsras ſeſe tuendi, qua animali; 


dita, eorundem perfectioni reſpondere videtur. 


ſtere poſ- 


ſint, ſupra monſtravimus; et experimenta, qu 


Blagden, Solander, et vir in genioſus ac eruditus 


Eques Baronettus Joſephus Banks, iultituerunt, 


dore admodum intenſo, etiam ſub gradu ther- 


mometri ducenteſimo et ſexageſimo, exiſtere 


Incexosus Abbé Chappe narrat, Ruſſize inco- 
las in balneis ſuis vaporoſis ſub gradu centeſimo : 
: 6 


2 
78 +42 
B; ; 

nm 

. * 
7 

9 

4 

1 

K 

„ 
1 
[ 

* 

2+ 
· 

"3+" 
La. 7% 7 
3 i134 
1 
1 
1 
12 
f . 

7 
m3 

Y = 

„ 

1 

8 
WP — 

3 

2 * 
ae 
8 

75 b 
11 
. 
11 
5 : 
ID 52 
1 
to 7 
A * 
4: 3 
— i 
* 

/ $- 
„ 
4 bs = 

3 
2 
.* 5 

. 

* 1 

=. 

* 7 
_ 
5 
1 
, Y 
= _-— 
IS - 
> 
= > 5 
* 1 
% 4 q 
by — 
— A 
— 
4 l 
- * 
7 
3 $ 

3H 

_ FS 

IE 

o 4 

_ 
* 

2 5 
"| 0 
1 

* 

133 
L * 
1 
1 
* 
; 4 
. 
*S - 

5.3 
7 

2 
2 

+ $4 
6 

1 » 
a 
12 

* 

== 

v7 2 

LY 
13 
3 

* 

5 * 

8 

1 

1 

73 

-& 

* 

7 
_—_ 7 

bo. 

1 

_ 

7 

os 

DR 4 

=E. A 

\ © 

5 
2 

80 

_ 
* 

* 
- 
= 
FF: 
© i 
5 1 
* 

a 

1 
I 1 
> 


$ 
4 
; 
- 
2 
7 ” 
a 
4 
4 
i 
* 
£ 
7 
i} 
i; 4 
43 
+ 
© 
i}. 3K 
* 
> > 
ue 
* 


tationes caloris temporarias comitatur; at qua- 


6 


et ſexageſimo complures horas manere ſolere, 


unde ſtatim ſeſe in aquam frigidam præcipi- 


tant, et adeo non inde detrimenti aliquid ca- 


pere, ut effectus optimos, cum in morbis 


ſanandis, tum in iis arcendis, experiri ſo- 


leant. Verum non mihi in animo eſt hic 


demonſtrare vim reſiliendi ſyſtematis, quz mu- 


\ 


les in corpus. effectus ſubita caloris ſubductio, 


vel applicatio, exerat, - ut inde medendi me- 


thodus rationalis colligatur.—oſtendere cona- 


bor. Pericula, a Joanne Hunter in criſta galli 


et cuniculorum auribus facta, actionis et cir- 


cuitus imminutionem ſuſpenſionemque ab im- 
minutione caloris pendere, ſatis confirmare vi- 


dentur. 


Vr caloris effectum in ſanguinis circuitum 


detegerem, 


Cetegerem, in balneum vaporoſum, quum ar- 
dn ictus 60 intra horæ minutum numera-. 
rentur, deſcendi. Dum ibi manebam, thermo- 
metri temperies inter gradum 100 et 116 erat. 
| Quum aliquot hore minuta in balneo commo- 
ratus eflem, arteriarum ictus paulatim crebri- 
ores facti ſunt; et, tertia horæ parte præte- 
rita, centum et triginta intra minutum nume- 
rari potuerunt. Hocce periculo ſæpius itera | 
to, non concludere non poſſum, actionem ad. 
auctam effectum caloris manifeſtiſſimum eſſe : 
porro hanc actionem, dummodo temperata et 
generalis ſit, univerſo corpori impertiri : verum, 
fi ſabita et valida eſt, vaſa prius deleri quam 
actionem ſuſcipere, eamque reliquo corpori 
communicare, poſſint. Ita fines vaſorum, quæ 
modo muneribus ſuis functa ſunt, corpora in- 
ertia fiunt, partibus eorundem vaſorum vivis | 


£ 


C annexa, 


F 
i 
G 


34% 
4.55 
5x7 a 
1 
1 
135 
3 
FATS 
* 
N 
Sh 
143 
7 46 
"WE: 
15 
5 
. ; 
1 17 
4 14 
I; 
5 1 
#* 
_ 
"#1. 
4 © 
' F 5 
26 
7 85 . 
1 
4. ! 
WI 
i 2 
. 
.* 
- * 
17 
%* 
1 
. 
44, 
145 
N 
1 
44 
. 
$4.17 
47 
1 
9 % 
P : 
5 
. 
L 
: 


Pape er en yon Op. 


. - 
IP Ra PPP 1 . — 
8 * N r —— — 
ipod r 1 „ MINT CG . 1 — 
: pre 

"0 »2 * 8 a; 37 — 3 * * 2 — - *S 
n IF N L 8 — — — 5 > 

4 s EIS 1 2 =” " SE ods 

; ; 
: 5 2 


wo - r 
9 . ä * * 


6 


annexa, quæ ſtatim corporis proceſſum requi- 
runt, quo hæc ſeparentur, corpuſque ipſum 


actionibus denuo fungendo par evadar, nem- 


pe, ſecretioni et abſorptioni, quas ſani cutis 


manifeſto peragit. At varii exiſtunt gradus 
inter partis actionem læviter auctam ejuſdem- / 
que deſtructionem: raro, enim, vel nunquam, 


* 


occurrit injuria ubi partis textura deletur, 

quin partes eam inter integraſque fitz in ac- 

tionem intenfiorem rapuantur OO 

. 

HINc injuriæ, quas creat calor nimius parti 
peculiari ſubito a pplicatus, injuriæ locales 46 
actione aucta pendentes nuncupari poſſunt : et 
conſilia medendi ſunt ; 120, Partis incitatio- 
nem vel actionem imminuere; 2do, Syſtema- 
tis actionem adaugendo, partis actionis auctæ 


rationem obſervare, hac ſyſtematis lege in me- 


moria 


moria retenta, nempe, cujufois partis attione 
magnopere. adautta, partem adhuc, quam mus 
Mina, Bean ee, five Nimulb, qui ac 
tionem intendit, Ave quo vis alio ei ; fimillimo, do- 


nec aftio nimia ad Ban Janum reducatur *. 


Quo conſilio, partem prope ignem detinere 
optimum videtur : at quoniam ſzpe læduntur 
corporis partes, quæ igni admoveri nequeunt, 


applicationes maxime ſtimulatrices adhibendæ 


# F Lo 
„ 


ſunt. Namque inter remedia ſtimulantia nul- 
lum forſan validius eſt eo quod malo originem 
præbuit; hujuſmodi eſt fpiritus rectiſcatus for- 
tillimus, cujus opus oleis eſſentialibus augetur, 
et calefier debet tantopere quantopere partes 


. fſlanæe 


»Paffim vide JOANNTS BRUNONIS Elementa Medicine, 
opus eximium, unde Medicinæ, tot ſœcula arti prorſus conjec- 
turali, et erroribus innumeris obumbratæ, tandem affulſit lux 
nova, mira, cujus ope medentis judicium, in morbis curandis et 
arcendis non amplius ut olim, incertum et inops confili, de- 
mum viæ ret quodammodo infiſtere poteſt. 


„ 


ſane perferre poſſunt. Hæ multæque aliæ 


— 


ejuſdem generis applicationes auxilium præ- 
ſentiſſimum et efficaciſſimum adferunt. Non 

diutius autem continuandæ ſunt, alioquin ipſi 
malo, cujus ſanandi gratia fuerant adhibitæ, 
poſtea originem præbere periclitentur : dein- 
de in earum ſubeant locum remedia minus ſti- 
| mulantia, donec partes ſtimulis ſolitis incitari 


1 


poſlint. 


INTERNE adminiſtranda ſunt que corpus in 
actionem vehementem celerrime rapiunt, cu- 
juſmodi ſunt æther, Hiritus ardens, opium, vi- 
num, &c. quorum ope continuitatis ſolutionts 
more occurritur, actioniſque uniformitas, un- 
de pendet medela, reſtituitur. Curationem, 
ab hiſce principiis pendentem, juſtam eſſe, e- 
ventus, ut ſpero, medendi methodus atis con- 
firmabit. 

81 


Si quæ ſupra ſeripta ſunt de caloris effectibus 
vera inveniuntur, partium aduſtarum curatio a 
lege ſequenti pendebit, nimirum, cujuſvis par- 5 
trs actione magnopere adaucta, partem adbuc, 
quamvis minus minuſque, inc itandam ſt; ive 
ſtimulo, qui actionem intendit, five quovis alio, ei 2 
millimo, donec actio nimia ad naturalem redeat. 5 
PxRrENDATUR mali cauſa, nempe caloricum 
liberum, omnium, qui nobis innoteſcunt. ſti- 
| mulorum fortiſſimus. Si hoc a ſti⸗ 
mulus quivis fortiſſimus ſeligendus eſt, et 
quo magis ad eum appropinquamus, qui ma- 
lum creavit, eo melius eſt: quamvis etiam 
is juſto diutius protractus noxæ eſſe poſſit. Sic, 
primum applicandus eſt ſpiritus ardens fortiſ- 
ſimus, et, ut effectum certiorum præbeat, 
ad eum gradum calefactus quem pars ſana 


impune 


— p 
—— — 1 
4 
- 9 


8 (=) 

| impune toleraſſet. Poſtea bene diluendus, 
calorque pari modo imminuendus, eſt; frigus 
enim ſemper nocet, et eam ad horrorem pro- 

| clivitatem inducit, adverſus quam ſumma cura 
cavendum eſt, quoniam ſymptoma pernicio- | 
iſmum, febriſque ſym pathetic prænuncium, : 
eſt. Cui ad occurrendum, calor externus | 
magnus fit, totiuſque corporis actionem tan 
topere incitare debemus, quantopere gti 
ſalus perferet, Sic univerſi corporis actio 
partis actioni adauctæ reſpondebit, unde. 
actio localis aucta farin imminuitur, et 
totius corporis actio equabilis denuo redin- 
tegratur. Eodem itaque tendunt remedia 
cum interna. tum externa, et opere conjunc- 
to aQionis uniformitatem tandem reducunt. 

| Reſpondebis, hoc ſolum fieri quando actio in- 


tenditur ; verum, partibus deletis, deinde ad 


alia 


C3) 


alia remedia decurrendum elt, cujuſmodi ſunt 


emollientia, &c. 


" Gowns ſeriptores partes aduſtas in com- 


plures ſpecies diftinxerunt ; eas vero in dae 


dividere mihi optimum videtur : unam, nimi- 


rum, ubi ſolum augetur partis actio; alteram 
vero ubi quarundam partum intendinue aQo, 


: aliarumque textura a prorſus deletur. 


PaRTIS cujuſvis textura prorſus deleta, quid 
parti mortuæ a pplicetur, nullius momenti eſt; 
namque materiei mortuæ ſeparatio a partium 
virarum ations, non a remediis parti mor- 
tuæ applicatis, pendet. Verum profitendum 
eſt, me nunquam partis aduſtæ exemplum 
vidiſſe, ubi, etiamſi quædam partes prorſus 


fuerint deletæ, non ſemper fuerunt aliæ qua- 


rum 


path 1 a F at 6's fg * — — — 8 — ＋ 
» AR ont IPC et eee eee ACS oem * a 8 


46 OSA 1 SY 
BIO AS il att oo arte CERA bong! 4 


C4) 


rum actio ſolum 1 eſt. Et quoniam par- 
tes vivas ſervare ſemper neceſſarium eſt; 

in primo 5 ext Aden eſt methodus medendi, 
i. e. partes, quarum actio folum intenditur, 
ſervare; quo facto non retardatur partium 
mortuarum ſeparatio, quæ fe progreſ- 
ſum requirit; et, ſi injuria late patet, omnes 
corporis niſus elicit, etiamque febrem vehe- 
mentem ince n dt, quæ omni auxilii genere 

eget, ut W promoveatur, alioquin 
ſuccumberet ger. Namque fi partes vive 
mortuas a ſe ſeparare nequeunt, he illas ſibi 


aſſimilabunt, ſphaceluſque ſequetur. 


SERVATIS partibus vivis, quod hac methodo 
obſervata bidui vel tridui ſpatio fieri poteſt, 
partes mortuz magis conſpicuæ fient, et ſepa- 
rari incipient, Hicce . promovendus 


2 


r. 


[ont 
P 


8 


eſt corporis vigorem ſuſtinendo, remediis ſti- 


mulantibus et cibo nutrienti adhibitis. Eo- 
dem quoque tendit caloris ſtimulus, quem 
præbent cataplaſmata ſepe iterata. Lacte et 


pane conſtare poſſunt, iiſque inſpergi debet 
ſpiritus camphoratus, vel quodvis oleum eſſen- 
tiale. Hæc ſolum continuanda ſunt donec in- 
cipiat ſuppuratio, tumque diverſe vie infiſten- 


dumeſt. 


| Ira priſtina methodus partes aduſtas trac- 
tandi prorſus mutata eſt. Quum hujuſmodi 
caſus occurreret, remedia leniſſima, tam in- 
terne, quam externe, adhibita, et, e ac- 


ceſſerit ſuppuratio, continuata, ſunt, Deinde 


excitatum eſt ſyſtema, ut debilitati occurrere- 


tur, atque fic interdum adeo defatigatum eſt 


D ut 


>. 2 - EVO - — _— 
— 8 TY 3 om » 9 he IT 
2 4 Le Ore. 1d aft YR 2 2 2 ge — — + — « aww by 
. —Y 3 e * "Sg 
r TE rr n 2 boned , 1 . 
* „ F —— ny #5 - — _— — — 
; 4 . 2644 2 W 
3 , R 1 * — * oY OR RR e 
, 1 N 
Ws TY 
2 - SS 


— * . 2 I l 
2 2 . 8 2 e 3 + Nr SS Bi = 905 — 
n „ 0 3 5 r — = ra R © © --+ nas RO SOD CN. q 
— 8 9 2 n +" Roms + oa n 
2 MN - 5 _ Foes — — 5 wo 5 * n * 2 * ow ls 


deve pu 25 8 T 
e 


r 
— re 
— — os. . 


N 
3 


626) * 
ut fab nsctien ärskikta fit. Huic contraria 
eft tractatio hodierna ; namque ubl quævis 
pars nimis excitata eſt, quieſcere ob ſtimuli 
defectum non permittitur; ſed ſtimulus pro 
rata parte major applicatur, qui paulatim im- 
minuitur, donec ad actionem ſolitam redeat. | | 
Eodem confilio remedia interna : univerſum 
corpus, quod tempore, quo accipitur injuria, 
ſanum eſſe putandum eſt, valide ſtimulant. 
Univerſi lyſtematis actione validis ſtimulis ad- 
aucta, partiſque ftimuloturk defectu imminuta,. 
conſilium medendi certiſſime implendum, ſive 
adtionis equilibrium redigendum, eſt. Si 
quzvis corporis pars deleta eſt, hoc fieri non 
poteſt, ut ſupra dixi, quin quarundam aliarum 
ſyſtematis partium actio intendatur. Harum 


partium vivarum ſanatio primum attentionem 


vindicat; 


6270 

vindicat; atque hæc medendi methodus par- 
tium mogrtoariin ſeparationem promovebit, 
quo facto, et ſuppuratione fieri 1 nequa- 
quam incitandum eſt ſyſtema aut cibo lauto, 
aut remediis ſtimulantibus. Si nimis puris ſe- 
cernitur, mitia laxantia victuſque tenuis in- 
dicantur. Si cujuſvis partis, puta oculorum, 

debilitas adeſt, ad inflammationem proclivi- 
tate ſimul præſente, ſanguinis detractio topi- 
ca, vel modica e brachio quantitas ſubducta, 
auxilio ſunt. Oleum camphoratum, vel ejuſ- 
dem et aquæ calcis partes æquales, cutem no- 
vam teneramque, quæ formatur, ab injuria 
optime defendunt. Hujus generis ulcera, 
quum puris nimiæ ſecretioni diæta idonea ad- 
hibita occurratur, celerrime ſanantur. Si 
ægri vires ſuſtinendæ ſunt, corticis doſes par- 


D 2 vas: 


— _ 
— > — 


A a 
>. SI SP 
= 2 Pi 
* 
. — a, 


yy Tin dos —— une — rr — r * — 
- rarer — Ä « he rey TS 4 04> hy 2 NE 22 ——— —ᷣ„— 2 D 
5 1 3 - 2 — r © - G2 2 renn * — - ANA þ 2 > q a7 Bu 2 8 wy 
\ ra n 0 — boy r : K 4 ny 2 © gy 2 n 2 4 n — e 3 ti D "ol 
— he - y 5 * 5 — 2 r pod? > 2 6 2 7 = 2 . 
© my — qe 3 . 7 - OD ” 2 N N A 0 r * » OS. 5 = 
4 » n * 2 * » wh 4 G l _ 
1 * k _ Wo — ARA - fg 3 3 EY = 3 2 — Ef 2 — — 
2 K — «- 2b 2 — 4 2 22 — > 5 — - — I. — 
* - ; 2, . 8 2 „ 0 * N. 0 . * p * £ 4 
— <> kgs, oy — 6-4 33 * . feng £65 So Gat ou vs qr > db — — I 2 2 
40 — res: n = _ — „ — — 3 "x: — == — 3 * hp => 16 Uh gle th, — 2 —— 
4 - — —— — 
8 off 5 Wire 22 — Py « 11. 
af * Enn . I * * 1 AY . For a * ä < 
a, _ 22 9 F . N * D 
. 
. 
8 5 _ 
. F J 5 


— = 
0494+ > —— —— — * IT — — — —— 
rer 22 * . * 
f ; ? | 


n 2 
- + > = 
mY 72% 1 27 — 
14 

— —— — 


AL FC 
—.— 
I 779 
— 


SCI 


PRE — — 
— I ct 23 — 
— —— % 7 


Are 
— — 
: 9 


. —— 
11 * 


— — 
24 —— ou — 
N Is o 


RG 
E — 
r 

7 ** — 


* 


fortis, vel /piritus ardens, non a 


axis _ 8 ä 4 3 , 8 
> A £2 * Sh, 333 9 . R 
2 Ss > n n 5 r x 3 eng 
. Y % IF & 6 S2 AAA r 5 5 
bp * ; W 5 A 8 e r 
2 _ . 


( 28 ) 


ve, bis vel ter in die ex lacte aſſumptæ, eO 


conſilio adhiberi poſſunt; ſanguinis enim cir- 


cuitum, eodem modo ac vinum, cereviſia 


celerare peri- 
clitantur. = 

SUPPURATIONE cepta, a ſtimulantibus ex- | 
terns interni{que abſtinendum elt ; et tunc | 
dizta blanda nutrienſque adhiberi debet, Si 
irritatio ab injuria fecta, et ab inidonea cura- 


tione protracta, in parte induxerit actionis ve. 


| hementis habitum, nimia puris ſecretione æ- 


grum vexantem; huic obviam eundem eſt ir- 


ritatione contraria, purgantium drafticorum, 


identidem adminiſtratorum, ope, inducta. Sic 


irritatio localis ſublevari, habituſque pravus 


turbari, poſſunt. 


Hufusxvo pT 


ZE age)” 
| Hvjusont curatione adhibita, affirmare poſ- 
ſum, me plurimas aduſtiones, latiſſime paten- ; 
tes, et aliter forſan immedicabiles, intra unam, 
duas, tres, quatuorve hebdomadas ſanaſſe, 
quæ, ut olim tractatæ, vix intra totidem men- 


ſes ad ſalutem reverſæ fuiſſent. GY 


F | 


G 
. 
of 
* 
= 
Y 
5 


r > 


mo” 
* * F 
2 


* 2 . —— 3 a 0 * - — 1 " 4 - 8 - N « * 
. ns ' S — . n — ” — 5 — — — 
— » 5 A 8 4 my * 1 1 * 2 5 4 = » nr eur rnd 


ore 8 28 3 — * —— a CI . — 8 N wes ae Wk of 1 


* 2 — — 


—_ 
. 


— 


5 5 — 


e 


15 


” 


2 


EIDOS > - "3 —ů —— 2g 


