$41 : FEY 
"iy, 5 


* 
1441.01, . 
Mn, 1 
SO hem 


— n — 


2 
—— 
—— 
— 
— 
— 


— 
— 
— 
—— 
— 


. 


1 
VY 
v1 
1 
x + % 
* * 


1h) 1h, ] : 
74 XA» 
it! 4 


7 
5M 


wh : 
WA 10 1 


Mi 
444 
WEL 
PX 4 
— 
— 
- 
8 o 
TiYt 
4 ; 
(Walt: 
„„ 
14 
4 ” 
" i 
- * 
A + 1 
oe 
OS 
bo. 
, 
4 = 
, 
” 
H — . 
2 g 
f ZH 
. * * 
— - — 
- = - 
Y | 
3 = 1 2 
. «+ 


— — COerro—_ 
— — 


4 
* 
— 1 
177 4 
$74 inf? * * — S 
2 TH" y w 4 1 A 
4 J - 4 444 
— : . A 4 
; j 4 1 1 4 A 
[ - 2. "4 n 74 ? 4 * 4 1 4? 
1p 0 1 — $ * 4 * N . 
'- * _ 
, wa 
* J * 
"© \ : - 4 
. 2 ** * * 
7 14 F 
15 
4. — 
1 - . 
FP *'45 — / 
, 1 2 1 
1 
f : J — — 
* 
* 0 ; 7 
; F * 
7 * : | 
14 " 
;, ' | " ” it 
:, 7 . : + 
: 1 + + + +4 ++ 
" : : $34 : 
1 97 477 
oe +4 - 
"IT # 
0 = 
3. C * 4 
— 3 = 
- IIII de 4 2 2 4 iz p 
4+ — 
50 1 * ＋ 4 rn 44 —7 —_——— —— 222222232881 73 
_—_ * $<4< 99 —— — 2222 2222222222 2222242788822 222222222 287 ++ + $144 ++++ 4 +4 212 2 L 
£ 222222222. 1 1291 * +4 : 
. $4044 444 . Lie — 2 
= — 4 — : 
* 1 — — << 3 i 
T 2 1 2222222222221 — — + 228 7 
5 - — 444444 18 * 4 ++ - 
- TIIITJIIITIIIIIITIIITE —— —2 terte: 
2; $44 4433+ . +444 * 7 
_ 228 3 4 . 
—_ — 
3 . 
1111 — 
_ — * 
2 
. [FE 44+ +++ : 
++ $44 +4++ ” * 
71711 
. 222 2 
1 
4 


: 


+4++++ 
121 
— „79 
—— 0 
—— ++ ++ + 


44 +++ + 


i) - 
av 
4 - _ * 
1 228222222 
« ++ 1 
N + Cots 
- : _ - 
. + 
! 4 — . 
: - 228 E \ 4 3 - 
C 1 : 172 5 . * 
1 0 5 * FU 
— - 4 : 3 7 8 : - 
AY 44 + „ — ” 
+4 — : 
++ — — * 
117 — — 
v 127 — ; ALY 5 & 
4+ 
- + - 7. ＋ Ln , 
= . = 
171 TH it 22271 954 $ > - - g 
222 * + + 04+. " 4 - j — F, 4 
: IT » 72 5 y * / : 
* 
T7 * 222 
+ - 
$4324 = : vo - oy 
— 4 +<4< + * :; * ** 
2222 - a} - — 
o 7 # # O'* 
5333 ; £ 22 r ; 
— pd " o * 
79314 ++ - ” - - . * 
43344 > +++ + + = A \ 2 * , I 
9 222 * 7 14171 5 98 4 
7444 it + = - — * 
222222 9 14 $44 tt a * 4 
- * + 4-+ +- N * E * of 
2223 C — 33222838. 11 A \ 
82288. 4 225 — ** 
DID 4 
+4444 +4 — 5 it: - E . 
. + 4 +* + - 
W ; : 2 4 8 777 7 A 
* 1 — . + - — A 
1 . 4 5 
* — — — ++ 9 * "IT e 
+ 4 . +4 I. 2 — + - $4 1 1 - $227 - = K 
= + + +++ ” tren _ £ 
7 4444 bt 1 25 171 = o w = 
/ 882287 7 4 — * * 1:4 (2 2 - A I F4 
» 4 . 9 & TI \ . m4 
4 2 2 
2 y — « $23 
* 4 1 
127 : : T5 282 : N * . + 
: 
g 334333] F Y ® % 
— 8 ! — my © # 
72222 d - * 
++ 4 fl : 
— 4 135 — — 4 AL - 
711 1 . 4 LAY . 
« 
+ * =_ = — * — * TAL » 4 of 72 
A : 5 
4 
» 
* TY 27 * — — — 
—_ * — 444-4 4 — — 1424 — — 4 4 — ——— 50 # #4 SODDDSSDS — —— 9 ” —_ . 41441 1 44 | 
. —— — * 2 — + + << ++<.< : — —ů— 0 * Ie 
© — 2 . —U— 2 — — — 5 4 1 F . - 
4 .. ͤ AdL! ² F — — + - 
__—__—C_— _ „„ „„ : 5 - 
. . — 
=== .: 
ry p 
” 


i 1 A 
1 * J = © 
| - 8 an % l 8 
f 10 W. D 4 
| 1 | 
* ' - WH 
- MP, : N 
5 Wi 
\ — "Dd 1 Wh 
l : 6 8 , : | \! 
li | 1 = | WW 
| + 2 " Wh 
Fl "= - Lb * A 
. | : 4420 f oF 4 
11 j — — " ; WW, 
. 14 
* — : - 
| wy 7; I, 
WW — 6+ # # 
| 1 5; # „ < 
5 C y 2 1 7 „ 
8 1 * » 
— I — * 1 7 as 7 * 8 WW 
F V4 N ; ; 4h 9] 
A ” d — 75 n d 1 
— : >. * N 
* _ . 1 Ui M 


* 
4 
* "Þ C5 J. , 4 / g 1 ; 
L | : «s 4 ( 
J 2 l , + 
Y : s \ / l 
) 757775 + . i * V1 7 
{ \ 7 A "= & / 
1 4 I N 
Os „ * 
x ' 
— * * 
A . 2 g / 
- j N \ 
7 — 1 . 
b 7 N. 
x W 2 k : 
vo, D N 7 MORE * 
* Nen! 
NN mt J 
1 ) , 
* 1 
4 , OY Mb. $ 
8 * 8 N 27 TP } d \ 1 1 
* L 'Y \ 1 
WAN "24; n 
1 
1 : N 1 * of 
? 4 WNT f 
. TALES 
C \ $\ . 1 1 Mev 
l | NA 
N 
* By 
＋ 
. 0 ” 10 
BIT) 2 * 


1 


22 f 
/ 


— 


1 
N Y — oy e 
— — N 
£ Y 8 k 
Q ” " 
\ "x * f | 
. * 
N Ya! 
* W e A) 8 \ 
. Y \ n yu \ oy 
\ 1 we $ 
: * 1 ' 
V Wl WWW 
a ö \ 
. \ * 
N09 \ — 
1 * 
x l 
* | N. 
4 . * . 6 ＋ | 
"\ \ , 
W W A # L 
: It-\ * 1. 
4 — 
\ N F [ N 
, ; y_ 
* o \ : 1 
— \ 4 — * 
0 5 \ 
—q * ** 
' 1 ” a 0 "Wt 2 
: ra. 1 BE 
1 x Fl l "wp, 
” * { 
— AY 
þ K * 1 
— 
4 - 1 
* - / 
2 \ g & 
2 1H) 
7 7 1 
2 > ; , 
* + ” 
a” C of 
/ 13 \ 
- : * 
7 - "1 
- 2 22725 1 
F N * 3 N 
« . * Ty + 
225 1 2 4% 
. 8 W — 7 5 * 
! l 2 ; 4 * 5 F 
/ * 7 — 4 
. TT, * , \ 2 r 
” 7 y ö 
75 PA * a 
YA 8 
- uy. : WAL. 2 
= A 4 \ 7 4 
SLATS = & 2 
. \ / 
= - * * 7 
> 1 — 7 ” 7 
by > +4 4 . 
7 1 = 
— 
2 _- T % 
_— 
4 L 
, = 4 ' 
: 2655 9 
8 
— 2 
5 
$5 As 
: SITS 7 £ 
2 2 1 2 
— — 
2 — , 
4 — - 
| : 3 . 18 
* 2 g " 
2 . ot - % . 
x * 2 74 \ 
— 0 ; + * 
7 | ” 
* 0 * * 
1 22 832 4 
* * — 
k : - a % v5 
* . WM 
* x - 7 * L * 
” 25 9 F - + 9 . : 1 
” at - 
2297 
at gan 
7 CA > * % 
# ” - 2 7 
8 _ . is 8 — 
— * - * 
1 f 2 7 
| d 4 > * — * * 
* bi 
* * 1 % 
" " \ = 
m _ - MN + £ 
Ne 1 "FS. DOA 
. 1 * ” 
— 8. 
* wo 
\ , V * * 
% , or N 3 
X | >» > 
* 0 | 
% A * * — „ 
* 
2 * 


+7 


22 


4 #4 +++ #—- 
$44 $*4 4+ 


Fa 


Ait 
At. Ain 


— 


, 
92 
wild N 
4 8 by 
o 
\ 
&, 


- od 


—— 


= 


— 


— 


A 
- 


"7 
— — 


SELECT US 
Diplomatum & Numiſmatum 


e 
THESAURUS, 


In DUAS PART Es diſtributus: 


Prior Syllogen complectitur veterum Diplomatum 


five Chartarum Regum & Procerum SCOT1 FX, 
una cum corum Sigillis, a DN AN O I. ad 
JacoBum I. id eſt, ab anno 1094 ad 1412. 


Adjuncta ſunt reliquorum ScoTi=& MAN BriTANNEERec- 


gum SIGIL LA prædicto AC OBO J. ad nuperam duorum 
regnorum in unum, anno 1707, coalitionem; 


Item CHARACTERES & ABBREVIATURA in antiquis coficibus MF. 


inſtrumentiſque uſitatæ. 


Poſterior continet NU is MAT A tam aurea quàm argentea 


ſingulorum ScoT1xRegum, ab ALEX ANDRO I. ad 


ſupradictam regnorum coalitionem perpetua ſerie deducta; 
Subnexis gue reperiri poterant eorundem Regum SY MBOLIS HERO ICIS. 


Omnia ſummo artificio ad Prototyporum ſimilitudinem tabulis æneis expreſſa; adjectis 
ſingulorum Diplomatum, recentiore ſcripturæ forma, æri itidem inciſis exemplis. 


Ex mandato Parliament; SCOT ICI collegit, digeſſit & tantum non perficienda curavit 


earegius arc patriarum antiquitatum calleutiſſimus V ir 


TJACOBUS ANDERSONUS Scriba Regius. 


Quz operi conſummando deerant ſupplevit. & Præfatione, tabularum explicatione, aliiſque Appen- 
dicibus, rem Scotiæ diplomaticam, nummariam & gencalogicam haud parum 
illuſtrantibus, auxit & locupleravir 


THOMAS R UDDIMANNDUS, A. NMI. 


| Suppeditante ſumptns clariſſimo / iro TrHomMa PATERSONO Armizers. 


— - — 2 — — 


— — - - 
x” — — — — — — — —— —— — —᷑ ʒ ——— —ä4ͤ — - 


T 0 HSC: 


Apud Tno. & WALT. Ruvpimanxos, Venalcs autem proſtant, Londini apud cundem Tuo. 
PATERSONUM, in Vico vulgo Conduit Street dicto, prope Panover-Square, & Av. 
MiLLAR in Vico The Strand, c rcgione ædis D. Clementis, ad infigue capitis Buchananwi ; 
& Edinburgi apud G ANN HAMIiilT@N Bibliopolam, MDCCXXXIX. | 


Serentfſimo ar potenti limo PRINCIPI 


GEORGION. 


MAGNA BRITANNL#A, 
FRANCIE & HIBERNIE 
OM 


FIDEI DEFENSOR t; 
BRUNSWICI ac LUNEBURGI DUCI, 
8. R. I. ARCHITHESAURARIO & ELECTORI; 
DOMINO ſw CLEMENTISSIMO: 


Selecta hæc nobiliſſimorum, & in omni virtutis ge- 
nere excellentium, Proavorum ſuorum, ScoTri# 
ReGum, ut & quorundam vetuſtæ illius gentis 
Procerum MONUMENTA: 


Opus in ſe magnificum & vere Regium, 


Ab Jacozo AnDer80N0O ſcriba Regio, ex ſummorum Scotiæ 
Ordinum mandato, dudum deſignatum, collectum & digeſtum, 
nunc vero omnibus ſuis numeris expletum & conſummatum; 


Submi ſiſſimo eo quo decet cultu & veneratione, 


Dat, dicat, conſecrat, 


Majeſtatis ſue devinctiſſimus Servus & Cliens, 


PAT. AnDERSONUS, IAcogI F. 


— 
- * 
Sz 
_ 
ww. 2 
P 
. 
* 
. 
. © 
% * | 
0 a | 
*. 2 | | 
. 
wt | 
n 4 
| . 
| * 
* 
. | 
. 
* 
4 
a 
* 
* 
* 
* 
| * 
* 
- e 8 n 
- 
: = LY a 
| - 
CY | | 
3 f n * - * 
. 
. . 
0 *. ; | | 
_ 
* 
4 
. 
. 
. 
« 
_ : ; 
* 
— | | | | 
LIES 1 5 x 
| _ | | | 
© . 
* | | 
| nt. | " ; 
* % * | | | 
- Y : | 
| - 
. 0 2 1 . | 
| 222 8 
| s 8 
” 2 *- * * E 2 
8 
| : 1 g - — — 
| . 
LE 
= . ; * " | | | 
9 
| 3 „ 
. 
. 
* 
O = 
4 
* 
N ; | | 
"Tongs. 
| - 3 ” : 
| . 
* ® 
* 
* 0 | | | 
, 
o*# '% . ' ; 
- : 
"©. ks = | 
* | | 
. — : . | 
— 
f 
83 4 | 
ö * 
„ 
. 
* 
” | 
, k 99 6 
P” 4 | 
* | 
” 
" ; 
" | 
© % | 
” 
- 
® 
| : E — 
- | | 
: | 
- | 
* 
* 
* 
5 
2 * 
— 
o- Pt * | | 
* 8 
. * : = 
( 4 
n 
* * ” . | | 
P 
: — 
* x « 


SELL 


S828 
42 


9 


SSSSSS SSS 
N Nr 


* 
l q 9 g Je 0 E 


N 8 


* * 


ORDER of the Parliament of Sror- 
/and, tor encouraging and enabling 
Mr. *Fames Anderſon Writer to the 
Signet, to proſecute this Work. 


T EDINBURGH, theTwelſth Day of February, One thouſand 
ſeven hundred and ſeven Tears, Her MAT ESTY's High Com- 
miſſioner, and the Eſtates of Parliameni, having this Day heard 
the Report concerning Mr. JAMES ANDERSON JV/riter to Her 
Maiellys Stenet, dated the xxix. Day of November /aft, giden 

and ſubſcribed by the Earl of Glaſgow, the Lord Balmerinoch, Hir John Lau- 

der of Fountainhall, one of the Senators of the College of Juſtice, and Hir David 

Dalrymple Advocate, Members of the Honſe, appointed by a Remit of Parha- 

ment, dated the ix. Day of the ſaid Month of November, MExT10NING, 

That, in purſuance of the ſaid Remit of Parliament, they having met, and 
maturely conſidered what Advance Mr. James Anderſon has made in the 

Work recommended to him in the laſt Seſſion of Parliament, concerning 

the ancient Charters and Seals of this Kingdom, do preſume to give it as 

their humble Opinion, That the ſaid Mr. James Anderſon has made as great 

Advance in the ſaid Matter as the Time and Difficulty in the Performance 

could permit, and that his learned Induſtry in a Matter ſo uſeful, under- 

taken on the Recommendation of Parliament, deſerves further Encourage- 
ment to enable him to ſupport the Charge, and carry on the Deſign uniform- 
ly, and with that Beauty and — which will be expected in a Work 
begun by ſo great Anthority. And they beg'd Leave more particularly to 
lay before the Honourable Houſe, that they have ſeen the Impreſſions of 
twenty four Charters, in a Series from King Duxcax downwards, with the 

Seals of many of our Kings, and ſome Charters very ancient and curious 

granted by Subjects, and ſundry curious Seals. And having compared them 

with the Charters of the ſeveral Ages in original Charters, and with the 

Seals, the Engraving appears to be moſt exact, and the ancient Charters 

and Seals are very happily imitated. They did likewiſe conſider curious 

Tables, prepared by the Author, to be engraven on large Plates ready po- 

liſhed, for explaining the Characters of the ſeveral Ages, and the Abbrevia- 

tions and Contractions ſo frequent in ancient Charters and Manuſcripts; to 
which the Author is to add uſeful Notes and Obſervations. They alfo un- 
derſtand he was favoured in Exg/and with the Truſt of ſeveral original Char- 
ters of our Kings and their Subjects, whereof none ſo old are yet known 
to be cxtant and preſerved at Home ; which Favour has much contributed 
to advance his Work. He did lay before them an Account of the Expen- 
ces he has already been at in this Work, in relation to what is already en- 
h 8 graven 


graven, and ready to be engraven; which Account they judge to be modeſt 
and reaſonable. Beſides theſe Expences, they underſtand, that ſince this 
Work was recommended to. him, he has been at great Charge and Pains in 
buying and collecting many rare and valuable Latin, Saxon, French and En- 
gliſh Books, in relation to the Bri#z/þ Hiſtory, and ancient Charters and 
Writings fit for him; ſundry of which Books are not known to be in an 

publick or private Library here. They likewiſe underſtand, that with much 
Civility and Frankneſs he has had Acceſs to ſome of the beſt Repoſitories of 
Writings in England, wherein are many remarkable Things concerning this 
Kingdom, not known. And as a Proof of this, he ſhewed them ſome hun- 
dreds of Sheets of Liſts, Notes, and Copies taken from theſe Writings, 
which could not be done without great Pains and Expences : So that the 

find he has not only purſued diligently what was recommended to him, but 
alſo has improved the Opportunity to collect what might illuſtrate our Hiſtory 
from Records in Foreign Parts. They have alſo conſidered a Note given in 
by him of ſeveral Charters and Seals, which he purpoſes to cauſe engrave, 
and of ſome other Things which he intends to publiſh in this Work, with 
an Eſtimate of the Expences ; and humbly conceive it is very proper, that 
what is mentioned and propoſed in that Note be done. And conſidering, 
that in this Work there is to be much and fine Engraving, and that the en- 
graved Charters, as alſo ſeveral other Charters, with Notes and Obſervati- 
ons, are to be printed in modern Types, and that the Paper is to be large 
and fine; they are of Opinion, that this muſt needs be a Work of great Ex- 
pences, Pains and Induſtry; As to the Expences of the Work, they find 
that Mr. James Anderſon has not only expended the Three hundred Pounds 
Sterling which was granted to him in the laſt Seſſion of Parliament, but has 
alſo further nbd x in this Work, and Materials fit for it, the Sum of 
Five hundred and ninety Pounds Herling. And it is their humble Opinion, 
That there be given to him the ſaid Sum of Five hundred and ninety Pounds 
Sterling, in conſideration of what he has already advanced and ſuperexpen- 
ded in relation to the ſaid Work; and that there be further given to him 
the Sum of One thouſand, and fifty Pounds Herling to enable him to com- 
plete the ſaid Work, with the ſame Beauty and Exactneſs that he has begun 
it; and that this Encouragement be granted upon ſome ſure and ready Fund, 
fo as he may 1 with all Diligence, and pay the Workmen neceſſary 
to be imployed in this Work. They cannot but take notice, that the ſaid Mr. 
James Anderſon has already been, and will hereafter alſo be at very great Loſs 
in his private Employment, by the aſſiduous and diligent Proſecution of this 
Work; and therefore humbly ſuggeſt, That his Grace, Her Majeſty's high 
Commiſhoner, and the Honourable Eſtates of Parliament may repair that 
Loſs, in ſuch manner as their Wiſdom and Goodneſs ſhall think fit; which 
will much encourage him to continue theſe Studies and Enquiries, as the faid 
Report bears. WW HIC being fully conſidered by Her Majeſtys ſaid Com- 
miſſioner, and the ſaid Eſtates of Parliament, and they being therewith well 

and ripely adviſed, they APP ROLE D, and hereby APPROFLE. thereof. 


EXTRACTED forth of the Records of Parliament by me DAVID Earl of 
Glaſgow, &c. Lord Regiſter. 8 


GLASGOW Ch. Regr. 


Re- 


Recommendation by the Parliament of SCOTLAN D in fa- 
vours of Mr. James Anderſon. 


T Edinburgb, the fifth Day of March, One thouſand ſeven hundred and 
ſeven Years, Her Majeſty's High Commiſhoner, and the Eſtates of 
Parliament, do humbly recommend to Her Majeſty to enable Mr. James 
Anderſon to proſecute hs Work this Parliament hath employed him to per- 
form, by being graciouſly pleaſed to order Payment to be made to him of 
the Sums mentioned in the Report of the Committee concerning him, rati- 
fied in Parliament, in ſo far as they exceed the Sums to be paid by the Town 
of Dundee to him. And in conſideration of his good Services to his Coun- 
try, and of the Lofles he ſuffers by the Interruption of his Imployment, in 
proſecuting the ſaid Work, do further recommend him to Her Majeſty, as 
a Perſon meriting her gracious Favour, in conferring any Office or Truſt 
upon him, as Her Majeſty in Her Royal Wiſdom ſhall think fit; And do 
deſire the ſaid Mr. James Anderſon to proceed in the Work before men- 


tioned, _ 
SEAFTELD Cancellar. I. P. D. P. 


Extracted forth of the Records of Parliament by me D a v 1D Earl of Glaſ- 
gow Lord Clerk Regiſter. 
GLASGOW Cl. Regr. 


HE Sum, which the Parliament of Hrotland do humbly recommend 

to Her Majeſty to order Payment to be made of, to Mr. James Ander- 
ſon, for enabling him to proſecute the Work that the Parliament employed 
him to perform, is One thouſand and fifty Pounds Herlimg, as appears by 


the Report of the Committee yer pe him, ratified in Parliament. Ex- 


trafted from the Records thereof, and atieſted by me, 
GLASGOW Ch. Regr. 


vil 


V11! 


Quo de Diplomatum aliorumque in hoc opere rontentoram fide & auttoritate con> 
ſtare melinis poſſit ; ſemulque ut eorum, qui ad id perficiendum ſymbolas ſuas 
contulerunt, munificentiam grato qualitercunque animo recoleremus ; viſuin eſt bi- 
rorum & ſocietatum illuſtrium, qui archetyporum, unde omnia deſcripta ſunt, 
exemplarium nobis benigne copiam fecerum, hot brevi laterculo nomma exhzbere. 


X archivis Eccleſia Dunelmenſis, ſuppedi- Tabulis IV. VI. a. 3. VIII. 2. 
tata ſunt diplomata contenta in b. c. X. a. h. XX. a. b. XXII. 


i | LXIX. 4. 5. LXXI. 
Ex chartophylacio Academiæ S. Andree, Tab. XII. t 27 


Ab illuſtriſſimo, Edwardo Comite de Oxford & 9 J. XI XVI. a. b. XVIII. 


Mortimer, 3 a. b. XXVI. XXXIX. 
Ab illuſtr. Thoma Comite de Hadington, Tabb. XXIV. XXXVI. LI. 
A Roberto Freebairn Typographo Regio, Tab. [XXV.] | 


Ab illuſtr. Jacobo & Culielmo Comitibus de Tabb. XXVII.. XIIx LI. 


Panmure, 


Ab illuſtr. W Jacobo duce de Montroſe, Tab. XXX. 


Ab illuſtr. Hugone Comite de Lowdon, Tabb. XXXII. LV. 

Ab illuſtr. Jacobo Regulo de Balmerino, Tab. XXXIV. 

Ex Archivis in turre Londinenſi ſervatis, Tab. XXXVIII. 

Ex tabulariis in domo capitulari Meſtmonàſterii rA 
8 P ee Tabb. XII. LXIV. 

A Davide Watſono Scriba Edinburngenſi; Tab. XLIII. 

Ab illuſtr. Maria Comitifla de Errol, Tab. XLV. 


Ab illuſtr. & potentiſs. Joanne Duce de Argyle, Tab. XLVII. 
A ſpectabili Viro, Alexandro Hamilton de Inner- 


u,, Armigero, Tab. LVI. 
A . pectabili Viro, Gulielmo Moray de Aber- 

carry, Armigero, | Tab. L VIII. 
Ab iſt. Joanne Comite de Rothes, Tad. LE.:: | 
Ab illuſtr. Joanne Comite de Migton, Tabb. LXII. LXVIII. 


Ab illuſtr. & pot. Jacobo Duce de Qucensberry, Tab. LXVI. 


A ſpectabili Viro, Georgio Dundas, de eodem, 

Armigero, rab. * | 
Ab illuſtr. Joanne Regulo de Hinclair, Tab. LXXV. a. 6: 
A ſpectabili Viro, Joanne Auſtis Armigero, Gar- | | 

terio Rege armorum, 7b. LXXVII. 

Ab illuſtr. Davide Comite de Glaſgom, Tab. LEE. 
A ſpectabili Viro, Carols Siaclair de Herman- 
Alon, Armigero, 7b. LXXXI. 


A variis Viris nobilibus aliiſque, ſuppeditata ſunt | 
Sigilla Regum Hcotiæ ab Jacopo I. ad Re- Tabb. LXXXII. ad C. 

ginam AN x AN, quæ deſcripta ſunt ) 

E nobili Juriſconſultorum, quod Edmburg: eſt,) Es ok 
 Nummophylacio, plerique omnes nummi tam Tabb. CLI. ad CLXXV, 
aurei quam argentei, qui exhibentur F; | 

E Bibliotheca Cottoniana, Symbola Regum Sco- Tabb. CLXXVII. ad 
torum heroica, quorum icones exhibentur 5 CLXXX. 


Huic denique nobiliſſimorum præſtantiumque Virorum albo adſcribi a nobis inſigniter 
meretur ornatiſſimus Juvenis WALTER US MACFARLAN, de codem, Armiger, ac vetuſtæ 
cum primis Mac farlauiauæ tribiis Phylarchus ; qui, qua ſummà eſt humanitate, atque in 
omni elegintiore literatura, antiquaria præſertim, peritia, ſuam nobis in hominum loco- 
rumque nominibus explicandis operam & induftriam hand gravatè commodavit. 


Tho- 


- 21 ' 
| WN7A 
4 © /a 
, / 
* 


[4 
» 41 
* Ul 
72 1 
|: { Q 4 8 . 
. 1 TY, 
i - U 
1 4 —_ 4 p D 0 2 
* s' _ * — 7 ö 
F 1 \ 
5 V 
. 75 — 1 — CC 


Thomæ Ruddimanni 


A D 


LECTOREM ®IAAPXAION 
_— - i „„ 


— — — 


ISTIT UR jam tandem in manus tuas, Lector 
benevole, opus, quod impenſo non minus ſum- 


tantumque non ad umbilicum perduxerat 5 my 
Jacopus ANDERSONUS, Signeti quod vocant 
apud nos Regii Scriba. Optandum quidem ſum- 
mopere fuit, ut non ſolùm quam telam exorſus e- 
rat eam pertexere, ſed etiam fructus inde & utili- 
tates in publicum redundaturas Viro clariſſimo, 
quod optimè omnium potuit, commonſtrare licu- 
iſſer. Verim cum ſummo mortalium rectori aliter viſum fuerit, qui eum cu- 
ris humanis jamdudum exemptum ad altiora evocavit; mihi enimvero, qui 
de alieno opere præfandi onus in me ſuſceperim, ſatis erit, ſi Auctoris conſi- 
lium, * ab illo in eo concinnando præſtitum fuerit, quam dilucidè poſ- 
ſum, expoſuero. | e 
II. Atque, ut inde ſumam exordium, huic ſcripto eadem ferè ratio, quæ al- 
teri non diſſimilis argumenti ipſius operi cauſſam præbuit, inſignis nimirum, 
quæ per omnem vitam altiſſimè ejus animo inſederat, in patriam dulciſſimam 
amor. Cùm enim, ſub initium hujus ſeculi, jam diu depoſitam, & tantùm 
non ſopitam, inter Scotiæ & Angliæ regna controverſiam peſſimo & maligno 
conſilio redintegraflet Gulielmus quidam Atwodus Anglus, qui, vanam apud 
ſuos gloriam captans, Scotiæ Reges Anglorum Regum beneficiarios eſſe ma- 
gno fed futili conatu contendebat, atque eo in libro Jacobum noſtrum An- 
derſonum commentorum ſuorum teſtem adhibere ſuſtinuiſſet: ille, ut hanc 
nomini Scotico inuſtam labem abſtergeret, ſimul que ut ſe ab impuri hominis 
calumniis liberaret, calamum contra ſtrinxit, juſtoque opere non 8 
| verſarii 


ptu quàm labore per plurimos annos moliebatur, 


IntroduQio. 


Oper's 0+ 
caſio. 


Ejus partes, 


De diplo- 
matibus & fi- 
gillis in pri- 
ma parte 
contentis. 


9 E A FAT 1 0. 


verſarii argumenta, vel potiùs ſophiſticationes, retudit; ſed invictis rationum 
ponderibus ſceptri regnique Scotici poteſtatem prorſus abſolutam, omnique 
externo jugo immunem, ita demonſtravit, ut rem extra omnem deinceps con- 
troverſiæ aleam, etiam apud cordatiores Anglos, poſuiſſe videatur. Hic ejus 
labor ſuis omnibus, in toy a ſummo regni Senatui acceptus adeò fuit, ut 
publicæ ei gratiæ propterea habitæ præmiaque ampla conſtituta ſint. Sed ne- 
que intra hos fines ejus erga patriam caritas illiuſque decus promovendi ſtu- 
dium ſtetit. Dum enim, ut Atwodi librum refutaret, publica utriuſque regni 
tabularia & monumenta ſummã diligentia pervolutare atque excutere neceſſe 
haberet, eoque plurimas chartas aliaque Ae offenderet, quæ non ſo- 
lum abſolutum Regum Scotiæ imperium comprobarent, ſed ad regni claritu- 
dinem ulteriùs illuſtrandam conducerent ; animum ipſius impetus inceſſit a- 
liud majus opus movendi, quæ Scotiæ ſuæ honorem dignitatemque vel oculis 
legentium commonſtraret. Gnarus autem ſe rem non arduam modoò, ſed & 
majorum ſumptuum quam modicæ ipſius fortunæ paterentur, animo agitare; 
non priùs hanc in ſe provinciam ſuſcipiendam exiſtimavit, quam inſtituti ſui 
rationes amicis primùm, ac deinde ſummis regni Ordinibus in publicis comi- 
tiis impertiviſſet. Et iis quidem adeò in commune tum utile tum honorifi- 
cum Auctoris noſtri conſilium eſt viſum, ut re diligenter penſitatà eum ad o- 
pus gnaviter exſequendum, haud pœnitendo honorario propoſito, adhorta- 
rentur. | | 

III. Habes, Lector, laboris hujus Andetſoniani occaſionem & primordia/; 
proximum eſt ut quæ ſint ejus partes, quidque in ſingulis præſtandum vir e- 
legantiſſimus apud ſe conſtituerit, diſpiciamus. ; 

Ad primum quod attinet, veri haud diſſimile videtur, nihil aliud initio An- 
derſonum noſtrum animo deſtinafle, quim ut Diplomatum à priſcis Scotiæ 
Regibus aliiſque conceſſorum ſpecimina quædam, ad prototypz ſcriptionis ſi- 
militudinem, quoad ejus fieri poterat, conformata, & exadverſum eorundem 
exempla, recentiore, qua nunc utimur, literarum forma expreſſa, affabrè o- 
mnia æri inciſa exhiberet : quibus demùm, ad minuendam legendi hæc atque 
alia hujuſmodi omnis generis inſtrumenta difficultatem, varios ſcribendi cha- 
racteres & literarum compendia ſeu abbreviaturas iis temporibus uſitatas ad- 
jungeret. Has operi ſuo metas Auctorem noſtrum crediderim primitùs po- 
ſuiſle; ac poſtea, partim materiæ cognatione, partim rei ipſius venuſtate ad- 
ductum, Regum noſtrorum nummos ſymbolaque heroica mantiſſæ quaſi loco 
ſubnexuiſſe. Sed an res ita vere ſe habuerit, neene, parum nunc attinet an- 
quirere : potius eſt ut de variis hujus operis partibus, quales nunc in publi- 
cum prodcunt, ſigillatim dicere pergamus. 

IV. Prima igitur ac præcipua hujus codicis partitio ſpecimen continet ſe- 
lectorum aliquot diplomatum, a Regibus aliiſque principibus Scotiæ viris emiſ- 


forum, per trecentos ampliùs annos, 1. e. ab anno Are Chriſtiana MXCIV. 


uſque ad annum ejuſdem MCCCCKXII. perpetua ſerie continuatum. Quod 
autem ultra hunc terminum Auctor rem non produxerit, inde potiſſimùm fa- 
ctum videtur, quod literarum characteres, totamque adeo ſcribendi formam 
(quam, vetuſtiore illo ævo, ſub ſingulis ferè Regibus variam ac multiplicem 
obſcrvarat) poſterioribus ſeculis uniuſmodi propemodum, nulli ſaltem nota- 
bili mutationi obnoxiam, perſeverafle deprehenderat. Ad recentiora igitur 
hxc tempora quod attinebat, ſatis Auctor noſter habuit ſigilla cæterorum de- 
inceps Regum ab Jacobo noſtro ejus nominis primo ad Reginam Annam huic 
parti ſubjicere. Addidit quidem unicum Mariæ Reginæ Scotiæ illiuſque con- 
jugis Franciſci, tum Delphini, poſtea Galliarum eo nomine ſecundi Regis, di- 
ploma. Sed id ut faceret ſingularis hæc ratio ei ſuppetebat, quòd in eo diplo- 
mate Franciſcus & Maria, non Scotiæ folim, ſed & Angliæ Irlandiæque Re- 
ges ſe appellent: quæ res cum primis acerbiſſimum, neque aliter quàm ipſius 
languine expiandum, Mariæ noſtræ apud Elizabetham Anglam odium conflavit, 

V. At 


PR A AF. 

V. At quamvis à recentioribus ejuſmodi diplomatis exhibendis conſults 
Auctor noſter abſtinuerit ; quod tamen rem altiùs atque ſupra Duncani II. tem- 
pora non repetiverit, duro rerum noſtrarum fato effectum eſt, non ipſius vo- 
luntate; utpote qui, ſi ulla his antiquiora apud nos ejuſmodi monumenta ſcru- 
tando reperire potuiſſet, ea fuiſſet cum fide repræſentaturus. Quo quidem 
tempore inſtrumentorum vel publicorum vel privatorum uſus apud nos pri- 
mim introductus fuerit, tot ſeculorum lapſu, nullo prorſus pacto definiri po- 
teſt. Cæterùm vicinarum gentium, apud quas per plurima antè ſecula rece- 
pta ea erant, conſuetudo dubitare nos haud ſinit, quin apud Scotos, diu etiam 
ante Duncani II. aut Milcolumbi ejus patris, Megalocephali cognominati, 
tempora, mos iſte invaluerit. Certè ſollertiſſimus harum rerum indagator 
Bartholomæus Germonius (a), quamvis ea quæ ſub Merovingicis & Carolo- 
vingicis Francorum Regibus pro genuinis à Jo. Mabillonio exhibentur, com- 
mentitia eſſe omnia exiſtimet; non tamen negat publica apud Gallos inſtru- 
menta ſcribendi ritum ſexto etiam ſeculo receptum fuiſſe. Et reverendiſſimus 
pariter atque in patriæ ſuæ antiquitatibus verſatiſſimus vir, Geo. Hickeſius (); 
etſi ea, quæ jam apud ſuos aſſervantur, maximam partem ſpuria eſſe oſten- 
dat; chartas tamen & diplomata conficiendi morem apud Anglo-Saxones ſe- 
culo docet ſeptimo initium cepiſſe: cujus rei exempla nonnulla, chartam 
ſciz. Ethelberti I. Regis Cantuariorum, quam omnium antiquiſſimam affirmat; 
item Sebbi Regis orientalium Anglorum, qui floruit anno Domini DCLXXX. 
& Lotharii Regis Cant. monaſterio Reculvenſi, A. D. DCLXXIX. conceſ- 
fam, ut alias omittam, in medium adducit. Quod fi chartarum ejuſmodi u- 
ſus tot retro ſeculis inter vicinas nobis gentes locum habucrit, haud facile ex- 
iſtimandum eſt earum notitiam, ac proinde conſuetudinem, tam ſerò, i. e. 
undecimo demum ſeculo ad nos perveniſſe. | 

VI. Si quis autem craſſam eam barbariem, (quam genti noſtrz priſcis illis 
temporibus magna ex parte incubuifle haud prorſus diffitemur,) quo mints 
chartarum uſus apud nos citiùs invectus fuerit, obſtitiſſe cauſſetur; regerere 
nec abſque ratione poſſumus finitimas Saxonum nationes nihilo ferè minus 
barbaras tum fuiſſe. Certè Scotos diu ante Saxones ſacris Chriſtianis fuiſſe 


imbutos teſtatur vetuſtiſſimus eorum ſcriptor Beda, qui Palladium tradit ad 


Scotos in Chriſtum credentes à Cæleſtino Papa primum miſſum Epiſcopum 
anno Chriſti nati CCCCXXX. (c). At non niſi centeſimo ſexageſimo ſexto 
poſt anno, i. e. DXCVI. Anglorum gentem fidem Chriſtianam miniſterio 
Auguſtini Monachi ob id à Gregorio Papa ad eam illo anno miſſi ſuſcepiſſe 
idem ſcribit (d). Omnibus autem in confeſſo eſt, cum puriore religione li- 
terarum, quæ antea in hac inſula aut nullæ aut rariſſimæ fuere, unaque vitæ 
humanioris cultioriſque conſuetudinem fuiſſe invectam. Non equidem ne- 
gaverim hanc morum feritatem, quæ * omnes hujus inſulæ incolas ma- 
xima olim ac ferè æqualis erat, non niſi multorum annorum, forte & ſecu- 
lorum decurſu, etiam poſt agnitam Evangelii lucem, emolliri potuiſſe. Fi- 
eri etiam poterat, ut gravis illa, quæ Scotos inter & Anglos de feſti Paſcha- 
lis obſervandi tempore, de Clericorum tonſura aliiſque nonnullis ritibus, diu 
viguit diſſenſio alteram gentem ab alterius moribus & inſtitutis ſequendis ali- 
eniorem feeerit; ut proinde diplomatum & chartarum uſus, quem Anglo- 
Saxones 4 Gallis, hi ab Italis aliiſque acceperant, ad Scotos paullo tardiùs 
fuerit propagatus. At poſtquam ea controverſia per totam ferè Britanniam 
fuit A ok omneſque ejus gentes præter Brittones ad ritus in Eccleſia Roma- 
na receptos tranſierunt, quod factum ineunte ſeculo octavo Beda (e) teſtatur ; 
haud abſurdum eſt creditu Scotorum Reges alioſque, præſertim diſciplinæ 


(4a) De arte ſecernendi antiqua diplomata vera a falſis, tom. I. p. 17. (b ) In diſſertatione epiſtolari 
ad Barthol. Schowerum, Theſauro ſuo linguarum Septentrionalium, vol. 1. ſubjuncta, p. 79. (c) Hitt. 
Eecleſ. gent. Angl. lib. 1. cap. 13. Idem habet & Proſper Aquitanus (qui eo tempore vixit) in chronico, 


ſuob conſulatu Baſſi & Antiochi. (4) Hiſt. Eccleſ. gent. Angl. lib. 1. cap. 23. (e) Ibid. lib. 5. cap. 23. 


Mo- 


* 5 „ 


Diploma- 
tum apud 
Scotos origo 
incerts. 


Non mul. 
to quam a- 
pud Anglos 
recentiorem 
eam videri. 


— ͤ EEE 


+ 


Antiquum 
inter Scotos 
& Francos 
tœdus diplo- 
matibus hinc 
inde confir- 
matum, 


1 £F-- &.-X 


Monaſticæ ſectatores, qui ſe in clientelam Pontificibus Romanis haud mul- 


tò poſt tradiderunt, in alios etiam ritus vivendique ab iis acceptas rationes 


paullatim conceſſiſſe. 

VII. Certe, decurrente ad finem hoc ſeculo, hoc eſt, circa annum DCC X Cl. 
initum memoratur antiquiſſimum illud & famigeratiſſimum inter Scotos & 
Francos amicitiæ fœdus, quod & inſtrumentis publicis utrinque confirmatum 
noſtri ſcriptores conſtanter tradunt. Ut recentiores præteream, Jo. Fordo- 
nus (/) de illo fœdere fic diſertè ſcribit: Denique [Carolus Magnus Fran- 
corum Rex] nuncios ubilibet emittens, quorum Achaio Scotorum] Regi quoſdam, 
cum quibus iterum & ipſe ſuos, ejuſdem negotu per eum in omnibus approbati, 
remiſit bajulos, ut initi fœderis & amicitiæ conventiones & patta ſub æquis fir- 
marentur condlitionibus, & indentatis redacta ſeriptis utrmſque Regis munimine 
alternatim ſignarentur. Non ignoro vetuſtum hoc inter Carolum M. & A- 
chaium noſtrum fœdus pro deridiculo haberi a quibuſdam, præſertim a Tho- 
ma Rymero Hiſtoriographo Anglo (g), & quem ſupra nominavimus Gul. 
Atwodo (/, qui nullum-amicitiz inter Scotos & Francos fœdus Roberti no- 
ſtri II. aut ſaltem Joannis Ballioli temporibus antiquius interceſſiſſe conten- 
dunt. Sed irritos hac in re eorum conatus reddidit D. Robertus Sibbaldus, 
qui edità de hoc fœdere diſſertatione, ex Eginhardo aliiſque ſcriptoribus Ca- 
rolo M. aut coævis, aut non multùm inferioribus, citra (me judice) contro- 
verſiam demonſtravit fœdus illud Caroli magni temporibus initium habuiſſe. 
Idem etiam confirmant viri clariſſimi ac antiquitatum Scoticarum callentiſſi- 
mi, D. Jacobus Dalrymplius in Collectaneis hiſtoricis () & Patricius Aber- 
crombius in Heroibus Scotis (H, & ante eos D. Georgius Mackenzæus in ſua 
adverſus Epiſcopos Aſaphenſem (1) & Petroburgenſem (n) Regiæ Scotorum 
ſtirpis defenſione: qui etiam Hugonis Vardæi & Rod. Offahertii fœdus hoc à 
Scoto-Britannis ad Hibernos ſuos trahentium errores pleniſſimè ac ſolidiſſimè 
refutavit (). Ad vetuſti hujus fœderis conditiones quod attinet, haud equi- 
dem affirmaverim eas quæ ab Hectore noſtro Boethio (o), Davide Camerario (p) 
aliiſque, è Veremundo Hiſpano, Milcolumbi noſtri III. æquali ſcriptore, adfe- 
runtur, veras ac genuinas eſſe. Propior vero eſt doctiſſimi & patriarum an- 
tiquitatum indagatoris ſollertiſſimi Thomæ Inneſii opinio, qui () Veremun- 
dum illum pſeudonymum, nec ante ſeculum xv. viſum, legeſque fœderis il- 
lius Gallo-Scotici ex eo deſumptas poſterioris xvi conditionem & indolem 
ſapere, proindeque prorſus commentitias eſſe arbitratur. Utut vero ſe hxc 
res habeat, nihil tamen inde efficitur, quo minus fœdus ipſum, tot priſcis ſeri- 
ptoribus comprobatum, ſincerum germanumque credamus. Accedit hujus 
rei haud leve fulcimen, quod imperante eodem Carolo M. Academiæ Pari- 
ſienſis fundamenta a duobus Scotis præcipuè jacta, non a noſtris ſolim, ſed 
exteris etiam 1 tam Anglis quam Gallis perhibeantur. Ut taceam 


hoc & proxime ſequentibus ſeculis monaſteria quædam in Germania 4 noſtræ 


gentis hominibus aut condita aut ampliata, teſtante Mariano Scoto, qui cir- 
ca annum floruit MLIX. & aliis. Eorum quæ diximus ſumma eo recidit, 
ut quum Caroli M. ævo Reges Scotorum, non ſolum cum eo amicitiam in- 
ſtituerint, ſed literis ad illum datis, referente Eginhardo (7), eam confirmarint ; 
quum porro celeberrima Pariſienſis Academia, multaque præclara per Euro- 
pam Curnobia ſua primordia & incrementa Scotis hominibus accepta referant, 
rationi admodum conſentaneum videatur, ut credamus iis ſaltem temporibus, 
i. e. exeunte octavo, aut ineunte nono ſeculo, diplomatum ſcribendorum 


Y Scotichron. lib. 4. cap. 48. (g) In epiſtala ad Epiſcopum Carleolenſem ſecunda, hac de re ſcri- 
pta. (+) De fuperiore ſceptri Anglici in Scotiam dominio, p. 332. & 564 (i) Pag. $7. & ſeqq. 
(&) Tom. 1. p. 111. &. ( Pag. 109. 110. & 111. (n Pag. 155.— 158. (u Contra Epiſc. 
Aſaph. p. 184. (o) Lib. 10. fol. 188. (p) In Epitome hiſtorica Regum Franciæ, Angliæ & Sco- 
tiæ, fol. 95. (9) In tentamine critico de antiquis Scotiæ incolis, vol. 1. pag. 297. & ſeqq. (r) In 
vita Caroli M. cap. 16. 


conſue- 


iſtius ætate ſunt poſteriora. Ex vetuſtiori 


A TTH z 
conſuetudinem apud nos uſu receptam fuiſſe. Vix enim fieri potuiſſe cenſen- 
dum eſt, ut gentes, inter quas tdm arcta neceſſitudo conjunctioque interceſ- 
ſerat, non eos ritus & inſtituta, quorum tanta eſt in rebus humanis utilitas, 
inter ſe communicarent. 
VIII. At oggerentem hic aliquem audire mihi videot, ſi inſtrumentorum Ratates 
ejuſmodi conficiendorum conſuetudo Caroli M. ævo apud nos recepta fuerit; Fr nant 
vix credibile eſſe, ut ex tot eo duobuſque ſequentibus ſeculis; i. e. ab anno Scotosdipto- 
DCCXCl. ad MXCIV. ſcriptis monumentis ne vel unum ſupereſſet. At vu. 
uamvis huic argumento plurimum ponderis ad labefactandam noſtram hac 

40 re ſententiam ineſſe prima facie videatur ; non deſunt tamen multæ eæque 
e admodum rationes, quæ ejus vim ſi non prorſus enervare, retundere 
altem magna ex parte poſſunt. 

Et primùm quidem ſe affert rei ipſius vetuſtas, quæ cum ſupra nongentos Prima, 
annos repetatur, haud facilè exiſtimandum eſt eorum inſtrumentorum auto- 

rapha ævi omnia conſumentis morſus effugere, atque per tot ſecula ad nos 

illibata durare potuiſſe. Atque hinc | aur eſt, quod eruditiſſimus Ger- 
monius, in ea quam ſupra laudavimus de veteribus Francorum Regum diplo- 
matibus diſceptatione (/), negat illa quz a cl. Mabillonio in libris de re di- 
plomatica, non ſolùm ſub Merovingis, ſed etiam ſub Carolovingis Franco- 
rum Regibus, i. e. ſub Carolo M. Ludovico Pio, aliiſque etiam ſecundæ 
Francorum Regum dynaſtiæ exhibentur, genuina eſſe: DB; lomata enim illa 
(verba ſunt ipſius Germohit) cum ſcripta fuerint in papyro /Egyptiaca, in con- 
tice, in membranis, que corpora per ſe fluxa ſunt & caduca, incredibilè eſt tau- 
to temporum intervullo illaſa a mucore, ſitu, muribus, aliiſque ejuſdem generis 
peſiubus reſtitiſſe. 

At ſecundò, ut concedamus cuſtodim curà & vigilantia potuiſſe fieri, ut Secunda. 
aliquot ex his vetuſtis monumentis blattarum ac tinearum dentes, aliaſque e- 
juſmodi ævi injurias evaſerint, reſtabat aliud, nec forte minùs grave, cum 
quibus illis luctandum erat, malum. Innumera illa & tantùm non continua 
bella intelligo, quibus gens noſtra, ſi quæpiam alia, aut inter ſe, aut cum 6 
vicinis nationibus, Pictis, Danis, & Anglis, per tam longam annorum ſe- 
riem graviſſimè conflictabatur. Inter tot hominum ſtrages, tot urbium ſæ- 
piùs iterata excidia, tot ædium ſacrarum juxta ac profanarum incendia & di- 
reptiones, mirandum potiùs videtur tam multas chartas autographas ad no- 
ſtra rempora perennaſſe, quàm omnes anterioribus ſeculis exaratas prorſus 
interiiſſe. | | | 

Ad hanc Bellonz oninia vaſtantis aut fœdantis rabiem novus acceſſit cu- Tema 


mulus ab infenſiſſimo Scotoram hoſte Edwardo I. Anglorum Rege, qui non 


contentus gentem noſtram injuſtiſſimo eodemque crudeliſſimo bello per mul- 
tos annos afflixiſſe, cum aliter fortiſhmo ac libettatis unice tenaci populo ſer- 
vitutis jugum, quod enixe cupiebat, nequiret imponere, animum tandem ad 
omnem, {1 fieri poſſet, nominis Scotici memoriam abolendam adjecit. Hoc 
conſilio, ut Buchanani (v) noſtri verbis rem effetam, /eges noſtras veteres de- 
levit, hiſtorias, fœdera, monumentaque vetuſta, ſrue a Romans relicta, ſroe a 
Scotts erecta, deſtruenda curavit ; libros omnes literarumque dottores in Angliam 
tranſtulit * lapidem marmoreum rudem, in quo fatum regnt contineri vulgo per- 
ſuaſum erat, Lontlinum miſit : neque quicquam omnino reliquit quod ſpiritus 
generoſos aut ſui memoria ad priſtine fortune recordationem excitare, aut ad de- 


ram animi magnitudinem erudire & excolere poſſet. Buchanano hac in re ſuf- 


fragantes vel potiùs præeuntes habemus alios pleroſque hiſtoriæ noſtræ ſcri- 
ptores. Ad acta autem publica quod attinet, res ipſa loquitur: nulla quip- 
pe in chartophylaciis ſive archivis regni 2 inveniuntur, niſi quæ Edwardi 

us quidem illis in Angliam depor- 


C/) Cap. 1. (. Rerum Scotic. lib. 8. 


B tatis 


6 S R A F Af T1 ©. 


tatis multa in turrt Londinenſi adhuc aſſervari memorantur : at longè ma- 
ximam corum partem, & in his quædam forte iis quibus diximus ſeculis 
{cripta, hoſtium (quales fere tum why erant) vel incuria, vel malevolen- 
tia jampridem aut deperdita efle aut abſumpta plus _> credibile eſt. 
Quarta. His diplomatum apud nos cladibus ultimam quaſi manum impoſuit puri- 
oris religionis reſtitutio. Quamvis enim nihil in ſe præſtantius, aut in pu- 
blicum conducibilius eſſet, quam ut cultus divinus ad primævum ſuum ſtatum 
nitoremque revocaretur : cum tamen hanc rem, non ſummarum poteſtatum, 
quod maximè erat optandum, auſpiciis, ſed populi nutu & tumultuoſum ferè 
in modum obiri contigerit; hinc factum eſt ut plebs, quæ cœco ferè & ef- 
freni impetu, non moderatis conſiliis regitur, eum non aliter ſuperſtitioſos 
Papanorum ritus expurgari poſſe exiſtimaret, prava & ipſa ſuperſtitione ducta 
in cœnobia iram ſuam effunderet, unaque libros veteres & diplomata, aliam- 
que in iis repertam ſupellectilem cadem ruinà devaſtaret. Hæc miſeri Mona- 
chi & Sacerdotes fieri cum conſpicerent, rebus deſperatis ſolum verterunt, ſe- 
cumque quæ quiſque pretioſiſſima ex illo naufragio ſervare poterant, & in his 
chartularia ſua aliaque ejuſcemodi monumenta, in exteras regiones, nunquam 
in Scotiam redituri, avexerunt. 


Quo plura IX, His duriſſimis chartarum apud nos caſibus recenſendis diutiùs forte 
abt 005 YC" quàm par erat ſum immoratus. At id duabus præſertim de cauſſis a me fa- 
3 Primùm, ut oſtenderem, non popularium meorum (quod multis per- 
rierint, eò a 2 4 1 1 
majore cura, ſuaſum) ſocordia aut inſcitia, ſed ineluctabili ſortis noſtræ fato accidiſſe, ut 
ut ea quæ ſu- zam: Ari 18 1 | in 
erfunt er. tam pauca ex antiquioribus noſtræ gentis monumentis jam ſuperſint. Dein 


antur & cen. de, ut noſtratibus ad ea quz adhuc ſuperant majore cura cuſtodienda, aliaque 
cumben- in privatorum ſcriniis domi foriſque deliteſcentia ad regni decus uſuſque pu- 
dum. blicos in apricum proferenda, animum quantum poſſum accenderem. Is ſci- 
N licet ſcopus cl. * Anderſono in primis erat propoſitus : qui, qua ſum- 
afſiduitas mä erat in his talibus aſſiduitate, quæ domi . non poterat, apud exte- 
= —_—_— omnia inveſtigabat, & ad res noſtras illuſtrandas * ſa- 
tagebat. De illius ad Mariæ Scotæ intricatiſſimam hiſtoriam elucidandam Col- 

leclaneis non attinet hic dicere. Ad noſtrum inſtitutum propiùs ſpectat quod 

ipſe in ſuo de abſoluta ſceptri Scotici poteſtate narrat (%; ſe nimirum trium 
noſtrorum Regum, Duncani II. Edgari & Alexandri I. quorum alibi nulla re- 

perire potuerat diplomata autographa, quæ prima in hoc volumine exhiben- 

tur, chartophylacio Dunelmenſi, ad quod maxima poſſidentium benignitate 

facilis ei aditus patebat, unicè accepta retuliſſe. As 

Fxcoqbs Atque hinc aliud ſuggeritur argumentum, id quod ſupra dicebamus haud 
antiquiſlima leviter confirmans, as TT ſciz. apud nos originem undecimo (addo 


—＋ etiam & decimo) ſeculo antiquiorem videri. Cum enim dubium non ſit, 
rum A quin tres illi Scotiæ Principes ; n. triginta annorum, quot nimirum ab an- 
glia se, no MXCIII. quo Duncanus II. regnum iniit, ad MCXXIV. quo Alexan- 
his veruitiora der I. imperare deſiit, plurima alia præter pauca illa quæ vicinis debemus, 
argu. confecerint diplomata; quæ tamen omnia iis quos diximus caſibus intercide- 
runt: 1 utique non eſt alia à ſuperioribus Scotiæ Regibus edita ei- 
dem fato & accedenti longioris temporis intercapedini omnia ſuccubuiſſe. 

De char- X. Cæterùm, ut hæc omnia, ſi pote, fiant apertiora, non ab re facturum 
tarum apud me exiſtimavi, ſi temporum ſeriem a Duncani II. ætate retrò legens, ex no- 
Duncan: I. {tris aliorumque ſcriptis ea ſigillatim eruam, quæ de chartarum apud nos an- 
— Four. tiquitate diſquirentibus lucem impertire aliquam poſſe videntur. 
tur. Et primùm, quanquam nulla jam uſpiam genuina exiſtent Milcolumbi noſtri 

III. hujus Duncani II. patris diplomata (x), quædam tamen ab eo confecta ſi- 


gnificare 


% Pag. 58. (x) Exſtat quidem apud doctiſſimum Gul. Dugdalium, in Monaſtico Anglicano, 
vol. 2. p. 1054. Milcolumbi HI. de monaſterii Fermelodunenſis fundatione diploma, a D. Jacobo Bal- 
toreo, Fecialium apud Scotos tum Principe, ſibi tranſmiſſum. Ar id potiùs ab ejus pronepote Micolum- 


TT 


= SS fa 7 4 0% 


nificare videtur Fermelodunenſis ab eo fundati monaſterii liber (), in quo Gu- 
fielmi, Alexandri II. & III. literz ſua ſuorumque deceſſorum donaria & privile- 
ia huic cœnobio concefla confirmantes, generatim præferunt dona ei a Milco- 
umbo III. & beata Margareta ejus conjuge, æquè ac ab ipſorum filiis Davide ]. 
& Alexandro I. data So IS CONTINERI (2). Etiam in libro priorattis 
Sancti Andreæ venerandæ antiquitatis (a) hæc habentur : Malrolmus Rex & 
Margareta Regina Fcocie contulerunt devote villam de Ballecriſlin Deo oimuipo- 
tent: & Keledeis de Lochlevin, cum eadem libertate ut prins, i. e. quam in pri- 
oribus capitibus ſcriptor memoraverat. Hanc autem donationem non verbo 
ſolim, ſed & ſcripto roboratam, haud prorſus a veriſimili abhorret (. 

Id quo magis, aliqua ſaltem ex parte, credam facit quod paullò apertiùs 
in eodem libro, de Macbetho, qui proximè ante Milcolumbum III. regnum 
tenuerat, narratur, quodque adeò chartarum apud nos vetuſtatem altius at- 
tollere videtur, his verbis: Macbet filius Finlach contulit pro ſuffragis oratio- 
num, & Gruoch filia Bodbe, Rex & Regina Scottorum, Kirkenes Deo oimnipo- 
tenti & Keledeis inſule Lochlevin, cum ſuis finibus & ter minis. Hi enim ſunt 


fines & termint de Kirkenes, & villule que dicitur Porthmokanene de loco Mo- 


neloccadhan, uſque ad amnem qui dicitur Levin. Et hoc in latitudine, ſicut a 
publica ſtrata que ducit apud Hinhirkethyn uſque ad ſaxum Hibernenſium ; & 
hoc in longitudine, &c. Et non multò poſt, de eodem Rege & Regina, Cum 
omni hbertate collata ſuit villa de Kirkenes Deo ommpotenti & Keledeis, abſque 
omni munere & onere, & exactione Regis & filu Regis, V icecomms & alicu- 


Jus, & ſine reſectione pontis, & ſine exercitu, & venatione, ſcix. pietatis in 


tuitu, & [pro] orationum ſuffragus ſuit Deo omnipotenti collata. Hæc enim 
verba tam ſignatam, tum loci ipſius, tum immunitatum ad eum ſpectantium 
continent deſcriptionem, ut ea non oris traditione accepta, ſed ex chartis ea 
de re ſcriptis deprompta videantur. | 


XI. Sed de recepta apud Scotos Macbethi ætate diplomata ſeribendi con- 
ſuetudine, eò minus 4 £5 laborandum eſt, quòd, ut haud parùm antiquius, 
ita multò luculentius hujus rei indicium præbeat, ft modò ipſius eſt, ejus avi 
Mil columbi II. diploma, quo Murthilacum, in agro Banfienſi vicum, ſedem 
conſtituit Epiſcopalem, quæ poſtea Abredoniam erat tranſlata. Hujus di- 
plomatis exemplum habemus in chartulario quod dicitur Abredonenſi (c) ſa- 
tis vetere, quod & in aliis antiquis collectionibus ſe vidiſſe ait cl. Dalrym- 


pa (d); cujuſque, utpote omnium (ſi vere Milcolumbi II. eſt) quæ mihi 


actenus videre licuit, Scoticorum vetuſtiſſimi, apographum hic adjiciendum 
duxi. | 


bo IV. ſcii arbitratur D. Jacobus Dalrymplius, in Collect. Hiftor. p. 228. Citcumfertur potrò ejuſ- 
dem Milcolumbi III. Huntero de Polmoud conceſſum, vulgari quo nunc utimur idiomate, & rythmice 
ſcriptum, diploma. At ejus fidem, quum multa alia ſuſpectam reddunt, tum illud in primis, quod ea- 
dem ætate a Gulielmo Anglo Conquæſtore vulgò dicto, Normanno cuidam Huntero datum, iiſdemque 
penè verbis perſcriptum, memoretur diploma; quod ex vetuſto chronico in bibliotheca Richmondenſi ſe 
deprompſiſſe narrant Anglicæ hiſtoriæ ſcriptores Jo Stowius, p. m. 111. & Jo. Spedus, /ib. 9. cap. 2. p. 
424. Sed & illud ſuppoſititium eſſe convincit ſermo illis temporibus inuſitatus, præcipuè verò quod ca- 
non (ut Feudiſtæ loquuntur) ob id prædium ſolvendus præſcribatur arcus cum ſagittis, cum Rex ad amnen 
Yarrow venatum iret; neque enim ager huic amni, qui ſilvam Atricam five præfecturam Selkirkianam me- 
diam ſecat, unquam ſub Anglorum ditione fuit. f 

In bibliotheca juridica ſervatus, cujuſque ſeriptura (quod ad hanc partem) Alexandti III. ætati 


7 


Quzdam 
illarum ve— 
ſtigia apud 
M:1col, III. 


Et Mac- 
bethum. 


De diplo- 
mate Milco- 
lumbi II. an- 
no 1010. 


videtur æqualis. (2) Verùm, cum in charta Davidis I. dona patris ſui Milcolumbi III. huic cœnobio 


conceſſa confirmante, hæc verba non habentur, dici poteſt ea de poſteriorum Regum donis tantùm eſſe 
intelligenda. (a) Tempore Davidis noſtri I. ut fert opinio cl. Dalrymplii, ſcriptus; cujus nunc poſ- 
ſeſſor eſt non genere magis quam omnigena virtute illuſtris Comes de Panmure. (, Alia de hac re 
mens eſt cl. D. Jac. Dalrymplii, qui in Collectaneis ris Hiftor. p. 226. ex iis que de terris de Admore ab 
Edelrado filio Malcolmi III.] Regis Scotiæ Abbate Dunkeldenſi & inſuper Comite de Fife, conceſfis, pofteaque 
ab ejus fratribus Alexandro E Davide confirmatis, in eodem libro narrantur; colligit terrarum donationes 
viris Eccleſiaſticis factas, olim apud nos ad Alexandri I. ejuſque fratris Davidis I. tempora, nudis verbis, 
coram aliquot viris illuſtribus, nulla ſeripturà adhibiri, peragi conſueviſſe. Idem vero, p. 151. quamvis 
nulla Malcolmo III. regnante ſeripta documenta ſibi conſpecta affirmer, non dubitare tamen fe ait, quin 
aliqua ejuſmodi exſtiterint. (c) In bibliotheca Juridica Edinburgi, quod ſcriptum tempore Robert II. 
ſe oſtendit, p. 53- (d) Collect. Hiſtor. p. 135. 


Malcolimus 


An id vere 
Milcol. II. 
lit, diſcepta- 
tur. 


7 


J 

Malcolmus Rex Scottorum omnibus probis hominibus ſuis tam Clericts quam Lais 
cis ſalutem. Sciatis me dediſſe, & bac carta mea confirmaſſe Deo & beate 
Marie, & ommbus Santtis, & F ſcops Beyn de Morthelach, HEccleſiam de Mor- 
thelach, ut ibidem conſtruatur ſedes Epiſcopalis, cum terris mers de Morthelach, 
Eccleſiam de Cloveih cum terra, Eccleſtam de Dulmeth cum ttrra ; ita liberè ſiciu 
eas tenui, & in puram & perpetuam elemoſynam : Teſte meipſo, apud Fol far, 
ottavo die menſis Ottobris, anno vegni met ſcæto. 

Dixi, ſi vere hoc Milcolumbi II. diploma eſt, reverendiſſimus enim ac in 
re antiquaria verſatiſſimus Carleolenſis Epiſcopus, Gul. Nicolſonus (e) hujus 
Epiſcopatùs erectionem Milcolumbo III. diſertè adſcribit: quod adeò ſi ve- 
rum eſt, hoc inſtrumentum Milcolumbi ejus III. non II. eſſe neceſſe eſt. 
Sed cum omnes fere noſtri ſcriptores (ut optimè ratiocinatur (f) Dalrymplius) 
conſtanter tradant, pio illi gratumque in Deum animum teſtanti inſtituto 
cauſſam dediſſe nobiliſſimam totiuſque belli decretoriam de Norvegis illo in 
loco à Milcolumbo II. reportatam victoriam; ambigi vix poteſt, quin ſub hoc 
Rege Epiſcopatus ille Murthlacenſis, qui poſtea Abredonenſis, initium ce- 
perit. Huc adde quod in codem libro Abredoneſiſi (g) expreſſis verbis di- 
catur : Tempore Malcolmi Regis Scocte filu Renach, per eum Malcolmum con- 
ſtitmta eſt primo ſedes Epiſcopalis apud Morthlach, &c. Kennethi autem le- 
jus nominis III. ac ultimi, Scotorum Regis] filium, non Milcolumbum III. 
ſed II. fuiſſe, omnes noſtræ hiſtoriæ teſtantur. Diffitendum quidem non 
eſt, alio ejuſdem libri loco id factum dici anno 1070. At hoc ex libra- 
rii lapſu eſte 1070 pro 1010 {cribentis inde colligit D. Dalrymplius (þ), 
quod annus 1010 in annum ſextum quadret regni Milcolumbi II. quo diplo- 
ma hoc datum ſcribitur; at annus 1070 non in ſextum, fed decimum ter- 
tium Milcolumbi III. incidat : ut proinde, ſi annus Chriſti ſexto Milcolum- 
bi III. anno reſpondens fit notandus, 1063, non 1070 ſcriptum oportuerit. 
Alias opinionis ſuæ à cl. viro allatas rationes, utpote minoris momenti, o- 
mitto. Id ſolùm adjicio, ſedis hujus Epiſcopalis a Davide noſtro I. ad Abre- 
doniam tanſlationem, ampliſque privilegiis & redditibus locupletationem cauſ- 
fam videri, cur parva ipſius ad Murthilacum initia minis accurate 2 ſcripto- 
ribus noſtris tradantur, 


Dur adver- XII. Duo tamen (ne quid diſſimulem) in hac re milli ſe injiciunt ſcrupu- 


ſus ejus ſin— 


ceritzemob- li. Primùm, quod ante hujus ſedis àd Abredoniam tranſlationem tres tari- 


jectiones. 


Prima. 


tum memorentur Epiſcopi, Beyn, five Beanus, (ſub quo in ſupradicto di- 
plomate fundata W Donertius & Cormachus. Neque enim veriſi- 
mile quibuſdam videri poteſt, ut tres continua ſerie Epiſcopi tot annos Ec- 
cleſiæ Murthlacenſi præfuerint, quot ab anno ſexto Milcolumbi II. ad initia 
Davidis I. h. e. ab anno MX. ad MCXXV. numerantur. Hoc quippe pa- 
cto unumquemque annos ferè xxxviii. ſedem illam tenuifle oportere: quod 
de viris, qui non niſi ætate provectiores ad id munus admoveri ſolent, haud 
facile creditu eſt. Sed huic difficultati non uno modo occurri poteſt. Pri- 
mo enim dicere licet, à ptæcedentis J obitu ad ſubſequentis electionem 
aliquot annos (quod illis temporibus haud infrequens erat) intercedere potu- 
ifle. Deinde, Nectanus, qui quartus ejus ſedis Epiſcopus numeratur, cujuſ- 
que tempore hæc ad Abredoniam facta tranſlatio traditur, complures dici 
poteſt annos Murthilaci, antequam Abredoniam migraret, ſediſſe. Tertiò 
denique, neutiquam à naturæ legibus abhorrere exiſtimandum eſt, viros ſum- 
ma in rebus omnibus continentia, quales eo ævo Epiſcopi erant, tot annos 
quot in prædicta ſerie ſupputantur, alios poſt alios vitam prorogaſſe. Certè 
Hector Bocthius, qui peculiari libro vitas Epiſcoporum Aberdonenſium per- 
ſcripſit (H, nihil fide abſonum, aut communi rerum humanarum ſorti contra- 


ſe) In bibliotheca Scotorum hiſtorica p. 210. (f) Loco citato- (g) Pag. 47. 5) Collect. 
hiſtor. p. 136. (i Edit. Pariſ. apud Bad. Aſcenſium, anno 1522. e 


rium 


rium ſe tradere opinabatur ; cum Beano xxxi. Donertio xlii. ac Cormachs de- 
nique xxxviii. in ſede Murthlacenſi annos tribueret. Hi autem numeri ſimul 


juncti annos conficiunt cxi. i. e. ab anno MX. ad annum ferè MCXXII. 


pertingunt, quo anno Nectanus in Epiſcopum Murthlacenſem ſuffectus, ac 
poſtea, ſede a Davide I. mutata; anno MCXXXVI. Abredoniam deductus, 
ab eodem Boëthio perhibetur. 

Sed alind, multoque quam prius illud validius adverſus hanc Milcolum- Secunda 
bi II. chartam argumentum ſuggeritur, ex vocibus quæ ſub finem ſunt 
TESTE MEIYSO. Hanc enim formulam à Ricardo I. Anglorum Rege 
1 invectam, ac ad poſteriores Reges deinde derivatam, notat cl. Ma- 

illonius (H, qui porrò addit eam Angliz Regibus peculiarem fuiſſe, ac non 
niſi in rebus levioribus, & quæ præſentem executionem poſtulabant, adhibi- 
tam. Unde & quædam Regum Francorum diplomata, ex eo præcipuè ca- 
pite quod hac formula claudantur, ſuſpecta ait videri. Grave quidem, fateor, 
ex hoc tanti viri teſtimonio adverſus nem diplomatis fidem naſcitur præju- 
dicium. At illud, cum ex eo genere fit, quæ vulgo negative probationes ap- 
pellantur, mga invictum nemo exiſtimaverit. Tot certè tamque variæ 
variis ſeculis inoleverunt exoleveruntque loquendi ſcribendique formulæ & 
conſuetudines, ut quid quoque ſeculo receptum vel contra fuerit, vix alio pa- 
&o, quàm comparatione cum aliis ejuſdem ſeculi ſcriptis factà, definiri poſſit. 
At cùm nulla jam apud nos exſtent, præter unum illud de quo ambigimus, 
Mil columbi ævo conſcripta diplomata, haud ſatis juſtum rationique conſen- 
taneum videtur, ex moribus poſteriore ætate uſitatis de iis qui — 50mm 
judicium ferre, ade6que de inſtrumentorum tam diverſis temporibus ſcripto- 
rum ſinceritate ſtatuere. Accedit & illud obſervatu dignum, haudquaquam 
veriſimile eſſe, ut Scoti in diplomatibus confingendis, reli&a trita illa, & in 
omnibus quas viderant patriarum chartarum exemplis obvia ſcribendi conſue- 
tudine, inſolentem nullique præterquam Anglorum genti, ſi Mabillonio fi- 
des, uſitatam formulam adhiberent. Sed neque Anglorum Regibus adeò 
peculiaris erat hæe formula, ut non Scoti eam interdum uſurpaverint. Ex 
Rymeri enim actis publicis apparet Alexandrum noſtrum II. & III. itemque 
Joannem Balliolum (7), eadem nonnunquam in literis ſuis uſos fuiſſe. Sed 
nos totam hanc rem aliorum in antiquorum monumentis magis verſatorum 
judicio relinquentes, ad alia pergamus. 

XIII. Proxime autem in hac diſquiſitione ſe nobis offerunt Epiſcoporum ye quibut: 
Sancti Andreæ quædam à ſcriptoribus noſtris memorata inſtrumenta, quz, fi fun Eoitec⸗ 
vera & genuina ſint, chartarum apud nos uſum, non mod6 ſupra Duncani II. porum D. 
i. e. annum MXCIV. evehunt, ſed & eorum nonnulla Milcolumbi cujus — 
modò meminimus II. ætatem ſuperare videntur. Ex his duorum à D. Jacobo 
Bal foreo, Fecialium 1 — Carolo I. in Scotia Principe, ac ſuæ gentis an- 
tiquitatum indagatore ſollertiſſino, mentio fit; reliquorum veſtigia five frag- 
menta quædam ſervari mihi videntur in libro quem diximus prioratus Sancti 
Andreæ. De utriſque jam ſuo ordine mihi dicendum. CT 

Et primim, D. Jacobus Balforeus, in libello de vitis Pontificum S. An- Acprimim 
drez, qui ipſius manu ſeriptus in bibliotheca Juridica, quæ Edinburgi eſt, cu- 1 


tis Kellachi 
ſtoditur, de Kellacho II. quem ille quartum ejus loci Antiſtitem facit, agens, Miet Maid- 
ſe vidiſſe ait chartam ab illo Pontifice Keledeis de Lochlevin conceflam, in 
qua ipſe ſeſe MAxIMUNM SCOTTORUM EPISCOPUM appellat. De Mald- 


wino autem, qui ei ordine ſextus collocatur, ſeribit eum donationem con- 


firmaſſe à prædeceſſoribus ſuis S. Servano & Keledeis de Lochlevin factam, 


de patrimonio ſciz. de Portmohack & Kilgad, jacen. prope hoſpitale de Fonte 
Scotiz ; additque eum in illo diplomate ſe Ee ESA S. ANDREX MINI- 
STRUM HUMILEM vocare. De binis hiſce diplomatibus, cum inſtituti id 


C noſtri 


_ „ T1 6 


| noſtri ratio poſtulare videatur, quo paullò diſtinctiùs agam, primùm de eo- 
| rum «7/4, deinde de tempore quo ſcripta ſunt, ſigillatim eſt diſquirendum. 
Kellachiln, XIV. Et quidem, ut inde exordiar, de eorum fide & veritate quo minus 
pine fal. dubitemus, viri & probi & docti teſtimonium ſatis facere videtur. Prioris 

vratis libera- tamen auctoritatem ſuſpectam reddere conatur quem ſupra laudavimus D. Jac. 
Dalrymplius (, ex eo præcipuè, quod quem ſibi aſſumit ille Antiſtes M a - 

XIMI SCOTTORUM EPISsco I titulus Pontifici Romano quim Epiſcopo 

May, S. Andreæ convenientior fit. Sed hæc ratio, ad tam apertum teſtimonium 
Scoro nun convellendum, infirma admodum; me judice, aut potiùs nulla, debet exiſti- 
122 mari. Cum enim ab antiquiſſimis temporibus Epiſcopi S. Andreæ inter omnes 


8 1A Scotiæ Antiſtites primas ſemper ſine controverſia tenuerint, hoc elt, ſummi 


” 
— ͤ H—œ-é! - — 


fide derogare five maxim fuerint habiti, quid quæſo obſtat quo minis honoris tanto mu- 
| dus neri ac loco debiti prærogativam in diplomatis ſuis ſibi adſciſcerent? Certè ab 
| 


ipſis ferè Chriſtianæ religionis primordiis, Eccleſiarumque per orbem terra- 
rum diſſeminatione optimè conſtitutum eſt, ut in unaquaque provincia unus 
| aliquis Epiſcopus, quem vel ætas grandior, vel reliquorum electio, vel, quod 
| uſu maxime erat receptum, urbis in qua ſedem fixerat dignitas, cæteris in 
conciliis ſive ſynodis vocandis habendiſque præeſſet; qui propterea à Græcis 

6 mpar@., five PRIM s, appellatus, atque à Suffraganeis ſuis tanquam ipſorum 
| CAPUT (#) & Princeps agnitus & honoratus fuit. Hic nimirum idem erat 
| quem poſtera ætas Archiepiſcopum, Metropolitanum ac Primatem nominabat. 
Sed, ut ad rem propius accedamus, hunc morem Epiſcopum S. Andreæ pR1- 
| MUM five SUMMUM appellandi ſatis vetuſtum fuiſſe, alia exſtant eaque lo- 
Priſzos $. Cupletia admodum documenta. Inſigne in primis eſt illud, quod apud Jo. 
Andreæ Epi- Fordonum, vel ejus continuatorem Walterum Bowmakerum, in Scotichroni- 


ſcopos hoc . . . | . 

tilo honeſta- CO (), & Andream Wintonum in vita Regis Indulfi (p), habetur, de tegmine, 

ban. to- ive capſula, Evangeliorum, cui laminis argenteis ornatæ (q) & eorum ætate 
in æde D. Andreæ conſervari ſolitæ hoc diſtichon inſculptum ſe illi ſuis ocu- 


lis vidiſſe teſtantur: 


Haut Hvangelu thecam conſtruxit aviti 


Fothad, qui Scotts primus Epiſcopus eſt. 


In his quidem verſibus ſcribendis variant libri: in aliis enim Fordoni codi- 
cibus MSS. avites & avitus, apud Wintonum vero & Fordonum ex edit. Tho. 
Hearnii, Fodach, qui primus Scotiæ Hpiſcopus erat, repugnante metro, po- 
ſitum invenimus. At in Excerptis ex regiſtro prioratus S. Andreæ tota ea res 
multò dilucidiùs enarratur, hoc modo (r) : piſcopus F. Andrew dictus eſt H- 
piſcopus Scotorum : & fic in ſcriptis tam anttquis quam modernis indeniuntur 
dit: |fummi Archiepiſcopi (/), five] ſimmi Hpiſcopi Scotorum ; unde & con- 
ſeribi ſecit in theca Evangeli Fothet Hpiſcopus, 70 | 


Hanc Evangelii thecam conſtruxit aviti 
Fothet, qui Scotis ſummus Epiſcopus eſt. 


Hie & nunc quoque in wlgart & communt locutione Eſcop Alban, id eſt, Epi- 
ſcopi Alban appellantur : fic & dlicli ſunt & dicuntur per excellentiam ab uni- 
verſis Scotorum Epiſcopis, qui a locis quibus preſunt appellantur. Ex his pa- 


(m) Collect. Hiſtor. p. 129. (u)] Vide canones qui Apoſtolorum vocantur 27. al. 34. & in eum 
Beveregium; & Pet. de Marca de concord. ſacerd. & imperii, lib. 1. cap. 3. & lib. 6. N I (0) 
In libro peculiari de Epiſcopis 8. Andre, ſub init. (p) De hoc ſcriptore vide que dicta ſunt in Pref: 
ad Buchanani opera a Rob. Fribarno edita, p. 15- ( De more involucra codicis Eyangehorum auro, 
argento, gemmis, &c. ornandi, vide Schlegelium de nummis Abbatum Hersfeldenſium, p. 16. & chro- 
nicon Gottwicenſe, lib. 1. cap. 1. p. 32. (r) Vide Dalrymplii Collect. p. 127. ( D. Rob. Sib- 
baldus de libertate & independentia regni & eccleſiæ Scot. p. 6. idem ex his Excerpus reterens,- voces 
ſummi Archiepiſcopi non habet, quod & rectiùs videtur. | 
| am 


— NT HS 6 


lam eſt aviti, non avitus in iſta theca inſcriptum fuiſſe: vox quippe ad 2 E- 
vangeli referenda eſt non ad Fothadum, qui ſi ipſe hoc diſtichon conſcribi fe- 
cerit, ſe avitum, i. e. priſcum five vetuſtum nulla ratione appellare potucrar. 
Utrum vero PRIMUS an SUMMUS fincerior lectio fit, parum intereſt : co- 
dem enim res redire videtur, {ive Fothadus ille primus five ſiummus Scotorum 
Epiſcopus inſigniatur (). Cæterùm, Epiſcopos S. Andreæ priſcis tempori- 
bus ſummos vocari ſolitos fuiſſe extra dubium ponit memorabilis illa D x 
PRIMATU SEDIS EBORACENSIS IN SCOTIA, 4 NicoLao quodam AD 
EADMERUM DEI GRATIA IN CATHEDRAM S. ANDREA, regnante apud 
nos Alexandro I. ELECTUM, ſcripta EPISTOLA (7) his verbis: Ceſſet ergo 
Eboracenſis Eccleſia primatum Scottie ſibi vendicando appetere ; quam ft haberet, 
cum Praſul F. Andreæ SUMMUsS POXTIFEX SCOTT ORUM appelletur; su u- 
MUS vero non eſt, niſi qui 4 * alios eſt; qui autem ſuper alios Hpiſcopos eſt, quid 


niſi Archie piſcopus eſt ? licet barbaries gentis pallii honorem ignoret. H, inquam, 


ſuper hunc, qui SUMMUS vocatur PONTIFEX SUA GENTIS pr elationem ha- 


beret Preful Eborace ; jam non tantum Metropolttanus, immò Primas eſſet alte- 
rius etiam regni: quod nuſquam legitur. Ex hac porro epiſtola, cujus auctorem 
Nicolaum fuiſſe Eccleſiæ Wigornienſis Priorem, qui anno MCXXIV. è vivis 
exceſſit, arbitratur Whartonus (x), validiſſimum, ut id obiter notem, & pla- 
ne invictum habemus ab inimico etiam, i. e. ab Anglo homine teſtimonium 
de Eccleſiæ Scoticanæ à ſedis Eboracenſis juriſdictione immunitate. Quò 
magis miror D. Robertum Sibbaldum, in libello de regu: & Hccleſiæ Scotice, 
quam vocatit, independentia, egregiè alioquin ſcripto, hujus epiſtolæ, licet 
ante duodecim annos editæ (, non meminiſſe. Monſtrum haud parùm au- 
get, quod eodem libello (2), ex Whartoniani operis eodem tomo ii. char- 
tam Turſtini Archiepiſcopi Eboracenſis, quæ illam Nicolai epiſtolam proxi- 
me ſequitur, de conſecratione Roberti Epiſcopi S. Andreæ, D. Sibbaldus ad- 
ferat. Cujus rei nullam aliam conjicere poſſum rationem, quàm quòd ei 
= uſus eſt vir cl. exemplari, vel bibliopegi incuria, vel alio caſu aliquo, 
olia illa Nicolai epiſtolam continentia abtuerint. Quod autem D. Jac. Dal- 


rymplius, de eadem Eccleſiæ Scoticanæ immunitate agens, hanc Nicolai e- 


iſtolam, licet alia quzdam ex Whartoni opere citet (a), tacitus prætervehat; 
iS neque obſcure, ſe prodit cauſſa, quod multa in ea epiſtola, ac præſer- 
tim quæ ſupra adduximus verba, fuis rationibus multùm adverſantia conſpi- 
cabatur. | 
Sed, ut ad propoſitum revertamur, cum ex dictis abundè liqueat, Antiſti- 
tes S. Andreæ, à prima ferè ejus ſedis origine, pRIMOs vel suuuos Sco— 
TORUM Eis cor os appellari conſueviſſe; importunum ſanè atque A ratio- 


ne alienum videri debet, ut quo alii omnes honoris titulo eos honeſtabant, 


ipſi uſurpando prohiberentur. Quod ſi sUMMos ſe nominare liceret, quid- 
ni (cum eadem vocis vis & ſignificatio fit) Max1Mos fe etiam nominare li- 
cuerit > Certè apud veteres Romanos, qui ſummi ſacrorum præſides erant, 
PONTIFICES MAXIMI vocabantur: quod nomen munuſque omnes à Julio 
Cæſare ad Conſtantinum uſque Magnum () Imperatores ſibi etiam aſſumpſe- 
runt. Ab ejus ferè tempore, cùm, repudiatis jam impiis Deorum gentilium 


(t) Vide reverendiſſimi doctiſſimique viri Jo. Gillani in D. Jac. Dalrymplii Collectanea animadverſio- 
nes, p. 6. & 145. (u) Apud Whartonum in Anglia ſacra, tom. 2. p. 234 (x) In præfat. tom. 2. 
Þ. 13. 9 Editus enim eſt D. Sibbaldi libellus Edinbutgi anno 1703; Whartoni autem opus Londi- 
ni anno 1691 (=) Pag. 16. (a) Vide eum p. 200. & 237. ( Sed & nonnulli Conſtantini 
Magni ſucceſſores Pontificis maximi titulum retinuerunt; vide Antonium van Dale de oraculis Erhnicorum, 
diflert. 1. p. 251. & ſeqq. Unde apud Zoſimum, hiſt. lib. 4. exſtat dicterium Gratiano Imp. ftolam 
Pontificalem renuenti a flaminibus injectum, $i Princeps non vult appellari Pontifex, admodum brevi Ponti- 
fex Maximus iet; quo, intelligebant Magnum Maximum, qui poſtea purpuram ſumpſit, ac Gratianum per 
ſatellites ſuos interficiendum curavit, brevi Pontificem maximum tururam. Sed & ipſum Gratianum 
Pontificis maximi titulum ſibi aſſumpſiſſe apparet ex inſcriptione apud Anſelm. Bandurum, in numiſm. 
Impp. Rom. tom. 2. p. 482. &, diu poſt eum, Imp. Juſtiuum, ex altera inſcriptione, apud prædictum 
Van Dale, p. 153. 


titibus, 


11 


12 PRA F47TI10. 
ritibus, ac pura Chriſti religione per orbem Romanum legibus ſancita, cul- 
tus divini adminiſtratio non niſi hominibus ad id munus electis & ordinatis 
pertnitteretur, ſummi vel maxim: Pontificis nomen ad primos cujuſque pro- 
vinciæ Epiſcopos eſt tranſlatum. Unde & Præſules Romani in nummis ſuis 
& inſcriptionibus per multa retro ſecula Pontifices ſe maximos ferè ſemper ap- 
pellent. Et vers, ſi Antiſtites illi Romani, qui niverſalis Eccleſiæ epiſcopa- 
tum jam diu ſibi arrogiarunt, ſe propterea Pontifices maximos abſolutè nomi- 
nent; cur non jus faſque ſit illis, qui cæteris in unaquaque gente vel provin- 
cia Epiſcopis præmineant, ſe etiam ſummos vel maximos iſtius gentis aut pro- 
Cauſa pe- vinciæ Epiſcopos vocitare? Ad Epiſcopos autem Scotorum quod attinet, alia 
antiquffim & peculiaris aderat ratio, cur qui cæteris inter eos præſidebant, eo ſe titulo 
8 Andrew inſignirent; hxc nimirum, quod, conſentiente omnium ſcriptorum noſtro- 
Naxos rum teſtimonio, priſcis illis temporibus nullæ certz regiones Epiſcopis noſtris 
Scor?-.. eſſent definitæ; ſed unuſquiſque, ubi obvenerat occaſio, munus — obi- 
scoros ret (c). Quo igitur, qui inter eos dignitate anteibat, facilids 8 à reli- 
liquis, qui generatim S cor TON EIscoI nuncupabantur, diſcriminari; 
viſum ei fuit s u MMI vel MA xXx IMI ſibi appellationem adſumere. Non igno- 
ro poſterioribus temporibus, cùm jam ſua cuique ſedes ac territorium eſſet in 
Scotia aſſignatum, S. Andrez Antiſtites ſe haud rarò ScoTToRUM EI“ 
scopos, omiſsa voce MAXIMI, nominare conſueviſſe. Cujus rei exempla 
ſuppeditant nonnulla Roberti & Arnaldi, qui ſub Davide noſtro I. floruerunt, 
in ſæpiùs laudato 1 S. Andreæ regiſtro perſcripta diplomata (d). Quo 
in libro hi quos diximus Antiſtites ſe nunc ScoTToRUM EISsco os, nunc 
S. ANDREA HU MILES Mix Is TROsS appellant: quo poſteriore titulo eo- 
rum ſucceſſores ferè erant contenti, niſi quòd, poſtquam ſedes S. Andreæ ad 
Archiepiſcopatus honorem anno MCCCCLXXII. eſſet evecta, qui hinc ſe- 
cuti ſunt ejus loci Præſules, aliorum per orbem Chriſtianum Archiepiſcopo- 
rum more, modeſtiore adhuc titulo uſi ſe MinisTROS HUMILLIMOS ap- 
pellarint, Quamvis autem nonnulli apud nos Davidis I. ætate, & aliquanto 
poſt tempore, Epiſcopi Andreapolitani ſe ſimpliciter ScoTToRUM Er1sco- 
POS nominare voluerint ; id tamen non impedit quo minus vetuſtiſſimis illis 
uz præceſſerant ſeculis, cum nulli adhuc certus eſſet in munere ſuo obeun- 
o locus deſtinatus, qui cæteris dignitate antecellebat, yz 1M1, 8UMMI vel 
MAXIMI nomine * e Sed, ut omnis ferè de hac re dubitandi 
anſa, fi fieri poſſit, amoveatur, hoc illud eſt quod diſertè nos docet H. Bo- 
ethius, qui (e), de Kennetho II. Scotorum Rege ſcribens, hæc habet: Pon- 
tiſiciam ſedem, dudum Pictorum, ab Abbernethi oppido, eo ferro & igni deleto, 
ad templum Regul: tranſtulit. Exinde huic oppido Sancti Andreæ ædes nomen 
eſt factum, eoſque qui illic per pluſcula inde tempora ſacrum geſſere magiſtra- 
tum MAXIMOS SCOTORUM EPiIsCoPos appellant. Idem tradunt Spotiſ- 
wodius (f) & Georgius Martinius de Camerona (g). Id autem referentem 
Martinium notat ipſe cl. Dalrymplius (H, atque ex eodem libello Latine ſcri- 
pto, quem is paullò antè citaverat, de Epiſcopis & Archiepiſcopis Fani An- 
dreæ, ab eo depromptum conjectat. Ex dictis, ut id demùm adjiciam, ve- 
ri pluſquam ſimile efficitur; alios præter D. Jac, Bal foreum ejuſmodi priſco- 
rum S. Andreæ Pontificum diplomata Ma x IMI titulum præ ſe ferentia con- 
ſpexiſſe. Sed & ipſe cl. Dalrymplius (7) /e negat adeò de Balforeo ſiniſtrè ſen- 
tire, ut prefatum Kellachi Epiſcopi inſtrumentum ab eo prorſus conficlum arbi- 
tretur. Contra ſe credere ait, illius exemplum, aut aliquid de eo ſcriptum alicu- 


(c) Vide HeR. Boethium, Hiſt. Scot. lib. 10. fol. 201. Geo. Buchananum, rer. Scot. hiſt. lib. 6. ſub 
initio z 1 Hiſt. Scot. Ecclef. lib. 1. p. 4 (4) Et multò luculentiùs in ſigillis, non modò 
Roberti & Arnaldi, ſed qui illis proximè ſucceſſerunt, Ricardi, Rogeri, Willelmi Malvoiſin & Willel- 
mi Fraſer, quorum typi in hoc volumine, tab. 100. exhibentur. e) Hiſt. Scot. lib. 10. fol. verſo 201. 
Cf) Hiſt. Eccleſ. Scot. lib. 1. ſab fin. (g. In libro MS, cui Reliquiis D. Andreæ nomen dedit, cap. 2. 
Collect. Scot. p. 133. (i) Pag. ſupra cit. 129. 


bi 


” ES” UW - 7 6 13 
br A Balforeo viſum; magnopere tantum ſuſpicart chartam inſam antographan! 


neutiquam ei fuſe adſpettam : alter eum culpæ haud mmunem eſſe, quod nos 


de ea re certiora non docuerit. Utut vero hæc ſe res habeat, propoſito no- 
ſtro ſatis videtur, ſi inſtrumentum quodcunque, vel quomodocunque, ab hoc 
Epiſcopo ſcriptum unquam exſtitifle concedatur. 

De tide alterius diplomatis, quod a Maldwino datum Balforcus memorat, ,Huwrr.ts 


. . * % « x . 1 , 
nullam movet Dalrymplius litem. Ex eo tantùm, quod modeſtiſſimo titulo, cimtus, potte- 


ſe Eccieſiæ F. Andree MINISTRUM HUMILEM vocando, utatur ; due e. 


» culis ulita- 


anſam rurſus arripit de priore illo Kellachi, nimis (ut ipſi viſum eſt) arro- tus, de priſei 
gantem titulum ſibi aſſumentis, diplomate dubitandi. Sed titulum a Kella- op on wed 
cho in ſua charta adhibitum neutiquam faſtuoſum aut arrogantem, ſed verum 4: 

& proprium, & pro eo tempore quodammodo neceſſarium, ſupra oſtendi- 

mus: nec Laie ille, quo ſucceſſores ejus contenti erant, titulus de ejus 

hide detrahere quicquam debet. Neque enim id magis mirum, quam quod 

iidem Pontifices Romani, ſuperbiſſimos alias & divinos nonnunquam hono- 

res ſibi vindicantes, in bullis tamen, quas vocant, & reſcriptis ſuis, SER VOS 

ſe s£RvoRUM DE1, quo titulo nihil ferè humilius abjectiuſve comminiſci 
poterant, jam inde 4 Gregorii Magni temporibus (4) appellent. Sed, ut ab 
Epiſcopis Romanis diſcedam, alios etiam ineunte ſeculo xi. sUMMos PR 

SULES & PONTIFICES inſignitos notat cl. Mabillonius (). Quin & apud 


Hibernos, PRINx CIES nonnunquam & REGEs dictos idem ex Dacherii Spi- 


cilegio teſtatur (m). 


XV. Hactenus de horum diplomatum veritate ſatis dictum; proximum De tempo- 
eſt ut de ætate qui ſcripta ſunt anquiram. Et hic quidem tam ſtupenda oc- FHs 
currit ſcriptorum noſtrorum, in veterum S. Andreæ ad Eadmerum uſque E- porums.An- 
1 ſerie & ætate deſcribenda, inter ſe diſſenſio, ut quem potiſſimùm mar — 

equare haud facile reperias. Ex his Andreas quidem Wintonus plerorum- fun. 
que, ſed ſparſim, in ſuis Chronicis mentionem facit: Geo. autem Martinius, 
quæ ipſi notabiliora videbantur, de iis commemorat. At, quos ego conſpe- 
xerim, tres tantum ſunt, qui plenum eorum catalogum exhibere præ ſe fe- 
runt, Fordonus, Spotiſwodius & Balforens. Quo autem ordine ad prædi- 
ctum illum Eadmerum, i. e. ad annum MCXX, hi cos poſuerint, hæc bre- 

vis tabella indicabit : 


Fordonus. Spotiſwodius. Balforeus. 

1. Fothad. 1. Hadrianus. 1. Sfothad J. 

2. Kellach I. 2. Kellach J. 2. Kellach J. 

3. Maliſius J. 3. Maliſius J. 3. Kellach II. 

4. Kellach II. 4. Kellach II. 4. Maliſius. 

5. Malmore. 5. Malmore. 5. Maliſius Albuinus. 
6. Maliſius II. 6. Maliſius II. | 6. Maldwinus, qui & 
7. Alwinnus, 7. AMwinus. Tuthaldus. 

8. Malduinus. 8. Maldwinus, 7. Sfothad II. 

9. Tuchald. 9. Tuthaldus. 8. Gregorius. 
10. Fothald. 10. Fothadus. 9. Catharus. 
11. Gregorius. 11. Gregorius. 10. Edumarus. 

12, Cathre. 12. Edmunadus. 11. Godricus. 

13. Edmarus. I3. Turgotus. 12, Turgotus. 

14. Godricus. 14. 7:16 Lon 13. Edamerus. 

15. Turgotus. 15. Eadmerns, 5 


16. ZEadmerus. 


Ck) Vid. Mabillon. de re diplom. lib. 2. cap. 2. & 5 (7) Ibid. G 9. (mn Ibid. 
D — 


12 P R A FAT TI 0. 
ritibus, ac pura Chriſti religione per orbem Romanum legibus ſancità, cul. 
tis divini adminiſtratio non niſi hominibus ad id munus electis & ordinatis 
permitteretur, ſummi vel maximi Pontificis nomen ad primos cujuſque pro- 
vinciæ 3 eſt tranſlatum. Unde & Præſules Romani in nummis ſuis 
& inſcriptionibus per multa retro ſecula Pontifices ſe maximos ferè ſemper ap- 
pellent. Et vero, ft Antiſtites illi Romani, qui anivenſalis Eccleſia epiſcopa- 
tum jam diu ſibi arrogarunt, ſe propterea Pontifices maximos abſolutè nomi- 
nent; cur non jus faſque ſit illis, qui cæteris in unaquaque gente vel provin- 
cia Epiſcopis præmineant, ſe etiam ſummos vel maximos iſtius gentis aut pro- 

Cauſa pe- vinciæ Epiſcopos vocitare? Ad Epiſcopos autem Scotorum quod attinet, alia 
| entiauifimi & peculiaris aderat ratio, cur qui cæteris inter eos præſidebant, eo ſe titulo 
| S. Mite rl N inſignirent; hæc nimirum, quòd, conſentiente omnium ſcriptorum noſtro- 
L 

| 


maxixos rum teſtimonio, priſcis illis temporibus nullæ certz regiones Epiſcopis noſtris 

Scoro-.. eſſent definitæ; ſed unuſquiſque, ubi obvenerat occaſio, munus — obi- 

doo, ret (c). Qud igitur, qui inter eos dignitate anteibat, facilius poten à reli- 

liquis, qui generatim ScoTToRUM Ee1scoP1 nuncupabantur, diſcriminari; 

viſum ei fuit $SUMM1 vel MAX1MI1 ſibi appellationem adſumere. Non igno- 

| ro poſterioribus temporibus, cùm jam ſua cuique ſedes ac territorium eflet in 

Scotia aſſignatum, S. Andre Antiſtites ſe haud rarò ScoTToRUM EPI“ 

scopos, omiſsa voce MAXIMI, nominare conſueviſſe. Cujus rei exempla 

ſuppeditant nonnulla Roberti & Arnaldi, qui ſub Davide noſtro I. floruerunt, 

in ſæpiùs laudato Fee S. Andreæ regiſtro perſcripta diplomata (d). Quo 

in libro hi quos diximus Antiſtites ſe nunc ScorTORUM EIS c Os, nunc 

S. ANDREA HUNMIIES MINISTROS appellant: quo poſteriore titulo eo- 

rum ſucceſſores ferè erant contenti, niſi quod, poſtquam ſedes S. Andreæ ad 

Archiepiſcopatis honorem anno MCCCCLXXII. eſſet evecta, qui hinc ſe- 

cuti ſunt ejus loci Præſules, aliorum per orbem Chriſtianum Archiepiſcopo- 
rum more, modeſtiore adhuc titulo uh ſe Mix ISTROS HUMILLIMOS a 

pellarint, Quamvis autem nonnulli apud nos Davidis I. ætate, & aliquanto 

poſt tempore, Epiſcopi Andreapolitani ſe ſimpliciter ScoTToR UM Episco- 

POS nominare voluerint ; id tamen non impedit quo minds vetuſtiſſimis illis 

= præceſſerant ſeculis, cum nulli adhuc certus eſſet in munere ſuo obeun- 

o locus deſtinatus, qui cæteris dignitate antecellebat, PR IMI, 8UMMI vel 

MAXIMI nomine 1 *. Sed, ut omnis ferè de hac re dubitandi 

anſa, fi fieri poſſit, amoveatur, hoc illud eſt quod diſertè nos docet H. Bo- 

ethius, qui (e), de Kennetho II. Scotorum Rege ſcribens, hæc habet: Pox- 

tificiam ſedem, dudum Pictorum, ab Abbernethi oppido, eo ferro & igni deleto, 

ad templum Regul: tranſtulit. Exinde huic oppido Sancti Audreæ ædes nomen 

eſt fattum, eoſque qui illic per pluſcula mde tempora ſacrum geſſere magiſtra- 

tum MAXIMOS SCOTORUM EPisCoPos appellant, Idem tradunt Spotiſ- 

wodius (f) & Georgius Martinius de Camerona (g). Id autem referentem 

Martinium notat i ie cl. Dalrymplius (4), atque ex codem libello Latinè ſcri- 

pto, quem is paulls ante citaverat, de Epiſcopis & Archiepiſcopis Fani An- 

dreæ, ab co depromptum conjectat. Ex dictis, ut id demùm adjiciam, ve- 

ri pluſquam ſimile cthcitur; alios præter D. Jac, Balforeum ejuſmodi priſco- 

rum S. Andrez Pontificum diplomata Ma x IMI titulum præ ſe ferentia con- 

ſpexiſſe. Sed & ipſe cl. Dalrymplius (7) /e negat adeò de Balforeo ſiniſirè ſen- 

lire, ut præſatum Kellachi Epiſcopt inſtrumentum ab eo prorſus confictum arbi- 

lretur. Contra ſe credere ait, lms exemplum, aut aliquid de eo ſcriptum alicu- 


ET: RAS WW LORE =. 


(c) Vide Het, Bocthium, Hiſt. Scot. lib. 10. fol. 201. Geo. Buchananum, rer. Scot. hiſt. lib. 6. ſub 
witio ; il odium, Hiſt. Scot. Eccleſ. lib, . p. 4 (4) Er multo luculentius in ſigillis, non modò 
Roberti & Arnaldi, ſed qui illis proxime ſucceſſerunt, i 1, Willelmi Malvoiſin & Willel- 
mi Fraſer, typi in hoc volumine, tab. 100. exhibencur. e Hiſt. Scot. lib. 10. fol. verſo 201. 
(/) Hiſt Scot. lib. 1. fub fin. (t. In libro MS, cui Reliquiis D. Andrea nomen dedit, cap. 2. 
Cue. Scot. p. 133. (1) Pag lupri cit. 129. 


bi 


FF = SY A TI. IT 0. 13 


inatis AS . 2 Pafforeo viſum ; magnopere tantum ſuſpicart chartam ipſam autographan! 
pro-  nuiguam ei fuſe adſpectam aluter eum culpe haud immunem eſſe, quod nos 
8. ſuis de ea re certiora non docuerit. Utut vero hæc fe res habeat, propoſito no- 


ſtro ſatis videtur, ſi inſtrumentum quodcunque, vel quomodocunque, ab hoc 
copa- Epiſcopo ſcriptum unquam exſtitiſſe concedatur. 
De ide alterius diplomatis, quod a Maldwino datum Balforcus memorat, Huus 


nullam movet Dalrymplins litem. Ex eo tantùm, quod modeſtiſſimo titulo, cums, pote- 


ſe Eccitſiæ S. Andree MINISTRUM HUMILEM vocando, utatur ; vfb e. 


» culis ulita- 


anſam rurſus arripit de priore illo Kellachi, nimis (ut ipſi viſum eſt) arro- tus, de riet 
gantem titulum ſibi aſſumentis, diplomate dubitandi. Sed titulum a Kella- ET 
cho in ſua charta adhibitum neutiquam faſtuoſum aut arrogantem, ſed verum debe. 

& proprium, & pro eo tempore quodammodo neceſſarium, ſupra oſtendi- 

mus: nec demiſſior ille, quo ſucceſſores ejus contenti erant, titulus de ejus 

fide detrahere quicquam debet. Neque enim id magis mirum, quàm quod 

iidem Pontifices Romani, ſuperbiſſimos alias & divinos nonnunquam hono- 

res ſibi vindicantes, in bullis tamen, quas vocant, & reſcriptis ſuis, SER VOS 

ſe stRVOR UNd DEI quo titulo nihil ferè humilius abjectiuſve comminiſci 
poterant, jam inde 4 Gregorii Magni temporibus (4) appellent. Sed, ut ab 
Epiſcopis Romanis diſcedam, alios etiam ineunte ſeculo xi. ss; Prx- 

SULES & PONTIFICES inſignitos notat cl. Mabillonius ()). Quin & apud 
Hibernos, PRINCIPE S nonnunquam & REGEs dictos idem ex Dacherii Spi- 


cilegio teſtatur (m). 


= 3 XV. Hactenus de horum diplomatum veritate fatis dictum ; proximum De tempo- 
* ad eſt ut de ætate qua ſcripta ſunt anquiram. Et hic quidem tam ſtupenda oc- 1 
c fo. \ Currit {criptorum noſtrorum, in veterum S. Andreæ ad Eadmerum uſque E- porumS.An- 
opo- 1 ſerie & ætate deſcribenda, inter ſe diſſenſio, ut quem potiſſimùm mata feripra 
ap- equare haud facile reperias. Ex his Andreas quidem Wintonus plerorum- fun. 


anto Aue, {ed ſparſim, in ſuis Chronicis mentionem facit: Geo. autem Martinius, 
| quæ ipſ1 notabiliora videbantur, de iis commemorat. At, quos ego conſpe- 


ills WH cri, tres tantum ſunt, plenum eorum catalogum exhibere præ ſe fe- 
enn. runt, Fordonus, Spotiſwodius & Balforens. Quo autem ordine ad prædi— 
vel Am illum Eadmerum, i. e. ad annum MCXX. hi eos poſuerint, hæc bre- 
andi iſ vis tabella indicabit: 
Ds. | Fordonus. | Spotiſwodius. Bal foreus. 
= 1. Fothad. | i. Hadrianus. 1. Sfothad I. 
"a 2. Kellach I. 2. Kellach J. 2. Kellach J. 
tis 3. Maliſius 1. 3. Maliſius I. 3. Kellach II. 
= 4. Kellach II. 4. Kellach II. 4. Maliſius. | 
* 5. Malmore. J. Malmore. 5. Maliſius Albuinus. 
kn. 6. Maliſius II. 6. Maliſius II. 5 6. Maldwinus, qui & 
8 7. Auinus. 7. Alwimus, Tuthaldus, 
"caſh 8. Malduinus. 8. Maldwinus, 7. Sfothad II. 
_ : 9. Tuchald. 9. Tuthaldus. 8. Gregorus. 
ow” a 10. Fothald. 10. Fothadus. 9. Catharus. 
37 11. Gregorius. 11. Gregorius. 10. Edumarus. 
* 12. Cathre. 12. Edmundus. 11. Godricus. 
Ct 13. Edmarus. I3. Turgotus. 12, Turgotus. 
| 14. Godricus. 14. Ge Har. 13. Edamerus. 

- 15. Turgotus. 15. Eadmerns. | 


llel- : 16. Eadmerus. 


6% Vid. Mabillon. de re diplom. lib. 2. cap. 2. & 5. (7) Ibid. 5 9. (my) Ibid. 
| m | la 


14 N 1 FT ATY SO 


In his catalogis alios videre eſt prorſus omiſſos, alios ex duobus unum fa- 
ctos, alios denique inverſo ordine collocatos. 1: enim Spotiſwodius, Sfo- 
thado vel Fothado præterito, ejus loco Hadrianum primum illius ſedis Epi- 
ſcopum nominat, non aliam reor ob cauſſam, quim quod Boethius (#) hunc 
ſanctum virum (quem à Danis in inſula Maia anno 872. regnante apud nos 
Conſtantino II. refert interfectum) maximum Scotorum Epiſcopum appellet. 
Atqui cum Conſtantini II. tempore nullz eſſent Epiſcopis Scotis certæ ſedes 
definitæ (o), poterat is Hadrianus, quanquam id neget cl. Dalrymplius (p), 
ex corum numero unus, & primarius quidem fuiſſe, licet S. Andreæ ſedem, 
quæ nulla tum ſtrictè loquendo erat, non tenuerit. 2. Bal foreus Maliſium 
& Alwinum (five, ut eum ille nominat, Albuinum) itemque Maldwinum 
& Tuthaldum, qui Fordono, Spotiſwodio aliiſque diverſi ſtatuuntur, unum 
eundemque Epiſcopum facit. 3. Spotiſwodius, illo quem Fordonus Cathre, 
Bal foreus Catharum vocat, omiſſo, Edmundum, qui illis Edmarus vel Edu- 
merus dictus, proximum Gregorio dat ſucceſſorem. 4. Idem Spotiſwodius, 
ejuſque exemplo Martinius, Turgotum, quem alii ferè omnes poſtponunt, 
Godrico præmittit. Neque minus de tempore quo quiſque epiſcopatum in- 
ierit, annorumque quibus eum rexerit numero, ut poſtea videbimus, defini- 
endo, inter fe diſcrepant hi ſeriptores. 

Depriſco- XVI. Ut igitur inter tam diverſas, ſæpe etiam & pugnantes, rerum narra- 
—— — quod verum aut vero proximum fit, quantum pote, eruamus; id no- 
zum ſoric & bis primum & fundamenti quaſi loco eſt aſſumendum, ut qui ex noſtris hiſce 
conſtituenda {Criptoribus cæteris tate prior fuerit, illius potior fit in hac re auctoritas. 
6feritur- Cum autem Fordonus (vel etiam ejus continuator Bowmakerus) Spotiſwodio, 

&, qui ei tempore ſuppar eſt, Baltoreo, ducentos ferè annos præceſſerit, ve- 
rius proinde eſt, ut niſi graves alioquin in contrarium adſint rationes, hujus 


potius quam illorum hac in diſquiſitione fidem ſequamur. Hac igitur _ | 


la, quam nemo juſtam zquamque eſſe inficiabitur, preſtituta, ad rem ipſam 
aggrediamur. | 
Et hic in primo ſtatim limine haud levis ſe offert difficultas, quod nempe 


Fothadus, qui in hoc Fordoni ſyllabo primus S. Andreæ Epiſcopus ſtatuitur, 2 


Rege Indulfo expulſus, & poſt expulſionem ab epiſcopatu octo annos vixiſſe 
Kellachum dicatur. Et tamen idem Fordonus alio loco (9), eumque ſecutus Wintonus 
be S. Andres (7), Kellachum, qui proximus in hoc catalogo poſt Fothadum collocatur, 


pron Regi Gregorio tempore æqualem faciunt. Hzc autem nullo poſſe pacto in- 
dum, often- ter ſe conſiſtere rectè obſervavit cl. Dalrymplius (/, ex eo quod Indulfus, 
conſentiente omnium noſtrorum ſcriptorum, ipſiuſque adeò Fordoni teſtimo- 
nio, non modo Gregorio poſterior fuiſſe; ſed & lviii. ab ejus obitu annis, 

i. e. æræ Chriſtianæ DCCCCLII. regnum capeſſiviſſe tradatur. Atque hinc 

eſt quòd idem r (z) hunc Kellachum, qui Gregorii tempore vixe- 

rit, non Epiſcopum, ſed Presbyterum fuifle ſe dicat credere. Ex eademque 


cauſla ortum arbitror, quod Spotiſwodius, in recenſendis hujus ſedis Epiſco- 


pis, cum ex hoc numero prorſus eximat. Sed alia multoque facilior eſt ha- 
rum rerum conciliatio, ſi nimirum dicamus in hoc Fordoni catalogo luxatum 
eſſe Epiſcoporum ordinem, Kellachumque non ſecundum, ſed primum S. An- 


* 


(#) Lib. 10. fol. 206. Co) Boethius quidem, lib. 10. fol. 201. verſo, ut ſuprà notavimus, ſedem 
Pomtificiam, ait, Pictorum, its deletis, ab Abernethio ad fanum Reguli, i e. ædem S. Andreæ, a Kennetho 
noſtro II. qui regnare deliit anno 854. fuifſe tranſlatam. Idem tamen, eodem loco, Scotorum regnum 
nondum tum dicit in diceceſes tuitle diviſum : additque hanc dicecefium in Scotia partitionem non niſi 
Milcolumb II. (ita enim legendum, non III. ea quæ mox ſequuntur poſtulant) tempore factam. Ut er- 
go hic auctor ſibi alitque eadem narrantibus conſter, dicendum cum rev. viro Jac. Dundaſſio, in ſupplem. 
ad ſuum tractatum de Epiſcoporum in primitiva Eccleſia eleCtione, p. 207. & ſeqq. quamvis priſci hi E- 
piſcopi, quidam ad ædem S. Andreæ, alii ad Glaſguam, alii ad Candidam caſam, &c. lares ſuos plerum- 
que fixerint; non tamen iis locis aut regionibus eorum niunus ac juriſdictionem fuiſſe circumſeriptum. 
(09 Collett. hiſt. 4. 125. (4) Lib. 4. cap. 17. (r) In Chronico, cap. m. 106. (/ Collect. hiſt. 
p. 127. (t) Ibid. | 4k 


drex 


ati 


8 * Ma 4. a | oy « W „ «es « « a a 


PRxrxEAWTW LETT 0: 


dreæ Antiſtitem eſſe numerandum. Atque id non temerè aut præter ratio- 
nem à me proponi ſequentia ferè confirmant. 

Ac primo, Wintonus (a) Kellachum non ſecundum, quod Dalrymplius (x) 
ait, ſed 3 S. Andreæ Epiſcopum memorat. 

Fecundo, Ipſe Fordonus, ut ſupra notatum, in vita Regis Gregorii diſer- 
tè ait, Hujus tempore Kellach fuit Epiſcopus de Kilreymont (), h. e. F. An- 
ares; id enim antiquum loco nomen fuit. Quod ſi verum fit, eum Fothado; 
qui tempore Regis Indulh; id eſt, Ixiii. minimum poſt annos vixerit, ætate 
priorem fuiſſe neceſſe eſt. 

Tertid, Quod adhuc multò validius mihi videtur, in libro Cuprenſi (2), cu- 
jus ſcripturam Jacobi noſtri II. ætatem exæquare exiſtimem, Fothadus non niſi 
ſecundo loco, ac poſt Kellachum, ponatur. Ejus verba, quò omnia dilucidi- 
ora fiant, hic ſubjicienda cenſuimus. / iſum eſt mihi conventens de Epiſcoprs 
&. Andrez ſucceſſive a tempore Regis Renedi primi Monarche utrimſque regut, Pi- 


dliniæ viz. & Scotre, que nunc unum Scotorum regnum eſiciunt, qui Pittos & 


eorum geſta evacuavit, uſque in præſemem diem inſerere; potiſſimè cum quiſ= 
que eorum qui pro tempore ſuerat, non tanquam Primas, ſed primus & præcipuus 
an regno habeatur, ne ſi ſparſim juxta ordinem annalium inſcrantur, eorum notitia 
zepidins a querentibus inventatur. Primus fuit Kellach, ſecundus Fothad, qui poſt- 
quam magno tempore — ab Indulſf Rege expulſus eſt, & poſt eæpulſioneim 
duxit oclo annis, & obut quarto nonas Man. Quidam tamen tenent, quod fuit 
primus I piſcopus, de quo fic reperi in circumferentia texts argentei Frvangelio- 
rum adhuc in Santts Andrea ſervati inſculptum, Hanc Evangelii thecam con- 
ſtruxit avites Fothad, qui primus Scotis Epiſcopus eſt (a). Hæc ille, atque 
ex poſtremis ejus verbis liquet, non ex oſcitantia euin, ſed conſilio animi Fo- 
thado ſecundum locum tribuere, cum ſtatim addat, QUIDAM TAMEN TE=- 
NENT, QUOD FUIT PRIMUs EepiscoPUs. Nempe etiam eo tempore ſe- 
riem Antiſtitum S. Andreæ perſcribentibus eadem quæ cl. Dalrymplio impo- 
ſuit ambigua vocis RIM in hoc diſticho acceptatio. Et hoc quidem in 
Dalrymplio eo minùs mirandum, cum præcipuum in toto ſuo opere viri illu- 
ſtris conſilium eo collineet, ut non modò ritus Pontificios; ſed & ipſum Ec- 
cleſiæ per Epiſcopos regimen ſeriùs multò quam vulgò exiſtimatum, ac de- 
cimo tantùm ſeculo, receptum fuiſſe oſtendat: id quod impenſiori quo in 
Presbyterianorum partes ſeri tor alioquin egregius ferebatur ſtudio imputan- 
dum. At prodigii inſtar habet, Fordonum vel Bowmakerum, eorùmve ex- 
{criptores, quorum ævo hæc de Eccleſiæ regimine lis erat incognita, ei vocis 
PRIMUS amphibolia decipi ſe paſſos; præſertim cum paullò ante ea vox eo- 
dem quo nos ſenſu ab Auctore, quicunque is fuerit, accipiatur. Sic enim in- 
quit, Cum quilibet eorum qui pro tempore fuerit, non tanquam Primas, ſed 
PRIMUS & PRACIPUUS i regno habeatur. Dicit autem aon tauquam PR I- 
MAYS, non quod hi S. Andreæ Antiſtites reapſe PRIMATEs non eſſent, i. e. 
ante alios omnes PRIMATUM tenerent, fed quod eum honoris titulum non- 
dum eſſent adepti (). Ad rem verò ipſam quod attinet, non magis ex eo 
quod Fothadus PRIMUS ScoTTORUM EPIs cops appelletur, argui po- 
reſt nullos ante eum in Scotia Epiſcopos exſtitiſſe, quam Salluſtium antiquiſ- 
ſimum fuiſſe rerum Romanarum ſcriptorem, quod apud Martialem (c) PR [- 


MUS in Romana hiſtoria perhibeatur : aut ex eo quod Petrus à D. Matthæo 


(a) inter Apoſtolos =p5rG- ſive pRIMUS dicatur, inde colligas eum ante alios 
omnes ad id munus electum, cùm plerique omnes cjus fratrem Andream a 


cu) In Chronico, cap. 106. & 107. (x) Collect hiſt. p. 125. extr. (y) Ita. habet optimæ notæ 
codex membranaceus in bibliotheca Academiæ Edinburgenæ, item libri Perthenſis & Cuprenſis in Juriſ- 
conſultorum bibliotheca ſervati. At hæc verba, utpote in ſuis exemplaribus, ut credibile eſt, non eompa- 
rentia, tum Galeus, tum Hearnius, in ipſorum editionibus omiſerunt. (2) In bibliotheca Juridica, ut 
modò dictum, repoſito. (a) Sic quidem in hoc libro ſcriptum, avites. At veram lectionem, aviti, ſu- 
= oſtendimus. () Vide de hac re Nicolai ad Eadmerum epiſtolam, cujus ſuprà meminimus. (c) 


Chriſto 


b. 14. epigram. 191. (d) Cap. 10. verſ. 2. 


E 


1 
— 3. wm Ede 222 rt - tt nb 


16 


Quatuor 
primorum 


22 Rex Gregorius (H, Epiſcopus creatur : concilium provinciale ſub Conſtan- 


ſcoporum 


ordo & ætas. 


P N A F 4A T IT 0. 


Chriſto Domino ante eum in diſcipulatum accitum putent; multi etiam ex 
iis qui Pontificiorum errores rejecerunt, hac voce yRx1MUs Petri ſupra reli- 
2 in collegio Apoſtolorum principatum quendam ſive eminentiam ſigni- 
cari interpretentur. Sed, his miſſis, ä in 
Quart, Totum hoc negotium conficere, atque extra omnem dehinc du- 
bitationem ponere, videtur parvulum quidem, £4 omnibus noſtris qui nunc 
exſtant ſcriptoribus longe vetuſtius fragmentum, cui titulus eſt, Excerpta ex 
veteri chronico de Regibus Scottorum a Kennetho Mac-Alpm ad Mac-Malcolm, 
i. e. 4 Kennetho II. Alpini filio ad Kennethum III. filium Malcolmi five 
Milcolumbi I. Id ex MS. quod in bibliotheca Colbertina Pariſiis aſſervatur, 
in lucem edidit ſupra laudatus Tho. Inneſius (e). Hujus autem fragmenti 
ſcriptor, quicunque demum is fuerit, de Conſtantino III. Scotorum Rege a- 
gens, Eum ait & Kellachum Epiſcopum |S. Andreæ] leges diſciplinaſque fidet 
atque jura Hccleſiarum Hvangeliorumque pariter cum Scottis in colle Credulitatis 
prope regalem civitatem Scoan devoviſſe cuſtodiri. Hoc ad annum DCC CCI. 
regnique ejus Conſtantini ſextum refert Inneſius (). Poſt, de Rege Duffo 
_ ille Nigrum, Latino ejuſdem ſignificationis vocabulo pro Scotico ſub- 
ituto) Indulh fratre & ſucceſſore ſcribens, Ejus tempore, ait, Fothach Epiſto= 
pus pauſavit, i. e. mortuus eſt, Hic nempe eſt 2 quem Fordonus I 
Rege Indulfo expulſum ait, & * expulſionem ab epiſcopatu vixiſſe octo 
annos. Proximus quem Auctor ille Epiſcopum memorat eſt Maelbrigd, quem 
ſub Culenrig, i. e. Culeno Rege Indulfi filio, pausaſſe, i. e. obiiſſe, narrat. 
Huic denique ſucceſſorem dat Cellach [five Kellach] filium Ferdulaig, quem 
ejuſdem Culeni tempore regnaſſe (g), i. e. Eccleſiam rexiſſe, ait. Hic qua- 
tuor habemus Epiſcopos, Kellachum I. Fothadum, Maelbrigd, 0 uem eun- 
dem eſſe qui Fordono & aliis Maliſius nominatur, dubium non eſt,) & Kel- 
lachum II. qui filius Ferdlag five Ferdulaig 4 Fordono etiam dicitur. His 
ex antiquiſſimis rerum noſtrarum ſcriptoribus fic conſtitutis, quatuor primi 
S. Andreæ Antiſtites hoc ordine annorumque ſerie collocandi videntur. 


1. Kellachus 1. ante annum DCCCXCII. ve! DCCCXCII. n mortuus 


tino III. celebrat anno DCCCCVI. quamdiu vixerit incertum. 
2. Fothadus, quo anno Antiſtes factus, incertum : Indulſi Regis anno primo, 


7. e. Chriſt; DCCCCLII. epiſcopatu pulſus ; primo vel ſecundo Regis Duffi, 
1. e. DCCCCLXI. aut DCCCCLXII. exſtinctus. 

3. Maliſius, regnante Duſſo elettns, epiſcopatum tenuit octo annos ; obiit ſub 
Rege Culeno circa annum DCCCCLXX. (4). 

4. Kellachus II. films Ferdlag electus . us circa annum DCCCCLXXI. 
a Pontifice Romano eodem, ut credibile, eſt anno confirmatus : poſtquam epi- 
ſcopatum xxv. annos tenuerat, ſatis conceſſit circa annum DCCCCXCVI. 


Juxta hanc ſeriem, quam fi non veram, veræ tamen cæteris longè propio- 
rem eſſe haud dubitamus, vel primo adſpectu palam eſt, hoc quod ſe vidiſſe 
ait Balforeus Kellachi II. diploma, ante annum DCCCCXCVI. fuiſſe exara- 


e) In tentamine de antiquis Britanniæ ſeptentrionalis incolis, tom. 2. p. 782. Vide eum de hoc frag- 
mento ibid. p. 603. /) Ibid. p. 588. (g) Eodem loquendi genere, quo quoſdam Hiberniæ Epi- 
ſcopos Rxors apud Dacherium dictos notat cl. Mabillonius : de quo ſupra p. 13. () Gregorii tem- 
pore Kellachum Epiſcopum S. Andreæ fuiſſe, diſerte, ut ſupra notatum, ſcribit Fordonus. (Ci) Horum 
Epiſcoporum tempora ex vetere illo tragmento & Fordono fic diſpunguntur. Malifium II. octo annos 
Epiſcopum ſtetiſſè ſcribit Fordonus ; ſub Culeno obiiſſe tradit vetus fragmentum. At hanc ejus mortem 
ad ultimum Culeni annum, qui fuit Chriſti nati 970. rejiciendam, inde colligitur, quod Fothadus, qui ei 
proxime in ea ſede præivit, ſub Rege Dufto, qui regnare cœpit anno 961. in fragmento illo decellile di- 
catur. Octo autem anni quibus Maliſius Epiſcopus ſtetit, temporiſque ab illius Fothadi obitu ad hujus 
Maliſii electionem aliquod interyallum, ſpatio iſti perimplendo ferè ſufficiunt. Idem porrò ex ætate Fo- 
thadi, qui ab Indulfo expulſus, & poſt expulſionem vixiſſe octo annos, a Fordono traditur, inferri poteſt. 


; 222 - 


tum, 


* 4 „ 


4 


of 


— 
. 


Z nn 


-” 0 & Ww We 5 W 


rer 17 


tum, atque adeò diplomate Duncani II. quod primum in hoe Anderſohi no- 
{tri volumine exhibetur, centum præterpropter annos antiquius eſſe. 

XVII. Proximum eſt, ut de Epiſcopi Maldwini charta, a D. Jac. Balfo- Retiquorum 
reo, ut diximus, memorata, xtateque qua illa ſcripta fit, nonnihil adjiciam. 1 
Sed priùs quam ecò deveniam, non ab re, ſpero, fuerit, errores alios quoſ- Sum On 
dam, eoſque ſatis craſſos, a recentioribus noſtris ſcriptoribus in texenda reli- & tmpora, 
quorum D. Andreæ Antiſtitum, ad Robertum Eadmeri ſueceſſorem, ſerie ad- Apes 
miſſos, annotaſle: | . itituuntur. 

Et hic primùm fe offerunt duo vel tres Spotiſwodii lapſus, ex prioribus il- Vat ha 
lis (ut error nunquam fere ſolitarius eſt, ſed alius alium plerumque ſecum * 
trahit) ſubnaſcentes. Is enim poſtquam Kellachum I. Hadriano (quem a 50. 
Danis cæſum ait anno DCCCLXXI1I.) ſucceſſorem dediſſet, & huic (Fotha- 
do omiſſo) Maliſium I. & Maliſio denique I. Kellachum II. ut temporum 
ratio ſibi conſtaret, Maliſium 1. tempore Regis Gregorii, Kellachum autem 
II. tempore Regis Conſtantini III. vixiſſe ſcribit. Quo pacto Kellachum 1. 
(quamquam id non affirmet) regnante Etho Alipede, vel Conſtantino etiam 
II. vixiſſe neceſſe eſt. At hic luxatum rerum ordinem, & adverſus antiquio- 


rum ac propterea certioris auctoritatis ſcriptorum noſtrorum, Fordoni, Win- 


toni, ac præſertim vetuſtiſſimi, de quo diximus, illius fragmenti fidem, Ixx. 


ferè annos anticipatos facile cuivis eſt deprehendere. Ex eodem fonte eſt, 
quod paullò poſt, de Kellachi II. ſucceſſoribus agens, de prioribus quinque 


Malmorio, Maliſio II. Alwino, Maldwino filio Gilladris vel Gillandris, & 
Tuthaldo, nihil ferè præter nomina in medium adferat, præterquam quod 


Alwinum quinque annos ſediſſe, & Tuthaldi tempore controverſiam de Cle- 


ricorum cœlibatu, circa annum DCCCCLXXVII. violenter fuiſſe agitatam 
ſcribat. At hæc zgre inter ſe, minimè autem cum iis quæ ſupra diximus, 
conveniunt, Porrò ſimili errore abreptus Fothadum, quem Tuthaldi ſuc- 
ceſſorem, ac decimum S. Andreæ Epiſcopum facit, pacem ait inter Grimum 
& Conſtantinum IV. de regno contendentes conciliafle, i. e. circa annum 
DCCCCXCIV. Idem de Fothado quodam, viro ſancto & venerabili, nar- 
rat Boethius (0, & ex eo Leſlæus () & Buchananus (). At nemini eorum 
Fothadus iſte diſertim Antiſtes Sanctandreanus nominatur. Leſlæus enim & 
Buchananus eum ſimpliciter Epiſcopum appellant. Boethius autem maximum 
Scotorum Epiſcopum vocat, eaque deſcriptione Præſulem quidem S. Andreæ 
eum indicare videtur. Cæterùm, 238 is, aut cujuſcunque loci Antiſtes 
fuerit, alium oportet fuiſſe ab eo qui Fordono (ut & ipſi Spotiſwodio) deci- 
mus ejus ſedis Epiſcopus numeratur. Nam (præterquam quod ex iis quæ a- 
pud Fordonum & vetuſtum illud fragmentum habentur, Kellachi II. epiſco- 
patus, ut ſupra docuimus, ad annum DCCCCXCVI. fit producendus) inter 
eum & hunc Fothadum quinque ab ipſo Spotiſwodio interponuntur Epiſcopi, 
Malmorius, Maliſius II. Alwinus, Maldwinus & Tuthaldus, quorum propter- 
ea conjunctas ætates longè infra annum DCC CCR CIV. ſubſidere edel eſt. 
Id porrò, inſignemque per totam hanc ſeriem Spotiſwodii hallucinationem, 
ulteriis adhuc "Gan wat quz ab eodem de proximo Fothadi ſucceflore Gre- 
gorio traduntur. Nimirum hic Gregorius electus ac conſecratus 4 Spotiſwo- 
dio narratur ante debellatos à Milcolumbo II. Danorum five Norvegorum ex- 
ercitus anno MX. cujus tamen epilogaee ad initia Gulielmi Rufi Angli, i. e. 
ad annum MEXXXVII. ab eo protenditur. Hac autem ratione dicendum erit 
Gregorium illum Ixxvii minimum annos ſacrum illud munus obiiſſe: quod, 
cum nuſquam alias accidiſſe, vel memoriæ proditum, vel fando auditum fit, 
id, ut abſque teſte dictum, ita fide abſonum exiſtimandum eſt. Certè anti- 
quiores noſtri ſcriptores, tantum abeſt ut Spotiſwodio hac in re conſentiant, 


(k) Hiſt. Scot. lib. 11. fol. 236. (7) De rebus geſtis Scotorum, lib. 5. p. editionis Romanæ, 201. 
. Rerum Scot. lib. 6. : ( | , | 2 a 


F ut 


— — 2 ' 8 2 Y 


mg — — 


— 


D R A FAT I 0. 


ut quamvis inter ſe in nonnullis diſcordes, ab eo tamen in omnibus ferè di- 
verſi abeant. 

Fordonus enim, aut ejus continuator Bowmakerus, Epiſcopos poſt Kella- 
chum II. ad Turgotum uſque hoc ordine & ſtrictim perfequitur. Dehinc ſuc- 
ceſſivè, inquit, Malmore, Maliſius II. Alwinus, qui tribus anmis ſtetit Epiſco- 
pus. Maldwinus filius Gilladris. Tuchald quatuor annis. Fothald. Gregorius, 
Cathre, Edmarus & Godricus obierunt electi. Anno Domini. MCI X. Tun gotus 
Prior Dunelmenſis electus eſt in tranſlatione F. Auguſtini, & conſecratus ftetit 
Epiſcopus ferè ſeptem annis. E quibus verbis, ad annorum ſeriem quod atti- 
net, ab anno DCCCCX CVI. (#) ad annum MCIX. nihil fere certi elici po- 
teſt. Paullò diſtinctior Wintonus, qui Kellacho II. (inverſo Fordoni ordi- 
ne) ſucceſſorem dat primùm Malifium II. deinde Malmorium, fed nulla alia 
temporis ſignificatione adjectà, niſi quod eos Gregorio VI. Papa (qui ponti- 


ficatum iniit anno MXLIV.) priores faciat. Poſt Malmorium autem Epi- 


ſcopos S. Andreæ nominat Alwinum, Maldwinum filium Gillandri, & Tual- 
dam, aliis Tuthaldum. Primo tres annos, ſecundo viginti ſeptem afhgnat ; 
tertii annos non definit, niſi quod ejus tempore Nicolaum II. ſummum Ro- 
mz pontificatum tenuifle (quod fuit ab anno MLIX. ad MLXI.) affirmet. 
Fordonus autem, Maldwini annis non numeratis, Tuthaldo quadriennium tri- 
buit. Huic dehinc Tuthaldo ſucceſſorem facit Wintonus Fothadum, quem 
Milcolumbum III. & beatam Margaretam connubio junxiſſe ſcribit, quod fa- 
ctum anno MLXVII. refert Chronicon de Mailroſs (o), alii anno MLXIX. 
(p), at reins D. Dalrymplius ex Chronico Saxonico has nuptias in annum 
conjicit MLXX. (g). Poſt Fothadum denique nominat Turgotum, ſub fi- 


nem Regis noſtri * i. e. anno MCVII. quo quidem anno electum eum 
ſcribit Simeon Dune 


| menſis (7), conſecratumque anno (in quem male ejus 
electionem confert Fordonus) MCIX. (/. | | 
In hac à Wintono tradita Epiſcoporum S. Andreæ ſerie prorſus omittuntur, 
non modò Gregorius, cujus pontificatum ultra conſuetos vitæ humanæ (ut 
ſupra obſervatum) limites producit Spotiſwodius ; ſed etiam Cathre, Edma- 
rus & Godricus, a Fordono memorati. Id autem ab eo propterea factum vi- 
detur, quòd hi omnes, licet electi, tamen ob vigentem tum (ut credibile eſt) 
inter Sanctandreanam & Eboracenſem Eccleſiam controverſiam conſecrati non 
fuerint; id quod diſertè ait Fordonus, qui hos omnes, Gregorium, Cathre, 
(Catharum Balforeus () vocat,) Edmarum & Godricum, elettos tradit obiiſſe. 
At hic mira ſe prodit Spotiſwodii oſcitantia: nam Godricum hunc Turgoto 
ſucceſſiſſe, & Regem noſtrum Edgarum inunxifle ait anno MXCVIII. (4), & 
tamen, apertè ſibi contradicens, ejus hoc pacto prædeceſſorem Turgotum 
ſedem tenuiſſe ſcribit xxv. aut xxvi. annos, & fato conceſſiſſe anno MCxVII. 
ex quo computo eum ante Edgarum (quem ille à ſucceſſore ſuo Godrico an- 


6 Quo Kellachum II. obiifſe oſtendimus. (o) Pag. 158. (p) Ut Jo. Brompton in Chronico, 
inter decem ſcriptores TWyſdeni, p. 966. (g) Collect. p. 1 57. & 185. Hoc matrimonium anno 1070. 


celebratum diſertè referunt Simeon Dunelmenſis inter decem ſcriptores TWyſdeni, p. 201. Turgotus apud 


Fordonum, lib. 5. cap. 15. & ipſum Chronicon de Mailroſs, quamvis ſibi contradicens, p. 160. ( 2 


Pag. 208. & 232. (/) Vide Dalrymplii Collect. p. 234. Whartonum Angl. ſacra, tom. 2. in notis a 
Nicolai Epiſt. tupra cit. p. 234 (7) Qui eum ex Keledeis lacis Levini electum ſcribit: unde, & præ- 
cipuc ex ejus nomine Catharo, quod Grzce purum ſonat, eum Puritanicum Epiſcopum fuiſſe colligit cl. Dal- 
rymplius, p. 232. At inanis eſt quæ a nomine captatur conjectura: neque magis ex eo quod Cathre vel 

tharus ille de Keledeorum numero erat, eum Puritanum, 1. e. Romanæ Eccleſiæ tum adverſum, argui 
poteſt, quam alium quemyis eo tempore Scotiæ Epiſcopum; cum omnes ex Monachis, qui non alii ters 
eo æVo quam Keledeorum nomine (agnoſcente ipſo Dalrymplio) erant appellati, eligerentur. C I- 
dem ante eum tradunt Boethius lib. 1 2. fol. 261. & Leſlæus lib. 6. p. 218. qui hoc privilegium, ut Sco- 
torum Reges exinde inungerentur, a D. Margareta Edgari matre, ab Urbano II. Pontifice Rom. impetra- 
tum ſcribunt. Verum ut de hac re vehementer dubitem facit bulla Joannis XXII. hoc unctionis privile- 
gium Roberto noſtro I. anno 1329. concedens, in qua nulla diplomatis Urbani II. nec ejus ceremoniæ 
antea apud Scotos uſitatæ, mentio fir. Hujus bullæ Joannis XXII. autographum in bibliotheca Juridi- 
ca ſervatur, cujus exemplum in nobilifſimum ſuum opus Conciliorum Magnæ Britanniæ retulit vir ſum- 
mæ juxta eruditionis ac ſedulitatis David Wilkins Archidiaconus Suffolcienſis, tom. 2. p. 355. 


no 


E F 


rr er e 19 


no MXC VIII. inunctum vult) ſex, & poſt ejus mortem decem annos eo ho- 
nore potitum fuiſſe neceſſe eſt. At Turgotum anno demum MCVII. (i. e. 
mortuo tum Rege Edgaro, tum 1 Godrico) & octo tantùm annos, 
duos menſes ac decem dies, Epiſcopum ſediſſe, atque deceſſiſſe anno MCXV. 
ex Simeone Dunelmenſi aliiſque palam eſt. Cæterùm _— quæ Spo- 
tiſwodii hiſtoriæ plerùmque ſubnexa eſt, ſcriptor (x), dum has res inter ſe 
nequicquam conciliare conatur, a vero longiſſimè omnium receſſit. Is enim 
Turgotum epiſcopatum iniifle vult anno MLXIII. eique ſucceſſiſſe Godricum 
anno MXCVIII. huicque Eadmerum anno MCX. ac iſti denique Robertum 
anno MCXIV. juxta quem calculum Godricus, quem Turgoto præponere 
debuerat, ei poſtponitur; Turgoti autem epiſcopatus xliv. annos; Eadmeri x. 
Roberti viii. anticipatur; cùm ex indubiis documentis conſtet Turgotum 
anno, ut diximus, MCVII. Eadmerum MCXX. Robertum MCXXII. fuiſſe 
electos. 

Ex his, ut ad inſtitutum noſtrum revertamur, inter ſe collatis, Epiſcopo- 
rum S. Andreæ poſt Kellachum II. ſeries, quatenus ex ſcriptoribus noſtris 
jam ſuperſtitibus aliiſque, ad Robertum, qui Eadmero ſucceſſit, ea erui po- 
teſt, ad hunc modum conſtitui poſſe videtur. 


Maliſius II. & 
Mn 3 > ab anno DOCCCXCVI. ad MXXXI, 
7. Alwinus, ab anno MXXXI. ad MXXXIV. 
8. Maldwinus, ab anno MXXXIV. ad MLXI. 
9. Tuthaldus, ab anno MLXI. ad MLXV. 

io. Fothaldus, ab anno MLXV. ad MLXXVII. 

11. Gregorius, 

12. Catharus, | eledti, fed ante conſecrationem mortui, ab anno 

13. Edmarus, & MLXXVII. ad MCVII. 

14. Godricus 5 J 

15. Turgotus, ab anno MCVII. ad MCXV. 
Fees vacavit ad annum MCXX. 

16. Eadmerus Monachus Cantuarienſis, ab Alexandro I. accitus, ac Epiſcopus 
eleftus anno MCXX. ſed cùm Rex eum ab Archiepiſcopo Cantuarienſi 
conſecrari, quod ille volebat, non pateretur, ex Henne ad ſuos non 
multo poſt rediit (). 

17. Robertus Prior Sconenſis, anno MCXXII. eleftus, at non niſi anno 
MCXXVIII. / Florentis Migornienſis continuatori credendum, a Tur- 

ſſtino Archiepiſcopo Eboracenſi, abſque obedientiæ profeſſione, conſecra- 
tus. Fordonus autem eum conſecratum reſert biennio poſt ſuam elettio- 
nem, i. e. anno MCXXV. At cl. Dalrymplius id ſactum anno 
MCXXVI. exiſtrmat (2), certè non ſeriùs anno MCX XVII. oſtendit (a). 


5 
7 
J 

5 4 
: 

"2 

6 

£ 

7” 


XVIII. His paullò prolixiùs ſum immoratus, non ſolùm ut chartarum a- excpradi- 


* nos uſum antiquiorem quam quidam forte ſunt arbitraturi, eſſe common- 9 


rarem; ſed ut præterea etiam hiſtoriz noſtræ, in definiendis priſcorum S. Maldwim 3 


» » - - : L | z4lforco vill 
Andreæ Antiſtitum remporibus & ſucceſſionibus, clariorem, quam hactenus — 


factum, lucem affunderem. Cæterùm, ut ad id, quod in hac diſquiſitione "vw g 
mihi propoſitum erat, revertar, ex dictis utcunque conſtare videtur, hanc 
(quam ſe vidiſſe ait cl. Balforeus) Maldwini chartam intra annum MXXXIV. 


(x) Is vulgo J. quidam Middletonius exiftimatur. (y) Vide de tota hac re Eadmerum ipſum, in hi- 
ſtoria ſua novorum a Seldeno edita, lib. 5. p. 130. & ſeqq. (2) Collect. p. 250. ubi chartam ab hoc 
Roberto prioratui de Coldingham xvi. kal. Aug. anno MCXX VII. conceſſam, in qua ſe non eletFum, ſed 
limpliciter Dei gratia S. Andreæ Epiſcopum appellat, in chartophylacio 1 ſervari commemorat. 

nfer eundem 2 240. & 241. (4) Ab hyjus Roberti morte, quæ accidit anno MCLIX. Epiſcopo- 
rum S. Andreæ feries & tempora fic ſatis accurate ab Auctoribus noſtris perſcripta ſunt. 


& 


Ejus ſuc- & MLXI. fuiſſe exaratam. Unde etiam veriſimile efficitur, aliam ejuſdem 
ceflores Lu. Maldwini donationem, cujus in ſæpius laudato prioratus S. Andreæ libro men- 
Fothaldum tio fit, ſub his verbis, 2 — Epiſcopus F. Andrea contulit Eccleſiam de 
CE. Markinſh, cum tota terra, honorifice 2 Auen, Deo & Santto Servano & Ke. 
_ ledeis de inſula Lochlevin, cum prefata libertate ( 2), ſcripto fuiſſe conſigna- 
tam. Idem quoque conjicere licet de duabus aliis donationibus à proximis 
Maldwini ſucceſſoribus Tuthaldo & Fothado eiſdem Monachis conceſſis, ac 
in eodem libro commemoratis, quæ ſic ſe habent: Tuadal 1 n F. An- 
aree contulit Eccleſiam de Sconyn prefatis viris religioſis devote & integrè, cum 
omni libertate & honore pro ſuffragus orationum. Item, Modath filius Mal- 
mykel, vir piiſſimæ recordationis, Epiſcopus F. Andreæ, cujus vita & doftring 
zota regio Scottorum feliciter eſt illuſtrata, contulu Deo & F. Servano, & Ke- 
lederis heremitis, a pud inſulam Lochlevin in ſchola virtutum ibidem degentibus, de- 
vote & honorifice, cum prefatis libertatibus, Eccleſiam de Hurkendorath, &c. 
Hæc enim de rebus ejuſdem generis facta tam diverſo ſtilo narratio eam ex 
ſcriptura primitùs hauſtam indicium præ ſe aliquod ferre videtur. Quod au- 
tem pro Tuthaldo Tuadal, pro Fothado, vel Fothaldo, Modath, ſcriptum 
ſit, id ex nominum quæ temporis lapſu fit mutatione, poſterius etiam ex li- 
brarii errore profectum cenſendum eſt. | | „„ 

Dlom-. XIX. Hactenus diplomatum apud Scotos vetuſtatem ſupra Duncani II. tem- 
tumapud nos pora, i. e. annum MX CIV. inveſtigantes, non uſquequaque ſpernenda eo- 
996. indicia rum veſtigia temporibus Milcolumbi III. Macbethi, Milcolumbi II. ac deni- 
Ro fs que Conſtantini IV. ad annum retro uſque DCCCCX CVI. nobis deprehen- 
noſtris adfe- diſſe videmur. Cæterùm, rem altiùs repetentibus, quamvis eorum non æ- 
9 ue cum præcedentibus clara ſeſe offerant indicia, ſuperſunt tamen apud no- 
{tros ſcriptores quædam loca, quæ diplomatum uſum etiam anterioribus ſe- 

culis nobis haud ignotum fuiſſe quadantenus videntur ſignificare. 
1. rem. Primum eſt, quod de nobiliſſimo Scotorum Rege Gregorio, quum ab aliis, 
Lcd tum præcipuè à Fordono memoratur (c), his verbis: Meque principio ſue 
regnationis divini cults exftitit immemor aut negligens: quim & Eccleſie Dei 
per petuam ac perſonis Eccleſiaſticis conſenſu Principum libertatem conceſſit, con- 
firmatam a Papa Johanne VIII. qui quartam ſynodum Conſtantinopoli celebra- 
dit. Nam eatenus Eccleſia more 5 iclorum ſubacta fuerat ſervitute. Hanc au- 
tem libertatem, privilegiaque perſonis Eceleſiaſticis à Rege Gregorio conceſſa, 
ideo ſcripturæ W. credere par eſt, quòd ea à Johanne VIII. (qui ſum- 
mum pontificatum ab anno DCCCLXXII. ad DCCCLXXXII. geſſit) For- 
donus dicat confirmata. Cùm enim Pontificum Romanorum confirmatio- 
nes, illis & antiquioribus multò temporibus, non niſi per literas (vulgò bul- 
las vocant) peragi ſolerent, vix dubium relinquitur, quin & res ipſæ confir- 
mandz literis etiam mandatæ ad Pontifices confirmationis ergo eſſent defe- 
rendæ. Hoc adeò fi verum eſt, chartarum apud nos ſcribendarum ritum ſe- 
culo etiam nono invaluiſſe credibile eſt. Ad fidem porrò huic rei faciendam 
nonnihil ponderis confert, quod à Buchanano noſtro (d) de eodem Grego- 
rio proditum eſt, quem i. injurias Hibernorum Scotis illatas vindi- 
cafle, ac Regis eorum tum pueri tutelam in ſe ſuſcepiſſe narraflet ; continuò 
addit, eum jusjurandum a proceribus exegiſſe, neminem ſe Auglum, Britonem 

ant Dauum in mfulam, fine DIPLOMATE ipſius, admiſſuros. 
„ Tem. Alterum, ſed minore probabilitate ſubnixum, ejuſdem rei argumentum no- 
pore Kenne- pis ſuppeditare videtur prædictum rioratus D. Andreæ Chartularium, in quo 
fic ſeriptum invenimus: Brude filius Dergard, qui ultimus Regum Pictorum 
ſecundum antiquas traditiones furſſe recolitur, contulit inſulam Lochlevin Deo o- 
mmpotentt, & Santto Servano & Keleders heremitis, ibidem commorantibus, & 


Deo ſervientibus & ſervituris in illa inſula. Quæ ultima verba rem non ſola 


] Qualem ſciz. libri compilator ſupra deſcripſerat. (c) Lib. 4. cap. 17. (d) Lib. 6. 


oris 


0 5 . 11 . L 1 a 2 
r . 


3 r RN r 
. * * 4 r 


* 

N 
* 
* 

p 
* 

0 

* 
% 

8 

5 

: 
; 
* E. 


DN AN FAT 17 d. 


oris loquelà; ant ſymbolo traditionis aliquo perfectam, quod antiquiſſimis 
temporibus, & ante diplomata inventa, moris erat, ſed etiam ſub inſtrumen- 
ti formam redactam fuiſſe innuere videntur. Quod ſi tum inter Pictos, 1 e; 
ante annum DCCC XLII. (quo Brudeum ultimum Pictorum Regem exſtinctum 
vult Tho: Inneſius (e); ſed rectiùs Fordonus () ante annum DCC CXXXVIII.) 
chartarum uſus receptus fuit; dubitari vix poteſt, quin etiam eodem tempo- 
re, apud tam eis finitimam tantaque alias neceſſitudine conjunctam gentem; 
idem aliquatenus mos obtinuerit. Sed; ut nihil in hac re diſſimulem, fieri 
poteſt ut hic ſcriptor, in hac Brudei donatione tradenda, ſui ſeculi conſue- 
tudinem, qua omnes wo alicujas eflent momenti rerum alienationes ſcriptu- 
ræ interventu perficiebantur; ſecutus aliquantulum fuerit. Si cui igitur hoe 
teſtimonium minus ponderis habere videbitur, nullam propterea ei litem mo- 
vebo: Ad opinionem tamen meam nonnihil roborandam conducere videtur; 

uod protinus in iiſdem excerptis ſubjicitur: Ez præſati Keleder dederunt lo- 
cum cellulæ Epiſcopo F. Andree ſub tali forma, quod Epiſcopns exhiberet eis vittum 
& veftitum &, ne ignoretur quis contulit Hpiſcopo locum ibi, Ronanus Mona« 
chus & Abbas, vir admirandæ ſauctitutis, primò conceſſit precuriò locum ibi I 
piſcopo, ſez. Fothath filo Bren, ni nunc & nc per 1tam Scotram fuit gele- 
bris & ſatis commendabilis vii. Præfntus Hpiſcopus didit beneditttonem ſuamn 

lenariè omnibus his q̃ui obſervarent conventionem iſtam & àamicitiam initam in- 
ter Epiſcopum & Keledeos, & wersa vice dedit malediclionem ſuam ommbus Hi 
piſcopis qui infirmarent & revocarent præſatam conventionem. In hac etenim 
narratione voces, $UB TALI FORMA, indicium pre ſe aliquod ferre videntur 
CONVENTIONEM iſtam (ita enim poſtea bis vocatur) ad majorem rei hdem 
chartæ commiſſam fuiſſe; Eòdem etiam pertinere dici poſſunt, quæ de Epi- 
ſcopi hinc benedictione, illinc maledictione habentur : Epiſcopis enim tum 
& diu poſtea ſolenne fuit ſuarum chartarum violatores diris devovere. Cæs 
terùm, quod hic præcipuè nobis venit notandum, 3 in hoc excerpto 
laudatus Fothath; five Fothadus, is ipſus eft; de quo diſtichon, quod thecæ 
Evangeliorum Andreapoli olim ſervatorum inſeriptum diximus (8), eſt intel- 
ligendum; quem non primum, quod D. Dalrymplius volebat, ſed ſecundum 
illius ſedis Epiſcopum Rite, ac circa annum DCCCCLAXI. obiiſſe, ſupra o- 
ſtendimus. Quò autem faciliùs (ut id obiter adjiciam) chartarum apud nos 
ſcribendi morem Fothadi illius ævo cognitum credamus, facit illud ipſum cu- 
jus meminimus diſtichon. Qui enim parvum hoc munuſculum nominis ſui 
inſeriptione poſteris teſtatum eſſe volebat, à veriſimili non abhorret, res eum 


majoris multò momenti literarum five inſtrumentorum ope firmare ac in fu- 


tura ſecula demittere voluiſſe: Forum quæ ſupra diximus ſumma hue redir, 
rationi nimirum haud prorſus diſſentaneum videri, ut credamus Regum no- 
ſtrorum Duff & Gregorii, forte etiam & Kennethi II. temporibus, hoc eſt, 
anno DCCCCLEXI. DCCCLXXVI. & DCCCXXXVIII. hominum inter ſe 
conventiones apud nos ope chartarum firmandi ritum haud inuſitatum fuiſſe. 


e) In tentamine critico, vol. i. p. 139. . (f) Fordonus, Scotichron. lib. 2. cap. 3. Kennethum II. ſori- 
bit, in regnum Scotorum ſucceſſiſſe anno DCCCKXXIV. in regnum Pitforum, ipfs ſuperatis, DCCCEXXIX. 
At idem, eod. lib. cap. 8. Kennethum, ait, peractis plen regnationis in monarchia | Scotiz ſciz. & Pictiniæ 
xvi. annis E octo menſibus, apud Forteviot migraſſe ad Dominum quo pacto, cum juxta ipſum ann» 
DCCCLIV. Kennethus deceſſerit, eum totius qualis nunc eſt Scotiæ, Pictis deletis, eorumque Rege ex- 
ſtincto, impetium anno PCC CXXXVIII. obtinuiſſe. Hic autem præterire non poſſum egregium ac plane 


ſtupendum Tho. Inneſi, viri alioquin docti & petfpicacis, errorem; qui, vol: 1. p. 140. eo ipſo quo ſuzs 


rationes ſtabilire conatur, eas evertit. Alt enim © ex eo quod, in vetuſtiſſimo illo (cujus ſupra meminimus) 
de primis Albaniæ Regibus chronico, Kennethus II. idibus Februarii ferid tertid mortuus dicatur, plane 
batere, eum obiiſſe anno DCCCEIX: quam illo anno idus ¶ i. e. 13. dies | Februarii in feriam tertlam, i. e. 

diem Martis, inciderit.” At mal profectꝰ ſuas rationes fubdaxit vir elariſſimus: nam eo ipſo anno 
DCCCLIV. quo Fordonus aliique omnes noſtri ſcriptores Regem illum viti exceſſiſſe tradunt, Februarii 
idus in feriam tertiam incidiſſe docent canones chronologici. Iſto quippe anno litera dominicalis, quam 
VOcant, erat G, dies Paſche 22. Aprilis, indictio 2, namerus aureus ig. Anno autem DCCCLIX. litera 
dominicalis erat A, ac proinde 1 3. Februarii feria ſecunda, five dies Lunz. Videſis Calviſium, Petavium, 


Pagium, alioſque chronographos ea quæ diximus ſatis ſuperque confirmantes. (g) Vide ſupra p. 10. 
gn 5 | XX, Po- 


21 


_— 
* 


6923 News - — ox — 


Tha — —— — — —¾ꝛ 


W 


22 


Diploma- 
tum duplex 
utilitas: _=_ 
maria, ſive 
civilis; & ſe- 
cundaria, ſive 
hiſtorica. 


Utilitas 
diplomatum 
civilis. 


P R EF'A'TY V. 


XX. Poſtremum, quod ad aſſerendam chartarum apud nos vetuſtatemi, at- 
que earum originem paullò ſupra ſeculum nonum evehendam allaturi ſumus, 
teſtimonium ex priſca illa deſumetur, cujus initio meminimus, inter Carolum 
Magnum & Achaium noſtrum anno DCC Cl. aliis DCCXCIL inita-amicis 
tia, Eam veram ae genuinam fuiſſe ex indubitatis æqualium, aut non multò 
inferiorum iis temporibus, ſcriptorum teſtimoniis jam antea confirmavimus. 
Sub inſtrumenti autem formam redactam diſertè (ut ſuprà notatum) tradit 
Fordonus, & rem porrò veri admodum ſimilem facit, quòd ab Eginhardo e- 
jus ætatis ſcriptore memoratur de crebro Carolum Magnum inter & Reges 
Scotorum literarum commercio (þ), Cum enim diplomatum conficiendorum 
conſuetudo diu ante Carolum M. apud Francos introducta fuiſſet, fieri vix 
poterat, quin Scoti ex hac epiſtolarum alterna communicatione, arctiſſimo- 
que perpetui fœderis vinculo, adeò utile, ac in omnibus majoris ſaltem mo- 
menti negotiis penè neceſſarium inſtitutum, ſi non priùs arreptum, à Fran- 
cis didicerint. Id vero quo proniore animo credamus, ex eo efficitur, quod 
vicini Anglo-Saxones, inter quos & populum Scotorum fatis frequentes in- 
tercedebant belli paciſque per ea tempora viciſſitudines, ſuperiore etiam (fi 
{criptoribus eorum fides habenda) i. e. ſeptimo ſeculo, eum morem recepiſ- 
ſent. Atque hæc de chartarum five diplomatum apud nos initiis, quoad ea 
per monumentorum inopiam indagare mihi licuerit, dicta ſufficiant. 


XXI. D alteram jam pergendum eſt propoſiti mei partem, ut nimirum 

inſignem ex diplomatibus, ac præſertim ex eorum quæ hoc vo- 
lumine exhibentur ſpecimine, capiendam utilitatem paucis exponam. Di- 
plomatum autem nomine hic intelligo, non ſolùm ea quæ proprie fic dicta I 
Regibus, Pontificibus aliiſque viris illuſtribus, edebantur, quæque aliter Iire- 
ras patentes chartas aut bullas vocamus ; ſed, laxiore vocis ſignifieatu, cujuſ- 
cunque generis ſcripta vel inſtrumenta, quibus juris & dominii tranſlationes, 
pactorum contractuumque declarationes, univerſæ denique hominum inter ſe 
negotiationes ſanciuntur & confirmantur. Horum vero omnium duplex eſt 
utilitas ; altera primaria, quæ & civilis; altera ſecundaria, quæ & hiſtorica no- 
minari poſſit. 


XXII. Et primaria quidem (quam & ciuilem idcirco appellavimus, quod ad 
crvium aliorum erga alios officia pertineat) ejuſmodi ſcriptorum utilitas, vel 
potiùs neceſſitas, tanta tamque in omnes partes diffuſa eſt, ut hominum in- 
ter ſe ſocietas & conjunctio iis quodammodo contineri conſervarique videa- 
tur. Apud incultos quidem priſcorum ſeculorum mortales, cum jus bonum- 
que non legibus magis, ut Salluſtius (7) ait, quam natura valeret, ſimplexque 
recti æquique amor & reverentia ad eos in officio continendos ſufficeret; ni- 
hil ferè ad eorum inter ſe pacta conventioneſque ſtabiliendas, præter nuda 
verba, aut teſtes aut ſigna aliqua adhibita, requirebatur. At poſtquam am- 
bitio, divitiarum cupiditas aliæque malæ artes terras occupavere, homineſque 
ſuis rebus haud contenti, quæ aliorum eſſent omnia ad ſe trahere ac rapere 
cœperant; bonis, qui paci, juſtitiæ continentiæque ſtudebant, cùm aliter im- 
proborum audaciam & injuriam reprimere non poſſent, ad vim armatam de- 
currendum fuit. Hinc publica conſilia inire, leges condere, judicia conſti- 
tuere neceſſe habebant. Atque hæ quidem leges, pœnæque earum violato- 
ribus irrogandæ propoſitæ, non aliter ye! quam populi concione advoca- 
ta, ſummi magiſtratus, aur præconis ad id munus deſtinati voce, abſque ſcri- 
pturz ſolennitate, in publicum promulgabantur. Procedente vero tempore, 
quo cuncta magis rata ac teſtatiora fierent, apud omnes fere gentes, quibus 


(Þ) Nullas quidem à Carolo M. ad Scotorum Reges miſſas epiſtolas meminit Eginhardus; verùm cùm 
exſtare dicat epiſtolas ab iis ad eum miſſas, quibus affets eorum erga illum indicatur, dubitare non licet, 


quin (cum amicitia niſi ex utraque parte conſiſtere non poſlit) literas etiam nonnullas ad eos Carolus M. 
eemiſcrir. (7) Bell. Catilin. cap. 9. 


lite- 


: n S 79 r 
. ' 9 A : * 1 * * . # + wal Os . [4 WIC FL 5 
f Care LL a TER EY g 
— 


TEE OE TR SEL CR ATTIC ̃ͤ ͤ 1 
- 


literarum vitæque humanioris erat conſuetudo, uſu receptum eſt, ut leges ſuas 
tabulis lapideis æneiſve inciſas, vel alio quocunque modo ſcripturæ conſigna- 


tas, civibus legendas cognoſcendaſque proponerent. Ex eadem cauſſa, ne- 


ue, ut credibile eſt, multò poſt invaluit, ut quo major certiorque rebus fi- 
x conſtaret, univerſa ferè quæ majoris momenti eſſent, hominum inter ſe 
acta & negotia, tam publica quam privata, literis committerentur. Quan- 
ta autem ex ſapientiſhmo hoc inſtituto commoda promanent, ſupervacaneum 
eſt dicere, cùm nullus ferè jam populus aded barbarus reperiatur, qui, ſi mo- 
dd literarum notitia fit imbutus, non aliquem illius uſum arripuerit. Apud 
cultiores vero gentes tam longe lateque ſparſa eſt ejus utilitas; ut hominum 
non mods privatorum fortunæ, ſed etiam regnorum rerumque publicarum 
ax & ſecuritas ex eo maximopere, ſi non unicè, pendear. 
XXIII. Hactenus de primario five civili diplomatum uſn; proxime de i- „e, 
. . . 4 . M4 | . iplomatum 
ſorum uſu ſecundario, quem & Hiſtoricum ideo nominare libuit, quod circa eh. 
Ritoriss, i. e. rerum Ar wank narrationes, verſetur, quædam ſunt dicenda. 
Et hic quoque, quamvis priori illi cedat, ſumma deprehenditur corum utili- 
tas. Hiſtoriam ipſam tot laudibus ornarunt, fructuſque ex ipſius lectione 
hauriendos tam luculenter expoſuerunt viri omnis ævi doctiſſimi ac prudentiſ- 
ſimi, ut ſi ulteriorem illius commendationem in me ſuſciperem, non ſolùm 
actum agere, ſed poſt multos Homeros, quod dici ſolet, Iliada canere vide- 
ri poſſem. Illa autem rerum utiliſſima atque jucundiſſima hiſtoria, quam o- 
ratorum princeps (% teſtem temporum, lucem veritatis, magiſtram vite, nun- 
ciam vetuſtatis, appellat, ex diplomatibus, i: e. Regum populorumque actis 
publicis privatiſve, præcipuam ſuam fidem & auctoritatem fœneratur. Hu- 
jus rei gnari viri hoc præſertim biniſque ſuperioribus ſeculis eruditiſſimi, cùm 
viderent rerum à majoribus ſuis geſtarum commemorationes, vel fabularum 
vanitate inquinatas, vel à ſcriptoribus incertæ famæ rumoribus confiſis, vel 
partium ſtudio implicatis, traditas ; huic malo ut obviam irent, & ad veritd- 
tis lancem omnia exigerent, ad acta Principum aliaque in ſcriniis publicis 
privatiſve repoſita ſcripta, tanquam fideliſſima certiſſimaque omnis hiſtoriæ 
documenta, ſibi unicè confugiendum exiſtimarunt. Ex omnibus qui ppe (ut 
ab Anderſono noſtro (1) obſervatum) ad hiſtoriæ fidem firmandam teſtimontis 
validiſſima maximeque appoſita ſunt diplomatu. Ea pro ſe 1pſa loquumtur, ne- 
que ullis rhetoric artis lenociniis aut verborum fuco ad perſuadendum opus habent. 
Unde fattum eſt, ut charte aliaque acta vetera ab omnia rimantis hujus ſeculi ho- 
minibus tanto ſtudio perveſtigentur & excutiantur. Cum enim hiſtorie plereque, 
hinc miraculis ſomnuſque referte, illinc ex fabuloſis narrationibus traditionibuſ- 
gue coagmentate eſſent ; ad prava corrigenda, obſcura explicanda, que deefſent 
denique ſupplenda, nulla alia tuta relifta eſt via, quam ſedula priſcorum ſeripto- 
rum monumentorumque indagatio. Ad egregios autem iſtos, vernatique eruende 
tam neceſſarios theſauros liberum omnibus aditum patere, eoſque cum aliis mutud 
communicari, quicunque vera probitate generoſoque animo præditi ſunt, haud æ- 
gre patiuntur. HzCc ipſe Anderſonus, & rem ita ſe habere omnes ferè omni- 
um gentium hiſtoriæ confirmant. Quid exteri in ſuorum quique annalium 
vitiis horum monumentorum ope expurgandis præſtiterint, ſuperſedeo dicere. , _. 
Ad ſcriptores autem noſtros quod attinet, non ab re facturum me exiſtimavi, hiſtoria Sc. 
1 ex innumeris, quos in hiſtoria Scotica admiſſos errores actorum publicorum ede. 
aliorumque adminiculo viri apud nos docti detexerunt, nonnullos exempli lo- forum qua. 
co in medium proferrem. —4 Oe 
XXIV. Primum autem nobis ſuppeditat non celebris magis quam funeſta Primum e- 
illa de regno Scotico, poſt n III. aut potiùs illius neptis Margaretæ lum. 
Norvegorum Regis filiæ mortem, circa annum MCCXCI. orta controverſia. 
Qui competitores, aut quo jure quiſque in regno petendo ſe tueretur, non 


Ck) Cic. de Oratore, lib. 2. cap. 9. (7) De abſoluta ſceptri Scotici poteſtate, p. 15. 
| | | | hic 


| 24 P RAE HF 0 

| hic, cùm res notiſſima ſit, attinet dicere. Cæterùm; cùm liti dirimends 
| Eduardus I. Anglus 4 proceribus Scotis arbiter eſſet electus, ut alios quam- 
| plurimos ſcriptorum noſtrorum, in primis Geo. Buchanani in hac re com- 
| | memoranda errores præteream, unus præ czteris ad rem noſtram appoſitus, 
& in ſe inſignis; animadverſionem meretur: Conſtanter nimirum tradunt no- 
| | ſtri omnes annales (n) Eduardum ex præcipuis duobus competitofibus Bruſ- 
ſio & Balliolo (nam cæterorum jus infirmo aut potiùs nullo fundamento ni- 
tebatur) Bruſſium priùs conveniſſe, eique regnum Scotorum pollicitum, fi ſe 

in Regum Atiglorum clientela, eorumque ditioni ſubditum profiteri vellet. 
Cum autem Bruſſius, turpem conditionem aſpernatus, ſe non ita cupidum 
regnandi reſpondiſſet, ut ea de cauſſa libertatem à majoribus relictam immi- 
nueret, Eduardum, eo dimiſſo, Balliolum acciviſſe, eumque regni quàm ho- 
| neſtæ famæ avidiorem conditionem oblatam libenter arripuiſle, eaque ratione 
ad ſolium evectum fuiſſe. At longe fe aliter rem habuifle, totamque adeò 
hanc natrationem falſam ac commentitiam eſſe oſtendunt acta Angliæ publi- 
ca, in turre Londinenſi aſſervata, & in nobiliſſimo illo ejuſmodi monumen- 
torum ad res iſtius regni ſpectantium a Thoma Rymero regiis auſpiciis ante 
aliquot annos in lucem edito theſauro contenta. Ex iis enim liquidò appa- 
ret, omnes competitores, ipſumque adeò Robertum Bruſſium, ejus qui poſt 
regnavit avum, Eduardum Anglum Scotiæ dominum ſuperiorem ſæpiùs agno- 
viſſe. Duo in primis illic * diplomata () Gallico ſermone conſcri- 
pta, quorum priori hic titulus præfigitur: Submiſio competitorum regni Hco- 
tie juris corum Hdibardo primo tanquam ſuperior: domino regni Scotia, Dat. 
Norhami die Martis proximo poſt Aſcenſionem Domini, (i. e. quinto die Junii 
anno MCCXCI.) poſteriori . Conceſſio competitorum regni dcotiæ Edwar- 
do primo abſolute regni poſſeſſionis, donec quæſtio juris determinata fuerit; Dat, 
Norhami die poſtero, nempe die Mercurii proximo poſt idem Aſcenſibnis feſtum. 
In utroque Robertus Bruſſius diſertè nominatut; Alteri autem à Rymero 
hæc rei confirmatio adjicitur: Sub ſigillis ſingulis competitorum peudentibus a 
filts ſericis intextis rubet viridiſiue coloris; viridi colore tinguntur omnia. MVo- 
ta quod primum a ſiniſtra deſideratur ſigillum. Alteri veto + Sub competitorum 
ſigillis pendentibus a caudis per gam. colore viridi tinguntun omnia. Notandum 
vero quod primum deſideratur ſigillum & ſiniſtra (o). Sed neque gemina hac 
tuperioris ſui in Scotiam dominii profeſſione contentus Eduardus, a ſingulis 
competitoribus haud multò poſt, i. e. xiii. ejuſdem menſis, fidelitatis ſibi ju- 
ramentum præſtari etiam voluit (p); in quod etiam non modo. proceres, ſed 
pleroſque omnes honeſtioris ſortis per univerſum regnum homines vi & me- 
tu adegit (). Id porrò in hac re dignum obſervatu, quod Robertus Bruſſi- 
us, cum ad hoc ab Epiſcopo Bathonienſi & Wellenſi nomine Eduardi appel- 
laretur, primus (7) Scotiz regnum Angliæ beneficiarium ſit profeſſus: quod 
a Balliolo inter poſtremos factum (/), utpote qui eo die, ſecundo ſciz. Junii, 

fortè moras nectens abfuerit. ä | | 
Sccundum XXV. Hecundum exemplum præbeat res haud minùs memorabilis, in qua 
camplum. jntoleranda hiſtoricorum noſtrorum, ne quid durius dicam, oſcitantia, tur- 
piſhma Roberti noſtri III. natalibus, haud leve in omnem ipſius progeniem, 
atque adeò in maxime illuſtres tam regias quam alias tota fere Europa fami- 
lias probrum tractura, labes inuritur. Referunt ſciz. vel potiùs fabulantur 
noſtri ad unum omnes ſcriptores (7) Robertum II. Stuartinæ ſtirpis primum 


Scotorum 


(] Excipio unum Pat. Abercrombiuni, qui in opere ſuo de heroibus Scotis non ita prideni edito, 
actorum publicorum fidem ſecutus, quid verum rectumque in hac re vidit ac aſſeruit, vol. 1. p. 


0 1. Acta publ. rom. 2. p. 529. & 530. (0) 7 * poteſt an hoc primum a ſiniſtra ſigillum Rob. En- 
11 fuerit, & caſune an conſilio ablatum. (p) Act. publ. tom. 2. p. 558. (q) Ibid. p. 567. & ſeqq- 
r Ibid. p. 545. ( Ibid. p. 548. (t) Ex hoc numero J Sagius in ſua ad Gul. Drum- 
mondi de Hawthornden opera nuper edita prefarione, p. 29. & Jo. Gillanus, Animadv. in Dalrymplii 

| | Collect. p. 157. Jo Majorem. Sed verior mihi videtur opinio illuſtris Georgii Comitis Cromartiæ, 5 D. 
; f . Ac. 


. n — 


= 


4 . : af fat 1 ES Yo. Oe - MAE 8 . n : — 
FTF En ak en ee RE Ce Sr OR > 7 : 
= 7 


P R AW F AF 1 0 


Scotorum Regem, poſtquam ex pellice Elizabetha Mora hunc Robertum III. 
(qu d nomen, Joannis, quo primùm appellabatur, nomine depoſito, is poſted 
aſſumpſit) cum duobus fratribus, Roberto & Alexandro, ſuſcepiſſet, Euphe- 
miam Comitis Roſſiæ filiam uxorem duxifle, ex eaque duos filios Davidem & 
Walterum cum filiabus aliquot genuiſſe; tertio autem ipſius regni anno, cùm 
Euphemia Regina, codemque tempore (quod addit Buchananus) Giffardus 
vir in Lothiana nobilis, cui Elizabetha collocata erat, fato eflent functi; Re- 
gem concubinam ſuam Elizabetham matrimonio ſibi junxiſſe, filioſque ex ca 
antea ſuſceptos; contra omne jus tam divinum quatn humanum, legitimos 
factos, liberis ex Euphemia creatis in regni ſucceſſione prætuliſſe. At totam 
hanc narrationem merum eſſe figmentum, vel potiùs mendaciorum malè con- 
cinnatorum congeriem ex diplomatibus actiſque regni publicis viri apud nos 
docti jam pridem evicerunt. Ex iis quippe luce meridiana clariùs oſtenſum 
eſt, 1. Elizabetham Moram primam fuiſſe, non ſecundam, Roberti II. uxo- 
rem; 2. Eam non modo ante ipſius regni initium, ſed & nuptias cum Eu- 

hemia contractas, fato ſuo fuiſſe functam; 3. Joannem Stuartum Elizabe- 
the filium, qui poſtea Robertus III. eſt appellatus, regnante adhuc ejus pro- 
avunculo Davide Bruſſio, & diu antequam pater iphus Robertus II. rerum 

otiretur, ab eo Rege Davide, univerſoque Scotorum populo legitimum Ro- 
— II. filium ac heredem ſemper habitum ac renuntiatum fuiſſe. Quin ex 
Keginæ Euphemiæ diplomate, quod in hoc volumine tabula lviii. eſt perſcri- 
ptum, plane apparet, ipſam anno MCCCLXXV. i. e. quarto Roberti II. vive- 
re haud deſiiſſe. Fordoni autem continuator Bowmakerus (qui primus hujus 
fabulæ architectus exiſtimatur) cæterique ferè ante Buchananum noſtri ſcri- 
ptores, ſecum ipſi apertè pugnantes, Euphemiam Reginam anno demum 
MCCCLXXXVII. mortuam tradunt. E contrario ex charta authentica, a 
cl. viro Ludovico Inneſio ante aliquot annos Pariſiis publica luce donata, 
perſpicuum quam quod maxime eſt, Elizabetham Moram Roberti III. ma- 
trem ante annum MCCCLXV. id eſt, vi. minimum annis priùs quam Ro- 
bertus II. ejus pater regnum iniifler, & xxii. quam Euphemia Regina mor- 
tem oppetiiſſet, rebus humanis fuiſſe ſublatam. Non ignoro Gul. Atwo- 
dum, pro ſolita ſua impudentia, hanc Roberti II. chartam ſuppoſititiam pro- 
nunciare. At inanibus iſtius hominis argutiunculis refutandis commodior 
poſtea ſe offeret locus. Cæterùm, ut huic chartæ auctoritas defuerit, tot a- 


documenta, ut qui in poſterum ei fidem derogaverit, frontem vel ipſius At- 
wodi per frictiorem habere eum neceſſe fit. | 
XXVI. At ne in re apertiſſima nimis morari videar, pergo ad fertium quod 
promilerem exemplum, quo diplomatum aliorumque ejuſmodi ſcriptorum ad 

iſtoriam noſtram emendandam utilitas oſtendatur. Id autem ex rerum à Ja- 
cobo noſtro III. geſtarum commemoratione deprometur. Narrant nimirum 
plerique noſtræ hiſtoriæ auctores, in primis Geo. Buchananus, hunc Regem, 
prava quos circa ſe habebat infimæ ſortis hominum conſuetudine corruptum, 
dum pernicioſa ipſorum conſilia ſectatur, ſiniſtraſque ac injuſtas de ipſius 
fratre Alexandro Duce Albaniæ aliiſque Scotiz proceribus fovet ſuſpiciones, 
ex moderati primùm ingenii Principe in immanem tyrannum degeneräſſe; 


implicitum, acie tandem ac merita morte cæſum occubuiſſe. At ſummi nu- 
minis beneficio jam effectum eſt, ut tota ferè luctuoſæ hujus tragœdiæ ſeries 
ex denſis quibus eam noſtri ſcriptores involverant tenebris eruta, ac in aper- 
tam lucem horum monumentorum ope protracta ſit. Ex ampliſſimo enim 


Jac. Dalrymplii, qui Jo. Majorem, non minùs quam cæteros, Fordoni continuatorem, Boethium, Leſlæ- 
um, & Buchananum in hac re erräſſe, & licet perplexe rem narret, idem quod illi de Roberti III. nata- 
libus ſcribere voluiſſe exiſtimant. 


G illo 


lia tamque varia certiſſimæ ſinceritatis inveniuntur hanc rem confirmantia 


Tertium e- 
xempluim. 


eoque pacto, civium in le odio concitato, civili bello ſemel atque iterum 


26 e R E F 4TIO. 


illo nunquamque ſatis laudando actorum publicorum Angliæ theſauro mani- 
feſtè apparet horum omnium malorum originem, non pravo, ut noſtri vo- 
lunt, Regis ingenio, ſed Ducis Albani ambitioni, procerumque quorundam 
cum eo in illius caput ſummo ſcelere conjuratorum cupiditati dominandique 
libidini unicè acceptam referendam eſſe. Has quippe regni ab Albano af- 
fectati, quas inanes videri vult Buchananus, ſuſpiciones, juſtis omnino ratio- 
nibus ſubnixas fuiſſe oſtendit conventio inter eum & Eduardum IV. Angliæ 
Regem x. & xi. Junii anno MCCCCLXXXII. inita, qua Dux Albaniæ (qui 
ſe Mexandrum DONO REGIS ANGLIA SCOTORUM KEGEM 
appellat) ſolenniter promittit (%, 1. Se quam poſſet maximas Eduardo Anglo 
adverſus quaſcunque Principes & mortales ſuppetias laturum. 2. Se intra ſex 
menſes poſt ſubdutum ſibi Scotorum ſceptrum, Angli beneficiarmm ſeſe profeſſurum, 
3. Se oppida & arces Bervict & Lacius Mabani, regioneſque Lidalium, Eſciam 
& Aunandiam ditions Anglice in perpetuum ſubjetturum. 4. de feeders Galli- 
co renuntiaturum. 5. Se, repudiata, ſi fiert poſſet, uxore, Cæciliam Eduard; 
filam dutturum. Contra ea paciſcitur Anglus, Se ſumma ope adnixurum, | 
wut, Jacobo fratre exauttorato, Alexander regnum apud Scotos adipiſceretur, at- 
que in eo retmendo adverſus Jacobum, qui tunc rerum „ validis auxi- 
| lus ſuffulciretur. Notandum vero hic in primis eſt hanc conventionem fa= 
&am fuiſſe aliquot menſibus priuſquam Regis Anglorum frater Dux Gloce- 

ſtriæ cum Alexandro Duce Albaniæ Scotiam invaſiſſent. Unde & illud præ- 

terea manifeſtum eſt, eam, quæ in Scotorum caſtris ab Archibaldo Anguſiæ 

\ Comite aliiſque factioſis hominibus, ſub idem tempus excitata eſt, ad Lau- 
\ deram ſeditionem, non derepente ortam, ſed diu antea inter ipſos agitatam 
deſtinatamque fuiſſe. Id ipſe fatetur Buchananus (x), qui Ducem Albaniz 

Anglo pollicitum, ait, 3 pſe cotiam attigiſſet, magna equitum peditum- 

que auxilia conventura, & Mobiluatem cum Rege diſcordem ſuam fore : 1d quod 

perfidia & dolo Comitis Anguſiæ magna ex parte effectum eſt. Narrat por- 

ro Buchananus (y), Regem poſt hanc ſeditionem, relicto exercitu, in arcem 

Fdmburgenſem ſe abdidiſſe. Alii autem captivum eum ductum, atque in eam 

arcem incluſum, tradunt. Quod confirmant duo hujus Regis diplomata (>); 

| alterum quo Alexandrum Ducem Albaniæ comitatibus Marriæ & Garriochæ 
$ donat, hac memorabili cauſsa adjetta, Pro noſiram de carceribus ex caſtro no- 
ſiro de Edinburgh liberando perſonam, diguitatem ſuam ac nobilem perſonam 
gravibus vite exponendo periculis, ditlum caſtrum de Edinburgh obſidendo, ex 
quo mult noſira jam perſona grata hbertate congaudet ; alterum, quo varia 
privilegia ſcnatui populoque Edinburgeno conceduntur, in primis vero Pra- 
tori urbano Vicecomitis intra urbis pomceria juriſdictio, quod ipſius fratri 
Albaniæ Duci in ſe de caſtro de Edinburgh liberando ſtrenuam operam con- 
tuliſſent, xvi. Novembris MCCCCLXXXII. Addit autem Buchananus (a), 
Dnanmws Alexander reſidua fratris erga ſe odia mitigare, & novo hoc beneficio 
aovwam imre gratiam ſtuduerit, plus tamen apud anmium impoteniem valuiſſe 
veterum offenſarum, quam recentis beneficii memoriam. Acceſſiſſe, porro ait, 
ad priores ſuſpicrones calummas inumicorum Alexandri, qui nimtum ejus popu— 
lartatem aſſiduè crimmabantur ; iique non dubinm ajfettatt regni argumentum 
aſſeverabant. Illum autem admonunm per amicos, conſilia adverſus ſuum caput 
in aula agitari, clam in Angham ſeceſſiſe. Hæc ille. At ſuſpiciones priores 
non vanas, ſed certiſſhhma hde innixas, ſupra docuimus : quas autem ad eas 
acceſſiſſe ait inimicorum calumnias juſtas ac veras criminationes fuiſſe hinc 
liquet, quod altero poſt Regem cuſtodia eductum menſe, xii. viz. Januarii 
anni MCCCCLXXXIII. miths in Angliam legatis Archibaldo Comite An- 
guſiæ, Andrea Graiz Regulo, & Jacobo Lidalio Halkerſtoniæ Comarcho, 


N 8 


U 


SI 
1 


— Nee 


(4) Vide Rymeri acta publica, vol. 12. p. 156. & notas noſtras ad Geo. Buchanani hiſtoriam lib. 12. 
pag. edit. Fribarnianæ anno 171 5. in fol. 445. („) Rerum Scotic. lib. 12. p. 234. 00 Ibid. (2 
{n publicis archivis. (a) Rerum Scotic. lib. 12. p. 235. 


fœdus 


8 


2 Fr end 


* 
A 
* 
b 
a 


oc 


. 27 
ſœdus ante ſex menſes cum Anglo initum iifdemque legibus renovaverit, hac 
etiam cæteris ad} ecta, Se nullis conditiontbus d Jacobo fratre, aut quocunque e- 
jus ſangume genito, adductum, arma unquam depoſiturum ( b). Porro prædicti 
ipſius legati /#o nomine, atque per fidei, honoris & militiæ ſacra ſe obſtrinxe- 
runt, ſi Albame Dux abſque ſobole T1 in regnum Scottcum ſucceſſura decederet, 
ſe amicos r ſuos in nullius ditionem preterquam Angli unquam conceſ- 
ſuros (c), &C. (4). Reſtabat manus ultima tot ſceleribus à rebellibus civibus 
contra Regem ſuum conjuratis poſt aliquot annos imponenda, quod poſt- 
quam flium, ſedecim annorum puerum, in patrem armaverant, ipſumque ad 
iniquam certaminis aleam ſubedndam coëgerant, atque ex acie fugientem per- 
I in proximo ab ipſis indicto conventu, omnium qui earum partium 
erant Ordinum decreto /#4 culpâ, id eſt, jure, ce/1s fit judicatus, hoc præ- 
cipuè ei crimini dato, quod Anglos in Scottam arceſſere, regnumque aded Au- 
glorum ditioni ſubjicere adniteretur (e). At abſurdiſſimum hoc & ab omni hde 
abhorrens commentum refellunt acta quæ diximus Angliæ publica, ex qui- 
bus apparet nihil aliud Scotiæ & Angliz Reges tum animo agitafle, quam ut 
iph corumque ſubditi arctiore pacis & amicitiæ vinculo, tribus matrimoniis 
propoſitis, conjungerentur (). Ex adverſo autem ex iiſdem actis videre li- 
cet immanem perduellium civium impudentiam. Ab iis ſcilicet ipſis hoc cri- 
men j acobo intentatur, qui Anglis infeſto exercitu Scotiam invadentibus ſe- 
ditione excitatã auxiliatrices quaſi manus commodarant ; qui ſe in Angli fi- 
dem ſæpiùs dediderant ; qui regnum ejus ſceptro (quantum in ipſis eflet) ſub- 
dituros, ſeque nunquam Jacobo ejuſque ſtirpe genitis obtemperaturos, jure- 
jurando confirmaverant. 

XXVII. Hæc pauca ſpeciminis loco ex hiſtoria noſtra proferre viſum eſt Piploma- 
exempla, quò chartarum & omne genus inſtrumentorum ad eam corrigen- ym 1 ren 
dam utilitas quaſi ob oculos poneretur. Cæterùm, præter jam dicta, quæ cam,geogra- 
Hiſtoriz ipſius intimam naturam & ſubſtantiam quaſi reſpiciunt, innumera a- Fagan. Be 


nealogicam 
lia ſunt, quæ ad exteriorem ejus faciem, id eſt, rerum geſtarum adjuncta & &e.illuſra 
circumſtantias, pertinent: quo nomine cenſeri poſſunt ea omnia quæ Circa dandam u- 
rem chronologicam, geographicam, genealogicam, heraldicam, quam vo- * 

cant, aliaque ſimilia, verſantur. Quot autem vitiis & erroribus harum re- 

rum neglectus & ignoratio, omnium ferè gentium, & noſtræ præ primis, an- 

nales deturpirit, plus nimio cognitum habent, qui ejuſmodi ſtudiis animum 
appulerunt. At verò his deprehendendis expungendiſque certiſſima, ac ferè 

unica, ex veterum actorum perveſtigatione ab iis inventa eſt via. Et, ut a- 

lia præteream, quot in re ſola chronologica (quæ dexter hiſtoriæ oculus, ut 
geographica ſiniſter, haud ineptè appellari ſolet) à vetuſtioribus noſtris ſcri- 

ptoribus admiſſi errores ejuſmodi monumentorum ope a recentioribus detecti 

ſunt & emendati (g) Poſſem & hic commemorare quantum jis qui res Forum in 
publicas tractant, ad Politicen five ſapientiam civilem comparandam, & ad tee ad 
Principum aularumque arcana penitius introſpicienda ejuſmodi ſcriniorum antiquasgen- 
excuſſio momentum Pen & quanta denique ad antiquas variarum gentium rims = 
leges & conſuetudines intelligendas, rituſque tam ſacros quam profanos ex- fn, ut 
plicandos, ſubſidia inde peti poſſunt. Sed cum hæc aliaque ejuſmodi, viris 
doctis alioquin ſatis comperta, fuſiorem quam inſtituti noſtri ratio patiatur, 
tractationem poſtularent, ſatis mihi in præſenti fuerit ea ſummatim attigiſ- 


le (GH. 


XXVIII. Sed, 
(b) Vide Rymeri acta publica, tom. 12. p. 172. & ſeqq. (c) Ibid. p. 174 (a) Exſtat in ar- 


chivis Scotiæ parliamentariis proceſſus judiciarius, quo Alexander Dux Albaniz, & Jacobus Lidale de 
Halkerſton Miles, a tribus regni Ordinibus læſæ majeſtatis damnantur, a 27. Junii ad 8. Julii 1483. 
(e) Vide act. 12. parl. 1. Jacobi IV. in quo queſtio de jure prælii ad Stirlinum proponitur. Exſtat in e- 
ditione Actorum Parliam. Scotiæ, quam, quod typis Saxonicis impreſſa eſt, nigram appellant, fol. verſo $2. 
(7) Vide act. publ. Rymeri vol. 12. p. 328: (g) Plurimas hoc genus pravas in hiſtoria noſtra temporum 
notationes, actorum publicorum aliorumque ope, ipſe obſervavi, & ad verum calculum reduxi, in Anno- 
tationibus meis ad Buchanani rerum Scoticarum hiſtoriam anno 171 5. editis. () Qui plura de multi- 


plici 


28 


De diplo- 
matibus ſup- 
poſititiis. 


Doctorum 
virorum in 
iis detegen- 
dis ſollertia 
laudatur, 


Falfadiplo- 
mata a veris 
precipuc ſe— 
ccrnuntur ta- 
Et corum in- 
ter le accura- 
ta collationec. 


e 


XXVIII. Sed, ut nihil ſceleri inacceſſum, nihil ab hominum improbitate 
undique tutum eſt & ſecurum, utiliſſimum hocce atque ad omnes vitæ partes 
propemodum neceſſarium diplomatum inſtitutum corrumpi tandem & ad fal- 
ſitatis injuſtitiæque omnis generis patrocinium traduci cœpit. Cum enim u- 
ſu de — eſſet, nulla re certius hominum inter ſe commercia negotia- 
quam literis chartæ commiſſis firmari poſſe; homines avidi & fa- 
cinoroſi, quo fraudibus ſuis velum obtenderent, & res 3 quæſitas & oc- 
cupatas ſibi ſecuriùs vindicarent, ad „ e & cujuſcunquemodi {cripta 
ementienda falſaque pro veris ſupponenda animum adjecerunt. Neque hoc 
fine ſtetit hominum quorundam nequitia, ſed per omnia quum ſacra tum pro- 
fana ingrediens, hiſtorias alioſque omne genus libros procudere, atque ſub 
commentitiis veterum auctorum nominibus evulgare eſt auſa. Et hic quidem 
dolere ſimul & mirari convenit, non homines aperte malos, juſtique & in- 
juſti prorſus negligentes, ſed vitæ monaſticæ ſectatores, 1. e. viros Deo re- 
rumque cœleſtium meditationi dicatos, fallaciis ejuſmodi texendis ſe præter 
alios omnes tradidiſſe. Cæterùm, cùm hoc pacto tam late graflatum tit, & 
etiamnum graſſetur hoc malum, ut nihil ferè impuras iſtorum fal ſariorum & 
impoſtorum manus effugerit; laudari ſatis non 8 doctorum hominum 
ſollertia & aſſiduitas, qui hoc duobuſque ſuperioribus ſeculis in id certatim & 
communi quaſi conſilio incubuerint, ut ſuppoſititiis omne genus ſcriptis lar- 
va, quantum pote, detractà, veris & genuinis ſuum pretium conſtituerent. 
Quot ejuſmodi libros ſpecioſis ſe titulis venditantes horum induſtria detexerit, 
furtiviſque ſuis coloribus nudaverit, ut non hujus loci, ita neque mearum fa- 
cultatum eſt, hic recenſere. Ad diplomata autem chartaſque antiquas quod 
attinet, exquiſita eorum doctrinã ſtupendaque ingenii ſagacitate eo res dedu- 
cta eſt, ut vera diplomata a falſis fecernendi rationes ad artis jam formam 
& naturam quodammodo redactæ videantur (). In hae nimirum, ut in aliis 
artibus, quædam regulæ traduntur, quarum ope inſtrumenta omnia ad exa- 
men revocari, legitimaque a ſpuriis, indubitata a ſuſpectis internoſci queant. 
Ex his nonnullæ magis ſunt generales : quales ſunt, ztati qua quæque diplo- 
mata ſcripta ſunt congruens vel diſconveniens literarum forma; recta aut 
prava temporis notatio ; ritus, vocabula, & loquendi formulæ eo ſeculo re- 
ceptæ vel inſolitæ, &c. Aliæ autem magis particulares, & ex variis circum- 
ſtantiis rerumque adjunctis accurate inte fc aut cum aliis collatis, prout cu- 


juſque diplomatis expendendi natura poſtulaverit, petende (. Hæ au- 


tem omnes præcipuum ſuum fundamentum in iis ſcriptis, quæ extra dubium 
vera & genuina eſſe cognoſcuntur, poſitum habent. Cùm enim, quod vul- 
go dicimus, RECTUM fit SUI INDEX ET OBLIS9UT ; ita nulla 
re certiùs accuratiuſque diplomatum fides explorari poteſt, quam eorum cum 
illis quæ manifeſtæ ſunt ſinceritatis facta comparatione, Certè, quod in re 
morali olim cecinit Horatius (HY, 


plici diplomatum, aliarumque chartarum uſu ſcire avet, adeat Jo. Mabillonium de re diplomatica, Gul. 
Leibnitii Codicem juris gentium diplomat. Jo. Pet. Ludewigii Reliquias MSS. omnis ævi diplomatum, 
Godetridi Abbatis Chronicon Gotwicenfe, Tho. Madoxi Formulare Anglicanum, Geo. Hickeſii theſau- 
rum linguarum ſeptentrionalium, in ſuis Præfationibus, &c. 


(i) De hac re in primis legi merentur, quæ habet, ut alibi paſſim, cl. Mabillontus in prænobili ſuo 


nunquamque ſatis laudando de re diplomatica opere, precipue vero libri 3. cap. 1. 2. & 6. & ſupple- 
menti cap. 1. 4 3. Regulas quidem a doctiſſimo illo viro, in epilogo ſai operis, id eſt, prædicto illo 
libro 3. cap. 6. & ultimo, traditas, ut incertas aut fallaces carpit in re antiquaria itidem verſatiſſimus Geo. 
Hickeſius in præfatione ad linguarum ſeptentr. theſauro, p. 36. & 1eqq. At eas, me judice, egregie vin- 
dicavir Fr. Theodericus Ruinart, in præfatione ad ſecundam operis Mabillonæi editionem, in qua Hicke- 
ſium regulas illas male intellexiſſe, aut in alienum ab auctoris mente ſenſum detorſiſſe, ut mihi quidem 
videtut, oſtendit. ( Jo. Mabillonius, in ſupplemento ad libb. de re diplom. cap. 4. de variis corru- 
prorum inſtrumentorum generibus agens, fic { 4. concludere non dubitavit: Ex his omnibus, five falſis, 
free interpolatis, nullum tantd arte effingi vel refingi 775 puto, ciijus falſitas vel interpolatio a perito antiquario 
detegi non poſſit. Ka et enim veritas, ut luceat per ſeſe, totque circumſtantiis munitur, ut, mendacio & falſo, 
quantunus bell fucato, ſemper aliqua deſit: (7) Lib. "4 pit 10. 


Non 


n Ca IP . 1 + Rs gh d 


FOLEY IS CI ITE. 


. n 


= 5. IP . . 
1232 . os 2 FE "7 TY P55 £5 LG r * 8 A * — 
9 . — a a e - . 
- : CT, IG "1 , 


7 
3 
7 
3 
; 


= WITT 6 29 


Non qui Sidonzo contendere callidus oftre 
Meiſcit Aquinatem potantia vellera ſucum, 
Certius accipiet damnum propinſve medullis, 
Qudm qui non poterit vero diſtinguere falſum. 


hic etiam locum habet. Niſi enim quorundam diplomatum y1owrire certis a- 
liquibus notis & indiciis perſpectam quis habeat, fieri non poteſt ut de aliis 
uæ dubiæ ſuſpectæque fidei ſunt rectè atque ex vero ſententiam ferre poſſit. Abbie, inter 

XXIX. Hujus rei optimè gnarus doctiſſimus noſter Anderſonus, inter alia op. eacn- 
ſua in hoc opere edendo conſilia, hunc neque eum poſtremum ſibi propoſitum 9.90 An. 
finem habuit, ut nempe, ex chartarum extra controverſiam verarum per ali- wee. 
quot ſecula deductis ſpeciminibus, de aliorum quæ horum ſeculorum ſcripturam 
præ fe ferunt aber dijudicari queat. Hunc autem uſum ex diplomatum in- 
ter ſe collatione cepiſſe cl. auctorem oſtendit ipſius de abſoluto ſceptri Scotici 
dominio adverſus Gul. Atwodum liber, in quo omnia ferè, quæ ab iſto ſcri- , Dlqve ra: 
ptore in contrarium adferuntur, diplomata falſa atque adulterina ex eo praci- mata ab Ae- 
cipuè eſſe coarguit, quod à veris & legitimis eorum Regum, quorum illa eſ- n ith, 
ſe finguntur, tantopere diflentiant. Id quo dilucidiùs intelligatur, haud ab < comviu- 
inſtituto noſtro alienum exiſtimavimus, nonnulla ejus rei exempla in medium 
proponere. | JN AR 

XXX, Et primum fit Milcolumbi III. diploma, quo ſe Edwardi Regis - 4, 
Angliæ, quem vulgò Confeſſorem vocant, beneficiarium profitetur; quod ex colundi 111. 


archivis publicis Weſtmonaſterii aſſervatis æri incidendum ac publici juris fa- Fccicorui. 


Scoticofalſi- 
ciendum curavit eruditiſſimus Angliæ Hiſtoriographus Thomas Rymerus. Id — 
autem ita ſe habet: 


Malcolmus Dei gratia Rex Stotorum & inſulurum adjacentium, omnibus Chri— 


ſtianis ad quos preſentes litere pervenerint, ſalutem, tam Danis & Anglis quam 


Scotts : Sctatis nos & Edwardum primogenitum filium noſirum & heredem, Co- 
muem de Carrick & de Rotſaye, recognouiſſe nos tenere totum regnum noſtrum $co- 
tie & inſulas adjacentes de excellentiſſimo Domino noſtro Domino Edwardo filio E- 
vhelredi nuper Regis Anglie, ſuperiore Domino regni Scotie & inſularum adjacen- 
zum, per homagium ligium & fidelitatem, prout anteceſſores & progenitores 
noſtri pro antea temporibus retroattis ſatis notabiliter recognoverunt & fecerunt, 


Prout per antiquiora recorda corone ſatis nobis conſtat. Quare ex jure directo 


nos deventmus homines veſtros, O Domine noſter ſereniſſime, Edwarde fili Ethel- 
red, Rex Angle & ſuperior Dominus Scotze & inſularum adjacemtium, duran- 
ze va noftra, contra omnes homines vobiſtum vroere & mori, tanquam ligii ſub- 
diti veſtri fideles, & ligiam fidelitatem vobis & heredibus veſtris portabimus. 


Sic Deus nos adjuvet & ſantlum Dei judicium. In cujus rei teſtimonium pre- 


\ 


ſentibus ſi gillum noſtrum appont fecimus, pro nobis & filto noſtro prediclo, apud 


Eboracum quinto die Juni, anno regni noſiri nono, in parliamento preditts Do- 
mini ſuperioris noſtri ibidem tento, ex conſenſu & conſilio Margarete conſortis 
noſtre fille Eduardi filu Edmund; Ferre: Lateris, Edgari Atheling fratris ejuſ- 
dem conſortts noſtre, & quam plurium Magnatum aliorum regni noſtri predicti. 

Hujus diplomaris falſitatem (quam ejus editor, licet id genuinum primò 
cxiſtimaſle videatur, poſtmodo ( agnoſcit) Georgius Ridpathus, in præ- 
fatione ad ſuam D. Thomæ Cragii de Hhominio libri verſionem Anglicam inter 
alia argumenta hoc præcipuè evicit, Quòd Milcolumbi III. uxor Margareta, 
ejuſque frater Edgarus Athelingus ei conſentire dicantur, cùm extra omnem 
dubitationem poſitum fit Margaretam Reginam cum ejus fratre Edgaro, non 
niſi poſt Angliam ſub imperium Gulielmi Normanni ſubjectam, hoc eſt, plu- 
ribus poſt Edwardi Confeſſoris obitum annis, in Scotiam veniſſe. Quanquam 


(1) In ejus epiſtola prima ad Epiſcopum Carleolenſem, p. 18. 


8 | autem 


EP RE UT TH 


autem hoc ſolo e inſtrumenti auctoritas ſatis evertatur, Anderſonus ta- 
men noſter, ut ipſi impudentiæ, ſi fieri poſſit, os obturetur, idem yum mul- 
tis aliis indiciis ex illius cum aliis ejus ævi collatione petitis demonſtrat. 


1. Quod literarum in eo adhibitæ figurz aliquot centenis annis Milcolumbi 


tate recentiores ſint. 2. Quod in veteribus Regum noſtrorum, quæ ge- 
nuinz ſunt, chrartis, vox S cor TORUM gemino t, non ſimplice, ut in hoc, 
SCOTORUM, ſemper ſcribatur. 3. Quòd in hoc Milcolumbus, de ſe lo- 
quens, plurali numero utatur, qui mos nondum _ Angliæ aut Scotiæ Re- 
es erat introductus: inter Anglos quippe Ricardus I. inter Scotos verò A- 
exander II. qui pluralem de ſe ſolis loquentes adhibuerint, primi reperiun- 
tur; quorum utrumque Milcolumbus III. centum minimùm annos præceſſit. 
4. Denique, huic — appenſum eſt ſigillum inſcripta gerens arma Sco- 
tiæ gentilitia, i. e. leonem rubrum gemino liliorum intus & extus poſitorum 
ordine circumdatum. Ex quo manifeſtum præbetur hujus impoſturæ argu- 


mentum. Nam, præterquam quod dubitari poſſit an ſigillorum appenſio eo 


tempore, vel apud nos, vel vicinos Anglos in uſu fuerit; ex aliorum noſtro- 
rum Regum, qui Milcolumbum III. ſecuti ſunt, ſigillis evidentiſſimè apparet, 
nulli eorum ante Alexandrum cujus meminimus II. aut certè ante Gulielmum 
ejus patrem (), inſignia Scotiz gentilitia, qualia modo deſcripta ſunt, inci- 
a fuiſſe. Quinimo, ſi peritiſſimis rerum heraldicarum ſcriptoribus fides ha- 
benda, arma gentilitia gerendi mos vix tota Europa, nedum apud Scotos an- 
no Milcolumbi III. nono, i. e. æræ Chriſtianæ MLXV. aut MLXVI. inve- 


ctus fuit (o). Unde, ut id obiter notem, evidenter pateſcit auctorum no- 


ſtrorum Boëthii, Leſlæi & Buchanani error, qui Haium quendam plebeiæ 


ſortis hominem, ob præclaram de Danis ſua præcipuè & filiorum ejus virtu- 
te ad Lancartem vicum partam victoriam, non ſolùm ampliſſimis honoribus 
prædiiſque auctum, ſed armis inſuper gentilitiis, ut mos eſt nobilitati, ſcuto 


nimirum argenteo, in cujus ſolo tria ſcuta rubricata inſunt, à Rege noſtro 


Kennetho III. donatum affirmant. Qnuæ inſignia, ait Buchananus, hoc, opi- 
nor, indicant, ſalutem publicam trium hominum ſingulari in prælio virtute fuiſſe 
defenſam. At graviſſimè hac in re hallucinatos fuiſſe noſtros ſcriptores exin- 
de palam eſt, quòd armorum ejuſmodi ferendorum conſuetudo, non niſi un- 


decimo ſeculo (p), i. e. multis poſt Kennethi III. deceſſum annis, uſpiam 
gentium initium ceperit (%. | 
XXXI. Se- 


(n) Vide que nos poſtea, cùm de ſigillis Scoticis agetur, ſumus dicturi. (o) Vide doctiſſimum & 
in hac arte longe peritiiſimum C. F. Meneſtrierium, in libro cui titulum dedit, De J origine des Armoiries 
du Blaſon. (p) Vide prædictum Meneſtrierii librum, cap. 3. p. 53. & quos illic laudat ejuſdem cum 
ipſo ſententiæ atlertores, Velſerum, Ducheſnium, Tilletum, Blondellum, Sammarthanos fratres, Spel- 
mannum, Juſtellum, &c. Hic tamen mirari ſubit eundem Meneſtrierium, eod. libro, cap. 7. p. 172. 
hæc arma gentilitia Haio ejuſque poſteris a Rege Kennetho III. data ex Boethio Scotor. hiſt. lib. 1 1. tan- 
quam rem veram narrare. Atque haud ſcio an qui ex noſtris de arte heraldica ex profeſſo ſeripſere, D. 
Georgius Mackenzzus & Alex. Nisbetus, excuſari debeant, qui non modo eadem de armis primo illi 
Haio tributis commemorant, ſed armorum apud nos uſum ad Achaii uſque tempora, five ſeculi noni in- 
itium, quidam & multò alrius, attollunt. ( Non ab re fore duxi, ut hic ſubjicerem que ad hujus 
Milcolumbi III. diplomatis ve demonſtrandam adfert judex omninò idoneus Geo. Hickeſius, in ſupra 


memorata præfatione ad ſuum linguarum ſeptentr. theſaurum, p. 25. © Denique (inquit) agmen claudat 


ingenio excellens & humaniorum literarum, præſertim dramaticæ potſeos icientia clarus Thomas Ry- 
« mer, qui literaturæ Saxonicæ prorſus ignarus, commentitium inſtrumentum ante ducentos circiter an- 
nos fictum, ſigilloque Malcolmi Regis Scotorum munitum eſſe ſimulatum, quo Rex ille 8. Eadwar- 
« do II. Anglorum Regi, tanquam Scotiæ ſuperiori Domino, homagium ligium & fidelitatem ſpopon- 


« diſſe, & profeſſus eſſe dicitur, czlatura ſplendide expreſſum, quaſi ad pompam edidit. Quod tamen, 


« non dicam, ſi linguam, antiquitates & ſolennia verba, ſed fi vel literas manuſque Saxonicas typorum- 
que ſcutariorum originem cognoviſſet, adeo tanquam genuinum & verum edere noluiſſet, ut id plane 
« uti ſigmentum primo intuitu, & omni procul dubio damnaſſet. Etenim manus ipſa quia inſtrumentum 
ſcriptum eſt; vox PAR LIAUEN TUM, quod ante annum xxviii. Henrici III. regnantis in monumentis 
« Anglicanis non ſeriptum occurrit ; voceſque feudales, Iigii ſubditi, ligia fidelitas, homagium ligium, jus 
« diretfum, recorda coronæ, omnes ante victoriam Nortmannicam Anglis ignotæ; ut de ſigillo, quod ſcuti 
« regii ſymbolum gentilitium eſt; ut de tempore quo eſſe confectum & ſigillatum fingitur, nihil dicam; 

id falſum eſſe evincunt. Equidem viri cæteroquin doctiſſimi non potui non dolere vicem, qui membra- 
« nam iſtam publicando ſe Scotis caſtigandum expoſuit. Quorum unus vir eruditus Geo. Ridpath clien- 
telarem illam Malcolmi Regis profeſſionem merum eſſe commentum oſtendit, in præfatione quam pen” 
« mult 


— 
o 


— > CS 


a tn. , AS 1 ” 
22 8 NX 3 * K 1 
:Y ATT Po? CODEC. . - 


—— ws rr 


—— — 


mmhh , ic F ͤ e = = Tr... =» 


aud ADX2O HHS fo 4 


* . x 


2 


oP 


T1; 


B Z. 8 1 mv 192 T2 


3 ——— 
e q Err EAT —— E W 9 oo ae 


— — — 


P N AF AF 1 0: gt 

xxxi. Secundum diploma, quo regnum Scoticum Anglici clietitelate pro- , pips 
bare nititur Atwodus, eſt charta Deo & Santto Cuthberto Confeſſori, Willelmo — — 
Epiſcopo, Drugeto Priori, & Monachis Dunelmiæ Deo ſervientibus, à Rege i ir m elſe 
Scotorum Edgaro conceſſa, in qua / illelmum [II.] Anghe Regem ſuperiorem 
dominum regni Hcotiæ bis appellat. At chartam iſtam, ex illius cum quinque 
genuinis ejuſdem Regis Edgari, in chartophylacio Dunelmenſi ſervatis (7); 
quarumque duas huic operi inſerendas curavit, collatione, falſam prorſus 
& commentitiam oſtendit Anderſonus, ob haſce tres præcipuè rationes : 1. 

uod diverſa fit hujus ab illarum characterum forma. 2. Quod contra quàm 
in illis factum, numero multitudinis de ſe uno loquens Rex Edgarus utatur. 

z. Quod, ut in ſpuria Milcolumbi III. charta, arma Scotiæ gentilitia, quæ 
tum & diu poſtea incognita erant, hujus chartæ ſigillo ſunt impreſſa. Alia 
etiam ſunt argumenta, quibus hoc Edgari diploma manifeſtæ falſitatis ab An- 
derſono noſtro damnatur: quale in primis eſt illud, quod toto principatus 
ejus tempore nullus Dunelmiz Epiſcopus nomine Willelmus fuerit (/) : fed 
ea, quia non ex aliis chartis, ſed ex veteribus hiſtoriis ſunt petita, prætereo. 

Sed quid ad hæc omnia Atwodus ? an ut hominem, cui ulla verecundiæ 
mica ſupererat, decebat, victus veritatis viribus manus dedit? Nullo pror- 
ſas pacto. E contrario, qui obfirmatũ eſt adverſus ea omnia quæ ſuis conſi- 
liis repugnant oris pervicacia, turbatas ac loco pulſas ſuas copias denuò in 
aciem reſtituere, & binorum horum Milcolumbi III. & Edgari diplomatum 
auctoritatem ſumm4 ope defendere ac ſtabilire conatur. At futiles ejus ſtro- 

has & verſutias utpote reſponſione indignas, nihilque niſi tædium legenti- 
us creaturas, ad alia properans hic parco recenſere. 

XXXII. Tertio igitur loco memoranda nobis ſunt illa Regum noſtrorum, De dipio- 
Roberti I. Davidis II. & Roberti II. diplomata, ab egregio falſario Joanne Nm Raum 
Hardingo Poetaſtro & Hiſtorico Anglo primùm conficta, ac deinde ab At- e 
wodo ejuſdem frontis & ingenii homine, ad aſtruendum hominium Scoticum, ſtruendo 
pro genuinis avidè arrepta. Ea diplomata cum ſigillis appenſis ſervata notat 
Tyrellus (2) in domo capitulari Weſtmonaſterienſi in ampla ciſta, cui S co- 

TIA nomen inſcriptum eſt, eorumque exempla pro veris venditata in codice 
MS. bibliothecæ Juridicz Edinburgenſis, cui titulus inditus eſt TRACGTATUS 
Scoric ab Anglo quodam ante centum & quinquaginta annos ſatis ele- 
ganter deſcripta continentur. Quamvis autem Hardingus iſte ab Henrico VI. 
Anglo, deceptis aut potiùs decipi volentibus qui imbellis ejus Principis con- 
ſilia tum regebant, annuum redditum viginti quatuor librarum, operz in iis 
ex Scotorum manibus, ſummo, ut ferebat, cum vitæ periculo, recuperandis 
navatæ pretium, diplomate regio, quod in tabulariis publicis adhuc exſtat, 


confirmatum (%) impetraverit : tot tamen tamque aperta eorum falſitatis ſe 


produnt indicia, ut celeberrimi Anglorum Hiſtorici Rymerus & Tyrellus (x), 


„ miſit libro, quem Scotland's Soveraignty aſſerted inſcriptum Londini edidit anno 1695.” Videſis etiam 


Gul. Nicolſoni biblioth. Scor. hiſt. p. 277. & ejuſd. pret. ad leges Marchiarum, p. 34. 

(r) Harum omnium, tam ſpuriæ iſtius, quam quinque verarum exempla vide apud Anderſonum de ab- 
foluto ſceptri Scotici imperio, in appendice num. 2. 3. & 4. & in appendice ad Rev. Thomæ Smithi Be- 
dz hiſtoriz editionem p. 760. & ors & in appendice ad Gul. Nicolſon leges Marchiarum n. 4. p. 349. 
& ſeqq-. (/ Miror autem egregium virum ac in falſis diplomatis deregendis oculatiſſimum, Geo. Hic- 
keſium, hoc non advertiſſe, qui in diſſertatione epiſtolari ad Barth. Showerum, p. 74. non ſolim hanc 
Edgari chartam, ſed & aliam Gulielmi Angliæ Regis eam confirmantem, pro genuinis habet. Sed illud 
magis mirandum, quod vir clariſſimus hanc chartam confirmatoriam Gulielmo I. five Conquæſtori attribuat. 
Ejus verba, de /ig:llis penfilibus abſque teſtibus agentis, ſunt hæc: © Hujus generis (inquit) eſt charta li- 
* rerarum patentium Willelmi Conq. qui magno ſigillo adpendente tantum muniti, Eccleſiæ Dunelmenſi 
© rerras in Lodoneio Scotiæ confirmat, quas Eadgarus R. filius Malcolmi R. Scotorum, illi prius donave- 
© rat.” Nihil etenim certius eſt quam Gulielmum Conquæſtorem novem minimum annos prius quam Ed- 

garus rerum apud Scotos potiretur, fato fuiſſe functum. Quod fi eam chartam a Gulielmo Ruto Con- 
queſtoris filio datam ſupponamus, nihilo eam minus fictitiam efle inde apparet, quod Willelmus Dunel- 
mz Epiſcopus, ut in charta R. Edgari, in ea memoretur. Ex ſcriptoribus enim Anglicis conſtat nullum 
eo nomine Dunelmiæ Epiſcopum toto R. Edgari tempore fuifſe. Adde ſuper hac re Gul. Nicolſoni E- 
Piſc. Carleol. pref. ad leges Marchiarum, p. 36. & ſeqq. Ct.) In introduct. ad hiſt. Angl. vol. 3. p. 9. 
] Ejus exemplum vide apud Jac. Anderſonum, de abſol. Scot. imper. append. num. 5. Vide 
derlonum, lib. cit. p. 105. — 109. & p. 131. 


ut 


—— — 


2 << ͤ oa 


4 xy — 


A — „ — :—p —] m — — Ä— 
— ˙· X. 18 P 


— * 


— — 


| Sed dici forſan poteſt, hos in diplomate lapſus Notarii oſcitantiæ impu- 


1 iſtimandum eſt tres regni ſtatus, quorum conſenſu hoc diploma conceſſum 


22 P R TF A T I 0. 


ut & reverendus admodum, morumque juxta ſanctitate ac eruditionis laiide 
conſpicuus Carleolenſium Epiſcopus, Gul. Nicolſonus (y), ea pro commenti- 
tormm tiis habeant & agnoſcant. Ut è multis eorum fraudem & impoſturam pate- 
Tach ahn facientibus pauca ſeligam, 1. In his Reges noſtri non ScoTToRUM, quod in 
omnibus germanis eorum ſcriptis conſtanter factitatum invenimus, ſed Sc o- 
Tix ſe REGEs appellant. 2. Multz in iis voces occurrunt Regibus noſtris 
aut ignotz aut inuſitatæ, quales ſunt, Recorda, irrotulamenta, indictamenta, oc- 
caſionari, &c. 3. Diploma Davidis II. datum dicitur in pleno parliamento p. i- 
mo die Novembris, anno regni ſus quinto. At eo tempore, i. e. MCCCXXXIII. 
vel MCCCXXXIV. (2) bellum inter duas gentes flagrantiſſimum fuiſſe, & 
Davidem noſtrum, ut extra periculum eſſet, in Gallias miſſum, nec niſi an- 
no MCCCXLII. reverſum, hiſtoriæ omnes teſtantur. 4. Quæ Roberto five 
I. five II. tribuuntur, ſua fe abſurditate perimunt: id quod magis enucleate 
& particulatim à nobis oſtendendum eſt. 
Speciaim Primum igitur, quod HoMaciuM RoERTI Brvu1rs titulum gerit, an- 
charta Ro" noque Domini MCCCXIX. ſcriptum dicitur, primis ſui verbis ſe poſt Ro- 
fve 11. tat berti I. five Bruſſii mortem exaratum ſe indicat. Sed, ut demus hanc epi- 
cammtur- graphen ab ignaro rerum Scoticarum ſeriptore poſtea adjectam, nihilque in- 
* chartæ iphus veritati derogari debere, chartam idcirco ipſam videamus, 
Ea autem fic incipit : Robertus Dei gratia Rex Hcotiæ, omnibus ad quos pre- 
ſentes lueræ pervenerint, ſalutem. Sciatis per praſentes nos irrotulamenta lue- 
rarum patentimm chariſſims Domini noftrs & nepotis David nuper Regis Hcotiæ, 
filu chariſſimi Domini noſtri & avuncult Robert: Bruis, quondam Regis Scotie, 
inſpexiſſe, quarum tenor ſequitur in hæc verba : David Dei gratia Rex Scotie, 
xc. Quæ portentoſa hic rerum noſtrarum inſcitia vel primo adſpectu ſe o- 
ſtendit? Nempe Robertus iſte Robertum Bruſſium, quondam Scotiæ Re- 
gem, avunculum ſuum; Davidem autem nuper Regem Scotiæ, i. e. qui ſibi 
proximè præceſſit, ſuum nepotem appellat (a): cum contra ex omnibus non 
mods hiſtoriis, {cd & regni actis publicis manifeſtum fit, Robertum Bruſ- 
ſium Davidis patrem, Roberti ejus II. avum, Davidem vero poſterioris illius 

Roberti avunculum fuiſſe. 


tandos eſſe, qui priore loco pro avwnculr, nepotis; L autem pro avi, 
auunculi ſcripſerit. At, præterquam quod hoc in fe vix credibile fit, an ex- 


dicitur, aut Regis Clericum, ſive Scriniarium, errores tam craſſos, tamque 
apertè in oculos legentium incurrentes, non fuiſſe animadverſuros? Porrd 
hanc chartam adulterinam eſſe arguit temporis ei adjecta notatio: data enim 
dicitur apud Dundee ultimo Decembris anno regn ſui primo. Fam non eſſe 
Roberti I. quamvis ita inſcribatur, ſupra oſtendimus: neque cam Roberti Ill. 
eſſe patitur ipſius tenor, quo ſe regnum Scoticum ab Eduardo Anglo benefi— 
cii nomine obtinere Robertus iſte protitetur. Tempore enim Roberrti III. 
nullus Eduardus rerum apud Anglos potiebatur. Hoc ergo diploma, fi ge- 
nuinum fit, Roberti noſtri II. efle neceſſe eſt. At eo ipſo anno, i. e. Ro- 
berti noſtri II. primo, menſiſque Octobris die xxviii. renovatum eſt antiquum 
inter eum Kobertum & Carolum V. Galliarum Regem fœdus (5), cujus præ- 
cipuæ, ſi non omnes, conditiones & articuli eo ſpectabant, ut alter Rex 
alterum, quandocunque opus eflet, adverſus Regem Anglorum veterem ac 


la bibliotheca Scotorum hiſtorica, p. 282, (2) Cur hic incertus hæream, cui Chriſti anno, an 
1333. an 1334. quintus Davidis II. annus reſpondeat, ratio haud multo poſt reddetur. (a) Addo & 
rem abſurdam hic narrari : co enim pucto dicendum erit Robertum Bruthum, contra quim jus faſque ſi- 
nunt, fratris ſororiſve ſuz hliam uxorem duxiſſe. (/) Ejus exemplum vide apud Rymerum, Act. 
publ. tom. 6. p. 696. Du-Montinm in corpore ſuo diplomatico, tom. 2. part. 2. p. 81. præcipuè vero 
in codice MS. nunc in bibliotheca Juridica Edinb. tervato, cui titulus, Traittes entre les Roys de France 
& /es Roys d Eſcoſſe, (quem ex tabulariis Franciæ publicis elegantiſſimè deſeriptum Ludovicus XIV, Ri- 
cardo Vicecomid de Preſton, tum Caroli IL Britanniz Regis ad eum Legaro, dono dedit,) p. 40. 


Com- 


P RAR FAT I ©. 35 


communem 1 gentis hoſtem conjunctis viribus tutaretur; Ab omni 
autem veriſimilitudine prorſus abhorret, ut Scotorum Rex, intra duos fer 
menſes, adverſus 1 fidem, nullaque cogente neceſſitate, ſe ſuoſque 
perpetuo ipſorum hoſti in clientelam, vel potius ſervitutem, addiceret. Si 
cui verò ſuper hac re ſuſpicio ulla vel dubitatio reſtare poteſt, eam prorſus 
amovere debet hæc ultima illius fœderis conditio, quæ Gallicè ſcripta in hunc 
ſeſe modum habet. Item, que ſi le Hainct Pere, z ſa volentt, & de ſon pro- 

e mouvement, ou par induction d aucunes perſonnes quelconques, vouloit ab- 
Aire le dit Roy de France, nous & nos hows & en ee, s drts royaulmes 
ou ſubgiez du ſerment deſſuſait, ou icelui ſerment annuller, le dit Roy de France, 
ſes howrs & ſucceſſeurs, nous, nos hoirs & ſucceſſeurs, ne uſerons, pourrons ou de- 
vront uſer, pur aucune voye, du benefice de relle abſolutron ; mais tendrons & 
garderont loyaument & entierement cette alliance en tous points, ſans fraude, & 
mal engin, & ſans jamais faire ou dire aucune choſe au contraire, tout & ainſi 
comme fi celle abſolution ou annullation ne fuſt oncques faite on donnee. Quæ 
conditio; cum fœdus inter Jacobum IV. & Ludovicum XII. (c), ut & inter 
Jacobum V. & Franciſcum I. (d), Scotiæ & Franciæ Reges, poſtea renova- 
retur, hunc in modum Latinè eſt reddita. Item, ſi ſandtiſſimus Dominus no- 
fter Pontifex maximus 1 velit motu, aut perſone alicujus induciione, Chri- 
ftianiſſimum Francorum Regem, ſuos heredes & ſucceſſores, aut nos Scotorum 
Regem; noſtros heredes & ſucceſſores, regna aut ſubditos, a juramento preditts 
abſolvere, vel hujuſmodi jusjurandum annullare : nec Francorum Rex, ſus here- 
des & ſucceſſores ; nec nos, naſtri heredes & ſucceſſores, uti porerimus aut pote- 
rum, debebimus aut debebunt ulla via hujuſmod: abſolutionis benefirio: quinimò 
os Reges, heredes noſtri & ſucceſſores, ſervabimus & ſervabunt, & inpiolabili- 
ter cuſtodiemus & cuſtodient perpetuis futuris temporibus vere & ſantte hujuſmo- 
di confeederationes, in omnibus artirulis & membris, abſque dolo & malo inge- 
nio, ſine aliqua re in contrarium agenda, fic & eo modo ac ſi ditta abſolutio ju- 
ramemi & hujuſmods annullatio a ditto ſummo Pontifice nunquam fuiſſent ema- 
ata; =» | 

Ex his autem verbis liiculentiſſime apparet, quam anxia curà & ſollicitu- 
dine in hoc utriuſque gentis Reges incubuerint, ut hanc amicitiam quantum 
poſſent firmiſſimam & inviolabilem per omnia ſecula conſervarent. Nullo 
igitur pacto fieri potuiſſe credendum eſt Robertum II. Scotorum ＋ 1 tum 
præſertim cum ipſius Gallique res florentiore quàm dudum ſtatu eſſe, Angli 
verò retro fluere cœpiſſent, fœdus, cui promovendo perficiendoque octo ferè 
menſes (e) conſumpti fuerant, intra totidem ferme hebdomadas infringere at- 
que penitus abrogare voluiſſe. 

XXXIII. Sed, ut ad diploma Davidis II. quod ab hoc Roberti II. confir- Duvidis 11. 
mari fingitur, aliquantiſper regrediar, inter egregia ipſius falſitatis indicia n pro 
haud poſtremum illud annotavi, quod datum Edinburgi, annoque ejus regni Scotico ab 
quinto dicatur ; cum nihil certius fir, quim ea rempeſtate, i. e. anno * 
MCCCXXXIII. aut MCCCXXXIV. Davidem noſtrum II. apud Philip- — 

um VI. Galliarum Regem diverſatum, ac anno demùm MCCCXLII. ad — 
uos reverſum fuiſſe. At quid hic regerit Atwodus 2 Nempe, qui ferrei eſt 
& inexpugnabili frontis duritie, hunc ait () quintum regni Davidis annum, 
non à patris obitu, (quod factum oportebat,) ſed ab inveſtituræ ſux tempore 
repetendum eſſe. At quam vellem aut ipſe Atwodus, aut alius quivis rerum 
Britannicarum ſcriptor nobis indicaſſet, quo anno hæc inveſtitura, ſive regni 
Scotici poſſeſſio, Davidi noſtro ab Eduardo Anglo tradita fuerit? Aliter e- 
nim nulla certa temporis deſignatio ex hac Davidis charta erui poteſt. Si 


(c) Edinburgi 16. Martii 151 1. & 10. Julii 1512. codice cit. fol. 88. (4) Edinburgi 2. Januarii, 
C collat. cum originali, 18. April. 1515. eod. cod. fol. 105. (e) Hoc ex ejus proceſſu in libb. modo 
citatts apparet. (/ Vide eum de — coronæ Anglicæ ſupra Scoticam re-aſſerta, p. 96. 


1 enim 


LA 
— — — a 


* 


| 
: 


— N * * 
— 0 
8 —W 2 — * 


— 


> ” — — 
Se — —— — 


— 
— 


n 

| 

i 

| 

| 

| 

' 

bi 


3+ 


Atwodi pro 
ejus fide ſta- 
bilienda effu- 
gium, multis 
rationibus e- 
vertitur. 


TS RE FI tA 


enim hic quintus Davidis annus ab ipſius inveſtitura numerandus fit; annus aus 


tem quo ea inveſtitura fit facta vagus prorſus atque incertus relinquatur; nulls 
pacto reſciri poteſt quo Chriſti anno ab MCCCXXXIII. aut MCCCX XXIV. 
qui quintus regni Davidici annus vere fuit, ad MCCCLXXI: quo fatis con- 
ceſſit, hoc diploma exaratum fuerit. Qualis autem hæc temporis notatio eſt, 
in qua xxxvi. aut xxxvii. annorum, hac computandi ratione, intercapedo pro 
nihilo quaſi habenda ſit? 

Sed hoc in ſe ſatis ridiculum Atwodi effugium præterea evertunt ipſa hu- 
jus chartz verba, in quibus nulla mweſt;ztwre mentione factà, ſe ideo David 
regnum Scoticum de Eduardo Anglo beneficii nomine tenere profitetur, non 
quod ipſe id ab Eduardo Anglo ea lege acceperit, ſed ea conſideratione quod 


prædeceſſores & progenttores noſiri, inquit, quondam Reges Scotie, ab antiqur+ 


oribus temporibus tenuerunt, & de jure tenuſſe debuerunt regnum Scotie de Regi. 


bus Angliæ, per ligium homagium & fidelnatem, & pro eodem regno ſimplici- 


rer, pure & ſponte homagia ligia & fideluates quamplures eorum perſonalter 


fecerunt, prout per antiquiora recorda & placita corone, tam in parliamentis, 


quam in itineribus Camerariorum & Juſtitiariorum predeceſſorum & progent- 
torum noſtrorum prædictorum nobis ſatis conſtat, Ex quibus verbis apparet, 
non ex ullo anteriore ſuo facto, ſed ex chartis progenitorum ſuorum 1 
tamen, {i unam illam Gulielmi excipias (g), omnes commentitias eſſe ſuprà 


oſtendimus) Eduardum ſuperiorem Scotiæ Dominum in hac charta recogno- 


ſci. Quod fi regni Scotici poſſeſſio, fiduciario nomine tenenda, Davidi no- 
ſtro ab Anglo conceſſa fuiſſet, an credibile eſt Anglum tanti (ſi Diis placet) 
beneficii confeſſionem in tot ab inveſtitura tradita annos differre voluiſſe? 
Annon potiùs exiſtimandum eſt, Eduardum, priùs quam ei regnum Scoticum 
traderet, chartam à Davide impetraturum, qua ille ob id munus fe Eduardi 
clientem fore profiteretur 2 Certè Eduardi Ballioli diploma, quo ſe regnum 
Scoticum de eodem Eduardo Anglo tenere agnoſcit, conditiones inter eos an- 
tea initas commemorat; 8 æc præcipua erat, ut quoniam ipſe prompto & 


 efficact auxilio Regis Angliæ ftatum & poſſeſſionem pacificam regni Scotiæ eſſet 


adeptus, fe idco ſub ejus clientela futurum, &c. promitteret (. Id porrò in 
his aliiſque Eduardi Ballioli inſtrumentis animadvertere licet, regni ejus ink 
tium, non ab inveſtituræ, ſed coronationis ſuæ tempore perpetuò arceſhri (). 
At quid levioribus hiſce argumentis adverſus Atwodum velitamur, cùm ex 
horum Regum extra dubium authenticis actis planè demonſtratum habeamus 
nullam ejuſmodi chartam a Davide noſtro potuifle proficiſci. Ex his ete- 
nim quam quod maximè conſtat Eduardum Anglum, ab anno MCCCXXXII. 


quo Eduardus Balliolus, ipſius præcipuè viribus adjutus, regnum Scoticum in- 


vaſerat, ad annum MCCCLV. quo idem Eduardus regno ſe abdicavit, 
hunc ſolum atque unicum Scotorum Regem agnoviſſe. Toto autem hoc 
tempore, quoties Davidis noſtri nominandi oecaſio ferebat, nuſquam eum 
Scotorum Regem, ſed ſimpliciter vel Davidem de Brus, vel ignominiz nota 


addita adver/arinm ſuum de Scotia, & poſt ejus captivitatem Priſonarium 


ſuum Anglus appellat. Hoc igitur toto annorum ſpatio credi non poteſt, 
aut Anglum regni Scotici poſſeſſionem Davidi traditurum, aur Davidem ob 
id in ejus verba juraturum fuiſſe; niſi ſimul credamus Anglum duos eodem 
tempore Scotorum Reges, ſibique ambos beneficiarios agnoviſſe, & Davidem 
præterea adeò ſocordem mentiſque inopem fuiſſe, ut ſe ſuoſque in ejus fidem 
dederet, qui ipſum Regis nomine nunquam erat dignatus, quique Balliolum 
regni æmulum & inimicum infenſiſſimum ad id faſtigium evexerat, atque in 
eo tuendo ſumma ope adjutare per totum illud tempus perſeverabat. 

Non igitur ante annum MCCCLV. hæc clientelaris regni Scotici poſſeſſio 


(g) Chartas Joannis Ballioli non moror, utpote qui Davidis Bruſſii progenitor diei non poſſit. C Vide 
act. publ. tom. 4. p. 536. — 539. 548. 590. — 595. (i) Vide cad. act. publ. locis citatis, 


Davidi 


: * 4 
L 4 4 * TY. . > * Is 0 ”% . _— = e n 1 * p _ . * * 2 — by 7 
* 1 2 5 1 w — * 4 by " 
r n N Pe 6 s . 17 
o - J Ca * w — 1 by Py ING. "a. 
PRE 2 * — . .“ 
- * 


iS © * 


* . 
7 e * m7 FR 1 
» ” 8 


a. _ A Dom a_— «aw — a [ wy —_ Ww.vA4 1 — 


FY 5 * 
PF p 4 * 9 1 Dad; q 2 - — 
8 2 
1 8 5 1 1 — 2 9 þ — — ** = 
RS "Sx be <# wx * TS * 5 TO. 5 e 1 r 7 N 


r FT To ESR 


PP RAPATI 0 


Davidi noſtto II. ab Anglo tradita eſt: jam videamus an poſt id tempus hot 
feri potuerit. Et hic quoque quò minus talis poſſeſſionis traditio ab anno 
MCCCLV. quo Balliolus regno ceſſit, ad annum MCCCLXXI. quo David 
fato ſuo eſt functus, locum habuerit; eadem aut * impedimenta ſe inji- 
ciunt. Ac primym, quod cum duos adhuc poſt præfatum tempus annos 
David noſter captivus in Anglia egerit, hoc eſt, anno demim MCCCLVII. 
ad ſuos redierit; inter conditiones tamen illius liberationis, cujus ſeriem ſa- 
tis prolixè apud Rymerum (H perſcriptam habemus, nulla de ejuſmodi ſce- 
ptri Anglici in Scoticum dominio, aut juramento fidelitatis ob id à Davide 


noſtro præſtando vel minimùm mentio fit. Contra ea, tantum abeſt; ut in 


toto hoc negotio Anglus ſibi ſprrioris Domini nomen, aut David bene ficiarii 
adſumat, ut toto Davidis vitæ tempore Anglus eum Scotiæ Regem rariſſimè 
appellet (7). Mira autem fuiſſet, ac in omne zvum pudenda in Davide noſtro 
animi abjectio & ignavia, ſi ſe 2 in ejus clientelam ſubjiceret; qui ſu- 
am amicitiam repudiabat, nec ullo ferè alio quàm priſonarii (ut diximus) aut 
adverſarii ſui titulo eum dignabatur. Et tamen ita ſe rem habuiſſe, inter 
lurima alia documenta, luculentiſſimè demonſtrat Eduardi Angli diploma 
anno MCCCLXXII. conſcriptum (m), in quo cum Robertus noſter II. cauſ- 
ſaretur ſyngraphas, pro kool ad Davidem noſtrum redimendum, variis 
temporibus ſolutis, non fatis validas ac firmas videri, ed quod Davidis no- 
mini REIS SCOTORUM titulus non adjungeretur ; Eduardus, ut omnem 
hac de re ſcrupulum Roberti animo eximeret, hoc ei reſponſum dat, quod 
cùm in ſe ſingulare fit, eaque omnia quæ ſuperiùs diximus magnopere con- 
firmet, hic viſum eſt ſubjicere. 27 ĩði¶ Eras i. 
Edwardus Dei gratia Angliæ, &c. Rex, omnibus ad ques, &c. ſalutem. Hei- 
atis quod, cùm in ſingulis noſtris literis acquietantiæ fratri noſtro Scotie David de 
Bruys, dum vitam gerebat in humanis, ſuper receptionibus ſummarum pro re- 
demptione ejuſdem fratris noſtri factis, ipſum fratrem noſtrum Scotie David de 
Brus abſque adjectione numinis REGIS SCOTIA nominaverimus; quas quideni 
lneras idem frater noſter, pro ſe & ſubdiis ſuis in hac parte ſufficientes reputa- 
bat, ſicut nobis & concilio noſtro ſufficientes videbantur : per quod cauſam non 
didemus formam mutare literarum noſtrarum prædictarum. Set in caſu, quo 
Robertus coinſanguincus noſter Scotiæ metuat ſhi dittas lteras acquietantie minus 


fore ſufficientes ex hoc quod nomen Rxtc1s SCOTIA in eiſdem literis minimò 


ſpecificatur, ad majorem ſecuritatem dicii conſangninet noſtri, volumus & conce- 
dimus, & tenore præſentium declaramus, quod inientionis noſtre & concilii noſtri 
extitit, & adhuc exiſtit, quod dictæ literæ acquietantiæ eidem conſanguineo no- 


tro prins falls, & ſimiliter literæ arquictantiæ, præſato conſanguineo noſtro, per 


nomen Robert: conſangumet noſtri Scotiæ tantum, ſuper receptionibus redemptionts 
preditte impoſters um faciendæ tanti ſint valoris, ac ſi idem conſanguinens noſter 
in eiſdem literis Rxx Scor lx fuit nominatus, & eundem ſortiantur effettun, 
In cujus, &c. Teſte Rege apud Weſtmonaſtermm, duodecimo die Decembris. 
Alterum argumentum, quo evincatur hanc Davidis II. in regnum Scoti- 
cum, quz ab Eduardo Anglo ei data fingitur, inveſtituram, anno MCCCLV. 
ſeriorem non fuiſſe; deſumi poteſt ex alio (conficto illo quidem, ut mox o- 
ſtendetur, ſed) quod ab Hardingo, ejuſque hyperaſpiſte Atwodo, pro ge- 
nuino venditatur, ejuſdem Davidis diplomate; quo ſciz. coram Henrico Per- 
cy Domino de Alnewyke, & Rodulpho Nevil Domino de Rabye, à Rege 
Angliæ ad id legatis, David eidem Regi conceptis verbis fidelitatis juramen- 
tum præſtare perhibetur in hunc modum : 0 excellentiſſime Domine Edwarde 
Rex Angle & Francia, ego David Rex Scotize devenio per præſentes homo ve- 


(k) Act. publ. tom. 6. p. 12. 31.— 37. 39.— 65. 66. 68. (1) Semel quidem atque itetum jpſe 
Eduardus & Legati ſui eum Scotiæ Regem nominant. Vide Rymer. act. publ. tom. 6. p. 15. & 694 Ar 
hoc, cùm alias mper hoc titulo Anglus abſtinear, ſcribe incuriæ aut obreptioni tribuendum dert poſſit. 
c. Ibid. p. 7 56. 

ſler 


— 


5 


36 E 

ſter ligius de cætero, de vita, membris & terreno honore, fidem ligiam vobis & 
heredibus veſtris Regibus Angliæ tanquam Dominis ſuperioribus regni Scotie tots 
vita mea portabo, 8 vobiſcum vivere & mori contra omnes homines. Sic Den 
me adjuvet & ſanflum Dei judicium. Et per preſentes recognoſco, cuncedo & 
obligo me, heredes & ſucceſſores meos Reges Scotiæ, de vobis & heredibus veſtri 
ac ſucceſſoribus in perpetuum tenere per ſervitia preditta, omnibus ac ſingulis re- 
laxationibus, quietis clamationibus, remiſſionibus, & alus ineris quibuſcunque 
per Reges Angliæ in contrarium Regibus Scotte * antea fattis ſrve conceſſis non 
obſtantthus, &c. Hoe autem diploma datum fe dicit u monaſterio de Colding: 
ham; literas autem patentes Eduardi Angli legatos ſuos prædictos ad hoc 
juramentum accipiendum deputantes datas ait xx. die Marti anno regni præ- 
dicli Domini fat xxvi. qui annus anno reſpondet æræ Chriſtianæ vulgaris 
MCCCLII. ac propterea hoc, fi verum eflet diploma, quatuor ferè annoy 
prius fuiſſe oportet illo Eduardi Ballioli diplomate, quo jus ſuum omne in 
regnum Scoticum ad Eduardum Anglum tranſtulit. Id enim verè ſeriptum 
eſt apud Rokesburghe xx. die Januarit, anno Domini MCCCLV. h. e. juxta 
conſuetudinem Romanam, MCCCLVI. (2). Ut verum fateamur, prædicto 
illo anno MCCCLII. Davidi Bruſſio in Scotiam redeundi ab Eduardo Anglo 
poteſtas eſt facta (o) ut de ipſius redemptione cum ſua nobilitate colloquere- 
tur; obſidibus interim datis, ut ni de conditionibus conveniret, ipſe ſe in cu- 
ſtodiam rurſus traderet. Ex actis autem Anglicis liquet, nihil ex hoe Davi- 
dis noſtri eum ſuis colloquio ad ipſius liberationem profectum fuiſſe, eumque 
adeò re infectà in arcem ut antea Londinenſem claudendum rediifle (). 
Quod cùm ita eſſet, creditu prorſus injuſtum eſt, Davidem noſtrum tam pu- 

ſilli aut nullius potiùs animi futurum, ut in tali rerum ſtatu conſtitutus ſe ſu- 
oſque in Angli clientelam manciparet. Præſertim ſi & illud quod ſuprà di- 
ximus addamus; Davidem neque tum, neque unquam ferè poſtea Scotiæ Re. 
gem ab Anglo ſalutatum fuiſſe. Imò verè toto eo tempore quo hæc gereban- 
tur, Davidis hoſtis regnique æmulus Eduardus Balliolus, non ſolum R xx 
SCOTORUM ab Anglo conſtanter compellabatur (9); fed etiam hides ei ſe- 
mel iterumque eſt data, nihil eorum quæ cum Davide tum agebantur in il- 
lius przjudicium verſurum (7). Cùm igitur ex. his manifeſte appareat, hoc 
Davidis noſtri inſtrumentum adulterinum plane ac fictitium eſſe, rationi uti- 
que conſonum eſt, ut cætera ejuſmodi ab èodem egregio falſario Hardingo iſ 
profecta ſimilis farinæ, id eſt, commentitia omnia exiſtimentur. 

Si quis autem tam præfracto adverſus veritatem animo ſit, ut hæ ad eum 
de ſententia 3 rationes non ſufficiant; at ei quantumvis invito & 
reluctanti confeſſionem extorquebit, quod tertio loco adferemus, Davidis i- 
pſius ejuſque ad Aulam Gallicam Legatorum Roberti Erskini & Normanni 
Leſlæi teſtimonium, quodque in conventione inter Joannem Franciæ Regem 
& Carolum Delphinum ejus filium ex una, & Davidem Scotiæ Regem ex al- 
tera parte, Paritis Tr die Junii anno MCCCLIX. inita, habetur his 
verbis (/) : Nous Robert & Normant deſſiuſcdlus diſions, que noſtre dit Seigneur 
le Roy d Eſcoſſe tant par ſes lettres, comme par nous a ce par luy envoyez, a- 
vec ſes lettres de creance devers Monſieur le Regent deſſuſdit, que certame choſe 
eftoit comment le Roy & le royaume d Eſcoſſe de long temps avoient eſtè tra- 

_ waillez, grevez & aommagziez par les Anglois ennimis des Roys & royaumes de 
France & d' Hſcoſſe, & avoit eſte prins en bataille ledit noſtre dit Seigneur le 
Roy d Hſcaſſe, & longuement detenu priſonnier en Angleterre ; de la quelle pri- 
fon il ſe wg eftre deſlrorez plus ayſement, & eut pu avoir paix aſſex aiſite, ſi 
il. ſe vouloit eftre departy des confederations & alliances qui eſtoient & ſont entre 


0 1 Ejus exemplum ex autographo deſcriptum vide apud Rymerum, tom 5. p. 823. Ce) Ibid. p. 
722. &c. 71 Ibid. p. 736. 737. 746. (4) Ibid. p. 733. 742. 759. 789. 815. (r) Ibid. p. 
748. 788. ( In ſupradicto codice MS. cui titulus, Traittez entre les Roys de France & d Eſcofſe, tol. a0. 


tes 


— 


3B EW: oF 7 6 


les Roys & royaumes de France & d Hſcoſſe, laquelle choſe il ia aucgues veil 
conſentir, & d traits ſeulement ſur la delrorance de ſa perſonne, &c. Ex po- 
ſtremis hiſce verbis meridiano jubare clariùs pateſcit Davidem noſtrum toto 
captivitatis ſuæ tempore, h. e. ab anno MCCCXLVI. ad annum MCCCLVII. 
nihil adverſus veteris inter Francos & Scotos amicitiæ fidem feciſſe, ſed de 
ſola perſone ſue hberatione cam Anglo tranſigere voluiſſe: quod utrumque 
falſiſſimum fuiflet, ſi ſe ſuoſque in Anglorum ſervitutem turpiter mancipaſ- 
ſet. Quod ſi diuturnus carceris ſqualor id ei exprimere nequiverat, multò 
certè minus exiſtimandum eſt eum libertati reſtitutum animum ut id faceret 
induci potuiſſe. | | | | 2 

Hæc paullo prolixiùs, & magis forte quim par erat (7) ſumus proſecuti, 


chio ſunt tranſmiſſa, quam ut eadem operi & Atwodum refutarem, & uſum 
ex chartis genuinis ad adulterinorum fraudes detegendas oſtenderem. 

XXXIV. Priùs autem quam hanc materiam prorſus miſſam faciam, con- 
tinere me non poſſum, quin unum adhuc, fed ex contraria parte, inſcitiæ 
an potius impudentiæ Atwodianz exemplum in medium proferam. Is nimi- 
rum eãdem ratione qua ſpuria diplomata, prout uſibus ſuis inſervire videban- 
tur, pro legitimis venditare ac tueri præſumit; ita genuina quæ ſunt, ſi mo- 
dd conſiliis ſuis adverſentur, fraudis ac impoſturæ inſimulare haud veretur, 
Hujus rei inſigne documentum ſuppeditat charta Roberti Seneſcalli Scotiæ 
Comitis de Stratherne, poſtea ſub nomine Roberti II. Scotorum Regis, data 
apud Perth xii. die Januarii anno MCCCLXIV. i. e. juxta computationem 
Romanam, qua nunc utimur, MCCCLXV. quam ex autographo, quod in 
archivis collegii Scotorum Pariſiis aſſervatur, Ludovicus Inneſius ejuſdem col- 
legii Primarius, ad vindicandos Regiæ Stuartorum ſtirpis ab inuſta a quibuſ- 
dam Hiſtoricis noſtris labe natales, in lucem edendam curavit anno MDCX CV. 
Hoc autem nobiliſſimum inſtrumentum non ante typis mandari voluit cl. In- 
neſius, quam de ejus fide & auctoritate ex teſtimonio doctiſſimorum & rei in 
primis antiquariz peritiſſimorum virorum ſibi conſtaret. Ex hoc numero, ut 
alios omittam, præcipui erant Euſebius Renaudotius Hiſtoriographus Regius, 
Stephanus Baluzius juris Canonici Profeſſor Regius, & bibliothecæ Colbertinæ 
Præfectus, Joannes Mabillonius & Theodericus Ruinartius Monachi Benedi- 
ctini congregationis S. Mauri, omnes ob multiplicem eruditionem & ſcripta 
æternùm victura celeberrimi ; qui, ut ipſorum verbis rem efferam, convenren- 
tes anno Domint MDCXCIV. die xxvi. menſis Mali, chartam ſupra comme- 
moratam nobis, inquiunt, ab eodem cl. viro Ludovico Inneſe exhibitam, diligen- 
ter inſpeximus, examimavimus, & ea cura qua major adhibert non potuit, ex- 
cuſſimus, eamque teſtamur eſſe antiquam, genumam, ſeriptam charattere omni- 
10 illorum temporum, nullam falſi aut ſuppoſitionis ſuſpicionem facere poſſe, ſgil- 
lis duobus ſigillatam, que teſtamur etiam eſſe antiqua & integra, &C. 

Chartæ hujus tam illuſtri luculentoque teſtimonio comprobatam <«»3err/zv, 
non dico in dubium vocare, ſed apertè negare auſus eſt Atwodus (#); qui 


eam à Scotici collegii Jeſuitis (x) aliiſve monaſtici cujuſdam ordinis apud Pa- 
riſienſes hominibus fabricatam manifeſta impoſturæ indicia prodere affirmat. 


059 Hujus autem a mendace illo Hardingo Davidi noſtro obtruſi diplomatis fallacia eò nobis accura- 
tius excutienda videbatur, quod egregius alioquin rerum Anglicarum ſcriptor Robertus Bradius, (in con- 
tinuata ſua hiſtoria, p. 198.) itemque reverendiſſimus Gul. Nicolſonus, in Anglorum bibliotheca hiſtori- 
c P. m. 68. id pro genuino habuerint: quanquam hic (ut ſupra notatum) meliora doctus ſententiam 
uam retractaverit. Regum vero Anglorum, Henrici VI. VII. & VIII. quæ pro fictitiis hiſce Regum 
noſtrorum chartis ab Atwodo (ſuperior. Angl. re-aſſerta, p. 99. 100. & 101.) adfterrur, auctoritatem non 
motor, utpote qui non ſum neſcius, Principibus belli A vicinos cauſſas quærentibus ſolenne eſſe eas 
ex rebus leviſſimis, ſæpe etiam & nulla ratione ſubnixis, arceſſere. Cu) De ſuperiore & directo domi- 


al p. 514. (x) Collegium Scotorum Pariſienſe neutiquam ex Jeſuitis, quod ſomniavit Atwotlus, con- 


- 


K | At 


non tam quod ab Anderſono noſtro, cui tanti ea non videbantur, levi bra- 


Diploma 
Roberti Se- 
neſcalli Sco- 
tiæ authenti- 
cum & genu- 
jnum advet- 
ſus frivolas 
Gul, Atvwos 
di cavillatio- 
nes probatur, 


non aliam ob cauſſam, credo, quim quod ſuis rationibus obſtare videretur, 


RAT HT TFT BR. 
At quz ſunt manifeſta illa impoſturæ indicia 2 Nimirum hæc quatuor vel 
quinque adfert Atwodus (y) : 1. Quòd Robertus II. licet tum tantùm Scotiæ 
Seneſcallus, Regio tamen more plurali numero utens, ſigillum NOSTRUM 
preſentibus appenſum dicat. 2. Quòd ex affectata Regia poteſtate, ſe ſuoſ- 
que heredes in quacunque diceceſi degentes, cuicunque libitum eſſet —_ 
po ſubjiciat. 3. Quod illuſtris Tarbatiz Vicecomes, quanquam Elizabethæ 
Morz, Roberti II. in ea charta commemoratz uxoris, familiam oſtenderit, 
conſanguinitatem tamen illam aut affinitatem, quæ contractui matrimoniali 
inter eos impedimentum in illa charta dicuntur injecifle, haud repererit. 
4. Quòd decem marcarum, quz capellano ſuſtentando in illa charta conceſ- 
{x ſupponuntur, nulla ſolutio, aut colore juris nixa requiſitio, quæ rei fidem 
confirment, factæ obtendantur. 5. Quòd in illa charta Joannes Roberti fi- 
lius Dominus de Kyle inſigniatur, qui tamen ante xiv. annos, id eſt, anno 
MCCCL. ex nobiliſſimi Tarbatii calculo, in charta Regis Davidis Comes de 
Carrick eſt appellatus : nunquam autem compertum, ut Comes inſtrumento 
ſubſcribens 8 ſolo Baroniæ titulo nominare fit contentus. 

Ex his (ſi Diis placet) indiciis hujus chartæ fallaciam deprehendiſſe ſe ſo- 
mniat vaniſſimus nugator. At ego fare, Lector candide, ſi vacuum mihi a- 
nimum vel paullum commodaveris, ut nihil in his, præter propudioſam ho- 
minis inſcitiam pari arrogantia penſatam, ſis deprehenſurus. Id autem quò 
certiùs intelligere poſſis, chartæ ipſius exemplum tibi ob oculos ponendum 
exiſtimavi. 

Omnibus hanc cartam viſuris vel audituris, Robertus Seneſcallus Scocie, Comes 
de Siratherne, ſalutem in Domino ſempiternam. Cum dudum venerabilt Pair; 
Domino Willelmo Dei gracia Epiſcopo Glaſguenſs fuerit per luteras Apoſtolicas 
ſpecialiter delegatum, ut ſuper matrimonio contrahendo inter nos & quondam E- 

y2abeth More, dum ageret in humanis, non obſtante impedimento conſanguini- 
tatis & affinitatis contractui matrimonial: praditto er preſtante, au- 
Aoritate Apoſtolica diſpenſaret, dummodo duas cappellas vel unam, pro arbitri 
zpſius Hpiſcopi, perpetuò fundaremus ; ac dictus venerabilis Pater, conſideratis in 
hac parte conſiderandis, nobiſcum ſuper impedimento prædicto auttoritate qua ſu- 
pra diſpenſans, nobis injunxerit, ut una cappellania in Eccleſia Glaſguenſi ad u. 
num certum altare ad penſionem decem marcarum ſterling. annuatim perciptend. 
de certis redditibus noſtris fundaretur perpetud, noſque eandem cappellaniam fic 
fundare fideliter promiſcrimus infra certum tempus jam tranſattum, nobis tun 
per dittum Epiſcopum limitatum; noverit untverſitas deſtra nos ex cauſa præmiſ 
ſa dediſſe, conceſſiſſe, & hac preſent carta noſtra confirmaſſe, pro nobis & he- 
redibus noſtris perpetud, Deo, Beate Marie Virgin, Beato Kentegerno, & uni 
cappellano celebranti & celebraturo perpetuò in Eccleſia Glaſguenſi prædicta al- 
cem marcas ſterling. ad ſuſtentacionem ejuſdem cappellani annuatim perciprend. 
de aunuo redditu quadraginta librarum ſterling. exeunte de terra del Cars Abba- 
tis infra ¶ icecomitatum de Stryvelyne, & nobis & heredibus noſtris debito per 
religioſos viros Abbatem & conventum monaſterii Sanctæ Crucis de Edynburgh, 
tenend. habend. & percipiend. aunuatim in perpetuum eidem Cappellano qui pri 
tempore fuerit, per manus dictorum religioſorum ad terminos Pentecoſtes & Sant! 
Martini in byeme, per porciones aquales, in liberam, puram & perpetuam elymo- 
ſinam, adeo liberè, quiete, plenariè & honorifice, ſicut aliqua elymoſina per totum 
regnum Scocie liberiũs conceditur, percipitur, ſrve datur ; & nichilominus totun 
jus nobis competens per cartam infeodacionts recolende memoriæ Domini Regis Ro- 
bertt avi noſtri, ſive obligatorium aiftorum Abbatis & conventiis, ſeu quaſcunque 


alias evidencias ad compellendum dictos AMbatem & conventum ad ſolucionem d. 
dl i ann redaitiis decem marcarum in Epiſcopum Glaſguenſem qui pro tempore ⁶ä6 


fuern, & Capitulum Glaſguenſe ſede vacante, per hanc cartam noſtram perpe- 4 


* (3) Pag. 515. & ſeqq. 


einne ene RG I Bika 


JJC ↄĩðV?i ðĩ3V— . IPDPRT 


P.... ͤ TIS I Fa Tags 


Ws +. 
9 1 
119 
o 4 


D A 


nne 


vr TRY. 


of LEE LI TAE VE p 


ii... 


"ol MY. tr ne» wu. mn wan oa cs = aa ok oo RTrR*IE.T .T.. .. ..T. 


9 xz 


FA ww = = = @.i, 0 6m ay 


ans a. _Xx cod 


© 7 © 4 & & 2H - 


11h transferimns, ipſoſque & eorum alterum, quantum ad hoc, noftros & here- 
dum noſtrorum aſſignatos & aſſignatum facimus, conſtituimus, & eciam ordima- 
mus. Et ſi forte contingat, quod abſit, quod dictæ decem marce annue per di- 
Hum cappellanum qui pro tempore fuerit percipi non potuerint, ut eft ditlum, 
vel ex eo quod dict Abbas & conventus ſolvere noluerint, aut compelli non po- 
tnerint ad ſoluctionem earundem, vel ex eo quod nos aut aliquis heredum mnoſtis- 
rum, contra praſentem inſeodacionem & conceſſionem noſtram, ſolucionem d15 a- 
rum decem marcarum immpedroermns aut impedroeri, aut per nos ſeu alinm wel 
alias, clam vel palam, dirette vel indirectè procuravermus ſeu procuraver in- 
ediri ; obligamus nos & heredes noſtros per omnia bona noſtra mobilia & 1nmo- 
hilia ad ſolvend. diftas decem marcas de alus reddinibus noſtris, ubi Epiſcopus Glaſ- 
guenſis qui pro tempore fuerit, vel capitulum ejuſdem ſede vacante, duxerit eli 
gend. toto tempore quo ceſſatum fuern a ſolucione dictarum decem marcarum per - 
cipiend. de annuo reddin ſupradicto; ſubjicientes nos & heredes noſtros juriſd:- 
Gn & cobercionm Epiſcopi Glaſguenſis & ipſius officialts qui pro tempore fue- 
rint, ut ipſi per omnimodam cenſuram Hccleſiaſticam nos & heredes noſtros com- 
pellere valeant ad perficienda omnia & ſmgula ſupradiftta, in caſu quo defecert- 
mus vel defecerint, quod abſit, in aliquo premiſſorum. Et ultra omnia preno- 
tata nos & heredes noſtri prædicti donacionem & conceſſuonem noſtram de diclis 
decem marcis annuts percipiendis ut ſupra de annuo redditu ſupradicto predittis 
Fpiſcope, Eccleſie Glaſquenſi, & Cappellano qui pro tempore ſuerint contra o- 
mnes homines & feminas warrantizabimus, acquietabimus, & in per petuum de- 
fendemus. In cujus rei teſtimonium ſigillum noſtrum una cum ſigillo Johanms He- 
neſcalli Domini de Kyle primogeniti & heredis noſtri preſentibus eſt 7 penſium. 
Hus teſtibus, venerabil; Patre Domino Roberto Abbate monaſtern de Ryluinmyme, 
Dominis Jobanne Seneſcallo fratre noſtro, Hugone de Eg glyntonne & I homa 
de Fauſide Militibus, Johanne Mercer burgenſi de Perth, Johanne de Roſe, & 
Johanne de Tayt Armigeris noſtris, & alis. Apud Perth, duodecimo die Janu- 
arti, anno Domini milleſimo tricenteſimo ſexageſwmo quarto. 
Hæc eſt memorabilis illa Roberti, tum Seneſcalli, poſtea Regis Scotiæ 
charta, cujus ſinceritatem tot viri docti & illuſtres unanimi ſuffragio confir- 
marunt : nunc ad Atwodi adverſus eam objectiones vel potius cavillas dilu- 
endas eſt pergendum. 

r. Primum autem quod huic chartæ objicit, pluralis ſciz. numeri uſus, 
Arwodum in moribus iſtorum temporum (⁊) præſertim Scoticis plane hoſpi- 
tem oſtendit. Quamvis enim apud Anglos ejuſmodi pluralis pro ſingulari 
adhibendi conſuetudo rariſſimè (a) obtinuerit; nihil tamen apud Scotorum 
primi ordinis proceres, à Roberti ſaltem Bruſhi temporibus, in hunc uſque 
diem magis frequentatum. Hujus rei innumera ſuppetunt exempla : ſed nos 
quz in privatorum ſcriniis aſſervantur omiſſis, (ne & ea, qui frontis audaci3 
eſt, conficta etiam arguat Arwodus,) pauca ex Davidis = II. (cui Rober- 
tus Scotiæ Seneſcallus tempore æqualis fuit) actis publicis, quæ noſtris ipſiſ- 
met oculis ſunt luſtrata, in medium proferemus. Chartæ autem à nobis hic 
memorandæ ejus generis ſunt, quæ confirmatoriæ appellantur, vulgò etiam 
INSPEXIMUS vel vIDIMUs dictæ (6), illarum quas confirmant literas in 
gremio ſuo complectentes. | 


1. Eſt Confirmatio charte I. illelmi Comitis de Sotherlande, faite Nicolan fra- 
irs ſuo 17. Oclob. regni ſit 34. i. e. anno Domini 1363. 


e 


een . n n 


. el 0's OO OPIN 8 


r 


* 8 SIGNS? os. 1a 4 


FTF AA ˙⅛ Ä 


dtæ Alexandro de Richinton 18. April. regni 35. i. e. anno Dom. 1365. 


(z) Poſſum innumera hic proferre inſtrumenta, in quibus non ſolum Principes, ſed ali viri illuſtres, a- 
ud Germanos, Gallos, Italos, pluralem de ſe unis loquentes hoc & præcedente etiam tempore adhibu- 
erint, (4) Non tamen adeò rariſſimè, ut non quædam ejus rei exempla apud Dugdalium in ſuo Mona- 
ſtico Anglicano alioſque reperiantur. (C Hoc nomen ejuſmodi chartæ inde traxerunt, quod Princi- 
pes eas confirmantes, primo ferè initio ſe illas inſpexiſſe aut vidiſſe perhibeant. 


— 


2. Confirmatio charte Patricii de Dunbarr Comitis Marcia & Moravie, ſa- 


3. Con- 


39 


4.0 


\ 
: 


D R AF ATI o. 


3. Confirmatio chartæ T home Comitis de Marr, ſactæ Egon filio Fer guſii . 
Sept. regni 36. i. e. anno Dom. 1365. 

4. . charte Patricii Comitis de Dunbarr, conceſſe I home Papedy 
10. Feb. regni 37. i. e. anno Dom. 1367. 

5. Confirmatio chartæ Patricii de Dunbarr Comitis Marcie & Moravie, ſa- 
fe Priori & condentui de Coldimgham ---- Aug. regni 38. i. e. anno 
Dom. 1367. 

6. Confirmatio charte T home Seneſcall: Comitis de Anegus & Domini de Bon- 
kyll, fatte Andreea de Perkenton 10. Mart. regni 39. i. e. anno 
Dom. 1369. as e 

7. Con fir matio charte Walteri de Leſley Domini de Filorth, factæ Joann de 
Urchard 8. Decemb. regni 40. i. e. anno Dom. 1369. | 

8. Confirmatio chartæ Douenald; Comitis de Levenax, factæ Mauritio de Bu- 
chanane 26. Januarn, regni 41. i. e. anno Dom. 1371, (c) 


2, ca xn = eO-Þ wa 


— — BS 


— 828 


Ex 


— m4 


(c) In annis Chriſti, annis regni Davidis II. reſpondentibus, notandis, normam ſecutus ſum in omnibus, 
quod ſciam, ejus chartis obſervatam. Hic autem (ne quid diſſimulem) res occurtit prorſus admirabilis, 
& omnem fidem, niſi de ea certiſſimis documentis conſtaret, ſupergreſſa. Ea autem eſt, quod in actis 
hujus Regis uno minimum anno ſit erratum; hoc eſt, primus regni annus pro ſecundo, ſecundus pro ter- 
tio, atque ita porrò, numeretur. Rem vero ſe ita habere hinc evidentiſſinè apparet, quod non modo no- 
ſtri ſcriptores, ſed acta Angliæ publica Robertum Bruſſium, Davidis patrem; _ OC anni 1329. (no- 
ſtri idibus ſeu ſeptimo ejus menſis) mortuum confirment. Vide & inter ſe confer Rymeri vol. 4. p. 397. 
400. 406. 410. 445. & 462. Hoc igitur conſtituto, primus regni Davidis annus numerandus eſt a 7, Ju- 
nit anni 1329. ad eundem diem anni 1330. ſecundus abhinc ad 7. Junii 1331. tertius ad 7. Junii 1332. 
& ita deinceps ad 7: Junii 1370. quo die incipere debet anus regni Davidici quadrageſimus ſecundus, 
qui & (cum ille e vivis exceſſit 22: Februarii ſequentis) ultimus ei tuir. Etſi autem hæc omnia, æquè ac 
anni ſoliſque vices, certiſſima ſint & immutabilia; non tamen minus certum eſt, Davidem noſtrum vel e- 
jus miniſtros in annis regni ſui numetandis alia ac divers compurandi ratione uſos fuiſſe. Infinitum eſſet, 
quæ ad hanc rem confirmandam adduci poſſunt exempla hic recenſere. Hæc igitur pauca, ex ipſis actis pu- 
blicis pleraque deſumpta, ac meiſmet oculis af wn, ſelegiſſe ſuffecerit. Primo, ex actis publicis Scotiæ, 
(2 Charta Regis Davidis, n. 166. Alexandro Cockburn conceſſa 17. April. anno gratiæ 1361. regni 31. 

2.) ejuſdem, n. 235. Tho. de Rate, 23. Octob. 1369. regni 40. (3.) n. 237. Jacobo de Douglas Mi- 
liti, 8. Decemb. 1369. regni 40. (g.) n. 239. Alex. de Lindeſay Militi, 15. Jan. 1369. regni 40. (5) 
n. 256, Willelmo Comiti de Roſs, in pleno parliamento, 23. Octob. 1370. regni 41. (6.) n. 257. Due- 
naldo Mac nayte, 24. Octob. 1370. regni 41. Secunds, ex Rymeri act. publ. (7.) vol. 6. p. 68. Ratifi- 
catio conventionum pro ipſius redemprione, in pleno concilio ſuo apud Sconam, 6. Novemb. 1557. le- 
gui 28. ($.) Ibid. p. 632. Forma treugarum Scotiæ pro 14 annis, Edinburgi 20. Juli 1369. regni 40. 
Tertis, ex ejuſdem Rymeri epiſtola prima ad Epiſc. Carleol. p. 38. (9.) obligatio facta Domino Regi 
per David 1 Bruys, Londini 4. Junii 1370. regni 40. Otartò denique, ex conventione illa ſupra me- 
morata p. 36. inter Joannem Franciæ & Davidem Seotiæ Reges, in qua (10. ) poteſtas Legatis ſuis de 
ca re agendi a Davide commiſſa eſt 10. Maii 1359. regni 29. Poſſem & alia ex monaſteriorum noſtro- 
rum libris cõdem pertinentia teſtimonia adferte. Sed quæ hactenus protulimus ad rem extra controver- 
ham ponendam ſufficiunt, Davidem nimirum, aut qui ei a conſiliis vel fecretis fue rant, in ejus regni tem- 
poribus notandis annum unum prætermiſiſſe. Res hæcœ mirifiea ac planè ſtupenda, cujuſque cauſſam in- 
quirenti ac in onmes partes me verſanti nulla alia occurrit pfæterquam hæc; quod, cum afdente apud 
nos per multos annos funeſtiſſimo bello, David, ut extra periculum eſſet, in Gallia diverſaretur, nulla 
aut cette pauciſlima ejus nomine eo tempore diplomata edita ſuiſſe credibile fit. IIlo autem ad ſuos ſe- 
cundo dic Junii anno 1342. 1. e. exeunte ejus regni anno 13. reverlo, qui ejus actis ſeribendis præfuit, 
non advertens ſeptimum illius menſis diem novum tegni annum inchoare, mira atque intolerandà oſeitan- 
tia totum qui ſecutus eſt annum decimo tertio ejus regni anno accenſuit. Hoc autem errore ſemel admiſ- 
lo, cadem incuria, aut veri calculi poſtea forſan aguiti diſſimulatione, ad Davidis uſque vitæ finem in eo 
eſt perſeveratum. Quidam ſortè exiſtimabunt Reges olim noſtros, non a parentum obitu, ſed ab ipforum 
inauguratione regnorum ſuorum exordia arceſſiſſe, eamque adeò rationem in numerandis Davidis annis 
tum ſuiſſe ſectatam. In ea quidem hæreſi tuit noſter Buchananus, qui ex ev quod David noſter II. co- 
ronatus ſuerit 24. die Novemb. anni 1331. ei non niſi 39 regnandi annos tribuit. At eam non fuiſſe Re- 
gibus noſtris regni ſui annos auſpicandi conſuetudinem, quum mula alia, tum ipſa Davidis noſtri acta pu- 
blica, quorum multa fe perhibent regni ejus anno 41. ſcripta, liquido commuonttrant. Porro duo hujus 
Regis ſupra memorata inſtrumenta, unum 20. Julii anno 1 369. & regni 49. alterum 4. Junii anno 1370. 
& regni itidem 40. perſcripta, maniſeſte oſtendunt David's miniſtros regui ejus ab al:quo die inter 4. Ju- 
nii & 20. Juli, intercedente, non a die coronationis, 24. ſciz. Novenibris, qui ab his menſibus longe 
diſtat, initium reperivifle. Cæterum, cum Robertus Davidis II. pater ſeptimo die Juni, (ut ſuperius 
dictum,) hoc eſt, medio illo inter 4. Junii & 20. Julii ſpatio, deceſſerit; hinc plus quim probabile eff- 
citur, ſeptimum illum Junii diem terminum exſtitiſſe, a quo Regis illius Scribe (quanquam, ut ſupra 
demonſtravimus, unum annum ex incuria poltverterint) in ſupputandis ejus regni annis, exordium con- 
ſtanter ſumpſere. Quædam de hac re videri poſſunt in annotationibus noſtris ad Buchanani hiſt. edit. Fri- 
barniane p. 432. in quibus tamen (neque tateri pudet) hunc in actis noſtris publicis parachroniſmum 
(quis enim id exſpectaret?) nondum tum animadverteram. Id demum hic adjicere libuir, ſyngraphæ E- 
duardi Angli de receptione 10000 marcarum a Davide Rege Scotiæ (cujus exemplum apud Rymerum 
vol. 4. p. 445. habetur) autographum in archivis noſtris adhuc exſtare: quod, cum in multis ab altero 
illo diverſun tit, hie vitum eſt exhibcre, vocibus in Rymeri exemplo omiſſis Italico quem vocant chara- 

| ctere 


22 pu . mn og goo > 


men. > to} > So 


> twin ad od i. 


2 


1 


7 7 


2 
- 


PY 


1785 


rns 
Ex his chartis (in quibus omnibus viri nobiles illic commemorati pluralem 
ſemper de ſe unis loquentes uſur pant) prima anno uno & tribus ferè menſi- 
bus Roberti Seneſcalli inſtrumento antiquior eſt; ſecunda & tertia codem an- 
no ſcripta; quarta & quinta annis duobus; ſexta annis quatuor; ſeptima an- 
nis ferè 3 octava denique ſex annis eo poſterior ett. Huc addi poteſt, 
quod Robertus Seneſcallus his omnibus dignitate præſtabat, utpote qui, toto 
tempore quo Rex David captivus in Anglia tenebatur, Scotiæ Prorex fuerit, 
atque ex avi Roberti Bruſſii teſtamento Ordinumque decreto proximus poſt 
Davidem filium ipſiuſque liberos regni heres deſignatus. Ex his autem exem- 
lis manifeſtiſſimè elucet, pluralis apud nos numeri pro ſingulari uſum, non 
folam Regibus, ſed proceribus etiam eo tempore receptum fuiſſe; tantumque 
adeò abeſſe, ut hæc Roberti Seneſcalli charta propterea fit falſitatis damnan- 
da, ut contra, fi ſingularem in ea numerum de ſe loquens adhibuiſſet, haud 
levis de ejus fide ſuſpicio inde oriri poſſet; cùm nemo, quod ſciam, de Scoto- 
rum ſupremi ordinis viris alio ea tempeſtate quàm multitudinis numero in ſuis 
chartis uteretur. 
2. Secundum Atwodi argumentum, quo illuſtris hujus diplomatis auctori- 
tatem convellere conatur, inſigne ipſius ignorantiæ, aut (quod vero propius 


eſt) improbitatis fideique plane ſubleſtæ ſpecimen exhibet. Ait enim ex eo 


quod Roberts, quaſi Rex eſſet, ſe ſuoſque heredes, in quacunque dioceſt commo- 
rantes aut .commoraturos, ſub cnjus ipſi lubitum eſſet Hpiſcopi juriſdittionem ſup- 
ponat, ejus fraudem apparere. At primùm totam hanc rem conſultò & de- 
diti operi Arwodus male narrando corrumpit. Non enim Robertus fe cu- 
juſcunque Epiſcopi poteſtati ſubjicit ; ſed ex promiſſo, quo ſe diu antca Wil- 
lelmo Epiſcopo Glaſguenſi (in ipſius chartz initio) devinctum teſtatur, ſe 
heredeſque ſuos eidem (eique ſoli) Epiſcopo ejuſque ſucceſſori, aut ipſius Of- 
ficiali, qui pro tempore fuerit, ſubmittit, ut ad annuam decem marcarum ſuæ 
Eccleſiæ hac charti conceſſarum ſolutionem, ipſi, fi neceſſe eſſet, per cen- 
ſuram Eccleſiaſticam adigerentur. Quam autem egregiæ manifeſtæque præ- 


varicationis reus tenetur Atwodus, qui ex his hujus inſtrumenti verbis, - 


jictentes nos & heredes noſtros juriſclicttoni & coberciont Epiſcops Claſguenſis, &c. 


colligere præ ſe fert Robertum Seneſcallum fe, ex unius in alterius cujuſpiam 
Epiſcopi juriſdictione, pro lubitu transferre voluiſſe? Nullius enim in tota hac 
charta Epiſcopi mentio fit, præterquam ſolius (ut dixi) Glaſguenſis, cujus Eccle- 
ſiæ annua illa in ea memorata pecuniæ penſio ex præcedente pacto debebatur, 
cujuſque in diœceſi pleraque ipſius Roberti prædia & poſſeſſiones, comitatus 
de Carrick, dominium de Kyle, ager Renfroanus & inſula Bota ſita erant. Ad 
rem verò ipſam quod attinet, nihil magis ſolenne iis temporibus fuiſſe, quàm 
ut, qui terras aliaſque eleemoſinas viris lociſve religioſis concedebant, ſe, ſi 
fidem fallerent, diris eccleſiaſticis percutiendos ſubjicerent, norunt omnes in 
ejuſmodi monumentis vel leviſſimè verſati (4). Nihil autem abſurdius, quàm 


quod 


Qere expreſſis: © Edwardus Dei gratid Rex Anglie, Dominus Hibetnie, & Dux Aquitanie, omnibus, 
ad quos preſentes litere pervenerint, ſalutem. Noveritis nos recepiſſe, & in pecunia numerata plenè ha- 
.* buiſſe, ab excellentiſſimo Principe Domino David Dei gratia Rege Scotorum 8 fratre noſtro ca- 


© riſſimo, decem millia marcarum ſterlingorum de termino nativitatis beati Joannis Baptiſte proximo pre- 


5 terito, in partem ſolutionis illarum triginta millium marcarum, in quibus pręfatus Dominus Rex vir- 
ute pacis inter nos & celebris memorie Dominum Robertum nuper Regis Scotorum patrem ipſius Po- 
% ni Regis David hactenus mittere tenebatur. De quibus quidem decem millibus marcarum fatemur 
© Nos eſſe plenꝰ pacatos, & dictum Dominum Regem David, heredes ſuos &3 ſuos ſucceſſores, ac ceteros 
„ re intereſt, tenore preſentium acquieramus imperpetuwum. In cujus rei teſtimonium has literas no- 

ras fieri ſecimus patentes, teſte me ipſo, apud Wodeſtok xv. die ſolii, anno regni noſtri quarto,” i. e. 
anno Dom. 1 330. 

(4) Ex multis unum liceat hic ex chartulario Moravienſi, fol. $2. exemplum referre ; eoque magis, 
quod non ſolùm hanc de qua loquimur confuerudinem, qua viri illuſtres donaria ad pios uſus conferentes 
le ad pacta ſua implenda per cotrcionem ejus loci Epiſcopi adigendos ſubjiciebant ; ſed & alterum illum 
pluralis pro ſingulari numero adhibendi ritum, diu ante annum 1 364. apud nos invaluiſſe confirmet. Eſt 
autem — viri in omne ævum celebrandi Thomæ Ranulphi, Comitis Moraviæ, Domini vallis Annan- 
diæ & annie, dat. apud Elgyn xvi. die menſis Maii, A. D. 1328. quo, Nos, inguit, (verba ſunt ipſius 
L. | inſtrumenti,) 


41 


4.2 


S* 


quod affect atam hic arguat a Roberto Seneſcallo regiæ poteſtatis quandam an- 
ze tempus ſimilitudinem. Nunquam enim Reges fe cujuſvis Epiſcopi, preter- 
quam Romani, idque rarò, atque cùm ipſis cum Principibus exteris res erat, 
cenſuræ in ſuis pactis & conventionibus ſanciendis ſubjiciebant. 
3+ Tertium Atwodi argumentum reſponſo prorſus indignum. Qpalis e- 
nim, amabo, hæc ratiocinatio eſt ? Iluſtris Tarbatie ¶ icecomes conſanguinita- 
tem illam, que matrimonio Roberti Seneſcalli cum Elizabetha Mora obſtabat, 
mdagando reperire nequiverat ; ergo ea nulla, nuptieque ipſæ confictæ erant. 
Hoc enim pacto ſimilique ratione quodcunque nobiliſſimum illum virum, vel 
alium quemvis, ſupra trecentos annos latuerit, id propterea pro falſo haben- 
dum. Fruſtra igitur viri docti in veteribus ejuſmodi monumentis excutiendis 
laborant, ſi quæcunque in illis ſeripta fide ſunt caritura, niſi non de iis mo- 
do, ſed & de omnibus corum adjunctis & circumſtantiis aliunde conſtiterit. 
4. Quod quarts huic chartæ Atwodus objicit, communem plane ſenſum 
tran{greditur. Nulla, inquit, decem marcarum in illa charta ad capellanum 
alendum conceſſarum ſolutio, aut jure nitens requiſitio fatla, memoratur. Quam 
hic ſolutionem aut jure nitentem requiſitionem hic narrat inſulſus cavilla- 
tor ? An ulla ejus pecuniz ſolutio deberi, aut requiſitip fieri potuit, niſi quæ 
ex hujus inſtrumenti verbis apertè ſignificantur? In eo nempe pollicitum ſe 
ait Robertus Willelmo Epiſcopo Glaſguenſi, ſe intra definitum tempus & ſub 
certa conditione ab Epiſcopo præſtanda, unam vel duas, pro arbitrio ipſius 
Epiſcopi, capellas in ejus Eccleſia fundaturum. Conditionem præſtitam, di- 
em promiſſi implendi jam diu præteritam Robertus agnoſcit. Ut igitur quod 
verbis (vel ſcripto forſan) Nr re tandem exſequeretur, chartam hanc 
conficiendam curat, qua ſe ſuoſque heredes ad decem marcas ſterlingorum, 
ad capellani in prædicta Eccleſia ſacra facturi ſuſtentationem (quod ſciz. ex 
pacto Epiſcopus fieri petièrat) quotannis ſolvendas arctiſimum in morem 
obſtringit. Aqui (inquiet forſitan Atwodus; nam quid aliud dicere poſſit 
haud video) u/quam in ea charta Robertus ſe ab Epiſcopo inter pellatum dicit 
ut polliciti fidem exſolueret. Quaſi vero omnia, quæ pactum aliquod præceſ- 
ſerint, in co narrari oporteat. Credibile quidem eſt, Robertum, tempore 
jam diu elapſo (c, ab Epiſcopo ſæpiùs fuiſſe appellatum, ut capellam illam 
inſti- 
« iiftrumenti,) ad honorem Dei & divini cultiis ampliationem, quinque capellanos perptuos, pro ſalute 
* animX magnifiet Principis & Domini ri Domini Roberti Dei gratia Scororum Regis illuſtris, avun- 
* cult e, heredum & ſucceſſorum ſuorum, & pro ſalute anime zoſtre & animarum progenitorum #6 
troriim, heredum, affinium & amicorum, celebraturos in eadem | ecclefia ſcig. Moravienſi, | tundare 
* volts & promittims ; ad quorum quinque capellanorum ſuſtentationem dans, concedimus & affigna- 
« ins, & præſenti carta 20rd confirmamusy pro nobis, heredibus & ſucceſſoribus noftris, viginti tres li- 
bras treſdecim ſolidos & quatuor denarios eſterlingorum annui redditus perpetuis remporibus percipien- 
das, &c. Et mul poſt: “ Et ti contingat, quod abſit, , heredes noftros vel ſueceſſores, huic 
noſtr.e pix donationi & conceſſioni in aliquo opponere, contradicere vel contravenire, volumus & cor 
cediiitis pro ucbis, heredibus & ſueceſſoribus no/tris, quod Epiſcopus Moravienſis qui pro tempore fue- 
rit, vel ſede vacante Decanus & capitulum, quorum JuK1SDICTIONI & cohercioni, quoad hoc, ſpecia- 
liter & expreſsc tt, per præſentes, nos, heredes neſtros & ſueceſſores, per omnimodam cenſuram 
eccleſiaſticam, tam in perſonis quam in terris, libere compellat & diſtringat ad obſervantiam omnium 
prædictorum,“ &c. Ex his cernere eſt, neque lac lacti nec ov um ovo ſimilius eſſe, atque hæc Tho- 
mz Ranulphi charta illi Roberti Seneſcalli ſimilis eſt. Quanta igirur exiſtimanda eſt Atwodi aut inſci- 
tia, aut verius animi perverſitas, qui has ipſas rationes, quæ chartæ Roberti Seneſcalli fidem maxime ſta 
biliunt, ad eam labetactandam incauto lectori obtrudere non erubeſcit! | 
(*) Nuptias haſce canonice (ut dici ſolet) celebratas ſuiſſe narrat Fordonus, aut ipſius continuator 
Bowmakerus, anno MCCCXLISN. cujus verba, utpote veram (ut mihi quidem videtur) hujus rei com- 
memorationem complectentia, hic duxi ſubjicienda. © lite Robertus copulavit fibi de facto unam de fi- 
liabus Adæ More Militis, de qua genuit filios & filias extra matrimonium; quam poſtea, imperrats 
&« diſpenlatione ſedis Apoſtolicæ, deſponſavit canonicè & torma Eccleſiæ, anno ſciz. Dom. MCCCXLIX. 
Hanc rei narrationem (que in omnibus Scotichronici quæ mihi conſpecta ſunt exemplaribus habetur) 
Lordoni ipſius, non Bowmakeri continuatoris eſſe, rectè (ut mihi videtur) colligit Tho. Hearnius, in 
præſ. ad ſuam Fordoni editionem, p. 176. & ſeqq. Aliter enim non tam turpiter ſibi Bowmakerum 
tuiſſe contradicturum, qui alibi has nuptias celebratas demum ait poſt Euphemiz Reginæ mortem, quod, 
ipſo referente, non niſi anno Chriſti MCCCLXXXVII. accidit. Rem prorſus falſam, inter innumera a- 
lia, hoc Roberti Seneſcalli diploma demonſtrat: ſed & eam porrò incredibilem reddunt quæ ab ipſo Box- 
makero de morte Roberti Gubernatoris Scotiæ referuntur, eum ſciz. obiiſſe 3. Non. Septembris anno 


( 


MCCCC XIX. octogenario majorem ; eo enim pacto eum natum iuiſſe oportet anno MCC CXXXIX. 
i | 4 


JJ eee NN TT 


— - -<« — — 


— 


boy — Pr „ ts — & F— — - top. wn 


= 


may 


dl 


-. wd ft, ff HAR 2Z 


- 


an mak. as Oa£Attc am F 6s oat 


. 4 
=. 


2 
1 
+ 
\ 
7 
\ 
- 
p 
0 
4 
2 
4 
— 
— 
5 
Fr. 4 
#6 
* 55 
* 
2 
* 
OY 
pn 
* 6 
» 
"= 
s 
8 
n 
2 
5 
9 
0 
4 
* 
92 
2 
* 
\'Y 
\ 
\ 
Fe 
2 
1 Fi 
=> 
— y 
4 
„ 
* 
"0 
0 ä 
* % 
ok 
2g 
4 . 
ö b 
"AZ 
e 
n 
LS 
453 
> 1 
2 
3 Os, 
—— 
3 
1 
* þ 
*. 
' 2 
— = 
1 
1 
5 
a 
"2 3 
2 
3 
"23 
Fa 
__ 
1 
1 
8 $ 
e 1 
Fd 
5 
. 
* 
hs 
1 
4 
\ L 
&% 1 — 
þ = 
"I 2 
8 
"= 
+ 
We - 
0 
* 
1 
3 
WS 
; "Bs 
8 
A 
28 
1 bY 
9 2 
a7 
Ay 
„ 
* 
'O 


F RAW ATT 0 


inſtitueret ac idonea mercede ſuffulciret : id quod ipſius inſtrumenti verba 
haud obſcure innuere videntur. At ft: hoc abfuerit, ſatis eſt ad Atwodi ar- 
gutationes retundendas, ſi dicamus Robertum ſui ſponte, nulläque alia re 
quim promiſſi fide adductum, priorem ſuam ſtipulationem, ut virum pro- 
bum decuit, hoc diplomate dato adimpleſſe. 

5. Duminm atque ultimum Atwodi argumentum aliquid habere toboris pri- 
ma fronte videtur: ahſurdum nimirum ef/e, wt qui amm MCCCL. Comes Ca- 
ritte ſalutabatur, poſs xiv. annos, i. e. anno MCCCLXIV. fimplice tunlo Do- 
mini de Kyle, 1. e. infertore honoris gradu, fe nommnret. At falſo prorſus 
fundamento hic nititur Atwodus : tantum enim abeſt, ut hxc charta Davi- 
dis II. cujus meminit illuſtris Tarbatiæ Vicecomes (/, in qua Joannes Ro- 
berti Seneſcalli maximus natu filius Comes de Carrick inſignitur, anno 
MCCCL. fit ſeripta, ut illa non niſi exeunte anno MCCCLXX. aut in- 
eunte MCCCLXXI. cxarata, ac proinde ea de qua nunc agimus Roberti Se- 
neſcalli charta ſex annos poſterior fit. Hallucinationi Atwodianæ (niſi po- 
tins fraus dicenda eſt) anſam præbuit error typographicus in libro nobiliſſi- 
mi Vicecomitis Tarbatiæ, poſtea Comitis Cromartiæ honore aucti, quo na- 
tales Roberti noſtri III. ab inuſta a pleriſque hiſtoricis noſtris macula egre- 
gie vindicantur : in quo p. 26. de be Davidis charta loquens, eam ſcri- 
ptam ait 17 annis ante mortem Euphemiæ ſecundæ Roberti Seneſcalli uxo- 
ris ac Scotorum Reginæ. Hunc numerum 17 (ut in talibus labi facile (g) 
eſt) in 37 mutavit typothetæ incuria. Errorem vidit emendavitque in alte- 
ra libri ſui editione vir illuſtris : eum etiam, niſi id libens diſſimulare volue- 
rit, nullo negotio deprehendere poterat Atwodus ex alio ejuſdem libri loco, 
p. Viz. 24. ubi dictus Cromartiæ Comes hoc Davidis inſtrumentum 7 q 
dam ex ultimis ejus parliamentis datum memorat. Ad rem vero ipſam quod 
attinet, hanc ego chartam in archivis publicis meiſmetipſis oculis ſæpiùs 
luſtratam, omnium Davidis noſtri II. actorum poſtremam, ac poſt vigin- 
ti alia anno ejus regni xli. ſcripta poſitam, proindeque æræ Chriſtianæ, 
ut diximus, MCCCL XX. aut MCCCLXXI. (J exaratam, pro re certiſſima 
affirmo (0). Utique cùm Edinburgi fit datum, anno MCCCL. exarari non 
potuit hoc diploma; ab anno quippe MCCCXLVI. ad MCCCLVII. Da- 
vid noſter in cuſtodia apud Anglos tenebatur (0; nullum certè toto eo tem- 
pore Edinburgi Ordinum regni conventum habuit. 


At cum ille filius fuerit Roberti Seneſcalli & Elizabethe Morz (ut Georgius Crawſordius de Nobilit. 
Sor. p. 6. monſtravit) natu tertius, forte & poſt filiam unam & alteram genitus; Joannem Roberti 
Seneicalli filium natu maximum genitum fuiſſe neceſſe eſt anno minimum MCCCX XXVII. i. e. 50 ante 
obitum Euphemiæ annis. Ab omni autem veri ſimilitudine (ut alia defuerint) abhorret, Robertum 
(tum adeò grandævum, & regnandi impotem, ut altero poſt anno, narrante ipſo Bowmakero, ſciz. 


MCCCLXXXIX. Robertum ipſius filium, Fifæ Comitem, Scotiæ Proregem conſtituerit) Elizabetham 


Moram jam effœtam & omni decore ſpoliatam anum connubio ſibi junxiſſe. Id ſolum adjicio, Richar- 
dum Hayum de Drumboor, patriarum antiquitatum dum vixit diligentem ſcrutatorem, in ſuis natalium 
Roberti III. vindiciis, has patris ipſius cum Elizabetha Mora nuptias (quas ab initio juſtas ac legitimas 
fuiſſe contendit) in annum conjicere MCC CXXXIV. At quas opinionis ſuæ adfert rationes, mihi neu- 
tiquam ſatistaciunt. Sed neque reverendi & alioquin ſagaciſſimi viri Jo. Sagii argumentationes probarc 


polſum, quibus ille, in præfatione ad Drummondi Hawthorndenii opera, p. 41. adductus, nuptias haſce ad 


annum MCCCXXXV. aut MCCCXXXVI. referendas vult. Nihil enim inde concludi aliud poteſt, qu m 
Joannem filium natu maximum tum genitum fuiſie: at non ideò juſto eum matrimonio ſuſceptum conſe- 
quitur. Verius ergo videtur quod a Fordono traditum, Joannem ſeiz. multoſque alios Roberti Seneſcal- 
li filios & filias extra matrimonium, cui conſanguinitas cum ipſorum matte impedimentum præſtabat, 
Prognatos tuitle : ted, iſto obice per Rom. Pontificis diſpenſationem remoto, nuptiiſque juxta tum receptos 
Eecleſiæ canones anno MCCXLIX. peractis, omnes legitimos evaſiſſe. 

Eſt autem ſtatutum trium regni Ordinum conſenſu approbatum, quo Epiſcopis de bonis ſuis mobili- 
bus teſtamento vel aliter diſponendi poteſtas conceditur. (7) Plura alia ejulmodi in numeris notandis, in 
© Cromartiz Comitis libro, ſphalmata obſervavir cl. Sagius in ſupri laudara præf. p. 33. & 42. quæ omnia 
In ſecunda ejus editione ſunt ſublata. () Ex ſupputatione in aliis Davidis diplomatibus conſtanter ſer- 
Vata: aliter enim, que poſt ſeptimum diem Junii anni MCCCLXXX. ad 22. Februarii anni MCCCLXXI. 
qu Dayidis vitæ ultimus tuit, ab eo concetla ſunt diplomata, ad annum ejus regni (ur ſupra oſtendimus) 
quadrageſimum ſecundum reterri debebant. (i) Videri hic poſſunt, quæ ante multos annos, a nobis 
tam ad marginem prædictæ pretationis Sagianæ, p. 36. ſunt annotata, tum in literis ad Robertum 

raum NM. P. eruditionis pariter ac humanitatis laude celebrem, apud Hearnium in præfat. ad For- 
doni Scotichronicon, p. 187. perſeripta. () Vide D. Dalrymplii ad ſaa collectanea præf. p. 36; 


Ex 


43 


—— — — ˙ 


44 . 


Ex his jam ſatis demonſtratum arbitror quam frivolæ nihilique prorſus fa 
ciendz fint, quas tanto apparatu adverſus eximium hoc & auro contra non 
carum Roberti II. diploma congeſſit Atwodus ratiocinationes. Ut autem res 
adhuc, ſi fieri poſſit, manifeſtior ſit, hujus ipſius chartæ exemplum exſtat in 
excerptis ex regiſtro majore Glaſguenſi, anno, ut ipſa teſtantur, MDLVI. 
cùm nulla de legitimis Roberti III. natalibus lis mota eſſet, ſcriptis; quæ vir 
elegantis ingenii, & patriarum dum vixit antiquitatum cultor ſtudioſiſſimus, 
Alexander Baillie de Caſtlecary bibliothecæ JCtorum quæ Edinburgi eſt do- 
navit. Unde & illud conſequens eſt, Atwodum longe rationem fugiſſe, qui 
chartam illam a Monachis Pariſienſibus non ita pridem confictam vult vi- 
deri (J. 

Atque hæc de diplomatibus Scoticis, quæ primam ac præcipuam hujus o- 
peris partem conſtituunt, multipliceque qui ex illis aliiſque ejuſmodi monu- 
mentis capi poſſit fructu, diſſeruiſſe ſuffecerit (). 

De Regis XXXV. IRoximo loco, de Regum Scotorum S161 ts, quorum ut & 

aliiſque apud . . 1 ; 

Scotos figil- quorundam aliorum delineatio in hoc opere exhibetur, non- 

— nulla ſunt dicenda, Horum pars magna una cum diplomatibus ipſis quibus 
firmandis adhibita ſunt, conjunctim repræſentantur. Reliquis verò ab Ja- 
cobo noſtro I. in quo diplomata deſinunt, ad Annam Britanniz Reginam, 
qua imperante Scotiæ & Angliz regna in unum feliciter coaluerunt, peculia- 
ris in hoc volumine aſſignatus eſt locus. De ſigillorum autem origine & an- 
tiquitate, variiſque eorum tum apud veteres, tum recentiores generibus, non 
eſt quod multis agamus, cum hanc rem, ut alios omittam, prolixè ſimul & 
erudite Theodorus Hoppingius JCtus Germanus (#), Joannes Mabillonius 
Benedictini ordinis Monachus Gallus longe celeberrimus (o), præ primis ve- 
r0 Joannes Michael Heineccius diœceſeos Magdeburgenſis Inſpector (), ſint 
perſecuti. Inſtituto noſtro factum erit ſatis, ſi, quibuſdam ad hanc materiam 
ſpectantibus ſummatim præmiſſis, de primo eorum apud nos uſu, variaque 
— adhibendique ratione paullò diſtinctiùs dicamus. 

Sigiltain XXXVI. Et primum omnibus palam eſt in hunc finem ſigilla fuiſſe com- 

Coma” parata, ut rebus ſcriptiſque fidem auctoritatemque præſtarent. Cum enim 
(verba cl. Mabillonii () ſunt) %u mans ductibus efformata facile ab alis 
effingt & ſuppont queant, inſculpta eſt ſigillis teſſera ſen effigies, que nom ni- 
ſi operose a falſarns effingt potuiſſent. Nec tamen (quod idem (7) mox ad- 
dit) Villa ab hac etiam fraude immunia fuiſſe, innumera omni ferè ævo ab 
improbis hominibus adulterinis furtiviſque ſigillis obſignata inſtrumenta con- 
firmant. 

Jemen XXXVII. Sigillorum uſum antiquiſſimum fuiſle ex iphs ſacris literis doce- 

om fgillact mur. Cum enim Pharao Ægyptiorum Rex Patriarcham Joſephum toti ipſius 

um utu>101- populo præficere vellet, annulum ſua manu detractum ejus manui — 


ge antiquifli- : | £ : i 
mus. narratur (/). Id autem non ornatùs tantum graria factum, fed etiam aucto- 


(1) Eadem excerpta viſa fibi teſtatur Dalrymplius, loc. cit. (n) Qui plura doceri cupit de variis 
ſuper veterum inſtrumentorum fide inter viros doctos agitatis controverſiis, adeat eruditiſſimam Jo. Pe- 
tri Ludewigi ad ſuas Reliquias omnis ævi diplomatum ac inonumentorum ineditorum adhuc præfationem, in 
qua ſatis longam bellorum ejuſmodi diplomaticorum, que vocat, ſeriem clariſſimus ille Antiquarius per- 
texuit, à p. 23. ad 78. Celebre in primis eſt, quod per multos annos inter Bartholomæum Germonium 
& ſoannem Mabillonium, & qui utriuſque, hinc Juſtum Fonraninum, Theod. Ruinartium, Dominicum 
Lazarinum & Anton. Gattum, illinc Ephemeridum Trivultianarum fcriptores alioſque, partes ſuſtentabant, 
de priſcorum Franciæ Regum Merovingicæ & Carolovingice ſtirpis diplomatum dube vi certatum eſt cer- 
tamen. (#3) In libro cui titulus, De Agillorum priſco & novo jure tradtatus practicus, Noribergæ 1642. 
in 4. (0) In opere ſuo De re diplomatica, bis Lutetiæ Pariſiorum excuſo, anno 1681. & 1709. fol. 
præcipuè vero a Cap. 14. ad 20. & ſupplem. cap. 11. () In libro cui titulus, De veteribus Germano- 
rum aliarumgue natiouum figillis eorumque uſu & præſtantia, intagma hiftoricum, Francof. & Lipſ. 1709. 
fol. His addi poſſunt Jo. Kirchmanni Lubecenſis de annulis liber ſingularis, & Georgii Longi bibli- 
othece Ambroſianæ cuſtodis primi tractatus de annulis ſignatoriis antiquorum, & Abrahami Gorlzi Ant- 
werpiani præloquium ad ſuam Dactyliothecam, in quo de annulorum origine, variis eorum generibus 
& uſu apud priſcos, diſſeritur. (q) De re diplomat. lib. 2. cap. 14. 9 1. (r) Ibid. Y Genel. 

cap. 42. - „ | 
Titatis, 


r rn 


2 


* 
4 
L % 
* 
* 
£ * 
I 
: 
2 
- F 
2 
_-— 
p 
. 
9 
BE. 
1 0 
2 
T5, 
* 
4 
* 
7 8 
* 
— 
4 
+ 
yy 
1 
. 
* 
n 
* 
{> 
* . 
«a 0 
7 
— EY 
71 
5 A 
"i 
« 
l 
* 
"3 - 
we 
wt 
? \ 
*. Page” 
NK 
= 
_ 
* 2 
" 
. 4 
* 
| ” 
« N ; 
4 
2 
| 
F 
Fa > 
— . 
„ 
6 A. 
+ 
- 2th 
9 5 
1 
Bo... 
n * F 
__——_ 
1 

1 7 

© 

I - . 

> 
* ® 

Fe 

—__ 

_—_ a 
”* * 
£ * 2 

"554 ? 
+ — 

1 N 7 
"£4. 
_. 
1 '4 
= 
000 > 
" <2 
„ * 
* 

21 
1 
o 
W 1 
1 
* 
8 
9 
1 
- * 

Roe” 
ws” 

* 4 A 
hs 

by, 4 

+ 9g 

2 
<B 

* 8 
A» 

"IF 

40 

ww - 
y - 

3 
0 

* 2 

3 
9 

1 

* > 
8 
Arr 
-» 
. 


© 
8 


* 


n ͤ —lIÃ²ĩ˙wVßU Rd 


bam Wy Wy mn @, 8Þ wy 


a - =-E *. 


— — Wy — 


LT ITS EEE "EFT PM e * 


| 
5 
' 
q 
7 
F 
J 


A _ —_— 
- 1 — hs — 

” * 55 n — 

* a. & & 4 ** * 7 U ' * « q 82 1 . nen 2 * 1 T 4 © L. . JI 
& * 7 „ - L Fw £1 * þ — ah {| "4 . 4 9 1 5 v * by 4X ma 24.4 —_— a »4 * b * 4 

[5 ot $0 S. | RE 1 * . - : 4 4 — 2 4 A. by * * 1 

ae 3 x — OF? * N 0 1 J X 
* 4 — % * — . 9 = * pu * * 5 by 4 „ 
"WY 4 . 4 * 


P R W F AT 1 6. 


ritatis, pfoindeque hnnc annulum ſignatorium fuiſſe (veteres enim, ut ox 
dicemus, annulis pro ſigillis utebantur) veri ſimillimum judicat poſt Abrah: 
Gorlzum (1), Theod; Hoppingium () alioſque, cl; Mabillonius (x). Eo- 
rumque ſententiam confirmat, quod in libro Exodi (y) ſigillorum & ſculpta- 
rum gemmarum expreſſa mentio fit. Similiter de Achabi Samariæ & Aha- 
ſueri Perſiæ Regum annulis ſignatoriis legimus (Z). Ab orientalibus hiſce 
gentibus ad Græcos, deinde ad Romanos, annulos geſtandi, iiſque literas ſuas 
& omne genus inſtrumenta, five publica, five privata (a); ſignandi mos eſt 
derivatus: Et Romani quidem non niſi judicibus & ordini equeſtri eorum 
uſum primitùs permiſere (0. Poſtea verò omnibus & viris & feminis uſus 
corum promiſcuus eſt factus (ci A Romanis ad Francorum Reges, ac de- 
inde ad illius gentis Epiſcopos & viros nobiles tranſiſſe hanc conſuetudinem 
teſtatur Mabillonins (a4); cujus illuſtre documentum adfert Childerici 1. qui 
anno CCCCLVI. aut CCCCLVIII. regnare cœpit, annulum, in regio ſcri- 
nio adhuc aſſervatum (c). | | | 

XXXVIII. In annulorum fighatoriorum locum ſucceſſere figilla ; cujus 
moris introducendi cauſſa hæc mihi præcipua fuiſſe videtur; quod illa, utpo- 
te mole grandiora, literarum characteres, & hominum aliarumque rerum i- 
magines, clariùs diſtin&tiuſque quam annuli, qui digitis gerendi aptabantur, 
exhiberent. Quamvis enim, gliſcente indies Romanorum luxu, eo — Ba 
in hoe geſtamine veſaniæ perventam fit, ut annuli pro anni tempeſtatibus 
commutarentur, quo ſpectat illud Juvenalis (), | | 


Ventilet eftioum digitis ſudantibus aurum, 
Nec ſufferre queat majoris pondera gemme : 


neutiquam tamen exiſtimandum eſt annulos eorum, etiam maximos & hie- 
males, ſigilla, quibus poſtea Reges & Principes uſi ſunt, magnitudine exæ- 
quaſſe. Et ſigilla primùm quidem crediderim publica tantùm fuiſſe, & ad 
res majoris momenti confirmandas adhibita; durante interim annulorum in 
epiſtolis aliiſque levioris negotii chartis obſignandis, qui nondum prorſus ex- 
olevit, uſu: Poſtmodò vero, cum ſigilla, 2 initio (quod de annulis di- 
ximus) Regibus, judicibus aliiſque viris illuſtribus, propria fuere, plebeio- 
rum & interioris ſortis hominum communia demùm facta eſſent, eorum in 
omnibus quæ ſcripto conſignabantur negotiis uſus promiſcuus evaſit; nullo 
alio diſcrimine relicto, quàm quòd pro rei quæ agebatur publicæ privatæve 
natura, vel potiùs pro majore minorè ve utentium dignitate, amplioris minu- 
tioriſve molis ſigilla adhiberenntun. ; 
XXXIX. In annulis antiquorum ſigillaritiis varia ac multiplex, & plerumque 
pro cujuſque lubitu, erat cælatura. Initio quidem, ut obſervavit Meurſius (g), 
nudæ duntaxat literæ tis inſcul pebantur. Mox vero hominum, brutorum ani- 
mantium, aliarumque rerum imagines in annulis cælari cœptæ: atque id 
primùm fiebat in ipſa materia annuli, ſive ex ferro, ſive ex auro foret; non 


(t) In præloquio ad Dactyliothecam, p. 4 Cu) De _ jure, cap. 2. ( 1. p. 21. (x) Loc. 
ſupra cir. ) 2. Eadem quoque de annulo a Juda Jacobi filio nurui ſuz Thamari pignori dato Geneſ. 
XXXVIit. 18. Joarmis Druſii, Hugonis Grotii, aliorumque ad eum Tocum interpretum ſententia eft. (y 
XXVIll. 11. XXXV. 22. & XXIX. 22. (z) 1. Reg. xxi. 8. & Eſteræ iii. 12. Alia etiam facri codicis 
loca hue facientia vide apud cl. Heineccium de ſigill. part. 1. cap. 3. 9 3. (a) Neque liter as ſolùm, 
diplomata aliaque inſtrumenta vetefes obſignabant; fed fores ædium, pecuniam in ſacculo vet ciſta con- 
ditam, lagenas, omnemque adeò penum & ſupellectilem; ut fuse oſtendit Kirchmannus lib. cir. cap. 10. 
(% Vid. Alexand. ab Alex. gen. dier. lib. 2. cap. 19. Kirchman. cap. 15. & Mabill. I. cit. 1 WF} 
Kirchmah, cap. 16. & Mabillon. loc. cit. (4) Loc. cit. 6 5. & cap. 1 5. (1. &c. (e. Eod. lib. 2. 
cap. 14. 9 5: & cap. 16. 2. Hunc autem annulum Childerici I. ſignatorium, omnr̃um qui nunc ſuper- 
ant, ft Græcos & Romanos excipias, longe anriquiſſimum, ex illius Regis, cum multis aliis ejus evi 
monumentis, ſepalchfo, Tornaci Nerviorum 27. Maii anno MDCLIII. effôſſum, æri incidendum curavit, 
omniaque egregio commentario illuſtravit Jo. Jac. Chiffletius, in libro cui Anaſtaſin Childerici I. Ffanco- 
rum Regis titulum fecit, Antverpiæ anno 1655. edito: è quo ejus annuli iconem etiam delineayir ſapra 
udatus Heineccius, tab. 1. n. 4. (/) Sat. 1. (g) Exercit. critic. part. 2. Cap. 9. 


WR in 


rum locum 
ſigilla propriꝭ 
lic dicta ſuc - 


rum vetetum 


varia cmlatu- 


46 BD RX A F AT 1 

in gemmis, quarum uſum ſuecreſcens evi luxus poſtea invexit (. De fi- 
nis ſive imaginibus iſtis veterum annulis inſculpi ſolitis; qui plura cogno- 
= cupit, adeat, ſi velit, quem ſupra laudavimus Jo. Kirchmannum, qui 
ſatis accurate & plenè hane rem tractavit (7), ih primis vero Ab. Gorlzum, 
qui magnam patrimonii ſui partem in gemmis ejusmodi ſigillaribus aliiſque 
undique corrogandis elocavit, earumque figuras ære expreſſas in libro, cui 
Dattylithece 1dcirco nomen fecit, harum elegantiarum amatoribus expoſuit ; 
quem & triplo auctiorem Jacobus Gronovius cum ſuis explicationibus anno 
MDCXCV, iterum edidit. Cæterùm, poſt collapſum Romanum imperium, 
quique una inſecutus eſt, omnium bonarum artium literarumque interitum, 
annuli, &, quæ diu poſtea in eorum locum venere, ſigilla, nulla re magis 
a veterum gentilium præſtanti artificio & nitore ſe diſtinguebant, quam in- 
ſcriptionum ſimplicitate. Ea enim cum ad uſum, non ad — ple- 
rumque eſſent comparata, nihil {bi inſculptum primitùs habebant præter nu- 
da poſſidentium nomina, nonnunquam ſola, ſæpiùs ſuis imaginibus rudem in 
morem effictis circumſcripta. Renaſcentibus quidem ſub Carolo Magno bo- 
nis literis 8 major in ſigillis elegantia emicuit : nec multò poſt variæ fi- 
guræ, gladii, vexilla, coronæ, aliaque ſummæ poteſtatis & militaris gloria 
inſignia, ſunt addita: ac tandem propriæ cuique regno aut familiæ teſſeræ 

gentilitiæ (quæ etiamnum perſtat conſuetudo) ſuperinductæ. 
De fein- XL. Ad varias ſigillorum ſpecies five diviſiones quod attinet, quas fusè 
Ces deſcribit Hoppingius (0, noſtro far crit propoſito adnotaſle, aliud majus, a- 
preſcrim de ljud minus ſigillum fuiſſe; illudque Au THEN TIM & COMMUNE, hoc 


| c 
dente ve SECRETUM {cu SECRETI appellatum. Authentic;, quod nunc fer S1611- 


magno & © L UN MAGNUM vocitamus, uſus præcipuè erat in rebus gone ; quales ſunt 
contraſigitto. diplomata, quas chartas vulgò dicimus, privilegia, remiſhones & ſimilia. Hi 
gillum vero ſecretum inde nomen adeptum eſt, quod in rebus ſecretioribus, 
verbi gratia, in epiſtolis, adhiberetur. Literæ autem hoc ſigillo obſignatæ 
plerumque erant 2 at quæ authentico muniebantur, apertæ erant; un- 
de diplomata quibus id apponebatur, LITER® PATENT ES appellari conſue- 
verunt. Neque tantùm in privatis negotiis ſecreti ſigilli uſus erat, ſed etiam 
in publicis, cùm id à tergo majoris ſeu authentici _ inderetur ; quod id- 
eo CONTRASIGILLUM nuncupatur, quia majori ſigillo contra ſolet oppo- 
ni. Interdum etiam ab ipſo majore ſigillo, ut notat celeberrimus Carolus 
Dufreſnius (Y, dependiſſe obſervare eſt. At contraſigillum, cum zqualis eſt 
cum majore ſigillo magnitudinis, (quod nunc moris alt) a ſigillo ſecreto di- 

ſtingui monet Mabillonius (). 


Sigilla e XLI. Sigilla olim membranæ aut papyro affigi ſolebant (n): deinde pen- 
ar, polen ſilia facta, qualibus primùm inter Francorum Reges Ludovicum VI. (o) cog- 
penuilafacka. nomento Craſſum, ſed rarius, uſum; at ſemper ejus filium Ludovicum VII. 
(p) tradit Mabillonius (g) : qui etiam animadvertit (7) hunc primum ſimilli 
averſi ſeu contraſigilli morem apud ſuos invexiſſe. Ante hoc tamen tempus 
ſigilla quædam Epiſcoporum aliorumque Franciæ Magnatum pendula fille i- 


dem teſtatur (/) cujuſmodi exemplum adfert Agnetis Henrici I. (z) viduz 


( 1d diſertè tradit Ateius Capito apud Macrobium lib. 7. cap. 13. Vide etiam Plinii nat. hiſt. lib. 
33. cap. 1. (4) De annulis, cap. 11. 12. & 13. Adde etiam Georg. Longum, de annul. cap. 6. & 
Jo. Jac. Chiffletium ia Anaſtaſi Childerici I. p. 108. (A) De ſigill. cap. 4 (1) In gloſſario ad ſer- 
ptor. med. & infim. Latinit. voce /igillum. (in) Contraligillum non ſemper ejuſdem fuiſſe cum prima- 
rio magnitudinis oſtendit Heineccius, part. 1. cap. 1 5. G 2. idque ex plurimis Comitum Flandrie ſigillis 
apud Glivarium Vredium ad oculum apparet. () Modum affigendi, vel potius annectendi, vetera il- 
la Regum Francorum ſigilla cerea ſic deſcribit Mabillonius, lib. 2. cap. 16. $ 3. „ Charta, inguit, ſeu 
« membrana decuſſatim in crucis modum incisa, & revulſis iuciſuræ quaruor angulis, appoſita eſt utrinque 
« cera per fiſſuræ ſpatium in unum coagmentata : tum in antica ceræ parte impreſſa annuli effigies, cum 
« (addit chronici Gotwicenſis de eadem re agens ſcriptor, lib. 2. tap. 1. 9 14.) pars ceræ poſterior nuda 
« line effigie remaneret. Vide etiam Heineccium, cap. 16. 2. (oe) Qui regnare cœpit A. D. 1108. 
(?) Qui regnum iniit A. P. 1137. (9) Lib. 2. cap. 19. C 1. & 3. Vide etiam eod. lib. cap. 16. 9 10. 
(r) Lib. 5. p. 428. (/ Lib. 2. cap. 16. 12. (7 Qui obiit A. D. 1060. 


diploma, 


- 
* 
3 
8 
vs 
2 
* 
5 
: 
- 


ET INIT TN FEEITITS PH 


PD N BF 4 4 J 6. 


diploma, cui appenſum vidit ſigillum filii ſui Philippi I. Et hotuin quidem 
imitatione factum ille exiſtimat (, ut Willelmus 1. Conquæſtor vulgò di- 
&us, qui primus (ut infrà notabimus) ſigillorum ad Anglos conſuetudinem 
traduxit, penſilibus (etiam ante Francorum Reges; quantum reſciri jam po- 
eſt): ut & contraſigillis uſus fuerit. Cujus rei ilullre documentum adtert 
ex jo. Seldeno, qui in notis ſuis ad Eadmeri hiſtoriam novorum (x) diploma 
exhibet ab eo Rege cœnobio (quod de Bello (), ob victoriam de Haral- 
do ibi relatam, denominari voluit) conceſſum, cum ſigillo appendente; in 
cujus parte antica Willelmus, ut Normanniæ Dux; ſub figura equitis cata- 
phracti repræſentatur, cum hac inſcriptione, Hoc NoxMannoryM WII- 
LELMVM NOSCE: PATRONVM; in _ autem poſtica idem, ut Rex An- 
glorum, cum gladio in dextra & globo cruce inſignito in ſiniſtra depingitur, 
cum hac epigraphe, Hoc Ax LIS REGEM SIGNO FATEARIS EVNDEM: 
Sed & paullò ante hoc tempus eundem Willelmum ſigillo uſum efle notat do- 
ctiſſimus Hickeſius (2), in charta illa nobiliſſima Cottoniana facta anno Do- 
minice incarnationis MLXVII. (a); qui innumera eaque pretioſiſſima dona 
Ecclehz Weſtmonaſterienſi conceduntur, cuique cum conſignantium teſtium 
illuſtriſſimi generis aut dignitatis, quatuor columnis, ſigillum Regis magnum 
(quod pendulum fuiſſe pluſquam credibile ait) adhibetur: | 
XLII. De ſigillis autem publicis ceræ impreſſis hic loquimur ; quæ omnia 
ante undecimum ſeculum (4) papyro aut membranz (uti diximus) affigi, po- 


everunt. Olim enim, ab ineunte ſaltem ſeculo nono, tum Orientis (c), tum 
Occidentis Imperatores (d), ſed & Francorum aliique Reges ſigillis aureis 
haud rarò, nonnunquam & argenteis literas ſuas & diplomata munivere (e). 

| | Ea 


(®) Mabill; loc, cit. (x) Pag. 166: 60 Vulgd Battle Atibep : bellum enim eo & ſequentibus 
aliquot feculis pro prælio 4 Aue uſu 1 unde — Standardi, bellum de Bannockburn, bellum 
de Creſſiaco, &c. ( In diſſert. epiſt. de ling. ſeptent. uſu ad Barthol. Showerum, p. 72. ( 
Prior autem charta illa, quam deſcripſit Seldenus, non ante annum 1070. eſt exarata; quo nimitum Wal- 
kelinus, in ea teſtis adhibitus, Epiſcopus Wintotiietifis ab eo Rege erat nominatus, teſtantibus id Sim. 
Dunelmenſi, p. 202. Hovedeno, p. 453: Radulpho de Diceto, p. 483: & Bromprono, p. 968. ut adeò 
Petrus Heylinus à vero nonnihil aberrarit, qui in libello, cui An help to Engliſh wiſtozu nomen fecit, eum 
preſulatum iniiſſe ſcribit anno 1073, (b) Vide Mabillonium eod. lb. 2. cap. 19. 9 4 (c) Franc. 
Roſiarius in apparatu ad flemmata Lotharingica, ſigillorum auteorum originem 200 ferè annis Catolo 
Magno antiquiorem facit. Sed illius auctoris fidem meritd ſuſpectam oftendit Heineccius de Getman: 
ſigillis, part. 1. cap. 4. $ 4 (4 Qui primi ſigillorum ex metallo uſum invexere, inter ſcriptores am- 
bigitur. Dutreſhius, in gloſſ. Lat. voce bulla, eotum inventionem Francorum Regibus tribuit, cui ſuf- 
fragantur Polyd. Vergilius de rer. invent. lib. 8. p. 605. & Thulemarius de bull. aur. cap. 2. quorum 
ſententiæ favere videtur cl. Mabillonius lib. 2. cap. 16. 6 16. At mihi artidet magis opin © Bern. Ma- 
lincrotii de Caticell. imp. p. 116. & Jo. Mich. Heineccit, qui eorum originem Conſtantinopolitanis Im- 
8 acceptam referunt, indeque ea ad Francos, ut multa alia, propagata exiſtimant. (e 

ide eundem Mabill. eod. lib. cap. 16. F 15. &c. Dufreſnium in gloſſario Latin. voce hulla, chtonicon 
Gotwicenſe, p. 83. 162. 212. 230. 248, 310. &c. precipue vero qui prolixam iſtarum bullarum f̃ecen- 
ſionem inſtituere; Henr. Guntetum Thulemarium, in peculiari de bulla aurea, argentea, plumbea, &c. 
tractatione, & ſæpe laudatum Heineccium, part. 1. cap. 4. & 5. Ut plurima alia ſigilla ejuſmodi metal- 
lica præteream, ab Imperatoribus pleriſque omnibus jam inde a Carolo M. ad Leopotdum uſque, item à 
Regibus Francia, Angliæ, Hifpanie, Siciliæ, Italiæ, Hungariæ, Bulgariz, ut & a Pontificibus Roma- 
nis aliiſque ſuis diplomatibus appenſa, pre ceteris memorabilis eſt, fic ideò & var Fox dy dicta, Aux EA 
Buita CAROTI I IV. Imp. cujus Noribergæ & Metis anno 1356. ſancitæ, in impetiali Francofurto ad 

num, in curia quam Romanam vocant aſſervatæ, & a ſe 13. Septemb. anni 1681. viſæ, hanc deſcri- 
prionem tradit præfatus 'Thulemarius : “ Liber eſt; inguit, Latino idiomate literis monachalibus ex- 

„ Tatus, ex tribus & quadraginta foliis pergamenæ couſtans, elenchum generalem capitum pagina ſecun- 

da & tertia, rubricam autem ante quodvis caput exhibens:, Sigitlum, ſeu Bulla, {que ex filis ſericis 

£ flavi & nigrt colotis infra pet folia omnia tractis dependet] rotunda & ex ſolido auro eſt, eraſſitie du- 

. plicem Joachimicum thalerum æquans. Uno latere fefert ipſius Caroli IV. Imp. effigiem in majeſtate 

4 <dentis ſeu Imperatorio amictu ac ornatu conſpicui; coronam Imperialem capite geſtantis, dextri ſce- 

ptrum, ſiniſttà pomum cum infixa cruce tenentis; coi ex eodem latere dextro figura aquilæ ſimplicis, 
4 on bicipitis, ex altero leonis cum cauda bifurcara adpoſita eſt, In citeumfetentia autem leguntur hæc 
„ lerda characteribus iſtius ævI majuſculis, KAROLVS AR TWS DIVINA FAVENTE CLE-= 
n MENTIA ROMANORVM IMPERATOR SEMPER AVGVSTVS ET BOEMIE REX. Al- 


tero ſigilli latere exhiberur caſtrum magnum (quod alii Capitolium, alii Romam deſignare patant) cum 
i "1bus turribus, que habent in medio portam apertam cum literis ſequenti poſitions in fine ſculptis 


„ 


in , ; . 2 ö ' T : AVR. 
margine autem hic legirut verſus, ROMA CAPV'T MVNDE REOTT ORBIS FRENA EAR 
OMA 


habes 


hy ROTVNDI. Eundem fere ad modum hanc bullam a ſe 2. Junii anno 1639. conſpectam, 
antea deſcripſerat Theod. Hoppingius de jure ſigill. cap. 3. G 4. n. 44. Ejus iconem de lineatam 


47 


De ſigillis 


aureis,argen- 
| | teis & Fluins 
{tea vero ab eis vinculo ſerico, cannabino aut membranaceo pendere conſu- bet. 


EP aEWHMT TG 


Fa autem omnia penſilia erant, & ex utraque parte inſcriptay alio nomine 


BULL vocatæ. 


Plumbea rariſſimè adhibebantur, 1 à Pontifici- 


bus Romanis, apud quos ferè ſolos jam inde a plurimis ſeculis eorum uſus 
remanſit (/); unde ipſorum diplomata proprium quaſi nomen Bullarum ac. 
ceperunt, cùm antea Regum virorumque illuſtrium diplomartis, ſæpe etiam 


& ſigillis quibus ſignabantur, id vocabulum commune eſſet. 


XLIII. Seriùs, nec niſi Willelmi Conquæſtoris tempore ad Anglos per- 
venit ſigillorum uſus. Cùm enim antea Anglo-Saxonum Reges, Epiſcopi a- 
perveneris liique viri illuſtres, non aliter quam ſigno crucis ſuis & teſtium conſignan- 

tium nominibus præpoſito chartas ſuas muniebant, ille Normannique eum ſe- 
cuti (Ingulpho Abbate Croylandenſi (g) teſte) chartarum firmitates cere im- 
preſſione per uniuſcujuſque ſpeciale ſigillum, ſub inſtillatione trim aut quatuor 
zeſtum- aſlantium conficere conſtitucbant (H). Meminit quidem cl. Hickeſius (i) 
chartæ S. Eduardi Confeſſoris, quam in Eccleſiæ Weſtmonaſterienſis archivis 
adhuc exſtantem Saxonicè ſcriptam, & ſigillo Regio appendente munitam, 
At /igillationem chartarum cum pendulis ſigillis in uſu non fuiſſe 
apud Anglos ante illius F. Edward; II. tempora ipſe agnoſcit (H. Quinimo 
(idem poſtea (/) addit) /rgillorum cijuſvis generis rarior erat uſus apud Anglo- 
worum quidem Reges quandoque legimus is lueras ſuas muntviſſe, 
Sed ad chartas, vel diplomata ſua, obſignandas, us uſos eſſe, ne unius quidem 
charte exemplo, quod ſcio, (inquit) conſtat. Prædictus quidem chartularii 
Cantuarienſis ſcriptor, quamvis nulla reperiri dicat in ſuis monumentis ante 
conquæſtum ſigilla cerca, ſed ſolummodò ſigna crucis ; excipit tamen ab hoc 
numero chartas quaſdam Regis Canuti, utpote alienigenæ & conquæſtoris. 
Sed & eas propterea ſpurias exiſtimat Hickeſius, nec dubrtare ſe, ait, ſi ad ex- 


Anglos ſipil- 


ipſe viderit. 


* 
Jaxones. 


amen vocarentur, 
cere (m), 
XLIV. Anti 
plomatis ſubſcri 
autem monogramma nomen alicujus certis literarum 
implexionibus ita deſcriptum, ut unico quaſi charactere 
omnes vel pleræque nominis literæ continerentur, ut in his, 
pro K AROLVS, OTTO. Horum monogramma- 


quin facile foret ex alus etiam cauſſis earum falſitatem evin- 


uioribus temporibus, præter ſigilla, frequentiſſimus erat in di- 
endis MONOGRAMMATUM uſus. Eſt 


tum conſuetudinem admodum vetuſtam efle ex Plutar- 


habes apud eundem 'Thulemarium, p. 55. & Heineccium, tab. i. n. 6. Hujus generis eff infigais illa 
bulla autea (cujus meminit Henr. Spelmannus in gloflar. archzol. p. go. quam & ego ſuperioris anni 
menſe junio in chartophylacio Weſtmonaſterienſi conſpexi) Franciſci I. Franciæ Regis, appenſa fœderi 
quod cum Henrico VIII. Anglorum Rege pepigit, in cujus anticæ citculo verſus hie deſcribitur, PLvs1- 
MA SERVANTVYR FOEDERE, CVNCTA FIDE. Id ipſum (ur tradir Dufreſnius loc. ſupra cit.) de bulla au- 
rea Henrici iſtius pariter fœderis diplomati appenſa teſtatur Peiteſcius in 4Uverfariis MSS. quam ſe vi- 
diſſe teſtatur in archivo Regio, & majoris eſſe formæ, ac pondo x. auteorum Hiſpanicorum, in qua effi- 
cta ſunt regni Anglici inſignia, cum corona Regla epanocliſta & periſcelide. Refert denique idem Spel- 
mannus, Clementis VII. diplomati, quo DErexsorrs Fipri titulum eidem Henrico VIII. Angliz Re- 
gi contulit, appenſani eſſe bullam auream. | | | 
(/) Duces Venetorum jam inde ab Alexandri III. Pontificis Romani tempore, i. e. ab anno 1177. lite- 
ras ſuas plumbo obſignare, ex Anton. Sabellico, Renato Choppino, & Baldo JC. docent Kirchmannus de 
annul. p. m. 54 & Thulematius, p. 29. (g) Hiſtor. p. gor. edit. Savill. Hujus autem rei teſtis ſatis 
Tocuples eſt Ingulphus, utpote qui ei cœnobio à Gulielmo Conq. Abbas fit conſtitutus (ipſo p. 905. refe- 
rente) anno 1076. ( Ejuſdem rei fidem faciunt, que in chartulario cenobii S. Auguſtini Cantuari- 
enſis, in aula S. Trinitatis Cantab. depoſito, leguntut apud Hickeſium, diflerr. epiſt. p. 7. in notis, & a- 
pud Stillingfletium, orig. Britann. p. 19. (Ci) Ibid. p. 64 () Ibid. p. 71. ſub fin. ( Ibid. & 
n) Ex his ſtatuere licet de vetere diplomate, quod à Scotis dum in Cumbria anno 1386. præ- 
das agerent, repertum, & ad Robertum Stuartum Fitz Comitem eorum ducem allatum narrat Fordo- 
ni continuator his verbis: © Inter alia deprædata, inquit, oblata eſt una carta antiquiſſima, magno ſi- 
ec gillo cereo conſignata, continens tenorem ſubſequentem, J Hung Adelſtan goffis here fo Paulapne Oddan 
and Voddan, als gude and als fair as evy2 tha? myne war, and tharto wytnes Malde mp Wyffe. Talem char- 
tam tum inter ſpolia repertam non dubito; at quamvis celebertimus Cragius eam pro genuina habeat, in 
opere ſuo feadali, lib. 1. dieg. 7. ( 4. eam tamen commentitiam eſſe, inter alia, oſtendit magnum illud 
ſigillum cereum quod ei appolitum dicitur. Vide quæ nos de ejuſdem farinæ chartis Gulielmi Conq. & 
Mikcolumbi noſtri III. ſupra diximus in notis ad p. 6. 


cho 


il. 1 A 


* 
" 
784 
3 
JT 
. 
1 o 
7. * 1 
1" 
L1 
* 
{8 
0 * 
44 9 $ 
* * - 
—x- 8 0% 
4 g 1 
@ ot a 
i x 
4 * 
s AE 
o 7 
q Pa} 
1 ; * 
* þ 
. L 8 
2 * a by 
ry "4 
I” 
4 "vw 
A . 
Y 
fe «FE! 
q * - 
WL * 
* 1 
: 1 1 
"4 a 
% 
N 9 - 
.- a 
4 -_ 
. 7 
ip + 
* 8 
* * 
nt 
_ 
r v4.4 W 
„ 
1 
4 * 
: \ VP 
4 
N +*J A 
£5 * 
þ - b 
* i 
, 2 % 4 
. * 
D RY 
rs 2 
5 * 
[ . 
. 
=_— 
_— 
y * 
4 * 
1 9 
— L - | % 
4 * 
* 
1 * 
* © 4 p- 
4 
3 
82289 
x ke 
wy _ 
©. de 
Tee 1 
3 1 
© 
„ 
FI f 
oy — 
* a 
. * 
N = - E 
- * 
1 C 
N 3 
CE ; 
»#4 4 
"= 
wx P 
by a 
. 1 
4 * 
1 WT 
6 "+4 
: ta 
* 
1 0 - 
= £ 1 
2 - TO” 
= -3 
* » 
_ . 
ET 4 * by” — 
4 x 
F . 
—_— 
_— 
- N 
" 
£ $ U 
= 4 
_—_ bs 
q 1 
. 
1 
* 
6.3 0 
* 
_ , 4 
* 
* <4 
4 1 
_——_ . 
4 . 
3 
 * 
4 * 
4 
! 4 
ö 
4 
4 
x 
- . 
». 
yo * 8 
' + d 
* 4 f&% 
* 4 
% 
44 \ - 
= 
- = 
_ % 
* 
l 1 2 
== 
4 * * 
4 
a7 
Fs 9 
* « 
f a 
* 4 
. 
* 
4 
af x 
"= 
©, 
© 
= 
"== 
, Lo 
4 * 
4 
Cs * 
1 Ay, 
„ 
* » 
* 
* Fe, 
8 
I” 
"4 L 
b *4 
7 = 
9 
1 
1 5 
= 
I * - 
7. 
. 
1 
- * 
14” 
* 
=. 
* 
* 
4 
1 
* 
a 
a2 
« 
<P 
bY 
"= 
b 1 
. 
N 
- 
_ 
, , 
33 * 
© 
*. 
*% . 
_ ” a \ 
* N 
= 
_— 
__—_— 
1 
1 
1 * 
3 5 
1 k 
”y 
* 3g 
A 
8 * 
3 
" 
7 I 
* 
= N 
< 
* 
* 
» "1 j 
* a 
a+, 
4 A 
3 
EL 
«. — 
ov 
is. * 
1 
1 
722 
* 
" 4 
Ka . 
+4 
I 
* 
way” 
#- 
I . 
4 
be 
* 
— 
2 
* ' 
; 
3 
W- 
5 
A 4 
\H 
2 
6 
2.4 
% 
1 1 
2 
r 
as 
* 
wo 
* 
* 
* 
, 


q 
) 


+3 - f A & y a8 - i 
1 „ n ang <a 4% ee. 4 6 : 
: p 4 WI > \ 2 : —__ , 2 & - » 
: T 39% 70 ; TX I. AS EY » 1 * _ 72 5 4 
7 2 4 * 4 bY 
1 7 5 1 F FS x + ACT ME SIE 0 T7 r 


. F 8 55 


Pn . 


cho, Symmacho aliiſque probant Dufreſnius (), Mabillonius (o), Heineccius (J. 
& chronici Gotwicenſis ſæpiùs laudatus auctor (). Primus corum in annu- 
lis ſigillaribus videtur fuiſſe uſus : poſtea ad nummos Romano-Græcos tranſ- 
iit, cujus rei haud pauca exempla apud numiſmatum collectores Goltzium, 
Vaillantium, Stradam, Occonem, Spanhemium, Bandurium, &c. occurrunt. 
Ex his cæteris ætate juxta ac dignitate præceſſit nominis Chriſti monogramma, 
quod (ſi Lactantio (7) credimus) cœleſti monitu in labaro (/) in- 
{cribi juſſit Conſtantinus Magnus: quem morem ejus ſucceſſores diu 
ſervirant. A nummis ad ſigilla poſteriora derivatus eſt monogram- 
matum uſus, à quibus in chartas ipſas poſtmods tranſit ; quem 
ritum (ut Pontifices Romanos, Imperatores alioſque omittam) Fran- 
corum Reges à Carolo M. ad Philippum III. perpetua ſerie retinuere. Sin- 

ulorum autem que ad ipſius notitiam pervenerant delineationem æri inci- 
ſam exhibuit Dufreſnius (2). Veteres etiam Sueo-Gothicos Reges hujuſmo- 
di characteribus uſos docet Joan. Peringskioldus (, & eos nonnunquam ad- 
hibuiſſe Anglo-Saxones notat cl. Hickeſius (x), qui. ab iis ſemper in chartis 
aut ſimplex crucis ſignum, aut vexillare Chriſti monogramma præponi ſoli- 
tum ſcribit (). | 

XLV. Multa alia ſunt ad ſigillorum materiam pertinentia, qualia ſunt ce- 
rx in iis adhibitæ color, varia eorum figura & moles, rerum iis inſcriptarum 
imagines & ſimilia: quæ omnia, cum fuse ac dilucide explicarint cl. Hei- 
neccius aliique, nobis utique ad metam properantibus ſatis erit ſumma rerum 
capita & levi quaſi brachio perſtringere. Et, 

1. Antiquiſſimis temporibus credibile eſt ceram luteam five flavam, hoc 
eſt, nativo ſuo colore, ad ſignandum fuiſſe uſitatam. Color deinde albus 
magis placuit, omnibus Principibus olim communis, poſtea quibuſdam pri- 
vilegio conceſſus. Ceri rubra, utpote ad purpuram propins accedente, fre- 
quenter uſi Imperatores CPolitani, quam & Romani Pontifices in ſuis Brevi- 
bus, nonnunquam fed rariùs Imperatores occidentales, ſæpiùs Francorum 
Reges adhibuerunt. Viridis color, ſed is plerumque flavo circundatus, ſe- 
culo xiv. obtinuit. Uſi etiam olim & frequentiſſimè cerà diverſi coloris, ea- 
que vario modo. In quibuſdam enim alius eſt in ſigillis, alius in contraſi- 
gillis ceræ color. In quamplurimis interior ſigilli pars ſive 9 ceræ 


aut rubræ aut viridi eſt impreſſa, exterins vero tanquam cerea capſula aut albi 


49 


De ceræ in 
ſigillis adhi- 
bitæ colore. 


aut flavi coloris ei circumducitur. Nonnullis denique ſigillis, altera * ex 


cera rubra vel viridi, altera ex flava vel alba, ita ut limbus plane deſit, ap- 
paret. Sed, ut ad ſigilla unius coloris revertar, multum in his apud ejuſ- 
dem gentis Principes alioſque diverſis temporibus eſt variatum. Reges enim 
noſtri cera alba maximè videntur uſi, quam conſuetudinem ad Carolum uſ- 
que I. ſervatam exiſtimo: nunc apud nos in literis quas peculiari nomine 
chartas, vulgò Charters, vocamus, ceram viridem; in commiſſionibus, quæ 
nominantur, rubram; in remiſſionibus albam adhibere placuit. Hodie etiam 
Imperatoribus, Principibuſque Germaniæ, ut & Regibus Daniæ, Suediæ, Po- 
loniæ, color ceræ rubeus plerumque in uſu eſt (Z). Apud Gallorum Reges 
olim cera alba, poſtea rubra, deinde viridis arriſit; hodie ceri flavi quævis 
diplomata ſignantur (a), | 

2. Ad ſigillorum figuram quod attinet, orbicularia & ovalia, ut ſimplici- 
ora, ita vetuſtiſſima fuere. Reges Francorum Merovingicæ ſtirpis orbicula- 


(n) In gloſſar. voce monogramma. (0) De re diplom. lib. 2. cap. 10. G 10. & ſeqq. De 
— ſigillis, part. 1. cap. 0 51. (4) Lib. 2. cap. 1. < 10. & a pier looks 5 
mpp. Germanorum, a Conrado I. ad Fridericum II. monogrammata accuratiſſime, ut ſolet, delcribit. 
(7) De mortibus perſecut. cap. 44 (/) De nummis illius Imperatoris Chriſti monogrammate inſeri- 
pris, vide Bandurium adverſus Harduinum diſputantem, tom. 2. p. 250. & 273. (i) In gloſſario 
Voce monogramma. (u) Apud Hickeſium diſſert. epiſtol. p. 72. (x) Ibid. 000 Ibid. p. 70. 
0 po Vide Thulemarium de bulla aurea, &c. p. 33. (4) Vide Mabillon. de R. D. libs 2. cap. 16. 


3 ribus 


De var'a fi- 
gillorum fi- 
gura, 


50 


De ſigillo- 
rum quanti- 
rate. 


De ſigillo- 
rum infcri- 
ptionibus. 


De fraudi- 
bus in re fſi— 
gil lari com- 
miſflis. 


. 


ribus ſigillis uſos ex eorum ectypis à Mabillonio aliiſque editis patet; ſolis 
Childericianis ovalem figuram præferentibus. At Carolingis ovalis figura 
magis placuit, uſque ad Carolum Craſſum, qui orbicularem revocavit, quam 
& Arnulfus, & cæteri omnes Imperatores Germanici conſtanter retinnerunt. 
—— oblonga & utrinque acuta non ſunt adeò antiqua, utpote ſeculo xii, 
urpari cœpta, atque ab Epiſcopis, Abbatibus, aliiſque majoris dignitatis 
viris Eccleſiaſticis, nonnunquam & ab illuſtribus fœminis frequentata. In- 
veniuntur & ſigilla triangularia, eaque vel cordis figuram, vel ſcuti vel folii 
præ ſe ferentia. Horum autem uſus apud viros nobiles ſatis frequens, non 
ante ſeculum xii. invaluit, utpote quo primùm inſignia gentilitia in ſigillis o- 
ſtentari cœperunt. Omnium rariſſima ſunt quadrata, qualibus in bullis ſuis 
plumbeis unum & alterum Pontificem Rom. uſos notat Heineccius (). I 
dem denique bina memorat ſigilla cava, quæ nimirum ſculpturam in medio 
orbe admodum depreſſam, perigraphen verò exſtantiorem habent, ut totum 
ſigillum lanci videatur ſimile (c) : cujuſmodi etiam — wa conſpexiſſe me 
memini. Hodie apud pleraſque gentes plana illa & ſimplex ſigilli forma, in 
publicis ferè rotunda, in privatis vel rotunda vel ovalis, uſu recepta eſt. 

3. De ſigillorum quantitate id ſolum obſervatu dignum, ea progrediente 
tempore in majorem ſemper atque majorem magnitudinem excreviſſe. Au- 
reorum (ſi pauca (d) excipias) molem intra modicos fines continuit metalli 
pretium. Cerea veterum Francorum Regum, ut & Conradi I. & Henrici l. 
Imperatorum florenum Germanicum (notante (e) Heineccio) non excedunt. 
Trium Ottonum ſigilla tres ferè digitos habent in diametro, Conradi II. 
quatuor, Lotharii quatuor & ſemiſſem, Ottonis IV. Henrici VII. & Guliel- 
mi quinque digitos, Rodulphi I. penè ſex, at omnium maximum Friderici III. 
ſeptem abſolvunt. Idem quoque diſcrimen in Regum, Principum, Epiſco- 
porum aliorumque ſigillis obtinuit, quorum ſeorſum magnitudinem definire 
nimis eſſet prolixum. Cæterùm, labente ad finem ſeculo xiv. ſigillorum 
moles, veluti ad extremum deducta, paullatim decrevit, donec ad eam qua 
hodie utimur rediit, | 

4. De variis figuris veterum ſigillis inſculpi ſolitis partim ſuprà egimus, 
alia nonnulla, cum ad Scotica deſcribenda ventum fuerit, poſtea addituri. 
Qui plenam autem & diſtinctam harum notitiam habere percupiunt, ad ſæ- 
pins laudatos Heineccium (/, Mabillonium (g), & chronici Gotwicenſis au- 
ctorem (/, cos ablegamus. 333 

XLVI. Supereſt tandem, ut de variis fraudibus, quemadmodum in re di- 
plomatica, ita in ſigillari, ab impoſtoribus commiſſis, nonnihil adjiciam. 
Sex autem potiſſimùm modis fallaciam aut errorem in ſigillis committi notat 
exempliſque illuſtrat diligentiſſimus Heineccius (7). Aut enim, inquit, /igit- 
la falſa falſis diplomatibus aune xa; aut falſa veris addita ; aut vera falſis appo- 


ſeta; aut charta eo modo inciſa ac ſi ſigilla decidiſſent, cum nulla adſuerint; aut 


ſigilla averſe diplomatum facies per errorem impreſſa; au ſigilla denique f/a 
izverſa ſimt. Primi generis maximam copiam detexit damnavitque hoc & fu- 
periore ſeculo doctorum virorum induſtria, E quorum numero eſt commen- 
titium illud de quo ſupra (4) diximus Milcolumbi noftri HI. tum diploma, 
tum ſigillum ei appenſum. Secundi generis fraus rarior, ac tum præcipuè 
admiſſa, cum vera figilla à diplomatibus aut multùm detrita aut delapſa eſ- 
{lent ; cujus impoſturæ exempla nonnulla profert Mabillonius (7). E tertio 


- (6) Part. 1. cap. 7. £6. (c) Ibid. 8. (a) Sed & in his Regum & Imperatorum quorendam 
vanitas apparuit, qui magnum in his bullis auli pondus nonnunquam protudere. Memoratu in primis 
gnum, quod ex chronico Goſlarienſi adiert Heineccius, part. 1. cap. 4. 9 7. his verbis: © Dedit præ- 
« rexea Henricus III. Imp. Eccleſiæ SS. Simonis & Judæ quandam literam a Rege Grecie ſibi miſſam 
« cum figillo aureo 84715 PONDEROS9, de quo fiebat calix aureus, de litera vero fiebat palla altaris. 
e De ſigill. part. 1. cap. 7. 90 9. % De ſigill. Germ. part. 1. cap. 8. & ſeqq. (g. De re di- 
plom. lib. 2. cap, 16. 0 8. 9. 10. 11. (%) Tom. I. lib, 2. p. 106.— £13. p. 143. & alibi paſſin 
(i) Cap. 17. (&) Pag. 29. (/) De re diplom. lib. 2. cap. 19. 9 9. 


gener C 


S F 8 


ur 

genere, quo nullum ferè latiùs patet, memoranda pra cæteris eſt ſceleſtiſſi- 
ma ea fraus, qua Phelimus O Neile Hibernus, horrendam, & a moderatio- 
ribus Pontificiæ ſectæ hominibus deteſtatam, Proteſtantium Hibernenſium an- 
no MDCXLI. lanienam, auctore Carolo I; tum Britanniarum Rege perpe- 
tratam credi voluit. Is nimirum avulſum ab alio Regis illius diplomate ſi- 
gillum novo à ſe confecto inſtrumento, quo Princeps is omnium optimus & 
clementiſſimus immane iſtud nefas mandaſſe fingitur, attexendum curavit. 
Id ipſe in judicium deductus & capite damnatus, coram pluribus teſtibus 
confeſſus eſt Phelimus : ut prodigii inſtar habeat quoſdam tanto odio in 
7 HD Regis memoriam adhuc flagrare, ut hoc ab omni prorſus fide 
abhorrens diploma pro vero & genuino venditare ac defendere non erube- 
ſcant (mn). De reliquis fallaciarum vel errorum in re ſigillari commiſſorum 
generibus, cùm non tanta iis improbitas inſit, duo etiam poſteriora ex inſcitia 
vel incuria fortaſſis ortum traxerint, dicere ſuperſedeo. De modis autem, 
quibus ſigillorum falſitas deprehendi poſſit, conſuli in primis meretur cl. 
Heineceius (2). 

XLVII. His de ſigillorum origine varioque eorum apud varias gentes uſu 
præmiſſis, proximum eſt ut de noſtratium hac in re conſuetudine aliquid ſub- 
jiciamus. 

Ac, primiim, veriſimile admodum eſt, ante Milcolumbi noſtri III. quem 
vulgo Capitonem cognominamus, ætatem, nullum apud nos ſigillorum, ſal- 
tem in chartis publicis ſignandis, fuiſſe uſum, Regeſque adeò alioſque prin- 
cipes Scotiæ viros, qui ei præceſſere, finitimorum Anglo-Saxonum exemplum 
ſecutos, non aliter quàm teſtium qui rei geſtæ intererant nominibus (non ab 
ipſis, ſed à Notario) ſigno crucis præpoſito, ſubſcriptis, diplomatibus ſuis 
tidem ſanxiſſe. Id quo magis credam facit Duncani noſtri II. Mil columbi i- 
ſtius filii ac ſueceſſoris diploma, quod primum in hoc volumine conſpicitur, 
cui Duncani iphus teſtiumque aſſiſtentium nomina, cum crucibus unicuique 
præpoſitis, juxta hunc morem ſubjiciuntur. Additum quidem præterea eſt 
Duncani ſigillum at id imitatione factum Gulielmi Normanni, qui primus 
ſigillorum (ut ſuprà diximus) apud Anglos uſum invexit; & haud rarò ad 
majorem rei auctoritatem conciliandam, utramque conſuetudinem, teſtium 
iciz, nomina ſubtus ſcribendi, ſimulque ſigillum ſuum appendendi, conjun- 
xit. Quem morem licet proximi — ſucceſſores, Gulielmus II. Henricus I. 
& Stephanus, ſed rariùs uſurparint (o); paullatim tamen apud Anglorum 
Reges alioſque receptum eſt, ut, hoc teſtium nomina inferiùs ſcribendi ritu 
omiſlo, ſola ad diplomatum ſuorum firmitatem ſigilli appenſio ſufficere exi- 
ſtimaretur. In rebus quidem majoris momenti teſtes adhibebantur : ſed eo- 
rum nomina non, ut prius, infra ſcribi, ſed ipſi inſtrumento ſub finem inſe- 
ri ſolebant: quod inſtitutum, ab Anglis ad nos traductum, noſtri omnes de- 
inceps poſt Duncanum II. Reges in hunc uſque diem obſervant. | 

Secundo, obſervandum eſt ex Regibus —_ Alexandrum I. ſigilli averſi 
ſive contraſigilli uſum primum introduxiſſe, cam Duncanus II. ejuſque frater 
Edgarus fimplice five unico ſigillo eſſent contenti. Dubitari interim vix po- 
teſt, 2 & illis in epiſtolis aliiſque quæ privati generis erant ſcriptis ſignan- 
dis, ſigillum parvum, five 2 — ſecretum vel ſecreti tum nominabant, 
in uſu fuerit. At illud nunquam unà cum majore ſigillo (quod tamen illis 
temporibus tum Francorum Regibus (p) tum Comitibus Flandriz () ſolenne 
Fr 2 Regibus vel Anglis vel Scotis uſurpatum reperio. In omnibus enim 


(n) Vide nobilifimi Comitis Clarendonii Hiſtorieum rerum hibernenſium conſpectum, p. 16. Nalſo- 
ni collectiones, vol. 2. p. 527. & ſeq. Tho. Cartit vitæ Jacobi primi Pucis Ormondiæ hiſtoriam, nuper 
„vol. x. p. £79. &c. præcipue vero ejuſdem doctiſſimi Cartii de hac re editum libellum, quo Ca- 
rolum I ab immani eo crimine adyerſus Chandlerium egregie putgat & defendit. (u) Part. 1. cap. 17. 
910. Co) Vide Hickehum diſſert. epiſtol. p. 72. (p} Vide figilla Philippi Auguſti, Ludovici VIII. 
& IX. apud Mabillon. lib, 5. p. 43 1. & 433. (4) Vide Oliyar. Vredium de ſigillis Comitum Flan- 
driæ, p. 19. & ſeqq. 


quæ 


— — — — — — 


De ſig'llo- 
rum apud 
Scotos origi- 
ne, | 


Alexand. I, 
apud Scotos 
contraſigilli 
uſum primus 
invexit. 


62 


Edgarus 
primus & 
Scotorum 
Regibus ſe in 
throno maje- 
ſtatis ſeden- 
tem in ſigil- 
hs ſiſtit. 


Qui primi 
throni maje- 
ſtatis aliaque 
regia inſiguia 
in ligill's re— 


pretentandi 


uſum intro- 
duxerint 


P 3 ECW TEM 


m_ mihi videre licuit horum Regum diplomatibus, anticum 1 
igillum ejuſdem ſemper ſunt magnitudinis. Quod ad regni noſtri proceres, 
etiam Regum filios & heredes attinet, nullum eos, antiquioribus illis tempo- 
ribus, præter unicum ſigillum, abſque ſigillo ſecreto vel contraſigillo, adhi- 
buiſſe veriſimile ex eo efficitur, quod Davidis noſtri I. dum Comes fuit, item 
Principis Henrici ejus filii & heredis, ac Davidis Comitis Hundintoniæ Da- 
vidis I. nepotis diplomata ſimplice tantùm ſigillo munita conſpiciantur (r). 
Sigillo quidem Coſpatricii junioris Comitis Dunbari (/) additum à tergo a- 
liud minus ſigillum eſt; at id non Coſpatricii ipſius, ſed Roberti eſt Epi- 
ſcopi (quod perquam credibile) S. Andrez, in cujus diœceſi villa & 9% 
ſia de Ederham Monachis Drinelmiz hujus Comitis diplomate confirmata tum 
ſita erant. Altero etiam poſt id tempus ſeculo, inter ſigilla procerum Sco- 
tiæ, celebri iſti ad Pontificem Rom. anno MCCCXX. ſcriptæ epiſtolæ (7) 
appenſa, ſolum Duncani Comitis Fifæ ſigillum duplex, ſive 4 utroque latere 
impreſſum eſt, reliquorum vero Comitum & Baronum ſimplicia ſunt; 
Zertiòo, obſervare licet, Edgarum è Scotorum Regibus primum fe regali 
habitu cæteriſque ſummi imperii inſignibus conſpicuum in ſuo ſigillo exhibe- 
re. Nam, cum qui ei præceſſit Duncanus II. militari ſpecie equo inſidens, 
caput galea munitus, dextra vexillum, finiſtra clypeum tenens, oſtendatur, 
(quæ forma in contraſigillis diu poſtea retenta, & apud inferioris ordinis vi- 
ros illuſtres, quibus unicum erat ſigillum, uſu recepta;) ille, ut ſe verè Re- 
gem ſupremaque & abſoluta — ch præditum indicaret, in ſolio majeſta- 
tis collocatum, corona redimitum, dextra ſceptrum, lævà gladium geren- 
tem, in ſigillo ſuo deſcribi ſe voluit. Unde (ut id obiter notem) præcipuè 
verò ex ſigilli circumſcriptione, YMAGO EDGARI SCOTTORVM 
BASILEI, ſuppoſititiam eſſe, inter alia, rectè arguit noſter Anderſonus (x), 
ſupra (x) memoratam Edgari Scoti chartam, qua ſe is Gulielmi II. Angli be- 
neficiarium agnoſcere fingitur. Cæterùm, hæc ſummi imperii inſignia in ſuis 
ſigillis repræſentandi ritum a Regibus Ang Gulielmo J. aut II. didicifle Edga- 
rus videtur, niſi potiùs id fecerit exemplo proavunculi ſui Eduardi Confeſſo- 
ris, qui non ſolùm regni inſignia hoc modo efformara, fed & BASILEI ti- 
tulum in ſigillo ſuo inſcriptum habet ()). Hunc autem morem, a Byzantinis 
Imperatoribus acceptum, paullò ante Impp. Germaniæ & Francorum Reges 
introduxcrant, inter quos hinc Henricus I. illinc Henricus II. a Mabillo- 
nio (2) & chronici Gotwicenſis ſcriptore (a) primi notantur, qui fe integro 
corpore in throno ſedentes in ſigillis ſuis exhibuerint. Priores verò Reges 
& Imperatores, qui non niſi annulis ad ſignandum utebantur, vix quicquam 
aliud primùm præter caput ſuum aut nudum aut laureatum, mox ſuam pro- 
tomen ſive pectore tenus deductam imaginem ſigillis inſculpſere (0. Caro- 
lus Craſſus clypeum & vexillum (c) addidit; coronam in ſigillis apud Ger- 
manos Conradus I. apud Francos Ludovicus Tranſmarinus primi adhibue- 
re (d). Hi autem corumque ſucceſſores ad eum quem diximus Henricum II. 


(r) Vide tab. 10. 20. & 39. (/) Tab. 71. (t) Tab. 51. (u) De abſoluta agent Scot. po- 
reſt. p. 77. & ſeqq. Vide etiam Setdenum de tit. honor. part. 1. cap. 2. G 4. 5. & 6. & Dufreſnium 
in glotlar. voce Baſileus. (x) Pag. 31. (5) Ejus iconiimum vide apud Spedium, hiſt. Britann. p. 398. 
(=) Tab. 30. p. 423. ' (a) Lib. 2. cap. 6. 9 6. Idem tamen, eod. lib. cap. 5. g 6. p. 212. duo no- 
tat Ottonis III. ſigilla, unum a Benj. Leubero, ſtapul. Magdeburg. n. 1620. alterum a P. Meichelbekio, 
chron. Friſing. part. I. p. 194. memorata, in quibus is Imperator ſolio ſedens inſeribi dicitur. Sed hæc 
ligilla extraordinaria, nec ſimilia ſibi alias conſpecta, ille fatetur. Quod autem ibid. addat Caroli Craſſi 
ſigillum eadem torma expreſſlum apud Mabillonium exſtare memoria lapſus vir alioquin accuratiſſimus 
videtur; nullum enim apud eum ſeriptorem, vel hujus vel alterius cujuſquam forme Caroli Craſh ſigil- 
lum deſeriptum reperio, præter unam bullam plumbeam, in qua Principis illius protome tantum sum ſcu- 
to & haſta exhiberur. Vide Mabdill. ſupplem. cap. 11. p. 48. () Vide Helnecctum, part. 1. cap. 9. 
97. ( Sæpe tamen horum inſignium tacta mutatio eſt: pro vexillo enim haud rarò baculus oblon- 
gus, frequentius ſceptrum liligerum aut ave decoratum, interdum flos aliquis aliaque ejuimodi manuum 
geſtamina in ſigillis placuere. (4) Vide chronic. Gotwic. tom. 1. p. 107. & Mabillon. R. D. lib. 2. 
Cap. 17. Q 2. & lib. 5. p. 416. Idem tamen, ſui oblitus, lib. 2. cap. 17. 9 3. coronam a Lothario po- 
ſtremo ſtirpis Caroline, primo uſurpatam tradit. Ubi etiam Hugonem manum quam juftitie vocant, Rot- 
bertum florem lili dextra primos tumplilie affirmat. 


dimi- 


re 5 
dimidiatb corpore (niſi quod Otto III. integer & ſtans interdum exhibcatur) 
in ſigillis ſuis ſiſtuntur. Porro pomum imperiale (quod vocant) ſeu globum 
ſiniſtri tenendi morem primus induxit Otto I. (e; quem imitati deinde ſunt 
Franciæ, Angliæ, Scotiæ, aliique per Europam Reges. 1 
narto, Haud indignum notatu eſt, quod, etſi omnes deinceps, ab Edgaro . D. 
ad Jacobum VI. Scotorum Reges, in antica ſigillorum ſuorum parte, in thro- . 
no quem majeſtatis vocant ſedentes repræſententur; non tamen ſemper iiſdem n 
inſignibus, aut codem more poſitis uſi ſunt. Alexander enim I. ſceptri, quod 
in dextra Edgarus gerebat, loco gladium ſubſtituit, finiſtra autem pomum 
vel globum cruce inſignitum præfert: qui form ipſius proximi ſueceſſores 
David I. Milcolumbus IV. Gulielmus, & Alexander II. exhibentur. At A- 
lexander III. & Joannes Balliolus ſceptrum dextri rurſus prehendere, ſini- 
niſtram autem, hic ſinui quaſi inſerere, ille pendentis à collo torquis gemmam | 
ea contrectare videtur. Robertus vero Bruſſius dextra quidem ſceptrum, at 
ſiniſtrà globum tenens conſpicitur. David ejus filius, ut & Robertus II. & 
III. item omnes Jacobi, præter VI. & VII. dextri ſceptrum gerentes, ſini- 
{tra ad pectus appoſità viſuntur. Eduardus Balliolus dextra ſceptrum tenen- 
tis, ſiniſtram globo imponentis ſpeciem præ fe fert. Reginam denique Ma- 
riam, innuptam quidem ſceptrum gerentem, ſiniſtram pectori applicantem, 
nuptam verò & viduam utraque manu ſceptrum, ſed diverſi generis, tenen- | 
tem, figilla ſua ſiſtunt. Omnes autem prædicti Reges in poſtica parte, five 
contraſigillo, equeſtri habitu, ſed varia ſubinde (ut poſt dicetur) forma re- 
præſentantur. Poſtremò equeſtrem eam ſpeciem Jacobus VI. ejuſque poſteri 
Magnæ Britanniæ Reges 2 uſque diem, in anticam ſigilli partem, 
contraſigillo regnorum inſignibus exprimendis reſervato, tranſtulerunt. 

Quimò, Obſervare convenit omnes poſt Duncanum II. Scotorum Reges De corona 
coronam in capite geſtantes in ſigillis exhiberi, we Gulielmum & Ale- dun — 
xandrum II. Hic enim capite nudo, ille pileo vel cappa tecto conſpicitur. nne 
Ea autem, quz reliquorum capitibus impofita corona cernitur, in tres fere ciuntur. 
apices five radios aflurgit, quorum medius lilii integri, dexter vero & ſini- 
ſter ejus dimidiati ſpeciem præbent. Omnibus porrò corona eſt aperta ad 
Mariam uſque, quæ prima corona clausa caput redimita in ſigillis conſpici- 
tur. In nummis quidem Jacobus II. ut poſtea notabimus, corona, quam e- 
panocliſtam, ſive ſupernè clauſam, vocant, caput cinctus exhibetur ; licet ejus 
ſucceſſores Jacobus III. & IV. nonnunquam etiam & V. corona apertã in ſuis 
nummis, in ſigillis femper, utantur. Apud Gallos autem primus coronæ clauſæ 
morem Ludovicus XII. apud Anglos Eduardus IV. invexit (/); apud Impe- 
ratores Germanos ejus uſus, licet interdum intermiſſus, multò antiquior eſt. 

Sexto, Throni, quibus Reges noſtri inſidentes in ſigillis repræſentantur, De 5c, 
primùm ut mole minores, nihilque à vulgaribus ſellis diſtantes, ita rudes & 7m gun. 
inornati ſunt ; quales tamen apud vicinarum gentium Reges per ca tempora dumentis. 
viſuntur (g). Poſtea verò grandiores ac magis magiſque ſplendidi fieri coe- 
perunt, ita ut finitimos non modo ornamentorum & figurarum varictate, 
ſed & opificii elegantia ac pulchritudine, fi non ſuperare, xquare ſaltem vi- 
deantur. Neque, ad indumenta Regia, pallium ſciz. togam, camiſiam, cæ- 


— 


r 


7EͤͤÉc7:!!: Ca ed EC RELRSCCRS 


Ce) Vide chronicon Gotwicenſe, tom. 1. p. 64. (. ) Vide Jo. Evelynum, de nummis majoris mo- 
duli, five medallis, p. 34 (g) Vide ſigilla Henrici II. Imp. apud chron. Gotwic. p. 227; Regum 
Francorum apud Mabillonium, tabb. 39. & ſeqq. Anglorum apud Sandfordium in genealogica eorum 


Regum hiſtoria, ſub ĩnitio; Arnulfi Comitis Flandriæ apud Vredium, p. 2. 
| O | res 


- 

n terumque amictum, quod attinet, in quibus vicinorum quoque exemplum 

s lunt æmulati, noſtri minus conſpicui apparent. Ea autem, cum oculorum ad- 

q ipectu facilius quam deſcriptione ulla cognoſcantur, hic prætereo. 

c Septimso, Ut ad figuras contraſigillis inſcriptas progrediar, primo obſer- De fare 
* vandum venit, omnes noſtros Reges ab Alexandro I. ad Jacobum uſque VI. NAH 
- ſublimes in equis vectos ar miſque militaribus decoros in iis exhiberi. Prio- Ene inerlb 
— OLt.-s. 

9. 

1 

m 

2. 

* 

'Y 


—__ 


64 Y R A＋ F 4 T T1 6. 


res autem; Alexander quem diximus I. David I. Milcolumbus IV. & Guliel- 
mus, lanceam five haſtam vexillo ornatam, reliqui gladium diſtrictum dex- 
tra vibrantes; omnes vero ſcutum ſiniſtrà tenentes conſpiciuntur. Univerſi 
porrò cataphractos, id eſt, lorica corpus, galea caput munitos ſe ſiſtunt, 
præter unum Gulielmum, niſi is fortè camiſiam vel tunicam loricæ ſuperin- 
ductam habeat: id quod in Alexandri II. aliorumque quorundam Regum ar- 
matura videre eſt. Harum autem loricarum varias, pro veterum more, in 
noſtrorum ſigillis formas licet obſervare; Alexander enim I. David I. Mil- 
columbus IV. loricam præferunt ex lamellis ſive ſquamis ferreis, aliis alias 
piſcium inſtar ex parte tegentibus contextam. Alii, ut Alexander II. & III. 
item Robertus Bruſſius & uterque Balliolus, &, niſi fallor, David II. lorici 
ex ejuſdem metalli anellis vel craticulis inter fe catenatim conſertis confecta 
induuntur. Aliis denique, ut Duncano II. Roberto II. & III. &c. ex variis 
partibus, ad brachia, pectus, tergum, femina, tegenda accommodatis arma- 
tura conſtat. Quibuſdam, ut Eduardo Balliolo, crura etiam ferreis iſtis quos 
dixi anellis munita repræſentantur. Alii autem cruribus pedibuſque, non- 
nulli & majore feminum parte, vel nudos, vel ocreis aliave qua re intectos 
ſe exhibent. Plerique cum calcaribus, quidam & fine jis viſuntur. 
| Deequo- Oftavo, Ad equorum phaleras cæteraque ornamenta ſigillis inſcripta tranſ- 
l nne CO, In his autem miram deprehendere eſt vetere ævo modeſtiam & ſimplicita- 
tis. tem, recentiore vero pompam & magnificentiam. In antiquiſhmis enim, vel- 
uti primorum Comitum Flandriæ, interdum (ut ab Oliv. Vredio () notatum) 
nec equorum frena conſpiciuntur, nec ephippia, nec ſubices illi pedanei, qui Ro- 
manis ignoti fucrunt, ut nec nomen quidem habuerint, novo nunc vocabulo (1) 
STAPEDES dicdli. Nempe (addit lic antiquitùs generoſum ducebant equo inſi- 
lire, eumque regere jubis apprehenſis. Per ea autem tempora ſimplicia admodum 
ephippia erant, nihilque a pulvinari differebant, niſi quod plura nonnun- 
quam ex utraque parte lora, vel faſciæ bullatæ (quod & hodie moris eſt) per 
equi latera deffuebant ornatùs elegantiæque cauſsa. Ephippia porrò (ut ob- 
ſervat Heineccius) aon eo quo num ritu equo, cingula ſub ventrem ducta, ad- 
ſtringebantur, ſed loro per pettus equi tranſeunte ſeu antilena alligabantur, ut de- 
cidere non poſſent. Atque illud lorum pettorale, tanquam præcipuum equi orna- 
mentum, multis phaleris, tintinnabulis globuliſque exornabant. Poſtilena poſtea 
oy addita, quæ olim ab ephippio per clunes equi tranſibat, qualem hodie in e- 
quis quos currui jungimus, non item in iis quibus vehimur, adhibemus. Ea 
| autem in ſigillo Duncani noſtri II. viſendam ſe præbet, quam tamen mirum eſt 
| a ſequentium Regum ad Alexandrum uſque III. abeſſe, neque in ſigillis Re 
3B Anglorum ante Henricum HI. aut Comitum Flandriz ante Balduinum, poſtea 
Imp. CPolitanum, unquam conſpici. Ab co demum tempore ſummum in e- 
quis veſtiendis ſplendorem Reges aliique viri principes oſtentabant, ſiquidem 
non poſteriora tantùm, ſed etiam anteriora equi ſtragulis & dorſualibus pul- 
cherrimè pictis & variegatis ita cooperuerunt, ut nihil præter equi cervices, 
interdum ſolum caput aut aures, emineret. Præter exteriora hxc equorum 
velamenta, quæ ad pompam tantummodo erant comparata, ut ſeſſores, ita 
haud rarò equos ipſos (cos præcipuè quos majores & dextrarios appellabant) 
lorica etiam, ex iis quos diximus annulis ferreis contexta, & linteo afſuta, 
adverſus telorum in præliis ictus, per totum ferè corpus cooperiebant. Ho- 
rum autem omnium fimulacra in figillis quoque ſuis inſculpenda curarunt. 
2 ono, Inter equorum ornamenta in ſigillis cælari ſolita præcipuum locum 
in figills cr tenent inſignia gentilitia. Primus autem noſtrorum Regum ea adhibuit Gu- 
une lielmus (4), aut ejus filius Alexander II. Superiores quidem Reges in ſigil- 


quando ca . 

primum u— lis 

turpari ca» 

pta. Y Sigill. Com. Flandr. p. 9. Ci) Hos tamen Stapedes, non adeò recentes & novitios ac Vredius 
aliique quidam exiſtimavere, oſtendit Hier. Magius, Miſcell. Iib. 2. cap. 14. & Salmaſius ad Spartianum, 
p. m. 718. Meminit eorum & D. Hieronymus, qui fapias & biſtapias eos appellat. ( In ſigillo a- 


* 


| verlo Alexandri II. inſcripta videmus tab. 30. non ſolùm in clypeo, ſed etiam in poſteriore ephippli parte, 
arma 


v 
" 
p 
a $ 
bs | 
7 
6 
E 
1 
K 
* 
. 
* p 
4 
8 
4 
2 
$ 
a " 
* 
z 
4 . 
3 1 
1 
. 
by 
p I 
= 
1 N * 
4 > 
4 * 
A 
-% 
wn 
T4 4 
* 8 
„ 
5 4 
7. 
#; 
* 
2 
. 
2 
Ys 
1 
* 
. 
A 
n : 
2 
3 
* k 
i 
* 
. 
* 
* 
Cy 


TA J 
e 


— —— —•— 
E 
8 


„ 
9 SS Mz 2 


& ad finem diverſum deſtinata. Hæc enim certa ac fixa, illa va 


re 


lis clypeos lexva gerentes repræſentantur, ſed eos ferè nudos, nullo certe 
ſymbolo aut emblemate ipſos ab aliarum gentium Regibus diltinguente nota- 
tos. Ex quo certiſſimo argumento evincitur inſignium iſtiuſmodi apud nos 
uſum multò quam vulgò exiſtimatur recentiorem eſſe. Neque nos morari 
hic debet auctoritas Jo: Fordoni (Y, Hect. Boethii (n), aliorumque noſtro- 
rum ſcriptorum, qui Ferguſio primo Scotorum Regi leonem rubrum in ſcu- 
to ſive campo aureo, pro regni inſignibus adſcribunt: quibuſque poſtea Re- 
gem Achaium; ob memoriam fœderis inter eum & Carolum NM. initi, dupli- 
cem peribolum liliatum circumſcripſiſſe, eundemque morem ab omnibus de- 
inceps Scotorum Regibus ad ſua uſque tempora conſtanter obſervatum iidem 
tradunt. In hac nimirum re eadem licentia uſi ſunt noſtri, qua vicinarum 
nationum, Galliæ, Angliz; Hiſpaniz, aliarumque ſcriptores, qui, quò ſuo- 
rum quiſque populorum primordia vetuſtiora & auguſtiora redderent, Regi- 
bus ſuis inſignia affingunt multis ante ſeculis quim eorum uſus, qualis jam- 
dudum ex rei heraldicæ diſciplina conſtitutus eſt, toto terrarum orbe eſſet 
cognitus (#). Inſignia quidem, latiore ejus vocabuli ſignificatu, id eſt; pro 
animalium aliarumve rerum figuris in vexillis aut clypeis depictis accepta, 
vetuſtiſſima eſſe ac regnorum initiis ferè coæva extra controverſiam poſitum 
eſt. At ea ab iſtis, de = nunc loquimur, longe diverſi generis erant, 

ga ac pro 
utentium arbitrio mutabilia erant: his in pace, ad familias diſtinguendas; 
illis in bello, ad amicos ab hoſtibus, parteſque exercituum alias ab aliis in- 
ternoſcendas præcipuus eſt uſus. Ex vetuſtiorum autem illorum inſignium 
ſimilitudine, poſteriora hæc, quæ vulgo AR MA, Galli Ax MORIA ſignanter 
appellant, ortum traxiſſe dubium non eſt. Alii 3 Chriſtianorum in terram 
ſanctam expeditionibus, quas vulgo CxucE $16NATIONES nominabant ; 
alii ab Haſtiludiis quæ 3 wi vocabulo ToRNEAMENTA dicuntur, eorum 
initia arceſſunt. Priorem ſententiam tuentur Hen. Spelmannus (o), Gul. 
Camdenus (), Jo. Seldenus (), Jo. Schefferus (7), & multi alii. Ad poſte- 
riorem magis inclinat Claud. Meneſtrerius (/) ſcriptor Gallus, in re antiqua- 
ria, præſertim heraldica, eruditiſſimus. Utcunque verò hæc ſe res habeat, 
id apud omnes ferè cordatos de hac re ſcriptores in confeſſo eſt, inſignia 
hæcce gentilitia, fixa & hereditaria, qualia apud omnes Europæ gentes nunc 


in uſu ſunt, non niſi undecimo ſeculo originem cepiſſe. Rem verò ipſam 


extra controverſiam ponunt antiquiſſima Principum nobiliumque virorum 
marmora ſepulchralia, ſigilla, nummi, ædificia, in quibus nulla ejuſmodi 
inſignia ante illud ſeculum inſcripta reperiuntur. Et ut exemplis res aperti- 
or evadat, apud Gallos in ſigillis ſuis lilio, ſed unico, primus uſus eſt Ludo- 
vicus VII. Junior cognominatus, qui regnare cœpit anno MCX XXVI. quem 
ritum ejus filius Philippus Auguſtus & pronepos Ludovicus IX. ſecuti ſunt. 
At Ludovicus VIII. Philippi Auguſti filius, licet unicum interdum in con- 
traſigillis ſuis lilium adhibeat, ſæpiùs tamen plura, numero haud definito, 
inſcripta gerit; qui mos per omnes ejus ſucceſſores (Ludovico IX. excepto) 
ad Carolum VI. qui primus eorum numerum ad tria redegit, eſt continua- 


arma Scotiæ gentilitia, qualia in hunc uſque diem exhiberi ſolent. Et quamvis in eo Gulielmi ejus patris 
(quod in hoc volumine tab. 26. conſpicitur) ſigillo clypeus plane nudus, ut in aliis priorum Regum, appa- 
reat; Alexander tamen Nisbetus, ob ſcripra heraldica in lucem edita celeberrimus, vidiſſe ſe teſtatur apud 
D. Rob. Sibbaldum in reſpouſione ad Rymeri epiſtolam ſecundam, p. 110. | diploma R. Gulielmi Philippo 
de Setoun datum, cui ſigillum ex cera alba erat appenſum, cujus parte poſtica in ſcuto inſcriptus erat leo 
erectus gemino liliorum ordine circumſeptus. De tali ſigillo non eſt quod ambigatur, cum illud in char- 
trophy lacio illuſt. Comitis de Wintoun adhuc aſſervari tradat idem Nisbetus. Veriſimile autem videtur 
Gulielmum noſtrum Ricardi I. Angli (quocum conjunctiſſimè vixit) exemplum imitatuin, confracto pri- 
ore, hoc ſecundum ſigillum, adſeitis tum primùm — inſignibus, conficiendum curäſſe. 

(7) Scotichron, lib. 2. cap. 12. edit. Hearn. (in) Lib. 1. fol. 7. (u) Vide Spelmanni Aſpilogiam, 
p. 36. 43. 44. (0) Aſpilog. p. 35. (p) In Reliquiis, tit. Armozies, p. m. 180. (4) In titt. Ho- 


noris, part. 2. cap. 8. (r) De antiq. regni Suecici inſignibus, cap. 3. p. 24. (/) De origine des 
Armoiries, cap. 4. 


tus 


D R ＋ F 4 T 1 0 


tus (2). Apud Anglos primus in ſigillo ſuo leonem depictum habet Ricardus 
ejus nominis primus (, Guliclmo noſtro tempore xqualis. Idem poſtea ex 
terra ſancta domum reverſus novum ſigillum, cui tres leones inſculpti erant, 
ſubſtituit. Sed neque hoc inſigne apud Anglos tum fixum ac proprium fu- 
ifle videtur. Matthæus enim Pariſienſis (x), corum temporum ſcriptor æqua- 
lis, zres, non leones, ſed leopardos tranſeuntes ejus Ricardi fratris filio Henri- 
co III. ab Imperatore Friderico II. in ſignum regalis clypei miſſos ſcribit circa 
annum MCCXXXIV. Idemque forte exiſtimandum de ſigillo Roberti Fri- 
ſonis Comitis Flandriæ anno MLXXII. in quo leonem erectum inſeriptum 
exhibet Oliv. Vredius (y), quod inſigne ex ingenio arreptum, non hereditari- 
um fuiſſe, exinde colligere eſt, quod illud a proximis quinque ejus ſucceſſori- 
bus omiflum primus reſumpſerit Philippus Elſatius, circa annum MCLXIII. (2). 
Quod ad Suecorum Reges attinet, Magnum Ladulam primum eſſe, cujus ſi- 
gillis regni inſignia; 1. e. tres coronas inſcriptas viderit, uni anno MCCLXXV. 
alteri MCCLXXVIII. teſtatur Schefferus (a). Ea ipla inſignia Daniæ Re- 
ges (unde gravibus inter eos & Sueciæ Reges bellis & contentionibus materia 
eſt data) ſibi aſſumpſerunt, ſed (ut monitrafle idem Schefferus () videtur) 
non ante annum MDXLVIII. Denique ex occidentalibus Imperatoribus, 
primus (Heineccio (c) teſte) ſigilla ſua aquila exornavit Ludovicus Bavarus 
circa annum MCCCXIV. Sigiſmundus autem ex duabus aquilis (quz antea 
ad utrumque throni latus erant collocatæ) unam conflavit, ac bicipitem fe- 
cit, Inſignium autem qualia ſupra deſcripſimus nummis imprimendi conſue- 
rudo, non niſi multò recentiùs, id eſt, decimo quarto aut decimo quinto ſe- 
| culo (ut poſtea, cùm de ca re agetur, oſtendemus) invaluit (4). Qua etiam 
xtate {ymbola è floribus deſumpra, ut roſa ab Angliæ, carduus a Scotiæ Re- 
gibus, uſurpari ccepta, I | 
|: tx iR Cæterum, priùs quam hanc de ſigillis materiam dimittam, ſilentio haud 
f duda Prætereundum duxi validifimum (ut mihi quidem videtur) argumentum, quod 
Il] fedcris Gal- nobis ad feederis, cujus fæpiùs meminimus, Gallo-Scotici antiquitatem con- 
15 Hude lirmandam ſuppeditat præfatum Alexandri noſtri II. (&, fi Nisbeto fides ha- 
| benda, cjus patris Gulielmi) ſigillum. Quo enim aliò pertinere poſſe exi- 
ql ſtimandus eſt duplex ille, quem ei tum in ſcuto, rum in ephippio inſcriptum 
cernimus, ordo five tractus liliorum leoni circumdatus, niſi ut gemino hoc 
1 ſymbolo, hoc à Gallis pridem, illo a Scotis tum primum pro regali inſigni 
| recepto, veteris illius ac tum vigentis inter utramque gentem amicitiæ me- 
moria, quam publice fieri poſſet, poſteritati conſignaretur. 

Atque hac ſunt quæ de ſigillis, noſtratium in primis, dicenda habuimus. 
Si quæ alia lint in iis magis particulatim notatu digna, ea in ſingulorum di- 
plomatum & ſigillorum Indice, quatenus neceſſarium videbitur, attingemus. 


(t) Vide Mabillon. R. P. lib. 2. cap. 16. G to. & lib. 5. p. 430. & Spelmannum in Afpilogia, p. 37. 
1 Cu) Spelmannus, lib. cit. p. 45. Nicolſonus, biblioth. Angl. hiſtor. p. 178. duos leones Ricardi I. ſi- 
gillo inſcriptos ſcribit: idque prius de priore ejus ſigillo affirmaverat Spedius hiſt. Angl. p. 479. At ego 
nnicum tantùm, tum apud Spedium, tum apud Sandfordium, geneal. RR. Angl. p. 55. Ricardi oor in- 
ſeriptum reperio : alterum igirur illum aut nullum, aut curvatura elypei oculis noſtris ſubductum fateri ne- 
_ cefle eſt. Quod autem reverendiſſimus Nicolſonus, Joannem Ricardi fratrem primum tres leones in cly- 
peo ſao geſtaſle ſcribat, animi falſus videtur: prædicti enim Spedius & Sandfordius locc. citt. tres leones 
ſecundo illi Ricardi ſigillo inſeriptos palam præferunt. (x) Hiſt. Angl. edit. Londin. 1684. p. 351. 
60 Sigill. Com. Flandr. p. 6. (2) Vide eund. p. 19. (a) De antiquis regni Sueciæ inſignibus, 
Cap. 2. p. 128. (b) Cap. 15. p. 191. (c) De ſigill. Germ. p. 113. (ad) Excipiendi tamen num- 
mi Suecici, in quibus antiquiſſunis remporibus expreſſæ cernuntur tres coronæ ejus regni inſignia; unum 
ejuſmodi memorat Schefferus, p. 125. Amundi vel I. vel II. circa annum 1018 aut 1034. alterum Ra- 
aldi circa annum 1129. Ar his longe vetuſtior eſt nummus, quem tribus coronis exornatum delineavit, 
& Olao Tretelliæ, qui circa annum DCCC. regnavit, afcribir Elias Brennerus in ſuo nummorum Sueo- 
Gothicorum theſauro, tab. 1. Ar cum eum nummum ex eorum genere, qui bracteati dicuntur, i. e. qui 
ex lamina tenui & ab uno tantum latere ſignatà conſtat, ipſe Brennerus agnoſcat; nulloque alio indicio 
præterquam lireri V, pro Ulf vel Ulaf, quod pro Olav veteres pronunciabant, in medio inſeriptä Regis 
illius nummum exiſtimet; dabit mihi veniam vir doctiſſimus, fi de tanta ejus nummi antiquitate nonnihil 
ſubdubitem. g 


5 


XLVIII. AD 


J P c 9 7 
„ SE, Crs i : a 


P\r 2 F 4 TI O. 67 


D poſtremam jam ventum eſt operis Anderſoniani partem, in Demummis | 
qua quotquot reperire potuit, ob vatictatem ſaltem notabitia, en. 

gentis Scoticæ numiſmata æri eleganter incidi, oculiſque quaſi viſenda expo- 

ni vir ingenioſiſſimus conſtituit: 3 demùm, ob materiæ cognationem, 

nonnulla noſtrorum Regum ſymbola heroica, ære itidem expreſſa, coronidis 

loco, placitum eſt ſubnectere. Et hæc quidem poſteriora, cùm ad documen- 

ta quædam moralia pulchris quibuſdam & argutis emblematibus animo inſi- 

nuanda præcipuè ſint deſtinata; nudam eorum recenſionem in fine exhiben- 

do re defungemur. At priora illa, cùm haud exiguum ad hiſtoriam illu- 

ſtrandam varioſque gentium mores & ritus cognoſcendos momentum adfe- 

rant, uberiorem paulld à nobis explicationem merentur. Hſt enim (ut Marq. 

Freheri (e) verbis utar) iliſſimum humane ſocietatis inſtrumentum, deque in- 

freni principatis non infimum, moneta : nam & ab omni avo ad Principes ea 

nominis vn —_ vulgandi ratio propria pertinuit; & admmiſtrationem rei pro- 

pemodam ſantte pre alus in republica cord: habuerunt. Celebre in primis nun- 

quamque ſatis laudaridum fuit hac in re veteris populi Romani inſtitutum, 

qui in nummis ſuis ſignandis, non ad publicam folim in commexciis exer- 

cendis commoditatem teſpexerint, ſed & eorundem nummorum ope nominis 

ſui rerumque a ſe geſtarum memoriam variis figuris imaginibuſque inſeriptis 
conſervare voluerint. At quamvis'ab eo tempore primarius ille, ſecundario 

hoc neglecto, in nummis cudendis ferè ſolus jam uſus retineatur; multa ta- 

men ſunt, quæ ex iſtis etiam ſequioris ævi numiſmatibus, & in ſe cognitu uti- 

lia, & haud parum ad hiſtoriam lucis conducentia peritus illorum inſpector 

deprehendat. Anxiam autem & pluribus deductam ſuper re numiſmatica va- 

riaque ejus præſtantia & uſu diſquiſitionem haud eſt quod quiſquam hic à no- 

bis exſpectet. Præterquam enim quòd hoc argumentum à tot illuſtribus o- 

mnique ernditionis genere præcellentibus viris jamdudum fit occupatum, pro- 

hibet inſuper tum ingenii noſtri in talibus minus verſati tenuitas, tum tui, 

Lector benevole, reverentia, quem metus eſt ne nimia hactenus in ſuperio- 

tibus prolixitate offenderimus. Nobis igitur impræſentiarum ſatis crit, quæ 

de re Scotorum nummaria (quam unam Ric tractandam ſuſcipimus) maximè 

memoratu digna occurrerunt, one & generatim exponere. | | 

XLIX. Primum itaque quod in nummis Scoticis conſiderandum venit, eft _ Quim an- 

ipſorum origo & vetuſtas. Et hic quidem fatendum eſt, nummorum apud {in * 

nos uſum ſeriùs multò quàm apud finitimas Saxonum, Francorum, Germa- 

norum aliorumque gentes receptum videri. Id inter alia penè perſuadet, 

quod cum qui de horum populorum nummis ſcripſere, multos oftendant ab 

eorum ay - us, antiquiſhmis temporibus, i. e. ſeculo poſt Chriſtum natum 

ſeptimo, ſexto, quoſdam fortè & quinto percuſſos; nulli tamen apud nos 

ante Alexandrum I. qui regnare cœpit anno MCVII. cuſi reperiantur. Fi- 

eri quidem poteſt, ut nummi à prioribus noſtris Regibus ſignati, aut uſu 

confumpti aut rubigine exeſi interierint, aut terri obruti viſum hactenus ef- 

fugerint. At eos pauciſſimos, neque Alexandri illius I. ætate multò antiqui- 

ores eſſe, hine propemodum apparet, quod cùm plurimi Romani, nonnulli 

etiam admodum vetuſti aliarum gentium nummi variis ſubinde locis caſu for- 

tuito eruantur, in nullos tamen nummos Scoticos iis quos diximus vetuſtio- 

res ſors iſta & occaſio impegerit. Priſco nimirum illo & rudiore ævo bore- 

ales crediderim hujus inſulz populos, in extremis quaſi terrarum finibus, pro- 

culque ab eo quem Romani ſecum arma luxum invexerant poſitos, & in 

ſumma propterea in rebus omnibus (primorum mortalium ritu) continentia 

vitam agentes, pecuniæ (quæ omnium ferè oculos ſuo fulgore jam perſtrin- 

git) uſum vel penitus ignoraſſe, vel parvo pretio habuiſſe. Poſtmodò vers, 


XLVIꝑ. A 


= B. 1 ie 


0.) De re monetat. vet. Roman. & hodierni apud German. imperii, in prafar. 
P cùm 


2 q 5 £ * 2 9 & 46. * * 
2 Sp > 2þ. 2 ha +- * * 7; 1 TAS * 93. 
PF Y - 


. 
— 


1 — == 


Hiftorico- 
tum noſtro- 
rum hac inre 
hal lucinatio- 
Nes. 


NF Io. 


cum A vicinis, five Britannis, five Saxonibus, aut forte etiam Romanis, ex 
mutuis hinc inde commerciis (quz antea rerum ipſarum commutatione per- 
agebantur) nummorum utilitatem eſſent edocti, haud alienum eſt exiſtimare 
eos paullatim in finitimorum hunc morem, pecuniæ uſu introducto, conceſ- 
ſiſſe. Cum autem, etiam apud gentes opulentiores, rara iis temporibus pe- 
cunia, raraque, præquàm nunc fit, rerum peregrinarum mercatura exerce- 
retur; hinc factum arbitror, ut multæ in ſolo minùs ubere degentes natio- 
nes, & in his Scotica noſtra, cùm nullos adhuc ſuos, five ob artificum, five, 
quod potiùs reor, ob argenti (cujus ferè ſolius in re pecuniaria tum & diu 
poſtea uſus erat) inopiam, cuſos haberent ; nummis aliunde, advectis, in em- 
ptionibus r c 21726 per aliquot, ut credibile eſt, ſecula, contentæ fu- 
erint. Hanc rem, præter ea quæ ſuperiùs diximus, haud leviter confirmat, 
quod in pecuniæ cumulis variis Scotiæ locis caſu effoſſis, longe plures Angli- 
ci quam Scotici nummi reperiantur ; certiſſimo argumento multò majorem 
pecuniæ apud Anglos quàm domi ſignatæ copiam in Scotia iis temporibus cur- 
ſum habuiſſe. | 

L. Non ſum neſcius haud paullò diverſam eſſe Hiſtoricorum noſtrorum de 
hac re ſententiam. Hector enim Botthius (/), quanquam Regis N 
temporibus aullam ſuiſſe apud Scotos pecuniam ſignatam affirmet, & diu poſt- 
ea ſub Caractaco Silurum duce (quem ille inter Scotorum Reges, ſed præter 
rationem, ut mea fert opinio, collocat) Brigantium, quos & Scotorum tri- 
bubus annumerat, omnes divitias in re pecuaria ſitas idem tradat (g); de 
Donaldo tamen cjus nominis primo agens (%, qui circa annum Chriſti na- 


ti CXCIX, regnum iniit, eum ait ummm argenteum aureumqie ſignaſſe, 


Scoti in 


nummis cu- 


dendis An- 
glorum con- 
ſuetudinem 
ſecuti ſunt. 


una parte ſulutiſeræ crucis, altera ſua ipſius eſſigie expreſsa, qud ſuſceptæ a ſe 
rimum inter Scotos Reges Chriſtiane pietatis memoriam ad a Fakes, garei. 
Addit vero (, noſtrates antea aut nulla pecunia ſigneta, ſed ejus loco mercibus 
commutationts causa, aut Romana aut Britannica in commercus uſos fuiſſe. I- 
dem ferè habet Jo. Leſlæus (4) : at Buchananus (J), gnarus hanc rem nulla 
idoneã auctoritate ſubnixam (quanquami Boëthius i mo/tris annalibus id pro- 
ditum afirmet) eam, uti par erat, flentio prætervehitür, nèque de ulla pecu- 
nia à priſcis noſtris Regibus ſignata uſpiam loquitur. De Donaldo = 
dem V. ſcribens, unt, inquit, qui putent monetam argenteam, quam 
Herlinam vocat wulgns, ibi (i. e. in oppido Sterlini) um excyſam. At eam 
monetam non à Donaldo Scoto (quod exiſtimavit reverendiſſimus ( Ni- 
colſonus) ſed ab Anglo-Saxonibus, qui eam Scotiæ partem in ſuam ditionem 
tum redegerant, excuſam innuit Buchananus ; id quod Botethius (#) & Le- 
ſlæus (o) diſertè tradunt. Ego rem totam, nulla alia ratione præterquam no- 
minis ſimilitudine ſuffultam, pro fabula habendam cenſeo; eoque magis 
quòd hanc pecuniæ Sterlingorum appellationem, non niſi aliquot poſt Guli- 
elmi Conquæſtoris deceſſum annos, apud ipſos Anglos invectam fuiſſe oſten- 
dat cl. Gul. Lowndeſius (p). | 
LI. Sed, ut, his miſſis, ad ea quæ magis ſpeciatim de re Scotorum num- 
maria ſunt dicenda progrediamur, illud nobis primum & pro fundamento 
quaſi habendum, Reges noſtros in nummis cudendis, aliarum gentium, præ- 


Lib. 2. fol. 20. a. Reverendiſſimus Carleolenſium Epiſcopus in bibliotli. Scotorum hiſtorica, p. 288. 
pro hac re teſtimonium adfert ex catalogo Regum Scororum Heet. Bocthii hiſtoriæ præmiſſo depromptum. 
At eum catalogum dubitat, vel potiùs aperte negat a Boerhio iplo ſcriptum eſſe, ex eo quod in duobus 
Regine Marie conjugibus finiatur. At nihili hec ratio eſt; quæ enim de Maria oo conjugibus illic 
habentur, a neſcio quo, in ſecunda ea Boethii editione, quam ille ſolam conſpexiſſe videtur, ſunt addita. 
Id autem extra dubium ponit prima ejus operis (quod Boëthio adhuc vivo prodierat) editio, in qua is Re- 
gum noſtrorum catalogus ad Jacobum V. iiſdem verbis expreſſus exſtat. Cæterùm, quæ de Reutha hic 
dicuntur in ipſa Boëthii hiſtoria loc. cit. videre eſt. Quod autem de nummis ex corio bubulo ab hoc Re- 
ge excuſis tradit Leſlæus, fabulis annumerandum. (g) Lib. 3. fol. 46. a. (+) Lib. 5. fol. 86. b. 
(i) Ibid. () Lib. 3. p. edit. Rom. 114. (7) Lib. 6. edit. Fribarnianæ p. 93. (m) Bibl. Scot- 
hiſtor. p. in marg. 289. () Lib. 10. fok 204. b. (o.) Lib. 4. p. 183. (In ſua relationè fire 
zentamine de emendandis argenteis Anglorum nummis, p. 16. ; 


cipuè 


4 . . l 4 4 of „ N 
r . bet I ITE. r . ITE * ax 
Fs er nee Lal I KY LEE Vande 


* 
* F 
9 
* 
2 
* 
7 
* 
m 
* 
7 
1 
. 


* 
, 1 $38 50 8 1 8 > 1 + 2 
di $2. L377 8-2 . = We * 3 2 Be 0" 2 * 1 * — - 
KT 2 1 foe Fi N 2 — * 3 9 7 * 


tos. 


err 


conſuetudinem jam inde ab initio fuiſſe ſecu- 
factã utriuſque populi nummorum inter ſc 


52 


cipuè finitimorum Anglorum, 
Id autem ex ſequentibus, 
collatione, patebit. | | 
Ac primò, Eadem erat apud utramque gentem, Anglicam dico & Scoti- 
cam, nummos computandi ratio. as | 7 5 50 
Fecundo, Eadem apud utramque per plurima ſecula ad nummos fabrican- 
dos metallorum puritas adhibebatur. | 8 | 
Tertid, Per aliquot ſecula, in ejuſdem nominis five ſpeciei nummis, non 
ſolim eadem utrinque materiæ quantitas five pondus; fed & eadem figura & 
craſſities ſervabatur. | | 
Quartò denique, Eodem ferè artificio nummi apud utroſque percuticban- 
tur. De his autem ſingulis, quò omnia apertiora fiant, paullò diſtinctiùs eſt 
agendum. Et, AP. | N 
LII. x. Quod ad nummorum computationem attinet, noſtri, ut & Fran- Qui r-to. 
ci & Angli, jam inde ab antiquiſſimis temporibus, omnes pecuniarum ſum- mis compu- 
mas ad tres denominationes (quas vocamus) retulerunt, libras, ſolidos & de- tandis_noſtr 
narios. Quamvis autem hz in pecunia numeranda appellationes candem fe- 


. re ſemper (g) inter ſe relationem five proportionem retinerent, id eſt, 12 de- 


narii ſolidum, 20 ſolidi libram, ut nunc, conſtituerent; longè tamen diver- 
ſa in his erat diverſis temporibus metalli tum puritas, tum etiam ac præcipuè 
quantitas five pondus. Antiquiore enim ævo apud Anglos, & proinde (ut 
poſtea oſtendemus) apud Scotos, non ſolùm argentum putiſſimum, 1. e. nullo 
ferè vel pauxillo admodum ære admiſto, in nummis adhibebatur; ſed & h; 
eorum appellationes vero nummorum ponderi (unde & originem traxerunt) 
generatim reſpondebant. Etſi enim non eadem ratione in nummis atque 
in aliis rebus numerandis nunc Angli utantur, illis quippe libra in 12 uncias, 
uncia autem in 20 denariata, vulgo Penny-weight (7), diſpeſcitur,) eadem ta- 
men apud cos libræ numerali ac ponderali tum inerat metalli quantitas, ve- 
tuſque ille denarius, five penningus, non ſolim nummi appellatio, fed etiam 


veri ponderis nomen fuit, i. e. vigeſimam unciæ & ducenteſimam quadrage- 


ſimam libræ ponderalis partem ethciebat. Unde & in hunc uſque diem id 

pondus denariatum, five Penny- weight. nuncupatur. Procedente autem tem- 

pore, partim Principum ipſorum egeſtate aut etiam aviditate, partim mone- 
tariorum & falſariorum fraude, magna in re pecuniaria apud pleraſque Europæ 

gentes facta mutatio eſt. Libræ enim nummariæ, quæ initio libram ponde- 

ralem gravitate æquabat, paullatim (antiquo licet nomine retento) pondus 
imminui, & puritas alieni & vilioris metalli admiſtione corrumpi & adultera- 

11 cœpit. | 0 | 8 

Quam male ſibi ſuiſque Principes his artibus conſuluerint, cum tot ea qe , De dungs 

re ſapientium virorum querimoniz exſtent (/), non eſt hujus loci diſſererk. mr 


lore, intrin- 

| | ſcco & ex- 
- FEY EET, | 17.2 12 TY Eh | trinſeco. 

(9) Franciſcus Blancius, in ſuo de nummis Francicis commentario hiſtorico, p. 94. 95. & 96. oſten- 

dit Caroli M. ætate libram Gallicam viginti ſolidos, ſolidum vero duodecim denarios in fe continuitle, 

£0que tempore libram computatitiam & ponderalem eandem fuiſſe. Sub Anglo-Saxonibus Regibus, ca- 

dem in libra computatitia, que in ponderali erat metalli quantitas: at non eodem quo Franci modo ejus 

partes numerabant; cl. enim Hickeſius, in difſert. epiſtolari, p. 3. libram Saxonicam 60 ſolidos ait com- 

plexam. At rectiùs, me judice, accutatiſſimus Gul. Fletwodus Epiſcopus Elienſis, in ſuo de moneta 

Anglica, cui Chronico pretioſo nomen fecit, libello, cap. 3. P. 27. & ſeqq. qui Camdenum, Spelmannum, 
Lambardum ſecutus, libram Saxonicam ex 48 ſolidis, ſolidum vero ex 5 denariis docet conſtitiſſe: 

quo pacto, ut id obiter notem, denarius, ut nunc, ducenteſimam quadrageſimam efficiebar libre partem. 

At Gulielmus Normannus, Francorum computandi ratione introductà, libram in 20 ſolidos diſpeſcuit: 

unuſquiſque autem ſolidus, interdum 16, communiter verd 20 denarios ex una uncia conflatos tum con- 

tinebat; eo autem tempore 15 unciæ libræ inerant. Hæc cl. Fletwodus, p. 35. Que tamen cum iis quz3 

proxima pag. 36. habet, haud fatis apte convenire videntur; illic enim eandem fuiſſe ſcribit libram An- 

glo-Normannicam ac Gallicam, quam 12 uncias, ſingulas 20 denariis conſtantes, efficere, Dufreſnii teſti- 

montd confirmat. (rJ De pondere illo quod vulgò Tricaſſenſe, five Trop-weight, appellatur, quo res 

pretioſiores menſurari ſolent, hic loquor: non vero de eo quod Averdupois nuncupatur, quod ad res craſ- 

las & pro mole viliores pendendas adhiberur. (/) Vide Bodinum de augmento & decremento auri & 

argenti, Carol. Molinæum de mutatione monetæ, quæſt. 100. 9 91. 92. 101. 105. &c. Klockium de, æ- 

Ario, lib, 2; cap. 84. Blancium, Prolegom. ad tractat. de moneta Francica, p. 19. & 20. & tractatu ipſo, 

p. 185. Jo. Evelynum de nummis grandioribus, p. 227. & ſeqq. & multos alios. 


LiTh 


- 


— ” _ 
—— — 
* IF. 


60 N F ATA 


Id folim hic obſervare convenit, ex hac monetz mutatione & depravatione, 
natam deinde eſſe duplicem nummos æſtimandi rationem, alteram ex intrin- 
ſeco, alteram ex extrinſeco ejus valore ſive pretio deſumptam. Eſt autem 
nummorum valor intrinſecus unus ſemper, & ubique ſibi conſtans, communi 
omnium ferè populorum conſenſu ſtabilitus, quo ſeiz. eidem auri vel argen- 
ti quantitati, ſive infectæ, five ſignatæ, idem pretium conſtiruitur; Mone- 
tæ verò extrinſecus valor eſt quem Reges & Principes ei pro arbitrio impo- 
nunt, & proinde non apud varias gentes ſolùm; ſed & eaſdem variis tem 
ribus varius & multiplex eſt. Porrò externus hicce monetz valot in ipſius 
forma & indicatura conſiſtit : internum vero materiz bonitate & pbndere 
| buia ft metimur. Hoc alio nomine legem five ligam vulgò appellamus. Eft autem 
monets liga. Liga metalli nota vel gradus propter viliorem materiam certã proportione ei 
admixtam. In auri igitur argentive puritate diſtinguenda hanc rationem mo- 
netarii inierunt: quamlibet ſciz. hujus illiuſve metalli maſſam in certos gra- 
dus five partes diſpeſcunt, aurum in 24, quas caractas, argentum in 12; quos 
denarios nuncupant. Hoc pacto, aurum meracum & ad ſummum gradum 
excoctum 24 caractarum puritatem habere dicunt. Si, pro auro, vigeſima 
quarta argenti vel æris pars admiſta fit, aurum 23 caractarum; ſi duodecima, 
22 ; ſi ſexta, 20, atque ita deinceps, appellant. Simili modo argentum pu- 
riſſimum 12 denariorum nomine vocitant : ft, argenti loco, duodena ris 
portio ſubſtituatur, xx denariorum ; fi ſexta, 10; ft quarta, 9, atque ita 
porrò, puritatem maſſæ ineſſe dicunt. Hi autem metalli gradus in partes 
minutiores variè à variis gentibus ſubdividi conſueverunt. Germani enim 
caractam in 12, denarium in 24 grana partiuntur (7). Galli in caractæ fra- 
ctionibus, quibus uſque ad 32 aſcenditur, notandis, eas exprimunt per 2, 4, 
8, 16, 32, duplicatis ſemper fractionibus præcedentibus, nec ullà habits ra- 
tione minutiarum inter eas interjectarum, veluti 3, 5, 7 & ſequentium (u): 
denarium autem in 24 grana, eaque rurſus in binas, — & octavas par- 
tes, ſubdividunt. At Angli caractam in 4 grana diſtribuunt: argenti autem 
probitatem metientes libram in 12 denarios, denarium in 20 denariata, vul- 
gò Penny - weight, denariatum in 24 grana diffringunt. Scoti verò (quod mi- 
rum) rejectà tum Anglorum, tum Gallorum conſuetudine, Germanorum mo- 
re caractam in 12, denarium in 24 grana, diſpertiunt; in granis autem di- 
videndis rarò ultra medias vel quartas partes, minutioribus ferè neglectis, 
In hoc tamen omnes conſentiunt, ut ex majore minoreve a- 
ieni metalli auro argentoque certis hiſce 19: 65 gating admiſta quantitate 
de corum vero atque intrinſeco valore conſtituant. 
De pede Ex hac vilioris cum pretioſiore metallo commixtione ortum ac nomen tra- 
monet®. Xit, quem monetæ Pedem vocamus. Eſt autem Pes monetæ meta à Prin- 
cipe in nummorum materia attemperanda præſcripta, intra quam ex utraque 
parte (quoad ejus fieri poteſt) monetarii conſiſtere tenentur: Galli Pied de 
monnoye nominant, qui & monetam, cujus materiæ major minorve vilioris in- 
tertrimenti copia admiſcetur, debilem aut fortem, monnoye foible on fort appel- 
lant : unde & moneta, cum ad majorem puritatem revocatur, refortiata di- 
Remedium Citur. Huc ſpectat & illud, quod monetarii Remedium vocant, quã voce in- 
dati qud. telligitur defectus in certa auri argentive quantitate cudenda ſtatutis regiis 
permiſſus. Cùm enim vix, ac ne vix quidem fieri poſſet, ut præſtituti purita- 
tis vel ponderis fines in nummis conficiendis exacte ſervarentur, idcirco ma- 
giſtris monetalibus aliquot grana à Principe indulgentur, quibus à præſcripta 
lege impunè eis errare aut deficere licebat: unde & vulgari phraſi grana ve- 
niæ, vernacule Gꝛains of Allowance, utendi, ut mihi videtur, occaſio præbi- 
ta eſt, His in genere, majoris perſpicuitatis gratia, præmiſſis, 


"Ren RE © << oa A wc a aA aq mm d v£v2voc cc _CC_ ak 


r CC o iO DD aMAaa—<£©oTcoTow@u ea Acts  <<aie a a ao a aa e 


(t) Vide Budelium de re nummaria, cap. 8. & 10. (a) Vide Savotium de nummis antiq. part. 2. 
LIII. 2. 


I. 


. 2 


2. 


9 R AE FAT J 0. 61 


LIL 2. proximum eſt, ut ad monetæ Scoticæ Ligam diximus, ſive 
+ valorem intrinſecum, deveniamus. Eam autem initio odum puram & 
imz notz fuiſſe oſtendunt, præter rei ipſius experimenta, vicinorum An- 
— (quos noſtri in pleriſque imitati ſunt) nummi. Et quidem ex corum 
monumentis, præcipuè verò ex pactis inter ipſorum Reges & magiſtros mo- 
netales ea de re initis (x) conſtat monetam Anglorum argenteam (auream 
autem apud illos Edwardus III. primus, ut poſtea oſtendetur, feriri juſſit) jam 
inde ab initio, certè ab Edwardi I. ztate, 11 unciarum 2 denariatorum, five 
Penny-weight, exſtitiſſe, h. e. in * Tn libra 222 argenti puri denaria- 
tis, 18 æris denariata fuiſſe admiſta; five, quod eòdem redit, æris in pecu- 
nia ſignata quantitatem eam ad argentum inibi contentum, quam habent 3 
ad 37, rationem habuiſſe. Atque hanc legem omnes deinceps Anglorum 
Reges tenuerunt ad Henricum uſque VIII. qui poſtquam immenſas ab avaro 
patre congeſtas, & ex occupatis cœnobitarum redditibus quæſitas, immani 
luxu opes abſumpſiſſet, ut inopi ſuo ac laboranti ærario ſubſidium inde quæ- 
reret, peſſimo conſilio pecuniæ apud ſuos, ſextante primùm, deinde ſemiſſe, 
ac demùm beſſe æris immiſto, primus ſtatum corrupit: at omnium maximè 
jus filius Edwardus VI. qui, dodrantali æris intertrimento injecto, monetam 
— deturpavit. Unde inter Reginæ Elizabethæ laudes haud poſtrema ea 
habetur, quòd monetam publicam ad priſtinæ puritatis normam revocaverit: 
od prudentiſſimum conſilium qui ſequuti ſunt Britanniæ Reges conſtanter 
bi obſer vandum duxerunt. | 
Ut autem ad Scotos revertar, eos eadem ut plurimùm puritate qua Anglos idem olim 
nummos ſuos excudiſſe, non ſolùm ex regiis ea de re ſtatutis (de quibus poſt- gcfcerum 


Scoticorum 
ea) apparet ; ſed ex eo præſertim, quòd nummorum Scoticorum idem eſſet ac Anglico- 


apud Anglos & Scotos valor ad annum ferè MCCCLV. Ejus rei illuſtre que gene w- 
cumentum exſtat apud Rymerum, reſcriptum ſciz. Edwardi III. eo anno . 
ad Vicecomitem Northumbriæ, s ER NOVA MONETA SCOTIA DE PRO- 
CLAMATIONE FACIENDA, miſſum: quod cum & alia ad hanc rem perti- 
nentia complectatur, ided integrum in margine ſubjungere viſum eſt (). 
Paullò nimirùm ante hoc tempus, propter inopiam 1 quæ ex con- 
tinuis inter utramque gentem bellis, & Davidis noſtri II. in Anglia ca- 
ptivitate, magnopere erat abſumpta, haud modica, uti videtur, in nummo- 
rum Scoticorum tum pondere tum puritate facta mutatio eſt; unde huic E- 
dwardi III. edicto occaſio eſt data. Et quamvis haud multò p6ft, i. e. anno 
MCCCLXVI. ejuſdem Davidis noſtri II. lege præſcriptum eſſet, ut huic 


(*) Vide Nicolſoni bibl. Anglor. hiſt. cap. 7. Anonymi ſcriptoris nummorum Anglicorum hiſtoricam 
narrationem anno 1726. editam, p. 26. & ſeqq. Fletwodi chronicon pretioſum, p. 52. 53. 54- præcipue 
vero clariſhmi & accuratiſſimi viri Gul. Lowndes relationem five tentamen de nummis argenteis emen- 
dandis, ad theſaurarii regii Præfectos, anno 1695. perſcriptum & editum, 3 p. 19. ad 2 Rex 
Vicecomiti Northumbriæ ſalutem. Licet antiqua moneta Scotiz ejuſdem ponderis & allaiz ſicut fuit 
* moneta noſtra ſterlingi Angliæ ante hæc tempora eſſe conſueverit, propter quod in regno noſtro Angliæ 
habuit curſum ſuum: quia tamen quædam moneta dictæ antiquæ monetæ ſimilis & conformis, quæ in 
* pondere minor, & allaia debilior exiſtit, in dicto regno Scotiæ de novo eſt cuſſa, & in regno noſtro 
ſuum capit curſum; quod, fi diutiùs permittatur, in noſtri ac totius populi noſtri ejuſdem regni dam- 
pnum & deceptionem, ac dictæ monetæ noſtræ deſtructionem, cedet manifeſte; Nos, volentes hujuſ- 
* modi dampno & deſtructioni obviare, tibi præcipimus, quod ſtatim viſis præſentibus, in civitatibus, 
* burgis, villis mercatoriis, portubus maris & aliis Iocis, in Baliva tua, ubi melius expedire videris, pu- 
* blice proclamari, & ex parte noſtra firmiter inhiberi facias, ne quis ſub gravi forisfactura noſtra dictam 
* noyam monetam Scotiæ, jam cuſſam, vel cudendam, in ſolutione, cùm oblata fuerit, ut curſualem re- 
cipiat, aut recipere præſumat; ſer quod ſtatim, cùm oblata fuerit, ut curſum cum moneta noſtra capiat, 
in quorumcunque manibus moneta fuerit, areſtetur & nobis remaneat forisfacta. Volumus tamen, & in- 
by tentionis noſtræ exiſtit, quod unicuique liceat hujuſmodi novam monetam ad noftrum valorem ejuſdem 
4 mere, ita uod eam ad bullionem noſtram deferar, ibidem fundendam, & monetam de cuneo noftro ad 
3 valorem dietæ monetæ, fic fuſæ, prout moris eſt, recipiendam, & quod dicta antiqua moneta Scotiæ cur- 
Z ſum ſuum habeat prout ante hæc tempora habere conſuevit. Et fi quos, poſt proclamationem & inhibitio- 
4 nem noſtras hujuſmodi, inveneris dictã novi moneta Scotiæ, alio modo quim ut prædicitur, utentes, tunc 
Vs cum eadem moneta capi & areſtari, & eorum corpora in priſona noſtra ſalvò cuſtodiri, & nobis de 
b —— —4— facies; nos de 8 fic — Ac be prope moons 12 ues 

areſtari feceris, de tempore in tempus, fub figillo tuo, certifies diſti apertc. Teſte Rege, ap 
Weſtmonaſterium, duodecimo die Man. Per ipſum Regem.” Rymeri ala publica, tom. 5. p. 813. 


Q | malo 


62 PP R A FAT YC 
malo remedium adhiberetur, hoc eſt, ut de materia jam allata in regnum ino- 
neta fabricaretur, que in pondere & metallo æquipolleret monetæ currenti in 
Anglia (z); proximo tamen anno MCCCLXVII. ingraveſcente, ut credibile 
eſt, ex penſionibus pro Davidis II. redemptione ſolutis, pecuniæ apud nos 
raritate, ſtatutum eſt, ut, ſervata quidem eadem qua apud Anglos monetæ 
puritate, libra argenti minueretur in pondere decem denarus ponderis, fic ſcilicet 
quod de libra ponderis jam fierent viginti novem ſolidi, & quatuor denarn nu- 
merales (a). Quam ob cauſſam apud Anglos ab eodem Edwardo III. anno 
ejus regni 47. i. e. MCCCLXXIII. lege fancitum eſt, in hunc modum : 
 Poſtea, in- Pro eo quod gentes Scotie, per ſubtiltatem ſuam, bonam monetam argentt extra 
morum Sco- 7egnum noſtrum Anglie ſubtraxerunt, & in cunagium ſuum ad minorem valorem, 
ticorum fon qudm moneta Angliæ extitit, poſuerunt, & ſic currit in ſolutione in regno præ- 


— 2 ad grave dampnum & deceptionem noſtram, magnatum & totius commu- 

pud Anglos uitatis ejuſdem regni; ordinatum exiftat & concordatum, qudd moneta quatuor 

valor, denariorum de Scotia ponatur & currat in valorem trum denariorum, & de mi- 

nor: moneta juxta quantitatem : & ſi forte dicta moneta Scotie deteriorata ſue- 

rit, tunc moneta illa ſic deteriorata ponatur ad minus pretium juxta * 

detriment; (b). Neque inanis erat hæc in fine ſtatuti adjecta Anglorum cau- 

tio. Non multò enim poſt, aliquo certè tempore ante annum MCCCXClII. 

major adhuc in re Scotorum pecuniaria facta ponderis, quædam fortè & puri- 

tatis, deminutio. Uncia enim, quæ tempore Davidis I. viginti denarios, Ro- 

herti autem Bruſſii viginti & unum continebat, temporibus Robert: III. anno gra- 

i MCCCXClII. riginta duos denurios de ejuſdem Regis moneta contmere di- 

citur (c). Quamobrem 14: Richardi II. id eſt, anno MCCCXC. conſti- 

tutum eſt, ut groſſus, ſemigroſſus, denarius & obolus Scoticus non ampliũs 

ac demum quam dimidiatum eum valorem apud Anglos obtinerent (4). Ac denuim, 

prortus Pr9- creſcente indies apud Scotos nummorum pretio, five, quod eodem ferè redit, 

rumin An- majore ſemper atque . ponderis, fortè etiam & puritatis facto decre- 

mento, prohibitus prorſus in Anglia eſt eorum curſus, conſtitutumque ut nul- 

la alia illorum quam argenti infecti ratio deinceps haberetur (e). 

Prodecre- At monetæ Anglicz in Scotia diſcurrenti contraria propemodum ſors ob- 

Dorum pete Venit, Etſi enim, quamdiu eadem puritas idemque pondus utriuſque gentis 

inrinſeco,, nummis conſtabat, idem quoque (uti par erat) iis apud utramque pretium 

Scotia num- permanſerit: at ſimul ac apud nos immutatus, magiſque ſaltem quam apud 

— Anglos (nam & ii, moderatioribus licet incrementis, pecuniz ſuæ valorem ſub- 

lor. inde attollebant) auctus fuit externus nummorum valor ; feri non potuit, 

quin brevi majus illorum nummis, quam noſtris ejuſdem ſpeciei, pretium im- 

poneretur. Hinc factum, ut denarii, groſſi aliique Anglici nummi, qui ad 

annum ferè MCCCLV. eodem, ut diximus, pretio per utrumque regnum 

ambulabant, pro decreſcente intrinſeco noſtrorum præ illis valore, pluris 

paullatim apud nos æſtimari cœperint; ac primim tres illorum denarii, de- 

inde duo, poſtea unus, quatuor noſtris pretio æquipararetur: donec tandem 

circa annum MDC. eò deventum eſt, ut libra, ſolidus & denarius Anglicus 

duodecim ejuſdem nominis Scoticos valerent; quod & etiamnum apud nos 

obtinet. Sed de hac monetæ Scoticæ, quum abſoluto, tum ad Anglicam 
comparato variis temporibus valore, magis ſpeciatim poſt erit agendum. 

Denum- LIV. z. Sub conſiderationem proximè venire debet nummorum apud nos 

Ro". figura & moles, Atque hac etiam in re, ut in aliis ferè omnibus, vicinorum 

ta  Anglorum exemplum «are 7:9; noſtri ſunt ſecuti. Quemadmodum enim a. 

pud illos, ita & apud nos, non exigui ſolum omnes, ſed & unius moduli 


per aliquot ſecula nummi erant. Neque enim tum alii quam ſoli denarii in 


(=) Statut. Davidis II. cap. 38. (Ca) Stat. ejuſd. Regis, cap. 46. (b) Vide Gul. Raſtalli ftatut 
Anglie, tit. moneta, tol. wm & - — acta 8 5 p. 41. (c) Vide ſtatuta Ro- 
berti III. cap. 22. (d) Vide ſtatuta Richardi II. cap. 12. (e) Vide ſtatuta ejuſdem Regis anno 
MCCCXCIIL cap. 1. | 
tota 


D RX A FAT J 0. 63 


tota Britannia nummi cudebantur: quos propterea figura exili, & admodum Nulli an 
tenui fuiſſe oportebat, cum eorum pondus 24 grana, i. e. vigeſimam unciæ Hane 02 


partem, non excederet, rarò autem ultra 2 2. aſſurgeret ( f). Cæterùm, pro — — 
minoris pecuniæ commoditate, ütlem denarii per duplicem crucem, ad ex- lanummiex- 
tremum nummi limbum ejus rei gratia pertingentem, primùm in binos ſemi- Cut. 
circulos, ſinguli deinde ſemicirculi in duas itidem partes confringebantur : ita 
ut denarii ſemicirculus oboli, dimidiatus autem ſemicirculus quadrantis vicem 
præſtaret. Atque rudem huncce & inſulſum morem ad annum MCCLXXIX. 
durafſe ex antiquo carmine notat Stowius ( g), quo Eduardus I. Anglorum 
Rex obolos atque quadrantes orbiculares conficiendos præcepit. Neque. du- 
bium eſt, quin circa id tempus Anglorum imitatione minutiores hi nummi 
eadem itidem forma apud nos cudi cœperint . FEE 
Denarii autem ipſi (ut ad eos regrediar) jam olim Herlingi, live — |. Denarii 0 

ex eo ſunt appellati, quòd eorum optimi excoctores & cuſores & Boruſſia, & unde dell. 
quæ regio Angliæ ad orientem objacet, advenerant () Atque ob illorum 
nummorum ſummam probitatem deinde invaluit, ut ſterlingorum nomine 
non ampliùs nummi ipſi, ſed ipſorum liga ſive valor intrinſecus ad antiquam 
eorum ab orientalibus hiſce artificibus fabricatorum normam conformatus in- 
telligeretur: unde & nunc per libras ſterlingorum, ſive ſterlingenſes, pecu- 
niam primæ illius ſeu optimæ notæ vulgò deſignamus. 

Quamvis verò denariorum cudendi origo ad Scotos ab Anglis primitùs fu- De cu 
crit derivata, ambigi tamen poteſt, utri, Angline an Scoti, nummos illos * 
—— denariorum, quos Franci Gros, Germani Groſche, nos Craſſos (H, cake Ver. 
ve Gꝛoats, appellamus, priores excuderint. Jo. quidem Spedius (/) groſſi 
ab Edwardo I. Anglo percuſſi figuram exhibet. At eum nummum Edwardi 
potiùs III. aut IV. certe non l. illius eſſe oſtendit cl. Nicolſonus (n), qui 
nullos idcirco illius ſpeciei nummos ante Edwardum III. percuſſos affirmat. 
Multi autem exſtant Davidis noſtri II. qui ei Edwardo tempore erat æqualis, 
nummi groſſi variis locis percuſſi; multi etiam qui Roberti nomen mils pa 
tum in nummophylacio JCtorum Edinburgi, tum alibi conſpiciuntur. Sed 
quotus ille Robertus fit, haud adeò proclive eſt ſtatuere. Reverendiſſimus 

uidem Nicolſonus (), ejuſque auctoritate ductus Jac. noſter Anderſonus, 

qui ob eam præcipuè rationem omnes groſſos Roberti nomine inſcriptos pri- 
mo illi, ſive Bruſſio, abjudicant, quòd nulli ejus generis nummi tum eſſent 
in Anglia — eos qui Regis faciem quaſi dimidiatam & dextrorſum 
tuentem exhibent, Roberto II. eos verò qui Regem pleno ac directo vultu 
aſpicientem referunt, Roberto III. adſcribunt. At ſollertiſſimus nummorum 

omne genus, præcipuè Scoticorum, collector & explorator Jacobus Suther- 

landius, Botanices ante aliquot annos Profeſſor Regius, non dubitat priores 

illos Roberto noſtro I. imputare (o). Quanquam enim pleraque omnia ad 

rem monetariam ſpectantia Anglorum imitatione ad Scotos noverat eſſe tra- 

ducta, nihil tamen impedire is exiſtimabat, quo minus ex vetuſta illa inter 


utramque gentem amicitia noſtri etiam nonnulla à Gallis proximè arripue- 


Cf) Anonymi nummorum Anglicorum hiſtoria. p. 6. (g) Hiſt. Angl. p. 200. At vide accuratiſſi- 
mum Fletwodum chron. pretioſ. p. 46. qui ex Sim. Dunelmenſi oftendit obolos ſaltem Henrici I. tempo- 
re rotundos factos. Cl. etiam Nicolſonus, bibl. Scot. p. 307. ſe habere ait nummum parvulum, quem 
obolum Davidis I. eſſe conjectat. Verùm cum, ipſo referente. 14 grana penderet, ego potius denarium 
puto eſſe Davidis II. multum à margine detritum, vel acciſum. Certè, cum nulli denarii tum cuſi 24 
grana excedant, pauci 22 (ur ſupra notavimus) ſuperent, vix credendum eſt eorum dimidia 14 grana pon- 
dere æquaſſe. (b.) Proſtant in hoc volumine Alexandri noſtri III. & Joannis Ballioli (qui Edwardo I. 
Anglo ovyxporu eran*) oboli ſeu ſemidenarii, quos Franci & Angli, & (uti credibile eſt) etiam Scoti, a- 
lio nomine Maillas, tive Mailles, appellabant : de cujus vocabuli erymo conſule Dufreſnium. Ci) A- 
lias de hujus vocis origine conjecturas videſis apud Spelmannum, Dufreſnium alioſque in gloſſariis, Lown= 
deſium in tentamine, p. 15. Nicolſonum in bibl. Angl. hiſtor. p. m. 253. &c. At hæc mihi (non ob- 
ſtantibus quæ Nicolſonus contra adfert) omnium vero ſimillima videtur. ( i. e. Magnos, quod ma- 
xim1 tum moduli hi nummi erant, ſic dictos. (1) Hiſt. Angl. p. 541. (m) Bibl. Angl. hiſt. p. 255. 
n Bibl. Scot. hiſt. p. 310. (o) In catalogo nummorum à ſe collectorum, quos ab eo magno ære 
redemptos inclytum Juriſconſultorum Scoticorum collegium in ſua bibliotheca reponi voluit. 


rint. 


64 P R A FAT 1 0. 
rint. Gallos autem ejuſmodi nummos groſſos diu ante Roberti I. ætatem fa - 
bricafſe oſtendit Fr. Blancius, qui eorum primum auctorem, non Ludovi- 

cum IX. (quod pleriſque erat perſnaſum) ſed Philippum Auguſtum, qui re. 
gnare cœpit anno MCLXXX. conſtituit (). Sutherlandio opinionem ſuam 


nonnihil confirmare viſa eſt litera B capiti Regis in quodam ex his groſſis 
ponè adſcripta, quam ille pro prima nominis Bruſſii accipiendam arbitratur. 
Certè fabricæ monetariæ locus ito elemento ſignificari nequit ; cam is groſſus 
Taoduni ſe cuſum indicet : neque ut artifex — ro prima ſui nominis li- 
tera tam conſpicuæ nummi parti imprimeret ſatis — multi exiſtimabunt. 
Sed neque prorſus exploratum eſt, Edwardum III. Regum Britannorum pri- 
mum groſſos excudiſſe, cùm in prædicto JCtorum nummophylacio duo ex- 
ſtent nummi ſemigroſſi, alter Alexandri noſtri II. alter Edwardi I. Angli (), 
ut proinde haud abſurdum ſit creditu, integros groſſos (etiamſi ii jam inter- 
ierint) ab iis Regibus fuiſſe percuſſos. | 

Cæterùm, hi grofſi, five a Roberto I. five ab ejus filio Davide II. fic in- 
troducti, maximi apud nos moduli nummi perſtiterunt ad Reginz Mariz uſ- 
que ætatem, qua nulla ampliùs groſſorum, ſemigroſſorum, — aut 
ſemidenariorum in Scotia cuſorum mentio fit. Ab eo ſciz. tempore, ut re- 
&e colligit cl. Nicolſonus (7), argenti pretium (quod indies ſub ſuperioribus 
Regibus creſcebat) adeò ſupra modum auctum erat, ut minutiores illi num- 
mi, qui à denariis nomen traxerunt, in deſuetudinem abierint, & qui dein- 
ceps apud nos nummi cudebantur, a ſolidis, five Hhillimgis, & Marcis (/), 


i. e. librarum computatitiarum beſſibus, appellari cœperint. Ita, circa idem 


tempus, atque ob eandem rationem, intercidente apud Gallos denariorum 
| Teflomes Memoria, in eorum locum libræ & ſolidi ſucceſſere. Nulla quidem ante Ja- 
quan0 PU cobi VI. initia in ſtatutis Scoticis mentio fit eorum nummorum, quos Galli 
& Angli 4 Regis capite iis inſcripto Teſtones nuncupabant : at eorum nomen 
matris illius ætate ſatis vulgare fuiſſe exiſtimat idem Nicolſonus (t). Certè 
nummos 2 Franciſci II. Galli, & Mariæ Scotæ ejus conjugis, in Sco- 
tia percuſſos, Teſtones diſertè nominat Fr. Blancius (. Eorum valor apud 
Anglos idem ſemper qui ſolidi, five ſhillingi : apud Scotos autem primim 
quinque ſolidorum, poſtea ſubinde auctus, ut inferins dicetur. 
lem num- Maria è Galliis anno MDLXI. ad ſuos reversa, & poſt quatuor annos Hen- 
RE 4a; rico Darnilæo nupti, cudi demùm apud nos cœpere grandes illi & unciali 
pondere nummi, quos tum Regales, [Rials, five Royals, ] nunc autem Coro- 
natos appellamus : quibus, ſi nummos honorarios (Medallas vulgò — 
Ducatones Hiſpanicos & Belgicos excipias, nulli jam, quod ſciam, tori Eu- 
| ropa majore modulo fabricantur. 
De aureis LV. De nummis Scotorum aureis nunc aliquid dicendum. Ac primum 


Scotorum 


nummis, ac eorum originem ultra Stuartinz ſtirpis imperium haud attollendum exiſtimat 
primùm de 


Lorum vetu- Cl. Nicolſonus (x). Antiquiſſimi quidem, qui apud nos aurei ſunt adhucdum 
ſtate. reperti, impreſſum Roberti nomen gerunt. At eum Robertum II. aut III. non 


(?) De moneta Francica, p. 160. (g Hic Edwardi I. ſemigroſſus eximiæ raritatis eſſe videtur, cum 
nemo quod ſciam ſcriptor Anglus de eo meminerit. (r) Bibl. Scot. hiſt. p. 319. ( Nulla frequen- 
tior apud Scotos in pecunia numeranda appellatio quam marca, neque ea apud Anglos tam veteres qua 


hodiernos non ſatis crebro uſurpata. Inter Anglo-Saxones initium cepiſſe videtur, atque ab illis primum 


pro pondere, deinde, ut nunc, pro nummorum certa denominatione accipi conſueviſſe. Ab Anglis ad 
Gallos tranſiit, regnante (ut vult Blancius, p. 19) Philippo I. circa annum 1093.. Inter eos autem 
ſemper pro pondere, i. e. 8 unciis, ſive librz beſſe, non vero pro pecuniæ appellatione, vox videtur a- 
cepta. Unde & in hunc uſque diem monetæ pondus 1 marcas potius quàm per libras apud eos nume- 
ratur. Vide Blancii tabb. nummarias, p. 314. &c. Id porrò hic obſervare licet, nullam unquam apud 
Apgics nummi ſpeciem marcæ nomine, vel ex auro, fuiſſe fignatam. Apud Scotos verò, regnante Jacd 
bo VI. cùm ſex libræ Scotice uni tantum Anglice equiponderarent, ſignatum primum eſt marcæ d 
dium, five nummus 6 ſolidorum, 3 denariorum, anno ſciz. 1572. ac demum anno 1601. cùm duplicatus 
eſſet prior ille libre Scoticæ valor, excuſe ſunt marce integre, ut & earum dimidiæ & quartz partes 
Sub Carolo autem II. cuſi ſunt duarum etiam & emer marcarum nummi, inſcripeis illis . hiſ- 
ce liii. 4 Cæterùm de marcis vide Dufreſuium, & Fletwod, chron. pret. p. 36. (i Bibl. Scar. hiſ. 
p- 319. (u De nummis Francicis, p. 269. (x) Bibl. Scot. hiſtox. p. 293. 


— — 


vero 


TE RT 


KF F. B 7 SP 


828 


SSS 


r 


2 R T FAT 1 0 


verò 1, eſſe, eodem argumento, quo in argenteis Robertorum nummis uſus, 
inde colligit vir eruditiſſimus, quòd Edwardus III. qui poſt Robertum no- 
ſtrum I. ſive Bruſſium, imperavit, primus apud Anglos ex auro nummos per- 
cuſſerit. Haud parum roboris huic ratiocinationi ineſſe diffitendum non eſt a 
at eam invictam prorſus & decretoriam nemo exiſtimaverit, cùm facile fieri 
potuerit, ut Scoti nummorum aurebrum feriendi conſuetudinem à Gallis (a- 
pud quos jam diu antea in uſu erant) primùm acceperint. Certe à Gallorum 
imitatione ad Scotos traducta eſt illa, quam in nummo aureo Roberti (quo- 
tuſquiſque is fit) cernimus inſcriptio, XPC. REGNAT:. XPC. VINCIT. 
XPC. IMPERAT. Primus enim, agnoſcente ipſo Nicolſono (0), hanc in- 
ſcriptionem (Legendam monetarii vocant) ad exemplum Gallorum in num- 
mis ſuis adhibuit Henricus V. Anglorum Rex, qui tamen non niſi ſeptem 
annis poſt Roberti noſtri III. & na obitum regnare cœpit. Verum, ne 
quid in hac re diſſimulem, ad cl. Nicolſoni ſententiam magis animus incli- 
nat, ex eo potiſſimim, quod nulli Davidis II. qui poſt patrem Robertum J. 
& multos annos regnavit, nummi aurei hactenus reperiantur. 

Aureos Scotorum nummos eidem olim, non puritate mods intrinſeea, ſed 
& externo valore five indicatura qua apud Anglos, percuſſos pluſquam credi- 
bile eſt. Ante Jacobum quidem 1. nihil de moneta aurea in actis noſtris pu- 
blicis habetur. Eo autem ad ſuos ex captivitate Anglica anno MCCCCXXIV. 
reduce, eodem anno in comitiis regni (a) ſtatutum eſt, ut moneta tam aurea 
quim argentea ad eandem tum bonitatis tum ponderis legem qua apud An- 
glos conformaretur. I | 

Eadem ferè aureis Scoticis quæ aliarum gentium, præcipuè Anglorum, e- 
rat iiſdem temporibus figura & moles. Omnes enim antiquitùs ampla lata- 
que ſuperficie, ſed tenui admodum & exili craſſitudine cudi conſueverunt. 
Primus apud nos Jacobus V. eorum figuram, aucta multùm craſſitie, ita con- 
traxit, ut ſub anguſtiore area majus quam veteribus illis pondus ineſſet. E- 
Jus certè Principis nummi aurei, quos Pileatos, vulgò Bonnet-pieces, voca- 
mus, ob hanc non ſolùm figuræ concinnitatem, ſed & cælaturæ artificium, 
adeò ſunt inſignes, ut haud ſciam an nulli alii, vel tum, vel hodie etiam to- 
ta Europa nummi à priſca illa Romanorum elegantia propids abſint. 

Quibus nominibus vetuſtiora illa Regum noſtrorum numiſmata aurea ap- 
pellarentur, haud ſatis liquidò conſtat. Credibile tamen eſt noſtros in hoc 
quoque ſecutos fuiſſe exemplum Anglorum, qui nummos ſuos aureos generali 
primùm vocabulo, vel Florenos (a), à Florentinis five Hetruſcis, qui auri ar- 


gentique flandi feriundi peritia aliis tum præcellebant; vel Nobiles, quod ex 


nobiliſſimo metallo, vel, ut alii, nobiliſſimo, i. e. puriſſimo auro facti eſſent, 
vocitabant. Olim etiam apud Anglos receptum eſt, ut nummi aurei iiſdem 
nominibus quibus argentei inſignirentur : nam Florenos, aut alios maximi 
tum moduli aureos, _ ; eorum dimidia, obolos ; quartas denique partes, 
— & Ferlingos, nuncupabant (0). Poſtea vero ex rebus iis inſcriptis 

i nummi nomina = ſortiti, Sic Angeli, five Angelati, ut & Angell, ab 
Angelo draconem conculcante iis impreſſo; Mobiles roſe;, à roſa Angliæ in- 
ſignibus circundata ; Regales & Supremi (vulgò Rials & Sovercigns), à pro- 
tome five icone regia, aut aliis ſummi imperii ſymbolis, ſunt appellati (c). 
Eadem ferè ratione Scotorum nummis aureis Hlorenorum vel Mobilium nomina 
primum impoſita crediderim. Poſtmodò vero Leonum appellatio, a leonis i- 


0 Pag. 2 f 2) Vide ſtatut. Jac. I. cap. 23. (4) Id olim commune erat omnibus nummis 
aureis nomen; | vide Blancium de moneta Franc. p. 9. & Nicolſoni Angl. bibl. hiſtor. p. m. 2 57. ] nune 
vero in pecunia computanda appellatio, qua Germani, Belgæ, Itali aliique, ſed diverſo hi & illi valore, 
utuntur. (I, Vide Fletwodi chronic. pretioſ. p. 20. & ſeqq . & Rymeri act. publ. tom. 5. p. 416. 424. 

c) Pari modo nummis Francorum aureis varia nomina; à 15 ris iis inſcriptis plerumque deſumpta, im- 


( 
ebantur : qualia erant Agnelli & Multone nels & Moutons,] ab agno vel ove; Maſſæ, | Maſſes 
25 8 „ LA. ,) ab agn ; Maſlz, [ Maſſes,] 


Pavillons,] à papilionibus five tentoriis; Scutati, | Eſcus, | a ſcutis; Co- 
ronati, | Couronnes, à cotonis, Ee . . : — 5 
R 


magine 


65 


De eorum 
pyrĩtate & va- 
lore; 


Aurcorum 
apud nos fi- 
ura & mo- 

CS. 


Quibus no- 
minibus au- 
rei noſtrĩ o- 
limappellati. 


rum nummis 


— — 


„ 


P R AE F ATI 0 


magine (quod gentis noſtræ inſigne eſt) magzs uſitata: eo certè nomine au- 
reos Scoticos, tum in actis publicis, tum in privatis conventionibus nuneu- 
patos invenio. Forte etiam, ut Darici olim & Philippi, hodie Jacobi, Ca. 
roli (d), Ludovici, Foannes, &c. à Regibus quorum imagines gerunt, ſane 
appellati, ita & Reges noſtri nummis ſua eſfigie impreſſis nomina fecerunt. 
LVI. Quo primùm tempore ærei apud nos nummi fabricari cœperint, 04 
mnino incertum : nulli certè mihi adhuc conſpecti fant Jacobo noſtto 111, 
antiquiores, Dubitari tamen vix poteſt, quin eorum apud nos origo paulls 
vetuſtior fit, ac forte ad Roberti III. aut II. ætatem referenda (e). Quod 
autem nulli 3 ſuperioribus hiſce Regibus ex ſequiore eo metallo euſi nummi 
jam reperiantur, ex eo præcipuè proveniſſe cenſendum; quòd, cum mole ad- 
modum exigua, ac præterea ex eo materiæ genere quod rubigini præ aliis 
maximè obnoxium > hi nummi fabricati eſſent, omnes vel uſu attriti vel 
ævo conſumpti deperierint. Hac autem in re non Anglorum (qui nullos ex 
mero ære ante Jacobi I. tempora () nummos cuderunt) conſuetudinem, ſed 
Hibernorum (g) fortè & aliarum gentium noſtri ſunt ſecuti. Apud Gallos 
quidem, jam inde à Ludovici ſaltem IX. temporibus introductum eſt mone- 
tz genus, quod illi Billonem appellant, i. e. argentum hand modics ris 
mixtura interpolatum. Hujuſmodi autem monetæ duæ erant apud illos ſpe- 


cies; quarum alteram Billonem ſuperiorem vocabant, ſub qua comprehende- 
bantur omnes nummi, quorum lex five intrinſecus valor infra 10 ad uſque 
denarios deſcendebat : alteri autem Billoni inſeriori nomen eſt inditum, cui 
omnes nummos, quorum lex infra 6 denarios erat, accenſere placitum eſt (þ), 
Utramque hanc Billonis ſpeciem monetam blancam five candidam appella- 
bant : quod nomen & nummis æreis argento ad fallendos vulgi oculos exte- 
riùs obductis, licet duorum denariorum legem vix zquarent, nonnanquam eſt 
attributum (i). Ab hoc diſtinguebatur moneta quam uigram ideò vocabant, 
quod æreus in ea color magis appareret (H. Quanquam verò nulla ejuſmodi 
billonum, five mixtorum nummorum, in antiquioribus actis noſtris publicis 
mentio fit facta, credibile tamen eſt Reges noſtros, jam inde à Davidis M. 
tate, pravi Gallorum aliorumque hac in re imitatione abductos, argenteam 
ſuam monetam majore quam oportebat æris admiſtione, quam allazam nomi- 
namus, coinquinafſe, Id ferè oſtendit quod ſupra protulimus Edwardi III, 
Angli edictum (J, quo pecuniz Scoticæ lex immutata indicatur. Ac licet 
poſtea Regum noſtrorum, ejuſdem Davidis II. (, Roberti III. (2), & Jaco- 
borum I. (o) & II. () ſtatutis præſcriptum eſſet, ut moneta Scotica eadem 
puritate qua Anglica fabricaretur ; vix tamen dubitaridum eſt, quin & iis 
remporibus, five Regum ipſorum diſſimulatione, ſive monetariorum aliorum- 
Ve — argentei apud nos nummi ſæpiùs ab hac quam lex præſcripſerat 
bonitate deſciverint. Certè inter alia a perduellibus civibus Jacobo noſtro III. 
objecta, hoc ei præcipuè crimini dabatur, quod monetam nigram, i. e. æream 


(4) Hi nummi ſunt ex auro puriſſimo ſub Jacobo noſtro VI. & Carolo I. tum in Anglia, tum in Sco- 
tia percuſſi; aliter aummi lati, ob majorem eorum quàm pro craſhtie latitudinem, appellati. Horum va- 
lor primùm erat 20 ſolidorum Anglicorum : poſtea Jacoborum ad 25; Carolorum ad 23 ſolidos grada- 
tim auctus. Cum autem improborum hominum in 1s vel tondendis vel adulterandis fraudes aliter co- 
hiberi nequirent, omnes hi nummi ad officinam monetariam deferri, ibique in novam monetam recudi, le- 
ge anno 1732. lati juſſi ſunt. Ce) Buchananus, lib. 12. p. 234. de moneta ænea a Jacobo III. culs 
icribens, © Cuderant, inquit, & id genus numiſmaris aliquot ſuperiorum Regum, ſed” magis ad uſun 
c neceflarium pauperiorum quam ad ſuum queſtum.” / Vide Nicolſoni bibl. Angl. hiſtor. cap. 7- 
tub fin. p. m. 267. Eruditiſhmus Thomas Cragius J. C. in libro ſuo MS. de duorum regnorum unione, 
cap. 5. hoc inter alia go adverſus hanc unionem objiciebantur recenſet, quod nulli tum eſſent apud An- 
glos nummi ærei excuſi, unde, fi idem poſthac apud Scotos atque apud Anglos futurus effer rei monetar? 
ſtatus, haud leve ad pauperes & tenuioris ſortis homines (ſublatis hiſce ad eorum uſus tam neceſſariis 
ære nummulis) damnum oriretur. Atque hic ratione impulſum credo Jacobum I. ut ex vili hoc metallo 
nummos apud Anglos feriri juſſerit. Quod & paulo ante ab Henrico III. Gallo factum, qui primus apud 
ſuos ejuſmodi ex mero ære nummos introduxit. Vide Blancium de moneta Gallica, p. 16. & 271. (s) 
Nummos æreos apud Hibernos olim pereuſſos apparet ex edicto Edwardi III. anno 1339. Vide Rymen 
act. publ. tom. 5. p. 113. ( Vide Blancium, p. 13. (i) Vide Blanc. ibid. ( Blanc- ibid. 
C/) Supra, p. 61. (Cm Cap. 38. & 46. (u)] Cap. 22. ' (0) Parl. 1. cap. 23. ( Farl. 8. 0 11 

5 pu 1 


W 


n . A * 4 y 0 - . * - 1 * <7 1 0 N us » 
j RIDE TT INLET FS, Fo POS, SAG nn 


7 Ea" > Ro — 


ieee 


P R A F A T_T 0. 
113 argenti portione admiſt4, excudi fecerit (). Et male quidem ceſſit 


oc Regis illius conſilium: non major tamen inde ei conflanda erat invi- 


dia (7), quam multis aliis Europæ Regibus, qui haud rarò iiſdem artibus, 


levare laborabant. - Cæterùm, id genus monetz nigrz a Jacobo noſtro III. 
percuſſæ diverſum erat à nummis illis, quos ex mero ære feriendos idem Rex 
in primis ſais comitiis juſſerat anno MCCCCLXVI. Tam quippe trium 
—— ſtatuto præſcriptum eſt, ut ad ſubditorum commoditatem, & ad elee- 
moſenas pauperibus erogandas, nummuli, free ſtipes; ex ere fabricarentur, quo- 
rum quatuor denarium conficerent, quibuſque ex uno latere crux $. Andrea cum 
voce EDINBURG1, ex altero corona cum R. Jacopus; incuteretur (V). Hos 
ejuſdem generis fuiſſe ait cl. Nicolſonus (i), atque ii ſunt quos illius ſucceſſores 
excudere perſtiterunt, quique regnante Jacobo VI. (ab Atchiſono quodam, cele- 
bri tum apud Scotos pecume fermmde artifice) ATCHISONORUM nomen acce- 
pere, ac non ita pridem, ii e. initio Carols II. pro quatuor BOTHUELII1S (%, 
fove ofto denariis Scoticis, diſcurrebant : nunc verò eorum uſus pronſus deſitus eſt. 
Hzc Nicolſonus : At veniam mihi dabunt ſummi viri manes; quod veritatis 
vi victus hac in re ab eo diſſentiam. Hi etenim Aichiſon: (quorum haud 
pauci adhuc exſtant) longe ab zreis illis Jacobi III. nummis (quorum etiam 
nonnulli adhuc fuperſunt), ut mole, ita & valore erant diverſi: Archiſonorum 
quippe magnitudo æreorum illorum pluſquam quater exſuperat. Valore et- 
iam tanto ferè illos hoſce ſuperaſſe oſtendit ipſum ſtatutum, in quo ut æreus 
ille nummus quartam tantum denarii partem valeret, præſcribitur. Incredi- 
bile autem eſt, ut qui Jacobi III. ztate denarii quadrantem nummus valebat; 
ad oo integros denarios, i. e. ad trigeſies & bis eum valorem, poſtea aſſur- 
geret. Quin porrò, ſi conjecturam in his facere liceat, ego Atchi/onos hoſ- 
ce propms ad nigram illam quam ſuprà memoravimus Jacobi III. monetam ac- 
ceſſiſſe exiſtimaverim. Subalbidus enim qui in his Auchiſonis ſe prodit color, 
argenti nonnihil eis admiſtum, vel quibuſdam fortè ſuperinductum, indica- 
re videtur. Et fortè ex eodem genere fuere Scotici illi ex ære nummi, quo- 
rum in Itinerariis ſuis meminit Fynes Moriſon (x) : Ex his autem, inquit il- 
le, alu Babees nominabantur, qui ſex olim denarios Scoticos valebant ; ali; 
Placks, qui quatuor ; ali denique Hard⸗heads, qui uno denario cum ſemiſſe e- 
rant Eſtimati. At hos omnes nuper (i. e. ante annum MDCXVII. quo liber 
iſte in lucem erat editus) ſablatos fuiſſe idem memorat. Vix dubium eſt quin 
ex his nummis quidam adhuc ſuperſtites ſint: ſed varias eorum ſpecies valo- 
reſque alios ab aliis diſtinguere mihi, fareor, in promptu non eſt. Cxteriim 
Jacobi noſtri VI. ætate primùm cuſi videntur nummuli illi zrci, deuarinm 
Scoticum, ſive duodecimam Anglici partem ſinguli valentes, cum hac epi- 
graphe, NEMO ME IMPUNE LACESSET. Quibus etiam ſimiles 
tempore Caroli I, & ſub initia Caroli II. apud nos percutiebantur. Paullò 
poſt ejuſdem Caroli II. ad ſuos anno MDCLX. reditum, primùm, quod ſciam, 
excudi cœperunt nummi zrei b110rum denariorum, vulgò Cwo-pennieg. Boddles 
& Turners ()) appellati; itemque ſemiſſes Scotici, Babees vulgò dicti, /ex 
denarios, ſive dimidium ſolidi ſeu ſhillingi Scotici, quales Angli Half-pennies 


e 


nenne CCC 9 


/ RD x 


(4) Vide Buchananum lib. 12. p. m. 234. Leſlæum lib. 8. p. edit. Rom. 322. Ferrerium Pedemonta- 
num in append. ad H. Botthii hiſt. p. 395. D. Humium hiſt. Duglaſſiorum p. 206. & 226. (r) Fer. 
Pedemont. loc. cit. Regem ait neceſſitatè adductum eam monetam ſignaſſe. Ninianus Winzetus in ſua 
velitatione adverſus Geo. Buchananum, p. 239. © Excudit, inguit, æream quandam moneram aliqui for- 
- lan neceſſitate impulſus, quam populus non libenter admiſit. Dicerem ego hic populum peccaſſe po- 
tius quam Regem.” Qin & bæc ipſa nigra moneta à tribus regni ordinibus curſum habere jubetur. 
Vide Jac. 3. parl. 5. cap. 1. ( Horum quidam in JCrorum Edinburgi (olim Jac. Sutherlandii) num- 
mophylacio exſtant. (t) Bibl. Scot. hiſt. p. 314. (u) A Bothuelio quodam nummorum apud nos 
Leriundorum artifice fic. dictis: quos corrypto ndunibil yocabulo yalgo Boddles nominamus. (x) Apud 
Nicolſonum, bibl. Scor. hiſtar. p. 327-, () Hoc nomen 4 Gallis deſumprum, qui monetam ſuam de- 
lem, i, e. magna æris admiſtione interpolatam, à Turonibys, qua in urbe ſepiſſime ca fabricari ſolebat, 
Sroſſos, denarios, & duplices — vulgo Gros, Deniers & Doubles Tournois, appellabant. 


- * N Ws En 


Rs ws Fas 


nun- 


neque minds in publicum damnoſo eventu, patrimonii ſui anguſtias ſub- 


— —— 
— — — 
a AL. a. Is 
* 
5 mY 


— 


2. — eo ISS. 7 — ä¼Z. wr — 


mis Scoto- 
rum mnemo- 


S R T FAT 1 


nüncupant, continentes. Hos, ut & hiſce ſimiles ſub Gulielmo & Maria ex- 
cuſos, uſus adhuc retinet : querunturque noſtri, jam inde; duorum regno- 
rum in unum anno MDCCVII. coalitione, ejuſmodi nummorum zreorum a- 
pud nos fabricationem prorſus intermiſſam; unde, prioribus illis magna ex 
parte abſumptis, haud leve in viliorum rerum commerciis exercendis egeno- 


rumque neceſſitatibus ſublevandis impedimentum injici tut. 

LVII. Priuſquam hanc de variis ex vario metallo nummorum Scoticorum 
ſpeciebus partem abſolvam, non ab re erit de nummis illis majoris moduli, 
= alii mnemonicos five hiſtoricos, alii honorarios & ſymbolicos, - vulgs 
Medallos & Medallones appellant, quædam adjicere. Et hie quidem minime 
mirandum, pauciſſimos ejus generis apud Scotos fuiſſe excuſos; cùm, ante- 
quam tota Britannia ſub unius Principis imperium veniſſet, rari admodum to- 
ta Europa, nedum hac in inſula ejuſmodi nummi percuterentur. Jo. Evely- 
nus Anglus, in doctiſſimo ſuo de Medallis libro, poſtquam inſignem ex ejuſ- 
modi numiſmatibus utilitatem capiendam expoſuiſſet, multum graviterque de 
ſuorum hac in re ignavia conqueritur, qui egregia Regum aliorumque apud 
ſe illuſtrium virorum facinora talibus monumentis exornare atque ad poſte- 
ros tranſmittere neglexerint (a). Hincque eſt quod ſedulus ille nummorum 
omne genus indagator & cognitor oppidò paucos medallos Anglicos ante Re- 
ginam Elizabetham in medium proferre potuerit (a). Sed hanc 1 qua eſt) 
culpam communem ferè Angli habent cum vicinis Germanis, Gallis, Italis, 
&c. apud quos mnemonici illi nummi haud multò frequentiores per ea tem- 
pora — : ut non temerè eruditiſſimus Chriſt, Schlegelius ſcripſerit () e- 


juſmodi nummorum uſum xvi: demim ſeculo invaluiſle, i. e. ut ego inter- 
pretor, pauciſſimos ejus generis ante id ſeculum fuiſſe excuſos. Primus au- 
tem nummum mnemonicum ſive medallum feriri apud nos juſſit Jacobus IV. 
cujus figuram ære expreſſam, ut & illius explicationem, cl. Evelyno (c) de- 
bemus, quem, cùm Anderſonus noſter. (utpote nunquam forte a ſe conſpe- 
&um). delincare omiſerit, hic denuò exhibendum cenſuimus, ow 


In antica autem hujus numiſmatis parte, thoracatà effigie (4) ſe ſiſtit Jacobus IV. 
vultum dextrorſum obvertens, caput corona duabus lamellis ſupernè clausa 
redimitus, humeris loricam uni cum equeſtribus S. Michatlis inſignibus in- 
dutam gerens. Epigraphe, T IACOBVS IIII DEI GRATIA REX 
SCOTORVM. Aversa parte inſcripta eſt columna Dorica, rupi vel tu- 
mulo propter mare innixa, cujus in epiſtylio Janus, five figura biceps, lau- 
reis ſertis ornata, duo ex oppoſitis partibus promontoria proſpectat. Supra 
bicipitem vox VTRVNQVE. Hoc numiſma excuſum putat Evelynus 
paullò ante funeſtam illam ad Fluidonem anno MDXIII, pugnam, in qua e- 


(z) Pag. 84. & 158. (a) © Imd, inguit ille, ead. p. $4. fi numiſmataquedam in duorum aut trium 
© nuperorum Principum inaugurationibus, natalibus, aut nuptiis percuſſa excipiantur, nihil fere quod ve- 
rum medalli nomen mereatur ante Carolum I. oftendere poſſumus.” ( De nummis Abbatum Herſ- 
teldenſium, p. 23. (e) Pag. 88. (a) Protomen five pectore tenus efformatam imaginem, quam vul- 
80 Bufte vel Bufta appellamus, thoracatam Me iem non uno loco nominat Plinius. 5 


gregius 


Ju oP ERS en oo a I 


n EG re ESO, 5 » 


' Fvit. 


egius ille Princeps cum flore Nobilitatis Scoticz fortiſſimè dimicantes occu· 
— — ex mnemonicorum genere, qui „ nos exſtat, eſt num- 
mus aureus Joannis Albaniz Ducis, at Scotiæ (ac 0 V. adhuc puero) Pro- 
regis, anna MD XXIV. percuſſus. In hanc quoque claſſem referenda vult 
cl. Nicolſouns (e) tria Jacobi illius V. numiſmata. At de his, ut & de aliis 
| Jam ſuperſunt ejus generis -a, Maria, Jacobo VI. Carolo I. & II. excu- 
fry as — exit. poſtea in generali nummorum Scoticorum recenſione di- 
cendi locus. nt ur 18 dn 2 1 fl 1193S E an = 
- LVIIE:Quarts denique, (ut ad monetæ Scoticz cum Anglica convenien- 
tiam ulteriũs explica progrediar,) quod ad nummorum apud nos fabri- 
candorum, artificium. ſpectat, neutiquam dubium eſt, quin noſtri eadem ra- 
tione, iiſdemque in genere inſtrumentis, quibus non vicini Angli ſolim, ſed 
& Itali, Galli, aliique in moneta ſua, exploranda; formanda, cudenda uſi fu- 
erint. Initio quidem, & per multa deinceps poſt collapſum atque à barba- 
ris gentibus occupatum Romanorum imperium ſecula, rudis admodum atque 
inculta erat tots Europa, nedum apud Scotos, monetæ fabricatura; adeò ut 
nummorum per ea tempora cudendorum artifices haud multum a vagis no- 
ſtræ ætatis vaſorum æneorum ſartoribus peritià differrent: atque haud {cio an 
& illi, aulici olim comitatùs partem facientes; nummos ubicunque Principes 
diverſabantur factitare conſueverint (). Id ut aliqua ex parte credam facit 
monetarii nomen, primis qui nunc ſuperſunt Regum noſtrorum Alexandri I. 
Davidis I. & Gulielmi (ut & illorum temporum Angliæ (g) Regum) num- 
mis ex averſa parte inſcriptum. Additum quidem eſt & oppidi nomen; ſed 
an illo locus ubi nummus ſit cuſus, an quo monetarius natus ſignificetur, 
haud prorſus aſſirmem. At cùm paullò poſt, monetarii nomine omiſſo, ur- 
bis ſolùm in nummis nomen memoretur, vero magis ſimile eſt in illis æquè 
ac hiſce percuſſionis locum indicari. Apud Anglos olim, ut & alios popu- 
los, non Regibus ſolim, ſed & quibuſdam ſummi ordinis, tam laicis quam 
eccleſiaſtieis, viris cudendæ monetæ jus competebat: at id, cùm multis in- 
commodis damniſque in re pecuniaria fenelt 
optimo conſilio ſubditis ademptum, ſoliſque Regibus proprium reſervatum 
Apud Scotos autem ſolus, quod norim, 8 jam inde ab initio 
pecuniæ feriundæ ex prærogativa regia jus ſibi vindicabat: ad quem etiam 
omnes auri argentique fodinæ ubicunque ſitæ jure regio pertinere dignoſcun- 
tur. Cæterùm, finitimorum Anglorum Gallorumque imitatione factum, ut 
variæ apud nos variis in locis fabricæ five ofticinz monetariæ conſtitueren- 
tur. Id veterum nummorum adhuc ſuperſtitum in primariis Scotiæ urbibus, 
Edinburgi, Aberdoniæ, Perthi, Bervici, Sterlini, Taoduni, Limnuchi, Bri- 
tannoduni, Roxburgi cuſorum inſcriptiones oſtendunt: quidam forte, qui 
jam perierint, aliis etiam in locis percuſſi. 
Præcipuum jam olim, atque à rei pecuniariæ primordiis, in nummis cu- 


511 


dendis inſtrumentum tudes erat five malleus, quo figuræ ſive imagines typis 


chalybeis inſculptæ metallo monetario, in laminas prius diſſecto, atque ad id 
pro monetæ formandæ pondere & magnitudine præparato, incutiebantur. 
Sed cùm inde ſceleſtiſſimo hominum generi facilis occaſio præbita eſſet num- 
morum ſic excuſorum oras accidendi, neque ullis legibus pœniſque hoc ma- 


De num- 
morumapud 
Scotos fabri- 
candorum 
artificio. 


ram aperire deprehenſum efler, - 


gis magiſque invaleſcens malum ſiſti poſſet ; tandem ſuperiore ſeculo, aut 


2 forte maturiùs, novum excogitatum eſt pecuniæ per molam & præ- 
um cudendz artificium; quo, & præcipuè alia circa idem tempus reperti 


Ce) Bibl. Scot. hiſt. p. 299. (J) Id de Carolo M. memorat Jo. Evelynus de medallis, p. 226. 
(Cz) Neque primis ſolùm ex Normannica ſtirpe Anglorum Regibus, ſed & pleriſque Anglo-Saxonum 
Principibus id moris fuiſſe oftendunt eorum nummi apud Obad. Walkerum, in ſua de hac re diatribe nu- 

ris Gul. Camdeni Britannig. editionibus præmiſſa, And. Fontanum in numiſmatis Anglo-Sax. illuſtratis, 
. ducatus' Leodienſis topograpk. p. 340. & ſeqq. Vide & Franc. Blanc. de mon. 


1 literas 


P REA F ATI C. 
literas vel crenulas nummorum marginibus imprimendi machinatione, im. 
robiſhmz huic fraudi frenum penitus eſt injectum. Qui primi egregiorum 
— inventorum auctores fuerint, haud prorſus compertum Pr. Blan. 
cius () molæ & præli in pecuniis cudendis artificium à populari ſuo Nicolas 
quodam Briotio repertum vult (i): quod tamen cùm rei apud Gallos mone 
tariæ præfecti compendii ſui gratia recipere nollent, Anglos, ad quos repulſe 
indignitate motus ſe contulerat, id ab eo edoctos primùm exercuiſſe idem 
tradit, Utcunque autem hæc ſe res habeat, utiliſſimam hanc nummorum fa- 
bricandorum rationem, non niſi regnante Carolo II. i. e. anno MDCLXIII, 
ad ſummum perfectionis apicem perductam ipſi ſcriptores Angli fatentur (j 
De pecu- LIX. Sed me tempus jubet, his miſſis, de vario variis temporibus pecuniz 
nie Scotice . N > * | 
variis tem. apud nos ſtatu, ac præſertim de continuis in ejus valore aliquot ſeculorum 
porivus ſtaru decurſu factis incrementis paullò preſſids inquirere. Quamvis autem hane 
rem multò quàm apud vicinos Anglos & Gallos obſcuriorem reddat tabulari- 
orum ad eam ſpectantium apud nos jactura, non deſunt tamen acta quædam 
publica aliaque documenta, quæ rei Scotorum nummariæ, ſi non prorſus cla- 
ram, aliquam ſaltem eamque non ſpernendam lucem conciliare queant. Et 
primùm priſcæ apud nos monetæ eundem fuiſſe ac apud Anglos tum intrinſe- 
cum tum extrinſecum valorem perſpicue apparet ex celebri illo quod ſuprà pro- 
tulimus (/) Edwardi III. Anglorum Regis edicto anno MCCCLV. promulgato. 
In eo enim diſertis verbis proditum eſt, amtiquam monetam Scotiæ ejuſdem fuiſſe 
ponderis & allaiæ ſicut furt moneta ſterlimgi Anghe, propter quod in regno An- 
gliæ habuit curſum ſuum. Hoc pacto, cùm Gulielmi Normanni & aliquot 
ejus ſucceſſorum Angliæ Regum temporibus (ut ex ejus gentis ſcriptoribus 
liquet) non ſolùm juſta ſua in nummis metalli puritas ſervaretur, ſed & idem 
Sub antiqui- Præter propter libræ computatitiæ eſſet qui ponderali valor : ita & apud Sco- 
dub gende, torum iiſdem temporibus Reges, Alexandrum I. (& ſiqui illo priores pecu- 
Alexandre l. niam apud nos percuſſerint) Davidem I. Milcolumbum IV. Gulielmum, A- 
Davidel. lexandrum II. & III. & Joannem Balliolum, eadem lex vigebat, h. e. eorum 
| nummi ex metallo non minus quam apud Anglos puro cudebatur, libraque 
computatitia apud hos æquè ac illos veram ferè libram pondere æquabat. 
Rem autem ſe fic habuiſſe præterea confirmat ſtatutum Reberti III. (n), in 
quo libra tempore Davidis 1. 25 ſolidos, vel, aliter, 15 uncias ponderare debu- 
e dicitur. Et paullò poſt, illius Regis tempore uncia 20 denarios continu- 
iſſe perhibetur. | p 75 

Sub Rober= Tempore autem Edwardi I. Angli, &, qui ei ætate ſuppar erat, Roberti no- 
tl. {tri I. paullum imminui monetz pondus apud utramque gentem cœpit. Ex 
libra enim argenti ponderali apud illos 20 ſolidi 3 denarii, apud nos vero 26 
ſolidi 4 denarii percutiebantur. Prius ab accuratiſſimo Fletwodo in chronico 
pretioſo (x), ls in prædicto Roberti III. ſtatuto traditur. At cùm un- 
cia illinc 20 denarios cum quadrante, hinc 21 denarios confeciſſe dicatur, 
exiſtimandum omnino videtur utrorumque uncias ejuſdem ferè ponderis fuiſ- 
ſe; Anglorum vers libram, quæ 12 uncias apud illos continebat, Scotici 
(cui 15 unciz tum inerant) quinta ferè parte leviorem exſtitiſſe. Id autem 
poſtulare videtur, non ſolum ſuperiùs memoratum Edwardi III. edictum, ſed 
& ſtatutum Edwardi I. (o), quo omni monetæ, præterquam ſuæ, Scoticæ & 

Hibernicæ curſus interdicitur. 


70 


þ) De monet. Franc. p. 302. Vide & Jo. Evelynum de medallis, p. 226. (Ci) Hier. Cardanus, 
referente cl. Evelyno p. 225. quendam Venetiis artificem memorat machinam diu antea excogitaſſe, qui 
una eidemque ſimul opera nummi ſignarentur, diſſecarentur & rotundarentur. Pulcherrimum quoque 
ejuſmodi inventum fabricæ monetariæ in Halis Teriolanis, qui nummi prælis imprimebantur, (quam ls 
vidiſſe ait anno 1 574-) eleganter deſcribit Steph. Fern. Pighius in Hercule Prodicio, LI, 4 
— lib. cit. p. 239. Gul. Lowndeſius in ſuo tentam. de emend. numm. p. 95. Rad. resbius 
cat. Leod. p. 377. Anonymi numm. Britann. hiſt. p. 112. (I) Pag. 61. (=) Cap. az. ( Fes 
52. (0) Apud Lowadeſium, in tentamine de emend. Angl. nummis, p. 7. 2 


Cæte- 


Load ene we, = 


P R AF AT 7 0 


Urterùm, Davidis noſtri II. ætate cuſa eſt illa apud nos moneta, quam 
Wwinorss pondbris 20 allame quam Anglicz, conqueritur Edwardus III. 
unde quatuer (ut ſupfa diximus) nummi Scotici pro tribus tantum ejuſdem 
generis Anglicis diſcurrere jubentur. Et quamvis poſt undecim ab eo tempore 
annos; i. e. C. N. MCCCLXVI. à Davide noſtro II. in comitiis ſuis præ- 
ſeriptum eſſet, ut nummi Scotici ad Anglicorum normam revocarentur, pro- 
imo tamen atino MCCCLXVII. proprer raritatem pecuniæ de argento, ſtatu- 
tum eſt, ut, ſexvatà quidem eidem qua apud — materiæ puritate, libra 

gemi minuereray in pondere decem denariis ponaeris, fic ſcix. quod de libra 


ar 
ponderis jam fiant 15 ſolidi & 4 denarii namerales (p). 


ondere nonnihil adhuc imminutos; vel majore zris mixtura vitiatos oſten- 
it illud (cujus ſuprà meminimus) Ricardi II. Angli anno MCCCXC. (qui 
Roberto — — II. ultimus fuit) ſtatutum, quo duo ejuſdem ſpeciei nummi 
Scotici uni duntaxat Anglico æquivalere præcipiuntur. 5 

Tempore Roberti III. anno MCCCXCCIII. auctum adhuc magis eſt num- 
— pretium, ita ut ancia de ejuſdem Regis moneta 32 denarios continuiſſe 

atur * ; 

Sub Jacobo noſtro I. ſtatutum eſt (), ut monetam ſuam Rex emendan- 
dam, ſimilique, ac Anglica erat, pondere & puritate feriendam præciperet. 
Ex hac lege, quæ primis Regis illius comitiis, annoque MCCCCXXIV. eſt 
lata, apparet monetam à proximè præcedentibus Regibus percuſſam deterio- 
ris quam oportebat notæ fuiſſe. Sed five quod hzc ipſa Jacobi I. lex non 
ea qua decuit cura fit obſervata, five quod pejor illa à prioribus Regibus ex- 
cuſa moneta curſum habere fuerit permiſſa, aut quacunque alia ex cauſa ; du- 
bitandum vix eſt; quin etiam ſub prudentiſſimo illo Rege, pecuniz apud nos 

retium nonnihil accreverit. Id penè perſuadent quz ſub ſequentibus Regi- 
bus quotidie invaleſcebant monetz augmenta. Nam, 

Jacobi II. tempore ſtatutum eſt (7), ut nova moneta monetæ Anglicæ ponde- 
re equals percuteretur, atque ut ex uncia combuſti argenti (ita enim argentum 
bene excoctum, atque ad juſtam puritatem redactum appellabant) 8 groſſi fe- 
rirentur, atque (eùdem ratione ſervata) ſemigroſſi, denarii, obols & quadran- 
tes ſcitumque porro eſt, ut horum nummorum duplicaretur valor, i. e. 4 
groſſus pro 8 denariis, ſemigroſſus pro 4, denarins pro 2 denariis, obolus pro de- 
nario, quadrans pro obolo diſcurrerent. Hoc anno MCCCCLI. regni ejus xiv. 
factum. Anno autem MCCCCLV. novi illius groſſi valor ad 12 denarios, 
ſimilique in minoribus nummis proportione, evectus eſt (). 

Primo Jacobi III. anno, h. e. MCCCCLX. cudi juſſi ſunt illi (de quibus 
ſuprà diximus) nummi ærei, as non multò poſt moneta (cujus itidem me- 
minimus) nigra, i. e. majorem partem ænea, unde ſceleratis civibus in im- 
merentem Regem inſurgendi occaſio inter alia eſt quæſita. In tertiis ejus co- 
mitiis, anno MCCCCLXVII. (7), groſſus Scoticus, quem coronæ nominabant, 
curſum pro 14 denariis habere juſſus; nigræque monetæ fabricatio ſub capi- 
tis pœna inhibita. Proximis comitiis, eodem anno atque intra paucos men- 
ſes celebratis (#), groſſus coronæ ad 12 denarios revocatur, Sextis comitiis, 
anno MCCCCLXXI. habitis, ut novus groſſus pravæ temperaturæ pro ſex 
denariis, ſemigroſſus pro tribus diſcurreret, præſcriptum eſt (x). Octavis co- 
mitiis, anno MCCCCLXXV. 12 groſſi ex una argenti excocti uncia eadem 
liga qui erat novus groſſus Anglicus, itemque denarii & oboli cjuſdem puri- 


(2) Hie verd haud levis ſcrupulus injicitur : nam fi hzc Dayidis II. libra ejuſdem ponderis erat ac li- 
bra patris ſui Roberti I. que 15 uncias totidem Anglicanis (ut modd diximus) ferè æquiponderantes con- 
tinebat; libra autem Anglica non pluribus quam 12 unciis, ut & nunc, conſtabat; cumque hoc pacto li- 
bra Scotica tribus unciis Anglici gravior fuerit, neceſfarid conſequetur Scoticos Davidis II. denarios An- 
glicis Ponderoſiores fuiſſe: quod mihi neutiquam fit veriſimile. Dicendum ergo videtur Scotos eo tem- 
Pore in nummis pendendis libri Anglici, non ſus, fuiſſe uſos. (g) Parl. 1. cap. 23. Cr) Parl. 8. 
Gaps 32+ ( Parl. 13. cap. 29. (7) Cap. 18. (Cu. Cap. 23. (x) Cap. 46. 5 
tatis, 


7 


Sub Davi- 
de II. 


De Roberti II. nummis hihil memoriæ proditum invenio : illos tamen Sub Rober- 


to II. 


Sub Rober- 


to III. 


Sub Jaco- 
bo I. 


Sub jaco- 
bo II. 


Sub Jaco- 
bo III. 


P Ri FAT I Q. 
tatis, illi 3 denarios, hi unum cum dimidio valituri, fabricati prripiun- 


tur ()). Decimis tertiis hujus Regis comitiis, anno MCCCCGLXXXNII. 

0 (juxta computationem Romanam MCCCCLXXXIV.) ſtatutum, ut aunimy; 

argenteus, pondere decimam unciz partem, & puritate veterem groſſum An. 

Ir; æquans, atque ex eadem materia ſemigroſſus excudęręntur, quorum il. 

e pro 14 denariis, hic pro 7 curſum haberet (z). Fodemque tempore præ- 

ſcriptum, ut nummus aureus feriretur, pondere & puritate nummo Angli 

co, Mobili roſe dicto, reſpondens, utque is aureus 39, groſſos argentevs pre- 

tio valeret (a). liſdem denique comitiis (4), omnes nummi 4 denatiorum, 

Placci vulgò dicti, five à monetariis regiis, five ab aliis. excuſi, ad ine 

revocari, duoque pro ſingulis probe monetæ denarii à magiſtris monetali- 

bus intra certum tempus numerari juſſttſf .d 

Sub Jaco Sub principio regni Jacobi IV. idem perſtitit, quod. poſtremis patris;ſui Ja- 

: cobi III. annis fuerat, monetæ Scoticæ pondus & valor. Anno enim regni 

ejus primo, C. N. MCCCCLXXXVIII. lege ſancitum eſt (c), ut ex una at- 

genti uncia 10 groſh, puritate veteri Anglorum groſſo æquales, ſingulique 

ro 14 denariis curſum habituri excuderentur : itemque, nummus aureus No- 

ili roſæ puritate & pondere par, qui 30 corum groſſorum valorem xquaret, 

Similiſque altero poſt anno de aliis Lr ney regula eſt præſcripta (4). 

Quartis ejus comitiis, anno MCCCCXCII. ſtatutum, ut nemo ;pecuniar 

regiam, licet à variis monetariis (e) percuſſam, propter fiſſuras, ſi mods ju- 

{tz puritatis exiſteret, repudiare auderet (), pœnà mercis aut pecuniæ recu- 

ſatæ amiſſione denunciata (g). Anno MDIII. initum matrimonium eſt inter 

Jacobum IV. & Margaretam Henrici VII. Angli filiam. Ex tabulis autem 

ca de re ſcriptis apparet, tres tum libras Scoticas uni Anglicæ æquiparata 

fuiſſe. Donatio enim propter nuptias a Jacobo pacta, quæ erat duarum mil- 

lium librarum ſterlingorum, ſex millia librarum monete nunc currentis & ha- 

bentis curſum in Hcotia facere & conſtituere expreſſis verbis dicitur (H. Hac 

ratione, monetæ Scoticæ valorem extrinſecum, infra eum quem ante aliquot 

annos habebat, nonnihil imminutum fuiſſe neceſſe eſt (. | 

Sub Jaco- Jacobi V. tempore nullam, ad monetæ Scoticæ legem quod attinet, com- 

* perimus auctoritate public factam mutationem. Clariſſimus quidem J. C. 

Thomas Cragius, in ſuo de regnorum Britanniæ unione libro (Y, ſe ah Hen- 

rico Balnavio Senatore (I) accepiſſe ait, toto pene Jacobi V. tempore denarium 

i Auglicum tribus tantum Scoticis æſtimatum: quod facile, PRopees vilioris ma- 
17 teriæ, qua Henricus VIII. tum Angliæ Rex, monetam ſuam vitiavit, admi- 

ſtionem, accidere poterat. Sæpius ſupra laudatus D. Jacobus Balforeus (m) 


1 1 p—_— aA a aa ans L EY CTY r 


"By &#S > X44 ry 8 MS a 


(3) Cap. 64 (z) Cap. 93. (a) Ibid. ( Cap. 97. (c) Cap. 2. (d) Parl. 2. cap. 17. 
e) Horum tres in ſtatuto memorantur Gilbertus Fiſh, Alexander Levingſton, & Joannes Currour. 
Cap. 40. (g) De hac re lex antea erat lata anno 1489. parl. 2. cap. 17. & parl. 3. cap. 37. & 
poſtea parl. 6. cap. 97. () Vide Rymeri act. publ. tom. 13. p. 57. 63. & 75. & illuſt. Comitis Ha- 
dintoniæ chartarum collectiones MS. in bibl. JCrorum Edinb. p. * & 386. (i) Cùm enim ex modo 
memoratis Jacobi III. & IV. actis, ex una uncia argenti moneta fabricanda eſſet, quæ pro 140 denaris, 
live 11 ſolidis, 8 denariis diſcurreret; apud Anglos vero eodem tempore, juxta Lowndeſii relationem,⁶ 
p- 41. & Fletwodi ex ed computum, chron. pret. p. 53. monetæ ex una uncia percuſlz valor 3 tantum 
ſolidorum 1 denarii & ſetnis eſſet: neceſſariò conſequitur libram Anglicam tres Scoticas cum ;; ampliùs 
libre partibus pretio exæquare oportuiſſe. Qui autem acciderit, ut monetæ Scoticæ extrinſecus valor, 
qui ad quadruplum ferè Anglicæ valorem excreverat, intra 12 poſt annos ad triplam cum eo collatus 
proportionem fuerit reductus, nullam præter alteram ex hiſce binis rationem comminiſci poſſum. Aut e 
nim Anglus monetam ſuam (licet id a nemine proditum inveniam) adulterari erat paſſus, quod ab ava! 
illius Principis moribus non abhorret; vel aliter ejus valorem auxerat : aut Scotus (contra quam alis 
fieri ſolebat) ſuæ pretium imminuerat. Id autem-quo facilius efficeret, præſtabat ingens frugum l 
ctuumque (cujus meminit Buchananus lib. 13.) ejus tempore proventus, potiſſimè vero quæſfuoſiſſinmnmm 
illa ex re piſcaria (quam Rex ille promovendam enixè curabat, vide act. Jac. IV. parl. 4. cap. 49.) 
ſacta mercatura : unde tanta ex regionibus exteris inveCta eſt auri argentique copia, ut (fi D. Jac. Bal- 
toreo id in ſuis annalibus MSS. referenti credimus) triplicata illis 8 in Scotia pecuniæ quanti- 
tas eſſet. C Cap. 5. p. m. 80. (1) Qui irf collegium judicum allectus anno 1 562. annoque 15068. 
unus erat ex legatis, qui una cum Jacobo Stuarto Moraviæ Comite, tum Scotiæ Prorege, cum legatis 
Mariæ Scotæ & Elizabethæ Anglæ, de illius Mariæ cauſa diſceptaturi, Eboracum mith erant. u 
In ſchediaſmate de re Scotorum monetaria ſui manu ſcripto, nunc in JCtorum bibliotheca ſervato : cu- 
jus etiam memiuit celeberrunus Nicolſonus bibl. Scot. hiſt. p. 292, 


, imperante 


PRAFA'TT 0 


* % 


imperante ſeribit Jacobo V. groſſos, quos Duglaſſianos vocabant, ro dena- 
rios, & Bubeot, vulgs Babees, 3 denarios valentes, uſu introductos. Sub 
illius Principis deceſſum argenti unciam 19 ſolidis 9 denariis, auri verò 12 
libris æſtimatam idem tradit. At luculentum multòque hiſce certius de mo- 


netæ apud nos illis temporibus valore indicium ſuppeditat conventio inter 


Gavinum Dunbarum Aberdoniz Epiſcopum, & Willelmum Sutherlandium 


de Duffus, die quinto menſis Auguſti, anno MD XXIX. i. e. Jacobi V. re- 


xvi. perſcripta; cui inter alias hæc memorabilis conditio eſt adjecta (% 

roviſo inſuper, quod ſi contingat monetam regni Scotre , ſeu creprefos alterius re- 
gui in Scotia curſum habentem, ad altins pretium levari, quam ut numc in ſolu— 
none capiunt, unde reverendus ipſe pater, ant heredes ſen aſſignati ſui quicun- 
que pauperioris aut deterioris conditionis efficrentur, in eo caſis obligo inquit 
Willelmus Sutherlandius] & aſtringo prædiclas terras meas de Queralwod & 
Lidget poſſeſſoribus quibuſtunque ttt aunui redditis ad ſolvendum pro qualibet 
marca E triginta duobus denariis unam unciam puri angenti, quod erit ad mi- 
nus alewyne penny fyne, (/. e. ad undecim denarios purum,) vel ejus verum 
valorem in uſual; moneta regni Scotie. Ex quibus verbis perſpicuè apparet un- 
ciam probi argenti 16 ſolidis Scoticis tum penſitatam. Cæterùm, reliquis xiii. 
quibus Rex ille imperium geſſit annis, credibile admodum eſt, nonnihil ad 
monetæ Scoticæ valorem incrementi acceſſiſſe. Id enim eventurum fore Ga- 
vinus Dunbarus cautelà hacce adjunctà augurari fe declarat; neque eum opi- 
nione falſum fuiſſe, quæ poſt in re apud nos pecuniaria ſecutæ ſunt mutatio- 
nes, oſtendere videntur. Etenim, | 


73 


Altero Reginæ Mariæ imperii anno, h. e. C. N. MDXLIV. una libra Sub Regina 


Anglica quatuor Scoticas efficiebat. Id palam teſtatur Indentura, five altrin- 
ſecus obligans inter Henricum VIII. Angliæ Regem & Matthæum Leviniæ 
Comitem 26. Junii ejus anni facta conventio (o), in qua Rex ille Margare- 
tam Duglaſham, ſororis ſuæ filiam, ex ſecundo ejus cum Comite Anguſiæ ma- 
trimonio genitam, nuptui Matthæo collocaturum pollicetur, daturumque do- 
tis nomine terras & prædia in Anglia ad valorem annuum 6800 marcarum 
Scoticarum, quæ ſumma ad 1700 marcas ſterlingorum diſertis verbis redire 
memoratur. Intra paucos poſt annos auctior nonnihil factus eſt Scoticæ pe- 
cuniz valor : 16. enim Martii, anno MDLV. i. e. ex computatione Ro- 
mana MDLVI. acto ſecreti conſilii (p) decretum eſt, ut ex uncia auri qua- 
tuor nummi aurei fabricarentur, ſinguli tres libras Scoticas valituri. Quod 


ſi eadem tum, — Jacobi IV. tempore obtinebat, inter auri & argenti pre- 


tia, proportio ſervabatur, oportet nummos ex argenti libra ponderali eo tem- 
pore factos 13 ferè libris numeralibus fuiſſe æſtimatos. Cùm autem eodem 
tempore apud Anglos ex libra argenti ponderali, 60 ſolidi (g), five tres li- 
bræ numerales, excuderentur, (quam Ned normam gens illa in hunc uſque 
diem retinet ; ) hoc pacto aliquanto plus quam quatuor libræ Scoticæ ad u- 
nam Anglicam conficiendam requirebantur (7). Mirandum vero eſt quantis 
ab eo tempore auctibus, & quam præcipiti gradu monetæ apud nos valor 
percreverit. Circa annum enim MDLX. una Anglica quinque librarum 
Scoticarum pretium xquiſſe videtur. Certè haud multò poſt, i. e. 22. De- 
cembris anni MDLXV. ex ado ſecreti conſilii feriri jaa eſt nummus ille 


(2) In chartulario eccleſiæ Moravienſis, quod in JCtorum bibliotheca ſervatur, fol. 118. b. Co) A- 
pud Rymerum act. publ. tom. 1 5. p. 29. r etiam uu ſuper hac re annotat Reverendiſſimus Rob. 
Kethus, in — tiſſima fua rerum Scoticarum, tum eccleſiaſticarum, tum civilium, à reformatæ apud nos 
— — primordiis deducta hiſtoria, vol. 1. p. 36. (?) Apud il luſtriſimum Hadintoniæ Comitem, in 
collectaneis ſuis ex tabulis Parliamentariis, curiæ Scaccarii, & ſecreti confilii deſumptis, fol. verſo 12 3. 
(4) Vide Fletwodi chron. pret. p. 53. Cr) Cum his fere conſentit cl. Tho. Cragius in prædicto ſuo 
de regnorum Britannia libro, ubi ſupra, his verbis: Quod ad me attinet, inguit, antequam e pueris 
5 — Cnatus ef autem 4 = * anno 1 548.) _ _ \ > 4 denarium five num- 
f ngucum in pretio æquabant. At hic numerum rotundum, neglectis minoribus partibus, Cra- 
gum noſtrum adhibuiſſe — 00 | Sis A * 


T (cujus 


Maria. 


PREFATI OC 


** ſupra (/) meminimus) argenteus maximi moduli, qui unciæ Tricaſſen- 
is pondus, puritatem 11 denariorum haberet, ac pro 30 ſolidis diſcurreret: 
item alii duo minores ex eadem maſſa, juſta proportione ſervata, nummi, 
quorum alter 20, alter 10 ſolidos valeret (v). Ex his haud paucos, eo anno, 
ut & duobus ſequentibus percuſſos, viri rei nummariz ſtudioſi in ſuis cime- 
liarchiis aſſervant. Ex eorum autem hac deſcriptione liquidò apparet, Sco- 
ticam eo tempore monetam cum Anglica comparatam eam inter ſe rationem 
habuiſſe quam habent 6 ad x. Tum enim apud Anglos uncia argenti 5 ſo- 
lidis erat æſtimata (). by EBT EIT 
Id przterea oſtendunt nummi ſub initiis Jacobi VI. i. e. anno MDLXVII. 
quatuorque ſequentibus, unciali itidem pondere excuſi, quibus omnibus nu- 
merus xxx. valorem tot ſolidorum indicans, eſt impreſſus. In primis illis, 
anno MDLXVII. fabricatis, debita retinetur (x) 1x denariorum puritas ; & 
veriſimiliter etiam in reliquis ejuſdem generis nummis. Anno MDLXXI. 3 
Comite Leviniz, tum Prorege, Dominiſque ſecreti conſilii præſcriptum eſt 
9 ), ut duo nummi argentei percuterentur, quibus hge eſſet novem tantim 
enariorum, i. e. qui quartam æris portionem admiſtam haberent : ut alte- 
rius (marcæ appellandz) pondus eſſet 11 denariorum 12 granorum Tricaſ- 
ſenſium, alteri dimidium ejus ponderis, nomenque dimidiæ marcæ daretur; 
utque poſtremò utrique ex antica parte inſcriberetur, JACOB VS 6. DEI 
GRATIA REX SCOTORVM, ex poſtica carduus cum corona ſuper- 
poſita, addita hac perigra he, NEMO IMPUNE LAEDET 1571, at- 
que 4 cardui lateribus, illi xiii. 4. huic vi. 8. Horum autem nummorum 
percuſſuram impediiſſe videntur res apud nos tum turbulentiſſimæ, & quz 
non multò poſt ſecuta eſt Proregis cædes. Nulli certè, quod ſciam, num- 
mi Scotici exſtant hàc emblematicà ſententia inſcripti, NEM O IMPUNE 
LAEDET: Quæ autem magis arguta & ad rem appoſita eſt viſa, NEM O 
ME IMPUNE LACESSET, non ante annum MDLXXVIII. in num- 
mis noſtris conſpicitur. Cæterùm, ex horum nummorum deſcriptione pa- 
lam eſt Proregem, alioſque qui ad rerum apud nos ſub Jacobo VI. guberna- 
cula tum ſedebant, — 22 ut pecuniz ex una ejuſmodi libra ponderali 
cudendæ valor extrinſecus eum quem anno MDLXVII. pecunia noſtra ha- 
bebat, 1 libra 19 fol. 4 den. x q. computatitiis ſuperaret. 
Ex contractu inter Jacobum Mortoniæ Comitem, tum Scotiæ Proregem, 
& Johannem Atchiſonum rei monetariæ magiſtrum, & Abrahamum Paterſo- 
num Flandrenſem, 5. Martii anno MDLXXVI. (juxta computat ionem Rom. 
MDLXXVII.) inito (>), intelligimus monetam noſtram argenteam ad legem 
8 denariorum redactam, h. e. trientali zris parte immiſta corruptam fuiſle. 
Id enim faciendum partes contrahentes paciſcuntur. Quz nummorum ſpe- 
cies tum excudendz eflent, aut qui deberet eſſe eorum valor, in eo contract 
non memoratur. Quod ſi ex libra argenti, tanto zris intertrimento adultera- 
ti, tot marcæ, ſolidi & denarii, quot ex priore illo 2 Levinii acto de- 
ſtinabantur, tum percuſſi erant; neceſſe eſt monetæ noſtræ pretium octavi 
adhuc marcæ, ſolidi vel denarii parte auctius fuiſſe. Id quò magis credamus 
facit avarum, atque ad rem ſuam quàm ad publicam attentius, Mortonii in- 
genium (a) rem verò pene extra dubium ponit lex in comitiis publicis 25. 


Pag. 64 (t) Vide actum ipſum in ſupra laudata Rob; Kethi hiſtoria, append. p. 118. (9) 
Vide Fletwodi chron. pret. p. 54 (x) Ita enim præcipit ſecreti confilii edictum, penult. Aug. 1567- 
apud Comitem Hadintoniæ collect. p. 132. a (9) Apud Comitem Hadintoniæ collect. p. 155. % 
(=) Ibid. p. 185. b. (a) Imo, fi anonymo de rebus a quatuor Scotiæ Proregibus, Jacobo VI adhuc 
puero, geſtis ſcriptori credimus, Mortonius, antequam Prorex eſſet, ex argento multo ære deturpato ſe- 
mimarcas, earumque dimidia, Dalkethi fabricari fecit, que & diu poſtea, inquit ille, in Scotia curſum 
tenuere, MS. in biblioth. Jurid. fol. 56. b. Idem porro narrat, fol. 80. a, Mortonium, cum reipublic® 
adminiſtrandæ præeſſet, in pecuniis ex redditibus regiis 22 nullas niſi quæ optimæ notæ eſ- 
ſent accipere voluiſſe; in opificum vero mercedibus ſolvendis adulteratam illam monetam, contra jus 
faſque, obtruſiſſe. ; 


Julit 


P N E FAT I O. 


Julii MDLXXIX. lata (2), 25 moneta ad puritatem 11 denariorum revoca- 
tur; viriſque præterea ad id deputatis auctoritas eſt commiſſa, ut rationem 
inirent, qui nummorum xxx. xx. & x. ſolidorum, itemque teſtonum, extra 
regnum — inhiberetur. Multoque adhuc clariùs eadem res pateſcit 
ex altera lege (c) paullò poſt 24. diem Octobris anno MDLXXXI. edicta, 
qui, poſt commemoratam ingentem rerum ommium rar atem, multaque alia in- 
commoda, ex nuperæ monetæ pretio altius quam oportebat evetto orta, ſtatutum 
eſt, ut omnis illa [haud dubiè Mortonii juſſu] auper cuſa moneta, ad ſumman 
211 petrarum, 10 librarum, pondere ſe extendens, ad 0 mam monetariam de- 
feratur; utque ex ea, ad 11 denariorum puritatem redacta, nummi argentet 10 
ſolidorum, ſingult quadrantem uncie pendentes, confictantur. Item, principi 
regiæ monete cuſori poteſtas eſt permiſſa, monetam ad 11 denaris rr „ tum 
in regno curſum habentem, pracipue nummos xxx. xx. & x. ſolidorum, ut & 
teſtones, confringere, ex iiſque novam monetam ejuſdem puritatis, ad 40 ſolido- 
rum pro qualibet uncia valorem, recudere (d). Horum omnium anno ſequen- 
te MDLXXXII. excuſorum, inſcriptis (pro ſtato ſingulorum pretio) nume- 
ris xl. XXX. xXx. x. in hoc yolumine figurz exhibentur. Unde etiam & illud 
manifeſts conſtat 24 libras tum Scotorum computatitias ex una ponderali fa- 
ctitatas, earumque octo ad unam Anglicam. explendam poſtulatas fuiſle. 


Creſcebat interea (non obſtantibus quæ id fieri vetabant variis legibus) pe- 


cuniæ magis magiſque apud nos valor: adeò ut tres regni ordines, non 
ſui quidem ſponte, ſed, ut graſſanti indies huic malo aliquem, ſi fieri poſ- 
ſer, modum imponerent, lege anno MDXCVII. lata (e), ejus valorem au- 
ctiorem adhuc facere, vel veriis monetæ argenteæ ex una uncia percuſſæ 
pretium intra 50 ſolidos, aureæ vers intra 30 libras, coërcere neceſſe habu- 
erint. Hoc pacto eò res deducta eſt, ut unus Anglicus decem ejuſdem no- 
minis apud nos nummos pondere, ac proinde valore, adæquaret. 

Cùm autem neque hic, neque prioribus legibus, maleſana hæc monetæ 


apud populum augendæ libido reprimi vel cohiberi poſſet, tandem, quo ali- 


qua ſaltem perniciei inde orienti mora injiceretur, conſultiſſimum Regi regni- 

ue ordinibus viſum eſt, ut omnis pecunia, tam aurea quàm argentea, ſive 
— five foris fignata, ad officinam monetariam, in alios diverſarum ſpeci- 
erum nummos recudenda, deveheretur. Id quod lege 11 Septembris anno 
MD Cl. lata fieri juſſum oſtendit actum ſecreti conſilii 1, proximi Decembris 


ea de re editum (f), quo inter multa alia huc pertinentia præſcriptum eſt, ut 
moneta aurea 22 caractarum, argentea 11 denariorum, duobus utrique infra 
vel ſupra remedii (quod vocant) granis monetario indultis, puritatem habe- 


rent ; utque pecuniz ex uncia hujus metalli fabricatz valor trium librarum 
eſſet, ex illius vero, 36 libris æſtimaretur. Ex hoc autem edicto certiſſimè 
novimus, monetam Anglicam duodecies Scoticam zquaſle, eandemque pro- 
portionem aurum inter argentumque conſtitutam fuiſſe (g). 


Atque 


In actis Parliamentariis typis haud impreſſis. (c) Jac. VI. parl. 7. cap. 106. & 107. (4d) 
Eadem lex anno 1583. ſervata; in inſtrumento enim 22. Octobris ejus anni ſcripto, quo Rex omnes au- 
ri, argenti, aliorumque in Scotia metallorum fodinas Euſtathio cuidam Roghe Medico & ſoclis locat, 
uncla puriſſimi auri xxii. libris Scoticis, puriſſimique argenti uncia xl. ſolidis ejuſdem monetæ taxantur. 
3 Comitem Hadintoniæ in collect. fol. 203. b. (c) Jac. VI. parl. 15. cap. 249. ita enim in D. Jo. 
8 enæi, & D. Tho. Moravii editionibus perperam numeratur: at rectiùs, ut in actis anno 1682. minore 
forma editis, cap. 253. (f) Apud Com. Hadint. in collect. fol. 299. b. (g) Patricius Abercrom- 
bius, in præfatione ad ſuam D. Balguii | Moyfjeur Beague] belli Scotici annis 1 548. & 1 549. hiſtoriæ 
verſionem Anglicam, p. 28. ſe ex actis Scotiæ monetariis compertum habere ait, regnante àpud nos Ja- 
cobo VI. intra unius anni curriculum, excuſas fuiſſe ex auro petras 119, ſive libras ponderales 1 904, ex 


argento vero petras 986, i. e. libras 15776; quæ ſummæ ad hodiernæ noſtræ monetæ valorem reductæ 
libras Anglicas five ſterlingenſes efficerent 1 3 


! ut s EIN 3633. At tantam pecuniæ vim uno anno in Scotia fuiſſe ſi- 
gnatam, prorſus incredibile facit ejuſmodi divitiarum apud nos longe minor tum & ſemper alias quim 
apud vicinos Anglos & Gallos copia. Certè apud Anglos totis illis 22 annis, quibus Jacobus noſter VI. 
eis unperabat, referente cl. Lowndeſio rentam. p. 103 · non ampliùs quàm 1900000 libre ſterling. ex ar- 
genco erant excuſæ, h. e. pro quolibet anno, 77272. Huc adde, quod multo maxima quæ illis tempo- 
rivus apud nas diſcurrebat pecunia, non domi ſignata, fed ex aliis nationibus advecta fuit. Reſtat igitur, 


900 


75 


76 


Varia pe- 
Cuniz apud 
Scotos alioſ- 
que augendæ 
cauſſæ. 


Prima. 


Secunda. 


Tertla. 


que infra puritatem lege præſcriptam ſubſidat, ſi curſum h 


P R A F AT I o 
Atque hic demùm pecuniæ Scoticæ augendæ, quæ nullis antea metis co- 
Erceri poterat, modus, qui adhuc ferè ſervatur, impoſitus eſt. Quod niſi 
altero poſt anno Jacobus noſter VI. ad imperium in Anglos natalium jure fi. 
bi debitum capeſſendum arceſſitus fuiſſet, pecuniamque deinceps Scoticain ad 
Anglicæ (quæ ab eo tempore una ferè ac ſtabilis permanſit) normam con- 
formandam cenſuiſſet: vix dubium eſt, quin monetæ noſtræ valor extrinſe- 
cus novis ſubinde auctibus accreturus fuerit. $0300 e ee 
LX. Quamvis ab inſtituto meo nonnihil alienum videri poſſit hoc in loco 
inquirere, unde tot ac tam variæ in pecunia noſtra provenerint mutationes: 
quia tamen id nonnullis (quibus ea res minus eſt explorata) gratum fore in- 
telligam, dabunt mihi veniam cæteri mei lectores, FI in eorum gratiam, quæ 
mea fit ſuper hac re ſententia breviter exponam. Monetz autem valoris, 
non apud Scotos modo, ſed & alias pleraſque gentes augendi, hz mihi po- 
tiſimum ſe offerunt rationes. . 308 | 
Er primo quidem, id ortum ex neceſſitate ſive egeſtate Principum, qui 
falsa opinione ducti hoc pacto zrarii ſui inopiæ ſuccurri poſſe, pecuniam 
ſuam nimia vilioris materiz admiſtione inquinatam fabricari, - eodemque quo 
proba — pretio taxari juſſerant. Cùm autem nullis vel ſeveriſſimis edi- 
ctis efficere Principes Peg ut populus idem probæ atque adulterinæ mo- 
netæ pretium ſtatuat, hoc eſt, ut intrinſecum ac jure gentium ſtabilitum rei 
monetariæ valorem immutare velit; hinc brevi factum, ut, cum pravæ va- 
lorem minuere legibus prohibiti non auderent, tanto probæ monetæ, quanto 
ea intrinſeco ſuo valore pravam exſuperat, pretium augeant. 
Huc etiam referenda eſt pecunia a fal ſatoribus excuſa, quæ cùm plerum- 
— permittatur, 
bonæ ac legitimæ pretium apud populum attollit. | 
Secunda pecuniz augendæ cauſſa ex eo proficiſcitur, quod in nummorum 
ex variis metallis cuſorum pretiis definiendis, non juſta ea quam apud alias, 
præſertim finitimas gentes, hæc metalla inter ſe mutuò habent, valoris pro- 
portio obſervetur. Hoc etenim pacto, ſi aurum v. g. cum argento compa- 
ratum pluris apud Scotos, quam vicinos Anglos, Gallos alioſque æſtimetur; 
neceſſariò conſequetur argenteæ pecuniz ad alias nationes deportatio : quz 
non aliter quam aureæ pecuniz pretio domi imminuto, vel (quod ſæpius acci- 
dit) argenteæ aucto, ſiſti poteſt. Eademque ſors erit monetz aureæ, ſi ar- 
genti pretium ultra juſtam proportionem extendatur. Sed nulla res ad pe- 
cuniæ tum aureæ tum argenteæ apud nos pretium augendum majus momentum 
habuit, quam nummorum æreorum majore quam pro intrinſeco valore æſti- 
matione, aut nimia copia facta percuſſio. Cum enim ſemper ferè & ubique 
locorum æs præ auro atque argento ſordeat parvique habeatur, fieri vix qui- 
tum eſt, quin nummis ex vili hac materia, minore quàm oportuit pondere, 
majoreque quam res poſcebat copia, excuſis, nummis ex nobiliore metallo 
percuſſis pretium intenderetur. | 
Pecuniæ apud nos valorem tertiò auxit nummorum omne genus peregri- 
norum invectio, liberque eis curſus permiflus. Cum enim tam variam tam- 
que diverſæ legis monetam ad certum verumque examen populus nequiret re- 
vocare ; ſed illius pretium, vel ex ſola nummorum magnitudine, vel ex eo 
quem apud ſuis habebant valore metiretur : non potuit non accidere, quin 
nummorum apud nos cuſorum cum 1is collatorum æſtimatio vacillaret, & mo- 


d infra juſtum deprimeretur, modò (quod crebriùs evenit) eo altiũs attol- 
leretur. 


quo Abercrombii dictis fides conſtet, ut dicamus haue tantæ pecunie percuſſuram factam anno 1601. 
quo omnes cujuſcunque generis apud nos nummi ad incudem monetariam revocari jubebantur. Neque 
tamen ex pecuniæ eo anno apud nos publica auctoritate ſignare copia, de universa ejus in hoc reguo 
tum diſcurrentis quantitate quicquam certi ſtatuere licet. Non obſtante enim hoc edicto, plurimi num- 
mi argentei (rem certè cognitam loquor) ante hoc tempus apud nos cuſi, ad nuperam uſque duorum 
regnorum in unum conjunctionem, liberum atque à nemine interpellatum curſum habuere. 1 
X 


PP FRF AT 1 0. 


quò monetæ, cujus penuria domi laborabant, majorem copiam ab exteris = 
gionibus ad ſe derivarent, imprudenti, me judice, conſilio peregrinorum ho- 
rum nummorum valorem ultra juſtum auxerint; non animadverſo hac ipsa- 
met ratione nummos ſuos, pretio eorum fic imminuto, ad alias gentes fore 
deportandos. Hujus rei exempla nobis ſuggerunt duæ Jacobi noſtri III. le- 

es, altera tertiis ejus comitiis anno MCCCCLXVII. (H, altera octavis ejuſ- 
= comitiis anno MCCCCLXXV. (Y) latæ, quibus, propter monetæ in Sco- 
tia inopiam (ex illius in alias regiones, quia minore pretio apud nos quam 
illic æſtimaretur, deportatione,) variis nummorum tam domeſticorum quam 
exterorum ibi memoratis ſpeciebus certa pretia, iis quæ antea habebant mul- 
to majora, conſtituuntur. 3 

Quinta monetæ pretia augendi cauſſa ex pernicioſiſſima illa orta eſt num- 
morum margines accidendi conſuetudine; quæ quamvis omni ferè ævo haud 
levia in re pecuniaria, ac perinde commerciali, damna dederit, nunquam tamen 
tantopere graſſata eſt hæc peſtis, ac noſtra patrumque noſtrorum memoria, 
qua plerique omnes nummi, niſi quos molæ & præli artihcium ab hac inju- 
ria incolumes præſtabat, ita attondebantur, ut ſæpe tres duntaxat veri pon- 
deris partes, interdum ſolæ duæ relinquerentur (4). Quantum verò non ſo- 
lim ad pecuniæ integræ, ſed & auri argentique infecti pretium accendendum 
improbiſſima hæc fraus valeat, res ipſa declarat. Certè non ita pridem, re- 
gnante apud nos Gulielmo Arauſionenſi, nefaria hacce nummorum oras ab- 
ſcindendi, aliiſque pravis artibus, ed res perducta eſt (/), ut nummi aurei 
(quas Cuineas vulgò vocamus) qui pro 20 ſolidis Anglicis primùm erant 
percuſſi, ad 30 aſſurrexerint; uncia autem argenti infecti, quæ priùs (uti & 
nunc) 5 ſolidis 2 denariis penſabatur, ad pretium 6 ſolidorum 5; denariorum 
provecta fuerit (n). Neque huic indies ingraveſcenti, & rerum omnium 
exitium ſecum trahenti malo aliter obviam iri poterat, quàm periculi quidem 
(utpote duriſſimi belli tempore) plena, ſed tamen neceſlaria lege ſancità, qua 
juſſum eſt, ut omnis argentea moneta, præter eam quæ molæ prælique ope- 
ra erat ſignata, ad officinas monetarias denuò recudenda deferretur. 

His pecuniæ valorem attollendi cauſſis poſtremo loco accenſeri debet, quam 
commercii lancem vulgò nominamus, i. e. pecuniz inter diverſas gentes, ex 
mutuis hinc illinc commerciis, ut JCti loquuntur, pariationem vel reliquatio- 
nem. Si enim gens aliqua ita ſubductas habeat publicas rationes, ut pecuniæ 
ex mercium 2— in ipſam ex aliis gentibus invectæ copia eam quæ in- 
de transfertur ſuperet, vel etiam æquet; facile eſt illi genti curare, niſi ali- 
qua alia cauſſa interveniat, ne monetæ ſuæ pretium immodicè augeatur, vel 
auctum multum detrimenti ſecum adferat. Si cui autem genti adeò infelici 
eſſe contigerit, ut pecunia ex ea exportata importatæ quantitatem excedat, fi- 
eri vix poteſt, quin moneta, quæ hoc pacto rarior in ea gente magis magiſ- 
que efficietur, indies etiam rarior ſive pretio auctior in eadem ſit evaſura. 

Atque hæ, ſi non omnes, præcipuæ certè erant valoris pecuniarum apud 
nos augendi cauſſæ. At ex neutiquam (ut dixi) Scotis propriæ, ſed aliis pe- 
nè omnibus (quibus uſus pecuniæ eſt) nationibus ferè communes. Id quod 
magna ex parte facile, ſi otium eſſet, foret demonſtratu. Apud Anglos qui- 
dem, ſumma ea ; in re monetaria regenda ſedulitate gens illa eſt uſa, præ- 
ſertim peregrè advectorum nummorum apud ſuos curſu interdicto, effectum 

t, ut eorum pecunia minoribus quam * populorum incrementis fue- 
rit aucta. A Gulielmi enim Normanni in hunc uſque diem temporibus, tri- 


Ex hae ſubnata alia eſt pecuniæ attollendæ cauſſa, quòd nimirum noſtri, 


77 


Quarta. 


Quinta, 


Sexta. 


(Þ) Cap. 18. (4) Cap. 22. & 2. (%) Quin ex periculo ea de re ab accuratiſſimo Gul. Lownde- 
106. & ſe 


ſio (cujus ipſe in ſuo tentamine, qq. meminit) facto, apparuit nummos Anglicos hac deteſta- 
* fraude ante id tempus acciſos dimidiam ferè ſui ponderis partem amiſiſſe. (I) Vide eund. clariff; 

wndetium, p. 68, 70, & 77. (mn) Quod aurei tum apud Anglos nummi ad majus quam argentet 
pretium, pro rata inter hæc duo metalla valoris proportione, aſlurrexerint, hanc rationem reddit cl. Lowne 


deſius, p. 88. quod gens illa ad aurum ſuum plus nimio eſtimandum ſemper proclivis ſuerit. 
U | plicatus 


78 ” RMIT T2 

plicatus & pauxillo ampliùs tantim eſt monetæ apud Anglos valor : tum e- 

nim ex libra ponderali 20 ſolidi excudi ſolebant, nunc vero ex eadem 62 

conficiuntur. Apud Gallos autem, gentem licet divitiis abundantem, longe 

diverſum nacta ell pecunia fatum. Nam 20 ſolidi, qui à Caroli M. ad Phi- 

lippi uſque I. ætatem, referente Blancio (, veram ters libram, aut 12 un- 

cias, pondere æquabant; tunc, cum hæc ille ſcriberet, i. e. anno MDCXC, 

non niſi > denarios & 3 grana pendebant ; ut proinde vetus ille Gallorum 

ſolidus hunc recentiorem pondere quadragies ſuperarit. Nunc verò, aucto 

ſæpiùs ab eo tempore monetæ ejus gentis valore, libra Gallica numeralis vix 

ſexageſimam illius ponderis, quod priſca illa Caroli M. libra habebat, par- 

tem retinet. Quod ſi ad alias Europz gentes, Germanos, Belgas, Italos, &c, 

tranſierimus; ſi non paria, haud multò certè minora inveniemus variis tem- 

poribus facta apud eos pecuniæ incrementa. Ad monetam verò Scoticam 

(ut illuc redeam) quod attinet, ex iis quæ ſuperiùs diximus apparet extrinſe- 

cum ejus valorem 36 vicibus ſupra eum quem Davidis noſtri I. tempore ea te- 

nebat, anno MD Cl. ſurrexiſſe. $4) ö . | 

\ De grayi- L. XI. Prins autem quam hanc partem abſolvam, unum adhuc reſtat ani- 

ex crebris pe- Madverſione noſtrà magnopere dignum ; 1 nimirum illa jactura, quæ 

augments non ad privatorum mods fortunas, ſed & ipſorum Principum cenſus & pa- 

promananti- trimonia, ex crebris illis pecuniarum augmentis redundarit. Id verò præci- 

| puè ac ferè neceſſariò eveniebat in ſtatis illis, vel in perpetuum, vel ad diu- 

tinum tempus, ex diplomate vel pacto aliquo faciendis, certæ pecuniæ ſolu- 

tionibus. Cum enim in ejuſmodi inſtrumentis, vel ſimpliciter tot libræ, ſo- 

lidi, denarii ſolvendi exprimerentur, vel (quod haud rarò fieri ſolebat) ad- 

derentur voces bone & legalis hujus illiuſve regni monetæ; fieri non potuit, 

quin, aucto nummorum valore, tantundem ferè de tot librarum, ſolidorum, 

denariorum ſumma (qualis ea conceſſionis aut pacti tempore erat) decede- 

ret, quantum priores illæ libræ poſteriores haſce (ejuſdem licet numeri & 

appellationis) pondere ſuperabant. Neque vocis Herlingorum (quam in anti- 

quioribus chartis & ſyngraphis frequentiſſimè invenimus) adjectio rem vel 

minimùm adjuvit: quamvis enim hæc vox pro pondere æquè ac puritate pe- 

cuniæ primitùs uſurpata videatur, longè tamen crebriùs obtinuit, ut nihil ea 

aliud ſignificaretur, præter nummorum (ut ſupra () diximus) numerando- 

rum probitatem. Ex hoc autem pecuniæ creſcente identidem, præter pa- 

We ciſcentium mentem, ſæpe etiam & 1 valore, damniſque inde 

NY obvenientibus variæ lites diſceptationeſque ſunt ſubortz ; quæ uberem Jure- 

1 conſultis dicendi ſcribendique materiem præbuere. Ad has, quantum pote, 

7 cvitandas, variæ leges latz, variæque in ipſis inſtrumentis conditiones erant 

BY | adjectæ: illa in primis qua cautum fuit, ut ſi forte augeretur externus mo- 

netæ valor, tot nummi ad pactam ſummam conficiendam penderentur, quot 

currenti tum (i. e. inſtrumenti ſcribendi tempore) in illo regno pecunix 

pondere & puritate reſponderent. Interdum (ut in ſuperiùs (p) memorata Wil 

Gavinum Dunbarum inter & Willelmum Sutherlandium conventione) mone- 
tz pro qualibet libra vel marca ſolvendæ puritas & pondus nominatim defi- 
niebantur. At multò major hominum pars, hac curi in pactis ſuis ſanci- 

cndis poſthabita, in ea quæ diximus ex mutato pecuniæ valore orta detri- 

menta incauti inciderunt. Quibuſdam grandia vel exilia, ut tum videban- 

tur, rerum pretia fraudi fuerunt. Hic enim, cum ex prædio aliquo ad em- 

17 phyteuſin vel ad longum tempus locato certum bo/larum frumenti numerum i 

| quotannis perciperet, fi annonæ inopia ac proinde caritas ingrueret, ita ut 

gol. bolla frumenti ad ſemimarcam v. g. Scoticam (quod ingens Jacobi noſtri I, 

if tempore pretium erat) aſſurgeret, ex præſenti de futuro rerum ſtatu judicans, 

| è re ſua ſe facturum exiſtimabat, ſi emphyteutam vel conductorem ad frumen- 

If tum in pecuniam convertendum, atque pro ſingulis quas prius numeraverat bol- 


] De monet. Franc. p. 17. (0) Pag. 63 (p. Pag. 73. 


li 


1 


lis ſingulas ſemimarcas ſibi pendendas 
inducere poſſet. Alius contra, qui fun- 
dum pro annua quadam pecuniz ſum- 
ma locatum poſſidebat, in magna fru- 


menti caritate, bene ſibi ſuæque rei fa- 
miliari conſulturum ſe putabat, ſi dot 


mino perſuadere poſſet, ut pecuniz an- 
tea perſolutæ loco, tantum frumenti; 
quantum eam ſummam ex præſenti il- 
lius divenditi pretio penſaret, a ſe in 
oſterum accipere vellet. Hæc atque 
Fimilia inter noſtrates pacta inita ſæpiùs 
commemorata audivi ; at quantopere 
ſpes ſua paciſcentes fefellerit, quamque 
uis ſucceſſoribus damnoſæ tales tranſ- 
actiones fuerint (9), quæ de aucto to- 
ties apud nos monetæ valore ſuprà tra- 
dita 2 fatis ſuperque commonſtrant. 
Nulli autem ex amplificatis fine fine 
nummorum pretiis graviorem jacturam 


ſenſerunt, quàm iph populorum Re- 


ctores ac Præſides: quorum redditibus 
uantum hac uni ratione detractum fit, 
ici non poteſt. Pro innumeris, quæ 
memorari poſſunt, liceat hoc unum pro- 
ferre exemplum. Alexandri noſtri III. 
aut eo circiter tempore, Willelmus de 


Maulea, Baro de Panmore, pro relevio 


ſao, five aditione hereditatis, 122 libras 
xo ſolidos Regi ac domino ſuo ſuperiori 
ſolvere tenebatur. Ex ea ſumma 82 li- 
bras 10 ſolidos Edwardus I. Anglorum 
Rex, qui ſe ſuperiorem dominum regni 
Scotiz tum venditabat, Willelmo con- 
donavit : reliquas 40 libras ſibi per 
manum Camerarii Scotiæ ad tres pro- 
ximos terminos reddendas præcepit. 
Hujus rei documentum habemus illius 
Regis ad M. Alanum de Dunfres, à ſe 
conſtitutum Scotiæ Cancellarium, miſ- 
ſum reſcriptum; quod ideò ex apogra- 
pho in turre Londinenſi aſſervato æri 
inciſum hic libuit exhibere. Cæte- 
rùm teſtimonio ſpectabilis viri, Joannis 
Maulii, cauſarum patroni, ac illuſtriſſi- 
mi Comitis de Panemure germani, con- 
firmatum habeo, perantiquæ hujus fa- 
miliæ heredes ab eo ad hunc uſque diem 
tempore, non amplius quam 40 libras, 
imminuto quantumvis earundem in- 


A. 22 
NEMORE 


A 


«Vai © 


= 
I 


8 4 


(Is * — 

. N 

. JV 

FO | 
— , * 
Ka x78 
— 

1 \ — 
= oe 
2. 
83 ; 

| © \ 
Is, 
8 
W 
— — 

— 

— — 
— j 1 
— N 

a . Fs, * 

TU at 
3 - 
=P — 


0 «6G, vans (ot Wiftes Cancelt $ 


= EZRA S 


i & 


* 
1 


de Cerrinnn 


by what þ %a 


maar 


cone 8 


\ 
* 


Nes r $144 cone \ 


7% 


++ No 


Af 


— 


. 


- 


bp man 
$igillo eu veg 


p 
Vw 
tas was 


24 
promo 


7 


Cas a dete Los gd we five 0 guad (ri 6 toicteſſdt 2 


0 lloeYbe often toronilag fie a Apr 


C 
$440 


Arn q y Cu. 


7 


V 


de aue oꝛe 444 $comA 110 


G 


Gro de f NN abra S fore N.. 


7859 


Es de ꝙ ea 


Irene E prowl Gg wives er ad fe h P 


: 3 

14 
2 24 11 
» Y I Bn 
53 2 
2 435 
14 174 f 
1 
EST: 


trinſeco valore, pro releviis ſuis pendere conſueviſſe. Hoe autem pacto, 


cum 40 illæ libræ, (ut reliquam ſummam ab Edwardo I. condonatam præter- 


(9 Detrimenta ex imprudentibus ejuſmodi tranſactionibus, ſive quas compoſitiones vocamus, orta, va- 
is exemplis illuſtrat reverendiſſimus ac in patriæ ſuæ antiquitatibus indagandis ſolertiſſimus vir Whitus 
Kennetus, in antiquitatibys ſuis parochialibus, p. 603. & ex eo el. Flerwodus in chron. pret. p. 17 5- 


eam) 


Tabulæ 
varium variis 
temporibus 
monetæ Sco- 
ticz valorem 
tepræſentan- 
tes. 


80 


Fri 


eam) ad ſupri traditos calculos exactæ, tricies ferè & ſexies 40 hodiernæ no- 
ſtræ pecuniz libras æquarent, i. e. 1440 Scoticas, five 1 20 Anglicas, quales 
nunc ſunt, intrinſeco ſuo valore effecturæ eſſent; adeòque regium patrimo- 
nium, ex aucto extrinſeco monetz noſtrz pretio, hoc uno nomine, tantum 
damni ſuſtinuerit: quantam exiſtimabimus cam eſſe, quæ in infinitis id genus 
aliis ex eadem cauſſa ei facta fit jactura (.))? 
Atque hæc aliaque ejuſmodi ex aucto nummorum valore orientia incom- 
moda, haud immeritò accidiſſe videri poſſunt iis Regibus, qui monetam ſu- 
am corrumpendo ejus pretium auxerunt, eaque ratione, non (quod illi animo 
agitabant) zrarii ſui locupletandi, ſed vehementer attenuandi auctores fuere, 
Hujus rei gnari prudentiores Principes, ut & regni proceres, ad quos pars 
hujus mali haud exigua pertinebat, creſcenti indies monetæ valori ſummꝭ 
quidem ope obſiſtere nitebantur (/): at quæ huic morbo adhibuere remedis, 
cum non ad ipſum rei fontem primamque originem penetrarent, irrita ple- 
rumque atque inutilia fuere. | 

LXII. Expoſito ad hunc modum, quatenus eum ex regni ſtatutis, aliiſque 
publicis privatiſque monumentis indagare nobis licuit, monetæ Scoticæ per 
varia ſecula ſtatu & valore ; quo omnia facilids diſtinctiùſque intelligi queant, 
duas hic tabellas viſum eſt ae in quarum altera monetæ noſtræ aurex, 
in altera vero argenteæ, variis temporibus, puritas, temperatura & zſtimatio, 


in priore etiam auri argentique inter ſe apud nos valoris proportio, uno qui- 
ſi oculi conjectu cognoſcendæ proponuntur. 


T ABU LA I. 


In qua quot ex libra auri ponderali, libre, ſolidi & denarii Scotici numerales variis ten. 
poribus fabricati eſſent, eorumque intrinſeca puritas, aurique ad argentum proportil 
oſtenditur. | 


| | - | Allaia, ſive | Nummorum ex libr# | Libra auri puri 
A. D. Anno regni. Puritas. mixtura. auri cuſorum valor. | ſabat — 5 = 
unc. den. gr. | unc. den. gr. | lib. fol. den. lik. unc. den. gr. 
1371 Sc.] Roberti II. — 11 18 18 | © 1 7” 29 0:00 T7 OY. WM 
1390 Sc.] Robertilll. — | 1x: 18 18 0 16 19 4 o 11 1 17 22 
1424 acobi I. 19 11 18 18 | © 1 6 = =... '23 1 17 23 
1451 noods 1 26134 a 20 1 Sx. 2-0-4 a3 & 
1456 in Wu LESS D': ©: '© 9 8 4 14 
1475 Jacobi III. 16 [11 18 18 | © 1 6 1 '© 10 2 0 20 
1484 in 2 190 34 = 33 © 1 
1488 acobi IV. . 0 
1529 obs 2G an 238 2% 1 © & $1. 2606. 8: 0 4:79 
1556. Marie 335 SS 01 DS I SD n 
1577 eee "n+ on 
1579 13 % 1% Oln 1% ©] e 11 3 2 20 
1.597 WW TY ST . 22 « Þ: 8:2 
1601 , ©3302 . 
G, o e 13 2 7 Ut 
173 oo , 3 Th 15 2 10 7 


De hac Tabula, Nor. 1. Ut valoris apud nos inter aureos argenteoſque nummos variis temporibus ſervata 
proportio faciliùs intelligatur, potius viſum eft puritatis in nummis aureis gradus per uncias, denariata ( Ive 


(r) Ex his (ut id obiter adjiciam) videre licet quam non ſatis ex merito vituperari ſoleat optimus 
Regum David noſter I. quod multa cœnobia fundando, ampliſque proventibus ditando patrimonium regt- 
um magnopere attriverit. Primum enim, quas in ejuſmodi pios uſus religioſiſſimus is Princeps opes eroga- 
vit, non admodum largæ, aut pro moribus illorum temporum immodicæ fuere. Deinde, quod hie precip 
notari velim, hæc ejus ad rem divinam promovendam munificentia haud adeò patrimomum ſuum grava- 


bat, ut non cenſus ſatis amplus, atque ad ſumptus regiæ familiæ pro dignitate alendæ, aliiſque publicis u- 
ſibus ſuppeditandos, abunde ſufficiens ſupereſſet. Ex iis enim que de vario monetæ noftre variis tempori- 


bus ſtatu diſſeruimus, nemini dubium futurum exiſtimo, quin Davidis noftri I. ætate patrimonium regium, 
non modò ſatis lautum & copioſum, ſed & vigecupla minimum proportione eo, quale Jacobi VI. tempore, 
ex aucto pecuniæ apud nos valore, ut alios caſus taceam, effectum eſt, locupletius fuerit. (% Vide de 
hac re ſtatuta ſupra citata Jacobi III. parl. 3. cap. 18. & parl. 4. cap. 22. & 23. & parl. 7 cap. SO. in fine, 
in primis vero ſtatutum ſupra etiam citatum Jacobi VI. parl. 1 5. cap. 249. | veriùs 253. | Legi etiam me- 
rentur, que ſuper hac re diſſerit vir ſubacti judicii Ricius Vaughan, in libro de nummis & monetæ per 
cuſſione tempore Caroli I. ſcripto, pag. oy Lond. 1675. ] 50, 173, 1 7 Item Bodinus de augmento 
& decremento auri & argenti, & quomodo ei occurrendum fir. EF. lancius de monet. Franc. p. 472 


& ſeqq. ubi procerum regni de turbis ex mutato monetæ valore ortis, earumque remediis, conſilia Hen- 
Penny-weight) 


rico III. anno 1575. exhibita, perſeribuntur. 


tione! 
hodie 
New! 


weT? 0 e ee Moc adi So Fro 


— . Wy * ba * 


1 


pennyaveight) Eg grand, quam per caractas earumgue fractiones, diftinguere + eoque magis qued (ut ſiprd 
docuimus pag. 60.) cudendæ apud nos monctæ magiſtri, non, ut Angli, caratarum minutias in 4 grana, 
meque, ut Galli, in 2. 4. 8. Cc. partes; ſed, Germanorum more, in 12 grana, diſpeſcere ſolebant. | 

Nor. 2. Deperditis apud nos rei monctariæ attis & commentariis, in nummorum aureorum pretiis, 
eorumque ad argenteos proportionibus, ſub Roberto IT. & III. interdumque ſub aliis Regibus, definiendis, 
nullam aliam, quam _—— normam habuimus, preter ſulam analogiam, i. e. cam, que vel 
tum apud Anglos, wel aliis temporibas apud nos obtinebat, harum monetarum rationem. Neque tamen 
propterea nos multum extra vert metas delatos ſperare fas eft. 

Nor. 3. In nonnullts quidem d noftra computatione diſſentit exquifiti vir judicii Gul. Fletwodus, qui 
in chronico ſuo pretioſo, pag. 26. ſcribit, aurum inter argemtumque apud Anglos candem ferè ab Edwar- 


ti TIL ætate ad fus uſque tempora ſervatam, hoc eft, hujus ad illius proportionem ut 15 circiter ad 1. 


faiſſe. Sed dum vir alias accuratiſſimus, 24 2 quegue etait aptat, neque ullam in hac re ratiouem 
it's alienæ materie huic illive metallo divenſis temporibus admixte, graviter ( it dicto venia ) d via 
reli deerrat. Ouippe i aurum purum cum argento puro (quod factum vportuit } contuliſſet, rem longs 
aliter atque ipſe tradit ſe babere deprehendiſſet. Hoc etenim pacto, juxta ſuos & Lowndejii calrulos (ut eem- 
puis quibuſdam res agatur) libra auri anns 27 Edwardi III. argenti libras 11. unciam 1. denariata 17. gra- 
18 22. valore equabat. An. > Henrici V. 10. 3. 19. * An. 36. Henrici VIII. 6. 9. 16. 8. An. 37. e- 
juſdem 5. O. O. 0. Anu. 4. ardi VI. 2.0.2. 13. An. 2. Elixabetbæ 11. 1. 17. 22. An. 43. ejuſd. 
10. 11. 9. 13. Att. 1. Jacobi I. 12. 2. 9. 1 f. anno denique 22 Caroli II. 14. 5. 16. 11. nunc vero hoc anno 
1738, 15. 2. 10. 7. que £9 hodic totd fer? Europa argenti ad aurum proportio eff, Si cui animus eſt de varia 


apud varias gemes auri ad argentum proportione plurg inquirere, adeat Gul. Budeum de aſſe, lib. iii Matth; 
Hoſtum, in hiftorica antiquitate rei nummarie, lib. u. cap. 4 Jo. Fr. Gronovium de pecun. vet. lib. ii. cap. 7. 
8. ſupra laudatum Ricium Vaughan ( qui candem fere apud Angles quam nos horum metallorum inter ſe ra- 
tionem conflituit } cap. 4. Jo. Arbuthnetum in diſſert. de vett. nummis, cap. 6. c. præcipuè vers ( quod ad 
hodiernum monetæ in pleriſque orbis regionibus flatum attinet ) calculum ea de re ab incomparabili viro D. If, 
Newtono, officinarum monetalium apud Anglos tum præfecto 17 Sept. anno 1717 ſcriptum. 


SADBU LAH: 


In que perſpiri poteſt quot libre, ſolidi, denarii Scotici aumerales, ex una argent i libra 
erali 


pon variis temporibus eſſent excuſi; ſimulque pes illius monetæ, ſive diverſi ſub 
. diverſis Regibus puritatis in ea gradus imdicantur. 
, i g 
| | —— | 
| | : Nummorum ex libra are 
_ — 8 5 HMC. den. . Unc. den. . | . J. den. 
45 anno — Ss w- wh | M1 ls 
-1107 | {| Davidts1. 
2 7 (- 4 —_ 1 4 h 
Alexandri 88 36 6 © 0 
I Aexandri III. * EP : 
1296 Joannis ne 
ab anno 
2 4 | <RobertiT. 2 TT Fo $4 
132 8 
13 Davidis II. 38 8 o 18 © 11 
4 ö — 39 1 | = IK. E826 
* = Roberti IL. — C 1... © 8 #& ST 2.2 
1390 : | | | 
1393 |— Robeni II. 4 | mw 2 0 o 18 © Fs D 
1424 acobi I. 19 1 1 1 
145¹ acobi II. 15 .. EY 1 
1456 . - 30 = KB © 3 
1475 Jacobi III. 16 1 o 18 0 1 
1288 |} — 24 7. .o 18 o RE 
| 75 CW 99 0. © 
x6 . 1111 80 © 
3 1 1 I 23 © 
I4 BY mu I S © 
23 a S 4 SY 1 0 o 
1 0 '© EY 1 
3 g 0 © 1 16 14 O 
10 8 3 16 14 o 
13 =: 2 1 = © © 
15 1 1 8 © 9&5 
31 it © © IS. hs WS . 8 
35 1 1 | HY BY 
0-4-2024 $:4 0 {| $7.49 


» 


LXIIL Ex 


81 


82 ET MF WL T7 A 


LXIII. Ex ſupra traditis, ac præſertim ex binis hiſce tabellis, facile datyr 
intelligere, quim egregiè in veteris noſtræ pecuniz rationibus exputandis hal- 
lucinentur, non imperitum vulgus modo, fed viri etiam docti rerumque pru- i 
dentes, qui, cum in antiquis ſcriptis commemoratum inveniunt, vel fando 7 
accipiunt, bollam v. g. tritici 10, 12, 14. &c. denariis, lagenam vini 2 de- 


nariis, gallinam obolo, &c. æſtimatam; protinus, harum pecuniz appella- x 
tionum cundem olim, atque nunc eſt, valorem intrinſecum fuiſſe exiſtimantes, n 
Hui, exclamant, quanta illis temporibus apud nos fuit nummorum penuria, i 2 
| cum res, quæ nunc tam Care vericunt, tantillo tum pretio emerentur. Verùm 4 8 
8 ſe rem longè aliter habere ex ſuperioribus patet, & nominatim, denarium, ſo- . &: 
lidum, libram, Davidis noſtri I. ac diu poſtea ætate, tricies ſexies; Jacobi l. 7 5 
duodevigeſies; Jacobi II. novies; Reginæ Mariæ bis, eum ferè quem nunc ha & 
apellationes habent valorem intrinſecum, five materiæ pondus, in ſe compre- Pe 
hendifle. Quò autem tota hæc tes paullo dilucidior manifeſtiorque evadat, N 
haud inutile futurum exiſtimavi veterem noſtram inter & hodiernam pecuni- 
am proportionem quibuſdam exemplis, ex priſcis noſtris legibus aliisque mo- | 
numentis petitis, ob oculos Lectoris hic proponere. - 
TABUL A II. 3 
In qua vetuſtiora rerum quarundam pretia ad eorum in hodierna noſtra moneta valoren ſer 
reducuntur. ** 
: | in pecunia Scot. In pecunia Set, 
Rerum pretia. vetere. | bodi un 
a 10 
| Tempore Davidis I. A. 1124, Cc. lib. ſol: den. b | 
Bollæ tritici | | — — 10 rl 
ejuſdem ow ac 
ejuſdem ( t 7 — 2 — di | 
Lagenæ vini (u) 8 g 
2 lagenarum cerviſie (x) OE: in 
2 ovium (py) EI ra 
1 (=) — 3. } 0 
accæ (a) — — 4 \ 
8 Tempore Fo. Balioli, 1292, Ec: ; | ded 
Galline (b) 8 1 hoc 
Lagenæ cerviſiæ cum dimidio (c —  - *? * 
Tempore Facobi I. 1424. 11 
Bollæ tritici (a) ug - mo! 
ſecalis, hordei, piſi 9 4 Gul 
avene — —— 
Bovis — 6 8 que 
Equi 7 ; | — 13 4 in h 
Tempore Jacobi IV. 1489. FR 
Vervecis (e) — 3 — 
Bovis faginati _—_ E 
100 aſellorum majorum ſalitorum, Kelings 32 — te]. 
100 aſellorum minorum, Haddocks & Speldings 1 n a 
Pintæ aceti _—— Tit, 
Pintæ mellis — 1 6 Scot 
24 -porcorum : 3 
 Tempore Jacobi V. 1523. 
Bollæ farinæ & hordei promiſcue ( — 13 4 A 
Galline az | 
* Salartum quindecimviris five ſupremi apud nos fort Judi- . 
cibus (quos vulgo Senatores five Dominos Collegii Fuſtitiæ | aa _ 
| appel- dupli 
| | | . 2 ta 
) Ex codice antiquarum noſtrarum legum [ MS. in Bibl. Jurid. ] in quo aſſiſa panis, ſive illius pro itutur 
os vendendi quantitas, ex pretio volle 12 a 10 denariis ad 15 ſolidos, perſcribitur, LA pow! 
Burgorum, cap. 120. & ſeqgq. (u. Ibid. de aſſiſa vini, cap. 134. (x). Ibid de aſſiſa cerviſie, cap. 135 br * 
(3) In legibus Regiz majeſtatis valgo dictis, lib. 3. cap. 16. ( Ibid. lib. 4. cap. 31. i — 0 
legibus Malcolmi II. cap. 7. Colpindach appellatur, taxaturque eo tempore 30 denarits. Vid. Cl. Nicol ad; 
ſoni Bibl. Scor. hiſtor. pag. 190. (a) Reg. majeſt. lib. 4. cap. 31. (In chartulario ſive regiſtro $ nn 
MS. monaſterii Calchoenſis, prope init. (c) Ibid. (d) Hæc pretia tritici, ſecalis, Sc. in ſtatutis J- efini 
cobi I. nigro five Saxonico charactere impreſſis, habentur cap. 11. in aliis editt. omifſ e. Hze 1. 60 1 
no 1489. pretia habentur in libro Aberbrothienſi majore, MS. Biblioth. Jurid. fol. 126. a. (J De bi 01 8 


anno 1 523. vid Chartul. Cambuskennethenſe, MS. Bib. Jurid. fol. 91. a. 


l 


n 


SD N W F 4 T J ©. 
ed. 1 *. ol. den. | ib. fol. den. 
arpellamus) 4 Jacobo V. anno 1532 conſtitutis primitũs | lia 
==" : : . | 1400 m_ 5395 8 
| Tempore Regine Marie, 1 551. 

"0 pintæ (V vini Burdigalenſis per mare orientale aut boreale 


(2 importati ( | f — 2 10 — 2 6 
"i Aa Rap enſi per eadem maria importati — cs Y$ — 2 — 
4 Burdigalenſis per mare occidentale importati — — 8 — 22 
9 —— Rupellenſis per idem mare importati — = 6 — 8 
Anſeris cicuris — 6 — 4 = 
ſilveſtris — 5 oF 2 L 2 
is & cygni | — = _ * 

ry filve - 4 [ vulgo Mlack-cock 14) — 6 e 6 
Scolopacis ſive gallinaginis [ vulgo Pood-cock ] — - 4 — 14 
Coturnicis | — — 2 . 6 

Ca nis ee 1 wa _— 3 — 

Gallinæ — — 0 N 

pulli gallinacei ö e e. 

Porcelli a... £30 1 


Ex his paucis, quæ ex magno ejuſmodi numero ſeligere placuit, facile e- 
rit de quibuſvis aliis rerum pretiis, ratione temporum auctæque ſubinde pe- 
cuniæ habità, ſtatuere, eaque præcedentium tabellarum ope ad hodiernæ mo- 
netæ legem exigere. Hinc etiam (liceat & id adjicere) patet rem non mo- 
d falſam, ſed & in ſe incredibilem a Hectore noſtro Boethio narrari, dum 
ſcribit () Gulielmum Scotorum Regem, apud Anglos captivum, pro libera- 
none ſua Henrico II. pepigiſſe centum millia librarum Sterlmgarum, quarum 
unam partem (Nicolſonus (mn) dimidiam interpretatur) ſtatim repræſentaret, 
pro reliqua Cumbriam, Hundintoniam ac Northumbriam pignori opponeret. 
Primim enim ex antiquioribus noſtris, ut & omnibus Angliz ſcriptoribus, 


di conditionem datam, ut ipſe & procetes ſui ſe regnumque Scotiæ Anglo 
in perpetuam clientelam addiceret, obſidibus primùm, ac deinde quinque ex 
_p uis Scotiz arcibus, fidei firmandæ cauſla ei traditis. At præterea, ut 

æc abfuerint, quis (ut de Angli iniquitate taceam) Gulielmum noſtrum a- 
ded ſtolidum futurum exiſtimaverit, ut ſe ad tantam pecuniz ſummam, quæ 
hodie 300000 amplins libras Anglicas æquaret, quantzque vix tertiam (ita 
enim mihi perſuadeo ) partem univerſa tum Scotiz in unum corraſa acervum 
moneta efficere nequibat, Anglo ſoluturum obſtringeret. Sane rem magnam 


J 


; Gulielmus præſtitit, qui ( referentibus utriuſque regni Hiſtoricis ) ut ſe ſuoſ- 
4 


que in priſtinum libertatis ſtatum redimeret, decies mille marcas argenti (quæ 
in hodierna noſtra pecunia ad vicies mille libras ſterlingenſes rediret) Ricar- 
do I. iſtius Henrici filio & ſucceſſori, in præſenti pecunia numeravit. 


10 

3 Ex prædictis etiam judicari poteſt, quanta quamque dira apud nos, regnan- | 
ee Jacobo I. anno MCCCCXXXV. annonæ caritas, ac proinde fames fue- 
nt, cum (prodente id Fordoni continuatore (o) bolla frumenti 18 ſolidis 
8 Scoticis venderetur. Item gravior adhuc altera initio Jacobi II. anno MCCCC 


In Bulla Pauli III. Pontif. Rom. 4 Idus Martias 1 535. ſcripta, ſalarium his Jadicibus ab Eccleſia- 
co ordine ſolvi imperatum, eſt decem millium ducatorum de camera, quæ 1400 libras uſualis monetæ Scotiæ, 
350 libras fterlingorum vel circa conſtituere dicuntur. Unde (ut id obiter notem) quod ſupra pag. 73, dixi 
confirmatur, quatuor ſciz. vel circa libras Scoticas unam eo tempore Anglicam confeciſſe. Hoc pacto 
merces annua ſingulis ex quatuordecim Senatoribus pendenda erat ferè 22 librarum ſterl. Præſidi vero 
dupli ejus ſumme, five 44 librarum; in præſenti moneta Anglica, illis librarum 28, huic ferè 56. Ne- 
= tamen eſt quod miremur tam exile tantoque muneri non ſatis xquum ftipendium his 3 con- 
tutum ; cum ex Fletwodi chron. pretioſo, p. 155. & ſeqq. liqueat, Judicum apud Anglos ſalaria non 
multo his ampliora tum fuiſſe. Huc adde, quod ex hac Bulla Regi permiſſum fir, præter alias ab ipſo 
aciendas donationes, de ulteriore horum Judicum ſuſtentatione ex vacaturis beneficiis, ad uſque 200 li- 
bras ſterl. quotannis ſolvendas, providere. (+) Pinta Scotica 4 fere Anglicas continet, ſextario Ro- 
mauo paulo minus par. (i) De harum rerum, ad tabulæ finem, pretiis, vide Acta Reginæ Mariæ, Parl. 
S. cap. 11. & 12. 4 k) Hec avis Scotis videtur peculiaris. Vide Geſneri Hiſt, animal, tom. 2. pag. 
0. (7) Lib. 13. fol. 272. b. Idem habet Leſlæus lib. 6. Buchananus ev inclinat, ſed ſummam non 
efinit, lib, 7. (mn) Bibl. Scot. hiſtor. p. 308. (u Apud Rymerum Act. publ. rom. 1. pag. 39. 

0% In codice MS. cui nomen, Extracia em chronicis Scotia fol. 278. a. & in Tho. Hearnii edit. For- 


b doni dScotichr. vol. iy. pag. 1319. 5 2 
ä XXXVIII. 


SEES 


S EET 


ac præſertim ex conventione ipſa (#) apparet, unicam Gulielmo ni liberan- 


| 
i 
| 
| 
| 
| 
1 


—— — — — — — —— 


8 * 2 
— _- — — 


84 


De pecu- 
niæ apud 
Scotos, nu- 
peræ Unto- 
15 tempore, 
diſcurrentis 
quantitate. 


ee 


XXXVIII. & ſequente, cum (eodem (p) referente) bollæ frumenti pretium 
ad 30 ſolidos eſſet evectum (q). Hac enim ratione prioris bollæ pretium ad 
hodiernæ pecuniz valorem reductum 10 lib, 16 ſol. poſterioris autem 18 lib. 
Scoticas adæquaret. | 

LXIV. Hic autem in fine ſubjiciendum duxi, quod à viro præſtantiſſimo, 


priſcæque virtutis ac probitatis ſingulari exemplo, Davide Dromondo ]. C. 
rei nummariæ in Trapezia (quem Bancum Scoticum appellamus) per pluri- 
mos annos Quæſtore fideliſſimo, notatum accepi. Nimirum, cum inter con- 
ditiones, quibus duo Angliæ & Scotiæ regna in unum anno MDCCVII. fe— 


liciter coaluerunt, hæc una exiſteret, ut omnis deinceps moneta ejuſdem 


legis valoriſque, cujus tum Anglica erat, per univerſam Britanniam foret; 


atque ejuſce rei ergo I Dominis ſecreti apud Scotos conſilii eodem an- 
no ſtatutum eſſet, ut tota per Scotiam tum diſcurrens moneta argentea, tam 
domi quam foris ſignata, in eam quam diximus Scotiæ Trapeziam inferretur, 
inde — ſola (7) Anglica recentiore) ad rei monetariæ præfectos, 
ut in novam pecuniam cuderetur, devehenda: laudatiſſimus ille vir ( cujus 
præcipuæ in hoc negotio partes erant) animi ſui gratia, univerſæ illius mone- 
tx ſummas, ad generalia quædam capita redactas, in adverſaria ſua retulit. 
Eas vero benignè mecum communicatas, tum quod rei noſtræ monetariæ ſta- 
tum nonnihil illuſtrent, tum etiam quod de pecuniæ apud nos tum diſcur- 
rentis quantitate aliqua indicia præbeant, hic tibi ob oculos ponendas exiſti- 
mavi. 


In Trapeziam Scoticam anno MDCCVII. zavectum eft, 


Monetæ argenteæ peregrine, ad — — 132080 17 © 
—-— Scoticz per molam percuſſe, ad— — 568 „9. 
Scotice malleo percuſſæ, ad — — 1421 oo o 

—— Anglice per molam percuſſæ, ada — FJ OO o 
Summa 4111 17 10 9 


Atque hæc quidem ſumma longè maximam fine dubio conſtituebat pecu- 


niæ argenteæ in Scotia tum curſum habentis quantitatem. Non tamen ex- 
ſpectandum erat, ut omnis ejus generis moneta in hocce ærarium inferretur. 
Multos enim veteres nummos Scoticos alioſque, aut avarorum quorundam 
Euclionum veſania, aut amittendi metus, ut varia alia pericula caſuſque o- 
mittam, ne illuc deveherentur cohibuerunt (/). Horum maximam partem 
in lucem poſtea erutam aurifabri in vaſa conflantes abſumpſerunt: nonnulli 
in exteras regiones deportati: pauci privatorum manibus adhuc tractantur. 


(?) Tbid. fol. 281. a. & in Appendice ad Fordoni Scotichronic. ex edit. Tho. Hearnii p. 1562. (4) 
De ſumma annonæ apud Anglos his ipſis temporibus caritate meminerunt eorum Scriptores : hiſtoriæ e- 
nim Croylandenſis continuator, p. 518. ad annum 1434 aguoſum, inquir, nimis extitit tempus autumnalt; 
unde tam valida crevit in Anglia fames per biennium fere continuata, quod in multis regni locis unus frumemi 
modius pro 40 denariis vendebatur. Rob. autem Fabianus, in ſuo Chronico, fol. 1 go. a. ad annum 1439. 
hoc anno tantam fuiſſe ait frumenti caritatem, ut Londini modius pro 3 ſolidis 4 denariis venderetur. 
Cum vero 4 modii Anglici bollam ferè Scoricam efficiant, hac ratione frumenti menſura bollæ Scotic? 
par apud Anglos utroque hoc tempore pro marca Anglica tum venibat, hoc eſt, in præſente eorum pecu- 
nia pro 22 ſolidis. Sed & frumentum multò adhuc carius aliis temporibus apud Anglos venditum ipſo- 
rum ſeriptores prodidere. Vid. Flerwod. chron. pret. p. 78, 92, 119, 123. (r) Quod hzc etiam mo- 
neta in trapeziam prædictam inferri juberetur, cauſſa erat, quod ea ad majus pretium quam apud A- 

los habebat, tum apud nos evecta fuit; coronatus nimirum ad 65 ſolidos Scoticos, ejus dimidium ad 0 
idus denique Anglicus ad Scoticos 13. (/) Memorabile in hanc rem eſt, quod a prædicto clariſſimo 
viro audivi. Nimirum cum proxima deinde æſtate regni æmulus, quem vulgo Prætentorem, fſequaces 
ſui Jacobum III. vel VIII. nominant, Scotiam claſſe Gallici adjutus invadere pararet, qui rerum ſummæ 
apud uos ſub Anna Regina tum præerant (metuentes ne in tali articulo, omni noſtri monetà argenteꝭ 
in prædictum theſaurum nummarium paullo ante illati, deeſſet pecunia ad belli ſumptus faciendos neceſſi 


ria, ) nummos illos 40 ſolidorum (quorum tum apud nos magna erat copia} iterum ex ea gaza emitth 


atque in militum ſtipendia alioſque publicos uſus diſpergi imperarunt. Cum autem, eo tumultu ſedato, 
nummi illi in prædictam crapeziam invehi denuo juſſi eſſent; ſupputatione fact compertum eſt, ejus ge- 
neris nummorum hac ſecunda vice illatorum numerum priorem illum quater minimum millibus libra* 
rum Sterlingenſium copia ſuperaſle. ; Q 

| uanti 


8 On & „ „ 


— 
Lab 


que en 
mirari 
linger 


(cater 


noſtris 
ſionen 


rr 
Quanta autem tum fuerit aureæ in Scotia monetæ quantitas, nulla certa ra- 
tio iniri poteſt. Nonnulla tamen ſunt, quæ non minorem illius (pretio u- 
triuſque penſato) quàm argenteæ, tum fuiſſe apud nos copiam ſuadere viden- 
tur. Huc in primis faciunt pauca illa quæ mihi videre licuit officinæ noſtræ 
monetariæ acta, à 16 Decembris anni 1602, ad 19 Julii 1606. & deinde à 20 
Septembris anni 1611, ad 14 Aprilis anni 1613. deducta. Ex iis enim ap- 
paret, aureæ apud nos monetæ diverſis his temporibus percuſſas fuiſle, petras 
51, libras 11, uncias 9, denariata 23, grana 16. Argenteæ autem, petras 596, 
lib. 7, unc. 13, den. 23, gr. 12. Hoc 22 juxta rationes illorum tempo- 
rum, ex auro prodiere libræ ſterlingenſes circiter 39726, ex argento autem 
libræ tantummodò 38172. ut adeò aurei his annis nummi percuſſi, argen- 
teos 1554 libris valore ſuperarit (). Hanc regulam erroribus obnoxiam eſſe 
haud inficior: at quando nulla certior nobis in præſentia ſuppetit, idque ſo- 
lum quod vero ſimilius ſit hic quærimus; ex iis quæ diximus haud abſurdè 
conjectare licet, univerſam, quæ (ſub nuperam duorum regnorum in unum 
coitionem) in tota Scotia erat, tam ex auro quam ex argento (#) factam pe- 


cuniam ad ſummam plus minus nongenties mille librarum Sterlingenſium ſur- 
recturum fuiſſe. 


Atque hic tandem longo huic ac tædii pleno labori meta eſto. Duo tan- 
tum ſunt, quæ in fine te, benevole Lector, deprecanda habeo: primùm, ne er- 
rores, quos non ſanè nullos, ſed haud ita multos, ſpero, in tam difficili tam- 
que varii argumenti materia mihi excidifle deprehenderis, ſeveriore trutina 
caſtigandos exiſtimes : deinde ne tibi legendi faſtidium pariat, quòd perſpicui- 
tatis unicè ſtudioſus ſtylo ferè humili ac minus compto, verbiſque nonnun- 
quam barbaris mihi utendum cenſuerim. In tali enim, ſi quoquam, ſcri- 


ptionis genere, verum comperietur illud, quod, haud multùm diſſimilis ar- 
gumenti opus aggreſſus, canit Potta, 


Ornari res ipſa negat, contenta doceri: 

Et ſi qua externa referentur nomina lingua, 
Hoc operis, non vatis erit. Non omnia flecti 
Poſſunt, & propria meliùs ſub voce notantur. 


C In illa nummorum apud nos facta anno (uti ego colligo, vid. ſupra pag. 7 5.) 1601. percuſſura, auteos 
plus quam tertia yaloris parte argenteos ſupergredi palam eſt. (u) Ex hoc cenſu nummos ex ere per- 
cuſſos excipio: quippe qui, cum ad majorum ſummarum reliquias ſive fractiunculas explendas, vel ad 
rerum viliorum mercimonia exercenda, vel denique ad pauperum neceſſitates ſublevandas, fint comparati, 
monetæ nomen vix merentur. Interea ſilentio haud videtur prætereundum, quòd cum anno 1683. gra- 
vis a Rege Carolo II. adverſus rei monetariæ præfectos lis mota _ inter multa alia eis crimini data 
haud leviſſimum fuit illud, quod cùm ipſis ex eo metallo ad 6000 ſolùm petras, five 96000 pondo, 
nummos excudere eſſet permiſſum; illi tamen Regis injuſſu ad alias 34000 petras, five pondo 544000, at- 
que ex ſingulis ad trium ſolidorum Anglicorum valorem, ex eo genere nummos fabricaſſent. Hic autem 
mirari ſubit, ex tam immenſa ejuſmodi nummorum vi, quæ in hodierna noſtra moneta 96000 libras Ster- 
lingenſes valore penſaret, * pars major in noſtram ſaltem ætatem duratura videbatur, tam paucos 


(eætetis ævi injurià vel abſumptis vel dilapfis) nunc ſupereſſe; ut nihil ferè frequentiorem hominibus 


noſtris, quam ejuſmodi nummorum inopia, querendi, & falſariis adulterinos eorum loco cudendi occa- 
ſionem przbeat, Videri de hae re poſſunt 5. Patr. Humii Deciſſones, Num. 472. 


* Regum 


83 


| 
: 
1 
. 


tog 


8 1093 


Regum Scotiz, 
A M1iLcoLUM B O III. Capitone, vnlgo 
Canmore cognominato, ſeries chronologica. 


ILCOLUMBUSIII. Puncani I. filius, à Ferguſio I. regni fundatore 
octogeſimus ſexrus, à Ferguſio II. ejus reſtitutore quadrageſimus ſepti · 
mus, à Kennetho II. imperii Pictici in Britannia everſore duodeviceſimus 
Scotorum Rex a noſtris Scriptoribus numeratus, 3 * iniit 25. Apri- 

lis, anno poſt Chriſtum natum 1057. D. Margaretam, Edmondi, Ferrei lateris cogno- 

minati, Regis Angliz proneptem, uxorem duxit anno 1070. Res multas & pace & 
bello præclarè geſſit. Tandem, dum Alnevicum Northumbriæ oppidum obſidet, cu- 
juſdam Equitis fraude cum Edwardo filio natu maximo interimitur, 13 Novembris, an- 
no regni ſui 37, Chriſti nati 1093. | 4 = | 

1093, II. DONALDUS, cognomento Banus, Milcolumbi frater, expulſis cjus filiis, 

regnum occupat. Poſt ſextum menſem iple a Duncano Milcolumbi, notho Scotia ex- 

adus : at, eo clam cxzſb, iterum reverſus ſceptrum utcunque per tres plus minus an- 
nos tenuit. 

1094 III. DUNCANUS ille ejus nominis II. rggnum, ejecto (ut diximus) Donaldo 

Bano, arripuit : ſed ejuſdem fraude eo ſimul & vita exutus, poſtquam annum & lex fe- 
re menſes imperàſſet. 6 

1098. IV. EDGAR US, ex Milcolumbi III. & ſanctiſſimæ ejus conjugis Margaretæ 

filiis jam ſuperſtitibus natu maximus, Donaldo ipſius patruo ſublato, paternum reguum 


1057. I. 


Mit co— 
LUMBUS | 


III. 


1 + 
Don ar- 
DUS Banis, 


Dunc a- 
Nus II. 


EpGA- 
RUS, 


recuperat anno 1098. quod poſtquam 9 annos & 3 menſes ſumma cum prudentia & #- 


quitate geſſiſſet, 6 Idus Januarias diem extremum clauſit, anno 1107. 3 | 

1107, V. Ei fine liberis defuncto ſucceſſit fratet ipſius ALEXANDER eo nomine J. 

diſque audaciam & ſeveritatem Acer cognominatus. Rei Scoticæ præfuit 17. annos, 
3 menſes, & dies 16. deceſſitque 8 Kal. Mail, anno 1124. 3 

1124. VI. Fratri Alexandro prolis itidem experti ſucceſſor fuit D AVID ejus nominis I. fi- 

liorum Milcolumbi III. natu minimus. Is regnum adeptus omnia optimi Principis in 

eo adminiſtrando numeros ita implevit, ut quoſvis ſuperiores Reges belli artibus æqua- 


compeſcuit: cum Anglis varià fortuna, ſed invictà ſemper animi magnitudine, ſæpius 


vit: jus ubique ſumma cum æquitate & aſſiduitate, aut ipſe dixit, aut ab aliis dicen- 
dum curavit : aulam ſuam ab omni luxuria aliiſque vitiis, quæ palatia Regum infeſta 
habere ſolent, repurgavit. In pietatis autem operibus omnibus, ſive ante ſe, ſive poſt 
le — longè antecelluit. Ad quatuor enim priores Epiſcopatus ſex alios adjecit: 
monaſteria quoque diverſorum ordinum, vel collapſa vetuſtate, vel bellorum injuriis 
diruta inſtauravit, plurimaj etiam nova a fundamentis exſtruxit; quæ omnia, pro con- 


vini cultùs promovendi ſtudium, omneſque alias Principe Chriſtiano dignas virtutes, 
in Sanctorum numerum meritiſſimò, fi quis mortalium, eſt relatus. Septimo regui 
anno uxore Mathilde femina lectiſſima, quæ eum comitatibus Northumbriæ & Hun- 
dintoniæ auxerat, eſt orbatus, cujus deſiderio reliquum vitæ tempus Veneris expers 
tranſegit. Anno autem regni 28. C. N. 1152. filium unicum Henricum, maximæ ſpei 
Juvenem, ac patri in omni virtutis genere ſimillimum, amiſit. Ipſe anno ſequente 9 
Kal. Junii piiſſimam animam Deo reddidit, poſtquam imperium 29 annos, 2 menſes, 
3 dies tenuiſſet. | 4 | 

1153. VII. Davidi ſucceſſit ex Henrico filio nepos MILCOLUMBUS IV. puet 12 ati- 
norum, ob perpetuam a Venere abſtinentiam Virgo cognominatus. Regno inito, vitæ 
lanctimonià patrem avumque æmulabatur: at magnitudine animi artibuſque imperan- 


n p = ate bd ö 9 
r e „ 


13 is A ab 
* r 


nonnullà rebellione eſt agitatus: quibus demum compoſitis, è mortali ad immortalem 

vitam commigravit 5 Idus Decembres, ætatis anno 25, poftquam annos 12 cum dimi- 

: dio ferè regnäſſet. | Ns | 

| 1105. VIII. Proxime poſt Milcolumbum IV. ſceptro Scotico potitus eſt ejus germanus 
GULIELMUS, ob egregiam in utraque fortuna animi fortitudinem Leouis cog- 

nomen adeptus. Ob Northumbriam ſibi injuſte adempram, Henrico II. Anglo bel- 

lum infert: ſed dum incautus cum aliquot è ſuis obequirarer, a pluribus circumventus 


ob ſingularem fortitudinem, & in latronibus aliiſque facinoroſis perſequendis plecten- 


ditione illorum temporum, largis proventibus locupletavit. Ob egregium hocce di- 


di illis plurimùm concedebat. Externo bello liber, inteſtinis ſeditionibus, fuorumque 


ArLrtxans 
5 


Davio I. 


verit, ſtudiis pacis longè anteiverit. Moravienſes enim & Gallovidienſes rebellantes 


in acie conflixit. Interea & ſtatum publicum ee v legibus conditis emenda. 


Goll 
Mus. 


— 


3 Idus Julii 1174. capitur, & in Normanniam in turre Faleſſi cuſtodiendus deportatur:: 
ö cumque 


88 Regum Scotia ſeries chronologica. 


1214. 


1249 · 


cumque aliter reſtitui in regnum non poſſet, coactus eſt duriſſimà conditione ſe ſuoſ- 
que Anglo in clientelam ſubjicere. Hoc in ſtatu res Scotica perſtitit ad annum 1190. 
quo Ricardus I. qui priore anno in regnum Anglicum ſueceſſerat, injuriarum Gulielmo 
factarum ſenſu permotus, eum poſteroſque ejus ab omnibus pactis à patre ſuo Henrico 
vel vi expreſſis, vel fraude obtentis abſolvit, eumque aded in liberam, ut antea, regni 
Scotici poſſeſſionem reſtituit; in tanti beneficii remunerationem decies mille Aaleis 
argenti Anglo ad bellum ſacrum proficiſcenti datis. Hoc pacto foris per multos annos 
pace ſtabilita. jus domi ſumma cum æquitate exercuit; tandemque omnibus optimi 


Regis muneribus functus diem ſuum obiir pridie Nonas Decembris, anno regni 49, æta- 


- 


tis ſuæ 72. . | ; 
IX. Succeſſit Gulielmo unicus ex legitimo matrimonio ſuperſtes filius A-LE X- 


ALexay. 


ANDER II. qui altero poſt patris obirum die, anno ætatis ſuæ 17. Scone in Regem PER II, 


eſt inauguratus. Poſt unam & alteram expeditionem in Angliam magna cum belli'cla- 


de ſuſceptam, haud multd poſt ab ejus gentis proceribus, qui, Rege ſuo Joanne ex- 


auctorato Ludovicum Philippi Franci filium Regem elegerant, arceſſitus, ut amico o- 
pem ferret, 9 cum exercitu per mediam Angliam Londinum uſque perrexit. Sed 
Joanne intra paticos dies mortuo, Angli, eorum quæ feciſſent poenirentia ſubeunte, 
Henricum III. ejus filium Regem acceperunt. Qua rerum mutatione Ludovicus in 
Galliam, Alexander in Scotiam redire ſunt coacti. Pace deinde inter duo regna com- 


poſira, rebuſque domi feliciter adminiſtratis, obiit Alexander 8 Idus Julias regni anno 


35, ætatiſque 52. f TO 
X. Imperium dehinc adeptus eſt ſuperioris Regis filius ALEXANDER III. puer 


Autxiy 


nondum annum octavum egreſſus, PrimA ætate ſub Cuminiorum, quæ florentiſſima ve Ill 


tum erat in Scotia familia, poteſtate detentus, ſe Henrici III. Angli, cujus filiam 
Margaretam uxorem duxerat anno 1251. off adjutus in libertatem aſſeruit. Achonem 
Regem Nor vegorum, per legatum ſuum Alexandrum Stuartum, &jus qui ex illa fami- 
lia primus in Scotia regnum geſſit, proavum, magno prælio devicit, anno 1263. Ab 
omnibus dein tum externis bellis, tum internis ſeditionibus immunis, ad ſuos ſaluberri- 
mis inſtitutis æqualique juſtitiæ adminiſtratione in officio continendos ſe totum appli- 
cuit. Cæterùm dum id agens regiones juris dicundi cauſſà obiret, equi inſolentià ad 
terram dejectus, cervicibus fractis haud procul a Kingorno interiit, 14 Kal. Apriles, 
anno regni 37. vitæ 45. Chriſti nati 1286. 


1286. XI. Is duas uxores habuit, Margaretam (ut diximus) Henrici Angli, & Joletam 


Mae 


Comitis Druidum filiam. Ex poſteriore nullam prolem creavit; ex priore autem duos fi- ATA Re 


lios, Davidem & Alexandrum, unicamque filiam Margaretam, qui omnes ante patrem ins. 


immaturi morte obiere. Margareta autem ex Erico Nor vegorum Rege unam ſiliam 


reliquit, nomine itidem M ARG ARE T AM. avo mortuo Scotiæ jure hereditario 

Reginam, quæ filio Edwardi I. Angli deſponſata, ſexto poſt avi obitum anno, i. e. 

1291 impubes fato conceſſit. | | 1 
Exſtincta (ut diximus) Alexandri III. nepte, deficienteque in ea totà Gulielmi, 


Alexandri II. & III. ſobole, graviſſima ano ur funeſtiſſima de regno orta eſt con- gun 


troverſia. Præcipui competitores exſtiterunt Joannes Balliolus Galloyidiz, & Ro- 
bertus Bruſſius Annandiæ Reguli; hic Davidis Comitis Hundintoniæ (qui regis Gu- 
lielmi frater, Alexandri III. propatruus erat) ex minore filia Iſabella nepos; ille e- 


juſdem ex majore filia Margareta per matrem Der vegildem, pronepos. Huic liti di- 


1329. 


rimendæ Edwardus I. Anglus arbiter electus ſecundum Joannem Balliolum ſententiam 


dixit. 5 | gp 
1292, XII. Ex hoc decreto IO ANNE S Balliolus Rex Scotorum eſt declaratus 17. No- 


vembris anno 1292. At paucis poſt annis, cum atrociſſimas ab Ange injurias & in- 
dignitates perpeſſus, ſe ſuoſque in priſtinam libertatem vindicare yeller, bello victus ac 
profligatus ſe regnumque ei dedere eſt coactus, poſtridie Kal. Jul. 1296. Mox ab ee 
in Angliam traductus, ac non multo poſt rogatu Pontificis Rom. in Gallias ire permiſ- 
ſus eſt, ubi poſt aliquot annos vitam in exilio finivit. CO: 
Poſt expulſum Joannem Balliolum, Scoti intolerandi Edwardi tyrannide oppreſſi, 


Interri· 


2 


ut ſeryitutis juguin collo excuterent, arma ſumpſerunt. Sed quamvis in plurimis con- 


reſſibus, 2 . ſub Gulielmo Valla duce fortiſſimo, proſperà fortuna fuerint uſi, 
ater ſe tamen diſcordes, & cum hoſte potentiſſimo rem habentes, nihil quod ad rei ſum- 
mam valeret efficere poterant; donec tandem, ä 


1306. XIII. ROBERT US Bruſſius, ejus qui regnum petebat, ex Roberto Carictæ 


Cemite nepos, ſceptro Scotico 25 die Martii anno 1306. arrepto, poſt multas quas 


Rontr- 
Tus | 


3 aſſus eſt belli calamitates & miſerias, hoſtibus devictis, patriaque ingenti cum 


elli clade excedere coactis, ſe ſuoſque in priſtinam libert᷑atem reſtituit. Poſtquam ad 
hunc modum ſummaque cum gloria regnum per 24 annos tenuiſſet, vixiſſetque 55. 
morti demtm ſuccubuit 7 Idus Junias, anno Chriſti nati 1329. * 
XIV. Ei ſucceſſit filius DAVID II. puer quinque annorum, qui vir poſtea effe- 
Rus, animi magnitudine ingenti patri pene par erat, at regnandi felicitate multùm infe- 
rior. Ipſo enim impubere, & Thoma Randulpho regni cuſtode fatis abrepto, E D- 
WARDUS Balliolus Joannis filius, occaſione arrepti, opem conferente Edwardo 


III. Anglo, ſceptrum Scoticum invadit. Ex eo David in Gallias abire coactus, ex- 


pulſo 


David Il 


1371. 


1390 


1406. 
1424 


1437. 


1460 


1488. 


Regum Scortæ /ertes chronblagica. 


alſo demum Balliolo, ad ſuos anno 1342 eſt reverſus. At dum Francorum partes ad- 
verſus Anglos continuato cum eis bello tutaretur, magno prælio ad Dunelmum victus, 
in poteſtatem hoſtium venit anno 1346: unde non niſi poſt undecim annos, centum- 

ue marcarum millibus pro ſua redemptione pactis, in regni poſſeſſionem reſtituitur. 
Ab eo tempore juſtum prudentemque Principem agens ſuos in pace continuit, deceſſit- 
ue 22 Februarii anno 1371. vitæ ſuæ 47. poſtquam imperium geſſiſſet annos 41. 


menſes 8. dleſque 17. ad e 
1371. XV. Davide abſque ſobole defuncto ſucceſſit in regnum ROBERT US II. ex 
Marjoria Roberri I. filia, & Waltero Stuarto magno Scotiæ Seneſcallo genitus, pri- 
1 muſque ex ea familia apud nos Rex. Varia cum Anglis bella. & felici ferè ſemper 
9 ſucceſſu, vel ipſe ſub avunculo Davide Prorex, vel regnum adeptus per duces ſuos gel- 
be, ſir. Ex prima uxore Elizabetha Mora Adami Mori de — lia quatuor filios 
ſuſcepit, Joannem, Walterum, Robertum & Alexandrum ; ex ſecunda uxore Eu- 
phemia Comitis Roſſiæ filia etiam filios duos, Davidem & Walterum, omnes præter 
priorem Walterum ſibi ſuperſtites: ut filias minimum ſex, aliamque utriuſque lexus 
rolem extra matrimonium prognatam (unde multæ nobiles florenteſque in Scotia fa- 
miliæ genus trahunt) preteream. Deèceſſit 19. Aptilis anno 1390. exactis vitæ an- 

nis 75. regni 19. menſe 1. diebuſque 28. | 1 

1390. XVI. Fatri ſucceſſor fuit Joannes, qui nomine mutato ROBERT UM ſe III. ap- 
pellari voluit. Vir fuit miti clementique ingenio, ſed ad res publicas gerendas minus 
apto, Itaque penes eum Regium nomen, penes fratrem Robertum Comitem Fifæ, 

| oſtea Ducis Albatiiz titulo auctum, imperium erat Is pray regui adipiſcendi cupi- 

, == dine ductus, Davidem Rothelaiz Ducem ac regni heredem, juvenem quidem natura 
| præferocem, patrique rea monenti immorigerum, Falcolandiz fame enecandum curat. 
Robertus Rex ea de re certior factus, alterique filio Jacobo metuens, eum, ut extra 
periculum eſſet, in Gallias tranſmittendum navi impoſuit: at ea ad Flamburgum pro- 
montorium vi tempeſtatis delata, Jacobus capirur, & contra induciarum fidem per 18 
ferè annos in Anglia cuſtoditur. Patet calamitate filii audità mœrore non ita multd 
poſt exſtinguitur, pridie Nonas Apriles, poſt Chriſtum natum anno 1406. poſt initum 
regnum exacto fere anno 16. h SE 2 ; | 

. Interea res Scotica per Interreges eſt adminiſtrats, primum per Robertum Ducem 
Albaniz Jacobi patruum annos 14. ac deinde per ejus filium Maurdacum annos 4. 

1424 XVII. JACOB Us ejus nominis 1. è longa captivitate grandi pecuniz ſumma 
redemptus, ac ad ſuos redire permiſſus anno 1424. tceptrum ſuà manu moderandum 
accepit : Princeps ob inſignes omne genus virtutes, juſtitiæ in primis cultum, æterna 
hominum memoria dignus. Statum regni, tum eccleſiaſticum, tum civilem, multis 
modis ſub Gubernatoribus convultum ac labefactatum, optimis legibus condendis reſti. 
tuit & emendavit: furta, cædes aliaque ejuſmodi facinora ſumma cum ſeveritate co- 
Ercuit : jus per omnes regni partes obeundo aut ipſe dixit, aut per alios (quorum di- 
ligentiz rigidus erat exactor) æquabiliter dicendum curavit. Dum his ſtudiis toto ani- 
mo incumberet, exſecrabili patrui ſui Walteri Comitis Atholiæ conjuratione, parri- 
cidis immiſſis, multis vulneribus confoſſus interiir, 20 Feb. anno C. N. 1437. regni 
32, poſt reditum ex Anglia 12. ä | 

1437. XVIII. In ejus locum ſucceſſit filius ipſius unicus JACOBUS II. ante 6 annos 

& 4 fere menſes natus. Prima pueritia, modò ab Alexandro Levinſtonio Prorege, 

modò à Gulielmo Crichtonio Cancellario, de ſummà rerum poteſtate inter ſe conten- 
dentibus, in prædam abductus. Poſtea robuſtior factus à Duglaſſiorum (quorum tum 
nimia potentia erat) factione penè oppreſſus. At fractis deinde perduellium viribus, 
ſuique quaſi juris tandem effectus, rem Scoticam ſummà cum æquitate prudentiaque 
deinceps adminiſtravit. * in curſu haud dubiè longitis perrexiſſet, ni eum Rosbur- 
gi arcem obſidentem excuſſus ex tormento æneo cuneus ligneus inopinà ac acerbiſſi- 
ma morte exanimiſſer, 3 Nonas Auguſti, anno 1460. ætatis 30. regnique 24. 

1460. XIX. Poſt hunc rerum potitus eſt ejus filius ACO BUS III. puer ſeptem anno- 
rum. Initio ejus regni, ac per aliquot annos res utcunque tranquillæ fuere. Mox 
turbis ac ſeditionibus nonnullis in aulà laboratum. Poſtea vero, anno 1482. fratris 
ſui Alexandri Ducis Albaniæ regno inhiantis ambitione, factioniſque & nobilitate in e- 
Jus exitium conjuratz perfidia, alieniſſimo tempore, cum adverſus Anglos Scotiam in- 
vaſuros proficiſceretur, exercitum ſuum dimittere, et in arcem Edinburgenſem ſe ab- 
dere, vel à perduellibus abdendum duci eſt coactus. Inde quidem paullo poſt eſt libe- 
ratus. At perfidi cives, non depoſito, ſed ſopito per aliquod tempus ſuo in cum odio, 
ſimulque ne conſilia ſua, mutatis in Anglia rebus, in apricum proferrentur metuentes, 
reſumptis ſubitd armis eum ad iniquiſfſimam Martis aleam ſubeundam compulerunt, fu- 
gientemque ex acie crudeliſſimè trucidarunt, 11 die Junii, anno 1488. regni 28. æ. 
tatis 36. | | | 

1483, XX. Imperium deinde apud Scotos accepit ejus filius JACOBUS IV. adoleſcens 
I5 annorum : Princeps omnibus belli pacitque artibus nemini noſtrorum Regum ſe- 
cundus; magnitudine verd animi morumque nobilitate cunctis penè ſuperior. Pote- 
ſtatem enim adeptam per multos annos tam dextrè adminiſtravit, eoque quietis æquà 
juris diſpenſatione reguum redegit, ut furtis, latrociniis, cædibus, & id genus flagi- 

| e tiis 


* 


1 


pil 


89 


Rovrrs 
TVS II. 


Ronens 
us III. 


Jacosvs l. 


Jaconuy 


ACOBUS 
J IIL 


Jacosus 


90 Regum SCOTIA ſeries chronologica. 


fortuna vari felicitati, ſuſcepto bello in Anglos Francorum cauſ{a, in pugna ad Flui- 
donem Northumbrie vicum cum magno nobilium numero cæſus interiit 9 Septembris, 
anno orbis redempti 1513. poſtquam 25 annos ac 3 fere menſes imperàſſet, vixiſſet yes 
rò annos 40, menles 5, ac dies 23 | 
t5i3- XXI. Exſtincto Jacobo IV. ad JACOBUM V. ejus filium, puſionem vixdum 
duorum annorum, ſceptrum Scoticum devolvitur. Princeps is Erat ſummis a natura 
dotibus virtutibuſque ornatus; juſtitiz in primis cultu, & in latronibus perſequendis 
plectendiſque ſedulitate & patientià inter paueiſſimos Scotorum Reges memorandus: 
Sola ſuis rationibus obſtabat factioſa Nobilitas, quæ jam inde à pueritia ei moleſta & 
gravis, co tandem pervicaciæ proceſſit, ut cum exercitus adverſus Anglos veteres ho- 
{tes duceretur, tumultu in caſtris excitato, multi in inimicorum poteſtatem potiùs ve- 
nire, quam pro Rege ſuo & patria dimicate mallent. Rei indignatione primùm, ac de- 
inde mceſtitia Rex commorus intra paucos dies moritur, 14 ſciz. Decembris, anno C. N. 
1542. regni 30. ætatis 31. | | | 
$542 XXII. Regnum deinde adepta eſt filia ejus unica MARIA, ſeptimo ante patris o- 
bitum die nata: in qua poſtquam adoleverat, non ſolùm incomparabilis corporis ve- 
nuſtas & decor, ſed & ingentes animi dotes & virtutes, etiam fatentibus inimicis, e- 
| micuere. Infans adhuc Edwardo Henrici VIII. Regis Angliæ filio eſt deſponſata. 
| At rupto ob Angli injurias hoc foedere; belloque deinde multi cum clade Scotis il- 
| lato, Britannodunum primum Regina (ut extra periculum eſſet) eſt ſepbſita. ac 
non mulrd poſt in Galliam miſſa: ibique cum nubendo maturuiſlet, i. e. anno 1558. 
| Franciſco II. tum Delphino, poſtea Galliarum Regi, uxor eſt collocata. Eo intra 2 
annos mortuo, Maria ad ſuos anno 1561. revertitur, ac poſt 4 atinos Henricum Dar- 
| 
| 


0 nilæum Matthæi Comitis Leviniæ filium thalami conſortem accipit. Eo autem. anno 
| 1567, fœdiſſimum in morem à Comite Bothueliæ trucidato, Maria Bothuelium, eo cri- 


omnium infeliei huic Reginz malorum origo. Moxenim ab iis ipſis; qui harum nuptia- 

rum conciliatores fuerant, cædis prioris ſui conjugis conſcia ——— prælio victa 

capitur, regno ſe abdicate cogitur, & in arcem Lacs Levini cuſtodienda traditur. In- 

de poſt aliquod tempus elapſa, alioque certamine victa rurſus, & in Angliam profuga, 

poſt 18 demum annorum captivitatem, à Regina Elizabetha (cujus in fidem ſe dedi- 

derat) non fine magno ipſius probro, eervices ſuas ſecuri percutiendas ſubmittere jube- 

| | tur. Hoc, = minime decuit, pacto mortalitatem exuit Princeps nobiliſſima, meli- 

| ore certè (teſte etiam invidia) digna fortuna ; quam &, ſi in alia rempora regnum ejus 

| incidiſſet, haud dubiè fuiſſer experts. Neci autem tradita eſt 8 Feb, anno à Chriſto 

nato 1587. poſtquam imperium tenuiſſet annos 45. menſeſque fere 8. vixiſſet yerd 
annos 45. menſes 2, diemque unum. | | | 

156% XXIII. Maria de ſolio depulsa, filius ejus unicus JACOBUS eo nomine VI. tre- 

decim tantùm menſium ac in cunis vagiens infans, Rex creatur, 29 Julii, anno 1567. 

Commiſſa eſt regni tutela quatuor, alit poſt alium, Proregibus, Jacobo Moraviæ. Mat- 

thæo Leviniz, Joanni Marriæ & Jacobo Mortoniæ Comitibus, qui omnes (preter 

Marrium) violentà morree medio fant ſublati. Ipſe, regimine in ſe ſuſcepto 15 Feb. 1578, 

per totum ferè quo ſolis Scotis imperabat tempus, aded vel Procetum quorundam, vel 

verbi divini Miniſtrorum turbis & ſeditionibus eſt exagitatus, ut tum demùm Scoto- 

rum veròè Regem le diceret, cum ad Anglia ſceptrum, ſibi Elizabeth mortua jure 


deinceps tempore, ad vitæ finem, qui fuit 27 Martii, anno 1625. ab omni externo 
internoque bello liber, regnum, licet minore quàm par erat animi conſtantià & forti- 
tudine, placide ſatis tranquilleque exegit. Vixit annos 59, menſeſque eum paucis die- 
bus 9. imperavir — 1 — annos Circiter 22. Scotiæ annos 58, menſeſque ferè 8. | 
1625. XXIV. At longe diſparem fortunam expertus eſt filius ejus ae ſucceſſor C AR O- 
LVS I. qui licet omnibus homine ac Principe Chriſtiano dignis virtutibus ornatus, 
variis tamen nimio otio laſcivientis populi ſeditionibus exceptus primùm & ultra mo- 
dum laceſſitus, bello deinde internecino, nec ſibi magis quàin utrique genti luctuoſo,. 
1 victus tandem & in cuſtodiam mancipatus, immani, & in omne æ vum de- 
teſtabili, corum qui rem publicam in vaſerant, parricidio, ſacrum majeſtateque veren- 
dum caput carnificis manu, ante ſui palatii fores, detruncandum ſubjicere eſt coactus, 
30 Januarii, anno 1649. poſtquam regniſſet (demptis ferè duobus menſibus) annos 

27. vixiſſetque annos 48, menſes 2, dieſque 11. | | | 
1649. XXV. Ei ſuceeſſit ipſius filius C ARO US II. qui à Scotis ab exteris regionibus, 
in quas parentis fatum timens profugerat, domum reyocatus, Sconz primo die Januarii. 
anno 1651, regni inſignia accepir. Sed prævalente parricidarum factione iterum in exfi- 
lium pulſus, miſerante tandem Deo Opt. Max. Britannorum Regiæque familiæ cala- 
mitates, poſt varios caſus & multa rerum diſcrimina, in avita regna placidiſſimè, ſuo 
die natali, i. e. 29 Maii eſt reſtitutus, anno 1660. A quo deinde tempore ad ſupre- 
mum vitæ terminum, qui fuit 6 Februarii anni 1685, ſi tumultus quoidam religionis 


prov 


tiis undique abſtineretur. Rem nauticam in primis & mercatoriam ita apud ſuos pr 
movit, ut nunquam alias tantà auri argentique copia Scotia abundaret. At invidente 


ſanguinis debitum, moderandum arceſſeretur: quod factum initio anni 1603. Ab eo 


Mans, 


mine à Paribus ſuis (ut vulgò dicimus) abſolutum, tertium maritum admittit. Hine 


Icon! 
J VI, 


Cxxotri 
J 


16 


16 


100 


171 


8 172; 
1735 


| Regis Seo x ſeries chronologics, 51 


prætextu excitatos, bellumque unum & alterum adverſus Belgas proſpere geſta exci- 
| ias, imperium ſatis feliciter (ut ſe res habent mortalium) ageiniltrayit,, .  _. 
Fg 1683. XXVI. Eo ſine legitima prole in fata concedente, frater JACOBUS VII. Dux E. Icons 
79 9 boracenſis rerum habenas capeſſit, præclaræ quidem ex ſua natura indolis; animique ve» VII. 
8 rè Regii Princeps: ſed dum religiontm Pontificiam, quam Exful cum fratre apud exteros 
agens adoleſcens admodum addidicerat (perruptis quæ id prohibebant legum omnium 
repagulis) denud apud ſuos inſtaurare adniteretur, de ſolio deturbatus, atque in Galliam 
protugere eſt coactus, poſtquam regnum annos ferè 4 tenuiſſer. Vixit deinde annos 
prope 11, deceſſitque ad S. Germanum in pratis 6 Septembris, anno 1701, ætatis ſuæ 68. | 
1689. XXVII. Depulſo (ut diximus} Jacobo VII. ejus gener GULIELMUS Arauſi- Gr kxt- 
onenſium Princeps, filiaque MARIA, ab utriuſque — ab ipſis in Concilium vo- uus II. & 
catis, Ordinibus Reges creantur, Angliæ quidem 13 Februarii, Scotiæ 11 Aprilis, an- MARIA II. 
no 1689. Graviſſinium ille adverſus Ludo vicum XIV. Francorum Regem, magno qui- 
dem animo. fed parùm proſpero ſucceſſu per multòs annos bellum ſuſtinuit. Uxore Ma- i 
ria præmaturà morte anno 1694, vitæ {uz 33 abreptà, ipſe ſolus impetium adipiſcitur; | | | 
randemque dum novum adverſus yeterem ſuum hoſtem Ludbvicum Gallum bellum ap- 
acat; ad plires abit, 8 Martii, anno 1702, ætatis 51, regnique Anglici 14, Scotici 13, | 
150% XXVIII. Poſt hunc ANN A; Jacobi VII. filia natu tecutida, ſceptro ac diademate Axni; | 
Britannico potitur : que regno inito nihil prius habuir, quam ut bellum a Gulielmo © 
Francis indictum committeret; quod & multis annis ſumma ſua cum gloria ita felici- 
ter er Pork. v4 3 me ut ſuperbus totique pridem Europæ imminens hoſtis, iteratis 
aliis poſt alias cladibus fractus & debilitatus, ad pacis conditiones petendas confugere 
fic coactus: Neque interea minus proſperè prudenterque res domi Reginæ auſpiciis du- 
 Quque ſunt adminiſtratæ. Præcipua autem ejus imperii laus eſt, quod rein a proavo 
ac patruo ſuo fruſtra tentatam aggreſſa, divulſa hactenus Britanniæ regna in unum con- | 
ſociavit. His curis intentam, omnibuſque optimæ Principis muneribus fungenteni | 
mors occupat 1 Aug. anno 1714. exactis regni annis 13, menſibus 4, diebus 23. | 
 virzautemi anuis 51, menſibus 5, diebuſque 23. | | 
1714 XXIX. Exſtinctis ablquie ſobole ſuperioribus Britanniz Regibus, Guliclmo, Maria Gzoxerts 
& Anna, ex lege de {utceſſiotic in regnum lata, ad rerum frena moderanda vocatus 
eſt GEORGIUS ejus nominis I. Brunſwici ac Luneburgi Dux, ſacri Rom. imp. 
Elector, proximuſque ex reformatam religionem profitentibus regni heres ; qui poſt- 
quam rem Britannicam per 13 ferè annos juſto ſatis prudentique imperio rexiſſet, ad 
fuas in Germania provincias inviſendas peregrè profectus, ex itinete repentino morbo 
correptus fatis 6ccubuit 11 die Junii, anno 1727, ætatis ſuæ ingreſſus annum 68. 
172. XXX. Nunc rerum apud nos ſummæ feliciter præeſt ſuperioris Regis filius G E- Geortrvs 
ORGIUS II. annum regni 12. vitæ 56 agens. Res ab eo fortiter ac proſperè geſtas Il 
1738. & gerendas poſteri eommemorabunt. | 


— — — — 


BU! 


T AB U- 


10 
i 


— — 


— j—ꝛ— —- — — — 


—— 


— 
—— 


— — — — 6— ——— 


— — 


* — 
——— - — 
—— — 


52 


T AB UL AR U M 


In hoc Volumine contentarum 


Tab. I. PE RIS Frontiſpicium: 
Tab. II. Titulus generalis. DrylOMATA £7 


NuMISMATA ScoTi#. De man- 
= dato PARLIAMENTI in lucem edi- 
dit Jacoxus Anvperson. Subjiciuntur ad faciliorem 
rei antiquariæ cognitiovem CHARACTERES & ABBRE= 
VIATURA. 


PARS PRIMA 
Tab. III. Talus prime partis: Chartæ Es Sigilla Re- 


gum, Comitum & Procerum Scotie. 

Tab. IV. Charta (a) Dux RCA Regis, (5) anno 1094, 
qua variæ tertz in tegione Marciæ, five Præfectura 
Berwicenſi, S. Cuthberto & ſuis Servitoribus, i. e. Mo- 

nachis Prioratiis Dunelmenſis, in eleemoſinam conce- 

duntur. 

Tab. V. Ejuſdem chartæ apographum recentiore cha- 

ractere. 

Tab. VI. Charta EA DGS ART Regis, qui manſio de Col- 
dingham, cum multis aliis, S. Curhberto, five Prio- 
ratui Dunelmenſi, in eleemoſinam conferuntur. 

Alia charta ejuſdem EAG ART, in qua villæ de 
Swintun, aliæque ab ipſo Eccleſiæ S. Mariæ 
de Coldingham (quæ cella erat Prioratũs 

Dunelmenſis) factæ donationes continentur. 

Tab. VII. Earundem chartarum apographa recent. charact. 

Tab. VIII. Charta Al xx AN DRI I. Regis, omnia dona a 
fratre ſuo Eadgaro eidem Eccleſiæ Dunelmenſi con- 
ceſſa confirmans. 

Alia ejuſdem, ſive Litera Algaro Priori & Con- 
ventui Ecclefiz Dunelmenſis ſcripta, qua ipfi 
in placitum propter terram de Swintune ve- 

nire prohibentur. 

Alia ejuſdem iifdem ſuper terra de Suintuna eo- 
rumque a placitando de ea immunitate. 

Tab. IX. Earundem apographa recent. charadt. 

Tab. X. Charta five Litera Davip1s Comitis Hunting- 

roniz, poſtea Regis Scotorum eo nomine I. Johanni 
Epilcopo, & Colbano, & Goſpatricio ſcripta, qui ſe 
Breve fratris ſui Eadgari Regis, de terra de Horevo- 
redane, ait vidiſſe & ad eos miſiſſe; & quicquid il- 
lud Breve teſtaretur, ſe velle & concedere ut Mona- 
chi S. Cuthberti id habeant. | 

Alia ejuſdem, Algaro Priori & fratribus ſuis 
de Dunelmo, teram de Swintona a fratre 
ſuo R. Eadgaro eis conceſſam confirmans. 

Tab. XI. Earundem chartarum apographa. 
Tab. XII. Charta Davipis I. Regis, qua inſula de 
- Lochlevin (e) Canonicis S. Andreæ, ut ibi ordinem 


(a) Hanc Duncani II. chartam deſcriptam & explicatam vide apud D. 
Jac. Dalrymplium in ſais Collect. Scot. p. 299. ( Duncanus in hac ſua 
charta fe hereditari? Regem Scotorum conſtare ait, quibus verbis ſe pro 
leguimo Milcolumbi IH. filio (quod & Torfzus in ſua Orcadum Hiſto- 
ria lib. 5. cap. 26, ſcribit) habendum voluifle videtur. At alii, omnes 
tam Anglici quam Scotici Scriptores nothum eum fuiſſe teſtantur. Cæ- 
terùm hac in re imitatus eſt Duncanus Gulielmum Normannum, qui, li- 
cet ipſe nothus, ſe tamen hereditariè Regem Angliæ in chartis ſuis non- 
nunquam venditare ſolitus eſt. Vid. Geo. Hickeſii diſſertat. epiſtolar. 
pag. 72. (c) Hæc inſula de Lochlevin olim ad KEeLEveos (quos vulgo 
led minus propriè Culdeos appellamus) pertincbat, a Brudeo ultimo 
Pictorum Rege (ut in Prat. pag. 20, ſupra diximus) iis conceſſa. E- 


| 


0 a 


.+ {77 


8 8 
i A 
ry 4 
N of 
/ _ 
= 11 
- 4 
* 
- TY 
* * 
0 * 989 * L £; 
. 1 
mn —_— 
1 
4 15 
29 
* 


inſtituant Canonicalem; conceditur. 

Tab. XIII. Ejuſdem apographum. 

Tab. XIV. Charta ejuſd. Davipis I. Abbatiæ & Mona- 
chis 5 Melros, de terris de Melros, Eldune, Derne- 
wic, Sc. 3 

Tab. XV. Ejuſdem a phum. 

Tab. XVI. Charta ejuſd. R. Daviprs I. qui Eccleſa 
S. Mariæ de Hadintune Deo & Eccleſiæ 8. Andrea 
de Chilrimunt concedirur. | 

Alia ejuſd. qua terra de Clerchetun Deo & 
Eccleſiæ S. Mariæ de Hadintune, & Es- 
eleſiæ S. Andreæ, cum decimis de Hadin- 

tune ſehire, Sc. conceduntur. 

Tab. XVII. Earundem apographa. 

Tab. XVIII. Charta ejuſdem R. Da vrprs I. qui terra de 
Melros & de Eldune Deo & | Monaſterio ] S. My 
tiæ de Melros conceduntur. . 

Alia * exemplo eidem Monaſterio 


ce | 

Tab. XIX. Earundem apographa. 

Tab. XX. Charta Hexnz1c1 Comitis Northumberlan- 
diæ filii & heredis R. Davidis I. qua mandat omnibus 
officialibus ſuis, quatenus homines & res Monacbo- 
rum Dunelmiæ manuteneant, c. 

Alia ejuſdem Gilberto de Umfravill Confts- 
bulario ſuo & cæteris Baronibus ſuis, 17 
eis præcipit, ut terras & poſſeſſiones 
nachorum Dunelmiæ in pace teneri fr 
| ciant. 

Tab. XXI. Earundem apographa. 

Tab. XXII. Charta MAT cor ur IV. Regis, qui ten 
de Birchinſide, Leggardeſwede & Molle, Waltero fi- 
lio Alani Seneſcallo Scotiæ conceduntur. 

Tb XXIII. Ejuſdem recentiore ſcripture forma exem- 

um. | 

Tab. XXIV. Charta ejuſd. Marcormr IV. anno 115% 
omnes terras, eleemoſinas, aliaſque donationes, ab 
avo ſuo Davide I. ejus filio Henrico, multiſque alis 

Abbatiæ de Kelcho factas, confirmans. 

Tab. XXV. Ejuſdem exemplum recentiore charaQtere. 

Tab. XXV. ] Charta ejuſdem Ma L OLM IV. data R- 
dulto Frebern, de terris de Roſſive & Dunduf. 

Apographum ejuſdem. 5 

Tab. XXVE Charta WIIIELMI Regis, qui Monaclus 
Ciſtercienfis ordinis immunitatem ab omni exactione 
confirmat, c. | 

Tab. XX VII. Ejuſdem exemplum recent. charaQ. 

Tab. XX VIIL. Charta ejuſd. WILLEIMI R. qui tene 
de Banevin & Pannomor Willelmo de Valoniis con- 
firmantur. 


Tab. XXIX. Ejuſd. apographum. 


rant autem hi Keledei vetuſtifſimum apud nos Monachorum genus, qu 
quamvis certam quandam diſciplinam fibi propriam, vitæque inſtitu? 
cæterorum qui poſtea invecti ſunt Monachalium ordinum regulis 
ttm diverſa ſectarentur; cùm ramen non ſoltim Epiſcopis ſus ® 
quentes ſe ubique przberent, ſed & ex eorum numero primi apud nt 
_ ferè ſemper eligerentur, haudquaquam exiſtimandum eſt quod 
nonu ulis, in primis Clariſs. D. Jacobo Dalrymplio in ſuis coll 
neis, viſum) diverſam eos de Romana Hierarchia, illiſque quæ ubiqu* 
tum in ca cecleſia recepta erant Chriſtianæ religionis dogmatibus, 
tentiam foviſſe. Id, ut alios taceam, extra dubium mihi poſuiſſe 
tur Geo. Crafordius, in ſuo de ſummis in Scotia Status Miniſtrisſopete, 


Vol. I. pag. 6, & 7. 
N : Tab. XN 


24 


— — 


Fab. XXX. Charta ALExanpDar II. Regis, confirmans 

hep es factam Davidi de Graham a Patricio Co- 
mite de Dunbar, de toto vaſto de Dundat. 

Tab. XXXI. Apographum ejuſdem. 

Tab. XXXII. Charta ejuſdem Regis Al ExANDRI II. 
confirmans donationem factam Hugoni de Crautord, 
de terra de Monoch, ab Alano filio Rolland: Conſta- 
bulario Scotiæ. : 

Tab. XX XIII Apograph. ejuidem. 

Tab. XXXIV. Charta ejuſd. Regis ALexandai II. de 
fundatiope Abbatiæ de Balmurinach in Fit. 

Tab. XXX V. Apograph. ejuſdem. 

Tab. XXXVI. Charta Al EXA N DRI III. Regis, confir- 
mans donationes illas, quas Alexander Seneſcallus 
Scotiæ fecit Abbatiæ de Meltos. 

Tab. XXXVII. Apographum ejuſdem. 

Tab. XXX VIII: Sigillum ſex Scotiæ GuBERNATORUM, 
poſt mortem Regis Alexandri III. 

Ex antica parte, Arma Scotiæ gentilitia. + S I- 
. . GILLVM SCOCIE DEPVTATVM 
 REGIMINI REGNL 
Ex poſtica patte, S. Andreas Scotorum Pa- 
tronus cruci decuflate affixus. - + AN- 
DREAS SCOTIS DUX EST 
& COMPATRIOTIS. 

Tab. XXXIX. Charta Davipis Comitis de Hunting- 

= ton, fratris Malcolmi IV. & Willelmi Regum Sco- 

== rorum, qui terra de Sautereia Deo & S. Mariæ & 
wt Monachis de Sautereia conceditur. 

Tab. XL. Apographum ejuſdem. 

Tab. XLI. Charta Joanxrts BALLIoL Regis, de fœde- 
re inter ipſum & Philippum IV. Franciæ Regem ine- 
undo, & matrimonio iuter Edwardum filium Johan- 
nis primogenitum, & J. primogenitam filiam Caroli 
Valeſii, Philippi Regis germani; contrahendo, 23 
Oct. 1295. 

Tab. XLII. Apographum ejuſdem. 

Tab. XLIII. Charta D. Guiierms WAITILIACH Cuſto- 
dis Scotiæ, nomine Johannis Balliol Regis, cum ſi- 
gillo ejuſdem Johannis, qua ſex marcatæ terræ in ter- 
ritorio de Dundee, & Conſtabularia caſtri de Dundee, 
Ec. Alexandro dicto Skirmiſchur, pro fideli ſervitio 
ſuo, c. portando vexillum Regium in exercitu Sco- 
uz tempore confectionis prelentium. Apud Torphei- 
chyn, 29 Martii, anno 1298. 

Tab, XLIV. Apographum ejuſdem. 

Tab. XLV. Charta RoßERTIT I. Regis, qua officium 
Conſtabulariz Scotiæ Gilberto de Haya Militi & he- 
redibus ſuis conceditur. 

Tab. XLVI. Apographum ejuſdem. 

Tab. XLVII. Charta ejuſdem Regis Ronex Ti I. Coli- 
no filio Nigelli Cambel Militi, qua terræ de Lochaw 
& Ardſcodyrche, in unam liberam Baroniam tenen- 
dz, ei conceduntur. | 

Tab. XLVIII. Apographum ejuſdem. 

Tab. XLIX. Charta ejuſdem Regis RozexT1 I. con- 
firmans donationem Willelmi de Maule Militis Do- 
mini de Panmore, factam Radulpho de Dunde Mi- 
liti, de terris de Banevyn & de Balrotheri, Sc. 

Tab. L. Apographum ejuſdem. 

Tab. LI. Litera Comitum, Baronum, libere tenentium, 
& totius Communitatis regni ScoTix ad Jobanneni 
XXII. Pontificem Rom. apud Abirbrothoc, 6 April. 
anno 1320. ſcripta. 

Tab. LI, Apographum ejuſdem. 

Tab. LIII. Charta Davipis II. Regis, confirmans 
donationem quam Walterus de Maulea de Panmore 
fecit Adæ Epiſcopo Brechinenſi de Capellania de Both, 
& de terra de Carnecety; & confirmans etiam do- 
nationem, quam Chriſtiana de Valoniis Domina de 
Panmore fecit eidem capellæ de Both, de terra de 
Bothmernok, Sc. | 

Tab. LIV. Apographum ejuſdem. | 

Tab. LV. Sigillum EpwAR DT de BALL IOI o (filii 
Johannis de Balliolo R.) qui Davide II. puero re- 
— Scotiæ invaſit anno 1332. tandemque rebus de- 
peratis eo Regi Angliæ ceſſit, anno 1355. 


1 


* S 


* 


> 8 FED 


RE: 


FABULARUM INDE X. 


93 

Tab. LVI. Charta RozexT1 II. Regis, confirmang 
donationem & conceſſionem quas fecit conſanguinea 
ſua Margareta Comitiſſa de Angus & de Marr Alexa: 
dro de Hamilton Militi; & Elizabeth Sponſæ ſuæ ſo-- 
rori ejuſdem Comitiſſæ, de terris ſuis in Baronia de In- 

ner yck, in Conſtabularia de Hadyngton, c. 

Tab. LVII. Apographum ejuſdem. 4 I 

Tab. LVIII. Indentura inter EvuyxeMIaM Reginam 
Roberti II. Regis Scotiæ, & Davipem Comitem de 
Sttatherne ex una parte; & ALtxanvroM de Mo- 
RAVIA de Drumſergorth ex altera, in qua dictus A- 
lexander paciſcitur fe uxorem du&turum Dominam Jo- 
netam de Munymuske ſororem Domine Regine, c. 

Tab. LIX. Apographum ejuſdem. eee 

Tab. LX. Charta Rozex Tr III. Regis, qua con- 
ceſſio fit Baronie de Fytkill infra Vicecomitatum 
de Fyff conſanguineo ſuo Georgio de Leſley Militt 
& Elizabet Sponſæ ejus ſuæque nepti, Sc. 

Tab. LXI. Apographum ejuſdem. ; 

Tab. LXII. Charta RozexTI Gubernatoris, ¶ Jacobo 
I. Rege Scotorum apud Anglos captivo ] qua Baro- 
nia de Bigare infra Vicecomitatum de Lanark, cum 
annuo redditu debito de tetris de le Kers intra Vi- 
cecomitatum de Strivelyne confirmantur Malcolmo 
Flemyng de Bigare & Elizabeth Stewart filiæ Guber- 
natoris ſponſe ſuæ, Ec. Ap. Perth. 8 Junii, anno 
1413. gubernationis ſuæ 8. 

Tab. LXIII. Apographum ejuſdem. 

Tab. LXIV. Charta Muxpaci Gubernatoris-| Jacobo 
I. adhuc apud Anglos captivo | qua poteſtas ipſius 
ambaſhatoribus fit ad tractandum cum ambaſſiatoribus 
Henrici VI. Regis Angliz ſuper deliberatione Jacobi 
I. Regis Scotorum. Ap. Innerkethyne, 19 Aug. anno 
1423. gubernationis ſuæ 3, | 

Tab. {xv Apographum ejuſdem. 

Tab. LXVI. Charta Jacosi I. Regis, in Anglia capti- 
vi, ſua ipſius manu, & Anglico ſetmone ſcripta; in 
qua ſpecialem concedit confirmationem omnium ter- 
rarum ſuarum in Scotia Willelmo de Douglas de 
Drumlangrig Militi, ſciz. terrarum de Drumlangrig, 
de Hawyke, & de Selkirke. Apud Croidoune 30 
Novemb. 1412. | 

Tab. LXVII. Apographum ejuſdem. 

Tab. EX VIII. Charta Fxancisci & Martz, R R. 
Scotiæ, qua Baronia de Kukbotho Joanni Domino de 
Flemyngo in perpetuum conceditur, Dar. Pariſiis, 16 
Januarii, 1558. regni Scotia 1, & 17, Angliæ & 
Irlandiæ 1 ( 

Tub. LXIX. Charta Tnox Loxci: in qua memorat 
Edgarum Dominum ſuum Regem Scottorum fibi de- 
ditle Adnaham deſertam, quam fe ait Regis illius auxi- 
lio, & ſui propria pecunia inhabitäſſe, & Eccleſiam 
in honorem S. Cuthberti fabricaſſe, eamque cuni una 
carrucata terræ eidem 8. Cuthberto & Monachis ejus 
in perpetuum poſſidendam dediſſe. 

Alia charta, vel potius epiſtola ejuſdem Tnox 
Longi Davidi Huntingtoniæ Comiri, poſtea 
Davidi ejus nominis I. Regi Scottorum 
ſcripta ; in qua eum precatur, ut Dominum 
ſuum kariſſimum, ut prædictam ſuam dona- 
tionem S. Cuthberto & Monachis ſuis fa- 
| ctam confirmet. 

Tab. LXX. Apographa earundem. 

Tab. LXXI. Charta CospATRICII Comitis de Dunbar, 
fratris Dolfini, qua Deo & S. Cuthberto, & Mona- 
chis ejus in eleemoſinam dat villam de Ederham, & 
Eccleſiam ejuſdem villæ, & aliam villam quæ dicitur 
Neſebite, &c. | 

Charta CospatTrICIT junioris Comitis de Dun- 
bar, qua prædictas a patre ſuo Deo & 
Fratribus eccleſiæ S. Cuthberti Dunelmiæ 
tactas donationes confirmat. 

Tab. LX XII. Apographa earundem. | 

Fab. LXXIII. Charta WAL DEI filii Coſpatricii Comitis 


(4) Memorabile eſt, quòd in hac charta Franciſcus & Maria le Reges 
Scotiz, Angliz & Irlandiæ, oe appellent, V. ſupra Przfar. pag. B 
| 2 Ä 2 


94 
de Dunbar: qui terra de Dundas Heliz filio Huttre- 
di pro ſervitio dimidii militis conceditur. 

Tab. LXXIV. Apographum ejuſdem. 

Tab. LXXV. Charta Ricaxpi de MoxEvIIIA Con- 
ſtabularii Regis Scottorum: qua duo mancipia, ſciz. 
Edmondus filius Bonde, & Gillemichel trater ejus, & 
filii & filiz ſuæ, & rota progenies ab eis deſcendens, 
Henrico de Sancto Claro & heredibus ſuis pro tribus 
marcis conceduntur. 

Alia charta 4 * RIcARDI de MoxEvII- 
LA: qua dat & concedit eidem Henrico de 
Sancto Claro terram de Hirdmaneſtum cum 
tota terra quam Ricardus Camerarius tenuit 
de Hugone de Morevilla patre ſuo, c. 

Tab. LXXVI. Earundem chartarum apographa. 

Tab. LXXVII. Charta WaALTexi de BEKKELEY Ca- 
merarii Regis Scottorum: qui terra de Creſwaldef 
Willelmo filio Ricardi pro ſervitio dimidii militis con- 
ceditur. 

Tab. LX XVIII. Apographum ejuſdem. 

Tab. LXXIX. Charta WALTERI Cumin Domini de 
Roualeyn; qua concedit Ricardo de Boill Domino 
del Calburne quinquaginta folidos annui redditus ter- 
rarum in tenemento ſuo de Roualeyn in 
Baronia de Conigham, Ec. 

Tab. LXXX. Apographum ejuſdem. 

Tab. LXXXI. Charta Ror LANDI filii Uchtredi Con- 
ſtabularii Regis Scotorum : qua concedit Alano de 
Sancto Claro & Matildæ de M indeſoure ſponſæ fue, 
& heredibus eorum, terram illam quam Willelmus 
de Morvilla eis dedit, Sc. Una cum apographo e- 
juſd. recent. charact. 


Magna SIGILL A Regum Scotiæ poſt Ro- 
bertum III. 


Tab. LXXXII. Com Jacosr I. Regis. 

Tab. LXXXIII. O Sigillum Jacozr II. Regis. 

Tab. LXXXIV Sigillum JAconr III. Regis. 

Tab. LXXXV. Sigillum Jaco IV. Regis. 

Tab. LXXXVI. Sigillum JAcoBI V. Regis (e). 
Tab. LXXXVII. Aliud Sigillum Jacost V. Regis. 
Tab. LXXXVIII. Sigillum MRI Regine. 

Tab. LXXXIX. Sigillum Fz axncisct1 & Makriz RR. 


Tab. XC. Sigillum Max1z Scotorum Regine, 
Franciæ dotariæ. | 

Tab. XCI. Sigillum Jacozr VI. Regis. 

Tab. XCII. Titulus, Sic1LLAa Regum Scotia, ex 


quo Jacobus VI. Sceptrum Augliæ tenutt. 
Tab. XCIII. Sigillum Jacopx VI. Scotiæ, I. An- 


gliæ Regis. 
Tab. XCIV. Sigillum CaxoTI I. Regis. 
Tab. XC. Sigillum CarorLr II. Regis. 
Tab. XCVI. Sigillum Jacozr VII. Regis. 
Tab. XCVII. Sigillum GuriELNMI II. & Marrs 
II. R R. 
Tab. XCVIII. Sigillum GuLitLmai II. Regis. 
Tab. XCIX. Sigillum Ax Nx Reginæ. 
1 Sigilla Eceleſiaſticorum (. 
Tab, CL REOCALITIA Scotie, tive ſummi apud 


Scotos imperii Inſignia; corona, ſceptrum & gladi- 
us (J. 

Tab. CL Titulus, CARACTERES G ABBRE- 
VIATURA in antiquis ſcriptis. 

Tab. CIIE Primum Alphabetum literarum majuſ- 

cularum, ab A ad AN. 


- 


(e) Quatuor primi Jacobi Scotorum Reges, & per aliquod etiam tem- 
pus jacobus V. uno codemque archetypo figillo (ut cx illius apolphra- 
gi\mare patet) uſi ſunt. () Hzc omnia ſigilla ſum Epiſcoporum 8. 
Andtex, præter ultimum, quod ſigillum eſt Decani & Capituli cjus 
Eccleſiæ, vel (quod verius videtur) ipſius Eccleſiæ ſede vacante. Pri- 
mum autem quod hic exhibetur ſigillum eſt Roberri (de quo ſupra in 
Prxfat. pag. 19.) qui obiit anno 1159. Secundum eſt Arnaldi, qui 
ei ſucceſſit anno 1160. Tertium eſt Ricardi, qui Epiſcopatum iniit an- 
no 1165. Quartum eſt Rogeri, qui electus eſt ejus ſedis Antiſtes anno 
1189. Quintum eſt cjuſdem Rogeri, qui conlecratus demum anno 
1198. Sextum eſt Willelmi Malvoiſin, qui Epilcopus creatus anno 1202. 
Septimum & octavum Willelmi Fraſer, qui a Papa Nicolao IV. con- 


Tab. CIV. 
M ad Z. 
Tab C. 


Tab. CI. 
Tab. CVII. 
Tab. CVIII. 
Tab. CIX. 
Tab. CA. 


Tk. x 


Tab. CLI. 


Tab. CLII. 


Præf. pag. 12. 


bentibus cxſtat. 


TABULARUM INDEX 


Secundum alphabet. lit. majuſc, 4 


Tab. CXII. 24a 
Tab. CXIIL gtia 
Tab. CXIV. 47 
Tab. CXV. 5ta 
Tab. CXVI. 6ta 
Tab. CXVII. ma 
Tab. CXVIII. Sv 
Tab. CXIX. gna 
Tab. CXX. oma 
Tab. CXXI. 11 
Tab. CXXII. 12m 
Tab. CXXIII. 137 
Tab. CXXIV. 142 
Tab. CXXV. I 5ta 
Tab. CXXVI. 16774 
Tab. CXXVII. 17ma 
Tab. CXXVIII. 182 
Tab. CXXIX. 1922 
Tab. XXX. 20ma 
Tab. CXXXI. 213 
Tab. CXXXIL 224d 
| Tab. CXXXIIL 2374 
Tab. CXXXIV. 2472 
Tab. CXXXV. 25a 
Tab. CXXXVI. 26ts 
Tab. CXXXVII. 27ma 
Tab. CXXX VIII. 25va 
Tab. CXXXIX. 29na 
Tab. CXL. 30ma 
Tab. CXLI. I ma 
Tab. CXLII. 324a 
Tab. CXLIIk 33tia 
Tab. CXLIV. 34ta 
Tab. CXLV. 35ta 
Tab. CXLVI. 3614 
Tab. CXLVIL 37ma 
Tab. CXLVIII. 382 
Tab. CXLIX. 39a 
Tab. CL. 40a 


gena cuſtodiuntur) deſcriptionem 
amicitia olim conjunctiſſimus vir Gulielmus Wilſonus in 
juridico cauſſarum Clericus. 
thentica in Bibliotheca Juridica Edinburgi, in Collegiis Scotorum 7 
| tisbonenfi, Pariſienſi, & Romana, aliiſque locis, illius viri juſſu dero 
ta ſunt: quæ etiam in Libris daum cab. 


Tertium alphabet. lit. majuſc. ab / 
ad Z, incipiens 20 literis A. 
Quartum alphab. lit. majuſc. ab 4 4 
Z, incipiens 6 literis A. 
Quintum alphab. lit. majuſc. ab A 40 
Z, incipiens 10 literis A. 
Primum alphabetum literarum minuſ. 
cularum ab A ad , incipiens 11 literis 4. 
Secundum alphab. lit. minuſc. ab 
ad 2, incipiens 4 literis 4. 
Tertium alphab. lit. minuſc. ab 4 4 
25 incipiens 6 literis 4. 

Prima Abbreviaturarum, incipiens 9 ll. 
teris majuſculis, totidemque minuſculis. | 


abbrev. incipiens aliglandi 


P ARS SECUND A. 


1. Antico latere, ROBERT US. DEI. GRA. 


ſecratus anno 1280, deceſſitque anno 1297. Hic primus gentis F* 
ſcrizx arma gentilitia, quz ſunt novem pentaphylla, five fragi folia, ® 
ſuo ſigillo adhibuit. Notatu autem hic dignum eſt, qudd hi omns, 
Andrez Antiſtites ſe ScorToRum Episcopos appellent. Qua de fe 


praſentem M, Britanniz 


abbrev. authentic. 
abbrev. — beatum, 
abbrev. —— cathedrali, Wa 
abbrev. _———  conſuetudin, 
abbre v. divide. "i 
abbrev. dlicitur. 
abbrev. eſſentias. 
abbrev. expo/itio, 
abbrev. formalium, 
abbrev. ——— GCalenis, 
abbrev. — — Henricus. 
abbrev. hominibus, 
abbrev. ——— #79 et. 
abbrev. ——— znſenſibiliter, 
abbrev. Kalende, 
abbrev. ——— Yongitudine, 
abbrev. ———— Faltic, 
abbrey. . nultituab. 
abbrev. not a. 
abbr eV. nomini. 
abbr ev. Omen. | 
abbrev, — Pſalmus, ; 
abbrev. perſone. ; 
abbrve. . penitentia: 3 
abbre v. Præter. # 
abbrev. queritur. J 
abbrev. —— guod, 5 
abbrev. quogue, J 
abbrev. — Rex, 8 
abbrev. ——— reſpectun. 8 
abbrev. —— Jmpliciter, 
abbrev. —— ſecunda. Ss 
abbrev. . cut. ; 
abbrey, ——— Fenet. | 
„. Oh 5 
abbrey. _—— vel. f ＋. 
abbrev. Willielmas. 
abbrev. Fer. , 
"1 NumMISMATA aurea E 
gentea Regum Scotiæ. - 
NUMISMATA AUREM 
ROBERTORUM RR. _ . 
; no 
REX. SCOT'TOR UM. Scutum Scoti? c 
. de 
* ca 
De 
ph 
Sc 
=: 
Horum Infignium in arce Edinbul- c 
yo na pn, * ius mibiqs N 
Fopreme foro tif 
Ejus autem deſcriprionis exemp — 
qu 
tri 


gen 


4 


V. 


. 


tilitium, cum corona ſuperpoſita. 

Poflico latere XPC. REGNAT. XTC. VIN- 
CIT. XPC. deficiente ſpatio vox IMPE- 
RAT omiſſa. S. Andreas cruci decuſſa- 


tz (quam vulgo 8. Andreæ appellamus) | 


inter duo lilia, affixus. . 
>, .+ROBERTVS DEI. GRACIA. REX. 
SCOTTORU. Scutum Scotiæ, ut ſupra. 
P. K XPC. REGNAT. XPC. VINCIT. XTC. 
IMPERAT. S. Andreas inter duo lilia, 
ut ſupra. | 
3. 4 +R OBER TVS: DEI: GRACIA: REX. 
Scurum Scoticum, abique corona, duobus 
lineis in formam quaſi roſe circumductis, 
P. XPC: VINCIT: XPC: REGNAT (+). Crux 
8. Andreæ, cum binis ex oppoſitis partibus 
hinc liliis, illinc trifoliis. | 
4.4 +R OBER TVS. DEI. G. REX. SCO- 
TO. Leo Scoticus in ſcuto. 
P. XPC. REGNAT. XPC. VINCIT. +. Crux 
Sanctandreana, cum liliis & rritolits (7). 


JACOS1-L A. 


1. 4 TACOBUS. DEI. GRA. REX. SCOT- 
TOR. UM. Leo Scoticus corona inſignitus, 
cum duobus liliis. 

P. XC. REGNAT. XPC. VINCIT. XP. D. 
Andreas cruci affixus inter duo lilia coro- 
nata. | 

4. A TACOBYS. D. GRACIA. REX SCO- 
TOR. Leo Scoticus inter duas corollas, 
majore corona ſuperpoſita. 

P. + SALVVM FAC POPVLYVM TVVM. Di- 
vus Andreas, cruci affixus, inter duo lilia, 
abſque coronis. 


+ e 


1. A. TACOBVS. D. GRACIA. REX. SCO. 
Divus Andreas crucem ſuam manibus ge- 
ſtans. 

P. SALVVM FAC POPVLVM TVV. DOE (k) 
| Leo Scoticus corona infignitus inter duo lilia. 

2. A. TACOBVS. DEI. GRACIA, REX. SCOT. 
Scutum Scoticum ſub figura rhombi, mi- 
nore corona ſuperpoſita. 

P.+SALVVM FAC POPVLVM TVVM DNE. 
Parva crux Sanctandreana inter duo liliola, 
* eircumducta eſt ſtella grandiuſcula 
ex radiorum, * in lilium deſinenti- 


bus, cum ſex roſis minuſculis, radiis ſtel- 


læ ordinatim interjectis. 
Tab, CLIIL. e. 


1.4 IACO BVS. DEL. GRA. REX. SCOTO- 
RVM. Monoceros ſcutum cum Leone Sco- 
rico tenens; ſub pedibus parva crux de- 
cuſſata, five Sanctandreana. 

P. EXVRGAT. DE. ET. DISIPENT. NIMͤI- 
CI. EI (1). Crux florida, magna ſtella 12 
radiis coruſcante ſuperinducta. 


(V be hoc {ymbolo XPC. VINCIT, exc. ut & de primis apud nos 


nummorum aurcorum cuforibus, Vide Præfat. pag. 65. Porro autem 


notandum eſt literas XPC. Græcas eſſe, compendiumque facere nomi- 
nis beati Servatoris noſtri XPICTOC vel XPIETOE : olim enim Græci 
C pro Z utebantur, Vid. & Præfat. pag. 49- (i) Miror Jac. An- 
derlonum ex aureis Robertorum nummis cos amiſiſſe, quibus ex poſti- 
ca parte inſcriptum eſt DNS PTECTOR MS & LIBERATOR. i. e. 
Dominus protettor menus & liberator meus, Horum tres in Nummo- 
phylacio ICC. Edinb. ſervantur, meminitque eorum Nicolſonus Bibl. 
Scot. hiſt. p. 294. (t) DOE hic, & mox DNE contractè pro Domine. 


) Pro Exurgat Deus & diſſipentur inimici ejus, literis quibuſdam, de- 


ficiente patio, omiſſis. In voce autem NIMICI, primus ductus literæ 
N pro I etiam poſitus videtur : quod in antiquis Inſcriptionibus uſita- 
uſlimum eſt. iu Fa erat Anna de Turre Comitiſſa Arvernenſis & 
Bononienſis, filia natu maxima & heres Joannis de Turre Comitis Arvern. 
Sc. Ea nupta Duci Albaniz anno 1505, obiitque anno 15 34 ipſiuſ- 
que maritus altero anno poſt, 2 ſciz. die Juni, 1536. qui ex hoc ma- 
ttimonio ſuſcepti crant liber 


i primo ævo & ante parentes exſtincti. De | cenſet Nicolſonus loe cit. 


TABULARUM IND EX. 95 


a. A IAcoBVS. DEI. GRACIA. REX. SCI. 

Monoceros cum ſcuto Scotico, ut ſupta, at 

| abſque cruce. | 

P. EXVRGAT. DNS. ET. DISIPT. INIM. E, 
Crux cum ſtella, ut in priore. 


eos . . 


1. A. IACOB VS. 4. DEI. GRA. REX. SCO+- 
TORUM. Monoceros cum ſcuto Scotico, 
ut in prioribus. 6 

P. EXVRGAT. DEVS. & DISIPENT. INI 
MICI. EIV. Crux cum coruſcante 12 ra- 
diorum ſtella, ut ſupra. 

2. A. TACOBVS. DEI. GRA. REX SCOTOR. 
Icon Regis quaſi equitis cataphracti, dex- 
tri gladium vibrantis habitu. 

P. SALVVM FAC POPVLYM TVVM 
DNE. Leo Scoticus in ſcuto ſupernè co- 
ronato, cum ingente cruce ad extimum 
nummi limbum pertingente. 

3. A IACOBVS. DEI. GRA. REX. SCOTORYV. 
Leo Scoticus cum magna cruce, ut ſupra. 

P. SALVVM FAC POPVLVM TVVM 
DOMIN. Rex cataphractam indutus, ut, 
ſupra. Hic nummus priorum quadrans. 


JOANNIS Ducis Albanie Gubernatoris. 


1. A. IOANNIS. ALBANIE. DVC. GVBERN. 
Inſignia gentilitia Joannis Ducis Albaniæ 
(Scotiæ ſub puetitia Jacobi V. Gubernato- 
ris) & uxoris ſuæ (1m), cum ingente cruce 

| totum nummum pertranſeunte. 

P. SVB VMBRA TVARVM. Sub cruce, 
qu Melicenſem vocant, Spiritus Sanctus 
ub torma columbæ, alis expanſis, 1 524. in- 
terius arma Joannis gentilitia quadripartita, 
tanquam Ducis Albaniæ, Comitis Marciæ, 
Domini Manuiæ & Annandiæ (u). Hig 
nummus eft honorarius, five medallus (0), 


TECOUBET TV K: 


1. A, * TACOBYS 5. DEL. GRA. REX SCO- 
TORVM. Scutum Scoticum cum coro- 


na ſuperpoſita, parvaque ex utroque laterg 
., ctace (Pp). 

P. CRVCIS ARMA SEQVAMVR. Crux flo- 
rida, apicibus in lilia deſinentibus, quatuor 
cardui conis interjectis. Hic nummus me- 

Aalli ſpeciem prefert (99. 
2. A TACOBVS 5. DEI. GRA. REX. SCO- 
TOR. Protome Jacobi V. corona epanocliſt3 


- (Cr) caput cincti. Pone literæ C K CF). 
P. VILLA EDINBR.VGH. x Scutum Scoticum 
magnæ cruci per totum ferè nummum trans 

ſeunti incumbens. 
3. A*IACOBVS 5. DEI. GRA. REX. SCO- 
TOR.VM ſcutum Scot. cum corona ſuper- 


poſita, parvaque ex utroque latere cruce. 
P. CRVCIS ARMA SEQVAMVR. Crux flo« 


rida, ut in primo hujus Regis nummo (19. 


nobili hoc conjugum pari prolixe & accurate agit eruditiſſimus Steph. 
Baluzius in genealogica ſua domũs Arvernenfis hiſtoria, tom. I, pag. 
353. & ſeqq. () Vid. Alex. Nisbeti ſyſtem. herald. pag. 270. 
(%) Vid. Nicolſonum Bibl. Scot. hiſt. pag. 299. (v) Has 4 lateribus 
cruces nonnulli pro literis XX accipiunt, proindeque hunc nummum 
pro XX libris Scoticis cuſum volunt. At cum hic nummus ( quod a Cl. 
Nicolſono Bibl. Scot. pag. 299, notatum) non amplius ponderet quàm 
unciam unam, ac ſemidrachmas (Scoticè Drappas vocamus) ferè tres; 
ex tabula de auri apud nos variis temporibus valore, Præfat. pag. 80. pa- 
lam eſt cum, percuſſionis ſuæ tempore, vix novem apud nos libras valuille, 
Præterea duæ ejuſdem figuræ cruces aliis hujus Regis multò minoris mo- 
lis nummis a ſcuti lateribus adjectæ plane oſtendunt, non nummorum 
valorem, ſed Principis, hoc Chriſtianz religionis Symbolo, pictatem ſi- 
gniſicari: id quod avei ſa nummi facics confirmat. ) Vid. cund. Ni- 
colſonum, ibid. (r) De coronis ejuſmodi — ſive ſuperne 
clauſis, vide ſupra in Przf. pag. 53. (/) Forte his literis Monetarit 
nomen indicatur. (t. Hunc & proxime præcedentem medallis ac - 


4AX 


96 TABULARUM IND EX. 


Tab. CLIV. 4. A.x TACOBVS. 5. DEI. G. R. sco- 


TORY. 1539. Protome Jacobi V. pileum 

| rg. ſplendeſcentem capite 14 (4). 

P. HONOR. REGIS. IVDICIVM. DILIGIT. 
Scutum Scoticum corona ornatum cruci flo- 
ride ſuperjacens. 

5. A +IACOBVS. 5. DEI. G. R. SCOTORY. 
1539. Scutum Scoticum coronatum, tor- 
que ex carduis undique circumcinctum. 

P. HONOR. REGIS. IVDICIVM. DILIGIT: 
Magna crux Divi Andre, cui in medio 
incumbit corona inter literas I. & R. ſu- 
perius carduo, interius lilio inter ctura in- 

| texjectis. 

6. Idem fere ac quartus hujus Regis nummus, 
excepto quod ei inſcriptus eſt annus 1 540. 

7. I[dem fere qui præcedens, ſed minore mole. 
Poſticæ parti a lateribus ſcuti inſcriptum I. 5. 

8. Ejuſdem generis, ſed minimi moduli nummus. 


MARIZA RE GIN. 


t. A. MARIA. DEI. GRA. REGINA. SCO- 
TORVM. Scutum Scoticum inter duo 
ntaphylla (x), corona ſuperpoſita. 
P. CRUCIS ARMA SEQVAMUR. Crux li- 
tata, cum quatuor carduorum cactminibus. 
2: A, MARIA. D. G. R. SCOTOR VM. 1543. 
Scutum Scoticum coronatum, abſque pen- 
| taphyllis. | 
P. * ECCE ANCILLA DOMINI. In medio 
M. ſupra corona, infra ſtella: 

3. A. + MARIA. D. G. SCOTOR VM. REGINA. 
Scutum Scoticum corona ſuperpoſita, a la- 
teribus literæ I & G. pro Jacobo Araniz 
Comite tum Scotiæ Gubernatore ( 9 ). 

P.+ DILIGITE. IVSTICIAM. 1553. Mono- 
ramma (2) literas vocum MARIA RE- 
INA complectens : ſupra corona, a la- 

teribus duo pentaphylla. 

4. HJ. MARI. D. G. R. SCOTORVM. Scutum 

Scoticum coronæ ſubjectum, cum literis 1 
XG. ut in priore. 
P.+ DILIGITE IVSTICIAM. 1553. Mono- 

: — literarum M R. ſupra corona, a 
ateribus duo pentaphylla, ut in priore. 

Tab. CLV. 5. 4. MARIA. D. G. SCOTOR. REGI- 

NA. Reginæ effigies, crinibus pulchrum 
in modum ornatts. 
P. IVSTVS. FIDE. VIVIT. 1555. Scutum 
| Scoticum fuperpolita corona. 
6. FEjuſdem forme ſed minoris moduli nummus. 


FRANCISCI GS MARIA. R R. 


7. A FRAN. ET. MA. D. G. RR. SCOTOR. 
DELPHIN. VIEN. Protome hive pecto- 
re tenus deductæ Franciſci & Marie ima- 

gines, impendente in medio corona. 
P. HORVM. TVTA. FIDES. 1558. Qua- 
tuor delphinorum ſibi mutuo implexorum 
& coronatorum paria, intercedente inter 
ſingula paria cruce Lotharingica, cum 
eruce Sanctandreana in medio. 


(½) De Pileatis hiſce, vulgò Bonnet Pieces, qui ex auro in Scotia 
reperto fabricati dicuntur, vide ſupra in Præf. pag. 65. (x) Hzc 
pro ſtellis habent Nicolſonus, pag. 301, & Jac. Sutherlandius : mihi 
potiùs pentaphylla, five cinquetolia videntur. (y) Memoria lapſus Cl. 
Nicolſonius, qui, pag. 301, literis l. & G. Jacobum Stuartum Mo- 
raviæ Comitem deſignari ſcribit. Certum enim eſt co anno 1553. Ja 
cobum Hamiltonium comitem Araniz in Scotia, in Gallia ducem Caſtel- 
lerotii, regni Gubernatorem fuiſſe: ſacobum verb Comitem Moraviæ non 
ante annum 1567. quo Jacobus VI. Rex erat cieatus, id muneris in ſe 
ſuſcepiſſe. (⁊) De Monogrammatis ( quas nunc vulgò Zyphras vel 
Cyphras vocamus ) vid. Præfat. pag. 48. (a) Hunc inter nummos 


honorarios, five medallos, numerandum cenſet Cl. Nicolſonus, Bibl. 


Scot. hiſt. p. 303. At cum alterum cjuidem figurz ac ponderis, anno 
ſequente 1576, percuſlum ipſe agnoſcat, verius eſt utrumque pro mo- 


| Hera tum in Scotia curſum habitura excuſum exiſtimare ; præſertim 


* 


JACOBI VI. R. 


i. 4+ IACOBVS. 6. DEI. GRATIA. REA 
SCOTORVM. Navis cum duobus ayly. 
ſtribus, inſcriptis alteri licera I. alter; . 
mero 6. cum parva ex uno navis later, 
roſa, & infra carduo. In medio ſcutun 

| Scoticum coronatum. 

P. + FLORENT: SCEPT. PIIS. REGNA, Hig 
IOVA. DAT. NVMERATYQ. Duo fe. 
ptra five baculi, tranſverſim in form 
crucis Sanctandreanæ poſiti, faſtigiis urip 
que corona ornatis. Hæc omnia circyn, 
dat magna rola, cujus ſingulis toliis ext 
rins interponitur carduus; uti etiam h 

centro, interius vero quatuor Leones corg 
nati. Roſa nobilis Scottie, 

2; *IACOBVS. 6. DEI. GRA. REX. S0. 
TOR. Jacobus 6. corona redimitus, lo 
ci indutus, 'dextra gladium, finiſtri . 
mum olivæ tenens. In exergo, IN vigyy 
QVE PARATVS. 1575. 

P. PARCERE. 8VBIECTIS. & DEBELL4. 
RE. SVPER BOS. Scutum Scoticum c- 
rona inſignitum (a). 

3. A TACORVS 6. DEI. GRA. REX. 800. 
TORVM. Protome Jacob VI. capite ny 
do, collum redimiculo, quod ruffum vw 
mus, cingente, impendente ſuperius coro; 

P. EXVRGAT. DE?*. ET. DISSIP. INI. 
CI. EIVS. Scùtum Scoticum  coronatn 
inter 15 & 8. 


4. A. DEVS. TVDICIVM. TVVM. REGI. 01 


1584. Literæ IR. quater in modum cru 
poſitæ, cum litera 8 in centro. 

P. POST 5 ET 100 PROA vos INVICT 
MANENT HEC (6b). Leo Scoticus o- 
rona inſignitus, clunibus poſterioribulqu 
pedibus inſiſtens, cetero corpore erectys 
dextris anteriorum pedum unguibus gl. 
dium, ſiniſtris ** vibrans. 

5. Nummus priorem bis mole æquans, ejuſden 
formæ typo ſignatus, anno 1586. 

6. Similis nummus anno 1588. 

Tab. CLVI. 7. A. TACOBVS. 6. D. G. R. SCO 
RVM. Jacobi VI. laurea caput redin- 
ti effigies. 

P. NEMO. ME. IMPVNE. 'LACESE|. 
1590. Magnus carduus in varios ran 
ſe diffundens, ſummo cacumine corot 
tus: à lateribus literæ I & R. itiden 
coronatæ, intra numerus 6. 

8. A. IACOBVS. 6. D. G. R. SCOTORVY 
Caput Regis pileo oblongo tectum: pit 
carduus. | 

P. TE. SOLVM. VEREOR. 1591. Leo er 
&tus & coronatus, ſceptrum ad none 
Dei tetragrammaton literis Hebraicis kt 

| ptum attollens, ER 

9. A TACOBVS.6. D. G. R. SCOTOR)) 
Rex ſub figura equitis cataphracti: ul! 


I 594+ : 
P. SPERO. MELIORA. Scutum Sconcul 
coronatum (c. 


cunt Atcheſonus in ſuo de metallis Scoticis tractatu eum ex 
in Scotia reperto fabricatum, ac ſuo tempore pro 3 libris Sterl. dcr. 
rifle ſcribat. At primus ejus valor, utpote uncialis ponderis, eta u 
tum 24 lib. Scot. Vid tab. 1. in Przfat. p. 80. (6) Vulgò a Ke 
ribus noſtris 107 Reges ante Jacobum VI. numerantur. Quo fe 
Poſt 7 & 100 proaves, cc. huic nummo inſcriprum oportebit. a 
rum ex hoc albo duo Ballioli, utpote parum juſto ritulo regnun!? 
depti, excluſi videntur. Atqui eãdem ratione Donaldus Inſulanus,” 
bethus, Donaldus Banus, Duncanus II. & quidam alii omitti de 
(c) Frequentiſſimum hoc erat apud Scotos, regnante Jacobo VI. 
rum nummorum genus. Ex his enim cuſi exſtant anno 1593, — 
uſque ad annum 1601. Hoc autem lemmate, five legenda, ſpero mew 
voluifſe videtur Jacobus noſter VI. ſignificare, ſe in propiorem 


regni Anglici adipiſcendi ſpem adductum. ls 
egm Ang P pem 10 Sink 


nilis huic, fed dimidiatæ molis nummus, 
 IAGOBYS: R. SCOTORYVM. 


10. 
ti. A 
P. 


1 — — 5 D. G. 

| n Scoticum coronatum. 

SALVS. ' POPVLI. SVPREMA. . LEX. 
Sceptrum & gladius tranverſim in crucis 
formam poſiti : ſupra corona, a lateribus 
duo caxdui, infra 1602. | 

Similis, ſed dimidiato pondere nummus, an- 
no 1601. 


JACOBI VI. & ANNE REGINE. 
13. 4A TACOBVS. 6. ET. ANNA. P. G. SCO- 


12. 


pita Regis & Reginæ: ſupra corona. 
P. IN DEFENCE. Arma Scotiæ gentilitia, 
cum unicornibus ea ſuſtinentibus, galea e- 
juſque apice, item ordinis 8. Andreæ ſive 
cardui inſignibus, Oc. Nummus Honorarius, 
foe Wag 22 


Tab. CLVIL  NUMISMATA RR. SCO- 
i TIA ARGENTE A. 


ALEXANDRI I. R. 
1. 4.4 ALEXander REX. Regis Alexandri I. 


caput, cum ſceptro, circulo ex globulis, 
forte margaritis Ta), circumcinctum. 
P. ON B.. . - Nomen monetarii, literis 
vetuſtate exeſis. Crux gemina, cum ſtella 
hexagona in unaquaque quadra (e). 
n REX. Caput Regis cum 
ceptro. 
P. WALEKOK: ON. Nomen mone- 
tarii. Crux gemina cum ſtellis, ut ſupra. 
3. A + ALEXNDE. Caput Regis cum 
*  * ſceprro. | | 
pP. . . IN. ON: TON... . Nomen mone- 
tarii, cum cruce & ſtellis, ut ſupra. 


SATIDTE . 


i# DAVID. R.. . . . M. Caput Regis 
cum ſceptro, circulo globulorum incluſum. 
P. WATA . R. DVE. Nomen mo- 
netarii. Crux ſimplex, cum pentaphyllo 
in uaaquaque quadra. 5 
2. A. + DAVID. DEI. GRACIA. Caput Regis 
coronatum, cum parvo ſceptro (). 
p. REX. SCoTTORVM. +. Grandis crux 
| ad extimas nummi oras pertingens, cum 
ſtella hexagona (g), vel potiùs calcari ſex 
aculeorum, in ſingulis quadrantibus, 


GULIELMI R. 


1.4 +. WILELMVS. R. Regis caput cum 

. ſceptro. a 

P.+HVE. . . . EDN. ... Monetarii nomen, 
Hugo ( uti ego conjicio ) ab Edinburgo. 


(ad) Alexander noſter I. ſumma margaritarum ( quarum fluvii quidam 
Scotici feraciſſimi ſunt ) copia abundabat: quod teſtatur laudatus tupra 
(Præfat. pag, 11.) Nicolaus Prior Wigornienſis, in ſua ad Eadmerum 
Electum S. Andreæ epiſtola ſub finem, his verbis: Praterea rogo & 
valde obſecro, ut margaritas candidas quantum poterts mihi adquiras. 
Uniones etiam quaſcun que groſſiſſmas adquirere potes; ſaltem quatuor 
mihi adquiri on te magnopere poſiulo, Si aliter nin vales, ſaltem a 
Rege, qui in hac re omniuns hominum ditiſſimus eſt, pro munere expe- 
7 (e) Inter Alexandri I. nummos, nunc in Nummophylacio CC. 
_ ſervatos, unus eſt cui in averſa parte inſcriptæ ſunt literz 

ALTER ON ROCE, quod Jacobus Sutherlandius in ſuo catalo- 
7 inter pretatur Walterus in Rotheſaia (quod oppidum eſt in inſula 

ta vulgò Bute.) Mihi potnis voce ROCE Rolburgum vel Roxburgum 
oppidum Teviotiæ fi 2 videtur. Et forte idem eſt iſte Walte 
zus qui in ſecundo hujus Regis nummo WALEK OK nominatur, 
aun apicibus prz vetuſtate evaneſcentibus. () Hunc nummum 


TORVM. REX. ET. REGINA. Ca- 


TABULAR U 


| 


N D E X. 95 


: Crux gernind; cum quatuor ſteNis hex agonia. 
A. A. T WILELMV. REX. Regis caput, cum 
ſceptro in obliquum facente. 
P. + WATER ON TER (+), Monetari no- 
men. Crux gemina in florem quat} deſi- 
nens, itella ſingulis quadris wterjacente. 
3. A. + WILELMYS. R. Regis caput cum ſceptro. 
P. . . . AVE. ON. ROCE (7). Monetarti no- 


men, cum gemina cruce ancoritormi, & 
quatuor ſtellis hexagonis. 


AL EXANPDRI II. R. 
1:4. ALEX AN DE. REX. Caput Regis coro- 
na ornatum, cum ſceptro cruciturmiz ca- 
tend ex margaritis circumducta. | 
P. IONAS ON AN (kJ). Monetarii nomen, 
cum gemina cruce ancoritormi, & quatuor 
ſtellis. | 
2. A. ALEXANDER. REX. Caput Regis, ut priùs. 
. 'TOMAS ON AN. Monetarii nomen, cum 
8 gemina cruce & ſtellis. | 
3-4 ALEXANDER. REX. Caput 
prius. | | | | 
P. IOHAN ON BE (1). Monetarii nomen, 
cum gemina cruce & ſtellis. 


ALEXAN DRI II. R. 
i. A ＋ ALEXANDER. DEI. GRA. Caput Regis 


cCoronatum, cum ſceptro in lilium deſinente. 
2. REX. SCOTORVM. +. Crux grandis 
cum ſtellis. | 
Nummus præcedenti ſimilis, niſi quod pro 
ſtellis calcaria poſita ſunt. 
3. - + ALEXSANDER. DEI. GRA. Caput Re- 
a gis, ut prius, ſceptro nonnihil inclinato. 
P. REX SCOTORVM. Crux cum ſtellis, ut 
in priore. 
4. 4A ALEXANDER. DEI. GRA. Caput Re- 
gis cum ſceptro, ut prius. 
P. REX SCOFORVM T. Magna crux, 
cum duabus tantum in oppoſitis quadran- 
tibus calcaribus. Prioris nummi dimidium. 


Tab. CLVIII. JOANNIS BALIOL N. 
1.4.+ IOHANNES. DEI. GRA. Caput Regis 


coronatum cum ſceptro liligero. 
P. REX SCOTORVM-+. Crux cum duabus 
in quadris oppoſitis, hinc ſtellis, illinc 
| calcaribus pentagonis. > 
2. A. + 1 DEI. GRA. Caput Regis, 
| ut jupr 
P. CIVITAS S. ANDREE. Crux cum 2 ſtel- 
lis, totidemque calcaribus, ut prius. Stel- 
læ autem ſunt hexagonæ. ; | 
3. A. + INES DEI GRA. Caput Regis, 
ut ſupra. 
P. REX SCOTORVM +. Crux cum duo- 
bas tantum calcaribus hexagonis. Prioris 
nummi dimidium. 


MT 


Regis, ut 


2. 


— 


J. Anderſonus Davidi I. tribuunt. Ego verò à Davide II. cuſum exi- 
ſtimo. Vid. Præfat. pag. 63. ad notam (g). (g) Has figuras ret 
heraldicæ Scriptores Mullets vel Moſets vocitant : an verò lis ſtellæ, 
an calcaria intelligenda ſint, haud latis diſtinctè explicant. Kationi au- 
tem maxime conlentancum videtur, ut quæ integræ in centro ac ſoli- 
dæ ſunt, pro ſtellis; quæ in medio perforatz, pro calcaribus habeantur, 
V. Alex. Nisbetum in Syſtem, herald. p. 498. (+) Jacobus Suther- 
landias WAETER ON BER (quod & rectius videtur ) legit; inter- 
pretaturque Walterus in Bertha, quod olim nomen oppido fuir, poſtea 
Pertho appellato. (i) Idem Sutherlandius legit RAVE ON ROCE, 
id eſt, Radulphus in Rotheſaia, vel potitis Ro/burgos (k) Hic nummus 


nunquam 2 me viſus, in nobiliſſimo & rariorum omne genus nummorum 
cogia refertiſſimo illuſtriſſ. Comitis Pembrociæ cimeliarchio habctur. 
Forte in co, literis vetuſtate exeſis, & oculi aciem fallentibus, pro 10. 
NAS ON AN legendum, ut in ſequente, TOMAS ON AN, quod 
Jac. Sutherlandius Thomas in Anando oppido explicat. 


17 Forts 
Johannes in Berwico. Ct) 


Ul. Nicolſonus Bibl. Scot, hiſtor, p. 307. cumque ſecutus auctor noſter | 


B b 


ROB E R= 


98 TABULARUM INDEX 


ROBERTI I. BRVCE R. 


1.4. + ROBER TVS DEI GRA. Caput Regis 
coronatum, cum ſceptro (m). 
P. SCOTORVM REX. +, Crux cum 4 
calcaribus pentagonis. 
A. A. + ROBER'TVS REX SCOTTTORY. Ca- 
ut Regis coronatum cum ſceptro. 
P. VILLA DE PERTH. Crux cum 4 cal- 
caribus. 
3-4 + ROBER'TVS DEI GRA. Caput Regis, 
ut prius. 
P. SCOTORVM REX. Crux cum 2 tantum 
ſtellis. Prioris nummi dimidium. 


4. 4 + ROBERTVS REX. Caput Regis, ut 
ius. 


pri ; 
P. VILLA EDINBVG. Crux cum 4 ſtellis. 
S. A. + ROBERTVS DEI GRA. Caput Regis, 
ut prius. 
P. SCOTORVM REX. Crux cum 4 ſtellis. 
Denarii quadrans. 

Not. Omnes ſupraditti nummi Aexandri I. Da- 
vidis I. Sc. (præter unum Alexandri 11. 
qui bidenarius eſt) ve! denarii ſunt, ve! ſe- 
midenarii, vel quadrantes. Porrd in omnibus 
Reges dimidiatd facie conſpiciuntur. 


DAVIDIS WH. BRUCE RX. 


1.4 + DA VID: DEI: GRA: REX: SCOTO- 
RVM. Caput Regis coronatum cum 
{ceptro, roſæ incluſa. 

P. +.DNS: PTECTOR MS. I LIBATOR 
MS. & interiore circulo, vIiLLa EDIN- 
BY&GH. Crux magna totum nummum 
pertranſiens, cum 4 calcaribus quinque a- 
culeorum. Nummus e 4 denariorum, /roe 
groſſus. | 


2. A. DAVID, Ec. ut ſupr3. 


. DNS. PTECTOR. ME. 1 LIBATOR. | 


MS. Interiùs vitta ABERDON. Crux 
magna, ut in priore, cum 4 calcaribus. 

| Crofſus, | 

3. A. + DAVID, Ge. ut ſupra. 

P. DNS PROSECTOR MEYS (). Inte- 
ris VILLA EDINBYE&GH, Crux Cum 4 
calcaribus, ut in priore. Nummis ſuperi- 
oribus paulls minor, ac (uti videtur ) ſemi- 
greſſiis. 

4. . DAVID RES SCOTOSVAM (0). Regis 
caput, ut fupra. 

P. VILLA. EDINBVROIH. Crux cum 4 cal- 
caribus. Dexarius. 

F. A. + DAVID. DEL GRACIA. Caput Regis, 
ut tupra. 

. REX SCOTTORY M. Crux cum 4 calca- 
ribus. Denarits. 


Tab. CLIX. ROBERTL II. STUART K. 


1. T ROBERTYVS. DEL GRA. REX. SCO- | 


TORYM. Caput Regis corona infigot- 
tum cum {ceprro liligero, quibus magna 
rola aut line in rote tormam ditpolitæ, 
circumducuntur. 

F. DNS PTECTOR MS +} LIBATOR 
MS. & um circulo wteriore VILLA Di- 
BYKGH, Crux magna cum ſingulis in uno- 
quoque quadrante calcaribus. Gracias. 

2. Sumilis pꝛiaerdenti nunuuus, niſi quod in a- 


(» ) An ulli groſh, five nummi 4 denarioruw, ab hoc Rege percuſſi 
fine, vid. Prxtat. pag. 63. („ luſcitià monctatri pro PROTECTOR. 
() badem intciua pro SCOVORY M. (>) De hoc gummo.vid. 

ata. pag. 64 (4) Hi globuli, quos aliter Byzanwmnes, Angi 
Pellets five pululas vocant, nunc prundm in noftris nummis conſpici- 
umu, 14 autem wantatione tactum Anglorum & Francorum, quoi um 


un aun by leb frequenuiiunes agiubeatur, Vid. infra ad uum- 


| 


Tab. CLX. 


verſa parte ioterius inſcriptum ſit yzr, 1 


DE PER TH. +. 


3. Similis præcedenti nummus, niſi quod in 


antica facie pone Regis caput inſcripra e 
lirera B (pJ, interiuſque in poltica + vii - 


LA DVNDE. Gros. 


4-4. 4+ ROBER TVS. DEL. GRA. REX. SCOT. 


TOR. Regis caput, cum ſceptro, roi 
includente. | 

P. DNS PROTECTOR. MEVS. Interids 
VILLA EDINBYRGI. Crux cum 4 calca- 
ribus. Semig roſſus. * 


ROBERT I M. R. 


1.4 ROBERTVS. DEI. GRA. REX. 800. 
TORV. Regis coronati, ac plena tuentig 
facie imago, ted abſque ſceptro : intra ro- 

| fam ternis globulis ad flexuras interſtinctam 

P. DNS. PTECTOR. MS. 1 LIBATOR. 
MS. Interius vE.LA EDINBYRGH., Ma- 
gna crux cum ternis in unaquaque quad 
globulis ( Nummas groſſus. 

2. Nummus eadem infcriptione, at roſe 
los exornant ctuciculæ, & in averla part 
VILLA DE PERTH. Grofſus. 

3- Similis figure nummus, nonnihil detritus 
Roſa ſimplex caput Regis circumclaudt 
abſque globulis aut cruciculis. In aver 

rte VILLA DE ABERD. Grofſis. 

4 A. ROBERT Vs: DEI: GRACIA: REX &. 
Caput Regis coronatum, ut prius : intra 
roſam ſingulis globulis ad unamquamque 
flexuram diſtinetam. 

P. ＋ DNS. PTECTOR, Cc. interiuſque vii - 
LA DVNBERTAN, cum cruce & globe 
lis, ut tupra. Greſſas. 


- 5.4 + ROBERT VS. DEI. GRA. REX. SC0- 


TOR. Caput Regis intra roſam terns 
globulis in curvaturis diſtinctam, ut ſupri. 
P. ＋ DNS. PTECTOR. MS. 1 LIBERAT. 
Interiùſque viLLA EDINBVRGH, cum Cit» 
ce & globulis, ut fupra. Semzgroſſus. 


6.4 + ROBERTVS REX SCOTOR, Can 


Regis coronatum, abique roſa. 

P. VILLA EDINBVRGH. Crux cum tern 
in ſingulis quadrantibus globulis. De 
nariu i. 


JACOEE LN. 


x. 4 +TACOBVS. DEL TRACIA. ( REX 
SCOTOR. Caput Regis coronatum, tir 
cie pleni, cum ſceptro liligero. In fun- 
mo Regis pectore ipgeriprum eft liltun 
cum binis cruciculis, item alia crucicua 
tub cæſarie ad dextram. Hæc omnia ct 
cumambit magna roſa cum lilits ad plus 

tlexuras interiùs diſpolitis. 

P. DNS. P'FECTOR. MS. & LIBATOR 
M. & un interiore circulo, VII LA fp 
BY&GH. Magna Crux totum nummum per- 
tranſiens, cum uno hinc lilio, rernilque ir 
line globulis five byzantinis (, in op- 
pofitis quadrantibus collocatis. Gyoſſus. 

2. L + 1\COBVS DEI GRACIA REX SCO- 
TOR. Caput Regis coronatum vultu ple 
no, cum ſceptro liligero, & in 
cruce. Hzc omnia undique cingit 0 
cum globulo vel byzantino ad 


4 


mum primum Jacobi Il. (r) Inſcitia monetarii five ſculptors, P? 
GRACIA. (/) Hos Byzantinos vulgo Be ant heraldi app lant g 
bus & intelligi volunt nummos aurcos à Regibus in ſur inavug''s” 
bus Deo offterri foli.is. Nomen autem habent a Byzantio hve Contur 
tnopoh urbe, in qua ejulmodi nummi cudebantur. Vid. &. Noba 
Sytk. Herald. p. 220. 


cur 


2». 


1.4 


TABULARUM INDE X. 99 


p. DNS PTECTOR, Sc. ut in priore. Et 
in interiore circulo VILLA: ABERDEN: 
Crux cum liliis globuliſque, utſupra. Groſſus. 
5..A.+ IACOBVS. DEI. GRACIA. REX. SCO. 
Rex pleno vultu — cum lilio in 
ſummo pectore, & ſceptro liligero. Roa, 
cum 3 globulis ad ſingulas ejus fle xuras, 
omnia circumclaudit. | 
P.+ NS TECTOR MS I LIBATIVO (7). 
Interiuſque viLLa ST. REVEVLI (0). 
Crux cum liliis globuliſque, ut ſupra. 
Groſſus. 
4-.4.4+ TACOBVS. DEI. TRACIA. (x) RES. 
SCO. Singulis vocibus interpoſitum lili- 
um. Regis pleno vultu tuentis caput co- 
ronatum, pectore nudo, juxtà ſceptrum li- 
ligerum. Roſa cum globulis, ut in nummo 
hujus Regis 2, omnibus citcumducitur. 

Þ.+ DNS. PTECTOR. MS. 1 LIBAT (7). 
Interuſque vitla DE LINLITHC (5). 

Crux cum liliis globuliſque, ut prius. 
$.4+IACOBVS DEI GRACIA REX SCO T. 
Inter ſingulas voces lilium. Caput Regis 
coronatum, cum ſceptro liligero, intra ro- 
ſam liliis interſtinctam. Ia ſummo Regis 

Jn lilium inter duas cruciculas. 
P. DNS PTECOTOR (4) MS + LIBAT. 
cum lilio poſt DNS. Interiùſque vIILA 
DE PERTH. Crux cum liliis globuliſque, 
ut in prioribus. Groſſus. 

6. A. + IACOBYS, Ec. cum lilio. Caput Regis 
cum ſceptro liligero, Ec. ut in priore. 
P.+ DNS PTECTOR MS T LIBATOR M. 
Inaterius viLLA EDINBYKGH, cum CTuce 


lilis globuliſque, ut ſupra. Semig roſſus. 


. 


1. A IACOBVS: DEI: GRACIA: REX: CO- 
TRV. (b) x. Protome Regis coronam 
clauſam capite gerentis. 

P.+ DNS. PROTECT. 1 LIBERATO: & in 

interiore circulo + viLLa EDINBRYG. 
Magna crux totum nummum pertranſiens, 
inter cujus oppoſitas quadras hinc ſingulæ 
corolle, illinc terni cum annulo globuli 
imterjacent. Croſſus. 

. IACOBVS: DIE: (c) GRACIA: REX: 
COTTO (4). Regis protome cum co- 
rona clauta, ut ſupra. 

P. DNS PROTECTOR SVORVM. Inte- 
nuſque vILLA DE ABBDEN. Crux cum 
corollis, globulis annulitque, ut tupra. 
Groſſus. 

3-4 IACOBV. DEI GRACIA REX COT. 
(e). Regis protome, ut prius. 

P. DNS PROTECTOR METE (f). In- 
terius VILLA EDINBRG. Crux cum co- 
rollis, Sc. ut ſupra. Semugroſſus. 

+ 4 IACOBVS. DIE. GRACIA. REX. Pro- 
tome Regis, ut fupra. 

P. DNS PROTETOR METERA (Z). 
Interius vIII A EviNByYsR. Crux cum 


. corollis, &9c. Denarius. 


IP SF Þ 3 WH 


1. A IACOBVS. DEL. GRA. REX SCOTTO- 
RVM. cum corolla in initio, & inter ple- 


o 


monetaru five ofcicantia ſive inſcitià, bie litera q in- 


A STREVEL] pro LIBATOR i e. LIBERATOR, fculpta. (=) Pro 


eie  ltacnim ohm ſcribebane, nunc Sling. (x) ProGRA- 


pri. (y) Pot DNS appoſitum libum cum crucicula, poſt 
cula, poſt MS lilum. () Pro LUNLITHCO, nunc 
» Yulgd contract LITHGOW ; Buchananus Limnu- 


| TOR. (4) Dt pro DEL, 


raſque voces cruciculis. Protome Regi3 
aperti coroni caput redimiti, collo & {um- 
mo pectore nudis, intra roſam, quatuor li- 
lis interius adjectis. | 

P. Corolla. DNS. PTECTOR. MS. 1 LI 
BERATOR. MS. Interiùs corolla & II- 
LA EDINBVRG. Crux magna, cum corol- 
lis & globulis, ut in patris ſui nummis, 
& inter globulos vice annulorum duobus 
floſculis. Groſſus. 8 

a. 4 ITACOBVS. DEI. GRA. REX. SCO- 
TOR. Initio crux recruciata, & inter 
ſingulas voces duæ parve cruces. Re- 
gis protome, thorace ligulis aſtricta indu- 

| ti, roſa abſque liliis crcumducta. 

P. Crux recruciata. DNS. PTECTOR. ME- 
VS. Ex. LI. binis cruciculis in medio & 
fine (punctorum vice) interjectis. Inte- 
rius VILLA EDINBYRG, Crux cum co- 
rollis & globulis abſque annulis. Groſſus. 

Tab. CLXI. 3. 4. Corolla. IACOBVS. DEI. GRACIA. 
REX. SCOTORVM. Regis coronati 
effigies, intra roſam, cum liliis interius ad 

| flexuras diſpoſitis. 

P. Corolla. DNS. PTECTOR. MS. T LI- 
BERATOR. MS. Interiuſque vIILA £- 
DIN BVRO. Crux cum corollis, globulis & 
annulis, ut in nummis patris ſui. Cr. 

4. A. Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. RES. 
SCOTTORVM. Icon Regis coron ti. 
intra roſam liliis diſtinctam, ur fupr.. 

P. Corolla, DNS. PTECTOR. MS. 1 LI. 
BERATOR. MS. cum cruciculis aur: 
& poſt literam P. Interius corolla, & 
VILLA ABIADEN, interjectis aliquoties 
cruciculis. Crux cum corollis globuliuque, 

aʒbſque annulis. 

F. A. Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. REX. 
SCOTTORYV. Regis coronati imago, in- 
tra roſam, ut ſupra, 

P. Corolla. DNS. PTECTOR. MS. T LI- 
BERATOR. laterius corolla, VIII 4 
STERLING. Crux cum corollis & glo- 
bulis, ut ſupra. 

6. 4 Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. REX. 
SCOTTORVM. Prorome Regis coro- 
nati intra rotam, ablque lilits, 

P. + DNS. PTECTOR. SC. Intericſque » 
VILLA. ROXBYEGH, Crux cum corollis 
globulilque, ut ſupra. Groſſus. 

7. A. + TACOBVS. DEL GRACIA. REX. SCO- 
TOR. Protome Regis coronati, ut prius. 

P. Corolla. DNS. PTECTOR. Sc. Interiuſ- 
que corolla, & VII LA EDIN B VKS. Crux 
cum corollis & globulis, ut in priore, 

| Semigroſſus. 

8. 4. + IACOBVS. DE (+) GRA. REX. Sco- 
TORVM. Effigies Regis coronati, iutra 
roſam cum liliis, ut ſupra. 

P. ＋ DNS. PRETECTOR (Ci). MEVS. In- 
terius + VILLA EDINBaVG. Crux cum co- 
rollis, globulis annuliſque, ut ſupri. De- 
narius. 

9. 4 Corolla TACOBVS. DEI. GRACIA. 
REX. 8. Regis coronati effiges, abt= 
que rola. 

P. Corolla. VILLA EDINBVRG. Crux 
cum duabus hinc corollis, illinc liliis. He- 
midenarius. 


10.4 Crux recruciata, IACOBVS. DEI. GRA 


Guy tray (2) Pro PROTECTOR. (5) Pro SCOTOR Vf; 
di Jacobi II. numm a Monctario peregrino & iterarum ſupta mo- 
dum ignaro fabricat videntur. 251 — pro DET. 74 ) Os 

lo prumo vocis elemento, pro SCOTTO. () Omiſſo S. ut in 
priore. () Craſhfima inſcitia pro MS. ET. Sc. (7) neptiſſi- 
me, pro PROTECTOR MS. ET. LI BA, i. e. MEUS & LIBER A. 
(i) Pro PROTECTOR, 


Ti, 


100 
CIA. REX. SCOT. Protome Regis co- 


ronati, intra roſam, cum liliis, ut ſupra. 

P. Crux rectuciata. DNS. PTEC T. MEVS. 
ET. LEBA. M. (k). Interiùs crux re- 
cruclata, VILLA EDINBRG. Magna crux, 
cum lilio in uno quadrante, & ex ad- 
verſo corolla, & in aliis quadrantibus ter- 
nis globulis cum annulo. Groſs. 

ti. 4. + IACOBVS. DEI. GR. REX. SCOTO. 
Regis coronati icon, intra roſam. 

P. DNS. PTECTOR. MS. & LIBERA T. 
Interius + viLLA EDINBVRG. Crux, cum 
ſingulis in oppoſitis quadrantibus calcari- 
bus, in reliquis trinis globulis cum annu- 
lo. Groſſus. 

12. A. + TACOBVS, ec. Regis effigies intra roſam. 

P.+ DNS. PTECTOR. MS. 1 LEBERATO. 
). Interius vitta eEbinsvrGH. Crux 
cum calcaribus & globulis, ſed abſque an- 
nulo. Groſſus. 

13. A. Stellula. IACOBVS. DEI. GRA. REX. 
SCOTORM (m). Regis effigies intra 
roſam. | 

P. Stellula. DNS. PTECTOR. MS. & LI- 
BATVR (#). Interius vIIIA EDEN= 
BEOVREGH., Crux cum globulis & calcari- 
bus. Denarius. 

14. A. + TACOBVS. D. GRA. REX. SCOTOR. 
Regis coronati effigics, intra roſam. 

P. + DNS. PTECTOR. MS. 1 LIBATOR. 
Interiùs + viLLAa. BERWICHI (0). Crux 
cum calcaribus, globulis annuliſque, ut 
ſupra. Groſſus. | | 

15. A+IACOBVS. DEI. GRA. REX. SCO- 
TORM. Regis coronati imago intra roſam. 

P. + DNS. PTECTOR. MS. + LIBERAT. 
Interius + viLLA. BERWICHI., Crux cum 
calcaribus & globulis, abſque annulo. Se- 
migroſſus. 

16. A. + TACOBVS. DEI. GRA. REX. SCOT. 
Rex coronatus, intra roſam, ut ſupra. 


F. DNS. PER TECTOR. MS. 1 LIBERA— 


TO. Interins vILLA. BERWICCHI1L. Crux 
cum calcaribus globuliſque, ut in prece- 
dente. Denarius. 


Gl JACODSI IF. . 


1. A Corolla. IACOBVS DEI. GRA. REX. 
SCOTTORYV. QT (p). Protome Regis 
coronati, intra roſam, cum ternis ad flexu- 
ras globulis. 


P. SALVVM. FAC. POPVLVM. TV. In- 


rerins VILLA. EDINBVRGE. Magna crux, 
quam Melitenſem vocant, cum ſingulis hinc 
ſtellis, illinc ternis globulis. Arge. 

2. A, Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. REX. 
SCOTTORV. QR A. Regis intra roſam 
effigies, ut in præcedente. 

P. SALVVM. FAC. POPVLYV. TVV. DE. 
Interius VILLA EDINBVKGE. Crux Me- 

litenſis, cum ſtellis globuliſque, ur ſupra. 
Groſſus. 

3-A. Corolla. TACOBVS DEI. Ec. ut in ſupe- 
riore. Rex coronatus, intra roſam, cum 
ternis _ ut ſupra, & ab utraque ge- 
na ſtella. | 


(k) LEBA, ex monerarit infcitia, pro LIBA, i. e. Liberator menus. 


(1) Pro LIBERATO, i. c. Liberator, ut ſupra. (m) Pro SCOTO- 
RUM, deſiciente ſpatio. /n) Pro LIBERATOR. (o) Locus, in 
quo hic du6que ſequentes nummi ſunt percuſſi, manifeſts (ut a Ni- 
colſono notatum ) indicat cos ad Jacobum III. pertinere. 
pidum Bervicum, Scotis ab Ed wardo III. Anglo ereptum anno 1333. 
ac cis ab Heutico VI. anno 1461. reſtiturum, per 21 annos tenuit : do- 
nec tandem id anno 1482. Anglis rurſus deditum, ſub quorum deinde 
ditione in hunc uſque diem remanet. () Hic ex Scotorum Regibus 
primus numet um (uo nomini in nummis ſuis adjecit, & aureo quidem 


Is enim op- 


— 
* 


TABULARUM INDEX 


P. SALVVM. FAC. Sc. Interiùs yrigy ;. 
'DINBVRGE. Crux Melitenſis, cum c2lc;. 
ribus globuliſque, ut ſupra. Groſſus. 

4-4. Corolla, TACOBVS. DEI. Sc. ut in fe. 

perioribus. Rex coronatus intra rofz 

cum ternis ex oppolitis partibus global 

abſque ſtella. 9 f _ 

P. SALVVM. FAC. tec. Interiùs vir IA x. 

DINBVREGI. Crux Melitenſis cum lj; 
& globulis. Groſſus. 

Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. REX 

SCOTTOR.VM. IIII. Rex coronatus in. 

tra roſam, ut in primis illius nummis. 

P. SALVVM. FAC. PPLVM. TVVM. Dr. 

Interius, VILLA EDINBEOVRGE. Cry 

Melitenſis, cum ſtellis & globulis, ut ſupta 

Groſſus. 

Corolla. IA COBVS. DEI. GRA. REX 

SCOTTORV. IIII. Rex coronatus in 

tra roſam cum globulis, ut ſupra. 

P. SALVV. FAC. POPVLV. TV. DNE 

Interiùs, vILLA EDINBVRGE. ' Crux Mel. 

litenſis, cum ſtellis globuliſque, ut apr; 

Denarius. 

Corolla. IACOBVS. DEI. GRA. RE 

SCOTTORV. Rex coronatus intra n- 

ſam, ut ſupra. 

P. SALVV. FAC. POPVLV. TVV. DXE 
Interius, vILLA EDINBVRGE. Crux Me 
litenſis cum ſtellis globuliſque, ur ſup, 
Denarius. | 


reer 


t. A. IACOBVS. DEI. GRA. REX. SCO 

RV. Rex coronam apertam capite g- 

rens, intra roſam, liliis circamcirca d- 
ſtinctam. TT 

P. + VILLA EDINBVRGH. Crux folizz 

cum binis in oppoſitis quadrantibus, nc 


6. A. 


calcaribus, illine carduorum cacuminivu. Wl 


Groſſus. 

2. A. TACOBVS. DEI. GRA. R. cum pam 
interpunctionum loco cruciculis. RA 
coronatus intra roſam, ut pris. | 

P. VILLA EDINRV. Crux foliata, cum calcir- 
bus carduiſque ut in præcedente. Dea 

3. A. + IACOBVS. 5. DEI. GRA. REX. SU 
TOR. Thorocata Regis effigies, qui & 
corona ſuperne claufi inſignitus, & dim 
dia tantum facie proſpiciens, exhibetir. 

P. OPPIDV. EDINBVRGI. . Scutum Scar 
cum magnæ cruci Melitenſi totum nu 

| mum pertranſeunti ſuperincumbens. Gris 

4. A.+TACOBVS. 5. DEI. GRA. REX. SO 
TORV. Rex dimidiata facie tuens, c. 
roni clauſa capite tectus, thoracem den 
a priore generis indutus. 

P. OPPIDVM EDINBVRGI. Scutum dcr 
ticum, cruci Melitenſi, ut in priore, {up 
incumbens. Groſſus. 

5. A.+ TACOBYS. 5. DEI. GRA. REX. 805 
TOR. Rex thorocatà effigie, Cc. U 
ſuperioribus. 

P. VILLA. EDINBVRGH. x. Scutum 8 
ticum cruci Melitenſi, ut prius, inc 
Groſſus. 


(ur in tab. C III. N. 1.) figuram Arabicam 4. argenteis verd, ue 
QT. ſæpiùs QTA. interdum III. pro Quarrws. Imitatus —_ 
hac re videtur ſoccrum ſuum Henricum VII. Anglorum Reg» I 
hunc numerum ſuo nomini addendi morem, ab Henrico qui 
uſitatum, at ab omnibus ejus ſuccefloribus per ducentos ampli 2 
neglectum, primus reftituir. Vide de hac re elegantiſſimi vn 
phi Thoresbii Ducatùs Leodienſis topograph. c. p38: 360. 
autem eſt apud Gallos, inter tot Reges, Carolos, Philippos, c 7 
LO hanc conſuetudinem ccpille * — - 3 Henrico 
ex corum nummis apud Fr. Blancium videre eit. 
, TY 6. 4+ 


6. 4. + TACOBVS. 5. DEI. GRA. R. SCO- 
TOR. Rex thoracata efhgie, ut prius. 
Pp. OPPIDV. EDINBVRGT. Scutum Scoti- 
cum ſuper crucem Melitenſem, ut prius, 


Tab. CLXIIL. MARIA R. 


1. A. Roſula. MARIA. DEI. GRA. R. SCO- 
TORVM. Reginæ clauſa corona inſi- 
gnitæ, & dimidiato vultu proſpicientis, 


effigies. 
5. L Da. ACER DOMINE. 1553. Scu- 
tum Scoticum corona ſuperpolita, inter 
duas roſas (q). Teflon (r). 
NA. 1555. In medio litera M, impen- 
dente corona, ſtipante utrinque carduo 
—.. 
P. COR. HVMILE. DILICIE. DNI. Scu- 
tum Scoticum cruci patulæ incumbens. 
Tefton. | 
3. Idem præcedenti, ſed 
nummus. 
4 A ＋ MARIA. DEI. G. SCOTOR. REGI- 
NA. 1557. Scutum Scoticum corona- 
tum inter literas M & R 
P. Corolla. IN VIRTVTE TVA LIBERA 
ME. 1557. Crux magna pedata, cum 
4 minoribus intra quadrantes cfuciculis, 
Idem tere præcedenti ac ejuidem moduli 
nummus. Hoc tamen diſconvenit hic 


mitioris moduli 


$+ 


a priore, quod in anticod latere lite- 


In poſtico vero, quod mirum, annus ap- 
ponitur 1 556, cum in antico 1557 inſcri- 
batur. 
Similis præcedeutibus nummus, inſcripto 
anno I 558. 
Similis ejuſdem anni, ſed minoris moduli 
QUIMINUS. 


6. 
7. 


FRANCISCI & MARIA RR. 


8. 1.4 FRAN. ET MA. D. G. RR. SCO- 
TOR. DELPHIN. VIEN. Protomæ 
Franciſci & Marie fe mutuò aſpicien- 
tium, hujus capite nudo, illius crinibus 
ple xis conſpicuorum, impendente in me- 
dio corona. | 
P. FECIT VTRAQVI CO VNYM (4+). 
I 558. Scutum bipertitum, cui in dextra 
parte inſignia Delphini Viennenſis, in ſi- 
niſtra Scotiæ ſunt inſcripta. Supra eoro- 
na, a lateribus literæ F & M cotonate. 
Tefton Cu). 
9.2.4 FRAN. ET MA. DEI. G. RR. SCO- 
TOR. DD. VIEN. 
& Scotiæ magnæ cruci pedatæ incum- 
1 6 
P. FECIT VTRAQVE VNYM. 1 $558. Mo- 
nogramma literarum F & M intra duas 
eruces recructatas, impendente corona. 


* ) C. Nicolſonus Bibl. Scot. p. 319. Mulletos five ſtellas nominat, 
oy ow parvz roſz videntur. r) De his Teftonibaus vid. ſupra 
2 t. Pag. 64. (/) Inſcitia ſculptoris pro VTRAQVE, ut re&e 

dobus nummis ſeqq. (t) Hoc enim Franciſci & Mariz conjugio 
— Scotiæ regna in unum quaſi coaluerunt. (A) tunc num- 
ep habes apud Blancuim de Moneta Francica, pag. 269. 
. abe emmate ſi nificatur Franciæ & Scotiz regna uni ſceptro jam 
5 ee (y) Contractè pro VIENNENSIS. (z) Hujus nam- 

* raru, five ſymboli heroici, meminere Jacobus de Bie, La 
e A we tab 61. C. Meneſtrerius, Philoſophia imaginum, 
4 5 lac. Boſchius {ymbolograpb. Claſs. II. N. 963. & alu. Hoc 

in 47 5 five nummus, five ſymbolum, à noſtro diftert, quod in 
Walt, . uos lemniſcos, & à lateribus gladii, inſeribantur duæ phæræ 
gude terreſtris, uz ab hoc nummo prorſus abſunt, Et Meneſtre- 
W116 — nonnihil inanis gloriæ in hoc ſymbolo contineri ait, Biæus 
N Fus Conjugit horum Principium, 24 April. 1558, referenduty, 


ris M & R ſubjiciuntur duo annuli. 


Inſignia Delphini 


T ABULARNUNM INDEX. 


_— 


| 


ö 


101 
FRAN. Er. MA. D. C. RR. SCO- 
TOR. DD. VIEN. Intignia Delphini 
& Scotiæ, ut prius: | | | 
P. FECIT. VTRAQVE: VNVM. Mono- 
gramma literarum F & M, Oc. ut in 

precedente, cujus hie dimidium eſt. 
11. 4.4, FRAN, ET. MX. D. G. R. R. SCO OR. 
D. D. VIEN. Monogramma literarum 
F & M, cingente kinc delphino il- 
line carduo, coronatis, impendente co- 

rona. 


P. I In quadra, IAM. NON. SVNT. DVO. 
SED. VNA. CARO: (x) intra duas 
cruces recruciatas: intra 1558. 


10. 3. A. 


Tab. CLXIV. FRANCISCI & MARIA RR. 


12. 5.4 FRANCISCVS. ET. MARIA. REX. 
REGI. Scutum gentilitium coronatum, 
in quatuor afeolas partitum; ih quarum 
prima & quarts rurſus quadripartita bis 
Franciæ totieſque Delphinatus, in ſecun- 
da autem & tertia Scotiæ inſignia con- 
tinentur. 

P. SCOTORVM. DELPHINVS. VIENIS. 

0 1559. Lemniſcus, cui inſcriptum 

VNVS NON SVFFICIT ORBIS (2). Su- 

pra quem in cœlum emicat diſtrictus gla- 
dias cuſpide corònam infixam gerens. 

13.6.4 MARIA. D. G. FRANCOR. SCO'TTOR. 
REG. ETC. Scutum corona epanoclitta 
inſignitum, in duas primumareolas diſtri- 
butum, in quarum priore apparent quali 
dimidiata Franciæ inſignia; in poſterio- 
re autem in quatuor rurſus areolas 8 
ta, prima & quarta arma Scotiæ, ſecun- 
da & tertia Franciæ & Anglia inlignia 

Auadrifariam poſita exhibent. 
P. * ALIAMQVE * MORATVR * 1560 *. 
In ſuperiore area innumeræ ſtellæ, in co- 
ronæ formam diſpoſitæ, in nubibus con- 
ſpiciuntur : infertus, & quaſi in terta, 
duæ corone ſuperne clauſz, altera majo- 
re, altera minore mole, ſe oſtendunt C4). 

14. 7. A. + FRANCISCVS. ET. MARIA. DEL 
GRATIA. REX. ET. REGINA, 
FRANCORVM. ET. SCOTOR VM, 
Et medio circulo, præeunte lilto, nor a 
NONA. DOMINVS. IHS. EXPIRAVIT. 
HELLI. CLAMANS. Et intimo circulo, 
+ CIvVITAS. PARISIIS. REGIORVM. 
Protomæ Franciſci & Mariz, illius lau- 
rea frontem redimiti, hujus comam in 
nodum plexilem religatæ; impendente 

| inter utroſque corona. 
P. T Cum lilio, BENEDICTVM. SIT, NO- 
| MEN. DOMINI. DEI. GRA. NOS- 
TRI. DEL. IESVS. XPI. Et med. circ. 
præeunte lilio, 0B. RES. IN. ITALIA. 
GERMANIA. ET. GALLIA. roRTITER. 
Ac. FELI. (b). Et intimo circ. præ- 
eunte lilio, F& ANCISCVS. GALLIARVM. 
REX. PARCENDO. ET. DEBELLEN. (. 


& pto nummo iniſſili five honorsrio ed occaſione percuſſum habendum 
vulr, Ar ejus ſementiz repugnat annus 1559, huic numiſmati in{criptus. 
Mihi autem regni Scotici ad Francicum acceſſio eo fignificart videtur : 
eodem ſciz. ſenſu, quo Virgilius Britannos, quorum Scori pars remo- 
tior eſt, toto orbe diviſos derber Forte etiam & Angliz regnum ad Ma» 
riam noſtram jure pertinere hoc nummo innuere hi Principes volebant: 
id quod ſequenti nummo apertitis eſt declarapum. (a) Hoc nummo 
Maria, aſſumptis Angliæ infignibus, ſe plane pro illius regni herede ge- 
rit, quod inex piabile ei ab Elizabetha Angla odium conflavit. Lemma - 
tis autem ALLAMQVE MORATVR duplex eſt intellectus: vel enim ſe, 
depofito in terris regimine, coronam in cœlis exſpectare Maria ſignifi- 
cat; vel, quod potius reor, ſuam coronz Anglicz adipiſcendæ {pcm ſub 
obſcuro hocce emblemate adumbrari voluit. (6) Addenda crant, vifi 
ſpatium deficeret, — CITER GESTAS. (c) Ex errore pro DE» 
BELLANDO, | 

: Cc 


+ Inſignia 


102 TAB ULAR UM 


Inſignia Galliæ & Scotiæ in ſcuto qua- 
dripartito bis poſita. Incumbit ſuprà ma- 
755 corona; a lateribus cingit hinc ſtel- 
a _ radiis coruſcans, illinc cardui 
ſurculus, imminente utrique corona mi- 
nore (4d). | 
15. 8.4 FRAN. ET. MA. D. G. RR. FRAN- 
CO. SCOTORQ. Teſlerz Galliz & 
Scotiæ gentilitiæ, inter duas cruces, 
alteram vulgarem, alteram Sanctandrea- 
nam. 
. VICIT. LEO. DE. TRIBV. IVDA. 
| 1560. Monogramma literarum F M, 
impendente corona, cingente hinc lilio, 
illinc carduo, ſuperpoſita utrique corol- 
Ia. Tefton. 
16. 9. . Similis per omnia priori, ſed dimidiæ tan- 
tum molis, nummus. 


MARIZ R. FRAN. DOT. 


17. 1. I. MARIA. DEI. GRA. SCOTORVM. 
REGINA. Maria Regina, crinibus 
pulchre plexis, cæteroque ad pectus uſ- 
que amictu conſpicua: infra 1562. 

P. SALVVM. FAC. POPVLVM. 'TV VM. 


DOMINE. Scutum bipertitum, in cu- 


Jus dextra parte inſignia Franciæ dimit- 
diata, in finiſtra Scotiæ integra conſpi- 
ciĩuntur. Adjicitur hinc illinc litera M, 
cum corollis ſuperpoſitis. Teſton. 


HENRICI © MARIZ RR. 
18.1.4 Carduus. HENRICVS. es MARIA. DEI. 


GRA. R. & R. SCOTORVM. Pro- 


tomæ Henrici & Mariæ, infraque 1565. 
F. QVoOs. DEV S. CONIVNXIT. HOMO. 


f ON. SEPARET. Scutum Scoticum 


coronatum inter duos carduos (e). 


Tab. CLXV. MARIZ & HENRICI RR. 


19. 1. IJ. MARIA. &. HENRIC”. DEI. GRA. 
R. & R. SCOTORV. Scutum Scoti- 

cum coronatum, inter duos carduos, li- 

neola per caulem in formam crucis ductz. 

P. Carduus. EXVRGAT DEVS e DIS- 
SIPENT: INIMICI EI“. Palma arbor 

coronam in cacumine gerens, limace ſti- 

pitem perreptante: ſub frondibus in tranſ- 

verſo lemniſco additur hoc eflatum Dar 


GLORIA VIRES, inferiuſque 1565 (f ). 


(4) Nummus honorarius maximi moduli, quem tamen apud Biæum 
in Francia ſua metallica nuſquam reperio. (e) Nummus, ut vide- 
tur honorarius, five medallus ſub Mariz cum Henrico Darailxo nuptiis 
excuſus. Hic autem cum primis obſcrvatu dignum eſt, ex omnibus ho- 
rum Principum nummis, in hoc ſolo Henrici nomen nomini Mariz 
eſſe præpoſitum: cæteris enim ( licet in corum actis publicis priorem lo- 
cum tencat) Henrici nomen poſtpoſitum invenimus. ( f) De hoc 
nummo egimus ſupra, in Præf. pag. 64 & 73, Cæterùm multi ar- 
borem in averſa hujus nummi facie inſculptam taxum eſſe volunt, 
adduntque præterca eam ipſam deſignari, quæ in horto Cruxtonia- 
no (quod prædium olim & ſedes erat Comitum Leviniæ in agro Ren- 
froenſi) prælargo ſtipite & ſpatioſis ramis conſpicua adhuc viret z coro- 
nã autem, qua hc arbor inſignitur, dignitatem ſignificari, ad quam (ex 
ſuis in eam nuptiis) familiam Levinianam Maria evexerat. Vid. Nicol. 
ſoni Bibl. Scot. hiſt. pag. 323. C Rob. Kethi rerum Scot. tum eccleſ. tum 
civil. hiſt. pag. in Append. 118. At mera hæc figmenta eſſe oſtendit ſe- 
creti conſilii de hoc nummo cudendo actum: in quo non taxus, ſed pal - 
ma, ei numiſmati inſcribi mandatur. Porrò ex limace (quanquam 
ea uſu detrita jam vix conſpiciatur) quæ arboris truncum aſcendens ex- 
= eodem ao jubetur, plane apparet nihil aliud toto hoc ſymbolo 

gnificari, quam, ut tardigradum hoc animal, lentiſſimè licer, ad arbo- 
ris cacumen tandem aſcendit; ita conſtanti virtute & aſſiduitate ardua 
quzque ſuperari poſſe: præſertim cum corona vincenti præmium fit 
A quod adjectum indicat lemma ex Ovidio deſumptum, Triſt. 

+ V. cleg. 13. 
— 4 non ad pc animo DAT GLORIA VIRES, 
Et fecunda facit peftora laudis amor, 
vel potiùs ex Propertio, lib. IV. eleg. 11. 


| 


| | injuriam patiar. 43 


JN D EX. 


20. 2. Similis nummus anno 1566, priore teri; 
arte Minor, 

21. 3. Similis, ſed dimidiæ tantum magnirudini 
nummus, anno 1565. | 

22.4. 4 MARIA. DEI. GRA. SCOTORYN 

REGINA. Scutum Scoticum corong. 
tum, Sc. ut in 8 

P. Carduus. EXVR GAT. DEVS, Or. Pal. 

ma cum corona, Ec. ut in prioribns, 150). 


MARIX KR. 


23. 1. J. MARIA. DEI. G. SCOTOR. REC. 
NA. Scutum Scoticum coronatum. 

P. VIRESCIT. VVLNERE. VIR TVS. v. 
tis, in duos ſe pampinos diffundens, quo- 
rum alter racemis & tolis plenus, alter 
ſiccus ſteriliſque apparet. In aire & 

uaſi ex nube ſe exerit hominis lacenu 

rilis pampini ramulum falce ampurars; 

ut hoc pacto reliquo pampino ſuccus x 
fertilitas reſtituatur (g). 

24. 2. J. MARIA. D. G. SCO TOR. REGINA 

FRAN. DOI (+). Scutum bipertitun, 
in quo hinc Galliæ, illinc Scotiæ inſ- 

ia repræſentantur. 

P. VIRESCIT VVLNERE VIRTVYS. Mx 
nus è nubibus ſterilem pampint ramulun 
deſecans, ut in precedente. 

25. 3-4 MARIA. D. G. SCOTOR. REGINA 
FRAN. DOI. Infignia Galliz & See- 
tiæ, ut in præced. 

P. MEA. SIC. MIHI. PROSVNT. Vi 
in duos ſe pampinos exportigens, qu- 
rum præcipuus aridus prorſus atque et 
ſuccus; alter, qui ex priore ſuccreſcer 
videtur, foliis —— plenus app- 
ret. Hunc autem urceus & cœlo (ne 
glecto illo altero) etfula aqui irngue 
rf frugiferum reddere reprzſentuu. 

"* "EY (i)- 

26. 4. 4 MARIA. D. G. SCOTOR. REON 
FRAN. DOI. Inſignia Galliz & Ss 
tiæ in ſcuto bipertito, ut ſupra, 

P. NVNQVAM. NISI. RECTAM. Nin 
in procelloſo mari deprehenſa, & lice 
ventorum vi, malis diftra&tis, veliſque a 
reliquis armaments laceris & in 
dejectis, rectà tamen in curſu ſuo pet 
gens. Infra 1579 (. : 

27. 5. A O. GOD. GRANT. PATIENCE. N 
THAT. I SVFFER VRANG (/) 
Reginæ dimidiato corpore & pullo # 


Rlagnum iter aſcendo, ſed DAT mihi GLORIA VIRES3 
Non juvat ex faciii lata corona jugo. 3 
Huc in primis facit, quod 4 Cl. Thoresbio, in Ducati, Leodienf! 
pograph. pag. 229. memoratur; veterem ſcig. lce&um, in quo matus c 
Henricus Darnilzus Mariz maritus adhuc in loco, qui dicitur Tens 
Newſom, in agro Eboracenſi exſtare; cui aureis liter is inſcriptum © 
AVANT DARNLE, IAMAIS DARRIERE, AVANT DAR NLE.“ 


Perce porrd Darnilee, nunquamm retro te ſubtrabe, perge porr0 D (m, 
Hec 1nſcriptio Thovexbio digna viſa eſt quz una Mas, £11 nun 2 
zri inciſa exhiberetur, pag. 228. confer etiam de ea re page cuſd. , aa 
* Poſtremd & illud animadvertendum, multis hujus generis, 4 = 
aliis illius temporis nummis, poſtea Comitis Mortoniæ Proregis a haud | 
impreſſum in averſa facie falle carduum : ut hoc figno eorum fn que 0 
tium in majus auctum indicaretur. g Hunc nummum a, 
mediocris moduli medallus eſt) exhibuir explicavitque Jac. de Bie, Fra lemma 
metalliq. tab. 62. & pag. 187. addit ramen in ſuo, ſub exergo, Wer 
MDLVIL. qui in noſtro nuſquam comparet. (4) DOL. pro Dol Eadem 
i. e. Dotaria, in hoc & duobus ſequentibus, inſciria ſculptor's, = quod [ 
prum. (i) Hunc etiam nummum (qui & ſymbolicus eſt ) exhib prefett, 
de Bie loc, cit. Ejus autem ſententia mihi ironica videtur, hæc mm nudaty 
udd quemadmodum, toto ſucco principe vitis palmite in ſe a iter, © 
derivato, hic frondoſus fructibuſque plenus, ille effortus aridulqs 1 burpi } 
præſentatur: ita Jacobus Mariæ — fibi regnum ex matris ſu f ut * f 
calamitate quæſitum ierit. (A) Maria hoc ſymbolico numao (S anno 1 
etiam apud Biæum loc. cit. habetur) nullis adverſæ fortunæ P ih I573 
ſe 2 via recti, atque in vera (ur illa rebatur) religione conſtant? 2 rebar, 
Qi poſſe ſignificat. (I) Id eſt, O Deus da patientiam, propie'® partibu 


TABULARUM 


mictu indutæ effigies. A collo pendet 
torquis cum cruce annexa : dextra pe- 
Rori imponitur, aut, ut quidam volunt, 
| Breviarium, five librum precum, tenet. 
P. Duæ manus ſe mutuò extremis digitis tan- 
gentes, quarumque una cor ſub pollice 
tenet: cum hoc rithmo circumſcripto, 
HOVRT. Nor. THE. HEART (1). 
QVHOIS. lor. THOV. ART (#). In 
area lineis directis, VO. CAN. COM= 
PARE. VITH. ME. IN. GREILF. I. DIE» 
AND. DAR. NOCHT. SEIK. RELEIF (0). 


Tab. CLXVI. JACOBI VI. R. 


1. J TACOBVS. 6. DEI. GRATIA. REX. 
SCOTORVM. Scutum Scoticum inter 
literas I & R coronatas. 

P. PRO. ME. Sl. MEREOR. IN. ME (p). 
Gladius nudus ſurſum erectus coronam 
cuſpide infixam gerens. Superiùs ma- 
nus, indice numerum XXX. ſolidorum 
moritrans : in medio annus 1567 (0 

4 Prioris nummi bes, inſcripto in averſa 

e numero XX. & anno 1571. A- 
tis omnibus priori conſentit. 

3. 1 nummi triens, inſcripto in aver- 

8 a parte X & 1 = 

4. 4 TACOBVS. 6. DEI. GRATIA. REX. 
SCOTOR VM. Scutum Scoticum, in- 
ter 6 & S. quæ nummum 6 ſolidos & 

8 denarios (qui dimidium marcæ effici- 
unt) valere indicant. 

P. + SALVVM. FAC, POPVLVM. TVVM. 


DNE. 1572. Litera I quarter in for- 


mam crucis flotide diſpoſitæ, cum duobus 
in oppoſitis quadris, hinc coronis, illinc 
carduis, & in centro ſtella (r ). 

„ Præcedentis nummi dimidium, 1572, in- 
ſeriptis in antica parte 3 & 4. ejus va- 
lorem, nempe trium ſolidorum & qua- 
tuor denariorum, indicantibus (/). 

IACOB VS. 6. DEI. G. REX. SCO- 
TORVM. Scutum Scoticum corona- 
rum. 

Corolla, NEMO. ME. IMPVNE. LA- 
CESSET. 1578. Cardui ſurculus cum 
duobus foliis, inter literas I & R. 

7. Nummus præcedenti in omnibus ſimilis, 

præterquam quod annus adfcribatur 
1579 C % 

8. Nummus duobus præcedentibus ſimilis, ni- 

ſi quod literæ paullo ſint minores, & 
in antico latere GRA TIA plene ſcriba- 
tur; in poſtico verò carduo corona ſu- 
perpoſita ſit, annuſque adjectus 1581. 

IACOBVS. 6. DEL GRATIA. REX. 
SCOTORVM. Efigies Regis thora- 


6.4 


94. 


(m) Pro voce COR ejus figura hic exhibetur. Hieroglyphicas has 
argutias vulgò RE BUS dicimus, vocabulo inde tracto, quod nominum 
oco rebus ipſis fic ludentes utantur. (n) i. e. Ne neceas cordi cuj us 
gaudium es, An verd filium ſuum Jacobum, an ( quod vero fimilius ) 

m opt. max. cui in anteriore nummi facie ſupplicat, hic alloquatur, 
haud ſatis certum. (0) i. e. Quis mihi dolore ſe conferat : morior, ne- 
Jae opem implorare audeo. Hic autem nummus, & ipſe rudi Minerva 
— paullo ante ſuam mortem a Maria excuſus videtur. ( p ) Hoc 
emma (quo & ſuum adverſos Reges ingenium prodit) Georgium Bu. 

um Jacobi VI. Præceptorem ſubminiftrifſe omnes conſentiunt. 

am autem ejus ſententia, quæ memorabilis illius Trajani Imp. dicti, 
quod Dio, Zonaras, Suidas, Victor hunc ferè in modum referunt, Cum 
prefetto pratorii gladium traderet, quo accingi eum moris eft, ſtrinxit, & 
nudatum tenens, ait, Cape iſtum, & (i refit imperavero, pro me, ſin a- 
38382 me utere, (4) Habentur in Nummophylacio CC. Edin - 

K jus generis nummi cuſi etiam anno 1568, 1569, 1570, & 1571. 

SY 5 us * 1570. (r) Servantur * ere ibid. cuſi 
» 1 » I . ju 

1573, wil. of 714 

poſtea ad 20 ſolidos auftus. (u) De hoc nummo (ut & ejus 

karübus) dictum ſupra, Præf. pag. 71. () Exſtant hujus generis 


nummus, anno 


(7) Hic & proximè præcedens pro marca Scotica diſcur- 


— 


INDE AX. 


103 


cata, capite coronam, dextra gladium 
erentis habitu. 
P. HONOR. REGIS, IVDICIVM. DILI- 
GIT. 1582. Scutum Scoricum inter li- 
teras I & R, & XL. 8. i. e. 40 10» 
lidi Cu). | LS 
Nummus eod. anno 1582, præcedenti ſi- 
milis, ſed quarts ponderis valoriſque 
parte imminutus, inſeripto ſub literis I. 
R. XXX. S. i. e. 3o ſolidi (x). 
Tab. CLXVII. 11. Superioris nummi noni ſeinis, anno 
1582, inſcripto XX. 8. 


10. 


12. Superioris quadtans, 1582. inſcripto X. 
S. (70. 

13. A. IACOBVS. 6. D. G. R. SCOTORVM. 
1592. Scutum Scoticum, iumpendciite 

| corona, inter duos carduos. 

P, HIS. DIFFERT. REGE. TYRAN- 
NVS. Bilanx cum gladio diſtricto, 
juſtitiæ ſymbolum (9. 

14. Prioris dimidium, anno 1591. 

15.4 TACOBVS. 6. D. G. R. SCOTORVM. 
Thoracata Regis, capite nudo promiſſa- 
que barba, eihgies. 

P. NEMO. ME. IMPVNE. LACESSIT. 
(4a). 159% Ties cardui ex una ſtirpo 
pullulantes coni, imminente corona (6). 

16. Præcedentis nummi dimidium, anno 1598. 

17. Præcedentis quadrans, anno 1594. 

18. Præcedentis pars octava, anno 1595. 
19.4 TACOBVS. 6. D. G. R. SCOTORVM, 
Scutum Scoticum coronatum. 

P. REGEM. IOVA. PROTEGIT. 1603. 
Magnus carduus corona inſignitus. Mar- 
ca Scot. 

20. Przcedentis dimidium, anno 1601. 

21. Præcedentis quadrans, anno 1602. 

22. Præcedentis pars octava, anno 1602. 

23. Præcedenti ſinulis, anno 1602 (c). 


Tab. CLXVIII. Titulus, NuuisMATA Regum Scotiæ, 
poſtquam univerſe Britanniæ imperd- 
runt, 


Tab. CLXIX. NUMISMATA AUREA, 


. 


IACOBVS. D. G. MAG. BRIT. 
FRAN. & HIB. REX. Thoracata 
Regis effigies, capite coronam epano- 
eliſtam induti, dextra ſceptrum gerentis, 
finiſtra globum cruce inſignitum ſuſti- 
nentis habitu. 

P. Carduus. FACIAM. EOS. IN. GEN- 
TEM. VNAM . Scutum quadriparti- 

tum; in cujus prima & quarta parte Sco- 
tiæ, in ſecunda — rurſus in quatuor 

partes ſecatur) Franciæ & Angliæ al- 


1. A. 


nummi percuſſi anno 1581, 1582, 1583, & 1584. ibid. In his autem 
omnibus una litera X reliquis duabus ſuperpoſita eſt : in uno tamen an- 
no 1582 culo literæ xxx una lincã deſcribuntur. (5) Alium hujus 
generis vidi ibidem anno 1584, () Habetur ibid. & anno 1591 
percuſſus. (a) LACESSIT in his omnibus, ut & corum ſcmiſhbus, 
quadrantibus ec. inſcriptum: quod non adeò ingenioſum ac LACES- 
SET, quod in aliis prioribus hujus regis nummis, — aliorum, 
habetur. () Exſtant ex hoc genere cuſi anno 1593, 1594, 1598; 
1559, 1601. Eum pro 10 ſolidis Scot. percuſſum ſtatuit Nicolfonus, 
Bibl Scot. p. 328. Jac. Sutherlandius 11 ſolidis cum placco, five tri- 
ente, æſtimatum ſcribir. At, augente ſe indices hoc tempore nummorum 
apud nos valore, nihil ſerè certi de eo definiri poteſt. (c) Hujus, ut 
& præcedentis generis, N in prædicto nummophylacio exſtant anno 
1593 — 1599, percuſſi. At ſcquentis moduli, utpotè admodum mi- 
nuti, pauciores. Ex iis quæ ſupra memoravimus officinæ noſtræ mo- 
netariæ actis (Præfat. p. 85.) manifeſtum eſt a 10 Decem. 1602. ad 
22 Aug. 1604, nullam aliam ex argento apud nos monetam fuille ex- 
cuſam, prater marcas, ſemimarcas, nummoſque 40 & 20 denariorum 
Scot. Neque dubium eſt quin & anno præcedente 1601, nummi ex co 
metallo excuſi ejuſdem generis ſuerint. 


ternatim, 


ternatim, in tertia denique Hiberniæ ar- 
ma gentilitia collocantur (d). a lateri- 
bus I & R. Nummus 12 lib. Scot. 

Conchylium. IACOBVS. D. G. MAG: 
BRIT. FRAN. ET. HIB. REX. Re- 
gis coronati & loricati effigies. 

Conchylium. HEN RIC VS. ROSAS. 
REGNA. IACOBVS (e). Scutum qua- 
dripartitum, inſcriptis quatuor regnorum 
Scotiæ, Angliæ, Franciæ & Hiberniæ 
inſignibus, ut ſupra, intra literas I & R. 
Num. 6. lib. Scot. 

Conchylium. IA. D. G. MAG. BRIT. 
FRAN. ET. HIB. REX. Regis ef- 
figies, ut in præced. 

HENRICVS. ROS AS. REGNA. IACO- 
BVS. Scutum quadripartitum, cum Re- 


gills inſignibus, ut in præcedente (). 

ummus 3 lib. Scot. 

IA. D. G. BR. F. ET. H. REX. Ro- 
ſa corona inſignita. 

TVEATVR. VNITA. DEVS. Carduus 
coronatus, intra literas I & R (g). 

Roſula. I. D. G. RoSA. SINE SPINA. 
Regis coronati protome. 

Carduolus. TVEATVR. VNITA. DE- 
VS. Scutum Regium quadripartitum, 
ut ſupra (. 


CAROLI I. 


CAROLVS. D. G. MAG. BRITAN. 
FRAN. ET. HIB. REX. cum parvo 
carduo. Rex coronatus, thoracem in- 
dutus, dextra ſceptrum vibrans, ſiniſtra 
globum crucigerum tuſtinens; ut in pri- 
mo aureo patris ſai nummo. Nummus 
12 lib. Scot. 

HIS. PRASVM., VT. PROSIM. In- 
ſignia regia, ut ſupra, inter literas C & 
R coronatas (i. 

Carduolus. CAROLVS. D. G. MAG. 
BRIT. FRAN. & HIB. REX. Rex 
coronatus & thoracatus. 


P. HENRICVS. ROSAS. REGNA. IACO- 


1. A. 


2. A 


(4) Hujus generis (qui primitm Uniti five Unitalet, ob duorum te- 
o—_ lub unius Principis imperium ſubjectionem, erant appellati, po- 
ca Jacoborum & latorum nummorum nomine veniebant) longè pluri- 
mi tum in Anglia quum in Scotia erant excuſi. Hoc tamen diſcrimine 
Scotici ab Anglicis internoſcuntur, quòd in Scoticis inſignia Scotica, in 
Anglicis Auglica primum quartumque ſcuti quadripartiti locum occu- 
ent. Ex prædictis autem rei noſtrx monetariz actis conſiat ejuſmodi 
nitales primùm apud nos cuſos fuiſſe 23 Feb. 1605, a quo deinceps 
tempore ad 14 Aprilis anni 1613. in iiſdem fabricandis apud nos perſe- 
veratum videtur. Adde quæ de his diximus ſupra in Præf. pag. 66 ad 
(4 (e) Ideſt, Henricus VIII. Angliz Rex (qui utriufque heres e- 
— domum Eboracenſem (cujus ſymbolum erat roſa alba) & Lancaſtri. 
enſem (cujus ſymbolum erat roſa rubra) in unum conjunxit. Jacobus 
vero VI. K. Scotiæ, ejuſdem Henrici ( exſtinctis ejus liberis) ex proavi 
ſui Jacobi IV. cum ip ſorore Margareta conjugio, itidem heres, Sco- 
tiæ & Angliæ regra feliciter adunavit. (/) Ex præd. rei noſtræ mo- 
netariz actis apparet hujus & præcedentis generis nummos percuſſos fuiſ- 
ſe anno 1602, i603; & 1604. Priores autem Coronati duplices, poſte- 
riores Coronati ſimplices illic nominantur. (g Hujus generis nummi 
videntur illi, qui in prædictis actis Thiſtle Crowns, 1. e. Coronati car- 
duo inſcripti, appellantur, cuſi nimirum anno 1605 & 1606, item anno 
1611, 1612 & 1613, quorumque valor 48 ſolidis Scot. indicatur. (+) 
Hoc genus ejuſdem valoris fuiſſe cum præcedente videtur. (i) Nic 
nummus Unzzal: patris ſui, excepto lemmate, in omnibus ferè ſimilis; 
quamobrem & a noſtratibus CAROLUS-JACOBUS vulgò nominabatur, 
ut diſtingueretur ab altero cjuſdem Regis aureo, abſque globe imperiali, 
cui ſimpliciter Carelo nomen fuit: quod genus apud Anglos ſolum cu- 
ſum videtur, ( Hic quoque duplici coronato patris ſui admodum 
ſimilis. (1) Elegantiſſimi hujus numiſmatis (quod honorarium eſt, 
in memotiam coronationis optimi Principis Caroli 1. Edinburgi 18 Ju. 
au 1633 percuſſum) iconiſmum exhibuit Jo. Evelynus in ſuò de Me- 
dallis libro, pag. 109. Ex eo genere multi adhuc nummi ſuperſunt, ex 
utroque metallo, & licet eadem ſuperficie, diverſo tamen ob diverſam 
craſſitiem pondere excuſi. Unus autem præ cæteris omnibus, tum ob 
longè majorem quam quæ aliis ineſt materiæ quantiratem, tum præci- 
puè ob egregium monerarii artificium, nobis eſt memorandus. Ejus e- 
nim pondus eſt 1 unc. 1 denar. 18 gran. five 322 granorum Tricaſſenſ. 
cum aliorum qui craſſiores ſunt non niſi 172 ejuſmodi grana pendant. 
Ad cælaturam verd quod attinet, præter figuras voceſque ex utraque 


T AB ULARUM IND EX. 


BVS. Regia inſignia, ut ſuprà, inter 
literas C & R abſque coronis. Dy. 
plex coronatus Scot. (. 

3. A CAR. D. G. MAG. BRIT. FRAN, Er. 


HIB. REX. Protome Regis coronat, 
VNITA. TVEMVR. Infignia regia, ut 
ſupra, inter literas C & R coronatas 
Nummus 6 lib. Scot. 
4. Præcedentis nummi dimidium. 
5. Precedentis nummi quadtrans. 
Tab. CLXX. 6. A. CAROLVS. D. G. SCOTIE. AN. 
GLLE. FR. ET. HIB. REX. Cav 
lus I. coronam capite gerens, regali a- 
ictu indutus, utriutque ordinis, tum car 
dui, tum periſcelidis inſignibus orng 


P. 


tus (/). 


1 ; 

P. HINC. NOSTRA CREVERE ROS 
(m). Magnus carduus foliis late diff. 
ſis conſpicuus. Interius in Exergo co- 
KON. 18 IVNII 1633. B. 


GULIELMI I. R. (9. 


1. J. GVLIELMVS. DEI. GRATIA. Guli- 
elmi laurea ſertà redimiti protome. In» 
fra ſol e mari exoriens. | 

P. MAG. BRIT. FRA. ET. HIB. REX 
1701. Inſignia Regia, ut ſupra, intra li- 
teras W & R coronatas ( 0). 

Nummus prioti (cujus dimidium eſt) pet 

omnia ſimilis. 


Tab. CLXXI. NUMISMATA ARGENTEA, 


JACOBI VI. R. 


t. J. Carduus. TACOBVS. D. G. MAG. BRIT. 
FRAN. & HIB. REX. Rex cat 
phractà indutus, dextrà ſtrictum gl 
dium gerens, equo phaleris ornato, it 
ſcriptoque in dextra dorſualis parte cu- 
duo coronato, inſidens. | 

p. Carduus. QV.A. DEVS. CONIVNXIT. 


NEMO. SEPARET. Inſignia Regis 


2. 


facie inſcriptas, quæ ſunt omnibus communes; in hoc fingulare nit 
fabricatoris ingemum, quòd extimo nummi margini has voces mic 
ſerit, EX. AVRO. VT. IN. SCOTIA. REPERITVR. BRIOT. H. 
Ar. EDINBVRGI. 1633. Eſt àutem Briot hic memoratus Nicolas 
ille Briotius Gallus, qui nobiliſſimi hujus inventi (ut ſuprà diximus, Pres 
fat. pag 70.) auctor aut perfector, à ſuis neglectus, ad Carolum |. le con- 
tulit, a quo benigne receptus, digniſque, ut credibile eſt, præmis 
neſtatus, prima artis ſuz tyrucinia in nummo hoc inaugurali cudendo 
- nos poſuit. Cztertim ex hoc genere pauciſſimi percuſſi videntr, 
etiè bini ſolum nunc ſupereſſe dicuntur, quorum unum poſſidet w—_ 
rimus Medicus D. Hans Sloane; qui (ut mihi narratum eft ) nullum qu 
modi alium uipiam cxftare ratus, Phanicem eum ſolebat appellarc. Xt 
ne hzc quantivis ptctii gemma illuſtri viro unica ac propria clict, 
— ettectum eſt nobilis Chirurgi Petri Sainthill Prochodochii v 
artholomzo-Lockiani Inſpectoris, quis quo ſummo in ejuſmodi ce 
gantiis conquirendis ſtudio ducitur, alterum Sloaniano illi nummo Prat 
ſus ſimilem adquiſivit :. cujus & ſuperiore anno ( conciliante Medico is 
dem experientiſſimo, atque ob prolixam ſuam in me humanitatem fi. 
rimum colendo AC. DOUGLASSIO, Colleg. Reg. Med. Soc. honor: 
rio) videndi mihi copia Londini eſt facta. In hoc autem numiſmate ci 
dendo imitatus eſt Carolus I. ſocerum ſuum Henricum IV. Galliz fe 
em, qui ut feedus inter ipſum & Helvetios anno 1602 renovarum c 
ratius fierer, medallionem feriri juſſit, cum chronographico hoc in a0 
fa facie lemmate. REGIS. SACRA. FOEDERA. MAGNI. & unter 
in baſi duas columnas ſuſtinente, EX. AVRO. FRANCIGENA. AN# 
FOEDeris Feliciter RENOwvati EFFOSSO: in exergo 1602. Ejus n 1 
matis delineationem & explicationem vide apud Jac, de Bic, Franc. Me 
liq. tab. 94. & pag. 283. præcipuè verd in Hiſt. Acad. Reg. Inſcrp® 
onum, om. I. pag. 356. Illius etiam meminit Jo. Evelynus, de M 
pag. 16. (m) Ad roſas, domus Eboracenſis & Lancaſtrienſis [ys 
de quibus ſupra, alluſum. (n) Neſcio qui factum fit, ut quam 
gnantibus Carolo II. cjuſque fratre ſacobo VII. nummi argent© rler 
que ingente apud nos copia excuſi fuerint, nulli tamen ex auro — 
ex officina noſtra monetaria toto eo tempore prodierint. ( her 
& qui mox ſequitur nummus, ex auro, à Scotis Iſthmi Darienſis colon 
domum remiſſo, erant fabricati. Sole autem exoriente, qui ſub Regt 
kg e reprzſentatur, deſignata videtur nobilis illa, cui id nomen erat, 
bellica, a ſocietate noſtra A fricana (ad quam Darienſis illa colonia 
bat) negotiandi cauſſa inſtructa. 


Tab. 


3 


(2) Es 
eris apud 
quente 14 
Mum ef} q 
4 Um negliy 
ore mal 
Olum coro 


ut ſuprd. Coronatus tres libras Scot. va- 
1 
2. Præcedentis nummi dimidium (99. 
3. 4 Parvus carduus. TACOBVS. D. G. 
MAG. BRIT. FRAN. ET. HIB. REX. 
Protome Regis coronati; pong VI. pro 


ſextuſſe Scotico. 
2 % 4.4 an . 


t. 4 Carduus. CAROLVS. D. G. MAGN. 
BRITANN. FRANC. ET. HIBERN. 
REX. Rex cataphractus, dextra ſtri- 
ctum gladium vibrans, equo abſque ve- 
lamentis infidens. k 

QVA. DES. CONIVNXIT: NEMO. 
SEPARET. cum carduo. Inſignia Re- 


p 


| gia, ut ſupra. Coronatus 3 lib. Scot. 
4.4 Carduus. CAROLVS. D. G. MAG. 
BRIT. FRAN. ET. HIB. REX. 


Rex cataphractus; ut ſupra. 
P. QVA. DEVS. Sc. cum Regiis inſigni- 
bus, ut in præcedenti, cujus dimidium eſt. 
3.4 CAR. P. G. MAG. BRITANN. FR. 
ET. HIB. REX. Regis coronati, cin- 


bus, effigies. Pone XII. aummum duo- 

decim ſolidorum Scotic. indicans. 

QV A. DEVS. Sc. cum Regiis inſigni- 

bus, ut ſupra, intra literas C & R co- 
ronatas, duoque puncta. 

4 4 CAR. D. G. MAG. BRIT. FRAN. ET. 
TR. REX. Rex coronatus, ut in præ- 
Ce 4 | b 3 

. QVA. DEVS, Sc. Infignia regia intra 
duas corollas totidemque puncta. Pri- 
oris dimidium. 

5.4 CAR. D. G. SCOT. ANG. FR. ET. 
HIB. R. Rex coronatus, ut ſupra : po- 
ne VI. & 8. i. e. ſex ſolids & offo de- 
narii, frove ſemimarca Scot. | 

P. n E REGNO. Inſi- 
" gnia Regia, ut ſupra, abſque punctis. 
Tab. CLXXII. ö. I CAR. D. 2 8001. ANG. FR. 

Y ET. HIB. R. Rex coronatus, ut ſupra : 

pone XL. 1. e. nummus 40 
tue maree Scot. quadrans. 

P. SALVS. REIPVB. SVPREMA. LEX. 

Carduus corona inſignitus. 

7.4 CAR. D. G. SCO T. ANG. FR. ET. 
HIB. R. Rex coronatus, ut fupri : 
pone XX. i. e. aummus 20 denariorum, 
/rve marcæ Scot. pars $va. 

P. IVSTITIA THRONVM FIR MAT, Car- 

duus corona inſignitus, ut ſupra. my 

8.4 CAR. D. G. SCOT. AN. FR. & HIB. 
R. Rex coronatus, ut ſupra ; pone IL, 
rv? duo ſolidi Scot, 


P. 


f 


denariorum, 


4 (+) Ex przdidtis rei noſttæ monetatiæ tabulariis apparet hujus ge- 
"5 apud nos primùm cuſos fuille 25 Martii 1605, quales etiam anno 
eme 1606, item anno 1612 in iiſdem cuſi memorantur. Neque du- 
en ett quin intra annum 1607 & 1611 ( quorum acta vel præfecto- 
negligentia, vel temporum injuria interciderunt) plurimi ex eodem 
ec mallcum monetarium ſubierint. (4) Ex üiſdem actis patet, non 
dum coronatos & ſemicoronatos, ſed & eorum varias partes, 1. e. num 
% 12, 6, 2 & 1 ſolidorum, item ſolidi ſemiſſes Scot. circa hæc tem 
a fuille fabricatos: qua in re noſtri Anglos ſunt imitati, qui ( refe- 
W*ntibus corum Scriptoribus, Rad. Thorebio, ducat. Lcod. pag. 368, 
* de Angl. monet. auctore anonymo, p. 79) earundem ſpecierum num- 
nos tum excuderunt. Fallitur igitur prædictus ſcriptor anonymus, qui 
5. 89 contra Thoresbium, id ex Camdeno affirmantem, negat ullos 
_—_ 2 ſolidorum 1 ſolidi & ſemiſſis apud nos iis temporibus fabrie 
= Ar quod hos ferè omnes ætas deleverit aut obliteràtit, ſummæ 
a exilitati imputandum. Exſtant tamen in Nummophylacio ICC. 
— anus pro 2, alter pro 1 ſolido ſignati. (r) i. e. Carolus II. 
qu aa Scotia, Anglie, Francia & Hibernie Rex, fidei — coronatus 
* — Scone 1651. V Nummus honorarius five medallus, 
* um rarus, (e ) Initialis ſciz. cognominis unius corum, qui 
Don Ale præſidebant. Duo autem erant co tempore Falcenarii 
$10minati, officinz noſtræ moneiariæ præfecti, quorum unus erat D. 


TABULARUM IND E X. 


nis ad dextrum humerum dependenti- | 


Vannes Falconar de Balmakelly, qui Magiſter, alter D. Jac, Falconar de 


105 


P. IVS. THRONVM. FIRMAT. Scutum 
Scoticum coronatum. 
CARES. K. 
1. I. CAROLVS. 2.' D. G. SCO. ANG. FRA. 
s HI. REX. FI. D. cor. 1. Ja. Scon. 
1651 (r). Rex coronam capite gerens, 
torque ordinis pefiſcelidis accinetus. 

. NEMO, ME, IMPVNE. LACESSET. 
Leo Scoticus erectus, ſarmentum cardui, 
cum tribus conis, anterioris dextij pedis 

% unguibus attollens . 
2. AJ. CAROLVS. II. DEI. GRA. Rex lau- 


reatus & thorace indutus, cum torque 
ordinis periſcelidis: intra paxva litera 


r (7). | 
P. MAG. JBRI. FRA. ET. HIB. REX. 
1674. Quatuor fegia ſcuta, in formam 
quaſi crucis diſpoſita, interpoſitis in ſin- 
gulis quadris duabus literis cc. ſe con- 
trario ductu intetſecantibus, ſyperpolita 
in exteriore limbo corona, cum LIII. 4. 
in centro, pto 53 ſolidis & 4 denariis, 
ſive quatnor marcis Scot. Cu). 

3-4 CAROLVS. IL DEI. GRA. Rex lau- 
reatus & thoracatus, ut ſupra : intra li- 
. | 

F. MAG. BRI. Ge. 1675. Scuta regia cum 
cc. alterà alteram interſecante, ut ſupra : 
in centro xxvi. 8. pro 26 fol. 8 den. ſive 
duabus marcis Stot. ( y ). 


4-4 CAROLVS. II. DEI. GRA. Rex lau- 
reatus & thoracatus, ut ſupra; intra 
parvus carduus. 

P. MAG. BRI. Sc. 1669. Scuta regia, cum 
cc. alteri inverſa ut ſupra: in centro 
XIII. 4. pro 13 ſol. 4 den. live marca 
| Scot. (2). | 
$. A. CAROLVS. II. Sc. Rex laureatus, Oc. 
P. MAG. BRI. Sc. 1664. Scuta regia, ut 


ſupra : in centro VI. 8. pro 6 ſol. 8 den, 
five ſemimarca Scot. (a). | 
CAROLVS. II. DEI. GRA. Regis lau- 
reati protome. 
SCO. ANG. FR. ET. HIB. REX. 1681. 
Quatuor ſcuta Regia, in crucis formam 
diſpoſita, interjecto in ſingulis quadris 
carduo: in centro cc. ut ſuprà (6b). 
7. A. CAROLVS. II. Sc. Regis laureati effi- 
ies, ut in preced. 

P. SCO. ANG. Sc. 1676. Scuta Regia cum 

carduis, Cc. ut in præced. (c). 

Tab. CLXXIII. 8. A. CAROLVS II. &% Rex lau- 
reatus, ut ſupra. 

P. SCO. ANG. Oc. 1676. Scuta regia, ut 

in præced. (4). 8 808 
9. AJ. CAROEVSIL &c. Rex laureatus, ut ſupra, 


Pheſdo, qui Cuftos five. Guardianus appellabatur. (i) Exſtant in Num -· 
mophylacio ICC. Edinb. hujus generis nummi ſex, percuſſi anno 1664, 
1665, 1676, 1673, 1674 & 1675. Primo poſt vocem CAROLYVS ad- 
ditus eſt carduus: tribus ſequentibus ſub Regis effigie ſubjectus eſt par- 
vus carduus : reliquis duobus illa quam diximus litera F. (x) Pro 
cognomine Falconar, de quo ſupra diximus. (Y) Exſtant in predict. 
Nummophylacio hujus generis nummi, percuſſi etiam anno 1664, 1670, 
1673, 1674 Primo poſt nomen CAROLYVS adl{criptus carduus 3 duo» 
bus ſeqq ſub Regis effigie carduus, ſub ultimo litera P. (x) Exſtant 
in prædict. Nummophyl. nummi hujus generis percuſh anno 1664, 
1665, 1666, 1667, 1668, 1670, 1671, 1672, 1673, 1674, quibus Omni» 
bus ſubjecta eſt Regis effigiei parvus carduus, excepto ultimo, cui cjus 
loco ſuppoſita eſt litera Fo (a) lbidem habentur hujus generis num- 
mi anno 1665, 1668, 1669, 1670, 1671, 1672, 1673, 1675; omnes 
cum ſubjecto carduo. (b)Ibid. habentur nummi hujus genetis (thaleri 
Scotici vulgò nominati, 56 ſolidos valentes) percuſſi anno 1676, 1679, 
1680, 1681, 1632, quibus omnibus parva F ſubſcripta viderur. (c) 
Duo tantum in prædicto Nummophylacio habentur hujus generis num- 
mi, percuſſi (ciz. anno 1675 & 1681, ſubſcripta utrique ſub Regis pecto- 
re parva F. Eft autem hic nummus prioris dimidium, valcbatque 28 
ſolidos Scot. (4) Ex hoc genere ibidem exſtant nummi excuſi anno 
1676, 1677, 1678, 1679, 1680, 1681, 1682, omnes cum parva E, va» 
lenteſque 14 ſolidos Scot. 

SCO, 


SY: — 


106 TABULARUM INDEX. 


P. SCO, ANG. Ec. 1676. Scuta regia, ut in | 5- Nummus precedenti fete ſimilis, ar, 
præced. (e). 1692. infraque Regum capita IO, pro 
10. A CAROLVS, Sc. Rex laureatus, ut ſupra. tot fol.” Scot. (n). | 
P. SCO. ANG. FRA. ET. HIB. REX. 6.4 GVLIELMVS. ET. MARIA, PD 
Crux Sanctandreana, incumbente in me- RA. Regum lautea inſignitorum of. 
dio corona, cum carduo, lilio, roſa & figies: infra V. pro 5 ſolidis Scot, 
* (quæ quatuor regnorum Scotiæ, | P. MAG. BR. FR. Cc. ut in prioribus, 16g, 
ranciæ, Angliæ & Hiberniæ ſymbola Monogramma, five duplex cyphra lite. 
ſunt) in oppoſitis quadrantibus (f ). rarum W & M. (og. 
JACOBI VIL N. Tab. CEXXIV. GULIELMI SOLIUSR 
i. 4 TACOBVS. II. DEI. GRATIA (g). 7-4. GVLIELMYS. DEL GRATIA. Reg, 
2 laureo diademate inſigniti effigies : laureati effigies: infra 60, pro corona 
infra 40. indicans hunc nummum pro 40 |  Sedtico, five 60 ſolid. Scot. | 
* ſolidis Seoticis 828 P. MAG. BRIT; FRA. ET. HIB. RN 
P. MAG. BRIT, ; ET. HIB. REX. 1699. Inſignia Regia, cum ſcuto Au- 
1687. Inſignia Regia, corona ſuperpo- | ſionenſi in medio. 
ſita. (h). 8. 4 GVLIELMVS; Sc. ut ſuprà. Regis ly 
2.4 IACOBVS. II. Sc. Rex laureatus, ut te coronati effigies: infra 40, pro un 
ſupra: infra 10, pro tot ſolidis, prioris | ſolid. Scot. 
14 gquadrans. P. MAG. BRIT. esc. ut in priore, 1695. Rs 
N. P. MAG. BR. FRA. ET. HIB. REX. 1687. gia inſignia, cum ſcuto Arauſionenſ b 
q - Crux Sanctandreana, cujus extremis bra- medio, ut ſupra (9. 5 
| chiis carduus, lilium, roſa & lyra appo- 9. Præcedentis nummi, ſimili inſcriprione, 4. 
1/1 nuntur : in quadrantibus inſeruntur qua- midium, 1699, cum 20 ſub Regis cfige, WW 
11 tuor ſcuta Regia, ſuperpoſita ſingulis pro tot ſolid. Scot. (9): 1 
14 corona. | 10. Superioris nummi, fimili inſcription; 
| Nor. Primus eft hir Rex, in cujus nummo= | quadrans, eod. anno 1699, cum 100 
| rum extimo limbo charaferes aliqui apud | Regis effigie, pro tot ſolid. Scot. (.). 
| nos ſunt circumſcripti. Et quidem in num- | i1.4 GVL. D. O. MAG. BR. FR. & HR 
mis quadragenariis vulgare cardui Scotici REX. Rex laureatus, ut in prionby: 
| lemma, NEMO ME IMPUNE LACESSET, | infra 5, pro tot ſolid. Scot. 
| cum anno regni; in denariis vero crenule P. NEMO. ME. IMPVNE. LACESST. 
15 | | #2 parte ſunt impreſſes. In nummis itidem Carduus in tres conos, quorum media 
' | Gulielmi & Marie majoribus, ut ſexage- corona inſignitur, efloreſcens (/). 
1 nariis & quadragenariis, hoc lemma pRxo-—- © 
[| TEGIT ET ORNAT, cum anno regni; AN. N.. XA. 
*. in minoribus, ut in vicenariis, denariis 69 7 
3 quinariis be crenulæ marginibus incutiun- 1.4 ANNA DEI GRATIA. Protome Re. 
tur. Vid. Prefat. pag. 69 & 70. ne Anne, crinibus vitta in nodum t 
| ligatis: infra 10, pro tot ſolid. Ser, 
GULIELMI &S MARIZ RR. P. MAG. BRIT. FRA. ET HIB. RE 
uy 1705. Inſignia Regia coronata (i) 
| i. J. GVLIELMVS. ET. MARIA. DEL. 2.4 AN. D. G. MAG. BR. FR. e HIBK 
| | GRA. Regis & Reginæ laurei inſigni- Reginæ effigies, ut in priore: infr: 1 
| torum effigies : infra 60. Coronatus Sco- | pro tot ſolid. Scot. 
K ticus, ſive 60 ſolidorum Scot. nummus. | P. NEMO. ME. IMPVNE. LACESSE. 
P. MAG. BR. FR. ET. HIB. REX. ET. 1705. Carduus in tres conos, mel 
REGINA. 1692. Scutum Regium qua- - corona inſignito, effloreſcens (. 
dripartitum, 41 corona cum leo- 3. l. ANNA. DEI. GRA TIA. Regin <> 
ne Belgico in medio, Principum Araufi- gies, ut in prioribus: infra litera E pp 
onenſium _ Edinburgo urbe Scotiæ primaria, in qu 
2. 4 GVLIELMVS ET MARIA, Sc. Rex | hie & ſeqq. nummi percuſh indicantu: 
& Regina laureati, ut ſupra : infra 40, P. MAG. BRI. FR. ET. HIB. REG. 17% 


pro 40 ſol. Scot. 


| Quatuor ſcuta in crucis quaſi ſomn 
P. MAG: BR. Sc. ut in præced. 1693. Scu- 


diſpoſita: quorum primum & quart 


tum Regium coronatum, cum inſigni infignia Scotiæ & Angliæ bipertita, F 
domus Araufionenfis, ut ſuprà C. cunda & tertia Franciæ & Hiber 
3. Præcedentis nummi, eadem inſcriptione, continet: in medio crux S. Georgii v 
dimidium, anno 1693. infra 20, pro dios undique ſtellæ inftar diffundes: 
tot ſolid. Scot. CI). quod præcipuum otdinis Georg1ail lt 
4. Nummi horum Regum ſecundi quadrans, aureæ periſcelidis inſigne eſt. Cm 
eadem inſcriptione, anno 1690. infra 10, Britannicus, five quarta libre Sterling 
pro tot ſolid; Scot. (m). pars (x). © 
\ (e) Ibidem habentur percuſſi anno 1676, 1677, 1679, 1680, 1682, (e) Ex his alter etiam in przd. nummophyl. anno 1691 percuſſus bit 


adjeta ſub Regis peRore parva F. valentes 7 ſolidos Scot. (J) lbi- 
dem habentur percuſſi anno 1680 & 1681, cum litera F. valentes 3 ſo- 
lidos Scot. cum ſemiſſe. (g) Rectè hic Jacobus II. ejus nominis ma- 
gne Britannia Rex numeratur: at perperam, me judice, in nummis Angli- 
cis Gulielmi, qui ci ſucceflit, III. adjicitur, cum nullus ante eum eo no- 
mine toti Britannia imperaverit. Exſtant autem hujus generis anno 1688. 
ibid. () Duo itidem exſtant ex hoc genere anno 1687 & 1688. ibid. 
(i) Ex his in fæpiùs laudato ICC. Nummophylacio unus habetur anno 
1691 cuſus. () Ex hoc genere ibidem ſervantur anno 1689, 1690, 
1691, 1692, 1693 & 1694, percuſh. (1) Hujus 7 ibid. ſcrvan» partes apud nos cuſi anno 1707 & 1708, ex moneta illa argentei, - 
tur anno 1693 & 1694, cuſi. (m) Unus tantum, & eo anno cuſus, in | primiim in Trapeziam Scoticam, deinde in officinam noſtram _ 
S prædict. Nummophyl. habetur. (z) Majorem 1n his ſcurum, quam in riam publico edicto inferri juſlam, ſupra diximus Præfat. pag. 84. 
priore, in averſa parte arcam occupat, Cult etiam ex his anno 1691, tempore nulla apud nos monera eſt perculla, Ver 
| | | OO 


tur; cui ſub monogrammate litera V. ſubjecta eſt. (p) Haber” 


1 
no 1695, 1696, 1697, 1698 & 1699 percuſſi. (r) Exſtant bi 


4 Nammus precedenti ( cujus dimidium 
eſt ) per omnia ſimilis, anno 1707, per- 
cuſſus. | 3 

5. Solidus Britannicus, eod. anno 1707, ſi- 
mili celaturi percuſſus. i 

6. Solidi Britannici dimidium, eod. anno, ſi- 
milibuſque, licet minoris formæ, imagi- 
nibus impreſſum. 


n 


Tab. CLEXV. Titulus. STMBOLA HE.- 
ROICA REGUM SCO.“ 
TIE. 


Tab. CLXXVI. RGB ER T I II. R. 


1. \Erta tantum in celo quies. Globus tet- 
* reſtris: ſuprà corona ex ſtellis compoſi- 

ta; Lemma, VANITAS VANITA- 

TVM ET OMNIA VANITAS (y). 


ROBER TI III. R. 


1. Bonis Regibus ſceptra decbri, mali i dedecori 
ſunt. vg — cum gladio in crucis 
decuſſatæ formam poſita: in medio co- 
rona: infra globus cruce inſignitus. 
Lemma, HIS ORNARI AVT MORI. 


FADVDORAI LL KL 


1. Fuſtitia S pictas æcipua regni firmamen= 
ta, Gladius crux coronæ incum- 


bentes. L. PRO LEGE ET GREGE. 


Aen. I 


i: A ſolo Deo victoria. Corona ex lauro 

| contexta, nomen JEHOVA literis 
Hebraicis circumcingens. L. IN VIR- 
TVTE TVA (=). 


JACOBI m. K. 
i, Dei providentia ſuis ſemper invigilat. Gal- 
lina vigili oculo pullos ſuos ſub alis 


Poe : ſupra corona, I. NON 
RMIT QVI CVSTODIT (a). 


SACOBLI IT. Kk 


1. Conflans in adverjs. Duo ſcopuli inter 


PABULARUM INDEX. 


aſſilientes ptocelloſi maris undas immo- ' 


ti. L. DVRABO: 


Tab. CLXXVII. JACOBI v. R. 

i. Magna petit magnus animus. Parvus piſcis 
balenam aquas evomentem in marl in- 
ſectans. L. VRGET MAIORA. | 


MARI & Regine ſuæ. 


i: Fortis animus adverſe fortune minis non 
frangitur aut inflectitur. Columna pyra- 
midali forma coronam ſuſtinens, &, li- 
cet à ventis tonitribuſque impetita, im- 
mota tamen & erecta in ball ſoa per- 
ſtans. L. ADHVC STAT. 


(5) Sapientiſſimi Regum Solomonis effatum, Eccleſ. 1. () Ex 
lalmo 21. (4) Ex Pfalmo 121. (6) Ingenioſiſſimi hujus ſym- 
boli meminit Jac. Boſchius Symbologr. clafſ II. num. 805, Illius au- 
tem acumen in hoc ſitum eſt, quod hujus herbæ radix, quz terra tegi- 
tur, dulcis, folia autem, quz ſupra eam ſunt, amara eſſe deprehendan- 
wr. (e) Hoc forte Fro reſpexit ad filium, quem tum enixa 


erat, Jacobum VI, regni Scotici (cujus Leo inſigne eſt) heredem. 


| , 


107 


Ejuſdent. 11 
2. Ez morte immortalitas. _ Phoenix in ſug 
buſto. T. EN MA FIN CTT MA 
COMMENCEMENT, h. e. Iz me f- 

ne poſftum eft meum principium. 


MARIZ Regine SCOTIA & FRANCIR. 


t. Etiam conjundiſſimos mors diſjungit. In fu- 
nere tnariti ſui Franciſci II. Galliarum 
Regis. Glycirrhiza terra ſuperobruta, 
L DULCE MEVM TERRA TE-» 
GIT (6). 


| e 
2. Fortes creantur fortibus. Leæna cubans, 


ludente ante eam ſuo catulo: pone pal- 
ma. L. VNVM QVIDEM SED LEO- 
NEM [c). 


Tab. CLXXVIII. Ejuſdem. 5 
3. Miſeris & proſtratis ſpes ſupereſt. Horolo- 
gium cum magno gnomone horam ali- 
quam indicante: in ſuperiore parte Solis 
facies in Eclipſi ita 4 Luna obſcurata, 
ut ſtellæ appareant: inferiùs ingens ac 
turbulentiim mare, in quod magnificum 
palatium jamjam quaſi delapſurum vi- 
detur. L. QVE Ca) CECIDERE RE» 
SVRGVNT. | 


, E uſe dem. C 
4. xvidia ſibi ipſa nocet. Luna in Eclipſi, in 
qua terra, Solis radios a Luna interci- 
piendo, ea ne in fe reluceat, prohibet. 
L. FSA SIBI LVMEN QVOD IN+ 
VIDET AVFERT, 


Tab; CLXXIX. 6. 
5. Poſt bellum pax. Haſtarum ſpicula & ga- 

leæ paſſim per terram jacentes. L. DA- 

BIT DEVS HIS QVOQVE FINEM, 


i Ejuſdem. ; 

6, Magna vis eloquentie, Caduceum Mercu- 
rii, h. e. ſceptrum in faſtigio alatum, 
cum duobus anguibus ſe mutuò reſpici- 
entibus : a dextra pavo rutilam caudam 
= à ſiniſtra duæ tibiæ; nec pro- 
cul inde ædes regia vel arx. I. ELO- 
QVIVM TOT LVMINA CLAVSIT 


(eJ) 


x Ejuſdem. FN 
7. Oui ſuam in eo fiduciam collocant, Deus s 
lethi 22 eripit, Procera cupreſſus vi- 
tentibus late foliis conſpicua: ſabter ho- 
minis calva, cum brachii & tibiæ oſſibus, 
prope ſepulchretum jacentia: juxta col- 
lis, E quo arbores fruticeſque enaſci vi- 
dentur. I. PIETAS REVOCABTIT 
AB OR CO, 


| | Ejuſdem. 

8. Solertie nibil invitum. Vellus ex ſumma 
arce à trabe ſuſpenſum: ex adverſo do- 
mus regia in colle ſita, turribus pyra- 
mudibutque in altum ſtructis longe con- 
ſpicienda. IL. INGENIVM INSO- 
M NES SOPIVIT OCELLOS (f ), 


(4) Pro QVA. (e) Ad vulgatiſſimam fabulam hic alluditur, qua 
Mercurius eloquentiæ Deus centum Argi oculos canendo ſopiiſſe fingi- 
tur: quos deinde Junonem pavonis caudz inſeruiſſe Poctæ commi- 
niſcuntur. / Hoc ſymboio alluſum ad nõtiſſimam fabulam laſo- 
nis, qui, ſopito pervigili, a quo id cuſtodiebatur, dracone, vellus aure- 
um & Colchis aſportavit. 


Fjuſtem, 


108 


Ejuſdem. | 
9. FPirtus difficillima quæque pervincit. Malus 
aurea pomis onuſta : juxta duæ colu- 
mu ad freti oſtium hinc inde collocatæ. 
L. PERVIGILES VIRTVS EXCV- 
- BIAS SVPERAT (g). 


Ejuſdom. 

Trabit ſua quemque voluptas. Pixis nauticaz 
ſupra quam in cœlo una major, & tres 
minores ſtellæ micantes cernuntur. L. 
SA VERTV M' ATIRE, h. e. Virtus 
ejus me attrabit (. 


Tab. CLEXXX. Ejuſdem. 
it. Major in adverſis virtuti gloria creſcit. Sur- 
culus, five ramus unius arboris alteri in- 
ſitus, loris ad arcendum frigus ſuccum- 
que ad ſe fortiùs derivandum conſtri- 


Etus. L. PER VINCVLA CRESCET: 


Ejuſdem. 

Virtus adverſis non deprimitur. Palma ar- 
bor, quæ pondere ramis ſuis impoſito 
ſurſum niti creditur. IL. PONDERI- 
BVS VIRTVS INNATA RESI- 
STET. 


| Ejuſdent. 
13. Volente Deo alta Ax ruunt. Dug fal- 
| ces, altera ædificium Regium, altera 


roceram arborem quaſi recuuræ. I. 
T SVPERIS VISVM. 


Fjuſdem. 
14 Pirtus adverſis probata magis eniteſcit. Cha- 


10. 


12. 


(g) Eadem ferè hujus quæ prioris ſymboli ſententia: in hoc enim ad 
c. lebratiſſimum illum reſpicitur Herculis laborem, quo ille mala aurea 

in Heſperidum hortis naſcentia, interempto prius pervigili dracone qui 
ea ſervabat, abſtuliſſe a Poetis fingitur. Rem autem clariùs illuſtrant 
binæ illæ columnæ, quas Hercules, orbem ab oriente ad occidentem vi- 
cor pervagatus, ad fretum Gaditanum, tanquam in ultimo telluris illic 
limite, poluiſſe dicitur. (] Hoc ſymbolo teſtari videtur Maria fe 
Det rerumque cœleſtium amore duci, ut acus nautica vi & magnete im- 


TABULARUM INDEX 


mæmelum planta, quæ calcata altile 
_ afſurgir, uberioreſque fructus edit. | 
FRVCTVS CALCATA DAT ay. 


LOS. 
Ejuſcdlem. 
is. Tuavi virorum fortium calamitatibus ili. 
dunt. Lepotes leoni reti illigato iq. 
ſultantes. L. ET LEPORES DEyI. 
CTO INSVLTANT LEONE. 
Ejaſdem. 
16. Fortunatos honores & divitie comitanty 
Honos & divitiz ſub Dearum forma te. 
ræſentatæ ſumme volubilis rotz Par 
inſiſtentes, hæc ſiniſtrà cornucopiæ, jj. 
la dextra lanceam tenentes depictæ. 1, 
FORTVNA COMI TES. | 
17. Verſat Fortuna rerum vices. Tropæum 6 * 
corona, galero, mitra, Sc. arboris tru 4 
co impoſitum: infra femina lugubri vet & 
induta ſedens, vel arboris ramulum, vd uſe 
gladiolum ſalcatum, aur aliud neſcio qui — 
una cum larva duobuſque, uti videty, ms 
libellis, digito monſtrans, & dextro que mi 
{fi pede proculcans. L. VT CASV$ rie 
DEDIRIT (Ci). cep 
| Ejuſdem. % 
18. Onoſdam in ipſo rerum proſperarum curſi if 


vel mors intercipit, vel mutata fortuna & | N 
felicitatis culmine dejicit. Sol Eclipin WR 
5 L. MEDIO OCCIDIT DIE 


preſſa ad ſeptentrionem ſe convertit. In hoc autem lemmate memors 

bile eſt illud, quod literis tranſpoſitis anagramma contineat vocun fi 
MARIE STEWART. . (5) Ex ſculptoris erfore, pro DEDERIT, = 
(4) Pleriſque his ſymbolis ( quæ ægritudinis ſuæ levande gratii, dun fill 
arctiſſimà per multos annos apud Anglos cuſtodia premeretur, nobi M. 
liſſima Regina Maria confinxit ) ſuam in adverſis animi fortitudinem, f. ve! 


—_ in Deo, liberationis ſpem, alioſque cjuſmodi affectus indicate 
voluit. 


A. 
- A4BIRBROTHOK, Crnobium in Angufia, ejus 
Abbas Bernardus, Tab. 45 C 47. Vid. Ber- 
nardus. | | 
Abirdonenſis Epiſcopus, Gilbertus; Tab. 60 & 62. Vid. 
Gilbertus. | 

Abirnithy (Willelmus de) 51. * Clariſſima hæc fami- 
lia cognomen cepit de oppido & terra de Aberneth 
in prælectura Perthenſi tempore Regis Gulielmi. A 
hac ſtirpe orti Orme, Hugo; Laurentius, Alexander 
& hic Willelmus, Domini de Abernethy, ad tempora 
uſque Rob. I. Principatum deinde in hac familia te- 
nuerunt, qui primum Domini Abernethii de Rothe- 


er EE. T & 


tu, may, poſtea Domini Abernethii de Salton erant no- 
. minati : quorum ultimo Alexandro abſque liberis mo- 
VS riente anno 1669, honorem Domini de Salton ac- 
cepit ſororis ipſius filius Alexander Fraſer de Philorth, 
cujus pronepos Alexander nunc Dominus de Salton. 
fie (Magister) de Soletroe 75. *  Hic videtur fuiſſe Ma- 
url iſter tive Præfectus xenodochii de Soultry in con- 
4 60 iis Lothianæ & Marcie olim ſiti. 
pn Ard, 4. viri nunc ignoti nomen. 
DIE Acellinus Archidiaconus, 24. V. Aſcelinus, 
| ulphus, 1 Otus. a 2 E179 
Ada 24 & 4 Filia Willelmi ejus nominis II. Co- 
mitis Warennõ in Anglia ex Elizabetha uxore filia 
mort Hugonis cognomento Magni Comitis Veromanduen- 
* ſis in Gallia: nupſit Henrico Comiti Northumbriæ 
tn filio Davidis I. R. Scotorum anno 1139, cui peperit 
nod. Malcolmum IV. & Willelmum, RR. Scot. Sc. obiir 


m, - WS vero anno 1178. 
am Epiſc. Brechinenſis, 53. 
Alam filius Alden, 71 b. 
Adam filius Coſpatricii, 71 b. 
Alam filius Uthredi, 7 | 
Aan 3 Andree Arc hidiaconi 71 b. | 
_Ern ds, al. Ernaldus, Ernoldus E Arnaldus, Abbas de 
K:1cho, 24. * Hic Herberto Abbati ſucceſſit anno 1147. 
deinde ad Epiſcopatum S. Andreæ anno 1160 evectus, 
moritut Id. Sept. 1162, Tab. 22, 100. | 
Alanus Dominus de Galweia, Conſtabularius Scotiæ, filius 
Rollandi, nepos Uchtredi, pronepos Ferguſſi, qui primus 
in hac familia memoratur, 32. * Hic Alanus obiir an. 
1234. ex ejus autem nuptiis cum Margareta filia natu 


y vgs macer Joanals Ballioli R. Scot. 

Aanus pater Walteri Dapiferi Scotiæ, 12. obiit circa an- 

num 1152. Ab hoc originem ducit Regia Stuarto- 

mm familia. V. Walters. 

I Alanus filius Walteri, nepos Alani, de quo ſupra, Dapifer 

W Sie, 77, obiit anno 1204. 

= ans filius Elri, 75 a. 

Alanus flius Hugonis, 39. 

E Aldan frater Co patricti, 71 a. 

Allan pater Willelmi, 75 b. ord, 

Aldanus, al. Aden, Dapifer, 71 & 73. 

W-exander I. R. Scottorum, 8, 24, 69 b. 71 4. 

ander II. R. Scot. 30 C 32. 

Alxander III. R. Scot. 36. | 
Aerander Seneſcallus Scotie, Walteri F. Alani N. 36. o- 
it Circa annum 1284. * Seneſcallus idem qui olim 

Dapifer, 2 Steward dictus; unde & ampliſſimæ 

nuic familiæ cognomen. 


Mcxander filius Coſpatricii, 8 l. 


Propriorum Nominum & Cognominum 


maxima Davidis Huntingronii genita eſt Dornagilla ſive 


169 


i Hiplimd- 


tibus memoratorum I N D E X locupletiſimus; rum 
brevi præcipuarum Familiarum iiſdem nunc cognomi- 
nibus utentium expoſitione. 


Alexander Vicecomes de Strivelin, 18. LES. 

Alfwinus primus Abbas Canobit F. Crucis, v4lgo Holy- 
rood-houſe, d Davide I. fundati, 24. * Hic cure cox 
* renuntiavit anno 1150, & poſtea anno 1155 
obiir, | 

Aﬀrit, 4. idem forte qui 
lfricus pincerna, 6 b. „ 

Algarus presbyter, 6 b. idem forte qui poſtea | 
Algarns Prior Eccleſie 8. Cuthberti de Dunelmia, 8 b: c. 
& 10 6. E 3 * 
Aluredus Abbas de Strevelin, al. Cambuskenneth, 24. 
Amfredus, ſecundus Abbas de Neobothle vulgo Newbottlc, 

24. qui obiit 14 kal. Sep. 1179. | 
Audreæ (Sancti) Epiſcopi — Robertns, 12, 16 4. & 
24, 100: natiome Anglus, primo canonicus 8. 
Otwaldi de Noſtellis in agro Eboracenſi, deinde anno 
1115, Prior cœnobii Sconenſis, poſtea anno 1124 E- 
piſcopus S. Andreæ electus, conſecratus anno 1127; 
obiit anno 1159. — Ernaldus, 22. V. Ærnaldus — 
Rogerus, 28, 100. Hic Rogerus, de Bellomonte 
Beaumont | cognominatus, filius fuir Comitis Leice- 
riz in. Anglia, & Willelmi R. cognatus, a quo pti- 
mum Cancellarius Scotiæ circa an. 1178, deinde E- 
iſcopus S. Andreæ conſtitutus, anno 1189. obiit Non. 
Jul 1202. — Willehnus, 53. de Laundels cognomi- 
natus, ex antiqua in Marcia tamilia oriundus, primo 
Rector eccleſiæ de Kynkel, deinde Epiſcopus 8. An- 
drez factus an. 1341. obiit autem an. 1385. — Hal- 
terus, 56 60. V. Walterus — Kicardus, 100. pri- 
mò Capellanus R. Malcolmi IV. poſtea Epiſcopus 8. 
Andre# ab anno 1163, ad an. 1 178, quo obiir, 
Audreæ ( . Prior Robertus, natione Anglus, frater ute- 
rinus, vel (ut alii volunt) patruelis Roberti ejus loci 
Epiſcopi, à quo ad hoc cœnobium regendum ex An- 
glia accerſitus fuit anno 1140. oblit vero an. 1162. 
Andree (S.) Archidiaconus, Mattheus, 24. 
Audrez. (S.) Canonici, 12. 


| Andreas Aichidiaconus, 71 b. qui in aliis chartis Archi- 


diaconus Laodoniæ nuncupatur. 
Aadreas Epiſcopus Katenenſis, al. Cathaniæ vulgò Caith- 
neſs, 12 6 [25.] trequens teſtis in chartis R R. Da- 
vidis I. Malcolmi IV. & Gulielmi. Interfuit conci- 
lio Northamptunenſi anno 1176. & 30 Decem. 1184 
deceſſit. 3 
Audreas de Moravia Epiſcopus Moravicuſis, 34. Is Bri- 
cio Epiſcopo ſucceſſit anno 1222, obiitque an. 1242. 
Andreas (Magiſter) 24. idem qui poſtea Audreas Arc hi- 
diaconus, q. vid. 
Andreas Sacerdos, 75 b. 
Anglicus (Henricus) 77. 
Anglicus (Ricardus) 14. | 
Anglicus Thomas) 81. * Hos Anglico genere oriun- 
dus cognomen oftendit : unde D. Joannes Inglis de 
Cramond Baronettus, aliæque nonnullæ ejuſdem apud 
nos cognominis familiæ originem trahere videntur. 
Angus, al. Anagus & Anegus (Comes de) Gillebride, 24. 
Murgareta Cumitiſſa, 56. * Antiquiiſima hæc familia 
originem habuitle exiſtimatur tempore Malcolmi III. 
In ea Comites hoc ordine recenſentur, Gillebride ſive 
Gilbertus, Gilchriſtius, Duncanus & Malcolmus, quo 
poſtremo ſine liberis obeunte, ca dignitas ad Gilber- 
tum de Umfravilla genere Anglum, qui Mathildem 
Malcolmi amitam anno 1243. uxorem duxerat, de- 
venit: qua tamen ejus filius Gilbertus ob ipſius in 
partes Balliolanas ſtudium a Bruſſianis erat exutus- 
Ee : Nee 


110 


Nec multo poſt eo honore auctus eſt Johannes Stewart 


de Bonkle, Roberti II. Regis frater patruelis. Tran- 
fiit deinde is titulus per heredem femellam ad Geor- | 


gium Gulielmi primi Comitis Duglaſſiæ filium natu 
tertium, cujus longa avorum ſerie heres eſt Archibal- 
dus nunc Dux Duglaſſiæ, Comes Anguſiæ, Oc. 

Anuicia de Lancaſter, uxor Ricardi de Morevill Conſtabula- 
rii Scotiæ, 75 b. quæ obiit anno 1191. 

Archibaldus Comes tb Douglas, priùs Dominus de Gal- 
wela, qui fratri Jacobo in prælio ad Otterburnum 
anno 1388. cæſo in eum Comitatum ſucceſſit, 56. * 
Primus autem Duglaſſiæ Comes erat Gulielmus hujus 
Archibaldi pater; ultimus vero Jacobus, qui in cœno- 
bio Lindorenſi anno 1488. diem ſupremum claufit. 

Ardene (Osbertus de) 14. 

Ardroſſan (Ferguſius de) 51. qui ſæpe memoratur in to- 
mo 2. Fader. Angl. ae 

Ardroſſan (Godfredus de) 79. * Hi cognomen ſibi ſum- 

ſerunt a przdio ſuo de Ardroflan ad mare occidenta- 
e, in regione Cuninghamia, quæ pars eſt præfecturæ 
Aerenſis, ſito: quod jampridem jure connubiali ad fa- 
miliam Mongomeriam de Eglinton tranſit. Hujus 
_ quod ſciam cognominis nullus jam apud nos 
exſtat. 

Arthurus (Magiſter) 24. 

Arundel (Godefridus wn [25.] * Hic Anglus, atque 


ex antiquiſſima Arundelorum familia ortus videtur. 


Aſcelinus Archidiaconus, 14. idem qui Acelinus 24. * Is | 


anno 1139. nuncupatur Archidiaconus Glaſguenſis in 
chartis Cellæ de Coldingham Dunelmi aſſervatis. 

Afmis (Nicolaus de) 39. | 

Avenel (Robertus de) 24. [25] Dominus regiuncu- 
Iz de Eskdale, quam maxima ex parte Monachis de 
Melroſs conceſſit. Regnante Willelmo fuit Juſtitia- 
rius * vocant) Laodoniz, obiitque viii. Id. Marti, 
an. 1185. 

Avenel ( — 30. Roberti F. Dominus de Aber- 
corn in Lothiana occidentali, ex qua Baronia celdram 
quam vocant frumenti annuatim Monialibus de Ma- 
nuel contulit. Obiit autem anno 1243. Hoc co- 
gnomen, licet olim apud nos ſatis frequens, injuria 
temporis penitus intercidit. 


B. 


B= (H.) 34. V. Balliol. 

Baldewin pater Waldui, 73. 

Ballio] & de Balliolo (Johannes) Rex Scottorum, 41, 43. 
* Hic ſtirpe Normannica ortus. Ex ea ejus abavus 
Guido Willelmum Rutum in Angliam eft comitatus, 

ater autem erat Johannes, mulrarum terrarum, non 
in Scotia modo, ſed & Anglia & Francia Dominus; 
mater vero Derwegildis Alani Gallovidiani filia & 
heres, Davidiſque — (qui frater erat Guli- 
elmi R. Scot. ) ex Margareta filia natu maxima ne- 
ptis. Unde inter ipſum & Robertum Bruſſium An- 
nandiæ Regulum de regno orta controverſia eſt. 

Ballicl (Edwardus) Fohannis F. qui regnum Scotiæ in- 
vaſit, 41 55. | 


Balmurinach, nunc Balmerino, canobit in Fifa Abbas 


i 

Balvani, nunc Balveny (Jacobus Douglas de) 64. qui 
poſtea Comes Duglaſſiæ Beatricem filiam Roberti Du- 
cis Albaniæ uxorem duxit, quam ob cauflam a Mur- 
daco Gubernatore in hoc diplomate trater appellatur. 

Ba/ington (Will. de) 39. / 

Bebbanburch (Ligult de) 6 b. J. Bebbenburch in Indi- 
ce locorum. 

Bele (Patricius de Dunbar de) 64. Dominus de Bele in 
Lothiana orientali, a Fordono in Scotichronico me- 
moratus. | 

Bernardus Abbas de Aberbrothock Cancellarius Scotie 45, 
47. * Hujus cognomen erat de Lintoun : huic au- 
tem .ceenobio præfuit ab anno 1303, ad an. quo o- 
bitt 1327. 

Berkelay ( David de) 47. 

Berkeley (Hugo de) Juflitiarius Laodonie, 36. 


— 


Nominum & Cog nominum INDEX. 


Berkeley (Walterus de) Camerarits Scotiæ 77, Dominus 
Rubei caſtri in Anguſia. Nicolao Scotig Camerario 


mortuo ſucceſſit anno 1171, ipſeque multos poſt au. 


vO 


que Ingelramo de Balliolo Anglo erat elocata. 

BerkJai (Willelmus de) Camerarius Scot. 26, * Hy, 
familia (que origine Anglica eſt) primum in Scotiam 
venit regnante apud nos Gulielmo, circa an. 11 
Ea varias ex ſe propagines emiſit, quarum Pracipuz 
ſunt Berkelii five Barclau de Towie, de Gartley ſe 
Grantelie, de Cullerny, de Matheris, nunc de Uri 
de Touch, de Johnſton, de Balmakeuan, &2c. © qu. 
bus plerique adhuc ſuperſunt. 

Bigare (Malcolmus Fleming de) 62. V. Hemyng. 


nos eo magiſtratu ſunctus occubuir, relictà unica fili, 


Bol (Ricardus de) Dominus del Catburne 79. à quo ted 


ſerie ortus David Boyle nunc Comes de Olaſgow, Do- 
minus de Kelburn. 

Bonde, pater Edniundi, 75 a- a ſervili conditione nomen 
adeptus. 

Borthæite (Georg. de) Archidiaconus Glaſguenſis 64. * An. 
tiquiſſima erat Borthwicorum familia, in qua primas te- 
nebant Domini ſive Reguli de Borthwick, quorum ge. 

nus ſub initia Caroh II. defecit. Ex ea autem onun 
traxerunt Borthwici de Cruixton, Stow, May-ſhiel, Ss. 

Boyde (Robertus) Miles 49. Ex antiqua hac in pre- 
tectura Aèrenſi gente præcipuè memorandi ſunt qui 
olim Domini de Boyd, poſtea Comites de Kilmat- 
nock, quem honorem nunc gerit Gulielmus familiz 
princeps. 

Brechin (Leod. de) 16 6. | 

Brechin (David Dominus de) 51. * Primus hoc cogne- 
men adeptus eſt Henricus Davidis Huntingtonii fin- 
tris R. Gulielmi filius nothus : cujus pronepos Dayid 
in hac charta memoratus perduellionis crimine con- 
dem natus ac capite plexus anno 1321. Ex ejus fil 
Margareta orti Comites de Panmure, qui titulum id- 
circo Domini de Brechin aliis ſuis honoribus adjiciunt. 

Brechinenſis Epiſcopus, Adam 53. Walterus 62. V. Va- 
terus. 

Brus (Robertus) 14. Hic eſt ille Robertus Bruſſus 

Bruce | qui ſtirpe Normannici vel Anglics ortus in 
Scotiam venit, regnante Davide I. cujuſque filius i- 
dem Robertus Habellam Davidis Huntingtonii filiam 
uxorem accepit, ex eaque genuit Robertum Annar- 
die Regulum, qui cum Joanne Balliolo de regno con- 
tendir, avuſque etat inclyti Roberti I. qui id ob- 

tinuit anno 1306. Hujus cognominis multæ apud 
nos, nonnullæque in Anglia illuſtres familiæ adhuc ſu- 
perſunt. 

Bruis (Will.) 28. ex eadem Bruſſiorum familia. 

Buchan (Will. Cumin Comes de) 34. V. Cumin. 

Buchan (Johannes Stewart Comes de) filius Roberti Gu 
bernatoris Scot. 62. poſtea Scotorum in Gallia Dux, in 
ptælio Vernolienſi anno 1424. cæfus. 

Butbh pater cujuſdam Howen, 75 a. 

Buwan, idem quod Buchan. 

Byſet (Walterus) 30. * Hic anno 1233. Adam foro- 
rem Alani Domini Gallovidiæ Scotiæ Conſtabulart 
uxorem duxit: poſtea vero cædis Patricii Comitis A- 
tholiæ ſuſpectus, primo in Angliam, deinde in Hiber- 
niam exulatum abiit. — Hoc cognomen ex Anglis 
ad nos traductum: ex quo olim familia Bizetorum de 
Lovat, Upſetlington, Sc. nunc de Leſindrum ſola fir 
pereſt. 


C. 
rs (Robertus Maxwell de) 62. V. Alu. 


well. 
Cambel ( Colinus) Miles, Nigelli F. 47. 4 
Cambel (Douenaldus) 51. Dominus Rubei-caſtri in A- 
guſia, familiæ Comitum de Lowdon conditor. 
Cambel (Duncanus) Miles, 79: 

Cambel (Nigellus) 47. Ex antiquiſſima hac geſte 
Cambellorum (Campbell nunc dicimus) multæ ill 
apud nos florent familiæ; in quibus poſt Joannem 
Ducem Argatheliæ illius principem, eminent * 


4 
Y 
E 
= 
5 
A 


SS 20 


de Bradalbin, Lowdon & Ila: item Cambelli de 
Auchinbreck, Ardkinlaſs, Aberuchil, c. Baronetti; 
& Comarchi de Mamore, Lochnell, Calder, Law- 
ers, Monrzie, Stracharr, Blythiwood, Stonefield, Suc- 
coth, c. | : 
Cambrun (Johan. de) 51. Ab hoc antiquo cognomi- 
ne, quod olim apud nos frequens erat, genus ducere 
videntur qui hodie Cameroni vocantur, quorum prin- 
ceps Donal 
dia in Lochabria poſſidet. 


i Gubernatoris anno 1423. Ejus nomen erat Patri- 
cius Callender, qui Willelmo de Blakeburri ſucce- 
dens in regiſtro ejus cœnobii ſæpe memoratur ab anno 
1400 uſque ad an. 1433. 
Carpentarius (Will.) [ 25. 
Carrick (Johannes Comes de) 56. 
mutato nomine Robertus III. R. 
Carrick (David Comes de) Dux Rot heſaiæ, primegenitus 
filius Roberti III. 60. | | 
Cathanie & Orcadiæ Comes, Magnus, 51. * Primus in 
noftrorum ſcriptis memoratus Cathaniæ (Caithneſs } 
Comes erat Haroldus; quo ob rebellionem adverſus 
R. Gulielmum cæſo, collatus eſt ab Alexandro II. 
is honos in Magnum Gillebridi Comitis Auguſiæ fi- 
lium, cujus vel filius, vel nepos erat Magnus hac 
chartà nominatus; ejuſque ſobole deficiente eam di- 
gnitatem accepit x 
ithanie Comes E Comes palatinus de Stratherne (Da- 
vid) 58. * Hic erat filius Roberti II. ex ſecundis 
illius cum Euphemia Roſſia nuptiis natu maximus. At 
deficiente ex eo ſtirpe maſcula, Comitis Cathanie 
dignitate auctus erat Gulielmus Sinclarus Orcadum 
Comes, circa annum 1456, qui eam conceſſit alteri ex 
ſuis filiis, à quo rea ſerie ortus Alexander nunc Ca- 
thaniæ Comes. 
Cathanie Epiſcopus, V. Katenenſis. 
Cementarius (Hugo) 77. 
Chen (Reginaldus Ie) 51. * IIluſtris erat hoc cogno- 
- mine (vulgo Cheyne vel Chein) familia, in qua primas 
tenebat hie Reginaldus Dominus de Innerugie, un- 
de & multæ aliz derivatz, de Eſlemont, de Straloch, 
Duffus, Arnage, c. ſed quæ omnes deficiente prole 
maſcula in alias tranſière. | 
Ciftercienſis ordo, 34. | 
Clephan (Alanus de) 81. * 1 cognominis antiqua 
familia de Carſlogie in pæfectura Fifenſi etiamnum 
exſtat. | | 
Caut Carleolenſis, 6 5. 
Gilbanus, 10 a. Monachus vel presbyter, uti videtur. 
Congaltun (Robertus de) 75 Ex hac gente eſt Ca- 
rolus Congalton de eodem in Lothiana orientali. 
Copland (Will. de) 75. Cognomen origine Angli- 
cum, a Baronia de Copland in præfectura Cumbrien- 
ſi aſſumptum, unde ortum habuit Joannes Copland, 
qui Davidem noſtrum II. in prælio Dunelmenfi capti- 
vum abduxit. Exſtat ex hac familia Will. Copland de 
Collifton in præfectura de Dumſties. 
Crbet (Walterus) 24. Dominus de Mackerſton in Te- 
viotta, Hic ex ſtirpe Normannica ortus, ac filius, ut 


Idem qui poſlea 


* 


mentio fit, unicam poſt ſe filiam reliquit Chriſtianam, 
que nupta erat Willelmo filio Patricii Comitis de 
Dunbar, obiitque anno 1241. — Hujus cognominis 
in Anglia adhuc exſtant familiæ de Stoke & de Leigh- 
ton, Baronetti, c. apud nos olim de Fogo, de Ar- 
ball, Sc. nunc de Hardgray & de Towcorle ſolæ ſu- 
perſunt. 

ancc (Henricus de) 32. * Hic 4 vico cum eccle- 
ſia parochiali de Carmannock, prope Glaſguam in præ- 
ectura Lanarcenſi ſito, cognomen fibi ſumpfiſſe vi- 

: cujus tamen nulli, quod ſciam, jam reſtant. 

Crflorplyy ( ohan. Forſtare de) V. Forſtare. 

Matricius Comes 14. qui obiit circa annum 1147. Is 
erat filius Coſpatricii Comitis Northumbriz, ipſe a 
Davide I. Comes Dunbarræ creatus, a quo multæ 
ime eo cognomine in Scotiæ familiæ ( inter quos 


dus Cameron de Loch-ioll mulra latifun- 


Cambuskenneth (Abbas de) 64. unus Legatorum Murda- 


videtur, Roberti Corber, cujus in chartis Davidis I. 


N ominum & Cognominum INDEX. 


— 


* 


111 
eminebant per multa ſecula Comites Dunbarrz & Mat- 
ciæ) ſunt prognatæ. Ab hoc etiam originem ducic 
familia Dominorum & Comitum de Hume, cum ſua 
latè fuſa propagine. Inter Dunbarros autem ptinci- 
patum nunc tenete agnoſcitur Jacobus Dunbar de 
Weſtfield, nuper Vicecomes five præfectus Juridicus 

Moraviæ. | 8 

Coſpatricius, 10 a. * Is idem videtur qui Coſpatticius 
Comes ſupra dictus: ut & 

Coſpatricins fratgr Dolfint, 71 a. an” | 

Coſpatricius Comes Dunbarræ ſecundus, prioris Coſpatr.ciz 
filins, 71 b. * obiit anno 1166. 

Coſpatricius filius Willelmi, 71 as. 

Cofpatricins filius Erin, ibid. 

Craſſus (Rogerus) 75 4. 0 = 

Crauford (Hugo de) Dominus de Lowdon, 32. cujus ne- 
pos erat Reginaldus de Crautord, quo, relicta unica 
filia Suſanna (quam uxorem duxit Donaldus Cambel 
de Redcaſtle) exſtincto, illius hereditas ad eam tran- 
fit familiam : unde genus ducit, qui nunc Joannes 
Campbel Comes de Lowdon, in pretectura de Air. 
In Cratordorum vero gente nunc primas tenet Vice- 
comes de Garnock, ut Crafordos de Jordanhill de 
Cartsburn, alioſque præteream. 

Croſſebi (Johannes de) 39. Hoc cognomen Anglicum 

videtur, nunc Crosby. 

Crucis (Sanctæ) Vid. Sanctæ Crucis. 

Cumin (Niends,) 24, 26. * Vir magnæ potentiæ & 
auctoritatis regnante Malcolmo IV. Juſtitiarius Sco- 
tlæ 2 Rege Gulielmo crearas, pater fuit Willelmi Cu- 
min Juſtitiarii Scotiæ & poſtea jure uxoris Comitis de 


Buchan. 
Cumin (Walterus) Dominus de Ronaleyn, 7 9. 
Cumin ( Walterus) Comes de Meneteth 30. Is Mauri- 


tio Comiti, quo juris titulo non conſtat, circa annum 
1230 ſucceſſit; poſtea ab uxore Angla veneno ex- 

ſtinctus interiit anno 1258. 

Cumin (Willelmus) Cancellarius Scotiæ, 14, 16 a. Ad 
hoc munus obeundum ante annum 1140. a R. Davi- 
de I. electus ; poſtea a Mathilde Imperatrice, invito 
tamen capitulo, anno 1142. Epiſcopatui Dunelmenſi 
præficitur, cujus eccleſiæ poſſeſſiones aliquamdiu vi 
occupavit: anno vero 1145, pœnitentià ductus, epi- 
ſcopatu relicto in patriam rediit: ubi circa annum 

1148 fatis conceſſit. . 

Cumin (Willelmus) Comes de Buchan, 28, 34. V. Bu- 
chan.“ Potentiſhma hæc olim erat, & in multas pro- 
pagines diffuſa gens. Eo enim cognomine dicuntur 
fuiſſe Alexandri noſtri III. tempore (præter 30 Equi- 
tes multorum agrorum poſſeſſores) tres Comites, Bu- 
chaniæ ſciz. Taichiæ | Menteth | & Atholiæ, & unus 
Regulus, viz. Badenachæ. Sed rota fere hæc ſtirps ob 
pertinaciſſimum ſuum in Js Balliolanas ſtudium à 
Bruſſianis exciſa. Superſunt tamen nonnulli haud ob- 
ſcuro genere hujus cognominis viri, ut Cuminii de Al- 
tyr, de Coulter, de Auchry, Ec. 

Cuthbertus (Sanctus) Dunelmiæ & aliarum eceleſiarum 
patronus, 4, 6, 8, 69, 71. | 


D. 


5 jy * (Jacobus de Douglas, Dominus de) V. 

Douglas. | 

| David Comes de Huntington, filius natu minimus Malcol- 
mi III. 8, c. 10 a. b. poſtea. 

David I. Rex Scottorum, 12, 14, 1 
69 b. 71 a. 

David II. Rex Scottorum, 53. | 

David Comes de Huntington, Davidis I. nepos, frater Re- 
gum Malcolmi IV. & Gulielmi, proavus Johannis 
Ballioli R. abavus Roberti I. R. 24, 39. — Anno 
1190, uxorem duxit Matildem filiam Hugonis Comi- 
tis Ceſtriæ, ex qua Johannem Huntingtoniæ & Ceſtriæ 
Comitem, & tres filias ſuſcepit. Obiit autem apud 


Jerdley in Anglia anno 1219. 
Robert i III. Comes de 


* 


6, 18, 24. | 25} 


Carrick & Seneſcallus Scotiæ, 60. 


David Dux Rotbeſaie, primogenitus 
David 


112 


filius Robe ti II. ex ſecunda uxore primus, 58. 
Dionyſus Canonicus de Scon, 16 a. p_ Prior de Scon, 
16 b. factus, poſt mortem Nicolai Prioris anno 1140. 
Dodinus, Doding, 24 Ab ev villa de Dodingſton pro- 
pe Edinburgum; quam poſſidebat, nomen, poſteri vero 
cognomen acceperunt. Ex quo antiqua familia Dod- 
dinſtoniorum de Santfurd in provincia Fifenſi adhuc 
ſupereſt. : 


Douglas (Archibaldus) Comes de Douglas; Regulus Gal- | 
. 


widiæ, fratet Jacobi, ac filius Gulighmi, Comitum de 
A * 
Douglas (Jacobus de) 45, 49; 51, fortiſſimus Scopo- 
rum adverſus Anglos ſub Roberto I. dux, a Sarace- 
nis in Hiſpania ex inſidiis interemptus anno 1330. 
Donglas (Jacobus de) de Balvani, 6.4. * Hic Beatricem 
filiam Robetti Ducis Albaniæ uxorem duxit : ab ſa- 
cobo I. titulo Comitis de Evandale infignitus, fratris 
ſui filio in Comitatu Duglaſſiæ ſucceſſit anno 1441. 
Dovglas (Jacobus) de Dalketh Miles, 56.+ Dominus de 
Dalketh, 60. * Ab hoc genus duxere, qui poſtea Co- 
mites de Morton: quorum quarto Jacobo, Scotiæ ſub 
Jacobo VI. Prorege, abſque prole exſtincto, is honos 
delatus eſt Gulielmo Douglas de Lochlevin ex eo- 
dem ftemmate orto, è cujus pofteris eſt Jacobus Dou- 
glas, nunc Comes de Morton. ä 
Douglas (Will.) de Drumlangrig, 66. * Hic filius erat 
Jacobi, nepos Gulielmi, Comitum de Douglas: a quo 
tectà ſerie propagari qui primum Vicecamites, poſtea 
Comites ac Duces de Queensberry; quibus honoribus 
nunc fruitur Carolus Dux tertius. 
Drip (Gillebertus de) 75 4. ; 
Drumlangrig (Will. Dquglas de) V. Douglas. 
Dun pater Willelmi, 71 a. 
Dunbar (Comes de) Coſpatricius, 14. alter Coſpatricins, 
24, 71, b. Walduus tive Waldevus 73, Patricius 28, 
O. alter Patricius prioris F. 36. Patricius proximi 
atricii N. qui & Marciæ Comes eft appellatus, 51. 
Patricius Comes Marcie E Moraulæ proxime memo- 
rati vel F. vel N. 53. Georgius Georgii F. Patricii 
N. ob patris fui rebellionem dignitate & prædiis ab 
Jacobo J. multatus, 64. | | 
| Dunbar (Patricius de) de Bele, Miles; 64. V. Bele. 
Duncanus vel Dunecanus II. Rex Scottorum, 4. 
Duncanus vel Dunecanus Comes de Fife, 16 b. F Hic 
primus fuit hujus nominis eo titulo Comes, qui patri 
Gillimichel Comiti ſucceſſit anno 1139. obit autem 
anno 1154. ! 
uncanus Duncani F. Comes de Fife, 24, 26, 28. pater 
Malcolmi Comitis, Juſtitiarius Scoriz ſub R. Guliel- 
mo, cœnobiique Monalium de Northberwick funda- 
tor: obiit anno 1204. * Vetuſtiſſimæ hujus familiæ 
princeps ac conditor fuit Macduffus Thanus Fifæ, qui 
primus illius provinciæ Comes creatus dicitur a Mil- 
columbo III. 
Dunde (Radulphus de) Miles, 49. 
Dunelmiæ Prior Algarus. V. Algarus. ä 
Dunfermelyn, Abbas Galfridus, 16 a V 5. Anglus na- 
tione, Cantuariæ Prior, qui primus in hoc cœnobio 
Abbatis munus ſuſcepit anno 1128. obiit autem anno 
11.53. | | 
— — Abbas Gaufridus, 24. Anglus itidem natione, 
ſuperioris Galfridi ex tratre nepos, cui ſuffectus tuir 
anno 1153. ipſe vero deceſſit anno 1178. 
Dunfermelyn, Prior Rogeras 16 b. 


Dunkeldenfis Fpiſcopus, Gregorius, 16 b. 24. obiit an- 


no 1169. Jes cognomento Scotus, 28, obiit an. 
1203. Galfridus 30. V. Galfridus. Jobannes 53. 
Durandus Vic. i. e. Vicecomes, 16 6. 


Be 


| "Bow. N vel Edgarus, Rex Scottorum, 4 6, 8 a. c. 

IO 4. b. 14, 18 4a. 69, 4. b. 71, a. 

Farnulf, 4. 

Edinburg. V. Osbertus & Johannes. = 

Edrington ( Robertus de Lawedre de) Mies 64. V. 
Lawedre. ‚ 


| 


Nominum & Cognominum INDE X. 


David Comes Palatinus ds Stratberne, & Comes Cutaniæ, | Edmundus filius Bonde, 75 a. 


Edulfus filius Normer, 14. 


Edwardirs Balliol, Jobannis F. yoſtea Rex Scottorun; 


4t. FAS E 
Edwardus Cuneſtabulus, i. ea Conſtabularius, 16 3. 
Edwardus (Sanctus) Martyr, Rex Angliæ, 34. 
Eggremunt (Will. de) [_ 2.5 | unus, ut videtur, ex ſub- 
ditis ſuis Anglicis Malcolmi IV. qui à villa & ar; 
de Eggremont in præfectura Cumbrienſi fibi cogno- 
men atlumpſir. | 
Eilaf filius Coſpatricii, 14. ' 


Eilaf pater Orm, 14. 11 85 F | 
Leſley Militis; neptis Roberti 111, 


Elizabet tuxor Gcorgii 
R: 60: | | 
Elizabeth | Stewart | filia Roberti Ducis Albanie Gy. 
3 ſponſa Malcolmi Fleming Domini de Biggar, 
i ; X 


Elri pater Alaui, 75 a: — | 

Engelramus ſeu Ingelramus Epiſcopus Glaſguenſis & Cay. 
cellarius Scotiæ, 20. * Is trater erat Eliæ Domini de 
Dunſyre in, præfectura Lanarcenſi, cujus cognomen 
de Newbigging fuiſſe dicitur. Fuit autem primò At- 
chidiaconus Glaſguenfis; deinde Cancellarius Scotie 
a Davide I. factus; ac demum Herberto in Epiſco- 
patu Glaſguenſi ſucceſſor conſtitutus anno 164. quo 
in munere obiit anno 1174. . 

Ermegarda, Emergarda & Ermengardis, 34. Regina Sit- 
torum, filia Comitis de Bellomonte; uxor data Guli- 
elmo R. anno 1186, cui Alexandrum II. in 
ſucceſſorem peperit, fatoque ſuo eft functa III. 
Feb. anno 1233. 

Ernaldus, 71. + | 

Ernaldus, qui & Arnaldus, Epiſcopus S. Andree, 22. Ejus 
ſigillum exhiberur tab. 100. obiit autem anno 1162, 
V. Arnaldus. N 


- 


Ernobold, 24. | 
Erskyne (Robertus de) Miles, 53. 
Erskyne ( Thomas de) Miles, . Roberti F.“ Ex ys 


tuſta hac familia (in qua Comes Marriæ nunc princ- 
patum tenet) haud paucæ propagines emiſſæ; ut Comi- 
tes de Buchan & de Kelly; Comarchi de Dun, Fi- 
todrie, Alva, Cambo, Balgouny, Kirkbuddo, &c: 

Eſſebi (David de) F 9. | 

Eſſebi (Willelmus de) 39. nunc Aby cognomen Au- 
glicum, aprzdio ejuſdem nominis in agro Northan- 
tonienſi deductum, ex quo ortus Robertus filius Ph» 

ppi de Effebi, qui coenobium Monialium ordinis 5. 
Benedicti apud Catesby in eadem provincia inftitult , 


. Eftimunduas Eleemoſinaritns, 14. 


Ethelredus Clericus Rollandi Conflabularii, 81. : 

Euphemia Reoſjia, Hugonis Comitis Roſſiæ filia, Regina 
Scottorum, prinum Joanni Randulpho Thomæ F. Ce. 
miti Moraviæ, deinde Roberto Seneſcallo Comm 
Stratherniæ, poſtea Regi Scottorum eo nomine I. 


nupta, 58. 


F. 
Fu (Normannus de) 75 a. * Fachnes, Fauchnes 


nunc Fannes vel Fanns, prædium in Marcia ſitum 
unde huic Normanno ejuſdem poſſeſſori, eujus poſt 
ad tempora uſque Roberti I. perdurarunt, cognomen 
inditum. ‚ F 
Fenton (Johannes de) Dominus de eodem, vel, ut al 
volunt, Dominus de Beaufort. Deficiente ex hac 
pe prole maſculi, Fentonorum prædia ad Fraſenios 
Lovat per heredem femellam ſunt tranſlata. 
Fergus, Dominus de Galweia, pater Uchtredi 24. Hie 
anno 1160, habitum canonici regularis in 
8. Crucis ſuſcepit, ubi & pauld poſt obiit. V. A 
nus de Galweia. 
Feronis (Robertus) C 25]. | 
Ferteth, Comes de Strat herne, 24. qui objit anno 117% 
* Hic titulus Comitis de Stratherne inter 
antiquiſſimus, atque a Malcolmo III. inſtitutus e- 
ſtimatur. Eum certe geſſiſſe invenimus tempore 
lexandri I. Maliſium vel Mallus, atque poſt eu 


huts 


— 1 fan a . 4 Fo 


— 
HJ 


2 


Davidis II. ætatem, qua Mauritius Moravius de Drum- 
ſergorth, ac deinde Robertus Seneſcallus, poſtea Sco- 
torum Rex, eum honorem eſt adeptus. Hunc demum 
idem Rex conceſſit filio ſuo Davidi, quo line herede 
maſculo obeunte, Jacobus I. patrimonio ſuo Regio 
eum Comitatum adjecir, 

Fife, Fif & Hie, Comes, Duncanus, 16 b. Duncanus e- 
jus filius, 24, 26, 28. Robertus, qui & Dux Albanie 
& Comes de Mentetb, 56, 60, 62. | 

Filaves ſime (Uhtred) 1. e. Uchired filius Filaves, 6 b. 


Finemund ( Willelmus ) 24. ; | 
wa 62. * Hic Elizabe- 


II. Hemng (Malcolmus de) de Bigare, | 

cham Stuartam Roberti Ducis Albaniæ filiam uxorem 
ts accepit; poſtea vero propter nimium in Duglaſſios, » 
ar, tunc temporis res novas molientes, ſtudium, anno 1441 


extremo ſupplicio eſt affectus. I 
Flemyng (Malcolmus) Dominus de eodem, 68. F. Joan- 
nis Domini Fleming Scotiæ Camerarii, quo anno 1 524 
mortuo, ipſe ab Jacobo V. cujus ſororem notham Ja- 
netam nomine uxorem duxerat, magnus Scotiæ Came- 
rarius conſtitutus, in prælio Pinkienſi anno 1547 cæ- 
ſus interiit. ; 
Flemyng (Jacobus) Dominus de eodem, Malcolmi F. ibid. 
Hic a Regina Maria munus ſummi Scotiæ Camerarii 
anno 1553. obtinuit, fatis vero Lutetiæ anno 1558 
conceſſit. i N 
Flemyng (Joannes) Dominus de eod. Facobi frater, ibid. 
cui line prole maſcula defuncto ſucceſſit, ac munus 
quoque ſummi Scotiæ Camegarii ab anno 1565. uſque 
ad mortem anno 1572. maxima cum laude geſſit. 


BY ES s 


dicat)* traxit: unde qui primi ex ea provincia in Sco- 
tiam (quod fuit tempore Davidis I.) venerunt Han- 
drenſes & Flamangi ſunt appellati. In ea olim emi- 
nebant Barones de Cumbernald & de Biggar, poſtea- 
que Comites de Wigton; quorum ultimo Thoma ſine 
herede maſculo de ſuncto, ceſſavit per aliquot ſecula 
hic titulus, donec ex eadem ſtirpe genitus inter pro- 
ceres relatus eſt Robertus titulo Domini Flemyng 


SE 


tempore Jacobi II. e cujus poſteris Joannes Wigtoniæ 
* Comes 7. Jacobo VI. Ut — 1 nunc 

gaudet Joannes Flemyng ejus pronepos. | 
< ha Fodanus Epiſcopus, 4. Hic idem videtur = Fodach 
. vel Hadach Epiſcopus S. Andreæ tempore Malcolmi III. 
« Phi- 2 noſtris Scriptoribus memoratur. 3 | 
118 8 Fuſtare, nunc * (Johannes) de Corſtorſyn, Miles, 
1 62.“ Hic gentis ſuæ phy larchus, unde ortus Georgius 

nunc Regulus Forreſter. | | 

Franciſcus, Delphinus, poſtea eo nomine II. Francorum 

Regina Fex, primus Marie Scote maritus, 68. 
F. (b- Fraſer (Simon) poſtea Vicecomes de Peebles, 36. * Ex 
omi gente Fraſerorum (in qua hie Simon potentia & mili- 
ine I tari gloria clarus eminebat). multæ illuſtres familiæ 


prodiere; è quibus ad procerum dignitatem evectæ 
Regulorum de Lovat, de Salton & de Fraſer, inter 
lc de nominis principatu contendunt: ut taceam alias 
ſecundi ordinis haud incelebres familias, de Strichen, 
Belladrum, Auchnagairn, Phoppachie, c. & que 
generis antiquitate nulli cedebat, Fraſeriam de Dorris 
nuper exſtinctam. 


Faſen (Alexander) 51. * prædicti Simonis F. Simonis 


gnomen 228” : ! 
autem junioris, ab Anglis anno 1306 contra jus genti- 
ut um occiſi, frater. Huic Robertus I. ſororem ſuam Ma- 
dor fr nam, viduam Nigelli Cambel de Loch- aw, uxorem 
ens & dedit, deinde ſummi Scotiæ Camerarii munus anno 
1325 demandavit. Tandem poſt multa preclare pro 
fe Patria geſta in pugna * anno 1332, cæſus 
a occubuit. Ab eo rect ſerie ortus Alexander Fraſer 
cnn nunc Regulus de Salton. ; 
Fraſer (Willelmus) Fpiſcopus S. Andre, Alexandri 
Fraſer (ut credibile eſt) Camerarii patruus. * Is pri- 
. mo Decanus fuit Glaſguenſis, deinde ſummus Scotiæ 
eri 
utus (a) Multa exſtant dip! idis I. i I | 
npore * quæ initio fic — pi — r 94 


3 "Ire jue, Francis & Anglicis, Scottis & GALWETENSIBUS, &c. E 


Nominum & Cognominum TN DEX. 


hunc Fertethum: in qua familia deinde permanſit ad | 


* Hzc familia originem ex Flandria (quod nomen in- 


AM 


113 
Cancellarius factus, poſtea ad Epiſcopatum S. Andrez 
anno 1279 evectus: in Galliam autem protectus, an- 
no ibi 1297 deceſſit. Ejus ſigilla rab. 100 exhiben- 
cur. | 

Frebern (Radulfus de) de Rofffve, [ 25] * Clara erat 
hæc olim familia, nunc ad paucos fortune 1nJuria re- 
dacta. Superſunt tamen ex ea viri honeſto loco nati 
David Freebairn Epiſcopus Edinburgenſis, ejuſque duo 
filii Robertus & Jacobus, ille Typographus Regius, 
hic linguæ Gallice Edinburgi Proteſſor; uterque a- 
nimis moribuſque genere ſuo haud indigui. 

Fremei (Ricardus de) 39. 


G. 


Airidus Albas de Dunfermelin, 16 a & b. qui o- 
biit anno 1153. V. Dunfermelyn. 

Galfridus Clericus R. Alexandri II. 34, idem qui poſtea 

Galfridus Epiſcopus Dunkeldenfis, 30. * Is Epiſcopo Gil- 
berto ſucceſſit anno 12 
1249, apud Tippermore in præſectura Perthenſi fatis 
conceſſit. | 

Galweia, que & Galwidia, & Gallovidia (Dominus de) 
Fergus, 24. Uchtredus, ibid. Rollandus, 81, Alanus, 32. 
Vid. Alanus, 

Galweia (Thomas de) filius natu ſecundus Relland? 

' Gallovidiani, de quo ſuprà, 32. Hie, uxore ducta 
Alani Hoſtiarii ( tive Oſtiarii). Comitis de Athole fi- 
lia & herede lfabella, eum Comitatum obtinuit: 
quæ dignitas poſtea ad Strabolgios, deinde ad Stuar- 
tos, ac demum ad Moravios tranfiit. 

Galwidiæ Dominus Archibaldus, 60, qui poſtea fratri Ja- 
cobo in Comitatum Duglaſſiæ ſucceſſit. 

Galweienſes, Galwenſes,' Galweyenſes & Galwelenſes, i. e. 
homines de Gakocia, 14, 22, | 25] (4): - 

Gamellus filius Elſwald, 75 b. 


Fi. Dunfermelyn. 

Gauterius Cementarius, 24. 

Georgius Dunbar Comes Marcie, 64. V. Dunbar. 

Gerardus miles, 73. | 

Gernun (Ricardus) 14. * Gernon, cognomen Anglicum, 
vel potius Normannicum, cujus primus conditor Ra- 

. nulphus ab arce Gernon in Normannia id ſibi aſ- 

ſumpſit. 

Geroldus, 24. * Hujus Geroldi { qui multa Iatifundia in 
Teviotia poſſidebat, quique in aliis chartis Geroldus 

de Trahaun cognominatur) nepos, Robertus de Bur- 

nevill, ex filia primogenita Matilda, hanc donationem 

avi ſui poſtea cœnobio Calſonenſi confirmavir. 

Giffard (Willelmus) 28. “ Veruſta hæc erat eo cog- 
nomine familia, quz ex Anglia originem traxiſſe 
creditur tempore Malcolmi III. in qua primas diu te- 
nebant Giftardi de Veſter, vel, ut alii nominant, Gite 
tard-hall, in Lothiana orientali. Intercidit autem il- 
lorum cognomen tempore Roberti III. quo ultimi Jo- 
annis Giffardi filia & heres Joanna nupta eſt Guliel- 
mo Hay de Locharret Militi, a quibus recta ſerie ortus 
Joannes nunc Marchio de Tweddale. 


Gilhertus Greenlaw, Epiſcopus Aberdonenſis & Regni Cau- 

cellarius, 60, 62. * Obiit an. 1424. | 

Gill, forte Gillebertus filius Merthev, 16 b. 

Gillander filius Oggu, 16 P. 

Gillebertus Comes de Stradberen, i. e. Strathern, 28. * 

Hic filius erat Comitis Ferteth, quem vide. 

Gillebride Comes de Anagus, 24 V. Angus. 

Gillecriſt de Salvetun, 75 b. 8 

Gillemichel filius Bonde, 75 a. 

Glaſguenſis Epiſcopus, Johannes, qui obiit anno 1147. 
Ferbertus, prius Abbas de Kelcho, 22 & 24, obiit an- 
no 1164. Matthæus Glenduning, 56. obiit anno — 

Millelmus Lauder, 64. obiit anno 1425. 
Glaſſrith (Johannes de) filius & heres Radulfi de Dunde, 49. 


quibus verbis perſpicuum eſt Galwy2nſes diverſum a Scotis populum 
is temporibus habitum fuiſſe. Cætetùm hos Gallovidie inco as ex re- 
liquiis Pictorum in ca olim regione degentium ortus multi credunt. 


Gleſcu 


ac die S. Ceciliæ anni i 


V. Douglas. 


Gaufridus Abbas de Dunfermelyn, 24. Is obiit anno 1178. 


114 Nominum & Cognominum INDEX. 


Gleſcu (Epiſcopus de) qui & de Glaſcu, nunc Glaſ- fruitur Maria Haia Erroliæ Comitiſſa. Ex hac au- 
gow, live Glaſcuenſis. tem ſtirpe multi illuſtres rami & ſurculi enati, in Qui- 


| Gofredus Rex inſularum, 24. Hic erat Gofredus ter- bus præter cæteros præcipuè memorandi Haii Comi- 
tius eo nomine Rex Manniæ & inſularum, F. Ola- | tes & Marchiones de 'Tweddale, olim Domini de 

vi I. Regis, ex Africa filia Ferguſii Domini de Gal- Locharret & Veſter; item qui nunc Thomas H, 
weia. Patri anno 1144. ſucceſſit, variaſque fortunæ Comes de Kinnoul, & qui Comes Carleoli in Angli 
vices expertus fato ſuo tandem eſt functus anno 1187. ab Jacobo noſtro VI. creatus, quæ familia deficiente 
Goſpatricius idem qui Coſpatricius, q. vide. ſobole exſtincta anno 1660: ut plures alios eadem 
Gragin (Johannes de) 73. Hic cognomen traxiſſe vi- profapia genitos præteream, Haios de Park, Pirfoy; 
detur a prædio de Gragin, hodie Craigy & Craigiball Carruber, Drummelzier, Aderſton, Linplum, Hayſton, 
nuncupato, in Lothiana occidentali, quod ejus poſteri Craignethan, c. 


ejuſdem cognominis de Craigy aliquamdiu tenuere. | Hailaf pater Orm, 24. is qui Eilaf vocatur, 14. 
Jam vero diu eſt ex quo eorum hereditas alios pofſef= | Hamilton (Alex. de) Miles, Baro de Innerwyk, 56. & x 


ſores eſt nacta. hoc Alexandro Hamilton de Innerwick linea maſcu- 
Graham (David de) 30. lina ortus Tho. Hamilton nunc Comes de Hadington. 
Graham (David de) Davidis F. Davidis N. 51. Primarium autem gentis Hamiltoniæ ſtemma nunc re. 
Graham 1 de) 51. præſentat Jacobus Dux de Hamilton & Brandon, qui 
Graham (Patricius de) 51 & Nobilitatis Scoticæ dignitate primus. Varias ac 
Graham ( Willelmus te) 16 b. * Ex antiquiftima hac pence innumeras ex florentiſſima hac domo emiſſas 
& tortium virorum feraciſſima gente plurimæ illuſtres pagines genealogis commemorandas relinquo. 
tamiliz ſunt propagatæ: in quibus, poſt Jacobum nunc Harenc (Adam) 77 * Ab hoc genus ducere exiſtiman- 
Ducem de Montroſe gentis principem, præcipue me- tur, qui poſtea Herring vocati, quo cognomine uf 
morandæ ſunt familiæ Vicecomitum de Preſton, & ſunt Comarchi de Gilmerton, de Lethinty, de Gla{- 
Comarchorum de Morphie, de Fintrey (unde ortus clune, c. omnes nunc exſtincti. 
Jacobus, Vicecomes de Dundee, qui dux Scotorum | Haſting ( Johannes) 28.“ Hic oriundus ex familia Au- | 
egregius in prælio de Killicrankie anno 1689 victor glica (cujus condiror fuit Willelmus de Haſtings, | 
occubuir ) de Garvock, de Duntroon, de Inchbrakie, Henrici I. Anglorum R. Seneſcallus) pater fuiſſe exi- 
de Buchlyvie, de Killeam, de Orchil, de Airth, Du- ſtimatur Henrici de Haſtings, qui Adam filiam Dayi- 
galdſton, Gorthie, Gartmore, Balgowan, Ec. ut ve- dis Huntingtoniæ, fratris R. Willelmi, uxorem duxit, 
tuſtiores Dominos de Abercorn (e quibus erat Joan- & Davidis de Haſtingy qui anno 1242, jure uxoris 


nes de Graham, omnium poſt Gulielmum Vallam ſuæ Ferlithæ Comitatum Atholiæ eſt adeptus. Hujus 
Scoticorum dux ſtrenuiſſimus ad Varium ſacellum an- nunc gentis, que jampridem apud nos defiit, Theo- 
no 1298 prælio cæſus) item Comites de Menteth philus Haſtings Comes Huntingtoniæ in Anglia prin- 


nuper exſtinctos, omittam. ceps habetur. 
Gregorius kpiſcopus Dunkeldenſis, 16 b. 24. J. Dunkelden. | Hawic (Andreas de) Rector de Liſtoun, Secretarius Re 
Grento Scriba, 4. Scriptor, uti videtur, hujus diploma- berti Gubernatoris, 62. 
tis: is perperam a Cl. Smitho in ſuo ad Bedæ hiſto- | Helias Clericas Epiſcopi Herberti, 24. ; 
riam appendice Vento vocatur. Helias de Hadeftandena. V. Hadeſtandena. 
Gundevill (Adam de) 77. | Helias filius Hutredi, 73. V. Dundas in Indice locorum, 
Hellebet ( Willelmus de) 73. ] 
H Hemming, 4. 
: Henricus Comes Northumberlandie, filius ac heres Davi- 
Filius Comitis, 34. Hic videtur eſſe Henricus dis I. pater Malcolmi IV. Gulielmi, ac Davidis Co 
H filius Davidis Comitis Huntingtoniæ fratris R. mitis de Huntington, 14, 16. b. 18, 4. 6. 20, 24 & 
Willelmi. Duos autem is David habuit filios nothos 71 4. — obiit anno 11 52. 
eodem nomine Henricos appellatos : quorum alteri Henricus II. R. Anglie, 26. Henrici I. ex filia Mai- 
ab oppido de Brechin cognomen inditum; alteri vero, da nepos : Stephano Regi anno 11 54 ſucceſſit, anno- 2 
cui pater Baroniam de Glenesk in Angutia dederat, que 1189 in Normannia obiit. 1 = . 
a loco natali cognomen de Stirling impoſitum. De | Henricus VI. R. Angliæ, 64. patri ſuo Henrico V. fuc- 3 
priore in voce Brechin jam dictum. Henrici autem ceſſit an. 1422. de folio vero ab Edwardo ejus nom Bn | 
de Stirling progenies maſcula regnante Davide II. de- nis IV. deturbatus, in turri Londinenſi anno 1471 WR *© 
fecit, hereditaſque jure matrimonĩi ad Lindetios, tunc vitam finivit. ä = - 
Barones, poſtea Comites de Craw ſord tranſlata eſt. Henricus de Perci, 24. V. Perci. 3 
Hadeſtandeua (Helias de) 73. ü oh Henricus filius Swani, 14. : = 
Hage (Petrus del) 75 4. Illuſtris hec olim in Mar- Herbertus Camerarins Scotie, 24. * Hic fuir Herbert Wn 
Cla tainilia, quæ ex Pictico genere orta perhibetur. ejus nominis tertius ſummus Scotiæ Camerarius ; nn © 
Ab hoc Petro del Hage vel Haga (vulgo Haig) per- duo autem priores ſub Davide I. hoc munere funti Bp ©: 
petui fanguinis ſerie editus, qui nunc Jacobus Haig ſunr. = 
de Bemeriyde in eadem provincia. Herbertus Decanus de Gleſcu, $1. * Is in multis hujus ten- 
Haia, Haya, & Hay. | poris diplomaribus, przcipue in regiſtro cœnobii (l- © 
Haia (Oilbertus de) Miles, 45, 47. Conſtabularius Sco- lonentis, trequens teſtis reperitur. 15 þ 
tiæ, 40, 51. Herbertus Epiſcopus Glaſguen/is, 22, 24. * Is primum 
Ha (Johannes de) 30. Frater Thome de Hay 34. Willelmo Abbati in regimine cœnobii Calſonenſis ſuc- 
Haia ( Willelmus de) Pincerna R. Scot. | 25 | 26, 28. ceſſit: poſtea vero eccleſiæ Glaſguenſi, ab anno 1147 
Hay (Robertus de) 5+ | uſque ad annum, quo obiir, 1164, præfuit. 
Hay (Thomas de) 34. * Hzc, inter primas Scotorum | Herbertrs Sacerdos, 7 5 b. a 
gentes vetuſtilſima, a noſtris ſcriptoribus ortum ha- Heriz (Rogerus de) 77. J 


builie traditur ab Haio quodam homine plebeio, cu- | Heriz ( Yvo de) 77. * Ex hoc cognomine Anglo-Not- 


jus & duorum ipſius filiorum ſingulari virtute parta eſt mannico, quod olim apud nos trequens fuit, ons 
inlignis illa de Danis ad Loncartem vicum victoria Herbertus Heriz ſeu Herries, Dominus de Terregle5, 
tempore Kennethi III. i. e. ante annum 994. Ut- qui a Jacobo IV. Rege in procerum numerum 4 
cunque ſe hec res habeat, certum eſt alioquin ſatis {citus eſt. Willelmo autem Regulo Hernes, hujus J 
antiquam efle atque ſupra quingentos annos claruiſſe Herberti ex filio Andrea nepote, abſque prole maſct 
in Scotia hanc familiam, in qua principem locum ſem- anno 1 543 obeunre, titulus defecit, hereditaſque © 
per tenuerunt qui ſummi Scotiæ a Roberti I. ætate inter tres filias diſpertita ad alias familias tranſiit. 


Conſtabularii, deinde ad Comitum Erroliz dignitatem, | Herteſcheved (Will. de) Vicecomes de Lanarc, 32. 
| regnante Jacobo II. evecti, quibus honoribus nunc Hujus familiæ, ſæpius in regiſtro Calſonenſi _ 
1 


IO OD . 


* 4 — 2 
R 


conditor cognomen a ptædio ſuo de Herteſcheved, 

* Harrhead, ſeu Hertſide, in Lauderia, regiun- 
cula præfecturæ Berwicenſis, ſibi arrogavit. 

Hervicus, al. Hervens Mariſcallus, 32. Hic pater erat 

ohannis, avus Robert de Keth, qui Scotiæ erat Ma- 
riſcallus regnante Roberto I. V. Keth _ 

Heftoudeſham (Ricardus Prior de) 20 b. * Hic eſt ille 
Ricardus Prior Hagulſtadenſis, nunc Hexam in pro- 
vincia Northymbrorum, cujus opera Hiſtorica de an- 
tiquo & moderno flatu eccleſie Hagulſtadenſis, & de bel- 
lo Standardi, inter X Angliæ Scriptores edita ſunt. 
V. Heſtondeſbam in Indice locorum. 

Hoſtiarius (Alanus) 30. Fuſtitiarius Scotiæ ſub Alexan- 
dro III. * Hic ab officio nomen traxit, erat enim O- 
e olim ſcribebant ] five Janitor Re- 
gis, poſtea Comitis Atholiæ titulum adeptus. Ex hac 
torte familia orti qui nunc ſe Durward, i. e. aſtii cu- 
/odes, appellant. 85 : 3 

Houfton (Mag. Patricius de) Licentiatus in legilus, Ca- 
noncus Glaſguenſis, Secretarius Murdaci Gubernatoris, 
64. Hic ex vetuſta Houſtonorum de eodem in præ- 
fectura Renfroana familia ortus. Kam nunc reptæ- 
ſentat D. Joannes Houſton de eodem Baronettus. 

Howen filius Buth, 75, a. 

Hudredus, filius G liel, 14. 


Hugo Briton, 14. Hic, qui crebro in chartis Davidis I. 


teſtis adhibetur, genere fuit Anglus, idemque, ni fal- 
lor, Hugoni illi Britoni qui cœnobium ordinis Ciſterci- 
enlis apud Kirkſted in agro Lincolnienſi anno 1139 
inttituit. 1 

Hugo Cancellarins Scotiæ, 26. Hic, cui cognomen erat 
ge Rexburgh, primo fuit Clericus R. Gulielmi, deinde 
Archidiaconus S. Andreæ, poſtea anno 1189 Cancel- 
larius Scotiæ conſtitutus, ac demum anno 1199 (qui 
& vitæ ultimus ei fuit) ad Epiſcopatum Glaiguenſem 
evectus. 

Humfravill, V. Umfravill. | 

Hwite (Vinet) 6. * Idem forte qui Vinet White, i. e. 
Albus. p 

Hye & Petrus filius ejus, 24. His vicus cum eccleſia pa- 
rochiali de Simpring in Marcia, quem poiſidebant, cog- 
nomen tribuit. De eorum autem poſteris nihil me- 
moratu dignum reperio. 


1 


* I. Rex Scotorum, 64, 66. | 

Feddeward | nunc Fedburgh\ Prior & Abbas de, Of- 
bertus, 20 b, 22, 24. obiit an. 1174. 

Inverpephry ( Malcolmus de) 47. 

Johaunes XXII. Pont. Romanus, Fr. 

gym Epiſcopus Dunkeldenſis, 28, 53. V. Dunkel- 
enſts. F 

Johannes Fpiſcopus Glaſguenſis, 10, a, 14, 16 a, b, 24. 
V. Glaſguenſis. 

Jebannes Abbas de Kelchou, 22. V. Kelcho. 

Johannes Abbas F. Crucis de Edinburgh, 62. 

Johannes Capellanus, 71, a. 

Om filius Orm, 75. 

Johannes nepos Epiſcopi Roberti, 24. 

Jabarnes Seneſcallus Scotiæ, primogenitus Roberti II. Co- 
mes de Carrick, 56. poſtea mutato nomine Robertus III. 

Jchames Seneſcallus, i. e. Stewart, Comes Buchanie, fi- 
lius Roberti Gubernatoris, 62. Conſtabularius Fran- 
cle creatus, in prælio ad Vernolium anno 1424 cæſus. 
hannes Seneſcallt, 47. 
meta de Munymuske, ' 58. * Ea erat Joneta Roſſia, Do- 
mina de Monimusk in præfectura Aberdonenſi, Hu- 
gons Comitis Roſſiæ, in prælio ad Halidonem anno 


op occiſi, filia, ac ſoror Euphemiæ uxoris Rober- 
111. 


Jordanes Clericus, 14. 


K. 


Atenenſis Epiſcopus, Andreas, 12, [ 25. ] V. Andreas. 
K Kelcho & Kelchou, Abbas, Haza * poſtea E- 


piſcopus 8. Andreæ, 24. Jobannes, qui obiit anno 
1150, 22, 


Nominum & Cognominum INDEX. 


tt2 
Keledei, 12. * antiquum apud nos Monechorum genus, 
Ketellus filius Dolfini, 71, b. 
Keth (Robertus de) Miles, Mariſcallus Scotie, 45, 49, 
1. * Erat hie Robertus Roberti F. Johaunis N. 
ee P. N. Philippi abnepos, qui omnes jute here- 
ditario ſummi Scotiæ Mariſcalli a tempore Davidis J. 
fuerunt; quod munus & eorum poſteri, ad Comitis 
dignitatem eodeni titulo ab Jacobo II. evecti, ad no- 
ſtram ætatem tenuerunt. In antiquiſima autem had 
familia (cujus principatum tenet Georgius Comes Ma- 
riſcallus) præcipue memorandi ſunt Johannes Comes 
de Kintore, & Jacobus Keith Comitis Mariſcalli tra- 
ter germanus, atque ex primarits copiarum Impera- 
tricis Ruſſiæ ductoribus unus; ut alios eodem cogno- 
mine viros illuſtres, Kethos de Ludquharn, Harthill, 
Craig, Ec. omittam. 


Kuth, vel Kooth, Miles, forte idem qui Keth (Willelmus 


de) 79- 
Kykvunyn (Abbas de) Willelmus, 79. V. Kilwunyn, in 
Indice locorum. 


L. 


E Dapifer, 71, a. 

Lambirtun (Joannes de) 36. * Huic cognomen 
adſcitum a prædio de Lamberton in Marcia ſic vocato, 
i. e. villa Lamberti. Ex hac familia (nunc, ut vide- 
tur, exſtincta) fuit Willelmus de Lamberton Epiſco- 
pus S. Andreæ, qui obiit anno 1328. 

Lancaſter ( Avicia de) uxor Ricardi de Morevill Scotiæ 
Conftabularii, 75, b. * Ea in aliis chartis Avicia de 
\Corbet nuncuparur, deceſſitque anno 11 oe. 

Lawedre (Robertus de) de Fdrington, Mies, 64. * Ex 
vetuſto hoc cognomine, nunc Lauder dicto, tres olim 
familiz inter ſe de primatu acriter contendebant; Lau- 
deri ſciz. de Hatton, quorum hereditas tempore Caro- 
Ii II. jure matrimonii ad Metellanos Lauderdaliz 
Comites pervenit. 2. Lauderi de Edrington, ſeu de 
Baſs, cujus poſſeſſor fuit D. Robertus in hoc diploma- 
te memoratus. 3. Lauderi de Lauder-Tower, unde 
genus ducere perhibetur D. Andreas Lauder de Foun- 
tainhall Baronettus, cujus avus erat D. Joannes Lau- 
der de Fountainhall, in ſupremo foro juridico Senator 
integerrimus. 

Lefwinus frater Thor Longi, 69 4. 

Leſcelyn, idem qui Leflcy vel Leſlie (Andreas de) 5r. 

Leſing, 6 b. 

Leſiey (Alexander de) Comes de Roſs, 60. * Is filius e- 
rar Walteri de Leſley, qui uxore ducta Euphemia 
Roſha Gulielmi Comitis Roſſiæ herede, Dominus de 
Roſs eſt appellatus. Alexander hic memoratus ejus 
filius unicam gnatam reliquit Euphemiam, que, ob 
corporis vitium conjugii expers, eum Comitatum Ro- 
berto Gubernatori avo ſuo ceſſit: unde gravis inter 

eum & Donaldum Inſulanum, qui eum ad uxorem 
ſuam pertinere ferebat, lis orta eſt, quam prælium ad 
Harlaum, anno 1411, Donaldo devicto, diremit. 

Leſley (Georgius de) 60. * a quo recta ſerie oriundus 
Johannes Comes de Rothes, avito dominio de Hehl, 
nunc Ley nuncupato, adhuc potitur.“ Hec Leſlæo- 
rum gens, tum ob proſapiæ vetuſtatem, tum ob late 
ſparſas ex ea propagines inter primas Scoticarum nu- 
meranda. [In ea principatum tenere Comitem de Ro- 
thes omnes agnoſcunt. Poſt hunc inſigniores ſunt A- 
lexander Leſlie nunc Comes de Levin, Alexander Le- 
ſlie Dominus de Lundores, & Erneſtus Leflie de Bal- 
quhain, cujus majores ob virtutem militarem inſignes 
ab Impp. Germanis honores promeruerunt. 

Levenax, nunc Lennox (Comes de) Malcolmus, 51. * 
Hic Regi Roberto Bruſſio miſerrimis temporibus a- 
micus certiſſimus ac prope unicus, poſt multa præclarè 
pro patria geſta, tandem in funeſta ad Halidonem pu- 
Fu anno 1333 cæſus interiit.“ Antiquiſſimæ hujus 

amiliæ conditor Arkillus Anglo-Saxo, multarum ter- 
rarum in agro Eboracenſi poſſeſſor a Simeone Dunel- 
menſi memoratur, temporeque Willelmi I. ſeu Con- 
queſtoris, Angliæ Regis, patria relicta in Scotiam mi- 
grate perhibetur — Ejus filius Al winus, ann 
8 


116 Nominum & Cognominum IN DE X. 


ſeu filius Arkilli, vulgo dictus, in chartis Regliis fre- 


quens teſtis reperitur; ab anno 1126, ad annum 1165. 
quo tempore a R. Gulielmo Comitis dignitate auctus 
haud diu ſupervixit. Ei ſucceſſor fuit filius nomine 
itidem Alwinus, pater Malduini Comitis de Levenax, 
& Gilchriſti, 4 quo perpetui ſanguinis maſculini ſerie 
ortus Walterus Mac-Farlan de eodem, prædiis a 
Malduino Comite fratri ſuo Gilchriſto conceſſis adhuc 
potitur. — Malduinum excepit Comes Malcolmus, 
ejus, ex filio Malcolmo ante ſe exſtincto, nepos: qui 
pater fuit Malcolmi Comitis in hac litera Baronum 
Scotiæ memorati: cui, ut jam diximus, anno 1333 
cæſo ſucceſſit Comes Donaldus, qui obiit circa annum 
1372, nulla poſt ſe ſobole relictà, præter unicam fili- 
am Margaretam, que Waltero Domino de Faſlane in 
matrimonium data filium ei peperit Comitem Dunca- 
num, qui, cum genero ſuo Murdaco Duce Albaniæ 
Scotiæ Gubernatore, ei dignitate ſimul & vita priva- 
tus anno 1426. Ex Duncani tamen filia Elizabetha 
— Joannes Stuartus, Dominus de Darnley, eum 

onorem recuperavit anno 1488, cujus filius Matthæ- 
us avus erat Jacobi VI. R. Scotorum. 

Libertune (Malb. de) 16 b. * cognomen a vico cum 
eccleſia parochiali de Libertoun, duobus ab Edinbur- 
go milliaribus diſtante, aſſumptum; cujus tamen ad- 
modum pauci nunc ſuperſunt. ö 

Lint, forte pro Linde) (Radulphus de) 71 4. 

Lindeci, Lindi, Lindeſaia & Lindeſcia. 

Lindeci, (Will. de) 28. 

Linas ( Will. de) | 25, ] 39. 

Lindeſaia (Will. de) 26. 

Lindeſeia ( Will. de) 14. Hic unus idemque priori- 
bus videtur, qui temporibus Davidis I. Malcolmi IV. 
& Gulielmi floruit. Ab hoc originem traxit amplitſi- 
ma & in multas familias diffuſa Lindeſiorum gens, in 
qua principatum tenet Joannes Lindeſay Comes Cra- 
fordiæ, Comitum Scoticorum ordine primus: poſt 
hunc Jacobus Comes de Balcarras; deinde Comarchi 
de Evelick, de Mount, de Cavil, de Kirkforther, de 
Wolmerſton, Sc. ut Regulos de Spynzie, Comar- 
chos de Edziel, de Covington, de Dunrod, de Wa- 
chop, de Balgays, de Pirſcandly, Cc. quorum præ- 
dia ad alios, variis ex cauſis, tranſierunt, omittam. 

Lindeſay (David de) 51. V. Lindeſeia. 

Lulphus filius Maccus, 24 4. Ab hoc cognomen de 
Maxwell, olim Macciſwell, q. d. Macci villa, originem 
duxitle exiſtimatur. 

Litel, i. e. Parvus (Huctredus) 75 a. Hoc cogno- 
mine ſuperſunt Lirelli de Liberton & de Wingſton. 
Loudun (Jacobus de) 75 b. * Primus ex hac familia 
cognomen fibi adoptavit a terra ſua de Lowdon in 
præfectura Lanarcenti. Intercidir deinde hoc cogno- 
men, hujus agri dominio ad Crafordios primùm, poſtea 
ad Cambellos, per heredes temellas, tranſlato. Hinc 
titulus Regulis & Comiribus de Lowdon, quo Hu- 

go Cambellus nunc potitur. 

Lundin (Philippus de) 28.“ Hic ex urbe Londino or- 
tum nomenque accepiſſe videtur. Frequens in chartis 
R. Gulielmi mentio fit Roberti de Lundoniis filii 
ipſius nothi, quem id cognominis ex ſuo cum hujus 
Philippi de Lundin herede matrimonio adſciviſſe exi- 
ſtimat D. Jac. Dalrymple in Collect. p. 398. Ab eo 
certè recta ſerie ortus Jacobus Lundin de eodem in 
provincia Fitz, | 


M. 


Accus Liolphi pater, 24. V. Liolphus. 
Macchuſwell, qui nunc Maxie! (Herbertus de) 24. 
Maddath, vel Maddadus, Comes de Athole, 2 E- 
Hole, Ethocle & Aſceles nominabant) 14. Hujus fili- 
us erat Malcolmus, nepos Henricus: à quo ad alia 
cognomina hec dignitas tranſiit. V. ſupra Galweia. 
Maguus, Comes Cathame & Orcadiæ, 51. V. Cathania. 
Malcae! ( Huntredus) 75 b. 
Malcolmas III. R. Scottorum, 71. al. Malcolumb, 4. 
Aalcolmus IV. R. Scottorum, 22, 24, | 25, | 39. 


Malcolmus Comes de Levenax. V. Lzvenax, 

Malifius, ſeu Mallus, Comes de Stratherne, 16 b, belly, 
egregius ſub Alexandro I. anno 1114, Rloruit: prælio 
Standardi anno 1138 interfuit: in Comitatu ſuccefſo- 
rem habuit filium Fertethum, g. vide. 

Maliſius Comes de Stratherne, 51.“ In eo ſtirps maſcula 
antiquorum Comitum de Stratheme defecit; ejus au- 
tem filia unica Johanna Comitiſſa, cum marito ſug 
Comite de Warren Anglo, conurationis de regng 
Anglis prodendo damnata, hoc Comitatu tempore Ro- 
berti I. excidit. 

Margareta | Stewart | Comitiſſa de Angus & de May 
filia Joannis Stewart de Bonkle, poſtea creati Comitiz 
de Angus, 56. V. Angus. 

Maria Regina Scotorum, 68. 

Marr, Comitiſſa Margareta, de qua modo dictum.“ An. 
tiquiſſima hec dignitas Comitum de Marr, qui hoc 
ordine ſucceſſerunt. 1. Gratnach tempore Alexandri l. 
2. Morgund. 3. Gilchriſt. 4. Duncanus ejus frater.; 
Willelmus. 6. Donaldus. 7. Gratney. 8. Donaldus 
II. 9. Thomas. 10. Margareta ejus ſoror. 11, Jaco- 
bus Comes de Douglas Margaretæ filius. 12, Ilabel. 
la Douglas Comitis Jacobi ſoror, que nupta Alexan- 
dro Stewart filio Alexandri Comitis de Buchan fratris 
R. Roberti III. honores Comitis de Marr ei attulir, 
Eo auteni fine liberis mortuo, ad coronam ( ut vulgo 
loquimur) is honos eſt reverſus. Eum deinde a pa- 
tre adeptus eſt Joannes, Jacobi II. R. filius: quo e- 
tiam improle defuncto, tandem poſtliminii jure in eam 
dignitatem reſtiturus eſt Joannes Erskine ( poſtea fub 
Jacobo VI. Scotiæ Prorex) ex Helena filia Gratnei 
Comitis Marriæ prognatus: quam & ejus poſteri dein- 
ceps tenuerunt. 

Maſculus gen )*75 a. * Malcolmus IV. R. Scot. 
terram de Fowlis in præfectura Perthenſi Willelmo 
Maſculo contulit, que poſtea inter binas ipſius filius 
diviſa aliis ceſſit, & hoc cognomen, niſi (quod qui- 
dam affirmant ) idem fit ac illud de. Maule, penitus 
interiit. ö 

Matcus, filius Unwain, 14. 

Mathildis Regina Angliæ, uxor Henrici I. filia Malcol- 
mi III. R. Scot. 106, 69 b. 

Mathildis uxor Davidis I. 14, 18, a, B. filia Waltheo- 
fi Comitis Northumbriz & Northamtoniæ, Simonis ve- 
rò de Sancto Licio Comitis Huntingtoniæ vidua, Da- 
vidi, tum Principi Cumbriæ, ante obitum fratris ſui A- 
lexandri I. Regis nupta. 

Mattheus Epiſcopus Glaſguenſis, 56. * Hic, cujus cogno- 
men erat de Glendumng, primo fuit Canonicus GleF 
guenſis, deinde Waltero de Wardlaw, Rom. eccle- 
ſiæ Cardinali & ſedis Apoſtolice legato, in epiſcops- 
tu Glaſguenſi ſucceſſit, an. 1387. Porrò antique hu- 
Jus familiz, 4 prædio de Glenduning in regiuncula de 
Eskdale cognomen ducentis, principes erant, qui olim 
Glendunini de eodem, nunc verò de Partoun in Gallo- 
vidia titulum gerunt. 

Matthæus Archidiaconus F. Andre, 24. | 

Manule & Manlea (Willelmus de) Dominus de Par- 
more, 49. | 

Maule (Henricus de) Willelmi F. 49. = 

Maule (Walterus de) de Panmore, 53. * Antiquill- 
ma hæc gens, quæ origine Normannica, in Scotia in- 
tium cepiſſe creditur tempore Davidis I. Certe tempo- 
re Alexandri II. Petrus de Maulea, pronepos & heres 
maſculus Willelmi de Maulea Domini de Fowl 
uxore ducta Chriſtiani de Valoniis, filia & herede 
Philippi de Valoniis Camerarii Scotiæ, cum ea Baro- 
niam obtinuit de Pannomor, five Panmure in Anguli% 
Petrus autem ex hoc matrimonio ſuſcepit Willelmun, 
cui filius erat Henricus, & huic Walterus. Ex his 
perpetua ſerie orti Barones & Comites de Panmure, 
quam dignitatem nunc ſuſtinet egregius juvenis, * 
morum nobilitate generis ſplendorem æquans, Guliel- 
mus Maule. : 

Maxwell, olim Maccuyfwell (Euſtathius de) 51- filius 

primogenitus Herberti Maxwell Domini de * rf 


| de Nithſdale gerunt. | | 
A Maxwell Robermas de) de Calderwood, Miles, 62. D. 
1 Joannis Maxwell de Nether-Pollock filius natu ſe- 

cundus, qui rem paternam, ex ſuo cum Elizabetha 
* filia & una heredum D. Rob. Denniſton de eodem 
-f matrimonio, amplis latifundiis adauxit. Hujus filius 
an Joan. Maxwell e Calderwood Miles, pater fuit Geor- 
- gii Maxwell de Newark, & Roberti Maxwell de 
5 Calderwood : à quo re&ti ſerie oriundus D. Guliel- 
mus nunc de Calderwood Baronettus. Ex veruſta 
my 


hac Maxwellorum proſapia, Davidi noſtro I. coæva, 
= multæ illuftres familiæ pullularunt, ut Maxwelli de 
Nether-Pollock, de Calderwood, de Orchardton, de 
Monrieth, de Springkell, Baronetti; Comarchi de 
Garnſallach, de Kirkonell, de Cardinneſs, de Cow- 
hill, de Barncluith, de Dergevil, de Southbar, Cc. 
quæ omnes Gulielmum Comitem de Nithſdale gentis 
{uz principem agnoſcunt. Bu 
Meiners (Alexander de) vulgo Menzies, 45. Anski- 
tillus de Meyners, qui ſub R. Willelmo vixit, pater 
fuiſſe videtur Roberti de Meyners, ſummi Scotiæ ab 
anno 1249 ad an. 1253 Cameraril, ex quo ortus Hic 
Alexander, qui Ægidiam Jacobi Scotia Seneſcalli fi- 
liam uxorem duxit, 4 quibus directã linea propagatus 
D. Robertus Menzies nunc de Weem Baronettus. Su- 
perſunt ptæterea hoc cognomine Comarchi de Pitfod- 
dels, de Coulterallers, de Culdares, de Shian, Ee. 
Meld, i. e. Meldredus, pater Ulkill, 71 a: 


düt anno 1149. W/illelmas, 22, qui obiit anno 1185. 
Meneteth (Joh annes de) Cuftos Comitatiis de Meneteth, 


: 47, 51. * Hic eſt famoſus ille Jo. Menteth, qui for- 
_ | riſhmum ö A Gul. Vallam 
elmo | Anglis prodidit ; fed poſtea fideliſſima, quam patriæ 
hls a dverſus eoſdem Anglos operam — hane quoad 
qui : potuir culpam abluit. Erat autem is frater Alexandri 
enutus : Comitis de Menteith 3 quorum pater Walterus, è Stu- 


- artina familia, uxore accept filia & herede Walteri 
Cumin Comitis de Menteth, id fibi cum titulo cogno- 


alcol- men adoptavit. Ex hac proſapia orti Mentethi de 
: Ruxkie, Kerſe, Milhall, Auldcathie, Sc. 

Icheo- Mienteth (Robertus Comes de) Dux Albanie E Scotiæ 

is Ye- CGubernator, 56, 60. * Antiquiſſimus erat hic titulus, 

5 Da- | quo potitus erat tempore Davidis I. Murdacus, & ſub 

ſui A. Milcolumbo IV. Gilchriſtius. Ab his primum ad Cu- 
7 minios, dein ad Stuartos, ac demum ad Gramos (quo- 

ogno- = rum ultimus m noſtrorum memoriã abſque ſobo- 

Glaf- | le exſtin&tus) tranſiit. | 

eccle* = Mcſchin, 14. 

ſcopa* = Molla (Uetred a, 24. * Is, in autographo donationis 

# hi- RE fuz, quo eccleſiam de Molla, in Teviotia, cœnobio 

ula de Calſonenſi concedit, Uctredus filius Liulfi nuncupa- 

ai olim == tur. Ab eo autem (ut verifimile eft) originem duxit 

Gallo familia de Moll, vu go Mow, quæ hanc terram ad 


tempora uſque Carol I. tenuit: unde ortus Joannes 

| = Mow de Mains in eadem provincia. | 
P. RE PMonte-alto ( Bernardus de) 36. * Is (qui filius eſſe 
= videtur Michaelis de Monte alto, Scotiæ anno 1252 
Juftitiarii) in reditu ſuo E Norvegia (quò Margare- 


iquiſſ- tam R. Alexandri III. filiam, Ericiautem Regis Nor- 
tia ini- vegiæ ſponſam, comitatus eſt) una cum Abbate de Bal- 
rempo- murinach & pluribus aliis, anno 1281, ſubmerſus eſt. 
& heres alto (Willelmus de) 51. * Hoc cognomen An- 
Fowlis, glicum ( vulgd Mowat) A loco ejuſdem nominis in 
herede agro Flintienſi deductum, adepti 8 olim quàm 
a Baro- nunc fuiſſe videntur. Eo uſi Comarchi de Balcholie 
\nguſia. Inglifton, non ita pridem, eorum terris ad alios 
elmum, dominos tranſeuntibus, exſtincti. | 
Ex bis Monte-fixo (Willelmus de) 51. * Hujus cognominis 
1nMures Anglo-Normannici, olim de Monte fixo, ſeu Montfichet 
nis, ac nunc contractè Muſchet vulgò dieti) Willelmus de 
Guliel- Jontficher, qui primus in monumentis Scoticis re 
; ritur, ſub Alexandro II. floruit. Ab eo originem du- 
„ filws cens Willelmus de Monte fixo, Scotiz regnante Da- 
Zarlaver vide II. Juftiriarius, amplam fuam hereditatem inter 
rock tres filias diviſit. Quæ autem eo cognomine familiæ 


rock in Nithia, cujus nunc poſteri titulum Comitis 


Melros, olim Mailros, Ricardus (Abbas de) 14, qui o- 


Nominum & Cognominum IN DE X. 117 


ſuperſunt, Muſcheti ſciz. de Craighead, de Callziechat, 
Sc. Comarchum de Burnbank, non ita pridem ex- 
ſtinctum, gentis ſue principem agnoſcebanr. 

Moravia ( Alanus de) 51. 

Moravia (Alexander de) de Drumſergorth, 58. 

Moravia ( Walterus de) 36. 

Moravia (Wahlers de) frater Alexandri, 58. * Cele- 
berrimum hoc cognomen, a Moravia Scotiæ provin- 
cia, ubi ejus conditor Friskinus tempore Davidis I. 
ampla prædia poſſidebat, derivatum, jam olim in va- 
rias familias erat diſtinctum, in quibus nunc * a 
eminent, 1. Moravii, primum Domini de Tillibardin, 
deinde Comites, Marchiones, ac nunc demum Duces 
Atholie : unde orti ſunt Comites de Dunmore, Vice- 
comites de Srormont 3 Baronetti de Auchtertyre & 
de Glendoick, nunc de Balmanno; Comarchi de 

- Strowan, de Dollary, de Arbenny, de Aiton, Sc. ut 
omittam Willelmum Moravium Comirem de Dyſarc 
ab . VI. creatum, quo honore nunc fruitur Leo- 
nellus Talmaſh Anglus, ejus ex filia Elizabetha pro- 
nepos. 2. Moravii, olim de Bothwell & Drumſergorth, 
nunc de Abercairny, quibus & originem debent Co- 
marchi de Dreghorn, Buchantie, Murrays-hall, Ec. 

Moravii olim de Falla-hill, nunc de Philiphaugh, 
in præfectura de Selkirk, unde genus ducunt Comar- 
chi de Melgum, de Pirkeirie, de Deuchar, Sc. item 
familia nunc exſtincta de Romanno, unde D. Alexan- 
der Moravius de Stanhope, Baronettus, Sc. 4. Mo- 
ravii olim de Cockpool, poſtea Comites Annandiæ, 
qui anno 16.58 exſtincti ſunt, nec quis ſit eorum heres 
maſculus ſatis conſtat. 5. Moravii de Touch-Adam, 
ſeu de Polmais, in præfectura Sterlinenſi. 6. Mora- 
vii de Blackbarony in Twedia, Baronetti, unde pro- 
gnati ſunt Reguli de Elibank, Comarchi de Living- 

ſton, de Cringletie, de Spittel-haugh, Cc. 7. Moravii de 

Pultoſſie in Sutherlandia, Ec. ut Moravios de Brough- 
ton, aliaſque eodem cognomine familias, quarum ſtem- 
mata Fecialibus percenſenda relinquo, omittam. 

Moravie Comes (Patricius Dunbar) Marcie etiam Comes, 
53. V. de eo mox. | 

Moravie Comes, Thomas Ranulphi, ex ſorore Roberti I. 
Bruſh genitus, inclytus Scotorum adverſus Anglos dux, 
ac Scotie Prorex, 45, 49, 51- Ei anno 1331 mortuo 
ſucceſſit _ N in przlio ad Dunelmum anno 
1346 cæſus. Ex filiæ illius cum Patricio Comite Mar- 
ciæ nuptiis, ea dignitas ad Dunbaros tranſiit: quorum 
ultimo, ob ſuam cum Duglaſſiis contra Jacobum II. 
conjurationem, ea privato, intermiſſus aliquamdiu - 
cuit hic honos, donec primùm eo auctus eft Jacobus 
Stuartus, R. Jacobi IV. nothus, ac deinde alter Jaco- 
bus Stuartus, nothus itidem Jacobi V. Scotiæ ſu _ 
cobo VI. Prorex: e cujus ſemine ortus Franciſcus 
Stuartus nunc Moraviæ Comes. | 

13 Epiſcopus, Willelmus, 24, qui obiit anno 1171. 
Ricardus, 28, qui anno obiit 1203. Andreas, 34, qui 
obiit anno 1242. 

Morevill, Morevilla, & Morvill (Hugo de) Conſtabula- 
rins Scotiæ, 10, a, 12, 14, 16, 4, b, qui cœnobia de 
— hon in Marcia, ordinis Præmonſtratenſis, & de 
Killwinning in præfectura Aerenſi ordinis Tyronen- 
fis, inſtituir, obiit autem anno 1162. 

Morevill, (Ricardus de) Hugonis F. Conſtabularius Scotiæ, 
22, 24, 5 $1 26, 75, 4, b, qui fatis ceſſit anno 1189. 

Morevill (Willelmus de) Ricardi F. Conſtabularius Sco- 
tie, 24, 77, 81. * Eo anno 1196 fine prole exſtincto, 

munus ſummi Scotiæ Conſtabularii ad Rollandum 
Gallovidianum, Elizabethæ ſororis illius unicæ mari- 
tum, jure matrimonii devenit. Cognominis autem 
Normannici de Moreville, olim nobilitate & opibus 
tum in Anglia quum in Scotia clariſſuni, pauci admo- 
dum aut hic aut illic ſuperſunt. 

Mortemer (Rogerus de) al. de Mortuo mari, 28. * Hic, 
qui in aliis Regis Gulielmi chartis Vicecomes de Perth 
nuncupatur, baroniam de Fowlis, in eadem præfectu- 
ra, jure uxoris ſuæ filiæ Willelmi Maſculi, eſt adeptus, 
quam & ejus poſteri, eodem juris titulo, tempore Ro- 
berti III. ad Graios de Lanforgun, nunc Regulos de 

G g Gray, 


— 2 2 
—— — — 


1 9 

1 9 
1 

— It 

N i. 

* ' 
TL 

c 


— 


'S Os « 7 — GR. ACTA” aca os — © 


— © EST 


118 


Gray, tranſmiſerunt. * Eodem cognomine Normanni- 
co uſi olim apud nos Comarchi de Aberdour, de Crai- 
gyvar, de Ballandro, de Auchinbady, Sc. apud An- 

glos Comites de March, Reguli de Ricards-caſtle, de 
Attilbergh, de Chirk, de Chelmarſh, Sc. omnes nunc 
ad unum exſtincti. 


Mortoun (Jacobus Douglas Comes de) 68. Vid. Dou- 
as. 
Metros ( Rogerus de) 51. * Hujus cognominis Nor- 


mannici, in Anglia per plurima ſecula florentiſſimi, 
primus, qui in noſtrorum monumentis occurrit, Philip- 
pus de Moubray, Dominus fuit terrarum de Innerkei- 
thing, tempore R. Alexandri II. Ab eo oriundus hic 
Rogerus, qui anno 1321, crimine læſæ majeſtatis ac- 
cuſatus, licet ante latam ſententiam obiifler, ejus tamen 
prædia in fiſcum ſunt redacta. Cæterùm eorum partem, 
baroniam ſciz. de Barnbougall in Lothiana occidenta- 
Ii, Alexander de Moubray ejus frater, vel (ut aliis 
placet) conſanguineus, poſtea recuperavit, quam & 
ejus poſteri ad annum uſque 1675 tenuere. Ex hac 
amilia originem duxit Robertus Moubray de Kol- 
cairny in provincia Kinroſſenſi. 
Aurdacus Stewart, Dux Albaniæ, Scotiæ Gubernator, 64. 
* Filius erat Roberti Ducis Albaniæ, nepos Roberti 
II. Regis Scotorum. 


N. 


„ (Alexander de) 81. 
Neitaneflirn (Simund de) 75 4. Vid. Neitane- 
ſtirn in Indice locorum. 
Neobottle & Neobothle, nunc Newbottle (Abbas de) Ra- 
dulphus, 24, Amfredus, ibid. | 
Nicholaus Clericus, 24. 
Nicolaus Clericus, 12, idem qui poſtea 
Nicolaus Camerarius | 25 | * Is primùm Clericus fuit 
Davidis I. poſtea a Malcolmo IV. Camerarius, ac po- 
ſtremo Scotiæ Cancellarius conſtitutus: quod munus 
ad obitum uſque ſuum anno 1171 adminiſtravit. 
Nicolaus Prior de Scon, 16 a, qui obiit anno 1140. 
Nidin (W. de) Clericus R. Alexandri Il. 34. 
Nigellus Capellanus, 71 b. * Hic, in aliis Comitis Coſpa- 
tricii chartis Nigellus Clericus nuncupatus, Rector fuit 
eccleſiæ de Grenlaw in Marcia. 
Norwiz (Willelmus de) 77. 


O. 
Ont 6 b. * Hic Ogga, & Leng, qui in hoc ipſo 


diplomate memoratur, in inquiſitione facta per 

Davidem I. tum — Cumbrie, de poſleſſioni- 
bus eccleſiæ Glaſguenſis, ante annum 1124, Judices 
Cumbrenſes nuncupantur. 

Olifard (David) 24, Juſtitiarius Laodoniæ regnante R. 
Gulielmo. 

Olifard (Walterus) Fuftitiarins Laodoniæ, 30, 32, 34, 
ab anno 1220, uſque ad annum quo obiit 1242. 

Olifaunt (Willelmus) 51. * Hoc cognomine tamilia 
inter paucas Scoricas, tum ob generis vetuſtatem, tum 
ob honores geſtos, memoranda. Primus illius condi- 
tor fuit David Olifard, tempore Davidis I. ſuperioris 
Davidis (uti videtur) pater, ac Walteri prædicti a- 
vus. Inmmutatum nonnihil poſtea eſt cognomen in O- 
lyfend & Oliſaunt, nunc Oliphant. In ea nunc primas 
tenet — Oliphant Regulus eodem titulo. & poſt eum 
Oliphanti de Gask, de Condie, de Roſſy, de Bachil- 
ton, de Carpou, &c. 

Orcadie Comes, Magnus, V. Magnus. © 

Orm, filius Eilaf, 14, idem qui filius Hailaf, 24. 

Orm, pater Johannis, 73. 

Osbernus Presbyter, 6 b. 

Osbertus Capellanus, 10, a. 

Osbertus, Abbas ds Feddeward, 22, 24, idem qui an- 
tea 

Osbertus Prior de Feddeward, 20 b, 24. V. Jeddeward. 

Oſolfus filius Kaine, 14. 

Oſolfus filius Elfftan, 14. 


Nominum & Cognominum INDEX. 


Oſolfus filius Huctix, 14. 
G (Altwredus) 6 ö. 


F 
pow Pelliparius, 75 a. 


Panmore, Pannomor, nunc Panmure (Will. de 
Maule Domini 1 Præfat. pag. 79. & tab. 28, 49, 3 
Patricius Comes de Dunbar, 28, 34. * Is primus 2? 
hujus nominis hoc titulo Comes, qui patri Waldero 
Comiti anno 1182 ſucceſſit, obiit autem anno 1233. 
Patricius Comes de Dunbar, 30, ſuperioris Patricii ex A. 
da ejus uxore R. Gulielmi notha, filius. In itinen 
ſuo Hieroſolymam verſus, anno 1248, deceſſit. 
Patricius Comes de Dunbar, 36, proximè memorati Pa- 
tricii F. Is Chriſtianam de Bruce, filiam Roberti (o- 
mitis de Carrick, uxorem habuit. 
Patricius Comes Marcie & Moravie, 53. V. ſupti 
Dunbar. 
Perci (Henricus de) 24. Inter hoc cognomine (quod 
origine Normannicum eſt) utentes, principes per 
ta ſecula fuere Percii Comites Northumbriæ in An 
opibus & militari gloria clariſimi: quorum ultimo ſo- 
ſcelino tempore Caroli II. R. abſque prole maſcula 
exſtincto, ampliſſimum ejus patrimonium, ex filiæ ipſ- 
us unicæ & heredis in eam familiam nuptiis, ad Sey- 
morios Duces Somerſetenſes eſt tranſlatum. Primus 
autem, qui in noſtris monumentis reperitur, Alanus de 
Perci ſub Alexandro I. z. e. ante annum 1124 wii 
ex quo ortus videtur Henricus in hoc diplomate me- 
moratus: cujus tamen progenies apud nos jamdudum 
, — N — 
etrus ſubprior eddewarth, 77. 
Peutun (Willelmus de) 75 4. 5 
Philippus IV. Pulcher cognominatus, Francorum Rex, 41, 
| Prefion (Johannes de) Miles, 5 Hæc illuſtris olim 
ilia, que ſupra Alexandri III. ætatem de terris de 
Preſton in Lothiana cognomen ſibi aſſumpſit. In ea 
pridem eminebant Preſtonii de Craigmillar: unde or- 
__ Ricardus Preſtonius, 2 . inter m_ 
titulo Reguli de Din „anno 1607 adſcitus, 
Comes de Deſmond n Hibernia ab — — anno 1619 
creatus: & cujus filiæ unice & heredis cum Jacobo 
rimo — Duce nuptiis, titulus Reguli de 
ingwall ad Jacobum eorum nepotem, nunc Ducen 
Ormondiæ, tranſiit. Superſunt & aliz apud nos ev 
dem cognomento haud ignobiles familiz, viz. D. Ges- 
gius Preſton de Valleyfield, & D. Joannes Preſſon 
nuper de Preſtonhall in Fifa, Baronetti; & Comut- 
chi de Gortoun, Oc. 


Uinci (Robertus de) 28. * Is pater fuit Seyeũ 
QQ de Quincy Comitis Wintoniæ in Anglia, av 
* Comitis itidem Wintoniæ, qui jure uxoris ſu 
Helene, filiæ maximæ natu Alani Domini Galloridie, 
ſummi Scotiæ Conſtabularii munus anno 1234 obtin- 
it. Ex hac autem familia, quæ originem ex Normat- 
nia traxit, multaque apud nos olim prædia poſſideba, 
pauci admodum in Anglia, nulli verò, quod ſcun 
in Scotia nunc ſuperſunt. 


R. 


R Abbas de Neobotle, 24. qui ex monafte- 
rio Melroſſenſi, anno 1140, ad hoc cenobiun 
regendum primus Abbas miſſus eſt. 

Radulphus filius Turſtani 14. 

Radulpbus de Dunde, V. Dunde. : f 

Rameſay (Willelmus de) 51. * Hzc gens inter pum 
Scoticarum ob militarem gloriam inſignis, ultra $00 
annos ſuam originem repetit. In ea præcipuum ſen 
per locum tenuere Domini de Dalhouſie, ad Com" 
digaitatem a Carolo I. anno 1633, ſublati, quo 2 * 
re nunc fruitur Willelmus primi Comitis nepos. f % 
hos memoxari merentur D. Alexander Ran ob 


Balmain, D. Joannes Ramſay de Whitehill & P. 
1 de Banf, Baronetti, & multi ali il- 
uftri ſuo genere haud indigni. 

Rand, forts pro Randulphus, (Thomas) 34. 

Ranulphi (Thomas) Comes Moravie, 45, 49, Fl. V. 
ſupra Moravia. 

Reuel! (Ricardus) 34. Frater Adæ de Stawel. Ab 
hoc antiquo cognomine ſanguinem ducere exiſtiman- 
tur, qui hodie yocabulo paululum mutato Ruele, vel 
Rule cognominantur. 

Ricardus Clericus, 16 b. 

Ricardus Clericus Macbet, 24. 

Ricardus Capellanus, 24. 

Ricardus Camerarius, 75 b. g 

Ricardus Epiſcopus Moravienſis, 28. V. Moraviemſis. 

Ricardus Epiſcopus S. Andreæ, 100. V. Andreæ. 

Ricardus, Abbas primus Melroſſen/ſis, 14. V. Melros. * 
Hic, curi ccenobii depoſits, anno t 148, ſequente anno 
apud Claram villam in conventu ſui ordinis deceſſit. 

Ricardus Prior de Heftondeſham, 20. V. Heſftoudeſham. 

Ricardus pater Stephani, 75 b. 

Ricardus pater Willelmi, 77. 

Ricardus filius Hugonis, 28. 

Ridala, qui & Ride! (Asketer de) 24. 

Ride! (Gervaſius) 14. : 

Ride (Jndae) 22. Primus, qui hoc cognomine 
in antiquis ſcriptis reperitur, fuit Gosfridus Ridel, 
Angliz ſub Henrico I. Juſtitiarius. Hujus, abſque 
— maſcula anno 1120 ſubmerſi, aut frater aut certe 
cognatus Gervaſius Ridel in Scotiam, regnante apud 
nos Alexandro I. 8 poſtea Vicecomes de Rox- 
burgh conſtitutus. Ejus autem filio Waltero de Ri- 
del, David I. Rex terras de Lilliſclive, Wittun, Qc. 
in eadem præfectura, quibus poſtmodò nomen Baroniæ 
de Ridel inditum eſt, conceſſit. Waltero fine liberis 
exſtincto ſucceſſit frater Anſchitillus, ſeu Asketerus 
ſuperiis memoratus : a quo perpetua ſanguinis ſerie 
ortus D. Walterus Ridel de codem, Baronettus, gen- 
tis ſuæ vetuſtiſſimæ abſque controverſia princeps; un- 
de etiam genus ducunt Comarchi de Glen-Ridel, de 
Grange, de Granton, e. 

Robertus i. Bruſſius, Rex Scottorum, 45, 47, 49. 

Robertus II. Stuartinæ familiæ primus, Scottorum Rex, 56. 

Robertus III. Scottorum Rex, 60. 

Robertus Seneſcallus Scotia, Comes de Stratherne, 53. qui 
poſtea Robertus IT. Scottorum Rex. 

Robertus Seneſcallus, five Stuartus, Dux Abaniæ, Comes de 


4 & Menteth, Gubernator Scotie, frater Robert III. 
? 


60, 62. 
Rebertus Epiſcopus S. Andree N v: | 
Robertus Fl S. Andree 5 Vid S. Ane. 
Robertus de S. Michatle, 73. * Hoc cognomen, etſi o- 
lim apud nos fatis frequens, injuria temporis penitus 
interiit. 
Robertus filius Sewale, 75, a. 
Robertus Clericus, 77 


Robertus filius Werenbald, 75 Bb. * Is Dominus fuit ba- 
roniæ de Kilmaures in Cunninghamia, regiuncula præ- 
fecturæ Atrenfis, unde fibi & poſteris cognomen de 
Cunningham eſt adſcitum: quorum hodie princeps 
Willelmus titulum avitum Comitis Glencarniæ gerit. 

Ab hac familia orti Cunninghamii de Cunningham- 
head, de Robertland, de Lamburghton, de Corſhill, 
de Carprington, de Auchinharvie, de Milncraig, omnes 
Baronetri : item Comarchi de Barns, de Craigends, de 


Bonnington, de Aikat, de Enterkin, de Brownhill, 


de Bedlan, Ec. 

Robertus filius Willelmi, 24. 

Regerus, Epiſcopus S. Andreæ, 28, 100. V. Audreæ. 

Regerns, Prior de Dunefermelyn, 16 6. 

Regerus, nepos Epiſcopi Rodberti S. Andreæ, 14, 16 5. 

Rollandus filius Uchtredi, Dominus de Gal weia, &, uxo- 
re duQti Elizaberha filia & herede Ricardi de More- 
villa (cujus familiz proprium erat hoc munus) Sco- 
te Conftabularius, 28, 77, $1. V. Alanus & Galweia. 


Ris ( Godefridus & dus) Miles, 75 b. idem & 
Roos dictus, 79. | | 


Res (Jacobus de) 81. 


Nominum & Cognominum INDEX. 119 


Roſs (Willelmus Comes de) 51, Alexander Comes de, 
60. V. Leſley. * Primus in noſtrorum ſeriptis memo- 
ratus Roſſiæ Comes erat Mackan- ſagart, qui Moravi- 
enſes anno 1215, Gallovidianos vero anno 1235, res 
novas molientes, in ordinem redegit. Huic proximus 
Ferchardus Comes pater fuit Willelmi, avusque Wil- 
lelmi hoc in loco memorati; cujus filius Hugo, in fu- 
neſta ad Halidonem pugna anno 1333 cæſus, filium 
ac ſucceſſorem reliquit Willelmum hujus cognominis 
Comitem ultimum. Ex ejus autem filia & herede 
natus eſt Alexander Leſley Comes Roſſiæ ſupradictus. 
Ex prima autem Comitum Roſſiæ ſtirpe proſati ſunt 
Roſſi nuper de Balnengown, Comarchi de Pitcainy, 
de Eaſter- fern, de Morinchie, de Knockbreck, de 
Kindies, c. * Duz ſunt præterea apud nos eodem 
cognomine familiæ, inter ſe de principatu contenden- 
res, Rofhi nimirum de Haulkhead, nunc vero Reguli 
de Roſs, in præfectura Renfroana z & Roflii, ſeu Ro- 
ſei | vulgo enim Roſe ſcribunt | de Kilravock in præ- 
fectura Narnienſi: communia tamen amborum inſignia 
gentilitia cum Roſſiis olim de Hamlake, de Werk & 
de Kendal in Anglia, Regulis, eodem prognatos ge- 
nere oſtendunt. Cæterùm ex familia de Haulkhead, 
cui nunc præeſt Georgius Regulus de Roſs, orti ſunt 
Roſſii nunc de Balnengown, Roſſũ olim de Tartri- 
ven, de Nuick, c. Fx ea vero de Kilravock, Co- 
marchi de Clava, de Auchloſſin, de Inch, de Mar- 
kinch, Oc. genus ducunt. 


8. 


Audtæ Crucis Abbas, Alfwinus, 24. Jobannes, 62. V. 
Alfwinus. 
Sano Claro (Alanus de) 81. 
Santto Claro Henricus de) 51. 
Sancto Claro (Henricus de) 75 4, b. * Hzc familia de 
Sancto Claro ( vulgo Saint Clare & Sinclair dicimus) 
2822 origine Normannica, ab antiquo tamen, i. e. 
temporibus R. Gulielmi, in Scotia floruit. In ea 
primùm eminuere Sinclari de Roſlin & de Herdman- 
ſton. Ab his, ut alias propagines omittam, orti opi- 
bus honoribuſque potentiſſimi, Comites Orcadiæ & 
Cathaneſiæ. Ex iis Willelmus tertius Orcadiæ, & 
primus eo cognomine Cathaneſiæ Comes, adempto 
ſibi (neſcio quam ob cauſſam) & Regio patrimonio 
adſcripto Comitatu Orcadiæ, Comitatum Cathaneſiæ 
(præterito vel exheredato filio primogenito Willel- 
mo) aſſignavit alteri eodem nomine filio, & filio na- 
tu tertio Olivario terras de Roſlin, Pentland, c. 
Willelmi tamen primogeniti filius Henricus in pro- 
cerum numerum ab Jacobo IV. titulo Domini de 
Sinclair, eſt adſcitus, ſuæque gentis princeps declara- 
tus, anno 1489. Ab eo rectà ſerie oriundus Joannes 
nunc Regulus de Sinclair. Sunt & multæ aliæ ex il- 
luſtri hoc ſtemmate prognatæ familiz, ut Sinclari de 
Kinnaird, de Dunbeth, de Stevenſton, de Longforma- 
cus, Baronetti: item Comarchi nunc de Herdmanſton, 
ſive Hermiſton, de Ulbſter, de Dun, de May, de 
Freſwick, de Ratter, de Stamſtare, c. 
Scone Prior, Diony/ins, 16 a, b. V. Dionyſius. 
Seneſcallus, * Hoc primùm officii & dignitatis nomen; 
quo potiti, vernaculo ſermone Steward; five Stewarts 
dicti, id fibi cognomen aſſumpſerunt, in plurimas de- 
inde nobiliſſimas familias, Regiam in primis, 4 vl 
gati. Qui primum ſummo eo munere fungebantur Da- 
piferi Scotiæ, five Regum Scottorum, ſunt appellati. Ex 
his tres eo honore inſignitos in antiquis monumentis 
invenimus. 1. Walterum, tempore Davidis I. 2. A- 
lanum Walteri F. tempore Regis Gulielmi. 3. Wal- 
terum II. Alani F. tempore Alexandri II. qui poſtea 
Latino vocabulo in Gallicum mutato Seneſcallus Scotiæ 
eſt nominatus. Ab eo (nam hereditarium erat id 
munus) tranfiit ad ipſius filium Alexandrum ; hinc ad 
illius recto ordine poſteros, Jacobum, Walterum III. 
& Robertum, poſtmodo Regem Scotorum eo nomi- 
ne II. Ab eo deinceps tempore in hunc uſque diem, 
hic titulus primogeniti Regis filii proprius permanſit. 
Vid. tab. 36, 51, 53. | * 
erlo 


- — — 

- 
——_—— — » a 
— g . 


— — - 


C 
2 
ia 

: 
Fl 
n 
* 


120 Nominum & Cognominum INDE X. 


Serlo Clericus, 24. Huic Malcolmus IV. Rex Scotto- 
rum, cujus (ut & R. Willelmi) Clericus fuerat, quod- 
dam prædium in villa de Sprouſton dedit, quod 

ſtea idem Serlo cœnobio de Kelcho conceſſit. In 
ujus autem diplomatis apographo Serlao perperam pro 
Serlone poſtum 4 

Seton (Alexander de) 51. * Hic eſt ille Alexander de 
Seton, urbis Bervici præfectus, Scotorumqne contra 
Anglos ductor fortiſſimus, qui filius erat primogenitus 
Chriſtophori Seton de eodem, ex uxore ejus Chriſtiana 
de Brus ſorore Roberti I. Regis. Ex eo rect ſangui- 
nis ſerie ortus Georgius nunc Comes de Winton. Cla- 
riſſima autem hæc, atque ob genefis ſplendorem vetu- 
ſtatemque vix ulli Scoticarum ſecunda gens, initium 
habuiſſe traditur tempore Alexandri I. In ea princi- 
patum ſemper tenuere, qui primum Reguli de Seton, 
poſtea Comites de Winton creati. Poſt hos memoran- 
di Setonii Comites de Dunfermeling, & Vicecomites 
de Kingſton; item illuſtres familiz de Abercorn, de 

| Garleton, de Pirmedden, Baronettorum; & Comarcho- 
rum de Touch, de Barns, de Munie, Cc. 

Sewal Miles, 16 b. 

Sewale pater Roberti, 75 a. 

Sigillo (Robertus de) 16 b. 

Spill, nunc Sempill (Willelmus) 7g. * In hac familia, 
quæ originem ſuam ſupra Robert I. ætatem attollit, 
præcipuum locum habuere, qui olim Sempilii de Elli- 
otſton, poſtea inter proceres titulo Dominorum de 
Sempill regnante Jacobo IV. relati: a quibus linea 
directa ortus Hugo Sempill nunc eo titulo a cogno- 
mine accepto gaudens. Ab his genus arceſſunt Sem- 
pilii de Cathcart, de Beltrees, Ec. 

Skrmiſhur (Alexander) 43. * Hec familia primordia 
ſua cepiſſe dicitur tempore Alexandri I. a quodam A- 
lexandro Carrone, cui, ut ferunt, ob ſingularem in 
bello virtutem, is honos habitus, ut ipſe ejuſque po- 
ſteri Regium in acie vexillum portarent. Ob id ille 
Skirmiſhur, ſive Skirmiſher, hoc eſt (ut ego interpre- 
tor) Veles eſt diftus: quod pro cognomine illius pro- 
genies arripuit, poſtea in Scrimzeor five Scrimgeor 
corruptum. Ex hac ſtirpe orti Scrimgeri per aliquot 
ſecula Conſtabularii de Dundee, quorum ultimus Ja- 
cobus Scrimgeor, primum Vicecomes de Duddop, 
poſtea Comes de Dundee creatus, abſque ſobole anno 

1668 deceſſit. Superſunt tamen ex ea familia Scrim- 
geri de Kirkton, de Bowhill, de Wormet, de Teling, 
de Weſter- loch-Gellie, c. genere ſuo haud indigni. 

Soletroe ( Magiſter Ace de) 75 b. * Forte erat is Magi- 
ſter, five præfectus xenodochii de Soultray. V. Ace. 

Solomon, Capellanus Epiſcopi Herberti, 24. 

Soules ( Willelmus de) Buttellarius Scotiæ, 51. 

Soules (Ranulphus de) 16 b. * Illuttris hæc olim in 
Scotia familia, in qua eminebant Soulii Domini de 
Liddiſdale, quorum ultimus Willelmus de Soules Sco- 
tiæ Burtellarius ſuperius memoratus, ob perduellionis 
crimen ſibi ſuiſque exitium attulit, regnante apud nos 
Roberto I. 

Stawell (Adam de) 34. * Hujus cognominis Anglici, 
quod vico de Stawel in præfectura Somerſetenſi, ori- 
ginem debet, nullus hodie, quod ſciam, apud nos ex- 
ſtat. Ex ea verò familia in Anglia Radulphus Stawel 
a Carolo II. anno 1683, procerum Anglicorum nu- 
mero adicriprtus eſt. 

Stephanus Rex Anglie, 14. * Hic filius erat Stephani 
Comitis Bleſenſis in Gallia, ex Adela Willelmi I. ſeu 
Conqueſtoris, filia ſuſceptus, qui Angliæ regaum ab 
an. 1135 ad annum quo obiit 1154 tenuit. | 

Stephanus, filius Ricardi, 7 5. 

Stewart ( Elizabetha) filia 2 Ducis Albanie ac Sco- 
tie Gubernatorts, uxor Malcolmi Fleming de Bigare, 60. 
* Inclyte huic atque antiquifſime Stewartorum genti 
hic pre ceteris omnibus honos contigit, quod qui in 
ea principatum tenuere, ad ſummum quo hominibus 
aſcendere datum eſt dignitaris apicem jure ſanguinis 
evecti, per multa retro ſecula, Scotis primum, adjun- 
ctis deinde Anglis, maxima cum gloria, æquitate & 
clementia imperitarunt, Ex hac porro nobiliſſima ac 
longe lateque diffuſa Ste wartorum familia orti (ut ex- 


ſtinctas propagines omittam) jam nunc ex 
tuor Comites, ſciz. de Murray de „ ug 
quair, & de Bute, unusque Regulus, ſciz. de Rl. 
tyre; item hi Baronetti, de Black-hall, de Caſtlemilk 
de Grantully, de Allanbank, de Burray, de Cultne 
de Good- trees, de Tullicultry, Ec. ac poſtremo Co. 
marchi de Sorbie, de Caſtle-Stewart, de Philgall, de 
Appin, de Allanton, de Torrence, de Ballechin, de 
Cairny, de Stewart-hall, de Inchbreck, Oc. Vid. g,. 
neſcallus. 

Straton (Alexander de) 51. * In vetuſta hac family 
(que initium cepit tempore Davidis I.) per multa ſo 
cula eminuerunt Comarchi de Lauriſton in præfectun 
Mernienſi, noſtrà memoria exſtincti. — tamen 
ex ea viri ſpectabiles a majorum virtute haud degene- 
res. | 

Stratherne (Comes de) Malifius, 16. Ferteth, 24. Gi. 
lebertus, 68 alter Lues 51. David, 58. 22 
gulatim vide. 

Streveyn (Abbas de) Aluredus, 24. Willelmus, 24. Quo- 
rum hic primus, ille tertius hujus monaſterii de Sti- 
ling, ſeu Cambuskenneth, a Davide I. anno 1147, ex- 
ſtructi, cœnobiarcha fuit. 

Stutevill (Johannes de) | 25] * Hic ex Anglo- Nor- 
mannica, ut videtur, familia ortus, que olim domini- 
um de Lidel in Cumbria poſſidebat: unde etiam pro- 
gnatus Magiſter Robertus de Stuteville, qui pring 
Decanus, deinde Epiſcopus eccleſiæ Duukeldenſ 
conſtitutus, eo in munere anno 1300 fato ſuo ei 
functus. | 

Sulas (Ranulphus de) 24. idem qui de Soules. * Hie 
erat Ranulphi de Soules fab. 16 memorati F. à do- 
meſticis ſuis anno 1207 trucidatus. 

Summervill ( Willelmus de) 14, 24. * Hic ſtirpe Nor- 
mannica ortus, è cujus poſteris erat Willelmus de 
Summervill, procerum numero ab Jacobo II. adſcitus, 
quam dignitatem, à majoribus ſuis per ſpatium 104 a. 
norum omiſſam, Jacobus Summervill de Drum fangui- 
nis jure fibi debitam non ita pridem reſumpſit. 

Sutherlandiæ Comes (Willelmus) 51. ites de 
Sutherland ( qui & genti ſuz id cognominis dedere) 
inter Scotiæ proceres, qui ea W fruuncur, price 
cipem neque immeritò locum ſibi deberi contendunt, 
Primus enim eo honore a Malcolmo III. inſignitus 
traditur Walterus filius Alani, qui Thanus five Pre- 
tectus erat regionis Sutherlandiæ dictæ circa annum 
1057. Sed utcunque ſeſe hæc res habeat, Willelmun 
quendam Sutherlandiæ Comitem ſub Alexandro III. 
vixiſſe indubia monumenta confirmant. Ab eo ad 
Joannem nunc Sutherlandiæ Comitem, perpetui fuc- 
ceſſionis ſerie, numerantur xviii Comites, & una Co- 
mitiſſa; ut multas præteream illuſtres ab eadem ſti- 
pe ductas familias: quarum pars, ut, Sutherlandi Re- 
45 de Duffus, Comarchi de Force, de Kinald, de 

inminity, de Kinſtirie, Ec. antiquum ſuum cogno- 
men retinuerunt; pars, ex prædictæ Comitiſſæ cum A- 
damo Gordonio Huntilæi Comitis filio nuptiis ortum 
trahentes, Gordonii cognomen ſunt adepti, è quibus 
ſunt Gordonii de Gordonſton, de Innergordon, Clu- 
nie, Sc. 


T. 


Aiebis ( Helias 
T Taba 4 ) 39 
Themas (Magiſter) 39. 
Thomas Clericus, 75 4. 
Tigerne, 6 b. 
Thor Longus, 6 b, 69, a. * Hic vir nobilis, & Anglus 
genere fuiſſe viderur, ac forte idem qui Thorr in Ibo 
vulgo Domespay-Book ſæpius memoratus, amp! 
mis ſuis prædiis in borealibus Angliæ 8 fis 
7 In erat exutus. : id. Tborealu 
ucatus Leodienſis topograph. pag. 348. ö 
Thoraldus nn. * 7 7 Hic Archidiaconus r 
dem exiſtimatur qui in Archidiaconatu ſucceſſorem ha* 
buit Magiſtram Andream, . v. 


Tor Archidiaconus Laodonie, 24. Tuinban 


„ — 


— 


Frinbam (Walterus de) Cancellarins Scotic, 4 bo * 


erat primò Canonicus Glaſguenſis, deinde à Roberto 
I. ad Angliæ & Galliz Reges annis 1323 & 1325 
legatus miſſus. Summus demum ab eodem Rege Sco- 
tiæ Cancellarius conſtitutus, id munus aliquamdiu ſub 
Davide II. exercuit. Quando autem eo officio ceſſe- 
rit, aut vitam finierit, haud ſatis liquet. Ad ejus cog- 
nomen quod attinet, quo neminem alium appellatum 
in noſtrorum monumentis reperio, id à vico cum ec- 
clefia parochiali de Ttein bam in Gallovidia deſum- 
ptum videtur. 


5 


Alefins (Carolus, frater Philippi Pulthri ) Francorum 

V Regis, 41. 

Valoniis (Wale. de) 28. 

Valonis 
ſive de Valoniis, pater & filius, Magni Camerarii Sco- 
tiæ munus geſſerunt, prior ſub Rege Gulielmo, po- 
ſterior ſub Alexandro II. Hie autem unicam reliquit 
filiam & heredem Chriſtianam, quæ Petro de Maulea 
nupta, eum tetris de Banevin & Panmure locupleta- 
vit, quas & eorum poſteri Barones & Comites de 
panmure ad noſtra uſque tempora tenuere. Cæterùm 
ex hac Valoniorum ſtirpe multi apud nos ſuperſtites 
ſunt, quibus vulgò Valange cognomen inditum eft : 
quanquain non deſint, qui illos ex familia de Valen- 
tia cognomen traxiſſe credant. 

Utredus filius Ferguſii, & pater Rollandi de Galweia, 
24, 77. V. Galweia. 

Ubtred Filaves ſune 6 b. V. Filaves. 


' Vinet Htoite, 6 b. V. Hite. 


Vineth, 24. | 

Vingct, 4. Hoc duoque priora unum idemque origine 
nomen videtur, & quod forte poſtea tranfiit in cogno- 
men nunc Vinget teu Wingate vocatum: quomodo 
haud pauci tum in Scotia, tum in Anglia appellati re- 
periuntur. 

Ulf, 4- 

en filins Menetbin, 16 B. 

Ifchillus filinus Ftheftan, 1 

U/f kill (Swein) 6 4 Ao 

Ulkull filius Meld, 71 4. ; 

Ulklleftiin (Will. de) 75 4. Vid. Ulkilleftun in Indice 
locorum. 

Unfranvilla, Unfranvilla, & Umfravill, antique & il- 
luſtris apud nos familiæ cognomen; ex qua orri 

Unframvilla ( Gillebertus de) 81. 

Unframvill (Gillebettus de) Conſtabularius Henrici Comi- 
tis filii Davidis I. 20 b, 22, 24, idem forte qui prior. 

Unfravill (Ingelramus de) 51. 

Unfravill, ſeu Humframdilla (Robertus de) 14. * Hoc 
cognomine Anglo-Normannico (nunc apud nos pror- 
ſus exſtincto) appellati plurimi in noſtrorum ſcriptis 
occurrunt: inter quos præcipuè eminebat Gilbertus de 

Umtravilla, qui jure uxoris ſuæ Matildis, Malcolmi 
Comitis Anguſiæ abſque liberis defuncti amitæ, eum 
Comitatum anno 1243 eſt adeptus. Ejus autem ex fi- 

lo Comite Roberto nepos Gilbertus, ob pertinaciſſi- 
mum ſuum in partes Balliolanas ſtudium ei dignitate 
ſimul & prædiis a Roberto I. eſt exutus. 

Uthredus, idem qui LHredus & Uhtredus, 

Utbredus pater Ade, 79. | 


V.. | | 
Aldevus, al. Walduns, Coſpatticii F. Comes de 


Dunbar, 22, 73. * Is obiit anno 1182. 
Walduns filius Boldewin, 5 3. 


Walkelinus filius 2 39. 


Walays (Willelmus) nunc Wallace, de Elderſlie Miles, 
Cirffos regni Scotie ac duttor exercituum ejuſdem, 43. 
Hic eſt ille incomparabilis heros, Scoticæ libertatis 
adverſus Edwardum I. Anglum aſſertor & vindex ftre- 
nuiſſimus, nullo faris elogio prædicandus. Hæc autem 
familia de Wallace 4 Wallia ortum traxiſſe creditur: 


Nominum & Cognominum IN DE 


Willelmus de) Philippi F. 28. * Hi Valonii | 


I2! 
qui enim primi hoc cognomen àpud nos ſunt adepri, 
Galleii, Gwallenſes & Wallenſes ſunt appellati: quod 
deinde vocabulum in Waleis & Walays (nunc Mal- 
lace) eſt mutatum. Hujus gentis principatum nunc 
tenet D. Thomas Wallace de Craigie Baronettus. 
Noſter autem Willelmus patrem habuit Malcolmum 
Wallace de Elderſlie, filium, ut perhibent, natu ſe- 
cundum Ricardi Wallace de Ricarton, qui poſtea ti- 
tulus ratione martimonii heredis femelle Lindeſiorum 
de Craigie in Craigie mutatus eſt. Reliquiſſe unam fi- 
liam Willelmus dicitur, quam uxorem duxit D. Wil- 
lelmus Baillie de Hoprig: unde illuſtris Bailliorum de 
Lamington familia eſt propagata. 

Walterus Cancellarius, 12; 22, 24. 

Walterus Capellanus, 39. | 144 

Walterus Clericus Rollandi Scotiz Conftabularii, 81: * Is 
idem efle Walterus videtur, qui poſtea tuit Camera- 
rius Alani Gallovidiani hujus Rollandi F. cujus ope 
demum ad Epiſcopatum Candidz Caſz anno 1209 e- 
vectus, eo in munere anno 1235 in fata deceſſit. 

Walterus Clericus Walteri Cancellarn, 24. 

Walterus Epiſcopus S. Andrea, 56, & 60. * Is Trall 
cognomine dictus, a Pontifice Rom. Clemente VII. 
cujus rum Referendarius erat, ad Epiſcopatum S. An- 
drez evectus, eam eccleſiam ad obitum ſuum, anno 
1401, non ſine laude rexit, 

Walterus Epiſcopus Brechinenſis, 62. Ei cognomen erat 
Forrefter, quo tempore obiit incertum. 

Walterus filius Alani, Dapifer Scotie, 12, 14, 22, [2 5.4 

Walterns filius Alani, Walteri N. Juſtitiarius Scotiæ, 30, 
32, 34. V. Seneſcallus. 

Walterus Seneſcallus Scotiæ, 51. * ls erat Jacobi F. A- 
lexandri N. gener Roberti I. ac pater Roberti II. 
Regum Scotorum. V. Seneſcallus. 

Walterus de Mellam, 77. 

Walthevus filius Ernobold, 44. | 7 

Wemys (David de) 5t. * Vetuſta hæc atque illuſtris 
familia genus ducere perhibetur ex filio juniore Mac- 
dufforum Comitum de Fife, nomine Joanne, qui à 
terris ſuis de Weems in eadem provincia ſibi cogno- 
mentum aſſumpſit: a quo prognati Comites de Weems, 
quo titulo nunc fruitut gentis ſuæ primicerius Jacobus 
Comes de Weems; ut alios infetioris ordinis viros ge- 
neroſos omittam, Wemios de Bogie, de Lathocker, 
de Winthank, de Cuthill- hill, Ec. 

Werenbald pater Roberti, 75 b. V. Robertus. 

Windeſoure (Matilda de) Sponſa Alani de Sandcio Claro, 
81. * Hzc Anglico genere orta, atque ab oppido de 
Windſor, ubi nunc magnificum Regum Britannorum 
palatium, cognomen accepiſſe videtur. 

WillelImits — — 47. 

Millelmus Abbas de Melros, 22. * Is a morte 8. Wal- 
thevi anno 1159, hoc cœnobium per ſpatium 11 an- 
norum ſatis prudentet gubernavit: ea vero cura depo- 
ſita anno 1170, apud Rievallem in Anglia anno 1185 
diem extremum clauſit. 

Willelmus Abbas de Strivelyn, 24. V. Strivehn. 

Willelmus Capellanus, 39. 

Millelmms Comes de Roſs, 51. V. Roſs. 


Millelmus Comes Sut herlandiæ, 51. V. Sutherlandia. 


Willelmus de Norwix, 77. 

Willelmus Epiſcopus Glaſguenſis, Cancellarins Scotiæ, 64. * 
Is filius erat Alani Lauder de Halton, ſeu Hatton, in 
Lothiana media. In ea autem eccleſia Matthzo de 
Glenduning Epiſcopo ſuffectus, ac deinde ſummus Sco- 
tiæ Cancellarius anno 1423 conſtitutus, utrumque 
munus uſque ad annum, quo obiit, 1425 feliciter ad- 
miniſtravit. 

Willelms Epiſcopus Moravienſis, 24. V. Moravicnſis. 

Millelmus Epiſcapus F. Andreæ, 53. V. Andreæ. 

Willelmas Epiſcopus S. Audreæ, cujus ſigillum exhibetur 
tab. 100. * Is de Malvoiſin, feu Malevicinus, cogno- 
minatus, primo fuit Archidiaconus S. Andreæ, poſtea 
Cancellarius Scotiæ anno 1199 creatus, eodemque ar- 
no ad ee Glaſguenſem, ac demùm anno 
1202 ad Epiſcopatum S. Andreæ evectus, cam eccle- 
ſiam per ſpatium fere 15 annorum feliciter guberna- 

h vit, 


W 
: _ 
. 


4 2 
— . 


* 2c. —— 0 -- 


4 
4 


— — 
* 


122 
vit, tandemque in palatio ſuo de Inch-murtach diem 
extremum clauſit. Hunc Willelmum Anglico gene- 
re prognatum fuiſſe veri admodum ſimile eſt: pri- 
mus enim qui hoc cognomine appellatus reperitur, 
Hugo ſciz. de Malvoiſin, Willelmum Normannum in 
Angliam eſt comitatus, ubi aut is ipſe, aut alius certe 
eodem nomine ccœœnobium Monialium apud Blythbury 
in agro Staffordienſi inſtituit, regnante apud Anglos 
Henrico I. qui fratri ſuo Willelmo Rufo anno 1087 

ſucceſſit. 

Willelmnus nepos Davidis I. 10 a, b, 14. * Poſteriore 
diplomate memoratus Willelmus filius erat Duncani II. 
qui filius fuit, fed illegitimo thoro genitus, Malcolmi 
III. Fieri autem poteſt, ut qui priore diplomate nomi- 
natur, filius fuerit Henrici IJ. Regis Angliæ, ex Ma- 
thilde Davidis J. ſorore procreatus, qui anno 1120, 


quatuor annis priuſquam David noſter rerum potiretur, 


naufragio periit. Certe Willelmus, poſtea Scotorum 


— 
1 ah _ ** az 


LOCORUM'INDEX. 


Rex (qui genuino & apud meliores Latinæ 1; 

ſcriptores uſitato vocis nepos ſenſu, Davidis I. on 
Henrico zepos fuit) hic intelligi nequit, utpote qui 

tum nondum natus, ſaltem ad teſtimonium ferendum 
eſſet ineptus. Wi 

Willelmus Rex Scottorum, Leo cognominatus, 22, 24, 2 5 
26, 28, 34. 

Willelmus filius Aldan, 75 6. 

Willelmus filius Dun, 71 a. 

Willelmus filius Ricardi, 77. 

Willelmus filius Rogeri, 81. 

Withce, 24, proprium viri nomen, in aliis chartis }j; 
ſeu Wicius dicti, * Ab eo villa ſua cum eccleſia pa- 
rochiali hoc in loco memorata nomen de Jiceſtg, 
nunc Wifon in præfectura Lanarcenſi; poſteri verò & 
jus, qui eam per plurima ſecula tenuerunt, cognomen 
accepere. 


* * 1 1 


nnn 


Locorum, quorum in Diplomatibus mentio fit, I N- 


DEX, & Explicatio. 


A. 


BIRBROTH, Aberbroth, & Abirbrothock, & 
contracte Arbroth, oppidum in Anguſia, ad o- 
ſtium fluvioli Broth, unde & loco nomen indi- 

tum: Aber enim priſca Scotorum lingua * flumi- 

nis ſignificat. Illic Rex Willelmus nobile cœnobiun 
ordinis Tyronenſis, circa annum 1 178 exſtruxit, Tab. 


477 Fl. , UL 
Abirdonenſis, five Aberdonen/is Epiſcopus. Hic titulum ac- 


cepit ab oppido, quod Aberdonia har Old Aberdeen, 


ad Done oſtium ſitum, appellatur. Ad mille paſſuum 
ab hoc diſtantiam, ad oſfium fluminis Dez ſita eſt al- 
tera Aberdonia, ova urbs vulgò nuncupata, Scotiæ 
ſeptentrionalis facile prima, amplæque præfecturæ ab 
ea nomen adeptæ caput, 60 E9 62. 

Adnaham, nunc Edaam in Teviotia, 69 4. V. Edenham. 

Aldcambus, vici & rivuli ipſum alluentis in Matcia no- 
men, 6. 

Aldeham, Aldham, prædium in Lothiana orientali ad 
Forthæ æſtuarium ſitum, 4. 

Alna, multorum in Britannia fluviorum nomen, quorum 
is in hoc diplomate memoratus, hodie Ael, ſeu All, ex 
variis lacubus in Teviotia erumpens, in amnem 'Te- 
viotum apud Ancramium decurrit, 24. 

Audreæ (Sancti) urbs. Vid. Chilrimunt. 

Angufia, Angus, Scotiæ provincia inter Fifam & Merni- 
am interjacens, 24, 56. | 

Ar, Air, fluvius in regione de Kyle, oppido præſecturæ- 
que, cujus caput eit, nomen tribuens, 36. _ 

Ardſcodyrche, nunc Ardſcecd- Inis, regiuncula in præfe- 
Etura de Arzy/c, ad mare occidentale ſita, 47. 


B. 


Almurinach, Balmerino, cœnobium ordinis Ciſtercien- 
lis, ad Tai æſtuarium in Fifa ab Alexandro II. 
tundatum, nunc domino ejus cognominis de Ephiuſton 
Reguli titulum dans, 34. | 

Balrotheri, q. d. predium Roderici, locus in Anguſia, 49. 

Balvani, Bateny, arx ad ſiniſtram fluvii Fiddich ſita, 
olim ad Duglatiios, nunc ad Willelmum Duffum, Re- 
gulum de Bracco, pertinens, e . ſuum regiuncu- 
læ circumjacenti in præfectura Banfienſi tribuens, 64. 

Banevin, Benvie, vici & eccleſiæ parochialis in Anguſia 
nomen, 28, 49. | | 

Bebban-burch, olim Bebban-byrig, q. d. urbs Bebbæ Re- 
ginæ, a Simeone Dunelmenſi nuncupata, hodie Bam- 
burrow in provincia Northymbrorum, 6 6. 


Bale, Beel, ſeu Beil, prædium in Lothiana orientali, olim 


| 


ad Dumbaros è ſtirpe Comitum de Dunbar oriundos 
ſpectans, nunc vero Reguli de Belbaven, ex Hamilto- 
niorum familia, primaria ſedes, 64. 

Berkerie, locus in Lothiana orientali, 75. 

Berwic, Berwick, nobile in Marcia oppidum ad Tuedz 
oſtium ſitum, 12. | 

Bigare, Biggar, oppidi & Baroniz nomen in præſectun 
Lanarcenſi, 62. 

Birchinſide, Birkinſyde, prædium in Lauderia regiuncul: 

præfecturæ Berwicenſis, prope ſiniſtram Lidderi flu- 
minis ripam, 22. 

Both (Capellania de) in Anguſia prope Panmore, 53. 

Bot heldene, nunc Boulden, villa cum eccleſia parochiali 
x Teviotia, haud procul a dextra fluyii Tuedæ ris 
ita, 24. 

Bothmernock (terra de) in Anguſia, q. d. tugurium Mer 
noci, ſeu Marnoci, 53 | 


* oppidum Angüfiæ, & ſedes Epiſcopalis, 51, 53 
c 62. 


Brechys (terra de) nunc Brakie in Anguſia, 53. 

Brocceſmuthe, Broxmouth, in Lothiana orientali, nunc ſe- 
des amceniſhma Ducis de Roxburgh, 4. 

Buchania, Buchan, regio partem haud modicam præſe- 
cturæ Aberdonenſis conſtituens, 34, 62. 


C. 


Adihon, Cadihon, Cad ao & Cadyou, nunc Hamil 
dicta, villa in præfectura Lanarcenſi ad ſiniſtram 
fluvii Glottæ ripam ſita, olim Regum Scottorum ce- 
leberrimum domicilium, cui tamen a Roberto J. mo- 
2 eorum conceſſo, qui ab antiquo Domini, nunc 
Duces de Hamilton, nomen ſuum impoſuerunt, 32. 
Calburne, Kelburn, prædium in Cuninghamia, regiunculs 
præfecturæ Aërenſis, ad Joannem nunc Comitem de 
Gla/gow pertinens, 79. 
Calkeburne rivuli in Lothiana orientali nomen, 75 U. 
Cambuskyneth, Cambuskenneth, nobile cœnobium, 01d! 
nis Canonicorum regularium ad ſiniſtram Forthæ 7 
pam ſitum, haud procul à Sterlino oppido à Davide 
I. anno 1147 fundatum, 45. 
Cameri, 24. 
Carncety, prædii in Anguſia nomen, 53. : 
Carnetabel, Karn-tabel-hill, mons — * in Coila pro- 
vincia, que pars eſt præfecturæ Aërenſis, 36. 
Carrick, Scotiæ regio, pars præfecturæ de Ar, 56 
Catauia & Cathane/ia, nunc Caithneſs, regio & preſe- 
ctura Scotiæ ſeptentrionalis, unde illius Comites & E- 
piſcopi titulum ſunt nacti, 51, 58, Gr. 
Chilrimunt, Kilrimunt, vetus nomen urbis & ſedis Epiſco- 


pals 


oY 


05 
pa- 
on 
e- 
Nen 


dos 
Ito» 


LOCORUM INDEX 


1s H. Andree in orientali provincie Fifenſis angulo 
— olim Fanum S. Reguli, qui oſſa Andre Apo- 
ſtoli, Pictorum primò, deinde Scotorum Patroni, il- 
Juc tranſtuliſſe dicitur, appellatum, 16 2. 
Clacmanan, oppidi & parve præfecturæ, ad boreale æ- 
ſtuarii Forthæ latus ſitæ, nomen, 34. 


Clerchetune, Clerkington, q. d. Clerici oppidum, in Lothi- 


ana orientali ad ſiniſtram amnis 'Tinz ripam fitum, 


6 b. | 
Crepedane, Cnapden (terra de) in Marcia prope Horn- 
den, 8 


Ole Knoll, nunc Knows, predium Lothian orienta- 
lis, Tine fluvio 4 dextra adjacens, unde antiqua 
familia, ad quam ſpectabat, nunc exſtincta cogno- 
men ſuum traxit, 4. | : : 

Coldingaham, Coldingbam, cella Monachorum in Marcia 
ad Prioratum Dunelmenſem pertinens, ab Edgaro 
Rege inſtituta, 6. 9 8 n 

Coldiaghamſchire, i. e. territorium ſive regiuncula de 
Colding bam, 6 5. aſs. | 

Conigham, Cunningham, regionis in ꝓræfectura de Air 
nomen, 79. ; 

Crameſmuthe, ſeu Crameſmude. * Hunc locum, cujus ho- 
die ſitus ignoratur, in Marcia fuiſſe veriſimile eſt: in 
ea enim provincia ejuſdem nominis veſtigia in predus 
de Crameſtow & Cramesknow prope oppidum de Duns 
manifeſte ſe oſtendunt, 6 8. 

Croidoune, Croydon, oppidum Angliz in præfectura Sur- 
reienſi, 66. 

Croſwaldef, 77. q. d. Crux Waldevi. Ejus ſitus incertus. 

Cultran, Coutra, prædium in boreali parte provinciæ Fi- 
fenſis, prope ccœnobium de Balmurinach jacens, 34. 

Cumbria, Cumberland, regio Angliæ ſeptentrionalis, olim 
ad Reges Scottorum pertinens, 24. 

Cuprum, Cowper, primarium Fifæ oppidum, quod ab E- 
dino fluvio ad ſmiſtram alluitur, 60. Eft & aliud Cu- 
prom, oppidum Anguſiæ, opulento olim cœnobio a 
Malcolmo IV. anno 1164 inſtituto clarum. 


D. 


Alketh, Dalkeith, amcœna villa in Lothiana media 
inter duos fluvios Eſcas dictos ſita, olim ad Du- 
glaſhos Comites de Morton, nunc ad Ducem Bucclu- 
chie, qui magnificum ibi habet palatium, pertinens, 60. 
Dernewic, Dernick, prædium in Teviotia, ad dextram 
fluvii Tuedæ ripam prope cœnobium Melroſſenſe fi- 
ae he « ; Wt 

Diencia, Comitatus in Delphinatu Galliz provincia no- 
men, ab oppido Dea, Die, appellatum; unde & Epiſco- 
patus Dienſis dictus, qui nunc Epiſcopatui Valenti- 
nenſi in eadem provincia eſt conjunctus, 68. 

Drumſergorth, Drumſbargard, baronia olim in præfectu- 
ra Lanarcenſi, cujus nomen, ut quidam affirmant, nunc 
in Cambuſlang mutatum eſt, 58. 

Drumlangrig, Drumlanrick, ſedes Ducum de Ouzensber- 
„ in regione de Nithſdale (ad dextram fluvii Nithi 
_ , quibus olim Baronis, nunc Comitis titulum 

t, 66. 

Dunbar, oppidum Lothianæ orientalis, unde antiquiſſimi 
Comites Dunbari & Marciz cognomen titulumque ſi- 
bi adoptärunt, 14, 24, Sc. 

Dundaf regiunculæ nomen, in præſectura Sterlinenſi, ti- 
tulum Domini dans principi Gramorum familiæ, quam 
nune retinet Dux Montiſroſanus, 30. | 
undas, prædium in Lothiana occidentali, unde vetuſta 
Dundaſſiorum de eodem familia cognomen ſibi aſſum- 
Pit: e qua ſtirpe orti Dundaſſu de Fingask, de Arni- 
on, de Manner, de Dudding ſton, de Philpſton, Ec. 73. 

Dunde, Dundee, celebre oppidum in Angulia ad Tai æ- 
ſtuarium ſitum: unde & viro cuidam generoſo Ra- 
dulpho de Dundee cognomen olim erat inditum, 


p23 49. by | 
=, — | x 5% | nomen, prope Tor-duſ in pro- 


Dunehnum & Dunelmis, Durham, celebris Angliæ urbs 


& ſedes Epiſcopalis, præſecturæ, que inde Epiſcopatus | 


123 


eſt dicta, caput : ubi olim nobilis erat Prioratus S. 
Cuthberto ſacer, multis donariis a Scottorum Regibug 
locupletatus, 6, 10 6, 20, 4, b. 1 

Dunfermelyn, Dumfermling, oppidum Fiſt, quarto a Por- 
tu Reginæ, vulgo .Oncensferry, lapide ficum, ubi ce- 
leberrimum olim Benedictini ordinis cœnobium, 4 
Malcolmo III. inchoatum, ab Alexandto I. ejus filio ab- 
ſolutum; multorum Scotiæ Regum ſepulchtis, & Ca- 
roli I. natalibus clarum, 16 a, Oc. 

Dunkeldenſis Epiſcopatus, ab oppido de Dunkeld in præ- 
fectura Perthenſi nomen adeprus, 16 5, 24 


E, 


Denham, al. Adnaham, nunc Ednam, vicus cum ec- 

cleſia parochiali in Teviotia ad fluvium Edenum 

ſitus, unde & loco nomen: quid enim Edeahain, ni- 
ſi domicilium ad amnem Kden ? 24, 69 b. 

Ederham, nunc contracte Edram ſeu Edrom, vici & ec- 
cleſiæ parochialis in Marcia nomen, 71 4, 6. 

Earington, prædium in Marcia, olim ad Lauderos de 
Baſs pertinens, 64. 

Edinburg, Edinburgb, urbs Scotiz primaria, in Lothiana 
media ſita, 24, 53, 56. 

Eilande, Hilend, prædium in Marcia, ſeu præfectura Ber- 
vicenſi, 6 5. 

Eitune, Ayton, vicus cum eccleſia parochiali in Marcia, 
ad Ayum tive Ay fluvium: unde & locus nomen, e- 
juſdemque olim poſſeſſores cognomen acceperunt : & 
quibus orti ſunt Aytoni de Nether-Dunmuir, poſtea 
Ayton nuncupato: item Comarchi de Iuchdaruy, de 
Kinnaldie, Et. 6 

Eldune, Heeldon, prædium Teviotiæ prope cornobium 
Melroſſenſe, 7 mons triceps, vulgo Hecidon- hill, lon- 
ge conſpiciendus, imminet, 14, 18. 

Erchildon, nunc Erfilton, vicus Marciæ cum eccleſia pa- 
rochiali, ad ſiniſtram Lidderi ripam, Thomæ Lermon- 
til, Rymeri vulgò dicti, qui tempore Alexandri 1. 
futurorum præſcientià inſignis habebatur, cujulque va- 
ticinia adhuc circumferuntur, natalibus clarus, 14. 

Ergadia, ampla Scotiæ regio, nunc Argyle dicta, 47. 


F. 


Arndun, Ju in Marcia, nunc Fairnyſide dicti, no- 
men, 6. 

Fetherteviot, Forteviot, vicus cum eccleſia patochiali in 
Strathiernia, quæ pars eſt præfecturæ Perthenſis, ſi- 
tus: olim Scotorum Regum habitatione, cujus tamen 
nulla nunc ſuperſunt veſtigia, celeberrimus Fi 5. 

Fif, Fife, ampla Scotiæ provincia æſtuariis Forthæ & 
Tai interjacens, 34. | 

Fag he, Fuge, ecclehia parochialis in Marcia, quam Go— 
ipatricius Comes de Dumbar cœnobio Calſonenſi con- 
ceſſit, 24. | 

Forth, celebris fluminis & æſtuarii Fifam a Lothiana di- 
ſterminantis nomen, 24. | 

Forephare, Forfar, oppidum Anguſiæ, ubi illius regionis, 
inde prefecture Fortarenſis dictæ, conventus juridici 
aguntur, 34. | 

Fjtkill, baroniæ Fifenſis nomen, ad Levinum amncm, 
quæ nunc baronia de Loe vocatur, 60. 


G. 
Fr Galla- water, fluvius, qui ex montibus Lo- 
thianæ mediæ originem ducens, poſt aliquot mil- 
liarium curſum, flumen Tuedam apud Galla-ſbiels in 
præfectura Selkirkenſi ſubir, 14. 

Galtunſbalech, Gattouns-haugh, planities prope Gattoun- 
fide in Teviotia, 14. 

Galtuneſſide, Gattona-fide, prædium Teviotiæ prope cor- 
nobium Melroſſenſe, 14. 

Galweia, & Galwethia, Galloway, ampliſſima Scotiæ regio, 
in duas nunc pretecturas diviſa, quarum altera de ig- 
ton, altera de Kircudbright (Seneſcallatus five Steware 
try vulgò dicta) nuncupantur, 24. 

7 | , Gakweiens 


| WY * 22 
— — 


= - — — 
* * > = — — - 2 
95 — — — —— — oi " i 
þ = EE . rr , 


124 LOCORUM INDE X 


Galweienſes. V. priorem Indicem. 

Gleſcu, Glaſgow, celebris Scotiæ urbs, ac ſedes Epiſco- 
porum & Archiepiſcoporum inde titulum ducentium, 
ad fluvium Glottam, nunc Clyde, in præfectura Lanat- 
cenſi, fita, 22, 24, Ec. 

Gretquerqu, prædii in Galweia, ſeu Galwethia nomen, 
34. 


H. 


Adintune, Hadington, oppidum Lothianæ orientalis 
caput, unde & ca pretectura Conſtabulariatus de 
Ha: gion nuncupatur, 16 a, b, 24. 

Hadintunſchir, regiuncula five diſtrictus ad id oppidum 
ſpectans, 16 a & 6. 

Hardiggaſtbora, Hardingthorn, prædium Angliz, prope 
oppidum Northamtonam, in Comitatu ejuſdem nomi- 
nis, quem David, tum Princeps Cumbriæ, poſtea Sco- 
tiæ Rex eo nomine I. ante obitum fratris ſui Alexan- 
dri I. poſſidebat, 24. 

Hatheruuick, Hatherwick, prædii in Lothiana orientali 
nomen, 4. 

Hawyke, Hawick, opidum Teviotiæ, 66. 

Hermaneftun, Herdmanſton, vel Hermiſton, villa Lothia- 
nz orientalis, 75 b. 

Heſtoudsſham, antiquis Geographis Axelodunum ſeu Uxc- 
lodunum, Bedæ & recentionbus Hagulſtadium, hodie 
Hexham; nimis contracte pro Hextolds-ham, q. d. do- 
micilium ad fluviolum Hextold. Eſt autem vicus Nor- 
thumbriæ ad dextram Tinæ fluminis ripam ſitus, no- 
bili olim cœnobio Canonicorum regularium, a Tho- 
ma Eboracenſi Archiepiſcopo ibidem anno 1113 ex- 
ſtructo, celeberrimus, 20 6. 

Hom, Home vel Hume, vici & eccleſiæ parochialis in 
Marcia nomen, unde illuſtris Humiorum familia cog- 
nomen accepit, 14. 

Horevordane, Horwardan, nunc Hornden, eccleſia olim 
parochialis in Marcia, nunc vero eccleſiæ de Ladyskirk 
adnexa, 8, 10 4. 


— 


] Eddeward, nunc Fedburgh, oppidi & conobii Cano- 
nicotum regularium ibi a Davide I. fundati in Te- 

viotia nomen, 20, 22, 24. | 

Iaverwyck, Inaerwcek, baronia in Conſtabularia de Ha- 
dington, ita enim nominatur Lothiana orientalis, 56. 


R. 

K 24. Carſach, Caris, ſeu Cars, priſca Sco- 
torum lingua, locum humidum ſeu paludoſum 
denotat : unde vitioſa pronunciatione Kers, ſeu 
Kerſe, regiuncularum aliquot in Scotia nomen ta- 
ctum; quarum una Kers de Stirling, 62. altera Kers 
de Falkirk, utraque in pretectura Sterlinenſi; ter- 
tia, & cæteris amplior, Kers de Gowrie in præ fectu- 

ra Perthenſi. | 
Kelcho, Kelchou & Calchou, nunc Kelſo, elegans Tevio- 
tiæ oppidulum, ad ſiniſtram Tuedæ ripam, ubi David 


I. anno 1125, opulentum canobium ordinis 'Tyro- 
nenſis inſtituit, 2.4. 


Kers, 62. V. — 


Keth, Keith, prædium in Lothiana orientali, unde nobi- 
liſſima Kethorum familia cognomen adepta eſt, 24. 
 Knkbutho, ſeu Kirkbutbo, nunc Kilbocho, prædii & ec- 
cleliz parochialis in Tuedia nomen, 68. 

Kykeunya, Kilwinning, q. d. Cella S. Winnini, oppidum 
& Monaſterium ordinis Tyronenſis ab Hugone de 
Morevilla Conſtabulario Scotiæ fundatum, 79. 


L. 


1 Amberlauwe, Lammer- Law, mons excelſus Marciæ 
— inter montes, qui Lammermuir dicuntur, ſitus, 81. 


Lannarch, Lanark, oppidum Glottiæ primarium, pre- | 


fecturæ inde Lanarcenſi dictæ dans nomen, 24. 


| 
N Eithanefthyrn, nunc contractè Nentborn, vici & &. 


Laodonia, al. Lothiana, Lothian, ampla & fertilis gc. 
tiæ regio, in tres præfecturas dirempta, Limmuchenſen 
Edinburgenſem & Hadintonenſem, aliter Lothianam dc. 
cidentalem, mediam & orientalem appellatas, $; 

Laftalrig, Reftalrig, vulgo Leftarick, vicus { 
mediæ, uno lapide ab Edinburgo diſtans, 26, 

Langild, rivuli inter montes Lamyriosin Marcia nomen, g; 

Leder, nunc Lider, fluvius Marcie, regiunculæ Lauch. 
dale dictæ nomen tribuens, 14. 

Levenax, Lennox, quæ nunc preteCtura Britannodunes. 
ſis ſeu Dumbarton ſbire,* Scotiæ provincia, ad lay 
boreale æſtuarii Glottæ ſita, cui amms Levinus e lan 
Lomundo prorumpens, & Britannodunum oppidun 
præfecturæ primarium alluens, nomen tribuit. Ar. 
quus autem Comitatus de Levenax, non ſoluùm tory, 

hanc regionem, ſed & haud modicam præfecture Ste. 
linenſis partem continebat, $1. 

Leggardeſwide, Ligert-wood, vici & eccleſiæ parochiili 
in Marcia nomen, 22. | 

Leſinagu, Leſinahago, q. d. domus Si Mabuti, vicus & 
eceleſia parochialis in præſectura Lanarcenſi, 24. 

Leuchmure (terra de) in Anguſia prædium, 34. 

Lilleſclibe, Lillieſlief, & contracte Lilly, vici & eccleſu 
parochialis in Teviotia nomen, 24. 

Lintunrutheric, q. d. Linton Rutheri vel Roderici. * Du 


ſunt eodem nomine de Linton apud nos eccleſiæ pw | 3 
rochiales, altera in Tuedia, altera vero, de qua in hoc 


diplomate agitur, in Teviotia ſitæ, 24. 


Lochlevin, amplus in præfectura Kinroſſenſi lacus, in c- : 


jus medio inſula, olim monachorum, qui Keledei voce 
bantur, domicilium, 12. * Ex hoc autem lacu proruns 
pit fluvius Levinus, ab eo qui præfecturam Brita 
nodunenſem interlecat diverſus, qui multa Fitz log 


prætervectus, in æſtuarium Forthe ad ejuſdem non- 


nis oppidum aquas ſuas devolvit. 
Louc hau, Loch-ow, lacus Argatheliæ, agro contermino 
fluvioque Aw è lacu erumpenti dans nomen, 47, 


Lumeſdene, Lumiſden, prædii in Marcia nomen, unde ſ- : 
milia antiqua ejus olim poſſeſſor cognomen fibi a+ 
ſcivit: ex qua adhuc ſuperſunt Lumiſdeni de In, BR 


Gellie, de Cuſhney, de Stravithy, c. 6. 
M * 


M 


familia cognomen accepit, 24. | 
Malcarvaſtun, Mackerfton, prædium & eccleſia parocts 
alis Teviotiæ, 24. 
Marr, ampla Scotiæ ſeptentrionalis regio, prefecture 
Aberdonenſis partem haud exiguam conſtituens, 5 
Mau belyn, Mauchlin, . vicus cum eccleſia parochiali i 
prætectura de Air, primogenito filio Comitis de Lu 
don dans titulum, 36. 


Melros, Mclroſs, nobile in Teviotia monaſterium ordins 
Ciſtercientis, a Davide I. anno 1136, vel fundatul, 


vel reſtitutum, 14, 18, 36. 


Mentet h, Menteith, regiuncula præfecturæ Perthenſis, - : 


Auvio Teith, qui eam interſecat, nomen ducens, 56, 


Middetham, Middle-bam, & contracte Midlam, pred : | 


in Teviotia ad Alnam fluvium ſitum, 24. 
Malle & Molla, Mow, eccleſiæ olim parochialis in Tr 
viotia nomen, 22. | 
Monoch, Mannock, prædium in præſectura Aèrenſi, 3 
Mosburne, Mosburn, rivuli inter montes Lamynos ® 

Marcia nomen, 81. Sy 
Munymuske, Monimusk, vicus cum eccleſia parochial u 


præfectura Aberdonenſi, ad Donam fluvium fr 


58. 
N. 


cleſiæ parochialis in Marcia nomen, 244. 
Neobothle, Newbottle, cœnobium Ciſtercienſis ordini: ” 
Lothiana media à Davide I. fundatum, nunc 
onis de Lothian præcipua ſedes, 24, [. 25. 


Nele. 


Accuſevel, Maxwell, terra & eccleſia olim p- Wn 
chialis in Teviotia, unde illuſtris Maxwellom 


oo 


R 


Neſebet:, Nisbet, prædii in Marcia nomen, unde Niſ- 
betis, claræ apud nos familiæ, attributum cognomen, 


G | | N 
Mela, idem fortè quod nunc Norham, oppidum Nor- 
thumbriæ prope Tuedam fluvium, 6 b. 
Northamtunia, Northamton, urbs Angliæ, præfecturæ, cu- 
jus caput eſt, dans nomen, 24. | 
Northumberlandia, Northumberland, Angliæ ad Boream 
regio, olim ſub ditione Regum Scotorum, 20 4. 
Novum caftrum, Newcaſtle, celebris Angliæ urbs ad Ti- 
nam flumen ſita, Northumbriæ caput, 20 #4. 


P. 


TY Annomor, Panmort; Panmure, vicus & predium in 

Anguſia, titulum 24 principi Mauliorum fa- 

miliæ præbens, 28. | 
Pebles, Peblis, Peebles, primatium Tuediæ oppidum, præ- 
fecturæ fic dictæ dans nomen, 16 b. 

Pert & Perth, quæ & St. Fohns-town dicta, celebris, 
in ejus * meditullio ſita, Scotiæ urbs, præfecturæ 
P „cujus caput eſt, nomen tribuens, 16 B, 


2. 

HER Prendergeſt, prædium Matciz ad Aium fluvi- 
um: unde cognomen familiz, ejuſdem olim poſſeſſo- 
ri, manc rend temporis injurid ad paucos redactæ, in- 

ditum, 6 4. 

Prefterbridge, Prieftbridge, locus Teviotiæ in tettitorio de 
Spronfton ſitus, 24. 

R. 

Avedend, & Ravendena; Neuen, prædium ad dex- 

tram Tuedæ ripam in Teviotia ſitum, antiquæ fa- 
miliz, cujus olim dominium erat, nunc vero exſtinctæ, 
cognomen tribuens, 24. 

Regnintun, Renton, predium Matciz, unde qui id olim 
— fbi cognomen ſumpſere, ex quibus orti 

entonii de Billy, de Lamerton; de 22 le, &c. 6. 

Rievall, i. e. vallis quam fluvius Rie interfluit, nunc Ri- 
vaulx, contractè Rivas, preclarum ordinis Ciſtercienſis 
cenobium, a Waltero de Eſpec in agro Eboracenſi an- 

| no 1132 fundatum, 18 5. 

Rinfriv, Renfrew, oppidum ad ſiniſtram Glottæ fluminis 
ripam, præfecturæ cujus caput eſt nomen attribuens, 


24. 

Riftun, Refion, ptædium Matciz ad Aium fluvium ſitum, 
nunc in Faft & Neſt-Reſton diviſum, 6. 

Rokesburg, Roxburgh, arcis & oppidi (utriuſque nunc 
du) in Teviotia nomen; unde præfectura appella- 
tionem, & Kerrorum familiæ princeps Ducis titulum 
eſt 2 22, 24. 

Raſſeve, Roffith, arcis & prædii in Fifa ad Forthæ æſtua- 
rium, 17 procul à portu Regine | Qucensferry] 
nomen, [ 25. 

 Roualeyn, Rouallan, Baroniæ in præfect. Atrenſi nomen, 
olim Cuminiorum, poſtea Mororum ab eo titulum ca- 
pientium, patrimonium, 79. 


8. 


Anti Andree urbs, Saint Andrews, celebre oppidum 
in orientali Fife angulo ſitum, in quo rincipes 
Scotorum Epiſcopi & Archiepiſcopi ſedem ſuam ha- 
buere. V. Chilrimunt. 
Sante Crucis monaſterium, cœnobium Canonicorum re- 
gularium ordinis D. Auguſtini prope Edinburgum, à 
vide I. anno 1128 inſtitutum; ubi nunc magnificum 
palatium, poſtremis Scotorum Regibus gratiſſima, & 
m paucis Britannicarum memorabilis ſedes, 62. 
attereia, Sautry, ſeu Saltry, vicus Angliæ in præfectura 


untingtonenſi, ubi Simon de Santo Licio Comes 


1 


| 


LOCORUM INDEX. 125 


Northampton nobile ccendbium ordinis Ciſtercienſis, 
anno 1147, exſtruxit, 39. | : 

Srurbale, Scomgal, prædium̃ in Lothiana orientali, æſtua- 
rio Forthæ imminens ; 4 quo cognomen traxit familia 
Scugallorum de eodem, unde ortus vir pietate inſignis 
Patricius Scowg4/- qui Prefulatum Abetdonenſem tem- 

re Catoli II. magna cum laude geſſit, paterque fuit 
Henrici Scowgal S. Theologiæ in Regia que ibi- 
dem eſt Academia Profeſſoris, ob eximias animi do- 
tes, ſingularem in primis vite ſanctimoniam, vel 
priſcis religionis Chriſtiane ſatoribus connumeran= 
di, 4. | | | 

Shen, id eſt Scon, vel Soon, nobile canobium ordinis 
D. Auguſtini, ad ſiniſtram Tai ripam, mille paſſus ſu- 
pra Perthum, ab Alexandro I. conſtitutum, ubi Re- 
ges Scottorum inaugurari ſoliti, 30. ES 

„ Selkirk; oppidum in regione Foreſſia vulgò 
dicta, præfecturæ —_ caput eſt) nomen, & titu- 
lum Comitis Carolo Ducis Hamiltoniæ patruo tri- 
buens, 14, 24, 66. | f 

Sempriz, idem quod nunc Sempring, in Marcia, prædii & 
eccleſiæ parochialis nomen, 24. ; 

Sproſtona, Sprouſton, vicus cum eccleſia parochiali ad 
dextram Tuedæ fluminis ripam in Teviotia fitus, 24. 

Strathcarun, i. e. vallis, quam fluvius Carron, in præ- 
fectura Sterlinenſi, interluit, 34: 

Stratheryne, Strathern, ſeu Strath- lern, regiuncula præ- 
fecturæ Perthenſis, cui Iernus fluvius, è lacu cognomi- 
ne vulgò Loch- Ern etumpens, dat nomen, 51. 

Strivelin, Striveling vel Stirling, oppidum ad dextram 
Forthæ _ ſirum, prefecture, cujus caput eſt, dans 
nomen, 28. 

Sutherlandia, Sutherland, regio Scotiæ ſeptenttionalis, 
Roſſiæ, Strathnaverniæ & Cathaneſiæ confinis: unde 
illuſtris Sutherlandiorum familia cognomen, illiuſque 
per multa retro ſecula princeps Comitis titulum ſibi 
adſciverunt, 51. | 

Swintun & Swintona, Swinton, prædium Matciz : unde 
petveruſtz Swintonorum de eodem familiæ cognomen 
eſt tributum, 6%, 8 b, c, 10 b. 

Swinewde, Swinewood, locus iti eadem regione, 6 4. 


S's 
Tate, Tueda, Tweed, fluvius Scotiæ notiſſimus, 


| eam ex inferiore parte ab Anglia dirimens, 14. 

Tiningebam, Tinningham, prædium in Lothiana orienta- 
th ubi Comites de Hadington amcoenifſimam ſedem ha- 

dent, 4. 

Torpheichyn, Torphic hen, oppidulum & domus religioſa, 
ad Fratres 2 enim nominabantur) Hoſpitalis 8. Jo- 
Hannis de Hieruſalem pertinens, è quibus qui cæteris 
præerant Præceptores erant appellati: quorum ulti- 
mus Jacobus Sandilandius de Calder, una cum terris 
& poſſeſſionibus, titulum Reguli de Torphichen eſt ad- 
eptus; quo honore ex eodem ſanguine genitus Ja- 
cobus Sandilandius nunc fruitur. 

Travequair, Traquair, prædium in præfectura de Peebles- 
unde, ex Stuartorum Conutum Buchaniæ ſtirpe oriun- 
dus, Joannes Comitis dignatione eſt honeſtatus anno 
1633, qua & ejus ex filio nepos Carolus Stuartus nunc 
potitur, 14. | 

Traverlen, nunc Crailin, ſea Crellin, vici & eccleſiz pa- 
rochialis in Teviotia nomen, ubi Reguli de Cranſton 

præcipuam ſuam ſedem habent, 24. 

Twededale, Tweddale, regio a flumine Tueda, quod ſupe- 
riore ſai parte eam mediam intetſecat, denominata, 
24. 


7 Comes, Comte de Valentinois : eo titulo 


inter alios gaudebat Franciſcus Delphinus. Vien- 
nenfis, poſtea Francorum eo nomine II. Rex: eſt 
11 autem 


e 2 


—— OE IS - 


—— — r 


6 K ĩ˙ ͤ —— — 


—— 


— 


— * 


- 


ae 


* 


6 12 2EIE —— 


—x 


_ -- 
- * 
* — — 
n 
— —ͤ— 


- 
— a Lone «To 


126 


autem ductus ab oppido Valentia, que & ſedes Epi- 
ſcopalis, in Delphinatu Galliæ provincia, 68. 


Viennenſis, de Vienne & Viennois: eo titulo honoratur 


regni Galliz heres, Delphinus Viennenſis a Vienna 
provinciæ Delphinatus dictæ urbe deſignatus, 68. 

Ulkilletun, q. d. Ulkilli oppidum, nunc contractè. Uxton, 
in Lauderia Marcie regiuncula, 75 4. 


— 


* 


LOCORUM INDEX 


W. 


Hitelawa, Whitelaw, prædium Teviotiæ, in ter- 
torio de Bonden, ad radicem montis excelf 
Whitelaw-bill vulgò dicti, fitum, 24. 
Whhitemere, Whitemure, prædium itidem Teviotia in eo- 
dem territorio ſitum, 24. 


F 


g Corrigenda 


P AG. 1. lin. 18, pro quæ lege qui. 
2. J. x3, pro quæ lege quo. 

6, J. 32, poſt poteſtate adde libro. 

id. I. 41, pro MXCIII. lege MXCIV. 

Ibid. I. penult. lege exiſtant. : 

7. in Notis l. 9, poſt amni adde conterminus. 

8. J. 42, pro facile lege facile. 

Ii. in Notis, I. alt. Adde At hanc, quam poſt Volaterranuni & 
Gruterum Van Dalius Juſtino inſcriptionem affingit, commen- 
titiam eſſe monſtravit vir doctiſſimus Joan. Antonius Urſatus, 
in notis ſuis ad Sertorii Urſati Marmora erudita, nuper, i. e. 
anno 1719, Patavii editis, Epiſt. vii. pag. 154 & 162 ſeqq. 

15. I. 12, lege ponitur. 2 

18. n Noris, I. 10, pro alii lege alio. 

19. J. 3, poſt Godrico adde electum. 

22, 75 pro quòd lege quod. . 

wid: I. 2, poſt patentes adde (,) 

24.4. 40, pro quod lege quod. 

28. in Notis, I. 9, pro theſauro lege theſaurum. 

29. J. 11, ou aliorum lege aliarum. 

37. J. 14, lege adulterinatum. 

40. in Notis, I. 7, pro Idibus lege vii. Idus. 

53+ J. 19, poſt ſceptrum adde dextra. 

62. |. 45, pro hac lege hoc. 

70. J. 30, lege cudebantur. 

73. in Notis, I. 7, poſt Britanniæ adde unione. 

75. in Notis, I. 12, pro 133633, [ ad quam quidem ſummam tos 
libre, ex Anglicana computandi ratione, que 12. tantum uncias 
unicuique libre ineſſe conſtumt, excreviſſent : at cum morem Sco- 
ricanum hic ſervatum oportebat, quo 16 unciæ ſingulis libris at- 
tribuuntur, ] legendum 178177. 

76. l. 23, pro augeant lege augerent. 

Bid. J. 47, pro ſuis lege ſuos. 
77. l. 42, lege etiam carior. 
83. J. 34, poſt le dele ad. 

1hid. 30, poſt quæ adde ſumma. 
84. in Notis l. penult. pro quater lege quatuor. 


| Traite hiflorique du chef de S. 


& Addenda. | 


Pag. 85. I. 12, lege ſuperirint. 
Ibid. l. 15 1 —— 
87. l. 29, pro ounia lege omnes. ' 
109. col. 2, l. penult. pro filius, lege ejus ex filio Roberto nepog 
116. in voce Loudun, I. 3, pro Lanarcenſi, lege Acrenſi. 
117. in voce Moravienſis, I. 1, pro 1171, lege 1162. 
122. col. 2. poſt Cambustyneth, &c. adde Cambuſneit han, Cam - 
net han, eccleſiæ parochialis in præfect. Lanarcenſi nomen, 24. 
Pag. denique 68. ubi de nummis grandiuſculis five Medallis Scoticis gi - 
tur, inſerendum (f id maturius teſciviſſem) erat, quod de eii- 
mio ejus generis numiſmate ab Jacobo noſtro III. percuſſo haber 
Carolus du Freſne Dom. du Cange, in libello, cui nomen dedit, 
ean Baptiſte (quod ille in ec- 
cleſia Ambianenſi exſtare contendit) in quo de numiſmate ſu- 
— illi eccleſiæ jam olim donato, ibique adhuc cuſtodito, 
æc ſcribit, pag. 127 & 128. © Je me perſuade auſſi, que 
cette grande Medaille d' or, de deux pouces & un tiers de 
« diametre, qui eſt attachee au couvercle du Reliquaire, eſt une 
* marque de la devotion, fi non de Jacques troifieme du nom 
„% Roy d Eſcoſſe, du moins de quelque particulier, qui en auroit 
. « fait preſent, Elle a d'un coſte a demy-relief un Roy fans 
© barbe, avec de longs cheveux, aſſis en un throne royal, te- 
© nant d'une main une epte niic, & de Paurre un eſcu des ar. 
© mes d*Eſcofſe: au rond du pavillon qui couvre le throne eſt 
« ecrit, en lettres Gottiques, IN MI DEFFEN, & au deſſus 


| & du pavillon, VILLA BERWICI. A Pentour de la medail- 


« Jecſt cette Inſcription auſſi en lettres Gottiques, MONETA 
« NOVA JACOBI TIERTII DEL GRATIA REGIS SCOTIA. 
De Vautre coſte eſt 1I'lmage de Saint Andre Patron du Roy- 
aume d'Eſcofle, debout avec ſa croix 3 a. Fentour ſont ces 
„ mots, SALVVM FAC POPVLVM TVVM DOMINE. 
Cette piece peſe environ fix ou ſept Piſtoles, & peut avoir 
« ſervy de monnoye.” Hæc in quadam epiſtola ad Jacobun 
noſtrum Anderſonum perſcribenda duxit ampliſſimus juxta at- 
que eruditiſſimus vir Joan, Anſtis, Fecialium apud Anglos pris: 
ceps, 23 Marti 1723. 


5 | E: 
Ly . 7 22 / / nh 


_ 


ine 


* 


re 


e 


3 
"0 - 


7 


RIS FN TOE OSS OH 1 TEE pt ET — 

- 4 St * n EMS” 

6 a ® ina * * 5 TP 
, 0 <4 8 +S «4 


„ ee WI res. = oft P 
1 * 
9 
1 


r N IHE RR 2. „ 


— i OW, 


j 
U 


A RO OE EE TOI RE we N - Fr 1 < 8; Ko 
* - 23G 1 RIES 5 * 3 * 7 f * "3 ts fg. N 9 A 3 ae wy 
- * * 


== 5 


22 Oe "FU 
E go A ſſiꝰ requ · al lub Tonſtanſ herechrarx 


rex ſcorde deli in demoſina Seo curhbir & ſuuſ ſrurrubs linge 


ham · Ill ch. Seuehale. Cnolle. hacheruuieh. de Broceeſmuche 


oe ſerumiũ qd᷑ nde habur Elan pb. & hee dali m tali quan. 
cia cit faca Nõca. quale unquã melia habur ſet᷑ Carbbrur. : 


abilliC de qby renee ſuaſ elemoſinat . Er hoc dai pmerpſo. & 
FPanma pacri mei. p frib men · cp ttxoꝛe mea. p mfan 
cabs mer. fr qm̃ uolm qa iſtu] donũ ſtabile eec-ſev curhbro. 
fect qc fr ma Geller! Qui aut iſtub uolueric deftruere.ult 
miniſtriſ ſeĩ cuchbri aliqd inde auferre⸗- — di. 


& ſci Cudba. & meã: habeac am. cee qun — ru SHE 


wer ad Al 
7 5 * ＋ FF 


= 


PR 


= 
ny 


2» 0" 


> 


* 


7 | WW. 5 
IT; 1 


%« 


. 2 inn * ** 


eee 


- . 8 „ 
e „ r 


73 nm TR 
e = 
8 1 


DUNEC ANI REG 


GMO 22222 ee Film.) Hegg. eee 
& conſlans , Tee Nt: } J. ltr Wilt 11: 22 


lee 47 e ( nh Fe, to A M115 Jeers thr 1/1.) 


22 Lningh am. H Tee, ouchal Cnollh Le. 
2 nh / we 2 TOC , ia, eee, 0 eee Ul 11th ht - 
lint N 22 22 Ly 222 „He, hoc wills tht Hl, guilantia 2 
Jac et Jon. gralem gigen, 101 lorem hal nt Janis 22 - 
Artis al tes 6. gui, (len M118 Je. 2 Yeree nan He, hor Gl. a 
Pro muy 72 64 FOTO eee, usb, 4 mo ll ” 7 2 Fe,, 11041 
22 {P10 UAOT CINCH. Va JO — 11h mnt) {1 c Prone rol 
guod Saud [Donum Sable . if  Jancto Cirth e 7 2 755 E 4 
fete, mu con 22 22 (117 22 Ol 2 15 , 2 

rel, MN 22 . Jan! Culhl ori 22 td 1114 aur r Hal 
dckonce It ot Jae, Cu, , ot num haleat.. An 6 


FS /) 1 Je . / 
e ;- Chl. fee be way 
(loo ard 2 Lad, 2 I] 


"ie 
| [ VMlalcolum! ＋ 
Her 72 
CV, p11 J, Ve 
Mo Jeu, vibe, 6 
pe 2 pl Oo cllolll 
| LW : 


4 


— 
— — 


J 


| 
] 


ren * 


& 


%%ͤ 


#1 


of, 02", 


Dal, anni 


Cas 1 rex ſcorcoz,, Ori- ſuil homitube ſcoctciſ &angut Aalure. Iciaciſ qa ecd do melemoſmam 
deo orrtporenxi &. Sc Luchbro do meo - @gcely dunelrnft æ mona chiſ meade eceta do ſeruierrcib; 
&nppeaul ſerururu x anmmab, parriſ mei &marril meg. pAluce coꝛpoꝛiſ mer æAnunę mee 
ccm meoꝛ: & ſororũ meart . &pomib; anceceſſor i & {ucceſſonb. Ne. manſione de 


g 1 0 ol dngaya . c ta mankone/ Ha (ubſcripraſ manſtoneſ -{at \ t>camb- LameſdeneReq- 


, 


mncun Naßhun. Swwelbe 'farndun/ Cram AA Cre Frenegeſt \CrameſmuSe,, har ſup 
repeal mandtoueſ Scebo deo & Sed p̃biẽto æmonachiſ e cũ onto; crit. Glut. æ aqui & 


= | celoneic. afraeruril NAULL , & orntb; cſuercudruub, quę permene adphic mt wee? af 
prœr vi etl habute qeraf & ſouidaſ (dm wolunrar® u og. mꝑpecuũ lie; difponendaC. 


LDguadent 
DOE” 

ag rex GE Onith; reh ful ſcorn aangli Hales; San me-abehcanonCuemii peetf” Sep M arip apus 
Colhngahs- F quis deticano addilaude & ad mei pace gneea. omtb; &accepra honorable eftadunplem. CV eqv 
ed? xckz fup alrare obralli un dorerm · adonaur willa wor, Scan EounkiTiellf baba tba. ger wp peru 
haben dn ab ou calapma.. £aduolumrare oonachow Sei CorhBFRT1 difponendd'. pammaby pacriſ marr meg 
&palure amme in æfrum & ſororũ mearit. Yonaw ena monadnC i. anunalid ad reflu randy LT ecard 
zerra . Veftran eand/pact in Colhingaha eundo &redeundo & ibidẽ mawendo. I ſeruat᷑ in Rande. m Horch. Jnſup 
eaa ſlacui hornirui in (ol bm gãſerre Gow elegeye; <Cmmanttmea ue unoq; anno 4e una qq: car 
ru. Mmiã mari Argena monachiſ pſoluanc.T. Xifw. Thor lng ee Agar ev 

E Ofbno rh I (nur cle 4 qqq Lang I wein u 77 [ag de hebbanburch 7 0 filaucſ ſune 


WN 


2 
4 
- 
2 


* * * LIT 2 
at FS 4.4 "VA 8 th; « 
Cl 
* 
* 
: - 
hk. Ki fo. 
[-- «WT wi. 1 
4 . — . 
. 
* 7 1 
„eo 
25 
1 
— = 2 FE 


e 
— EIT” —_ 
* {4 TD 5 
* 
- 7 
= * 8 1 


N 

. „ 4 - ut 

* 4 
= 


V77 


% 
SN 
LY 
Pi *. — — A 
. — 
— Ds 
7 85 ins 5 . 
, * — — Ne 
— — \ 
V] 


— W bg ; ; ; | 
\& 0:2 2 Canglhs Salton - Jererte,s grod 2 JO Do im A., Y 
> wal | _— LES 

W . Onmuypotentt Ul Sancto (hb YO Lee, M0, Ol A. 22 9 22 
— 7 4 . . ” g 5 ® . 1 . : . 
= ; cl LWlomnachits ml nademn!, lean [ro Servicing of tn 1, colt (1171 


DI 
7 , gun, Hauer, Hrs mot c. Hants aue Or 0 Salle co! TOOTH) iner, co 
AANLUPNLC db CL, JG 2 1772 PNCOT ,, OC Joror 101 CTU OO POLO ON nit tn, ſs 28 17,” 
ris ol JS nog 071119 MC) muanſronem Me CVollingahan C cm Ha mangronelhida 

a 2 Yer gpla." MAH TONE) nere Uebe, J. un 922 Laufe 1, 1111 J 
node Farnaun {14101 aAlunm 71/1011 Prencgyt Crnm gſmulh [la HMPOTICT IU) 
22 22 concedo 190 A Sancto 407 rebel, of Vilonacht. Cj! rm omni nt e 
Jules ef (grit Of Taler 2 deu, L Hein, egen, . Gepe. eee, O11 gu, 
Jae nee, ad gr rale ite, Siegener, of 2 Haube, murro gos ci Hall unions cl.. 2 


\ ) : . . . oe 
WON IC cee, ueber. toy LOUTH f Fad POV bore OOH CCR). 


N 75 
2 HZ USDENM. 
| > 0 aarus Ree Ic rige, (nul OCT fee, HUN « Lo lh if 
- 22 J. eee, : Jews me ul 2 eee, e 2222 / 77 fee, e 2 A 2 2 
rich 4 mlling lean ( 22 ridden Jeu, rule, wad [Nt Linden Cf acl mn 7 2 
lum grata l annulus l, accyal Hlonoral liter yt el, 22 oo ode Vrih gu 
Wor CUT ole in WDoten of Poona Silk Volam Jinn nm 1 22 
hunt V. 2 He, I., ve, eee, ot JHUCl iam 711 ff lm Hal rnidom al vmme , wa 
922 / at , gene,, Womnahorum « hunchs Fe,, gon 111411111 JO 
(nm nt eee, ft Wh. bu, OA ee. lLkilr Wm mul 2 rah, eee, fi. Higgs, 
fis b, 11711 222 '/ chm eee M4 1911141 ge. , bee, nl = Slain incor 
Horm widen Verram EU W277 Ci nt lm rb, on 2 eee, Unto F, 
22 2 enen, Jeu, 7 / (Oe J, , ute, 111 Feel. "Of 2 A vr hams. 2 11 11111111 Jl 
rn Hons int ll ngal um mtonr 2 2 72 p 7 gigi, gest, Je, 111100111 11141 2 22 
ge, Ul 99222 bi, Alm 2 eee, larrumntlNonmutum Ie, tb mort 
WMomnahi.1 Ae, fil, mee, l, (ue ile Oter if Then / eight, il Who / tis 111 
/ 44 7 CT F / Sls 79 / 7 fue ge / Tl alert AA 2 ( (1 Holes 6 7 2 il. 722 (111 2 
7 4 hull 27 il. 111 He Bell eee, ee, bil, of F,, eee. Ie, 92 2 of 2 WI, 


Tour 


P 6 


— ——— —— ̃ . — 


T — WY — 2 — 


1 den 555 ee 


Ne 


ao Sono deo 7 


cam U ceyriſ qua waguiſ A, 
IT | eya 7] quert en o ub © ſueruduub⸗ cu Wo 
dic mel A quien” habueye Ui cande rTP 
GS Horeuoredane 7 Cnapedane” "7 | 


eeſhacug, . 


f 1. 


2 


been, Oni; p vga ſuit feocnſ 7 Ing ae So. 
_ Curybeo d mer 7 Honae iq exuſ o que Lalebanc 
* me ye E ac wat”) moycuꝰ — . 
nach; phicer dle cod” 
— 7 


5 
Tſe que racer” 


' 4 S» notar a 
Fe mes Cabgayy exſ 


£© JUSDEM. 


3/7 NM. 


1 - — „ 80 0 | , C : 
A. Ja NN re \coTTopin » A : p No omiꝗq; cqreg ci] Cuba. 45 Sciaxiſ 9d eq Sono 


7 Tcedo ex mea paree deo des cuch ber 7 uob i Ju H onachiſ SWuwunT wel 


g 


No vachij acerabiny” 


— 


— 4 
CTA tenends "I 
ww 


»reTteſ ea perpre 


Ich 
omuno hab en d ee breue ſri nei Cad aa req uobiſ teſt wy 8 
I defends nd Alas Levy allo Tr de eadẽ S Winrung placier Mt 


reſpondeat ulla bai n ego 1pſe ope Ad of: vel ma lic p ecyero. Qua exo 7 wa 
meuſ Yaued clemoſmn iſ wh Cadgaj «7 mea ſuntlis x phicro Jus biſ 


C 


v3 o, 2 
8 2000000092 %N 
YON, JI= 
4 


— 1 


2 


Jum. Jootha of (ngl. 2 2 ee ee, J. PA raced 2 27 77 222 
1 2 2 65 Faule, FL HY 01111111 mote Hlonarhes 22 


92828 Jide 2 Feel, (02111 11 lor 7 & / GOUT! 2 cee 22 ALAM 


— 


9 nm Oc onfuchulintbus n1cul V4 art ou edicts tho content Pu me 


ling oft rt 4119 Halo ee. Ho 1172 enen. TA , HAN 17110010210 111 HO 111 He - 


aue, ute facet mer Wlorevoroduanc of Onan gie, - bub, rot Wa HTS ee 


4 * 4 011 Uo 2 2 


7 U SDEM. 

Er {UC + Janct Fuel, bertre Salter. Hhanto of Hauser, 22 vols, , 114-1110 PNOUHO T9113 OL.) 
Pte . reg. /m al geen, ue eee, b, _ He Jn mtum uns 1 
renal ante me Lt clam. Domme [ion noliunmn 2 40) 22 il mulls 1 gebe. 


u vols hal on. Jg, Le itt guam ln) 2 72 pole 1/ Of WY ; 


G 

fi. 

9 and D,. 2 min Rev heollorum UH, CAA #7 / 1004 0111119 Ct Ogre 

2 4 

gabi, e, „. ulhl ot Jal terms. Jiao prenl , 2 JV [Wn it cance wr 

1011 green tr Dio ot Jancto Cath lerto ol ils 11141 2 Fame. Jesu, Le. 

lam Ll eriam of gigen, Jenner t ommnmno VHhnlonduam . hint Bree fo atrn.) 

met Eindgar Peg) rol is free, JAG 2 bb ri, fue cel, rw Son Ac ll gute f 
p * . . . N . - 0 

70 , 111 HMO mMOWO WE Gege- Je, e, eee fe Heut, al 7 22 vue, 1h Lee, 

fe 2 90 0) 2 Ore ad oa del, mus L.ilterio "6% aus 75 ( 2 ce, Of 2 TUO) but. 


Dariul Elmofinan f. 11104. Lot 2 ele, 1. Wop ca oO miller e Loncho jor” 2 
22 fl t Wl Lllonnhis aoginclal uns. 


Fern ming Mer Lad, Garns Sits il 1107110114) 222 in Ur, bis, 


and Cr D, Gracla Ha, Jie, eee. 14) er Neg: 


(ander // Cue 2 2 222 7 #4 1014 (ll 7772 / 22 COM tin 
Y 7 


* > 
= * 1 7 4 6 - 4 1 1 . — a / " in "och a" * 2 — * 4 . 4. . 5 ip Ts 1 . . 
/ 4 ARS 5 A A > h K * of -4 AT" &. 4 , k * 3 £ * 2 * 1 1 5 8 n 5 4 * 9 0 9 A Th 5 88 r * * e . ö A I 
* I tc, WW 7 a p + Te LIME. 4 Ry : N LE * p 2 0 
p 2 ? ; * 1d C25 N ”— 
3W- o FM - $4 
£ a 
= . 
« = . * 5 
1 — i 2 
9 7 £4 8 IF . 1 * 5 0 by 1 5 * . - 43.” I ___— 1 4 , © i 
a. N e 8 TL ® % ATTY * 7 - £29 « ls ” a 4 82 x * 5 ACS ao — 1- PS . S Y * 3.4 Fs I . 5 >_— 2; E % 5» PW %s 2 2 va 2 2 7 x * . 5 * % 
* 7 n * * En LEP of * 2 ET > IRE i "4% 9 S 1 o l * 4 4 Sx 2 X Fo. 12 ** IT, L : ey, FS 3 5 8 5 « 1 3 
N 1 4 74. F . [uy . 5 25 LS io 4 2 7 1 1 8 F FH; ; 5 - . - 
* 5 : 2 939 . LY F RES . . 4 8 > . 4 1 . * 0 - e, * s . 8 n 
* 
= . 
Fa 
- 
2 
F 
. 
- 
* 
= 
a 
* 
- 
. 
- 
* 
- 
. 
* A - 
>. i * 
# 
EI * % 
F 4 7 1 > 
ry 6 al 8 - 
"? | WO wg . 
© 42077 A 
* 
— Ts e 
* ol ! * 
— JA UP 2 
>, 7. 
\ 4 
* 1 * 
- 
— 
4 " 
—- 
- 
* 
” 
* 
\ 
* 
* 


—_ 5 — V 2 ——ĩ*2—— SM. — og 
5 


— - —— 


"EY 5 _ b * i * 72 * 4 20 V — I 

F * f 3 4 * A; = c » "we w 5 

| 4 N j - x I l - 4 £ 
5 - 1 F * a7 PR r « * N Fo x * 

* * wh o T * 2 * * E 4 * 7 = * 44 * * * 5 
TRE 0 4 * * * — 2 5 e 4 . 1 8 4 * * * 1 xr 

1 * EL i n 2 - : LIES. - >. 
. * AS. An, 1 n . r * * - \ * : . * 1 «> 
1 a 7 W 1 1 1 LL —_— OY "33" mth 2 x * , ? 7 2 e e % 2 n 
ern # — * Fe ©. © Be 4s 7 * p 5 1 
1 bo, E „ A 2 * 1 Ws * Od es 8 — F q "WW. 186 4 ww * 4 * yr ky 4 * 
r 4 OD, "ana ren ren) wm £4 x —_ — . . * RT » * p 
N 1 5 - wage WE 1 r! * = 
. . T . 4 \ R | 4 N \ 
1 N x 1 1 74 24 « * * \ x . 4 
. © * 7 role N $ 3 = 1 4 
, — WO Tos rs) ro vo OO AS SE 2 LS nr f . 
2 . $47 * % * 1 k AS 5 7 * if 
, y > „ $a 8 i * CAGE TS we” ; \ - — 
3 e 7 * n „ . 
* 22%. 2 * RY NE a; WI Y elec * 2 
Rr . * 1 12 * 
n 8 n . 3 3 it £ 
r * * f 
. — 5 
* 


pF E Wy 'pſi ſemſ 4 dale fur” 
Ince wc” we) macho es Cuchibr 7 Drongvſ) meaf Ve wana, be honcuorctund (ot of (xpf 
Your hibgaxe Lotalef erf. wil bur G nas quiera af dla phizs tha remancer: Babes 


— + <7 ſc ud b your - dont (a Cabgory very qd a) woſ ei wiſh geg illus breue 
| retard Tuweds urliboye quiere” babeaws: = Q 


— 


CJUSNLCN, 


, A Parte Jo be Teedo 
D. > come. N per ce fab: ſcaſ de 8 | eber debe, 
— Uberã "In _ 4 „ „ llo vx pe ur Auf 
ac ſuit b * be: 
12 FE maſh Ae Reese ſaanſ, © Hach reqwe-) G Nl ſw 
US mur 


Hoacpee u ofF yt h. N mageulle 


_ — nn ain. A 


— Bs 


A > 2 * * 


N 


F - 
PR br. Rene = F243 


< — & > + SE —y - * pe. . — & 85 * — « 
4 C 2 „ I — A - : Y * 4 
n . ds, Ad > n A n 
* 
„„ —́— :::. Ia 2 > hd * KEE * . E : 
EP Gd . e c on EL gets aa? . 


— g'% 


r 


* 2 E Wt A YR 
A 1 oF 2 A my 


VE na ng nt be a I 1 I 


N D 57 2 


8 
1 
© 4 LS 8 Www) 5 80 a 3 $569 G3 be deu 
Jt 7, 22 bene, hater ont Jeeben 2 jail H rei, Wm 
[1 77101 222 1 be ALE edecta Terra remanoret Ht 2 role 
gau, guol V. VA je rude Heß rg ig, of domnumn Coats mu H, geb. 
9011 /e 0919 greod ad vo! rhe 2 222 2 rid vel, 5 TOC 

it) {tat 7 olo e, Cemil, 1! I. gegr. , griiete hal cant 22 - 


222 ee, . Loot PHU , lee, 2 22 222 , lee 
wa Woe 22 


=”) Fjuldem. 


* )av TV biss. Ulm 75 =. 1074 ol gg Foatril i) ns u 
85 ae. Jeeben, - Jenes b,, gnoi ge OX MOM Prin te [Io of. 
il concoitl « Jrrmntonmm un ll ermm 65 gibbet, el beige eee 
"1 (1711 22 2 2 2222 2 Je ggg, ge, L. md, 171) far bib 
ha 4 van tf a ". SLED Fee, ol ln wo. Sar Wm Crowe 
(11mm ut 1 "0 11111 fot! Cle He nol } amo ll mw 
Fei 2 * 22 rol 1) alt Hic. 2 11m Vol mole, fee, 22 


er 22 PO V b eee ee. 5 eee, ue, 2 922 
a WU Ulm J, 72 "JIU. 


r 0 ” . 5 %s 5 
# g * by * — — 8 4 1 * 3 
ey . - a 8 pd * Fo AS k Fa 4 Aa" "as. * x 
- 0 - 2 F A 7 2 "$$. 4 lb 3 * 3 d 1 TEST bf os Y * > 1 * * 8 
* — < ? 3 2 
Y 4 T * 
4 LE, 4 
* 1 5 - 4 
- — 
— » * WF i — 
4 ; 2 TS r 2 2 280 ELSE 5 
3 0 0 5 - x 1 . XD) 6 > 5 7 2 : 
4% oe 3 or dir « = Why ke 1 . 27 Webs” s © ads AS if, OE Y EE 2 FS. 53S 8 83 © ht Ts 7 4 - 
* * — * E 1 Eo Oh? 2 2 lr pgs . K. 3 NR * 
f 
* 
- 
0 
” * 
= 
, 
% 
. 
* 
- 
- 
* * 
- 
E = 
. 
& \ » 
* 6 
* = « * 
* 
" # 4 *. id 
N _ 
bo 4 $ „ 
» . - 
* - 
oc a * 
* 
* 
2 
* 
2 
* 
* 
- 
* 
— 
"i 
* 
- 
— — — — 0 — — — — 8 — — pron | 1 - . — . * — 8 + — 25 _— — 8 —— eo — 
— hack A anne Rn - — —— N — ä — K ²˙—¹-ͤ — AA —᷑ ˙ ) —̃ p —— -- a 2 - — —__ WO „ 8 — * — _ 
L — 1 © * — — 
« — = = : — 
: — — 2 — — — PIR * ” = 
= — i — — — — * 1 * — — — — . —_ _ = at — 8 „ — 8 _ _ _ 
— 8 — — 1 . —— _ - . 5 - e — — 


ES IE Fon? WY TS l 


* * 
SS — el 7 
" 


<< FF 


Sry 
I cauſe 


* 
2 
55 4 

* 
* * 

is 

be 
* 

7 


88 9s Dh, te * 1 Nene 
i | 


S. Kl. tomb, . Qi abu. 7 db, bf hab, 
12 ue. A. * me * t ed ao 98 A 
8 — eee 


muena fu cg: H regtarwe wile uelue g TA 
e N ar aþ 


0 Set Andre. Andre 


ane. Nodes co. * de Gozeunk. N flo Mans 1 


Bic 


2.3 : a | E | EN © 


XJ. 


” 
, ö | | | | 
* . 1 * P a 1 ps 4 * * 4 „ 2 
| : | | | — 3 
* - Fed. = 8 5 ” * * Sas — «© 1 3 — „ 2 2 2 
. A 
- 
| 8 
. | ; 
E W r Ju, OS : | g 
TOs {Adi By Sud 4 . >. WE» "a. * # IR f * 2 *- 4 * * 4 - 4 
1 
* 
— 
. 
2 
. 
. 
„ 
. 
* 
. 
* 75 
[4 
38 
7 5 — P 
— 2 
4 bf , 
A : R 
T # 4 
. - 
* * — 
* * dong 
A - 
= * 
9 
—_ 
« 
— 
4 
* 
* 
— 


* 
* 


— 


8 ww 


— oer——_—_ —— — p | 
* 2 — —„—-— — — — 
= w - - * - I — 7 8 


4 2 


FP 


DA IDIS 1. R * GIS. 


avid F, Scottorum, J Lie Ot © « LA nl bur) 

I Commibry, Vicecommbus, ct ommibu. Jo (ri 

e eee, Laute lrre TUE Jalntem Wore. 

me CONC IJOC 72 Wl je Ce ge e- 2222 7 

FY Anavec [nfalan Ye L.ochlovone ut 1/1 Gt, 

rf btuant gauge, Coanonumtem Li, Rel UL Thich inn 
2 wml I17 ies, ölen, gabi voluenmnt 1 france om 6 ol fe, 
FA ge,, Pf 22 ett IJ 2 74 al hor * 7 Vote 2 r fe 76. 
voto o gas gere, ut nb 111/111 ge e,, e, ee, Tue, e, f, 

Vs prijcopo Janclr Aide re, G 2 Jacht gu, He Rebe, 


ee, Cancillarm eu, torico J. 1goNc He fe, 


HWaltery Oil Man Cpl Heeg rege. 


a 


J . Loy # * 
bl — 


n * 
e 


* ” | 
3 * 1 n ; 3 Eves I 
CLONES if it EAGLE OY, RE, AAS N 5 


<< 
% 

og ® Sha nf, 

/ { — * 5 -. 
4 1 2 
1 — 
2 _ * . 

>,» * 4- 

4 . 

D 
- 
4 
| - 
- 
* 
| - 
0 
2 
by 
| * 
- 
| | | | 1 * — — — — _ — 
- — — — _— — :——— — — — . — 22 
SE g — wo —— . On — a — - 00. 


w - — — on - 
6ꝙ＋ꝙu eh II re gr er ey — — : = 


— — 
„„ ———— — — 


< Are . 
3 4 ” deny,” Pal, . 
| e 5 
A os x * : 1 P 2 * * * p * « 5 2 oy 8 p 
; 4 0. N 5 F 5M) : : R Mg; þ . 
\. I „ 11 — 5 AW 24 r * 8 I P, 4 * o * . 1 3 aa 
(SALSA e EE EE ee 

+ a» ) ES" r d - jy N 9 £5 — n . al 

— 2 ' » of. by gh ge "*- Lo» a "ls 1 3 4 r Pol 
; W 


| Tn Faq eagoy-uaþ1y np] ahaſg wi 07%] 200 Pat 4 ok Nor ne. 
orgy apron Jen pj ew rig 0 way 1217 Y 
14,44 p1Fur DIA 

A 24 Nagl As my oa gran ug .. uit bed 


+ ama 2 (wo olsen ang "ns 

e ee e 

eee a Aunid 21033 185 Spawn 35S. an, 125 
au my @uppdn yuuus y zack At aK the 

png desde ar, = 


_— mrs 2880 
. EE 


Dag 25911-GHpyan 


waa 


2, rag Out 


* 


r 1 CSS, : 
US 5.4) _ \ 5 * — — 
Rr — 


ö 
| 


AV 


/ ' 
2 


 Marmis /. u. 


(1V 10 7, V4 gracur Van volt rum fe 7 Yet), (Un, 577 e, 1 
[Darnilug el proliohi nin rs Ht, ol un, nil Hel VAI PUT Hl, He JW | 
HF HANCH) angle el Aue, of Gall! 1 2 ell ene. Hager, 22 ) 

OD. 02177147 TNT lanimabus an el mats Hier, eulen, met Catgart,; (lh 11111 

) a } Jrapum UAJOYOT UM HURT UN COU UOTE) IU + LU. 1d CUM 2 222 
erde, lg vue eee eee. bum, Lui. OV UII nnen, Fu ue / . 15 
. HandeMarie A, bur of monadts Witten Se 10110 ntl, ( Hen; fie, 


8 


Sn, STE Fe y p o 7 ” A BY Bad | - 
. 0 TW” s 5 "0 E 1 —- * 8 RY 4 
_ : * EP Y , * > "25 4 l l » f 3 
% a 5 4 _ 4 + £ Y 
48 F ek 4 * 4 \ - p * MP 1 4 y 1 - bY 4 
= TT * 4 F 1 $.4 1 4 + 2 L — =, M - Aa. 0 £4 q — . * 3 Cu 
22 » * 1 ; n „ : ; . * 8 8 Y : . bo 2 1 | <4: 74 
% 8 95 . . 4 44 Y l wh 2 e . be \ k 4 1 1 2 +I» > on . L 7 - 4 « <6 p "SY 
* 8 | 3 2 HS . "a \ "AY Cour ons hy >a Toa . $4 15 Dr | : CS IT by | ; l - SI I a ** 
. hs - * , TS) ns \ n J * 42 * q 2 7 * We - {— an, . 222 8 * * PR ww... 3 2 n 38 
x # 6 . P . x * CEE m 1 a . ra * EL * RB. e 1 N 122 1 8 2 2.5 1 — Rs . 05 = — 22 "_— L — On ES. * SW Lt ad hes 1 "RG 2 L w_ 
by 2 N 0 * * 8 has 7 - & 3" bo 4 38 * * * >” LY * Þ 2 2 2 % 4 Ft. 5 1 2 Y hy 3-4 + . \ 
* N p ” ! * 3 g * — ky 4 * on 7 * * 
5 ” * 
» 


« 

7 

2 

W 

2 

W 

. 
159 

1 

1 
. 
Fd 
Y - 

4 
1 

4 

- 

* 0 
* y * 
* 
1 
* 

” 
7 
9 
KY 
ny 
_- 

- 

1 
* 

4 
N. 

7 

. 
2 
„ 
x 
* I 
„ * 
3 
"= 

_ 

1 * 

1 15.8 : 

« 2 

7. 

11 

sf ö 

1 

HY 

* (4 
1 
'# 

& 1 

1 
* * 
„ 

8 * 

\ Bm 4 
. 
I 

28 

: 9 

* 

* 

4 9 
we 
* 
2 
9 

== 

Z 
= 

7 

J 

XX 

- 
* 

7 

8 f 

$ 5 
1 

1 
+; 

* 

A 

1 6 

K. 

13 

= 

2 

2 
r 
4 

2 

1 5 — 

l . x 5 

„ J 

8 

4 4 

£4 2 

1 

1 

4 


J 
Y 
D 
J 
I 
N 
T 


Pe Uebe. / Aer Angle (cle, GIL Lentils allo Cen 
= | 2 mum fohann Often e lee, feel. Negea. Hugonco dt Morin ilhe Will im Jt 
I ; enrill Hen fille, Sar Gene gf, Hdel Volo ng 22 , ONO) Hut, 2 Heggli 
= gelb le eur elguucle lncant jc Lulu, Ul ue lemonnalt erin cl guilt! 
. 1 [1171410 none loner Joteal ache. ut. Jerte He 1110 [tho mourn lan Heute dl 
6 1 B 2222 Nolte 2 Seele, Canwlhiriuine Mail lone Holberto ut Ham wilder Hinge 2 
F He More ia WWallro felt bee, Hager Orion, e, he (rien, Gert 1/10 All, 
= f, Tee, Sumerrillt, faul, he enen, abu el. Dl, , Tele, wh Sun a RW 
= whnoe trihrdhaonn Jrdhme lv, Commundo lemon narw Jrreleren mee vll cat i, 
mehere, ww Cause 1 Hell CHeriinl 2 72 Hack Alu 2 (001111111 
Habedo [10 Hol. Te urid, file Gee 2 2 Culart . ee, 72 N 72 bel, 15 66. 


— 185 a S 5 nr 8 
PPP 
_ x << 'S 5 22 * & aL * —_ _ 

5 2 1 - 


> ' ; 2 of » „ 3 2. O , . 8 7 56. , » 1 . 
= Calo leo. Arran O0wyo 2 Cline, 0 T7 Habe, 65 7 Yarn, Abel, e., Uh . 2 
9 Nan 2 7 to Tele. lache Lace, Often 1 Pract gui, un Lun. 
I 


* 2 9 E 2 * s Fo 
14 
. 
* 
© 
48 Y 
Ps * A 
0 . 
m4 #4 +. — 
S 
1 : 1 9 
| % 4 
MSG _ * 
* % — 5 
* . 
* 
. 
- —— vo os f — — — — —— — <> o 4 as - * a KATZ. 
- 5 —Un — — — —T — e667 
* 1 — — — — — — — - —_ Bs fv ah 8 — = * * 2 8 — - ” . — — = *.  — 


—— — > 4 - 


8 25 ; 

IU; 
Aliſſ ham dona be mer 9 poſt 
Auden — , J, .d e e of 
£ ſche⸗ es 
ſho Kd de de I Gro cafe S 


Vadrrcurte- 


= — Jufe Yom. 
lake. ps 
| e Ro 5 debit wil, (Sn 

ala Yes V her beg 7 erb. At 


dah] ep 
ade Ty paddle che 9 IEan . J din Yen Tplindins a 


bee and ke Udi Na. 


NTT hgh Mas hong 
nd qr oy ie) gr renear”/ N. 

| POTS e 5 . p. e. 
[ 72 ET owes 

2 | r N. 


W ng TS Eel We 


_ e Wc ” 4 « ö * i — — - 56 % 
| , CVA IN = A ICE ie woe uh re Hs 0 I . 4 ws Pn PAS” e r . 
| = T — ww. * TEINS * 85 f F „a n 2 1 b * 7 < _— Cut WS at mn * * ö O 4 
— * % + % N * * % 2 4 9 63 * 4 . 
= 
4. 
- * 1 N | 
. 
- 
* 
. 
. 
. 
, 
* 
- 
* 8 | 
@ * ; 
5 
* 
* . 
: * 
* 
. - 
* 
bs 
* 
ä * 
: * 
. 
* 
* : 
. 
| * 
. 
* 
* =p 
* ; 
. 
* 
. 
0 -<, 
— 
„ 
* 
„ | | 
Ui * 
* 
| q 
; : ; * - 
= * 
+ 
N * 
5 92 260 
* 
- 
* 
* 
- 
. Pa g 
| o 
b 
. * * | 
. ” . 7 0 f Ys 
„ .. — 
_— o * : 
k. | 
6 17 $ 7 
. * : 
* 
. A . g 
n 
« * os f 
7. „ * 
SV I, 0 8 
. l 
_ 
. LY 
* 
* 
| - 
— 
* 
* 
- 
-- 
* 
o 
. ” 
P - 
- 
* 
. 
* 
* 
. 
* 
- 
. 
* . 
* 
. 
o® 
* 
* 
. 
$ 
| * 
* 
. 
. 
% 
- 
p 
— 
) 
” 


- 70S, —— ery 


CHARTA 2" 
Davidis I. Regis. 


... 2A} 0 1 | 18% (rn Mar Is Fifi; gie, J WT Vac OOF Calan fee. 


22 fee, Laer ieee, of gebe, Sl 22 Jn f, JI, es, 
4 22 fe,, lee. gre , hominis Ins Hit, f ei, 9222 13 lim fen, 7.5 
F<) Jung. Sent ih, Hts Werre Hu Ill in,. Jeggle, me 2 Ag TAIL AL Va 


- 
TY X 
oh N 
. LU 


KL 2 e . Hue, er, 22 11111111 Ht 1711 » Lin: UW, 
2 22 5 2 22 g, 111 e, genen, [11111 11111111 ur (U11111 11101 6, 2 , e ine, 
ebe, C111 Aa 1111 Os 2 uus TIN 111101111 141111 ( 11, 2 (5 il eee ee, e, ee. / 
ct 722 Hntanl 1rd Hum, int. 22 911001 111 cally 2 Helene, 92 Ut e, il Jane 72 He, Ie, 

2 22 Va gene, i, VT, detwlnl, 222 2 5 / Veen, mungen, Ju, H. bene 722 f, dee, 
Je nee, e, ol Ct 9222 2 11S 14 2 i, ene, viel., ally.s Aa eee, 
Hase, WM ct ord Hehe, 11049 2 , fe it ebe, r07 71111. 922 CAM 4 2 * Ie Tie, 
[11141 HC Arcus, a Ae eee. Jp 2 [011+ i eee, (1 TY ga, , 22 , ie, lo 

22 ro Sant (One gil. , eee, . 2 joe AC, 22 22 [1011 WO 2 for me: 2 
h, / 2 2 4, IU Te, 22 74 74 2 22 . 2 2 WA e 2 Jt 14 . 11h; 2 / 11111111) 72 V, 2 / 
11 ul, [11191 eee, u, it HW lh: 2 Me agu. 7 „„ 2 F eue, eee, 


D. EJUSDEM. 

av 17 Cr7mann LUX + Is HOT TUM, E 11/7 7 Jr. Fee,. 1 Comm ſe Why 14, Shari ts! 
2 unthlns 1Tepojrtts Angus el, Onan Ft hn? Ins Frum it lo Fee,, bt. -e, 4:1, 
2 2 22 rear jt Za nth id lotto Hr Ine Jade,, Hebe, 1c 2 2 JO i Come LIU SH 
222 9 22 C lol Want nm, 2 Hue, 

2 22 aue, ue, T1413 gr, LI, me C1114 ge, ge, , CLgue ul SUM lors he Cree, 
lee, Tee ee c fee, ebe, C His, Nee, ne, e, el, egen, gi, ue. 

, umge- i, Crab, be. be, b C llama SAS Worth gp Fj HU „ie, 
f Lege, TACT poet tr 1M CA CHTCUNMTHUNA eee, 110111 mei, lle, Cee, Wh tt W272 
225 Gini Zi, , Ve eee, , 00114417 l ebe, 22 Port eee 11117111 front He geil. 22 222 
Hl, gung, rb, Ho 222 gi, ee, H , (01111 111 Tithe eee, il wn! 1. 111117 si, VCOlUl nn! 

Viss fee , de ue, V, 22 ee, M0111 v, e eee ee, See, HC C, Je fe, , „ee, 
JOU 1 1 rats HOT ith 4 Lied ee, n, re, Al; /e ie uu, veel rm Hege ue e, 2 
GU MUM WMC A WY, 2 Ade umb, HALT JU Fan eth, fi, rice, Een, Ege. 222 
hunch met hore rs mos El ue, de Gen eee, co; mm . ieee, ue, de, Rechivndnc 6 
OH olnlnes, Gr Tee, (Comms hs lore ot hon UC CU GUICH A HCNANTTE fuer gu, 
Jeane feht in Ine Ag ,, moan melts eb, pub, ee, Ife THU 41 / Ulm poll uhm! Cond Vo) 
AUCHT dee eee, PU 1110J011 [0,0 C21 (het mic fl O01 1110 , Onur na [01S e, ache. 
Merl Ce, ite YOOTUNMN Jucc i101 2/111 111009 reis, Cee Conn FH gb, lor 111110 2 "I 
moo tt hoc ttm V, eee Meoilertof, Scop el, Omni d hmm F., ge,, 2 Yn, 
M17 GO110 LY 00 fee, Te, G11 ul COA alede 101101 10 7 mln  SWHo1 110 2 fr, el. 

Jonert le OOO M1010 MC L114 1th ot Rodherto a. 22 eee, COMMA XV > 

[ugone cl. Hhorevitlls of Ice Comme il 1.001010 C uno OM l.codl dl Tee ln ol lean 


[OM IUls AN? W900 fe, ,-. cop. basel f, Jani inter lt, iid Orr , Ve, hier © 
A fg g. Guts 


* J 2 
42 5 9 * oy 7 £ 
* . P 5 8 8 by 1% 83 hy * N * s 8 8 e s 5 8 
2 2 „ . 0 5 
a 4 * 
2 
» _d 8 
* 
* 
* 
— 
* 
* 
- 
. 
* 
* 
— 
* 9 
- 
. 7 2 
* 
+ * 4 
, . . , 
- «4 1 
of „ 
% 5 * 
* 
* 
* * 
7 
4 . 
2 
=_— 
2 
- 
bo 
* 
— 
* 
' 
= — 3 


— — — — —-— — — — — _— —— 
— — 


—— — 2 — - 


XVIII 


CS) avis J, F 9. 
: 


i ö | 2 Ko [como Epe. Ttbib; Cormal, Bamb. Tb. (orb; Ga 7 Oĩb; ſadelib; ſuſ woc rh ſux nẽ 7 Andtic 
Ss Cal enſcb, at Scan me p aũ a ⁊ aual; priſz macſ mee ⁊ f mei Nd gart 2 Abozꝛ fin L meat 
8 N Vxouſ mee Mats 7 eciaã 1 ala hene fila mei hed 74 Xrceſſoy, 7 Succeſſox- meoꝝ- Lonceſſiſe T dd\ſſe Fg T Sande 
| de Heli jonachis1bde des ſermenab; de kieuall Annueme 7 Concderce henx filio mo: Hede 7 · carca ſc ul 


Haie 


confurmamre. m  ppenia Clemoſma: cocã ſeit drum de Welw. ⁊ c cram de une. 


L'TOUSDEAM. 


Nuance Bee Epis ddt Commby Baromb;Zpbi Gab; (tus TormnlyFRdelb; (af wd © 7 dnelic > ; 2 

DN Sorry Poor none Zn Rem rein ne ee ee ſl hen 
"IF lieſop7 Suaſoy mop Conceſſſſe 7 diſſe do © Sancte ohe dend C ovondns hi doſerrucunb;nmueneTGeotere bent filo meoThede- T 
keene ee angus aſferd Bec fcb 


—— 


TOA: _ 


— — a 


4 


_ _ -* 
— — — — 


+ —# 


- 


— . ed lhe met —pen_—_—_——n 


* 
2 
«a 4. 
» 
* 
I Nr 
. * 27 1 1 
* „ * 
5 5 4 
vw SN F<. 
P 7 * ra 
* 
> 
* 
5 
— Inn n= —— — * — — 
6—ũ % — — ; 
_- —_—_— — — be —ͤ— 


* 


" yo 


„ 
„ wor Ie w 


__ RC — HK—— 


A 


— 


CHARTA 
CLinwidry V 7181 


avid Zoo proce Aer Helene,, he, Feilen (mel, 
Sarontl 11d Vl erol ty hommmntV tt 141 Ol nnd 1 99 He? UOAU) 7 gn. 
WU Pane) ol Auge, cf Nie. ef lat 7 r/al tt. / Jak 11. Journ mm 2 2 8 
(1141 INC dbu, ile, ef inlet, me ol; 11 met Cadgartc Lalorum 
fratrum amin MEAT HUM, OA 101001) mee Hebe, of 2 ue, anma 
LD Henruu fich, met el horede 1elanle 72 7411 &. 22 ) OPM PHCOTUN, -, 
” DT ripe Deo. ante. Marie de NWhetronot monachto Widen DromruntO nu Ke 


> (VI0-7.- gracualiar Sollorum, ela 2 eee, eee, 1/ouronlV. 76 K 
922 Hemi, Jarret eee Fele HUD MOUU) FOI He Ame, ol llnghitnn cl Sol 


Aa ( al / p Ialutem Suialt Ver tte THT Alete. anal 40 A mal 1 mee of 
ſpare met Oadgaretabiorumſratrum gummi, merten f, SH Altos ol ola 
moan maMHentia fl met ol ered, Yantecyoot une A HU lune INCOF(UNN conay. 22 4 
2 2 1eLeoc tancte Mare dl, Ilie of nelle, Widen Veomrnentl us, anmnunt of 
cncdnte Henruo WC meo el heed eo feer ear tam funnt con fermante, meer emen, elmo 
dune Ü Ham Hulcel legramat Hits Gllen, lara dt Olilne | 


WP 4 


4 


8 
2 
- 
Fd 


LY 
- 


ee 


N. 
5 
55 


4 
= 
"4 
=" 
A; 
. 


* 
. 


— 


— 
3 


AX 


CHARTA 
1 e: 710. Oc ONUS. 


lycome( lf Regi Som. ſuſht᷑. Wurub: Vucee: oor Sv 
bob: ſin coeĩ com fin wach ber lan de Derr & ppl 
. * r m pace mel = m cuftoda ail - 
7 ib⸗ o : & | P 
— be ne q eil as lege waneneanc bo eo > rel ral 
N cue (ip meũ plenarii fifa as _ 
en- cancel = Gilt de duft mull Id noui cafteff; * Gehl; 


Eqjusdem. 


by C omeſ.· ld pegiſ Scr Gift de wnſybunlt! Coweſtübude duo & Ceriſ bomb, 
bab; ff ownb; a? Sanſa FS e monYchey dunes > yoſſeſſuneſ 

ſue. m yyy uu un yy ai Pechone. m le, gel v 
do ub orſub; 7 Fc. ai ceyſ Fug 7 poſſeſſouib ſaſ ond pXcTrencaaſ. & 
renops Fach Nb Sb, cf © conſent, ubuy; FE we Nele. Teſk\; (ves e 
e ſellew\S* e $,4F paar Je beſteſt Af leber fd. 


———— a ——— 


_ 
* 
* 
— — 
—— — —— 
—— — — 
— 


HE NRICI CON MITT 1S 
Filii j Regis Davidis. 


enricus — Lid Regia Scottorum  Jertectart 2 
Daronilug lime ue, 76e. © H, 222 . e. 
ge peel Fe obs . tut. 228 o fete. (omni 
lus Jun SWorhumberlandu VF runs ot l 22 
, Jalutenu Saal's 5 gelbe, lp rel Pf f ON 
A / . ee Hsu Hunt nt PACO bbc el be, C. 22 2 
mea; propterea mando & preapto firmier omni ng url. - 
(119 me guat ld Mmunulencant homunes eorum Ot OS WM, 
2 2 olubeo ne greed £ 2 rude or 7. 22 JUPED NUM gelen, - 


rum fbi, z, cee lee, Lal ng £ ngiramo lancellaro of gell. 
herto de L. (/r ant alla (4 22 NOVUN Caftelliint. 


. | E USDEM. 
Me ni (US ee 25 2 egg. Jroltorum £ 22 4 tO MU 
7 2 ge C mal. 1tlo Juo ot celerrys Barombiug py lege, veel, 
5 11S Ommd un «Jalutem «SI van j guto £4 ge, MHonachor 111 J, 
nel of 2 Jl . HONEY SUC 111 FLSA 144 Mun mon Sunl b, 6e 
Jai, 222 Pal Ut tron CO 111 ? fry Cr OA ge ee, e. 
[113 geb of Fa rapie, gratimmn. gere. e Pc Wer wont 1.1 
JA vant. 24001 (oneanlrs of nent 7 fa ual al omni 76. 

11 1.1 n 2 lagu Vece, my ele, 0 22 ud . 


* {0 gi bis. Hoe Nee , vt Rehardo ge, bi. of Vb. 
22222 722 Saale. m 


v 4 — .. by \ 
* 
* 
* = 
„ 
* 
C2 
> 
- 
W 
* 
> 
. 
. 
* 
* 
— 

1 * - 4 LY 

„* — 4 — — 2 " 

—— —— ͤ ——ũ — — = — ß wr 


XX// 


Va meul a bales: cle 1 Doe | 
5 ** e De eee 


Paro u Keqno Scone Terriny eee. 
G 
pa 


hononſice? Store 
a e e e ny 


ow toi N -es 


I 


| 
| 


0 
lll 


4 4 

* 

wo; 
r 


Ly of 


* 


» 
2 


” 


_—_ 


8 * 


11 
* * 


Wy N. 
N 
\ 
- 
. 
- 
- * 
- 
* 
* 
* 
- 
4 —_ — 
es ac P 12 —— — LE 
- n — — — — — —_ — cy — — — — — — 
—— m — — 
3 — vl— 
— _ — 3 "ewe EI — — 2 — —__— — — 
— * — 2 — 
a — JAY ons — — — = 
_ — — 8 — — 7 = 


Ci 


4 | | in WEED > 4 
CHARTA MALCOLMI IVREGIS. 
| alco Imus Har Seottorunm HL, 2 OJ! Lee, 
lomitrb ng ef Lampe, eee 71/1 gu gone , F, 
7 eue, es, Mee ie,, Lee, ,. 7g (rt e 
el, Galethiennibns lerices et Laws etommlus hom: 
ee, lots) terre Hee Salter SN cantss guod, NoH Guam Ama be 
2 Dear conce/o ot hac maria mea confirmanvr Waltero flew Alam, 
Ju Nu peur LH, rel nga ef L age cola, fete, FECUTS MOVERS. 11177.JS 
Sriltcet ta Nlenarie E. mntegrr 2 Har Vat avid MCs. — 
Predtclas ges pe. 1 Lime 7100 lend. [Hoa etnm fredicto Hl, all (C - 
no Molle pier rectas aha) Hat) of un ommntlud fubttd He fri?” 
6 nents Zane. et Halen. &. 1 l, heredibug nity te me of he 
buy med 1 Jeon et, heredtate wn libere, eh gurete nner of 
honorfice Hout lige, lomes vel Has rn Alge COLE gemein. 
nlegua n, Ale me Cee ge ee, ele, ef honor fucenttns 24444 
De Teel. Rue ml ot fredichs terry mulic of hevredtbind mers Sc: 
nila und Melee. His Tertebrsy male I leute Jancl. 
Lale Herlerto . SUSCONNO He Glargu Johanne Abtnte ue Mell | 
1 . . 
Waltero Camel Willelmo rage Fiege, Plicardo de Morewill 
Olberto ge Confrarill Walevo lo lomiteg loofuntricy Jordan 


— » —— 


1 _ — —— — — — —— — — — —— — 3 Ea *. 
4 — — — — — bunt. 2. cd — — * * avs * —— — — _ - — 
—_— 4 —_ — — — — — — - 

* = „ 


9 — —  - 


nne r r Cdqui.mboichooy plano. Tr.rrr.denifrerre derrnono Ulleſthve:nrdlyam & uit quicunte cam dennddeſham Co Us 
cive-&decmam motendui 1pſiuntl-ſetherr Liteſchve” ErYhrelawa. & Vhremene cum ſiuſ raditiliiuiis. Et crm de feleſchmeheen fnſdnuſis 
in r æuduit in boſcho & pl ano. & aquat meat cura Scieschuuche conmeſadpritancii.finſppuſpitarouby ut mei oe paſturaf meal cum Cut hes 
ur mei. & boſthoſmeo donubs ſiut faendiſ. & dd ardend ur i. rechamceatraſeleschinche eil durucha carrucara tip. x ali dunidles mus 
aum ſuſ tobiiſ huis Foriayenlen cũ ſius rectrs dunſiſieut Vmerh eam imd y plend cent & habit ei oni Arfiamanaſ mami ſtrodns quod 1 
cames3 df. frcuggametiemuneficcdomn abbat alfwmyvs ſcruc(. & · ERHAUYS abbas de kelcho ſe adinncern contoꝛdauerunt. de quadam 
aun que fu m eo ipta cragga comm hiſ veftibz. x avolyho abbe de neoborle Mis abbe h ftreyelug. os bew poreS jevoe x yd Ricandocler1co | 

_ zathsex. Hant au Traveuley dedit As ms pᷣdicte ecdic dekelcho in eſtambiũ decem libtatarum tre quam habucrumt in harvi6casrhory | 
uurta tioꝛhamtumam. [cm unjfrip unam wframy unam nauem & piſcaturam uni teris. ſolicatm & dſuerã ««dbonimconfirrndnehbam.Erm cum 
vous unam roftam kx in ha via rij unam toſtam. c in pebblrsuni rofcam. Et in Lanianch unã toftam. Et eaiun d kech. Irdinichum ſagrmmen 


emſpeſioꝝ quim forrhy Applcuerme. St deennam ammatum 8 de chay. S. ri. kadxez. de ia calyyera.quammuenreregeAter = 
Mono zuus nis haburr.p unumquenmg dnnum erdeama caſtoy$ | ale ſinuſt-p uniqueq dnnum F dnnidlietaic coꝛioꝝ o quune mee. ommũ 5 
- occifionu meag. ma ur ubtumq; ego tauquiſ ſuceſſdꝝ meoꝝ unii conti habuert : habeant & monachi dim · Ex ſmulr de unttiſ d ſeprs ? ſic & cis 
kr ont pelles axie vym Cdgnoꝝ. Erdemmam conox: ceruog & etruag qt yetrranii mer capienc. hoſamt reclliẽ cqume me V occiſionum mear⸗ 
habebunt monach ꝑ ulam tram cin. quam ime rege alerandro . aii ms habure. & mk xs ach nnam ſatmam. eaqmum ad me ſpeltac. 
onado & conſirmo garſiep̃nonmame Ex donauone comiit oo uucj : cciam de hoc cum dual cirrucatit tre. Hum pro uno m tritoꝛio eulem 


ville. Et ecrliamde focho cum una carrucma tte. Er donanonehervery: de auch vel. cli m & quel. E xdonauone lj · E N perxʒ fili fla 1 


$ $19pras. Exdonanone novern: fil pilletmi:ecchiam (6 len vii d genewie, Exdonauone Malt eiii convertt:icdiam d qllea Vas rij cù 
una tar rutata rer i. Er donatone ve devi d azolla-ecctiam $ qyolla ci fra adiacentj. Er donauone vrhœæ: dalia mile fue: Erconauione pillen 
 Tinemmnd:ecdiam de cambzyenhan. Er donatione kieaubi tummnctlãm de lintunkuchenic. Prenomnacaſg cr & poſſeſſioneſomnef.ego ecclie beate iur- 
eiu haue d kelcho.cx monachiſ ibidem do ſeruientibꝛ: libe quiere” mre ꝑpetuo poſſidendas conced0. & hac karta mea in pperuam demoſinam wn 
fir mo. ica ur i ſueidemum nuttł de pam gccli. na depoſſeffionty duquid ei preſumat crigere : ii ſolas oroneſ ad amy ſaluce -e Heedutem 
karra confirmaraelt. Inno db incarnatone di. ch. Nr. His vesnays: ens xo Glace tpb. Wilts morauenſi epo. Gues epo d vonkklv. Milo. 
b fribʒ meis du marne mea. avſrwo Abbe d nurzfemmelnz. Osbro Abbe d ſedvr x AH ables geoborhle. AlOnevo abbe d Ferevely pat 
| cancellarwo.Robro poze {a 4nvnee. azarheo Anchidiaco no. ſcĩ anv. Ion Anch laodome· hende cameraro, Nichol clic. Ric capellõ. Oasis tao Anon 
tro d ab clico canqlt . ſohje nepore epi rob. Sent cſico Sdlomone capitõ ep Reb h elia dio exttemeps. ſ Copnevo revem(ulari 
Coſparx comme. ferred) comne: Duncay m. Cillebuwe cot $, Agac? e rnedo fino fene Gilleb £ 


| mac Onm filio hadlaph.y Alis quamplurth; - elericiſ ac laws; d 0 Kk "E S 6 V R 


| Omframmntt Wilks $ gumexyill. Ricard 8 moꝛuill ! 
Naum ſulaſ. Wohfand. hut cummu. Robo auend. ito Smounit- Milto fmemund. Gatto cob. Aker d wala. beige ot penti. L iolpbo ſil 1 


WI ZZ, = 27 Þ / 
— — 


pro ſalute dnume ſue. o patriſ  marras fue. frxinq; & ſoꝛox ſuarum. ommumq; anrecetſo;z ſucceſſoqʒ ſuog. 
S poſtqm diumma clemertia poft obiuumfriſ ſin Alexanvri. ei ſuceſſic m regnum: nſilio & d mmomie 


tri m aquit. Ex paſtumsdle Spuos vortã. & morat ad fodiendũ tuas: communeſ hot 
denavenvena ficurr honnmbz de Spnoſtona. Ex in Bent wich unam carrucaramrre. & unammaifuram carracae punentem. wren enim ſqũ laynequy 
& dam matſiimmin bungo. & · rt · lidot d : cenſii eicſem burgz unoquoq; Anno. & dimidiam partem und piſtature que uotamꝶ gut yitſtyem. & ſepu 
mam pardem moſendmozz &rerrimdovinim cadem uilla. & rerramYatrhem fili exnobold. Et uillam de nuddelham. & vorhdvenc tum ſuiſ refs” = 

dunn. mrerriſ c aqui. mbolchoc piano. Er. xx. atitterxe detrnono Ulti: in du am Cru quicundic tam denuddetham & d uiles 
dive. & doimam motenduy ipfi ili. ſimar liuercioaæ ErYhrelawa. & Vhrcecene cam ſiuſ rulircliuiſis. kt ertimd e ſeleſchrache cit furt duuſic 
in tri & quit in botcho & plano. & aquaſ meat cura Stleschuncht᷑ commetadpricandii. ſuiſ ppi piſtaroꝛibʒ uc meiſ & paſhiraſ meal cõmunel ſuuſ hoh 
ur mers. & boſchoſ meoſ donubʒ ſurt fatiendiſ· & ad ardendũ uc . ET ecliam de alt ſeleschuchę᷑ ci dumdia currucitd dir. b clam · j cramd lesmaso 3 
tum ſiuſ teſiiſ duuſis E Irayerlen cirſins rechs dunfis/ficuc\merh eam mai j pleni'remur ga uicum [trodrs quod 


&habiur.cu onnb; ꝗuſi⸗ 


"oy 1 8 4 2 2 8 


s 
— A : 


* 
| 
. 
: 
' 


' . 9 


2 — 


— 0 


—— 


| RH Is EE a 


: r * * 2 * 5 


— 


La” 


* 


15 2 e * * — 2 _ 8 " 
WWW 2 25 
22 * 18 D a wal 2 
1 A »._4 * 
8 - £ 22 » 
a A 8 I "4 _ _ ou 


n 


Wat,» 

* 7 3 Y 

Bag 5 

4 A - 

"#4 2 2 
1 - + 

2 W 


Tug 


MES, 5% 


I 
1 . 


— — — 


_— OOO TT ä 4 2 1 Fs WE RES f ECTECTY A HOC ents {1114/1747 5, 4 e e hog 


777. 1/111 1112 e, 191 Yon. , 111111 U111}119)17 471117 Le 765 101 Lee. 2 22 H11111), 111 


So. 0 - 


17 


GO 


POO LID — 


— — OS ESO ﬀ@ . 


_ ac > ALAS, OLE GL CE —— 7 — — > — LS, —_—— << AO 


LALCLEAY COS OL UT - ad — A Ps LL . e,. / #3 TOON LIU 22 4 LE, e ee 
224171 1111) T1141 2 ee, 2 b ee, , ge, N, 914441114441) X , 2141 


ee, 2) lee, ei, blutig 2/2197 7 OIL, 17 Sue, , HMOYVUOY LY 
Hal ge laub, , $1149 1 242.7 19 NF HOU LF ge ee, 2 
vy 2 7] dee, , 4-40) 9-97] PUOYVUOP , Ne eee 1111 1411) 
09Y 00] 3 1111/0392 , ie, 1419 YL 61/2419] 41 011 ce. 10 111) , 9.442) due, 
-in, PIO) 1111) OT , HY? 2 277. FILL 2 J SYN ) dee, 22 211 
NON AY. hege 0114 11/000) g, evi, ful, 1+ 121 fu, ur eee, UN 
-2 222 2 2 — 11] gebe; O11 F114, det,. 22 , 19114 numb 
aue pee; bee W111 bert, HU LJ ge, geile, vue, 170 ge, d, IU 
POD) eee v, v. e, c Pt HAD) 1911 2 22 l, 1110741. I) bis. . 
Vue, eb, e e, 118 w1ly, e 1111}14)) bene 222 77 pee, ee, 77 
e 5 og, $4001 3 <t 2222 I bee, uu, Mee eee 1112007 
agree, pu, %,, ee, ebe, gos, 00; CE Die, 11,911 711 0411 HOPLOUHY III 


- C ” 4. 29 UL vet., 47 9222 Dum. HI] UNA OLAV. , CHO} pM 7 Vi / * i HIUTHMUULD: bunt 


vue. gel, PrP” V1), 9) W140; 2 e, baue, 0 J, mus ieee 


„. vai, gage, (e ( J1, TD 4 2 999 22 IL, ) I « HUH LU urn m0 gnl) 275 
NY WAY pb ii ibu ine ſli. 10D) g, bebe ue, ebe, bb, 


%, , 144211 22 2 0,111 1111 1111.11 92 01/9 7. 222228 UM ee, , ,, , 
» 1112/2) PVT UT 1), J, W111 1. un; 4%, 22 , vv, A,, , 
7 22 „vv, 22 1% 11149 bbb. UF, 1111111 /1, // 7 1 22 % ue, 104 


, J. P1171), 22 lie, NUUO que JI UV) 22 e vue, C141 » 2 22 e 2 /? 
WADI bub, foo, vue, . 22 , 00115 bee eee 11110 14.41 722 1 
1), r 9922 22 ue, 4.4.19) bu ee GIF vit, 11111111 0 147 JV 
- 3) A 2 ue ehe 1 £11914 | 1111) 104 6. AMOR . og ve SHY JM 
14 GON PMU XAOLMY 0), 22 eee u, ue, c, 
, f, me,, , de, yan 27 222 ei, bel ., 222 22 , 


7 111 1111). 111 dts ae WOUND , JUL, eee .. 27. lt PU oS ( Sa ; Y 4 


# Slam. i. 4 


_— * „ vv l ⁵!] ß e,, ERS 
449 2 Pg , HUT e, eee, HOES YAGI 1111144) 7 '/ F 1111114 b b, e, ,, e, , 2 1111110 


FF 


Fi 


"4 


1 


. 
11 


A er e 


/ 
1 # * 44 4 * 6 
22 2 / -o — e . 


. . D 


3 * 1 8 1 Ve, 4 g * 
4d ieee 


* 


, ä F445: n 22222 1,47 . e , , , eee, er, eee 77 040. — 2 
I , HAMA) HG l, 011114. uu αe,t; 1 mme, 177776. ä . HU 


"111 0111110 11 11114} 1:4.49j * $1141) 22 111.1 1111/1119) of *11 2 e. 2 55 1 
2 Pl / nb 222 fee me Fe, ve, 22 , 111 111141, Wa , 1414 22 ul 
/ 11/441 2 2 14) 1/1 21/11, /4 JJ) C11 e, be, Te u, yl c 111419) 4 N11 1 
I HMO ; 2 2 eee, ,, MONO 22 28 2 2 A 1111 11141 11/1 111111 0f) 
8 LY jj) ge., e, 1111 22 22 1111104, 119 , 11117 W/ 117 72 77. 22 22 ES 
171109 111111111 4 11 Sb, 1 1111 17 PPPs” (11 ge, 7 4 140111 9, 11/1 22 F 
Fo 11419 , 141 2222 2297 22 1111 14h) e,, ee, 222 Yu 1 7 F274 
ze, £111 44/1). e, HU) gu, 722 11] ys juror V1 ae, * 2 e, , e, 
DALII [I bee, . e., d,, 2 22 HUNG , ve, f fag b, ö 
22 1411) 10111 111} 03 11111114, _ 2 We | - ile. „. 22 u ee, 22 , 
22 g, ve f 111411 7 DA 22 1141 4! 2 ic, 1114 2722 jul - Jul, / 111 
11119 fe, 22 bee, 1 (4. 2 2 , 2 ee, 22 111 e, ee 41117! 22 7 
eee, Jm 22 / — JO e., 11114) 1111 „ UI. Jy," 2222 7 2 I 
4904117: 2 22 22 222 1] ee, e, 2 e; 141 2 72 (111) J, 222 "YO 
1111 2 , 2 be,, ,., 111 e, £1110 dhe ah —_ JL) 111111111440 4 W111 
WO] 1111117 ff v,, , e, 22 2 7 , 2 / 22 111111117, 72 11111] eee e ee, 
ih, bee, fe, he, tete, [1 222 222 2 2 / 1111/11 /. yours mc, v, , vb, bi, 
WH 1 2 ge, ec gf 111111] eee, , 1mum* 222 ., p WF M141) T2 22 
ieee, , ee, gem, g, AP 2 cue, 1 557 cf,, e, 2 , HUTTY) ue 
41 Pa 22 2 1/1119.1 i, OHMS, MHA e, 222 , V bc, MM) WHY 4 M10 
A111 111 11.1147 77 . 2 el, 11111110 A5 , 111 gun. q Yom 2 (111119 HY E 
be, ee, bubu, bee, bl, 1/17 v ee, . 22 8 ( AG 2 SD: THT 
A ehe, ve, ebe, Jesu, bee, HY, 222 111 / 2 722 Of A 
11 25 1p 119 * HOY, / 1111 be W , uu, n, v bn, 


. ona: x 2 
ne 


* — — — — — — 


e, 3 e, e., e i be, 4111417. 11) 1 PID) tb, f 1141S} 
[1:1 M1. 1111 66 NY) , Fiche. „ V print ee, ef, f, nge, 1111 i 
, eee, e,, get, eg , gute 111114971 ue ie, 11111. 72 "111 [111111147 2 
4/941 zuuu, 994 2 , cee, ue, bee, infos , 14111449) 4! ' 
11175, . , 44144 11141119 22 I, 111119 94, 22 , 111141 3) UV), 2 
h,, lee, f, M1411 45 i, , ö 1117 CM MU 111 , ee, / 
f, be, [IT ee , vu, - eee, =, 1e, 111 222 fiene, ge, 1H. 142111 


n L. 1d 1 Journ L Ge 62% ,., ASL A NH 75. 7 2 (1111 111th - 


wp * 


4 8 
1 


72 11) NH SO 94 0114 JJ CAN WNVIALI OJ 1114174, P74 WHO 1 2 // 72 
i, of 1 2 7 7 1117 WY 1) 011001 . 74 . , (494. "tl. 2 / 2 , J. 72 VAI He 0 7 
P1910) dae, eee, YALL PAO d, ue, 4499 
- ume, ee, aue, ee v e i, CA my PH , JJ 10 411 
TY neee, eg, FULLY Gf UC 2 ie ee. 111) (1149 ;, ONLY ee, 
. 2 age eee oh! 75 1) 22 „ bee ee, eee, ge 2 ne) 01 
- 7. 00D »Y) 11101 111/153 * 2.09 e O77. ue '} 22 2 2/0", i, 112 2 2 AY ) bee 
Cee, 22 Dh 2 bene, D) mee, ONLY} lg, eb, 22 
wdgaod'y / 91111103705, 41 2 eee, 0141) ) ee, cu, 11g ee, Lee, 
2 YO) "11 mee eee, 0 OHMS ) UJOGUY © OLUILA UL V ee, © NU 
POL f ee ee 10], ee, HU cee eee, VGA GNU) 4 
be 440140 0499 00] C 2 ebe 040917 eee, ub, ee, , 
ee, ce YOGI) ce 2 2 Nd JOG) 949 YO) 3 109), ae e. 2 
RUDD de. 011 1) DU Ne, VP} PI RU le ee, PUNT 1. OY LY,, 
Pun ole 2 0, 775 2 2 922 , 01114 , le, „. 222 1 
111210 Ut 1/2) 49A] ic, 92/4 IJ OTF 0101 front: 11110 0111 22 22 22 O 


HMM 7 nu] HOUILID, nit i 2 ung) 22 2271101. 2 oO) ug, 11411119 9] bee 
f eee, ge, bebe, ve, ve. 2 2 liter, gebb, 2 119 222 bungen, 722 / 


„ YUM TJ)", , 11/1 Lon. 7 910111 UU111} 1191472017 * 17 1111 11 1411 114 11/4109 dee, v, 


enn 
o 4 1 


; ZE. JJ / ec, HU , v,, vue, 1914/7 PD) 1 uu. 1 emule, %. m ae. vel, 1100 


2 yy 0groy 6 11 / 11411 1 , ., 111 2 , 2 941 2 1 * 2) UH1117 
b, 22 1) 144441 eich, lee. nee, oy 1111-1 I, ch. YH , ge, 
, 1 22 HU gu butt, ...e, :, . , 1119.9) PM , 111414 
19/1149) 22 111117 f, een g, 1.1). 4111 25 b leu, £449 
eb, 2 222 222 %, vue, 11 1 WH L144 11111111; 11.91 
/ ch, le, 111194 WY YU JV 111 2 / 7 e. 2 7 2 2 ,, 1414444) 41 1g} 1 
M111 11 HOLY b, C, I UT HUGS ue, HA 111 7 muy 77 1449/1 2 
e, eee. 2 bbb 22 ie, b, 46. u/ 1111, 1111, 45 be. nb, 22 11411 PA 
111.) 114), 117 , 11/11. 1) , . 72 2222 e, 2 Fr 2 i 111 11111414 Gute, 11111. jv. 
2 2 e, , 141111 2 7 , i, WANT TU ge, 111} 1.4 , ee, 11111 2 22 111111111 
CC 3 COAT EU ET 2 1 7 g, ve, , e. 
V,, e, , , ,b, e, -e, 111111147 111114944 7 , e l bub, I Tube 
1 222 2 * 2 2 22 HO ; , , e, , 72 eb, vlc c, 22 
bl, , , ebe, HJ JO 1414 0145 2 VL [11111 L1H 44.917 1 4s 2 bee, 
u, , eee :, M1119 22 ec, le, e 11114 2 , 2 / ee, 
, bee, igen ec, 22 , 1111419) , -e 1h mg 1g 1 gnueg, nus ,n, 


- 


CO 11111147 dl JU N111.41119 111 2 L101 e, , V1.9) e, ee wy be, MINN be, . 


— 2 "1111111411 Jul. 11144111 1111 1111), 2 , 11111114 22 Sv 11111111 2 91111114) 
4.49 1/1117, JU Hg be, v, , bg, 2 ii, 111. 14 mee, MU ge, O14 11 


Pg 1 * 


1 A rn 4 


. ane - abit £2277 ord +, 2 4 


WA # 
FF 


44 


22 


BB , 


ne 


FF, 


of 


Py 
4A 


er tat 


ee 


Sec | 


a Boa Dot (Fl Kh, Comel, Barely Jokes — Frofun Oſt. ( unchſq lf Fol 
= "i. a ſue | WOT I . \ — + Cl . l, Clem a Lanf Pl, 1 frm here; 
Sear e be- J be carts N-. ROMs Soles a be- Kg C Nabe 
y red Nana) ſus) a ld raed Ne ſuaſ- 7 15 4&2 4 hn nv” © re pon N. FSR. 
er 9 r — . A Pen — plenorie - in Ca mol hs ll. qe NI 

0 NS Ife. Sole wag » Fay: ur 355 RN hercbeſ & de froara p car cdeſ b. Ja 

ur ſays Nermnare ſuTr& poly de lend e reneant: 1 plenare lch qere besen 5 

Fen „.) be fla c . pe. Ow. n 7 only Un Af ed. - H, Od 

„ Pech = 7 I. Ge ve. Te f. Yo we ele = lde te · &. E. ſen wn? hl 
d& e Nef Iv Comes e RF. v dt fe Ree . Fest U E. fle .-. x. 
e L Gi lon r band kh Come, 
Alle De Lodþ- a & * eh Ve See welt; code Ye Lad l. 15% 1— 


— 
( 11410117 1017141 Or Putt WTO 


I 4 * 
+ "4 | , ö | ER ; 
A: 1 U olm U 9 Aces: AN vii. G WAN WO alin, onmbtrs, Carmi 


"Th * > * p 5 1 9 * 
ö Cute, CHU SOC bee, v.,, LUN, ee ge, RUATU d r, pub,, re- SOULS Cr v ih, 


FT Rob : 4 ' » ® » * , . * : 1 > 
gad ki cls Vegan e Ati, i (allt. bu C765 A d e ie gebb Of cl AL 
HL e Fed be ef. WTO Cl ve, cu, te TATE Nc Wt iii Wat SALXLHUCGO ST ee. 


eee Hie, Seite, gn, b CHEAT fete? HART CALUNCUL UTTAR 11 fees -u, Ae b, 


ene, CUB mee bitte ef, Cantege: fuse. Hampe. Regus Larnt: d gere gue fue * 
| (lit be, BoCrl Prone mA., fei He, thr 2 Har ut cam N, Lam toc 1a 
ſtat am MO 72 Autry” Calbe Hague ere fete nut He 22 i, HcFeCCS 
(ci: L171) 11 CU V1 UTR ICT ce , , x. Clu Hertfehs VA SUJHPULS Lee mee, HU WA 
WOO Here lCths I rA telt, Rev OCT Fat HAI bret, Yee Aon Te Y at 
ee CV eNJUUS, ei awe 2 2 (1 1ol Jrmnles Feel 2 Het ven, c, , ne 
T ge, {OS Iv Fele, uu, MU bete, ad Cho auch, he euch, of meu, 
ANTI oY MCC LV /TAT HAUL A PC ißle: Inte, ciel N ve, Vets gal, hee eee LMS bi 
mult SO be ' Hebe dee 2 Ye He HANS. {la Come ere mare Hee 72 
mes: r/o Hors. Enguhum nc Hats: JU. 2 2 rob 1765 
oö af ee rem, 


7 


7 0 HC WA c C711, a « OUCH, c 2 2 Jed Le LL 1, TA We MO * 5 2 
WT mee, Le LOS tern , % Ae,  1UNO, cue. c, e. dee, 


\N\ 1 


pe r totdt 


re _ Fel. Fele zb., de 


FER 


1 Gann 8 I Cn BETTE 
U rd Fe ha. 


azoyrute me ca y me med * * Im 
— A Eee A n 
3 at nemim Let "arte Volo ur faane F NF; oe * 
410 uieo mn mea tanta rtdte e ua I ee n fue e ** fro va h 
| 7 Nee T: wad; cer fd 44 u 1 ma” nm gerd Sefa 44 LE wi car 


* 
—— — — — 


- 3 RR” =.” 


—— — — — —a——gs a 
2. — — — 42 — — — c 


= - - * a TY — * 1 * 4 ** EY , . N 6 . 2 A 
* r So, * 3 — - — * . * * d be 18 « It Ws * 1 8 3 > % « the. ks b : ae od ba { Sk * 


VA | 
6.4 95 
LY Io. . 
9 — w= N * 1 1 
15 a 75 
; - & , VS 's — 


93 — * a 4 a * ” N 
—_ * 9 * * * 1 * : 2 | 
* 7 * 2 TIE TN -t 4 ö * W WR * 72 * 4 2 8 *- , *. * 7 * M. 2 4 9 * — — 
3 " 3 222 4 N 5 2 - 1 
* * * 


CHARTA : 
WILLIE 1. III REGIS. 


1 illelmus Dir Corman Wer Hh 7 nee, ee, e,. 
# Filth. ee b 1/17 ' M144. 11 1120 797 oem 


A5 W * [C111 ebe V gung gel, . Bare n1 eher 
EY, 


— 


mn, 
TY 


— 


| 0 


. 1113 Viteconmitns of ommbus Prof , fe- 
— ) I») bi) 10 Nalutem. SNotum. nt robs gnod JOY. Joct 
222 8 mom wm en gige, Hlonico groan LC age. 
ce, A. il dee, Succeed nts rn R enum [Cw Ho h,. Vie 
IO OPOTNUU 7110 002111 fes , 10 11/0 ol caption men NRedemendta 
gelt, pro lolo Regno moo 1 2/4/10 Leeb, ro/ttthendo poo - 
N11 POLO. 2 genere, rao Coioraa 1/49 Ninn rn errno 
CO ram 222 — exactione merito ber 0c orcs 
inlur Ha ut nemwmt Gout orvintts frre, bi,, 
Solo nt eee rod 91g, e, ores DDoOmns ei, Rego mo 


wu 119/41 tute ii, tha mea lanta 1 A cee ＋ 22 S117 


feuer, mh tucaurrernnt It guiem Vols jrrefentibus Lt 
Sage, & pee Oo NC greou 711 fab, eventn Tone! e, ee, or Cel, | 
HOC HILLS CEVONLE NCC 111 Po pun Lee, 222 222  Satmiud A, 
"1 HMO mMOWO 17 L e vel eee, convertatu Hl Ot 
lee, per Gio: STA PO YEW nm WT N C771 Lib, OFLUC Gr ee, fe. 


orumt Ser vil) owns 14001147 en. Cl 74 "111 1; Lasche ier C0117 2 VO 2100 


(Comte Jeu, Soom ito es Horewilla C 2 ee, , Ne 
WO Cee. che wap v, l, ilolno We Pore Ce ce, e. 
mo d, A weer, A. eee, bu, Lee. 7 cl Lee. 


rern 


— CEE FINE ITO OE7Ex 


— 


A 


(nan Gf nb led 
78 9 - off 5 Dae 


Nb. 


- 


yy &. 


N 


© * 
N. 


Gade. duc \ ay i 4 
as a ik 2 Dor . 


— * * " 
S omi A . ay _ 


ul. | [3 . e 0 E ney 
le — 35 60 what 75 — 1 — 4. J. 
155 r Gi des. | | 
gon. gh 


NT o — — . — A . SD -wWDS wi * 


ts FP >» % x - Sy br. V1. _— EAI G y . "RP * * of TY FEW. 
„nnn CORE. VEE PT I TCM A NETey 2» _—_— 


* I" "ION e 


* 


* 
| ' 
* * 
„ H 
0 14 — 
4 . 1 1 
ga 1 : 
pe Y WW. % 
@ * , 0 
5 
* , 
8 * 
* 
* 


PR —— — — — —_—_—— 


—— — —— 


CHARTA WILLIELMI REGIS. 


alkelm S [Det graca Her Srottorum Cech, 

Y Yee, Ale, lOmimebns Baronbu Juittcinry, 
-— Ticecmutlus rentals Mom ot omminy!. — 
Hulle, Heime gb, lerre He Olertoct of Lat e, SO 
ant preventes of /ulunt me Hieawiullghc of CONCOS HY. , eee vue 
mea confrrmafoe Willetmo o Walongs frlto Shit de la - 


1199 fim, hay rn Scot Pa eau, Phe 222 Hauber jth e, 


Seide, Danen ge, rectal abe, Sun) of CHIN OM nb) julns 
frertamentss Jas. Lt Larnmome NOT FLOUR Mtn HA cl 
Cal 711 ON ges, H, , giebt He eee, 22 2 7: NC nt iy ir | El. fee. Ul 
HUI He me of heredebus mew 111 Seal ef herrdbtate 111 Hess 6 
/1 lano in err of Agnes 12 fpralss 72 149 Site, Of 2110749 Of MY. 2 
ol manretyd PP lang et Molenadmnuy in Vin 2 cl 19 7 319.1 
1. 1/9 ef elbe, rm . albnlsj et i, aluns an ror of 11111 
Omnia algo ad frediclas EFF USE ren tone Hal in) gabe, eu 
ef Sncca Clum Jurca LO bee. can hol ed, them: ed Dnfangenthy 
lerer et guiete Nrienare 2 Aonore fer Sermicium fl, 111 "OA 
Mult rl aria predict 1h ly He [longs gebe i, b, 
latar: Lee, NRicarno Lfruroojto Janch ee, Jun 2 L101 11 2 
Daunheld ee eee, Moraric lomm nr tio He, , e, Ul. 
His, lomute Gilleberto Al, Shradheren Bollando fiho Cohtrods 
lontululuro Wilkbno of Nile, Roberto te Oise, Hl 
P e 
Hart 2 1 ee Oifard Liogero ae Mortem Hl, tin pe, [1c 
Comte te nebel, Fluge ere 222 Hege 22 7 2 q , Lammiln 
amid Shriielon. ai 


— — —ZHa—Eä ³ AOA 22ꝶ— n ES en. MO 422 


| 


— — B — —- 2 — 1 ——ͤ ( ———— —— 
— —— — wöY—ñ — —.wß— 


————— f 


— —FE—— ——= 


XXX 


4 


ED 1 
T = ne ppp ws 1 


7 —.— 4 . 


TR = 


Mos Te 


. * Y 8 1 x - Sb. - 2 «tet 6 — — 1 e IM ”_ Py” n rr r ” N ok 
AD He a os „ u wü SSD 
Seda tat do CT een m—m_ di 


n 


R mmm tea 


. n 
P 


* 


—— 


3—＋— ——A—MA— —— 


——— — — 


— — ä—ä—6 ³ .ꝛʃu— —ä— — 


* 
COR — —— 2 
——— — — — ——— 


— — — — 


ö— way rr — — N 
—— ꝙ 2 — — — — 


—— —— ͤ u —— 


Mes Ws, 
— — 


* * _ 4 — * 9 * * * 


* 


LA 


E- 
o 
43 
= 
» 4 
= -. 
-» 
Mi 
i 
2 
- 
A 
- 
_ 
3 
—_— 
5 
1 
=, 
= 
-A 
_ 


* 2 
— 


A 


* r 
. 
* 7 10 Fg 


4 CY vs * a 
Tt — 
A Io 
4 bal <4 


LIES TVET" 07 


— 
„ 
* 


XXV 


\ 
| as 


— 


Alexandri II. Regis ID 


[ exan 0 Er . gr alt Rare Seoltorum, CA 2 9 


eue, Hu, gr ge- Fee , eee. ute, OS Of Jr HON Mee 


cum foro of JAacn, an le 2 722 1a,cum lol of them, y nfandanglhy, Win MOTO Ore 
to adeo libero of ill UC fret alugittes algua 1m Hie, Me nol lent tru in lr 
Jorelo, {Nt Aich, grip, fiel: Huter. hum, feel, JUS NO 2 He, Toavid vl hc 


Fes Ju. , cont han (O11 72 mem noM ram of eral) ill Joe bis, CON! J. 2 
/ 2 bebe 1 e, / ee, Warr gu Je! 2 NAV 7 2 2 Arm Aeris, Ne,. 
estilo. 22 ( "ave 72 O unkeldony, nh i fler, SU + 7 Jelly 9 
ano neue, A, eee, um gn . ginge, Mee fee T, HWinll'rn tl bei, Hache war or 
OUONE, 7 222 I { 55 WTO Vl all 7 5 72 2 75 { Oge JO AVON 6, Johanne WA MH AM. 7 
Jul Logon whe eue, Hug tee, the Ct, VOnno 2 Of on 7 2 bt gige, Nee. 


— — — — 
- —ů — 


— — CEE 2 2 2 —— _ — 3 —_ 


PA. 


s 
. 


. 5 Foy orale, al eee af has ot Sore 
* 13 Ya <a. Fran” Alam N 1 
N Vys ¹ 2 A 4 l 

nf ev Nl Se | | 
N no 7 N 1 cum | 


*. A 222 r. 15 (* N 3 Fares 


1 . 1 N 64 We #697 of 


e 1 * A. ny 49? . N. 1 n 
Ks 1 0 Bei” J cem Wits Y He; cc hel C JD aF 3 | 
ukrmadig GI. Auno 1 = Sudderims + | 


leo (Hill cage ref Tot Hun ch., — 


Alexander % 
Ve, Hommtlt) VOUS YC Jue C ori tf Late Heel, 
1 lene Sant Fele bub, . JUlurt ROS CONC, 22 A har or 
l La | CONfermayoe HMonaltonem War, Germ 2 
eli Vlolland. Conftalularius 2 , -er, JOugont b. 
0 


S 
þ» 
C — Craufort 100 homageo . Sorvicto Jer, WA terra lr Mono 
JOY VCU 2 222 contentas 1 cus. Hebe, C Ola tt Fele Nl, 


Seipel, of haben. froediclo SCugont . heratiOns fte, 22 . rerthctr Chin i 
herodulny (fects, cum omnibus Has Jeerte nents Pa. fee. nts ol Fe, 
Vu Halt, tar lbere of bell, pionarte ef honorfice Cal cnet Ore ctr hn 
2 Nollande ma Jactn froeehlhcto SOUgont WMC flat; e Salvo C geg, 41 


< 


noſtro: Seribus homa Al. Galen Comwoer Hol Waller 22 222 

SHenefealle; Wlallero OL a 74 Haber Laodone, Herter, to VOnlliol 

Camerario Nllelmo db Lindezea; Fro al Calonys, Aerie Harem 

8 7 erer, Ae Cormanoe HS UMlolmo 22 0 eee ee ee. ( HCO COMMU . : 

AANare. ell, Cadihou, lee, due C Vl, 727 l peu, 7H NH 2 2 
a 


e . 


ʒ—ůůůw yy va. 


— —— — — w_ — — 

ä ores a> — — — — — — — — —— — — — — - — - — 

—— — — — — — — * — — eb es cu i ent —— — — _ 
 —— — — zz "es. ihe Ec . 


harta XXIV 


@ 7; 25 


de Cad a 


| | Al. cum mm l, M predidas Sal. l. cid * 
41. Kabel Fh 2 el 188. E: ee ure 
bs: e 4 n N bell, LE 


: — 4 af —_— HAT” 37 ” Bite 2 
” Sh mon — pe -I U — ws 

| 3 ee , e. abe e 

een, 


- I Ln e Nd, Eh. 
C 12 


Us [cereals Calls TlleF-. EM, . — Hen lil, m Fore rener 
1 Jur * ed * - "WK _ pk ef yer w 1 Keocie 1 la 5 Ornoneg | 
D. Ae 0 ohe ud . Grant de au Tuſhd Fer N. obe Juſths Lad SN 9 
Lr. Nats kl cx vd H. d. Dal ch de hee. Fly ge cb b fl. ch 
Le Ch de bah Gd * oh: fe nei} as chende d. ur * Ve wy Arno * nFi, Xvn- 


— 
— ſ—— — —— 


2 .————_—_—— el — — — a — 


FE) Cv 
”F 


4) N 5 
e 


lexander 9: pete Aer: Antonin, Gniegris Wontlus, 
Comb, Paroniluy, Vincommluys, JuNctrye, 2 Nofetts, bie, er. 
ommtbuy rol ty Homunthtys loci lorre Ja, (rich of Sacthe SHU 
Aram, frevontes of fulurt nos ad hono! em Soc & gtorwne Virgin Ile. 

ire d. Handlfgrme Haager, Onan, of ad arallation: m fan Gerit til 

. gm SALUULO NOS, Of ml Wnt Ho0r um V ue i, vr, NOHFOUM, e170 
anumabus Jus Hagen, Ht lee: Neuere, nofere of Crmegant, Nregine MUS ROW, Of ON - 

Veli: Canto iind Of  JUCCOSTOV UN NOHFOFUM, Guan dan battam . ebe, reg 2 
fundajae aud Salmurinach 65. Sa Lauge, Monachts 722 / ondens dem I ww ferrve 
22 A or idurts (Fe of cOnce/ ail, of hac anrta NOHYA wnfermaf 1 lam Gir am dl 

' _Balmurinach tae Alpe tn Seh, 2 lei, rechts dog. ,- COncey Ms Altan, ontom Celli 
nam matricem dl. Haller vtlil, am om ny eee. lime al; Maca) Ainet. 

| Jftefrortenenta Quay cuba (Galem, at Sanvell rater theres Haul, Rowell ry a Ott! 
frredhcte Domune Ormegard Negro Pals notre Un ona Cura Nina anal « Forgehare 
Huarclay (Hautbild, Ct in manu nor 100 2 Heel, felt. / Her, [te Ham Alaculunm tt, 2 
vibe Concgf mus am; feli, monachs Og Hortenſes cg, d, fundatonmprenonmaee 
(late, Seachmure m (Mnegts fer Jus ere, dit Wars of cum onnlus June, 2 mae mul, f. 
11. Ot bee, of heredes novtre manutencl gene, of in nm, lr murfin zelle, monaht. rt cha) 


(O14, CU NL 00 lus 2 Wnonlys a Ubortatl us Jet {11 NCA COJUOTR ON) Heut, Nas 
are Volumes ut Predicts PMonacht 01111 ee, leihe, lerrmns halonnt e,, lent t nol! 
tl Wc JOril gu, NOHFLI, 101 ll erat, rare, Purcham NCT NUCHUT COMOSNAM 6, H 

YC agurs, mgrnatts fie 2 (NL MON CO MATCH 4, 1H lupe, d, ane melee, 116 2 

» mult , GUNS CA RICATY /, lA ommilus 2 / aeefeame melts nd prredectars nr. jure feen. 
nontil tt, 5 Hoa leur gu, geurete, Jlonare  honorfice Jeet aluguin elomotina teri) of gabel, 
Prirnuuto of ROnNoricenttlts al atk iche, encore ts lallngy:! Hill, gl ommib uy ach ont! 
( Onfuclude nilus LA feier ace, ferude relics, 2 ic, 2 ” Sause e, aut Vf 22 W111: / 2 le 74 
nhl horum ommnino al ey fer wlum Pug num Jeorrefofh Id an 2 e Ala, me 
Fertrluy . N,. 7 PUhe}t0 WMoravient eile, Comte le {nn el, lente, Holt - 
um Hnltero Olfard UNMCTOS odonte, eee, eli ge, Semononllo Faw 22 
Com Halricge Hat Dail: Phoma tt SO aye Lohanne of I,. Sul, SUS Jun: om 
Silo 1 andre, Jl Come). We HO A. Yea Y Garyrite, . 1 Chniitty 
Noftrus.r Tyra C larmanan rho ic Hilmer, One nun, non Argue, ng. 


— 


** 


AXXI7 


. 3 e 
— 1b 
6 a ponoos fs b ceeſſeu blue a 


hr geln 
Lan 
e A ca l. que 


\ if — dure  rmoONe” fraſe* 


—_ — SD 
” — 
— ut — — „ ũ ĩò . —— OR — 2 * — h — — — 9 eg n "IIS — 
—— _— — —— | | | 
- — — — — — —— ws TT -— — 4 —— — a =. - 46 ey 
f — — — — — — — ——ä—ñ— — pre — —— — 5 —— — — — ——V — => 
| — — — — — — — ” = - a — — - — 
— — — 23 ——— > —ꝰ4) B "I K „ — —— — 2 — ” " , — —— 
— 


XXXV7/ 


ASS RT 
2 N I (O 
DIe 


e l . ee 
1 | 


A D 1 EN and E r Her gracea Har Seoltorum ,C Hp. / / YO - 
7 Hue, homuntltty OUS torre Juc Sallust Aer gil. 7 clit, of 2 
Hue, NOS cones fle. A. hac guet, vai, conſermayue -N, ona- 
[ny ce, Wham, glace Haxande, enerotl lus Sou farb, I 0 
= el, Occlene Jane Ware tee Melton of monarchs Wide 
"af. LA egurentib us 222 Salemer, 7 Jer idurts, [110 Jalle/un, UCOT LS 
Hee, OC O71MUMUM GIOTUNL Ar ueber,  Yaorum, ve Om ii mor fuß. Cl. lr 
neee guod wen Vlerandor vel heredoy NHabuerunt vel halberr NMOCVUNC Py 
lorriy ef frafturts We, PMauhelyn de Cane label of NOVONCNCY: / FD ate Ie 
- gane, bug fue, eaten e. Mlonachuy dates of conan, 4 (ile 2 22 N fene 


ae tr fone 2 FOUONCNENO, ad unan JUNK annum lonventur dl fee, 


C . . 3 . > on . . * 
NON eeluummn Jacondan 2 Jancte facole Notole. Concert muy hun o conſtr - 
FCC wor © Harander rel, elle, C Leier 


UC Eliane, Here, LA haber rue, ele, A fe bullen, gala OWNUNUOMUS 2 22 2 


. 0 . . _ OC yo ; 
Vertalb uy of Herbe, Je! 2 Ae, 1407271 AONerfrelten © 2 22 Nam, un 


* . y 4 ; ; 2 ; , 2 77 — 
7 7 OL Jelrno; 1/1 . 4, fragauts, mm ve, e Jens, 11h MOV Of 127 * 4 a 


2 gage, of londmuy 4250. aguarys Hale e. ebene, 22 erte, VU 2 e, 1 


2 „ A, ommtlus ale, UC ſr Ale, OA ANrafturas (NUVERUAT F272 vel. /10- 
lerunC gabe glue, 222 feen. O14. geam fare, ad Year Cual, o heve- 
Ale, feos heccta naa vel hectare delenua, wr bere, Gurete, legere. 22222 7 
Al YU Jesdem 3 Merandrt Germ Act eMbonacht A. 22 7 WE NU - 
lars habent UCNULY eue, balls Salvo *SCYVICO naler. bel, tel, 6. 
Dunbar Sougone nog ory Laodone, Watltoro de Fee Jo- 
Aanne ae Lam run Hmoner Prayer et Bernardo de Monte alto. c 0774 
8 ug 241; lie, Au ppi ad Clnmo 72 NO, tre fart MUM. , — 


—_— 


7 „ , cee, T, ,b, 10/ 


— Au ⁰νο e UWNJONUIIqQN) mus 


— 
wayp> -— „% <a ooo gn oo — 2 


— - 
— — — — — — ̃ — 


Te 
g , ALES 2. 
„ EFT er "© Gadd . L * 
1.7 5 


4 
* — 7 = 
4 . TESTES _— 42 15 —— "I 
D N 

ul. — E 7 ONS: 1 bal, GL Ar- 
. 1 Fee al #4) "Ou had | 
e LI G A. Gd 

1 5 


* 


XL 


Cmanta 


pp HI 2 2 C4717 
/ Pt) TNCLI 171 A. erfeevanm elements e- 
bene et un feace, honor fuce ec Gucets, lubere ab omne exactuone temporal et 
Jerviteg Heut Carta Malcolm Agg. Veotre bone memorte ew laltatu” 
Has lerebths Hllelmode Lindo Hill, {mo de Cue eee Willelmo do 7222 
awed, SUlioJug, gy L Ae remege Mano 7 fo Mat on, Hiclac dee Hun, 
,, , Joanne do Gogfbr, 


— 
«© 
g 
# 


\ 
N 


— 


Weng Vox Qcotrop phi N Gon 

| ffectũ quem pgen ac m m muntag erg e 

* fuer redavara- wel ls pes Uk. hace + aymtheun des en error N 
_ eb ſexronſaguineam x db Ea. ci ano fende ffo dnn zelne nos Cn el noe - 
ve ca mr du dim keßẽ frane4 ne? ae uiuſch ram edag herd ) t mend ee / | 

f Täkhulle quensinenns gc {pero ſtarum onſubb Sabor laude Arconta amſiterane fun ut im reges 3 Fogna ola 

EEA © aſſiſt m fer ano 1 


er ꝙ um tenet eilig eſt 
q; \ mumas +tomardas n; 

2 REY du . 7 
Meme Yun fer fl pars aro —— Sian F--0 
confers Pugs aall muntt} Fe renoves N lo ad wfcehus ſu 

41 pun quondheabsfirmaPauſpunegue Fe©ſide Fomon- Act? cuen xc 
5 9 — 1 reſt ed den m vesno S d ms et. D pin Fi moni 
wy tuma u by tht pl au (tu donarom nuptiaẽ dure Taſſtanero w wb; | * ſelnwer unmfe e m 

eser de hamcy aiiregnafiino-acn I oo le Nod Nhe c aſtrode 9 — ahl cen fagindAquan?levpiip een eames Pi 
Aide peed dus rhe; — —— — noc nd veſtduas qugentas Ulbaas affignde S yrpuerdas m bur ſu med (ons aumddeim ad ducy? yep \eneaſſcurdbe de 
ſtdich fururi cdiugvs a dictoVoge ene fonaſſe v to ex. das m vitaenam Vg ef em | | pat Fey ad ſrudda uo Taſire woe? noſtrum auph. ol woe ad are le rom yy ve moze wiſh p 


dinoſat E 


ar mas ue ſale defenſioms opperune remedio pare ene vepſſis 6alubat min ls { ti : 
1pius regis uotis 8 pree ga du renal 9 1 aff muas ramateFrucuoſus commu coferuena urgeat 
— Opune Vn Pmogeme Alum yeSerſem fin vegT Scod i qui PeSuonon eypſſam lub c Feuraroabs au Dachs ſure 


ꝑ mate m angliã lice ac aſſi ro Fey Apuſis ſue 
Td, ar manurenetlby 2 * 3 eurabu · U iſdrunt wnſbp prurateees pfar: proraono noe m 


ww Pm fade 
Nierit uel tam cam notabih pedn 


ang dex d um ang pſc 
Fuerram q Cmpeſtre- ſiderde uaſtudv 4c Ke ant thaw uſ dittaty modiſ omn qulby port Suiſ ut ſufd=-umpnby * — — noſẽ quo Sup no de querta qua fa Roe ney wo 8 
| ul vex eaũ de poi * ifi an pace ſev t. an quam dus ommb; guerris \anem meluſ ner ifo 


El fd. a 3 8 ceeſſtaþ; 1 ny 4 omni uñ̃ũ ⁊ bona mobil: E x ſutitra Fructud ind Suent one packs oneſ de omma cala * pſÞpta-d 
— files ad Sund wobiſcum- 8. place Sup ont ib; A m momo conthendiſcũ geremſſumg _ una ſeu conſanFnea :2OWad = nid pmogetueo therede Vateſ aſs gend Q 
jpae free a ſie Jus dion 


5 1 — 2. 
undi onſulia+ mat mom mt abſentes oonthi pit * pſa 2 prurntONG ſeu ; : p n x - 
n Dre erdũ In eus rei teſumoniũ Pſentbs bes gurllũ uoſtrũ fer afpom qnto regni vero n tt tem Umüͤſte 2 8 nſporar. | 
7 flu nr Pmogernia + 


. omni 2 foul negotut nos Cn 


dtn SA Alndece Machm 3 den Eos ac dein N Soule i ſugeraui N vnfüuyf alutes auoꝛnato 1 pal, gt WO 
aug; condtnoms ceiſtãt aut ſta® d. ale ple pote undi nos #filw nrm poor veguũ nem ripius 1 
fanendi 2 pfinend que nos filug mn amade vogm n 
nag qute Veg uew nn co ln 8 N 0 FP 

Wen r inouam evpſſe- Et: q Kogni a fla 


5 die vneſtmna &a mens Ottob · Inno dr ch x ſtonas q IPruero Ito emctar"Suennoneſ jurnones acconfderanones Sub modi 


p has [fas Sigel — mummine 1 


1 
WY 


JU 


1- 


ha" ger you,» dang 2 
r mn r NR e ſſumii pnape + dim 
Aline pamncgemtys pꝛodnaũ regnu vinedlaprogni $72, in Pegno foanne d qbuſtic 5 uup ſimiſhr).2.u quidem ps nofda c dato Nd xoge — teadatũ ly tam wal momo ꝗ ſup mutue 


. apt dyed wa 


np ur lug mo mba he alisefe. Sala que regnantit + yeanop 


1 regna ra unna9 x & - , 5 


bed m urioſis Kl ane I 1 Se N 
rey ilu bo ) Y \ 
ſues gona 1 conoves lo & F us ſunt conſepti e ing * * ſwenbz 
ous 22 euſpunſneguc cpp sar Peu Actil cuentũ c cyreter vn 1e * daſſenſu. E feels no wh \aleſt t{nogauen C Xpar 


pamozonu pam rmanmoſts pieꝶ x oniũ concher? Oui uegt nominꝰ dic fili Su protttn{inp +(ucceſſuaot noſors curaturo0 ref Nur 
be N qb; "FIC. annmre in dus dun dur iſdicaonibz duſbas a ad ozona A 2 m loue mf es 
þ inllethes pine Noa ® Vena; mlxe mf 
fund her fg vukam enam cps ll Pon 2 aqtubudare ul? Mon entd f oed -N 6 
CIT yup Leneaſſewrabre de ta uo antedicto Napier Ki r dutũ mr imonm̃ conttoum T mottẽ Nic 2 vitã A. mhumams 
ſi ſurceſſuee onſlu udl Kare Wh ve moze waſh fenafts tum ge ſeruor afhaericeamey unde Sn dd ne Yoni ur · ccũ From nfs | xe dmg nb mole lex 
. op q mulnsey ter pon E continue $dtagrt aconas agp Turn + 2s m3 8 1 Pres mutm amouſ Abe aſpeubꝛ od 27. indy 
cont dictTros? ng (aus: tam ves allamanme q ali ques F ualitoves aus haben no tſuceſſn nde Addcoſ guerra Vm: reset —_— okra ant, voy J 
occupat? ichs vee e ip. den Auel quert On Re fumpels + Sens toto poſſe ſuo * melaz: d eam v ui quoaenſ oo pos. fue ogporrunu eepta f 
ndbilas ner nd umũſitates Acconates uillaꝑ pegm Set ergu no ⁊sumeſſeeas ide in guorra pe far me in ommbz 3 dier eſt Supms be — «tf 
ts ſinſmunitas 2\g1[lhs P cus fler pp doſta & Comitai furt Siem md nog codes fois noſe quo = ſi fuhr 15 FILA W SN nipely 
pmunm . gb. subſidiũ faciom if d Tad p parteſ aluaſſoruparito vr ſte ab mcopta woc lun le Siu [Re : — ede ũode caralat fugerd 
0 4 : * 8 p dien cuuatouo uõte ſußtd g Prepue m lx caſu dictus Sc tee cum toto . Oar - f 0 * unte affumtatis 
fed u equeti armatox bonum guerram mins X 1 n. ... vatuarit Fnſerat parmtote f | 8 * = uch dem auer m ad reqſicuẽ ram Fennt udl ſtocuſione |; 
be Sumptb; pugnady Alam pc ft e- wh e & pqulbommbz +8mgu ſuþſtrptstenadiſ.>rnplendit * 
ire ahh = ND oo Po aſus 
g ables pace» oil ra s & gha dunkel fe 4 
hs wenn l en Me . e Pa NO Fe-. 
em Ale ar arid poreſtat© 4 z- Aab bes Hen J Were wesen nee an wf 
or _ Ran neu ozdmany pſovteſ dilactoy rfadeenis; wildbie 


a cherdem · wenn c medaſ degm ur Fnerumq tangent wh w reo fas . 3 _ 

Ax ſingula fanendi v fed que ad Four? dtutus dordmauones eee, * 3 bh ** 
1 » 8 — 8 — Od a) N ons ul dd 0 8 0 

miſſy Incunſ we ceſhmomii-Pſentbs lud ag1l gr foam eqyor Hae aß Sue def T ey 7 2 


- l; fees weft firms; lulemes ef NE ena nd 
uu peu? 


7 te — —— — — — — — 3 


_— 


— re 


. — — 0 HG 


de —— — 


—ͤ— ——— 


— 


—— —V— 
- 


wr aa.,.c wy HG, | 


MUM JOA; VA s. 


, * 

niwer [1s 7 ßßß̃7ÿôFL e grin fy. 5 
CCC mum, AaclOnu) emule 2 
aun ul, 00 Jer ONLY) UgUC SOUL) lame, 14 eo Horm, 40 MAY) un, : 
e FA OS ci, JOHN NOM le. Hutu, of geen, a cee ul. Ille, dis, b 5 N 
mee, L, ommunt Felle, L, ei gracea Wages Lm wum, 2 
Ale , Om Negros tle n, 904 amen, Haul, tracandum, eilige, 
JO HUH. u, ieee, ciel, git, be, gu mmee, lit lan A, u ge, iy j 
2 b, une, fr umu rie, 2 A, Cj — 2 1 — 
* „ eme, tl inounder; hs mode ot jormm wn armen, rout hn Halter, WW Gt 
WOT Hulle, cat. 2 UT 14 guru. S TUNCOTUM Heer rn! a) muede, lll rn) 1nyRectst.! n N 
999 [Uk & VU nr Hl trim, ld „lun altontt conf pn un. rerun ul nts Hioges, { raprig p 
HUE aun rund, h v vie mim UC qe mene, inurl ie Hoek felt 112 acuh: rium fro 2006 ju 4 
Gp aol, th ad enge, Ul vue, MYCN velta ume fr malic racem Olonttum nur few Jakub rider yur; ü 6 
g, Eren gie, Fm, HA Hör, deinen bumst Seote Hit. lug eule at no gp 7 0 

N fue, eee, e, 797 Jhannem Mer Hulk, Of ane, M. Ungrantyt MUMS, munen, of, a, 11 

del, muna, guerre, 11107164 if vero ad eien, ferries fant conſort, JUCNULY G rlenenturadnns 
1011 eee, i, HC putt egoitte conmrrenti ns nnmo ul lee, mod, C 
eee. 72 rl. '/e hor, ed lie, einne A n lacht ett mer 3. 1 ab voluntrHle of eee, u, Hane 

1 Hiegee, 2 rd 1111 une. Fare gentle lune ani, gurl, aun Aa. Soar, Ms nent 
, T rr moe ntl lem, game, ROHH errut al monium cntrahetun: lu Nl JU NOMNUNC Aan, filly G 
gungen, ame lil nirume Jurnen. HUI hund uren angie Humeralt fl un; p. Ht rate fate mle gallen. 
Vis mull A- Hh fee irren, u ge, Fee, MOTT UL) CLIN MuridechoniVay A. fl HUCUS ONRRUMNOYA gene 
CCC Ie, al. lomnmghan, do Hadtngion,ot i ndl. 
TUM gi vim, Hallein, Jumman mille A rarume Her lngorum ann valoris arrntant Wl Puod, Jeortal, 
Hens c gb, eit „ill ig ei, C2104) fee, Jas 66. 22 . A ritt CON: 22 mall an n 4. Idle, al 
agel, nt thin {11111045 11 gUe bt . afbecural el dl. ablulho antics halbenab agu gelen, al. en/of 
2 ere 2 22 ** rid mac it,. 15 pale, 7 Wa al Varlelu N 2 t ule 22 lente, Ye 14112 Alt * Noopuontin: ( 22 6 


8 


gp 


1 


— 


( 2 


„Ai, Tabu, ges, pi, Hi, more jearte Hörbie 161 11 at form, gti ic, Hume exilim av Za Ali. 
muerte GUT 9 rh, Hue, of dagegen. 2 22 abu Her Wane, Hal. fac dub, dul, 
MO! All ni. * 72 2 0 lot Va Taue Ta. nderr contenu Mall Ul Onan: am Yale mir GU UENO) CV HUCGPOTEY Hh 
my. 2 11411 Hale. od 7 IG eaters 9973 222 gane amalillle Hef RNS, 28 anne 
ANION gui, iet gib, emule Helium ge u 22 Hantores tam Hb ift an, (Amel, guam allen, GO! gige 11 
Cr UO141N UA OT fre, UH 2222 uber, ul, le afbertantac/rredabet confeltinm of dub 7722 
fue, Ute) ulli COGUUT GUO ug, leur Call. rwouhalius Las ear Scone gif. eie Angle: guernam Jaw fin 
eu, agilen, fee uebi, 2 mene. NONal cl, an- uv, aural el Foomurerunt feen, frown tan 
af giti, CONES SOUPONCY Ul HOOULS RU RON LUV CFU a i eee, CURTAIN Pg PH eib eit Nv 
mule modo 2 „ erbullea- 2 Trumpet Pp fat jeg FU Yea roam; 72 rue lam Felt fem Cones Banned 
gms / 22 14am 22 fis, e. Arg dl: eee. cri ini, JUL fle, 22 cue, wares urrthdl 
or 7 22 22 71/1 VL 311271 aud, 2 lt MEN He ram fer cle nt eAvar Hagen aun, ve if. lin 
or regoiue te PHO f, geen, mme, f, UA ll, file, Hb Auger Gepe. eure, laue ruh 
JO UAC He i uu, CCHF HUN ARULENA IC t rie ſger meme, Wngleo ler A num, 3 T4012/1k 1 fORnN di 
aum e, welehe, rue rt: müll, eu nuOrtO fi mine Juprratlite; Jud prog mem hoc ate Helis. Air. 
GUCCI 1H; 1a Mart dl Siege glee ci, C110 tte) hep, modes ones Sulu 
HOMNCGUO fc, 22 17. Ho. 4 . gui ute PT Jr Ava Her of eHu ye 01) oj dem ntra foal (gle fie 
Seal ON IU MN SU Hat, pam Guerin ftr rt, fag. geriet, vel/ nr hnglec ant fans vel vit: alli 1m aii 
Juam Me dle lt., pull, ge rr. lil ne, (RAG HMC gift, eter fru vim, vel Freugam dl. ber, Feel 
doh logami Alo fee, of Ha guerre, bit, Has hover ac ſurglu nue, Rods Al. mel. HOMTC ef (fjren 
Hes rae Gore AC ONTUR Of peel fenden hilt Ann,: Nine flat, rabficire of Yymotare lenetur ac Jew NOMUNE fad 
gaam alt ftert protort dedtinare's enores vero ltterarum prountoruarum nredutarum tales JuntCartmtft 
gebetet: Hauen, New Saludom in I ome. Hovertt eee regia Ce Luis guod no fire mti, anſtrauwi 
Aged, of frhannem te ule etfhtgeramum te Umpaniyl Halley, actornatos, roaurnulored Of Nu Ne No 
ur Ve He 72 Veurr Jeu conjangumen of « Hue nal, Jil abr used, ethereat , ae, Guus gonoralem 
Ab er, je er width, GURLNUS NUNN cntrachtsd Augat Modes fronfaln o Matreimonuum ntr al ontes contrahu form 
0 CONLTRCON el AU ORAONCY CTU NON fel GUO Mgt MOXE rOterunt frertenere dence greef tt) Mick wnmea 
HUNGY ani, cin, bits Ut Hine. cult 2 "407 7/111 gi ner Yer ts) vel. aluguu '/ POM SOT UN arri nin neuen, fi Air, „ 
g OMUNG btb ebene, MUCONCOH MO RONAGEHNO Grant, regne vero noHre Hit un ftem, Unuverfes frreventes alter ( 
bebe, Of ON UUTURINULAS NOV NIOJONUE AA of Jello fen vlt, V, Cnorabilos (Wares HM ll onume and (nate l. 
a hill nr., of NUN, 22 cad al Oncol mmm, ordenandum fi vernduum OA POL uml gur of fonguda ah MU NO, 
ef ul UNMgUE ht rg no Sant tO aum el tilt Nga mee re, OCCUUMRISOLCLS elfecularil dc, Cafu SUMGUE ann, 
ant guck. 9 HONPUM ſisruie bie, enge fi une ef fete?) ve lle. l d. and 1 anmam nRaeframfily mW! 
- OUR HECHT fit rid. te . Yrortuna of alta lean aach gelle facond, efrerfectontde gie piu, Nelus Nartor ol hte 6 
PUXter Ac, gutter; tree, rel duo cin act, Germ frocuratume forts Haro. les of ga MAL OL ginge, 
011111 » C / 2222 mille, 11120 Merconlerh rt " HONG Yam , gents, pee ee NOI Amun. ee JUOrum OM mum Ode mum 
aulit, ulis v gc ene, NMONRGAH NO GUN, Au, vero alen, Oadtalty, meu ee Peaches dt ONſe Uo racine, ful 3 
7 aum, filly HOMO Jerrit Ute Ce uren, ul mutet 07 Nas Altera W124 nbi. PU NUNUNC feed. 16 F124 1 & 
THU rum us“ igel QC Ae ed ut Al. A H,j:ůauG, u Nrachonevar ane rule ns 44 Jute VU) OH aß, fi 


£ 


//71 Salute 
yr ac uu, 
17 lu WA te 
ile, HOT 
nol onda 
lune AY 
Prana an ; 

aul, butter 
u vr Hl 
lee fi , 
WITT ORAL 
mu, nm c. 
” 72 lll 2 
T Hhlalal) cl 
v, al He 
WY 7 nts 2 
2 nuit, 
u“ : Fg Hite 7 
4 22 2 4 
mille, THO 
TE hertinge L 
VII LON #114 
2 uno 
wel wallrit fect? 
mill fi nov MH 
All AUT 1MNO! 
"7 72 222 
W211 en, 110, d 
1 e knit at 
file ol files? 1 
22 Pa 
HY Halen 
Cunt ili, 
Angeli le- &/ 
in MUNUOI TO 
iuris, OH! 
| 7 229 Art 10 
PUNE GUO, 7 2 
77 WOTUUONCTH 
al, 72 al (nay 
4 vellerram / 
UM 4 f. 7 45 
fal fee cu 
1 nolt, 72 
el nec 06211 
UUVONOWNY 
M1, - 4d 
*, ace 2 * 
/ Vince Co 
mes Neri? 
fucrales ad t 
Aeram ac/tl, 
4 ue er 
fel arnventa 
ee neee, 
churn) jOhans 
llheum , un 
222 Jil 

nt aut Halt; 

Tag ROTH 
UH fue ge 
| „ = 12 5 
28 AA ue, 


HW) Van be 


sue; ee 6 


2 UH nato. , , 


XVI 


70 , 


6— — 


11 . Halen - Jnd . 222 m, afectit MN, GUM / ge ndert, HOST, AC V3 bien ur Ce mme eller, erga 
r amber 1 fue al CCC alt ullri us Guat 2 Hal ume 
ir uniat! frrrt aclarata, lenoral los Pins HU Onan - Sanch e Hnahre os Vathoum Q unkelil ii. um, 
e, HOI COT HUM) fOTOCUN Wes 4 NUNS ROT t Jrevial ad arrell HAS mum : rb. 2 un V 
friend eber. lic of PUUTTINOUUN OE" C all nt hum, blue, RON ei. Hein Julurum of fallt 
„Aen. Vl pro fecuon dann ame o auge ay, 2 0 nien, Pella narirun frremoy HUM frat 22 
PRancte cum, 22 CCCVVVCVVVVVVVVDVTVVVTVTVTVTVTVVVTVTVTTVTTVTTTTVTVTTTVVTTTTTCTCC 
72 ame fatriVi, ne 4 Yam / 0 HHUNULIN Nye Ve five. NOV th WIT CAS Tur 7714 MOI ine 
ma ſuf He, angie. 22 22 Agnat eile HGH fuer en 4 in, Arenal, Jl PUN (4 velante an gu, 
e er gue alu e, ezeee, evalu ANPUUTUUT, AGGUTTUT UCC) OL UNUGUULE PULCAEI IRCNUAR 20 fMect Of 
Henle, urls uf, Var (ammectln fille. VVV ade HINAUNS befund, eite 
tum cum dll Heer, nend nem, amaltdus debe, gil, vll alter alters leu r- bitte, fi, feu. isis of non 
ae erde, GU Aclrill, OV ECRUAL euleni, cube, fee gulli Gin il, far., fee i, art, de Au u., 
1 ublatalirs ert e nmel a frrudh null in allndeny, ener ily Hure, I une. Hue, tee of Whtthii 
peut fac acl, AoC perth ter cane kult, rout tht Sueben, em eue us Auel nit, unde GONfecters gilt, Herges 
lemi, dung. Amer ume, eil mite rae fi relle, gene, ghaunliter artenart Hos thague Jfiftan Suge 
Hl uu, CORORCHUL) fer en aus Vegan, fer titrgue fernt, gu MAT, e mee, diefe il, HCH 
nan“ of flies ue. Harole fallin cli , war nga) omm ey ol emu, nora foreach ors, forward VO Nom HU 
agp tum, Hal lam um rmweurty wi antth 22 7CCCFFFPCCC 1 gn Scoot of allgt £1711 fit! 
inline, 0 Of (HaCCcfHOTCS OHV cue tf fe Var dart (ht AOURONUN CU erect let fila mutt 
rar Arllſic nu annua null aue, we A Alle rum Het . VUQONCN) ruler 114 lus tare ec afpragnare Aue,, . gui 
ien LON ger eit, 65. 7 1 mr ” 722 rid vel to Prllto 4 A., amr Ht Slucourtl a HO 2, 102 
nd iin pie. Jeu, cum fertenenttts) Nui ne Se. uri, fn tt ent. 1 algo niht, Hus, 
ml fall. Jumman ant Aral , amm, 7 ire, ius ic. Hinge eee. — Seger A fee PZ r lt 7 al 
ll. fe now 222 TURES, NCC ON PAUNLUH gui, het llrnraforgnaltl Jeb arge, nulla ih Can u, im anti Outs 
im namen nme mille, CON THU PROTON Hcl ally gun une, ram Mate ub, HUMAnet Wolfe le i fuer tt 
1 (m/e 22 aar, Her ad, A hende voter Knee. v H. vil HONUTUM fe FNOC veltum 22 r COINLITULTUGT 
wan at nn Al num, NYOaM ys allume erer, 1143144 1201017 Al Cre „Ale, u rckue, 04h fred GHRIVCY FTTH, 


noe en/alter afbrcltht 110. ele, eule, nan um, JUT Anreise GUAM OT ee. aul gil ne blen gl, 


gas hal onus ub, a., HacgporiVus ile: ne, cult, 
, * . G . p * x * ; . * 8 , E ; * - - „ g » 
222 6 efeenes, OW Ugo Jaw « id 2 arum iam Va gie, {Us gee ONLY C. NOTTUNULI, TU es Pur 
zH til rue MORNE mumorals Yael HOC, unde Hege, aurulurum ei , lune gue lam Vall, QUAONUUS cu A luer. 2 
, . . . 1 . 7 . . 5 . . 
fperes ROHO0Y OH GUer rn ple lie fue, modo im omni uy lt dictum ere. fe habelunt dadogue ling (lige. 
« . . c 


Valle, gi Sion dt uad: . ee. GUO Me alloys lulu vue Au. Jeans NOV 22 Gen, uh ne lll nb. lll, 


72 Vue eines, fp, all, in, gol, gte vun OCH, none ci, wummodat Mar YUdelte 1/4 2 Hware WG * 
fra najuer tnovanonrthct ad ale dantrihaturvelet refer cui enend autos iu, fame tes r ge, 
G rellerram fern, notable preterm vc YUAN QPINHOTUNN Henni, GUO inks nos o 72 Heel, numero 
wn Wt uf 1 2 Grimme engel, gulli. alu fbi r, fie. pißuulii. frotert Cntrare aunt tl arena guerra Clien. 
hee, vl arr fun pelt, vgn Cl mum, f ail ene oft etarynge wnvntum mir le, 72 piii, Mets, 
rv te facert fun jean get 714114 Yea ad. egi. if nici, nojorum ferorinl, velfe,on one mu Yeni vel con 
el ner cli, defer tele guru HOMO cu iger mien, COU JUREIL mu. Hajud ine, velbngamn/t Ht Jace few In 2 
ma, moblia o immobile ubt, umgpae ot in gitbuaumpue onfurtentia, revert o ffi s Tuchihtl atten, onrenho 
Ve AC IG r TRASERUONE Of gemeente Of NNOURUONE ſprldlc ie, fue, nun,, featertles Ville wa” Agel MuNtlas, 


z 2 . * * * 9 . * #* 4 * . 2 7 0 

Farnen, © omme Alles  amico — C anten, lee, tt raca Hage fm, Uhr, johannes ant 
. 7” + * * F = 0 . C 

ie, pe, frreventers Ari. anſhalilu, naue,“ Cuetiblellu, Haute, WH ile, Haun Onabee of Vhitheun L, unkelidoncm 


Ueram ac NOnarium Nrotertatent of mandalun e 2 rial Norfalla of Mallu monum Nretachr contfahondle Jac 
ſu nvenkones rite negurverimnt arpredirelicrlunt efermunm havontes of halter guecguid dicle Frocaratores if 
MUMCMUNY revert tt) ters Sigel fi, eine fleet, one alum arte Hrivelyn Heir ti, nonas, July, to 

. < < . * * C 


Wclurts fohannes I) ec grace Lotlforum Har Sultaterm in ommo: Hoverel uni'erfitas verlrn JUOU 10) JACUINU 2, CON — 
c 


0 . 1 : 49 DO 
Wlheum , fahle lille. DCC ef Jugeramumu d. C, bpb, Alt , lun UL) NOM PO! 722 


* * 0 C . 1 * . 
Urardam fidum NOHTUM 1101 WJONUUMN el ereatrrm, ume, NOUN MN) 7113111 HOHH gabel, NUmpue angeo nur, 


Wl ut ulli, antes eue, omnibus bribuo aut di rltas ar Pe, generalm et lboram ac enaram Nteratont ot - 
9 S © . . 7 . o 14 . 0 . . 
glee manner CHGOUAFU IH, NCC NON ONHUL eAfangedrfaccond orion gue ax grretictor tradhelity of OrMCNacuones of nt - 


ee fer ere ee a . aum, h. mandautum euhugant grurate:/Calkum tf gratum Halbentos Heulen, gut — 
222 


77 8 re femonuwmgrezentbus utter faith namum fauunus gronLatum aud Srivelyn ruo nona! Hul . 
Nl ties, ltr novtru mn fecarmud ahne, fegen A lis oe beg he Vecgfa ma rea ments , tref-, 0 


(of Of 1575 4, : : 2 0 » ” C . /? 
we Cam rent melts fh, ibu gebt, nA. ANN FIT) hal eontled Vaurahemur volumuty of afhrolamuy 6 meme, HHP, WO - 


eum, G49 . 4 6 Jud rage notre Felt, guantum us L Jure Haris ac Comes /arones ally NOW Ne non 
3 M4» , f ©, * ih ” 8 n 
fl, f niet Wgrrolurer wn, erg, hies, NUFOSCNCS Yferatura Ai. 77777 «em 


1 ler, 2 ru Ll) TUE INOS (el alliget ice. 7 ad, 2 VOM Hfalulre zi. vue, e, MU abe, er 6 
2 7 65 ue, PA bee UN UUPRAOVLO Nt 2 1 75 2 le ul "2 22 YA, P Var LIVNI TUNL atm 1 45 2 1d 112 Hut Sie 1 "11 
1 * ute Tre gehen l gen nt eln 4 teu! Hfawol np, fat alete. , dam. 
bal, nile, GA HUT erlitt, fer ulli f ge SE 24011 i. 72 . Salldates incur 


Pure Guo Jahr, guod je fen lulu, Wngle Higem, condanates v nene, fie) Hygnume Woot, jure! 22 FAM mu - 
1 * 4 . * © 0 . 


bam, fete, fare nolihho Salli, omni ty ub, Af nuerifales Genu, dul, hl. nd iu, Cale 9222 


Jpecrates ad Ie, vi ercum Je pHaces, fue, Jon ralibtes of manrimono wnthuhendes ans Sin reine, on 
p 


fin ror Procurtres fer Nunaos ad hoc frert alter Prifalelev; of nn alta of Fuel ute, gu ad et - 
* * 


PO 
"x7 


w_ — ta — — 
2 7 204 — = 


— —— 


— > — — 2. —— 
- 


o — 
— — ꝗ — — 


— 


— ——_s 


— 
OY 
— 
— 


— — 


—— — p p —¶ů — - 
5 6 r at 
gy _ 1 


r — — by oye — — 


we 


- 7 —— CERT — * 


— — — ——— — — 
— —— _ 
- 
. 
- — — — — ——— — — — — — — — — 1 N * ” IT — — n "=: : 
— — 3 _—_ — . ut | 
-—_ a - _ 2 = | | | 
— — — =_e yo —— „ aGteoc * 5 
7 
— — 
ä — — — 
* 
. 
. 
- 
- 
* 
* 
4 7 
* 
- 
* 
# 
. 
* 
— 
- 
* 
* 
7 
_ 
— 
. 
-. 
| * 
. 
* 
o 
8 
| l — —. — — — * 
— an _ — = oy a 
Ty 8 


_ 


cergr poverty mn fun. meu? ver eftinoniii ougalfc nt 
. — cue Ag on fenen of 


400000 


I} 


n 
i, 


71 4 7600 


„ 
„ 


- 
TT TITTIES 


- 
27 728 
— 


C 
= =E 
EP £ 


— 
- — 
= 


<— => 


99 


s — PN 
ome Cltelhn W allace 075) cotic 
Oulu IOHXNXNIS BALLI OIL Lege, 
0 | 


. W774 Hurd Iohannis. 


Vol Wee ollocfic gpwier de duden gere enen Gr: ad punape det he du fc b. f bes lla ſ t ese. canons 
On; ple hong Va rn NN pfens gery/mt puch cen V8 od ce Gases G nos 10 dea dr a Ref ee p confenſium > af 
fnfim Hansa 1 agni Dd + aſſt ac fis donnaoſd v Baſſioni® perry cara Bfirmalfellegardio ve oke ne hun 650 anncaſ tor 
y duccaio de 2Dunde cali Gam lam que Soarur campus fe pr pe vill un de Sin de pepre beat dd ams them ano oalStnral que . Kd 
fpetare folbanr pe allam YSurde copre oel Er cam rum N. in Wd Kno dc Sund. er enam &nſtabuliariam aſtride Rurde @ fuß 
CCC 
arrſu ſuo 5 xequo inferſo para veal Regin in eo o rempoxe cõfecuif pſec. cenerð a habenF pxeS aled * herd ſuus de 
p38 Nd nd hen N fuiß ouneſſigh. War quiere ſiwegte paafteæ - Honanfie in exit col; prinen ker; -v aße 
ns —_ = paar Fuste. _ de — N. "7% ſpetare in > 466 Fran" 
Bey x uf fiuf ben p * c prinend eral; = ame — prinet ad die⸗ 
cum „ vie qed s — an nt Smume N uni ao? 1 fer pro eft 


| ant LR Daz; BaYypn. xc Sic arc. Hang g lt? Sncenmeficno nonoge} octauo. 


XZ 


| . 0 ; GO "i _ : 
3 / 2 2 , . Our Worth. FOE 
D nomme Jann Ponlhol 2 
; 0 g 4 a / | 
C1711 che C faust n, hee, EM 
ile lmus IV ala 5 mules ON Horne Heir of 


I ut WOT tre. 2 mn e, 2 ſe 2 gu , Ne , 2 7 2 7 | , / 2 2 . 22 ; 
Johann Li N,. ac Met Sr SCOUtO ee oe CONSENT COM > 
- MN.) USMTN Herpes, On nil A. jolts Hommult) Mei. 
[login 20 GUO 7 22 fm, Heer biet, 1A pee, mn 7 om - 
b, fall i, Hovertt unirer felt! Vault 104, HO ne freticte 1 om - 
(NU NOS STOGUY « Home er 11/4 Term CO GOO MON Hunan th tt nin, hor if 
armee, ac 22 Aonatonem Cl, mn . 22 JUTEICNUT Gant i ny rms OO l: 
00 MO SHOPS AUT SEX MAT Val) lene 1m error or Gund nll ts: 
Tam WUam UC VOL Um r anus HUeCTIOT, frofe vill MeL ant ar Hart 2 
Tale; cum digi, Why in campo ocvadnall, Va ad fart ii. Ir 22 ee le, gil. 
Hl, hefe rillam at LV unde er fart” voinntrll, of hmm fuel , riguim 

i predicts (C7 reiben, e, un Ol eue, CON: zee, fare, (ts 2 He LS unite . 
(UML wulle, er ebert, Gelee, wo a. gau ie, ul faba, Sele, et gil fort OM - 


110 feredect LomunoN le age of hore Wl, / Pat) uV 2 / 2 74d 2228 2 014 
010 2 Sg rurc u cee Ju A. rug, 772 22 N10 101 fein, enge, fr.. 


JUN v, CRCTTUU Jocee ley VO CO 2 Prin Vibe, He, gui, t nk; 22 
2 22 Uilumandaro of Acredil tes Ut) i 7 22 7 , enno norm Hu goof 7 nel - 
: 9222 elfe, LU ernte, lie, bid il, LU. Yew A Aol! Ye "MU > 
llt, CLIT oMmmUV1tud NCT ANON), 2 22 22 2222 nas at Mlanm lerrmm of 
frnnnmum f. FONOMNMNAUANN, . ebe, 0 neal aria i V4 Vlantalus tt 4 guogu 
modo Hudare valenttlud mn len,, Ae, 2e ul, de anmeuatm L, ommo lege of 
Actredul ts Heres vel HUT cee, 1 Jeri C170 rredhclel (err it, forit0 ere vt - 
-Vatdaricr On Wnt 99 eee, tn. ue, ve,. JV LCUULIN 2 je Tr — 
net ad diclam CON Sal ue, Wantwm fro omni Fa WA 2 gigi, uta, AO 
lorunt tn Parra. 2 2 Jet lO HUMNONUM, aucb ame, eee, . alt Nh 111 
5 e ts k | f , ; 
Hunte frrevent fe Aw el apfeorttanm -U, alu aud . Yule 2 4 gz, OH NO TOC 


ue Maru, anno Grace mulbertmo ture nticntmo f, NOGOMUMO COMO 


% 


6 9 
— a. n . 2 "Y 
UF 
| e N herd 
P : . 


C4, 
; | 
& ap, 
EIFS. 
— 298 
ne 
57 *. 
* 


4 — — 


* 


* 
- 
5 
1 
* 
< 
1 
4 
2 
F 
A 
| : 
: 
1 
4 
5 
® 
. 


ob tre ntts  Magtiog in tht iy be rs Sharon 


COPE, WL OR 


aan N 6 — 
"He ate * att an 


e 
SATIN 


rr 


WW WWW 


CHART A = 
X14 hr lee 


— 2 WP =] ob ertus Du Gnu Rev Jail, um ue, 
3 J 8 80 2 mls Lee ee, Bonus E393 OTC: Jallilem Ju 


60 


8 . D Hal. e ea ac fue, Pls ee, 
N W men, fan en p, Le, oe Eee, VU f. 
Pay lo it 22 196 0 gr 0 {70101 270 A Jornict THO Ghee ue, lon 


22 ay, m1 Score cm Fad 17710017 VS 2 2 WY, 1101111 


JV. lee, ol llerin nnd Ins He Novi eee 2 euer 
22 tb 2 7 grub, 111117 Hanel, ZI eee, , 2 fect 222 2 Tl 
nenthb nd Heer. Urol All ne, 1014 011077 22 CAC ,., g- 
a jr Lee, CONMONUTATOH) agen. 22 7/4: s 27110 
2 22 Val 10m Um 22 e, 7 aut confrctudine 2 p bee - 

2 al jt rear Sm, Aue notes e fee 
11, 2 1 Hebe 2 bie, tings ot Ven, red Je 41 + 65 222 111111 mde e 
/, 11111111 < 8 2 CT, He, 6 2 071111110 2 . ml 5 
(C110 Ta 2 19107 2 922 70171 fu, ve 2 e, one 27 2 2 Sr 
gage ri, ih 2 He le, eee, Coancilhtty 22 7), / 
SCan umn Comie eee, C, edel, ge,. Jeu, wo. 


ebe, UU, A, Fee, of Roberts oe K aue 2 


vu, noun eee. ee, (amd geb, Lode 
mo Me 2 eee, Como I 222 Pts Homo. 


wn TY, > 


IS — 
15 * — — A W's 


| - 
; 

* * 

2 * 5 * 
1 * 

E 2 | 
© 4 24%: — | 
* 
4 \ \ BF e 

* | | 

« 
* > 

- 
- . 
* 
. 
* 
* 
* 
* _ * * as i | | + 
= — — Gn — ” 


en 


ont 


| x e | 
Alles AN 2 


L 
2 1 


v e 


e 999 N 2s 
ent F pals o 


. 


w WO Pry”? 


—_w =. 
=> Ge, qu» 


Þ wwu wouoy 


4) 


+a 


4 e 1-492 dne 2 _ 


— 


2d 


Se wy gagatG 2 CJD 2238 
ye 2g e ee 3 Son « 
| D a> G, 
ee 
uns oy 7 ty DH 
e Moe phe 
e age i ei ede. "ON 


— 
1 


i 
Sd 


on 
V 8 


/ 
A Al ow 
2 m 
92 2 * 


d = od 


== 


Ae ²˙ůvr w 


* 
bs 


" N , n 6— — 6 N VIA i * . 6 . * , Vo * 9 N 8 Sl ” a * r 
* * Os the 0 8 * ä 2 T7 1 _ ** * 15 6 - W ä 4 TOY * * * * = 225 * 4 11 * * K 9 * COTS O'S id * * WP" 4 l 3 "> EE _ 5 4 ns mg S 8 * 2 * bo 
9 — I VETO ATR EPA IN ONIITY GGW ** 3 
1 ; 1 q of A N , wad? » 2 . 4 N 3 * l S, IS 4 e 5 &. 5 7 N IT, , IN & - 2 A - N SIE... 
„ a ata ee dT ne En Ld ⅛ l.... eb S N 2 
wien 7 3-3 0 5 44 8 * 1 Ws 4 b 4 2 : - 2 : N r 0 N * N 4 a ING 5 a n n 1 n n " - K 


XLII. 


ee, 


ob P rlus He, lan Nur Hell 71410, V Inn POW An - 


PU lus Ours Gyr HMC alle 7/7. 2 HOT wall 2 „ 2 

lee, A. cee, , Tenonle meu, ge, C00 222 je Colunw lle, FUE 

= -gelt , Candbel mull locto ed fete i, Fiel, Homage of i. 
CWO H440, VOXarm lerram tO Loud an of Agi, i Uhritouwdegs : 

220 TUM Nertmenct Heger. A hal ind ets Collie of Ae rie. 
Vn He nolty of heved tt Hort uh Jeodo of Hegel, „e, 111 411111 Al cram 


Varonamppcr ONLNCS FOUR NCHS C ACVLI0147 1114, 111 Hen nett ei ale, ub, 4 


PaNCULI, TNOVLY . maryus, MOUNT UA, VU) COM ONUS, v UH), 44 JUS, ee 
. * C ”. 0 . * 4 0 Fj 
molonaln 6% cl cum eccleltarinm nt onlon Vn (12 e re, , MU CA þ- 


gulli, OV nne onus alu Cee. , mee eee, atmo Je 22 Pr 


-(CNUCONUCULYS Jets (arm NON NOmu nals Geer nomuunatis, att. SC 1 * 2 2 Fo 
. CO _ . . . . . : . . Ges . J . 

nar of Honorfice Howl alu Ar ONE gien gf, 72 ie, Hier, ect., 

Has l. gde, tenont vor Ne va nth gef.. 2 „guet © , eee, 


| boy . — 7 0 1 a 
0H 19 Meds COluntts of Heruides out Pe glue, A, UTI ge golden, 7, 


biber greeri, Uh GOPUUCLO gie, vv, Cue. ge ua e Hue, gert, HS Of Hi,. 
Vs rHffecton alt, Hm el ths Hite a2 Colent of Heul, . eie, Sf PHU = 


. TJ 3 FA . 
bee ee 2 FAUOHONS Uo nl fart mri OC CUM GON CUMLIMN gie e, CT lr - 


ram habero volueri ms, Alle ust, Collnt of here win fle, gel, 7 zei Is rg fir, 
veam foro Lola Varona ecu alto Varones mu ge le 2228 5 iron, foro 2 
-FONULY Hs 11 gfe) TV Vere 1111111 erent ante No 2 Helm NOMTUM 
PTecgfnt mts ah hront. Serbs VOrrnant VO ale H,. Wrrlorihoe ( i111 clam 
NOHTO, Form ne A Hheneleth, en, ee I gau, Cee ee, NOM He, 
Dawid Al.. Ber: lng, bee ele 6e, Sonfuunrll cl „ bf, ue, 
2 Purpphry mb ns. 2 | dl 2 Ce eee. He te e. , Fils WT 4s, * 2 


lege, geen, . Jede. — 


— — 


3 -- 


. 2 * 8 1 2 ” , ay : —_ 


5 8 . 
1 75 = £ FER”, . 's 8 


* 


nnn 
3 PO — nne. Ea 


888 


n 


e 
W 
ate PTY 


- 
7 
- 
* 
4 * 
- 
* 
4 
* 
- 
* 
- 
at 
- 
”. * . 
9 a > 
— fo "4 .'., 
* 

— A «| 93 

12 1 

en- 

* 4 . 
x v * — 1 

* 3 9 4 
: z s > % 
* 
* 
; . 
* 
* - f DI 
. 
. 
- 
* 
a 
* 
. 
* 
% 
0 
—— — 6 ok — — — = * * — — hy 
. — * . : 
Ld _ —_— 
* . 


ROBERTI I REGIS 


bertüs ee GIaua Sor SJeottonm (Vis bv, fro 

by: : - es » . 

Funds locus lore Sue Saleulem. Hell, 105 conce JS. io flac 
C 


# 


hrerente art NOIYA confrrmajoe Act Wann, guam ll, 22 
Celeb E. 2 Male 2 2 2 22 San ge 22 0 gallus 
A. T unde WAL Ae beer, Ale Laneoyn ef ae Bal, rothere, cum ad 
- vocatione ccd enuidem, cum molendumo ot rum onus 
2 222 Pertimency s Sed; ac rat Cactonem, abproVac mM el, 
Cane Tri tes Fete eo hora; WE 
nude Maul Jaredicd, 2 Ha. Sohanm: de WW S110 1/ 2 el lone” 
QUONAXAM Adult a N. unde foredu 4, de eres, ad Vocacuoe 
eccterce motendino etommus als utes epi pee e,. uf malicles, He 
nerd et hatbend. adom Johann t hereatlns nw rel Hes afrgnals 
ar fPredicles . comm heredilns un 2 a cle herolta 
lo Peromnes reclad metas ef Abele, us, arm ommnuovus Ale rtalilus,com: 
- modtlaltltts, nyſramentis Ul utes per lenen ths HUT, aavo litere of uiete le 
| Nane ec honoriftce ical Carta fredacte 7. 222 el. conſe VINAUO / rreatcle 
Menma ai. confects 1m Se lbb, nuate / rWhortant ot Wan 
22 2/74 we lene monum JSOTWeNA UNO NOW cpu pe fooreg 2 
: 174 afo/1ont. Jubilee Sill de Juist . ancllano natro, Thoma 
Hanurhr ( ( vrnate Mora ww Loom aller. mand ot; Yrnme ne 
- pote notro, Jause Lommo A. Soles, Olberto de Hawa Cornwall - 
ib notro, Holerto dp Si oth Fe ref idle pic uli, bb ker of Holerto 
duale belt, 1 2 Sund 2 THOUMCUMNOWC « 7 2 


Hensel NOT cube: gte % — 


— - — — — 
— — 
- — 122 "Iz 23282 


— A—_—_— _ _ 
* 
> 
— — \ £4 
— — 7 - 
- — 9 — — — — 


OO” 


0 
* 


2 


\ 4 7117 Comi (Lum B arOnUulm © 22 CCM 


. 


caiſſunte P. 5 a. V J. Id Judd Fire 

phi Comes ohne RT onal | J. S 1 auler Comes * 

Aging Comes Carhtine ec abt Oil om Sib IN. N- Yald.s Sei 

W e 
Beſs 


oe Bart chore fir ned) f- e 
2 Hees e. et ue 8 Ao. , 


\ 


De Lese * live Goa oy Darones er een ge coc cas Bes ce. 
er & Aneqnap ec libs ole. n1Þ ed as ue eg1egr86l np) Sallcer- Feorrop!)y 
ens' er m1 H. ffama nee Feroaſſumes P wulta comp i exementd def Ds a 2 gde þ Es 


80 * «% S Des in Ocei Des cre- 1 RUE pee 1 18 B21comb, + Pics ono Nell 


abg ſine / g dV 5mm dun cricre TP o4as wr Perſcozp fte. [iftone? emp — quoy 


[ | 


. 


Hobi ares a wenrd' lice ex alis o Adjerenc O ame P eſpellgen ox eo rex Pepin N 
dem Seifen co utioc uc tx & eos p quenhber the Yea PSe- confbr mo Nel P Spina in 
Parjonid Nee ade gaſſuui Pacxes * Pae de ceſſoꝛes o soll. 1 enſhinres | pm Peginn 
pep Fpoenone- BBera Lace? de guit 4 ue \Sorf ill e 21nceps 9 7 cus (Pex N. D E Wed 
crc aſſu Fnnuc oſe de fael Spec e- Gunn dAlND ne ut Cu) 1111186 Ce des d oonolducts 
Aka q enomu f qu e iu Seo poplo rut uff-poens erftti/ gi ce Seen Pigs nt Aur 02D! alas 
wal.th Det dana ear Sf Se ferm uſſtiun Pamapem fegen Net Un Nl. . ( JN Re 
meDas t pid loco suftinutr Aus. gf ec dine Duffo ſics 4 lee ges + TonſnernVues 14 
1c P mape arg Pegemn Cui cong dle ** all. m pps ſacea eff peo ve e cuenVa( con] - 
106 are ( + BE) mmm VYoltus Sub. ca. f. — net a uy pd + Js nerforem — 
c neg Lug fe. Irmo alt Sed volo . h ran flo Sa qyS ef n Sloane te fonores prgnan We 
o pe inftaucn genu[Tyeis cv Dig qguorflu?)/ gow Smceyo corJe-(ogerreny pil receuſenres's apud enn ces an 
Ungnfhas nh crefte del. llaas aß us las pabins ocfiurouacees) gegen Kugel e- 
vr ubs ſcocos l Sei de ger ttes Scomd leg hape ns eft— nich il q n 1m C upieues in pace) tr C 
effecrn | eft ern mEeft Sc Poe my fade qen pas au rdc eus Ja 0s Apis ig eicrihʒ in a5 eiueitt 
@relia wn ali qua sud ꝑe e s remprly fac a eclipſimaur ScarBakun coo orders. Ecce ig 
nas heut e di foſſ &/ Qu? af dun e ( Cauſ A eft veno2 L. os 99m0uly Jade debellan 
| 2 nes m Face Sud ec. iſluc yen!) qua mc iguoztt= 82m noun M- U & corfno(cor! db. 
ber 7 ar pe m mi © ſpſionem euere 55 Deſmar- cozpi} exif 72 Si & is qre-Sequot 
bus que ceuef Fe ee Geese in oui; coplacere-/ po; rau Sm Ki 10 
u nofroonrem acer as nch; e Ndiger hoſtes 17073. Grace ac en ee ES. conſerue 2 E 
tea Nun. T1: wile ſino Heſt cereſimo bicef) 11110» Niue 8 Peg-m VPegrs 110 Fupa ade O0-Wro Dec 


ſ often 


1100 [; 


- a5 8 ; ; 3 
wt (OMMUNUUAHY SCONR NOS APAMAD 1520. 
"3M | | 
11 fy au hauls o Sd name Ses. ff. K 
——: lies cence Deegs Dlbrerea SD, 
Tv. Dro Seer pla. Bt v. N la- Dogs Seu lg. Nuh 
. ge de 0901 ech fas. Gilbert de va Sonſlab . ſab: Seh Se Lech on ſalbes 
FF N. SS. Vue Vlffas de wo. fen 
u 070 nil Neale Cab 1 pauues Can e- NN ert. 3 Au Dyess 
Fee Hafen be Pad oo, qe Pia. Mer d eancoſiue Patil 
J Us fd Lee innig, ne de oe Nich. 0 FP o ge c t t oo la foe⸗ Per chules ft 
1010 pete Gear q Vente ns ſl wilt. Duceitcvs Auuos 8 Ses. popfrſiacl. 
loGagenſes Flea Mus [ices deprus e en Jute Sers abe PP . 
i Tein ErefeciulPeger ve ox Pegalypſipn o AtemgenA uSnenerce Peg 5 " 5 
pe jſt pAſſonem 2 Peſtmeconen e 1508 molar He Pin con fra ve ( quaſiÞmos Ade unden f 
g o Ne ge dt oP; thu sdb Nd off 24 pet Ge min 1p18 peſſe Goſluc —_— 
eee [aa pes Srompentts Jute fanczl, 1 Feline amen Fra gene vd b 
du ſbue g ce eſt Peg) n ace af fo ſua q the wah aire do i co uſer t beſlie avcwmſulnb, 
12 cen di pH monde gyonAſPiorp S boſhoues Pelignoſi>p oeliaẽ dds t ocifio nec 
sec, 1 ad ple cell. Ner- n 95 plencit mſozmtrer- 1 9 walls mms fd) terre q pſt 
Rl pops eye dreare ms de dal ian [Pans gf abs oac Haß ens aurr}ofie ([aBoresn c. ꝗ 
14 ls vſcp ad moz7$uſtmeze . 11 ms suereſſioſĩ debe 1102p on Conſenſus thſſenſus "Io wn 
Fee! cer eoſin fn ofa Wage: Of, ol aß fopre de ſeſb er Pegs Nc lo ae Aus Hoe 
i & t ab-VPegon a * ad de fe. 10 nein am daffir 9 wv. C2119 Dm Term conn yerAN oF 
een sfr odo qi Remo N & fe Het Bae RAe. fad a Nr Sorefirem du: 
8 nds gens / No fro on due +4 fat ſtinccio a dela creo Scon aut glic/ thiſacrones 7 
py BY paſeSee c olim Vis Na Seprem ger pb; selebac guſſice esl on eye exho:rfln Digue un 
Har FIR FP ua paocuſd „ Ia grows { ed ſoſſund a9 ſtact u Peſo hx Neu 
eiu eite aſpicms ( > Ka DIu06 aA un Dres gig memo21e- de og at 91 98 abſq 
* „ Prugpes e cauſa dor Onſtn Pu eitcęs oe Pn n oa bſa dec De ce 4p g11e1 As 
irfls pi * reſifteuna deh lies RT Ser F Pero co2Ve- Dicr1s Se ee u er Mos 81 Pex 
ſ fenden 4 veft-art,” gb; K GAs cope) K. s Loa yelaribʒ 1111s cyeSula ſve Sincef fm no a8, 
YT que ipr in usb Mos 3 ß edu ) cootak ale ſſauo Se du wp _— d e quo oni N ef d 
= 8 ( cauſdu. n diu TrenVAam , Cegrracq uu acra ut ma &p dvs Puud 
erh one Sd p comps Su ug. Ms ap nd wo 1 ge Nhirbꝛoc hoc m Seo eig Seco die 


| 0Decuno ST: Mo, 


8 w ws — * Joan "y 1 - 2 r4 4, — 
__ 2. [4 * * wad - „ a CAE E. 7 * 1 e = ag” . S 2 " = 1 8 m OF" | Fe py „ 2 * _ " "ng . 
Ar Ee I WT I Os OB >. de a= .. & oof > i l 1 : 3 - Oy wy - EF. 7 hay * : ; k S 1 1 1 8. 1 , " N F 4 _ 

- p _ i'4 $ * al ' 8 * 4 1 4 „ wan} bS, 1. 5 2 4 FCC F * FFP . 2 * 

* . ; a f . enen, 

N 1 — "4 2 9 92 

. - 
. 
„ 
* 
. 
. 
. 
* 
* 
. 
- 
” 


— TD f —— 


— — _ — —— = - — — — — — — — a — = 
— 2 bn - = » £2 _ — — —— — — Sa 22 Ü - — — — — — — — — — — — — — — - — — — — — — — — — — — —— — — — _ 
— — — — — 
— w- — 
= — = - 
- - © DE <4 
* 
oo? 
* 
— 
* 
— 
i > 
* 
* 
. 
- 
- 
. 
* 
* 
— 
* 
- 

R : 
_ 14 

- - 4 

: 

_ 

: 

: 

* 

— 
* 
2 
* 
EY * 

| ' 

Z : 

: 
1 

: 

{ 

2 : 

} 

1 
0 

- 
: 
. 
: 
: 
5 
; | 
P . 
: 
— 
- 
- 
* - 


wa 2 e . . ws 8 — a y 

T - 3 £ 52 2 7 N 7 5 95 . a by 4 ws 
£4 — . „ „ hay * . . . 1 =} Ss +- A 2 * 7 " 8 x 8 q : 8 

1 "OR 5 . 5 8 wr „ TER or 

oh DEER. 22 2 


n 1 6 . . « p 
2. A p 2 bo ate TICS] ARON k 


18 wh — — 1 es + ls * 2 -- ks a j 3 * * 4 : * N 1 WO * 5 4 ww * th 
a my ' | * 4 f 2 2 S n eie * Bs Sage 
— , N : : . „ le 4 2 + x 
0 


A T - & © 
—— —᷑ ꝗ ̃ ũ·¶ßb — ——— —j - 
2 
= 
- ꝓꝓ—— — 4 * * 


: 22 2222 TC eee WMS al 22 els andere Ag 7  Anglorum aul Wngluces NZ aud begun No, by 


« 7” 383 

Hachen, Comitum Baronum Lee 
LA | 
Janch bb, UPNNO Vatrern (Aude ac Lommo Dome fohame hah erer kalba * 

A ,, Lee. anugtc mes Moravie Gommus ate cl, allo Hnandielulbiciuy M. 2 
e e ß ß ß Jonevoalua Sor Ht, 
dl, ur ddl, Siedlern. Jngoramuste Unſparith l nnen ll bebe, GntetComatus A. I, 
Henri deSando laro Johannes degratam avid, de Hindrvay WUlelmus Olfaunt tpi, pant 
Haro Hegau, delbrirofoane Cuttlachuug de Alarm, v WUlelmus de Namevay Wlelmu . . 1, 
verde Selon Huaheay Searle G. ename, de Saoun (oleriguelIarmes elLibereTFenentsy 17 
Preatorum ales lande feder el, pus bar ankguorum Je. lan el lil ts Collegumus 92222 


ul Serenugormun rr enegrem 112 e, ommnum no/trum/otortum we foro feofuulo PD, 17 
edany elfericuler 2  Jadknut = Duemetram dhvina Ape 2 2 ebconſuctud, 


confen/ule 2 Ug no/brumfeceruntrineyom adgue lagen, Cur banguam A, Jer guem alu | 


Jr nteremun el alum gem noſtrum gut ad, aaf ole noftram fofucoret, KCOVOINUY GUT 722 
22 / rider JONI aun) al honor ugnamus Hel | rofeler Le ferlalem 2 jolummods 7 
cee OM 99 2 anon geleert write ud it!, eee wmcero corde ments 
CV 
bin Ol 1m (gh felon: nels 2 lebe are Iegilus moneredteahortart depnemunt Un Plea in 
2 edlmultal lahm noſwafurocuranda Hearel 72 2 722 umud a, allume noHrum Ja, 
feredatenr nenen un, 22 argue umn (Neulehe, aſ ects ef Cfreoteann 22 
| Jac 111 22 eee. 4e teri 7 ir, Yee valurC, ache, aulJeandalum 2 leib Cal 
Jen Clo . 22 geben v. guas hater amy FOX md 2 non frofoe Cache, len cdl mtb, caufactWor Que 
mani. 2 Juam (lo cords lus, NUI 2 nooter etnofe Nie (dnglorum NON raced 22222 
Hm ee, umme, gb, Afancila. / TU . Pragtorum relalrl td vel orediclr ia 7 2 ads 
INAFUM 64104 of celern Yucfeguentar (como gue 2 in nol el 0 7 72 2 fecormus 06 ö alt 
MICRO J volt. Geb. polen. 722 Licario mommtug complacore Jrugee ar guar HMM ſug ure 
772 9 2 ost nol) biene facicl clad, nichilum * nofboa Jancleluten , Mem 
Monafe num te Artrothor in Koc Jute doe Aprileo anno Grace mu forms bredcentenf ices 


Nemo! 


WU 


ny 


nur 


22 


gp, OC Carens, Sc OU Al, 


D)., MCCOCNXX . 


Ve, bam el, ln verjales Coolence JammoFontffece fell fec Humbert HD en ul, Dunamuslomea 
min Nanhacs MIRA COME de hratheryne allume, Comer at Lovenar Willelmus mes de H1 72 

J. Kleben Hint laune min dl. ¶ unduſl. pen, de Nouboa un ul, Dominus l An. 
. Aland beugen, gullortul a Haya onolalularuaScocue lots ru, de Relh MarercallrtSconr 
prota fohannes de knn, Pillelmug de Aurnethy Vat ul de Hom 72 Alen de Monte 

ellen, Al.. mord. Lovenaldlus Camdbell Johan ne Camtlrounlli eqgunaldus A. (en Uonmm 
7 Communtlats A lagna Sue nmnumod(m yu Krb bum ; 2 CUE Ae le, lun, Jeet 4 

ras 7 Hadlbiite, egregias NOHVC Jelocel Scobtorume Na auo mulls frecongs faite, magnila gue 
2 fuer malle mor rue. curruula rendons a null guantumang/vart, 42} ce froleral alhcult 
, 2 nune gude, ge, Prilonidb us elle, ommno Allele, Aces. Nom aa, eser, 

uid Jag ab om er be, uberny ul frefeorum: teantur Iflorre Semper nul I 

66 Hehe z ermeit Auuon rum N Mediale el merida liceler 2 gin elareront hülle fad. ür 92 

! 2 ii ullmus lerre feel 2 confeetuty gau, eee, ad Ham fed efancty pie: CON MO - © 
amy ondene Jeandium vel lerlium fealecele tnabeam Alen, Heats furt germa - 


Wo ello porfordes jar Aegram ct puadm ut ends Peer ermane pctairns 
Wi Wikia doguilelguight areoll fer ncofed magne/tcues ies bal, 999 rater 222 
ulhlug bunc afoueltum ful ANuce ebconfedtrat fpecte Sumaliltor 77 Warid “ ie 22 
forum 77 22 e orugßcente alta Helen aum gu, mn Aude ac, evercut null, eue 6e 
wformaret (1. qual UI malls nnumeridifeao jurant feof rudert medlhirel Jmnallley ial Jar ws 
de mant/ttl MUNuOrum Aberanls lor Mlchaber aut Sie labores ef ledia 1 
22 722 ufad mortem Inſlenore volumiud Hurts Jaco eue nalen. OMMNUNMN 
2 2 Segro noxtraLibertate Has le Aam Lure gem genie, Gee, Obe, 10 G 
22 Julgucere anguam UNUNMUCUMN roftrum Gel, dee Jars Sl vervorem Hrlom ai. 
oli rue, TULNOZUAN Gager un-, ONUNO aleguatenus VOL fel jugare Hon 
nemo Von 2 camadl cum vihrammmwutHinc eot/ieverende Fb vA, Hebie Guodo anchlulem 
14 recen{enteg glu, afeud, enum 22 ele cus tn erris gerrdes NON Hl nondius 1001 Ul NCC 
(bbb glue Jraternts oculey endures Niegom nglorum ut Sffacore aebetguod rofoutet 
Olea neal dogentes Seorta ulloa gram halts pio ait. nuchilgue HH NOV UM aße hill 


/ 


ll 


/ 


mn) arclare mndues GUantwmgeue verve Janchlat niere dinge., gun, al rt CE Celle 


or guod ae ee JURY Allan Ale, ulilitag frroguor of Perf fone lilior cots 
Wc roms: ut rh tl, ignorat al) pn ul. Luod Chry br [ucaro eli Heile uli. of = 
nach ele in ume CONſuNONCM ber ert NON Lfenal Corfiorum ill ant 

F alefoumo cred mth neee C VA Jumus CA CXUNUI UN Argo gue Cenemiur languam obe- 
ce alan, no/tram luendam (GOmmultimug Cogttatum notrum Jactante! 2 Halle, reran - 
em verbran conderiel allo 28 Geclofae fie Hance frer empora 9 Lam aft 
MCCHUNO Anno e wero Veg Pegs NOAH afrradicls gemntodecms- 4 | 


1 
Ja 
7 K 


U 


fall facere tolumus um q li, I er entm rafael, hocfacere gut praganorum 


ebe, Chriamog V3 cofhes 2 NON caufam ulcarfam beg posted, 2 ngunt in fallen, ga. 


1 — — - . 
— — — — 


, , a. 


—äõ — —— 


> 
A 
. 
' A 
- 
. — 
* 
a 
—— 2 8 — — EEE 
— > > — 
_ — ——— — — — —— — 
88 - - — — 
— 


gk 
ae OP 


Dae MU, & wnteſſlown. gr git 


& bechß * Gd. c 
84 $1 DbrE S n 
& h FT ce Qviviags 


(car; Suobrcticibʒ 2 & wm 


Ses 19 ee N 


I 


fen S hs 


— — — 
« — a 


— — 
- 


JD 18S II. J 
— | | 
* 227 av i0 22 Grawd s. Par Seoltorum ON - 


= NOUS eee, NOMUNUOUS CPU le. lll 
N {loriced -e, Sallitlems Hernlts Not 
> RO) robagoc ratftcafoc CONRCNTOINUS 
Carla NOIR CONSUFMASIC MON ACUON C17 
lam Ol coN bade bude, Guondamn I ve, ws 
Slautlean Xe STNNMOTSOCC CA CONC, VENCIROU 191 CATHY 
VO SRO UGUONAR MN C, ACA Age egi, CIC LO 
CURE cube SWC cee, ACCU CMC (VF FA 
, 2 COIVY cri, LCTLUNONCGS, Ce cue, eber. 
URN CO COP? eee, Guns gGuondam Carmwunenad. 
Val 1140 CGommadte Pen mor ent noc, cee, 
CTVVTVVVVVVDVTVTVTVVVVVVVTVTVTTTT 
Cee eee Xe Sanmon ae Me, eee, 
FOFUN v vt, MOMS l, Cine USA q, fr 
A OALEN COCONDONUN T eee ee, AC eee, T. 
gebe eee be ee, Ae Brichnins CIC 
CO CANNONS See 2 eee, C, C707 RUVUSVCTTHY, 
verlebte, jurif ys, G Par lallt,commoditati ee, 
CNS CLJUSTES ebe, NCHS gurbujcangite al ale. 
Rellam et err as See debe al, Id, GUOGUO IO eee, 2 
Hure, due, ihe far rum Cee eee, Genfer 2 
gececlt. He 22 FCLACHMUNONUL e: ee CALC r 22 22 
CONS I . HAprilunt gecube UCP JUS CANON e 2 
Cee, eue ge, 11 Ou, , eee ent. 
ho anc Wniree whe Neue, gage Suntellen Roe 
Ce ezeee, Soorte Comme te Slralher nc SHOOT 
be, Poarne tO För bd, Roberto ar Oni hyn ih hn 
NCC SPOON MUS, VO ul 222 GA vf, 
obige Conno ace, De eee eee. a 


+ 
1 2. 4 * 
P x 
*S, 


e ble M 
— —v— 4 


-* 
« 
” * 
Rl 9 1 
* 
222 - 
* 7 — 9 
— 
* 5 
— 2 1 2 * 
1 
1 
* 
o 


5 


T, RAM | ON, ED tg <A _ 


WED |: 
JHA 


DEL Reo - 
' au tO AO AO GO SAGA MA IS 


— 


Was” 


EY a _ b | 
a ; 7 — —jüF—— — —— AE = - 
0 , —— ata 4 — P g 
— i / y RDR — — — — 
: 7 — . —ů—ͤ— 
7 - — y — _ — > 


5 [4 - HII 


— 
75 


7 

iN - 

t 4 e 
.* . 


— 


D.. 2 

=: 

—ͤ — —*» EPR —1—⁰Üü ù2— 
- —_ 
— — +. e---  -, 


— — IS 


” 
— 
— 
- 
* 
- 
0 - 
. 
. ” - * 
1 
* 
. 
* 
* 
* 
So * 
99 
2 
a... 1 JF wt 
Wn? gf,” mM 
*.”" 
— IEF, *% 
"AL >< © hb. 
a % 
% 
0 
-—- 
* 
0 
- 
0 
* 
. - 
* 
— — rer ig — — _ - ed. end th 2 . 8 =_ 
TER mens” — : e oy x a — — — ꝑ—àLeigimỹ- — 
— " * — — — — _ + — — 6 —— - 


| 
' 


— —_—— —— 


— - — — — 


N 


d dictuß qu 


J 
ſab, Aid . 


N o die Ip 


LES... LS 


” 
— — 2 — 


— Pũũũũilnhk x — —K—— — — 


_— * *d * 


n 


SC \ 


2 8 


— El 


ROBERTI I RFGIS. 


4 


F RJ 6 | *t , 
(b obertus CV 
hed 5 3 . 
(57 cue, OC {ay e, SUN SCRIPTS GUO 
foe, oO NAC IOMNU cr ui, NOS 
. . 4 . a7 

aaf, ne,, MONAUHONCN W417 Oh CONCHONCM, JU) 
- 


=d) / 2 CM MNOUS PLL , Fee bee, VOUS Css, SUC 

SONIA Aafpocratyicaf 

Port lecta COntangtutnea gecube, WNargartn ige, e, 
Mo Cl 19147 el de PNarr Marandre Cl Gomes Wor Ml 
i Sl wavok SNONIC UC -e USL onmmign dom = 
NUVUs COSIUNGUIS VCrFFUS SULS can,, geg, puer C2 in Va) YI 
LES nerwyh 072 Geber de Han Ve GON UL 111 LE 
creme UC Ga WH Hebel. eee tt Hatbend wuidy 
(Alec Ci. zabth ot herodt ts wr ge, VEG me 
NrCCFEAltY SO e unge, He nol Oo Herod tid uc 
[145 072 Seo Of Sc lee, age eee, e- OTH TUES CCEES 
MARS OA cel, nc, SUS CLIN. Ng, fue, COIN INO# 
%% TTC 
Seele, CUNUUC a UT VOTT US C1717 eee 47. oc be: 
Oy SOU GUCGUC DHOWO UNC e (t 3 292928 
bos, c 2 i ue, PCr 705 cep ueber, 
Hut cgi Muc. 2 22 Cl, 110 CONC (NSC UNC 
Nl EN ibi lebte Sal 0 JEU Ut NOS Ox be, COU ver, 
gau j, Je ESONTC cu ROS CONSUFMNARCH PPS NOS= 
(IUNMNPOPrUe mud Ye front Sattar Sl us ener = 
VU) Ut Arie rib us f ee ot Weatheo Sancti\ 
gc ot Hue eee, COHUER FUN (e. pee 
eee, le, bac, N. chase SOnerrnl HOCUOOOVOCT = 
lO We . G eil, eee, CHSTOUCSCOCUC SU ROSOVO vile. 
Gr eee, N. CU irs eee, Jawlc at right 
YC UMA 06 Fhoma dl rh "YC dee, Ce 
45 110 T4 eue, Vir C Ger ile CONN Cre uc, 
NONO 7110: DAL 


* 
* . 
* A 8 
ere 
— 1 94 93 
8 — »_4 — 
d. a JS. « - 
33 
* 
* 
- 
* 
* 
* 
* — 
11 * 
2 * q * 4 — "a> - 


— wot ft an... « — —_...— Cc n : — — 
2 0 - — * 


| 4 hmm? 
ga 
S duges af W. 2 f e vage cn fupde do B36 sere cer. 3 e ny d -U 
+ F ogy _— omen engt 296, df voy 1 aan oo goal 999 o & on 
B4B7014 an, Fes ok 191 (av 1 e eg prone 25,295 oy} a . u 
7 es A 1 e N v * Ew 2g 60g U 3 , 12 0 7 et 
| YA _ pany 2 2 = nad Jig? Lay 
e a ond wee ue v cd gs dow) ee e 3 bene, Bigg 28 þ e e 
d me VS BF WD ami og hypo — ene e — — 
N 29 4 eh $ ſzzps Oe PH4B014 Sg An » pug af 89 PWR D EN 
= 44 490d 28 why eu 4D Se cpa —— VE wake * N Q 
Os —_— PPE 1092 COU OY TY PW one pre pe eee. n 


A 


<Lel up 2 , 22 2 


"MN. / 


YU » 57 . III umupu bn ) 


EF 


2,.111/ 0) 4 AN ] “ꝰ.᷑“—: g 44/140 N 
2e e 2 


VER VS '/ 


+ 


2 


8 / 
0), WOO W214 7a 4 
L 1. . 2 — 2 
vanuIgu ©, 


—— — 


ae. — 


ꝙ— — — 


" 


= — * 


r Y — — — — — 


— — NR 


2 * 
* 


- © _ „* 
N. . — 
bo 1 — 2 Mn . 
0” IS - — 
— 9 


POO tO 


SN DENTURA 
Str Cothmun Gl, | . < Vert ond Ha 7 
Scot of DAUIDEM Comment d, STRATHERNE ar 
una fuarts  Alexandrum Murray 71: 6 72 erallrn A'73 75 
Teens. gau, por vue, aflabeli facts Kulte, guod 


UVICEMMNO GUATTO Ale men. Novemlr tio (Unno 0M111 mull 2 
ane [FECONWIHUIMO YOUUAGEHMO Guano afurd Forth mnter Onilhnt 
ume Oominam Lomunam Of mum A er graca , Hg. 
nue Scone tlutrem, ct nobttlem virum ac l. mem S 011111 
Lad Comtten frat, alanum - Wrathernce of C nee, (il, 
| lane Or frarte una, of (lerandrum dee Mora ot uma! 

ergorth ex allera, un hunc modum ail concordirtum, videlucet 2 W hilt A:. 
Aller alucel mn ugorem Vomman Sonetam UA WMlunymuhe vororem tht L, omme 
Hague, of Aredicla Comma Vieg nur acl ome 2 22 rare nusſ irg, 7 ie, CUM MO 
lo cone HUO eb aunto dictum Hlorandabum halere hinten, JU111 1 HOT LIN 
ef lalvocatorunm 1anmpulelus 2 . ebe, el 6. tte 1/4) u, gare e. wne te: Aral - 
alt) FECUn dum VOM 2 guod, 2 Halle. ad 2 OICUMONCM.« 911 WNT CONFCO) rl 
gail, inter COHNOM, uod Hale Vomma Hager invondl ucts HON SUMMON = 
nom fredicle nate, Jac ad (M/s UNUULY : anne vol Heure. QHNOTUM « Fe 41118 
roncornaatum el mts cuil Guord HWaltermns ds Moravia frat . 6%, . Fe reg. 
, 2 velit . ro voluntatr) wwe lubilt Sentorem f. e e Wl Loom 7 1A Ht. 
tl bot. ULCOV OM. A Cuche, Yeu CeO lt MON um Hui, 2 ond ol frdrlih 4 Pl ram, 
fear Argus ndontare frenes dictum WIranarum remanent jr firedi cl ori m 
SL omme Avgine od Comma nunt Wenn fart e Argus ai Hönig. Pn! ft 


. 75 | . | 

lei, L omman CUINUTIN TOMNUNENA W207 Jr alt « Moan) owl ce bu, 
* C WWE a 

wm Alum tie anno lor eum. 5 . 


+I 


— - —ͤ——œFRhB B — — — 
— 
— — — 
— * — 
— « ” 


— — —ͤ—ũ—ñ—— * — 
— — — II 
—— —' — —— — * — * 4 oo, AM 
ond - 


— 
— 


- — 


— 0 * - — —— — — — — — . — 
* 
3 a o 
PEE — DO " * 4 1 


= it 
SIT, e 
18 . ly 


Og yn e ae 1 rg 52 g hg N o 06222 g] h o g 8 DD ede yo 
ESE gr nin pep 
2 2 


9 1 
0 155 5 : — — dugmoumwdod | 
S 


ee 
J eoſch | 


2 
8 
j 


1 2 89 2 | ——EVCEV VT) A > 
Nos 1 "of \ P . N | 1 
U 77 N 
164 8 
Gl 9 . 0 5 14 
- * ey, „ | 
/ j N | „ 2 
/ - e — 7 
3 — 


1 * 
82 I A 


eee eee ee ed 
— 2 —ͤ — 
— = — —— —— 


— — 
mW 2 — Il — ID 
— =: 
£ 
— N — — 
— 5 
— . 
PROD - 


, 2 
22 
9 


A — DAS AM MA A ——— 


— — — — — = 


ä — 
——ů A AY AV 


IEEE = 


P ——— 
2 — dad 


- 


—ñ 


* 
— 
* 
. . 
% 
< 
* 
* 
* 
* 
. 
* 
„ 
- 
. 
4 0 
— 05 — —— 
* — — — 
* 3 | — 
| 2 : > —— — EINE 9ꝙ6gy x x—— x —— 2 — ——— lo. 
4 6 — 5 yg - 2 — — . 
4 FAY — ——j—äẽ uꝶ—— 
= : mes 7 
— 18 rs 
—— — 3 tat pr 5 4 1 — —— — 
— — -_ _ | | 
— — — _ — * * — » * —— — 
GTX" v4 Fans; "I - * 
— _—_ — FI : > 
— _ * 2 
WEE a; 
. — 


0 


< 


ANZ 


ROBERTTM! FREGITS. 


LIM "4 ob ertus Det gratia Here Sooltorum VOmmt fron 2 
I) baue, COU) OTC Ju OV ICH E, Hue 9222 eee. gee t 011 Ta 2 
0 


— 
N 
E HUE fache, nojtre, horedledal 7 fe e. mh (11211 Varonum lt / hell 
* CUM fte ebe. 2 1 710 11 2 ſercunmlleliu. . . TY, 2 2 mm Her- 
A 70/14 cunt fiertenentys ful del 2 ONſaNGUener OHV erer Al. 

He Hoy 1 omits delinſs hereditarte, A guam wome Harnder non vi aut mote hacks no 
ONT OTC apes TA Mera . NNONANAT volt Nate Ju (IL TRANS NOS) 2 e, fen. ur 
tentes, in Jrevonte Jari m pagne NOS 2 e741 Var UM, mule 6 UM lu 2 fur 77709 

Ne all. 22 YL form phciter rofes raved, ac lum tes 2 2 WIN gil 111 ctr Van wu 27 
Jrritne nag (halt vel habere. 2 Keuter, eil lev 22 Hes O11 JUNO Jeet lam lama 655. 
11/1 Vater Sort 22 A hatendam Helge &/ ihe YM uri 7 rue, CU 2 eee: 
MAL watt, f Ge Hang 22 Olizalet fron 2 HA c07411 MUS VN nt acherattl ns it's / Yo! 22 We 


* 


= * 
Tere: N. 


[11001 20, 2 wor wreandes Quilts / 2 Aurelie, vert lagi my 22 22 Hb, herntil th 


lu UG 62 / 70, Jul tangue a nol) of horeil te. / NOM 70 infeodo ther 2222 22 cee, * 
(use, TNCUTS anlguas A hrias, lt 2 705 Jeans MO! ts 11141 rasch., 2 heil. 72 2 
72 2 WA Arts motend( nts, mullurts cui, 22 2 falle ug, thts vonattrontl us 4. 45 
ntrontltes, Fill, 1124) COLOTACLNLY, CUNT ferro Sojrnygor Jak hol theme, Lig, ige, wt ougfenyg 
und Le, Un lonandy/ Alb orotenentunm Hort age /, QUNNL CU 72 gh, Var u, 11 Ot Walt), 
AC CUI nge 22 Ubortntlus, ommodill' ns 9 22 4 22 fer 2 2 / [ith 
gurl ufeungue ad ductanm Varoniam am pertenonty, 722 22 li, ge, este, mort 72 Ware e- 
9222 (%, fubrum, fais, NON NOMNUNAUH Guam acbb, Want Jul (C171 grant Jer 17 Hi,, 
92 /t jocul, 2 V Felt 2 NAVY 222 2 morece Venootln Ut e/1 Will nd nol int Neill 
28 9 Ales Georg uy of WE abet gf ue, Ha, of CON MU) Puget e, lle fee 


mer YO! legit MC usb, HU ure, wand. guabts for 74 22 vntl us, vert, ti gave 7 


2 NOV HAeredes Ace Georg 2 2222 Aeli Varonta un Hes 2 22 abe bete, aut 


Hafen, Pernthecontes aud nice Jort We ( ig, ulli. Han,, arolhe api, nomme bills, fe 
C _ 


2 als Cee 92 Warths 1121 Yagy/ GA, pille e, 7 e, CUDTC. die. eee, 22 7 7765 15 / 
4 . . . - 0 Np . &' &'s « 
Jecutaril us ernchonilituy Ju tomanies GUCNCNOJ ? A heredey tO, G1 a chr Varona tn 
frertenentgo i fheuurun exe Notwrint guom ollet vel rogue ce ayes Tet ler MOU 
fo pratrils // altry of Gul H , ANC NOK © Janchandre C V1 UN 22 LI. 1 
2 (ghet, Ar Yf or mma ) Jerumoger noſtro Yard OO ue lll, AYE WNMULC A Hei: Hemi 


nllo Soto Piel ent wo Oban Conte ao HY aA ae fel l, Hull, ue, Ae, de T, lo 


2 gh „, wn 22 tl 2 ger e ouglay onde I alketh oY mmm v., I.. 
Ang ro urge, , fe, le, fee, 722 [Pri 7222 WI (7 Jui, e, „ee. 57 22 Var 11 


Lot ONAHHULNCD ROTO Goon 0 to Lore Abs of ge, hun 
UCL ueber fen lem Ser nige Ae Le 2 Mall of gelen, eue, 


Hunde cuore gugler noftrum ferinfunmus gige, wu fehlen. Lal 1 venoralth tO mm in 


4 — — —— — te} ww k, 


— 2 2 
— * 


, a 
— — 


— — — 


7 — — », 


* —— OR — — * „5 — 


THE * 
PHY te 
52 1 7 105 . 
. 
uy Feeney } 

e 
1 
121 EEC ESE 


* 
+ I % b 
\ N. — — _ 
- k N > 
A 
* 8 4 
— — G 
- * 4 
— 4 A 
—— 0 
% 
WAS. (A 
ky 
o 


* 
, 
k > 


168 Guecomrtacnim & CrnarſtCna am i Mee only "_ r, 
eze a e anus 
— ig magna 
ils a. v <altolug vu atemeor Yurius nee erroꝛc lap 
u6( eke laat manic dige wares P i wy FR: 6 bacuſiun per zualid weſt 
wy 9 ES = 
aue Bucas Ne GD 8 muede. ci MO prijicncus 


. 


TY - N te dien Cle Lane Salicte :. Sans 
| fler Se(Bugoze 0 ale, St. Mut fake no ue accond 
ſu — * 3 


kl H: che (2 Jehan ferſeaze tf w faaſß unge fen hic rc aves 
‚ . 93 Necuuo ce Styutmacoiorfo owt 


22 


E — 


2. 


— 
— 
— 
— 
— 
mY 
— 
— 
— 
— 
— 


ARTA 


Fon CGUBERNATORIS. 


ob ertus Lupr Leue, lomes fs Ye of 
Penteth ac Yule 1nats Vingnm Hoo, Ommius poli ho: 
-muntl try Wuitts une, fort, ec, clerics of lane falta Hee. 
Ali, NOS LY He, eonu/nyfoe, of har P11 ere eat1 tt not 

0 OT MAE LL T2, e lo nos W122 Porno f, myng WA 
| 4 Gager. 6. ( eue, Amur, [10 a . 22 JON: IO te, 
ac rum Mutt vevent, ny of CNON) Ci, Vaneno dl. Oar wm FLEE 
-laneniulty yacentes 119/74 etoeromubatium to Herre, una un Aide cli. YO 


ANUNULO PU 2 Gul, ee uunte 22 2 WA 2 S 2 u PCVNECNCL: ee F 2 


bus CAA convent monatrer Hance tc of Oenlurgh (1/117 VU - 
-mulalunm A Shuwelyne ue guutorm ne out LA ANNUO Vet 11111 2 g 
Cle, 99 ache el rn, Hevred lirr1e gin, OTITIS CUI cl dl, gu, eee, Ji, 
(IN euere, 2 alle il muede, non , aut melt 22 | NCC cm. fees Jar, 7 - 
7 cf JON ell. Hu bis, NAN) NOM) er mien, nll tt Hl hes 722 12 U. 
Ur Veate Veare auge, earl fOndtenm . 8 ay fu 7 SUHCM of Vi rum Neroonalt- 
EO SUTIN | ele ele. Aufl 2 eau bac, When Jew of (Age. gee 
2 frradices Eur., Ol me ud. ClUIN Rrorien naty halurt vil bales: el, T1010 


. 22 raub, forts 22 : wohum Allet ul. 1mfaer rattan, lnond. of nl nt FTA 


Aide, UN CUIN All. D 22 CUNT e be FA 


celeb, LOL L nds 
to Vilcolmo of WA aVolh file no/ve N40 Ja, of eorum Hucdllts vivent, ar Negri. 

22 ma/eulls nts gov legeleme feroorentes 2 ure rants 22 Jorte Lacuntklu, UC 
ii., logremus el profungertoriVey Horedll us Ariat Walloon 2222 CUNGUE, 2 2 
-nendl of dommo no/tro Nege et heratllus We 2 Furl l. heredtlnt” 1mfeornreltuum Mr 


\ 


commondulalilug of ache lnb, ac la Need erbe, gulli, ad Pereduchins 22 
7) Ol ANNUM 222 22 fecrtiniers oY, 72 riernlal tt. '/ 2 fülle, * vulontil us 
nodollet 1 /ulrum auto Aire of greeele Pale Rare mntlegrr et/ron 2 Venc of 
2 eber, in ebe alen, OMIM Jul a) (rl 10111, / Jarrdctas lor dhete Varun 
Una um HMclo ann amt umn Rr nent WA I 2 Yeo Mage ol NAcredtl ts ett 
ante Meile Fe agnatc 2m Sue Wige, tte 2 Yam ll cru A v . e, 2 zl, mee 2 
2 Niege el hered lus 2 er ale bete, Hirne, C.. £7 lh ona Ha CACOF UM 11114, 
wwend, ac heredes ma/eut ulli, 1/09 lene 110074 24 Jeu WL FA Gurl Ort 
Lfeccontel us VO elbe, ot prrofungette vi heron prrendocts Portal 2 UNE, WA Je 
acts Ger-, Ale Varonte of anmmo rail om 2 Ir, Je «rice Alt of cn Ife V2 Jr 
| Coe 2 Elmer, 2 eee carte notre eee, egelliam fect 7 Yor a/hont 2 » Ju - 
mus Tal ge re, tn rue arti th gallerie Eero C, geil e, Ganoallaru fi, 
2 Alu Legge, Gaube A Fhanne WOO ate fern tony tl Hanlurh fo UCC UN 
Duchane fiko nb Violert oe Winn wl dl Catitorenied of PAnnne Pre tl nl 1/4711 
ml lt) no nn nth dl Hon runreds fan je nile Ie YO nd 1141 ee lee ve Me 
. Arne ann 0mm mull, 22 unter ige wis, Aim, Kn, 22 2 2 , er. 


# 


OMNI POULS lets Jens anlguas A dias (Aline ONUS 0 Hegele, eee, 


IIs SS 


— — 


7 


I 


£1 2 7 2 = e * gl 
n 
4 4 7 
2 he. 


be ol 
- 


1 
Ws " * 
3 2 
5 MT, 
> 


— — 7 vo - _ 


— 


* „ 


_ ES ES... * MC. 


——__— <p 


Yarioud ct eumeoꝛcd noſtroz p. 
Hanelne - Jaco S Douglas De (Bafk 


. — t (zSaOmuemach. Panen Se S 
Doꝛgel Se Sorcheore arch) & kaſthuc q e 


mn te. NN tue 
— qpazieer _ 
1108//ambaſſiatozes urtarod et Nui co (ixnalls 
noud octo mags . Getenbus 
et 1 * 4 * 6 3 mr, gr wud 
. a9 hoe abet 6 aÞcoDÞ, m6 


pie > x06 1 
= Eren fue ea Pio 
je g 


r Cre E ſe mm IEEE m 


udo oBNgacaoucs ToE et tales quot 


A ddt » pd noue otto & ſeo qu 
— os teuee et 7 — Gere 'ac 605 
ſſarice et r w coz) noud otto 
RM drum Rnam ft Mai datuu Sierau 


— — 6X Auf. Nö 


r 
2 SU > & 
| > — 
222 J =T 
25 5 


o 

. Lil 
1 
225 


7 
' > > 
-<>—<Ez 


- x os 
. - 
* 4 - 4 
1 : of ; | | k = - 
"I" 0 0 0 224 
* 1 - 
„ WA - 
" Tl 1 - Fl ny 44a . of 
MU ine ill Wenne — 2 


— 


1 


1 


9 - 
— - 
— — — ” 

— —— _ — .£ $#+ TT 
— = - * 1 . 
= — 5 8, 

= - 0 
== = N 
oy — — - 
= 5 
K — 


10 


Geo. ls aj" —— 


+= 7 ; LXIV 
\C Gu 3ERNAT ORIS 


por — Bla eꝛſis — notte a pris fre: 2 


tate n eee 12 et * eta Dilieyencid Q Diled 
11 =o * e eee L's e unc lar Don 


Sxnerabitnmn 14 2050 mo w20 Oe 
N gn ede »<=b 2 vmndti . ne on ww Er 
— l. & 1 H ν tit m deni, canomer ga uc Nele 
laune V2 — abelrmus — <3 entre pu 
t Delle ato Go txicd Md ver e Duet n 0 
vnc dente Hav run tenotze (rm WS cm Uruae Neo 
v ee auictvtt atom — — e. 0 de i 
m_— er Seput atis · S I» (pr 575 wet Acylie 
f loas 3 e uod nuUNcud'yms a Giſt Ne Ae c 
na — Wgq mum 3 arb Pal IS 

a ret ue 0 "of q; exactatu com 
pavre nr ad 3 coe = 
. * » Foe 2 a ones 6 d$1ucdaed cnuoors 
a 2 jag c · et Da 8 avuG (2 N me vue _— Ge 

C ttur 2 bite Cel opeꝛtiund 0 
. (Rremn gnue ftr d S a 3 
'S $33 ch fachen 

wu; Quaruor & tree aid Pact 1G Paezct n Ins 76 2 


waale Datmm mond mam [Lee 
M noſbr apud millarm & 
0 quadrmgen mo no tæꝛci o Bt nbernuaome anal 


— 
= — — — = — 


* — — — — — 


— 


— — — — —-—34i 


[4 


CONSUMUUTNUES, MU lamus, Oral pranmims of e, ee. 1/017 WEL GO u VOM Of 


0 


LXV 


CHARTA 


Murdaci Gubernatoris. 


urdacus ur. Yamin me we Fe des Uhntelh mn 
reg p Veorte Gubern ator Vere an UOrumn f Vacram eres - 
eNOS Glier, eie CONC] 2 elle. "mm in Lommeo romp np 
ird, unit WU VOM GU 109 OULU, 222 Vat Won, 
frrudenta Ul arfecrter Hlge ic ner MUCCUOT UH 172 Aut VN CON Ae 
FUN Ul CONJSANGUINCO! W711 NO: HAovr um Nevorend in Cru 2 2 
uni,, er gracua Crete Sehe unf, Cancallary «Hwa, Ser mister Comer Marche, 
Jawtlr de Ugly Als, lb wn, füge, norhr lencralilium th Uhr un, Wn 
(um monaHs; "rum to lampuihinelh ot de lb Salonmmnach e 22 UG untbar i 
te, Helle a Ace, we. of een, iber, no non Wage, 4 Git 22 «ae 
 Gorthmihe Orohidtacnt Ge, 22 e! of Mag HO Sar iq, Me Honrtoun lun 
(Ut bi. gel, (ANON Guargieerfh Je VOOPY wary HOST 2 PULLS Ot rare / SH / 


> . 


. . . 0 . R | 
fect JUS, CONN, Lt putin, Of AX CUT TTTULLES, ener TIT, | 


MAllernto cnmnlto erben Holm 1070, ROTO Of llc , Trp p O7117014 Caro amn 
funtores MOU lo! CO NUCNICLOS parte: rants ol cwna enters Harm OHM G , 
g llerarum cls mnmul. arts HOGS, COON UI NOVOM, Oil, face, ll, HET, 9 ur 
Halen vol O1l nt Plonam fl aber 71112 fro Walom, auclorifalem tf mana mn YU Vile © 
rhro/entand of omparend an t' wnm gui rungue wn mYgetary1 nancy am- 


CVD age, Gugel, ge in, 


0 


— —_ . p — 


| 2 NOleHUCN ad, 2 Hell, nhl / al 617 222 72 gl . Here ; 2 WY, ult HS mm. 1ary let 


NUNCUS NUOHAS WSU ec el feli, , Crim ann Va a cornm jt! ctr lagu 222 
x 8 1 . : F. . . e 
(aue, ee, HOU MU) HUlt IU OMMUNKHAING, latin, onwntiand ci, f, 
„ OC 0 1 . . , ” . . . . . . . . . 
nate ronalude nd Juher avhbornton' Hi Dae, Feb, XC ONT NOK Vaget 


. 3 ww” : 4 b- 
facts Lee rata lh 2 . Scolforum Abe of HAACT GUO mngae Gren eule, (ier vl, 
C 7 : 


rel componende, conn Vu mwnartand pro why tur fiarte non uu oo 
ram Who dickes commufanrys Hoke Hiegt! (Onglee frrmanid A afonmanl ict 2 7m of 


HUNUINCNUALTI 65. Mee, Ju. Aue, SPC rege, ac Ant, oncwd nd Kher Hei, bello 


72 cy | Hu DINPUMNOM LS (ill VO , Je V1] wArlits JU lanes ef ollegar 4 WUS, (Il 2 7 
Jeu lol guales NEC . 2 2 Hol eile fe, commuhut! 2 (b, gebe. 2 ien lebe, OMMNOts 1 etre 
vim Al, modus 7222 , aut e, NOUN 2 Font mY Th JUCNgute VA rel bulb us wile 
Plas 9222 a renal lo val 72 ee. engel, 2 fect Aer ollona 2 nos tenor Cube 
Wa burt, Nor aeluo Habit 10 JF Ulm, Hull, onen, up Heacguud CV eee, 2 22 
elle, amen. cl, NUNICEOS pls ee eiiie ien. uf. CCC Sell 111 
alum 2 _ ve ſite Til rn furemufts vel. 222 2 me OV, 222 2 muanaerlernt PT, 1guril 
22 / 72 22 an 2 antmont reared wegulll 72 7. fle le gui, 2222 4 2 He 74, ee, H, fen, 


HONO WH THE 22 7 22 (nn O11 mull JUNO geh il pen, / UUI MMOL eee ni., 141407 N 
l "ale C C C 


8 1 — 
— . ——_ — —— 


— — * — 
—_—_— — iZBA—nü! ⁊᷑ ⁊ͥvꝙ 


— 5 wi © 5 - " - 
: © — — : 5 5 _ a 
— — — ———— — —— ER — -— whe ——U x — —„—-—̃ — ie DA — AA GEL ns a." 42 - ” _— + — — 
— —— —ä——E— — —— . ̃ — — — — - . — — - 9 * — — ———ů— Mk IU... 
— 8 — — — ä ˙ù a a 


doe v 
— — . — lb 
EI — EEE 8 who ED . — 


\ &Z 0 ile, $7000] 7 Wo 


C. ware <a 


TAXT 


a» 
* 
* 
— 
— — - m 
— — os __ _ 
p 
Fe > — W wu ewe So wool. 
- 
— — — — — A 


CHARTA 


PL STUN W721 
8", . 5. 7 | 
WT, 7 J , . a 2 


Amis Varou 22 gre of Gout Heynge of 
SCOUTS oY 2 all ut ti 22 2 yy ON ICS 
Doniths 7 VOY NE. Jl 2 30 222 HC An grime 
of a — 22 fur. rentes lll ou! grammes, 7 Meinl, 
72 72 rnalun ii. Ae, mayt forme Cell, oure (iſle 
and 5 2 - Cale, COSYNG * 2 WA 2 of 4 22 
7 I rumlangriy A, all ie land Aal, he © Pfr oft and Hart 
2 a nun ir . 22 VHC 1 Je 2 Hg l., Wink w fit, A, 11], He land 
4 , Tumdaing! 70. ( * Han hee, ant e, eee, Voie nt Un Harty 
and ee 2 GLOUN: p 2 Vit / /, 72 * uuf, YC, ant MN 94 2 22 22 
Hherncs es oure cnlrrmmene le Ju! ynnl ill fe 222 fourme ( 7 
gebb: V. 222 2 ©, and Ve Cie Jes chart. 1 weltl nilh oure 
Val le belle 1 22 » WO dee In nit of Vic nth Vis free 
bo lellro ne nnte nll ure 7 72 Aande bse Ge 222 
66.16, 111 wvelyng of 22 22 au non at Cridoune Wie He ib, dt 


* 


U 6 , | (57 1 
A Amnremtber, the 301 M, 0010 Porte 1 000609 x1 


—— 9 YO —— EE —ä 


6836 aa 


© Wwe — — www — - 


y 
— 
— 


) 


A a 


75 1 | | a : N, A 
PUT Lu, eee A e, UC 


RANCISCVS ET MARIA DEIGRATIA Scori% ANGIUA ET IxLanDIa Rex ET RrOINA Derp HINVS ET DELPHINA VIENNEN CoMITES VALENTIN EN ET Di NclÆ omnibus et Smgulis nohis Halali tis quorum intereſt ad 
orie bet noftra lt ent peru enerint Nos moti et yehementer incitati nt iitu (ſeruitij quod Jacabus Aommus de Heng nit gan 22 Jneemg anno mts ac churiumaæ aun Ren mftrj upientimims gubernatrici alugg,ommbiny not vis init ni ſe nper opportinee, pnuſtitit habita etiam ratione 


Reipublicar defensionem ' fortiter Seje exporuertt vna cum periculd onny cum mary rempRate 


quortumg, i 

[aforum m Reqno notre fer eum gugceptorums 

aun vlla hoftium for mine vna cumaligs Rggnj no "das le reg n | | 

claust die m, Q belles omnihas ac multtts alis ra trombus et causis nos mouentibus quantum /15; vi wixifeet prestit tſfemus eius nomme et funore” 1p SHS Hurry Joamy nunc mi 

nofer Tacohus Comes de Morton Allos noftro Malcolme domme de flemyrg prodittorumfratrum patri haredihixg Clues Ct achguctis cus IGEUSIC grondam parns nuſm chart ſtimj ve 
[ibrre tene ntiuin partibus pendiculis aduocatiombugs et donatiomMs ceclesiarum et Capellamarum earundem cum pertmentys SUBYeuer tone ad Summanm Fiat tim 


mulg, periculorum quibus m nourimis confliltifus aduerous { uglas veteres noeros hodtes ad Tummam hafte jonory glorizy, amplificationem et 
1 not nobilihus ff ad- nuptias HSCs decorandas laeto a mim acceſcerunt ' 101 mmus forti ter quam merepide  ſubijt 14 on Mi cum hore Joy noltrj — 12 dan ifficio fundus in patriam adi 4 correpts . 


Seruit 10g, 
nda ntem noftrum eusg, 54 | 5 | f 
ede 1 3 asagnatiss conftitueretur et antea quam diledtus nofter M alcolmus dominus <4 fly charſsmp nam patris Seruitw Nen eus defeusione 1 A ng/iaon * rigs Cam - fade /iſsim uu 
re miſcurum ea lege qua / 1afare —_ et 
f 7 * des Ab; wila YeAem ONE? : ; 
— ee er L 3 As hukSuthp cim earum tenentibus tenen diu aduvcationibics er donatrombucs eccle riarum et Capeliamanim predictarum 
* res nm haet n Kum vel in po e rum Hahere Poſs umts velad cadem pretendrmus merad redemptionem ic darm te mim virrute / earundem. Weenon to 
hoerdesg, eius ac heredutarie poſicffores aut uiid ita q 


fe 5 8 - . . | 
je” 2 r euersioms redenptiemo lecdarum terrarum et Aammæ cum te nentuia trneutijs aducatiomMcs et Aonacio mas preditts vir ture enrundem tn deu Sennen H UPC domunum Tommy 
2. mpergetuon maneant . Smul etiam ym mitt mus preface dilecty nostro numnguam nes polthac iam mm renuntiationcm reiucutuym nec ily mals Aut uu exdem contmucnire>vell;» preesentem Hhanc renuntutionem A4 


Earonia cum t e nent ifs tenentifs adupcatiomMa et donattombus ecclentarum ct Capellamarum cum earundem ferme nis nunguam per ge aut per us havedes virtute- nac reuerrioms re 
dias torras guefte et pacifice port tderent Nenuntia mus qriete clamauimus et omnino remisimug acer preSentes Yemmurramus guete 1 1 

cum Suis pertmentifs antedictis Ii rem renerrions cim omi effetu et᷑ wireute cearmden ammj cum dc dune: 

md omen titulum mti ui 


randem in Galliavltmin 
Hero ng per nos prieſtus volumuus Inn ſuorumom mum recordationem coniderando quod guondam d I cchos 


nlalit jeereditarieg, alie nuiut omnes et 5 mgulas terras et Aum niam de C ul uthe wna cum tene ntibus et tent] 
million marcarum Cugmdem reuerion guondam dileftus mur Jacahis Comes de Mortoun, fecte et cunitnit chariffimum 


cceſſores pradictorum Ade torum nom rum A gig nanu in et ai dictam reuertianemet reds mptHonem Aidtarum tenamm ac Baroma cum tenen tibis tenentys aduocatiomMis et Aonatiomb is anteditis, Ot muper certoScientes quod acer charissmus quondam mares 
promiele Aictam rcucmionem predicto di/e to non, prorius SC.» 


dmerentur Sedquod preditus M alcolmus de e flemyng 


Act inen quam hactenus Sabina vel in fi 


LX VII 


e. fortima guod ite 


mumus et remietinus pt alt Suma nune domme de fer gym ein, heredaies asygnatis et Succefierifies ac hereditarice 


titul Juris etaccefiu que. 

turum bakers Fre ndamus 

Hod profatee tern ec 
rum Litre rurum 


a Ag ua rede mpru eos, tl | 
Bam nia ahsq, ä Sud ternerum et Aaroric cum te nentihns pertinentifs allurutioniſtas et donationius eccleriarum Siificueumus er mper peruum appmmetures Wecuon tuchimur et de fendemus predifum de/etum naitrum eu Heerodes ſucceſtones et poſeeſtoves Xredittn 
Raman 4 s 


reuc vi nis et rede mti nis de . | f 
in poſoeſrione et paciftca occuppatione dictarum terrarum et Earonie cum tenentibis er nen cijs aduocat iombis et danatiombecs predittis 45 alla 


| We , audi dus ne M7uSs vocene Cifent cogno; cant aut proceſjus aciant contra Xie Rum nol? rum anealit 
Nrum FJudicihecs „ Spiritualihus aut temporalibus er immalihuus aut cmd! gu vocene c C0 tp gau fac # ec tun 10m 

che th 8 te ne ntilas e be te tene nt iuum AAducjp a0 et donatiombics predictu earundem virtuu vrt rum ee ne uouls . Wee 

parte wntre prefatum di lectum ↄuſtrum ui patty genruſant ces ex oneramus ab officiog, excypimus Q umu Fd Sic Hen volumuy The cus j teſtimumum [igulum notrum precentidies_Fec mus apponere Datum Pariſi div 


pe nonarum guaruncung, hac in | en ; L | | | 
Die aui January A ne Aommj Milles1o Ju mgente.rimo gumquages . odtauo et Remy falt Scotie, prime et dec 1eptimo Agne vero et Prlandew fron. 


prion Q uapmpter projie 


DF, 


mus Ct Tnhibemus ommhis et Smads Senatus Lua Consiliariis et WB 4, ali mfra Ne qmum 
CU heeredes Succeſtores et pouęſioes concernen redemprionem þ num terrarim et Ba 
ut vel aduocatorim naſt mum nud nomne Seu ad; petitionem cuuuscimſʒ aſterius persone ant 


maggxta —— 


m poſeſscone) ex pacifica oeerppatione dictarum terrarum et Am cum tenentibis er nen es aducocut rombus et 2 6 ola redemeprine Auer pro et. 7M 2 . WW COS gulls 1 Y Conultarys er 1 Ag 4 us mfra Neun 
noltrum TJudicihy, Jn piritudlifus aut tempralihus er im maſibus aut c iuiſiius ne Nu vocene citent h aut procefius ſaciant contra Ade nel? rum ancoli im cus heredes SuccePoves et poeſio les concernen rele nptionem preditunum terrtrium rt RH 


cum pertinentys tenet ys te nc ntias et KrYmieio e benentrium pms et dynationbis predicts earundem virtue reuermemis et- ne quai alid mods vel ad" NhdBrt iam nectram vel uduocate rum netrorum M nomine Seu ad pet itionem crnusomy; alterius eh ane 
pe narum QUATUNCTONG, har Mm parte contra, prafatum dileetummnoltrum wii patty procedant ess EX ne ramus aße fficiog, e xciimas Q u x Fd. Sie len volimuy The Cues r teſt imomum [Liltum uud prevents ferc mu apponere (Datum Pariſh die decrmasg tn — 
Die uuis January A n Ao minj ꝙ ilit qu mgenterime guinquagesme oc duc et Remy wit q ctiæ prime et decime 1eptimo Aygite vere eg unde pr. 


Mu, 


1 


Gan Kell g., 


* 


EINE 


- 


* 


— 4 


. 
” 
- 
* 
Rot 


» our 


» 
. 
wy. * 
- 
. 
„ - 
* 
- 
. 
” 
. 
- 
* 
0 
* 
— 
. 
* 
* 
s 6 
* . 
* 
* 
- 
. 
. 
* 
q 
0 ” 
” 
* 
* 
. 


— — 2 = 4 
* * W $ es 


„ 


—— — 
_ . 


* 
0 
* 
* 
. 
- 
* 
- 
” 
” 
. 
. 
0 
V 
* 
* 
. 
. 
„ 
4 
* 
g o 
” Þ 
* 
” 
1 
. 
« 
F 
0 
4 * 
. 
, 
- 
. 
. 
* 
, - 
* * 
. 
” 
. 
y - 
, 
, . 
* Ty 0 
* 
* 
4 « 
. 9 * 
5 — W kJ 
is honda moe yo Loo wud raw => F 
LS 
C 
., 4 
- 
” n . 
* 
— 
= 
. 
> — 
0 


q 0 


— —ä— — 


doraute- 
u. & ꝓ ſaluce &regw 

dedt. 2 men k mum . ur 
, hane Hnarionẽ Yes Curhbro 0) 


\ <> mmibus. nel, mates Galore filgn Thor Longus wn 
N A Como Sul Hunted 2 gate, CONUTULYS TOUS fend. 
Y } Seollorum acatt miuhe M anaham duertam, geaam 60, lle, AUUAL- 
Yao of men fro ria frecnumma, mhabitave, of enleguam mn honorm 
Sana, Culhbort fabricatd, geeame auen CLI. lee, CART UCL 
= a terre Leo dme, Culhberto of monaH Ye oi, fer ral of 
ute ndam Mt Hanc ugeletr donatonem Jer fro anma mn mee Hin} Cndgart 
WA animal Pars of malruy lute, Af 110 valule emen. al enim 722 a 
N10 redomprone LOU fue, me Merle Om, a, fr, giti ici, 2 72 O01 
AOL) Sie, ANIME alule Ot 7 chu, 222 222 UONAMAONCM: Hauke, engel, WO 0 
macht! 2 | YON uentlt alugua 7% 11 chic, gie, AUGOTTC PTCMMPPICTU, UYe 7ulal 
Lt gie, i fel, nn. 1 writer f. gute, l is cum , buli of (ngeles Us fun 
| 2 222 CONE, «. ies: s x | 


D Omino . hargormo- CO ard Comte, Tee, ommmno feat, 4 valutem-. 
8 22 Guod Cad garus Har Prater vorter adult mule Canalhan 
MO1OT XI, GUAM C20 HO fo of men freamna halt, ot aclenam afund- 
ments falrtaart, Jaam rater rarer Mar in Honorem eule (lar, pert ate - 
var, el una anrueala terre arm tn. Hane oanaem ole. am fro eee CU alem, 
domme ines Harb, Cangart Lhatrty of meln, verry of 7 Hel, vue 22 
ine G. Heeg, cite, Hebel, of monacmh) Sb el, Wnt, 
UVOI LFCCOT HUUl Amelie, PHCUN CAT YANN, ul her, anmalus aro nia va! 
7 artim A117 Salute wivorum anc MON AUAMONCM fanco lulhlberto of mona lu 2 „ 
MN MCINICOUTN HOTVLUTLS ONUS. i | 


} 


—— 


5 Pn” 


—— — 


—— — 


e e 


LXXIT 


pid 3 + 4-3 56; Ns 


7 De 
1 
n mut bus Sande Caller 7 US l adele, tern” 
| us orthnatey of ach, Got Sele lle, (eme, rar frm eulen. 
Seralts mic NG fe uri, . A crane ale gil eit, mona- 
( 2 Us tn Allmen nan vidXam A. tu nieren, be ren. Jet 2 
Ae eu,. cue, ommiltt cafetlts Hh, of alnrtn 1A 2 Aur 
Nexebtte Uborny of 22 Vans 101 feuer ebe 2 7 vga gellel, cube, Cue. 
2 722 ad eaunom willy eee, in Ai, d, te, 6 Carwtle . faite hee, nme 
Alle nue Hoyt fler 22 Hes Uagum Cadgar Ola em, Nitge7/ 124) 
0% US HONFCO eren 2 10 OO damit: Mea L/all 6. INCL 0 C110 animal 
ONT Auges gib fuer. OOH ale, Call, COONNOMHTC MCC HUE iert, 
inter eum of Dun HE Searls Hlimojiho LD um G MUCHO File, 314408 
22 Platt ful, 2 2 2 r, „fee, ere ele. 222 2 Year 10 2922 22 
KA. 722 ful cu. Hanmer 22 alt Putt Wngue Nec all alert Loni cl 
Aanc vi” of gel ſrill irren auferat. "I 


Fo" af 3 : fr hen — Py 
has . hehe, , he, C 141 


Gosy atric ms ma, om 9 Jeliey Hance (eise, nll mr Wnt 
me ONO HC of Aac arr la mea amber. Ceo Hl lor tis orclome » Sanh 
athberte , belli, wiutem Leo Ort eme, ell. eee S111 gib, Halb, due, 
es) Aud, of JO, nominatem Caorhanm of « He. CC Oe . wan MOU Am CUN 
ommibus frortent NAS gelber. eater MAUI cli, Model of art iu ce peu, le 
lus, Gcli, leres vier amnm fene 22 Hligele 179/10 Warn Sill Jello Lol - 
Sen, Crnalato Wien Wafer, Adam ul WIR 0077 l, Heul, YA. 


LXVI 


Eh 
Feb. el, 
Gaga fparcy ily prcbiſ havb; (aſc rial; annaſ ſaſram fell : cit 
"Rn oz kutſ. J oral; anna) ſrl ennb; ſal. Scumſ 
me devſſe Joafſſe, 1 hehe hho brd dundaſp ſerumo dunidij 


iſtagruſ. i molerduuſ. i pril in paſturil.cũ orb; wœriſ dunſiſqprnenry{.(oncedo 
N Q uolo Jpaprur ite pdicruſ hehaſ ft tram habear + — qede . rã 
ue 5 hononfiee.uc nulliſ milel de barone denet lihuſ· qed. Ihonorilcdian 
ora tra rep(Scone. il teſtih. che {io oun. WvalSno bio bal de wn. Robtw Se 
achadle, beha$ hadeftadena. Gif planb, Wilts S helleber. Albans api. he 
rardo wil. Johe de Im. 


mull. il hedet ſuoſ. cuerdũ de rue ) hedibʒ maſm ferdd · hedrtate· m moril. i ad. 


LXXTV 


 CHARTA 
ele-, eee 


ald e vus A Coopalrit, Vpmmmnibuy fero- 
Vis hommmbtuy Hut, of ommntV ty amict) oy lam 
ie, Guam regontl us [alulem e Huntty me u 
rok? * . mea . e 2 
e, e, Vu aal, fero vorvileo nude mil 
== ig, lum et heroes wuos lenenduan all, me of He 
pearl tity ebe, Nt Jeudo eue, tn morth n J 111 Seats 
2 eee in frratts, in Jraterts, cum omnth uy eri, annie of 
erbetene, NAS. OncedO Wague &f voto clear, Y Ub due. ferodectins He 
4 ahi lerram haben of loneat lim guiets of * Ger of . 
(am Aonordice, ub nullag miles Al. larone tenet uberuty of eel 
lo) of honor fticentttes mm lot torr SH. 22 Habe. Ilan lexlebtt 
Ne Helio Ot, Waldovo Jello SOalonuin, Hloberto de Jancto Whale, 


/ 


Chara, eee 3 . 


Hebe. He ih He, ee, 
nne . 


- * — 
- 


Ws 

we 

| 1 e 72 — oj 

tha Fe oe Val any heb 4 
eee 


JJ IM once 
dyn do fn 4 2 eo. I Cit hae fda, | | 
CES aid rk Foy | 


Tonga 


Cr ann ge Mort e. 
G1 ee bu 2 7/5 DCOTTORUM.. 


* A. + | | 2 b WS, _ | | 
uardus 0c. Morrill Conmal nan Regus (H, rium, 


Ommilts forts fomm' us Rity Of ut, fervent ur cl 722 


.. 


p A 


ue, Soares me arm wi guueltm gampee U, HM, 
3 -) '\ © CCC , 
(e 


7 2 0 
by SS Ohm e pu, Men abt Aoarndcntm, nt HF ns Sg | 
SOLLUY A, guieles of PC OA ere, uc, Tele _—_— tht Wali gel, 

WNAUCION, guod Ht contrngrt ul ot lagu event d ee 99 7 2 
rey ef Hocher liaontam of Humm, eu nnen, gl NON LUCY b, al ie, 
a4 1119 dl nbi, And pile, negue ad umm ems prays 7 i, ad ern 
muam- Sous thts MHRNO JULO CANT Hula, Wee l, _Jormmenno 2 
Fackneo of Heu ator 2 e, Ali, Hage eee . 2 Conga, 
MUeono dr Houten, Le, lr YL, 1:0 5 9 2 Longo, SLOW 440, Lit, 
eee, Uebe, Hauctorao LH, Hoger (7 2/0 ano SU ac 770, 

Nmund dl. Soarrancitm, Mun fil G parncy Gagen. MAIUMO HO 


#3 
UC 2 22 


3 CRE Od. 
222 C, , ud. 


SN tam rale mes Guam uche, guod ago Rlaantt de Albert wille 
(on Mil manu Lens Soom ard tf me, Soenmco ae Sent Cm am 
i hac mea cart confermant ebene ee, Meilen, am Oh tn GUAM Har 
us Camenriies nu a Hugone fate mode. Montila ode me; crgh 
a 04111140. 0117102H7 Tere, GURM UN gut fut MER NO: (11141 21 , 
nm HT IN HNtgrementium Knie, Guam wmoiarenm nab Helin. 
a (bine pie e, Hallau, temam Saal, glu, Neu Pome mini Cahelunm 
 Wacdun gucl oil un frank ET eike, thr ol here bus nts ern 
am dl, me OA Hege, mum ulli, ef herrdbtate Nee, if Juice ono 
Jace mn /ornths un Reagcitts, 11 NOTHING Ut 19511 SOMMER Call, 7 Aano 
e, bie OM faule, clue, Ale, feerguas - feen, lil pill, 
Crime, Abe, temul bee -c, eile, , pile, nts munks gil, 
cl ell, ms fret me. * Au „ulli 2 % Merentall, all ſril Meer. 
| W707 0 Jl (11290, H. felt Wacom, Jonnhreao abu. + 
fo oe Loudin, -b, ee dl. Lancathrurorr mea, -H, ge, heil. Knnchom 
Maguiton ic dl. JSoletror, ame Jello Clonal, Soorberto Sacrmabte 
Andra Jacerntts, ebene 40 tam —— 


am onde of Halen, Prntbem Hes ef Slag ub IRS 1 


— —— - —— 


N— 24 — —— —— 


—— — — —— — 


—— — 1 


LMI 
ART A 
HCL A, 
| 


3 de⸗ [2g © Caizaze, gmt hah aut TER hy FR 


- x. IASCELS, Lopes. — — — e ⏑ — —— — —— —Ü“1τ8.! 2 OE me. 


Ln a. al.” * — — 
4 = l | | 


r 


7 5 
Ar — 


LX 


(ee, e, 


_. * 


W- Ds Rare, Summe, fir reibe. Wrias, 270, fort 22 

2 2222 2 Jrralts A fun ub, wt lage, 
, kt OM nb ty alli frevtenonttg, 2 
Hl A Hare Pettis Abere of Gee 
He., Jlenare 2 Aonoriice Went O ene ul Hebel, dull, tes - 
228 *Rollando Fe, Yeetreds, Will almo doe Morevidle Cual ular 


WUlano Jello Waller, Hina Harenc, eurer: Gaugler, Hatltero at fen. 


aum, Ye "ONE Ao Heres, Petro Sul, ore dee N e, el, Willelmo al 
e Worn 2 Hugone CAllormnrio, NNogery He fein, 2 Le under lar. 
; Alt HO Cert gue Aanc wrt mn JE. A mullty AMP. 


EE Ee OO I Inn — ge -mom 


"_ — 


LXXI7X 


' / s 
Y 


22 


% 


— 


C a 2 Der ror®.m tenomencs meo Dod * 
m Hav Do <Comghm 8 Sco Piet A Anrece 05” £140” N Anreceſſoy ih meg 
La Sol ro be + mt Gn t ' Q- E c ib garn Gieut SD Gala, 
. cf? len pbk ahgno apo taGmnfoe Boop, en? gm 
* Foo moon Dont” Ar N now Wo promo ap . con ©" ap 8 {nl Das 
(-onAtayn F\ parat p NN alto Sec C ona N S of Dam H go woo — 
Sasch a Gar inns yeSSrech eK nl g Gt ce Bee oon K GS Aſſign ay 
„Tenne Spe co oc HS + ae Deren Abo AcqmeraCo + mypecnk + ; 1 
date ſ ww? (Pova=eftiom n oft fe 3 * 
#2 | So (fÞo”- Gf Don tor 888 D ge « Ore SDilfwmo Se ra 1 90 
na hat” De exe Ge Sw H au Gilt S de 70 corproD/t offre. 


22 
We 


. Fel - 


+ ii} © 
DU 
22 4. 
, hy " Thy 140 
4 7.35 


| 227227 THR $24 
280% > 22222 760 %% 4, os „ 
0 IA TPLATLL ”, 0 
_— N 175477. 
— HRRy =. 
217 "050450 2. . 773 
2 22.4. TTL 


-. 


* Yao 8 a do a argert/ x. now Wo promo ap hs uot © ap wo Rig 
WonAlayn G parat P uns Dn; n Te M Sci Bom aurba Ow (oro c 


Galne $52” mc Se und yeBSeh c nfCa e Ge Eee P C See 


one fc ra cov e —— acgmaoraGo+ x ec 
Lp Ew? (Pora=eftion Varese oft —.— 2 os 


= 


Hagillen, 


- Seo N Ancoco er. 7 * ace ſſeor g w ed | 


- with „ers d oo 0 - . — ge porn & 8 


AGES — oa owe ES” oa — 


P 
— 


— 4. . c 


ZN 
— F 
LR ISO 
4 V 
FR __—=x WW bus Hanc cartam verry vel auditury Wal 
an, - Cumme Vommug Al. Mounleyr game uv Loom: 
} no SHalutem, Hover ite) me Ge, cOncgfrfoe ci, ace) 
2228 eb antecefoore Sele, much of antecjiorilus INC ANNUAL:  fotrere 
lonelantu, lubere cl, glace, lene cl, une fence, of lam leriuu of glue. 
-CUC ego Halterug vel anergfouores mew 7 ANNUM gruen, wm mul 
hr Sereaclr alguo rehabumug vel halbere erbse, He aluguo tt - 
D 3 9 e, HL A HL 1 ann 
atm mh. of horedibus mes unum dnarium argente nomme. alhe [irme 
ad fue, natales Voomunt, afeaud aulanu te bee, 7, AH Peat, ro - 


omne aluo ee ue ᷣ l pve, exactone,; vel veaulart Adele. C ge 
vero dictus Walterug heredes mer dtctam annuum reltlitum Cain, mull 


4 
"4 


* 
— 


e 

ow LRN Dunne — aulit, Lommo I, ee! 

| ec Galea Hl lt MONaHErY A. vu nun redo UE FAA, 
Hllelmoe Vampul, ia fle, 2 3 Z 2 


CHARTA 
Regis 2 
GET p e 


0 (l andus files htrede ConHtulularites Heges 
Sooltorum, Onmmubuy hominis et (nice) Hits re: 
Serta Ous et feilen, eSalutem.: Huub, me ved gpe CO COM: 
; ooforoe „ carta mea e Mano 2 
Sancto Clare eb. Matlale dv Hindeourer JrondeHicd, 
C5 etheredbuy eorum Pu ar eue extent; Mam lerram Fam 
Wllelonus de Horvilla wg dedee;, tenendam de me ethered bus mes, mn: 
e . 222 * e "> 7 lin ay 
. on ee ad Caguet deSangt 96 / eb de We NC4LA /h Ute nd 
Wdetrigas we ee me, Lambertlaunwe. Hes Aae, eee - 
:cano dle leo, Mernn Ehe, fili 2 222 Glleberts de (Gene, 22 
FTF ͤ Willis (tho Rogers, ecobo of 
Hofs  Abaaxindoo de lden, Walter et Othebrdo print mes. 


45> 
* 


* 
„ 


SY 
— 


( 


* 


* 
* 
. 
* 
. 
- 
* 
% 
- * 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
— 
—_ 


101111 


un 


th 


- eee ' ELIE EA. - \| 
n — "ul N — nn 
. Wee Lat ip 6 OT e www 

= — — * 

Fd 


- 
Y „ as 
——_ — ͥͤ — — — 
—— — — 
* _ 2 


— — — 


8 ner wi — 
_ - = — — — ——— —ä— — — 


Ec | 
NU 


km (Z 


8 


A 


> Al 
/ ] [a 


3 


— 


* . 
2 
D ; 


\Y== 
S—\ 
— 


2 


* 
y \ * 
o N 4 u . Nr 
tt ” ” —— 5 
: . , 4 pos 
* IT 5 
* — — . — — 
* 
bo 10 J , 
7 . — 
. d 
"A 5 2 
. 1 
* ” 
MH. 
- .* — 
[7 mul 
< , . 
7 7 / 
. — o C1 
— N 4 
_ — "FIT 1 bd 
v IND | i ” 
— TALL * * - 
C ; 
© 
Py — = % — . 
= * 
. A oo Won nt nem 
. * 
= G 2 
o * , 


”— — — oO ER — — 


— cas at tre” oo — 2 7 BY BS ee 47 
— — yes 


wuz 2 — 
2 
= 


—FL—— 


_ 


2 


NS 


a_—_ 


— — — — as. N . 
„ . ä ͤ— . ES 


„* * 


— — — — — _ — 
— — - — — — - 

— — —E — — 

_— 8 — © oat. a * 

w As al = 
* 1 —— — . 2 — 
— 
— — _ 


=__— ww —_ 


= 


d 44 — — N 2 —— =_ 
1. 14 
5 
Pg 


ee. 


N . g 
— vv ” n | 
1 PDT e ιιοο 
222 „n nnen o #00054 + 02+ + +4 a9 
Na „ Man- — 
* ITED „„ „460601 —=T 
4% 
+» aw, +2. — 
* * * 


* - 
ues x 


by 
- LT US OT eee 
NR TR LIST 
— 


- 
* 
c . 
„„er e 
rr r 


* 
- 
* 
Y 
* 
* - 
- 
* 
* a 

& 9 = 

* / * 
— 1 — 0 . 
— 4 * 
een 

N Nn 
* * — 
OL a> 
* % a 
* 
8 
* 
* 
- 
- 
2 
* 
* 
<a 
2 
7 
2 
* 
* 
= Y — = —— — —— r — _ __—_—_———_—_— ——— - - a" - — — a> my" _—_ * -” ws Wy * 2 > —— — —— wVv— . -— ellWpuacc TCR T_T — — — — — — —0)U— — — — —ů -— —— in A Sa — 
— n rr * — , __ * — — , - 


SH / 


4 


. 


Audi. 


ſum Aro 


"ot 


— 


of 
a 


— 


—z < 


- 


8 
N 


3 
N 


AQ 


Pa 


LU, * 


. 


= 


— 


— ; 
0 


1 * * —— —— f — — 
— — — p ͤ ͤ⁵n SPI i at no 
- — _— — - 
— 


— — 
— — — — 


—— 


— 


> — 


6 
| 
ul 


— 
— 


LPT” 
ll 
» ® \ 


S. * 
4 n — 
* 9 
Of. "os 
— YJ AN 4 
7 * : * 
U — t 
ms 7 f A 
. % 
* - . — 
0 * 
* 17 %- 
: * . 
a ” > K ” 
7. 
ATA 2 1 
ol —— — — 
91 
— 


iir 
11 . 


4 
9 
4 * 
— A * 


= 

T's 

®sz 
o 
'Y v7 
1 . 
| Os 
a 
o 
oy 


Id 
Py 


N 


— — — — 
— ———— — — ͥ́ꝓõ̃— 


— — — — 


4 (— —— 244 ðͤ r —— —— ———— * 


LXXXVIT7 


i b. . 


2 


Alind Sigillum Jacos 


,. 


— — 
— — 


— 


U 


' — r 


— 
— — 
— — — 


— — — os - 


.- WET Ow. — 


— 8 — — 
_— 


LTD 2 
CLONING W = 


— 
= — 


— 
Iu} = 


- 
v 
@ *® * 
— N 
= .“ 
C . * 8 F 
* * 
4 
- 
* 
Shoe „ —äũůd—fw% — 


/ 


7 
7 


7 


* 


N 


Wil 
: 


NN 0 0 
ee ö 


| | i | 
7 "1 Wi 
| li 0 WNT 
17 


— — 


— —— — — — e  — — —— 


# © N ——— — ů —— — 


ths ——— 


wer weed. 2 rm eg. > wn es re —_ 


EE —-—¼ — — 


„ the, 
; 
/ 


J | 
« 


AY 


s WW 


— 


Lauri Hani, SCOTORUM rau 
. anc Dar: | 


>  - 


. ** n 2 4. * 
enen a een 
5 2 MESS OY DANIEL X 
een * 


W 2 
— 


- 
. - 
— —̃ ͤ— . 4 4 a et, — 


* 
_ 


_ 
— 
9 —— 


— 


* 


2 . 2 6 * 8 8 *» | 4 . 2 _ 
— ney — — | . . - — — — „144 on 2d 3 


— —— —  —  — — — —— — — = — -— % — 1 g - " — = — is - < 2 DB —— - ws — — T — — 


- 


— 
_ — — 


* 


ie! ) 
o A Is 
— = ds \ 
8 RD | d 

— 
IF 


AS 


) > 


| 
| 
q 
l 


* 
V. 
/ 
0 = 


lee,. 
/ (-; F 


8 
> 1 of 
'Y 2 * N — 
5 :e 2 | 
; 1 0 4. N 
% 41 
— 


— —ę— — — —⸗ñ˖ —— —— —X— — — EIT K 


"Af 4 of 


X. 


— * 
G7 


— 


T 


_——— 


— 


G) 


— > —— 


— 
— 


ad 


PILLS 
— * 9 1 


NREGS. 


1 


- 


Im 


Leun Caroli Pr 


- 


* 
— 
. my 
S — 


* 


) 


. 


—— — 


5 — — 


9 


— 


- 


2 


2 


— 


0 


2 
3 


— 
— 
— — 


228 ( 


% 


$*+*% 
* 


— 


— 
4 

8 

— 

2 0 
- 


— — 
— — 
— 


— —— . a — 


< ) 92 . =o 
* i r . — 4 4 * . 7 
5 — N 


e 
. x 
* 


* * C 
v* vo, *0> 


. 


go 
: - 
—.— 
—— 


Wo! 


«$5249 10 wWWWy 
"WWW 


— 


— ——— _—_—— 


YEE CCC, = CCR —„— 


— — — — 
= 


AIX 


> 


» > 


2 JP 


FL 


— 


3 5 > — — 
P AAR , 4 Ls 6 5227 
9 8 31+ WILLIE "nent, 


S799] ung 


— — 
— 
5 


2 
21 
— 
3 


— —— * i 
* 
„ 


#4 


1244 


7 LT 
Yo 

s 
* 


— 


now) 12777975 | | 


— 1 
—— — — — — very < - - 
« — 2 — Ln 


"EIT 


* 7 
uw 


„ e . | " 


'# 
„„. 


I 


N \ 


'Y 
3 
\ 
8 


. \ 9 8 _—_ — 2 V . N TTY 
| OI III , — ieren 
W . 9 | 7B { em 
\ N 1 0 
\ = OED «a J 
. 4 4 3 1222 : 8 


FEA 


7 
a; 
” 
” @* ©» — * . . 5 * 
7 8 1227 9 2 * ” . YAY A N 
„ ernennen « ©... & [1 : 
7 0 reren 4 4 o a +4 ö - 
. g „„er eee: ene . * 
„ ee eee * <D 4 
/ 7 , a ALOE STILLER IO. = > N . 
i oa fo #9, 0 ro” foto ** * » ,*.* 988 wg 4\ \ f + 
1 „ „1 9297 - vo, . « „ \ 233-0 
5 CS a * +4 . enen \ "++ 
þ #2 Lo 6.4 of, 6 028 . , en 7 \ 4 > 
WI »*,” > * — 2 4 * N 0 8 d CO 
7 AA $f >") 4 en evo 050 \ 8 : WV N 
s » © 70 . - . ALIASES V DS - 7275 
” #%.*,* .. ren . ö 
313 ee 4 n ID Wh 
Wi. [ AI. : f Nr = 
q . — . ” »* > N C 
i 


—— 
XD 


«tv * 
4 


AD! | | \ | * . — 5 ond £2: I 
{1 | EEE 
2 Wenn er 


4 
9 9 » * * 22 e ” 
* % r = 2 " 
. . «L000 N 7 
2 * 8 ** IVR , 
* . TY vw 5 AA, CA T N * " ” - © % ess 
3 119 RN ARC, +4 1 Sy . 
\ 1 neren eee 251 — 5 1 Witte 
eren ORIEL IOC III 2 
* 1 rr 9 iy 
q ere eee eee — % 
a ** > v2*65 _ uy \ 
2 9 Y 
*>* SRI. 


» Kos AS 
OS 8,4 4408+ 


"I 
. »*, 


_ — -<- DU ͤ 
- o - 


— , TT  - 
a <— xx — 
— 


Ms. —— —ä —— — = - he, — —— 3 «> — — 46 w , — — * pe 
— —— — — —— — = * > - «t _ Þ—4 — — — — — — — 4 — . — # - Py 
_ — — — — — . ———— — NU — . — r — 
— — — — on — —— ——_  - " — 
— 3 — —  — Ä - . — — . — 3 


2 


4 
a 
** - 


4 
—_— n 


IIIa IH Þ1] une 018 


: FLAX 


— 


— : 
* - SES : _ 
| - - — — 
— ——— = | | 
— * 
— ———— 5 


7 ” 
4 1 / LE SD a- 


— 


* 


N 
— 


I; 


=> 


. 7 7 3 
— 
8 


ant Buys eee, 144472979242, min 


** of 
»<v 


Cle HA HOON ” 


Sth 


2 
> 
> _ 


1 


\ | . Wi, 770 f hi 
| WG 04161100 
l 1 "Wy 
* 1 6 HMM 19 
1 ate in , ' WAL, . 
4 1 # , 


| % "1h 


9 


2 — 
— 


3 


— 


— 
— 


— 
— 
— 


— 
— 


— 


2 


7 


7, 4» 


* L. 


* 


Pw AS watt op 


9 


- 
4 


Laan GG. Ge 


A 


4. 


. G. G C. .. LL LLL 


V. 
CLV AV a. 


O.D.O. 0. 6 


— 


2 — — ee 75 


r — 
— PTY — * 1 % 


_—_ 


— —— www 


K U— —— eat 8 oo 
- 


Ne ta. 


CV x 


41913391 


bn 


— — 
J. S & S. 


CL. ce Ce. 


L L.E.C.C 


1. | 
Ttte LT. 
r 


NWD Ss va 
Ore . . Hl. oy d. 


0h) SSVSGCY. 


6. 


cke Ce. 
— — 


KVN $ 


N 


HU riff Ef 


ON 
00 0.6. 0.0.0).9 


PDJþP.p 


h. 


pb bB Nn 


G 


3 ——— 
— 
- 


. 2 may 44 
Rot PAI. es fo Ht Fr ao = 


— — — 2 — 


a 
—— — — — —— 


K. A. &. 


ee eh 


. SB 


1 
C.C. c. c 
8 


INES. 
Gosse 
G CC 


E. CO 


| 
| 
: 


4 Os wry ˙Ü — N ˙ N ewe.” p 
* P 0 . 


— _— 


” 
3 


CV. 


* 
u. 4 . 4441 1411 


C lphabeta. 


R. 
DN. Ar x. 2. 7 . rf 


B. 
b. b. b. b. b. . 


85 
( $Id. ſs 
Pr Sf fs; 


C. _ ; 
e.C.c.c.C. . L Dl. err. Ser tt- 
D. M. V 
d. d. d. d. dd m. m. m m. uu. u. u. U. u. & VV. 
| | Vo X. C. 
. e. Cet. nb enn & . P 
* O. * 
FERRARA EF. o. 0.0. N. X. X. 
G. P 3 
q-7-5-Z-YJ Fob. p. p. p y. y y. p , 
38 
bs Q =" 


23 * * 


5 8 2 
„„ See >t oo A oe oe 


A. 
| d. a. a. a 


ll 1 


oF 


© 
N 


— 22 — ro Ss 


A. 
1.1.44 4 4 


B. 


(C668 


cr 


LANAT 
AK. 


11. 4. 1. . a. 


„ 


£ / 2 222 
Andreas 
alle} 
aulem 

all gun 
alta 

alia 
altarum 
Mbbalhia 
A bobatel 
Alea. 
a 
accyp c 
ac 


acridens 


©f 


acudentals 
ac dentaliter 
aliguo 

alurl 
alugud 


anumadyerte 


antimadertendum 


addtonem 
agrim 

— 

agro 

agros 


MNugufhnu 9 


2222 


anmma 
ammi@ 
anumal 
ANNUM 
anumatlta 


amumatltbus 


altbr 


alto git N 
aliguano 
ale nao 


aller 


A, Uelu yah 
A 2 22 
aller 
alltndume 
alllndimemn 
alluludimes 
allerum 
alguam 
alugue Mm 
amodo 

aim plc 3 
999 
anitium t 
222 
and la 


7 ngelica 


CXIT | 


aluguando 
anlefertur 
Angel | 
angelic | 
Angethim 
ange/ 

A ngelorm 
— 4 gelle 4 
an qulus 

- fngelrs. 
at en0d 
aniegimin 
antidotlum 


anlguanm 


ar 


Arls 


Ine (Cl Harp A. 


22 
| alguod 
alhos : 


nalorum 


ie, 


dd 

Mere 
Mn 
Ar 

a2 


T tpoſlo lus 
A, poſlol 


apo, 222 


apoftolicus 


— lpoflolum 


Apoflolu s 
: Ap oftolos 
appellatione 
agua 

ngua 
aller 


alorum 


 arliculus 


IF lo lelos 


Archangel 


© Ini Phaconns 


aT 


. Imiepyeoprt 8 ad 


eps, 


ee 


ges: 


Lr 
N 


— 


a 


argu ment 
arg melo 
eue 
arbilriy 
gene 
re 
ahad 
Hege. 
nlrgin 1 


2 4 


nh91jalns 


ant 

anon 

» Inthonmnmn 
W Inthoninsd 


He: 


algo 


AUC! 


Allen 


autlhoremn 


CEL SI Ä—HT—ü— — 


. 


- IC; — 


— 


AJ. Ab brvianme 


Ni. 


8 


aca aumhenttca 


Aus Auguftimus 


- 


aut* aulhoritnts Þ . 4 A | [1% 34 


| ) 
www A165. 


Laufer, b. b. 
I ale 


6 
B 


[ 
: 
* 


— A alu 4 


(Bernard s 


( Bal 111d 


(Saru ne, 2 


'# Baptujma 
'S 22 


bapljmat s 


Vapthfmu J 


beatle 


burgum 


beatlr 


bealiludo 


bealfs me, 


bealrlndimenm 


Felt 


Planca 

ben 
benedicla 
Aenedecitit 7 
benediiclisd 
ben efacia 


22 CY 


| benefacio 


benc/icii mY 


fene Hie] 


benerolentimnmm 


Herde 
bonts 


Fuge 


boninale 


Jet, 
breviler 
reve 
Frere 


4ralus 


5 S > hy = . _ _ 


CXIV 
Bs L 
bo. LGeatum colors 
geringe: 
clo 
talite | cnldhitale 
alias 
- Coder cal} us raladud 
i ( a pid am capritiulum 
S 22 ca capthila 
C capie eapl. 7722 
E CON <aplo capitulo 
cl: aulibel can® canoma 
C? cugu a can f g bt 
cr CUT cap: cap! | 
Ca 8 cauſa cap capitlt 
co 2 cape Sappi 
| F ? hy "# amerar its cade calor 
cam  caujam car" rarfatur 
h4 L 'S ancell larius cata 7 
: — 
cdl5 Card 274 ca” 22 
cera Calera 0 he toiathedra 


[ 


= 
bbreviature. 


ſr 


- 


lachelis cathrabvalis ec 


L 5 


Fu 


us ri! 


COCA 


Coricts 

creditur 
Cab 
2 


Ceribmten 


lf 


22 
1 
(Hau 
3 
CL 
genus 
curntals A 
Gern 


Clonca 


. 


c 


clo 


cloe 


Coma 


Comide 


couß⸗ 


coſd1 N 1% confoſrronthr : 


: — 


q 


curlibet 


daujorum 
cholera 
cholera rubra 
CONUNUNULA 
CO ene 
CONMUMUNLS 
COIMMNUNUCANT 


cmi, 


| colliged 


Comes 


Comms: a 
'# ONmHl! / uf 2 


CC myfecho | 


conguentu ur 


Wa 
confuderandit It. 


Corpus 
cup 
corporalt 
COT e 
COLPOT ale 
corporaliter 
corruyp ONCM 
CON rupho 
corp 22 
2 gebe, "MC 
cOLpOrea 

CON morals 
2 ole. 
colrdta nm 
22 

cholern rl; 
11117 

7 Jiri, 2 


N 22 / 


_— —ͤ— — — 


| : Ft GXVT 
L (Il boanna D 

need 0 Amun 
22 DH. Mee 
cepudiiatem, D. S . N. ) . dcendum oft 
22 „ 
2 4 O 9s Cui. 
cailibet © COomuns defco 222 
contra A CDuncanus S$ſee defechione 

E 22 dem to demonſtrato 

J o M 

9 C (David l - dand 

d» = CoDomunus i= debere 

N 22 der acbet 

* Aka O He, 

d. 22 8 2 

des didn R 

1 D 

de aibo bg as 

4 Dam habolm 

de 3 8, habol. 

+» * Coard duces dowmetiorbud | 


> 


CXVIE 


rude 
dd 


anne 


dilalioc 


M 


Alina, 


Hrrfeo 


COrfeones 1 
* 
f rifeone 


wrecto 
Aaron art 7 


Linus 


Ye 


L 
dat 


Adgpenſatone dy adus OPomunatus 


toe Saaew 
durjebrhibrs "Me 
abel, Ann 
Aare dyo 
Hjperjatimen Done? 
. 


duvinitad Sur 
EE" d 
dts. Sur 


Nun Nl. e e- 


All. des | 
WIR do 
milecte Se 
wckum don 


e | Vee 
Clem Soy. 
22 Lone 
aommatione. Med Do 


Anu 
ebenes 
ODoming 
HXomumnto 
Micuntur 
gnome 
alcunt 
ace 
Lomuunica poll 
OD omunud 
domunte 
222 
gone, 
Hoc 7704 
omits 
toner 


eo: FUL 


SES Ds. ws 


K Gw 


D 


D) 


alas, 


differ rybebt 


acm 


o 
Sye: 


Ze 


Ahe, reine d5 


differ vier. 


ditere 
aAcerem 
diet 
L's 
1 
duphir 
dubuum 
duolus 
Alu- 
duplea 
2 
dia ber 
diaboll 
wabolum 


Aametrum 


>WE7 | 
_-FVbbreviatury 


ALnmetry 


Dot. . 


22 E. [ EXE EY 


Hebel, 


C. F. T. 


2 81 


07 


Ecc? 


(7 


5 
of as 


te 


(cetus” 


OF Pf 


CNUM 
Geeleſe a 
Galgen. 


ä ( rdefraſtre (1 


Ccclefraſtes 
Ge 22 
gangen 
ofvc 

28 


| fs G 


efacntialls 
fs entin 


olsenttanm 


SD. ——————˙ 2 SR — — — — 
* —ä— — - — — —— —— — — — = * 
— = - 8 ——_—_ 5 — — — — —_ — . pt 
— — — — 


Led q 1 
—U ä —— ————¼ t⸗ —— 1 


1 
- — —— — — — — —— — 
as ma — 
— — — — — 
® KDE - 
- — — 1 REIT 


_ 


— o— 


E (Iboaviaanm E. 
ce nag efpentiad eyi GpYeopr er give 
cen? Heute. Eau GOpfeopun ex? I 
cent . ent C po Gp cee ex c ume 
ect of, ct epla P ole 0? crempla 
CHTCOCUUNN, C Q G, FUCS 4 51. C CONLYArO 
7 22 faq Gquited e qo C. converſo 
EQregie eq „ equaliter EX veins 
eqreditur eq 1118 equations c CHCONNTMUNICATC 
Rgrifudums er n ede excommunicato 
elementa, er eruntl dert. excommunicalione 
eleemoſuna, ec oC ta carotis, 
eleemoſimam ol Ert excoita ieee, 
elements WU - chant EyqTFy exo Mun als 
elementum er hm elymologa coit) CHO MMUNLCANLS 
electuarum Nui | Erangely ay” cr parte 
emp laſtr E uca? wohary | ex! exemp F 
emp laſtrum. cut Guddaryham ox* exemplumn 
Opfeopales Eabe Gucharihie erno exiftens 
aueh, Enge Grangelo ture oxyente 
GpiJeopus Eugim | Gvangelium ev? exemplo 


- _—_— — —— il... 
2 —— — — — 
—y]—ä ——— — 
— . — — 


— 


pat ty AE LOS 
—_ 


. 


1 > 


- 


* 
1 . 


F * 
rbb 


* 
Sarg A 
— 

e rss 
1 
fermuiuwne 
2, VO, Fer. 


NR] 
fie, 


E D CXX 
E "A(bbreviaury. PF 
erpo® eapoſitro WA fur 
ex excorpla nk 2 
* cacerplo LF i fermulatem 
2 app ff. 2 
13 1 J f | fonrs 
ſ Fraternitas (um TFilum 
fac pact fs Villis 
* 2 Ale phlcgma 


flare 


Haz cos phlegmatico. i 


fl lactis 


Aqne 
fl 


2 


7 f 
IUamunes | 


22 


z lende | 


vhilegmatt 4 


/ulgen — 
22 


er poo 


e 


ex de 


exlo 


— 


expoſilo 


7 — * 
Hebie (+ mm 


factu & 


3 g 
Arend 


C0 
Sen 757 4 


a. 
Sarma 


fem 


facher, 


fegura 777 


lus 


2 | 
foqura 
2 
2 e 
| — ; 

* Yalins 
ſens 

P, 

2 lam 
Pas al} 3 
2 be A 


phlegma 


2 


| — : 
Uamines 


22 


phicgmate 


phlegmaticos | 


phlegm 2h El 

fulgen x 

22 

/a lor 11 
_ 


22 Fol 


ſitu 779 


3 
— 


— — — — Aa - _ 
rr wefvSwu 20» @©5- — =» 


— — 
— 


_— 
— 


———_— — 


glorious 8 gratam 
generals r grahas 
genepaliter Sr gelte 
90ffa E Crone 

lonoja F_ Gene 


| gratam £99 geſts 


genered 

7 enen 
generatonem 
| generatone 
ergo 

Halle, . 
grades 
radus 
ginn 
graduur 


„ * 
” , by _— P \ l 


g.lleaced Hie, 
„ be, 
hunculc habinarum | 
herba ( edse- habilans 


humor 


ho 

hoc off 
* 

tor 
ab 
4 


hwe 


2 
hac 
Hur 


2 


her 


fever 
hunc 
fac 
Fs ft 
habeat: 
Harbrea 
habebrs 
habeo 
habere 
haredes 
habet 


Augits 3 : 


Nee 
humor 


ll 


habits 

hab 

hugud mou 
"4 

hugud modo 

habendum 


habendo 


habent 
habentts 
habuerunt 
habenta 
hor 

lomo 
hora 


homune 


2 homogenca 


hogen ea heterogenca 


* ; 
« 
- 
- 
SL 
* 
- 
4 I 
. 
5 L 
8 
£ « 
* 
* 
A 7 * 
LORE * 0 
* 48 
— * „. 
21, 9 
. - . 
_ — 6 * 4 
— * - o a 
„ > 5 
88 
PF o - * 
of 41 
f — 
* 
= 
- * 
no 
- 
- 
- 
- 
- 
* 
- 
— 
* 
— — — — > 
| m — — 
r i 1 * 
- a 1 0 . — —_— OY -_ ons — . o — —— —— 
: : 8 | : A — — * TY — * 2 2 — 2 r AA 
8 E == ev n — — * 4 Ss e i rn Mn OE HIEg = : — — __ 
YO OO WL YR, — : P 2 — . ——— * Sata as. — 
8 * n 4 <-> k 


I I” > WE F 6 Seas a 3 


— 


; — — — Ec —. 
— 


— , 
= — — — — 2 


— — —— EX; 2 — 


D Fbbroviaue, ) 
| be by FS =, BP 65. iNle habits, 7 
bo  homune re habutl” 
ont! Loreen Gude abundtare 
| * — ö wns Hue 4 
2 habere k ups” Habuer's 
hi lla hu\, hujuonod 
Nu habes Yo Seeed 
| be. ales. h Aabet 
3 habet- 
| 8 hugu a mod. if 
hs Sh | 
| bade humuto | | | | 
hi haumores © 
| hurrag — Op | | | 
| hure 22 1 | 
2 v1 rnd: | 
1 hace /umudilate 
| h% Augiuemod, ] 
3 huden | 1 
: hubs humies 
| | (amt Acetat, 


* 
* 
% 
* 
. 
- 
* N 
* 
- 
Py 0 - * * 
4 {iS * —2 
44% 4 ol, 
— a 
> ee? 7 
* 18 4 bk. 
.* % ay 
> * 
* 
* 
o 
* 
- - . - — : 
— — — a — _ I ENS = — _ — —ẽ— “w’ - 
= 8 ———_— = — 8888 — EIT” 2 « . = 
— 7 8 Oe wy FLW" 8 = "Pry ry 5 4 wa - > r r — * _— * - 
—— rr „ © 4 4.4 % b a 8 —— — — * * ns tn. ĩ —— au, NV mt gy ee > «ctr rt wr pr * * 
p "_ 4 4 _—_ — 
—— — — — * a 


% Ae, E , 


+ lat of 10 0 Vel. 
iy dem * 22 
1 e rhidem: "Ve D- 7757 60907 


1 . MED ER 443 
| eo) Aeronumn.s nec ummed ate 


1 2 . wolf inte 


: : ; 
Jerlem F, fab, M tnac 
RN; inhnttna ancre) mrnoremento 


— — 


e, ne; iq | lh vSznctr in Ufferenter 
C — : 


Lungen, aw” 22 75 inf : inferrom | 
18g 222 1n(T 1nHatlo | 


© 


16e* 1971101 , Imp Ar pernton = 
1 bY ae, Je Fnperttores l 
Au, 22 bh S Loa 705 : wo* umpotentha i 
Ales 6 G WH mp'le umpojil ale | 
Hiern Kanun * ſhyln Fs rfalem | pom 2 poten 2 | | 


| 
1 


4 222 10 ſolo 7 Amelie, 1/11 ww ole 222 7 2 \ 
3 3 8 - . 1 1 
* , a vi 9 4 
erde, 22 q 22 1 
tncrementim WW hidem wp? 111 per 


ded s jm fff wine 


| 


— - 
Ct... E ie, * 
— — - 


- px ů ů — ö LOSES - 
- . — o —— edt I nn — 
= — n 808 * — a i * 
_ — 


- 
— — — — — — — 
4 - _ _—— tit — _ — 
a — RIES. * <= 
"IS rn A. . I Ie... IO AM GS TIT _— = |” X 
g es. od. oats ad * 1 — om > ” TN, YC IE TT” * n * 2 "to py 


I 


CXAXVE 


mteralclio 
ntelliyutnr 
mntell gent @ 


11217 7271) 


22 
| 


Prumo 


7e 


| Ghannes | 


Somme 


w * infen/cbiliter | (po | Po 
; | | 


| 


22 


22 ol 


PE 


infhunttone | 


5 


mnelligentum Jal 


CC 


aA 
| 


ip mterpretatur 


2 * 


22 222 un eiii. CNUM 


Mr pred 


| Fl 1 | 
JUL un uu 


KP | * wp Papiter 
2 india fee, 
h. 

F 

. 

| 72 
ben, 
Hen, 
entelligene 22 
Py elligonila 
nlelligens 
endelligutt : 


17.777 


J 7668; 


* 
. 
* 
— F —— — — — — OT 0 222 — ——— 
—— = — — — —— — 2 — . — — — . — * ems —— — — —ſ² — As 4 
= : - 2 . 
. i . 8 2 — _ * — = —— " 
K — n - = mg Pe > — — ens — 2 — . — ˖˙— — —u— « — — CE H — — & nas n — GY 7 OI _ — 
. . — . * - * 
- . - — - — — — -— - — be - 
= — — 


| 1 =—_ 7, 
reviatury. L 
| 8 lea V/atin 
— D hrenta 
Li L. 1 lo loguend 
| 2 
U | | [ bY bY 8 nam 
Fealende | er 1 
Falendir [ lil lia lncas 
ti Halenderam V Lege ml 
fa FIands k le, (lern. 
ne (harifume tw /aliludinis Warm eum alben, 
mo anhin lay lapidario nm degiome 
ls atone „ Gegitime 
bas HUauludine lo loguend: 
bel, We” toguttur 
ug loco 
le Lect lee 922222 
lo (alis bes longe 
law Yet bgn = /ongum 
„ Labin . brgiudo 
* legdlur be longiudinon 


— ——— 
— 2. 


„ 


| 
G 


\ \'WZ 
E b 


brrpiaturm 


CXXVI17 


„% 


lonmiudints 


longore 


long wrt 
/ongio! 70 
loguur 
litera 
222 
lLilerts 
luna 
lucrum 
luna 
lumunts 
2 Nune 
lummoſus 
lumen 
2 er 
Fumguag/umus 
2 5 Ha 
22 


2 


M 
M 
lt) Q (os Ge). oh 
du HA 11 


u em un nn u 


ly . / lallhi 7. 


Hatcolnus 


G q lage. 


| Ci 6 /, lemorandun 


4 EAI 
m 4 7 — 
mm? Wea 
mo magna 

a 
m mMalcnta 
m A malerin 
11 a Nena © 


aha ol Hlacrobiuns 
male 
i lagifter 


mia ra 222 | 


mal mala 


- —— 
— —— — — 6 — —— 
8 


CSS 


— .- - p TER Ce er oor ͤ —— co — ray A —_ 
* * ny G 
. r — 


CANXLX 


mali“ 


mall 


MALE UANIMN- 


4 — 
. ce 
marhematicorum Se 


bee 


FNAXUNUM ,t 


memOora 


| 


| mos 


mere 


0 


— 


mas 


edu 


memOrorum og 


N L 
INCMNOPT NNN im 


mnt 
mundo 
222 
NMAC NC 
fee re. 
ee, e 
2 
medium 
Imai ina 
medicena 


MOM cina 


medio 


 marerualuum me d ae 


ccc 


M 2 M 


e 


* 


melaphiice ws 


meadtelale 
med 
NELVCUN 
mee 

mee 

mute 
med 
auger, e 
mera 


MCT UCOT (11211 


muberiword ua 


me YUP 
mull ta 
nella 
NUNN 


V/, 222 5 


mit“ 


mlres 


alt 
0 N 


nlef 
a 


) nl as 


mugs bsc. 
mille 
1NUnul 
1Munult 
mille 
mnt. 
ce 
222 
mater. 
mator ale 
melancholu 
met 22 2 CC 
materi alin 
Vide 

2 22 CO 
Null! 
Nuulla 
mulls 
mullgplic 402 


mudlplice. 


— —— 


—_— 
— 


. 
—ͤ—ũ—4—ä4— — ꝗ ꝗ ie — — 
—— —2 — q — — — 


. ZE HD 25 TE ET 
E IIS RR ——<x=— = xr xe - 
r ar 


- m— — — 


CAXX 


| .* | 
mullplex 
oe 


eMonacho 
aue 
 mobeur 

| Hon 22 70 
1 
mod 
MOWNC © 


Wimach Os 


— m 


Heart 2 1 mullelen, 


N off mazume 
* : 

MAULIC m x WURXLUNA, 
Mal 

HUD UNNONUUMN 

MALUPO 

MAL UMNONO 

ltr, , 


1NANUj vl 
MAH Cry 22 
771 

mens 
p a 
p 

Po honachus 
FREOT 
Whtheus 

g , 
nice be, 


pe 


" 
» 4s | | | 
5 N , 2 ä Nv ned bk "Os | . 
| _ 
„ 
= 
” 
: 1 
- 
* 
8 
2 
- 
CY 
a 
* 
0 
= 
a 
* 
- 
- 
5 
0 * 
. 
: = ws a 
- 
io # "? 7 
# 7 N. 7 
_ * . l 4 
s © #1» ? 
2 x 
* | * * 
„ 
5 . 
89 7 
9 
F a : 
9 * 
. 
* 
| . 
> 
* 
- 
. 
” 
d 
5 
” 
» 
* 
- 
* 
| - 
- 
* 
0 
1 
— 2 . — me — "x" - _—_— — — - ' " = " | 


— 


NN 


N 


_ 


bbreviature 


a | a | 
nc ice , u nNalunralis 


ad 3 Namgeue x nhl 


N Nt b. W * all. null 


ty J. 6 ; 
| 2 ) n. wc UNC A Nalini | 
| ), Q(- 
N. Abo Ba e nee t., un +4 nalurali 
| CA/ 5 = 
| D Notn nec necofSehate n 2222 
n Cm _—_ Ne voflutntem nal y NRNatuumaliley 
" a : = a 
1 net nec” ata. nll null 
na NAuea v Nl nll nulliin 
W 2. — a 
na NAW ne NAUlmue u m ge 101 
1 K . & \ 
NU wm neg NOGAUOO non NCC ge 
— , 
natural s ego” ice n HONOCN 


a 0 ( 
naturale n ego * Negolortyn | FR | /, UOnari mm 
naturuler, vt 3 Neue no |, ROM) 
natural a _ 2 1 At nol 147! 


! 1 tem . 
NAUlra a n 2 nob1 nobililhalent 
£ | 
NAN R711 ne) geber nod | RNolandun 
| "77> 5 wo | 
NECOHS RU nis HUN Nl nolandu nm 
NCCOHSRTULS niſ NUM n od HNOMUNC 

Go | 


RAU as * nhl N NOMUN | 


* JI) 


NOLA 


numud 


HUME , 


FULINUEP'O 


HNUPINCLO 


bbreviatur, 10 


RUMNGF ue 
NUNNCTUNL — 
„ eos 0 
e e 4 
Diebe 0. 

db Oy! 

obi . Omni 76. 


obi Oc, 
Ba  obedlentina 
oblo ee 
| 1 6 Oe 
ole Hue. 
b ofbjrertnrs . 


00 co ocanſe 


O co Ger 
nd 
l 5 WY 
OC OCUUUE) 


ody Often ln 
de CD,? 


UA) ive 


XN 


82 
— — — 


— 
— 


Gb ES 


( 72 {at | ; owla 


off 4111/1 onſu 


7 2 7 . p op” 


h 33 
16977. * 
Ge? * 


2 


6e. 


If 

ov. 

— 

222 * 
opla 


ge, 


6 eee. 0 


(31111140 VO opt 


| — 
7? * 


P 2 11 L711 oPÞT3 


p 2 pee, oft 


oftontil ; NE! / 
fuel, e * | 
ONO | O 
grebe, oro 

O11) Oo 


OÞO/ F. 

p eral 

( Mme C02. 
772 222 
Opera 

/ 2 eee, 
ie, Ve, 
2 all 

/ lt nh, 
OPlUmum 
Of 7 , : 
Gef, 
— 
ee, 
ep mall 
8 

rb 


99 


ehe. 


(s. 

K '/ 65 me 2 4 
Off 1/10 
Horton 
DOD T1 
ee, 


Oporlcl 


— — 2 MT nk - 2.4 ERR qc  EERXESSD > — — — — 


— 


————— ———_—__—_ 


ep p p p. 


2222 
22 OA 
par 
par: 

per 
pers 
vr 
por 


Prima 
2 222 
2 Yor 
per Yona 
anving 
pac patent.) 
17 le porfonale 
p lie peu Jonal.s 
ph prifonalite 
2 porfonanm 
9 12 Peryonanm 
pa palin. 
PA Pryor. ' 
pa 1 h, 4 
pan ebe 
por 7 ON 0% 


vn Wo ue, 


v rpg, 


COA 
Hr, 


W 


45 


Urn 7tt 
FACE eee. 
95 
ee ee 
veel, 
vue, | 
fue, 5 
prencyjpucc 
i Hentoge - 
tip be, v. 
ve. 
jor (74247) 
prong? 
ee Vole 
IR tote 
v een. 
PIE 
z bene 


D e eee 


YG ee 


EIT — — 
— 


2 


— 


AS 


— 


. 


— . — 


— * " 
= 
as ** — 


_ 


| CAT 


Pris ph perſonal 


9 


pejone 


= 


__ fel 0072 : pus l 97 y 2 ule 111M. M. c Horns 
- : | bo 
gebt E pla plura / phe part lariter | 


5575 | ph Olatonico pt prerfonaliter 


— 


; 1 ; 
prazcfe | Plas | Of 222 | pu e, rbb! 


a. B+ * 


D 


Ns 


| 


P 28e | pelendo C FHlatomns | ꝓmſ Prim: 
pon partem- 4 Planeta pm 21111111111 
pen? pentulonta pl Planet pna 27111 Lect 


per pentlenti” ph Planeta 77 pentulentn 


| perc pentleat pl * pulhra, p  pendentaalts 
. Pleco 22 a0 pl ch pulcher Pact prontlentralilcr 
p * | PUT Jari plcha pullhra pn 8 prenuenttas 
— i | DET I 1 
wh H /ulofjophun plc ne pulchritudine pu e DD | 
| W. | Yhdojopht pl hx” pulhrum pn ys fronilentyo 
. J 10 phiulofophicr ec | pulhro. ynd gere ge, 
Pe- phulpogphicorum ple probabile pre proncgperts | | | 
| He Vulojoph Uo flee” partculares uh princapatbter 1 
| | | | 2 | 

p' | pre fee perſona 4 pu gur. MICA 
| pil pre 2 pl 10 Plures pr Pc fort | 
} 0 Fa MO | 5 5 Parts 1lart - jPures? 2 Orente, ] 


CXxXXVT | 


P S bbreviatura | P 


' pem® penutentua = pone Puhonom | pphia FL rr hcti 
| pytiam | put, P one Par i e. ph 5 if Wy OMA) 


| pntib? oa enlUbus one Pogunt ppb eta J , be 
cid JLONUONUUE | Font Vontfect y p roger 


| 
Py Pct fame, "111 pp Pgpritlo! um pp h 3 JOVI wall 
| 


p* Primo pr 207 WO FP 2 . V1 77 
| F% . . . 
pe | poſt pry | o97 1107 6.0 ppl: pojriele 
Po potent Po | fe Se. ule W e. bbb, 
Þ 1 potent por 72 / : PP/ rebel, 0 
| fo” polentur | pot) 72 7 P * eule, 
fob m ö Potentunn pos Pots pP p“ Ai, 411111 
Fr 2 „eee. porn. poor my PO rr 
peat 2 922 2 cu gane, ; v e e 22 , 


po. 8. Potent 7, Þ p Vopa PP 0 (5 , 41 Yalron FM 
Fol 7 0 ue , 2 yp . Jarmen, Cldores y. 9 ee 


| 9? potent # gebe, pporles urge, in nelle 


1 | poſtca | p | fur pose ie, 22 
Polz Varoheate.s FP Pr ggeter 4 2 face, 


Pon Selle would 1p umi 1? eve 


| my Fad YO INOWO * | or grena | pr FLAC 722 


— — — enthons . . ⁵ ü ent} 7 Op. > Pe 8 — oe Gs "= ear an ce GS. DAAREENTIRadnen ut we wooocadttw and . A A2 at ———— — — — — ͥũ 2 _ _—  . 


9 


CNXXV. 


P 


pr 


Jr le} : 
2 Dube, 


prie/ha 


FALL (1 


Ore 


Oli 
uber 
99 
Palit 
Pralrim 


— 


ue mutigen 


7 22 


2 110111 


pronar? fratronatu. 


1 | 
G WML ONULO! 


pc⸗ 


— 


Cophetemn | pu? | 


Jo! eee, 


Pot ola 


| Lan : 
ebene 


LVoialmum 


prout 


gar redes 


2 22 ö 


fole/tale 


| pole/tatent 


| pole/ta (7.1 


Prncl 


Pruente ry / 


| ue. 


ue be. 


priblice 


eee, 5 


pui u proviegr2 
pio proleguum 

| of 
pui5 Ptrr ts 

vue 99 

| 

| 1 wo 4 Prin 
p 10 2 7b, 


PuL proba 


| -P 9 20) 7 


p? PO) 2 


8 


9 9 m PoYtmodu 


9 guet. 


* * — ; 
y X POL OXUNN 


| 2 3 rar e, . 1 | goal 52 


ö ls cd Portt mee 


me 


* 
ES aa 


. ._ «1 
v * : IA, 
* 


CXNNXVYIYT 


(91101 10111” 


grrow 


y 
4 
4 gane 
9 

o 


977 
rot 
Jute 4 


Ju} : 
1 9 Erol 


eee ; 


g 
9 
) 
9 
8 
4 
Þ ret 
q 


grey 

L 
* : 
S rec 
9 5 ur 


9 ro 


CXXXIX 


Q 


am 
guam 


nam | 


7. WON 
| AL C1 
| Nici! 


. ri | 


Quentin 3/0/77, 
guid. 


uelrgdam 


| grunge 


9 


5 
0 


85 


Fipomviaure 
q 


| grid 
| A 11d 


Grid 


grtdhem 
guibrfetam qm 
JUOW ACM m 
gran wm 
Je uthbel 
Fuadragyuma qem 


guadrngumale =” grande 
hd e 


UC 
701 WIZ 


git 
2 2 


gunil 
greaſe ; 
eiii, 


922 


gull 2 


gualtialec 


qu 3 guandogue 


| q 72 
| | 


| 


Cl 0: | gualiter 


l 8 8 gebenen, 
95 guodhlh 4 


m 
ER 99D 


Pe VU W/ ö 
Dit Vi "12111 
vv 
I” ram 
q*m gram 
ret 22 


} . 
qn | Gum 
. | 
qu ii 


NF m UONUAIM 
* q3 QUAnavgur 


1 0 
9 hT1 grant 


g d 9 
| queo guante 


| 35 gue 


"M Fi 
s Lbbreviatune. 
7 — — 
rogue a This gualitale 
| 7 | Fuidem 
ET | 
| quo Selce. G 
9 quol⸗ guolibel 
222 900 guibus 
| 
gue/honem 92 gun 
Quorum q; _ gia 
 quogue qz ua 
quo pute modo qq; eise vibe ue, 
099 . php 
Fuegue q 
5 | 
| 
| 
guere ; 
gie 
| N 
guegriam 4 
gale | 
qr uz uantumaing | 
SME 
q RUA | 
oY 5 | 
; 
; 


- "5 . — — - TT — 23＋3—K——q᷑— —ö! 222 — * - » * ms = -vz Dear | 2 — — — _ — * 2 4 * _ 


CX 


VR 


&S:RS-1J[9 


ke 


Hex 
| Of 2 ſ 


| 
| 
| 


neg? 


PeGueta 


regueuam | 


| regula | 


| Aw | 

| Regm lagen, 

| Je f 8 | PX 
rey u 6 regrofu A ro 

| | . | 

| EC Ar g r 2 | 


ales, 0 rule 
Kober. 2% 


. 
,. ondcl 


(om 


u ; 1 
get 1 


rem" remedinmm 70 


rm 


* 9 . N * 


rico 
rel. 
vile 


POPU 


regula 


rect 


R 


obe 


mit 


1 


ri 


vive, 2 Fr 


eee, rr ui 


| = 
I A, Gegen 


(Nag 


nere, 


ieee, 


n mme 


ine, 


ue 
vr. ν,:t. 
neee. 


Ofomanr 

: L 
FaAlonem 
FUN 

/ ume 
amber 
2 2 | 
rofurrectu 2 


v. CU) 


CXLIT 


s wog NI 


Vaphanus Faltm 


- amncitt.s 5 i ario 
Ja el, P 
agen, Sb 
Junt ſ ba 
JSecunduunmt al 


Jecunda 1 la m 


Jugore Chat 
Jecrmnda = { haſ 


Sw $A 
© 6 | 50 5 | 
O,. ſbin 
MVabbato 3 0 
Sacra SE 


Sacerdotally [<4 


J, gueti | 


Salter 
| 
Jatllem: 


eee 


lee | 


. Jac » 


0 Janginne WH 
4 


Jul 
Jul 


Jul 22 2 


SubHleantriam 
eee, 
4 rl han | 
T by, Cl 
gane 5 

a 2 Je C01177 
* 2 2 VO 
Jr 


. Janchi 


— — 


. | x CXA. 
Dbrrwialune S 


D 


ex binpill nun. F ff” -/þ JO val. 1 ſeba I 4} ut . (7 
Fun Pp N WY Har pale Jy walr 5 11 WT 79 7 th. 


4D 


ju ky Jurgulariter (palic” Jpecaliter c Ne Spor luc 
$1 ngla Jingula ad | oecanleler We ny eee ee, 75 
8 wp Jy ra Um ſpe. l 2 e. 15102 mii, 


Jonplicaes rel host village 759 che FUND 
se, Gpano : 2 {12103 {Fiat gebe, 


. eve (ye a Je VO (yuole - how ual 
Sine ſpe ae,, , paragraph 


Jententtca ſpm pm . 2 Hm SS.: 5 1 
Jeridertram ( Ty eule Ff Ja Tamenta 
Jententair [Þ L parrulee Lk b9 eilte, 

eule if TH = guete of 4 . 22 2 
Jecrndo ſpu Voir ule "id | 1 ba, 
222 | /p k 99 (th gene pee, 


Jolulongs {pal Yps ieee. 3 | «og WNT. 


JSolet | lh 2 : aul, S e eee 

6e. 8 * = 0 Var 1211001041 
- 1 1 j - —_ 

- Jophighoum Sr £ 22 Jae, 


© 2 (+ a 2 Li, W22H F. . Je14/14.9 


25 BY — 


—— 


— 


Cecil Jail. ſee 
ſ en Ja i ( 
ſe Jonchiaks fee 
(crude a, fte, (o 
ſhes Sela ſe 
ſci Jecuulur, ſe * 


ieee S 


| 


3 | 
Janclo — 


| 3 \ 
; 1 c SEAUMOTUM ſ 


Sc Sanctorum ſie 
1 


ſe cud JSarnc/o1 92/1401 81-5 


Jie ſ 
r 


Jemutoametv | 1 gd 
. ), eel , LY 19 4 
A Cuumitus | ( af 


— 


Jem utlameter (58 


Seguin” ins 
Jegurtty (: 
S141 


(+6 95 


lis 
. 1 


Jreut {Ml 
Jirul | (le 
J ue [ a 


Ie. 


I. | CXLIV 
_D —Fllbreviatuur.  S 
ER” ĩð a” er Sion 

St cat Jignefacat SY Secrnde ly 19 11102 

{cam JSearcanium ſt 2 122 Sg R | 2 al 
ed Jeu S ane, Sign Sogn feca.) 

| ſe ci Sant fe 0 Semadiametrum (9 SJugneeco 
fra eee em een. | TH Segrfecantebuo : 
ſ 2 AJoribitar bl * JSermcl ſ 9 (> = Wngulariter 
ſciſre® Sanchfacatio Sent? Jenefcatlo ik gn Jacobi. 


Hage, 22 
S 4gnat 
Jong 2 
Sargent 
Junnul 


Mn lth 
uu, 
Juul, 
2 
Jae. 


ase 


Dõ— — 


— 


(Je Jancler, 


| $7 Janch 
op Jupenduum 
Co Jancto 

_ 66 
| (c: 0 Jommnacheo 
To 5 / VHURL 2 


ama 


7 4 . 


— 


5 * 22 


Ju br Hale {11171 
| 7 . 


ſ+ N Serccoyfore 
— 


(up- Jugproreyt 
| ſ | Jef Pr Jed 
| ＋ 2 Jecumnduum 


FN TETT 


| NL. AAL 


S Se. 
S fleet 
d 


| . | 
Lawn 
4 | ; 
C 2 727 
2 ber, eee. 


dal Gallen: 
cala lalbutlin 
dol⸗ lalbulr 
dan lanmmn 
dig forte 


| 
bo | 
Taq Ganguuant 


T 2 
S GK. FA 
BI | 
T CC ge, 


Cesc 


. ² M eee Q i... = 05 


r 


CN 


T 


Gebel, 
9e 
.o 


wtis 
IRA 


(CILCTTLENTUTLDDT 


(onnmut 


lan elm 


9222 


aoretca om 


— 
euer 

0 22 ben 
San Tm m 


Pheologia n 
Ky | 

2 : 
SPhfaura! 70 


— . 
Mee, ee, To? 


e e 1 * 
 Shrfaurws Ro 


A — 
| Shefatum cod 


22 rale, dpa 
. | Tpc 
7 7 7 / | Tor 


64 e- 


22 


22 (pr 

ll | zpp'd 

PREY * 3 3 
0 2 


(rypier (pc 
2 K 
Helles * 
222 


lanideom 12 


5 


lamen tos 
antwum TOM 


lantummono N 


(amen Tat 


81 Js * 
Danjgrof no c f eee 


OUR Pn? 
fallen ah 
lwlaltter Ip 
lemporal D 
lonprec JP 
(CONPOIC c 
922 611 — 
agel. | TJ 


VCOTVARION (M7 


(ompos all 


Tent = Je, 


ages. L 
ge T1111 


(C1 tn 


(C1 eee, 

(C1 rp 

(Tra 

geen, 
4 


(T1 UC | 


(er 11111111 
fame 
ge 
La 
Orr 

Je eee 
(ans 111711 


2217, 4 


| CXALVIT 


Abbrrpiatuum TNA 


le „ 
uel rte | 


N 2 ob % Penlof las 
Uv v | 

V . . o. ans beef, elbe | 
O. V. v. V. O. uct” 10 
XS. W.11.11. 20, 


Plone 


„groe 


u tut (V. (> ere ebe 


72 85 «a g 8 1 

* le u- W ente gre | 
TER + „000 

u. Fueemmiue 1 u gute, 
A) vera TIL baue ee | 
ud Dera ub 2 

ba 3 22 | u! 2 G | 

ub 2 ub 25 


ubeß | gie ve 9 rod 
ucg/ UOUUNGUE ys ecm 


u VOIC * Pte ven. 
u? venuale 1 Abel. 
u 890 gebe 1 e,, 
+ MY \ OIL 
ueg vegelabltcg u : 72 rl 
+» 


GO 


ue1* venalur ww este, 
ueill Penialts wh eee, 


eee, nn 


CX IJ 


Noon want. 


u vel „ 
ul vel 3 Vern | 
4 indbo uote Voluntatle 


ſy ullromnen e Jrrgree 
8. 1 benunle | ug 2 


| 


7 ES 
| On0u = Venornmnw  vns rie. 


who unworſala - u* 22 
ulle glu v Th veſts 
ullf | unwoyalter uRa f 
we” Vc 3 Pero 
m | | J . 
uk verumdanmen ee CU UE 
j a . 
—— unde | Vice UI UE? 
un 2 | Ongar Ute 
| | ; | 4 UL 2 22 


þ * WNguuntts 24 '« 89 ee. 
unc | wngruent um vc eee, 


3 vage ve fete. We wOgue 
unt oz gu pole V5 valet 

| * | 
uuf xte fiele. "Ma vudelcet 


mn „ebe, 


a 1deontar 


EY « 4+ * 
bbrcvigtu n. 1 


| 
| 
1 
7 


TY / : ; 
A m4 quad ng/amalt.) 


[©.@P&S&y e, 
N HDilhelmug * ume 
& Allele, X*  CDecama 
4 Ale, Xe 6 Ve. 0 
5 Ce 5 . 
| * 6 * 7 
— ( N ien, 
— ( wry 71 
_ oy 22 
pe 4 Ve. 
Xp 4 22 
yy ( . Slew 
X "th hs 019 


r — ——¾ ore nant dn 


ydl pelt 
» $ 4 1 4 7 | 
5 | 
nv guadrageumum | 


u/ a 
xl; guad) fee 


— 


brevature. 


Y. . J. y. v 5 
* £ %s : ; & of 
IT, Feppocrates 2 Clan 
e me "EO . 
yp «+ See, 7 2 JUN 


y* odors 3 (7101 
_ © . 
wu Fodor 14772 5 C112 


3 11111 


Zo Jace 
1 x 


„ 
* 
———— U——— — ———— — — — 
OA 2 — — — — ——ä— — EF T 
' 8 Praga — 
ä—N——ẽ ͤ— — — — — — v—u— — 


> OT ＋ 01 


(umiſmata 


4 


— e, eue, U 8 * : 


6% * 


1 


. 1200/4 — 
HR — 


2 


| 

f 

| 

| 

| 
— TS 

— — | 


— —ñ—— — — — 


————— — — — 
* 


2 = 
1 


= 
. 9 


-Z 
Cl ani s 3,” 7. 


r 


1 


f 


* 
4 a * 
% * 
- Ls 
g 0 X 
4 5 
= . 
2 
— J 
xs 
4 ”Y 
yo 
* +» 
» 
* 


8 


(4% 


v1 
8 
LIT”? 


* 


Nx 


N 
Ba. 


— 
N 


n 
L "16 


Wo 


2 — 


3 


Den 
22 


* „6—— 


— A — 


— — ——— —̃ ͤ—g n p eo ener dt oe i 2 


— 


K os 
: „ a | 


en 4 
, „ 


— 


= hy 


. 4 » « 
"= 44k: ac — — 


CLVI 


P i 


. ed , Fa . NRC 


N 


eee. 
82 


- 
Welt 


- 
. 
—ů — - — gQ — a — — 
—— — — — — _ 
m — 2 — — — — 2 —— 7 5 
— a — — ps — — — — te — > - — — . — —-— — — — — — . - — — — 2 2 0 
B — - Wc —— — <2 <a — by — — — 4 
—_— — 2 w £ - - 1 2 — N . * * * 9 * — 2 — 2 
— —— — — — — — ——_— }_—__ — —— _— — Fo 8 —_ Wh, - —ů — — — — — — = 4 4 I — — — —— —— — . > — . EX . ——. . 
= — 9 — - 2 ky — o — — 5 2 ws —— Hg mo LEY — 
— —— — ———— — — „ — — . - - — — — —— — — — 


2228 


th ; 7. MY Pg R, 0 


CLINE 


7 2 £ 222 2 Os | 


- 


PITT) 


i; 
\ 


* 
4 


”. 
wy. 
+» 

= 
. 
07 
=o" 


7 72 
* 


- 


obertr  L( 


Lo — —_— —— 


= 
— — * 


2 mn — > 
N - ä — UH 
— " — 
— - + at = = * a . * 
— - - 


Aa. — — — 2 ——— —:ñ„ũ% ] ý— x — — _ i COTE ee ER OPS one —— V ¶ Sil! — 
3. . 


EJ. X 


. 
= ** 
, = 


% 
_ 


WO" 
1 of 


# 7 27. J. r 
7 ——— 1 
S 


1 


922 


0 7 


i 
"7 


i 
Ma 
> bo 
7 Ka 


* 


85 01 ; 


. 
1 44,,000pt4 


Wen 


-N N 
11 1 

> 

TH 


W 


- 
< 


a, 
. 


py _ * Att. 
— , . — — — — — — - . « — — — —— — 4 8 
4 - — —_— —ü—ñ·ů—5—ñ — *. — - * L - 
———— — — — — 2 2 — oa — . — - — oe — — — — — — — — — - — mY — — — —— — — — « _ — — — —— — — * = 
— — — — _ N — — — * - _ . — — —— . — _— 1 — - — aAp—_ et 


— — — — — OO — — — — —•— - ———  — = 2 — — _ — = — — — 


— - — _— _— a _— — — - 
- - — . = - 


— i 


, 
- 
- — * * 
— > 2 
* 
* 


10 , 


WT en 


AY Lt 


— — 


\ 
F 
— 


Tha) 
4 - 
76 


72 
8% 


—— — —a— — — 


* 
i > 


_ 
om 


„ ww. 
* 
q : 


CLX. 


„ 


— A —— — 
—— Sr.. 
* % 


——— —— — _— —ů 


— — 


— 


2 —— a _ = — 
„* uo r mr rr — FFF ene 


—— 2 


Patt 


| 
| 
| 
[ 
| 
| 
+ 
3 


U „e 
292 2 


FA — \ >. 
8 


4 


_— 


. —_— —— — —6ʒũů—ũ EO ET I. Oy * 
— * 5 . 
— — —— — — 


- - — ee. nd — 
. — 


— —— — 


——— — 
— 62 ö r 
* 


Wentea. 


* 
* 
— 


jt 17 


„ >, 
1 eue OC 7 4 v0 Oo OO 


A 
Ds 
1. 


8 
$ 


| 
J 


Wyn, 
JN 
5 1775 
1» 2 121 
al » 
U 4 bY bs 
* ——— 
27 hr to 
1 1 1 «+ 


- Wh wa} 


U 


} We , 
vl (dj CLIN 
5 K nf 


Pi , 
=—— 7 +4428 4 
®, — ”, 


"I TILD 
7 


wil " I 


1 


1 1 
223 * — . — ͤ—— 


- 
» - 
* 
— 
\ 
* 
3 
* 
* 
. 
* 
— 2 a ws _— . n Pen N 8 
N 3 . oben Ec ERIN * DD OT TR — . — — 4 — . _— 
. Th I. p. TT — 0 — — a — — — — — 9 1 * 5 þ DAN Y atk —_ * _ 4 — » yy r 
— — ES — — — — V : » — — — — 0 — — oY - , 11 - 
— —n eo ECT — ,? Po ow 7 g - , - — —ͤ—— — 7˙*—t̃ —— — — — ——— — 
* 2 r r —— — | — 
— -—- — = * 4 © þ 4 ” » . - — — 1 —_— n 
* —- * 8 1 — 5 — n 2 . * ' . Ae a mp REP 4 - - TY r — en n = p " = — - 
- << > 4 WF, = STS - mn 


A2 


75 — 
REN 


— 


— — — r—_—r . - = - cw 
— or OR r 


In 


* 


1 


* rl 
2D | y Jy _ 


1 
A * 
0 LA 


' 
un 
7 * 76 ] 
tl 5 


in 


* 
* 
, 1, van 7 
„„ „„ 
Ce f 
1 


* , 
: ' 
ll Mt 
* U ? U ö 1 ' 
. Wl NL 
3-0; } 
. 


| 
E It 
7 7 ſ 


* 
t 
Ity 


4 
q i 
* 1 
8 
+ | 
. by WII y 
4 
by” l 1 1 il | 
ML! Ii | | 0ůᷓ 00 
1 nn U 
11 0 1 6 | ! l | 7 
1 | IM þ 


[ 


1 
| een 
— 


7 Ns (8 2 
1 


Fan i 


»# EY 
i 
" 4 
140 i ' 
| | 
TN 10 | 
* N 
. 4 « 
N " 


— ' 
— 72 
At 15 1 2 * 
. 


n EIT ny ef = 


> —uU— —— — comm Won 8 — 


1 ; — — — 
, — 2 — 8 — " A « b . * C —— 
1 n n : l — : tt - 7 . 1 — Ws . » mee _ Janie... + \ > m P N 
— 2 * ** ———— — * 2 " — 4 — *. - 


2 PI — 
, 4 m ——w — way oe oo,» 

— oy — — . — 1 TP rr reg SO 

> Faq - — 898983932 - — - : . - 2222 a . — — 2 * 


- awc wy 
— -- 
P mo 


— —— — — — — — 
— * * 4S 
N — — 2 — 


— 


v ＋— 2 


Ce” 


7 


E 


" 
W 
Jo 
N 
> 


— — 0 — 


* - 

4 * — — — —— p — 
. CCC _—y 

* enn, ET 


ä —— ů — 
ring * — _ 1 - 
Ee *** 9 


0 NN 
WS 0 ON N 
\W-263 N Yo | 


am 


4 
HM, 2 . 
* 
— 5 4 ff 
F * 5 
[| 


{ 


3238 


8 - 
. 
a 
0 


MPERARUNT. 


OT —— 


Ae hats fac 


e was —_—— — * * = * , 


hr 


7 Hill. Hen 


geo. 


oo es ons 


at OTE oe at a Ca tt ec 


© of of N 7 _ N 
2 ) TH AN 

Ut IJ. , 4 5 4 

( 1 2 , 


i[matas 


4 


— 


\ (2) 
» 


"#6 % + 4 


921 


4 
nb — K— — —— —— „% 
— * — 2 — = 
. — 2 = — wok 8 * 


— K 2 — — 2 vo i. 


—ů——— — — 


Tall * 


3 — . 
umiſmata 


* 
. 
— 


15 


\ 


INN 


4 WN 


* 


2 
7 


1 Q- | 
Were 
WIR ©>< 

' 7 


* 2 0 « 
3, IAN I» 
Das 


2 
mol V. 


2 
£&L 


* 
* 


N * — 
9 * - 
— - —_ — 


we . . Md ci. 


; 


- 
— 


X. N 
= 0 8 
V - 
: 8 
— 
© 


* 


a 


1 
mniſina 


W 


"4 
wigs 


1 


WAA 
— F 
% 


Geo. Chula ; baude : 


= 
— 


ta - 


ſing 


ni 


Won 
of) 


A 
{ * 8 


* 
* 
\ 


* 


«> 
£ 


7 


"DD 


13> 


/* 


bee, CL, 


RY || 

Y N 
* - „ wo 
A = W 


e 
0 WINGS” 4, \ 
N YL 8 * 


Ui; * 
Wire 


7 
ji 
U 

" 

< 


r . — ee EE EET TE EAI 


Wal ROT. * 


gw. (Halt 1 Hl : 


; Matt 
17 M 
on 


UT 


o 
A 
2 


) 


— — — — — 


˖ 


wi 
| Yr 1.60 
11 


MY 
117 


SY -. 
[ma 


MI 


l 


„* 


— 


* 
% 


TH 


e dee 
eee N 
7; It "0 11901 4 if S * 
ene 
Win 


—v—̃— 8 1 N 


> 


en = nga — we - 


—ͤ— — — 
1 


———— —— CE. el 


— — 


CELNRV 


( 


7 


_— 


S— 


— — — — 


CLXXVT 


Fi 


n 


TIS 
—— — — 
— — 
3 — 


— — 


— 
— — 
— — 

—— 

8 - 


| 
| 


Nn 
Al tie i! 

I. x 179 9 

TW)! 


F 


* * 

een 

= n * 
Y.. 4. 


UN V 


ty 


aun ' 
: W. 

il — 
it Mil 


| 


TT) 


— 
— 


— Hun 


V4 
0 


f 


"(IN 


fl 


N 


UU 


11 


1007 


* 


— 


AM. 
In 


Wu 


1x14 N40 


Wit 


2 Re 11M. 
* 


— 1 — — — 


ras — * — 5 : | 
9 * 7 * * — - - = , 
l = — FI — — ks — 8 * » 4, IT — © by > 


— = Sl on We 7 os 


——— — — 


CLXXVIUT 


. 
* 


4 


L 


\ " "Ah 
EIN 


3% 


REP 


»% 
LY 


* ö en 94 2 ; 


42714 


3 


*. BY ene 2 * 2 . 
. FER n = > 7 
ur Wa... : 


* & 
Ao . 
3 723 
a , 22 


1 


La 
12 


* vVay S 
* t nn a — 4 g 
* X b 1 * 
a | - 


N 


e 7 


Ü 


7 
De 
er 


2 + 29988 


— 


ä — — —⏑ Z———l——ʒ —— ßÜꝗAa＋v;j— nmr —— ED 
: g = Res + 


— ——_—_— 


= 
1 — 
1 ** — —ñ ——I—w— — — —— — 
3 7 bh” \ | \ 


EO PO 


— 
-- N 


— 
— 


8 


ro ica. 


— * 
— 
— 


J>z 7 4 . | ) 
1) 10 Og : 
JS OMNE'S SOPry; *% = a 
"> 


FOT LVMINA AY 


S * 


— 


malen 25 111, 
S DUE — | ; ef ADE 0 


— 


: — 
; 9 
« 
1) Pea & 
— „ | Wd 
— * 
* x. 4 * 4 a 
9 - 
. 
Ll A 8 
* ö N 
4 
4 
4 
4 
| 7 
| * 
* 
* N 
G 
| 
12 : 
* 
* 
bod 
3 
4 
£ : 
| * 
* 8 | 
1 
* — K | 
* 
5 
o 
= f 
; f 
* Ly 
"4 
1 —— 


— — os — erg eo = 


1 


8 we. 1 ww 


2 (Hd. Sag . 


* 
- — * 2 — . - — 


— — - _ 
——— — ö - 22 
Ra. . . I r - 1 4 , , „ r 


— — 


O 


