#8 


- + ACS Ia 

— = >! «5. 2 ” 
—— F * 1 
* * 


ji 


Ouinti Horati 


K = 


PE R 


\TERPRE TATIONE & NOTIS' 
ILLUSTRAVIT 


PDOVICUS DESPREZ, 


Cardinalitius Socius ac Rhetor Emeritus, 8 
1 3 
iſtianiſſimi R E G 1 8, 
IN USUM 
eniſimi DELPHINT, 
a c 


fimorum - Principum B UR 0 u N DI X, 


AnDiuM & BiTURIGUM. 


* 


Huic EDITIONI acceſlere 


HORATII cum 2 Notis, 


Ejuſdem Chronologia Horatiana, & Prefatio 


De SATIRA ROMANA. 


[TIO DECIMA QUARTA, prioribus longs emmendadion; 


th. 


„ 


— 


— — 


LONDINT: 


„C. BaTHursT, W. STRAHAN, J. F. & C. RivinGToON, 
rn, S. CRowokR, T. LonGMaN, T. CasLon, B. Law, 
HNSON, W. GinGER, G. Ropinson, R. BAL DWIx, E. 
TON, W. GoLD$SMITH, W. STUART, T. BEECROFT & 


TE. 
M. DCC. LXXVI. 


a. 
8 


— 


* kT * 


by 
LL 


4 7 * q * o þ o * 
N 1 . 44 & %-4 G OF - ks a S 
Wh” 
- 4 : 1 * * * — 
„ # ' , * . ' 0 F : 
. 5 hy + * L 0 * £ 3 
& C 
0 0 „ * a { 3 1 » 
; , * 
p g * + * 


9 
. 
. 
\ 
% » 
, { 
o „ A 
. + 1 
5 4 0 . * , 8 - 4 
= ae ® 
* 
* 
y * "> e » 9 \ 
— 
f — a 


S UE FON 


gas UINTUS HORATIUS FL ACCUS, 
"OR YVenuſinus, patre, ut ipſe quidem tradit, li- 
bertino, et exactionum coattore : ut vero cre _. 
ditum eft, ſalſamentario: quum illi quidam 
in altercatione exprobraſſet, Quoties ego vi- 
| di patrem tuum cubito ſe emungentem ! 
Bello Pbilippenſi excitus d M. Bruto Imperatore, Tribunus 
militum meruit : victiſque partibus, venid impetratd, ſerip- 
tum Quæſtorium cumparavit: ac primo Macenati, mox 
BY in gratiam inſinuatus non mediocrem in amborum 
amicitia locum tenuit. Macenas quantopere eum dilecerit,. 
ſatis demonſtratur illo Epigrammate. 5 


Ni te viſceribus meis, Horati, 
Plus jam diligo, tu tuum ſodalem 
Hinno me videas ſtrigoſiorem. 


N (a) Sed 


. 
2 „ 
& er 
=: 2 


HOR ATT VI TA: 
Sed multo magis extremis, tali ad Auguſtum elogio : Ho- 
ratii Flacci, ut mei, eſto memor. Auguſtus Epifto/arum 
quogue ei oſſictum obtulit, ut hoc ad Maectnatem ſcrip- 
to ſignificat : Ante ipſe ſufficiebam ſcribendis-epiſtolis 
amicorum : nunc occupatiflimus & infirmus Horatium 
noſtrum te cupio adducere. Veniet igitur ab iſta paraſi- 
tica menſa ad hanc regiam, & nos in epiſtolis ſcribendis 
adjuvabit. Ac ne recuſanti quidem aut Kean guicquam 
aut amicitiam ſuam ſuggerere deſtitit. Extant epiſtole, 
a quibus, argument! gratia, pauca ſubject. Sume tibi ali- 
quid juris apud me, tanquam fi convictor mihi fueris. 
Rectè enim & non temere feceris, quoniam id uſus mibi 
tecum eſſe volui, fi per valetudinem tuam fieri poſſet. Et 
rurſus : Tui qualem habeam memoriam, poteris ex Sep- 
timio quoque noſtro audire: nam incidit ut coram illo 
fieret à me tui mentio. Neque enim, ſi tu ſuperbus a- 
micitiam noſtram ſpreviſti, ideo nos quoque aygJurep= 
Opovepevr. Preterea ſæpe eum, inter alias jocos, puriſſimum 
nem & homuncionem lepidiſſimum appellat : unaque 
& altera liberalitate locupletavit. Scripta quidem ejus uſ- 
que adeo probavit, manſuraque perpetuo credidit, ut non 
modo ſeculare carmen componendum injunxerit, ſed et Vin- 
delicam victoriam Tiberii Drufique, privignorum ſuorum : 
eumque coegerit propter hoc, tribus carminum libris ex longo 
inter vallo quartum addere ; Poſt ſermones vero lectos quoſ- 
dam, nullam ſui mentionem factam ita fit queſtus : Iratum 
me tibi ſcito, quod non in pleriſque ejuſmodi ſeriptis me- 
cum potiſſimum loquaris. An vereris ne apud poſteros 
infame tibi ſit, quod videaris familiaris nobis eſſe? Ex- 
preſſitque Eclogam, cujus initium eſt; 


Quum tot ſuſtineas & tanta negotia ſolus, 

Res Italas armis tuteris, -moribus ornes, 
Legibus emendes: in publica commoda peccem, 

Si longo ſermone morer-tua tempora, Cæſar. 


Heabity 


— 


HORATII VITA. 
Habitu corporis brevis fuit, atque obeſus ; gualis & @ ſemet- 
Ne in Satyris Abi, & Auguſto ha Epitoly - Per- 
tulit ad me Dionyflus libellum tuum, quem ego (ne accu- 
ſem brevitatem)quantuluſcunque eſt, boni conſulo. Vereri 


autem mihi videris ne majores libelli tui ſint, quam ipſe es, 
ſed ſi tibi ſtatura deeſt, corpuſculum non deeſt. Itaque 


licebit in ſextariolo ſcribas, quum circuitus voluminis tui 


ſit e ga, ſicut eſt ventriculi tui. 


Vixit plurimum in feceſſu rurit ſui Sabini, aut Tiburti- 


ni : domuſque ejus oftenaitur circa Tuburni luculum. 
Venerunt in manus meas & Elegi, ſub ejus titulo, & 1 
ftola preſa oratione, quaſi cammendantis fe Mecenati. 


utraque falſa puto: nem Elegi vulgares: Epiſtola autem * | 


ſeura: quo vitio minim? tenebatur. Natus eft VT. Id. Dec. 


C. Cotta & L. Torquato Calibur. Deceſit V. Kal. Dec. 


C. Marcio Cenſorino & C. AfinioGallo Conſulibus, poſt nonum 
& quinquage/mum annum : Bærede Auguſio palam nuncu- 
pato, quum, urgente vi valetudinis, non 2 ad obfig- 
nandas teſtaments tabulas. Humatus & conditus eft extre- 
mis Eſquiliis juxta Macenatis fumulum. 4 


(#4) 


, þ.. 4 * IS. ' # 14 
A a 


- 1 4 ＋ꝓ—ũ—h . a N. 


RICICICICITUEDEIE. 


v. Cuax. AND. DACERII 


| | | TIES. . «4-4 q b 
, N þ | 
95 N 


| IN VITAM 5 er 
Q. HORATII FLAC CI. 


| Horatii Flacci vita ? Suetonio.] Hanc vitam Porphyrio 
HAN. diſertè adjudicat Suetonio in Notis ſuis. ad Epiſt. 9 Lib. 

2 Va II. his verbis, *Augu/te increpanti Horatium, quod non ad 
E. XX of ſe quoaque plurima ſeriberet, ut Suetonius audier e, im- 

| primis cum laude Cæſaris ſe excuſat. At vel tacente Por- 
phyrione, ita ſe prodit hic Suetonii ſtylus, ut peritum lectorem haud 
temere fallat. "74M 0 


Paire, ut ipſe quidem tradit, libertino, & exactionum coactore.] Hoc 
de ſeipſo profitetur Horatius Sat. 6. Lib. 1. v. 45. 


Nunc ad me redeo libertino patre natum. 
Nec timuit, ſibi ne vitis quis verteret, olim 

Et v. 84. Si præco parvas, aut, ut fuit ipſe, coactor 
Mercedes ſeguerer — 


Ut vero creditum eft, ſalſamentario.] Salſamentarium propriè nuncu- 
pant Graeci @Mavroruwany, Galli un Charcutier, qui parat venditque 
farcimina, tomacula, & id genus alia, 

Quoties ego vidi patrem tuum cubito ſe emungentem ?] Hoc convicio 
irridebantur Salſamentariorum filii. Cic. IV. Lib. Rhetoricorum ad He- 
rennium (ſiquidem ille eſt verus illius operis autor) Per conſeguentiam 
fegnificatio fit, cum res que ſequuntur aliquam rem, dicuntur, ex quibus 
tota res relinguitur in ſuſpicione, ut fi ſalſamentarii filio dicas, Duieſe 
tu, cujus pater cubito ſe emungere ſolebat. 

Bello Pbillippenſi excitus a MA. Bruto Imperatore, Tribunus militum 
meruit.] Tunc temporis Horatius literis operam dabat Athenis. Vide 
guid narrat ipſe Epiſt, 2. Lib, II, 

5 


Scriptum 


— 


NOTR IN-VITAM/HORA TH. 


Scriptum Quæſtorium comparav t.] Lege ſeribtum pro ſcribatum, - 

Vide Notas noſtras ad v. 36, Sat. 6. Lib. ITm . 

| De re communi ſeribæ magna; atque nova e 
Orabant hodie m min'[Jes, Quinſe, revert, 


adde quod (cribit. Liv. cap. 46. Lib. IX. & A. Gell. cap. 9. Lib. VI. 

Ac primo Mace nati in gratiam inſinuatus.] Hæc ita narrantur, quaſi 
Horatius non innotuerit Mæcenati, niſi poſt impetratam demum ab Au- 
guſto veniam, & comparatum ſeribatum Quæſtorium. At iſtud Sueto- 
nio nunquam excidiſſet. Mæcenate enim deprecante, Cæſar ignovit 
Horatio, eique bona ſua Fiſco addicta reddidit, Suetonius hoc loco de 
es tempore Joquitur, quo ccepit Mæcenas Horatium habere in numero 
familiarium ſuorum, quocum negotia ſua communicatet; quemque in 
otio ſuo jucundum adbiberet comitem. a | | | 

 Hinno me videas ſirigeſiarem] Non placet iſta lectio. Proculdubio 
ſcripſerat Mæcenas, Ninno me videas ftrigeſrorem, eamque lectionem ſe- 
cutus eſt doctiſſimus Voſſius. Fuit ſis temporibus Nin. Craſſus potta 
quovis pumice aridior, eamque ob cauſam iſtiuſmodi conviciis obnox ius. 

Elogium.] Grace eaoyrov, proprie ſignificat titulum, lemma, pra fatio- 
nem conciſam, breviarium, quo quis, quid ſibi velit, paucis verbis docer. 

Nunc occupatiſſimus & infirmus.} lofirma valetudine utebatur Auguſtus , 
omni tempore, poſt autem bellum Hiſpanicum; impendio magis graveſ- 
cere cæpit ejus valetudo, Poſt iſtud igitur bellum conſtat eum hanc 
epiſtolam ad Mæcenatem ſeripſiſſe, Horatioque obtuliſſe munus epiſto- 
larium. | | > 2448 | Ela | 

Ab ifta paraſutica menſa.] Horatius enim non erat ex Mzcenatis 
domeſticis, neque ullius ordinarii officii causa _ eum hærebat. ideo- 

ue eum hic irridit Auguſtus ut Mæcenatis paraſitum, cum ei eſſet affi- 

uus conviva. | \ 

Ac ne recuſanti quidem aut ſuccenſuit quicquam, aut amicitiam ſuam 
ſuggerere deſtitit.] In primis notatu dignum eft, quod hic obſervat Sue- 
tonius. Rara eſt in principibus ejuſmodi moderatio: cujus quidem ex- 
hibendz fateor non niſi rariſſimas iis præberi occafiones. Adeo in pau- 
cos incidunt, qui officia ampla & honores ultro ſibi oblatos detrectent. 

Si per valetudinem tuam fieri paſſet.] Indicant hæc verba Horatium, 
valetudinis ſuæ excuſatione uſum honorem ſibi ab Auguſto oblatum re- 
cuſaſſe. Jam enim conſenuerat, unde etiam ſequitur hoc ei non oblatum 
fuiſſe ante bellum Hiſpanicum, ut ſupra dixi. 

Septimio.] Idem eſt Septimius, quem alloquitur Hor. Od. 6. Lib. II. 
quem laudat Ep. 3. Lib. I. quemque Tiberio commendat Ep. 9. Lib. I. 

Unague et altera liberalitate locupletavit.) Nihil quicquam memini ab 
Horatio dictum de Auguſti in ſe liberalitate, quod tamen filentium non 
eſt ab ingrato animo profectum. Nemo unquam fuit princeps, qui ali- 
quibus non benefecerit, pauci autem fuerunt Auguſti ſimiles, qui om- 
nibus ſuis ſubjectis benefecit. Quorſum igitur pro ſeipſo ſeorſim gratias 
agerct, quum eſſent pro toto mundo gratiæ 2gendz ? Sola autem hu- 


(a 3) -Juſmodi/ 


| 
| 
l 


NOTE INVITAM HORATIq. 


juſmodi gratiarum actio gloriam principis amplificat, ſolaque digna eſt 
quæ literarum monumentis poſteritati commendetur. Itaque Horatius, 
qua erat prudentia, nihil prætermiſit, quo demonſtraret imperium uni- 
verſum Auguſto acceptam retuliſſe felicitatem ſuam, neque quenquam 
fuiſſe civem Romanum, qui ei tranquillitatem vic han non de- 
beret. " 

Vindtlicam victoriam Tiberii Druſique.] Quod quidem fecit Od. 4. & 
14. Lib. 4. , 

2 umque coegerit propter hoc tribus carminum libris ex longo inter vailo 
guartum addere.) Qui credet omnes Odas lib. IV. ab Horatio ſcriptas 
poſtquam hoc erat ei ab Auguſto imperatum, nz is longe errabit. Illud 
ſolum dicit Suetonius, Horatium ab Auguſto coaftum fuiſſe quartum 
librum edere, illaſque Odas, quas ex ipſius imperio compoſuiſſet, iis 
adjungere, quas jampridem feciſſet, necdum in lutem edidifſet. Vide 
Notas ad Od, 1. Lib. IV. TW 

Habitu corporis brevis fuit & obeſus.] Quod ipſe dicit Sat. 3. Lib. II. 


+ ubi ſe affirmat eſſe ſtaturæ non amplius bipedalis. 


Vixit plurimum in feceſſu ruris ſui.] Hibernos menſes nonnunquam 
Tarenti tranſigebat. Sed maximam ztatis ſuz partem degebat in Ti- 
burtino ſuo: quem locum pretulit Tarento, quod oftendit Od, 6. Lib. II. 
Sabini aut Tiburtini.] Cave hinc colligas geminum fuiſſe Horatio rus. 
Villa ejus ſuit inter agrum Tiburtem, & Sabinum, unde alii illam Ti- 
burtinis accenſent, alii Sabinis; quod fieri ſolet de villis, urbibus; & 
montibus qui duabus regionibus interjacent. , Sic Venuſium nunc Luca- 
niæ, nunc Apuliz urbs habebatur, ut loquitur nofter Sat. I. Lib. II. 


——Lucanus, an Appulus, ances. 


Nam Venufinus arat finem ſub utrumque colonus. 


Et Od. 4. Lib. III. eadem de cauſa ponit montem Vulturem in Apulia 
& extra Apuliam, Ecce autem locum huic & Suetonio plane ſimilem 
apud Catullum, qui de rure ſuo, quod in eadem regione ubi & Hora- 
tii rus erat, dicit. 
O funde nofter, ſeu Sabine, ſeu Tiburs, 
am te eſſe Tiburtem autumant, quibus non r 
Cordi Catullum ledere e at quibus cordi e, N 
Quo vis Sabinum eſſe pignore contendunt : 
Sed ſeu Sabine ſeu verius Tiburs, &c. 
Seng ejus oftenditur circa Tiburni luculum. ] Is eſt Tiburni lucus, 
de quo d. 7. Lib. I. ” 
Et præceps Anio, & Tiburni lucus, & uda 
»bil:bus pomaria rivis. 
Fuit autem Tiburnus Catilæ & Corz frater, qui quam condiderant ur- 
bem, Tibur ex nomine fratris ſui maximi natu nuncupayerunt, Virgil, 
Lib. VII. | | t 
Sed 


* 


NOT R IN VITAM RORATIIL. 
r nam Eligi vulgare: ] Egregium eſt hoc loco 
guetomi judicium. Ex ed, quod vulgares funt hi Elegi, Horatio illos ab- 
judicat. Longe aliam tuliffent ſententiam hodterni Critici, qui nulli la- 
bori parcunt, dum antiquorum vitia perveſtigant, quique pulcherrimos 
ſæpe locos vexant damnaritque, ideo tantum, quia quod pulcherrimum 
eſt, i Genios ipſorum abhorret maxime. Quo plura reperiſſent in his 
olegis humilia & inepta, eo impenſius contendifſent verum auctorem fu- 
iſſe Horatium. Pro dolor! quanto cum ipſorum diſpendio perierunt? 
Huc enim provecatent, tanquam ad certiſſimam auRoritatem, gratulantes 
ſibi repertos eſſe teſtes qualeſcunque, qui cauſæ recentiorum faverent 
contra antiquos. ; A Non HS 213 
Flegi vulgurei.] Potuit Suetonius, ex ipſo Horatio ſumpto argumento, 
contendere hos elegos fuiſſe ſubdititios; ipſe enim de ſuis ſeriptis loquens 
dicit Ep. ult. Lib. II. 


Carmina compono, hic elegts, 


Epiftola autem obſcuru.] Boots vitio fit, quod obſcura quædam 
apud ' Horatium deprehendamus : plerumque vero commentatorum, & 
interpretum culpa, qui fzpe clarifimis alioqui locis tenebras offuderunt, 
quique auctorem penitus depravarunt inepto eo ſenſu quem ipſi affinxe- 

VI. It. Der. ] Hoe eſt, octavo ejus menſis die, anno ab U. C. 688, 63. 
annis ate Natum Chriſtum, © W | * 


I. Cata & L. Torquato C] Dicente ipſo Od. 21. Lib, III. 


O nate mecum conſiile Manlio ! / 
Et Od. 13. Lib. V. EL TRL Yi 
Tu vina Torquato move 


Conſule preſſa mea. i 


Dereſſit C. Martis Cenforino & C. Aſinio Gallo Caff:]. Anno ab U. C. 
745. ſex annis ante Natum Chiiſtom, Errat igitur Suetonius, cum dicit 
infra poſt guinguageſimum nonum amum. Ab octavo enim Decem. die ann. 
688. ad vigeſimum ſeptimum Nav. 745 non ſunt amplius quinquaginta 
ſeptem ann minus undecim dighus. Niſi hæc fit potius culpa librarii. 

Harede Aug uſtos palam nuncupatd, quum urgente. vi valetudinis non ſuf- 
fireret ad obfignandas Teftamputi tabulas.] 5. Eivin rata habentur 
Teſtamenta viva voce dicta, modo teſtator hzredem ſuum nuncuparit 
coram ſeptem teſtibus. Joftinian. Inſt. Tit. 10. Sect. 13. Si quis autem 
fine ſcriptis valuerit Jure Civili ordinari teſtamentum, ſeptem teſtibus ad- 
hibitis, & ſua voluntate coram iis nuncupata, ſciat hoc perfect i ſſimum teſta- 
mentum Jure Civili firmumque conſtitutum. 

In extremis Eſquiliis juxta Macenatis tumulum.] Habitavit enim Mæ - 
cenas in extremis Eſquiliis, ubi ſuperbam ſibi domum fecerat, adeoque 


ſepulchrum. 
A (a 4) Fuxta 


NOTA IN VITAM HORATIL. 


Fuxta Macenatis tumulum.] Deceſſerat Mæcenas eodem anno, Unde 
autem factum eſt, ut Horatius, ſuperſtes cum eſſet, nihil in ſeriptis re- 
liquerit, quo teſtaretur dolorem ex Mzcenatis morte cohceptum ? Mihi 
quidem illud non videtur credibile. Tanto eum affectu dilexit, tantaque 
in ſe merita ejus erant, ut nefas eſſet officium lugendi Mzcenatis cui- 
quam alteri reliquiſſe. Nullo pacto eſſet ignoſcendum adeo inhumano 
facinori. Si ita nefariè ingratus fuiſſet, non tam æſtimarem ſcripta, quam 
ipſum auctorem aſpernarer: meque adeo pœniteret tanti tempotis in eo 
explicando vertendoque collocati. Videamus an hiſtoria nobis aliquid 
ſuggerat, quod eum expediat a crimine ſilentii iſtius, quod quidem primo 
tam bulpeckum tamque odioſum apparet. Dio de eo anno loquens qui 
Mzcenati ſupremus fuit, enumerat primo omnia felicia, qua Auguſto 
eo anno contigerunt. ny demonſtraſſet priores octo menſes nihil 
ei præter felices eventus dediſſe, addit finem anni non reſpondiſſe ptin- 
cipio, mortemque Mæcenatis derepente interrupiſſe proſperorum ſeriem, 
ad nonum uſque menſem continuatam. Mors igitur Mæcenatis non 
niſi poſt octavum menſem contigit. At quamvis ſtatim poſt eum men- 
ſem exactum contigiſſet (quod tamen non conſtat, cum Dio non deſignet 
quoto die contigerit) a fine Octobris ad vigeſimum ſeptimum diem No- 
vemb. m. non fuiſſet Horatio ſpatium primis lacrymis abſtergendis. Ita- 
que conſtat eum non diu ſuperſtitem fuiſſe amico ſuo. Quid autem 
aliud facere potuiſſet, quo clarius demonſtraret, quam vehementer eum 
dilexerit? Tum proculdubio id præſtitit, quod ante aliquot annos polli- 
eitus erat, quum ad Mzcenatem ſcriberet, periculoſo morbo laborantem 
& mortem optantem. * | 


Ab te mee fi partem anime rapit 
MHaturior vis, quid moror altera, 
Nec carus ægue, nec ſuperſtes 
Integer? Ille dies utramgue 
Ducet ruinam; non ego perfidum 
Dixi ſacramentum : ibimus, ibimus, 
Urcungue precedes, ſupremum 
Car pere iter comites parati, Tc. 


Si aſtrologis advocatis de natali ſua hora conſultaſſet Horatius, non 
potuiſſet de ſuorum temporum cum Mæcenatis temporibus conſenſu 
felieius ariolari. At ille magis perſpectas habuit amicitiz ſuæ, quam 
fatalis ſui ſideris vires. Neque difficile eſt vera vaticinari, cum in tuo 
arbitrio ſitum fit, ut confiant que predixeris, 


CHRO- 


CHRONOLOGTA 
| Annorutn HORATH 


_- 


«© # 


PER 


C :Q- N S U 8 E S: 


irs 4 DACERIO. 


| 2 2 
Has ab UL. C. Ane ante te J. Ee” " Hr. 'CONSULES;: 


h 92 L. Aurelius Cotta it. 
688 . 63 * * m 2 Totquatus II. 
68 FE 42 3 |, Cæſar | 
9 1 4 O# - cius igulus 
j . 2 rf ullius Ciccro 
690 ) 6K 3 Ic: Antonius 
Hoc at anno exarſit Catiligz ce Natus 3 A 
6 * 1 un. Silanus 
6 60 E 1 . 
Calchur. iſo © 
692. Ho. - IM. Valer, ten. 
| R | BJ Metellus Celer 
693 58. Hb >" 8 8 54. Erg = ot 
Nin ba 0 C. Jul. Car 
694 3 7 i 1 Bibulus 84 8 
Li Calphurnĩus Piſo 
695 55 | 75 | A. Gabii 15 
| % ** 8 ntulus Spinther 
696 114 40S. ViIK Sa | ele 9 
NT C. Cornelius Lentulus 
697 54 owe L. Marc: Philippus 


Egit Horatius novem aut decem a annos Venuſü, quod patet 
ex Od. IV. Lib. III. Exinde Romam od © arr l nen _—— 
_ "ow VI. Lib. 8 Epiſt. II. Lib. II. 2 FP 7 

* 


CHRONOLOGIA, 
Aus e U. C. Anno ante J. C. Aus Her,  CONSULES. 


698 53 3 N. vv arr] 12 
Ne 

700 ST 13 } U. Vater, Meals 

7 E25 n {a . 

702 49 s | mera 

703 48 16 G = 

i e 7 Nn 

705 46 u fog murky 


Pompeius in Ægypto jugulatus. Circa hoc tempus Horatius Athenas 
ſtudiorum cauſa miſſus el. Noluit enim pater, ut eo proficiſceretur, 
aut uſquam à latere ſuo diſcederet, donec ea eſſet ztate, ut vitæ ſuæ 
modum ipſe habere, & morum r 2) in corruptiflima Civitate 
ſervare poſſet. 


Edge Q. Fuſ. Calenus 
706 | 45, 1 ; 2 La, 
e æſar III. 
1 4+ 3 M. Lepidus 
ne | C. Cæſar IV. 
708 43 * 5 Q. Fab. Maximus 
| | C. Cæſar V. 
9 43 ---— M. Antonius 
car in Curia Pompeii confoſſus. C. Octavius (qui poſtea Auguſtus) 
ex Epiro redit Romam. A *y 
| | | Panſa © 
710 #1 23 A. Hirtius 


Duobus his Coſſ. uno prælio occiſis, ſuffeAus eſt C. Octavianus, aſ- 
ſumpſitque ſibi Collegam Q. Pedium. Brutus Macedoniam petens, 
Athenis plures adoleſcentes eduxit ſecum, in iis Horatium. Vide Ep. il. 
Lib. II. Horat. ſcribit Sat. VII. Lib. I. 

. 1 M. Lepidus II. 


mY * L. Munatius Plancus 
De hoc Conſulatu Horatius Od. oy 5 III. 
Nen ego hac ferrem calidus juventa 
| | Conſul Planco. 

Erat jam viginti quatuor annorum, & in Bruti exercitu verſabatur. 
Aderat pugnæ Philippenſi, inde fugit, relicia non bene e . 
Romam rediit. Fecit Od. XIV. Lib. J. 1 

nno 


CHRONOLOGHIA. | 
Anno ab U. C. Nea CARE Anno Hor, CONSULES, .. 


p. Servilius II. 
712 39: 25 L. Antonius 
| | gi 647, hg? Cn. Domitius II. 
713 3 2 Aſinius Pollio | 


Pollioni inſcribit Od. I. Lib, II. Macenatem Brunduſium — 
ſcribitque Sat. V. Lib. I, 
L. Cenſorinus 


a „ , 8 6 ES 


5 Appius Claudius 
28 fe Nob 


715 36 | 

| M. Vipſanius Agrippa 
716 N 35 29 ] L. Caninius, & poſt eus 
881 mortem, Statilius Taurus 
ne F. rupta ſocietate, quam cum Auguſto ie. bellum 
redintegrat. Horat. de ea componit Od. VI. Lib. v. 1 

it L. Gellius 4 
717 34 30 JM Coccius Nerva 

Menas relictis iterum Pomp. F. partibus, A uguſto ſe adjungit, a quo 
factus eſt Tribunus Militum. In hunc Hor, Od. IV. Lib. V. invehitut. 
8 x Sex. Pom, Auguſt, 1 

N 33 3 Cognatus L. Cornificius 
Pompeius in Phrygia Gociditur, Pompeianis jam ſecundum venia da- 

tur. Pompeius Varus Romam tedit. Horat. Od. VII. Lib. II. ſeribit. 


| M. Antonius 
„ „ en 
| C. Cz, vianus 

720 32 33 TI. Volcatius Tullus 
Horatius hoc anno edidit at. IV. & VI. Lib. Il. | 

721 $. 1 Eaghurbus 
Bellum civile Ahlen inter & Auguſtum ex ardeſcit. Roma fatton 

nibus infeſtatur. Horatius ſcribit L. * Od. XVII. 
| | C. Cæſar Ofav. III. 
772 1 35 f Meſſala Corvinus 


Parat ſe Mæcenas Auguſtum per mare ad bellum Actiacum ſequi. In 
eam rem compoſita eſt Od. I. Lib. V. Vidus Antonius, fugatuſque eſt 
IV. Non. Septembris. Hane Auguſti victoriam canit Horatius Od. IX. 
Lib. V. Sub finem hujus anni moritur —_—_ Philoſophus Epicureus. 

| Tillks C. Cæſar Octav. LV. 
723 * 35 i Craſſus | 

Alexandria capta, Mors Antonii & cars Fata eft oO VI. 

& XXXVII. Lib. I. 


Amme 


CHRONOLOGIA. 


Anno ab U. C. Anno ante F. C. Anno. Hor. CONSULES. 
1 a A C. Cæſar Octavianus V. 
7 ee 7 37 } Sextus Apuleius 
Bellorum civilium Rig: Templum Jani jam primum ſub Auguſto clau- 
ſum. Danese. Od. Xl. Lib. L Foes hoc 8 7896 Od. VI. Lib. III. 
2 æſar Oct VI. 
72 26 8 IM. Agrippa II. 5 
Titulo Principis ornatur C. Cæſ. * Facta eſt 04 it. Lib. 1. Ex- 
tructa Bibliotheca Palatina Apollini dedicatur: qua de re compoſita eſt 
Od. XXXI. Lib. I. Romanos inceſſit metus, ne Cæſar ſedem imperii 
Trojam transferret, cui rei ut occurreret, edidit Hor. Od, III. Lib. III. 
C. Cæſar Oct. VII. 

726 Ae 39 1 M. Agrippa III. 
Czſare Britannis bellum inferre cogitante, Horatius cum eum in ea ex- 
peditione comitaturum ſe crederet, ſcribit Od. VI. Lib. II. Verum profi- 
eiſcenti principi Arimini occurrunt Britannorum legati bellum depre- 
cantes. In hane profectionem ſcripſit Hor. Od, XX XV. Lib. I. Eodem 
hoc anno, C. Cæſ. Odav. pulcherrima oratione ad Senatum habita, con- 
tendit ut per Patres ſibi liceret depoſito Imperio, reliquam ætatem in otio 
degere: inde ſumptum E Od. XVI. Lib. II. Cæſari delatum 


Augafli nomen. & oy 
| | Auguſtus ſar V 
| 727 27 40 4 Statilius Taurus II. 
Scripta eſt Od. X. Lib. II. Od. XI. Lib. IV. Ep. V. Lib. I. Hoc 
ætatis finierat verſus Amatorios pleroſque & Sat. Il, in, IV, VIII. IX, 
& 2 Lib. I. Primum i item Lib. II. 
41 ; Auguſtus IX. 


738 23 M. Silanus 
Phraates contra Tiridatem, qui Parthicum regnum occupaverat, cum 
ee auxiliaribus copiis proficiſcitur. Tiridates ad Auguſtum con- 
it, quem ſibi dedi per legatos poſtulat Phraates. Fit. Od, XXVI, & 
XK II. Lib. I. item IV. Lib. II. Od. XXVI. Lib. III. Clauditur 
| Janus) 2 7 Auguſto ſecundum. | 
0 2 Auguſtus X. 
720 1 42 JC. Norbanus 
Avguſtus exercitum in hon duce AÆlio Largo Ægypto Præſecto 
mittit. Facta Od. XXIX. Lib. I. Moritur Quintilius Vatus Poeta, cog- 
natione conjunctus Virgilio, cui conſolando ſcripſit Hor. Od. XXIV. 
Lib. I. Mzcenas Liciniz amore captus, quam & paulo poſt duxit. Huc 
ſpectat Od, XII. Lib. II. Victa Hiſpania. Parthorum a Phraate defectio. 
Od. VIII. Lib. III. Auguſtus ex Hiſpania reverſus, ubi periculoſo labo- 
re verat morbo. Reditum hunc celebrat Od. XIV. Lib. III. Hue etiam 
N poteſt Cd, XXXVI. Lib. 1. 1 
| un 


CHRON OLi0'GPFA- 


Anno ab U. C. / Arno ante F. C. Anno Her.  CONSULES, 
üer -F 7 ; "4p Auguſtus XI.. 

Non fine ratione hunc annum ſpectare videntur Od. ——— I. 
Od. XIII. Lib. II. Od. XIX and XXXIX. Lib. III. 2 2 rA 
5 Cl. Marcellus 

731 ugh). 5.00 5 8 f L. Arruntius 
Supplicium de Vale Cœpione, & Licinio Murena, cujus ſoror Mz- 
cenati W in n ann ſumtum. 8 

M. Lollius 

732 19 45 lo. Lepidus | 

Exeunte hoc anno, aut ſequente ineunte ſcripta — Lib. I. Ep XX. 
Mæcenati, qui jam decem amplius annos urbi præfectus fuerat, ſuccedit 


Agri a. | 

5 x 8 6 M. Aurelius 

733 Wan 4 P. Silius Nerva 

Tiberius cum imperio in Orientem miſſus Tigranem in Armeniz, 
Phraatem in Parthiz regnum reſtituit. Signa Romana, que Parthi 
Craſſo & M. Antonio abſtulerant, reddita, „eee remiſſa, Hor. 
ſcribit Lib. I. Ep. III, IV, & VII. ut & paulo ante Od. XIX, & XXX. 
Lib. I. Od. II. Lid: H. & Od. IV. Lib. III. | 


| 8 Seritivs Saturninus 
734 52 we Q. Lucretius 
Debellarum i in \ Hiſpania per Agrippam, res a Tiberio in Oriente geſtæ 
Romam illatæ. Scribit Hor. Ep. XII. Lib. I. Virgil. Athenas proficiſci- 
tur, Megaris in morbum incidit, Brunduſii moritur: Roma diſcedentem 
proſecutus eſt Hor. Od. III. Lib. I. Huic anno etiam ſupponi poſſunt 
Od. IX. Lib. It. & Sat. V. Lib. II. nec minus commode anno 728. 


Ca. Lentulus 

735 16 48 P. Lentulus 
| C. Furius 
7 15 49 } C. Silanus 


Ludos Seculares dedit Auguſtus. Carmen Seculare paulo ante | 
verat Hor. ut & Od. XXI. Lid. I. Od. VI. Lib. IV. at Ep. — Lid. . 
& Ep. I. Lib. of ad hujus anni finem referri poſſunt, | 

L. Domi 
737 14 91 Sm? — 

Auguſtus Cæſat Liciniæ Mæcenatis uxoris amore abreptus, in Gal- ö 
liam proficiſcitur, quo liberius cum ea degeret; relicto ad urbis præ- 
feQuram Statilio Tauro, pro Agrippa, aut potius pto Meſſalo Corvino, 
quid ad id munus minus idoneus, eam paucis en tenuerat: hejus 


anni eſt Od. I. Lib. III. Od. II. & X. Lib. IV. 


M. 
738 13 51 j n zo Libo 
Sicambri & Rhæti per Druſum & Tiberium devicti, dum Auguſtus 
in Gallia moram trahit. 


Anno 


C HRONOLOG IA. 

Anno ab LU. C. Anno ante J. C. 5 Anno Hor. | 0 CONSULES. 
739 „% e 
Abſcntiam Auguſti impatienter ſatis tulerunt Romani, reditum ejus 

avide exoptantes, F ata eſt Od. II. & V. Lib. 9 ö 
iberius Nero 
"ew ve 53 a Quintilius Varus 
Redit Auguſtus Romam, a quo juſſus Horatius Victoriam, quam 
ſedecim aut octodecim menſibus ante de Vindelicis, Rhetis & Sicambris 
reportarant Druſus & Tiberius, cecinit. Ep. VII. & X. Lib. I. non 


longe ab hoc tempore abſunt. 
M. Valer. Meſlala 


"45 by 54 P, Sulpitius Quirinus 
Agrippz mors. Novæ Druſi & Tiberii de Vindelicis, Rhætis, & Si- 
cambris victoriæ. Scripta eſt Od. XV. Lib. IV. Quæ Ode, meo qui- 
dem judicio, ultima fuit omnium, nec melius potuit quam in Auguſti 
laudibus finem facere. 
P. Fab. Maximus 


742 9 55 21 Q. #lius Tubero | 
His Coſſ. ni fallor, Auguſtus Lollium C. Cæſʒi. Nepoti octo anno- 
rum præfecit; hac de re ſcribit Horat. ad Le * VIII. Lib. I. 
ul. Antonius 
743 8 $6 18 Fab. Maximus 
Jul. Florus cum Tiberio in Pannonia verſabatur, huic inſcribit Ep. II. 
Lib. II. fuit hoc operum Horat. ultimum: non liquet certe eorum, 
quorum tempus eſt incertum, ullum poſt hunc annum potuiſle ſeribi. 


Cl. Druſus 
Fer 7 57 1 Q. Criſpinus 
Druſus triceſimo etatis anno in Germania mo 
. Cenſorinus 
745 6 58 } Afinius Gallus 


Menſem S:xtilem ita dictum, quod a Martio vetere anni principio Sex- 
tus eſſet, e ſuo cognomine Auguſtum nuncupavit, magis quam Septembrem 
(quod maluerant patres & amici) quo erat natus ; quia hoc fibi & primus 
| Conſulatus, & inſignes victoriæ obtigiſſent. Suet, 

Inclinato jam anno accidit, quod ex Dione patet, Mzcenatis, quam 
& poſt paucos dies inſecuta eſt Horatii, mors. Atque hzc ſunt, quæ 
de vita, ſcriptis, & e Horatii compertiora habuimus 2 = 
opera ejus dimidiam plus partem incerti ſunt temporis, in qui — 
riſque — wa nos putamus, fi quando hanc vel illam Odem, 
Epiſtolam, &c. illam vel hanc tempore anteceſſiſſe vel ſeeutam fuiſſe, 
aliquo indicio demonſtraverimus. e 


TESTI- 


# 1 * 1 


0 p | J 
| " : „ 72 . 4 
5 5 * 4 S w FF . F 
4 , \ . 
* 
| 8 y 4 p M O N 1 A . 
1 E. , K 14 f 0 
* #4 # 4 * 1 ww 2 4 # 1 -w * £ 
: * * \ N 


VETERUM SCRIPTORUM 


HORA T I 0. 


OVID. Lib. 4. Triſt. Eleg. 10. 
T tenuit naſtras numeroſus Horatius aures, 
Dum ferit Auſonia carmina culta lyrd. , 


PERS. Sat. 1. v. 116. 
Omne vafer vitium ridenti Flaccus amico 
Tangit; & admiſſus circum precordia ludit, 
Cailidus excuſſo populum ſuſpendere nao. 


MARTIAL. Lib. 8. Epig · 18. 
Sic Maro nec Calabri tentavit Carmina Flacci, 
Pindaricos peſſet cum ſuperare modes. 


PETRON. Sat. 1 
Homerus teftis & Hrici, Romanuſque Virgilius, & Horatii curioſa felicitas, 
LU CAN. Poem. ad Calp. Piſonem. 
Auſaniamęue chelyn gracilis patefecit Harati. | 
_  QUINTIL. Lib. 10. Cap. 1 
Multo eft terſior ac purus magis Huratius, ad ngtandis hominum mores 
prevapuus . . . . . Lyricorum idem Horatius fert ſolus legi dignus. Nam 
& mſurgit aliquando, & plenus oft jucumditati & gratiæ, & variis figuris 
verbis feliciſſimꝭ audax. Gt - | vat 
| Aus ON. ad Nepotem. 
Te præeunte, Nepos, modulata petmata Flacci, c 
Altifonumgue iterum fas eft didiciſſe Maronem. | 
, p 3 | D. H I E- 


TESTIMONIA DE HORATIO, 


D. HI E R ON. Piæfat. in Chron. | 
Duid pſalterio cansrius ? quod-in morem noftri Flacei & Greci Pindari, 
nunc Tambo currit, nunc Alcaico per ſonat, nunc Sapphico tumet, nunc ſemi- 
pede ingreditur. 
SIDON. APOLLIN. Epiſt. ad Lamprid. 


In Lyricis Flaccum ſecutus, nunc ferebatur in Iambico citus, &c. 


Et alibi: Stylus aut Maronianus, 
Aut quo tu Latium beas, Horati, 
Alcæs potior Lyriftes ipſo. 


Comment. Vet. 
Horatii. ſatira inter Lucilii & Fuvenalis ſatiras media eff, Nam & 
aſperitatem habet ut Lucilius, & ſuauitatem ut Juvenalis. | 
J. LIPS. Epiſtolic. Queſt. Lib. 2. Epiſt. . | 

Horatius in ſatiris placidus, lenis, quietus, monet ſepius quam caftigat ; 

fed ita præclare tamen boc ipſum, ut in ed parte & arte nihil poſſit ſupra cum. 
MANUT. Epiſt, Lib. 6. Ep. 7. 

Duis enim, qui de Poetis made judicare aliquid paſit, uni inter Latines 
omnes Horatio vel acumine ingenii, vel ſententiarum gravitate, palmam 
non tribuit ? ; 

TAN. FAB. Cap. Epiſt. Lib. 1. 57. 


Venerum ille parens Horatius ei pro ſud elegantia & ingenii urbanitate 
haud dubit placet. 


Jul. sc. de Re Poet. 


Carminum igitur libri vel jucunda inventione, vel puritate ſermonis, 
vel figurarum, tum novitate, tum varietate, majores ſunt omni non ſolum 
vituperatione, ſed etiam laude: neque ſolum dicendi genere humili, quem- 
admodum ſcripſit Quintilianus, contenti: verùm etiam ſublimi maxim? 
commendandi. By 


Q, HoraT1I 


. : C. > 
- * 25 "+ 0 / ö 
- 1 . . * + TY 7 ” * 7; @ F% "© 4 » = * 
89 of q i „ 4 T - 
Q. H 
| 4 * ; 74 5 " 
* o — — . 
| 121804 7 
«4 4 


LUDOVICUM DESPRE Z. 


S268 UinTus ' HoraTivs FLAceus in 

vVeauſio Apuliz oppido natus eſt. Patrem 
 habuit libertinum, & exactionum coacto- 
tem. Salſamentarium ſcribunt aliqui: ed 
quòd in altercatione quidam Horatio ex- 

robraverit, Quoties ego vidi patrem tuum 
brachio ſe emungentem ? Cujus dicterii meminit Tullius 
4, ad Heren. Natalem ejus ponunt duobus annis ante 
conjurationem Catilinariam, L. Aurelio Cotta & Manlio - 
Torquato iterum Conſulibus. A patre Romam puer 
deductus, ibique honeſtè educatus, atque liberalibus dif-_ 
ciplinis inſtitutus eſt. Orbilium grammaticum audivit, 
Roma Athenas ſe contulit, Philoſophiæ diſcendæ cauſa. 
Athenis cum verſaretur, annum ætatis agens viceſimum 


Lib. 2. Satira 1. verſu 35. e Lib. 2. Epiſt. 1. 
d Lib. 1. Sat. 4. & 6. f Lib. 2. Epiſt. 1. 
< Lib. 3. Od. 21. Epod. 13. Lib. 2. Od. 7. Lib. 3. Od. 14. 


4 Lib, 1. Sat. 6. Lib. 2. Epiſt. 2. Lib. 1. Sat 6. v. 48. 
v. 41. 


— tettium 


HORATII VITA. 


tertium, à Bruto abſtractus ad civile bellum, ac Tribunus 
militum factus, Philippenfi cladi interfuit. Tum victus, 
& bonis exutus paternis, paupertate conflictatus ad poeſim 
animum appulit. Hinc Mzcenatis amicitiam demernit: 
ac per eum ſubinde cum Auguſto reconciliatus, utrique 
valde charus extitit, & liberaliter ditatus. * Suetonio 
etiam teſte, primum ſeriba Quzſtorius fuit, poſt veniam 
ab Auguſto impetratam. Animo erat A tumultibus 
urbanis alieno, ſeceſſumque amabat. Apud Sabinos autem 
libenter morabatur in fundulo ſuo, quem deſcribet Lib. 1. 

Epiſt. 16. Hinc ſcribendarum epiſtolarum munus ab 
Auguſto oblatum detrectavit. Victũùs frugalitatem cum 
munditia dilexit, * Fuit corporis habitu brevi & obeſus. 
De ingenii ſcriptorumque elegantia nihil eſt quod dicam, 
cum tot ſæcula non fine admiratione prædicaverint junc- 
tam ab eo in carminibus Anacreontis ſuavitatem cum Pin- 
dari virtute & ſublimitate : in ſermonibus verò eam dica- 
citatem urbanam, qua nihil ſolertius & ſagacius. Mortuus 
eſt anno ætatis 57+ Erravitque librarii manus ex Suetonio 
ſcribentis 59. Auguſtum hæredem palam nuncupavit. 
Humo conditus eſt extremis Eſquilus, Juxta Mzcenatis | 


tumulum. 


b Lib. 2. Epiſt. 2. n-Lib. x. Od. 31. Lib. 2. Sat. 6. 
Ab. 1. Og 18. Lib. 3. Od. 16. Lib. 1. Epiſt. 5. 

Epod. 1. 9 Lib. 1. Sat. 3. Lib. 1. Epiſt. 4. 
* Lib. 2. Sat. 6. v. 36. & 20. 
1 Lib. 1. Sat. 6. Lib. 1. Epiſt. 10. „ Sueton, cit, 
» Sueton. in vita Horatii. 1 | 


— i " _ I 
BAGS: F1 " 


— — 352324 


Q. HORATII FLACOI 
Carminum, ſeu Odarum, 


LIBER PRIMUS, 


ODE I, AD MAECENATEM. 
Alios aliis rebus duci : - ſe laude parſeos; prefertim lyric. 


M AECENAS atavis edite regibus, 0 Miacenas orte ꝗ majoribut 


6 roceribur, 6 & meum columen 
O, & præſidium, & dulce decus meum: [a] 5 . e ples 


rique, gui decurrentes gaudent 
ANNOTATIONES. | 


Ode eſt monocolos, ſeu vnius metri. Verſus vus, Turrbenus tritzvus, Elbius majorum pri- 
omnes Choriambici, Aſclepiadei, Tetrametri| mus, &c, Certe divites quoſque & primarios 
acatalecti; conſtant ex Spond#o, duobus Cho. viros nuncupari aliquando reges, conſtat ex au- 
riembis & Pyrrhichio vel Iambo; ſicque ſcan-|toribus tum profanis, tum etiam ſacris, Vide 
dere licet: | . | infra Od, 20. v. 5. ibique Annot, lib, 3. Od. 
Mæct | nas [ Jtavis [ edt & re | eritis ; 29. Tyrrbena regum progenies, ? 
vel iſto modo taciliori, 2+ 0, & prejidium.] Macenas fait ſalutis 
Mzce | vgs Ati | vi. edi re; Tü“. atque dignitatis auQor ac defenſor apud Augue 
1. Macenas. | EN antiquis marmoribus Crz-|\lum, non Horatio tantäm, ſed & Virgilio, 
ciſqve auctotibus conſtat ita ſcribendum hoc no-] Propertio, aliiſque viris literatis præſidium ac 
men, non Mecœnas, ut quidam e vulgo. Videſ|tutela : Vide lib. 2. Od. 7, Tanta verò Mazce- 
Cel, Rhodig. lib. 12. cap. 16. Macenas egugri] natis apud poſte ros fama extitit, ut ad omnes 
ſed ſplendido natus genere, non minus Agrippd|eruditorum Patronos id nominis tranſierit, quo- 
Cæſari charus, Vell. Pätereulus, Vir 11 rum ex munificentia atque ope ſcientiarum fata 
& magnum exemplum Roman eloquentiz datu-\pzndere videantur. 
rus, rfe illum ener viſſet felicitar, inquit Seneca] © Dulce decus meum. ] Decus ex nobilitate : dulce, 
Epiſt. 19. ex familiaritate viri principis, Hue pertinet 
Aavis.] Ex Non. Marcel. quaſi avi tata, id quod ait Perſius, Sat, 1. v, 116. 

4 . Key tray Omne wafer vitium ridenti Flaccus amico 
Pater, awos, proawvot, abawos, atawor, tritawos. Tangit, Ge. FEY 
Qui his ſuperiores five anteriores ſunt, Majores| 4. Sunt guos, &c.) Alii gymnicis exercita« 
appellantur. tionibus impense ſtudent, alii agriculturz, alii 

Elite regibus.] Id eſt, viris principibus, quic- |navigationi, & mercaturz, alii militiæ, alii 


Sunt quos curriculo pulverem Olympicum 


quid garriant nonnulli de Etruriz regibus z \venationi, &c, f, 
quamvis etiam illorum nefcio quam, & quo ni- 
xam fundamento ſeriem contexantz ut Mæce- 
nati patet fuerit Menedorus, avus Menippus, 
Cæcina proavus, Volturezxus abayus, Titus ata 


Curricule,] Pro curru, vel ipfo curry, vel 
etiam loco in quo decurritur, aceipitur iſta vox. 
Pulverem Olympicum Collegiſſe juvat.] Decur- 
reado ſtadium, Gve Rome in Circo, vel in 


2 Q. HO 


conſpergi pulvere Olympico, & 


quos mera non tacta rotis ca- 
lidii, ac illuſlris victoria extol- 


| Evitata rotis, 


 AUNNOTA 


Campo etiam Martio; five apud Græciam in 
Luis illis ſolemnibus, qui totius orbis frequen- 
ti3 celebrabantur, in quibus pentathlon, five 
quinquertium, id eſt, quintuplex certamen, 
E diſci jactus, ſtadii curſus, ſaltus, pa- 
eſtra : five mavis, Curſus, Pugilatus, Diſcus, 
Ceſtus, Lucta. Stadium longum erat pedes 
ſexcentos. Victores Olympionicz vocabantur, 
coronabantur, laudabantur; vacatione mune- 
rum curæ ac tutelæ, perpetuaque immunitate 
donabantur; adeò ut Olympionicen eſſe cenſe- 
retur aliquid majus quam Romæ de hoſtibus 
triumphus. Quatuor apud Græcos ejuſmodi 
celebres Ludi erant, Olympici, Pythii, Iſthmii, 
Nemeæi. Annui quidam, ut Pyhii; quin- 
quennales Olympici & Iſthmii; Nemeei tertio 
quoque anno fiebant ; ple: ique dies quinque du- 
rabant. Ab Olympicis Ludis nuncupatæ ſunt 
Olympiades, ea ſpatia ſeu intervalla duas inter 
Ludorum celebrationes comprehenſa. Inſtitutos 
fama eſt Ludos Olympicos anno 4400. ab Her- 
cule Cretenſi quidem, in honorem Pelopis, 
juxta flumen Alpheum, ad delubrum Jovis in 
Achais, juxta Piſam & Elidem, in Campo cui 
Olympia nomen. Viccoribus oleagina dabatur 
corona. Vide Virgil. Georgic, 3. v. 18. & ſeq. 
Alex. ab Alex, lib. v. cap. 8. Cel. Rhodig. 
lib, 13. cap. 17. Pythii Ludi fiebant in hono- 
rem Apollinis ob interſedum Pythonem ſer- 
pentem. Co onabantur lauro victores. Iſthmici 
i Theſeo dicati Neptuno, vel Herculi, vel Me- 
licertæ ſeu Palæmoni (nam variz ſunt opinio- 
nes) in Iſthmo ſeu in anguſtis faucibas Corin- 
thiacis, Viftorum corona è pinu erat, Denique 
Nemezi Ludi celebrabantur vel in gratiam Her- 
culis ob occiſum in Nemez ſylvã leonem pro- 
digioſe magnitudinis, apud Cleonas Achaiæ 
civit>tem in Peloponneſo ; vel, ut alii volunt, 
propter Archemorum Lycurgi puerum in Ne- 
meæã ſylv4 defunctum. Vidtoribus ex apio co- 
rona conficiebatur. In iſtis omnibus Ludis 
præter exercitationes corporis, erant & ingenii 
certamina, videlicet poetarum victores, heroas 
& athletas certatim laudantium. Vide Pinda- 
rum. Olympicis agona Muſicum addidit Nero; 
qui & in iis non bigis ſed decemjugi curru auri- 
gavit, vitoriamque tulit. Sylla Olympiade 
175. athletas & reliqua ex Olympiis certamina 
Romam traduxit, Alex, ab Alex. ante cit. 
4. Metaque.] Meta lapis eft, vel congeries 


Collegiſſe juvat : metique fervidis 


I FLACCI 


£3] 
palmaque nobilis wt 


TIONES. 


quadrigz, ſeu etiam in mari naves curſum flec+ 
tebant, Ovid Metamorph. 10. v. 106. 
Metas imitata cupreſſus, 
In Circo Romano metæ primòùm ligne; ab 
Imperatore Claudio fatz demum aurez ſunt, 
Alex, ab Alex, cir, ; 

Fervidis Evitata rotis.) Precipuus erat labor 
& ſumma cautio in curuli certamine, ne in 
flexu currus impingeret ad metam, ac diffrin- 
geretur, Apud Homer, Iliad a, Neftor Anti- 
lochum / filium erudiens monet cavendum ut 
rote mediolus ſummam quidem metam atti- 
giſſe videatur, ſed lapidis tactum vitet, ne vul- 
nerentur equi, curruſque diſrumpatur, Ergo 
non abs re in Olympicis nobiliſſima putabatur 
ea victoria curulis agonis, Patet ex Herodoto 
& Pindaro, Portd circa metam currus agitari 
debebat fepties. 
Auſon. Epitaph. 35. : 

Proſpbore clamoſ# ſpatioſa Xn æguera Cird 

Jeptenas ſolitus wittor obire vias. 

Propert, lib, 2. Eleg. 25. v. 25. 

Aut pris infecto depoſcit premia curſu, 

Septima guam metam triverit ante rota. 


Py 
„ 


Greeci duodenum flexum notant. Pindar. 
Olymp. Od. 3. dadexdyrajnleo Tia, & Pyth. 
Od. 5, wodapricy TuwTixalpipacy Tier; Non 
prætermittam hie veterem Britannorum in re- 
gendis curribus bellicis induſtriam ac folertiam, 
ad quam uſu quotidiano & exercitatione aſſuei- 
cebant, ut in declivi ac præcipiti loro incitatos 
equos ſuftinere, ac brevi moderari & fleftere, & 
per temonem currere, & in jugo infitere, & inde 


ſe in currus recipere cito poſſent. Caeſar de Bell, 


Gall. lib, 4. cap. 33- meminit & Juvenal, 
Sat. 4. v. 226. | 

5. Palmaque.] Athletis qui Olympia, Pythia, 
Nemeza, Iſthmia viciſſent, Grezci tantos hono- 

res tribuebant, ut non modo in conventu flantes 

cum palma & corona ferrent laudes, ſed & cum 

reverterentur in ſuas civitates, quadrigis trium- 

phantes inveherentur, atque vectigalibus à K e- 

publica conſtitutis totius vitæ ſpatio fruerentur. 

Hæc Vitruv. lib. 4. Palma veid ſignum victo- 

rise paſſim apud omnes ſtatuitur, ex Plutarcho, 

propterea quod ea eſt ejus natura ligni, ut urgen- 

tibus opprimentibuſque minime cedat. Unde 

eſt illud Alciati Epigramma; : 
Nititur in pondus palma, & conſurgit in al- 


tum : 


quæedam in acumen faſtigiata, ſeu è lato in acu- 
tam ereQa, circa quam currus, ſeu bige vel 


Ruogue ragis Premitur, hee mage tollit onus, 
| Terrarum 


CaRMINUM LIBER I t 


Tettarum Dominos evehit ad Deos. 


Hunc, fi mobilium turba Quiritiuni 


Certat tergeminis tollere honoribus: 
Illum, fi proprio condidit horreo 
Quidquid de Libycis vertitur areis, 


Gaudentem patrios findere ſarculo 


Agros, Attalicis conditionibus 


aquam dimoveas, ut trabe Cypria 


u 
Nom pavidus nauta ſecet mare. 


Luctantem Icariis fluctibus Africum 


Mercator metuens, otium & oppidi 
Laudat rura ſui : mox reficit rateis 
Quaſſas, indocilis pauperiem pati. 


3 
[+] lit ad Deos orbi: mederatores* 
" | Hanc, i conventus Romanorum 
i aconflaiting certatim evebit 
[ 5] maximus dignitates : illum, fi 
congeſſit in ſuam granarium 
wadgquid calligitur ex areis Li- 
IO [bye ; geftienter ſcindere ſarculo 
rura paterna, nua uam deducas 
de propoſito, etiam promifſione 
dpum Attah, ut nauta timidus 
findat navi Cyprid undas pelagi 
Myrtoi. cator timens A- 
1 5 fricum ventum pugnaniim cum 
aguis matis lcarii, commendat 
uretem, & agros ſui pagi, pans 
op tamen reſarcit nave lad. 
ceras, paupertatis Impatiens. 


b 


ANNOTATIONES, 


accipiunt de Romanis, qui fuerint victores in 
Ludis Circenſibus, ſcilicet ob illud Virgilii, 
Roma nos rerum Dominos; nonnulli referunt ad 
vitam & fortunam Olympionicarum beatiſh- 
mam, que & in proverbium abiit, Melius 
tamen alii ad ipſos Deos orbis dominatores, 

Evebit ad Deos. ] Ad Deorum felicitatem vi- 
detur evehere. ine & lib. 4. Od. 2. v. 18. 
Cæleſtes appellantur Olympionicæ. 

7. Mobilium.] Quidam Nobilum leg. At il- 
lud aptiſſimum populi epithetum. Quiritium.] 
A Romulo, qui poſt mortem & apotheoſin Qui- 
rinus vocatus, Quirites Romani ſunt dicti; 

Sive quod haſta Quiris priſcts eft dicta Sabinis, 
Ovid, Faſt. 2. v. 477. : 

3. Tergeminis hanoribus,] Ampliſſimis, Tri- 
bunars, Geber Adilitate, Præturd, Con- 
ſulatu, Cenfuri, Dictaturã. Alii intelligunt ite- 
ratos Magiſtratus; nonnulli ſublatos & conge- 
minatos plauſus in theatro, quales Mecenati 
gratulatur Horatius, Ode 20. hujus libri, 

10. Libycis.) Martial. lib. 6. Epig. 86. 

Poſſideat Libycas meſſes, &c. | 
Apud Pindarum Ai@vz mvp:$%p©0- Libya tritici 
ferax ; Claudian. de Laudib, Stilic, Spicis igſg- 
tis Africa dicitur. 

Sen.] Varro de Ling. Lat. 4. Ubi 
ſefa terantur & areſcant, Feſtus verò ait eſſe /o- 
cum vacuum, quaſs exaruerit; & , non poſſit quid- 
quam generare, Hinc & arez vocantur loca in 
urbe pura, vacua, nulliſque ædificiis occupata, 

11. Sarculo,] Ruſticum eſt inſtrumentum in 
modum falculæ incurvum, quo ſegetes noxiis 
herbis internaſeentibus leviter ſcalpendo expur- 


Raatz Gallice, Un Sarcloir. Ang. A UAeed- 


ng»hook. 


Pergami rex floruit opibus tantis quidem, ut 
earum heredem non alium quam Populum 
Romanum judicarit à ſe inſtituendum; Hine & 
ſplendida quælibet nominantur Attalica, Prov 
pert. lib. 2. E'eg, 13. v. 23. ' 

Nec fit in Attalics mors mea nixa thoro, 1 
= ons lib, 2. Od. 18. Vide Juſtin. 

. 3 . a 

13. Trabe yprid.] Navi fabricat2 ex opti- 
mis lignis, qualia zdificandis navibus aptiſſima 
reperiuntur in Cypro Mediterranei maris Inſuld, 
de qui poſteà fulius ad Od, 3. v. 1. Trabs Iſis 
doro lignum unum quod tranſverſum continet 
utrumque parietem, Navis trabica, quæ tra- 
bibus confecta eſt, Feſtus. 

14. Myrtoum.] Pars Zfgzi maris Eubœs 
proxima, ſic appellatur ex Plinio, ab inſula parva, 
que hodie Mandria, olim Myrtss, Fabula- 
tores volunt ſic appellari a Myrtoo quodam in 
mare iſtud præcipitato: vel a muliere Myrtone. 
Porrd illud præ ceteris mare hic afferri videtur; 
quia naufragiis infeſtum nautis pavorem inſiciat, 
vixque citra periculum navigari queat, ob eres * 
bras inſulas & ſcopulos. 1 

19. Tariii fnluctibus.] Hodie Mar di Maria, 
ZEgai pars ad Samum ac Deum Inſulas, nomen 
habuit ab Icaro Dædali filio in illud deiap's, 
Ovid. Faſt, g. v. 233. MER 

Tranſit & Icarium, lapſas ubi perdidit alas 

Irarus, & vaſte nomint fecit aque, © 
ricum.] Ventum ab Africa ſtante m, vernas 
culè Sont h⸗weſt, inter meridiem & occafumy - 


Virgil. En. 1. 89. 
Crebergue procellis 
Africus, {vob wi 
17. Lavdat rura.] Mercator ruſficam Tandat 
vitam, dum ingruit tempeſtas; at tranſacto pes 


12. Attalicis conditionibus.} Opulentiſſimis |riculo, negotiationem cogitat ſtatim, ut priusg 


Fiticet illis, vel toto Aſiæ regno, ubi Attalus luero inhians. 


B 2 EI 


4 
Eft alivs gui no» contemnit cy- 
athos vini Maſſici ve eris, ne- 
- que detrabere aliquot boras ex 
die integro, modd jacentes babens 
artus ſub arbuto virenti, mods 
ad originem placidam fontis ſa- 
crati, Militia piacet mallir, 
ſonuſque buceine ac litui mixtus, 
& [la matribus execranda. 
Fenator oblitus delicate nxoris 
moratur ſub are frigenti, froe 
canes fidi conſpexerunt cervam, 
ive aper _— fregit retia 
round. Hedere vero, merces 
doctorum capitum, me collocant 
inter ſummos Deos: me filva 
frigida & celeres chorem Nym- 


- @ HORATI FLACCI 


Eſt qui nec veteris pocula Maſſici, 
Nec partem ſolido demere de die 
Spernit: nunc viridi membra ſub arbuto 
Stratus, nunc ad aquz lene caput ſacræ. 
Multos caſtra-juvant, & lituo tubæ 
Permiſtus ſonitus, bellaque matribus 
Deteſtata. Manet ſub Jove frigido 
Venator, teneræ conjugis immemor: 
Seu viſa eſt catulis cerva fidelibus : 
Seu rupit teretes Marſus aper plagas. 
Me doctarum hederæ præmia frontium 
Diis miſcent ſuperis: me gelidum nemus, 


bar um cum Satyris 


N ympharumque leves cum Satyris chori 


30 


19. Maſſici.] In Maſſico, monte Campaniz, 
creſcebat optimum vinum. Nominiſque & uva- 
rum nobilitas perdurat etiamnum. Vale au- 
ſterum eſſe, & ſtomacho robur dare dicitur. 
Athen. lib. 1. cap. 21. 

20. Partem ſolido demere de die. Ad genio 
indulgendum, in:ermiſlis negotiis ac ſeriis occu- 
pationibus. 

21. 4rbuto.] Gallice, Abuiſſer. Angl, The 
Strawber: y-tree. 
' 22, Sacra. ] Singulis fontibus præeſſe Nym- 
phas, & quædam Numina, creditum pridem. 
Hine illis victimæ & libamina florum ac vini. 
Vide lib. 3. Od. 13. 

23 · Litus tibe. ] Lituus minor tubi eſt & in- 
curvus, inſigne augurum, ex Gell. lib. f. cap. 8. 
tuba directa, fic a tubo quem refert appellata, 
gra vi ſono pedites excitabat, lituus autem acuto 
clangore equites. Ovid. Metam. 1. v. 98, 

Non tuba directi, non eris cornua flexi. 

24. Bellague matribus detefiata.| Per que 
nemp2 orbantur viris ac filiis. 

25. Manet ſub Jove frigido Venater,] Cie. 
Tuſc. 2. n. 40. Conſuttudinis magna vit eff : 
Pernoctant wenatores in nive: in montibus uri ſe 
Fatluntur. | 

Sub Feve,)] Jovem pro aëre uſurpari docet 
Macrobius. Varro ex Ennio, [fic eſt is Jupiter 
guem Cræci vccant Aera, qui wentus eft & nubes, 
imber peſted, atque ex imbre frigus, ventus poſt, 
fit air denuo, Cc. 

27. Catulis fidelibus, ] Cie. de Nat. Deorum 
2. N. 158. Canum ram fida cuſtodia, lamgue 
amans d;minorum adulatio. tam incredibili 
ad invaſtigandum ſagacitas narium, tanta alacri- 
tas in wenando, quid fignificat aliud, nifi je ad 
hominum commeditatcs eſſe generates ® Vide ZElian. 
lib. 19. cap. 11. de animal. Huc ſpeQat quod 
ſunt quidem venatici canes, qui viſu melius 


ANNOTATIONES. 


quam olfactu ſeras conſectantur. Gall. Chaſſeur 
a vel, Angl. Gaze⸗heunds, that run at 
Sight. Sunt ports fideles ii, qui a recti præaã 
non aberrant in adventitim. Gal, Qui ne 
prennent point le change, ou qui gardent le 
change, Angl. Staunch-hounds, 

28. Terctes plagat.] Solent venaturi filvas 
telis ac linteis circumdare, quibus feræ conclu- 
dantur, Teretes,] Tereti fune confeQa retia. 

Marſus aper.] Apud Marſos, Italize populos, 
dabinis affines ſilvæ plurime, in quibus venatio 
frequens. 

29. Doct᷑arum bederæ præmia frontium.] He- 
dera coronabantur Poetz eximii, quique in 
certamine ingenii & induſtriæ victores fuerant : 
vel quod æternitatem & immortalitatem carmis 
nis deſignet perpetuus ille viror bederz, quem- 
admodum & lauri: five quia Poetz Baccho 
perinde ac hedera ſacri ſunt, ob enthuſiaſmum, 
quo Bacchantium more interdum corripiuntur, 
vel potius ob vini ad condenda carmina utilita- 
tem, Unde noſter poſtea aflerit non poſſe diu 
placere aut vivere carmina, . gue ſcribuntur 
aque potoribus, Virgil. Eclog. 7. v. 25. 

Paſtores bederà creſcentem ornate Poctam. 

30. Diis miſcent juperis.] Felicitate me fimi- 
lem Diis faciunt, ac perinde beatum, ut qui 
di vinos honores conſequuntur, 

Nemus.] Quippe quod meditando & conſcri- 
bendis verſibus 92 Nam, 

Carmina ſeceſſum ſcribentis, & otia uærunt. 
Hine & in 1is locis conſtituuntur Nymphæ cum 
Satyriis choros ducentes; id eſt, profundæ & 
eruditæ cogitationes doctis viris ſeſe immiſcen - 
tes & inſinuantes. 

31. Satyris.] De his poſtea lib. 2. Od. 19. 
Ruſtica Numina ſunt, quorum ſuperna pars 
corporis humanam effigiem, inferior caprinam 


| exhibebat z cætetum rerum omnium cognitio- 


Secernunt 


4 ar AX. ARES 


CARMINUM LIBER I. 1. 


gecernunt populo; ſi neque tibias 
Euterpe cohibet, nec Polyhymnia 
Leſboiim refugit tendere barbiton, 


Quod ft me Lyricis Vatibus inſeres, 


Sublimi fer iam fidera vertice. 


ſegregant d wulgo, fi neque Eu- 

[7] — eoercet, * Po- 

lybymnia dedig natur intender e 

lyram Leſbiam. Quod fi me an- 

3510 — Poctis Lyricis, cœlum 
attingam excelſo capite. | 


ANNOTATIONES, 


nem habere atque hominibus impertire Satyri, 
Fauni, Silvani exiſtimati ſunt, Patet ex Vir- 
gilii Ecloga 6, in qui Silenus de abſtruſiori re- 
rum naturi & origine ſolerter diſſerit. Vide 
Luciani Dialog. 26. cui titulus, Dionyſius. Dio- 
dor. Sicul. Plin. lib. 7. cap. 2. Satyri humano 
Capite, ſed cornuto calvoque, acutis auribus, 
gepreſſis naribus, villoſo corpore ab antiquis 
pinguntur, Plutarchus in Syllz vita refert, per 
Theflaliam & Macedoniam ad mare deſcendente 
Sylia, non long Dyrrachio vicinaque Apollonia, 
apud Nymphæum ſacrum quendam locum, col- 
le virenti ac rivulis amœno, obdormiſcentem 
Satyrum, qualem Poetz Pictoreſque effingunt, 
captum fuiſſe : qui perductus ad Syllam per va- 
rios interpretes interrogatus, quis eſſet, nihil 
quod intelligi poſſet reſpondit; tantùm vocem 


aſperam binnitu equino & hirci balatu mixtam 


edidit. Quo aſtantes ipſeque Sylla obſtupefacti 
Satyrum dimiſerunt. Sanctus autem Hierony- 
mus in vita Pauli Eremitz ſcribit, temporibus 
.Conſtantini viſum toti Alexandriz populo Sa- 
tyrum : præterea ſanto Antonio apud eremum 
occurriſſe homuncionem aduncis naribus, fronte 
cornibus aſperi, cui extrema corporis in capra- 
rum pedes deſinerent; interrogatum verò quis 
eſſet, reſpondiſſe ; Mortalis ego ſum, unus ex 
eremi incolis, quos deluſa Gentilitas Faunos, 
Satyroſque appeilat & colit, 
32+ Secernant populh.] Supra vulgi humilem 
imperitamque turbam attollunt, ac yelut ſacrum 
a profano ſegregant. lib, 3. Od, 1. 
Odi profanum wulgus & arceo. 
Si neque tibias Euter pe cobibet, Cc. ] Si modd 
mihi tuam opem non negent Muſæ. Tibiæ 


pridem confectæ ex offibus erurum, ſeu tib'a- 
rum gruis, cervi, &c, & hinc nomen. Vide 
Scaliger. poetic, lib. 1, cap. 20. Potrò Euter. 
pe, Muſarum una, tibiarum inventrix dicitur, 
nomen autem ſortita I canis ſuavitate, & I 
delectando « bene, rięnen delefare, Auſon. 
Eclog. de Muſis. 

33. Polybymnia.] Hæc inter Muſas id mune- 
ris obtinet, ut multos canat hymnos, virorum- 
que infign um laudationibus præſit. Unde no- 
men ei factum. Ita, inquam, ſeribunt Ovid. 
Faſtor. 5; Herodot. lib. 7, &c, Allis Polymneia 
à multiplici re um memoriã dicitur. | 

34+ Nec Leſbuim refugit tendere barbiton. ] 
$i mihi concedat . — optimi Carminis 
Lyrici, qualem habuerunt Alcæus & Sappho & 
Leſbo inſula oriundi, de quibus poſte hujus 
lib. 1. Od. 32. & lib. 2. Od. 13. 6 

Barbiton. | Inſtrumentum muſicum multas 
habens chordas : Anacreontis inventum facere 
videtur Horatius, Od. 32. ſeq, 

35. Quod fi me, Se.] Si tuum, 8 Macenax, 
accedat mihi judicium, ſique me pronunties in- 
ter Poetas Lyrices diggum recenſeri, tum me 
Diis parem exiſtimabo, , | 

Lyricis.] Apud Græcos novem pottz Lyrici 
celebrantur, Pindarus, Alcæus, Sappho, Stefi- 
chorus, Ibycus, Bacchylides, Simonides, Alc- 
man, Anacieon. Apud Latinos Horativs prin. 
ceps ac prope unicus, Huic addit Cebum 
Baſſum 2 lib. 10. cap. 2 

36, Sublimi feriam fidera vertice.] Platoni- 


corum erat ſententia; Poetam infra Deum, & 
row hominem elle, 


B 3 ODE 


= . HORATI 


ODE II. Ad AUGU 


Jupiter jam in terras im- 
miſit ſat nivis & borrendæ 
grandi nis: vibranſane fnimi- 

na in ſacras arces manu flam- 
mats Romer terrorem incuſſit. 
Alias etiam nationes fecit ti- 


A M ſatis 


gia inaudita : 
: * 1 

;  ANNOTA 

Ode eſt dicolos tetraſtrophor. Tres quique 

pt iores verſus ſunt Sapphici. Conflant è tro- 

ech#o, ſpondæo, dactylo, & dvobus trocheis, 

Er fie feanduntur : 

Jim A üs ter | 175 es Jtque erte. 

Quartus eſt Adonicut, è d:Qy o & ſpondæo. 

; TE di firbem. 
t. Jam ſatis, Cc.] Optimè Turnebus lib. 6. 
p. 8. Prodigia Cæſaris mortem ſecuta offenſio- 
em Deorum & iram oſtendentia atque avguri- 
um civilivm deinceps beilorum, eventumque 

Pportendentia Horatius commemorat : cum au- 
» tem ſolerent prodigia & portenta procurari & 

expiari, iraque Deorum obſecrationibus placari, 

-vtrumque in e Ode reperies, Porrd funeſtum 
ac dirum oftentum erat, cum gdes ſacræ de 
elo tangebantur. Cic. de Div. 2. n. 19. 

Nam pater altitonans flellanti nixus Olympo 

Ipſe juos quondam tumulos ac templa petivit, 

Et Copitolinis injecit ſedibus ignes, 

Nivis argue diræ grandinis.] Poſtquam a 
Caffio & Bryto Julius Cæſar in Senatu inter- 
fetus eft, nivis & grandinis tempeſtates pro- 
digioſæ aliaque portenta acciderunt. Tiberis 
gvoque exundans urbem agroſque fœdavit. De 
quibus fusè Appianus lib. 4. Diod. lib, 4y. alli- 
que, IIla verd prodigia a Diis velut immiſſa in 
vitionem occifi Principis adulatorie noſter alii- 
que ejus ſæculi Poetæ ſcripſerunt, Auguſti gra- 
tiam captantes, qui cmnium bellorum initium & 
eavſam hire ſumpſit, nibil convenientius ducens, 

vam necem awvuncui windicare, tuerigue acta. 
. Octav. cap. 10. Idque pro concione vo- 
verat, teſte Dione lib. 45. Idem Sueton, cap. 
29. Extruxit edem Martis ultor ii 
quam bello Philippenſi pro ultione paterng ſuſcepts 
woverat, EN 
' Nivis.] Ingens nivium copia fecit eluvionem 
Tiberis, adenque portenti loco habita eſt, Fru- 
ſtra ergo Scaliger Hypercrit. locum hunc Ho- 
patii redarguit, ; 

Dire Grandinis.] Quoties erat grando folito 
$Þ3Jop, la, idibus plule aicetant veteres, & pro- 


Deos omnes Romani iratos efſe, ob cædem Fulii Caſaris: totamque Imperii 
| Jpem in Auguſto ofſe. b 


Grandinis miſit Pater: 
'Dextera ſacras jaculatus arces, 
| Terruit urbem : 
mere, ne ridiiret wiſle rempus) Terruit gentes, grave ne rediret 
Pyrrbie conguerentis ob prei-|Szeculum Pyrrh@ nova monſtra queſtz ; 


I FL ACETI 
STUM CASAREM. 


terris nivis, * dire [3] 
rubente 


[9] 


TIONES. 


digium cenſebant, procurabantque, Tit, Liv, 
pluribus locis. 

3. Sacras jaculatus arces,] Magna tunc Jovis 
ira, cùm nee fibi ſacratis parcit ædibus. Hine 
verò portendi rerum mutationem credebant ol.m, 
teſte Dione & aliis, Seneca Queſt, natural, I. 2, 
cap. 41. Prima, inquit, wanubia (Tuſcum eft 
vocabulum, & fignificat fulmen; ne quid te re- 
mdretur, LeQor) monet & placata eft, ſoliuſgue 
Jovis arbitrio mittitur, Secundam mittit Jupiter 


quidem, ſed ex concilii ſententia: nam duodecim . 


adwreat Deos : qua manubia prodeſt, at non im- 
pure, Tertiam idem mittit, ſed adbibitis in con- 
filium Diis quos Superiores vocant: & manubig 
hac tertia incendit & waſtat, mutatgue flatum 
privatum & publicum quem invenit, Oc, 
Urbem. ] Romam, Antonomaſticè : urbium 
ſcilicet principem. : 
6. Seculum Pyrrbe,)] Diluvium fimile Deu- 
calionæo. Eluviones fuere plures, teſtibus Eu- 
ſeb. Hieron. Iſidoro, & aliis. Una menſium no- 
vem ſub Ogyee priſco; altera Niliaca unius 
menſis ſub Hercule & Prometheo /Egyptiis ; 
tertia duotum menſium ſub Ogyge Attico: 
quarta menſium trium in Theflalia tempote 
Deucalionis & Pyrrhæ: quinta ſub Proteo 
Egyptio. Has Poetz nonnunquam jungunt 
confunduntque, im ò his tribuunt ea quæ ex ſa- 
cris codicibus acceperant de univerſali diluviq, 
quod deſctibit Moſes Geneſ. cap. 6. & ſeq. Sic 
& alii pariter Ethnici. Apollodor, lib. 1. Ubi 
Jupiter, inquit, @rcam prolem tollendam cenſuit, 
Deucalion Prometbei conſilio fabrefaBta è lignis ar- 
cd, repoſitiſque in ed rebus ad vitam necęſſariis, 


. |ingre(ſus in cam eſt cum uxore : tum Jupi- 


ter, effuſis large imbribus, maximam Grecia 
partem cooperntt 3 ut quicquid mortalium illic 
foret, interierit, præter admodum paucos, Plu- 
tarchus de animant. comparat, refert colum- 
bam, arca emiſſam, Deucaligni nunciam tempe- 


ſtatis fuiſſe cùm temearet; ſerenitatis, cam 
eyclaret. 


Pyrrh@,] Pyrrha uxor Deucalionis Theſſaliq 
Omne 


CARMINUM LIBER I. 2. 


Omne cum Proteus pecus egit altos 
N Viſere montes: 
Piſcium & ſu 


Nota quæ ſedes fuerat columbis, 
Et ſuperjeCto pavidz natarunt 
quore dame. 
Vidimus flavum Tiberim, retortis 
Littore Etruſco violenter undis, 
Ire dejectum monumenta Regis, 
3 Templaque Veſtæ: 
Viz dum ſe nĩmiùm querenti 
Jactat ultorem ; vagus & ſiniſtrà 
Labitur ripa, Jove non probante, 


- 


ANNOTATIONES. 


Regis: qui duo tantùm fuere ſuperſtites ex elu- - 
vione; navicu}a emergente$ in Parnaſſum, c 
teris montibus aqua ſubmerſis, Subinde verd 
conſuluerunt Oraculum, quo pacto genus hu- 
manum poſſet reparart; - ac:eptuque reſponſo 
jaQis poſt tergum . lapidibus d preftiterunt, 
Vide Ovid. Metamorph. 1. Virgil. Eclog. 6. 
Juvenal. Satyr. 1. v. 81. & ſeq, &c. Theſſaliea 
illa cont'git eluvio annis ſerè quindecim ante 
Hebræotrum e , /Egypto egreſſum; ut volunt 
quidam non abſur'e, 

7. Onine cum Proteus, c. ] Proteus cuſtos Pho- 
cuum Ne un, in eo diluvio, inquit Posta, gre- 
gem ſum, ſeu vituls marinos deduxit in altos 
montes, qui prids vel in aquis, ve! in ripa dun- 
taxa! degebant. Sunt enim «paqitio Ph cæ. 

4. Piſcium & ſunmd genus bæſit ulmo, &c.) 
FluQibus tent ſuper: vſiz, piſces as bv ſummo 
cacumini, ſupremiſque fruticibus a hærebant. 

10. Nota gue jedes furrat columbis.] At vi 
hoc per ſu adeai rerum nature cunſultis, inquit Sea- 


liger. Quaſi vero benè galumbes non hie intellg 


qucant, quas in arboribus conſtat nid: ficare 
Quid porre quod ſcribit Suetonius, Octav. cap 
04. Cælare ſylvam cædente, arborem palmæ in 
omen victoriæ ſervari juſſam, & qui ſoboles ena- 
ta paucis diebus fic adole vit, ut non modo æqui- 
pararet matricem, ſed & obtegeret, frequenta-| 
returgue columbarum nidis 

12. Flawum 7 young Sen ex eluvione turbi- 
dum, ui fit; ſeu quod, ut ſcribit Virgil. E 9.41, 

Porticibus rapidis, & multd flavus arend. © 

Retertis Littore Etruſco violenter undis.] Re- 
troactis Romam verius aquis, repulfſque ab 
oſtio maris Tyr: heni tive Etruſci, in quod in- 
fluit; qua exvndartione vaſtitatem urbi viſus 
minari Tiberis. Hue pertin«t quod refert Dio. 
lib. 45. flumina quædam in Italia contrarias in 


partes fluxiſſe, Auguſti temporibus : piſceſque 
E mari in continentem * 


1nnumerabiles 


per oſtia Tiberis, 


| 


nimi genus bhæſit ulmo, 


| 


a 


7 


quando Proteus totum armens _ 

tum duxit in exceiſos montes ; 

atque piſcium genus adbe fit 

ulmi faſligio; qui locus fuer at 

1 | columbis cognious 3 necnon dame 

10] | fimidi nataverunt in mort Jfu- 

| [ J perfuſo, Aſpeximus flavum 
Tiberim ire proftratum montt- 
menta Regis Numa & dem 
Nie, aui: magno inf eta 
reflexis & viii Tuſciam ſgect 
tante? dum hie fluvius, 
Jeve indignante, rimium 
indulgens uxori Iliæ dolenii 
præter medum, ſe vindicem 
oftentat atque in læ vum littus 


15 


1s, Monumenta Nie! Nume Pompilii, ſe- 
cundi Romanorum Regis, Palatium, quod & Curia 
Pompiliana & Regis vocabatur. Intelligunt ali 
ctetera Nun æ opera ſeu monume nta publica. 
16. Templague Veſlæ.] Ex Dionyf. Halic. Nb. 
2. Templa duo Rom habebat Veſta, alterum 
i Romoulo, alterum à Numa Pompilio condi- 
tum, medio ſpatio Capitolium inter & Pala- 
tium, unis mæœnibus utroque cole inclufo, 
Templa.] Abuſive pro æde quæ non erat au- 
guſta, five augurio conſecrata, at auguſtum erat 
illius atrium. 8 
Veftz.) Ejus ædes erat rotunda, quod terrs, 
quz rotunda eft, Veſta dita fuit, quippe que 
rebus omnibus veſtitur vel quia vi ſua frat, 
Ali aliter, Vide Cie, de Nat. Deor. 1, n. 67. 
17. Liæ. ] Matri Romuli, ſuæ uxori, con- 
que-enti de nece Julii Cæſaris ſibi conſanguinei. 
[lia juſſu Amulii in Tibcrim, ut volunt quidam, 
precipitata, huic proinde fluvio nupta fertur: 
ab eoque indulgentius æquo vindicatur, | 
18. Siniflrs Labitur rigs] Majorem ergo 
urbis partem, quæ ad finiſtram eſt, forum ſcilicet 
Romanum, atque Aventini Palatinique collium + - 
imam regionem exundans vaſtat Tiberis. | 
19. Fove non probante.] Si omnia fate flant, cur 
non probat Fupiter? aut fi Fupiter non probat, cur 
adverſus fatum Tiberis rutt ? five wult Cæſaris 
ultor efſe, quid igitur Rome pulcherrima & reli-- 
$4.5 guægue demelitur, cum Romam ipſam 
Czſaris nepotibus promiſerint fata ? ſic magna lis 
Horatio mota à Jul. Scaligero. Nunquid ve. & 
noſtrum exit viros inter tantos tantas compo- 
nere rixas ? At cavillationem agnoſce, lector, 
ne dicam ſycophantiam vitiligatoris. Probat ſu- 
piter ſanè vindicari nefariam cædem Principis 
& Pontificis. Ov. Faſt. 3. 70g. | | 
At quicungue nefas wy probibente Deorum 
Numine, polluerant pontificale caput, . 


At non probat quod uxori Ill obſequentior 
fluvius ultra modum evagetur, eatque dejectum 


B 4 xorius 


errat exundans. Juvenes Jour? 
culph parentum audient ali- 
quando Romanos firinxiſſe gla 

dios, quibus juf.e magis 2 — 
derentur Perſæ graves ; diſ- 
centgue bela civilia. ien 
Deorum populus invocet labenti 
Reſpublica? Quibus votis in- 
Pabunt Virgines ſacratæ apud 
Veſtam obſecrationes mi — 
cipientem Cui Jupiter dabit 
gnunus eluendi © crimenP 6 
Pheebe fatidice obſecramus ut 
ſuccurras, albes humeros nube 
velatos habens: ſeu vis potius 


y G HORATI], FLACCT 


Uxorius amnis. 
Audiet cives acuiſſe ferrum, 
Quo graves Perfize melius perirent ; 
Audiet pugnas, vitio parentum 

| Rara juventus, 

Quem vocet Diviim populus ruentis 
[mperi rebus? prece qua fatigent 
Virgines ſanctæ minus audientem 

Carmina Veſtam ? 
Cui dabit partes ſcęlus expiandi 
Jupiter? tandem venias, precamut, 


adeſſe, 5 blanda Venus, circa Nube candentes humeros amictus 31 
am joci & amores volilant: Augur Apollo, | 

| Sive tu mavis, Erycina ridens, 

Quam jocus circumvolat, & Cupido: 


ANNOTATIONES. 


ſacra profanaque fine ullo diſcrimine. Nec ab- 
urde alii ſcribunt, Jovi Diiſque non placere 
quod Tiberis moliatur Cæſaris ultionem, quam 
Auguſto fata reſetvabant. 
20 Unorius.] Uxori plus æquo deditus & 
indulgens. Virgil, ZEneid, 4. v. 266. 
=P ulchramgae uxorius urbem 
Extruis 
21, Audiet cives, &c,] Quaſi vat cinatur Ho- 
ratius peracta jam bella civilia, quibus Italia fa - 
data, & mutuis vulneribus cives abſumpti, ju- 
ventuſque imminuta ac prope exhauſta fyerat, |aliorum inte / pretationibus, bunc locum optime 
22, Graves Perſe ] Parthi, ut ad calcem|intelligas cum iis qui putant alluſiſſe Horatium 
Hnjus Odes annotabo, intelligendi; Graves, ſevſad id quod commemorant anno cædem Julii 
ob armorum pondus, ſeu quod Romanis diu Cæſaris conſecuto ; Solem caligine obvelatum 
graves incubuere, vel propter unam cladem|ſemper fuiſſe, quaſi in ſceleris admith execrati- 
Craſſianam, de qui poſtea dicam amplius, tum|onem. Plutarch. in Cæſare, Dio, lib, 45. Plin, 
alibi, tum præcipue lib. 4. Od. 15. lib. 2. cap. 30. Prodigieſus, inquit, Solis defectus, 
23. Vitio parentum.] Fer ambitionem, cupi-| ceciſo Dictatore Ceſare, totius pene anni pallore 
ditatem, iram, in ſemet gladios ſtringentium, continuo. Virg, Georę. 1. v. 466, 
quibus hoſtes erant petendi. Sel etiam cxtinfo miſeratus Ceſare Remam, 
27. Virgines ſarciæ.] Veſtales ignis eterni] Cum caput obſcurd mtidum ferrugine texit, 
cuſtodes, Veſtæ perpetus virginitate & ſummo| Im iaguc æternam timucrunt ſæcula noftem. 
cultu addiQz, hincque ad placandum ejus numen] 232. Augur Apollo,] Quippe qui divinationi- 
potentiores, Cic, de Legge. a. n. 29. Virgines Fe- bus præeſſe credebatur. *. 
falls in urbe cafiodiunio ig nem foci publici ſempiter- 33. Erycina,] Poſt Apollinem, Veneris opem 
num. Et n. 29. Viſta, gu focus ur bi: . ... eiſ implorat : quæ mater Ener, a cujus filio Iulo 
colende Pirgines preſunt, &c, Vide A, Qellium Cæſar Juligs, Venus porrò in Eryce Sicilia 
lib. 1. cap, 12. ubi inter alia bere multa, hzc| monte tanum habebat, unde Erycina difta, Ro- 
ft ſcribit: I Halem Pirginem mirorem annis ſex, ma- mam poſtea tranſlata in ædem ipfi ſub hac ap- 
| Jerem gugm arnos cecem 1.4:am capi fas non effe ;|pellatione conſecratam extra portam Collinam. 
| patrimam & matrimam e//e oportere ; neque !ingug| Nec omittendum quod Venus Cæſaris dicta fir 
debili, ſenfure curium d mitutam, aliave guaois)genetrix; & ab eo dicata etiam ZEde ſingulati 
1 corporis labe inſignitam, nec que ipſa, aut cus pa- cultu honorata z in caſtris denique ejus teſſera 
= ter emancipatus fit aut eujus parentes ſervieutem| fuit Genetrix Venus; ſicut in Sylle Apollo, ig 
Jernierint, vel in jordidis negotiis der ſentur, Sc. Antonii Lar Deus, in Pompeii Junioris Pietas, 
f Alnus duciehtem.] Pre ird gravioti & ferelin Majotis Hercules invicus | 


|implacabili, tum ob effuſum impie ſanguinem 

ſibi cognatum, ut jam antꝭ dixi, tum ob ſacrile- 

gam percuſſorum audaciam, que ſummum Sa- 

cerdotem violarant, abſque ulla numinum reve- 

rentia, Ovid. Faſt, 3. ita, v. oo. Veſta loquitur z 
Meus fuit ille ſacerdos, 
Sacrilgæ telis me petiere manus. 

30. Venia, precamur.] Invocat præcipue 

A pollinem, qui & Trojanis pridem, & poſt Ro- 

manis ſemper impense favit. 
31. Nube candentes humeros amictus.] Miſſis 


Sire 


>. AY. AAR ob 4. ies * 


c ARMIN UM 


Sive neglectum genus, & nepotes 


eſpicis, Auctor, 
Heu nimis longo ſatiate ludo ; 


Quem juvat clamor, galeæque læves, 


Acer & Mauri peditis cruentum 
| Vultus in hoſtem; 

Sive mutata juvenem ſigurà 

Ales in terris imitaris, almæ 

Filius Maiz, patiens vocari 
Cæſaris ultor : 

Serus in cœlum redeas; diuque 

Lztus interſis Populo Quirini ; 

Neve te noſtris vitiis iniquum 
Ocyor aura 


Tollat : hic magnos potiùs triumphos, 
Hic ames dici pater, atque princeps ; 


Neu ſinas Medos equitate inultos, 
Te duce, Cæſar. 


' 


LIBER. I. 4 9 

"> oy 35 2 O Mars x 
nz gentis parens, eben bello 
| {nimis , diuturno ſatiave q * 


audes vociferationibus, 
145 politis, atque aſpecta 4117 
peditis er ga ſæuum a ium 


40 feroci : Sive immutats 

U 3] adoleſcentem exhibez in terrd, tu 
alatus filius benigna Maie, 

Dent te dici vindicem Juli 
[Cæſaris: tardè remigres in 
Cælum; diugue maneas cum 
populo Romano, neque celerior 
45|wventur rapiat te is cri- 
minibus jnſenſum : x potins 
Lie ingentes triumphos, & 
| appellationem parentis auct᷑oriſ- 
 {que; negue patiaris, O Ceſar, 

{te imperante, Medos impuns 
% 


þ 


| 


ANNOTATIONES. 


35. Sive negkefum.)] Ad Martem denique 
fonvertitur, patrem ſeilicet Romuli Romanz- 
que adeo gentis auctorem. 11 

37. Longo ſatiate ludo.] Tot bellis civilibus, 
quæ ſunt Judus Martis. Clamor bellicus in pug- 

næ conflictu. Galeæ leues.] Ardentes ſecilicet 


bello ſæpius contractantur & poliuntur. 


39. Acer & Mauri peditis cruentum Vultas 
in boflem. ] Truculentus erat Maurorum vultus. 
Reſpiciunt hie aliqui ad hiſtoriam : grave nem- 
pe bellum Jubez Mauritaniæ regis adverſus Jul, 
Cæſarem: De quo Sueton, cap. 66. Fama boſti- 
lium copiarum ſuos perterrit ss. 
3 ere * +» +» cum expefiatis 

dventus Fube terribilis get, &c.] Non male 
quidam cenſent reponendum bie, Marſi peditis, 
Iſti enim optimi Italiæ & Romani exetcitus 
milites potiùs videntur fuiſſe commendandi, 
quam hoſtes & alieni. 

41. Sive mutaid, Cc.] Auguſtus, quod 
valdè ingenioſus Mercurius audiebat. 

Fuvenem i mitaris.] Vulgaris trat opinio & 
fama, Mercurium Julii Cæſaris vindicem eſſe 
aſTumpt2 juvenili figura Avguſt3, qui natus erat 
annos tantùm novemdecim quando Cæſar inter- 

ſectus eſt. ] 8 

43. Maiæ.] Mater hæc Mercurii erat. 

44. Cæſaris uller.] Sueton. Octav. cap. 10. 
& 29. anteà cit. Ovid, Faſt. 3. 707. Cæſaris in- 
ter fectores tale nefas auſi, inquit, 1 
Norte jacent meritd. Teſtes eftote Pbilippi: 

Et quorum ſparſis offibus allet Bumui. 

Hor opus, bec pictas, bac prima elementa fucrunt 
. Capfarir, ulciſci juſta per arma pairem, 


45. Serus in cœlum redeas.] Sic multos annov - 
Auguſto exoptat, ejuſque præſentiam opemque 
Populo Romano neceſſariam atque amabilem 
aſſerit Posta. Vide Sueton, Octav. cap, 36. 

49. Magnos triump bot.] Sueton Oftav. cap. 
22. Cur triumpbos tres egit, Dalmaticum, 
Actiacam, e continuo tridus omnes. 
Bis ovans ingreſſus urbem eft, paſt Philippenſe, & 
rurids poſt Seals 1 pf 3 15 

50. Hic ames dici pater.] Ex Sueton. Octav. 
cap. 58. nullo magis honore lætatus eſt Auguſ- 
tus, quam cum ab univerſis maximoque conſenſu 
Pater patrig conſalutatus eft, Id enim cogno- 
men afferenti, mandantibus cunctis, Valerio 
Meſſalæ lachrymans ita reſpondit: Compos fafus 
wotorum meorum, P. C. quid aliud babes Decs 
immortales precari, quam ut bunc conſenſum we- 
rum ad ultimum vitæ finem mibi perferre liceat? 

Atque princept.] Corn. Tacit, Ann, lib, x, 
cap. 1. Lepidi atque Antonii arma in Auguflum 
cefſere : qui cuntta diſcordiis civilibus 505 nomine 
Principis ſub Imperium accepit. Et Dio lib, 33. 
ita ſcribit ; Princeps Senatus dictus eff laue C2. 
ſulatu; eo more, qui, integro etiamnum Populi in 
Rep, fla!u, receptus erat, Nes 

51. Medes. ] A Medis ad Perſas, & ab his ad 
Parthos tandem orientis imperium tranſiit. 
Hine prom iſevè tria vocabula iſta uſurpantur 
ſzpius ab Horatio. 

Inultos.) Tunc populis iſtis inferre bellum me« 
ditabatur Auguſtus, Vide Od. 19. hujus libri. 

Eęuita re.] Equitatu ſuo Romanis inſultare. 


Vel quod urbana etiam negotia equitando Parthi 
obirent, Strabone teſtes, ann 
3 ODE 


—ͤä—— — 


— . b 
2 cro ut eum {oſpitem ap 


10 


C. HORATIIFLAe ci £ 


ODT 


«4 | 8 4 | . j 
Kavi, qua Virgilius Athenas vehebatur, precatur incolumitatem : deinde in 
bominum teme itatem invehiiur. 


Tra te ſalvam ducant Cypri 
Domina & 2 frarres 
afira fulgentia, & parens ven- 
terum, concluſſi religuii, ex- 
eepto Japyge; O nawvis, g 
dcbes Pirgilium tibi commiſ- 


ces ad. littus Albenien e 


ANNOTA 


Oe eſt dicolos diarophos. Primus quiſque 
verius Choriambicut trimeter, conu an è ſpon- 


dæo, choriambo & pyrihichio. Ita ſcanditur ; 
SI t& | DIva ö Ens | Cypri 


Alter qui{que verius eſt Choriambicus Aſcle- 


piadeus tetrameter, conſtans è ſpondæo, duobus 
choriambis & pyirbichio: 

Sic fd } ires Helsnæ f lũcldà sT | der 

1. Sic te Diva, Sc.] Venuſtatis & elegantia- 
rum plena eſt bc Ode: voces habet & ſenten- 


tias multas & perinde graves, exempla inignia, 


GIC ce Diva potens Cypri, 
Sic fratres Helene, lucida 7 
Ventorumque regat pater, 
Obſtrictis aliis, præter lapygal 
Navis, quæ tibi creditum 
Debes Virgilium, finibus Atticis 


1 


* 51 
16) 


TIONES. 


& Clytzmneſtra mortales & Tyndaro, Hinc illi 
Tyndaridz vocantur a Latinis quidem, 3 Gre. 
cis vero Jovis fili, Augxeupr, Porro qudd A 
piratis ac bra donibus mare, dun viverent, li- 
be: aſſent, a Neotuno 4icvntur 2depti eſſe pote - 
ſtatern naufragis opitulandi, Hinc gwTrpig di- 
ti; & hinc lucida ders: in aſtris nim rum 
recenſentur Caſtor & Pollux: eorumque ſtellæ 
cum ſimul apparent, ſalutares; cum ſolitariz, 
gra ves & noxiæ creduntur, Arnobius ig nes ſeu 
fulgores marinos vocat. Vide Plin. lib. 2. cap. 


oratoriam tractationem egregiam. Denique hic 37. Hygin. lib. 2. &c, & infra Od, 12, hujus 


triumphat Heroſcus ille ſpiritus, quem in Poets. 


noſtro laudat Quintilianus, ut Lyricorum ſerè 
unum legi dignum exiſtimet. 

Sie.] Particula eſt adjurantis & voventis, S'c 
te Dit ventique integram ſervent precor, inquit, 
ut tu ſoſpitem deferas Virgilium, 8 navis, Ille 
navigationem inſtituebat Athenas jam quinqua- 
genario major, ut divino /Eneidos operi coro- 
nidem imponeret. 

Dive pitens Cypri.] Venus, quæ præcipuos 
habebat honores apud Cyprum Inſulam maris 
Mediterranei, Ciliciam inter & Syriam. Variis 
;tla dominis ſubinde paruit: a Turcis denique 
eft occupata, & erepta Venetis anno 1570, Cur 
autem invocatiur Venus, vt faveat naviganti ? 
An quod, vt opinatur Marcilivs, ejus numen in 
puppi appictum, & navis inſigne erat & tutela ? 
An quod Vener's ſtella navizantibus utilis? An 
quod fabulantur & maris ſpuma procreatam in 
mare jus & imperium obtinete. Virgil, ZEneid, 
5. v. 800, Neptunus ita Venerem alloquitur, 

Fas em ne e, Cytberea, meis te fidere regnis, 

Ur de genus ducis. 

Ovid Epiſt. 16. v. 23. 
Ila (Venus) ded.t faciles auras, wentoſque 
ſecundos. 
In mare nec mirum, jus babet orta mari. 

2. Fratres Helenæ.] Caſtor & Po lux. Leda 
Tyndari Laconiz regis uxor, ut ajunt, ova duo 
peperit, © quorum altero prodierunt Pollux & 
Helena immortales & Jove nati, ex altero Caſtor 


libri Annotat. 

3. Ventorum pater. ] Jovem intelligit Marci- 
ſius, quia veteribus Phyficis Jupiter eſt ger agi- 
tatus & fluens, 2deoque id quod ventum appel- 
lamus. Alli melius cxponunt de Holo, qui 
ventorum rex & pater dictue, quod ventorum 
aſtrorumque rationem apprimè calluerit. Is 
regnavit Iliacis tempo ibus apud inſulas olias, 
quæ & Vulcanie, Italiam inter & Siciliam po- 
ſite, Plin. lib, 3. cap. 8. & 9, f 

4. Orflriftis alis,] Cæteri venti minim 
propitii retineantur, unus omittatur Iapyx Vir- 
gilio commodus in fines Atticos properanti, Al- 
ludit Horatius ad vutrem Ulyſ ab Holo dona- 
tum, ia quo venti erant inclufi, preter Zephy- 
rum navigationt ejus utilem. Quidam, legunt 
obflruftis, ſed male, Homer. modo cit, Odyſſ. 
10. xaTiinos ligavit. Virgil. En. 1. incluſos 
carcere ventos pariter canit. 

Tapyga.] Ventus ille ex Apuliæ finibus pro- 
fciſcitur, adverſus Eurum flat, idem propemo- 
dum atque Caurvs, in Greciam proinde ex Ita- 
lia ſolventibus plane utilis. Vide Gell. lid. a. 
cap. 22 

6. Virgilium,] Huic cum Potta noſtro fami- 
liaritas maxima, ut mirum non abs re videa- 
tur, quod nullam fecerit uſquam mentionem 
Lyricorum Principis Heroicorum ille Pria- 
ce ps. 


Finibus Atticis.] Attica regio Helladis in 


angulo Orientali & Auſtrali; ubi longe præ- 
Reddas 


CARMINUM EIBER' I . #1 


| 3 oils 2 . | at twarls part em "did 
nm ee 
Et ſerves animæ dimidium meæ. ia cor babebat Age d 
Ini robur & #s triplex | | | ris laminas, qui primiy mari 
Ciica pectus erat, qui fragilem truci © | to|/#v», cet navem foe 

, | facilem, neque metuit Afric 
Commiſit pelago ratem 1 8 1 [17] vioſentum 4 Bored pugnans 
Primus, nectimuit præcipitem Africum | rem, negue Hyadas, noxiat, 
Decertantem Aquilonibus, neque furorem Auftri ; quo 
. | _ nullus eſt dominator in Adria- 
Nec triſtes Hyadas, nec rabiem Noti ; e Wat Fee Bos 3th 
Quo non arbiter Adriz , I 5 fare froe (acare Aut I 
Major, tollere ſeu ponere vult freta. Vd mortis genus formidavits 
Quem mortis timuit gradum, | 


ANNOTATIONES. 


elariſſima & nominatiſſimacivitas eaput extollit,] Rabiem Neti.] A meridie flat Notus, nebulo- 
Aibenæ omnium doctrinarum inventrices, Cie. 1, [ſus & humidus, & hinc nomen: nam Grece wr}; 
de Orat. n. 13. humor dicitur, Vide Gell. jam cit, lib, a. cap. 22. 4 
8. Anime dimidium meæ.] S. Aug, Confeſſ. | 15. Quo non arbiter Adria Major.] Ratio pa- 
lib, 4. cap. 6. Bene, inquit, de amico ſuo dixit tet ex rerum ſitu & natura, lib. 3. Od. 3. Dux 
guidam, dimidium anime mee; Nam ego ſenſi ſinguieti turbidus Adria. Atque hypercritice Jul, 
gnimam meam & animam illiut unam fuifſe animam Scaliger, Auſlram, inquit, reter cæteret wentos 
in duobus corporibus : & ided mibi borrori erat ſummum habere imperium in mare Adriaticumi [of- 
vita, quia nolebam dimidius wivere, &. altero|bit Horatius: quod «fe falſum intelliget quifquts __ 
ſcilicet mortuo. Vide Perf, Sat, 8. v. 28. &|ſciet Adriaticum retid excurrere in Vulturnunt, 
infra lib. 2. Od. 17. cujus impetu et iam creſcit Tonio ſubinvecto Auriati- 
9. li robur & &t triplex, Cc. ] Is habebat|cum. Bore guoque ſubjectum e qui ex alto ſpi- 
cor ligno quovis & re durivs, gakxgoxaphiog|rat .. ... Aufter autem ex devexiore arte lan: 
Theocrit. Idyll. 13. huic ferreum pectus erat, | Apennino frangitur + quamebrem non ſubrutr, 1 
n 


+ % 


qui primus auſus eſt mari ſe eredere, atque ut radit, Sc. At Parthenius ex Petro Med 


canit Juvenalis Sat. 12. v. 57. Hiſpano, qui rei nautice & ventorum rationem 
Ventis animam committe, dolato luculenter inveſtigavit, egregis Postam g- 

Confiſus ligno, digitis à morte remotus trum tustur & vindicat : Auſtrum, inquit, . 
Quatuor aut feptem, ff fit latiſſima taeda. \ |bitrum Adriæ ref ait Horatius. Nam etfi noh 


Sophocles in Antigone ait multa quidem cerni{omnind in Notum excurrat Adriaticum mate, 
ſtupenda, at nThil magis quam quod homo fluc-|ut ſcribit Scaliger, nihilominus ita ſe Haber, 
tus tumidos navicula tamen ſubire non ſorthidet, |ut non minus ab Auſtro quim à Vulturno 
Vide Plin, Prom. lib, 19. | concitari, Enimverd principales quinque venti 
Robur.] Pro qualibet re duriori uſurpatur, duas quartas habent (ita loquuntur Maut & 
Virgil, Æneid. 7. | | ventorum periti) ergo Vulturni quartz dit | 
Aterrague ferri ſunt, una ad Subſolanum, altera ad Auſtrum 
Robora. reſpicit, Portò hujuſmodi venti principales & 
12. Primus.] Tiphys Bœotius, inquiunt, àſ integri octo referuntur; intra quos alfi ſunt ; 
Pallade edoctus navem primus fabricavit, quze|quos medios vocant, Non profet?d qu minori 
Aręo dict. eſt ; eique Colchicam expeditionem | ſpiritu ac vebementiã ferantur quam ifs, ſel qual 
eſt aggreſſus Jaſon, Vide Plin. lib, 9, cap. 56. in eorum medio deſcribantur. Itaque tam vehe- 
Conſtat tamen ante illud tempus fuiſſe naviga- | mentes eſſe quartas quam principales, perſpicu- 
tum. Teſtis Herodotus de Phenicibus & Oræcis. [um fit, He ille. 5 
Ex Athen. lib, 15. cap. 13. Janus navigia pri-| Adrie,] Adria ſeu Adriaticum mare, 'Hodie 
mus reperit, Ex Thucyd. & Libanio primi Co-|ſinus Venetus inter Italiam, Greciam, ir- 
rinthii naves concinngrunt, cumque, longè porrigitur ad Septentrionem. 
Africum.] Meridionalem ventum, Aquiloni-| 16. Quem mortis timuit gradum.] Quidam 
bus proinde colluctantem. De eo jam od. 1. [tres gradus mortis efferunt, 1 — genituram, 
14. Triftes Hyadas.) Ab Juv plaere dictæ funt|caſum 2 alii mortis acceſſus intelligunt ; cert 
quod pluvias ferrent ex ſtellæ ſeptem in fronteſparum ad rem. Noſtra videatur ifnterþretatio 
Tauri collocatæ: Latinis Suculæ vocantur, | verior quo fimplicior. Varia Nr. mor- 


Cic, 2. de Nat. Deor, n. 111, tis genera, fi lubet acgipe, flocti 69 u 
a ul 


_ Ciſpelli ad barbaras oras, ubi vel ab Anthropo- 


mortuis accenſexi navigntes debere. 0 


12 Q HORATI 


E FLACCI 


2 455 ops 2 pay Qui ficcis oculis monſtra natantia, (*] 
bs nantes, ac mare in- 1 : 

#umeſcens, & Acroceraunias ru- Qui vidit mare turgidum, & 

Pes naufragiis famoſas ? fru- Infames ſcopulos Acr @ceraunia ? 20 


Ad Deus providus terram ſe- Nequicquam Deus abſcidit 


gregavit a mari digungends : 
# naves ſcelerate tranſeunt 


Prudens Oceano diffociabili 


gibilominus vada minime ten- Terras: ſi tamen impiæ 


1 
' 


tanda. Mortalium genus — 
Aber aggrei non weretur, fer- 
turgue ad facinora probibita. 
Temerariui Japeti flu popu- 
tis advexit ignem furto im robo. Audax Iapeti 
P:ft ignem cœlo ſubreptum ter- a 
rats invaſit macies & freguentia 
mur horum inſolita; atque ſera 
2 mortis anted gilatg 


gaſſum acceleramnts 


Audax omnia 


Non tangenda rates tranſiliunt vada. 


perpeti 23 


ens humana tuit per vetitum nefas, 


genus 


Ignem fraude mals gentibus intulit. 
oſt ignem æthereã domo [9] 
Subductum, macies, & nova ſebrium 30 
Terris incubuit cohors: 


Semotique prius tarda neceſſitas 
Lethi corripuit gradum. 


INNO 74 


& piſcibus devorari, ad rupes allidi, vel in ſco- 
pulos inſulamve deſertam ejici, ibique omni ope 
deſtitutum contabeſcere & mori, Præterea con- 
tingit aliquando na vigantes tempeſtate ingruente 


phagis dilaniantur, vel Idolis mactantur: quo 
quidem ſati genere tantum non abſumpti ſunt 
Oreftes & Pylades apud Tauricam regionem. 
Vide Eurip. Iphigen. in Tauris: item noſtras 
annotat, lib, 3. Od. 4. v. 33. ad eas voces: 
Hritannos boſpitibus feros, Adde & aliud, navi 
etiam integra, periculom moriendi vel ſiti vel 
Fame reflantibus & contrariis diu ventis, nimi- 
rm in navigatione longiori: five cum aqua dul- 
cis jam rara ad dimenſum diſtribuitur ſiticuloſis: 
ve cam deficientibus omnibus cibariis, navi- 
gantium unus vel aliorum conſpiratione vel ſorte 
aſſumitur jugulandus, urgente ſcilicet extrema 
neceſſitate, alimento c#teris ſuturis. Quad nec 
cogitari poteſt abſque horrore, 

13. Monſtra natantia.] Cete grandia & im- 
mania, Juvenal. Sat. 14 v. 283. Occani monſtra. 

20 Acroceraunia.] Excel ſi in Epito montes, 
q dd crebro fulmine percutiantur eot um faſtizia, 
ne dicti, à xepary'; fulmen, & Axpry ſummum. Hic 
defignat Horatius Acroceraunium Promontorium 
Jonio mare imminens, vulgo, Capo della Chimera, 
aliis Capo della Lingueta. In Epiro fitum eſt, 
non procul Albaniæ finibus, 

21. Negufcguam Degs abſcidit, &c,] Voluit 
Deus pericula maris arcere ab hominibus ; ipfi 
vero illis ſe ulird committunt, Bene Poeta 
Grecus ait: Quantd eſt dulcior mater quam 
noverca, tantò eſſe terram mari optabiliorem. 


TIONES. 


25- Omnia perpeti.] Quelibet agendo pati - 
endoque moliri, ut nihil grave aut arduum 
videatur, 

27. lapeti genus.) Prometheus, de quo poſteà 
Ode 16, & lib. 2, Ode 13. Scribit Theophraſ., 
tue, idcirco dici Prometneum hominibus dediſſe 
ignem Cœlo dereptum, quia Philoſophiam ac 
lumen vitæ intellectualis, quæ divina eſt, mor- 
talibus invexit. Ex Cic, Tuſc. 5. & aliis Pro- 
metheus Caucaſo affixus fingitur, quod ex eo 
monte altiſſimo ſiderum naturam ac motum ſtu- 
diosè contemplatetur: ibique cœleſtium cogni- 
tioni ſedulo incumberet, Et quod exinde fulmi- 
num rationem perſcrutatus hominibus indicaſſet, 
tabulati ſunt ignem cœleſtem ab eo ſuxreptum ac 
in terras delatum, Denique vultur ſeu aquila 
cor illius vellicans, optime fignificat anxietatem 
animi naturæ arcana rimantis & non fine labore 
inveſtigantis, Eccleſ. 1. In mud ſapientid 
multa indignatio , . . . labor & afflictio ſpiritus: 
& gui addit ſcientiam, addit & laborem. 

29. Poft ignem ætbercd, Sc.] Animadverte 
expreſſa Abufis Ad peccatum, peccatique ſti- 
pendia, mortem, morbos, moleftias, &c, ex He- 
ſiodo, cam ignem furatus effet Prometheus ad 
animandas ſtatuas & luto à ſe fitas, iratus Jupi- 
ter Pandoram in terras miſit, quæ apertã pyxide 
mala omnia diffudit. | 

32. Tarda neceſſitgs.] Melioribus ſeculis vita 
erat homini diaturnior, S, Cyprian. Ep. 11, 
S. Auguſt, lib, 2. de Civ. cap. 14. Porrd ex 
facris codicibus noverant Ethnici productiorem 
ac longiorem fuiſſe vitam primis hominibus, 


Plin. Proœm. lib, 14. Quando voluptas wivere 


Bi-s autem ſopienter dicebat, Nec vivis nec 


cepit, vita ipſa defiit, 
| Expertus 


e nn 
r 


WD 0 XX WT OD” 


CARMINUM 


Expertus vacuum Dædalus acra 
Pennis non homini datis. 


LUBER: ., ww 
4 —— 1 
35 conceſſts, Vis Herculis yr 2 


Petrupit Acheronta Herculeus laber. fecit aditum ad Inferos. 


Nil mortalibus arduum eſt. 


bil eft bominibus - intentatums. 
dementlam. Et noftris crimi- 


Ccelum ipſum petimus ftultitia : neque cn ipſum affeFames per 


Per noſtrum patimur ſcelus 
Iracunda Jovem ponere fulmina. 


nibus non finimus Jovem irg= 
401 dimittere fulmina. 


ANNOTATIONES, 


24. Dædalus ] Is faber Athenienſis peritifli- 


mus erat & perquam ingenioſus, multa quidem 


invenit : navi primus dicitur vela, malum, an- 
tennas impoſuiſſe. Pauſanias in Bœoticis, Plin, 
lib. 7. cap. 56. jam cit, Inde fabulati ſunt 
Dedalum pennis fibi cer3 compactis avolaſſe 
Minola regna fugientem, de que Virg. ZEneid, 
6. v. 14. Ov. Metam, 8, Diodor, Sic. lib. 5. 
cap. 13. &c, 


ODE IV. 


6. Perrupit Acberonta Herculexs labor.] tn 
inferorum fluvius pro ipfis inferis non rand 
ponitur ſynecd, De Hercule, ejuſque laboribus, 
alibi nos; cit, verd Diodor, fuse, lib. 5 cap. 4. 
&c, | - | 
39. Calum ipſum petimus] Sic Phatton, de 
qao lib, 4. Od. 11. Sic Gigantes, de quibus lib, 


* Od. 12. & 19. lib, 3. Od. 4 &c. 


Ad L. S EXTIUM. 


Veris deſcriptio: vitæ brevitas : carpendæ voluptatet. 


SOvitur acris hyems gratã vice veris & Favoniʒ 20] Ape lad 


Trahuntque ficcas machinz carinas : 


canda viciſttudine veris ac Ze- 


Ac neque jam ſtabulis gaudet pecus, aut arator igniz phyrie & maching dedlucunt is 


Nec prata canis albicant pruinis, 


ANNOTA 


Ode eſt dicolos diftrophos, unica verd ſui ge- 
neris. Primus quiſque verſus eft Dactylicus 
Archilochius heptameter. Quatuor primi pe- 
des ſunt vel dactyli, vel ſpondzi : tres ultimi 
ſunt trochæi. Sic 
SG. vittir | Jcris hy | Ems gri | tIvite | veris 

ec IA voaT 

Secundus quiſque verſus eſt Archilochius con- 
ſtans è penthemimeri Iambici, Primus pes 
ſpondæus vel lambus: ſecundus ſemper Iambus 
cum ſyllabi: tres poſteà ſequuntur trochæi: 
fic, 
Tidãbũat | quꝭ se j cãs | macht | nz ci | rinJs| 
Nonnulli tricolon faciunt Odem hanc, & fic 
diſtinguunt rurſus : 

Solvitur acris byems grats vice 

Veris & — ; 
n &c, | 
7. Solvitur, Sc.] Terra que prids hyeme & 


mare naves ficcas « jamque nec 
lere amant flabula, nec agri- 
cole ſocum : neque prata albeſcunt pruinis condidise 


TIONES. 


frigore conſtricta fuerat, jam reſolvitur & aperĩ- 
tur grato reditu vernz tempeſtatis: in qui & 
areolæ florum explicant ſeſe ; & mare gelu ant& 
præcluſum jam adiri & navigari poteſt. Veris 
deſcriptionem, fi lubet, pete Lector, & Virgil. 
Georg, 2. v. 324. & ſeq» 

Favoni,] Favonius, a fovendo vel favendo die- 
tus, idem qui Zephyrus, qui ventus flare incie 
pit initio veris. Vid. lib. 3. Od. 1. Annot, ad 
vocem, Zepbyris. : 

3. Trabuntgue ſiccat, &c.] Jam machinis ad 
mare ſubducuntur naves quæ per hyemem in 
ficco poſitæ fuerant, extra aquam, in navalibus, 
Machine, inſtrumenta quibus graviores queque 
moles facilius moventur. Nonius Marcel. pa- 
langas vocat, & fc deſcribit : Paungæ, inquit, 
dicuntur fuſles teretes, qui navibus ſubjiciuntur, 


quando attrabuntur ad pelagus; vel cum ad littora 
ſubdacuntur, ; 


N ites verd cum Nymphis pul- | | 
— — Grd iu Alterno terramquatiunt pede, dum graves Cyclopum 


£7 Q HORATII FLACCt 
Nane Fenus Cytherea Chereas) Jam Cytherea choros ducit Venus, imminente Luna: 


agit ad Lunam ſuper lucentem ; Junazque Nymphis Gratiz decentes [17 


» Gum Fulcanus fervent a- Vulcanus ardens urit officinas. (myrto, 
Teen e eee. Nune decet aut vitidi nitidum caput impedire 


Nunc juwat caput unguentis de- 
likutum coronare wel myrta vi-. Aut flore, terræ quem ferunt ſolute ; IQ 


renti, wel fure quem prodecit| Nunc et in umbrofis Fauno decet immolare lucis, 


tellus aperta. Nunc etiam con- . 
eee, we facrificare i” len Seu poſcat agnam, ſive malit hoxdum. (nas, 


epacis, five petat agnam five Pallida mors æquo pulſat pede pauperum taber- [za] 


bedum. Mors pallens equali| Regümque turres. O beate Sexti, 


ferit egenorum caſas atue ,. : ; 5 
rant . 5 Vitæ ſumma brevis ſpem nosvetat inchoare longam. 


Sexti, breve ſpatium vltæ pro- Jam te premet nox, fabulæque Manes 
bibet no 2 ſpem diutur- ) P Nu 4 5 
nam, Stam urgebunt te tenebræ, & Inſeri celebratiſſimi. 


ANNOTATIONES. 


5. Cytherea.] Cythera hodie Cerigo Inſula ma- circu/us, & &Þ oculus, quot vnum Hhaberent 
ris /Egi ad oram Peloponneſi. In ea templumſ oculum in fronte inftar circuli. 
Venerisantiquiſſimum, Inde Cytherea cognomen.| Virgil, de Polyphemo, An. 3. v. 635. 


Chores dutit Venus imminente Lund.) Novi- 
Innii lætitiam & ſacra hic plures notari volunt, 
ficut lib, 3. Od. 19. v. 9. At alii Calendas 


Tel lumen terebramus acuto 
Ingens, quod torud ſolum ſub fronte latebat, 
Argolici clypei aut Phæbææ lampadis inflar, 


Apriles Veneri ſacras intelligunt, qui menſis] 8. Yulcanus,] Is junone Joveque natus, ob 
ab aperiendo diQus convenit iis quz initio hu-| deformitatem dejectus eſt ab iis in inſulam 
jus Odes afferuntur. Alii Calendas Martias Lemnum, & clauduse caſu factus; ubi officinam 
accipiunt, five matronalia, de quibus Ovid. inſtituit ferrariam, quam tamen ahi collocant 


Faſt. 3. Nam quamquam matronarum erat iſte 
feſtus, inquit Marcilius, & nihil pertinebat — 


viros auſteros quidem & negotioſos, verùm lætus 


erat hilarioribus hie quoque nepotulis Venereis, 
ut Flacco & ſimilibus, paratis ſemper cantillare 
partem lætitiæ inter Veneres illas, & gauden- 
tibus ſpectare Nympharum choreas ac mulie- 
rum cœtus & choros, 

Irminente Luna. ] Incipientem Lunam intel- 
ligunt interpretes modd citati : nobis vero magis 
placent alii, qui Lunam provectiorem ac deſu- 
per lucentem explicant, adeoque nolunt ipſas hic 
accipi Calendas vel Martii, vel Aprilis, 

6. Junfiague Nymphis Gratia, &c.] Cum Ve- 
nere tripudiant & ſaltant Nympbhæ, Gratiæque 
tres, Aglaia, — Thalia: — nh 
Tum manibus ſimui implicitis per gramina ſeſtas 
Exercent choreas : 2 Aeſhte⸗ — A 
Inter 1 latæ repetunt : nunc corpora librant 
In ſal us: nunc molle latus, nunc candida jactant 
Br achia, & alternd quatiunt vefligia plants. 

7. Dum graves Cyclopum, &c.) Dum Vulca- 
nus in /Etni monte Jovi cudit fulmina eſtate 
ſequenti vibranda, Cyclopes ex Heſiod, Theog, 
Cœlo Terraoue nati; ex aliis, Neptuni ex Am- 
pbitrite filii, Vulcano adeſſe miniftri dicuntur 
& ferrariam exercere; alji aiunt Siciliæ popu- 
los fuiſſe barbaros & predones. Vide Plin, 
lib. 7. cap. 2. init. & Virg, Georg. 1. v. 471. 


& En, 8. v. 418. & ſeq. Nomen. à nee pantur & jactantur. Vide Epod. 5. v. 94. 


2 


in ZEtni monte apud Siciliam; alii in Hiera - 
que una eſt è Vulcaniis inſulis. BD 
9. Nunc decet aut viridi, Sc.] De myrto, 

deque coronarum & unguentorum uſu in convi- 

viis apud veteres celebri, plura dicam poſtea, 

Vide ultimam Oden hujus libri. 

11. Fauno. ] Huic ruris Deo ſacrificabatur Idi- 
bus Februarii ex Ovid. Faſt. 2. Nimirum placa- 
batur initio veris, ut propitivs eſſet gregibus, qui 
tum foras incipiunt pabulatum educi. De illo 
Dionyſius Halicarn. lib, 1. Cic. de Natura 
Deor. 2. Vide & lib. 3. Od, 18, v. 1. Annot, 

12. Seu poſcat agnam.] Legunt alii, agna, 
Sc. & mogis Latinitati & elegantiz congruum 
volunt. Certè nodus in a. 

13. Pallida mors &quo, &c.] Claudian, 

Omnia mors æ ut. 

14. O beate Sexti.) Lucius Sextins, vel Seſ- 
tius, ille eſt qui tam fidelem Bruto etiam pro- 
fligato amicitiam ſervavit, ut & proharetur ab 
Auguſto, & Conſul poſt ipſum fuerit ſubſtitutus 
cum Cn, Calpurnio Piſpne, ann, U. C. 730. 
Vide Dion. lib, 4.3. Sigon, &c, 

1;. Vite ſumma brovis, &c.] Non debemus 
mortales vitam ſperare diuturnam. 

16. Nex.] Mors, tenebroſique Inferi. Infra 
Od. 28. Omnes ana manet nox - 

Fabulægue manes. ] Infernales Dii per anti- 
phraſin Manes, id eſt, boni dicti, ſæpius uſur- 


Et 


CARMINUM. 


Et domus exilis Plutonia : quo ſimul 


Nec regna vini, ſortiere talis, 


LIB 
mearis, 


FB mn 8. VB 
[rn ior ere 


: $% 4 
rum jattu &igez regem con 
4 6/1 m 


Nectenerum Lycidam mirabere, quo calet juyentus|eque atmiraberts Lycidam dew 


| Nunc omnis, & mox virgines tepebunt. 20 licatulum, cujus amore gr 


anr cunfti juvenes 


poſt Faelle ferweſeent, © 


ANNOTATIONE S. r 


17. Domus exilis.] Plotonis domum, angu- 
ftam ob frequentiam animarum eo deſcenden- 
tiom, nonnulli interpretantur. Sed melins 
alii referunt ad exilitatem umbrarum five ani- 
marum oculos fugentium. Homer, | 

Nexyay apbrive xapnya. 

Capita mortuorum levia & evanida, | 

Virg. Eneid. ö. v. 269. i 


bantur, obtemperabat : Plutarchus ig 
thegm, refert Agetilaum in compatatione ma- 
baer conviyii ſottę etestum requirenti po- 
cillatori, quantum cuique miniftraret vini, re- 
ſpondiſſe: Si multum wini adeff, quantum guiſe 
gue perierit : fi parum, ex quo omnibus. Cor 
nel. Tacit. Annal. 13. feſtis Saturno di 
inter alia æqualium ludicra regnum luſu ſorti- 


Demos Ditis vacuas & mania regna. pentium, evenerat <a ſors Neroni, Hic itaque 


Quo famul medris.] Cum illue perveneris, 
jam non licebit luxuriari, indulgere genio, con- 
vivia celebrare, &c. 

18. Nec regna vini ſortiere talis.] In convi- 
viis eligebant veteres regem, ſeu bibendi ma- 
giſtrum, cui parebant convivæ omnes: eaque 
electio ſiebat ſorte & talorum jactu. De eo nos 
amplius lib, 2. Od. 7. 25. ad ea verba, 

uem Venus arbitrum dicet bibendi ? Meminit 
Plautus Afinar. Scen. 14. Curcul. Scen. 6. Stich. 
Scen. 12. Cicer, in Verrem. 5. Ie Prætor ſe- 


convivii præfectus & rex diftus eſt. Atrian. 
in EpiQeto, in Saturnalibus ſortitione factz, 
Rex ita jubet: Tu bibito, iu inſundito, tw abite, 
tu wenito, | * 
Talis.] De talis ac teſſeris jam diſſerui ad 
Perſ. Sat. 3. verſ. 48. & 49. dicam & aliquid 
2 lib. 2. Od. 7. v. 25. De his accurate Meur- 
— | | 
19. Tenerum Lycidam.] Formoſum puerym, 
om deperibat Seſtiue. | 22 N 
20. Tepebunt.] Miſſa quorundam interpreta- 
tione ſubtiliori, fic explico: puellæ mox i nar- 


verus ac diligens, qui po uli Romani legibus nun- 
guam 22 iis 1 2 gue in poculfi Pone- | 


ODE V. Ad 


deſcent amore Lycidz pueri, cum adoleverit. 


PYRRHAM, 


Miſeros eſſe amatores Pyrrha ; ſe ex ejus illecebris uelut ? 3 6 


enat 


UIS multa gracilis te puer in rosa 
Q Perfuſus liquidis urget odoribus 


Grato, Pyrrha, ſub antro ? 
Cui flavam religas comam, 


 ANNOTA 


Hzc Ode eſt tricolos tetraſtrophos. 
duo verſus Aſclepiacei ſunt, ut in Ode prima, 
Macenas atavis edite regibus. 


Priores | belle taille. 


92 


[ 2 3] Quis adeoleſcens exilis, delie 
butus unguentis ſuaveolentibut, 
te amplectitur, 8 Fyrrba, mul. 
fas inter roſas ſub jucunds ſpe - 
eu Þ Cujus gratis flavos crines 
nods colligis, 

TIONES. 


Angl. Slender⸗waſted. Terent. 
Eunuch, Act 2. Scen. 3. Haud fimilis virgo 72 
i/ſes 


wVIrginum * guat matres fludent Dem 


Tertius quiſque eſt Pherecratius heroĩcus tri- | Yumeris g, vincto corpore, ut 2 feent, 


meter, & ſpondzo, dactylo, ſpondzo ; fic; 
Gritd | Pyrrhà ſb | Jatrs | 


Si gua et babitior paula; pugilem eſſe aiunt 
deducunt cibum. Tametfi bens oft — reddunt 


_ eſt Glyconius, qualis eſt iſte Odes præ- | curaturd junceas. 


cedentis, . 
Sic te Diva potens Cypri, | 
1. Quis multã, c.] Merum near eſſe hanc 
Oden, agnoſcit Scaliger Hypercrit. ” 


larum Lacanarum. 


3. Pyrrba.] Meretrix formoſa, 

Sub antro,] Sub fornice, 

4. Cui flavam religas, &ce] Ex more puel- 
Vide lib, 2. Od. 11. in 


Gracilis,} Tenuior non obeſus. Gallic de fine, 


Simplex 


— cs ao 4 ——ñ — — ͥ́—— ͥṹ TT 


bn At 


= UL OATH PLAGCCH | 
Simplex munditiis ? Heu, quoties fidem, 
Mutatoſque Deos flebit, & aſpera 


ornatu ſimplex ? Eben guoties| 
deplorabit violatam @ te fidem, 
Deoſque inconſtantes, & non aſ- |. ©. 5 p 
ſuetus ſtupebit mare ſevumatris Nigris æquota ventis 
Procellii, qui te nunc amabili| Emirabitur inſolens, 
Peritur, facile confiſus te fore 
ſemper vacantem, ſemper gra- 


0 infortunati, quibus haud EX = Sperat, neſcius auræ 
pertis, fulges ! murus ſacratus 


222 rr Fallacis | Miſeri quibus 


weſes madidas affixiſſe in| Intentata nites. Me tabula ſacer 


ade Numinis mari dominantis. 


Suſpendiſſe potenti 
Veſtimenta matis Deo. 


ANNOTATIONES. 


11. Neſcius auræ fallatis,] Nondum ſcien 
quam crebra ſint amantium perjuria. Virg. 
ZEneid, 4. v. 570. 

& ue magis diceres, nibil aderat 4djumenti ad ——Varium & mutabile ſemper 


g. Simplex nunditiit.] Veſtes non habens wh 
mis exquiſitas aut magnificas : ſine mundo mu- 
bebri. Terent. Phorm. 1, 2, 54. Virgo pulcbra, 


pulchritudinem. . . . . Veſtitus turpts, Cc. Femina. 


Qui nunc te fruitur creduJus aurea, 
tam, ignorans ventos inſtabiles ? Qui ſemper vacuam, ſemper amabilem 


Votiva paries indicat uvida 


0 
10 


6. Mutatoſque Deos.] Venerem, Cupidinem,| 12. M. ſeri quibus, Cc. ] Eheu quam ſunt in - 


antea faventes, poſtmodum verò contrarios. 

Aſpera Nigris ægucra, Cc.] Allegoriam ad- 
verte perpulchram, Plaut. Aſin. 1, 2, 8. Mulier 
mare acerrimum. Sicut in mari ventus, ita ſæpe 
amantis animus derepente mutatur, 


graviter Scaliger, levi profectò ratione. 


felices ii qui te amant, neque rtunt quam ſis 
futura paulò poſt acerba & immitis! 

13. Me tabuld ſacer, &c.] Ego quidem tali 
© naufragio evaſi nec impunè. Pyrrham deperii 
ego quoque; ſævam expertus, poſt multa mala, 
$, Emirabitur,) Vocem hanc reprehendit|tantum non perii. 


Tabuld ſacer, &c.] Solebant naufragi pro 


Ixſolem.] Inſuetus Cicer, de Orat, 1. Ea\ſervati vita gratias referre Diis, imprimiſque - 


reguirumur à me, quorum ſum inſolens & ignarus. 
Ceſar. Bell. Civ, lib. 2. cap. 36. Erat in oppido, 
multitudo inſolens belli, diuturnitate otii, 


optabili, 


bentem. 


Neptuno : unde & in #dibus ſacris appendebent 
tabellam : in qua depictum erat ſuum naufragi- 
um: item veſtimenta in quibus ena: arant. Virg. 
9. Aured.] Pretioſi velut aurum, chara, | /Eneid, 12. v. 769. | 


Votas ſuſpendere weſtes, 
10. Semper raruum.] Alios amatores non ha- | Juvenal. Satir. 12. v. 27. 


Vetivũ teftantar fana tabelld, 


ODE 


40 


D E 


CARMINUM LIBER I. 6. 17 


ODE VI. Ad AGRIP PAM. 


Bellicas «jus laudes a Vario ſcribi oportere : ſe eſſe conviviis tantùm & ame- 
ribus canendis aptum. 


QCriberis Vario fortis, & hoſtium 


Victor, Mzonii carminis alite, 


Quam rem cunque ferox navibus, aut equis 


251] Parins Homerici cant ili ales 

95 q [te dicet ſtrenuum, victorem 5 

U ] dium, & quicquid milites, it 
mperante, 


ANNOTATIONES, 


 Hxc Ode eſt dicolos tetraſtrophos. Tres pri- 
mi verſus Aſclepiadei, qualis iſte, - 
Mecenas atavis edite regibus, 
Quartus quiſque verſus eſt Glyconius, ut 
Sic te Dix a potens Cypri. 

T. Scriberis Vario, G. Res à te in bello 
præclare geſtas deſcribat ſummus quiſqz Poeta z 
non ego tenuis, Obſerva, lector, quemadmo- 
dum ſe Horatius eximit a triviali laudantium 
conſuetudine, qui ſe belle fecifſe exiſtimant, 
cum per fingula laudum capita diligenter, ne 
dicam inſulsè, ierint, 

Vario.] L. Varius Poeta non è vulgo ſcripſit 
Auguſti Panegyricum, Tragedias, & alia quæ- 
dam: Thyeſtem ejus cuilibet Grzcorum poſſe 
comparari affirmat Quintil. I. 10. ad nos per- 
venerunt pauca tantùm fragmenta. Macro- 
bius 1, 6. c. 1. Virgilium & Vario nonnulla 
imitatum oſtendit: hoſque illius refert verſus 
de Morte, g 


Vendidit bie Latium populis, agroſque Quiritum 
Eripuit ; fixit leges pretio, atque refixit, 
Item, | f 
Incubet & Tyriis, atque ex ſolids bibat auro. 
Item, 
Quem non ille finit lentæ moderator Babenæ 
Qua welit ire; ſed anguſto prius ore coercens, . 
Inſultare dotet campis fingitque morands, 
Item, C. 2. 
Ceu canis umbroſam luſtrans Cortinia vallem 
Si veteris potuit cerve comprendere luſlra; 
Sævit in abſentem, & circum veſligia luſtrant, 
Atbera per nitidum tenues ſectatur odores, 
Non amnes illam medii, non ardua tardant; 
Perdiia nec ſeræ meminit decedere notti, 


Nonnulli ex Servio perperam ſeribunt hunc eſſe 
Varium, cujus meminit Virgilius Ecl. g. ve- 
rum hallucinantur. IIlic enim legere oportet, 
Negue adbuc Varo wideor digna dicere : ſicut eſt 
paulo ante; Vare, tuum nomen. 

Fortis, & boflium Victor. ] Vell. Patere. lib. a. 
M. Agrippa virtute nobilifſimus, Cc. Cornel. 
Tacit. Annal. 1. init, M. Agrippam ignobilem 
kce, bonum militiæ, & vicberiæ ſecium geminatis 


con ſulatibus extulit 3 mon defuncto Marcello gee 
nerum ſumpfit, Auguſtus nempe, Senec. Epiſt. 
94. M. Azrippa wir ingentis animi, qui ſolus 
ex bis ques civilia bella clares potenteſque fecerunt, 
ſelix in publicum fuit, dicere ſolitus erat, multum 
ſe buic debere ſententiæ : Concordia parve res 
creſcunt, diſcordia maxime dilabuntur. 

2. Mzizenii carminis alite.} Alite, quaſi vo- 
lucri grandiore, ſeu Cycno, cantum ſublimem 
pariter & ſonorum tollente. Sic Theocrit. Poe» 
tas vocat %rlag jeurav, aves muſarum. Non 
moror aliorum interpretationem, alite, pro 
penna, calamo, ſty!'o, Mæonii carminis. Mo- 
nis filius, aut fortaſſe & Moni regione Afiat 
Minoris, urbe Smyrni oriundus erat Homerus, - 
qui herolci carminis Princeps & quaſi Deus, 
Hine Mzonium catmen pro Epicæ, Heroice, 
eximiz Poeſeos facultate & ſpiritu, quibus pre- 
ditum Varium Horatius indicat. 

1 Navibus, aut equis.] Seu navali ſeu ter- 
ri prœlio, terrã matique. 

Eęuis.] Nam Gallos Germanoſque equitatus 
robore præſtantes debel)irat Ag. ĩppa . Appian, 
lib, 5. Bell. Civil, Sext, Pompeium vicerat ; 
res preclare geſſerat in Hiſpania, Thracia, 
Germania; ac ſecundus Romanorum tranſgreſ- 
ſus Rhenum fuerat ; quatre ge: ulit ei trium- 
phum Auguſtus Ceſar, Dio. lib. 48. Navibus,] 
Vell. Paterc, cit. lib, 2. Zadiſcandis navibus 
contrabendoque militi ac remigi, navalibuſque af+ 


ſueſcenda certaminibus, atque exercitationibug, 


præ fectus eff M. Agrippa, wirtutis nobiliſime, 
labore, wigilid, periculo invictut, parendique fed * 
uni ſcientiſſimus, aliit ſane imperandi cupidus, & 
per omnia extra dilationes poſitus, conſultiſy; ſacta 
conjungens, Et poſtea, Infigne claſſic corone, 
2 Romanorum _ unguam donatus erat, hoc 
ello Mrippa fingulari virtute meruit, Memiait 
& Vie? — 8. v. 683. 


Parte alid, wventis & Diis ippa ſeenndis ö 
Ar duus agmen agens ; cui belli inſgne ſuperbum 
Tempora navali fulgent roſtrata cerond. 

Sueton. Oftay, cap. 5. M. Agrippam in Sicilns 


poft navalem victoriam cœrules wexillo donavit : 
due & pertinet caſus duplex denarius, quorum 
C Fr les, 


 Grecis Nine, duplex, aliud nempe dicens, aliud 


18 Q. HORATIT FLACCI 


fortitor egerunt navibus _ Miles, te duce, geſſerit. 


equis : nos, 6 Agrippa, nec ia - a 

Pen, nes tips heel, Nov, Agripps, naque bir dice, nec barem 8 
Avbillis cedere - neſcientis, nee T eleidæ NOMACNUM, CEdcre nete, 

errores maritimos Ulyſfis dolef, Nec curſus duplicis per mare Ulyflei, 

neque familia crudelem Pa- Nec ſævam Pelopis domum [27] 
P15, parvi magna non tentamus; C 4 : d d 

dun werecundia, & muſa cy. Conamur, tenues grandia : dum pudor, 


_ * * ney Pars Imbelliſque lyræ Muſa potens vetat 10 
Pprobibet laudes eximi arts ii Ceſari 

atque tuas imminuere tenuitate Laudes egr egi Cæſaris, & tuas 

ingenii. * poterit celebrare, Culpa deterere ingent. b 

wt 72 — ary 4 Quis Martem tunica tectum adamantina 

rica adaamantin V enteo - — 5 — 2 
r Digne ſeripſerit? aut pulvere Troico 

wel Diomedem e gude Diis|Nigrum Merionem : aut ope Palladis 15 


auxilio Minervæ # Nez epulas;\ Tydeiden Superis parem ? 
nos certamina canimus puella- 


rum ſeftis unguibus ferocium Nos convivia, nos preelium virginum 
adverſus adeliſcentes ; gur li- Sectis in juvenes unguibus acrium 


beri ſumus, ſrve ardemus amo- Cantamus vacui; five quod urimur, 
re aliquo, mere noſtro incon- : 


fonts, Non preter ſolitum leves. 


= 


ANNOTATIONES. 


unus hine Auguſti caput præſerebat, illinc| artis Tragediam à Vario, ut jam ante dixi, 
Agrippæ cum civica & roftrati coron3, Alter] compoſitam. 
exhibebat una parte N caput roſtratà co- 9. Tenues grandia.] Modeſtiam Horatius 


rona exornatum, in averſa vero Neptunus Del-| commendat ſuam. 


phinum manu dextri geſtans effictus erat. 
4. Te duce.] Vell. cit, Nawali primo prœlio 
apud Mylas, duct Agrippe pugnatum profpere, 


10. Imbelliſque lyre.) Atqui rebus etiam 
gravioribus 1doneos verſus Jyricos,, præſertim 
Alcaicos, oſtendit Pindarus; noſterque ipſe 
Vide Plin. lib. 16. cap. 4. Appian & Dion, |pluribus Odis, maxime vero 4, 14, 15. lib. 4, 
jam cit, Oroſ. lib, 6, cap. 15, &c, &c. ad Piſones deaique fic ſcribit: 
. &. Gravem Peleide flemachum, &:,) Achilles | Muſa dedit fidibus Divos pueroſque Deorum 
Pelei filius, irncundus, acer, inzxorabiliz, nibil| Referre—— 
non armis arrogans, ut ait noſter ad Piſon.| 13. Martem tunica, c.] Viros militares 
nec cedit Grecorum legatis, nec Agamemnoni |lorica armatos forti & dura, inſtar adamantis: 
exercituum ſummo imperatori ac regum regi: vel ipſum Martem, quem Homerus ere induit 
ſed nec Diis quidem, Nam & Apollini Hec-|lorica. 
torem protegenti minas intentat, Hom.| 14. Pulvere Troico Nigrum.] In acie acriter 
Iliad, 10. | | dimicantem, & non indecoro pulvere Trojani 
7. Curſus per mare.) Longam illam naviga- |campi co-opertum & quaſi nigrom. 
tionem Ulyſfis, Duplicis, ſubdoli, fallacis,} 15. Merionem,] * virtute bel lic 
glorioſum, Merionis fimilem; apud Græcos 
ſentiens. Legunt aliqui curſus duplicis eum] tam inclyti, ut Marti par jactaretur. Homer, 
Priſciano I. 1. & 7. referuntque ad Ulyſfis|Iliad. 13. ; 
navigationem per Oceanum, & mare Mediter- 15. Oe Palladis Tydeidem Superis parem.] 
taneum; vel ad bis decennalem curſum: ſed|Diomedem Tydei filium, quem ſui Pallas ope 


apage. Animadverte, lector, Homero delatum | ſemper juvit, Diiſque non inferiorem præſtitit, 


honorem, cujus eſt Ilias de Achille, Odyſſea deſ ut & Mars & Venus ab eo vulnerati refe:antur z 
Ulyſſe, 


quin & immortalem fecit, & numero Caſtorum 
8. Sever Pelopis domum.] Tot homicidiis 


aſcripſit, Iliad, 5. v. 335. 857. Pindar, Nem. 
funeſtam, Pelops à Tantalo patre, Atreus & Virgil. neid. 11. 276. 


Agamemnon ab ZEgiftho, Clytemneſtra, ab — Ferro cœleſtia corpora demens x 
Oreſte filio cxfi ſunt. Adde Thyeſtis liberas| Appetii, & Veneris violavi wulnere dextram. 


jugulatos ab Atreo, ipſique patri oppofitos in| 17, Nes conwivia, &c.] Nos res Judicras & 
cibum, quod Sol ne videret, refugiſſe dicitur. |tenuiora argumenta tratare duntaxat & canere 
Horatius notare vult hic Thyeſten eximiæ 


amamus. 
ODE 


ares 
tis 3 
1duit 


eriter 
ojani 


lic 
cos 
Mer. 


rem.] 
23 ope 
ſtitit, 
ntur 3 
torum 
Nem. 


ram. : 
cras & 
canere 


D E 


CARMINUM LIBER I. 7. 19 


ODE VII. Ad MUNATIUM PLANCUM. 
Aliis aliæ placent regionet; ſibi verd pre ceteris Tiburtina. Vino diluendæ 
ſelicitudines. IF | 


Ln alii claram Rhodon, 


nen, 


Aut Epheſum, bimariſve Corinthi 
Mecenia, vel Baccho Thebas, vel Apolline Delphos 


aut Mityle-| Ali laudabunt illufirem Rho» 
28] dum, wel Mitylenen, wel Ephe- 
| ſum, ant muros Corinthi inter 
[29] duo maria poſitæ, aut Thrhas 


Baccho, Deipbos Apolline 


ANNOTATIONES. 208 


Hæc Ode eſt dicolos diſtrophos. Primus 


qulſque verſus eſt Hexameter heroicus : quinque 


primi pedes ſunt ve! ſpondæi vel dactyli. Alter 
quiſque verſus ef. Dactylicus tetrameter, quatuor 
ultimos habens pedes vereũ. Hexametri five He- 
roſc?, 

1. Laudabunt alii.] Elegans eſt verfibus hc 
Ode, quam & Cuabus coaluifle volunt quidam: 
nimirum novz Otes initivm ſtatuunt ad tc 
verba: Albus ut obſcuro, Cc. Veteres codices 
adſtipulantur, piæfigentes iſtis novum hurc ti- 
tulum; Cobortatur Plancum ad bilariter viven- 


- dum. Quicquid fit, tota eſt ad L. Munatium 


Plancum, cujus patria Tibur, aut qui ſaliem 
villam habebat Tiburi proximam, proindeque ab 
Horatiano predio non longs remotam. In priori 
Odes parte, per c: mparatione , Tiburtinæ re- 
gionis amenitatem extollit Posta; & al:era 
Plancamm bortatur ut vino cur:s abſtergat ; uti- 
turque exemplo - viri fortis, Teucri nimirum, 

vi graviores animi ægritudines vino temperavit. 
Vide poſtea Annot. ad vocem Plance. 

Claram Rhodon, | Rhodus infula Minoris'Afiz, 
ad Cariz oram, emporium eft nobile. Cara certè 
pridem, tum ob Coloffum five Statuam Solis fep- 
tuaginta cubitis attam, & inter orbis miracula 
numeratam : tum propter ingentem fignorum 
numerum; atqueeperum nobilitatem, ut ait Gell, 
lib. 7, cap. 3. tum quia nunquam tot nubilis cœ- 
lum obducitur, quin aliquſ hors Sol ibi cernatur, 
quod aſſerit Plin. lib. 2. cap, 42. Adde urbium 
e. partuum commoditatem, aEris 
alubritatem. Strabo lib. 14. ſcribit Rhodum 
ita præſlate ceteris, ut nullam poſſit hific parem, 
nedum meliorem commemorate, Vide Diodor. 
Sicul. lib. 6. cap. 13. nec prætermittendum eſt, 
Rhodum mitti ſolitos Romanos ju venes, diſcendæ 
facultatis oratoriz gratia. Ed Pullius ipſe adiit, 
quem lege ad Attic lib. 2, Epiſt. 1. & in Bruto, 
n. 51. ubi fic loquitur: Hinc Afatici oratores non 
contemnendi quidem, nec celeritate nec cp; ſed 
parum preſſi 2 nimis redundantes. Rbodii ſaniores 
& Atticorum fimiliores, Anno ſalutis reparatz 
1300, Equites Hieroſolymitani eam invaſerunt, 
indequs Rhedii appellati; fervirunt ad ann. 
1522, quo I Turcis pulſi Melitam conceffire, 


et exinie M:litenfes cognominati. 


Mirylenen.] Exc urbs Leſbi inſulæ, cui & 
eadem appellatio, v. Metelin, a Cicerone com- 
mendatur Agtar. 2. Et naturũ, & Ati, & deſcrip- 
tio ne eedificiorum, & pulchritudine in primis nobule 
Mitylene ; agri jucundi & fertiles, &c, Vide & 
Strab. liv, 13. & Vitruv. lib. 1. cap. 6, ubi ſcribit 
eam urbem ; Eleganter & magnifice ædifſcatam, 
ſed non prudenter pofitam, In ed quippe, dum fiat 
aufler, ir col ægrotant; dum 8 tuſſiunt 5 
cum ſeptentris, in ſalubritatem reflituuntur, Adde 
ei regioni claritatem è natalibus Pittaci, qui unus 
© ſeptem Greciz Sapientibus, Alei Poetz 
aliorumque illuſtrium hominum, f 

2. Ef heſum. ] Aſiæ Minoris iſta civitas in Io- 
nia fra eft ad littus maris ZEgei & finus Ionii, 
verſus oftia Cayftri luminis : portum habet yalde 
commodum, arcemque munitiſſimam. In e 
celebratum eſt Concilium generale tertium anno 
Salutis ieparatæ 441, ſub Cæleſtino Papa, adver- 
ſus er:tores Neflorii hæreſiarchæ. Olim claruit 
Epheſine Dianz tempo, toto orbe celebri : ab 
Amazonibus condita etiam fertur, 

Bimariſve Corinthi Mania. ] Corinthvs hodie 
Coranto, urbs Peloponneſi, in Iſthmo eſt medio 
ita, inter duo maria, ZEgzum & Ionium; unde 
Bimaris dicitur: ære & Ggulins celebratur : 
Totius Gracie lumen vocat Cic. pro lege Manil. 
& Agrar. 2. n. $6. ita ſeribit: Peſita Corintbus 
in anguſli's atque in faucibus Gracie, fic ut terra 
rho + a lecorum teneret, & duo maria navigationi 
diwverſa pane corjunge! et, cum pertenui diſcrimine 
jeparentur. Luxvriz vero infami2 laboravit, 
a4ed vt Corin'hiari.dicerentur qui impudice vi- 
verent, Lippis atque tonforibus audita Lais 
meretrix ibidem famoſa, tamque pretibſa; ut 
Demeftneni foi copiam non nifi decem millibus 
tachmarum vendere vellet; quaprop ter abſſi- 
Inuit ile, & reſpondit, Tanti non emo poniicie. 
Ex illa natum eft adagium: Non licet mnitus 
atire Corinthum, J | 

3. Baccho Thebas.] Cadmue ædificavit eam 
urbem- in Bootia, nobilitavit maxime Bacchus 
ii natus. Apollodor, lib. 3. 

Apolline Delp hes. ] Par na ſſi juga, fons Caſtalios, 
at pre omnibus oracutum Apollinis, efferunt 
Delphos, S. Un. Strabo lib. 9. Alex. ab Alex, 


lib, 6, cep. 2. Delphi, inquit, orbis umbiliens, 


- Hzxc ille. 


20 O. HORATII FLACCI 


inſignes, vel Tempe am 
Sunt Foete, quorum unicus la- 
bor eft laudare carmine continuo 
civitatem Mincrve caſtæ, ac 
preferre o'ivam feliis undegua- 
gue collect is. Plerigue in hono- 


Inſignes, aut Theſſala Tempe. 
Sunt quibus unum opus eſt intactæ Palladis ur- 
| bem 

Carmine perpetuo celebrare, & 


5 
[3] 


K Undique decerptæ frondi præponere olivam. 


equis nu'riendis idon-um, ac 


Plurimus, in Junonis honorem, 


Mycenas diviter Me nec Sparta | Aptum dicit equis Argos, ditéſque Mycenas. 


illuſtris eb patientiam, nec ager 


Lariſſæ fertilis tam affecit, 


 ANNOTA 


commune omnium oraculum, in alto Parnaſſe, urbe 


non menibus ſed abruptis rupibus munitd, arduo 
ac difficili aſcenſu. Templum Apollinis cultu & 
religione celeb atifſimum intra urbem non 
manu exſlrutia, ſed nativa præcipitia, munivere, 


Me nec tam patiens Lacedæmon, 10 
Nec tam Lariſſæ percuſſit campus opimæ, 


TIONES, 


quo videtur pertinere quod ait noſter lib, 1. 
Epiſt, 19. 


At ne me foliis ides beevioribus brues. 
Alii explicant, ex omni loco & materia colli- 


Admirabilem porro Gallorum ftra- 
gem Brenno duce Delphos impie oppugnantium, 
Apollinemque ſeſe acriter vindicantem, lege 
apud ſuſtinum lib. 24. 

4. Thejjala Teripe.] Horum in Theſſalis loco» 
rum tanta fuit amenitas, ut fi quæ deinceps re- 
g'o celebraretur, amœna velut Tempe diceretur. 
Ilie Peneus fluvius inter Oſſam & Olympum 
decurrebat; colles erant dextra lævaque molliter 
incurvi, nemoroſæ convalles, c. Vide Solin. 
Strab. lib. 9. /Elian, lib. 3. init. &c, nos ite- 
rum peſtea Od, 21. & lib, 3. Od. 1, 

5. Sunt puibas unum opus eft, Sc.] Sunt 
Poetæ qui ſemper canunt Athenas & olivam 
Palladi fſ-cras, nihilque norunt ſcribere præter 
Neptuni ac Minerve certamen de nomine A- 
thenis imponendo : hujuſque in illum victo- 
riam ; cum, Neptuno equum proferente, Pallas 
ole m, quæ præſtantior viſa & judicata eſt, pro- 
duxiſſet. 

Palladis urbem.] Athenæ quidem omnis doc- 
trinzs parentes; Pallas autem ſeu Minerva 
ſcientiis præeſſe cognoſcitur: non ergo mirum 
ſi urbs iſta illius veluti propria cenſetur. 
Quod ſi fabulari juvat, vid. Apollodor. lib. 3. 
Hygin. &c, 

6. Carmine perpetuo.] Cyclicum carmen dectè 
Heinſius intelligit, quod perpetui ſerie complee- 
tatur laudes Athenarum, &c. De eo dicam in 
Fpiſt. ad Piſon. v. 136. ubi ſcriptor cyclicus. 

7. Undique decerpte frondi, @c.] Ut pre 
cæteris urbibus Athenas, fic & olivam pre 
omnibus arboribus efferre. Scilicet ea eſt, 
quam Tull, de Leg. 1. init. laudat ita ſeri- 


gere, quod in Palladis Athenarumque & clivæ, 
quz ad Palladem præcipuo jure pertinent, laudes 
convertatur. Denique fronti praponere olivam, 
interpretantur ex oliva fibi coronam texere, 
e2que frontem exornare. Verum prima lectio 
atque interpretatio magis arridet ; eamque ſequi 
doctiores jam aſſuevere. 

8. Plurimus, in Funonis honorem, Sc.] Pleri- 
que amant celebrare Argos equis nutriendis ap- 
tum, ob læta paſcua urbi circumjecta, vel My- 
cenas auro & divitiis inſignes, Agamemnonis 
regni ſedem inclytam, Vide Strab. lib, 8. So- 
phocles in Electra, mouyprov; Muxnidg vocat. 
In Funonis bonorem, quia in utidque urbe iſta 
Juno præcipue colebatur, 

10. Me nec tam patiens Lacedæmon, Sc.] 
Me Horatium, nec Laczdemon, nec Lariſſa æque 
movet & afficit, ut domus Albuneæ, &c, 

Patiens Lacedæ mon.] Hac Peloponneſi ui bs 
Laconiæ caput ad Eurotam fluvium poſita, 
dicta eſt & Sparta, hodie Miſitra : ſervitutis 
olim impatiens, at malorum tolerantiſſima 
ut Spartana generoſitas & patientia in prover- 
bium abierit, Spartani liberos ad ſeveram om- 
nem diſciplinam inſtituebant. Cic. Tuſcul. 5. 
n. 77. Pueri Spartiate non ingemiſcunt verberum 
dolore laniati. Adoleſcentium greges Lacedæ- 
mone widimus ipſi incredibili contentione certantes 
pugnis, calcibus, unguibus, morſu denique, ut ex- 
animarentur priuſquam ſe victes faterentur, Idem 
Tuſcul. 2. n. 34. Spartæ werd pueri ad aram 
ic werberibus accipiuntur ut multus è wiſceribus 
anguis exeat, nonnunguam etiam ad necem; guo- 
rum non modo nemo-exclamavit unguam, ſed ne in- 


bens : Nullius autem agricole culiu flirps tam gemuit quidem. 


diuturna, quam Poetæ verſu ſeminari poteſl. 
Ex vet. Cod. nonnulli hie legunt, Undigue de- 
cer plam fronti preponere olivam : intelligunt- 
que tonſiles coronas, id eft, circumcirca deton- 


11. Lariſſæ cempus opimæ.] Urbs Theſſaliæ 
Lariſſa, agris perquam fertilibus gloriabatur: 
cum vero proxima Phthiz, quæ Achillis pa- 
tria ; inde faQum ut Lariſſeus ille ſepius dictus 


fas, ut ſint foliis þrevioribus atque ornatioribus: 


lit, 
Quam 


— 9 


% 


CARMINUM LIBER I. 5. 21 


Quam domus Albunez reſonantis, 
Et præceps Anio, & Tiburni lucus, & uda 


Mobilibus pomaria rivis. 


Albus ut obſcuro deterget nubila ccœlo 
Sæpe Notus, neque parturit imbres 
Perpetuos : fic tu ſapiens finire memento 


Triſtitiam vitzque labores 


s Albuneæ en 
png _ 
Tiburni, & pomaria rivulis 
decurrentibus irrigva. Quemad- 
15 modum' Leucorotus aliguande 

nubibus expurgat cœlum caligi- 
noſum, nec plyvias parit ſemper 3 
ita, P:ance, recordare 33 
imponere finem mærori & ⁊ 
laboribus, bibendo vinum ſuave. 


Molli, Plance, mero; ſeu te fulgentia ſignis 19]7,,.,, {ie parrem argue 


Caſtra tenent, ſeu denſa'tenebit 


Tiburis umbra tui, Teucer Salamina patremque 


[32 } | Salamina, 


ANNOTATIONES, 


12. Domus Albuneæ reſonantis.] Albunea 
Nympha, quæ & Sibylla Italica Tiburi coleba- 
tur, atque lucum & fontem ſacrum habebat, 


Virgil. En. 7 v. $2. : 
Lucoſque ſub alta 

Conſulit Albuned, nemorum qua maxima facro 

Fonte ſonat 

Lactant. I. x. c. 5. Tiburtem Sibyllom dicunt 
nomine Albuzeam, que Tiburi colitur ut Dea, 
Juxta ripas amnis Anienis, cujus in gurgite fimula- 
crum ejus inventum efſe dicitur, tenens in manu li- 
brum, cujus ſacra Senatus in Capitolinum tranſtu- 
lerit. 

13. Preceps Anis. ] Strabo lib. 8 In Remæ 
conſpectu ſunt Tibur, Præneſte, & Tuſculum. 
Tibur quidem Herculeum, & Cataracta, froe de- 
ſcenſus quem facit Anis, ubi navigabilis eſſe incipit, 
cum s 2 in profundam wallem præceps defer- 
tur, & per vicina urbi nemora. Dionyl. Halicarn. 
lib. 5, refert Anienem ex urbe Tiburi effund 
per excelſum ſcopulum, atque in planitiem ferri 
Romanorum ac Sabinorum, utrorumque diſter- 
minando regionem, ac denique in Tiberim in- 
fluere, aſpectu quidem jucundum & pulchrum, 
potu vero etiam gratum. 

Tiburni lucus.] Tiburnus Tiburis conditor, 
vicinis quoque nemoribus dat nomen. 

Uda Mobilibus pomaria rivis.} Legunt qui- 
dam nobilibus, intelliguntque Albulas & Laba- 
nas aquas ſalubritate nobiles, de quibus Strabo 


lib, 5, alii mobiles interpretantur ductiles rivos. 


Item legunt pomeria, referuntque ad Tibur, eu- 
Jus muros alluit & rigat Anio. 

15. Albus ut obſcuro, &c.] Non ſecus ac Leu- 
conotus (xtunee candidus, d roc notus. ) Ventus 
ite a meridie ſpirans, nonpunquam ſerenitatem 
affert, quamvis ſæpe imbres pariat: ita licet 
Reipublice curam geras ſemper, interdum hila- 
ritati vacare debes, & animum vino recreare tan- 
tiſper, ne illum nimiæ obruant ſolicitudines. 

18. Triſtitiam.] Si rei cura private comites 
habeat azgritudines aliquando magnas z certe 
Reipublicz fere ſemper maximas. 

19. Plance.] L. Munatius Plancus maximis 


honoribus functus eſt, conſulatu eum M. /Emi« 
lis Lepido, Cenſura, c. Nulla re autem nobis 
quidem videatur iilluftrior, quam quod Lugdu- 
num nobiliſſimam Romanorum in Gallia colo- 
niam condiderit, dum Galliæ Comatz præfectus 
eſſet: ſunt tamen qui eam urbem onge antiqui- 
orum aſſeverent. Is porro non Jeves putandus 
labores exhaufile in tot civilibus tumultibus, 
quibus imperium Romanum ſuo tempore concuſ- 
ſum eſt, atque in tot rerum mutationibus. Ipſe 
nimirum a Senatu primum ſtetit, deinde ad M. 
Antonium deſecit, poſtea ad Auguſtum Cæſatem 
transfugit. Vell. Paterc. lib. 2. Extant Ci- 
ceronis ad Plancum iſtum, & Planci ad Cic 
nem epiſtolæ perelegantes. 8 

Seu te fulgentia fignis, Sc.] Sive ſis militiæ, 
five domi, & in villa tua Tiburtina, Fulgentia 
caſtra. Cornel. Tac, Annal 13 Fulgentibus A- 
quilis, figniſque, & ſimulacris Deum in mo lum 
templi, Porto ſigna militaria ſeu vexiila ſunt, 
aquile, dracones, apri, lupi, equi, mindtauri, 
Ke. Vide Veget, de Re Milit. lib 2. cap. 13. 
& lib. 3. cap. 5. Plin. lib, 10. cap. 4. 

21. Tiburis umbra tui.] Denſum notat villa 
nemus, quod umbram amenam prætenderet. 
Vide poftea Od, 18. & lib, 2. Od. 6. v. 5. ibi 
que Annot, | 

Teucer Salamina, &c.) Exemplo Teucri for- 
titer adverſa ſuſtinentis, hortatur Plancum ut 
pariter fortis ſit in fortunæ viciflitedine, vino- 
que, ut ille, depellat curas. 

Salamina patremgue cum fugeret.] Poſt ex gedi- 
tionem Trojanam reverſus in patriam Teucer a 
Telamone patre repulſus eſt, dolente & indig- 
nante quod Ajacem fratrem non reduxiſſet, Pro- 
ficiſcentibus enim mandirat, ne alter fine altero 
rediret, Atqui Ajax ſe ipſe interemerat, iratus 
quod Achillis arma Ulyſſi potius quam fibi fuiſ- 
fent adjudicata, 

Salamina.] Salamis, hodie Coluri, urbs & in- 
ſula maris Egei, in finu Saronico, qui nunc 
dicitur Golfo di Egina, inter Atticam & Pelo- 
ponneſum, IIlic regnavit Telamon, Ajacis & 


Teucri pater. 


C 3 Cum 


22 


dieitur 'nihilominus caput vino 
madidum cinxiſſe corond pop u- 
les, fic allocutus mæœrentes ami- 
cu: I ſocii & comites, pergemus 
guocumque nos ducet fortuna 
patre benignior. Nil non ſpe- 
randum ductu & auſpiciis Teu- 
cri. Nam Phabus weridicus 
pallicitus eſt ancipitem fore Sa- 
laminem in terrd no. O wiri 
Hrenui & ſæpius deter iora me- 
cum per peſſi, jam vino mærorem 
detergite, cras iterum nawigabi- 
mus magnum mare. 


O. HORATIT FLACCI 


Cum fugeret,'tamen uda Lyzo 

Tempora populea fertur vinxiſſe corona, 
Sic triſtes affatus amicos : 

Quo nos cumque feret melior fortuna parente, 25 
Ibimus, © ſocii comiteſque, Zh 

Nil deſperandum Teucroduce, & auſpice Teucro 
Certus enim promifit Apollo, | | 

Ambiguam tellure nova Salamina futuram. {33] 
O fortes, pejoraque paſſi | 

Mecum ſæpe viri, nunc vino pellite curas : 


| Cras ingens iterabimus æquor. 


22. Lyæo.] Copnomen eſt Bacchi, a Ats, 
ſolve, quia metu & curis virum liberat, Horat. 
Epiſt. 1 5. lib. 1. 

| —Gereroſum & lene requiro 

Quod curas abigat 
Ovid, Art. Am. 1, 237. 

Vira parant aim 

Tunc dolor, & cure, rugague front is abit. 
23. Tempora populed fertur winxiſſe corons. | 
Ita fe Teucer inſtruit adverſus mœrores. Vi- 
num ſumit; populea fe corons redimit, ſeu 
quod Herculi ſacrifcet fic ornatus ex more; 
ſeu ad ſignificandam animi fortitudine n. Nam 
hujus ſymbolum eſt populus arbor Herculi ſacra. 
Demum ad omnes fortunæ caſus ſocios parat. 
Tiftes ob exilium, & quod carendum eſſet pa- 
tria, quæ ſemper chariſſima cuilibet, dulcis atque 
jucunda, ut ait Cicero in Catil, 4. 

25. Melior fortuna parente.] Nam patrio ſolo 
& paternis Laribus exterminamur a Telamone 
patre, At fortuna ſpondet nobis exulibus of- 
fertque novas ſedes in aliena regione. Aiunt 
profectam a Teuero exulante ſententiam hanc : 
Loi patria it omnibus, ubi bene. 

27. Dice & auſpice Teucro.] Auctore Teu- 
ero, bonis avibus rem gerente, poſt acctptum 


* 


ANNOTATIONES. 


felix ab Apollinis oraculo reſponſum. 

28. Certus enim promiſit Apollo, &c:] Apollo, 
cujus heud incerta ſunt oracula, juſſit me Cy- 
prum contendere, ibique novam condere Sala- 
minam; ut deiaceps ambiguum fit hee nomen, 
cum duplex erit urbs ejuſdem appellationis; 
altera apud Atticam regionem in qua nati ſu- 
mu*, & qua pellimur ; altera in Cypro mox a 
nobis #dificanda, ' fic fatis volentibus. Vide 
Euripid. Helen. AR. 1. Sceb. 1. y 

30. O fortes, pejorague paſſi;] O viri qui me- 
cum exantlaſtis ærumnas apud Trojam majores 
quidem & grayiores iſtis malis, quibus jam con- 
flictamur, forti eſtote animo; certe meliora 
propediem omnia expertemini, F 

32. Cras ingens iterabimus &quor,] Hodie 
epulemur, genio indulgeamus, vino curas abi- 
gamus z at cras iterum conſcendemus illud idem 
mare quod nuper enavigavimus, a 'Troade huc 
in Græciam remigrantes, Denique nova do- 
micilia, novam patriam quæſituri apud Cyprum, 
priorem curſum relegemus, Vell. Paterc, I. 1. 
c. i, Teucer non receptus a patre Telamone, ob 
ſegnitiam non vindicatæ fratris injurie, Cyprum 


appulſus cog namen patriæ fac Salamina conflis * 
tuit. : © EE 1 l 


ODE 


CARMINUM 


ODE VIII. Ad:-LYDIAM. 


Sybarim juvenem notat, quod relictis hanc/li; exercitationibus, meretricis amor. 
ſe mancipar it, : 


Lis, die, per omnes 


Te Deos oro, Sybarin cur properas amando 


Perdere ? cur apricum 


Oderit campum, patiens pulverid atque ſolis? 


ANNOTA 
Ode eſt dicolos diflrophos: at metri fingularis. 


De eo fic ſcribit Attilius eruditus Grammaticvs: 
Hoc metrum Horatius ignorando guale ęſſet, labori- 
ob ſer vatiade, ſemel omnino 2 conatus eff : 
in es tamen parum decenter erravit, Nam fe- 
cit illud aſpertus uno immutato pede, Quad fi 
ſeiviſſet Choriambicam eſſe, & bubere claujulas 
certas, non in illam ſalebram incidiſſat. Nam pri- 
mum comma ex Choriambo & Bacchio conſtat. 
Lydia die | p&r omnes, 
Secundum colum, quod oft longius, tres habet Cho» 
riambos, & unum Bacchium, ſeilicet clauſulæ gra- 
tid. Quod metrum Alcæus fic ordinavit, wir in 
muſicis exercitatiſſimus, At Hera ius primum 
Choriambum dur iſimum fecit, pro Jumbo Span- 
dæum infarciends fic „ 
Te DEGs G 18 co 
Error tamen illius babet excuſationem, 


perſeveravit lege, quam ipſe fibi aliguo 
rat, uſque ad ultimam partem non mutando. 

1. Lydia, dic, &c.] Lydiam ironice compel- 
lat Horatius, at Sybarim petit, ſuum, ut vide- 
tur, rivalem, ſicut & Telephum Ode 13. Ex- 
pteſſit autem hae Ode iſtam ſane Tarentii ſen» 
tentiam: Eunuch. AR, 2. Scen. 1. v. 19. 
 Adeon' bomi nes immutarier ex amore, ut non 

Cognoſcas eundem eſſe ? 
Hic igitur Sybaris adoleſcens, Comici Phedrie 
inſtar, totus ex amore meretricis immotatus 
perit. Nec enim, ut ante, laboris cujuſlibet 
patiens jaculando, equitando, luctando, natando 


- 


: 


inter æquales excellit: ſed abjectis campeſtribus | ſe exercentibus vacuum relinguit ... ſolum berbig 


armis, & exercitationibus viro dignis, meretri- 
ciis captus illecebris latet apud Lydiam, atque 
iners ac perditus elangueſcit. 

_ 2+ Sybarin.] Lydi luxu perditi : fic & Syba. 
rite deliciis fracti male audiebant. Sybaris 


ut ſeribit Virgil. Eclog. 3. 310. 


Quiſquis enim meretricum amoribus ſe dat, brev{ 
opes abſumet, vires corporis animique perget, & 
famam flocci habens ad quodyis malum ruet, 
omnis decoris immemor, 


Act. x. Scen, 1. &c, lib. 3. Od, 12. ibique annot, 


quod in | mollis ſubducit ? Campum hunc Gellius, lib. 6, 
caſu feces 


cap, 


primo fuifſe affirmat, & his pulſis, Marti con- 


L 1 B E R. I. 8. 23 


O Lydia, per cunct᷑a Num ina 
te obſecro, fare quamobrem fe- 
fines amoribus tuis corrumpere 
Sbarim: guare 7 

um Soli expaſtum aver ſe- 
25 valens — pulverem 
S Hum. 0 N 


TIONES. 
Amando Perdere.] Antiphrafis, Cæterùm, 


[34]] 


[35] 


Nuiſquis amores 
Aut metuet dulces, aut experietur amars. 


Virgil, de Didone 
FEneam depereunte, Eneid. 4 v. 86. 

Non cæptæ afſurgunt turres, non arma juventus 
Exercet; poriuſve aut propugnacula bello 

Tuta parant : pendent opera interrupta, minægue 
Murorum ingentes, &quataque machina cœlo. 
Lege Plaut. Mercat, Prolog. & Terent. Eunuch, * 


3. Cur apricum Oderit campum.] Cur honeſtis 
xercitationibus, quas antea frequentabat, jam ſa 


7. ſcribit Populo Romano condonatum I 
Tarriti2 virgine Veſtali: at Livius Tarquiniorum 


ſecratum. Vegetius de re Milit. lib, 1. cap. 10, 
ſic habet: Romani Campum Martium Tiberi vici- 
num delegerunt, in quo juventus poſt exercitium ar- 
marum, ſudirem pulveremgue dilueret, ac laſſitudi - 
nem cujuſque laborem natando deponeret. Deſeribit 
vero Strabo lib. 1. his verbis: Magnam ornamen- 
orum partem Campus Martius cont inet... Ete- 
nim admirabilis magnitudo, cum Equitia, id ef, 
Ludos Curules, & alias Equeſtres pugnas ſuppe- 
ditet; locum tamen multis Pila, Circo, Palaſtragus 


conſertum omni tempore anni. collium denique ver- 
tices Theatri ſpeciem, & ornatum ad alueum uſque 
| puminis pre ſe feremes, ſpettaculum præbent ita 
amenum, ut agre & invitus ah es diſcedas. 

4. Patiens pulveris atque ſolis, c.] Plutar- 
chus in vita Catonis Cenſoris refert filium ab 


tamen urbs ad oram Tarentini finus olim fita, 
potens adeo primum fuit, ut finitimis gentibus 
quatuor dominaretur: at deinde proverbialiter 
uſurpatum eft ejus nomen pro perditiſſimo luxu. 


Philoſtrat. Strabo lib, 6+ Athen, lib, 3. Plu- 
tarch, Lamprid. 


eo literis inſtitutum, deinde vero edoctum ar- 

tem corporis exercendi, jaculandi, equitandi, 

calorem & frigus tolerandi, rapidoſque gurgites 

5 55 tranandi, &c. Pulveris, Vide Annot. 
Od, 1. v. 3. NES 


C 4 Cur 


24 
guare nec belliceſus eguum agi- 
tat cum paribus neue frenis 
Iupatis maderatur equorum ora 
Gallicorum P guare formiga! 
con inge e Tiberim luteum ? 
guare oleum diligentius fugit, 
quam vieræ cruorem ? nec 
deinceps liventibus lacertis arma 
Portat, frequenter diſco, fre- 
wenter telo ultra metam pro- 
Jecto illuftris ? cur fe abſcondity 
nemadmodum aiunt latuiſſe Quid latet ? 


Flium Tbitidis maring, circa 
luAueſum Trejæ 


5. Car negue militares Inter @guales eguitat] 
Cur more ſolito ſtrenuè non decertat equitando 
cum #qualibus ætate ac ſtudio juvenibus? Equi- 
tandi ſtudium nobili viro maxime convenire 
aſſerit Plato in Lachete, Plutarchus autem re- 
fert, Julio Cæſari equitandi uſum adeo facijem 
a pueritia fuiſle, ut reflexis in tergum manibus, 
equum curſu velociſſimo concitaret, 

6. Gallica nec lupatis Temperat ora frenis?) 
Hinc peritum equitandi oftendit Sybarin, qui 
Gallicos etiam equos domare conſueviſſet. Nam 
& hi Rome in pretio, & feroces ſuiſſe perhiben- 
tur, quos lupatis coerceri opus erit. Apuleius, 
wmenta Gallicana, guibus generoſa ſoboles f er bi- 
generoſam dig nitatem. 

Lupatis,) Frænis aſperioribus inſtar lupino- 
rum dentium. Hæc etiam lupi dicebantur, 
Ovid. Triſt. 4. 6. 4. 


Et placide dures accipit ore Jupos, 


8. Cur timet flavum Tiberim tangere ?] Cor ſe 
ad natationem non exercet, ut ante? hæc enim 
valde utilis, & pridem commende batur. Sic 
Horatius ille Cocles e ponte ſublicio in Tiberim 
defiliens ad ſuos armatus tranavit. Sie Julius 
Cæſar Alexandriæ cirea pontis oppugnationem, 
cum in mare deſiliiſſet, nando per ducentos 
paſſus evaſit ad proximam navem, elat3 quidem 
lævã manu, ne madefierent libelli, quos tene- 
bat z paludamentum vero mordicus trahens, ne 
ſpolio potiretur hoſtis. Suet. Hine ex eodem 
Suetonio Auguſtus nepotes docuit natare, Et 
Plato 3. de Legibus, probroſum ait, fi quis na- 
tare non didiciſſet. 

Flavum Tiberim,) Hie fluvius olim Albula 
dictus, poſtea Tiberis ac Tiberinus vocatus eſt, 
ob hvjus nominis rege in eo ſubmerſo, Euſtath. 
Flawum, Sic Eneid. 7. v. 31. 


— Multi flavus arend, 


Cur elivum Sanguine wiferino Cautiiis witat P] 
Cor punc luctam fugit Sybaris, & angue pejus 


Temperat ora frænis? | 
Cur timet flavum Tiberim tangere? cur olivum 
Sanguine viperino 
Cautiùs vitat? neque jam livida geſtat armis 10 
Brachia ; ſæpe diſco, 
Sæpe trans finem jaculo nobilis expedito ? 


| Filium dicunt Thetidis, ſub 


o HORATIIFLACCI 
Cur neque militaris | 
Inter æquales equitat ? Gallica nec lupatis 


j 


[3%] 


't marine | . 
lacrymoſa Trojæ 


ANNOTATIONES. 


odit ; adeoque ſe nequaquam ceromate perunglity 
ut ſolent athletæ, quo membra reddant tum ro- 
buſtiora, tum lubrica, 

9. Sanguine viſ erino.] Quod venenum eft 
præſentiſſimum, quippe calidiſſimum, Alberto 
tefie, 

10. Negue jam livida geflat armis Brachia. 
Cor arma non amplius contrectare, portare, vi- 
brare amat ? hinc non jam livent ejus brachia, 
nec attritu armorum & pondere, nec ictibus, 
Vide Veget. cit. lib, x. cap. 11. 

12. Sæpe diſco, Sæpe trans finem, &c.] Ro- 
bore brachiorum contendebat ſeu diſcum ſeu 
jaculum projiciendo, Duplex eſt autem ea ex- 
ercitatio, artis alters, altera virium, In priori 
collineatur ad certum ſcopum. In poſteriori 
vincebat qui longiſſime contorſiſſet; & de hac fit 
hie mentio. Sic Iliad. v. dicitur Ajax diſeum 
ejaculatus pravalida manu, & omntum metas 
exſuperiſſe. Et Odyſſ. 9. Ulyſſes diſcum lapi- 
deum ultra metas aliorum longe torquet. 

Diſco,] Ad vd Koxiiv, jacere. Orbis erat 
ferreus, æneus, ligneus, plerumque lapideus, 
qui medius loco circumnexus in auras tota vi 
jaciebatur, I quibuſdam circumrotando: ut 
patet ex cit, Homeri locis, Vide Alex. ab Alex. 
lib. 3. cap. 21. eds 
Trans finem jacule nobilis expedito.] Frequenti 
nobilitatus viRoris, jaculo ſcilicet & diſco trans 
aliorum finem, ſeu ſignum, Grace on pun, expe- 
dite projecto. 

13. Ut marine Filium dicunt Thetidis, &fc ] 
Achillem nempe mater habitu muliebri inter 
Lycomedis puellas abſcondiſſe narratur, ne ad 
bellum Trojanum raperetur, ed qudd in fatis 
erat, fi glorize bellicz operam daret, brevi peri- 
mendum, At quia fine eo capi Troja non po- 
tuiſſet; Calchantis reſponſo, Ulyſſes detexit 
Achillem, & abduxit eo, quo rörunt omnes, 
modo; propoſitis ſcilicet armis. | 
| Marine.) Thetis erat maris Nympha, Nerei 
filia, Achillis autem mater, * 


Funerz 


CARMINUM LIBER I. 9. 


Funera, ne virilis 


Cultus in cædem, & Lycias proriperet catervas. 


ANNOTA 

16. In cadem, & Lycias, &c.] Adverſus 
Trojanas copias atque exercitus, Lycia du- 
plex: altera eſt Troadis regio, ex Homero & 
Strabone; altera eſt Cariz finitima, Hujus 
quidem populi Trojanjs auxilium tulerunt. 
Ab utri vero Trojani denominentur Lycii ; 
arbiter eſto lector: certe dices, non ab hic, 
ſed ab illa, Mecum igitur mirare turbam in- 


25 
excidium : ne viri babitus per- 

traberet ipſum ad ffragem, & 

contra turmas Lyciorum. 


TIONES. 
terpretum, qui fere omnes bactenus contrarium ' 
(cripſere, 

Catervas,] Hie Grammatiſtæ vulgo monent 
Catervam militum ſena millia continere, pro- 
priamque Afrorum eſſe, ficut Phalanx eſt Ma- 
cedonum, Legio vero Gallorum. Sed quid 2d 


[37 


pon? Ecquid hoc juvat ab Horatio ſenſum hie 
expiſcandum, ubi omnia in propatulo ſunt? 


* 


ODE IX Ad THALIARCH UM. 


Dum ſævit hyems, voluptati indulgendum. 


VIdes, ut alta ſtet nive candidum 


Soracte: nec jam ſuſtineant onus 


Sylvæ laborantes, geliique 
Flumina conſtiterint acuto ? 
Diſſolve frigus, ligna ſuper foco 
Large reponens, atque benignius 
Deprome quadrimum Sabina, 
O Thaliarche, merum diota. 
\ 


Cernit, & Thaliarche, guem- 
admodum Soracte denſis nivibus 
album rigeſcat ? neque ſyluæ 
fatiſcentes ferre amplius queant 
pondus: & fluvii acri glacie 
beſerint, Arce vero tu frigus, 
2 copios? congerens ad ignem, 

vinum quatuor annorum li- 


beraliter exhibe vaſo Sabine. 


[33] 


[39] 


ANNOTATIONES. t 


Ode eft tricolos tetraſtrophos. Duo pris, 
verſus ſunt Dactylici, Alcaici, Acatalecti: pes 
primus eſt Spondzus vel Iambus: ſecundus eft 
Jambus ſemper cum cxſuri : tertius & quartus 
ſunt dactyli. 

Vides | dt Jl | ta | fit nive | ciadidim, 
Tertius eſt lambus Archilochius dimeter hyper- 
catalectus. Pes primus et tertius eſt Iambus vel 
Spondæus: Secundus & quartus ſemper lambi 
cum ſyllabi ſuperſtite. 

Silvz | libs | rantes | gd | que, 

Quartus eſt Dactylicus Alcaicus Acatalecticus, 
(vel, ut alii vocant, Pindaticus) & duobus 
DaQylis, & totidem Trochæis. 

Fluminz | conflitE | riat & | cuto. 

1. Vides, ut alta, &c.] Hypotypoſis, ſeu 
geſcriptio accurata hyemis. 

2. Soracte.] Mons Apollini quondam ſacer, 
de quo Virgil, En. 2. & 11. v. 785, 

Sancti cufios Scractis Apollo. 
Plin, L 7. C. 2. Haud procul urbe Roma in Fa- 
liſcoram agro familia ſunt paucæ, guæ wocantur 
Hirpi, gue ſacrificio annuo, quod fit ad montem 
Soraften Apollini, ſuper ambuſiam lignt firuem 


ambulantes non adorantur. Idem fere Strabo 


quoniam in ejus ſpelunca delitnit ſanctus ille 


pontifet cum in Chriſtianos ſæviret Maxentivs, 
Hodie Monte S. Oreſte vocatur, ab adjacente op + 
pido, in ditione Pontificia, recentioribus Mons 
ani Oediſti. 

Nec jam ſuftineant onus Syluæ laborantes.] 
Hyperbole, aſperitatem frigoris, & ni vium co- 
piam exhibens. Quaſi arborum fatiſcant & in - 
curventur rami ſub pondere nivis & glaciei. 

3. Geliique Flumina conſtiterint acuio ?] Que, 
nempe fluere ex naturã poſtulant, hereat jam 
ſtant gelu conſtricta. Acuts.] Seu quod frigus 
vehemens haud ſecus pungat ac ferri acies & 
acumen ; ſeu quod acutz fiat glaciei cruſte, , 

5. Diſſolve frigus, &c.] Imitatio verſuum 
Alczi, hyeme potandum aſſerentis, apud Athen. 
lib. 10. cap. 1. 

7. Sabina diota. ] Vaſe in Sabinis fabricari ſoli- 
to, quod quidem utrinque anſas habet velut auti- 
culas, diata dar, Quadrantal dicunt octo & 
quadraginta ſextarios capiens. Alii vas non ita 
magnum hic intelligunt, ſed potius in quo hau- 
riatur vinum & dolio. Perperam nonnulli (cri- 
bunt, dyota, quaſi wra Nd xu, amp bora. 


lib, LY Dictus exinde mons Divi Sylveſtri, 


8. Thaliarche,] Nomen hoc idem ſonat quod 
ſym poſiarchus; At à v, convivio prafidens, 


Permitte 


26. Q., HORATII FLAC GI 
e Boe hows . Permitte Divis cætera: qui ſimul 
1m ac cee VERTOS, Hu- . 
ante * luct antes, aue mo- Str avere ventos æquore ferv ido 19 
wentur cupreſi, nec orni ver | Deproeliantes ; nec cupreſſi, e 
1 2 7 7% Nec veteres agitantur orni. 

r EVENT 3 * . 
liber diem fortans lergietar,|_ Quid fit futurum cras, fuge querere ; & 
guaflui adjice. Negue were Quem ſors dierum cunque dahbit, lucro * 


Juaves amores tu juvenis cen: Appone: nec dulces amores 15 
temne, negue choreas, dum a 8 h | 
te walido procul eft ſenectus perne, puer, neque tu choteas; 

difficilis, Jan & Campum| Donec virenti canities abeſt [49] 


Martium & areas frequenta :] Moroſa. Nunc & campus, & arez, 
nec non ſecretas ad roctem con 


ditia bora confabulationes, Fam Leneſq ue ſu b noctem ſu ſur ri 
gu revocetur * 7 epetantur hor as 


Nunc & latentis proditor intimo 


ANNOTATIONES. 


9. Permitte Divis catera.] Uni vaca volup-| velut lucrum luero appone quotquot jam ante 
tau, czterorum vero curem Diis relinque. conceſſis adduntur. Cum enim morti debeamur, 
Nui fimul Strawere wentos, Cc, ] Hie Stoicum [ut ait ad Piſones, quot dies vivimus, & quot 
agit Horatius, alibt vero ſepivs Epicureum ;|fors, ſeu deorum voluntas dat, totidem ei velut 
nempe, mortelia hec & infima Diis eſſe curz|eripivntur, nobis vero quaſi lucrum accedunt, 
aflerit, potentiamque & providentiam videtur|Cic, ad Famil. lib, 9. epiſt. 17. De lucro jam 
ſtabilite exempio iſto, Cum primum illi, in-|gquadriennium wiwimus, 
quit, ventos deprœliantes retinent, quieſcunt; Omnem crede diem tibi diluxiſſe ſupremum. 
cum ſedari tempeſtates volunt, mare ſtatim pa-| 15. Nec dulces amores Sperne, puer, &c.] Dom 
catur atque ſubſidit: adeoque tranquilla ſuntſjuvenis es, juveniles exercitationes & oblecta- 
omnia, ut nec orni, nec cuprefli moveantur, Sic|tiones ne omitte; antequam veniat ſenectus, 
ergo & curabunt ea quz ad homines ſpectant, ad- que his omnibus finem imponit, 
verſa quæque & contraria in melius commutantes. 18. Moreſa.] Cic. de Senectute, n. 64. & ſeq, 
11. Cxfrei.] Pro quilibet arbore hic ponun-| Mcrofi, anxii, iracundi, & difficiles ſenes —— 
tur, ſicut & ori. Cato de re ruftic3 cap. 42. & Moroſitas illa tamen excuſationis habet aliquid 
151. de illis abunde, Plin, lib. 16. cap. 33... . contemni ſe putant, deſpici, illudi. Præ- 
Cupreſſus ſatu meroſa, fruftu ſapervacua, baccis| terta in fragili corpore odioſa omnis offenſio eſt. 
tor va, folio amara, odere violenla, ac ne umbra\Et paulo poſt : Quarta reflat ratio, gue maxime 
idem gratiaſa, materie rara, Diti ſacra, &c.\ angere ac ſolitam habere nofliram ætatem widetur : 
Varrone, rogis adhibetur, propter gravem| appropirguatio mortis, que certe a ſenectute non 
uſtrinz nidorem : quoniam fœtorem cadaveris, | poteft long? abeſſe, S&S. | g 
dum uritur, odoris ſui jucunditate lenit. Ser-“ Campas. ] Exercitationes juventuti idoneas in 
vius ait, Ideo cremandis cadaveribus convenire, Campo Martio celebrari ſolitas frequenta, De 
quia præciſo capite moritur, & ſubſea non re- illis vide annot. ad Od. 8, ſupra, 
natcitur,quemadmodum è mortuis nihil fperatur.| Areæ. ] Loca vacua ædificiis, adeoque ad ex- 
12. O/ ni] Arbores procerz & graciles, fil-|ercendos juvenes deſtinata, Campus eſt ampla 
veſtres fraxini: montes amant, ex Plinio. terre planities; area vero eſt paulo magis an · 
13. Quid fit futurum cras, ſuge guærere.] Sive| guſta, Valla. Vitruv. lib, 1. cap, 7 
ex natutæ ſibi timentis ſolicitudine, five ex cu-| 19, Leneſque ſub noctem ſuſurri.] Collsquia 
rioſa futurorum inveſtigatione per Genethliacos,|clam in ſubmiſſa voce cum amicũ, que blandi- 
noli te diſcruciare, Nam Mathematici plusſ tias & murmura nuncupat Ovidius. x 
torquent, quam juvant: & hee Deos offendit,, 21. Nunc & latentis, Cc. ] Ludos amatorios 
qui notitiam hanc fibi reſervarunt, Phavorinus| Horatius exprimit, in quibus laſcive puellæ 
apud Gellium, lib. 4. cap. 1. Aut adverſa pre-|latebras petunt, & ſe cupiunt tamen intelligi, 
dlicunt Genet hliaci, aut proſpera, Si proſpera, Sc. Virg, Eclog. 3. 64. 
fal unt, miſer fies, fruſtra exteclando. Si ad-| Malo me Galatea petit laſciva puella 3 
werſa & mertiuntur, miſer fies, e timendo, | Ft fugit ad ſalices, & ſe cupit ante videri. 
Se. Vide annot, ad Qd. 11, ſeq. Maximianvus Eleg. 1 v. 66. . 
14. Quem ſors dierum cungue, Cc. ] Pro luero Erubuit vultus ipſa puella meos. 
habe finguios qui tibi conceduntur vite dies; act Et nunc ſubridens latebras fug itiva petebat: 


5 Gratus 


us 


C ARMIN UM 
Gratus puellæ riſus ab angulo; 
Pignuſque deremptum lacertis, 
Aut digito male petinaci, 


LIBER I. 10. 27 


4NNOTATIONES. © oy 


Non tamen effogient, tota laters wolens : 
Sed magis ex alioud cupiebat parte videri; 


' Letior boe multo, quod mala tefa foret. ; 


23. Pignuſque dereptum, &c.] Pignus, ar- 


milla, chirotheca, annulus, c. Dereptum 


vel ab amatore, vel à puella. Poteſt enim in- 


telligi hzc abſtuliſſe quidpiam ab illo, ut rede 
undi locum det repetituro; vel ab hac ille, 
ut reſerendi, atque iterum conveniendi anſam 
arripiat. 0 b 


diripere eſt diſcerpere & lacerare : quod hie non 
convenit. At deripere eft movere & tapere de 
loco. Virg-| Georg. 2. v. 242. 5 
| Colaque pre lurum fumeſis diri pe tefis, 
ZEneid. 1. v. 218. 
Tergora deripiunt coflis. | 
Cicer. Verr. 4. Victoriam deripere, & Dram 
Dee detrabere conotus es. ho | 
24. Male pertinaci.] Quia fimulet retinere 
velle quod ſibi adimi gaudet, maxime, ut repe- 


Dereptum.] Male quidam, direptum. _ tendi occaſio detur, rurſumque comeſſandi, 


ODE X. Ad MERCURIUM. 


ME facunde, nepos Atlantis, [41] 
Qui feros cultus hominum recentum 


Voce formaſti catus, & decor 
More palæſtræ: 


O diſerte Mercuri, Atlan- 
tis mepos, qui hominum nowe- - 
rum 2 mores ſermone 

nxiſti deftus, & ritu pul- 
chre palafire : ; 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. 2. 

1. Mercuri facunde.] Hymnum hune tanti 
facit Lilius Oyraldus, ut non modo legendum, 
ſed ediſcendum cenſeat. Quazdam tamen repre- 
hendit Scaliger ſuo more. In eo Mercurium 
celebrat Horatius, ut ſcribunt aliqui, quaniam 
ejus ope civilis tumultũs pericula evaſiſſet. Imi- 
tatio eſt Alcæi. Laudatio petitur a quatuor 
præcipue locis 2 a genere; verſu 1, a rebus in- 
ventis; v. 4. 6. 7. a rebus geſtis; v. 2. 13. ab 
officio & auctoritate: v. f. 17. Ke. 

Mer curi.] . * medicurrius, ſeu medius 
currens dictus eſt, tanquam internuncius Deos 
inter & homines, Feſtus a mercibus originem 
trahit, quia negotiationibus præeſt Mercurius, 
Uni Mercurio tribuuntur vulgo que plurium 
ſunt, Tres alii, alii quinque memorant, aut 
plures etiam Mercurios, | 

Facunde.] Eſt enim eloquentize Deus, & ora- 
tionis inventor, Hinc & Lyſtrenſes viſo figno 
per Barnabam & Paulum facto; velut Diis ſacri- 
ficare voluerunt: atque illum quaſi Jovem re- 
veriti ſunt, hunc vero hᷣcut Mercurium, guoniam 
ipſe erat dux verbi. Act. Apoſt. cap. 14. 

Nepos Atlantis] Scilicet natus Maia filis 
Atlantis, qui Mauritania rex, & Aftrologiz 
inventor, inde cœlos humeris ſuſtinere dictus. 
S. Auguſt. refert tempore quo Moſes natus eft, 
floruiſſe Atlantem Aſtrologum, Promethei 
Phyfici fratrem, maternum autem avum ma- 
joris Mercurii, cujus nepos fuerat Mercurius ille 
Triſmegiſtus. Tho . 


\ 2+ Qui feros culius, &e,] Quod Orpheo in 


pit. ad Piſones verſu 391. hoc idem Mercu- 
rio tribuit hic; ſcilicet a victu agreſti homines 
recens terrã editos (ut fabulantur) ad cultiorem 
traduxiſſe facundiæ vi, & orationis ſuavitate. 
Vid. Cic. 1. de Orat. & 1. de Invent. Feros 
cultus, 8. Aug. de Civit. ait, Feram nullam 
immaniorem eſſe homine, fi quis affectibus re- 
linquatur, 

3. Voce formaſti.] Nempe orationis inventor 
pariter & Muſices. Catus, vocem hanc Sabinam 
eſſe, & acutum fignificare, auctor eſt Varro 6. 
de Ling. Lat. Cic, 1. de Legibus: Prudens & 
ut ita dicam, catus 1. de Orat. n. 198, Egregie 
cordatus bomo catus Ælius Sextus. | 

Decor more paleſire.] In tribus his vocibug 
tria carpit Scaliger. Primo ſcribendum fuiſſe, 
lege, non more, contendit, Sed quæ auctoritas ? 
Deinde ſono ſe rhythmico offendi ait, Verum 
quot ejuſmodi locutiones Tullius ipſe non ſerip- 
ſiſſe modo, ſed amaſſe reperiatur ? Poſtea epi- 
theton decaræ velut parum conveniens notat.. 
At enim palezſtia duplex eſt: rudis altera &- 
fine arte, qua ſolent ſe ruſtici exercere, quali- 
tercumque ſe agitando ac decertando, Hanc 
deſcribit Virgil. Georg, 2 532. 

oraque agreſti · nudat predura palæſra. 1 
Poe” —— & —— ſane, — — 
corporis ſingulas format ad decorem, & decen- 
tem actionem præceptis & exercitatione fingit. 
Tullius de Oratore: Numerus guandam veluti 
Palæſtram crationi & extrema lineamenta con fert. 


Te 


Y - > 


28 | 
Te celebrabo ſummi Jovis alio | 


yumque Deorum interpretem, 
atque inventorem citharæ in 
care; recnon ſolertem clam 
ſerripere joci gratis guodeun- 
gue hbuit, Te puerum quondam 
cum verbis minactbus Apollo 
territaret, nifi vaccas per frau- 
dem abact᷑at reftitueres ; 


Nuncium, c 


Et poſtea: L/ athletas widemus nibil aut vitando 
facere, aut petends vebementer, in quo nen motus hic 
babeat pala ſtram guandam z ut quicquid in rebus 
fat utiliter, ad pugnam, idem ad aſpectum etiam fit 
weruſium; fic oratio nec plagam gravem facit, 
wif petiti⸗ } wi) apta, nec ſatis rette declirat im- 
petum, nift etiam cedendo guid deccat intelligit, 
Quindil. lib, 1. cap. 11. Palæſtricis vacandum 
cenſet, Quil us geſtus motpſque formantur , « ne 
indoct æ, rufticeve manus : ne flatus indecorus, &©c, 
More pa/eftr@.) Sunt qui intelligant Mercu- 
rium ita recentes homines formaiſe ad huma- 
niorem cultum, atque artes, ut formart ſolent 
in Academia modo & palzfira, At aliis vide- 
tur Horatius reſpexiſſe ad ea quz a Mercurio 
traduntur inventa : his autem accenſetur palæ- 
fira, Græce wn, gymnica exercitatio nimi- 
rum ſeu luQatio, qui nudi undique exerceban- 
tor, valetudinis quidem tuendæ causa, tum 
vero roboris etiam & agilitas & artis acqui- 
rendæ. 


Hymn. in Mercur. v. 3. 
ay ſe h abavatw» ih, ö ri Mata, 


feperit Maia, 
Virg. En. 4 356. 
Ixter pres Divum Fore miſſus ab ipſo 


. celeres mandata per auras 
Dewitt 


6. Curvague lyræ parentem. ] Mercurii inven- 


Mercurius, ut infta dicemus ad vocem, vi, ga. 
Sie autem inventa fertur, 


aliquem reddiderunt, Itaque ad ejus ſimilitudi- 
nem lyram confſtruxit Mercurius, quæ exinde 
teſtudo vocata eſt, Aliter paulo alii rem affe · 


animalis ; ut mox fuſius explicabo. 

Lyre.) Lyram cum citharã confondunt Gram- 
matici vulgo, ipſeque Euſtathius, qui ait, Che- 
tyn citbaram diftam ce, . reftudinis tefla jugo 
addita, fdibuſque tenſa ytam deformavit 3 & 


Callidum, quicquid placuit jocoſo 
Condere furto. 

Te, boves, olim, niſi reddidiſſes 

Per dolum amotas, puerum minaci 


8. Joris & Deorum Nuncium.] Heſiod. 
d νν,ꝭUs wrpuna, pra concm immortalium ; Or- 
pheo. Aug ayſe\ov, FJovis nuncim: Hom, 


Nuncium immoartalum perguam wilem, quem 


tum eſſe Lyram coaſtat, quam tamen Apollini 
tribuunt aliquando, quoniam hanc ei conceſſit 


Poſt inundationem 
Nili teſtudinem reperit mortuam, exeſa etiam 
traftu temporis carne: nervi autem qui ſuper- 
ſtites erant tenſi, cam digitis eſſent pul6, ſonum 


runt, aivntque teftudinem vocatam à teſti iftius 


Q. HORATII FLACCI 


Je canam magni Jovis & Deorum 


* 
6 
[34] 


urvæque lyrz parentem; 


10 


ANNOTATIONES. 


rurſus; Chelyn, id eſt, lyram, 2 teftudinis tel ſa- 
fam, Quod porro inter illas diſcrimen, vix 
ſtatuas: quanquam fuiſſe non ef dubitandums 
Diodorus trichordon lyram extitifle autor eſt: 
at Horatius citharam ſeu teſtudinem ſeptem 
nervis tenſam & inſtructam ſcribit, imitatione 
Pindari qui gnl2yAwocy $5miyſa, id eſt, ſep- 
tenos edentem ſonos ait. S. Hicron. ſcribit, 
Citharam effici in modum literæ A, cum chordis 
viginti quatuor, & per digitos variis vocibus, 
tinnuliſque iftibus in diverſis molis concitari, 
Hoc autem obſervate licet, dici chelyn ſeu teſ- 
tudinem & cithzram digitis aut pectine pulſari ; 
Seneca Chelyn plectre werberari, ait. Lucanus: 


Seu chelyn digitis, & eburno verbere pulſas, 
Atlyra pelli dicebatur. Idem ibidem, 

Nec pudeat pepuliſſe lyram 
Ovid. Metamorphol. 10. v. 205. 

Telyra pulſa manu, te carmina noſtra ſona bunt. 


Cruquius ita in hune locum ſcribit, ex Idiomate 
Italico, Alemannico, Flanerico, Gallico, lyra 
ſuum adhuc nomen habet integrum. Ea nimi- 
rum eſt, qua mendicos vicatim ſtipem quætitare 
notum eſt ; nim & incurya eſt, & NN 78 for- 
mam refert proprius intuenti. Cithara vero te- 
tudo vocata, forma teſtæ ejus an malie, &c, 

7. Callidum guicguid placuit, c.] Clam, in- 
genioſe, jocoſe, furandi magiſtrum. Duplex ni- 
mirum eſt furti ſpecies, ſeu furandi ars, Una 
ſeria, improba, injurioſa, legibus vetits; & de 
hic non eſt mentio., At altera eſt oblectationis, 
joci, & induſtriæ ludicræ; in qua excelluit Mer- 
curius, Hinc & Lycurgus ad acuendos furandi 
ſolertia Spartanorum animos, impunita efle fur- 
ta ſanxerat, Philoſtrat. Imagin. lib. 1. furta 
Mercurii jocoſa vocat vd, x>cwa;., Fulgentius 
ideo negotiatoribus preelie dixit Mercurium, 
quod illi vix a furto immunes ſint. Alii volunt 
defignari vim orationis, quæ audientium animos 
captat ac rapit, Huc etiam ab aliis refertur Ma- 
giæ ac præſtigiarum inventio, quz tribuitur 
Mercurio: ars nempe fic aſtantium oculos præ- 
ſtringendi, ut dolum non advertant coram ipſis 
perpetratum. 

9. Te, boves, olim, &c.] Calliditatem Mercurii, 
& peritiam jocoſe furandi probat, Hec autem 
eſt hiſtoria, ſeu fabula: cam Apollo ob Cyclopas 
interfectos divinitate aliquamdiu privatus eſſet, 


Voce 


| 


atque interim Admeti Theſſalize regis armenta 


CARMINUM 


Voce dum terret, viduus pharetri 
Riſit Apollo. 


Quin & Atreidas, duce te, ſuperbos 


Ilio, dives Priamus, relicto, 


LIBER I. 10. 29 


2 ipſe advertens ſe pbare- 
trã quoque ſpoliatum. Quine- 
tiam Priamus opulentus Trejd 
diſcedent, ducente te latuit ar- 
[44] rogantibus Atreidis, excubiis 


Theſlal6ſque ignes, & iniqua Trojæ 15 beſſalorum, & caſtris Trojee 


Caſtra fefellit. 
Tu pias lætis animas reponis + ” 
Sedibus; virgaque levem coerces 


infeſtis. Tu animas Gonorue 
N veatis ſedibus collocas: argue 


aureã virgã 
{ 


ANNOTATIONES. 


paſceret ; boves aliquot exerrantes & longius pro- 
greſſos abegit Mercurius & occuluit, Ille vero 
hunc pueri forma indutum quaſi bubulcum fura- 
cem aggreſſus mortem minatur, niſi abacta pe- 
cora reſtituat: ac telum proferre volens, quaſi 
percuſſutue, vecuam ſenſit pharetram, vel hane 
quoque fibi ſubreptam, Tum denique Apollo 
Mercurii ſubtilem in furando induſtriam demira- 
tus, riſum tenere non potuit 3 Iracundiam wolup- 
tate ſuperante ; ut ait Philoſtratus. Imagin, lib. x, 
ubi fabulam hanc egregie expreſſit. Vide Homer, 
Hymn. in Mercur. Ovid, Metamorphoſ, 2. 
cap. 11. &c, & Annot. infra ad vocem wirga. 
11. Viduus pbaretrd.] Infra lib, 2. Od. g. 


Et foliis viduantur ori. 
Virgil. Æneid. 8. v. 571. 
A uaſſet civibus urbem, 


Quem in locum Servius laudat Virgilium, tan- 
quam proprie locutum, Horatinm vero carpit & 
vellicat tanquam bie male ſcripſerit viduum 
Apollinem, Sed O puerilem aſtutiam ! 

13. Ruin & Atreidas, &c,] Praclare & be- 


nigne a Mercurio faQa jam oftendit, Nimirum 


15. Theſſaloſque ignes.] Nocturnas Theffalo- 
rum five Græcorum excubias circa tentorium A- 
chillis collocatas, Synecdoche, Nam & Theſſali 
Græciæ populi, & ipſe Achill-s Theſſalus erat. 
Homeri Scholiaſtes ad Iliad, 18. rofurnum fig 
num caſtrenſe, ignis : diurnum fumus, inquit. 

Iniqua Troje Caftra feſellit.] Caſtra nempe 
Grzcorum Trojæ hoſtium occulte ingreſlus,  & 
uſque ad tentorium Achillis fic penetravit Pria- 
mus, duce Mercurio, ut vigilum nemo ſenſexit, 
nemo interceperit aut prohibuerit, Quã vero id 
ratione factum fit, explicat Homerus, ubi ait: 
Cum ad turres navium & foſſam ven iſſent, cuſtodet 
quidam 2 caena laborabant : bis vero Mercurius 

mnum injecit. : 

17. Tu pias letis, &c.) Jam præſtans Mer- 
curil officium & inſignis auctoritas declaratut. 
Videlicet priſcis illis exiſtimatum, animas cor- 
poribus excedentes à Mercurio ſuſcipi, atque vel 
ad campos Elyfios ſeu beatas ſedes perduci, vel 
ad inferos. Unde diſpenſator ac deduFor an ima · 
rum diftus eſt ille, Quod munvs tamen Plutoni 


| afſignat Pindarus Olymp. Od. g. 


18. Virgaque levem coerces, Sc.] Caduceo do- 
mas, regis, deducis animas ſpiritales corpore 


ex Homer, Iliad, ult. Mercurius à Jove miſſos 


molis expertes, adeoque /eves & agiles : ſeparaſ- 


przbet ſe ducem Priamo Hectoris interfecti cor-| que alias ab aliis pro tu auRoritate atque ex offi- 


pus redemptum perg*nti ; eumque per media 
hoſtium caſtra ad Achillem uſque fic deducit, ut 
nec tentus à quoquam, imo nec viſus fuerit, 

Atreidas,) Agamemnonem & Menelaum 
Atrei filios, Graci exereitũs imperatores. 

14. Dives Priamus.] Et in hunc locum Sca- 
liger ſtylum acuit & vibrat, An dives, inquit, 
ille qui miſerrimus, orbus liberis, regno ſpoliatus, 
quique adeo mærens potius & inops ] Scilicet non 
meminerat quod legitur Iliad. ult, copioſa ſane 


cio, ſecundum variam bene vel male factorum ac 
meritorum rationem: has quidem ad tartarea 
ſupplicia z illas autem ad ſedes lætas ac fortunatas. 
Homer, Odyſſ. ult. Virg. En. 4. v. 242. 


Tum vi gam capit : ac animas ille evocat Orcs 
Pallentes; alias ſub triſtia Tartara mittit, 
Dat ſomnos, adimitgue & lumina morte refionat, 


Coerces.] Hoc referunt aliqui ad eloquentiz 


E pretioſa munera ad Achillem delata à Priamo 
Trojam deſerente; atque, ut eſt ibid, Infinite 
donare thalamo in currum ex 
redimendum : que etiam ibi recenſentur ; duode- 
cim lenas, totidem tapetas, totidemgue pallia exi- 
mia item & ſagula; auri vers talenta decem; 
duos inſuper tripadas ardentes, lebetes guatuor; 


Foculum denique conſpicuum, quod Thraces dandrant, | 


;portara ad Hettorem 


vim, qui ſedantur & coercentur homines conci- 
tati ; & inertes © contrario ignavique concitantur, 

Virga.] Hanc abApollineMercurius acceperat, 
conceſſa viciflim lyra ; poſt quam enim boves, ut 
ante dictum, hie furatus eſſet; ita demum con- 
venerunt eaque lege & conditione venia eſt data 
Mercurio, ut Lyræ inventor Apollo diceretur, 
Hue pertinet quod Homeri Pindarique Schol. 
aiunt, AMwpay, quai Avrpay dictam eſſe 


Aurea 


430 Q. HORATII FLACCI 
eaterwam exi'em ſummoves, ſu Aurea turbam, ſuperis Deorum 
peris eque numinibus ac inferis Gratus & imis. 


$7 atioſus. 
ANNOTATIONES. 


quod ca ſe Mercurius ab irato Apolline redeme- etiam legati pacis caduceatores vocantur, quia 
rit, Ergo mirifica illa inſtructa virga, pro- ejuſmodi caduceo infignes procedunt, Tit. Liv, 
fetus in Arcadiam Mercurius pugnantes duos , Denique virga illa auctoritatem ac dicendi vim 
cum Dracones reperiſſet, hac inter eos projecta denotat: circumplexi vero ſerpentes indicant 
prœlium diremit. Exindeque pacis conciliatri- prudentiam : quippe hæc illius individua comes 


[4] 


cem virgam appellarunt ; eique duo circumvo- elle debet. 
Juti ſerpentes additi ſunt, Hygin, lib, a. Hine! 


ODE. a5 
Indulgendum voluptati, 


Tu ne cupiveris nie ( nec 
enim ice: quem mibi, quem 
tibi, Leuconce, conceſſerint Nu- 
mi na terminum vite. Neque 


experiare Chaldaicos, 


1 ne quzeſieris ſcire (nefas) quem mihi quem 
| 1 6 


Ad LEUCONOEN. 


omiſſa futurorum cura. 


tibi [45] 


Finem Dii dederint, Leuconoe: nec Babylonios 


ANNOTATIONES. 


Ode hæc eſt monocolos, Verſus nempe om- 
nes ſunt Choriambici, Alcaici, Pentametri, 
AcataleQtici conſtantque Spondæo, tribus Chori- 
ambis, & Pyrrhichio, vel lambo, Sic: 


Tũ nt | queszeris | ſcarf nfã : quam mibi 
quEm | tivi 


1. Tu ne quafieris.] Oden hanc velut indig- 
nam Horatio notat Scaliger. Quam vero ob ra- 
tionem ego neſeio: nec, ut opinor, ipſe ſcivit, 
qui nullum profert. Horatius Leuconoen Ma- 
thematicis predictionibus plus æquo addictam 
hortatur, ut relinquat Diis futurorum curam, 
ipſa vero præſentibus utatur. 

Scire nefus.] Has alii ſeparant voces : alii pa- 
rentheſi includunt utramque, Perinde eft. 
Quod fi cui videtut nimis abſciſſa interpoſitio 
(nefas:) meminerit frequentes legi tam con- 
tractas apud optimos auctores, Terent. Quid tua 

Malum) id refert ? Cie. in Verrem. Que (ma- 

m) fla fait amentia 2. de Off. Nue te 
(malum) ratio in iſlam ſpem induxit ? 

Quem mibi, quem tibi Finem Dii dederint.] 
Ne ſcire deſidera quod nefas; ne affecta quod fibi 
reſervarunt Dii, futuri nempe cognitjonem, Cic, 


Si ſecus ; fruſtra vexaris. Si wenturum eft ; tum 
ſatis delebis tandem, cum adfuerit tribulatio, 

2. Leuconoe,] Alii legunt Leucatboe, Fidtum 
nomen eſt à poeta, Ludont aliqui in etymologia 
nominis iſtius, & quidem operam ludunt. Fuit 
olim Leuconoe filia Lycambis, quam Archilo- 
chus acribus conviciis ad ſuſpendium adegit. 

Nec Babylanios Tentfris numeros.] Nec Mathe- 
maticos adi, & conſule, neve iis crede : ſunt enim 
fallaces. Quod quidem probant egregie tum ht- 
ſtorlæ paſſim, tum ratio. Vide Cic. 1. & 2. de 
Divin. Item de Fato, Item 3: de Nat, Deor. 
A. Gell, lib. 24 cap. 1. ubi refutat eos qui cu - 
riofius auſcultant Genethliacie, futura dicturos 
per artes prodigioſas ſpondentibus. S. Aug. de 
Civ. Dei, &c, Tacitus, lib. 17. Mathematicos 
appellat, Genus hominum petentibus infidum, ſpe- 
rartibus fal/ax. Cic. 1. de Divin, n. 36. Conremnrg- 
mus Babylonios, & eos, qui e Caucaſo cœli gn 
ſervantes, numeris, & motibus ftellarum curſus 
proſequuntur, eee Sat. 6. a verſu 550, ad 
590. ejuſmodi ſtudium in mulieribus præiertim, 
graviter inſectatur. 

Babylenios.) In Babylonia templum erat Beli 
ſideralis ſcientiæ inventoris, ex Plin. lib. 6. 


ad Familiar, lib, 6. Epiſt. 4. Equidem mibi em- cap, 26, Babylonii, ſeu Chaldæi Babyloniam 


nia propono: nec ullumeſt tantum malum, quod non 
Putem impendere. Sed cum plus in metuendo mali 
fit, quam in illo ipſo quod timetur, deſino : pre- 
ſertim cum id impendeat, in guo non modo dolor 
nellus, verum finis etiam delorii futurus fit, Se- 
neca vero fic paucis yanas eas ſolicitudines per- 
ſuingit ; N d time, aut fulurum eff, aut ſecus, 


incolentes Aſtrologiæ peritiſſimi erant, ex Cic. 
de Divin. Diodor. Sicul. Gell. lib, 1. cap. g. 
Quint. Curt, lib. 5. 

Babylonios numeros.] Certe neceſſaria valde 
numerorum cvgnitio & praxis accurata, ad di- 


menſione m horoſcopi, aſpectumque ad alia ſide- 
ra planetaſque diligenter ingunendum. Hine 


Tentaris 


„„ 


C ARMIN UM 


Tentaris numeros, ut melius, quiequid r calcu lor: ut ſatius tolerare gusd- 
(Seu plures hyemes, ſeu tribuit Jupiter ultimam, 


LIBER I. 11. 30 


canque acriderit: five mur 


: e ee 
Quz nunc oppoſitis debilitat pumicibus mare 5 byemes Jupiter largiatur : five 


Tyrrhenum) ſapias ; vina liques, & ſpatio brevi 


Spem longam teſeces: dum loquimu 
vida 


ANNOTA 


poſtremam det hanc, que modo 
Erruſcum pelagus frangit ob- 
1 jectis ruprbus, Soptens fir. Pie 
r, fugerit in N fers" ar hate aA 
48 
[ em longam reſcindas, En dum 
fabu ævum praterit invidume - 


TIONES, 


Arithmetica ſæpe uſurpatur pro Aſtrologia (ut{que vini vim alit sugetque, ſæce, liquidius, - 


vocant) Judiciaris, Lactant.  Arithmetici, guos 
Mathematicos dicimus, quorum in numeris eft tota 
doctrina, Se. Auſon, 
Tu cel: numerus & conſcia fidera fati 
Callebas. 
Ut melius ↄuicguid exit, pet Quanta hic 
apud Interpretes. diſſenſio? Alli jungunt ſta 
cum voce, ſapias z que vero intermedia ſunt, 
parentheſi includunt,, Alii ſenſum fiaiunt voce 
pati; explicantque fic; cum melius fit, vel tan» 
quam melius fit pati conſtanter quicquid evene- 
rit, quam animum diſtorquere, anxie quz fint' 


imbecillius, lenius, ac dulcius reddebant vinum, 
potuique jucundius, Hinc vocatur Theophraſt. 
l. 6. e. 24. Fre, caſtratum, quod nempe ſpar 
teis eſt ſaccis colatum. Cœl. Rhodig. I. 28. 
c. 46. Eurachum & effeminatum, ex Plutarebo 
mox citando, guia percolatio illa wini ner vos 
excidit, ac genuinum reſtinguit ca rem : mollius 
autem facit ad gulæ curioſtatem: boc weluii 


ſopbiſmate invents & excogitato, ut perdendo 


rati vino plurimum ven ingurgitare. Pline 


I. 14. c. 23. 7 tapiamus wini, ſacco fran 


eventura inquirendo, Alii, wt melius interpre- 
tantur; Quam, vel quanto melius æquo animo 
ferre quicquid acciderit ! hs 

4. Seu plures byemes, &c.) Gratis proſeclo ſe 
diſeruciant aliqui, ut oſtendant vocem, byemes, 
priori loco poni pro tato anno : poſteriori vero 
pro tempeſtate hyemali: quandoquidem fatis 
patet, quid velit Horatius. 

5 Joe nunc oppoſurs, &c.] Synecd, id eſt, 
qua fluctus Tyrrheni maris hyeme, ut fit, pro- 
cellis agitati ad rupes alliduntur, debilitantur, 
franguntur. Quidem legunt gui, & referunt ad 


vocem, Jupiter. Sed vulgata lectio præferenda 
videtur doQtiffimis, 


imus wires; & alia irritamenta excogitanture 
19. c. 4. Ferendum ſane furrit ,”, « » 
inveterari wing, ſacciſſue caſlrari : al. caſtiga- 
ri, Ib 24. cap. 1. Uleifinun vinum omnibus 
ſacco wiribus fraftiss Plutarch. Sympoſ. five 
Convival: Queſt. lib. 6. Probl, 7. ait. Exo- 
leſcere wvinum, cum tam crebro diffurditur, efſeque. 
ad bibacitatem commen gin ejuſmodi percolationem : 
detrabi vine firmitatem relicto blandimento, wi 
ili gue mentem ſel.citat & infeſtat ejefis of 
\excluſd ; ipſum vero jucundius ci : negus ficut 
4 ferro acumine decuſſo: ſed patius welut rubigins 
& ſordibus deter it. Quippe defecatio illa wind 


Pumicibus,] Pumex lapis eſt ſpongioſue, aſper, 
foramine multiplici pertuſus, cavus, cavernoſus, 
unde ab Ovid. multicavus, 3 Virg. ZEneid. 85 
v. 214. & 12. v. 587. /atibraſas dicitur, De 
iſto lapidum genere Plin. lib. 36. c. 21. | 

Mare yrrbenum.] Thuſcum, Inferum, quod 
pars eſt waris Med tertanei id vero nomini 
ei dedit Tyrrhenus Atyos Lydiæ regis filiue, poſt- 
quam ad vicinas terras cum colonid appuliflet, 
Tuſciam nempe, ibique ſedem fixiſſet. 

6. Sapias.] Explicant nonnulli: fi ſapias 
ſcilicet utere vita, genio indulge, vina bibe quam 
optima, liquata, &c, Priſcian. I. 18. c. 3, 

Vina liques.] Vel fimpliciter, vina bibas, ac 
veluti per guttur coles, Vel potius, hilaritatis 
cauſa ſatage, ut pares tibi vina ſacco percolata, 
defæcata, dulcia fic effecta, adeoque natura & 
palato muliebri accommodatiora. Veteres nem - 
pe, muſtum priuſquam ferbuiſſet, per ſaccum to- 


vim, que caput tentat, detrabit, a atum 
redinit mitem & ſalubrem. wats 95 

Statio brevi Spem longam reſeces.] Quanta ' 
brevius eſt vitæ noftr;x ſpatium, tanto reſecandæ 
ſpes longez : minus expectandum, minus fiden- 
dum futuro ; neque adeo differendum carpere 
pre entes lætandi occ+fiones, Od. 4. ſupra. 

Viiæ ſumma breuis ſpem nes weiat inchoars 

leng an:. 

7. Dum loguimur fugerit invida Stat.] Le- 
gunt alii, Digit invida tas. Dum enim fic 
elabitur & nos quaſi fugit, nobis videtur invi- 
dere uſuram ptæſentis temporis. Juvenal. Sat. 

v. 126. 
4 —Peſinat enim decurrere velox 
Fleſculus arguſte, miſer@que breviſſima wite 
Ports : _ bibimus, dum ſerta, unguenta, 
ellas 


Peſcimus, obrepit non intellecia ſenefus, 
Perl, Sat. 5 153. 


ties colabant ut defæeatetur: atque fic adempta, | 


Vive memer letbi: fugit hora. Ho: 
loguor inde g. * mw 
tas : 


32 Q. HORAT 


C1 FEACCHT. 


Ex o di hodie um, ſeg i 7 . 3 3 5 
pa — 2 * Ætas: carpe diem, quam ann credula poſtero. 


INNO TA 


8. Carpe diem ] Utere præſenti tempore, in 
diem vive, fruere deliciis & voluptatibus, cum 
licet, & dum vita fiat: nihilque tibi pollicere 
de futuro. Epicurea cohortatio: ut notant vul- 
go, quæ quidem frequens paſſim apud Horatium, 
Vide Sapient. cap. 2. udi fic impii loquuntur: 


TIONES, 
Martial, ——Pugitivaque gaudia carpe. 


Perſ. mox cit. loco. 

——Carpamus dulcia, 
Multo vero ſapientibus Seneca ad Lucil, Epiſt. 
62. Id ago, ut mibi inflar totius vitæ fic dies 
guiſque, Nec mebercule tanguam ultimum rapio : 


Fruamur bonis gue ſurt, tanguam in juventute| ſed il.um fic aſpicio, tanquam efje vel ultimus 


celeriter : pretioſo vino & unguentis nos imple« 
| amus, ut non prætereat nes Hos tem poris corone mur 
roſis, anteguam mareſ.ants 


ODE XII. Ad 


libenter mori. 


Poſſit. Ante ſenectutem curavi, ut bene viverem 
in ſenectute, ut bene morerer : bene autem mori, ef 


AUGUSTUM. 


Deos & Heroas primum, dein Auguſtum laudat. 


O Clio, quem wirum, aut 
beroem, quem Deum J. cipies 
laudare cythard, wel acutd 

uld ? Eccujus laudes reſo- | 
zalit ſimilitudo ludicra ? 


ANNOTA 


Metrum idem quod ſupra, Od. 2. 

1. Quem virum.] Plena eft artis & elegantia- 
rum bhæc Ode: artis quidem eo plus habet, quo 
apparet minus 3 elegantias autem, lepores, ac 
veneres affatim agglomerat, Figuris lucet, vari- 
etate diſtinguitur, rerum atque verborum copia 
& pulchritudine dives eſt; mird in ſuper ſuavi 
tate conditur. Fingit Horatius cſtro ſe correp- 
tum poetico, dignum ardore hoc divino argu- 
mentum quærere. Hinc Avguſti grave texit 
elogium ex conglobat3 veluti artificiosã compa- 
ratione. Quanquam enim Diis, Semideis, ac 
viris illuſtribus ſuas laudes non negat, collinea! 
tamen ac recidit eo tandem, ut Auguſtum quaſ; 
Jovem alterum conflituat. Simile adulationis 
genus in eundem Augęuſtum habet Virgilius 
Georgic. initio, & in fine libri primi. Huc 
etiam facit quod ex Dione lib. 15. afferunt; 
nimirum poſt Actiacam victoriam, decretum : 
Senatu fuiſſe, ur in Hymnis ſolemnibus Au- 
guſti mentio fieret honorifica, perinde ac Deo 
zum immertalium, Eft igitur Hymnus hic de 
genere corum, qui diebus feſtis ac profeſtis 
cani ſolebant inter epulas, ad tibiam lyramve, 
teſte Horatio lib, 4. Od, 15. Vide ibi An- 
not. 

1. Quem virum, aut herca, Fc. ] Contra Pin- 
darus Olymp. Od. 2. Quem Deum, guem beroa, 
youu wvirum ce/ebrabo uter melior ? lector eru- 

ite judica, Mihi quidem potior videatur gra- 


Uem virum, aut heroa, lyrà vel acri 
Tibia ſumes celebrare, Clio? 
Quem Deum? Cujus recinet jocoſa 
Nomen imago? 


[49] 


TIONES. 


| quam deſcenſus ille Pindari ab immortalibus ad 


mortales, 

Lyra vel acri Tibid.] Lyram cum tibia jun- 
gere amabant veteres, 1112 dulciori ſonum hujus 
acriorem bene temperante, Alii fic explicant z 
carmine Lyrico ſuavi & moderato, Diis ac hero- 
ibus canendis idoneo : vel Epico graviori, ſub- 
limiorique, bellicis virorum nobilium facinori- 
bus reſerendis accommodato, Vide Epiſt. ad 
Piſones. v. 37. & 83. 

2. Clio.] Hane è Muſis apte invocat, quippe 
quæ præſit laudationi virorum illuftrium ; qui - 
bus & celebritatem nominis & immortalitatem 
confetrre dicitur, x>g'a, laudo, celebrem reddo: 
xAtog & AR, ſama, nominis ſplendor, Virgil, 
xe Muſis. 


Clio geſta canens tranſafiis tempora reddit, 


3. Cujus recinet joroſa Nomen imags.] Cujus 
laudes nobis decantatas repetet Echo, quæ eſt 
vocis imitatio? Adeoque imago dicta, quaſi 
imitatio. Vide infra, Od. 20. eandem locu- 
tionem ibi fuſius explicatam, Quam tamen 
auctoriĩtate propria Scaliger pervertit, legens, 
Vetuſia nomen imago: quo enimvero ſenſu ? 
Qua autem ratione fiat Echo, fic Plinius ex- 
ponit lib, 2. cap. 44. Montium flexus, crebrigue 
vertices, & conflexa cubity, aut anfrafla in 
bumeros juga, wallium finus concavi, ſcindunt 
inægualiter inde reſultantem gera; qua cauſa 


datio Horatii ab homine ad hercas ac Deos, 


1 


etiam voces multis in locis reciprocas facit. 
Aut 


CARMINUM. I. 


Aut in umbrofis Heliconis oris, 


w 


IBER I. 12. 33 
Ei 


Aut ſuper Pindo, gelidòve in Hzmo ? | Of vo frigide? Blnelyloe ſecuta 
Unde vocalem temere inſecutæ ſunt canentem Orpheum, matris 
arte retardantem precipites 


Orphea ſylve, 
Arte materna rapidos morantem 


Fluminum lapſus, celerEſque'ventos, 


Blandum & auritas fidibus canoris 
Ducere quercus. 
Quid prius dicam ſolitis parentis 


Laugibus ; qui res hominum ac Deorum, 


fluviorum curſus, weloceſque 
wentos, atgue ſuavem auritas 
1O| guercus trabere chordis ſanan- 
| tribus, Quid verd ante canam 
quam freconia conſueta patris, 
gui res mortalium & immor- 
talium, qui mare terraſque & 
orbem diverfis temporibus mo- 
deratur ® Nuare nibil ipſo 


Qui mare & terras, variiſque mundum I 5 | a oricar. 2: lend-cogas 2p 


* Temperat horis ? 
Unde nil majus generatur ipſo 


Nec viget quicquam ſimile, aut ſecundum : 


Proximos illi tamen occupavit 
Pallas honores 
Preeliis audax : neque te ſilebo, 
Liber, & ſævis inimica virgo 
Belluis : nec te metuende certa, 


Phcebe, ſagitta.. 


guidpiam, wel proximum walet. 
Attamen Pallas obtinuit ſe- 
guentem gradum, Nec tacebo 
te, Bacche, certaminibus fre- 
[57] nue: neque te, virgo feris 
20% Tudelibus infa: nmeque te 
Apollo, telis ineluctabilibus 
formidande, | 


ANNOTATIONES. 


5. Umbreſis Heliconis oris, &c.] Tres montes 
Apollini Muſiſqve ſacros nominat : Heliconem 
in Baotis, Pindum in Arcadia, Hæmum in 
Thracia. 

7. Unde vocalem, Ic. ] Ex Hæmo Thracem 
Orpheum ſilvæ ſecutæ ſunt dulcedine cantus 
velut animatæ: remere, id eft, facile & fine 
cunctatione; vel confuſe per devia & invia. 
Nota lippis & tonſoribus fabula. Vide Epiſt. 
ad Piſ6nes, v. gr. Yeocalem.] id eſt, canorum, 
vel, voce pariter & lyra canentem, 

9. Arte materna.] Muſics & ſuavitate vocis, 
ad quam formatus a matre Calliope Orpheus. 
11. Blandum & auritas, &c.] Tam blande 
canentem, ut arbores duceret, haud ſecus ac fi 
auritæ & animatæ fuiſſent illæ. 

13. Quid prius dicam ſolitis parentis, Se.] 


Legunt aliqui, parentum; hoc ſenſu, Will 


prius dicam quam eas Jovis laudes, quas majores 
noſtri ſolent dicere. Alii melius parentis, id 
eſt, quid prius aut potius referam, quam notas 
omnibus ac paſſim celebrari ſolitas laudes Jovis 
omnium parentis, qui res æque Deorum ac mor- 
talium curat, regit, moderatur ? 

15. Variiſque mundum Temperat boris,] Va- 
riis tempeftatibus, vere, eſtate, autumno, 
hyeme: calorem frigore, frigus calore tempe- 
rat, F205 
17. Unde nil majus, c.] Alii interpretan- 
tur; a quo Jove utpote optimo maximo nihil 
ipſo majus gignitur, Alii, ande, id eſt, qua- 


| 


propter, 


18, Simile aut ſecundum.) Par & proxime 
accedens: æque magnum ac potens. 
19. Proximos illi tamen, &c.] Non, Marcel. 
Proximum dicebant weteres, non ſolum adberens 
& adjunflum : verum etiam longe remotum, 
tamen inter duo diſcreta nibil medium extitiſſets 
Virgil, Æneid. 5. 320. * 
Proximus buic, longo ſed proximus inter vallo, 
Inſequitur Salius. 
Tull, in Bruto: Luc. Philippus Antonio proxie 
mus accedebat, ſed longo tamen inter vallo proxi« 
maus. Pallas honores occupat Jovi proximos, 
quippe nata ex illius cerebro. Alii volunt ſpe- 
Cari ab Horatio, quod in Jovis Capitolini tem- 
plo cellæ tres erant, quarum media Jovis, dex- 
tra Minervæ, ſiniſtra Junonis: unde Pallas 
ante Junonem poni ſoleat. Varro 4. de Ling. Lat. 
2 1. Præliis audax, negue te filebo, Liber 
Qudd curis liberet animum Bacchus, liber d 
ctus: vel quod devictis hoſtibus ſe ſuoſque aſſe- 
ruit in libertatem, De bellici ejus virtute ac 
pree.iis vide Diod, Sic. I. 5. item infra I. 2. 
Od. 19. . . 
22. Et ſevis inimica wirgo Belluis.] Diana 
venatrix, ecdem cum Apolline partu edita, Jovis 
filia, nemorum ac ſylvarum Dea, arcu-& ſa- 
gittis feras fectari aſſueta. | 
23. Nec te meivende certa, Pbæbe, ſagitta.] 
Arcu enim et ſagittis valere, præ ſertim ob Nio- 
ben cum filiis interfetam, ſemper creditus 
Apollo. Di&us autem Phebus, quaſi 9% fle, 
lux vitæ. : 
Dicam 


34 Q. HO RAT] 


Canam etiam Herculem, nec 
non filies Ledæ, alterum equis, 
alterum pugnts illuſ em; quo- 
rum ſidus candidum ubi pri- 
mim - nautis illuxit, ſtatim 
concitata unda ſcopulis decidit, 
guieſcunt venti, nubila eva- 
neſcunt, & maris irati ſubſi- 
dunt fluctus, quoriam ita juſ- 
ſere. Poft iſtes quem pot iſſi- 
mum referam, ambigo; Romu- 
lumne, an tranquillum Numa 
imperium, an Tranguixii reg 
num potens, an mortem Cato- 
is plorioſam F Ceriè Regu- 
lum & Scauros, & Paulum, 


Pompili regn 
Tarquint 
Regulum, et 


INNO T4 


25. Alciden,] Hercules ita dictus, ſeu quod 
eſſet Alcei nepos; ai Tig adiig, @ robore. 

Pueroſque Ledæ.] Caſtorem & Pollutem, 
alium equeſtri, alium pedeſtri inclytum pugnã. 
Ovid. Faſt, 5. 700. 

Tyndaride fratres ; hic eques, ille pupil. 

27. Quorum ſimul alba nautis, c.] Vide 
Homeri Hymn. in Dioſcuros. Et ſupra Od. 3. 
v. 2. ad verba hac; Lucida fidera, Aiunt 
nempe Aſtrologi propitias ac ſalutarias eſſe ſtel- 
las geminas, non ita vero ſolitarias. 

29. Defluit ſaxis agitatus bumor. Unda 
ſpumans jactata in ſcopulos & in altum ſublata 
defluit, cum primùm faventibus Caſtore & Pol- 
luce tempeſtas ſedatur. Vel, aqua per hyemem 
gelo concreta, & ſaxis adherens, tum 1eſolvi- 
tur ac fluit, cum oriuntur Caſſor & Pollux, 
vere nimirum, & aſcendente Geminorum ſidere. 
Quidem inte pretantur, defluit, fluere & agitari 
deſinit aqua maris, ante in rupes illiſa per im- 

pulſionem ventorum, & concitaiionem fluctuum. 

37. Qurd fic vue e.] Pro ſod poteſtate, at · 
que benigno favore in navigantes fic juſſere pla- 
cart omnia ante nauſragium minitantia. Legunt 
alii, Dii voluere, nempe Caſſor & Pollux; qui- 
bus cum placuit, redit ſetenitas, & maris agita- 
tio plane ceſſat. 

33. Komulum pſt bot.] Poſt Deos ac Semi- 
devs, Rome Romanique Imperii conditorem in 
primis celebrare eſt æquum. 

Quictum Pompili regnum.] Numam deinde 
Jaudat, fecundum Romanorum regem, qui mi- 
tigandum ferocem populum armurum deſuetu- 
dine ratus, Jani templum claufir, novamque 
eiviiatem vi & armis conditam, jure ac legi- 
bus, motibuſque de integro condete aggreſſus, 
quieta fecit omnia, & Rempubiicam religione 
zjaſtitisque firmavic, Tit, Liv, I. 1. e. 18. & 
feq. Flor, &c. 

34. Syperbes Targuin) ſaves, } Ambitioſam 


dominationem Tarquinii, nen Superbi (is enim 


# 


Dicam & Alciden, puer6fque Ledæ; 
Hunc equis, illum fuperare pugnis 
Nobilem : quorum ſimul alba nautis 
Stella refulſit, 
Defluit ſaxis agitatus humor; 
Concidunt venti, fugiuntque nubes, 
Et minax (quod fic voluere) ponto 
Dnda recumbit. 

Romulum poſt hos priùs, an quietum 


faſces, dubito, an Catonis 
Nobile lethum. 


I FLAECI 
25 


um memorem, an ſuperbos 


35 


Scauros, animzque magnæ 
TIONES. | 


indignus Hymno celebrari) ſed Priſci, qui bello 
ſtrenuus Imperium Romanum deviRtis finitimis 
populis auxit ; circo, ludis, faſcibus, aliiſque 
infignibus decoravit, Flor. lib. 1. cap. Tit. 
Liv, lib. x. cap. 35. Targuinium Priſcum virum 
cætera egregium, ſecuta, quam in petendo babuerat, 
etiam regnantem, ambitio eff, Quidam non ab- 
ſurdè intelligunt Junium Brutum; qui faſces 
Tarquiniis pulſis ereptos ſplendide geſtavit ac 
tenuit. Virg. En. 6. 817. 

Vis & Taręuinios reges, animamque ſuperbam 

Ultoris Bruti, faſceſque widere receptes E 

35 · Catonis Nobile letbum.] De eo Cæſar dia- 
iſſe fertur : In video marti tum, Cato: nam & tu 
gloriæ mee invidifit, Nimirum ille ad Uticam 
obſeſſus, Pompeianas partes aſpiciens victas, 
propria manu ſe peremit, poſtquam bis legiſſet 
Platonis librum de Anima, inquiunt : ac, ne 
Tyrannum wideret, ut ait Cicero Offic. 1, Vide 
Appian, Plut, Dion, &c. S. Aug. de Civ, lib. 19. 
cap. 3. mortem Catvnis indignam laude aſſerit, 
ut qui Cæſarianæ de Pompeii victoriæ impati- 
enti3, violentas fibi manus intulerit. 

37. Regulum.)] Hujus egregia virtus poſtea 
fus Jaudatur, lib. 3. Od. 5. Vide & Cic. 1. & 3. 
de Offic. & in Piſonem n. 43. fic habet: Nec mi 
ille M. Regulus, quem Carthaginienſes reſectis pal- 
pebris, illigatum in machin& vigilando necaverunt, 
ſuf plicio videtur affeus.. 

Scauros.] Horum familia conſulari dignitate 
illuſtris & clara virtus extitit in adminiſtrandũ 
Republica. Ex illis M. Scauꝛus a Q. Vario Hi- 
ſpano accuſatus eſt, quod Socios ad arma conci» 
taſſet. Ita ſe vero ille conftantia plenus & gravis 
tate defendiſſe ſertur: Q. Varivs Hiſpanus M. 
Seavrum Princeps Senatus argyit ſocios ad 
at ma concitafſe ; M. Scaurus Princeps Senatus 
negat : teſtis nemo : Utri vos, Quirites, credere 
debetis? Quibus quidem auditis abſolutus eff, 
Vide Val. Max. I, 3. Cc, 7. n, 3. Plin. I, 36. 
c. 15, &c. 


Pr odigum 


* * ä 


* 0 vo. 
. 


CAR M 1 NUM LIBER I. 12 
Prodigum Paulum, ſuperante Pœeno, 


Gratus inſigni referam Camcena, 
Fabriciũmque. 


Hunc, & incomptis Curium capillis 


Utilem bello tulit, et Camillum 
Sæva paupertas, et avitus apto 
Cum lare fundus. 


35 

"$3 ]|generoſe uitæ liberalem, victere 

| 8 quin & Fabri- 

; ciam beneficii memor 2 | 
O|werfibus ni vnc 

* — — ow: bells 

idoneum pariter & Camillum 

[54] it inopia durior, & pa- 

| trius agellus cum dong co. 


ANNOTATIONES. 


Animeque magnæ Prodigum Paulum.] L. E- 
milium Paulum, qui nullbm periculi genus pro 
Republic detrectavit; & fi non habulſſet Col 
legam Terentium V arronem, aut plus certamiais 
cum ipſo ſuo Collegi, quam cum Annibale, (ut 
ait Q. Fabius Maximus apud Liv, I. 22, c. 39. 
non majori quidem animo, at certe majori ſeli- 
citate, meliorique exitu ad Cannas pugnallet. 
Verum, ut eſt apud eundem Liv, eod. lib, c. 43. 
Ad nobilitandas clade Rom. Cannas urgente fato 
prefecti ... . dum altercationibus magis, quam 
confiliis tempus teritur, miſere ibidem cæſi, pulſi, 
fugatique ſunt : atque Paulus wnus inſons tam 


horrendæ cladis interjit, ut recte teſtatur Ch. 


Lentulus, eit. mox lib, cap. 49. 

38. Saperante Pæno.] Annibal certe nuſquam 
magis inſigni de Romanis victoria exultare po- 
tuit ; nam plus quadraginta Romanorum millia 
præter Socios, octoginta Senatores, aliique viri 
graves bene multi interciderunt; Vide cetera 
apud Livium loco cit. &c, 

40. Fabriciumgue.] Hie contra Pytrhum re- 
gem miſſus, cum nec ab ipſo prius, quarta regni 
parte promiſſa folicitari potuiſſet; nec Pyrrhi 
medicum veneno regem tollere ſpondentem au- 
dire voluiſſet, imo perfidum illum catenis 
vinctum ad ſuum dominum remiſiſſet : juſtam 
hanc ab rege mirsbundo laudem promervit, Ile 
en Fabricius: qui difficilius ab boneflate quam Sol 
a ſuo curſu averti poſſet, Aurel. Victor. Alia 
Fabricii elogia hauti e Plutarcho; Cic, 3. de 
Offic, Gell. 1. x. e. 14. Vide & ſeq. Annot. 

41. Hunc, & incomptis Curium capillit, @c.] 
Virtutem panpertate educatam, ac celebrem 


factam, in tribus ſummis viris cum Horatio ve 


nerare, lector: in Fabricio,in Curtio, in Camillo. 
Hos enim vero ſæva puupertas, id eſt, magna 
frugalitas, tenuis admodum res familiaris; fun- 
dulus, ſeu pauca agri jugera ſibi ab avis relicta, 
cem lare apto, id eſt, pariter modico, bello utile. 
fecit. Nimirum victu aſpero indurati ad labo- 
rem, morum autem integritate ad virtutem 
omnem ſor mati, egregiam Reipublicæ difficilli. 
mis temporibus operam navaverunt; non tam 
ſoæ quam publicæ utilitati ſtodentes ; unde & 
jummum laudem con ſecuti ſunt. 

Hunc.] Nempe C. Fabrieium Luſcinum, ter 
Conſulem; de quo ante; & Valet. Maxim, lib. 


4. cap. 3. Is bonoribut & aufforitate omni cive. 


— ſuis major; 7 vero par unicuius 


auperrimo; decem aris & quinque ponds argenti, 
— tot idem ſibi miſſos Oar nitibus, ques uni- 
werſos in clientela habebat, in Samnium remifit 3 
continenti& ſuæ beneficio fine pecunis predivesz 
ine uſu familize abunde cemitatus : quia locupletem 
illum faciebat non multa poſſidere ; ſed modica dgi- 
derare. Ergo domus ejus ut ere & manciptis vs 
ena; ita gloria ex bis contemptix parta reftrta fuit, 
&c. Vide & ejuſdem Valer, lib, 2. cap. 9. 
Curium.] Curius Dentatus exa#tiſſima nm 
Romanæ frugolita it, idemque fortitudinis perfec- 
tiſſimum 1 imen, Samnitum legatit agreſti ſe 
camno aſſidentem foco, atque ligneo catillo crenans 
tem ( quales epulas apparatus indicio eff ) ſpettan- 
dum præbuit. Ille corum divitias contempfit 3 
paupertatem ejus Samnites mirati ſunt, Offeren · 
tibus aurum reſpondit: Malle ſe locupletibus im- 


22 quam ipſum fieri locupletem; & Curium 


nec acie winci, nec pecunid corrumpi poſſe, Ce. 

que lege apud Valer. Maxim, lib, 4. cap. 3. 

Vide & Aurelium Victorem de Viris illuſtribus x 
Cie. de Senectute, &e. 

Incomptis Curium capillis.] Legunt quidam 4 
cum Quintiliano quidem 1, 9. e. 3. intonſis ca- 
pillix : ſeilicet priſcis temporibus nondum erant 
Rome tonſores: & caltum negligebant maxime 
bellatores viri, Hoc quidem perinde fignifica- 
tur per vorem incomptis : ſed non illud 3 quod 
ane ab Horatio ſpectari oportuit : fic Ovid, 
Faſt. 2. 30. 


Hoc apud intonſos non babebat av 
Et Faſt. 4. 655. de Numa; x 
Bis caput intonſum fontand ſpargitur undi. 


Codices tamen fere omnes habent : incomprit 
Curium capillis ? unde ab ei lectione temere 
diſcendum non fuit. 

42. Camillum.] M. Forius Camillus quinquies 
Dictator fuit, de Gallis bis triumphavit, Ro- 
mamque jam ab his captam ſtre nue pugnando 
vindicavit. Ad annos octoginta Reipublice' 
ſemper utilis vixit: hine pater pattiæ, alter 


Romulus ac urbis conditor meritus appellact _ 
Vide Liv. hb, LL &. E 


D 2 Creſeit 


26 
Marcelli porrò nomen aupeſeit 
cut arbor ſe reto temporis pto- 
ſſu. At ce teros inter ſplen 
aſtrum Julii, ut Luna inter 
mi nores flelias. O fili Saturni 
Jupiter, bumani generis aucto- 
& conſervator, commiſſa tibi 
eft a faris ſummi Cæſaris tu- 
tela t ergo tu regna primus; 
Ceſar autem fit a te ſecundus, 
Five is Parthos Tralie bellum] 
inferentes legitims wiftorid 
fraftos ſubegerit ; five Sera: 
Indoſgque in orientali plags 
demuerit: 


Q. HO RAT] 


Creſcit occult 


Julium ſidus, 


46. Creſcit occulto welut arbor e090 Fama Mar- 
celli] Sicut arbor ſenſim ac nemine advertente 
creſcit, occulto æ e, labente clam tempore, pro- 
greſſu menſium & annorum, ita Marcelli fama 
indies augetur ac celebrior evadit. Eraſmus hunc 
locum fic illuſtrat: Solent præcoguia ſubito flac- 
ceſcere : ſed quod paulatim accreſcit, durabile eft. 
Unde Horatius Marcell: famam welut cum rore ar- 
borem ſurgentem celebrat. 
46. Marcelli.] Quis ille, non plane conſtat. 
Alii volunt M. Marcellum Octaviæ Auguſti ſo- 
roris filium, cui in Imperii ſucceſſorem adoptato 
ſuam ille filiam deſponderat 8 De eo 
Virgil. /Eneid. 6. v. 861. & ſeq, & Seneca ad 
Marciam c. 2. Verum cum is admodum juvenis, 
ſola indole præclar nobilitatus obierit; quo pacto 
ejus fama creſcere indies ab Horatio dicitur ? 
Itaque malim ego cum aliis intelligere M. Clau- 
dium Marcellum, quinquies Conſulem, qui 
Gallos Germanoſque debellavit, ipſumque Anni- 
balem invictum antea vinci poſſe docuit: atque 
ab eo demum circumventus ac cœſus, etiam coli 
& obſervari mernit poſt mortem. Nam & hono- 
rifice cremandum Annibal curavit, ejuſque cine- 
res urna argenteã incluſos & corona aurea deco- 
ratos ad ejus filium miſit. Plutarch. Tit, Liv. 
I, 23. & ſeq. Virg. En. 6 v. 855. 

Micat inter omnes Tulium Aas. eee Fx 
eap. 88. ita ſcribit: In Degrum numerum relatus 


wyigis Siquidem ludis, quos primo conſecratos ei 
beres Auguſflus edebat, ſtella crinita per ſeptem 
dies continuos fulſit, exoriens circa undecimam bo 
ram : creditumque eft animam eſſe Cæſaris in cœlum 
recepti « & bac de cauſd fimulachro ejus in wertice 
additur fielia. Idem refertur in Epiſtolis Auguſti, 
Virgil. Eclog. 9. 47. ; 

Ecce Dionat proceſſit Cæſaris aſtrum. 

Vide & Plutarch. Dion. lib. 45. Senec, Queſt. 
Natural. lib. 7. cap. 17. Plin. lib. 2. cap. 25. ubi 


Fama Marcelli. 


Luna minores. 
Gentis humanz pater atque cuſtos, 
Orte Saturno, tibi cura magni 
Czſaris fatis data: tu ſecundo 
Cæſare regnes. 
Ille ſeu Parthos Latio imminentes 
Egerit juſto domitos triumpho, 
Sive ſubjectos Orientis oris 

Seras & Indos: 


ANNOTATIONES. 


efl, non ore modo decernentium, ſed & perſuaſione 


I FLACCT 
o velut arbor zvo 


Micat inter omnes 
velut inter ignes 


55 


refert, Porro comites ille Chriſti Servatoris noftri 
natalem prenunciaſſe multo melius creditur. 
49+ Gentis bumanæ pater, &c.) Preclare ad 
Auguſtum, quo totus tenebat, laudandum venit 
tandem, per Apoſtrophen ad Jovem, cui diviſum 
cum ipſo imperium aſlerit. 
50. Tibi cura magni Cæſaris fatis data.] Duo 
nempe veteribus credita ; primum Reges, Impe- 
ratores, Principes in tutelã eſſe Jovis: alterum, 
fato fic omnia decerni, gubernari, ſubeſſe, ut 
ipſi Dii fati legibus tenerentur, 

gt. Tu ſecundo Ceſare regnet.] Tu quidem ita 
ſupremum rerum omnium dominium habe, O 
Jupiter; ut Auguſtus a te ſecundus, 

53+ Ile ſeu Parthos, &c,] Sueton, Auzuft, 
c. 31. Partbi guogue & Armeniam vindicanti fa- 
cile ceſſerunt: & figna militaria, que M. Craſſo 
& M. Antonio ademerant, repoſcenti reddiderunt, 
obfideſque inſuper obtulerunt; denigue pluribus 

wondam de regno concertantibus, non niſi «b 
tþſa eletum comprobaverunt, Vide & infra Od, 
19. v. 12. Annot, Quoniam vero Parthos an- 
tea victoriis feroces, Romaniſque etiam terri- 
biles, jam eo deduxerat Auguſti fama, ut ultro 
virtuti Romanæ obſervantiam deferrent, hinc 
bene ominatur Horatius, juſto eos triumpho ali. 
quando profligandos, 

55. Sive ſubjectos Orientis orit Seras & Indos. 
Sive ille remotiſſimas nationes ſubegerit ; ve 
Seras, vel Indos, de quibus, teſte Diodoro Sicu- 
lo, ſolus triumphavit Bacchus. 

56. Seras,] Seres interioris Æthiopiæ ſunt 
populi ; ſunt etiam ex Orofio citerioris In- 
diz : ſunt & alii ad ortum extremi ultra Si- 
nas,” quorum regio Serica, nunc Catay, Me- 
tropolis autem Sera, ſerico opere celebres ; 
de quibus Strabo, Ptolem. Ferrar. & c. Plin. 
lib. 6. c. 17. Primi ſunt bominum qui noſ- 
cuntur Seres lanificio filvarum nobiles, per- 
fuſam agua depectentes frondium canitiem. 


Auguſti ipſius de crinito illo ſidere teſtimonium 


Ammian. Marcellin. Sercs, inquit, armorum 
Te 


CARMINUM LIBER I. 13. 
Te minor latum rezet zquus orbem [56] 
Tu gravi curru quaties Olympum, 
Tu parum caſtis inimica mittes 
Fulmioa lucis, 


37 


nabit ille hunc orbem amplum, 
tu vero tr 0 Curru 


60 | minatos Jucos tonitrua vibrabis. 


ANNOTATIONES. 2 
83 +4 +» + + +» » nulli finitimorum moleſti etiam ac Scythas, auditu modo copnitos, exit 
+ + » + + Ceœli apud ens jucunda ſulubriſpueſ ad amicitiam ſuam Populigue Romani ultro per 
temperies; aeris facies munda, vento um commo-| /egatos petendam j (ex Sueton. Octav. cap. 2.) 
diſſimus flatus, & abunde ſylve ſublucidæ: d quanquam Parthos etiam nominis ſui Pa ty 6s 
uibus arborum feetus aquarum aſperginibus cre-] fimiliter perculit, eorumque ferociam fine ar- 
Gris, velut guæ dam wellera molientes, ex lanugine\ mis ftegit: attamen ille ſeu novis indies tris. 
& liquore mixtam ſubtilitatem tenermmam peftunt,) umphis augeatur, ſeu tot populos ſibi ſubjectos 
2 ſubtegmina conficiunt ſericum 4d uſum 
antebac nobilium, nunc etiam infimorum ſine ullu 
diſcreticne proficiens. Ipfi præter cateros fruga- 
liſſimi, pacatioris vite cultores, Cc. 
Indos.] Horum regio India Aſiæ eſt ad ortum 


eſt ſuperbos tollet, 
Latum;] Virgil. ZEneid, 1, 232, 
His ego nec metas rerum, nec tempora pono. 


Legunt alii lætum, nimirum ob equitatem Au- 
ampliſſima ab Indo fluvio dicta: Gange fluvid] guſti, qui jus ſumma lenitate pariter ac dili- 


item rigatur, & ſcinditur media: ab Ortu Sinas| gentia dixiſſe ſcribitur a Suetonio. 
habet, a Septentrione Tartariam, ab Occaſu 
Perfiam, ab Auſtro Oceanum Indicum. Parte 
Septentrionali, inter Gangem & Indum fluvios 
continetur hodie Imperium Magni Mogolis, in 
quo numerantur provinciæ triginta ſeptem ſatis] quatiente formari tonitrua, & mitti fulmina. 
ample, 59. Tu parum caſlis, Cc. ] Quomiam luci Diis 
57. Te minor latum reget equus orbem, Cc II ſacri habebantur, hine ſi aliquo ſcelere se flagi- 
Senſus eſt» Auguſtus autem, & Jupiter, fic orben tio in iis perpetrato contaminati eſſent, Jovis 
hunc inferiorem, ita volentibus tatis, reget, ut excitati credebant furorem, & — viadi- 
ſe gerat ſemper minorem te, ſicut decet &]cari, miſſo fulmine, Unde & ſatsgebant expiate 
æquum eſt. Et quanquam laudibus omnium jam n, & cæſis hoſtits Numinis itam placare, 
ertur : Et virtutis moderationi/gue fama Indasl = n q 


ODE XIII. 


Cœlo regnabis, indeque tonitru in hee inſima, 
cum fueris ad juſtam provocatus iram, vibrabis. 
Nempe vulgus opinabatur e curru Jovis cœlum 


Ad LY DIA M. | 
Zelotypum ſe pingit Horatius, ac rivalem ſuum vellicat, on 


C UM tu, Lydia, Telephi 57] OL tia, ? cellan- 
Cervicem roſeam, & cerea Telephi — — — 
Laudas brachia, væ, meum 3 


ANNOTATIONES. 


Ode eſt dicolos diſtrophos, ut tertia ſupra, 


Horatium gravitex reprehendit, & lacteam dici 
Sie te Diva, &c. * N 


Te quidem inferior jnſꝰ puber- 


| 1 
toncuties : tu infeſla in coma- 


cernat, nunquam tamen animos ultra quam fag. / 


58. Tu gravi curru qutaties Olympum .] Tu in 


1. Cum tu, Lydia, Telephi, &c,] Non caret 
arte repetitio vocis Telephi, Nam & qui amant, 
nunquam fatis id loquuntur quod amant ; & 
zelotypo illud idem eft intolerabile. Lydia 
cervicem roſeam Telephi, iterumque cerea bra- 
chia Telephi laudare gauder ; at Horatio id ciet 
bilem, doletque qud1 rivalem ſuum in ore 
frequentius habeat. Unde, cum præſentem 
convellere amorem nequeat, de futuri ejus im- 
mutatione ſe conſolatur. 


2. Cervicem roſeam.] Pulchram inftar roſz, 


& fragrantem ; vel roſei coloris: Scaliger nie 


oportuiſſe contendit, non roſeam, Verum quidni 
adoleſcens amore fervidus roſea cervice & rubi- 
cundu/2 celebratur ? Virg. En. 1, 406. 

Roſca cer vice refulſit. 

Cerea hrachia.] Mollia, tenera, fortaſſe etiam 
candida, politula, nitida, puta, pura, formoſa 
inſtar imaginum cerearum, que fine oſſibus, 
nervis, pelle, pilis. Vide Non. Maicel, in 


voce putus. 


3: Ve. ] Interjectio dolorem indicans atque 
indignationem, Sunt qui legant, ne, val, id 
eſt, certe, bercle, 


D 3 


Fervens 


mihi, neque color flatu firms ma- 


Efferveſco, ſive jurgia ex vin 


Helis tuis dente inufſit, O fi 


” 0 


3 Q HORATII FLACCI 
bepar twxgeſcit geri chol:r&in-| Fervens difficili bile tumet jecur. 
Hammatum. Tum neque animus Tunc nec mens mihi , nec color 
nent: lachrymæ clam decidunt in Certa ſede manet : humor et in genas [5 J 
mai'as, patefacientes quantum Furtim {abitur, arguens 
intus abſumar flammis ſecretis. Quam lentis penitus macerer ignibus. 
immoderata deform&runt alba Uror, ſcu tibi candidos vi: 
ribi_ſeapulas : five javenis in- T'yrpirunt humeros immodicæ mero 10 
Saniens memorem cicatricem la- Was Cos f | | 

j puer furens 


* 


mibi ſat auſculte, ne expefia]| Impreſſit memorem dente labris notam. 

— 1 Fang Non, ſi me ſatis audias, 

Ae vibus indulft Vana Speres perpetuum, dulcia barbatè 

N tum ſug dulcedinis gra- Lædentem oſcula, quæ Venus 15 
tm. | Quinta parte ſui nectaris imbuit, 


Z ANNOTATIONES. 


9. Uror, ſeu tibi candidos, &c.] Dolore gravi 


4. Bile tumet jecur,] Intumeſcit fellis re- 
ceptaculum jecori annexum. In ſelle ira, in 
jecore amor ac libido, in ſplene rifus, in corde 


afficior, cum video te mihi adamatam vexari 
crudeliter, atque ictibus laniari ab juvene te- 


pientia apud priores reſident. At Horatius modo] mulento, & poſt epotum vinum petulco, fine 
libidinem in jecore ſtatvit, ut lib. 4. Od, I. v. 12.| modo laſcivienti, ruſtice jurganti, imo dure ac 


Ci torrere jecur fuæris idoneum, 


barbare te molliculam tractanti. Horatius 
nempe ut Lydiam demereatur, ſuum ei tene 
rum exponit amorem, qui ejus cruciatus per- 


Alias iracundiam, ut hic: pariter & Juvenalis ſentiat, illumque opponit ſævæ rivalis libidini, 


Sat, 1. v. 45. 


quæ, ut ſe expleat, amicz haud parcit : ſieque 
Telephum in invidiam adducere conatur, Hine 


| Nuid referam quani& ſiccum jecur ardeat | 
ira ? & maligne interpretatur comeſſationes illas, 


ira 


necnon morſiuncolas amatorias ; ac velut dirag 


$ecuti videntur Archilochum . #x ixtie plagas truceſgve ac bellyinog morſus traducir, 


ip inmate, Bilem non habes in 


epate, Apud|ut Lydiam a Telepho quacumque ratione ab- 


Athen. lib. 3. cap. 24. ſtrahat, 


11. Sive puer furens, Sc.] Sive Telephus 


6. Tunc nec mens mibi, nec color, &c,] Variis ſeſ effrænatd & impotenti abreptus libidine, ac 


28 agitari indicat, pudore, timore, 
ta. 


prope furipſus momordit labia tya, ad reliquen- 


Opportune Macrob. lib. 7. cap. 11. Ne- dam qualemcungue ſui memoriam, in crudeli 
turg, cum guid ei occurrit boneſſo pudore dignum, etiam cicatrice, Cic. act. 7. in Verrem, n. 32. 


imum petends penetrat ſanguinem, quo ccmmoto 


Metuendum . . ne excitetur ' Verves, ne 4 


atgue diſſuſo, cutis tingitur, indeque naſcitur ru-\ nudetur a pectore, ne populus Romanus ajpicrat 


. » » +» gautium extrinſecus gontingit. cigatrices ex mulierum morſu, weſtigia libidinis 


Ad boc an-moſo natura occurſu fiſtinat, quam| atque neguitiæ. 


farguis comitando, quaſi alacritate igtegrica'is 
ue campetem, tingit cutem; & inde ſimilis caler 


13, Non Sferes perpetuum.] Si mihi credis, 


Lydia, ne perpetuum tui amatorem ſpera illum 


naſcitur. Contra gui metuunt, palleſcunt, Nas | fore, qui fic abutitur amore tuo, ut oſculando 
rura enim, cum guid de extrinſecys contingentibus | vulpera infligat, fro velut percitus, Nam, 


meatuit, in altum tota demergitur, ficut nos quaque, 
cum timemus, latebras querrimus, Sic natura 


ut aiunt, Omne violentum non eft durabile, 


16, Quinta parte ſui neciat is.] Miſſa plu- 


rota defeendens, wt lateat, trabi: ſecum ſangui-|rjum interpretatione in putidis & obſcenis plus 
nem. Hoc vero demerſo, humor dilgtior cuti re. quo ſggacium, ego cum paucis ſentio, & of= 
munet, & inde palleſci;, &c. cula gue Venus guinta parte ſui neftaris im- 

7. Furtim labitar.] Invito mihi exciqunt bit, intelli-o valde fragrantia, nectaris inſtar 
Jachryme propter vim indignetionis & zelcty-'ſuavia, Eq fere modo apud Athen. lib 2. cap. 3. 
„e. Hane deſeribit Tullius Tuſcul. 4. n. 28. | ſub finem, Ibycus, ut fignificet mel eſſe dulciſe 
Arritudinem ex eo guad alter potiatur eo, gued; ſimum, ait, mel nonam eſſe partem ambroſiæ: 


7 cen pierre. 


$. Mgcerer, ] Porphytio legit, Concremer, fin amb. fie, 


|.d eff, habere acaam partem ſuavitatis qua eſt 


Felicey 


CARMI NUM L I FER Tt th 39 


5 7 ' & plus beati, ne- 
Felices ter et ampliùs [59] AA pune Ego a» 


Quos ir rupta tenet copula; nec malis mor improbis guerelis diviſus 
Divulſus querimoniis, ſeparabit ante diem ultimam. 
Suprema citius ſolvet amor die. 20 2 


ANNOTATIONES. 


17. Felices ter, Cc. ] Sic denique tentat Hoe | rium : malæ vero ob inconſtantiam, mutatio- 
ratius expugnare Lydia amorem, dicens longe| nem, ac fidem fractam. | 
feliciorem eam fore, fi ſe Horatium conftanter] 29. Supremd citius ſolvet, &.] Non ante 
amaturum præferat Telepho nunc ardenter qui-Jdefinam te amare, Lydia, fi me ames, quam 
dem ſed ad tempus duntaxat amanti. deſiero vixere, inquit Horatius: imo, ut ait ipſe 

18. Malis Divulſus gqueri moni li.] Bone ſunt] in perſon3 Lydiz, Ode 9. lib. 3. | 
in amore querimoniæ, ob abſentiam, ob deſide · Tecum wivere amem, tecum obeam libens, 


ODE XIV, 
Non eſſe redintegrandum civile bellum. 


O Navis, referent in mare te novi - | 0 avi, nevi flutus in 
0 guid ſa- 


mare te reducent. 


ä F luctus. O quid agis ? fortiter occupa 50 cis?  Firmiter partum tene. 
Portum. Nonne vides, ut Anon cer nit, qudd latus tum. 
Nudum remigio Jatus, 22 


ANNOTATIONES. 


Metrum eſt idem quod ſupra Od. 5. | Neowi Huctus.] Primum civile bellum exarſit 
Non pauca ex Alczo imitatus eſt Horatius in Cæſarem inter & Magnum Pompeium: alterum 
hac Ode, quam fere omnes allegoricam agnoſ- inter Auguſtum Antonium que, & Cæſatis per- 
cunt totam, ipſeque Quintilian, lib. 8. c. 6. |cuffores Caſſium & Brutum : tertium inter Ser- 
In eã certe plurima dicuntur figuris ac tropis in- tum Pompeium, Magni ßliam, & Auguſtum; 
voluta, qua 8 _ fas * de quibus vide Appian. lib. 4. Plutarch. t. 
vel rempublicam, vel Brutum, vel Sextum Pom - Nas: , N 
peium alloquitur, dehortaturque a reparandis ci. Beg 10 r e ous Pa- 
vilibus tumultibus, quibus velut novis procellis lii Ozefari A. Aa 7 um datis ad 
i6 ingenti ſuo malo Reſpublica concuti- Jalli Cielaris interfeCtores de fccuperzndf liber, 
yy ond tate, quid aliud quam incendi'ur grave bellum, 


enda fit, | ; ; 
Porro 6c interpretari ingula nobis licet. ac Romanum peſſundatur Imperium a 
Navis, eſt Reſpublica Romana: mare, civile| Fortiter occupa Portum.) Una ſalutis ratio eſt, 
hellum ; fu#us, diſcordiæ ac tumultuss portus, compone pacem cum Octav. Auguſto, cui nifi 
pax; nudups remigio latas, Caſſius cum finiſtro|ſummam defers rerum, nunquam ſane conqui- 
cornvu, cui praerat, militibus cſis ac fugatis, eſces. Conjecturam audaciorem quorundam re- 
fractus: enalus Africo ſaucius, Magnus Pom-|tundeze videtur iſte locus. Nec eft guad aut 
peius a Ptolemzo /Egypti rege, nefarie obtrun- Muretus Quintiliano dormitationem ita objiciat, 
catus : antennæ gementes, Senatores aliique Prin- aut Faber Critic, Epiſt. gg. alterque ei ad&ipu- 
cipes Pompei fatum dolentes: carina fine funi-|latus ſibi plaudant & acclament velut invente 
bus, ærarium fine pecunia, que nervus belli eſt :| Api, exultantes, gyipixagsiy, Tvyx=(npuy Enim 
li ntea non integra, vexilla & legiones diſſipate ; vero 6, quod volunt illi, citra metaphoram aut 
equora Cycladas nitentes interfuſs, que caveri|allegoriam ſeribat ad eam navim, qui ſui amici 
atque evitari debeant; quorundam potentiumſ iratum Auguſtum metuente fugere properabant, 
occulta ambitio, invidiaque aliene gloriz : | ſique hae Ode ſecundam ei navigationem appre- 
Quippe hi ſæpe ſpecioſo public uiilitatis præ-catur, non ſecus ac navi Athenas Virg'hum 
textu, rebus ſuis ſtudent ; atque ut militaria|tranſvehenti, Od. 3. quo ſenſe diceret hie x 
imperia, dignitates ac magiſtratus captent, pa- fortiter occupa portum F imo vero debuiſſet in- 
cem impediunt, turbas fovent, populis illudunt, clamare ad immorantes, Solvite protinusz ad 
perniciem civium moliuntur. navim autem ; Portum bunc cite dejere' non tu- 
1. Navis. ] Bruti pars intelligi poteſt, ſicut tum: flotiane male fida flatim cede, in qua pe- 

Pompeianz partes navi deſignantur apud Cic, | riculofivs quam in alto mari werſabere, | 
lid, 2, Epiſt. 5. & lib. 12. Epiſt. 25, | | | 
D 4 Et 


— — 


49 
& malus auſiro precipiti la- 
faftus : atque antennae fri- 
Cant, & wix carina fine ru- 


dentibus waleat ſuſtinere mare Vix durare carinæ 


Q. HORATII FLACCITI 
Et malus celeri ſaucius Africo, ot 
Antennzque gemant ? ac fine funibus 


* 


Vjolentius * Non adjunt tibi Poſlint imperioſius 


Vela ſalva; negue Numina, 
ſuæ invocet rurſus erumnis 
Obruta 5 licet Ponti ſis pinus Non 


Originem oftentes, vanampue 
amam. 
baud confidit pictæ puppi. 
ATibi preſpice, niſi wentis in 
Jocum es deſtinata. Tu gue Fidit 
mibi nuper moleſtum creabas : 
dium, 


ate weil Silvæ filia nobilis, 

JaQes & genus, & nomen inutile. 
Nil pictis timidus navita puppibus | 
Tu, niſi ventis 15 
Debes ludibrium, cave. 

Nuper ſollicitum quæ mihi tædium, 


Æquor ? non tibi ſunt integra lintea; 
| | ii, quos iterum pre 
Orta 3 filva celebri, acgue Quamvis Pontica pinus, 


voces malo; 


ANNOTATIONES. 


8. Africo.] Vento Meridionali, de quo Virg. 4 


FEneid, 1. V. 89. 
que procellis 
Aſricus. 

6. Antennægue gemant.] Fracto navis malo, 
dependentes ex eo antennæ concidant neceſſe 
eſt ; fic & Senatores ac: Proceres; qui adhæſe- 
rant Pompeio, eo quidem ſublato gemunt ac 
dilabuntur. Hi certe alii in alias difluxere 
provincias, ex Appiano cit, loc, Antenne, trabs 
in ſummo navis malo tranſverſa, cui velum 


alligatur. 


8. Imperiaſus puor.] Virtutem ac fortu- 
nam Auguſti manifeſte prævalentes. 

10. Non Dii gucs iterum preſſa vocet.] Cum 
enim fatis deſtinatum Avguſto videatur orbis 
Imperium, tibi contra fata pugnanti non ade- 
runt aut favebunt Dii, Adde quod fruſtra Nep- 
tunum invocat, qui ſecundum patitur naufragium. 

Dii.] Caſtor & Pollux, Apollo, Minerva, 
aut quilibet alius, ſolebat eſſe & vocari tutela 
& inſigne navis: & ſacrarium in puppi colloca- 
batur, vel in prord. AR, Apoſt. cap. 28. 
ſeribitur navigare Paulus Alexandrind quadam 
navi, cujus inſigne Dioſcuri. Perl, Sat, 6. 29. 

, Facet ipſe in littore, & ung 

Ingentes de puppe Dii. | 
Quidam fic interpretantur locum hune: Tibi 
non ſunt Dii, quos iterum preſſa voces malo: 
jam Pompeius occidit, Caſſius periit, divini illi 
libertatis vindices: quid tentes ultra? 

11. Quamwvis Pontica pinus, &c.) Sicut ad- 
verſus tempeſiatem ſevam parum valet nobilitas 
arborum e quibus compacta eſt navis, minime 
quoque pita & ornata puppis : fic a naufragii 
periculo nequaquam eximit Rempublicam con- 
tentionibus laceram, aut ipſius fama quantum- 
libet celebris, aut Ducis exercitus generoſitas. 
Het enim quid juvant? præſertim ſi deſint 


ad Brutum loquitur. 


13. Silve filia nobilis] In Ponti regione 
multiplex erat ſilva, egregizque arbores fabri- 
candis navibus idone e. ” 

14. Nil pictis timidus navita puppibus Fidit.] 
Ne ſplendori tui nominis fide, O Reſpublica 
Romana, vel origini præclaræ: neque tu, Brute, 
aut ingenitæ nobilitati, aut propriez exiſtima- 
tioni. Sunt enim hec vana præſidia ac firma · 
menta, | 

Timidus navita, Ne cum Scaligero putes 
legendum, tumidus., Eft enim timidus epithe- 
ton nautis ſemper conveniens, & hie maxime. 
Sic enim fignificatur nauta prudenter metuens 
omnia ab infido mari, ab inftabilibus ventis, a 
repentinis tempeſtatibus, cum præſertim vehi- 
tur navi jam debilitats, 

13. Ni ventis Debes ludibrium.] A bello 
define, niſi vis fortune jocantis, aut Martis 
communis, aut etiam fatorum ludibrium eſſe. 

17. Nu er ſollicitum que mibi tædium, Cc. ] 
Militaverat Horatius ſub Caſſio & Bruto; po- 
ſtea tamen Auguſto victori conciliatus veniam 
obtinuerat: hee autem ſeripſiſſe fertur poſt 
Caſſium cœeſum, & antequam Brutus adverſus 
Auguſtum belli aleam ex periretur. Ait ergo: 
O publica ſalus, quz tædium mihi tunc præ- 
buiſti ob diuturnitatem diſcordiarum ac mili- 
tize labores: nunc autem ſolicitudinem & cu» 
ram preſtas ob novos tumultus; cur evidens 
periculum, taleſque anguſtias ſponte adis? vel 
O Brute, qui ſolicitum 
me habuiſti de eventu belli, ſub tuis ſignis 
merentem: nunc autem tui ac libertatis,” quam 
vindicas, deſiderĩo crucias, cum ptæciſam ſalu- 


tis tuæ ſpem animo jam concipiam :. ſi mihi 


credis, ne Auguſti partes fortiores laceſſe, pone 
arma, neve tam periculoſæ plenos alem labores 
incaſſum ſubi: imo conciliande pacis conſilia 


- 


& rationes ini. . Vide lib, 24 Ode 7. & E piſt. , 


prezfidia ſat firma; erarium locuples, &c, 


24 lib, 2. 


Nunc 


CARMINUM LIBER I, 15, 


4 


i 4 levi | 62 ]1jam verd deſiderium ac ſoltcita- 
Nunc deſiderium, curdque non l.. LN 
Interfuſa nitentes | Ne Celts aa he. 
Vites æquora Cycladas, 2 


ANNOTATIONS8S. . 


20. Cycladas. ] Inſulæ ſunt circiter quinqua- 
ginta, in /Egeo mari in cycli prope formam 
diſpoſitz : quz quidem ob frequentes ſcopulos, 


citra periculum poſſunt. 


«ty 


6 


ODE XV. 
Vaticinium de Trejæ excidio. 


P4ſtor cùm traheret per freta navibus Cum paſtor fallax per ma- 
Idæis Helenam perfidus hoſpitam,  - r 
is He pe I P tam navibus Trojanis, inju- 
Ingrato celeres obruit otio [63]|cunds rranquillizate wentes wes 
Ventos, ut caneret fera — ; I dire 
| Nereus fata. Mali ducis avi domum, Se e — 
ANNOTATIONES. — 
Metrum idem quod ſupra Ode 6. | premium judicii, quo Junoni & Palladi pradlata 

1. Paſtor cum traberet, Cc. ] Sicut apud Bac-|ab co fuerat. 5 ' 


chylidem Caſſandra Paridi Trojam ingredienti 

ita hie eidem iter agenti, Helenamque belli 
facem ducenti Nereus vaticinatur quanta ferat 
mala, adeoque Troje ruinam, Agtonium 
Cleopatre amoribus irretitum exemplo Paridis 
admoneri ab Horatio non nemo opinatur. Cæ- 
terum cuncta fere ex Homero deprompta. Sen- 


ſus eſt, Cum Paris Helenam raperet Hoſpitis|lenam eircumduxiſſe legatur, antequam in Tro- 
Menelai uxorem, atque e Sparta Trojam navis|adem perveheret, non videtur ea poſſe interpre- 
garet, Nereus Deus marinus ventos cohibvit, |tatio ſtare, - | | 
dum perfido illi raptori caneret impendentem{ 4. Ut caneret fera Nereus fata.] Dum er 
cladem, ob violatum jus & inceftas nvprias. |cidium patriz ac Paterni regni prænonciaret 
Vide Herodot. lib. 2. Euſtath. in 6, Iliad. flagitioſo paridi, ventos compreſſit Neteus, 
Paſtsy.] Paris, alio nomine dictus Alexander, ſilentiumque impoſuit. Quidam contentioſe le- 
expohtus in 104 monte, educatuſque A paſtore, | gunt Proteus, eo quod apud Homerum ille de 
& ipſe aliquando paſtor, quanquam erat filius] ſrojanis rebus vaticinaretur: Nereo autem vix 
Priami Trojanorum regis & Hecubæ, quz}id muneris tribuatur, Verum Poetæ quid non 
prægnans facem ſe ardentem parere ſomniavit : licet? Deinde naviganti quis melius vaticinans 
quo territa & conjectorum impulſa reſponſo ex- inducatur quam marinus Deus? Adde quod 
ponendum curavit filium. Apollonli Rhodii Interpres in 4. Argonautic. 
Traberet.] Per varias regiones, diverſaque|ex Pherecydis ſententiã, ſeribit Nereum coaftum 
maria, tandemque in patriam ſuam Trojam |reſpoundere velut oratulum. Apollodorus I. 2. de 
pertraheret. . | Nymphis Jovis ac Thetidis filiabus, vatem facit 
Navibus Tdzis.) Fabricatis in Idd Troadis|Nereum: & Hefiovdus in Theogen. veridicum 
monte. eum appellat, Maneat ergo Nerei Proſopope.a, 
2. Helenam perfidus hoſpitam.] Paris hoſpi-| & recte poſita cenſeator. 2 
tio receptus apud Menelaum, eo. abſente, in|" 53. Mald dacis avi demum.] Ex Augurum 
adulterium pellexit abduxitque Helenam <fjus | obſervatione tracta dictio; id eſt, malo omine, 
uxorem; adjuvante nimirum Venere, quæ infelici augurio Helenam ducis, O Pari, tibique 
* Paridi ſpoponderat fœminãm, in ſaſſumis, rapis uxotem alienam. E 


3. Ingrato celeres, &c.] Quoniam veritorom 
natura eſt erumpere & vagari: bine nibil in- 
jucundius ipfis eſt quam frenari, & in otis 
contineri, Eſt qui reſerat ad Paridem, cele- 
riter avehere prædam ſuam copientem : cul 
proinde valde ingrata fuerit ea mora. Sed 
cum per multas ac diverſas regiones Paris He- 


Quam 


& maris 1 adiri, aut circumnavigari vir 


- 


42 


— 


. exercitu repeſen ¶ Quam multo 
recia conſpirans tuas diſſol- 

vere nuptias, atque antiguum 
Priami regnum. Eben, gpuan- 
tus eguis, gquantus wiris ſudor 
inſtat. Quantas cades Trojane 
wationi paras! Jam Palla 


wptat caſſidem & clyteum, & 


Sudor! 


currus, S rorem. Fru ra ” 
Juperbus — — uſq ue & 
Pecbes comam: & lyra molli equicqua 


gucundas mulieribus cantjlenas 
diftribues, Fruftra fugies lan- 
ceas nuptiali thoro moleftas, 
& acumen telorum Cretenſium, 

itumgue, & acrem in ſe- 
guendo Ajacem, Attamen, beu, 
rardę mæcbos 


Nequicquam 


| 


ANNOT A 

6. Multo milite.] Homer, naves Græcorum 
numerat 7146. 

7. Corgurata.) In portu Avlidis Græciæ 
Principes univerſi jurejurando ſe adftrinxerunt 
non difceſſuros a bello, donec Halena reftitue- 
retur, illataque Grecis jnjuria yindicaretur, 
eversa Troja, 

9. Quantis egquis, quentus Cc. ] Quanta diſ- 
crimina, quantæ ſtrages ag labores virorum & 
equorum in decennali bello! 

10. Dardane Genti.] Dardanus Jovis ex 
Electra filius in Aſiam veniens condidit eam 
gentem, quz a Troe poſtea Trojana dicta eſt. 
Ab eo ortus Priamus. 
134. | 
Dardanes Liacæ primus pater urbis & autor, 

S 


11. Jam galeam Palla: & ægida,] Pallas 
& Juno pro Græcis pugnabaut, nempe tum quòd 
manebat alta mente re poſtum judicium Paridis, 
ſpretæque injuria formæ; tum quia virgo Pal. 
las flagitioſo Paridi inſenſa erat. Porro bellicoſe 
Palladi ſueta aptantur hic atma, Ovid. Met. 5, 79. 

Dat galeam capiti, defenditur æg ide pettus. 
Virgil. /Encid. 8, 435. 

gidague borrificem, turbatæ Palladis arma. 
Quem in locum Set vius ita ſcribit: af per - 
goris off munimentum, hgþhens in medio Gorgonts 
capu . Qued fi in pectore Numinis fuerit, agis 
wocatur 2 fi in hominis pectore, ut in antiquis 
Imperaicrum flatuis videmus, hrica dicitur. 

12. Carr , & rabiem ] Bigas & quadrigas 
bell cas Pallas inveniſſe ſertur: & apud Hom; 
e currv, non ex enno pug pati ſcribitur, Rabiem, 
iram, indigrationem, furorem & impetum 
animi, que quidem vis abtunt a quocungue 


2. HORATI 


| mixtus. 


repetet Græcia milite, 


Conjurata tuas rumpere nuptias, 
Et regnum Priami vetus. 

Eheu, quantus equis, quantus adeſt viri 
uanta moves funera Dardanæ 
Genti! Jam galeam Pallas et ægida, 


*% 


rabiem parat. 
m Veneris præſidio ferox 


PeRes cægʒariem; grataque forminis 
Imbelli cithars carmina divides ; 


thalamo graves 


Haſtas, et calami ſpicula Gnoſſii 
Vitabis, ſtrepitamque, et celerem ſequi 
Ajacem, Tamen, heu, ſetus adulteros 


[6] 
TIONES. 


venuſtas & cultus corporis: que apud mulieres 
quidem valent, non ita vero adverſus hoſtem. 
Vide ſupra Od. 12. v. 4t. apud Homer. 3. 
Iliad. idem Paris fic admonetur, 1 
Inutilis erit tibi cithara, ac munera Veneris, & 


coma, & ſpecies, quando bu mi in pulvere jacebis 


15. Cithara carming divides.] Modulaberis 
diſtinctè, concinnè, ex arte, modo hos, mods 
ſtos carpendo nervos: pon male ſic; melius 
tamen, modo lyra, modo voce alternatim ca» 
nendo: at optime alii interpretantur, muliero- 
ſum Paridem modo huic, modo illi famine 


Vi:gil. /Encid, 8. v. {gratificari, ac ſuam cvique cantilenam diſpertire. 


Sic infra Od. 36, dividers oſculg, eſt fingulis 
dare oſcula. 

Imbelli citbard] Hae quidem yalebat Paris, 
ſed quam bellicoſo viro parum conyeniret, oſten- 
dit Alexander ille Magnus, cum Paridis ſprevit 
citharam, Achillis optavit, 111 yidelicet amo- 
res ac nugæ, hac heroum laudes celebrantur. 
Plutarch, | 
156. Nequicquam thalamo graves Haſtas, &c.] 
Licet inito amori ac nuptialibus jocis vaces, at 
tandem ad arma concurrendum erit, & ſeras 
licet pœnas exſolves, cum humi proftratus in 
dolvere yolutaberis, traheriſque a vitqie hoſle 
crinibus illis, adulterii illecebris, 

17. Gnaſſi.] Gnoſſius yrbs Cretæ, cujus po- 
pulvs ſagittas emittendi arte pollebant. Adde 
quod ex Plinio, abundat Creta cannis gravio- 
ribus 2d faciendas ſagittas aptiſſimis. Potro 
inter proceres Græcos erat Idomeneus Creten- 
ſium dux, Merionis comes. 

18. Celerem ſequi Ajucem.] Pedum celeritate 
Ajax clarus, ut eum inſequentem evaderet ne- 


bello. 
13. Nequiegquar: Fereris greſidis ferox, Sc. 
Tune perum ſuvabir te præſicium Ventr's mi- 


. 


nime bellicole, muede minus decebit dla tua 


9.0. Verum Oileiuſne, an Telamonius? H 


certe, 6 Dareti Phrygio fides, Par. dem occi- 

dit. 
19. Serus adulieres Cy ines pulwere collines.] 
Crines 


* 


CARMINUM ITB E R. 1, 18. 4 


* 


3 


4 i 


Crines pulvere collines. 20 capil o n ges. 
Non Laertiaden, exitium tuæ =: e fliam Lais, 
7g , 6:2 g's ww a lian Neflorem populs 

Gentis, non Pylium Neſtora reſpicis ? two fatalen? Te _Salaminius- 

Urgent impavidi te Salaminius ' Teucer, . — belli gna- 
I rus, ac ft oportet eguos rege 

1 et git we ſciens nf 2 . — 75 


Non auriga piger. Merionem quoque 
Ecce fyrit te reperire atrox 


Noſces. 
Tydeides melior patre: 


— 


Quem tu, cervus uti vallis in altera 
Viſum parte lupum graminis immemor, 


Sublimi fugies mollis anhelitug 
Non hoc pollicitus tuæ, 


ANNOTA 


Quamvis effugias aliquandiu, non tamen poteris 
ſemper declinare pugnam & congreſſum, in quo 
cum vel proſtratus vel occiſus fueris, pul dere 
tandem fœdabuntur crines illi tui tanto ſtudio 
calamiſtrati, & unguentis delibui, quibug 
Helena in amorem, & hinc in adulterii facinus 
a te pertracta eſt, Vel ſimpliciter, crines illos 
tuos oportebit tandem bellico pulyere aſpergi & 
illini, euvos unguentis duntaxat antes illinere 
ſatagebas. Sunt enim qui affirment Paridem 
Ajacemque Oileium concertantes mutyis occu- 
buiſſe vulneribus; alii volunt Paridem, poſtquam 
Achillem interemiſſet, a, Pyrrho, alii autem, 
a Philoctete interietum, 

Lairtiaden.] Ulyſſem filium Laertis, Ithaem 
& Dulichii Inſolarum regem, prudentia ſoler- 
tiaque ſuper thera notum. Exitiam tuæ 
gentis; nempe quia detexit ipſe atque ad Troja - 
num heliym adduxit Achillem, abſque quo 
ex ſatis capi Troja non potu ſſet. | 

22. Pylium Neflera,) Hic ſavientia, & vitae 
diuturnitate inclytus, apud Pylum Peloponneſi 
oppidum educatus, jam fenior cum aliis Græciæ 
Ber canveni; ad expeditionem Trojanam. 

eo ſertur Agamemnon dixiſſe, brevi expug - 
nandum Ilium, fi decem Neſtores adeſſent. 

23. Salaminius Teucer,] Ajacis ille frater, 
vide ſupra, Od. 7. ver, 27. & ſeq, 

24. Sthenelus,}) Vir pugnaciſſimus, comes 
Diomedis, unus eorum qui 'equo fe Trojano 
abdiderunt. 

ing Merjonem guoque Noſces.] Too quidem 
malo cognoſces & experiere virtutem,iram,acreſ- 
que animos Merionis. Hic patruelis erat Ldome- 
nei Cretenſium ducis. De eo ſupra, Od. 6. v. 15. 


| fonem, — n 5 incurrere in 
te impauidus Tydei filius gen 
2 une ge: Tet 
cervus ꝗſpecrum in adwerid vals 
lis regione- lupum, berbarum 
oblitus, fugies effeminarus, £ra- 
viter anbelam : quod uidem 
tu nequaguam promiſiti, _ 


= 
- 


my | 


TIONES, 


Iliad g. dicitur Martem ac Venerem 
vulneriſſe, Unde ibid, Homerys ejus 
comparat flumini omnia ſubvertenti, ac leoni 
vulnerato, Non mirum ergo, 6 hie Tydeo 
patre quanquam bono & forti melior tamen ac 
fortior Diomedes nuncupetur, 
31. Sublimi fugies mollis anbelitu. 
illum Diomedem patre meliorem at ſuperis pa- 
rem fugies, tam graviter anhelans, pre metu & 
3 cervus lupum afpiciens. Mecum 
vero, or, mirare, quo ducat carpendi 
coethes, En Scaliger, Ex toto Galeno, beg 
nov intelligo guid fit ſublimis anbelitus, Verum 
enim fine edice ſcientiæ aut Medicorum ope, 
bene intelligitor, copioſe, & ex alto pectore x 
_— * potius, elato & ſublimi, ut 
„ Capite fugiens, ore quoque fi 
helitum ac ſpiritum 1 ee 
32. Non boc pollicitus tuæ. ] Intrepidum . 
mirum jactaveras, O Pari, — per 2 N 
que Gracie parem te 


amores tuæ, & Menelao toti 
unum oſtentaras. At facile eſt apud amaliam 
pud Græcos raptam perfide, 


gloriari ; non ita a 
& ultionem juſtam multo milite repetentes, Ovid. 
elenam: v. 351, 


Epiſt. Paridis ad H 
Finge tamen, fi vis, ingens conſurgere bellum 
t mihi ſunt wire 8 . e 
Nec plus Atrides animi Mene aus habebie 


Qram Paris, aut armis anteferendus erit, 


; quidem provocatus a Menelao Paris ad fin. 
gulare certamen, vixque tandem congreſſ i 

ope Veneris ſubtractus eſſet, certe —.— 
buiſſer, ex Homer, Iliad. 3. unde ibid. Helena 
inducitur ſuam Paridi exprobrans ignaviam, 4 


in prelie 
ferociam 


] Ferocem 


28. Tydeides melior parte. ] Sparta Od. 6. Ty- 
deidem juperis parem vocat Horatius, ſane qui 


Menelai, quem prius ille ; 
tem experto inſultans, . 


Iracunda 


Q. HORATI 
ta claſſis Achillis Trejæ 


44 
Indigna 


Iracunda diem proferet Ilio, 


I FLACCI 


he, pd mr pi ee, | Matroniſque Phrygum elaſſis Achillei. 


annes ignis Gracorum Trojanas 


des incendet. 


Poſt certas hyemes uret Achaicus 
Ignis Iliacas domos. 


35 


ANNOTATIONES. 


33 Tracunda diem proferet Ilio, &c.] Achilles 


ob ereptam fibi Briſeiden iratus, a pugna & bello] gio, 


ſuam claſſem continens, Trojæ quidem fatum 
aliquandiu retardabit, diemque Trojæ ac Troja- 


34+ Pbrygum.] Phrygia Aſiæ Minoris re- 
cujus pars eſt Troas, ac metropolis 


Troja. 


Acbillei.] Achilles fortiſſimus Græcorum, vel 


nis ultimam differet: at ubi Patroclum audiet |ſuo nomine apud omnes famoſus. 


ab Hectore peremptum, tum ad arma, & amici 


35. Poſt certas hyemes.] Poſt certum anno- 


vindictam convolabit, nee ponet iram donec|rum ſpatium fatis decretum. Calchas augur & 
Hectorem Ilienſium defenſorem unicum pro- |pafſerum numero, poſt annos decem Trojam 


ſternat. Virg. En. 2, 324. 


Venit ſumma dies & ineluct᷑abile tempus 
Dardanie : fuimus Troes, fuit ILium, & ingen: 
Gloria Teucrorum, c. 


ODE 


PALINODIA Ad AM 


O formotd genetrice nata for- 
moſior, pen libuerit finem da 
vis injuriofis Iambis : ſeu igne 


Greciz pars, Synecdoche, 
Pergameas domos. | 


O Matre pulchra filia pulchrior, 
Quem criminoſis cumque voles modum 
Pones lambis ; five flamma, 


expugnandam diruendamque prædixerat. 


Uret Achaicus Ignis Iliacas domes.) Achaia 

Quidam legunt, 
XVI. | 

ATAM PUELLAM, 

[97] 


ANNOTATIONES, 
i 


Metrum idem quod Ode 9. Supra. | 
Quzcunque valent ad placandam iram, hæc 
adhibet Horatius ad mitigandum offenſe puellæ 
animum. Scripſerat olim Iambus aut adverſus 
ipſam, aut contra matrem ipfius, Jam volens 
redire in gratiam cum eã quam deperibat, 1. Fa- 
tetur ſe peccaſſe: 2. Non per contemptum ſe 
feciſſe quidquam, ſed per iram, aſſerit: 3. Vin» 
dictam offert, Porro que fit, quæque vocetur 
amica illa non conſtat. Gratidiæ nomen reperi- 
tur in quibuſdam codicibus inſcriptum. Alii vo- 
lant hanc elle Tyndaridem illam, ad quam Ode 
ſequens nuncupata eſt, 
1. O matre pulchrd filia pulchrior.] Aiunt 
quigam ſeriptam dicaciter ante ab Horatio 
faiſſe 3 | 


O matre turpi filia turpior. 


Quicquid fit ; jam laudat egregie puellam, ſciens 
nihil fere mulieri jucundius eſſe, quam forma & 


Stefichori, qui cum Helenam quandam Siculam 
lambis proſcidiſſet, Apollinis oraculo monitus 
primus Palinodiam canens, oculorum uſum, 
quem amiſerat, recepit. 
3. Nuem criminoſis cumgue, c.] Crimen ſe 
admiſiſſe pœnamque ſubire quamlibet, paratum 
proſitetur; ejuſque, quam læſit, arbitrio cuncta 
permittit. 
3. Iambis.] Sunt enim Iambici verſus ad male- 
dicendum aptiſſimi. Sicut Iambus ex brevi & 
longd conſtat; ita contumelia ex parvis initiis ad 
magna procedit : Suidas, lafHg i Grecis, eſt 
maledifls inſectari. Horat. ad Piſones, 
Archilochum proprio rabies armavit Tambo, 
Sive flammã, S ive mari libet.] Ipſe ſuum car» 
men maledicum damnat igni vel aquz, ut pla- 


cuerit, Tibul. « 1. Eleg. 9. ver. 49- 
Illa velim rapids Vulcanus carmina flamns 


pulchritudine commendari. Imitatio vero eſt 


Torreat ; & liquidd delcat amnis apud. 
Sive 


ON 2 2 WX Fu? 
CARMINUM LIBER I. 16. it 
Sive mari libet Adriano. "A [es mari play 40 ice, Nc 
Xx , Ae: 7 ele, nec 0 i 
Non Dindymene, non adytis quatit A n 
Mentem Sacerdotum incola Pythius, Le ſcrariis its commoner, nec Bac 
Non Liber zque, non acuta ba 2 Cory 23 
Sic geminant Corybantes æra, | oy MA 1 Due, 
, Ir” rut meſa mndignatie 7 quam 
Triſtes ut irz ; quas neque Noricus nec gladius ex, Iris cobi- 
Deterret enſis, nec mare naufragum, to 12 N naufragiis infer 
. | um ra flamma, nec 
Nec ſzvus ignis, nec tremendo [69] Jie en Gagwe.. 1: 
Jupiter ipſe ruens tumultu. citur Prometheus primario lima 
Fertur Prometheus addere principi 
FFFOT FEE 
4. Adriano.] Synecdoch. pro qudlibet mari. |Tympana tenta ſonant palmis, & cymbala circum 
5. Non Dindymene, &c. ] Ita deſcribit vim & |Concava, rauciſonoque minantur cornua cantu. 
impotentiam, in eamque culpam omnem ſuam Et Phrygio ſtimulat numero cava tibia menter, 
transferre ſatagit, ut odium & contemptum, quo |Telague præportant violenti figna furoris, 
gravivs nihil ad offenſam, omnino abfuifſe n 
comprobet. IJoOmnes autem a Græco origines parum ſatisfaci- 
Dindyme ne.] A Phrygiz monte Dindymo di- unt, & longe petitæ ac perperam conſictæ viden 
Qa Cybele, cujus ibi ſacra peragebantur, Sacer- tur. Magis certe ad rem eſt quod refert Diod. 
doteſque furore perciti membra ſibi ineidebant. Sic. 1. 6. c. 11. Corybantas dictos a Cybeles filio 
Non adytis quatit, c.] Conglobatà compa - Corybante, qui ſacra Matris Deim in Phrygiam 
tatione iræ vehementiam exaggerat. Nec Cy-|detulit ; quique ab ſe nominavit eos, qui Matris 
bele, inquit, ſuos ſacrificulos, nec Apollo Pha- jſacrificiis incumbebant, | 
bades oraculo reſponſaque edituras, nec Bacchus 6. Triftes ut ire.] Nihil æque vioſentum eſt 
Mznadas & Bacchantes in Orgiis tanto furore ut iratus amor, ac triſtis, qudd ſe ſperni ſentiat, 
implent, quanto irritatur amor amantum. aliumque preferri; tune extrema quæque me- 
6. Incola Pythius.) Apollo Delphos, que urbs ditatur, atque etiam tentat ac molitur ſæpius. 
etiam Pytho dicta, incolens, ibique præcipue Negue Noricus Deterret enſis.] Pergit oftendere 
cultus & celebris ; vel ita dictus a Pythone ſer- pred pertinaciam, quam nec frangit armorum aut 
pente interfecto. De quo vide Macrob, lib, x, mortis horror; nec ignium aut Jovis ipfius tonan- 
Saturnal, cap, 17, Cel, Rhodig. lib. 16, e. 19. tis fragor ac metus, Noricus ent.] optimi ſeili- 
Alex, ab Alex. lib. 6. cap. 2. Incola, inſeſſor, cet enſes fabricantur in ea regione Illyrici. Plin. 
invadens & afflans mentem Pythiæ tripodi inſi- lib. 34. c. 14. . 41. Aliubi wena bonitatem banc 
ſtentis in adytis ac penetralibus templi, ut extra præſlat, ut in Noricis : aliubi fractura, ut Sul- 
ſe rapta, jamque enthea, divina loquatur, mone agua, 5 
7. Non Liber ægue.] De Bacchanalium ori- 10. Nec mare naufragum, &c,] Sic qui ad ul- 


e gine, inſanid, abrogatione, vide Tit, Liv. lib. tionem parandam, vel ad quzrendum quod vehe- 
we 39. cap. 8. & ſeq, menter amat, contendit, per maris diſcrimina 
A aq Nen acuta Sic geminant Corybantes @ra,) Ne-Hquælibet, per tela, per ignes intrepidus, ac cæco 

que tam crebris ictibus pulſant Corybantes zrea|velut impetu rapitur & properat z nec ulla un- 
PR eymbala, cum furioſi diſcurrunt, quam ira men- quam reverentia, nec pavore tonitrupm ac ful- 

& tem variis motibus concutit, Corybantes, Rhe minum retardatur aut deterretur. 

7 ſacrificuli, iidem qui Curetes, ex Strabone lib. 13. Fertur Prometbeus, Cc. ] Amplificatio eſt 
; eſt 10. & Lucret, lib, 2, dicti vel a , galea, vel a| per amenam cauſe diſquifitionem : unde nempe 


epi v, cornibus peto; item caput jacto: vel a 
#pyBiiv, vel xpuBiGaw; quoniam adjuverunt 
Rheam in abſcondendo partu, Vel a xpugc, pul 
fare, & ſtrepitum ac ſonitum reddere: quoniam 
ex Lucret. cit. Pulſabant eribus ara, & ex A. 
pollod, lib. 1. Ted: Jipagi rag armidag out- 
xpvov, Haſtis clypeos percutiebant ; fic nimirum 
Jovis illum wagitum in Creta quondam occult 
feruntur, ne Saturnus cum malis manderet adeptus, 
Lucret, 2, 636. & paulo ante: 


homini fic dominetur ira ? fabellamque confingit 
vel intexit de Prometheo, qui formans hominem 
varias ei indiderit affectiones diverſis ex animan- 
tibus depromptas, ut vulpis aſtutiam, leonis ira- 
cundiam ferventemque bilem, &c. Caactus. ] qui 
cum in fingendis brutis omnes nature facul- 
tates abſumſiſſet, coactus eſt demum e ſingulis 
aliquid decerpere, quod homini daret. Vid, 
Fulgent. Mytholog. lib. 3. cap. de Peleo. 
rincipi Limo. ] Homini, qui licet ex argilla & 


Limo 


obAiriftus adjungere ionem' 
bine & inde 8 Pecto- 
ri nofiro indidiſſe vebementiam 
entis leonit. Iracundia Thy- 
eflem perdidit execrands flrage ; 
atque extremas præbuit cauſas 
maximis civitatibus, ut pror- 
ſus diruerentur, ac menibus in- 
feflum aratrum applicaret ſu- 
rbus exercituss Animum re- 
prime : me etiam impulit cordis 
ardor in amend juventute, 


Q. HORATII FLACCH. 


Limo coactus particulam undique 
Deſectam, et inſani leonis 
Vim ſtomacho appoſuiſſe noſtro. 
Ire Thyeſten exitio gravi 
Stravere; et altis urbibus ultimæ 
Stetere cauſe, cur perirent 
Funditùs, imprimeretque muris 
Hoſtile aratrum exercitus inſolens. 
Compeſce mentem ; me quoque pectoris 


is 


; 


20 
Le 


Tentavit in dulci juventa 


ANNOTA 


limo non ſecus ac cætera animantia conflatus, in 
ea tamen principatum obtinet. Vide Lucret, 
3 5. Diodor. Sicul. I. 1. c. 1. &c, 

17. Ire Thyeften, &c.] Effectus irz perſequi- 
tur. De Thyeſte atque Atreo fratribus tam in- 
fanda in ſeſe invicem perpetrantibus, ut Sol a- 
verſatus retro converſus fit, omnibus auditum : 
& jam dictum eſt, Od. 6. v. 8. ad ſævam Pelo- 
is domum, qua quidem per iram perdita & con- 
ſumpta interiit exitio gravi : ſeu cum Thyeſtes 
appoſitum ab Atreo klum devoravit z ſeu cum 
ob vitiatam uxorem Atreus execrandi i113 ra- 
tione ultionem petiit, &c, . 

18. Altis urbibus ultimæ Stetere cauſa, cur 
perirent Funditus. ] Interdum urbes expugnantur 
non odio, ſed quadzm eas tenendi cupiditate : at 
cum ira facit ut capiantur, tum ultimi quoque fit 
cauſa excidii, impellitque ad eas a fundamentis 
diruendas, ne quod veſtigium ſuperſit civitatis, 

20. Imprimeretque muris Hoſtile aratrum, &c.] 
Per iram victor hoſtis non ſolum urbes aliquando 
demolitur, ſed & excifis menibus — u- 
niverſis, ſolum arat, imprimitque aratrum iis 
Jocis, in quibus erant muri antea, arces, ædeſ- 
que Hinc illud: 5 

Et ſeges eft, ubi Troja fuit, 
Manilivs I. 4. v. 555. ejus qui ſub ortum caudz 
Scorpii fuerit natus, gravem iram & victoriam 
ita præſagit: 


Aut ſternet pefitas urbes, ingue arva reducet 


TIONES. 
Juriſconſ, $i uſus fruFus civitati 


atus fit, & 
aratrum in eam indugitur, civites defer : wt 
paſſa eft Carthage ; guaſs morte definit ba- 
bere uſum fruftum, Vide Isidor. I. 15. c. 11. 
Cœl. Rhodig. I. 26. c. 6. Alex. ab Alex. I. 6. 
c. 14. ubi non zdificandis modo urbibus, ſed & 
fundiiùs evertendis aratrum induci ait, quaſi 
ſegetes ibi mox futuras denotaretur. Imo quan- 
doque tantum eſt odium, tantus uleiſcendi appe- 
titus, ut verſa aratro terra ſale inſpergatur, ad 
eam ſterilitati damnandum, Wo egregie ſua 
more explicans 8. Hieron. in Matth. cap. 5. 
Legimus, inquit, in Scripturis urbes guaſciam ira 
victorum ſale ſeminatas, ut nullum in ipſis germen 
oriretur, Scilicet Judic, lib. cap. g. Abimelec 


Sechemitarum maledictis exacerbatus eorum ur- 


bem cepit, interfectii babitatoribus ejus, ipſaque 
defiruia, ita ut ſalem in ea diſpergerer. 

22. Compeſce mentem.] Quandoquidem 1gitur 
tam ferox & impotens ira eſt, ut ad ultima quæ - 
quz prater jus & fas adigat; quæſo obteſtorque, 
ne ei indulgeas; ſed compeſcas mentem iracundam. 
Nam & ego male me iph indulſiſſe jam agnoſco. 
Unde & mutare guæro. 2 in culpam 
lapſus ſum: nunc ætate factus ſapientior, errati 
veniam peto. N 

Me guopue pectoris, & cy] Ex dictis inſert Ho- 
ratius idem fere quod habet Cicero ad Attic, 
lib. 1. Epiſt. 17. Si guidem ita flatueris, & ir- 
ritabiles animos eſſe opt imorum ſæpe bominum & 
eoſdem placabiles; & efſe banc agilitatem (ut ita 


Oppida, & in domibus maturas reddet ariſtas. 


Socrates Ecclefiaſt, Hiſtor. lib. 4. cap. 31. de 
Valente imperatore Conftantinopolitanis irato, 


dicam) molitiemgue nature plerumque bonitati : 
S, id quod caput eft, nobis inter nos noſtra five in- 
commoda, five witia, five injurias eſſe tolerandas : 


refert minatum eſſe civitati vaſtitatem, adeoque facile bac, quemadmodum ſpero, mitigabuntur, 


aperpor gan nat” auh, aratrum in cam immiſ- | Quod eo ut facias te oro, 


ſurum. Seneca de Clementia lib. 1. 26. Tnji- 
cere tectis ignem inquit! aratrum wetuftis w-bibus 


inducere, potentiam putat, Quem in locum J. 
Lipfius citat Horatii locum quem explicamus, 


aitque, mos erat ifte in evertendis olim urbibus : | 
& ſicut aratro condebantur, ita aratro pariter ſig- 


nificabant exſcindi ; affert quoque Modeftinum | 


ui te unice diligo, Sc. 
23- In dulci bee, Qud voluptatem avi- 
dior eſt juvenis, ed eſt irritabilior, fi negentur 
ea ad quas anhelat, vehementiuſque ad ulcif- 
cendum fertur, 13 fbi contigiſſe Horatius fa- 
tetur, atque Tambos ita ſcripſiſſe mordaces qui - 
dem, dum non alia ſuppeteret ratio ſedandi 
animum amore & ira furentem, At nunc laudes 


Fervor, 


CARMINUM 


Fervor, et in celeres Iambos 


Miſit furentem : nunc ego mitibus 


Mutare quæro triſtia, dum mihi 
Fias recantatis amica 


Opprobriis, animumque reddas. 
INNO T A4 


& encomia ſe ſcripturum pollicetur, ut quaſi de- 
leat quæ triſtia prius & acerba ſcripſerat. Nam 
guod ait lib, 3 Od. 14. 


Lenit albeſcens animes eapillut, 
Litium & rixe cupidss proteroe. 
Non ego hoc ferrem calidus juventa, , 
Conſule Planco. 
24. Celeres Tambos.] Pes citus, ad Piſones : 
ſeu quod facile incurrit, ſeu propter frequentes 


ſyllabas breves in puris lambicis. 
26. Dum mibi Fias recantatis amica, e. 


LIBER 1 47 


argue ad cites Iambes tracna- 
dum it. Jam vero cup 

e 
traftatis convitiis, mibi fas 
| |propitia, algue lam 
* [n ] repareis 


| 
25 


* 


TIONES, | 
conviciis & dictis probroſis. Vel potius , 
id eſt, donec mihi deſiaas eſſe inimica, — 
videris palinodiam canere: donee igitur mihi 
priora opprobria recantanti, ac mitibus triſtia 
mutanti fias amica, non ceſſabo tibi ſupplicare, 
mitia ſcribere, atque omni ratione animum tuum 
demere:i, | 

28, Animumgue reddat.] Hine videtur fignifi-. 
care Horatius, extitifſſe quandam olim amici- 
tiam, quam velit reparari ; proindeque non ma- 
trem puellæ iſtius, ſed ipſam puellam Iambis & 


Dum, id eſt, modo tu quoque deſinas me lacerare 
ODE 


. 


diterus abalienatam iatelligere oportere, 


— 


XVII. 


Tyndaridem invitat in villam ſuam, ejus oflentans amænitatem & commuda. 


Elox amcenum ſæpe Lucretilem 


V 


Defendit æſtatem capellis 

Uſque meis, pluvioſque ventos. 
Impune tutum per nemus arbutos 

Quzrunt latentes, et thyma devia 


Mutat Lycæo Faunus; et igneam 


Celer Faunus I. He- 
quenter commutat Lucretili ju- 
|cundo ; capraſgue mea, tuerur 
ſemper ab aftate fervids,ventiſ- 
que imbriferit, Feminæ maſculi 
[72 ] feetentis, citra periculum erran« 

tes per lum, ſecure inveſti. 
a 6 | gant arbutas occultat ac thymum, | 


ANNOTATIONES, 


Metrum idem quod Od. g. 

Non vulgaria dictionum ornamenta continet 
hæe Ode: ea, lector, collige. Jgneam aftatem 
ds fendit capellis, pluwvioſque ventas. Olentis uxores 
mariti. Martiales lupi, Uſtice cubantis ſaxa 


lawia. Benigno cornu manabit cpulenta copia ruris 


bonorum, Reducta wallis. Fides Teia. Laborantes 


in uno, Leſbium innocens, Incontinentes manus. 
Male diſpar. Immerita w:flis, Cc. 

1. Velox.] Fauni agrefies Dii, curſu ſaltuque 
agiles, proindeque caprinis pedibus finguntur. 

Lucretilem Mutat Lycæo Faunusi.] Hypallage, 
pro, Lyceum mutat Lucretili, Sabinorum monte, 
ad cujus declive fita erat Horatii villa & fundus, 
de quo ipſe initio Epiſtolæ 16. lib. 1. Hujus 
vero tantam aſſerit amœnitatem, ut eo ſæpius 
immigraret Faunus, ſeu Pan Deus Paſtorum, 
relicto quidem Lycæo Arcadiz monte ſibi ſacro: 
ejus porro Numinis prelentia quicquid noxium 
eſt propulfari, 

2. Igneam Defendit æſtatem capellis, &c.] 
AÆEſtum arcet a gregibus, peſtiferaſque tempe- 


# 


fates, Columell. lib, 7. cap, 6. Cy nocet 
eflus, ſed magis frigus. Ventura — cum 
tepore humidum (qualis Notus) animantibug 
quibuſſibet, autumno præſertim, eſſe peſtiferum 

nemo neſcit. Virgil, Eelog. 7. 37. 


Solſtitium pecori defendite, 


Arbutos Quærunt latenten & thyma.] Gra- 
ta ſibi or one lib. 12. cap. 1. Far 
odoratos appeti quærique a capellis, teſtatur Virg, 
Eclog. 3. v. 47. 

Dulce ſatis humor, depulſis arbutus Sœdit. 
Georg. 3. v. 300. 
ubeo ſrondentia capris 
Arbuta fu cere. 


Arbutus, Gall. arbviſer, Ang. Strawoderry⸗ 
tree, pridem fuit in deliciis, quod di{punnec, 


* 


frondes lauro, fractus ceraſis nan abſimiles pro- 
fert. Vide Columell. cit. '. 
Olenti 


entis 


bei vero non timent lupos Mar- 


Q. HORATI 
Hos, neque colubros wirides ; 
ndocwngue, © Tyndari, ſuavi 


us rihi4 reſonuere walles, ru- 


ice declivis, 


I FLACCI 


Olentis uxores mariti, 
Nec virides metuunt colubros, 
Nec Martiales hœdilia lupos, 


725 baud aſpire monie Utcunque dulci, T'yndari, fiſtula 10 


protegunt : Pietas mea, Pc3h(. Valles, & Uſtice cubantis 
gue placet Numinibus, Illinc Lævia perſonuere ſaxa. 


tibi liberali cornu fluet affatim 
s abundantia opum agre- 
Hium. 


Dii me tuentur: Diis pietas mea, 
157 profund# in con- Et Muſa cordi eſt. Hine tibi copia 


03) 


valle fugies ardorem Canicule ; Manabit ad plenum benigno 15 


chorddque Teid cantabis Pene- Ruris honoru 


m opulenta cornu. 


Hic in reductà valle, Caniculz 
Vitabis æſtus, & fide Teia 
Dices laborantes in uno 


* ANNOTATIONES. 


7. O'entis uxores mariti,] Capræ caprique 
gravem emiitunt odorem. Unde & proverb. 
Hircum olet, Virg. Eclog. 7. v. 6. 


Dum teneras defendo a frigore myrtos, 
Vir gregis ipſe caper deerraverat. 
9. Nec Martiales bædilia lupos.] Martis in 


tutelà dicuntur eſſe lupi, utpote rapaces ac vio- 
lenti deprædatores. Virg. Eneid. 9. v. 566. 


Agnum 
Martius a flabulis rapuit lupus. 


Alludit fortaſſe Poeta ad id quod aiunt templum 
fuiſſe in Parthenio Arcadiz monte ſacrum Fauno 
ſeu Pani, quod aſylum erat pecudibus inſequen- 
tes leon+s ac lupos fugientibus, qui quidem eo 
adire non audebant, ' 

Hedilia ] Magna de ea voce contentio. Qui- 
dam legunt hbedulei, Nam inquiunt, eb haedus, 
hedulus & bæduleus : ficut ab binnus, binnulus, 
& binnuleus, Alii beedulie vel bædiliæ ex mem- 
branis non paucis: ſicut enim bædile, is, fic & 
tædilia, æ, dicitur, Ego ex Lambini Mureti- 
que placito, nihil cenſeo mutandum in vulgata 
lectione, vt pes fit Tonicus pro Choriambo, cecte 
dex. Itague, de metro non amplius ſoliciti, 
dicamus hædilia, haedorum ſepta vel ftabula, 
ſynecaochice poni pro hœdis. 

10. Utcurgue dulci, &c,] Greges ſecuri paſ- 
cuntur, utcungue, ubicunque, quandocunque, 
ſ mul atque ſuam inflat fiſtulam Pan ſeu Fau- 
nus qui ex Virgil. Eclog. 2. v. 32. 


Pan pr imus calamos cerd conjungere plures 
Inftituit : Pan curat oves, oviumgque magiſtros. 


Hine vero poteſtatem ac præſidium Numinis 
oſtendit, quòd vel levis ejus fiſtulæ ſonus fugat 
& avertit noxia quæque, & ſecuritatem præ bet. 
Tyndari.] Hanc eſſe eandem quidam volunt 
quam in Epodis Canidiam vocat, & falſe pro- 


ſcriptione pleriſque in codicibus appellat, nimi- 
rum ut offenſam mitiget; nunc vero ſibi recon- 
ciliatam, in forme commendationem Tyndari- 
dem nuncupat, quaſi Helenam alteram ob pul- 
chritudinem, atque invitat ad ruſticationem ac 
delicias apud ſuum in Sabinis fundum, ad mon- 
tem Lucretilem. 

11. Uſlice cubantis:) Uſtica mons in Sabinis 
leniter declinans hominis inſtar decumbentis. 

13. Dii me tuentur. ] Quaſi ſibi ipſi applaudens 
infert : fic me tuentur Dii, quorum laudes verſi- 
bus meis pie celebro, ipſis non ingratas. Contra 
vero, fi quis Numinum cultor non fuerit, hunc 
inſignem licet attenuat Deus, Ut ſcribit Od, 34. 
hojos libri. 

14. Hinc tibi copia Manabit, &c.] Ex amæ- 


1ni hac vilis mea, cum adfueris, O dilecta Tyn- 


dari, colliges frugum omnis generis copiam, Hi 
ſunt enim purts bonoret. 

16. Cornu. ] Alludit ad copiæ, vel Amalthez 
cornu fabuloſum. Scilicet Hercules, inquiunt, 
detratum vio Acheloo cornu Fortunz dedit, e 
quo iila bonorum omnium abundantiam promit 
ac elargitur. Porro ex Euſtath. in Periegeſ. 
Dionyſ. Amalthea fuit vetula quædam avara 
mercatrix, quæ nummos bene multos ingeſſerat 
in cornu ; quod Hercules adeptus in voluptates 
ac genium liberaliter profudit. Hinc vero fa- 
bulz & commenta vulgi. 

17. Canicule Vitabis æſtut.] Noxi os ardores 
vitabis fideris iſtius, ex opinione vulgi; non enim 
ortus Canicules æſtum facit, ſed Sol Leoni 
junctus, nempe ſub finem Julii, ad uſque Au- 
guſti diem 23. Dies Caniculares vulgo, indeque 
morbi frequentes & acerrimi, Vide plura infra, 
lib, 3. Od. 14 & 29. 

18. Fide Teid Dices laborantes in uno, &c.] 
Cantabis Lyricos verſus & amatorios ad modum 
Anacreontis oriundi ex urbe Teio in Paphlago- 
nia, apud Aſiam Minorem, Vid. lib. Od. 9. 
ex Epod. 14. Dices laborantes in uno, recitabis 


ſcindit, Gratidiam autem in Ode præcedentis in - 


carmen de amoribus Penclopes uxoris, & Circes 


Penelopen 


CARMINUM 
Penelopen, vitreãmque Circen. 
Hic innocentis pocula Leſbii 
Duces ſub umbra; nec Semeleius 
Cum Marte ccnfundet 'Thyoneus 
Prælia; nec metues protervum 

Suſpecta Cyrum, ne male diſpari 


Incontinentes injiciat manus, 


Et ſcindat hzrentem coronam 
Crinibus, immeritãmque veſtem. 


ANNOTATIONES. 


amice, famoſe illius venefice, erga unum & 
eundem Ulyſſem. Laborantes, amore tabeſcentes, 
amore certantes, Vide Lil, Gyrald. | 

20. Pitreamque Circen.] Inſtar vitri nitidam 
fplendentem, decoram, ſpecioſam. 

21. Hie innocentis pocula Leſbii.] Epulaberis 
etiam hilariter & jucunde; bibes nempe vinum 
innocuum, e Leſbo /Egei maris inſuld, hodie 
Metelino : ob tenuĩtatem non lædens, nec ten- 
tans caput, nec pectus inflammans, nec adeo im- 
pellens ad fixas : quapropter non confundet cum 
Marte Bacchus prelia, Vinum ſaccatum hir ali- 
qui comminiſcuntur, quod fit magis ad mulieris 
ſaliv am ac palatum. Sed quid opus? cum tale fit 
per ſe Leſbium, quo gullum poto ſuavius 3 cui 
a ri A impertivit Bacchus, id eſt, immunitatem 
ac innocentiam: quod vextap"payn, manans ne- 
Hare, amb-ofizque propiui quam viro, veteres illi 
paſſim wckrunt, apud Athenæum lib. t. cap. 22. 
& 23 Kc. Vide, & vacat, apud Gell. 13. cap. 

. lepidum- Ariftotelis acutumque de Leſbio vino 
judicium, quo ſucceſſorem ſuz diatribæ deſigns» 
vit Theophraſtum e Leſbo. 

22. Nec Semeleius Cum Marte, Ic. ] Nec bi- 
bendi certamen deſinet in pugnas ac rixas, - Se- 
melæ filius Bacchus; ea porro etiam Thyone di- 

ta, Nec tamen inde Thyoneum ͤ hic appellari ere- 
dae, cum pluribus: alias idem bis perperam dixiſ- 


ſet Horatius. Sed potius a 0% ferweo, inſanio, 


tmpetu feror, intellige violentum, petulantem, 
&c, Vide Diodor, Sic. J. 43. c. f. Id eſt, vinum 


L 18 ER 1. 


N contentiones ac certamina Marti propria 
provocabit. Nam Tg taponriy ix 78 pale, A- 
then. lib, 10, 2 

24. Nec metues proter vim Suſpecra 
Cyrus ifte Horatii rivalis, Tyndaridis autem vel 
amicus, vel etiam maritus non bene cum eũ con- 
ſentiens. Qui quidem ſi reſeĩſſet cum alio famili 
ariter verſari, baud æquo tuliſſet animo, ſed 8e · 
lotypia accenſus, aut velut in ſuam manus inje- 
ciflet, aut etiam verbera intentaret, ruptã convi- 
vali coronZ, lacerata veſte, ultus adulterium 
quod ſuſpicaretur, ale 

25. Male diſpari.] Viribus impari ad reſiſten- 
dum, ictuſque declinandos. Vel moribus plane 
diverſis, ut Tyndaris lepida hilariſque fuerit, 
Cyrus triſtis, moroſus ac ferox z unde non ferat 
ejus ingenium ac vivendi inſtitutum. 

26. Injiciat manus. ] ſure ſibi vindicans quod 
ſuum eſt ubicunque reperit, Quo vir ejus fuiſſe, 
indicate videtur, Numquidenim in alienam tan» 
tum auſus fuerit alienus, in liberam liber? niſi 
forte vis & impetus zelotypiæ fignificetur illius, 
qui ab amica ſua alium amari intellexerit; quique 
fibi temperare, ſeque continere haud queat, eum 
epulantem cum alio viderit,quin pugnas miſceat, 
coronamque ex more conviviorum capiti additam 
diſcerpat, nec veſtibus parcens, ut quocunque 
modo ſuo dolori ſatisfaciat, 

28. Immeritamque veſlem.] Quid enim pecca- 
vit, quid male meruit veſtis mechz vel infide 


iltud innocens non creabit ebrietatem, nullaſque 


amaſiz, ut ab irato zelotypoque diffringatur ? | 


E op E 


N 
5 
' 
| 
| 
| 
4 
| 
. 
1 


- mium vel Reipublice, vel literarom ſtudium 


88 Q HORATI! 


8 Ullam 
bn, quam witer ſacram N ee 
rea terram 


a IFEAGeT > 
ODE XVI. Ad QUINTILIUM VARUM. 
ab Dum vini moderatum commendat. 33 
Vare, facri vite priùs ſeveris arbo- 


> 


[75] 


Fiu, ae mare Catilli,| Circa mite ſolum Tiburis, & mcenia Catili. 


Bobriis enim canfia præbet Siccis omnia 


nam dura Deus propoſuit ; neque 


gravie Dew; nec alias . Mordaces aliter diffugiunt ſolicitudines. [76 


gantur edaces cure, Poſt vina 


epota, quis incommoda wy Quis poſt vina gravem militiam, aut pauperiem / 


yeeritur aut paupertatis ? 


; crepat ? 5 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod . Ode 11. 
Horatius Quintilium Varum monet, ut ni- 


uſu vini temperet moderato. vero ille ? 

Videtur certe is quem in Arte Poetici cele- 

brat velut optimum Judicem ac cenſorem Poe- 

matum. Epiſt. ad Piſones, v. 438. inſeriptio- 
em tamen hujus Odes falſam aſſerit Marci- 
ius, vultque 6bi ipſi Horatium logui, ſicut & 

Epod. 5. & 19, Adde quod abeſt illa a pleriſ- 
ue membranis. 

1. Nullam, Fare, ſacrd wite prius ſeveris ar- 
borem,] Metrum patiter & ſententiam mutua- 
tus eft ab Alcæo: cujus apud Athen. hæc le- 

untur: Mu anno qureong Du TevIpor 
8 Sacra wite. Baccho nempe conſecrata : 
vel quia libationes in ſacris inde fiebant, 

2. Mite ſolum.] Plin. lib. 17. cap. LL Optima 
terra eft que wocatur pulla; tenera, temperate 
wbhertatis, mollis faciliſque culture, nec madida, 
nec ſitiens, peft vomerem niteſcens. Ibid, Optimus 


ager n ad radicem mentium, planitit in meri-\fic 
: 


em excurrente; qui totius eft Taliaæ fitus : ex 
Catone lib. 34. cap. 5. Columel. lib, 2. cap. 
2. & lib. 3. cap. 11. ; 

Tiburis.] De e urbe jam ante ad Od, 7. ho- 
die Tiwvo/;, fita eſt ad fluvium Anienem, in 
Sabinorum confinio fingulari vero gaudet aeris 
temperie, Hinc fortaſſe mite ſo/um appellatur. 
Tituries originem multo ante Remam babent. 
Conditor eorum Tiburtus, quem filium fuiſſe tra- 
dunt Amphiarai, qui apud Thebas obierit und 
tate ante Iliacum bellum, Plin. lib, 16. cap. 


44. 

Mania Catili.] Urbem Tibur iterum deſig- 
narĩ aliis verbis aiunt: quippe quam opera com- 
muni condiderunt Ampniarai filii tres, Tibur- 
tus, Cora*, Catillus, ac de nomine fratris 
ee natu appelliruat, Virgil, ZEneid, 9. 
v. 970, 

Tum gemini fratres Tiburtia menia linquunt, | 


Repugnat vero + Marcil, cit, tum quod 
bis idem perperam dixiſſet Horatius: tum quod 
ex Servio ad Cit, n. locum, ali quoque 
urbes ab illis fratribus ædificatæ ntur ; 
contenditque mania Catili, eſſa montem Catilli. 
Catilus autem, ſeu Catillus, Arcas, claſſis Evan- 
dri præfectus: Tibur, qui & Tiburnus & Tibur- 
tus, ejus frater fuit, | 

3. Siccis omnia nam dura, &c,) Qui natura 
vinoſi, ſunt plerumque hilares, nvullaque aut 
valde exĩiguã cura torquere ſe conſueverunt : 
contra, ſobrii res penituscanfiderant, atque binc 
ſoliciti, difficiles, ac moroſi eſſe ſolent, Quare 
dura & gravia his eſſe notum eſt, que aliis le- 
via, Sicut enim omnia ſana ſanis, & contra: 
fic triſti ingenio præditis triſtia funt omnia; 
leta vero aut ſaltem parum moleſta quelibet 
jocoſis ac ſeſtivis howinibus, Siccis, vino non 
madidie, ſobriis, jejunis. Plaut. in Perſa, Jam 
diu * eft, cum bibimus : nimis ficci ſumut. 
Tull, contra Rullum in Senatu. An confilia 
corum, an winolentorum ſomnia videntur f 
Perl. Sat. LL V, 163. ; 


Hin ficcis dedecus obflem Cegnati: ? 

Negue Mordaces aliter diffugiunt ſolicitudines, ] 
Lib, Jugic, cap. 9. Muſtum Deo & bominibus 
letitiam dare ſolet, Prov. 31. Dare vinum iis 
gui amaro ſunt animo: bibant, & obliviſcantur 

atis ſux, & doloris ſui non amplius recor- 

entur. Plalm 103. Vinum latificat cor bomi= 
nit. 

5. Quis poſt vine gravem, c.] Anacreon, 

Ora BAxx ve leid, it᷑ doi pipipurat, Cum 
Bacchus advenerit, dormiunt curæ. Tibul. lib. 
I, Eleg. 7. v. 41. 

Bacchus & agricelæ magno confecta labore 


Pectora triſtitiæ diſſoluenda dedit. . 
Bacchus & afflitis reguiem mortalibus affert. 


Senſus Horatii eſt; cum quis ſe pluſculum 
vino exhilaravit, tum nec meminit laborum, 


atris Tiburti dictam cognomine gentem, 
? Sale acer ue Coras, Argiva juventus. 


nec #gritudines ſentit ; imo jocatur hilariter, 


Quis 


» vas 3s, . 


miſſet. Hactenus Plinius. Bells ſuo more A pu- 


CARMINUM 


Venus ? 


At, ne quis modici tranſiliat munera Liberi, 
Centaurea monet cum Lapithis rixa ſuper mero 


LIBE R I. 18. 


rent, laudat 


%; dern Pe- 
Centatrorum adverſus Lap 


Debellata ; monet Sithoniis non levis Evius ; [77] draniigvRtiditvr de & Be. 


Cim fas atque nefas exiguo fine libidinum —10|&u 


Diſcernunt avidi. Non ego te, candide Baſſareu, — cupidi licitum & il. 


ANNOTA 
Bacchi munera laudat, & cantiuneulis animum 
recreat, decentigue Venere, ſeu non indecors aut 
invenuſtã feſtivitate, Sic aiunt Catonem Uti- 
cenſem eum amicis ad auroram perpotando vigi- 
laſſe; quod exiſtimaret vini potu largiori ani- 
mum reddi hilariorem, ex Platone videlicet. 

7. At, ne quis modici trunſiliat, &c.] At vero 
ſervandum in primis illud Græcorum ande & lav, 
nt guid nimis; Item quod monet Plin. I. 24. 
c. 5. Nec viribus corporis aliud, fi modus adeft, 
utilius nee aliud pernicigus vino, fi modus abſit, 
Ibidem, Androcydes ſapientia clarus ad Alexan- 
drum Magnum ſcribebat intemperantiam ejus 
cohibens: Yinum potaturus, rex, memento te bi- 
bere ſanguinem terre, Quibus ille ſi obtempe- 
riſſet, profecto amieos in temulenti3 non intere- 


leius Flor. 20. Prima cratera pertinet ad fitim ; ſe 
cunda ad bilaritatem, tertia ad woluptatem : quar- 
ta ad inſaniam. Vide Athen. I. 2. c. 1. & 2. vbi 
de juvenibus temulentis triremi ſe navigare cre- 
dentibus faceta hiſtoria: quam quidem haud a vero 
alienam probat Caſaubonus in dictum locum. 
Ibidem Menefitheus, Vinum refe utentibus Dii 
monſtrarunt ſummum bonum, intemperantibus ſum- 
mum malum, &c: 

8. Centaurea monet cum Lapitbis, c.] Cen- 
tauri Theſſaliæ populi cum veniſſent ad nuptias 
Pirithoi principis Lapitharum, prope monten, 
Olympum in Theſſalia pariter degentium; vino 
immodice hauſto, in furorem ac libidinem acti, 
novam nuptam Hippodamiam rayere, vel, ut 
ſeribunt alii, Lapitharum uxoribus vim inferre 
tentirunt, Unde gravis pugna, cædeſq; Cen- 
taurorum ferꝭè omnium. Tull. in Piſonem, c. to. 
meminit: 1fius in illi. Reipublice luctibus ſympo- 
frum, quaſi — Lapitbarum aut Centaurorum 
convivium fer . Vide Ovid, Metam. 12. 

9. Sithoniis non levis Eviu,] Ipſe quoque 
Bacchus rectum vini uſum docet, qui populis 
eam Thraciæ partem incolentibus, quz Sirbonia 
dicta eft, Thracibuſque univerſis infenſus & ul- 
tor inſtat, quoties illi ſuis abuſi muneribus, ni- 
mio potu in inſaniam, indeque in flagitia ruunt. 
Vide infra Oden 27. Apud Athen. I. cit. Eubulus 


Aci v diſcrimine ſepa- 
rant : Bacche fincere, non 


TIONES, Py 

tantum miſceo illis ſapiunt 3 unim ſanitaiit ; 
— — ney tertium. Duo guide 
epoto, ii guos dicimus ſapientes, domum * reci- 
piunt. # ea vero fi quartum additur, nion off id 
amplius noftrum, ſc 
rationis ; ſextum petulantis ationis 3 ſepti- 
mum macularum & vulnerum; oftawim 
ris ; nonum iracundiee ; decimum furoris, quo pro» 
fernuntur qui bibunt, e l 
Evius, ] Ita Bacchus eſt appellatus vel a voce 


Bacchantium tod, vel potius ex eo quod eum de- 
dellatis fortiter gigantibus revertentem Jupiter fic . 


. 


affatus eſt: % vii, cuge fili. 


cenſi vino libidine, Juvenal. Sat. 6, v. 299. 
Quid enim Venus ebria curat ? yt 
It. Nes ego te, candide Baſſareu, &c. ] Quaſi 

diceret: Thraces & Bact hantes, ſpecioſo ſacro- 

rum pretextu, cum celebrant Orgia, infanda 


illis temulentiam vitabo, neque proinde præter 
aut contra Numen tuum quiaquam petpetrabo : 
nec te irritabo ebrius, nec indecort agitabor, aut 
diſcurram furioſus. 


Tibull. 3, 6, 1. 
Candide Liber, ades, 


Item, 1, 7, 46. 
Candidior candidi 


acalceamento,quz Baceapa dicuntur: vel atalari 
veſte apud Boſſarum Lydiæ locum confici ſoliti : 
quorum uſus in Orgiis. Alii alias quoque etymo- 
logias comminiſcuntur. Tibull. 1. 7. 46. 
Fuſa ſed ad teneros lutea palla pedes. 

Non ego te Invitum uatiam] Etß videntur 
hec ſatis intellecta ex 1is quæ ante d xi ; am- 
plius tamen explicantur, enodanturque allato 
ritu veteri Bacchanalium ſeu. Orgiorum, in 
quibus , Thyades ſcu Becchæ ſacra movere di- 
cebantur z cum furioſe his in feſtis curbtantes, 
thyrſos quaterent, ipſomque Bacchi fimyls- 
chrum loco ſuo motum circumferrent, ac velut 


ita Bacchum fiogit loquentem : Tria ege poculs 


invitum temulen's ſacriſiculæ exagitargat, 
E 2 Iavitum 


„„ 
Quis non te potids, Bacche pater, tEque decens Nis now te mhagir, Bacebe . 
| tar? Fern caries Pugh 


inter potandum commiſſa dc, 
ut nemo dun Biicehi moderdtt | 


acibus gravis g. 


exo to repugnantem exogitabs 47 


rotervie z — vociſe- 


10. Exiguo fine 2 Per fas & nefas 
yoluptates querit & conſectatur temulentus, ac- 


pleraque committunt ultra modum poti, te qui- 
dem invito, O bone pater Bacche z at ego ſaator 


Candide Baſfſareu.) Simplex, aperte, -verax,. | 


L went. | 
Baſſaren.] Vel ob — ma vulpins, vel 


* 
- 


S» 


52 Q. HORATII FLAC CI 
negue proferam in lucem abſcn-\ [nvitum quatiam, nec variis obſita frondibus [78 
dits folis diverſis. Comprime gr, : | > 
Ae a ab Phrygis . Sub divum rapiam. Szva tene cum Berecynthio 
nu, gue comitatur obceecatus ſui Cornu tympana, quæ ſubſequitur cœcus amor ſui, 
mer, (Ye at Bile coy Et tollens vacuum plus nimio gloria verticem, 13. 
m ſatis efferens inane caput, . . £4 , 
bs #4. ſecraxm prodens, — * fides prodiga, perlucidior vitro. 
peallucidior. | 


ANNOTATIONES. 


Virgil. Eneid. 4. v. 30r. ratius, ob affinitatem ſacrorum Bacchi, & Cybe- 

[le matris Deum, quæ Berecynthia inde nuncu- 
Quali commotis excita ſacris |patur ; pariter ut & ſupra Od, 16. v. 5, ac ſeq. 
| Thyas, ubi audito fiimulant trieterica Baccbo Senſus eſt; a me coerce ac depelle ebrietatem, 


O-gia. inſaniam, furorem, Catull. cit. 2. 67. 


Catull. 62, 2 54. de nuptiis Pelei ac Thetidis : | Plangebant alii proceris tympana palmis, 


Aut teresi tenues tinnitus re Ciebant 2 


—— Lympbatã mente furebant, Multi rauci/onis Mabant cornua bembis, 
Evo bacchantes, Ero? capita inflectentes. Bar barague horribili ftridebant tibia cantu. 


« + » » Pars tefld quatiebant cuſpide thyrſas. 

; 14. Que ſubſequitur cæcus amor ſui, &@e,] 
12. Nec wariis oha frondibus, c.] Non te- |Ebrietatem nempe ſequuntur multa mals, quo- 
mere pervulgabo tua myſteria, aut ſecreta reve- rum alia jam propoſuit ; hæe ſunt rixe, conten- 
labo: alludit rurſum ad Orgiorum morem, quo | tiones, flagitiole libidines fine ull3 cujuſquam 
ſacra Bacchi in ciſtis condita, hederãque & pam- |reverentia. Alia vero jam exponit ; que ſunt 
pinis contecta, e templo atque urbe in montes |$1Aauria, ſuperbia, loquacitas, arcanorum prodi- 
agroſque exportabantur, Catull, cit. v. 259. tio. | 


Ceecus am ſui.) Congrotns epithetum: nihil 
Pars obſcura cavis celebrabant Orgia ciſti: ; enim tam impellit in errorem, quam ſui amor. 
Orgia, gue fruſtra cupiunt audire profarnt., Hinc Tull. ad Attic, lib. 13. Ep. 19. Niß forte 
me communis $1Xauwia decepii. Et de Othe, lib. 1. 
Tibull, 2. 7. 48. n. 91. Tales nos gſſe putarus, ut jure laudemur 
« + + » « Cum bomines irflati opimentbus, turpiter ir- 
Et levis eccultis conſcia eiſta ſacx it. ridentur, & in maximis werjantur erroribus. 
15. Tollens ⁊acuum plus, Cc. ] Vana gloiia- 
1%. Sub divum.] Pro ſub dio, vel ſub dium, tio, qui homo inaniter ſe extollit prodentis v 
is eſt, ſub cœlo, quod Græci Na vocant, V arro, cus. Quod ple: i/que pafim, at nemini frequen- 
Aſcon. in Verr. 1. id eft, ex arculis & ciſtis nen | tius accidit, quam vino efferveſcentibus, R 
extraham tua ſacra, quz foras & in publicum| 16. Arcanigque fides predira.] Denique ficut 
efleram. vitrum nihil abſcondit, fic vinum tegenda reve- 
Sæva tene cum Berecyntbio.] Contine cymbala ] lat, retinenda prodigit, involvenda filentio di- 
& cornua tua apud Berecynthum Phrygiaz mon- | vulgat, adeoque fidem labefacit ac violat, cum 
tem in ſacri3 adhiberi ſolita, quibus ad furorem [|religioſe taciturnitati commiſla & credita temers 
incitantur facerdotes, Porro illa duo jungit Ho- [profert & propalam effutit. 


ODE 


| 
1 
{ 
0 
f 
4 


CARMINUM LIBER I. 19. $3 


ODE 


Glycere ſe uri amore ſcribit. * 4 0 


Mer ſæva Cupidinum, 


Tnebanæque jubet me Semeles puer, 


Et laſciva licentia, 


Finitis animum reddere amoribus. 


Urit me Glycerz nitor, 
Splendentis Pario marmore purius ; 
Urit grata protervitas, 
ANNOTA 


Metrum eſt idem quod ſopra Od, 3. 


tres Veneris filii referuntur, "Powe, Ire 


XIX. f i 


79]! Crucelis omeram genetrix & 
filius Semales Thebang, apt 
Juxurioſa libertas cogit me ad 

80] e rinctos amores reducere ani- 


[mum Accendit me decoy Gly- 
8 mar more Pario clarius 


S refulgentis. Inflammat me ju- 
5 25 ej us * es 


en Fo & NARS 


3. / 


1. Mater ſawa Cupidinum. ] Tria ſunt irri- | Tae. Apud Lucianum vero Venus Paridem 


tamenta libidinis præcipua, humorum craſis & 
temperies, vinum, familiaritas & comeſſ atio 
cum mulieridus. His fe revolvi in ab ectos 
amores atque abripi ſcribit Horstius, Venere, 
Baccho, laſcivã licentid. Cæterum verſiculus 
iſte non temere ſcriptus, qui rurſum habetur 
Od, 1. lib. 4. Singulas ergo voculas ponde- 
remus. Mater ſavs, Venus. Nam, 


Quiſquiz amores 
At metuet dulces, aut experietur amaros, | 
Virg. Eclog, 3, 110. & Ecloy. 8. v. 47, 
$evus amor docuit, Cc. 
& Eclog. 8. 50. improbus ille puer, Cc. 


Bene Anacreon ; 


x- 75 pan ea, 
XT e Ti S Meral, 
xn ο,,ů d ru, 
anduyyarev pigla. 


Durum ft non ama'e : 

Durum eft etiam amare : 

Dariffſimum vero omnium, 
Nes frui re amata 


C diam] Non una Venus, nee unvs Cu- 
p' do tat. Duas Veneres eſſe ait Plato in con- 
vo, alteram yeterem, juniorem alteram, At 
Cic, 3. de Natura Deorum n. 53. Fenus prima, 
ings Ch & Die nata, cujus Elide delubrum 

Jemus. Altera ſpumg precreata . . . , . 
Tema Fewve nata & Dione « « . Quarta Syria, 
quam Adonidi napſiſſe traditur . Et num. 
60. Cupid) Prims, Mercurio, & Diand prima 
atis dicitur ; ſecundus, Mercurio, & Venere ſe- 
cunaa ; tertius quidem g Anteros, Marte & 
Penere teriid Quid ergo hic 2 Certe Poetis 
ſolenne eſt uni triovere quod plurium eſt, pre 
fertim cum nomen iden occurrit, Sic uni Her 
culi ea tribuunt omnia, que tamen a diverſis con- | 
tefta funt, Pariter ab Ovid. Faſt. 4. v. 1. Venus 


[plendor quidam in oculorum fu 


alloquens duos fibi filios jactat eximios effe; 
Lutp'y o& Eger. Aki Cupidinumt matrem ai 
Venerem contendunt, ob varios & multiplic 
affectus, qui eam & amorem nunquam non 
comitantur, Nam qui amant, modo ſpe reere- 
antur, aut gaudio fruuntur : : ſepius autem tris 
fitia ob repulſam, ira adverſus rivalem, inter- 
dum etiam deſperatione aguntut, uſque ad fi 
pendium, &c, minus placent qui matrem 
dinum explicant per amoris aſſeclas, — 
jocum, ſaltus, cantus, & . 

2+ Thebane Semeles puer. ] Bacchus, qui na- 
tus fertur Semele Cad mi Thebatum — filia 2 
ibique ipſe colebatur; Vino autem acce 
Veaerem quis neſcit ? Apoſt, ad Epheſ. cap, 
5. v. 18. NVolite inebriari vino, in quo off lar 
ria, S. Hieron. Venter mero Aſtuans facile de- 


ſe umat in libidinem. 


3. Laſcva licentia,} Otium, indulzentia, 
laſcivia. Theophroſtus ait amorem eſſe afeFum 
animi otiofi, watog *. Fxaatuon;, 

5. Urit me Glycer& nitor.} Amoris tyranni- 
dem ercuſſerat Horatius, at aſpectus Glycerae 
novas carenas injecit, — pulchrirudo eft 
wipore, in li incamen- 
torum concinnita e ac decore conſillens, bumanum ad 


ſe rapiens animum. Virgil, Georg 3. v. 215» J 


$0 094 Urirque videndo 


Femina. 


6. Splendentis Pario marmore puridi. ] Paros 
inſula maris /Egei, Cycladum una, eandidi mar- 
moris ferax, eoque nomine celeberrima, Strab. 
I. 10. Plin, 1. 36. c. f. &c. Pindar, de Callicie, 


nale Ads Aν²p ⁵ipav. 
Pario lapide candidiorem. 


7. T]rit grata proterwitas, ] $uperbia 8 

& ſeveritas ſaltem ficta: ferocia quæ plerumque 

amantes plus accendit ; qui quod negari videtur, 
o ferventids appetunt, eoque j 


appellatur geminorum mater Amor um. Et hie 
mater Capidinum, Sic & a Pauſan. in Attic, 


quuntur- | 
E 3 Et 


54 Q. HORATII FLACCI 


& facie intuits nimis ferien · I Et vultus nimiùm lubricus aſpici. 
elo mg ton mee: Ven 
me referre Scytbarum bella, Cyprum deſeruit ; nec patitur Scythas, 10 


neue Parthcs equis converfi\ Et verſis animoſum equis [31] 


wy "aibil ſpetant. 0 — Parthum dicere, nec quæ nihil attinent. 
h, iflic ceputem viremen, |Hic vivum mibi ceſpizem, hic 


ANNOTAUATIONES. 


8. Pals nimium lubricus aſpici.] Aſpectus |diwere, non ſenſere arma... Gem labpribus 
enim mvlieris formoſe in lapſum ſtatim im- & bellis aſpera, Vires corporum immen/#, Nibil 
pellit, Metaph, a locis lubricis, in quibus fine |parare gued amittere timeant, nibil wifteres 
cadendi periculo nemo ſtat aut incedit. Virgs [prefer gleriam con upiſcunt. 
Ec], 8. 48. 11. Ee werſis animqſum equis Partbum.} 
Ut vidi, ut perii, ut me malus abſflulit error Veg. Georg, 3. v. 30. : _ 
Alii interpretantur, cules Glycerz mobiles, e erg (mee 2 
hricos, petulantes, ad libidinem pellicientes. | 4 ie 
13 2. ait N dedifſe tavro, ee 8 . . e e 
cornzu, calces equis, cru — Ma dentes leoni, Juſtin, Lib. 41. 2. Parthi, inquit, pugnant procur- 
e, wiris prudent iam, at mulieribus pulchritu-\rentibus eguis aut terga dantibus, Sæpe etiam 
m, gue farm & lanceis fortior 7 gam fimulant, ut incautiores adverſum vulne- 
amgue wincit, & domar. ra inſequentes habeant . . . Intolerandi forent, 
9. In me tota ruens Venus Cyprum deſervit.]| fi quanius impetus efty vit tamta & perſeve- 
Adeq nempe me Venus obſidet & occupat, in- (venta get. Plerumgue in ipſo ardore certaminis 
vit, ut videatur religuiſſe Cyprum, ubi tamen prælia deſerunt, ac paulo poſt pugnam ex fugi 
þ = * potentiflime, & colitur, Virg. |7petunt, ut cum maxime wiciſſe te putes, tunc tibi 


d. 1. v. 722. diſcrimen ſubeundum fit, Ergo non abs re Ho- 
— 3 1g Dido ratios Parthum dicit animoſum : adeo virtus 
7 "fd i ee * ſe « 4b etiam in hoſte laudatur. Nam Romanis Parthi 


, | formidabiles ſemper fuere, ſub Mithridate pre - 
10. Nee patitur Scytbas, &c.) Non me pa-|ſertim illo, cui res geæ Magni cognomen dede- 
titur aliis yacare quibuſlibet rebus, niſi amori : re, ut ait Juſtia, lib, 42. imo ſæpe illorum fu- 
unde nequaquam poſſum ſeribere Scytharum veljderunt ex ercitus Duceſque, Juſtin, lib, 41. init, 
Partherum pralia, nec alia bella, nec vero] 4 Romanis quogue trinis bellis per maximos 
ea quz ad Romanam Rempublicam & glo-|Duces florentiſſimis temporibus laceſſiti, ſoli ex 
riam ſpectant. Poſterius hoc opinatur Cruqui- | omnibus gentibus non pares ſolum, verum etiam 
us dici ab Horatio, ut ſe excuſet atque com- | vifores frere. Tandem illi tamen Auguſti ſa- 
mendet, & advletur Auguſto, cui, inquit, tune] ma perculſi, ejus arma pertimeſeentes, captivos 
orte remiſſa fuerint ultro a Parthis ea ſigna le Craſſiano atque Antoniano exercitu toti Par- 
militaria, que M. Craſſo & M. Antonio ereptaſthia recollectos, fignaque cum his militaria re- 
l. De quibus Juſtin, in fine I. 42. infraſ miſerunt. Unde & cufi nummi cum hic epi- 
citand, Verum hec nullo ſunt argumento ſub-|graphe; 8 18 NIS REC EHT IS. Pluſ- 
nixs. | gue Ceſar magnitudine nominis ſui fecit, quam 
Scythas.] Hi populi ſunt A ſiæ Borealis cele-[armis alius imperator facere potuiſſet, Hare 
berrimi, & late patentes; de quibus fuſe Strabo, | Juſtin, cit. lib. 43. in fine. V. & Flor, lib, 3. 
Ptolem. Plin. &c, trig de illis notatu digna me- cap. 11. & lib. 4. cap. 9. præſertim autem 
morantur a Juſtino lib. 2 1. antiquitas, virtus|cap. 10. ubi virtus Romana hanc expreſſit lau- 
bellica, & quod Parthicum regnum condiderint. fdem e Barbaris: e, & bene walete, Romani ; 
Adde Amazonum famam toto orbe omnibuſque f meritꝰ vos wiftores fama gentium loguitur, qui 
{zculis diffuſam, Nos virerum magis imperio, | Partborum tela fugiſtis, | / 
guam feminarum wirtutibus claruere, Aue Vide & ſupra Od. 12. Annot. ad v. 63. 
e i, Parthos Baftrianoſque ; feming autem 13. Hic vivum mibi ceſpitem, 4 Victus 
eorum Amazonum regna cendiderint & cap. 3. Im-|denique amore Glycerz Horatius, ſacra parat, 
perium Afi ter qua ſruere, igft perpetuo ab ali - ¶ quibus ejus animum placata Venere demereatur. 
ene Imperio aut intatti, aut invicti, manſere.|Sui vero ardorem amoris & impatientiam deno- 
Darium regem Perſarum turpi ab Scythia ſum- tat, vel ex eo quod aram e ceſpite extruat brevi 


Moverunt fugd, Cyrum cum omni exercitu truci-\quidem & expedit3 ratione z quod fieri ſolitura 


deverunt, Alaranari mogni dvcem Zopyriona\duntaxat in ſubitis rebus & moram haud feren« 
tibus. 


cum cepiis univerfis deleverunt, Romanorum ax · | 
5 Verbenas 


+ & *#. #&. &... wr :y1 oy 6. ee 


fo 


que felices herbæ religioni & ſacris ſervientes : 


CARMINUM: 


Verbenas, pueri, ponite, thuraque [fic verbenar & thura mibs 


Bimi cum patera meri. 


MaRati veniet lenior hoſtia. 


LIBER I. 19. 35 


ö | afferte cum cratere vini bumi, 
(212k immolatam victimam mi- 
10, tior ft Olycers. 


ANNOTATIONES. 


13. Verbenas.] Herbas in ſacris aſſuetas parate. 
Proprie verbena eſt herba quædam, Gal. De la 
Vervene, Angl. Uervain ; aup holy Herbs, 
De hac Plin, lib. 2 5. cap. g. Herba nulla Noma- 
na nobilitatis dus babet quam bieraborane.; i 
verbenacam vocant. Hee eft, guam legatos ferre 
ad boſtes indicavimus. Hdc Few menſa verritur; 


domus purgantur luſlranturgue, Servius ait effeſi 


virgulta quæ ſemper vireant, Ex Donato verbena 
quaſi herbena dicitur, eſtque herba e puro loco 
decerpta cum terra adberente, Similiter Plin. 
lib. 20. cap. 2. Verbene nomine fignificatur gra- 
men ex arce (al. area) cum ſua terra evulſum, Ce. 
Conſtat eo nomine cenſeri eas omnes herbas, qua 
in ſacris adhibentur. Virg, Eclog. 8. 65. 


. Verbenaſque adele pingues, & maſcula thura, 


Ubi per epithetum, pingues, volunt indicari oli- 
vam. Terent, And. 4. 4. 5. 


Ex ard bine ſume verbenas tibi. 


Atqui apud Menandrum, unde ſententiam ille 
tranſtulit & verba, verbenæ ſunt myrti. Plinius 
quoque dixit myrieam verbenam. Ergo per cata» 
chrefin verbenæ appellantur rami, virgæ, fron» 
des, e lauro, myrto, olivia, rere marino, aliz- 


his nempe aras coronabant; deinde thus adole- 
bant; poſtea vinum e pater3 libabant, 

15. Bimi cum patera meri.] Bimi, id eſt, du- 
orum annorum z du win de deux feuilles, Angl, 
Wine of two Years old, Affectabant veteres 
in ſacris vetus vinum, tanquam optimum: item 
merum, & purum, fine aquz admixtione, Qua- 

ropter Graca vina libare nefas, quoniam aguam 
Lo ex Plin, lib. 14. cap. 19+ 


Hane ego potius, quam illam intelligi ab Hora · 
tio cenſuerim, leniorem futuram, qua dura 
prius erga illum & immitis fuerat, Seilicet hoe 


ambit & fbi conciliate nititur. At enim quod 
illud ſacrificium? Qus boſtia maQtanda ? 518 
uidem & victima diſferunt, quod hae minor 5 
la major. ; 
auRa, cujus capiti nimirum impoſita ex hotdeo 
toſta mola, ſale conſperſa, rhvre-ſuffira, Sunt 
gui Venerem ſangvine non placari, nec cx 
victimã pridem ſolitam contendunt : eb quod 
genitrix-paſſim vocaretur : nec deceret eam ita 
oli, per quam vita datur; afferuntque. 0 


+ . 419. ubi is templo Veneris Paph 
s & ſerta duntaxat memorantur; 


2 Papbum ſublimis abit, ſedeſ ue reviſſt 
a ſuas; ubi templum, illi certumue S 
Tbure calent are, ſertiſque rocentibus balant. 


Hine & Eraſmus locum hunc fic'explicat : poſt. 
quam Venerem placavero verbenis, thure, vino, 
ex more; Glycera veniet lenior, eritque tam 
facilis ac domita, quam fit hoſtia mactata. 
Dormitifie vero ille bonus tune credendus, meo 
quidem judicio i Alii contra ſentiunt, hoſtiam 
hie ab Horatio vere mactandam fignificari, ſeu 
columbam, utpote Veneri ſactam; ſeu quam- 
cunque aliam. Cruquius, Turnebus. Certe V- 
nerem ſuem immolari wy, 1 Callimachus ſcribit. 
FaSum id Argis adnotavit biftoria. Cal. Rhodi 

lib, 25. cap. 26. Apud Tuſſas autem in g 

Veneri, que ibi Cornuta colitur, vaccum ſacrifie 
cari, Ne Alex, ab Alex, lib. 3. cap. 18. 
Aiunt vero, primis quidem ſeculis incrueata 
fuifſe quæ vis ſacrificia, litatumque duntaxat ar- 
borum froctibus, ramis, foliis, herbis : at poſtea 


17, Maflata veniet lenior boftia.] An vey 
ſeva Cupidinum mater; an Glycera proterva # 


uſum invaluiſſe mactandi vidimas Diis quis 
buſlibet, iplique Veneri. | | 


=_—_ "ODE 


ſperat pet Veneris favorem, quem ſacro- perafle . 


aHata porro dicitur, quaſi megis - 


36 


OO WAS a 


— — 


— 


O dilefle Mæcenas eques, 
apud me quidem mediocribus 
in poculis bibes ignobile Sabi- 
num, guod egomet illivi Graco 
fil recluſum ; quando in am 

bitbeatro acclomationes tibi 
ſublatæ fuerunt tantæ, ue ap- 
plauſum iterarent tibi litora 


Fair ii fuvii, pariter & lus 


VILE 


| 


— — 


| 


= Ea” a. ee; 


— — — — 


Hec Ode ejuſdem eſt 
ſatis terris. 

1. Pile potabis, &c.] Profecturus erat Mæ- 
cenas ſeu in Apuliam [ut vult Cruquivs ex Di- 
vi codice, quod idem notat Lubinus] ſeu quovis 
alio: antes vero ſe Horatio pro ſumma inter eos 
familiaritate convivam fore fig»ifi. Jrat, Hae 
Ode reſcribit Horatius Mæcenati, gratum id ſibi 
quidem, at pro ſua tenacitate tenue fore convivi- 
um ; cœnæque caput ex more proponit Sabinum 
vinum, ut erudite monet Theod. Marcil. 

| Sabinum,] Non quale tu habes in cellariis, ge- 
neroſum bibes apud me: ſed tantummodo vile & 
modicum: nempe vinum vel ex uva Biturica, 
gue in eligendo ſolo moroſa, pingui putreſcit, gra- 
cili omnino non provenit ; mediam temperiem deli- 
cate gu@rit, ob boc Sabinis collibus familiaris. Ex 
Plin. I. 14. c. 2. vel e vinaciola, quan: ſoli novere 
Sabini ac Laurent i: ex eodem ibid, c. 3 Athe- 
nzus autem |, 1. c. a1. ait, Inter Italica vina 
leviſſimum eſſe Sabinum, potuigue tempeſtivum ab 
anno ſeptimo uſque ad decimum guintum. 
Modicis Cantharis,) Petits brocs. Angl. in 
little Cups. Pro quoliber vaſe hic ponitur 
cantharus, qui quidem non parvum eſt vas, cum 
ileno attribuatur perquam ebrioſo, graviſque 
appelletur Virg. Eclog. 6. 17, 


metri, ut ſupra 2. Jam 


— 
— I > 


= <3 Die INIT — 


1 tes we 


> 4, 
— 


Ce I IE AT. 


—_— 


— 


— — 
— — = _ = 


— 
— 


— — 


— 


Et gravis attrita pendebat cantbarus anſa. 
Nenarchus apud Athen. lib. 11. cap. 6. 


— — 


— — . — - — 
- - — > — — — 7 


potius in profundum cantbarum. Ib. Epigenes. 
At Cantharos munc non fingunt amplos illos & ca- 
paces, ſed bumilia pocu'a, &c. 

2. Greca quod ego ipſe tefa Conditum evi.) Vi- 
rum alioqui non exquifitum ex eo commendat 
Horatius, quod ipſe fludioſe condiderit, obtur3- 
rit, notarit, Quatvor iſta nempe veteres vinum 
ſervaturi faciebant : diffundebant in vaſa; de- 
inde condiebant, admiſta calce, ſale, creo, refina, 
pice, &c, ut odor wine contingeret & ſaporis acu- 
men, ex Plin. lib, 14. cap. 19, 20, & 21. tum di- 
ligenter obturabant atque i linebant pice, gypſo, 
- limo, Dpcet Columezla lib. ult. & Plin. cit, Pi- 


potabis modicis Sabinum 
Cantharis, Grzca quod ego ipſe teſti 
Conditum levi, datus in theatro 

| Cum tibi plauſus, 
Care Mzcenas eques; ut paterni 
Fluminis ripæ, ſimul & jocoſa 


Ne eſſunde, O puer, in argenteum poculum; ſed 


| 


GQ HORATITt FLACCT 
| ODE XX. 
Macenati ſpondet convivium, ſed frugale. 


* 


1631 
[84] 
5 


ANNOTATIONES. 


cari dolia ofortere, dein per ſundi aqua marina, 
aut ſalſa; poſtea cinere ſarmentt a pergi. Et 
pavlo poſt, Sic blots doliorum medicanda, ads 
ditã maſtiche ac pice, Perl, vero Sat. 4 v. 29. 


Seriolæ veteris metuens deradere limum, 
Ingemit ; 


Denique notabant quale vinum & qvo tempore 
conditum fuiſſet. Id paſſim obſervare eſt: & 
poſtea notabimus pluribus locis. Hic ergo priora 
eria quatuor verbis exprimuntur, quartum ſe- 
quentibus. Graca tefia conditum levi, inquit, 
datus in theatro cum tibi plavſus, Quah diceret ; 
condidi, feu in vaſa infudi: Grace teſa, vel ſu- 
per fæcem vini Græci, vel in doliis in quibbs 
ante ſuerat vinum Græcum, ut ita vis Sabino 
faporque accederet, Tertio /-vi, ſeu pice, ſeu 
gypſo. Demum tempus notat, addendo: Cam 
datus tibi planſur, &c. 

Tefla Græca.] Cado teftaceo, quod vaſis ge- 
aus e Grecia ortum. Plin. lib. 14. cap. 21, cit, 
Circa Alpes ligneis vai condunt, circuliſque cin- 
gunt, Quid verbis oftendit Rome iſta vaſa 
nondum tune in uſu fuiſſe. 1 

3. Datus in theatro cum tibi plauſut.] Jucunde 
fimul & honorifice refricat Horatius Mæcenati 
memoriam dati per Populum Romanum plau- 
ſus, cam ad ſpectacula veniſſet; ( ſolebant enim 
viri graves ac de Republ ca bene meriti acela- 
mationibus excipi:)ſeu cum ludosipſe exhibviſſet 
pro ſv$ liberalirate magoificos ; ſeu ob lætitiam 
recuperatz a Macenate valetudinis; varias enim 
varii plauſus hujus cauſas comminiſcuntur, 

5 Equer.] Medeſtia e Mæcenatis celebratur, 
qui cum ſummos quoſque capeſſere magiſtratus 
potuifſet, uſtro delatos recuſavit, & Equeltri dig- 
nitate contentus vixit, Propert. I. 3. Ecl, 9. 
9. 1. 


Mzacenas Fques Firuſco de ſargrine Regum, 


Intra foriunam qui cupis e tuam. 


Ut 


fuit ille plauſus, ut inde perſonarent ripe Tibe- 


| ys Fiumints ripe, c.] Tantus porto 
e 
| Redderet 


CARMINUM LIBER I. 2% $7 


ihi J di * i colli ＋ icani. 

Res n cs eee 
N 3 ue uvam in torculari 

Cæcubum, & prælo domitam Caleno — Nam heres aide Hue 


Tu bibes uvam. Mea nec Falernz | : [8s] neque Falerni condiunt racemi 
Temperant vites, neque Formiani 11 
Pocula colles. 


ANNOTATIONES. 


—_ inter generoſa cenſet pliaius lib, 14+ 
Sap. - 


* 


ris ſcaturientis in Hetruria, quæ Mæcenatis pa | 
tria erat; necnon acclamantium voces 1ngemi- 


natet Echo reſidens in concavis locis apud mon-] Cœcnbum, ] Cæcubus mons Latii ad finum Ca- 


tem Vaticanum, qui theatro Pompeii proximus, |etanum, Fundis vicinus & Amyclis, optimi vini 
ſicut & fluvius Tiberis, ferax. Martial, lib, 13. Epigram. 115. 
7- Faticani Montis.) Nie vnus e collibus in ; 
quibus Roma ædificata eſt, dhue retinet vetvs [Cecuba Fundanis gereroſa coguuntur Amyclizy 
en, jnſuper autem oftentat infignem S. Petri Vitis & in medid nata palude wiret, 
aſilicam, & palatium Pontificium dictus eſt, 2 


vaticiniis illic edi pridem ſolitis. Vide Gell. lin. l. 14. e. 6. Generofitas celcberrima in pa · 


lib. 16. cap. 17. . 'uſtribus populetis. Athen. I. c. 22, ex Gale» 
8. lmage.] Repetitio vocis, & acclamationum ao ſcribit, Cæcubum generoſum, firmum, infeſlum 
populi repercuſſio facta in monte, Fecoſa. ] Quis (capiti non nifi poſt annos plures we'uftum, Porro 
jucari videtur Echo, dum ultima tantùm ver ſaon a loco dictum vult Cæcubum Galenus variis 
xepetit atque ingeminat. Supra Od. 12. 3. [locis, fed ita vogari vetuſtiſſimum quodlibet & 
od vetuſtatem fulvum. 
Recinet jocoſa Nomen imago. Caleno. ] Cales, vel Calenom, urbs Campanies 
Virgil. Geor. 4. 50. ſeu regni Neapolitani, in provincia terre Labo- 


ris, a Cala Boree filio, Argonauta, ut ferunt, 
Sara ſonant, wociſpue offenſa reſultat imago. I ondita, fertilem habet agrum vino generoſo t 
Tullius Tuſcul. lib. 3. n. 3. fimile quid habet ubi 


nec minus celebrem aqua temulentos faciente, fi 
Plinio fides, Athen. cit. Calenum lene magis 
ſcribit ; Popularem gloriam in ſummd inanitate| Falernum flomacho placet 5 Kae — $66 
werſari, neque hanc eſſe eminentem wirtutis effigi- Ni td c, ue 


em, ſed adumbratam imaginen gloriæ. Additque,| 10. Mea nec Falernæ.] Mea vina non ſunt e 


Eft enim gloria, ſolida guedam res, & expreſſa, non nobilioribus. | 

adumbrata. Ea eft conſeniens laus bonorum, incor- Falernæ, ] Cui non audita fama vini 8 monte 

2. vox bene judicantium de excellente virtuts. & agro Falerno in Campania ? De eo Strabe 

Ea vir tuti reſonat, tanguam imago gloriæ. lib, 5. Athen. cit. Falernym anno dec imo tempe- 
9. Cæcubum, & præ o domitam Caleno Tu bi- | flivum efſe potui, &c, Plin. cit, Secunda nobilitas 

bes, c.] Tu quidem apud te bibes vina'ejuſ- | Falorno, Lib. vero 23. cap, 1. ejus ſalubritatem 

modi haud vulzaria, non ita vero apud me.] perſequitur, feut & aliorum. 

Exquiſita certe vina ſectatum efſe Mmzcena-| 31. Formiani,] Et hoc celebre vinum erat ex 


tem indicat, quod ejus nomine quædam cgle- | agro Formiano in Campania, non procul Cajeta. 


brata fint ac Mecenatiana dicta ; que quidem] Athen. eit. Formianum flatim viget. 


nec monies For migni.. \ "I 


| 


$58 


— — 


ODE xxI. 


- Molles preilæ canitr Dis- 
nem adaleſceutuli canite Apol- 
linem crinitum, & Latonam 
. emnino charam ſummo Jovi. 
Vos celebrate gandentem flu- 
minibus &@ filvarum denſis 
frondibus, guæcungue vel fri- 
gido extat Algido, vel nemo 
ribus pmbroſis Erymanthi, vel 
Crag? wiridantis. Vo, & maſ- 
culi, tot encomits efferte Tumpe, 


Ianam te 


>, 


Latonamque 


—— . SE OC ON UTE — 


— 


PI 


— — 
—— — 


S * 
3 — 
_ — 


— — — 


— 


— 


Metrum idem quod ſupra Ode 3. 
Triplex apud Horatium carmen feculare in- 
ſciptum legimus. Unum tamen ludis ſeculari- 
bus decantatum; illud nempe quod eſt poſt Epo- 
dos 3 alia Duo, (ut volunt quidam) hoc ſcilicet 
& Ode 6. libri quarti ludis Apollinaribus, de quo- 
rum origine fusè diſſerit Macrob. I. 1. Saturn. 
4. +7. EA hie igitur Hymnus Apollini & Dianæ, 
Diis averruncis & aA:Zixanorc dedicatus, ut mala 
in hoſtes avertant, Populo vero Romano ſecuri- 
totem, ſanitatem, frugumque abundantiam im- 
pertiant : Auguſtum autem Principem diu ſer - 
vent, De ſeculari carmine plura ſuo loco. 

1. Dianam.] Hanc fortaſſe priorem invocat, 
quia prior nata parturienti fratrem geminum 
Apollinem matti Latonæ obftetricis officium 
preſtitiſſe fertur: Dicite virgines, his manda- 
datur cantandum carmen in honorem Deorum, 
quia caſta placent ſuperis. 

2. Intonſum.)] Pindaro diet Aαν,e, Non raſo ca- 
He, Nimirum ob radios ſolares: Vide Macr. ante 
cit. & ob perpetuam juventutem. Tibull. 1,4. 36. 


Solis æterna eff Pbæbo Bacchogue ju venta: 
Et decet inton us crinis utrumgue Deum. 


Pueri.] Tit. Liv. lib. 31. Carmen ab ter no- 
wenis virginibus cant per urbem jaſſerunt. Et lib. 
37. Decem ingenui, decem virgines, patrimi ommes 
matrimique ad id ſacrificium adbibiti. Zoſimus 
Hiſtor. novæ lib, 11. Ter novem pueri illuſtres 
totidemgus puellæ. Flav. Vopiſcus Aurelian. 
Patrimis matrimiſque pueris carmen indicite, 


_ 


c 


— 


Cynthum montem in Delo inſula. Hunc vero 
pariter & Dianam præcipue celebrat, quod eorum 
oraculis motus Æneas in Italiam venir. Æneid. 
3. v. 97+ & 381. ZEneid. 4. v. 335. Eneid. 6. 
v. 67. ubi fic precatur Æneas. 


...Da Latio confidere Teucros 3 
Tum Pbæbo & Triviæ ſolido de mur more templa 
Inflituam, feſtoſque dies de nomine Pbæbi. 


Intonſum pueri dicite Cynthium, 


| 


Dicite Cyntbium.] Apollinem, qui natus apud 


Q. HORATIT FLACCT 
IN DIANAM & APOLLINEM. 


i ” 


neræ dicite virgines, 


0 


ſupremo 


Dilectam penitùs Jovi. 

Vos lætam fluviis, & nemorum coma, 
Quæcunque aut gelido prominet Algido, 
Nigris aut Erymanthi 
Sylvis, aut viridis Cragi. 

Vos Tempe totidem tollite laudibus, 


ANNOTATIONES. 


(%] 


In carmine ſeculari poſtea Horatius ad Apolli- 
nem & Dianam. p Pp 
Roma um eſt opur, 

3. Latonam.] r — & Diane 
mater ab Horatio jungitur hie iis Numinibus, 
quibus edebantur Ludi Seculares, Ita vero recen- 
ſentur ab Zoſimo cit, 2 Juno, Apollo, 
Diana, Parce, Lucina, Ceres, Pluto, Preſerpina. 

4. Dile&am penitus Jovi. Et quidem tanta 
Junonis zelotypia, ut eam pellicem ejuſque fetus 
omni conatu perdere tentarit, immiſſo adverſus 
prægnantem Pythone ſerpente ; incaſſum tamen. 
Varias enim illa regiones fugiendo pervagata, 
appulit in Ortygiam inſulam, qua & Delos nomi- 
nata: Ubi ex ſove Dianam & Apollinem uno 
partu edidit. Vide Ovidium. Macrob. cit, &c. 

8. Vos lætam fluviis, & nemorum coma.] Vos, 
O virgines, laudate virginem Dianam propterea 
gaudentem f/vis ac venatione, ut virorum fugiat 
confortium ; fluviis autem, in quibus abſtergeret 
ſudorem in ſectando feras contractum, Ovid, 
Metam. 3. v. 163. | 


Hie den ſylvarum venatu faſſa ſolebat 
— pn liquide — un rore. 


| 


6. Nuecungue aut gelide prominet, Wc.) Sive 
in Mpids Latii, ab urbe paſſ. 20000, five in 
| Erymantho Arcadiæ, five in Crago, Lyciæ mon- 
tibus, In hoc aiunt fuiſſe agreſtium Deorum 
antra, Apud Erymanthum venari Diana ſcribitur 
Homer. Odyſſ. 6. Algidum denique perinde ac 
Aventinum tenere, ſeu in iis dominari, jactata 
Diana Carmine ſeculari, ſub finem. 

9. Vos Tempe totidem, &c.] Vos autem, O 
cafti pueri, canite loca Phebo dilecta, velut 
Tempe in Theſſalia, crebris lauris, quæ ſacræ 
ſunt Apollini, præcipuaque amœnitate in - 
clyta: Delum item inſulam ejus ortu, ſum- 
maque eam ob rem religione nobilem ac re- 
verendam, Cic, Ver, 3. n. 47. & ſeq. Apollinem 
te Deliam ſpoliare auſus es? Illic tu templo, 


Natalemque- 


Infignemque pharetra, 
Fraternaque humerum lyta. 


Hic bellum lacrymoſum, hie miſeram famemſ sa 
principe Ceſare, in 


Peſtemque a populo, & 
Perſas atque Britannos 
Veſtra motus aget prece. 


 ANNOTATIONES. 


tam antiguo, tam ſancte, tam rehigigſe manus in - 


pias ac ſacrilegas afferre cenatus es P , 


CARMINUM EIBER 


Natalemque, mares, Delon Apollinis, 


. 


* 


at. $9 

10 Delum Phabi natalibus in- 
k clytam ; & ſcapulam ejus ex- 
| ornatam pbaretrd, & fratris 
thard, Veftris il'e wotis er- 
oatus, & plebe & 
Imperatore luftuoſum bellum 


| |< fame erumno/am, ts - 
MI OE, 


Id 


lyjignongae phazetrk, } Taculand? perlen 


« + » habitus eſt ſemper Phebuy, a que cena mu- 


proditum memoriæ ac literis Latonam ex longo\ dur ſagitta, ut eſt Od, 12. ſupra: tum ob iu 


errore & fugd gravidam, & jam ad farieutum 
vic inam, temporibus exatis, fugiſſe Dejum, atque 
ibi Apollinem ac Dianam peperiſſe : qud ex pini- 
one bon:inum, illa inſula eorum Deorum ſacra pu- 
tatur : tantaque tjus euftaritas religionis & eft, 
& 7 fuit, ut ne Perſæ quidem, cùm bellum 
toti Gracie, Diis bominibuſque 'indixifſent, & 
mille numero naviam claſſem ad Delum appuliſ- 
ſent, quidguam conarentur aut wiolare aut attine 


27 Plin. I. 4. c. 8. Inter Qſam & Olym- 
um nemoroſa convalie , ... . . Tempe vocantur 
guingue millium paſſuum longitudine, & ferme 


Seſquijugeri latitudine ultra viſum hominis atiol- 


lentibus ſe dexterã lawaque lemter convexis jugis: 


ſectum Pythanem ferpentem, occifolque Nie- 
ber filies. Adde Virgil. ZEneid. 6, v. 57. tum 
vero quod radiis in mortales ferventi tu vi," 
bratis, morbos peſte mque ziguat. De quo Ma- 
grob. cit, cap. 17. lib. x. Saturn. 

12. Fraternaque bumerum lyra.] Infignem 
etiam lyre invemtione & melodia ipfi a Mere 


curio conceſſa: que fuſe. explicui Ag 

ad Od. 10. bg Apollo & — 
curius, fratres noſcuntur, ambo nimirum 
eodem patre Jove procreati, hie quidem M 
genitrice, ille vero Latonâ Cai Titanis Gli, u. 
ſupra jam dictum. 

1j. Hic bellum lachrymoſum, Cc. J 


Deus averruncus prece veſuã permotus in ho 


intus ſub luco viridante allabitur Peneus viridis depellet impendentia nobis mala: Zellum ma- 
calculo, amænus circa ripas gramine, cunorus tribus filios amittentibus ac deflentibus deteſta- 


avium concentu. 


10. Delen.] Plin, modd cit, cap. 12, 


yg | 
clar iſima, Cycladum media, templo Apollinis 
mercatu celebrata Delos: que diu fluctuata, ut ſæpius exortam ; tris nempe 
proditur, ſola motum terræ non ſenſit ad M. Var- maxime formidanda, 


ronts atem hanc Ariſtoteles ita appel. 


latam prodidit, guoniam repente apparuerit ena- Cæſare feliciter 


tum, ut eſt Od. 1. Famem, qua bil miſergbiligs, 
cum proprios aliquando filios patentes comede-. 
rint, urgente fame, Peſem denique e fame 
omnium 


ue Britannos.] Ab Auge 


18. In Perſas at 
empublicam admipiſtiante 


fa « + + . » Cynthiam, Ortygiam, c. alii|/Phabus dicta avertet mala in hoftes Populi Re- 
wocant . « « +» + Cingitur quingue millibus Paſſu- mani Perſas, qui pro Parthis hie poſiti videntyr ; 


um : aſſurgit Cyntho, monte. 


dem cap. ſcribit, Hyperboreos frugum primitias ton. Flor. Bricannos, hodle 
ſolitos Delon mittere Apollini, quem præcipue co- Virgil. Eclog. 1. v. 67. 
lunt. Virgines ferebant eat, boſpitiis gentium 

fer annos aliquot venerabiles, & 


6. 


t ſub finem ejuſ · quos ille per Ventidium legatum ſubegit, | 


Suo⸗ 
Ang les, de quibuy 


Toto diviſot orbe Hritannas. 


ODE 


6 Q. HORATII FLACCI, 


ODE XXII. 0 


= Innocentiam ubique tutam eſſe. 
O Poſe, 


* 2 Invocen- I Neger vitæ, ſceleriſque purus 
”_— er 8 Ae, Non eget Mauri jaculis neque arcu,  ' 


Nec venenatis-gravida ſagittis, 


felis, nec arcu, nec etrd 


Þlend 2 toxico infectis; 

en ambulet per Syrees fer- 
widas, ſeu per Caucaſum hoſ- 
Pitilus carentem, ſeu per 


Fuſce, pharetra ; 
Sive per Syrtes iter zituoſas, 
Sive facturus per inhoſpitalem 


4 
[#9] 


regiones, guat alluit Hydaſ- 
pes fabulis celebratus, - Z. 
wimvero nuper in Sabin 


Metrum idem quod Od, 2, 
Eidem hane Oden, atque Epiſtolam decimam 
Cjuſdem fere argumenti ſcribit Horatius, Ariſtio 
Fuſco, viro probo, Grammatico, amico. Ob 
donam morum integritatem laudat; amico de- 
clinatum a ſe vitz periculum fignificat ; Philo- 
logo dictionum & verborum elegantia ſtudioſe ve- 
lificatur, Hæc tria, Lector, obſerva, dum ego 
cetera perſequor. 
2. Non eget Mauri jaculis, &c:] Vir inno- 
eens ſea ſatis probitate tutus, armis non eget, 
quibus arceat quævis pericula, Mauri, quidam 
legunt Mauris, Hi jaculatores eximii pedem ef- 
ferre domo vix audent fine telis, ob frequentiam 
ſerarum a quibus diſcrimen imminet. Herodian, 
FE lin, lib. 14. de Animal, cap. f. Mauritania 
Africz regio Barbarica, vbi nunc regna Feſſa- 
num, Marochium, Tremiſenum, Algeri-num. 
3. Venenatis ſagittis,) Plin. lib. 18. cap. 1. 
ry animal tela ſua, excepto homine, wenenis tin- 
gir? Na & ſagittas ungimus, ac ferro ipfi nocen- 
tius aliquid damus . , . a nulio animalium, præter 
bominem, weneno pug natur aliens, Vide Cal 
Rhcdig. I. 23. e. 10. ubi de multiplici ratione 
tela veneno imbuendi plura. 
5. Syrtes efluoſas,] Non de Syrtibus mariti 
mis h1: agitur ; fed de arenoßis iis locis Africe, 
apud Libyam, Solis ardore ſabuligue ficcitate 
= tuantibus ſeu fervidis, per quz iter fieri ne- 
quit, niſi ex ſiderum obſervatione, & cam magno 
quidem vitz periculo, tum a feris, venenoſiſque 
animal.bus, tum ob volubiles arenz cumulos. 
quos ventus tollit ac traasfert. Prudent, in 
Apotheofi, cap. 4. adverſus Judæos. 7 


Nec reſponſa refert Libycis in Syrtibu: 
Am 


Men. 


Caucaſum, vel quæ loca fabuloſus 
Lambit Hydaſpes. 

„ dum canerem Lalagen Namque me filva lupus in Sabina, 

meam amicam, argue fle- Dum meam canto Lalagen, & ultra 


ANNOTATIONES. 


10 


tifimum atque celebratiſſimum, vel ob Prome- 
theum, quem ibi fabulantur vinctum, ejuſque 
jecur ab aquilã perpetuo arrodi, Iabeſpitalem, ob 
nives affiduas inhabitalem, item ob ſcopulos 
unde Virgil ATneid. 4. v. 366. 

Cautibus berrens 


Caucaſus. 
Mons ille inter duo maria Caſpium & Euxinum, 
tantæ fertur altitudinis, ut ejus vertex ad tertiam 
noctis partem Solis radiis illuſtretur, Vide Ariſ- 
tot. Meteor. 1. c. 3. Quint. Curt. lib. 7. ejus 
pars a quibuſdam creditur mons Ararath verſus 
Armeniam, in quo poſt diluvium quievit arca 
Noe. 

y. el que loca fabuloſus Lambie Hydaſpes.] 
Per Indiam nimirum. Duplex eft Hydaſpes flu- 
yivs in Aſik: Alter Medos allut, & hine Geor- 
gic. 4. dicitur Medus Hydaſpes : alter Indiam ei- 
teriorem irrigat, hodie Rywvey, fuitque termi- 
nus viftoriaum Alexandri Magni; in Indum 
iNabitur, apud Nyſam urbem: unde a Lucang 
lid. $. vocatur Nyſæus Hydaſpes. Hic porro nun- 
cupatur fabuloſus, quontam multa de ill» fabu- 
lantur;z ut quod arenam vol-at aurean ; quòd 
gemmas ferat: unde aurifer Claudiano, gemmifer 
»enece Trag. in Medea appellatur, quod tanto 
ſonitu vortices agat, undas coll:dat, ſpumas at. 
tollat, ut non fine trepidatione procul adſpicia- 
tur; atque remiges Alexaneri Magni reddiderit 
attonitesac ſtupentes: ipſis etiam gubernatoribus 
rej novitate ſuſpenfis. Arrian. lib. 6. paulo paſt 
mNitium. 

9. Sabina, ] Hæc Italiæ regio pridem Latium 
inter Umbriam atque Hetruriam adhuc nomen 
fervat, ſed anguſtiores habet fines: in ditione 
Pontifi.13 continetur, 


6. Inboſpitalem Courceſ.m,] Afie rom al- 


10, Dam mean canto Lalagen.] Dum medi- 
tor & compono de amoribus meis in Lalagen 


Tetminum 


/ 
C ARMINUM 


Terminum curis vagor expeditus, 


Fugit inermem; 5 
Quale portentum neque militaris . 
Daunia in latis alit eſculetis, 
Nec Jubz tellus generat, leonum 
Arida nutrix. | 
Pone me, pigris ubi nulla campis 
Arbor (l 25 recreatur aura ; 


Quod latus mundi nebulæ, malũſque 


Jupiter urget: 


ANNOTATION 


verſus & carmen: & ultra terminum wagor : 
cum <ftro poeticn & amatorio abreptus in ſyl- 
vam aliquanto longius progredior, non advertens 
incidi in lopum ingentem & magnitudine por- 
tentoſum, qui tamen non modo non læſit, ſed 
ſponte me licet inermem fugit. 

11, Curis expeditus. | Quidam legunt expe- 
ditis, perinde eſt. 

12. Fugit inermem.] Meam reveritus inno- 
centiam, non armis territus ille lupus ceſſit fu- 
gitque, inquit Posta. S. Auguſt. lib, x. contra 
Julianum: Omnes beſtiæ, inquit, ante peccatum 
homini erant ſubjet&. QRuod autem nunc nocent, 
pena prima eft peccati. A principatu decidimus; 
a fiducia, & bonore, Ille quidem principatus 
utcunque eſt reſtitutus, poſt diluvium Deo Noe 
& filiis ejus loquente, Genel. cap. 9. Sit ter- 
rar veſter ac tremor ſuper cunct᷑a animalia terre : 
unde 8. Ambroſ. Epiſt. 38, Feræ ſuos morſus 
ſepe ſuſpenderunt revecante ſons wocis bumang. 
Leones ipſos widemus, , vox hominis reſultdrit, 
prædam dimittere: pardos & urſos incitari ac 
revocari woribus, At cum ſanctitate morum 
ac vitæ integritate, ad priorem innocentiam 
atque ad plenam apud Deum gratiam homo 
rediit, tum certe beſtiis, ut in felici quondam 
illo ſtatu, dominatur plene & ad arbitrium. 
Sic leones in eremo dejectã cervice ad 8. An- 
tonium accedentes ejus manus ac pedes linge - 
dant: Serpens Hilarioni morem geſht, duo dra- 
cones Ammon', crocodilus Heleno, leæna ſo- 
anni Abbati, hyzna Macarto Alexandrino, &c, 
ſi legendis fides. 

13. vale, portentum, Cc. ] Talis ac tantus 


Leoni præcipua 


LIBER I. 22. 0 

ter limites exerrarent liber b 
omni ſelicitudine, armis ñicet 
deſiiturum witavit me lhre 
NQuale monſtrum baud nutrit 
el —_— in patentibus 
eſculeits, nec it terra - 
» ficca 9 2 
loca me in agris flerilibus, 


. 1 
aire; quam orbis — 


19] 
I 5 


7 


20 
feris: Plin. lib, 16. Ji ſacris, Lib. 12. e. 2. 


Arboram genera Numinibus dicata . . , Jout 
eſculus, Apollini laurus, Minorue olea, Veneri 


myrtus, Herculi r- 

15. Nec Jubæ tellus.] Mauritania, in quft 
regnavit Juba, qui Pompeio addictus, Cæſari 
primum acziter reftitit, &, ab eo tandem debel- 
latus eſt, F lutarch. in Ceſare, Synec. ponitur 
pro Africa, cujus eſt pars verſus Occideatem, 
Plin. lib, 5. cap. 1. | | 

Leonum Arida tutrix.) Tum arenarum fic- 
citate, tum etiam aquarum penuris laborat & 
areſcit tota illa regio : leones aliaſque feras in- 
numerabiles gignit, Vide Plin. I. 8. c. 16. 
ubi inter alia multa, fic ait initio capitis: 

\ wake Wit tunc cum colla ar- 
moſque veſtiunt jube « . . Africa bac maxime 
ſpettar, inopiã aquarum ad paucos amnes co 
gantibus fe feris, Ideo multiformis ibi animalium 
partus . .. « » unde vulgare dictum : Semper 
aliguid novi afferre. Africam. Vide & Cel. 
Rhodig, lib. 13. cap. 8. & 19. ubi de leonum 
natura quæpiam diſſerit non ſpernenda. 

17. Pone me, pigris ubi nulla, &c, 
Intrepidus 1 Footy & ſecurus, ala 
ponas in tetris horror em incutientibus, vel ob 
nimiuum frigus, vel ob æſtum intolerabilem. 

- Ubi nulla campis Arbor, Sc.] Apud utrum- 
que mundi Polum Arcticum, & Antarcticum, 
ubi aſſiduum prope gelu terras facit ſteriles: 
longioreque Solis abſentia, per ſex nempe eirci- 
ter menſes, bien manent campi, arborque nul- 
la creſcit, ubi non aftiva recreatur aura: be- 
nigno carens eo tepore, quo plantis incremen- 


erat lupus iſte, ut major haud occurrat bellua tum ac fecunditas præſtatur. Hoc etiam las 


five in Apuliz Glvis, five in Libyz deſertis. 


mundi infeſtant ſemper nebule, quippe quas 


Militaris Daunia.] A Dauno rege, Diomedis, non diſcutit Sol; maluſgue Jupiter wrget, id 


ut aiunt, ſocero, Dauaia qicta eſt, olim Italia eſt, rigidum, inſalubre, 
regio quzedam in Apulia, hodie /a Capitanata : ger nunquam ſerenus & 
alluitur Adriatico mari, regni pars eſt Neapoli- 3. 789. 


tani. Synecdoch, Vide Plin, lib. 3. cap. rt, & 
alibi, Mil/itaris, aptos habens miliue vicos bene 
multos. 

14. In latis eſcaleris.] In late patentibus fil. 
vie, quæ conſitæ Wnt cfculis arboribus glanti- 


[ 
' 


veque czlum, ſeu 
Ovid, Met, 


fine arbore tellus,, 
allorgue Tremorguey 


Triſte ſolum, fterilir, fine fru 
F. rel eps illic . 2 y 
Et jejuna Fame 


7 


Pone 


62 O. HORAT 


wis wiciei in regione cui 


tarente, ubicunque 
Lagen iter arridertem, 
ſuaviter & werba facientem. 


en. Pen ſob eurru nimiùm, c.] In Zons 
torrich, imer utrumque Tropicum, vbi ſol xi- 
mam propinguus terras advrit, nulloſque proinde 
incolas ac domicilia permittit, Ovid, Metam. 


2K. media eft, 10 eff babitabilis 


In eo ſcilicet errore verſati ſunt antiqui, quo nos 
levirnat ii qui nevigando peragrandoque totum 
orbem lufti kunt, habitatoreſque non deeſſe i1s 
in plagis viderunt, quas inhabitabiles olim exiſti- 
mavere. Neque eſt immodicus illie æſtus quem 


Cenflitue me fab carru Solis ni (Pone ſub curru nĩimiùm propinqui 
- Solis, in terra domibus negata, 

Dulce ridentem Lalagen amabo, 
Dulce loquentem. | 


ANNOTATIONES. 


II FLACCGCY 
1 


um longitudine. Adde quod zit Joſtinus IIb. 2. 
initio: Naturam, cùm primum increments caloris 
ac frigoris regionibus diſtinxit, flatim ad locor um 
patientiam animalia quoque gerieraſſe; ſed & ar- 
borum atque frugum pro regionum conditione apte 
— variata. Compertum itaque modo eſt, & 
alubrem ſatis aerem, & freque ntes adeſſe popu- 
los in regionibus Æquatori ſubjectis ac vicinis z 
v. g. in inſulis Java, Sumatra, Borneo, Mal- 
divis, Delphina, ſey Mad ria, c. In 
continentibus vero terris, apud Malacam in 


valde temperari conſtat noctium diebus æquali- 


O Clos, me fupgis welut 
binnelus timidam parentem 
requirens per montium devia, 
band fine inani formidine 
wvintorum ac nemoriss Corde 
enim as genibus contrentſct, | 


Y ltas 


Metrom eſt idem quod ſupra Od. 5. 

Arguit Horatius in Chloe id quod in ingenus 
maxime laudandum puellã videri debeat. Nam 
laſciviens queritur quod illa jam grandior non 
audeat abſente matre virum ſe alloqui, ſermo- 
neſque miſcere. 

1. Vilas.] eee placet vitat. Verum, 
ut bene moner Iheodorus Marcilius, Flaccum 
_ vitas liquet cum ſubjungit, Au, non ego 
te, Cc. 

Hinnuleo fimiliz.] Tam meticuloſa quam hin- 
nulus, cervi, dame, aut capreoli pullus, a ma- 
tte præſertim abſtractus. | 

Chloez.] Nomen adoleſcentulæ conveniens, 
Nam yan eſt herba virens. 

2. Nucrenti pavidam matrem.] A qua aber- 
raverat. Pavidam,)] Cerva enim ſemper timet, 
ejuſque in fugã ſecuritatem natura conſtituit, 
tum a venatoribus, tum a feris, 

Montibus aviis.] A triti nempe vii declinare 
amant feiæ. 


— — — — = * 
— : —— A. 


ODE XXIII. Ad CHLOEN. 


Ut jam nubilis haud ita viros fugiat. 


hinnuleo me ſimilis, Chloe, 
Quzrenti pavidam montibus aviis 
Matrem, non fine vano 
Aurarum & ſilüæ metu. 

Nam ſeu mobilibus vitis inhorruit 


ANNOTATIONES. 


Aſia, Guineam in Africa; in America vero, 


apud Caſtellam auream, Guaianam, Peruviam, 
&c, 


[9] 


5 


4. Siliz,] Diæreſis. Sic Tibull, 1. 10. 64+ 
Sit ſatis ornatas difÞliciſſe comar. 


15 Nam ſeu mobilibus vitis inborruit Ad ventum 
foliis,] Hanc in iaterpretatione ſecutus ſum lec- 
tionem, quæ Mureti eſt atque Scaligeri ; quan- 
quam non ſatisfacit. Quid enim hinnulo per 
nemus cervam matrem quzrenti, cum vite ? 
Legunt vulgo: Nam ſeu mobilius veris inborruit 
adventus feliis ; ut fi hypallage ; pro, ſeu folia 
veris adventu inhorruere mota, ſcilicet vento 
quolibet tenui, puta, Zephyro. Quod nec omni- 
no placet, Quid fi feratur ad vocem anteceden- 
tem, /ilie ; legamuſque, planiori certe ſenſu ac 
ſententia : Seu mobilibus veris inborruit ad ventum 
foliis: id eſt, Seu motis foliis filva inhorruit ad 
ventum levem, Zephyrum nempe veris comi- 
tem, Vel, Seu mobilibus weris inborruit adventu 


I adventu, flante Zephyro nimirum ? 


5 : id eſt, Seu tremuit ſilva foliis motis veris 


Ad 


Q_ 


CARMINUM 


Ad ventum folijs, ſeu virides rubum 
Dimovere lacertæ; ie 


Et corde & genibus Wende g 1 


Atqui non ego te, tigris ut aſpera, 


Gztuluſve leo, frangere perſequor. 
Tandem deſine matrem 
Tempeſtiva ſequi viro. 


te nequagram iniſtquir, ut 
| Weyllas, 4. rigris vielem, 


| irici inberere, 


 "4NNO TATIONES. 


5. Seu vir ide rubum Dimovere lacertæ. ] Sive 
latentes in rubo lacertæ, diſcurrendo ſtrepitum 


edidere, tantulum -commoventes fruticem & 


ſpinas: tum vero hinnuleus trepidat, cor pal pi- 
tat, & genua labant, De lacertis vide Plin. lib. 
8. cap. 39. & alibi, * 

9. Atqui non ego te, tigris ut aſpera, Ir. ] Ego 
non nocendi, ſed amandi copiditate perſequor te, 
Chloe: cur me fugis? Apud Ovid. Met. 1, 504. 
Apollo Daphnen inſequens ; 


Plin. lib, 8. cap. 11, Tigris Hirceni & Indi . 
runt animal welocitatis tremendæ, &c. N 

10. Getulaſve leo. ] Getulia tora ad flomen 
Nigrin, qui Africam ab Athiopia dirimit 2 in- 


oni tantum ex feris clementia in ſupplices; pro- 
Fratis part it: & bi vit, in viros priui quam 
in femines fremit : _infantes non niſi magn# 
fame, Credit Libya intelleftum pervenire ad 
eos Captivam certe Getulia redicem 
audivi, mullorum in Alvis impetum a_ſe/ miti- 
gatum alloguio, auſam dicere ſe feminajh, pro- 


Nympba, mane, ' Sic agna lupem, fic cerva Lam, infirmam, ſupplicen animaliz/ omnium 
8 


eonom 
Sic aquilam pern fugiunt trepida - te colmbæ. 
Tigris ut aſpera.] Hujus tantã fertur crudeli- 


generofiſſimi cateriſque imperentis, indignam e- 
us gloria prædam. Varia circa bec opinie, Cc. 
Getulia Libyæ interioris regio, hodie Biledul- 

erid, magnam habere ferarum copiam a nemine 


tas, ut ſponte hominem petat, cum reliqueſignoratur, ., 
ferz, niũ fames aut ira ſtimulet, ultro fugiant.| Frangere perſequor. ] Phrafis Græca. 


ODE XXIV. Ad 


VIRGILIUM. 


De norte Quintilii Vari, | 


Uis deſiderio fit pudor, aut modus 
2 Tam chari capitis? Præcipe lugubres 


delori, ob jacturam wiri aded 


[94] 225 75 weracundia, vel finis 
i i Doce guerulum cur- 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Ode 6. | 

Suas Horatius quetelas jungit lachrymis & 
querimoniis Virgihi dilectum caput morte ſubla- 
tum deflentis ; ejuſque dolorem dividit artificioſe 
quidem, ut imminuat atque conſaletur. Vult 
Sigonius proſopopœiam eſſe & dialogum Viręilii 
& Mel pomenes, quos Horatius inducit: illum a 
Muſa conſilium opemque implorantem, dua bus 
firophis prioribus ; hanc reſpondentem deinceps 
& conſolantem, ab his verbis, Multis ille bonis, 
Sc. Sigon, emendat, lib. a. 

1. Quis deſiderio fit pudor, Ic. ] Quem dolere 
pudeat, quis luctui modum putet adhibendum, 
amiſſo tam charocapite? Seneca tamen Epiſt. ro. 
lic præcipit: Eft aliguis & dolendi decor: hic ſa- 
piinti ſervandus et: & guemadmodum in cæteris 


dentium ut gaudia, fic dalores exundavere, Æęus 
anime excipe neceſſaria. 

2. Chari capitis. ] Em dicendi formam Ora- 
cis Homeroque imprimis amatam notat Euſtath, 
Sic Odyſſ. Penelope de abſente Uiyde ; 


Teiny xepanny eg, Tü, pin A. 

Tale caput dęſidero, Teucer charum caput. 
Hanc & Latini uſurparunt, Leoidum caput, Se. 

Præcipe lugubres, c.] Quidam legunt, lugue 
bris, & ſubaudiunt, Dea: hoc ſenſu, O Mel- 
pomene, lugubris cantũ, Dea, præcipe modum 
lugendi tam dilèctum caput. Hane vero Muſam 
pre ceteris invocat, utpote inventricem Trage- 
diz, rebuſque mœſtis prefidentem, Aulos. 
Eidyl. 20. 


u; ita & in lacrymis aliquid ſat . Impru-l 


Melpomene Trag ien proclamat maſta boat, 
- Cantus 


LIBER T2 of 


aut ler e Gti. Ee wire. 
10] are define — geni- 


quit Plin, lib. 5, cap. 4. lib. vero g. c. 16. .- 


impertiuit amanam vocem cum 
lyrd. An igitur ſempiternus Va- 


cundin algue integra fades Ju- 
itiæ germana, & weritas fim- 
plex, quando reperient ſimilem 
guemguam f Is certe plurimis 
eccubuit prebis lugendus ; at ne- 
mini magis quam tibi, Maro. 
Tu religioſus incaſſum, ebeu, 
Quintilium repetis a Numini- 
bus, baud fic conceſſum. Etiam- 
A dulcius, quam Thrax Orphe- 


rum ſomnus occupat ] Cui vere- 


by Q. HORAT II FLACCT 
men & Melpomenc, cui genitor 


Cantus Melpomene, cui liquidam pater 
Vocem cum cithara dedit. ; | 

Ergo Quintilium perpetuus ſopor 
Urget ? Cui pudor, et juſtitiæ ſoror 
Incorrupta Fides, nudaque Veritas, 
Quando ullum invenient parem ? 

Multis ille bonis flebilis occidit; | 
Nulli flebilior, quam tibi, Virgili. 10 
Tu fruſtra pius, heu, non ita creditum 
Poſcis Quintilium Deos. 


05] 


us, chordam pulſes ar boribus au- 


| ANNOTA 

3. Cui ligridam pater Vorem, &c.) Muſz 
funt filiæ Jovis & Mnemoſynaz. Melpomene a 
cantus ſuavitate diftaz I puiarouas, cance Ligui- 
dam, ſuavem, dulciter fluentem. Macrob, lib. 
6. e. 3. ex Hoſtio poeta: 


Si mibi lingue 
Centum, atque org ow totider, woceſque Iiquate, 
Per » Sat. I, v. 34. 

A Poorabile fi quid 

Eliguat 
8. Ergo Quintilium, &c.] Exclamatio gravis 
Index doloris, Sie amici luctum luctu ſuo evin- 
tere conatur fic & illabitur in ejus animum, ut 
majorem habens fidem ſolatium facilius admit- 
tat, imo & aliquantulam objurgationem. Sic 
bene utitur Poeta conſilio a Muſa, quam ftatim 
invocavit, 3ccepto. 

Quintilium)] Vel Cremonenſem illum Virgi- 
hi atque Horatii amicum, cvjus meminit Euſeb. 
Chron, Olymp. 189. vel Præfectum Romani 
exercitus, qui cum tribus legionibus atque auxili- 
eribus copiis cæſus in Germania ab Arminio Ger- 
manorum rege. Dio. I. 56. Sueton. Aug. c. 23. 
Perpetuus ſopor,] Sic & longus ſoninus, pro 
worte, |, 3. Od. 11. v. 38. 
6. Cui pudor, Sc.] Breve fed ingens Quintihi 
elogium. Pudor, quem Tull. de finibus 2. Mo- 
deratorem cupiditatis appellat. Hine & de Orat. 


guidam in Craſſ pudor. 


tas; fides autem, cum erga homines. 


partit. Orat. n. 78. Juſtitia erga 


Quod ſi Threicio blandiũs Orpheo 


ſculiatam, minims tamen vi- Auditam moderere arboribus fidem, 
10 reddatur inani fimulachre,|Non vanæ redeat ſanguis imagini, 


14 
09] 
TIONE'S. 

n. 109. Sunt alii fimplices & aperti, gui nibil ex 
occulto, nihil ex infidits agendum putant, veritatis 
cultores, fraudis inimict, | 
9. Multis ille bonis, &c.] Legunt alii, Multi: 
ille guidem, &c. nulli flebilior quam tibi, Virgili : 
utpote vir bonus, amicus, cognatus. 
11. Tu frufira pius, &c.] Jam caſtigare in- 
cipit leniter immoderatum amici luctum i Non 
ita creditum, id eſt, non ei lege ut non morere- 
tur, Scilicet quæ donantur non ſolent repoſci : 
at que credita & commiſſaſunt, cum libuerit re- 
petuntur. Quintilius ita cfeditus nobis ad tempus 
tandem fine injuriã eripitur: imo tum creditor 
utitur jure ſuo, Vide ergo, Virgili, ne cum poſ- 
cis Quintilium Deos, videare non ſolum pius, 
heu ! fruſtra, ſed & præpoſterè ; atque in Deos 
iniquus. Lucret. lib. 3˙ v. 984. 

Vitague mancupio nulli datur, omnibus uſu. 

13. Quod fi Tbreicio.] Alii legunt, guid ,; 
Ali, qui fj. Et pro non, interrogative num. Ibre- 
icio band ius Orpbeo, Sc. Adverte comparatio- 
nem Virgilii cum Orpheo. Senſus eſt: roſti Or- 
pheum arboribus cantus ſuavitate pertractis, a ſe 
demulcendum etiam ſperaſſe Inferorum tyrin- 
num, ut Eurydieen uxorem morte ablatam red- 
deret, ſed irrito & inani conatu: He tu etſi vincas 
Orpheum carminis dulcedine, haud tamen flec- 


| 


1. n. 122. Cr:flum ita laudats Fuit mirificus tas Numina, ut Quintilium refſt;tuant, 


15. Non wane redeat ſanguis imagini.] Non 


uftitiee ſeror incorrupta fides.] Ex Platone vita redeat mortuo, non anima remittatur in cor-= 


Juititia cùm in Deos obſervatur, vocatur pie- pus exanime. Ita pr. 
Toll. tari libet hominis umbram, manes. Virgil. 


Off. 1. n. 23. Fundamentum ee Ades. Et Eu. 4. 654. 
eos religio, erga 


Itaque vanam imaginem intetpre - 


parentes pietas, vulgo autem 


amicitia in benevolentia neminatur. 


fe defer@ar, ut ait Toll, pro Calio; & Offic. 1. 


nitas; creditis in 
rebus fides, in moderatione animadwertendi lenitas, 


7. Nudaque weritas.] Cujus magna vis que 
contra hominam calliditatem & ſulertiam ſe per ſe ip- 


Et nunc magna mei ſub terras ibit imago. 
Et ZEneid. 6. v. 292. . 
Et, ni docta comes tenues fine corpore vitas 
Admeneat wolitare cv, ſub imagine forma. 
Sanguis. ] vita. Æneid. 9 v. 349, 
Purpurcam vomit ille animam, Cc. 
Quam 


i i I Sa 


CARMINUM 


Quam virga ſemel horridi | 
Non lenis precibus fata recludere 

Nigro compulerit Mercurius gregi. 

Durum. Sed levius fit patientia 
Quicquid corrigere eſt nefas. 


ANNOTA 

16, Quam virgd ſemel, &c,] De caduceo 
Mercurit, ejuſque ani mas deducendi poteſtate, 
vide ſopra Ode 10. v. 18. bh 

17. Non lenis precibus fata recludere] Virgil, 
Georgic. 4. v. 46g. de Otpheo. 

Maneſue -diit, regemgue tremendum, 

Neſciaque bumanis preciBus a ueſcere corda, 
ZE neid 6. v. 376. 

Define fata Deiim fle ſperare precando, 

18. Nigro compulerit gregi:] Cæteris Mani- 
bus aggrevarit, & ad Plutonem perduxerit, 

19. Levius 2 patientiã Quicguid, &c.] 
F.uripid, Pheniff, A: pipsy Teh Twy g. Senec. 


L I BE R- JI. x 25. 6g x 


turbam atram aygregdvit Mer 
curius negtaquam facilitrexe- 


#ari, ut fate reſcindat. Grave” 


| quidem eſt illud: at tole-oli i- 
40 us ferendo efficitur quod, ungre 


immutire baud licet, 


Capt. 2, 1, 1. Decet id pati aquoanimo: f id fa» 
cietis, lewis labos erit, Virgil. Æneid. 5. 710. 
Superanda emnis fortuna ferendo 4. 
Ovid. Metamorph. 8, 633. 
.. » Paupertatemgue ferends 
Effecere levem. . 


Contra vero, quiſquis mala neceſſaria impati- | 


entet & inique fert, quid aliud, quam novum 


ſibĩ dolorem creat, & malum malo addit ? Ejuſ- 


modi hominem, qui communia cunctis morta- 
libus incommoda reſpuit, egreg'e ſugillat Ju- 
venalis, & gallinæ fillum albæ, per ludibtium 
vocat, Sat, 13. v. 141, | 


Optimum oft pati quod emendare non poſſis. Plaut. 


ODE 


XXV, 


Lydie jam vetulæ amatoribus carenti inſultat, 


P Arcius junctas quatiunt feneſtras 

* TIAibus crebris juvenes protervi, 

Nec tibi ſomnos adimunt, amatque 
Janua limen, 

Que prius multùm faciles movebat 


Cardines. Audis minus et minus jam: 


Me tuo longas pereunte noctes, 
| Lydia, dormis? 

ANNOTA 

Metrum idem quod ſupra Od. 2. 


1. Partius junfas guatiunt, @c,) Solebant 
juvenes meretricum fores ac feneftras lapidibus 


| Feneſtras tuas clduſas raridi 
modo werberibus impetunt ado- 
leſcentes procaces : neque tibi 
rv, auferunt : jamque li- 
mini adbæ ren, forts, 2 antea 
valde wolubiles ag 
5 | dines, Iafrequentih deraceps & 
infrequentizs audis : dum ego 
tuus pere, Lydia, quieſcis lots 
| gis noc ibus P 
| 


TIONES, 


ln 


clanculum exit, meretticula, facet. Cureul, r, 1. 


Item, Placide egredere, ſonitum probibe forum, 


& crepitum cardinum « *y + + ſuffundam apud. 


quatere noctu quidem, ut aperire cogerent, ſe- lam. Ibid, 1, 3. init. 


que admitteres Vide plura Annot. ad Od. 10. 
& 26. lib. Js. N | 

3. Amatgue Janua limen.] Janua vix diſce- 
dit a limine, illudque videtur amare: jocus 
amarulentus, quo ſignificatur raro januam ape- 
riri, paucis ade untibus, Lydiamque annis deflo- 
reſcentem cuactis faſtidientibus. 

5. Que prius multum faciles movebat Cardines.] 
Uſu nempe aſiduo volubilis erat cardo, vel bene 
unctus haud firepebat, atque ut ait Plautus, 
Lepidus non — dum aperirentur ædes fe- 
ſliviſſine; & paulo antea, Belliſimum bercle & 
facicurniſſimum aſtium, quod nunquam ullum ver- 
tum mutii; guam aperitur, tacet; cumgue illa nu 


6. Audis minus & minus jam, Sc.] Minus 


mi nuſque indies ad te mæchi ventitant ; paueĩ - 
ores jam habes amatores, qui occentent fores 


tuas, id eft, ante illas cantiones amatorias Ca- 
nant, qualis eſt Ode 20, lib. 4. qualis & hc: 
Me tuo longas pereunte notes, Lydia, dormis : 
id eft, Me præ amore tuo contabeſcente, ſom- 


namque haud capiente, altum dormis: tu qui- 


eta valde ſtertis longas noctes, dum inquietum 


me ſolicitumque tui deſiderium exeitat & vigi- 


lare cogit. 
7. Longas noctes.] Expectanti nimirum & 
deſideranti longum ſemper videtur tempus. 


F Invicem 


ant care 


— o 


» 7 1 


it previus 


i er 7" ; 
guands libidi erdor, gui 
ſuevit eu. .. 


* 1 [ ad bepar tuum 
wlcevibus plenum ; Baud | ark 
lufts, eo jeventu: bilaris 
beders wirenti myrtogue ſub 
nigrd ſætetur amplius : | 


9. Invicem mæc bos anus arrogantes Flebis,&c,] 
Tandem vices tuz adventirunt: olim flore ju- 
ventutis ac forme ſuperba depcreuntes te ridebas 
adoleſcentes viroſq ue quoſlibet : jam anus facta 
fruſtra lucrum & machos quares; hi vero te 


ſenio deformatam ſpernent arrogantes, Ovid 
Ar t. Amat. 3. v. 70. 


Tempus erit guo tu, gue nunc excludis a- 
mantem, 
Frigida deſerts notte jacebis anus. 


10. In ſolo levis angiportu.] Vaga, obſer» 
vans fi quis triobolaris agaſo commeet ad te: 
vel, amans leviter, juvenili more, & flens te 
deſpici : vel nullius pretii, jamque ab omnibus 
relicta in angiportu ſolitario & à pauciſſimis fre- 
quentato. 

11. Thracto bacchante mag is, c.] Tumque 
frigidum perpetiere ventum; & ſicut olim tui 
- amatores eo algentes vidiſti, & contempfiſti: 
ita nunc alii te ridebunt ſub dio pernoctantem. 
Tbracis vento: hie reſpectu Græciæ Septentrio- 
nalis eſt: adde quod regio perquam frigida eſt 
Thracia: unde & officina ventorum appellata : 
atque in ei regnafſe Aquilo fertur : hinc apud 
© Grzcos Poetas, Thracius ventus, pro Aquilone 
paſſim uſurpatur. Latini vero eam quoque dicti- 
anem imitati ſunt, quanquam impropriè & 
xalaypnoixag; quandoquidem ventus Septen · 
trionalis in Italiam nequaquam a Thracia venit. 
Epod. 13. 3. | 

— Nunc mare, nunc filue 

Threicio Aquilone ſonant. Cc. 


Bacebante magis ſub interlunia.] Eo tempore 
quod intercedit inter duas Lunas, veterem & 
novam ; id eſt, cum Luna non apparet, tum 
crebræ funt tempeſtates, & frigidiores vehemen- 
tioteſque venti. Theophraſt. libello de x 
xvνννετ % THY pauray af ourode: interlunia: 
Flinius lib. 16. — Interlunium alii Lune 
epitum (quia nempe tunc Sol cum Luna conjun- 
gitur & congreditur : Greci e vel 0010000) 
alii filentia Lune appellant, & lib. 18. cap. 32. 
In coitu, gued interlunium vocant, cum apparers 


-+Q.+ FORATIU FLACCTI 
plorabi: vieiſia Invicem mœchos anus arrogantes 
Flebis, in ſolo levis angipoitu, 
Thracio bacchante magis ſub inter- 
lunia vento; ; 
Cum tibi flagrans amor, et libido 
Quæ ſolet matres furiare equorum, 
Seviet circa jecur ulceroſum, 
Non ſine queſtu: 
Læta quod pubes hederi virenti 
Gaudeat, pulla magis atque myrto, 


ANNOTATIONES. 


* 
- 


9 
[33] 


1151 
[99] 


defierit, Hoc porro Apul, Metam. 9. II- 
lunium, Varro intermenſtruum nuncupat, 
Lege, fi vacat, Ca]. Rhodig. lib. 20. cap. 32. 

14. Que ſelet matres furiare equorum, | Rem 
explicat j 


irzil. Georgic, 3. v. 266. 


Scilicet ante omnes furor eft infignis equarum : 
Et mentem Venus ipſa dedit, Sc. 


Prudeat, contra Symmach. lib. i. de Saturn. v.1 5, 


Advena guos us gignens, & eguina libide 
Intulit e FE, cis — ille puellis 
Primus adbinnivit numine machus. 


Hue etiam pertinet audax & elegans ea dictio, 
quam in Piſonem adhibet Tullius, n. 69. Iraque 
admiſſarius iſte, fimul atgue audi vit a Philoſopbo 
voluptatem tantopere laudari, nibil expiſcatus : 
fic ſuos ſenſus woluptaries amnes incitavit, fic ad 
illius banc orationem adbinnivit, ut non magiſtrum 
virtutis, ſed auforem libidinis d ſe illum inven- 
tum arbitraretur, 

15. d viet circa jecur ulceroſum. ] Cum te 
libidinis aget furor talis, qualis eſſe ſolet equina, 
inflammabitque jecur tuum z tum certè mirum 
in modum diſcruciabere, Jecur, in quo amoris 
ſedes eſt atque libidinis, ex Platone & aliis. 
Ulcer:ſum, intus libidine multi ſavcium, tectiſ- 

ue ulceribus corruptum. Non, Marcell. Ulcus, 
inquit, tecra ff & clauſa malignitas, Et Servius 
ex Varrone, Vitium obſcene libidinis ulcus vo- 
catur. 

16, Non fine gueſtu; Læta quod pubes, &c.] 
Neque poteris dolorem continere, quin erumpat 
in querimoniam, quòd juvenes vetulam te faſti- 
diant, marceſcentem poſthabeant; advleſcentu- 
las autem #tate virentes ſectentur. 

Hederã virenti Gandeat, atque myrto.] Appo- 
ſitè comparat juvenculas cum bederd, quz facile 
adhæreſcit, & ſequax vocatur & Perſio in Prolo- 

Item cum myrto, que Veneri ſacra eſt: eu- 
af etiam color nigricans & conſtans eſt, & id 


quod veceribus in formoſis laudabatur, exhiber, 


teſte noſtro Poeti in Epiſt. ad Piſones. v. 47. 


| Specondum nigris oculis nigroque capille, 
Aridas 


oni tradat ac devoveat, non ſecus ac decidentes 


Primo curi liberum ſe ab omni jubet efſe; tum 


CARMINUM LIBER I. 26. 67 


Aridas frondes hyemis ſodali 
Dedicet Hebro. 


ANNOTATIONES. 


19. Aridas frondes, c.] Vetulas cute contra- 
Qi & rugoed areſcentes non ploris faciat, quam 
aridas frondes arborum flumini adfitarum, . 

20, Dedicet Hebro, ] Sponte relinquat, oblivi- 


in flomen frondes circa autumnum. Hyemis ſo- 
dali, ob regionis illius frigus aſperrimum, ut 
ante dixi, Hebrus enim ex Hzmo fluens monte, 
Thraciam perfundit, ac in /Egzum mare dela- 
bitur. Indicat Horatius vultum mulieris jam 
marcidum non longe abeſſe A ſenili fœditate ac 
deformitate, quz cum hyeme ſimilitudinem ha- 
bet. Quidam legunt Euro: ut indicetur vilitas 
ac levitas ſcorti vetuli, per folia Euro vento ſeu 
quovis alio velut ad ludibrium volvi rapique ſoli- 
ta. Scaliger mavult, ige; multaque in hac 
Ode carpit : at proſfecto xaxeg3>w toties litaſſe 


videatur, Judex fit literator quiſfque, En ejus 
is capa, Sic igitur ille : Ficeſima 


ODE XXVI. 
Elium Lamiam egregie laudat. 


MU. amicus, triſtitiam et metus 
Portare ventis: quis ſub Arcto 
Rex gelidz metuatur oræ; 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Ode 9. | 
1. Mufis amicus,&c.] Pulchram init Horatius 
laudandi viam, quæque a triti imperitorum con 
ſuetudine longe recedat. Illi, ſi laudum quidem 
acervum congeſſerint, belle ſe feciſſe exiſtimant. 
At ingenioſus Poeta Lamiam arte novi celebrat. 


ſe convertit ad Muſam, quaſi minusidoneum tanio 
ſe operi intelligit: illamque obteflatur,ut Lamiæ 
coronam paret, hoc eſt, eum conſecret immorta- 
litati, Hzc bene, ut omnia, notavit Parthenius 
Horatii adverſus maledicos acerrimus vindex. 

Mufss amicus.} Nimirum quiſquis Muſas colit, 
earum prefidio tutus ac lztus ſemper eſſe debet : 
nemo vero iis fedulam poteſt operam navare, 
quin omnem animi ſolicitudinem antea depo 
ſverit, Ov, Tiſt. 1, 1, 41, 

Carmina ſeceſſum ſcribentis & otia querunt. 

2. Mate Creticum.] Pro quolibet mari poni- 
tur, mare quod proximum eft Cretæ inſulæ ma- 
ris Mediterranei ampliſſimæ, quæ hodie Candia 
vocitatur, : 


** Tradam protervis in mare Creticum 


| ceptas = quibus Sueton, Octav. cap. 23.) pot- 


” * * = , — 9 c * 
N 
hs . - 0 b 
- - 


inta in bumili — Illa dus mem« 
4 2 ü | 
Audit minus, & minus jam: 
Me tuo longas pereunte noftes, 
«© Lydia, dormis, 


Negue ſatis mollis illa locutio : flebis machos 
arrogantes, niſi addas effeQos. 


Levem pro nuda widttur peſuiſſe, ſatis dure. 


Illa quogue omnia, bacehante magis ſub interlu- 
nia vento, videntur effſe unum epitbetum Bore : 
alioqui ipſo Borea frigidiora ſint. | | 

Ulcerofum, non ſervit petius jecori indicands 
quam metro ſuſlinendo. 

Tu, leftor erudite, hine jam infers, fine af. 
feftu elſe oportere omnem A riſtarchum; intel» 
ligiſque quam Cenſoria dignus interdum virga 
fit magnus quiſque Cenſor, | 


Ego Muſs charut ægpritudi- 
nem ac timores dabo procacibus 
wentis deferre in mare Creticum : 
neguaguam ſolicitus, quis ad 
polum Arct icum regionis frigi - 
de tyrannus timegtur 8 


[200] 


Sub Aro.) Sub Ursi : quod cœleſte ſidus 
Ieptentrionale duplex eſt, Urſa Major, & Mi- 
gor, quas Oreci epxJv; nuncupant. Ab his Po- 
lus ArRicus dicitur ea pars orbis quz axi & 
Aquiloni propinqua eſt. Ovid, Faſt, 3, 107, 


Eſſe duas ArFos, quarum Cynoſora petatur 


Sidoniis, Helicen Graia ca- ina notet, - 


4. Gelide oræ, ] Ad utrumque polum ſævire 
frigus nemo neſcit. Ad Arcticum, mare conge- - 
la: um ſen glaciale, quod anni parte maxim gelu 
concretum 6t, omnibus auditu ſaltem cognitum. 
Vide Annot. ſupra Od. 48. v. 17. & feq. Terrz 
ArQice verſus Buream ſunt Spitzberga, Grone- 
landia, pova Dania, Eftotilandia, &c, Has vero 
omnino Boreales non videtur baduiſſe in animo 
Horatius ; ſed potius magis cotnitas ipſius æ vo. & 
 vaulo minus Septentrionales, nempeBritanniam, 
Scotiam, Ger maniam, Daciam, Scythiam, &c. 
Mernatur.] Ad duas clades in 2C= 


picere falſo ſuſpicatur non nemo. 


5 uit ſub Aro. is dominet 


22 re 


F 2 Quid 


1 BY rs —. PI 


D * — | — = — = 22 
— ICICI «22.4 — 


— 
3» 4 — — ET EX) 


- - my — 
as —— 


65 Q. HORATII FLACCTI 
guidve Tiridati formidinem in-| Quid Tiridatem terreat unice 3 
cutiate 0 Pimplea ſuavis, que) Securus. O qua: fontibus integris [197] 


ris fontibus delectaris, apricos k 
4 corollam rene nee Gaudes, apricos necte flores, 


cum à tui. ſorer bu.. 


Hunc Leſbio 


ANNOTA 


8. Quid Tiricatem terreat.] Is ejecto in exili- | 
um Phraate Parthorum rege, nobilitatis unanimi 
conſpiratione in locum ejus fucrat ſubrogatus : at 
cum auciſſet maximo Scytharum auxiho Phra- 
aten juvari ad recuperandum imperium, ita per- 
tetritus eft, ut ad Avguſtum relifta Parthia fu- 
gerit. Hæc fuse 2 lib. 42. ſub finem. Dio. 
lib. 51, & 52. Plutarch. in Antonio, &c. 

Unice Securus.] Quidam vocem, unice, 1+t- 
runt ad verbum terreat 2 alli jungunt cum hac 
voce, ſecurus : id eſt, Singulariter ego & maxime 
abjeci magnas curas de republics, & Imperns ex- 
terarum gentium, ut Muſis vactm. 

6. O gue fortibus integris'Gaudes, c.] O 
Muſa, tuum eſt laudare meum Lamiam ; meos 
conatus parum valere intelligo: virum immor- 
tali dignum honore a te celebrari convenit, 
Ergo quod mihi imprudens ſumpleram, tu tibi 
aſſumas æquum eſt. 

7. Apricos necte floret. ] Necte coronam ex opti- 
mis floribus in aprico naſcentibus, quibus exornes 
pro meritis meum amicum /Emilium Lamiam, 

8. Lamiæ. ] Is anno poſt Horatii mortem octavo 
Conſul tuitie cum M. Servilio dicitur, ann. ab 
U. C. 755. Corn, Tacit. Ann. lib. 6. cap. 27. 


O D E 


ad bilaritatem idoneis. Reſein- 
dite immazem cenſuetudinem ; 


Metrum idem quod Od. 9, 
2. Thracum et.] Hi enim non ſolum bibaci- 
tatis infamiz, ſed & inter potandum petulantiæ 
vitio laborabant. Hine wotunira, & eivgalont- 


Lanie. Abſque te nibil jn vant NeCte meo Lamiæ coronam, 


Glan, in bes tai. Pimplea dulcis. Nil fine te mei 
e&quun f conſecrari cum à te, Proſunt honores. Hanc fidibus novis, 10 


ſacrate plectro, 


Teque tuaſque decet ſorotes. 


TIONES. 


nere Cenſorio celebrata, gui adminiſirande Syriæ 
imagine tandem exſolutus, urbi prefuerat, | Genus 
illi decorum; wivida ſenectus, & non permiſſa pro- 
vincia dignationem audiderat. Vide Od. 17. lib. 3. 

9. Pimplea.] A Vimpla Macedonizz monte 
variter & ſogte Muſis ſacro, Muſe ditz ſunt 
Pimplea & Pimpleides. | | 

Nil fire te.] Hue pertinet adagium Mele un- 
g, quo ſignificatut ope Muſatum grave quodvis 
inceptum perfic', | 

10. Hune fidibus nowvis, c.] Prater ſolitum 
magnifico genere carminis vir tantus ad immor- 
tali: atem conſ{ccrandus eſt. 

11. Leſbis piero.] Carmine Sapphico & Al- 
caico: vel eximiis verſibus, quales fuere Alcæi 
& Sapphi-, qui in Leſbo Agi maris infuls 
nati, Hac hodie Metelina, olim Mitylene, cele- 
brata eſt vini generoſitate, ubertate ſoli, canto» 
rum peritia, & ædificandi ratione ſpeciali, e qui 
natum provetbium, Leſbia regula, de quo Arti- 
flot. Moral. 5. cum nempe lex ad mores accom- 
modatur; non, quod opportet, mores ad legem. 
A Leſhiis fiquidem ad lapidum figuram plum- 
bea zdificationis regula dirigebaturz non contra, 
Vide Cel, Rhodig. 1.b, 7, cap. 22. & Annot. 


ita ſeribit, Extremo anni mors ZElii Lanie fu-| ad Od. 17, v. 21. ſupra, 


XXVIL 


Sodales hortatur ne inter potandum riaentur. 


Thracum eft decertare poculis N Atis in uſum lætitiæ ſcyphis [102 
Pugnare, Thracum eſt : tollite barbarum 


ANNOTATIONES. 


krieg, Kc. c. 12. Idem. I. x, c. 24. magnam 

fuifle ſcribit ob vini præſtantiam Thraciz celebri- 

tatem. Vide ſupra Od. 18. ibique Annot. 
Tollite barbarum Morem.] Solebant Thraces 


Tas didi, Athen. J. 10. Ibidem & &2;4nx5re; 


. 


non ſelum hianti ore affatim vinum bibere, ex 


Morem ; 


A A os 


CARMINUM 


Morem ; ver-cundumque Bacchum 
danguineis prohibete 1ixis. 
Vino et Jucernis Medus acinaces 
Immane quantum diſcrepat. Iupiu 

Leni'e clamorem, ſodales, 
Et cubito remanete preſſo. 

Vultis ſeveri me quoque ſumere 
Partem Falerni? Dicat Opuntiæ 
Frater Megillæ, quo beatus 


72 NNO 4 


Callimacho apud Athen. cit. lib. 10. cap. 12. 
ſed etiam ferry accincti epulabantur, & quem- 
libet cogebant æquales bibere cyathos. Quud 
cette barbatrum. 

3 Verecuncumgue Bacchum, ] Cum verecun- 
da & moderatione tractandum: alias enim ul- 
ciſcitut vino abutentes & immodice haurientes 
furore aliiſque malis percutiendo, Supra Ode 18. 

4 Sanguineis probibete rixts, ] De Centaureà 
cum Lapithis rixa ſuper mero, ſupra Ode 18. 
& Virgil, Georgic, 2. v. 456. 


Le furentes f 
Centauros leto domuit, Rbætumue Pholumgue, 
Et nag no Hylaum Lapithis cratere minantem. 


5. Vino & lucernis Medus acinaces, Sc.] Quid 
eladio, quid armis cum hilaritate & epulis? 
Vide Macrob, lib. 7. cap. 1. & Plutarch. Sym- 
pol. lib. 1. cap, 4. 

Lucernis.) Convivia veſpere incit jebant. & 
in multam ſæpe noctem protrahebantur : ad hæe 
igitur lucernis opus erat. Quod autem veteres 
largius cœnarent, quam pranderent, idque rea 
& ad ſanitatem, exponit Cel. Rhodig. lib. 14. 
cap. 9 ſub finem, | 

Modus.] Queniam Medi Perſæque vicini, at- 
que uni Cyro parnere: hinc promiſcvè ponun- 
tur, maxime a Pcetis., 

Ainacer,| Eft Perſarum hafta poriter & enſfis 
ex Heſychio & Suida. Ni EL beg Anm 
x2\fv54, Herodot. lib. 7. ram enſem aci- 
nacem icant, Wage Ty da, ob mucronem 
ſcilicet & cutpidem. Etat igitur acinaces ut & 
lagaris, Pers ac Medis proprius, ficut pla Ro- 
manis, geſa Gallis, gladius Lacedzzmonits, ſ«- 
riſa Macedonibus, lancea Hiſpanis, falarica 
Szguntinis, romphæa Thracibus, framea Ger- 
manis, ſparus Ruſticis, Theutonicis cateiæ, &c. 
Alex. ab Alex, lib. 1. cap 22 

6. Inmone quantum. ] Cic. de Fialb. Vimium 
9 tum, & de Oratore. n. 87, Mi, um guantum 
Tacit. Hi, 3, 62. Flawianus exirc tus im 
mare quantum aximn exitium Val:n'is ut fintm 
belli ac.epit. Graci, Danna, kz, Plato 


* 


R > J. 5 27. 69 
I cruenta: 'ontentiones & Bac- 
cho mode remavete. | Perf. 
cus gladius rum quantum 
diflat a mere & candelis, 


LIBE 


5 


n | 2 ſecii, cabib te vociferatio- 
| [ 103] nes  exe;randas : cubitogue 
innixi  confiftite. An jubetis 


etiam me capere portionem 
Falerni aufteri ? Declaret 
10 Ou Megiile frater, ue 


1 


TIONES. 


Imt ium.] Menſ: res inter ſacras numeraba- 
tur, ex Plutarch. Sympoſ, jtaque genialem 
menſam, & convivalew hilaritatem vociterando 
confundere, impium eſt. Adde quod fic vio- 
latur ſilentium mente & Angerone Deæ debi- 
tum. Juſt. Lipſ. mox ctandus. Ange! onæ ſilen 
tit Dee ſacra menſa babetor. 

8. Cubito remanete preſſo.] Ita compoſiti ve. 
teres menſie accumbebant, reclinata ſupra parte 
corporis in cubitum hniſtrun, infra in l-ngum 
porrecta & jacente: capite leviter erecto, dorta 
pulvillis modi. e fuffulto, J. Lipf. antiq. Le, 
lib. 3 cap, unico. Cetera notabuntur poſlea 
ad iſtos Horatii locos. Sat. 1, 4, $6. | 


Sæpe tribus leis videas canare quaternos, 


Et Sat. 2, 4, 39» | 

»* + + + In cubitum jam ſc convita reponet, 

9, Severi Falerni,] Acrioris, inquiunt, ſapo- 
ris: vel meri, vt placet Theod, Marcilio ; alii 
veteris, Seneca Epiſt. 63. In vino nimis veteri 
ipſa nos amaritudo delectat. 

10. Dicat Opuntiæ, Mc. ] Ut rixandi ani mum 
a conviviis aret at Horatius, ſtatim læta proponit, 
imprimiſque morem hunc, quo ſuos quiſque 
amores ex ordine debebat proferre. De eo cit. 
Lipſios, Inter leges convivii, hæc una eſt ibidem, 

Deminam fi quis babeſſit, indicium facite. 
'\nterpre* Theocriti ad Ifyll. 14. ſelebant, inquit, 
merum ſumere in hy, & nominare a'tquos 
amores aut amicot, tun terre inveryere, & pro- 
nunciare amiciſſimorum romina, Nempe & Cut- 
tabiſmus iliic habe bat locum. Sic ig.tur epuli 
progrelu merum poſcebant; atque amico vel amis 
c# libabant, ac bene precaban: ur, Tibull. 2,131. 

Sed bene Meſſalam ſua qui/que ad pecula dicat, 

Nomen & abſentis ſingula verba ſonent 
Quinetiam tot cyatbos hauriebant, quot literss 
amici vel amic nomen continebat. Martial, x, 


. 


Nevia ſex cyathis ſeptem Fuſtira bibatur, 
Opuntie frater Megiile.] Per notam pulchii- 
tudine Megillam ejus frater indicatur. Oriundi 


Epilt, 73 &c. 


e tant ex Opunte Loctidis urbe. 


3 Vulaece 


— =o l = 
Sud di hi Dn RE „’ —— ts, — 


- 9 
— — — 
— — — 


—— f — — —— — 
2 2 22 2 = K 


a — — — 2 ——— — — 


| qe li erali ſemper amore delin- 


- meritus tuiſti, 


70 O. HORATII FLACCI 


ſelix iu, quo tele inteveat.| Vulnere, qua 


Scilicet renuis ? At ego non 
ald conditione petabo. Ceriè 


quiſquis te amor tenet, baud Mer cede, 
pudends incendit lamm ; at- 


uf. Fuge, quodcungue tibi 
70 fidelibus — auriculis. 
infelix, quam pravd 
cum voragine lufaris 1 O 
adoleſcens, c'ementiores amores 
Ecqua wene- 
fica, quis incantaior berbis 2 
Theſſalis venenofis, quod Nu- 
men te queat expedire Ipſe 
Pegaſus implicitum te vix li- 


Depone tutis 


Quæ ſaga, 
Magus venen 


INNO TA 


Vix illigatum te triformi 


pereat ſagitta. 


Ceſſat voluntas ? Non alia bibam 


Quæ te cunque domat Venus, [84] 
Non erubeſcendis adurit 15 


Ignibus; ingenucque ſemper 
Amore peccas. Quicquid habes, age, 


auribus. Ah miſer, 


Quanta laboras in Charybdi, 
Digne puer meliore flamma |! 


20 


[s] 


quis te ſolvere Theflalis - 
is, Guis poterit Deus ? 


TIONES. 


11. Que beatus Vulnere.] Cojus amore tenea- ffuiſſe rapacitate ſamoſum, quod cum Herculis 
tur: qui Cupidinis ſagitta percuſſus langueat, ſadduxiſſet boves, à Jove fulminatum in mare 
quam virginem aut mulierem deper*at, Beatus, præcipitatum eſt, atque in hanc voraginem mu- 


f quidem redamabatur. 

13. Caſſat voluntas ?] Renuebat indicare Ho- 
ratio Megillæ frater, quam adamaret: at ille 
monet jus eſſe convivarum, id ab unoquoque ſo- 
dalium exigere 3 quare hic ſlatim poſtea obtem- 
perat, ſuoſque amores clam tamen, & in aurem 
declarat. 

Non alia bibam Mercede.] Niſi hanc convivii 
legem obſervas, nec aliam ego, Si que fit amica 
tua, recuſas aperire ; ego quoque more majorum 
bibere detrectabo. Apud J. Lip. cit. & hec 
convivii lex habetur: a ſummo ad imum more 
majorum bibunto, Item hc altera; decem cya- 
thi ſumma potto ſunto. 

14. Rue te cungue domat Venus, &fc.) Inſtat 
Horatius, ne erubeſcat ille indicare amaſiam, 
cvjus ſane amor, utpote ingenuz, & honeſtus fit, 
& glorioſus; quantum ipſe quidem exiſtimabat. 


tatum, Virgil. Eneid. LY v. 420. 


Dextrum 8% lata, levem implacats che. 
ryan DOES. 

Objidet : atque imo barathri ter ite vaſtos 

Sorbet in abruptum fluctus, &c. * | 


Senece Epiſt. 99. Charybdis an reſpondeat 
fabulis, perſcribi mibi Ae „ Fiac nos certi- 
ores utrum uno tantum vento agatur in vortices, an 
omnis tempeflas ægue illud mare contorqueat : & 
an verum fit quicguid illo freti turbine abreptum 
eſt, per multa millia trabi, 

21. Quæ ſaga, Sc.] Cum videaris faſcino 
& incantamentis tam pernicioſo amore impli- 
citus ; vix apparet ſalutis via, Quis enim te 
homo magicis artibus pollens ? Quis & Deus 


17. Quicguid habes, Depone tutis auribus.] 
Quiſquis fit amor tuus, tutò mihi declara fide! 


arcanorum cuſtodi: clam ſaltem aperi, 6 non [cantamenta e 


expedire queat fatali velut nexu aſtrictum atque 
illigatum ? 


Theſjalis Magus venenis. ] Venenatis & ad in- 
aciſſimis herbis in Theſſalia eo- 


vis palam : ne dubita mihi ſecretum commit- [pioſe.creſcentibus, Aiunt nimirum Poetz, Me- 


tere, quod invito te nunquam revelabo. 


eam illac fugientem, atre ſublatam, ſeriniolum 


18. 4b miſer.] Ergo Megillz frater annuit |veneficiis & herbis magicis planum dejeciſſe, 
tandem, & amicam ſuam indicat Horatio: at|ficque ſparſa illa pullulaſſe. 


Apuleius apud 
hie audiens quz fit illa, erumpit in commiſera- |Theſſaliam in afinum ſe mutatum ſcribit z Me- 


tionis voces iſtas. 

19. Quanta laboras in Cbarybdi.] Tam peri- 
culoſe amas, quam f cum Charybai luctareres. 
Scilicet ejuſmodi mulierem deperis? Ah miſer 
periiſti : meliori proſecto orte & amore dignus 
eras. Charybdi omnia abſorbenti bene compars- 
tur avara meretrix. Cicero Philip. 2. n. 67. Quæ 
Charybdis tom worax ? Eft proprie vorago, ſeu 
gurges vorticofus in freto Siculo, ad Meſſanam, 
hodie, Capo di Faro, vel, Capo Faro, ob Pha- 
rum illic excitata:a. Fabulantur autem ſcortum 


tamorph. ſeu de aſino aureo: ibidemque deſeri- 
bit veneficarum Theſſalarum apparatum, atque, 
ut ait ipſe, feralem officinam, Vide Plin. lib. 30. 
Cap. wy 3 Menandrum Tbeſſalam cog- 
nominaſſe fabulam, complexam ambages feminarum 
detrabentium Lunam. " 5 

23. Vir illigatum te 2 Sc.] Ipſe Bel- 
lerophon qui Fegaſo infidens Chimæram inter- 
fecit, capite et forms triplici hortendam, vix 


te liberabit ab ĩſtã pravã muliere huic monſtro 
non abfimili, Vide infra, 


. Pegaſus 


ER A ͤ Es A es . 


CARMINUM 
Pegaſus expediet Chimera. 


ANNOTATIONES, 


24. Pegaſus.) Apud Strab. & Palwphat. Pe- 
gaſus non eſt equus, ſed navis longa & cltiſſi- 
ma, hoc ideo nomine infignits, qua .Bellers« 
phon inſecutus comprehendit & cecidit Lyci- 
orum Ducem, nomine Chimeram, piratici in- 
famem, vectum navi, cujus prora leonis, pup- 
pis draconis, medium eaprę effigiem out ima- 
ginem depictam exhibebat. Hincque ſabule 
locus datus; teſte etiam Plutarcho de claris 
mulieribus, ; 

Chimerd triformi.] Ex Strab, cit, mons ille 
Lyciz ignivomus, in vertice leones, in medio 
capras, ad radicem Aerpentes habebat. Hunc 
vero Bellerophon expurgavit & inhabitabilem 
prius exinde habitabilem reddidit, Apud fabu- 
latores Chimera eſt monſtrum triferme, caput & 
pedes leonis habens, caprz ventrem, draconis 
caudam. Hebo di Atory, Jr der di dya nv, jicooy Tz 
Xiuaps, Hine Lucretius lib. 5, 903. 


Prima leo, poftrema draco, media ipſa Chimera, 
ODE 


LIBER I. 28. 71 
|berabit ex iſta Chimera tri for mi. 


Ov. Met. 9, 646. . . Medii: n ; 
Pecte: & ora le, cas dum ſerpentis bobebat. 
Hoc vero Bellerophon Neptuno adjutus, alato e- 
quo invectus, ſagittis contecit, Lucianus Dial. de 
Aſtrol. ait minime fidi perſuaſum, alatum Belle- 
rophonti equum fuiſſe; verum putare iilum talis 
ſa pientiæ ſtudio deditum, ſublimia & que ad ſi- 
dera pertinent meditantem in cœlum aicendiſſr, 
non equo ſed monte, Vide & Cal, Rhodig. 
lib. 13. cap- 9. Porro bene Horatius meretri« 
cem cum Chimera confert. Hujus enim habet 
illa venenum, fz1iorem, feritatem ; impureque 
libidinis flammas paſſim erutat, Adde quod 
amoris principia impetum leonis, medium capres 
ſalacitatem ; finis autem doloris morſus velut ſer - 
pentis ac draconis letiferos nunquam non exerit, 
Fulgent, Mythol. IIb. 3. Chimerz, tanquam 


rei quæ nuaquam fuerit aut efſepotueri,tmeminit 


Tollius de natura Deorum 1. x. n. 180, & ad 


Attic, 1. 2. Evift. 16. ubi & citat verſiculum 
Gracum, qui ſupra habetur. : 


XXVIII. 


Inducitur Archytas naufragus orans nov pretereuntem, ne ſe inſepultum 
| ret nquat 0 ; 


TE maris et terrz numer6qz carentis arenæ [196] 
Menſorem cohibent, Archyta, 


0 Archyta, te qui mare ters 
ramgue & ſabulum innumerabik 
— es, 


ANNOTATIONES. 


Metrum eft idem quod ſupra Od. 7. cuncta comquaret, ut illo abeunte nulli agrorum 

1. Te maris, &c.] Idolopœiam infignem, fi-{limites, nulla diſcrimina apparerent, atque lites 
mul & irrifionem Pythagorice diſcipline gxhi-|hinc frequentes oriren'vur; tum demum per lineas 
bet Horatius, ipſe quidem Epicurus ; in primis|& menſoras agri notati ſunt; curaqve illa ſacer - 
autem carpit Mathematicas artes divinandi. In-|dotibus demandatz, Hare porro ſcientiam . ad 
ducit nautam obviocadaveri Archytz non leviter| Grazcos tranſtuliſſe Pychagoras ſertur. Vide 
exprobrantem, quod miſers jaceat z nec Babylo-| Cel, Rhodig. lib. 18. cap. 34. 
nicorum numerorum ope tam dirum fatum eviti-} Numeroque carentis arenæ Menſcrem.] Eceleſi- 
rit. Ecce vero Jul. Scaliger humilem ſiylum|aftici cap. 1. Arenam maris quis dinumeravit ? 
interruptaqueorationis membra culpat: nimirum{Pindar. Olymp. Od. 2. in fine, IAE A 
hoe vitio dat quod erat laudi vertendum. Agi-|wigriquuys, arena fugit numerum. Menſorem. 
tur de humando cadavere : Archytas ſortem ſuam|Hyperbole. Scilicet, quod erat innumerabite 
lamentatur: an non ifta decet oratio tenuis ? [ceteris, ipſe numerare potuit. An refpjcit 
An magniloquentia bic congrueret ? At inſurgit Horatius ad oraculum” Apollinis, quo numerum 
ille porro : quid quod fibi Poeta contradicit ? &. arena fibi notum eſſe gloriatur ; oda ly 
Vide infra v. 23. 1 api x, jabrpe Janooon; : an ad librum, ab 
| | Te maris & terre, &c.) Alloquitur Poeta| Alchimece compoſitum, cui titulus $axuulrye, 

| Archytam ; ficcine deeſt ſat pulveris ad operien- in quo initur ratio arenam numerandi, f mon- 

dum totum cadaver : idque = negant tibl, qui dus ea foret oppletus? Vide Turneb. lib. 26. c. v. 
Geometra egregius Aſtrologuſque & in Pythago- | Hyginus lib. de Limitibus : 4rchimedem praciari. 
ric diſciplins perſectus fuiſti ? Aiunt apud .- virum ingenii ferunt ſcriphſſe quantum arenarum 
gyptios inventam primum Geometriam. Cum | capere mundus queat, fi ea repleretur, 
enim fingulis annis exundaret Nilus, & limo] 2. Archytæ.] Cruquius perperam intelligit / 


8 F 4 Pulveris 


- n n ee 3 2 D 


in ca lum ſublatus; 


12 Q HORATI 


I FLACCI | 


modi.i pubvenis donum tenue c. Pulveris exigui prope littus parva Matinum [297] 


ercet juxta oram Matinam. Nil 
_— tibi mo · tali, quod 


tungʒ orbis mente c.rcuiftj. Sic 
& Pelopis obiit $20 Numi- 


num con viva: Tonus ellam 


Munera; nec quidquam tibi prodeſt 

ce leſles regiones luſtrofli, ambi- | AECIAS tentaſſe domos, animogque rot undum 
Percurtriſſe polum, morituro, 

Occidit et Pelopis genitor, conviva Decrum, 
Tithonũſque remotus in auras, 


[1<8] 


ANNOTATIONE SS. 


anendam Archytam Firmanum Horatio coævum, 


Geometricis & Aſtronomicis obſervationibus ni- 


mis indulgentem, de quo Cicero ce D.vin, 2, 0 
vim magnam erroris! Cc, Juvat cum cæteris 
omnibus accipere hie Archytam Terentinum, 
Platonis familiarem & a Dionytii crudelita'e vio- 
dicem, ſiquidem illum ob verba quaedam de ty- 
rannide liberius prolati neci addictum per epiſto- 
lam eripuit. Diogen, Laert, I. 3. & 8. Is præ- 
fuir ſept es ſum civitati, cum tamen imperandi 
tem pus anno eſſet uno aliis definitum : idem ibi- 
dem. Honorificam Archytæ mentionem habet 
Tullius de Senectute c. 12. Virumgue mag num in 
primis & prætlarum nominat, dicere quidem 
egregie ſolitum: Capitaliorem hominibus * 9609 
nullam eſſe a naturd datam, guam corporis volupta- 
tem, cujus avide libidines temere & effrenate ad 
potiundum incitarentur. Hinc patriæ proditiones, Ic, 
Is Pythagorica in Philoſophicis, Platoniea in 
Ceometricis præcepta hauſerat. Mathematicis & 
Mechanicis artibus excellens, columbam ligneam 


* {bramentis ſuſpenſam, & aura ſpirits incluſa i. 


que occulta concitam fecerat volantem. Gell. lib. 10. 
cap. 12, Cubum primus invenit. Platone teſte 
in Republ. Diogen. Laer“, cit, lib, 8. 

3. Pulveris exigui.] Te die num infigni mau- 
ſoleo, nempe tot meritis præſtantem, heu ! co- 
hibet ac tegit pulviſculus matinis undis advolu- 
tus. 

Prote littas Matinum.] Ad oram Apuliz: 
ubi in Lucaniæ confinio populi degunt Matini; 
ſunt & ſaltus buxetis abundantes, de quibus Lu- 
canvus lib. 9. v. 185. 


... + Calidi lucent buxets Matini, 
4. Nec pradeſt Aerias tentaſſe domos.] Qui fa- 


Aum, ut mortis hoc genus miſerandum ab aftris 
tibi parari non intellexeris, nec effugeris eruditus 
apprime aſtronomia & mwatheſi? Quin præſciſti 
& eluctatus es fatum, O Archyta? Sic Aſtrologos 
futura previdere & prædicere tentantes data 
ſemper occaſione ſugillat Horatius, Aeries ten- 
taſſe domos, ] Planetarum domicilia, fiderum af. 
fectiones, virtutes, ſitus, aſpettus contemplatum 
fuiſſe : Aim: rotundum Percurriſſe polum, ſphæ- 
am, ſphæræque inclinationes; orbis varia ell. 


mata, diverſaſque regiones cognoviſſe. 

6. Morituro.] Eft qui vocem hanc jungat eum 
præcedente animo, ut ex opinione Epicuti (cujus 
egregie Horatius) mortales animi aſſeran ur. Ita 
Plutarch. de placitis Phi loſophorum. lib. 4 cap. 7. 
"£TixupO- Tiy Luxuy α¹’l 79 gaps ca- 
$84; pain. 

7. Occidit & Pelopis genitor.] Hac verba qui» 
dam & ſequentia uſque ad ie, Megurgue devexi, 
Sc. nautz eſſe continua, pronunciant: alii attri- 
buunt Archytæ ad nautam reſpondenti fic ; quid 
miraris quod interierim, cum nemo ſummorum 
virorum hue uſque mortem effugerit ? En Pelopis 
gen:tor occidit, Tantalus ipſe Deorum conviva, 
&c, Pindar, Olymp. Od. 1. canit, fi quem mor- 


talium honorarunt D.i, maxime Tan:alum. 


Pelopis genitor, Cc, Tantaſus Phrygiæ rex, 
Agamemnoms & Meneiai proavus Deos convivio 
excepit, utque corum 6ivinitatem experiretur,Pe- 
lopem filium iis epulzndum appoſuit: quas ili 
dapes exhorruere, detruſoque ad inferos Tantalo 
facinus vindicavere, Diodor. Sicul. lib. 6. cap. 
11. ait, Tantalum ſovis filium e1vitiis & gloriã 
inſignem, apud Aßæ partem quæ Paphiagonia 
dicitur, Diis etiam carum ob generis claritatem: 
poſtea vero felicitate inſ..lentiorem evulgaſſe ho- 
minibus immortalium ſecret, quæ menſæ com- 
munione & conſuetudine cum Diis noverat : cu- 
jus itninis pœnas ſolvit ad inferos detruſus ; ut 
uſque ad mentym inſurgant aquæ, & ad labia 
uſque poma dependeant; & tamen in magna fiti 
& fame nec bibere liceat, nec edere. Findar, 
modo cit, addit, Tantalum ſuam felicitatem ut- 
pote nimiam concoquere non potuiſſe, ſed ſaturi- 
tate damnum tulifle immenſum ab ipſo Jove pa- 
tre itrogatum. 9 

8. Titbonuſue remotus in auras.] Quin & Ti- 
thonus Auroræ maritus, quanquam ab uxore cæ- 
leſti ſucco perfuſus, atque ita vivax effectus, fatis 
tandem conceſſit. Remotus in gurat, ab Aurora 
adamatus, & hinc in cœlum raptus. Inſuper 
fabulantur Tithonum ſenectutis incommoda per- 
tæ ſum · in cicadam opta viſſe converti, ſicque adeo 
trans formatum in aere ſuſpenſum in caniſtro 


fuiſſe. Euſtath. ad Iliad. penult. Athen. lib, 3, 


& lib, 33. cap, 22, 


© 7K TID EM 


- '[ artara Panthoicen iterum orco 


Demiſſum ; quamvis clypeo Trojana refixo - 


Tempora teſtatus nihil ultra 


Nervos atque cutem morti conceſſerat atræ; 


Judice te, non ſordidus auftor 


L I B T RK I. 28. 
Et Jovis arcanis Minos admiſſus; habentque 


73 


# 
* 


10 v particeps : han- bei fob 
guegue rurſum ad Tnferos tru- 

jus 1bidem tenetur 5 quanguom 

I derra#s ſcuto res Treſanat re- 

Fificatus, præter nerwer & 
ou nigro letbo nibil tradi- 

erat, te arbitro, non ignobilie” 


Naturz, verique. Sed omnes una manet nox; [ic ] e nature e weriratis, Fee 


Et calcanda ſemel via lethi. 


Dant alios Furiz torvo ſpectacula Marti: 


Exitio eſt avidis mare nautis. 


Miſta ſenum ac juvenum denſantur funera; nullum 


Sæva caput Proſerpina fugit. 


rum nox eadem curHos expe- 
cat: ſemelgue mortis iter per- 
agendum eſt. Qu uric 
prabent ludum atroci Marti a 
pernicioſum mare eft nautis c- 
þidis. Conſuſæ wetulorum- ac 

_ | Juverum mories Conplobantur 2 
Ie nullum eripitur crudele 


„ nn 19 


ANNOTATIONES... Tk 


9. Et Jovis arcanis Mine: a] Pariter 
& Minos Jovis familiaritate igſignis, tamen 
mortuus eſt, Is apud Homer, Odyſf 19. Ac 
jatyo cy bapigrig., Plato in Min, hunc affert 
H-meri locum, ſcribitque Minoem a Jove eru- 
ditum & nono quoque anno cum eo verſari ſoli- 
tum & colloqui. Aiunt nempe Minoem regem 
Cretenſibus dare leges volentem in antro ſeſe 
candidiſſe, ubi ſe cum Jove ſetmocinantem pre, 
dicavit, atque ex ejus conſilio cuncta flatuiſſe : 
porro juſlitiæ fama clarum apud inferos judicem 
a Plutone conſtitutum. Hine non abs re cre- 
dunt aliqui per Jovem hic ſignificari Plutonem, 
qui quidem Jupiter S!ygius a Virgilio dicitur 
Eneid. 4. v. 638. 

10. Habentque Tartara Panthoilen.] Ex hae 
e' iam vitã denuo ceſſit, jamque in Inferis degit 
celebratiſſimus ille tranſmigrationis animarum 
auctor Pythagoras, qui ſe fuiſſe jactabat Euphor- 
bum Panthoi filium apud Trojam, atque a Me- 
nelao interfectum, ſubinde revixiſſe, ac factum 
Pythagoram ; idque intellexiſſe agnito clypeo 
quem geſtarat olim in Trojano bello, dum Eu- 
phorbus eſſet. Clypeus autem ille repertus in 
templo five Apollinis apud Cariæ oppidum, five 
1 apud Argos. Prius illud refert Diogen. 

zert. lib. 8. Hoc vero poſterius Ovid. Me- 
tamorph. 15. ſab. 3. Ex his babes explicata 
gue ſequuntur, Berum Orco demiſſum. Item, 
Quamwvis clypeo Trojana refixo Tempora teſtatus. 
Ovid, cit, 158. fic loquentem inducit Pythago- 
ram: 

Morte carent an mæ : ſemperque, priore reli 

Sede, novis domibus vivunt habitantque 2 

Toſe ego (nam memini) Trejani tempore belli 
Panthoides Eupborbus eram : cui pectore quon- 

dam 


Hefit in adverſe . mi noris Atridæ. 


ba 
Cognovi clypeum lawe — noſtræ 
Jan in Argli. 


Auer Abani:11 temple 


« » $.+4 


12. Nibil ultra Nerves, Cc. ] Anime ſemper 
vivens, corpore duntaxat mortuus, han femel. 
Sic palingeneſiam & metempychoſin Pythagoras 
expladit noſter Poeta. V:de Perſ. Sat, 6. v. 18. 
abi & annotavi non pauca. Cic, 1, de Nat. Deos 
rum, Valer. Maxim, lib. 8. cap. 7. &c. 

15. Sed omnes una ma net nox. ] Om nes per- 
inde mortales ſerius ocyus hine migrare debent & 
vitam exucte. Catull. 5, 5. "IT 

Nelbis, cum ſemel occidit brevis lux, 
Nox eft per petna una dormienda. 

16. Calcanda ſemel wia &1bi.] Apoſtolus ad 
Hed, cap. g. v. 27. Statutum «ft omnibus bemi- 
nibus ſemel mori. 1, Reg. 3. cap. 2. David morti 
proximus ita loquitur: Ego ingredior viam uni- 
verſe terre : pariter & Joſue, c. 23- art. 14. 
Propertius. 3. 18, 28. ' 

Sed tamen Luc omres; buc primus & ultimus ardos 

Et mala, ſed cunct is iſta terenda via eft. 

17. Dant alias Furie tor vo ſpectacula Marti. 
Quoſdam Furiz mactant, & quaſi ludum Marti 
dant: 1d eft, aljos ad mortem trahit bellandi 
ardor, alios navigandi, negotiandi, lucrum fa- 
cienti cuviditas, 

26, Nullum Sæva eaput Proſerpina ſugit.] 
Nullum caput fugit ſævam Proſerpinam; id eft, 
Mortem eluctatur nemo. Proſerpina vxor Plus. 
tonis credebatur moritesis capillos reſecare z ac 
velut primitias inferis ſacras premittere's nec 
alias potuiſſe animam corpore exſolvi. Ad hane 
ſuperſtitionem reſpicit Horatius hie : pariter & 
Virgil, ZEneid. 4. v. 698. My 

Nondum Vu. Proſerpina vertice crinem 

Asftulerat, Stygjogue caput damnaverat Orco. 
Allufit & Martial. lib. 3. Epigram. 43. 

Nen um nei fallin. Scit it Proſerpina 

Perſonam capiti detrabet illa tuo, 
Vide Macrob, Saturn. lib. 5. cap, 19, 


"I 


- 
* * 
— 


vbĩ 
quædam habet eximia de illo crinis abſcinꝗc na 


ritys 
| Me 


— - = == — RY 
W— — _— = ITO . 2 27 * 'a% _ 
— — — W = * — — — * 


eſt ſubvexa & ſuperior: ſeu quod Orionis figura 


* 'Q. HORATII FLACCT 


Sic etiam me Iliyricis fluftibus 
ſubmerſit Aufter decliuis Orio- 
a aſſecla p Tu ver. 
adults, ne improbus mihi fis, At tu, nauta, 
neve te pigeat errantis — 
Portionen in icere offibus & ca- 


Me quoque devexi rapidus cames Orionis : 
Ilyricis Notus obruit undis. [110] 


* 


vagæ ne parce malignus arenæ 


Oſſibus et capiti inhumato 


IP 22 
Pitt infepults. Teo quicgwrd Eu- Particulam dare, Sic quodcunque minabitur Eu- 


rus minitabitur Lralico mari, © rus 


; [321] 


ANNOTATIONES. 


27, Me queque devexi, &c,} Ne mirare igi- 
tur nauta, quod interii, inquit Archytas : ſicut 
in ſuo quiſque modo obiere mortem; ita ego 
ſubmerſus Illyrico mori. 

Devexi,] Si ve quod Auſtralis eſt Orion, adeo- 
que in parte cœli devex3, ficut oppoſita Borealis 


Natvitur prona in phenomenis: unde & Pronus 
Orjen, lib. 3. Od. 27. » 18. vel denique nota- 
tur occaſus hujus ſideris 1 quod ad rem certe 
magis videtur. Nam tempeſtates tune maxime 
excitat Orion, cum oritur vel occidit. Hinc 
come e jus dicitur Nous ventus meridionalis valde 
pebuloſus, yirig, humor ; unde nomen. Gell, 
lib. 2. cap. 42. 

Orionis.] De Orione viro multo fabulantur 
que ad rem præſentem non attinent, De Sidere 
agitur ſtellas continente plurimas; quz dum 
refulgent, ſerenitatem ; fin minus, tempeſtates 
minantur: jugula vocatur Latinis, Plaut. Am- 
phitr, AQ, 1. Scen, 1. ' 

22. Illyricis Notus obruit undis.] Obrutus 
aquis perii in finu Illyrico (Dalmatico, Hadri- 
ano, hodie Veneto) tempeſtatem cientibus Au- 
Kro pariter & Orione, Sic & jungit utrumque 
Virgitius /ZEneid. 1. v. 539. 

Cum ſubito gone for nimboſus Orion 


| Satis erat guippe wel minima terra partem quam - 


piam corporis tegi. Scilicet arenam mare advol- 
verat aliquantulam, & corpus utcunque texerat. 
At — hee erat legitima ſculptura? Talem 
vero poſcit Archytas. 

Ai ſolus honos Acheronte ſub imo eft. 
ex Virgil, Eneid. 21. v. 23. Ei porro qui ca- 
rebant, annos centum errare veterum ſuperſtitio 
exiſtimabat, Virgil. /Eneid, 6. v. 325. 

Haec omnis, quam cernis, inops inhumataque 

turba eſt : 
Portitor ille, Charon : bi, guet webit unda, 


1 | 
ec ripas datur borrendas nes rauca fluenta 

Tranſportare prius, uam ſedibus ofJa quierunt. 

Centum errant annos, wolitantque bac litora 

* circum; PF 

wm demum admi, exoptata reviſunt, 

Adde quod habet 2 lib. 5. — 26. 
ubi ſic ſcrĩibit: Ludi ad Tarentum ſeculares dicti, 
gui fingulis centum annis ex præcepto Sibyllinorum 
carminum fiebant ad placandos Manes ; quorum 
auctor Valer. Publicola , , . . Proditur decre- 
tum inter Pontifices, ut fi deſuncto cadaveri juſta 
guiſpiam exbibere wult, & an humatum Het, in 
dubium weniret, ſatis baberent ſi quibujdam ſacris 
precationibuſque exbibitis glebam abſenti cadaveri 


In wada cara tulit, penituſgue procacibus 
Auſftris, &e. e 
FEneid. 4. v. 52, 4νjĩus Orion. Noſter Epod. 

120. v. 9. 
Nec jidus atra note amicum appareat, 
Qua triſti Orion cadit, 
Fpod. 15. v. 7. 
—Naatis infeſius Orion. 
Tityricis.] Wyricus olim ſinus dicebator uni- 
verſum illud mare, quod eſt Italiam inter & 
Ilyricum. Poſtea Adristicum mare contineba- 


aut terram injicerent, terque injecto pulvere a labe 
erroris cadaver maneſgue expiatos ducerent : atque 

operto bumo cadavere, os exceptum Faller 
donec purgetur, inbumatum wideri, He ille, 
Atqui hic inbumato capiti arenæ dari particulam 
orat Archy'as. Ergo caput opertum non erat 
qui corporis præcipua parte non contecta; 
inſepultum cenſeri debet corpus. Quod quidem 
intelligitur ex ſententia Juriſconſuhuryum, apud 
quos ſacrum habetur ſepulchrum in quo con- 
ditum fit caput hominis, etiamſi reliqua abfint 


tur ab Epidamno ex parte Illyrici, ad Garganum|membra; item offenſo capite, violatum habe- 
montem ex parte Italiæ: reliquum autem mare] tur ſepulchrum, quoniam arx ſenſuum & rati- 
ad ſinus fauces lonium vocatum eſt; Adriati-|onis caput eſt, coque amoto cetera prorſum 
cum vero Dalmatici nomen accepit. Tandem|ignota omnique decore jacent exuta; & quic- | 
finvs univerſus hodie Venetus appellatur. quid honoris contribuitur capiti, univerſo plane 
23. At tu, nauta, wage ne parce, Cc. ] Hie] corpori attributom cxiſtimatur : que Ambroſii 
gravem Horatio dicam dicit, magnamque litem| ſententia eſt. Hac appoſite Cal. Rhodig, lib, 
mover magnus Scaliger tanquam contraria lo-| 17. cap. 19. 
guenti, Qnid enim, inquit, rogat nautam af 26. Sic qrodcungue minabitur, Cc. Sic te 
pofillam ſibi terram injiciat inbumato, quem in|pietas numiaum ab omni vindicet malo, teque 
e flatim Odes initio, pubvere coutectum ait P bonis cumulet, ut erga me pivs fueris, & quæ 


Fluctibus 


CARMINUM LIBER I. 28 73 
Fluctibus Heſperiis, Venuſinæ 
Plectantur ſylvæ, te ſoſpite : multãque merces, lumi : præmium guogue- mi- 


Unde poteſt, tibi defluat æquo 5 e N 
Ab Jove, Neptun6que facri cuſtode Tatenti. | Npmne ſacrari Tarend defens 
Negligis immeritis nocituram ©  - 30 . 
Poſtmodo te natis fraudem committere forſan: ſcibes exitio fururume 1 
Debita jura viceſque ſuperdz © [113)]fibi jus acquifitium or vice? 
Te maneant ipſum. Precibus non linquar inultis; — e' ow 
Teque piacula nulla refolvent. te vero nullee erpia· 
Quanquam feſtinas, (non eſt mora longa) licebit . : 
Injecto ter pulvere curras. 36 = Rang —— far — 
ANNOTATIONES. 


juſta peto conceſſeris, Ergo ſi me ſepelieris,, 30. Negligis immeritis nocituram, c.] Id eft, 
avertant Dii & te pericula rempeſtaturn, vento- Si mihi ſurema & jufla perſolvere parum curse, 
rumque furorem mari, quod navigas, minan=- [fique per ſocordiam admittis piaculum tibi po- 
tium, in filvas propinquas depellant ; inſuper |teriſque tuis nociturom. Semper enim grande 
autem & quzſtum lucrumque tuum promoveant ;4nefas babitum eft, inſepultum relinquere obvium 
adeoque fit exigui laboris pro me ibi merces [cadaver : quique id neglexifſet, piacularis exiſli- 
multa ab Neptunoque conceſſa. mabatur. Athenis autem Buzyges ejuſmodi req 
Eurus.] Synecd, pro quolibet vento. Ille di- {um criminis etiam execrabatur, 

citur ab JI» gl ab oriente fluent; alio nomine 31. Fraudem.] Nam debito defraudat officia 
AN T1g 3 Romanis autem nautis Subſolanus. mortuum, qui inhumatum negliyit, 

Gell. lib. 2. cap. 22, | Forſan.] Legunt alii fore, vel forſere alit 
_ 26. Flufibus Heſperiis.] Italiam Graci Heſ- ek c. junguntque cum ſequentibus, Sed quid 


periam dixere, fit ipſis ad occaſum : hpsjinde 

imitati Poetæ Latin pariter vocavere. Virgil. 32. Debita jura viceſyue, Cc. ] Par tibi ſory 

FEneid. 1. v. 534+ contingat jure merita, tuzque ſuper bis & ſacore 
Eft locus, Heſperiam Graii cognomine dicunt, |diaz debita : fic tu quoque inhumatus aliquando 

Vel fic appellata eſt Italia ab Heſpero, qui re-| projiciare. Superbe. Paſſeratius legit, ſuperbe. 

gionem iſtam I fratre Atlante pulſus adiit : vel] Alii per ſuperbos wices intelligynt graves atro- 

etiam ab Heſpero ſtelli quaz Veſper dicitur, &{ceſque penas, ex Priſeiano. 

ad occaſum apparet. Poſtremam hanc originem| 43. Precibus non /inguar irultis,] Dil certe 

aſſerĩt Macrob. Saturn. I. 1. e. 3. ita ſcribens :| meas preces exaudient juſti juſtas: nec in 

Ttalia dic oft Heſperia, quod occaſui ſubjecta] me, nec te impunitum dimittent, Plaut. Capti 


3. 63. h 
Venufine filve.) Metonym. Venufia & Ve- Et profes Deus, qui, qua no: gerimut, audit» 
nufium eſt vrbs Apoliæ in Lucaniz AA p 40 Flle. * | 
continetur hodie Baſilicata Neapolitani regni] 44+ Tegue piacula nulla reſolvent,] Nullis ſa- 
provineia ad radices Apennini montis fita; par-|cris tantum ſcelus eluere unquam licebit, Nimi. 
va quidem, fed principatus titulo nobilitatur, | rum execrationes veteribus credebantur i 

venngaly Venoſa. ode 7; 

. we cu arenti, ] Cic. de 
Nat 9 6, Datum ef Nerd. alteri 


Hydruntina, arcem habet portumque & prinei - dicvncur ii, gui conditi ſunt. Noc camen coram 
patds infignia, | ante ſepulhrum oft, quem juſta ſata & crges 


ODE 


75 


Q. HORATII FLACCI 


incenſum efl. Et quod nunc commuriter in omnibus tandus eft, tum ne religioſo iſto carext honore? 


p. is penitus, humati dicuntur id erat proprium 


tum necentum annos erran# ab Elyſio diutius 


tum in 1is, os bumus igjecta contegeret: eumgue arceatur, quemadmodum ante annotavi. Sic & 


morem Jus Pontiſicale confirmat. Nam priuſquam 


in ecs igjecta gleba eff, lotus ille, ubi crematum 


Irjecta glaba 


eft co put, nb et relipionis. 
tum © illic bumatus ef, leba vocatur : ac 
tum denigue multa rdigioſa jura cemplectitur. 


3 
2808 


9 1979 


Igitur hoc eſt quod iſtic Archy as depoſcere pu- 


Palinurus idem inſepultus rozat ÆEneam, apud 

Virgil, /En. 6. v. 365. f 
Eripe me bis, invite, malis; aut tu mibi terram 
Injice ; namgue potes. 


Vide Cel. Rhodig, lib. 17, cap. 20. 


ODE XXIX. Ad ICCIUM. 


_ Miratur illum relicto Philoſophiz fludio militiam ſectari. 


O Lei, jam ergo felices [] CCI, beatis nunc Arabum invides 
* Gazis, et acrem militiam paras 

Non ante devictis Sabææ 
Regibus, horribilique Medo 

Nectis catenas. 
Sponſo necato, barbara ſerviet ? 
Puer quis ex aula capillis 
Ad cyathum ſtatuetur unQis, 


Arabum Theſauros e@mularis, 
atque grave bellum moliris ty- 
rannis Sabæ nondum ſubattis, 
S Medo formidabili vincula 
fabricas, Que verd puella 
rum barbararum, otiſo ſuo 
ſponſe, bſequetur tibi? Qtis 

er ex auld crinibus unguen- 


to perfuſis ad porula pra ficie- | 
tar, 


Metrum idem quod Od. 9. 
1. Icci.] Sunt qui legi y.lint Ii, quod fami- 
lia ſit Itia, nuſquam antem Iccia, Is ſuiſſe di- 


citur Aprippz in Sicilia Procurator, ab eoque ]. 


opimis ib dem agris donatus. | 
* Beatis nunc Arabum invides Gan} Grandes 
Igitur accumulare theſauros ſtatuiſſi? Tantane 
eſt avaritiz vis, divitiarum cupiditas tanta, ut 
Faciat te ſapientiz deſertorem ? Beatis.] Ex opis 
nione vulgi, nemo felix niſi dives. 

Arabum.] Felix ar pellatur Arabia, folſa & 
ingrata Copnominis, gue boc aiceprum ſuperis 
Ferut, cum plus ex eo inferis debeat. Beatam 
illam fecit bominum etiam in mer te luxuria . . . 
Vierum Arabiæ etiomnum felicius mare eff ; ex 
1% namgue margaritas mittit ; minimdque com- 
putatione millies centena millia ſeftertium anni: 
emnibus India, & Ceres, peninſulague illa im- 
perio noſtro adimunt. Tanto nobis deliciæ & fe. 
ming conflane, Plin, lib, 12. cap. 18. 

Gazis ] Perfica vox, Virgil ZEneid. 2. & 
2. Troia Gaza, Tull. pro Leg. Manil. c. 23. 
Qui ab auro gazaque regia manus cobibere peſſit 


2. Acrem militiom faras Non ante devictis 


18) 


Quæ tibi virginum, 


5 
oo 


ANNOTATIONES. 


in cam terram adbuc intulit AZlius Gallus ex 
eq*efliri ordine, Nam C. Ceſar Auguſti filius 
proſpexi: ſantum Arabiam, Gallus oppida druit 
* » + reculit Sabevs ditifſimos filwarum ferti- 
litate odorifira, auri metallis, agrorum riguis, 
mellis cerægue proventu. Porro Saba felicis 
Arabiz civitas in monte, perampla & regia Sa- 
beorum ; ubi thus, myrrha, cafia, cinnamo- 
mum abunde proveniunt, Vide infra Od. 35. 
Annot. ad v. 31. 

8. Horribili Meds.) Medi tertibiles Ro- 
manis ob cæſum ab eis Craſſum, ſugatumque 
Antonium, At poſt bella civilia miſſis ad Au- 
guſtum legatis mitiores ſe oſlenderunt. Vide ſupra 
Od. 2. v. ft. Gracis etiam infeſtus dicebatur 
Medorum exercitus, Theoga. ZTgaToy vC:rcpiy 
M Iwv. : 3 

7. Puer quis ex aula, Cc. ] Tit, Liv. lib. 45. 
Pueri regii apud Macedonas wecabantur principum 
liberi ad miniflerium regis electi. Ita veteres 
opulenti pueros egreziz forme min ſtros fibi 
conquirebant, item generis claritate con ſpicuos. 
Patet ex Daniel, cap. 1. Athen. lib, 10. cap. 6. 


Capillis unctis, ] ad majorem laſciviam & luxuri- 


Sabee Regibus.] Acer habendi ardor, ac dite- am, Vide lib. 2. Od. 7. v. 8. Abbott. Ad cya- 
Teendi, acrem militandi animum creat ſcilicet. ' ;bum flatuetur, ] pocii}ator, qui erulanti tibi vi- 
Nen "ante deviftis: victis olim ab Alexandro,| num fundat. Nota fabula de Ganymede Jovi 
ed nondum a Romanis, © Ex Dione lib. 53 ad cyathes. Sueton, Jul, Cæſ. c. 49. Sed C. 
Elius Gallus A gypti preſes in Arabim cùm Memmiu etiam ad cyathum & winum Nicomedi 
© *exercity venit, multaſque urbes cepit Plin. I. 6, ferifſe objecit, cum reliquis exoletis, pleno canvi- 

„. Hard, Romana, inquit, arma ſelus. vio, &c, Do 
OCLus 


CARMINUM LIBER I. 29. 


Dofus ſagittas tendere Sericas 


Areu paterno ? Quis neget arduis 


Ur nos relabt poſſe rivos 
Montibus, et I iberim reverti: 


| arcu patrio tela Serum wibrare 
10 peritus? Ecguis modò iafciabi- 
| tur fluvies defluentes retro frei 
d altos montes, ac Tiberim re- 


gredi po, quando tu com para- 


Cum tu coëmptos undique nobiles Je undequaque Panerii codices 


Libros Panzti, Socraticam et domum , + | univerſampermurarefludertbe- 


Mutate loricis Iberis, 
Pollicitus meliora, tendis ? 


ANNOTA 


9. Dofus /agittas tendere Scricas Arcu pater- 
no 7] More ya'rio eruditus ſagittas arcu torquere, 
perinde ac Perth, Medi, aliique orientales, in- 
ter quos Seres numerantur Vide ſupra Annot. 
Od. 12. v. 56. ad vo ,m Seras, 

10. Ardu: Prones re'avt poſſe rivos Montibus. ] 
Surium fluere ad monres, e quibus defluunt. 
Proverb. Gr. Ale vera,. quo fignificatur na- 
tutæ ordinem i\nverti, Initium autem eſt verſus 
Euripidis in Medea: qui fic habet; A Tera=puay 
lip x#p0u7 may als Surſum fluminum Jacrorum 
feruntur fontes. Uvid, Ep. 5, 31. 


Xantbe, retro propera z verſægue recurrite ſympbæ. 


13. Cum tu ccemptos, &c,) Cum tu repente 
mutatus deſeras Philoſophiz Fudium, quod fue- 
ras amplexus, atque longe contrariam, militiæ 
ne mpe, viam ineas. 

14. Panati,] 1s natione Rhodius, inftituto 
Stoicus, Scipionis Africani ac Lzlii 2 
fuit, Scripſit libros tres o7zpi Tov xaInzorr@-», 
quos laudag, citatque, atque eſt imitatus Cicero 
ſuis lib. de Officiis, A. Gellius lib. 13. cap. 27. 
Legebatur, inquit, Panætii Pbilaſephi liber de 
Officiis ſecundus, ex tribas illis inclytis libris, quo 
M. Tullius magno cum ſtudio maximogue opere 
amulatus eff, Tum ex multis ab eo lapienter 
ſcriptis & ad bonam frugem ducentia, eam 


ferri, 


affert ejus ſententiam, qua precipit, exemplo 
Pancratiaſtarum ad vitandos ictus in certami- 


1 5 racibus H:ſpanicis 7. cent 44 
F 


o 


77 


eximios, & famiham Socr it: 


„ 


TTO NES. | e 


nibos, omni ſe ratione premunientium, debere 
ni prudentis mentem adverſus injurias ſemper 
eſſe paratam, erectam, arduam, ſeptam, ſolidam, 


expeditam, 


Socraticam domum. ] Socratice diſcipline ante- 


ſignanos & coryphæos, Platonem, Xenophon- 


tem, aliaque Academia lumina. 

15. Loricis Iberiz.] Ha ferebantur optime, 
ob eximiam ferri temperaturam, inquit Torrent. 
& Plinius auctor eft lib, 34. cap. 14. ubi ita 
ſcribit : Ferri metalla ubigue propemadum reperi- . 


| untur . « + + + + + + differentia ferri numeroſa 


» + » + fornacum maxima , « « « ſumma anten 
in aqua eft, cui ge candens immergitur. Hæe 
alibi atque alibi utilior nobilitavit doca gloria 

Aan Bibilin in Hiſpania, Cc. idem 
lib. 7, cap. 56. ait loricam inventam a Midia 
Meſſenio. Forro nomen a loris, e quibus pri- 
mum confecta, quod poſtmodum longe al ia tamen 


retinuit. 


Idris] Hiſpania ex Strabone & Plinio diels 


eſt Iberia, five ab rege, ſive a flumine Ibero, 


Hoc enim affatim rigatur atque ſcinditur regio 
Tarraconenſis. Scaturit in Caſtelli veteri, pe- 
fuſiſque variis terris in mare Mediterraneum 
delabitur, | 

16. Pollicitus meliora.] Meliorem ſane de te 
ſpem concitaveris, Certe militia quam aſſump- 
ſti, relictum a te ſapientiæ ſtudium mults 
melius eſt, 


Tendis, ] Quidam legunt remnis. 


ODE 


ming, contemne car am , 
& migra inexornatum Glyceræ 


tantis. Veniant tecum flagrans 
tuus filius, & Cbarites cingulis 


ANNOTA 


Metrum idem quod fupra Ode 3. | 

1. O Venus. ] Ol ſe amore torreri ſcribe- 
but ſupra Od. 19. ejuſque animum reddere miti- 
orem mactatà boſtis ſatagebat. Jam voti reus 
Veneri wide; i canit in dedicatione ædi- 
eviz quam in ſuo larario Glycera ei conſecrirat. 
Simile carmen & Epigramma ſcribit Paci Tibul- 
Jus lib. x. Eleg. 10. 
Regina Caidi Pap bignc.] ZEfchyli circumfer- 
tur hie verſiculus de Venere, 


xine Hagcur Ixeα Aa A, 


Seilicet in idis urbibus ſanctius illa colebatur, 

ex Pauſan. in Atticis, Strab. Plin. &c. 

Cnidus.] Urbs Cariæ portu duplici infignis, 
is autem natalibus Eudoxi MathematiciPla. 


Q HORATII FLACC! 


xxx. 
Rigas Venerem ut veniat in ſacellum 3 Gheerd ipft dedicatum. 
O Venus, Cridi & Papbi _ O Venus, regina Cnidi Paphique, 


Sperne dilectam Cypron, et vocantis 
fecellum, te plarimo thure invi-| Thure te multo Glyceræ decoram 


19 
Transfer in ædem. 


Fervidus tecum puer, et ſolutis £ 


TIONES. + 


2. Sperne dileBani Cypron,] Cypro tibi licet tot 
nominibus dilectæ, prefer tamen, obſecro, Gly- 
cerz ſacellum. Quamvis enim tot facras zdes 
illic habeas, univerſaque infula tibi devota fit ; 
at apud Glyceram quaque dominaris z novamque 
poſſidebis ædem, quam magnicuri, ſummo ſtudio 
exornavit, & tibi patavit. Illue inſuper thure 
te plurimo invitat. Veni ergo ad ejus conferrati- 
one m. De Cypro Strabo lib. 14. Flinius lib. 5. 
cap. 31. 1 ibi novem regnorum ſedem faite 
ſcribit. Vide & ſupra Od. Annotationes. 

» Thure te multo.] Floribus enim & thure, 
ms quam victimis, placari Venus & coli ama - 

t. Virg. KEneid. 1. 419. 


Iſa Paphum ſublimis adit, ſedeſpue yeviſit 


ta ſuas, ubi tem ili, centumgue Sabev 


tonis condiſcipuli; Agatharchidis tempore Str · bo- 
nis hiſtorici z (quem tamen Samium Plutarchus 
facit) Theopompi Jul. Cæſari familiaris, atque 
Artemidori ejus ſiſii : Crefize rerum Sytiacarum 
& Perficarnm feriptoris : ex Strabone J. 14. at 
maxime Veneris ſtatua; quod Praxitelis opus 
tam admirabile videndi cavs3 multi Cnidum na- 
vigarant. Auctor eſt Plin, lib. 76. cap. 5. ubi & 
ad it : Voluit cam à Gnidiis mercari rex Nicomedes, 
totum t civitatis alienum diſſolvere promittens. 
Omnia i maluere, nec immeritid : illo enim 
Praxiteles nobilitavit Gnidum, Ædicula 
ejus tota aperitur, ut conſpici poſſit urdique effigies 
Dee, favente ipſd, ut 8 Nec minor 
ex guacungue parte admiratio ef. 

apbus.] Urbs Cypri portum habens, & tem- 
pla egregie ſtructa. Strabo. Plinius autem lib. 2. 
cap. 96, ita ſcribit : Celebre ſanum babet Veneris 
Paphu, in cujus quandam aram (al. artam) non 
Srmplyit, Cornel. Tacit, Hiftor, lib. 2. c. 2. 
idem refert. Veſpafianum cupido inceſſit, adeundi 
eiſerdique templum Papbiæ Veneris inclytum per 
indigenas adwenaſque . .. & c. 3. Certifſima 2 
orum fibris. Sanguinem are offundere wetitum : 
precibus & igne pure altaria ntur, nec ultis 
imbribus, guanguam in aperto, madeſcunt. 


3 


Thure calent are, ſertiſque recentibus halant. 
Vide Annot, ad Od. 19, v. 16. 


4. Trans 
* Pontificio arcerſita, cum ædes ſacratur. At 
contra, cum locus è ſacro privatus redditur, evo- 
cari ſacra dicuntur. Plin. lib. 10. Epiſt. 53, 
Trajano Pontif. mar. fic ait: Ege guum gu- 
rerem num ali ua lex dicdta templo, cognovi alium 
bic, alium _ nos efſe morem 1 
Diſpice ergo, Domine, an puter ædem ſalvd reli- 
gione poſſe tranferrt, Se. : Vide & Epiſt. 73 · & 
74. ejuidem libri. 

5. Fervidus tecum puer. ] Solitus Veneris comĩ- 


dicatum à Glycera ſacellum invitatur; imprimis 
autem Cupido filius ejus. Ferwidus. ] quia wupogd- 
pog, & facem geftat, qui indicatur, ea, qua pollet, 
vis accendendi animos & amore inflammandi. 
Puer vero dicitur, ut fignificetur ſtulta & puerilis 


libidinoſorum cupiditas, eo ſtudio turpia conſec- 


tantinm, quo pueri ſolent crepundia. 

Salutis Gratiæ xonit.] Plin. lib. 35. cap. 17. 
A Nicearcho picta Venus inter Gratias & Cupidi- 
nem (al. Cupidines ) celebratur. Apul. Met. 2.p.44+ 


Venus omni Gratiarum choro fipata, Hefiod. in 
Gratiz 


* 


] Propria vox, & folennis, e 


tatus pariter ab Horatio invocatur; atque in de- 


* "599% jp . 
r — —e— 


1 


CARMINUM LIBER I. zi. 
Gratiz zonis, properentque Nymphz 


Et parum comis fine te Juventas, 
| Mercuriuſque. 


59 
laxatiz, & Nympbæ, & 7. 


[227] ba 
2 71 26 te minimue 


ANNOTATIONES. 


The tres Charites nominat, Aglaiam, Eu- 
phroſynen, Thaliam : pariter & Pindarus Olymp. 
Ode ultima, ubi & ait: Per eas omnibus mortalibus 

ri dulcia, fi quis wir ſapiens, fi pulcher, fi 
1 — fed nec Deos fine Charitibus in clo 
quidguam moliri, Harra Tajala} iy iy dg. 


d Homer, in Odyſſ. Hg re his 
2 40 . vero li qui I Vary 


borrent, etſi juvenes, ſolent eſſe moroſi, ſeveri, 


rum comis Venere Fuventes dicitur, Vel 
— ex Horatio interpretari licet hoe 


Omnium diſpenſatrices in cœlo Seneca modo: parum comis, decora, gratioſa, 
de Benefic. lib. 1. cap. 3. Nunc dicam quare| fine Venere, id eft, fine venuſtate, Epiſt. ad Pi- 

tres Gratia, 2 ſorores, quare implexis mani-| ſones, v. 42. 

bus, quare rigentes, juwenes & wirgines,' ſolutique 


ac pellucids weſfte, Et paulo poſt: Heffodus 
Ag laiam maximam natu it, mediam Fu- 
pbreſynen, tertiam Thaliam, Homerus nomen uni 
mutavit, Paſitbeam appellavit (nempe liad, 14.) 
Mercurius und flat, Gratiz porro ſolutis zonis 
pinguntur ac pellucidis veſtibue, quia amicorum 
animi ſibi invicem debent eſſe aperti, fine fuco, 
fine ambagibus, | 
6. Nympbe.] Et he comitatum Veneri præ- 
t, quia matres amorum, illa vero unius ma- 
ter Cupidinis fertur: , ex Philoſtrato, Claudian. 
de nuptiis Honor, & Mar, v. 73. 


„„ » Gens mollis amorum, 
Hos Nympbæ par lunt, illum Venus aurea ſolum 
| Edidit— 


Nymphz aliæ maris, qua Nereides, fontium ac 
fluminum Naiades, ſylvarum Dryades, Hame- 
dryades, que cum arboribus oriuntur & cadunt, 


Oreades montium, Na florum. 
7. Parum comis fone te deeper. Hec juventu- 
Dea, Ciæcis Hebe zetiam Veneri comes additur, 


ODE 


Ordiniz bee virtus erit, & Venus, aut ego fullar. 


7rventas. Tit. Lie. lib. . cap. 54. Cum 

ate K Capitolium,” Feventa Termi- 

72 7 gaudio patrum noftrorum, moveri 
non unt, 

8, — Denique Veneri Mercurio 
adjungitur, ſermonis nempe Deus. Seu qugd 
amor diſertos faciat, ſeu quia per diſertam & fa- 
cundam orationem ſolet amor conciliati. Uade 
Ovid, Art. Amat. 2, 123. 


Non fermoſus erat, ſed erat facundus Ln: 

Et tamen &quoreas torfit amore Deas. 7 
HincetiamVeneri ea gig ®- & cord; &.- celebra. 
tur ille, & ejuſdem cum ed dis, ſeats ac religi. 
onis conſors. Plotarch. in preceptis connobiali- 
bus ſeribit, juxta Veoerem in eodem ſacello ve. 
teres collociſſe Mercurium ovyxade? ura, in- 
quit, rationemque ibid. ſubjungit, ed quod ſer- 
mone blando, non jurgiis aut contentione à ſe 
mutud, quod cupiunt conjuges, debeant obti- 
nete. =” 


XXXI. 


Duid petat ab Apolline, explicat. 


Aid dedicatum poſcit Apollinem 


Vates ? Quid orat, de patera novum 


id Poera petit à Phabe 
N e, re- 


Lt 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od, g. 

Longe ſe alienum ab omni avaritia declarat 
Horatius hac Ode, cum ſumma votorum ejus 
fit, ut ab Apolline Vatum Patrono nihil aliud 
expoſcat præter mentem ſanam in corpote ſano, 
quod ait Juvenalis unicè poſtulandum I Diis, 
Sat. 10. 356, Vide Perl, Sat. 4. Lucian. in 


learomenippo, 
I, Dedicatum.] Vel ab ipſo Poeta conſecra- 


vel ab Auguſto poſt Actiacam viRoriam tem- 
plum Apollini in Palatio d-dicatum, 

2. De paterũ novum Fundens liguorem.] Tone 
cum vini primitias libat & ſacrificat Apollini 
Palatino. Hoc intelligi poteſt ab Horatio factum 
inter epulas : nam ſup a notavimus id obſe roa - 
tum ab Antiquis, ut in menſã al. quid vini - de- 
funderetur ac Diis libaretur, Hine neid. 1. 
v. 740. 


tum Phe bo ſaceſlum ſuls in dibus intelligit; 


+; 


Dixit, & in menſam laticum libavit honorem. 
Fundens 


triſtes, difficiles, quod ſenum-eft proprium, kinc 


- — 
— EIN 


ov 

i | 
* 
4 
: 

4 1 
I 

40 

ii 

4. 

1 

1 

$ 

. 
t 

1 4 
4; 


2 
A 


rr. * 


— » » »—»%—m: 35 nat A AS. 


28 
r 


. ˙¹¹wwÄ es es gs ea mmm 


— er ren — 
—— ä — ͤ— — = a 3 
— — 2 — 
a — — — 
_ — he _— 


N 
] 


$0 Q. HORATI 


I FEACCH 


ders winum effuntensE craters? [Fundens liquorem ? Non opimas 
rs. inis ſegetes feracis; 


fertilis : hand pulebros preges 
ferventis Calabria : haud au- 


Non æſtuoſæ grata Calabria | 
rum, vel ebur Indiarum : hau] A menta: non aurum, aut ebur Indicum ; 


(19) 


agros, quos undis leute fluenti - Non ruta, quæ Litis quieta 


bus /ambit Liris fiters fluanus. 


Virees, eas cultro reprimant. 


'H quibus ſors donawit Calenes Mordet aqua tacitutnus amis. 
| Premant Calena falce, quibus dedit 


lentus eri , ina f f | 
Opulentus etiam nexotiator wing Fortuna vitem; dives & aureis 10 


Sy iis mercibus ccmmutata bibat 
peculis ex auro. 


ANNOT A 


Et /Eneid. 8 v. 279. | 

In nenſam læti libant, Divoſpue precantur. 

Vid. J. Lipſ. antiq. lect. lib. 3. ubi morem hune 
in omni convivio rel:gioſe ſervatum pridem alle- 
yit, tum ex Homero, tum ex allatis modo Virgi- 
Ii locis, tum ex Dine Caſſio: additque: Ergo 
wt amatores Veneri, biliateres Marti, quicni Mu- 
+ & Ajollini ſtudi ram prefidi rite libemus nos | 
eorum alumnt 7 vel Poeta de Vinalibus prioribus 
dixit in quibus guſtabantur vina, novumque vi- 
num libabaat; nempe 9. Calend, Maii: nec 
enim antes cen ſebant priſci vinum deferbuiſſe, 
nec purum aut ſacris idoneum. Vide Varron. 5, 
de Ling. Latin Plin. lib. 18. cap. 29. Feſtum 
in voce Ca par; quo nomine vocabantur patera, 
qua vinum novam libabant. Huic interpretationi 
poſteriori favet quod ait Horatius, novwum, Cc. 

Sardiniæ ] Hwec inſula inter mare ſycrhe- 
num ac Balcaticum fita, tritici feraciſima, a 
Sardo Herculis filio difta eſt Sardinia, Segetes.] 
Ex Varrone de Re Ruff. bib. 1. cap. 29. Seges 
et quod aratum & ſatum et: arvum, quod ara» 
tam recdum ſatu m. 

5. Ca ubriæ. ] Italiæ regio eſt inter mare Tyr- 
rhenum & lonium, ubi olim Brutii populi & 
magna Græcia: hodie pars eſt regni Neapolitani 
verſus auſtrum ac Siciliam porrecta. 1 

Eſtucſæ.] Solis ardoribos valde expoſitæ 
æſtuantis. 

6. Armenta.] Laudantur equi Calabri in ed 
regione abundantes; ficut & in Apulia que proxi- 
ma eſt Calabriæ. Vide Vatronem ce Re Ruſt. 
lib. 2. cap. 7. Ibidem & paſcua erant optima, 
quorum mentio eſt Epod. 27. 

gurum aut ebur Indicum.] Ab Indo flumine 
dia ea Orientis ampla regio, auri & arpenti 
netallis, gemmis quoque dives eſt. Ebur quo 
que pre cetetis habet. Hine Virgil. Geor. 1, 
57 India mittit ebur. Vide Plin. &e. 
7. Non rura gue Lyris, &c.] Non agros peto 
in Campania fertites, 


Mercator exſiccet culullis 
Vina Syra reparata merce, 


TIONES. 
mare Tyrrhenum./ Ejus meminit Martial. lib. 
13. Epig. 83. 
8. Taciturnus amnis.] Leniter fluens ac tacite, 
non repido curſu, aut ingenti murmure. 
6. Premant Calena falce, &.] Non aliis in- 
video vites optimas ac generoſa vina. De Caleno 
ſupra Od, 20. v. 9. . | 
Falce.] Cultello incurvo falcis inſtar. 
Premant. ] Scindant racemos e vite, vel ipſam 
vitem putando, luxu:tantem coërceant. Vel, 
uvas a Calenis vitibus in torculari calcent ac 
premant, Virgil, Georg. 1. v. 156. 
> © „ „ „ 0 » Ruris epaci 
Falce premes umbras, | 
10. Dives & aureis Mercator, c.] Per me 
licet, fruvantur alii ſua felicitate, ſuis opibus, 
ſvis celiciis : ego vero tenui mea ſorte vituque 
contentus ſum, 
11. Culullis.] Fictilibus caheibus, qui cululli 
dicti ſunt, Veſtæ ac Diis Itbabant Veſtales: 
inquit Alex. ab, Alex. lib, 5. cap. 12. ſignifica- 
tur hie quodibet poculi genus. A culeo, in- 
quiunt, quod ingens eſt vas, ſen maxima liquo- 
rum menſura, fit culeolus, & inde culullus, quod 
poculum fuit ſat capax, quo uſi Pont fices olim 
in ſacris, & reges in conviviis, De his rurſum 
ad Piſones, v. 434+ 
12. Vina Syra reparata merce.] Vina exquiſita 
empta per commutationem pro mereibus e Syria 
adveQis, nardo, balſamo: unguentis, odofibus, 
&c, Syria & ſiæ provincia, hodie, Ja Saurie, con- 
tinet Paleftinam, Pheniciam, & Syriam proprie 
— Euphrate rigatur. Cic, pro domo. J 
opima fertiliſque Syria, Paul. Pandect. 18. ter. 1. 
Non aliud olim merx, aliud pretium vocahatur; ſed 
quiſque ſecundum neceſſitatem,, utilibus 1nutilia per- 
mutabant ; quando plerumque evenit, ut quod alteri 
ſugereſt, alteri defit. Sed quia non ſemper nec facile 
concurrebat, at cum tu haberes qued ego defiderarems 
invicem baberem ego quod tu accipere we'les ; electa 


materia eft, cujus publica ac perpetua aftimatio dia 


Lin. ] Hie fluvius aliis vocatur L irernws, ſu- 
pra Soram ſcaturit, ad Minternas labitur in 


99 =_ 
* 3 


Hcultatil us permutationum ægualitute quantitatmn 


ul veniret. Ea materia forma publica baut, c. 


GD WR _ —_ TW 2. 


* 


otiosè epulatur, atque adeo ex infenſis Diis capit 


C ARMIN UM 
Diis charus ipſisz quippe ter et quater 


Anno reviſens zquor Atlanticum 
Impune. Me paſcunt olive, 
Me cichorea, leveſque malvæ. 
Frui paratis et valido mihi, 
Lato, dones ; et precbr, integra 


LIBER I. 31. 8 


ngul:s - inforcunio - at 

IS lee Sis 2 

1 oliwe, me cicorea, & malve 

tenues, ') Latone fili, da 
| mibi wal-re, 721 pail ute . 


- 


ANNOTATIONES. 


13. Diis charus ip] Caſtori & Polluci, & 
8 quorum favor eſt navigantibus opta- 
ilis. | | 

14. Auer Aidanticum.) Quod Africam al- 
luit ad occaſum, ita diftum ab Atlante Mauri- 
taniæ monte, Virg. Zneid. 4, 480. 


Oceani finem juxta, Solemgue cadentem, 

Ultimus Athiopum locus eſt, ubi maximus 
Atlas . : 

Arem bumero torquet flellis ardentibus aptum. 


16. Impune.] Ironice dictum volunt quidand; 
in mercatorem fraudibus & avaritiæ obnoxium, 
qui tamen mare quodlibet anno toto quæſtui in- 
hians percurrat, citra ullum naufragii petieu- 
lum, Diis ad ejus crimina conniventibus, certe 
nequaquam vindicantibus. Interim vero ille 
merces ab Oriente adveRtas in Orcidente com- 
mutat, Syriis unguentis vina comparat generoſa, 
lætus bibit, ac fruitur 'Diis iratis, non ſecus 


ac Matias apud Jovenal, Sat. . v. 49, Atat 


cum iſte mihi locus objicitur,. Qatbiui aurem 
vellit, & admonet parum ſolerter ac naviter 
illum a me haud ita pridem explanatum, imo 


(muria) = necnon alipuæ oleo ſue 9 


« + . berbarumgue viridiam ſapore condiuntuy, 
precipue feniculi in Narbonenſi Gallia, inquit 

Dalecamp. ; ' 
16, Cichorea, ] KN Ha, & Mee, 
herbe ſicut 


2 nempe numeri, quæ agre 


e maſa, inter cibos & edulis yeterum, pas 
loca lib, 


riter & olive, recenſentur a Jul, Pol 
6, Caps 9. Vide Caſaubon. in CaPs 32. lib. Jo 
Athen. vbi Alexidis verſum ita corrigit, Toy 
vir AK un Impat2 o* di h. Porro qui 
ratione-coqui veteres viera iſta pararent & con- 
dirent, ediſſerit Galenus ex Eraſiftrato lib. de 
Sectione venæ id Eraſiſtrateos, Id, Caſaub. Ibid, 
CLatinis vocatur ambubeia, intybus, & intybum, 
Non. Marcell. ex Lucil, Sa. lib. 5. Virgil. 
Georgic. 4, 120. 1 OI 

Ruogue modo potis gaiderent intyba riviss © 
Pomponius in Placenta, Ruſtici edunt Iibenter 
atros intybos. 

Leveſque malve.] Que ventrem levant gra- 
vom atqoe emolliunt, Apud Athen, lib. 2. 
cap. 18. Dipbilus tradit, malvam eſſe boni 


ſucci : arteriam lenire, acres in corporis ſuper- 


vim & lucem diminutam eximiæ alioqui Sati- 


riei ſententiæ. Fatebor quod res eſt ego can- 


didi ſemper ingenii : mens tum lava dorm ĩtavit. 
Enimvero illic Juvenalis non modo ſignificate 
vult Marium impune ferre ſua furta, &  raptis 
frui, ut ibidem annotaram, fed et de exilio ſus 
lztari, in quo a curis Reip. expeditus genio li- 
berius indulget, ab odtaua bora ſuaviter bibit, 


emolumentum, ex ird Numinum fibi quaſi de- 
licias facit, . Vide ad Piſ. v. 445 idique An- 
not. . 

Me paſcunt olive, c.] Ego vero me felicio- 
rem illis hominibus exiſtimem, medico & para- 
bili cibo victitantem, i modo largiantur Dii 
bonam valetudinem, fortune tennis uſum tran- 
quillum, ac poeſeos oblectamenta. 

Olive.) Flin. lib. 23. cap« 3. 


parwee nec cappari 
mendantur, Quam ob cauſam Itulicis tranſmaring 
preferuntur in cibis, chm ole vincantur : & in 
ipis Tralis ceteris Piren & Sidicinc. Sale 
ile priuatim cendiuntur, & ut religue, amurca, 


Olive in| 
27 carnofifſimee, olei tamen babent exiguum : 
in Syria J 


ficie ſuecos educere, renum & veſicæ irritationi- 
bus prodeſſe, excerni facile, mediocriter alere, 
bortenfique ſilveſtrem eſſe meliorem. Ididem 
ermippus Callimach. malvam atiliſimam a- 
lat, Quo autem modo in cibum paretur, docet 
Dioſcorid, lib. 2, cap. 144. Tretzes ad hanc 
i0di-verſom 4.1, Oper. "4 

OF ie jaahdyy i dovgodinm hi Grftay, 
ut norunt quam magnum fit bonum in malua 


17. Frui paratis,] Ecclefaſiz cap. 5, Cui 
edit Deus dientias atque ſubſſantiam, poreflatem- 
ue tribuit, ut comedat ex eit, & fruatur 

ſub, & lætetur de labore ſus, hoc danum Dei «ft. 

18. Latos.] Apollo filius Latone, inde La- 
ous & Latonius dictus, ſicut & Diana ejus ſoror, 

coder cum eo partu edita. 

Et, precor.] Non abſurde Theod, Marcilius 
vovis pignore certet, ſuiſſe a manu Horatii, 
Adprectr integra cum mente ſicut Ode 4. 15. 
28. Rite Deos prius apprecati. Sacerdos n;- 
mirum precatur, adprecatur populus, id eſt, 
verba precantis ſacerdotis iterat 5 quod, Faure 
inguis, dicebatur, Ita ule. 

G Cum 


idm ter & © quater annis 


—— —— a — — 


{ 
1 
2 
is 
= 
L 
* 


. 
2 9 


32 „ Q. HO RAT! 


tem ducere baud ſœdam 


ANNOTA 

19. Nec turpem ſenctlam.] Non corporis — 
Grmitatibus aut animi gravem & moleſtam; non 
languidam, inermem, imbecillam, non deliran- 
tem, non querulam, moroſam, auxiam, fed ve- 
getam, honoratam, jucundam, Cicero de Sened 
c. 8. ex Cacilio: Tum equidem in ſenectd hoc 
Are miſerrimum, ſentire ed atate efſe ſe odieſum 
#/terum, Plin, lib 7. cap. go, In ſeneAute, inquit, 
bebeſcunt ſenſus, membra torpent, pram ritur vi- 
ſus, auditus, inceſſus, dentes etiam ac ciborum in- 
frumerta, Vide & cap. 48. cjuſdem libri, ubi 
mentio de Gorgia Leontino qui centum & ſep- 


Under 


necnon; cum ſans men'e ſereFu- Cum mente, nec turpem ſenectam 141101 
gue): l 2 4 TIE 
Fee Degere, nec Cithara carentem. rea oH 


TIONE.S. . oni Ebel 
ratione tamdiu eſſet robuſto corpore, ſenſibus 
integris, memor 2 firma, ingenio vegeto, pro» 
{peri denique valetudine, reſpondit : dd rwas 
de Hu ea. Nibil unguam woluptatis 
cau:d faciens, Is Empedoclis fuerat diſcipulus z 
»recep1or autem Periclis, Iſocratis, aliorumq-e. 
Cic, de SeneR; & alibi. Philoſtrat. Pluto, &e. _ 
20. Nec cithard carentem ] Poe ſeos facultate, 
que ſolet in ſenibus ſeneſcere : vel ſuavitate 
muſicz & cantus, qua Scloa narratur ſenectutis 
mala temperaſſe ac levaſſe, & Socrates ætate 
»roveAus cithare oper:m dediſſe. Sic & Achilles 


tem comp'evit annos: interrogatus autem qu? 


Ad Lyram ſuam, 


vatim otioft tecum cecinimus, 


gy wvigeat & bunc in annum, 


Pocma Latinum, ò teſludo, que 
Leſbio rimum civi modules 
dedifti ; 


L 


Metrum idem quod ſupra Ode 2, 
1. Poſcimur, fi quid, c.] Suam ipſe lyram 
compellat : quod Foetis familiareeſt, Sic Virg. 
Eclog. 8. "IF" 


Incige Mænalias mecum, mea tibia, verſus. 


Sic & Pindar. Olymp. Od. 2 feet 
vjerec & Fyth. Od. 1. yxpuotia $ifmiyt ADN 
»S-, Sic etiam regius Pſaltes PI. 107. Exurge 
Pſalterium & cithara. 


Poſcimus.] Placet ſane quorumdam lectie, 
poſcimur. Hoc ſenſu; a Macenate poſcimur, 
fi quid dignum memoria ſub umbra, ſeceſſu 
& inter privatos parietes ſcripſimus, ut id in 
Jocem edamus & in publicum; utque palam 
omnibus fiant noſtri verſus, ſolis prius amicis 
duntsxat auditi, - ö 
PVacui, | Curis ſoluti. 
- 2. Lama.] Animi relaxandi caus& lyram 
pulſantes, & Lyricos verſus conſctibentes. Vel 
potius ex more Poetarum, carmina ſua ſtudio 
quamvis & arte elaborata Juſus vocat. 
Tecum.] Modo voce tantum, modo fidibus & 
voce ſimul canebant veteres: modo alternatim 
- ac viciſſim fidibus ac voce, Ammian. Marcell. 
lib. 15. Zardi:(Gallorum vates) fortia wirorum 
" diluſerium ſucta berticis compojua werſibus cum 
dulcibus hr modulis cantiterunt,- Tibull. lib. 3. 
Eleg. 4. 39. | 


 Depeſeimus, ft quidpiam pri- POfcimus, fi quid vacui ſub umbra' 


apud Homer, Iliad. g, 


ODE XXXII. 


quam commendat. 


E 


Luſimus tecum, quod et hunc in annum 
in alios multes + bevs recita Vivat, et plures : age, die Latinum, 

Barbite, carmen, | 
Leſbio primum modulate civi ; + | LEY 


ANNOTATIONES. 


Hane primim weniens plectro modulatus eburno, 
Felices cantus ore joramte dedit, bens 

Sed poſiguam fuerant dig iti cum voce lecuti 
Ediait bec triſti dulcia werba do. 1 


Quod & bune in annum wivat, & ound 
Non metuentia ſcombros carmina, nec thus 3 
digna cedro, id eſt, Immortali bominum. me- 
mori, Perſ. Sat. 1. v. 43. N 2122 
3. Die Latinum, Barbite, carmen.] Latini 
carminis Lyrici auctor ac princeps Horatius, 
ſicut Alcxus Græci. bu 
4. Parbite.] dae. muſicum inflrumen- 
tum pluribus intentum chordis; unde Theocrit, 
mhh. Supra Od. 1, Leſboum barbiton. 
5. Lois primum modulate civi,] Celebrate 
imprimis ab Alcæo, duce poetaque eximio, Mi- 
tylenis orĩiunèo, in Leſbo inſula, ce qua ante. 
Modulate.] In modulis obſecute, id eſt, Qui 
modulatus es, modulos reddicifſti, ad Alcæi arbi- 
trium. Alii paſſivam hie ſignificationenr notant z 
ſicut in Arte Poet. v. 263. Immodulata poemata. 
Quod autem ait Horatius, primum, Videtur Al- 
ceum facere barbiti inventorem, quod quidem 
Anacreonti ipſo poſteriori tribuitur apud Athen. 
I. 4. c. 23. Verum ibid; c. 25. Euphorion ait, 
berbiti meminiſſe tum Sapphonem tum A nacre- 
ontem, novumqʒ non eſſe inſtrumentum. Dicen- 
dum igitur antiquius videri ipſo Alcæo, ſed ab eo 


Qui 


CARMINUM FIBER, I. 32. 83. 


— 


Sive jaciatam religarat udo 
Littore navim, _ 


Qui ferox bello, tamen inter arma 


Liberum, et Muſas VenerEmque, et 


Semper herentem-puerum canebat; 
Et Lycum nigris oculis, nigtoque 
.... Crine decorum.- 


O Decus Pheœbi, et dapibus ſupremi 


Gtata teſtudo Jools, 6 laborum 
ANNOTA 


men ſeu in 8 agi- 
[alam in bumidd ripa alliga- 
werat, taniabat Bacebum, at- 
gue'Muſas, & Venerem, pue- 
DIS | rumgue ſemper eam comitaniem, 
f 140 0 Lycum oculis & capillis 
[124] higvis conſpicuum. O A. 
5 pPeolligis ornamentum, ſummig ue 
Jovit epuls jucuada, awe; 8 
&rumnaram levamen ſuave" 
5 b * N ? 94.5% 


[123] | gui  militis licet efferatus, as” 


1 " 
% _ 
* 2 


ini 


0 


* 
» * A * ” 0 ” 
I" 4 2 + # 4 * 4 43 
: T 0 N E . 16 4 2 + 4 " ry 


. ; a 8 ; a * e 
modulis nov · ctum ac perfectum duntaxat vel, |/cendir Alc 28s, Quintil. paulo ante citatus. Apud, 


quod »rimus Odas Alcaicas ba biti fai bus cecine- 
rit, hinc ejus inventionem ipfi adſcribi. Ex Lilio 
Gyraldo, Attilio Donatiano, & aliis, in Mubicis 
& ia arte modulandorum carmiaum peritiſſimus 
Alcæus, & Athen. Ib. 14. cap. 5. Alc&us 

ta, fi quis, alius, meſites erat ſcientiſſimus. 
Floruit ante Chriſtum annis ſexcentis. 


6. Qui ferox bello, tamen inter arma, Sc.] 


Qui ſeu in caittis, ſeu a bello & cavigatione qui- 
eſceret, citharæ ſtudium & oblectationem non 
omittebat, Athen. lib, 53. Alemus dicitur fortiſ 
ſimus ac belliger poeta. Et lib. 14. cit. pugna- 
cem ſtre nuit. tem antepcſuifſe poęticæ, plus æquo 
bellicoſum: ibidemque refeitur ejus carmen, quo 
ſuas ædes omni genere armorum ſplendidas & or- 


Ariſt. R het. x. Alcæus ita loquitur :; S 
e, ANN A Kune aida;, Volo tibi aligui 
dicere, ſed me probibet pudor. Cui reſpondit Sap- 
pho'; Si res honeſtas ac bonas animo ac deſiderio 
concepiſſes, nec trepidaret lingua, nec pudor ocu- 
los occupaſſet. Vide then. lib. 13. c. 8. ubi 
de Alcæe Sappl ili amorem cithars canente. 

10. Semper berentem illi puerum.) Veneri fi- 
lium Cupidinem appingi ſemper, & comitem 
folitum, notavimus ante, ad 04. n 

11. Lycum.) Dilectum Alcæo puerum. Cie. 
Tuſcul. 4. n. 71. 2:4 non juvenum amore ſeripfit 
Aleeems & de Nat. Deor, lib, 1. n. 79. Nobrs,. 
gui concedent:bus Philſo bis antiquis, adol;fcentuliy 
delectamur, etiam vitia ſæpe jucunda ſunt. Navi 


etiath' carmina. Seu & in laſui & in amores de- 


nata« oftentat & glos ĩatur; il laquc fs deſerib. t. 


Cic. Tuſcul. 4. n. 71. © Fortis u inquit, Alcaus 


in ſua Republica cognitus, Pittacum nempe tyran- 
num Mitylenis expulit; aLoſque arms perſecutus 
eſt, Athenienſes quoque & Iyrrhenos bello fati- 
gavit. Strabo. Laert, Suidas, Oinril. lib, 10. cap. 


1. fic ſeribĩt: Aeœus in parte iptris uures plc 


mcrito donatur, quia tyrannos in ſectatur : multum 
etiam moribus confert : in eloquendo quogue brevis, 
S magnificus, & diligens, Homer ſmilis ; ſed & 
in iu & in amores deſcendit, majoribus tamen 
aptior, Dionyſ. Halycarnaff. Alcæi, inquit, in- 
pentem conſidera ſpiritum, & brevitatem & ſuavi- 
ratem cum wehementid : prerteres figuratam ora- 
rionem cum per ſpicuitate « @nte omnia vero 
politicorum negotiorum affectas. lib. de Structura 
orationis. Vide & lib. 2. Od. 13. | 

2. Liberum.] Apud Athen. Ub. 1. cap. 19. 
Alcevs Mitylenæus ita eanit : Tiyſi mr wore 
d, Ce. Rida pulmones wine. & alibi : Ae 
Xo quliven; npiTep:y herd d], nullam 
aliam g antateris arborem prius wite, Quod imi- 
tatus Horatius Od. 18, ſupre, Ejuſdem ſenten 
tiz carmina perlegas apud eundem Athen. variis 
locis, quibus Alcæus ad bibendum largibs invitat, 
quod vinum inducat dolokum oblivionem, quod fit 
remedium meeroris præſlant iſimum, a Fevis ac 
Semeles filio hominibus datum, c. n+ 


Veneremque, Oc. Amatoria namque — 


A | /o * 


"7 L 


in articulo pueri deleFiat um. At e corporis 
macula na uus + illi tamen hoc lumen videbatur.” © 
Nigris oculis nigroque Crine decorum. Sic ad 
Piſeges, v. 37. , 
SpeFandum nigris oculis nigroque capillo. 
Ita nimirum formoſi pridem'commentddbantur, 
Pindar. init, Pyth, nigrum Mefis caplllitium 
cum laude aſſignat; ler Apud eun- 
dem alibj, pariter & Homer. Iliad. pnlehrs ea 
celebratur, quæ iuxd rig; quod etiam epithetum 
Veneri tribuitur. 11 
3. O decus Fbæi.] Citharamenim ipſe dicis 
tur inveniſſe, lytam vero ſibi conceſſam a Mer- 
eurio velut propriam uſurpaſſe, Quod ſuſius 
fopra monui, Od. 10. 4 
Dapibus ſupremi Grata teſſudo ,Yovis.] Joyiy 
epulum ſummã lætitiã, adeoque nun fine Muſics 
ac cithare jucunsitate telebrabatur. Athen. lib, 
14. c. 6. ex Homero ait: cithuram epu/arum ſo- 
ciam a Diis factam: quoniam vtiiis convivantis 
bus ars Muſica, tum quod temulentorum petu- 
lantiam mitiget & cohibtat: tum quod triftitiam 
diſcutiat, liberalemque poriat, lætitiam. Qua- 
propter Homerus in .prima-lliade, poſt ambitio- 
ſam illam de Achille contentionem, fingit Muſi- 
ca Deos recreari, Apolline citharam pulſante, 
Muſis autem dulci voce accinentibus, Et paulo 
poſt ſubjungit; Priſcos ſtatuiſſe Deorum hymnos 
in conviviis cantari, ut reverentiã numinum gra- 
viores fie ent epulantium mores, S. 


G 2 Dulce 


% & HORATI 


mibi guadecungue bene advo- Dulce lenimen, mihi cunque ſalve 
"NP 1 Rite vocanti. 


ANNOTATIONES. 


14. Dolce lerimen.] Athen. modd cit. ibid, 
Furtiſſimi guidem Lacedæmonii cum tibia ſub fgnis. 
ſent; Cretenjes cum lyra, cum fftulis & tibiis Ly 


ai, ut ſcribit Herodotus, Ex barbaris autem multi| 


. legaios ad bfles cum tibits & tithard mittunt, ut 
eorum inſeſlas mentes emolliant, Theopompus 
lib. 46. hiſtof. T:adir Getarum legatos citharas 
pulſanies advenire. Hæc ille, Conſtat certe 
muſicis modulis ac citharę cantu leniti anxietates 
animi, ac d. ſcuti mœſitiam; patet ex ſacri: 

tam codicibus, Ib, T. Reg. cap. 16. ubi Saul, 
malo vexatus ſpiritu, citharam pulſante Davide, 


ODE 


' PEACCT 


* 


* 


yecreatur ac levius habet. Horatius Ode præee- 
denti ſenectam exoptat citharæ oblectamento 
non carentem. | 
Cungue.] Expletiva folum & inanis videtur 
quibuſdam iſla vox : fed non vacat ornatu, eam- 
que non ra16 adhibere amavit noſter Poeta nuſ- 
quam vanus, Sic Terent, adeſdum, pro ades. Sic 
na; neque Grecis, nec aliis hactenus fapiaxey 
exiſtimatum eſt. 

Salve.] Videtur hie ſignificare, ſaluti fis, 
fave, lenimen, & auxilioum præſta. | 


f 


XXXIII. 


Altium Tibullum conſolatur, quid a Glycera non redametur. 


Tibulle, ne plus guam decet 
mareas. revolyens anima cru- 
deiem G/yccram ; neve lugu- 
bres elegias recite, guod fratta 
fade, pre te fulgeat adoleſcen- 
tior, Ecce amor Cyri adurit 
Lycoridem fronte exili ders. 
rem ; Cyrus autem fertar erga 


Immitis 


Albi. ne doleas plus nimio, memor 


uz] 


Glycerz ; neu miſerabiles 


Decantes elegos, cur tibi junior 
Læſa præniteat fide, 

Inſignem tenui fronte Lycorida 
Cyri torret amor: Cyrus in aſperam 


Phoſoen immitem, At capre| Declinat Pholoën. Sed prius Appulis 


1 


Metrum eſt idem quod ſupra Od. 6. | 
1. Ali.] Hic ille eft, cujus Elegiæ manibus 
omnium tanta cum voluptate teruntur, Terſus 
ac elegans Tibullus, ut ait Quintil, lib, 10. 
cap. 1. 

2 nimio.] Ad Attic, lib, 10. Epiſt. 8. Te 
nimio plus diligo, inquit Ciceroni Antonius. 

1. Immitis Glycere.)] Ejus enim ipſe noverat 
ingenium intraCtabi'e, & in ejus proterviam im- 
pegerat havd ſecus ac Albius I ibullus. Vide in- 
fra lib, 3. Od. 19. v. 28. Suntqui fictum Gly- 
ceræ nomen hic poni velint, pro Delia vel Neme 
ſi, quas Tibullus amavit; nominare vero no- 
luerat Horatius, ſeu ob verecundiam, ſeu. metu 
legis Julia; de qua dizi, ad Juvenalis Sat, 7. 
v. 22. & Sat, 3. 37. | 

- Miſercbiles elegos.] Rebus meſtis avtum ear - 
minis genus: ab d miſeratione, vel E I dolen- 
tis particula factum nomen. Ad Piſones v. 75, 


ge impariter jurttis querimonia primum, 
Naa Nee 


7. Laſs Preenitear;fide ] Pulchrior videatur in 


ANNOTATIONES. | 
tiene fidei, quam tibi dedit Glycera, Vide Ti- 


bull. paſſim. Ita vero ſcribit, lib. 3, 7, 17. 


Nulla fides inerit : perjuria ridet amantum 
Jupiter, & ventos irrita ferre jubet, &c. 
Perfida, ſed guamvis perfida cara tamen. 

5. Infignem tenui fronte Lycorida, &c.] Aﬀert 

exempla aliorum infeliciter amantium, quibus 

eum conſoletur, Lycoris amorem ſuum defert 

Cyro: hic vero illam ſpernit, & aliam amore 

proſequitur, a qua redamari nulla ſpes eſt. 

Tenui fronte. ] Sunt qui interpretentur tenuem 

& pellucidam cutem in fronte. Alii anguſtam 


& parvam frontem in pulchritudine commendari 


aſſerunt; uno tamen refragante Scaligero, qui 
hunc Horatii locum vellicat ſuo more, Nofler 
lib. Epiſt. 7. v. 25. 

4.0, 002. e 

Forte latus, nigros angufia fronte eapiller. - 

7. Sd privs Apa, Ur.] Aber, Sic 
Virgil. Eclog . A. 4 , 


amore, præferatur junior amaſius, non habita ra- 


* 


Ante leves ergo paſeentar in ethere cervi, Se. 
Jungentur 


CARMINUM. 


Jungentur caprez lupis, 


Quim turpi Pholoe peccet adultero. 4 
Sic viſum Veneri; cui placet impares 
Formas atque animos ſub juga ahenes 


dævo mittere cum joco, 


Ipſum me melior cùm peteret Venus, 


Grata detinuit compede Myrtale 
Libertina, fretis acrior Adriæ 


Curvantis Calabros ſinus. 


ANNOTATIONES. 


Et Eclog, 8, 27. 


Fangentur jam grypbes equis, c. 


In.] Synec. pro quibuſlibet aliis. De 
pulis Italiæ regione, jam ante non ſemel, . 
9. Quam turpi Pboloe peccet adultero.] Id eſt, 
nunquam Pholoe redamabit Cyrum, a quo per- 
ditè amatur : ejus nullis flectetur officiis. 
Turpi.] An quod fine ratione Lycoridis amari 
dignæ oblatos amores contemnat Cyrus? An 
quod Pholoe nequaquam Cyrus placeat, nec 
amabilis ſed rurpis videatur z quamvis Lycoris 
formoſum exiſtimet? An quod fidem alteri 
dederit Pholoe, quam violare nefas putet ? 


10. Cui placet impares, &c,] Delectatur Ve- 
nus ſibique ludum parat, faciendo ut quis depe- 
reat omnino diſparem ætate, natura, moribus, 
conditione, neque adeo frui poſſit unquam cupi- 
tis. Euripides, Stulta, inquit, mortalibus propanit 
Venus, Ta jucpa wepixu "Aqppoliry HD. 

11. e Sævs mittere, &c,] Duro 
& inſuperabili amoris nexu devincire, atque ad- 
dicere alterum alteri nequaquam redamanti, 

Abenea, ] Sic alibi noſter, nempe Epiſt. 1, 1,60. 


— Hic murus abeneus eflo. 


12. Seve mittere tum joco.] Interpretentur 
licet quidam Cupidinem Veneris perpetuum co- 
mitem, que mater ſæva Cupidinum, &c. at 
cum aliis malim inteHigere ficut Fortune, 
quando res humanas diſturbat ac vertit, fic Ve- 


9 


LIBE 
(236) 


IO 
* 


R I. 33. 25 
lupis Apulie antes ſociabu | 
quam Pholo# amatori fardo 
morem gerens delin uat. Ita 
placitum Vineri, gue gaudet 


n, formas ac mores ſub- 
jixere juge ineluctabili, — 
Ane gravi ludibrio.. Mager, 
cum reguireret amaſia ju fig» 
biligr, jucundis vinculis innex+ 
' 4 « | vit Myrials libertina, aſperiar 
15 Adriatice mari i ſinus 
inflectente. 5 n 


- 


neri ludum eſſe, quoties, ut dixi, quis amore 
uritur ac languet infelici, ſuumque nunquam 
finem aſſecuturo. Infra lib. 3. Od. 27. Perf 
dum ridens Venus, c. : 
13. Ipſum me, &c.] Sui dat ipſius exemplum, 
ut magis perſvadeat.. 58 
Melior Venus.] Puella, amica, vel pulchrior, 
vel nobilior, vel facilior, quz me ipſa expete- 
bat amatorem, Virgil. Eclog. 3, 68. , 


Parta mea Pereri ſunt munera, _ 


14. Gratd detinuit compede, &c,] Ita ſua 
amant ſervitutem Veaeris & Cupidinis mans 
cipia licet duram ac moleſtam. TW 

16. Libertina.] lis nata qui ſervierant, & in 
libertatem aſſerti fuerant. 

Fretis acrior Adria.) Maris fluQtibus inſta- 
bilior, vehementior, ac perfida magis. 

Adrie.] Sinus ille 7 ampliſimus Mediter- 
ranei maris, inter Italiam bine, & IIlxrien 
atque Gteciam inde protenſus, Hodie The 
Gulph of Uenice. | 50 

16. Curvantis Calabros finus,] Floctum im- 
petu atque æſtu ripas diruentis, in terras Ie in- 
ſinuantis, ſinuſque efficientis, Calabria vete- 
rem notat, quæ erat velut peninſula inter mare 
Adriaticum & finum Tarentinum, ubi nune 
terra Hydruntina, urbes vero precipuz Taren- 
tum, Brunduſium, Hydruntum, Gallipolis, &c« 
Sinus autem ac portus multiplex, inter quos 
Tarentinus fama ſuper ætbeta notus, Tonjii 
maris undas amplo ac ſinuoſo influxu recipit 
affuſas. | | 


ODE 


OS or —— " 


= 


Numiaum rarus & remiſ- 
ſut © wenerator fui quidem ; 


rh neſand Philoſaphid eru- 


. O DOE xxxiv. 
Arguit ſeipſum quod Epicureos ſecutus cultum Darum neglexert', - 


% ©Q HORATI1I FLACCI. 


' DArcus Deorum cultor et infrequens, 7 
Inſanientis dum ſapientiæ y 


titus aberro ; jam verd cn! Conſultus erro; nunc retrorfum 


tra welificari adigor & di- Vela dare, at 
miſſam viam relegere. Enim 
vero Jupiter qui nubilo c 


que iter are curſus 


Cogor relictos. Namque Dieſpiter 5 


coruſcare plerumgue conſucvit, Igni coruſco nubila dividens, 


4 


ANNOT 4 


Metrum idem quod Od. 9. 

1. Parcus Deorum.) Quoniam de religione & 
cultu numinum agit, msp! Sv, wc meg; SCs 
locututus, undique congerit & cumulat quicquid 
gravitatis eſſe poteſt in verbis, in figuris, in ſen 
tentiis. Es paſſim attende, lector, & conſeQare. 

2. Irſanientis ſap ientiæ. | *Otrpuwpoy, Sic in 
Ajace Sophocles :xfpvy 4Twpa Fwpa. S. Gregor, 
Nazianzen d cg eg ca. Tull, Philip. 1. n. 5. 
Inſepultan ſepulturam. S. Aug. de Civit, Dei lib. 
27. cap. 13. Infipienter ſapere. 

3. Erro. ] Ex Epicuri diſciplina, omnes ſper- 
nens religiones in graviſſimum errorem impe gi. 


Plerumque per purum tonantes 


[159] 


TIONES, 


Macrob. Saturn. lib, 1. cap. 16. Jevem lucis 
aucterem accipiamus : unde & Lucetum Salii in 
armine canunt: & Cretenſis aa Tilv par 
vecant : ip/i quogue Romani Die(pitrem az peclant, 
ut ae pairem, N 

6, Igri coruſco nubila diwi dent.] Cic. de Di- 
vin. lib. 2. n. 42. Nonne perſpicuum eft, ex primã 
admiratione beminum, guad tonitrua jactuſque ful- 
minum extimuiſſent, credidiſſe ea efficere rerum om- 
nium præpetentem Fe vem. n. 44. Placet & oicis 
cos anbelitus terræ qui frigidi ſunt, cum fluere 
ceeferint, wentos ejje; cum autem ſe in nubem 
induerint, ejuſque tenuiſſimam quamque partem 


Cic. 1. de Nat, Deor. n. 121. Epicurus ex ani-)caperint dividere atque diſrumpere, idgue cre- 
mis hominum extraxit radicitus religionem, cum be ius facere & webementius; tum fulgura & toni- 


Diis immortalibus & 
* » +» + + Tollit id, quod maxime proprium eft op- 
time præſtantiſimæ que nature. vid enim me- 
ins, aut quid praſiantius bonitate & beneficentia ? 


& pratiam ſuſtulit. trua exiſlere : fi autem nubium conflictu ardor ex- 


preſſus Je emiſerit, id e fulmen, &c. 
7. Per purum ] Sic opinati veteres ea toni- 
trua quæ ſereno ate fierent, eſſe portentoſa, & 


* cum carere Deum wultis , « « . « xeminem, triſtia minari hominibus; taliaque in libro Au- 
4 


eo amari, neminem diligi wultis . . 


« + +» . | gurum notabantur velut ominoſa & a Joe ali- 


Quanto Stoici melius, gui a webis reprehendur- quid monſtrante immiſſa. Quare hie ab Hora- 
tur ! Et n. 122. At etiam liber eff Epicuri de tio afferuntut ut certum divinitatis argumientum, 
ſanFitate. Ludimur ab bomine non tam fuceto, Hom, Odyſſ. 20. 123. ex eo quod ſtellis micante 

vam ad ſcribendi licentiam libero. Que enim cœlo, tonitru factum erat, monſtri quidpiam 
. eſe ſanctitas, fi Dii bumana non curant ? alicui a Jove oſtendi, conjicitur & inſertur: 

e. - 

Nunc retrerſum Vela dare.) Metaph. a nautis, 6-0 edn? 12:41 nano nk) 
vi a recto ſe aberraſſe curſu intelligentes, in OS TO OT ROO 
bat arium jam convertuntur. | or di x rigs tg. Tipay id T) t pankige 

4. Herare curſus Coger relictom, c.] Fateri' Jupiter graviter e caels tonuiſſi ſtel ato, 
cogor hunc a Diis orbem regi, reſque humanas Neue uſquam nubes eft : ofientum hoc certe 
ab jis curari : adeoque Stoicam diſciplinam am- alicui præbes. 
plexus, Epicuri dogmata erroreſque abjicio. 
Namque video non ſolum coactis & collifis nu- Virgil. Georgic, 1, 487. 
bibus fulgura & tonitrua fieri, ſed puro etiam 
elo; quod cum præter naturam fit, divinum 
eſſe oportet : hinc ergo ſapientior effectus Jovis 
potentiam, rumen, iramque revereri diſco. Vide 
Cic. 2. de Divinat. n. 43. & 44+ Lucret. lib, 6. Cic. 1. de Divin, n. 18. 
paulo poſt initium, &c, | 

5. Dieſpiter, ] Jupiter, dici pater dictus. Var- 
ro de L. L. 4+ A, Gell, lib. cap. 5 14. 


on alias cels ceciderunt plura fſerero 
Fulgura,—— 


Aut cum terribili perculſus fulmine cis, 
Luce ſerenanti vitalia lumina lquit, 
Egęit 


CARMINUM 
Egit equos voluetẽmque currum-z 
Quo bruta tellus et vaga flumina, 
Quo Styx, et inviſi hortida Tænati 
Sedes, Atlanteuſque finis 
Concutitur. Valet ima ſummis 


Mutare, et inſignem attenuat Deus, 


Obſcura promens, Hine apicem ra 
Fortuna cum ſt: idore acuto 
Suſtulit; hie poſuiſſe gaudet. 


INNO T 7 


Plin. lib. 2. cap. gr, M. Herennius Decurio ſere- 


L I B R J. , 34. 87 
nunc tonantes equas vr locem cur- 
rum per purum impulit; gue 
terra gravis, erranteſque flu vil, 
5% Styx argue adi Tenari 
aſpera domicilia, terminuſgue 
Atlantis quaſſuntur. Poteſt 
numen inſima ſupremis commu - 
tare ; excellentem etiam depri- 
mit, attollitgue bumilia, Jade 
rapida ſors culmen aufert, . cum 
flrepicu reſanante: bic veto 


| depoſuiſſe deleclatur. 
TIONES. 8 


13. Infignem attenuat Deus.] Ex Heſiod, Op. 


E 
10 
19] 


15 


Py 


no die fulmine iftus t. Sueton. Tit. cap. 10. init. per Jovem mortales ſunt obſcuri, clarique, 
Sabinos petit aliquanto triflivr, quod ſacrificanti| nobiles & ignobiles; alius extollitur, aiins de- 
boſlia aufugerat : quodgue tempeſiate ſerend tonu |primitur elatus ; præclarus minuitur, obſcurus 


erat, 
Turneb. lib. 9. c. 9. & 13. 

Tonantes Egit eguos, c.] Secundum vulgi 
opinionem, fulmen erat ac tonitru, Jove currum 
cum impetu per aerem agente. Supra Od. 12. 
in fine. Hinc Grzcis dictus xaT«C:T1; deſcen- 
ſor ; & Latinis Elieius: qucd putaretur curry 
ſuo invectus in nubes deſcendere, unde gravi 
ſonitu fulgura & tonitrua eliceret; ac fulmen 
jacularetur, | 

8. Quo brura tellus, &c,) Fulminante Jove 
ſumma & infima commoventur. Servius in v. 
102. ZEneid, 9. Er tremefacta ſolo tellus, &c. 
ita ſcribit ; Loquente Jove ſtupor elementorum 
oſtenditur. Nam quod in motu eſt, quieſcit : 
& contra terra movetur quæ eſt immobihs ; 
ibidemque locum hunc Horatii affert, Cel, 
Rhodig, lib. 7, cap. 29. ait fulmine mox pe- 
tendos prius hebetari. Poreſt igitur Huta tellus 
explicari, hebes, immobilis, fine ſenſu, ſlupens, 
iners. 


10. Styx, & inviff borrida Tænari Sedes. ] Ipſi 


| 


quoque inferi, tonante Jove, obſtupeſcunt. Styx, ] 
palus aut lumen Inferorum. Tenarus.] Laco- 
nie promontoi im, ubi per ſpecum & hiatum in- 
gentem deſcenſus eſt ad inferos, fi Poetis fides. 

11. Allanteus fnis.] Limites Oceidentis ad 
mare Atlanticum, Atlantemque montem. Vide' 
ſupra Od. 31. v. 14 ibique Annot. ; 

12. Valet ima ſummis Mutare.] Stoicum plane 
agit, Apud Laert. lib. 1. Chilon interrogatus, 
quid ageret Jupi er; reſpondit ; — 2 excel ſa, 
attollit abjefta, Se nec. Thyeſt. 598. 


ide Alex, ab Alex, lib, 5. Cap. 13. &|augetur, ſuperbus deficcatur, &c, 


Beides, Beicorra yartwlel, | N 
ACN paar Ons, dd «if, &c, 


14. Obſcura promens. ] Eos qui latebant ignoti 
& abjecti, erigens, provehens, jamque niteſcere 
ac fulgere imperans, Pſalm. 75. Hunc humiliat, 
& bunc exultat, Senec, Thyeff. 612, N 


Omne ſub regno gra viore regnum eft, 
Quem dies vidit weniens ſuperbum, 
Hunc dies vidit fugiens jacentem, 


Res Deus neftras celeri citatas 
Turbine ver at. | | 


Hunc apicem rapex Fortuna, &c,)] Opes, dig- 
nitates, diadema, fummum imperium ab' iſto 
aufert, & alteri tradit, 

_ Proprie eſſ inſigne ſacerdotum apex, 
ex Feſto. Valer, Maxim. Sulpicio inter ſacrifi- 


candum apex capite prolapſus cidem ſacerdetium 
abſtulit, Ovid. ex Pont. 4, 3, 49. 0 
Ludit in humanis divina potentia rebus. 


Item, 6. a 
Et ſubiio caſu, que valuere ruunt. 


Vide Juvenal, Sat. 6. v. 604. & ſeq. Item 


at. 10. v. 56. & ſeq, | 


Tg. Cum ftridore acuto.] Volubilis fortunæ ro- 
tam, ejuſque rapidæ convet ſionis ſtridorem notat. 
Et quidem non fine gravi mortalium concuflione, 
perturbatione, querimonia, fiunt illæ mutationes, 


ima permutat brevis bora ſummn, 


quibus imperia ab his ad illos transferuntur. 


"ODE 


88 Q. HORATIITLAC r 


ODE XXXV. Ad 


FORTUNAM. 


Ut ſervet Cæſarem in Britannos profecturum. 


O Dea, gue charo deminaris O Diva, gratum quæ regis Antium, 
Præſens vel imo tollere de gradu 
gere, aut arropantes wviftorias Mortale cor pus, vel ſuperbos 


Antio, parata bominem morti 
ab nox ium aut ex infimo loco eri- 


mutare in clades: tibi wotis| V extere funeribus triumphos : 


anviis ſupplicat inops agricaſa: 
Te maris potentem orat qguiſquis 


Bithyna, 


Te pauper ambit ſallicitk prece 

ware Carpathjum fatigat naui Ruris colonus te dominam æquoris, 
- | Quicumque Bithyna laceſſit 

| Carpathium pelagus carina. 


ANNOTATIONES 


Metrum idem quod Od. g. 

7. O Diva. ] Fortuna, quam nos imprudentes 
facimvs Deam, tametſi nullum numen habet; ut 
zit ſuvenalis in Sat. 10, 365. & Sat. 14, 315. 
huic tamen omnia ſtulti aſſignant; atque ut ait 
Plin. lib. 2. cap. 7. Toto mundo, & lecis omnibus, 
omnibuſque boris, omnium vocibus, Fortuna ſola 
inv ocatur ; una nominatur, una accuſatur, una a- 
gitur rea, una cogitatur, ſola laudatur, ſola argui- 
tur, & cum conviciis colitur wolubilis, & caca 
etiam exiſtimata, inconſlans, varia, indignorum 
fautrix, Huic emnia expenſa, huic omnia 5 
accep ia: & in tota ratione mortalium ſola utramgue 
faginam facit. Adzogue obnexie ſumus ſortis, ut 
Sors ipſa pro Deo ſit, qua Deus probatur incertus. 

Gratum gue regis Antium.] Equeſtri Fortunæ 
templum erat Antii, & valde quidem famoſum, 
tum ob multa principum virorum dona, quibus 
erat exornatumz tum precipue ob Antianas Sor- 
tes, de quibus Sueton. Caligul. cap. 67. Monu- 
erunt & Sortes Ant ang, ut a Caſſio caverct. 
Macrob. lib, 1. cap. 25. Videmus apud Antium 
prommueri finulachra Fortunarum ad denda re 
ſponſa. Se Alii gratum dici volun', ob me- 
num adeo ſeceſſum, ut eo cogitirit Nero ſecem 
tran+ferre Imperii. Vide Strab. lib. g. Cie. 2d 
Attic. lib, 4. Epiſt, 8. ſcribit, Antio nibil guie- 
tius, nibil altius, nibil amænius. 

Antium.) Urbs tuit Latii maritima, Volſco- 


rum caput, Neronis patria, claſſe potens: nam 


cum interdictum mari eſſet Antiati populo ſæ- 
pius rebelli, Navet Antiatium partim in nava- 
ha Remæ ſubdutie, partem incenſe, refiriſque 
earum ſuggeſium in foro extruttum adornari ** | 
ewit : Roſiraque id templum appellatum. Tit. 
Liv. I. 8. cap. 14. In tutela Fortune erat, quæ 
ibi religio : colebatur. Quo pertinere non abs 
re videatur quod narrat. Tit. Liv, lib, 6. cap 9. 
Animus Camilli, rei majori, Antio imminebat 
» + + + + » + ſed quia niſi magna apparatu, tor- 
mentis, machinijque, tam valida urbs capi non po- 


terat; reliffo ad exercitum collega, Romam eff 


profeftus, ut Senatum ad excidendum | Antium 
bartaretur. Inter ſer monem ejus (credo rem An- 
tiatem diuturniorem manere Diis cordi fuife). 
legati ab Nepete ac Sutrio auxilium adwerſus. 
Etruſcos petentes weniunt, brevem occafionem eſſe 
| ferendi auxil.i memorantes, Ze vim Camilli ab 
Antio Fortuna avertit, @c. | 

2+ Praeſens wel imo tallere de gradu, & 0. J 
Potens & parata derepente ac ſubito ima ſummis 
mutare, inſig nem attenuare, obſcura promere, api- 
cem inde rapere non ſine frepita ac flridore actto, 
atque illic ad arbitrium penere ; ut eſt in Ode ſu- 
periore, quem locum cum iſto confer, ſtudioſe 
lector. Vide & Macrob. lib, 5, cap. 16. ubi fic 
habet: Fortunam Homerus neſcire maluit, & ſoli 
deo, guam jactpay weocat, omnia regenda Ccommit- 
tit ; adcs ut boc wecabulum TUXN in nulla parte 
[lomerici woluminis nominetur, Contra Virgilius 
non ſolum novit & meminit, 4 emnipotentiam 
guogue eidem tribuit : quam Philotophi, qui 
cam neminant, nibil ſug vi paſſe, ſed decreti ſeve 
provideniia miniſiram eſſe voluerunt. 

g. Te pauper ambit, c.] Nemo non tuam 
opem invocat; tuum ambit fayorem agricola, 
nauta,* mercator, miles, &c, Vide Pindar, 
Olymp. Od, 12, ubi, Zr TVA, 7 vey fv 
ner xyfiegrontiat Sa e Ex Ti Mainlu;e; 
D Hαν *x ayogat FD, O ſervatrix for + 
tuna, a te in mari gubernantur celercs nawes, in 
terra vero rapida bella, & conciones conſilium 
ferentes. | : 

7. Bi:byna,)] Metonym. pro qualibet alia na- 
vi. Seu quod Bithyni rei nautie peritiſſimi, 
vaurina rare, apud Euſtath, in Dionyſ. ſeu quod 
frequens erat negotiatio ad eam Afiz Minoris 
regionem Euxino mari circumfuſam, Propontidi 
vicinam, Thraciæ adverſam, &c, Similiter 
pro quolibet mari ponitur Carpathium dictum ab 
Inſula Carpatho, Cretam inter & Rhceum, 


hodie Scarpanto, 


* 


CARMINUM TIBER I. 35. 7 


Te Dacus aſper, te profugi Scyth, KB 
Urbeſque genteſque et Latium ferox, * 10 


Regümque mattes barbarorum, et 
Purpurei metuunt tyranni ; 
Injurioſo ne pede prorus 


Stantem columnam; neu populus frequens F 


Ad arma ceſſantes, ad arma 
Concitet, Imperiũmque frangat. 


Te ſemper anteit ſæva Neceſſitas, 5 Je neceſſit 


Clavos trabales et cuneos manu 


Geſtans ahena ; nec ſeverus 5 


Te e Dacs,” tf errantes' 
Siythe, civitares eriam & na- 
tienen ner un Latium hen, 
coſum, & matrer regem bar- 


58 fin | purati venerantur. Ne p . 


: nn ad arma quietos, ad arma pro- 


= _ 
[4 


ANNOTATIONSES. 


9. Te Dacut, aſper, Se.] Te nationes omnes, 


O Fortuna, colunt, Dact, gens bellicoſa, ad 


Iſtrum ſeu Danubium fluvium, Tranſylvania, 
Moldavia, Valachia hodie continentur. " 


 Profugi Scythe.] In phauftris vagantes, nullam 


habentes ſedem fixam & ſtabilem. Tuſtin, lib, 


. 9. illis: Ne ſper quidem premii fret, er 


z nec N fed etia ſedis 


boſte v 
inope. Infra lib, 3. Od. 24. 9. 

—Campeſire; melius Scytbæ, 

— 2 uorum plauſtra vago: rite trabunt domos, 

Vieunt, &c, 

10. Latium ferox.) Bellis inclytum, ac vel 
uni Rom Gentium & Orbis dominũ ſuperbum. 
Virgil. Eneid. 5 V, 730. 


„Cent dura atgue aſpera cultu 

Debellanda tibi Latio eft,—— 

rt, Reg matres barbatorum, &c,) gie 
Ode 1 dixit, Bella matribus deteflata. Metuunt 
nempe filiis matres nunquam non, deprecantur- 
que mala quævis humanitus aceidentia. 

12. Purpurei metuunt 2 Et bene qui - 
dem, memores hune eſſe fortune ludum alta 
deturbare, humilia ſublevate. Et, quod ait Ju- 
yenalis Sat, 10. v. 118. 


Ad generum Cerer is fine caade ac vulnere pauci 

Deſcendunt reges, & ficch morte tyranni, 

14. Stantem Columnam.) Ne ſubruas Imperi- 
um Romanum jam ſtabilitum, vel Imperatorem 
feliciter omnia mederantem. Neve facias ut fe- 
ditiones populus movens quietas res perturbet, 
atque ira peſſum eant quæ videntur modo firma 
& re perenniora, . 


17. Te ſemper one ar.} Qui- 
dam legunt Serva necefſtar.] quaſi Fortune fa- 
mula. Sed apage, Sic enim & lib. 3. Od. 29, 49. 
Fortuna ſaws læta io, Et Od, 24. v. 6. thu 
dem libri, Dira ar, Ra Sophocles in Ajace, 
<1a yxaiay puxy vocat.- Et Laberius apud Ma- 


erob, lib, 2. cap. 7. Neceflitatem Fortunæ pa- | 
riter adjungity hig verſieutis 4 


þ 


* 


Neceſſitas, cujus curſus tram vegſi impetmm 


Voluerunt multi effugere, pauci fotuerumt, 


Quo me detrufit pene extremis ſenſibus ? 

— — -12- 

None me quo dvjies 5 Ge. at | 
Huc & facit quod Ariſtot. rerum cavſas enurne- 
rat haſce quatuor, Naturam, neceſſitatem, ſor- 
tunam, mentem. : 
18, Claves aa, & cuncos manu Geflanc 
obena, &c.] Talem Antii referunt in Fortunes 
templo fuiſſe picturam, qua exhiberentur varia 
il'/a inftrumentorum genere, cla vi, eunei, unci, 


| plumbum liquidum, &. ſeu cruciandis reis, ſeu 


rebus firmandis, ac ſtabiliter defigendis idonen. 
Clawas trabales, hi ferrei fant, ingentes & vakdi, 
quibus trabes figuntur : unde proverb. Trabefi 
claws figere, pro, firmiter tabilire, Cic. 3. in Ver- 
rem, n. 32. Eraſm. Chi iad. Herculanens 

& noſter cit. lib, 3. Od, 24. Claves adamantines þ 
eodem ſenſu, gi a neceſſitste, ait, Item pal 
ſunt lignei praacuti, quibus olim & modo apud . 
immanem Turcam homines tranſadacti peri- 

muntur. Ammian. Marcell. lib, 16. Trabalibas 
— capira diſciſſu quorundam, nimirum ut ait 

paulo ante, cum flaxis enfibus, feriendi non - 

terent inflrumenta, ipfis barbaris tela hook 5 

libus immergebat,] Itaque trabalia illa tela ffi 

tes erant acuti per ſuffixi corporis caputeminen- 

tes. | 

firmitatem notat manus abena, item cuncus fer- 

reus, quo ſolebant ftringi compedes, masicꝶ & 

pedice. | Duobus etiam cuneis ſimul adaQtizali- 
quid magis abſtringitur, Unde Plant. Stich. 

Scen. 9. Vel inter cunens erreas, ſcilicet in args, 

parafitus ait accumbere ſe poſſe. Cuneis pr 
terea res finduntur ac ſcinduntur: bis etiam 
velut clavis afgunrur eruci. Sie apud Cicar. 

Tuſcul. 2. f. 23. Prometheus a Vulcana ſe af» 


fixum Caucaſo queritur, 
U on 


— — 


— — — 


tem unflabilis, & meretrix per- 
2 contra fugit: amici quoque 


90 . HORAT 


. 


deft ctiom uncut, & liputfa-· Uncus abeſt, 


EPFLAGET. 2 


liquidũmque plumbum. 31] 


D Te ſpes, et albo rara Fides colit ln 
do panno cooperta : neque recu- Velata panno, nec comitem abnegat, Fon 


Jat tibi adberere, gquandecun-) Utcunque mutata potentes 


we mutato pallio des magna-. 
= 9 deſeris : 3 Veſte domos 
At vulgus 
＋ alfi Jugumſimu 1 portare nolentes 


inimica linquis: 
infidum, et meretrix retro 25 


Perjura cedit; diffugiunt, cadis 


obſeedunt, paſt exbayſia ad fe. Cum fæce ſiccatis, amici 


cem uſque dolia. O fortune Ferre jugum 
incolumem prafia Cæſarem pro 
Fieiſei meditantem adverſus ulti- 


Serves iturum Cxſarem in ultimos 


pariter doloſi. 


[154] 


deuter Brian, ferves ci-| Orbis Britannos, et juvenum tecens 30 


am novum ag men adoleſcentium, 


ANNOTATIONES, 


Foviſque numen Mulcibri aſcivit manus, 
Hos ille cuneos fabrica crudeli infcrens, 
Perrvpit artus: &c. 


Clavi ni mirum ad crucem ligneam, cunci ad la- 
pideam: inquit. Theodor. Marcilius. 

20. Uncus. ] Seu quo rei trahebantur ad ſcalas 
Gemonias; ſeu quod annecti ac teneri firmiter 
aliquid ſolet. Nick | 

_ Ligquidumque 2 Hoc notum eſt & af- 
fuſo cruciatos aliquando reos; & ferreas manus, 
uncos, cuneos arctius alligari, tenaciuſque ad- 


26. At wuigus infdum, & merctrix, Sc.] 
Veri quidem amici ia advetſis perinde ac in ſe- 
cundis manent fid:, & juvare perſeverant. At 
hæc paucorum virtus eſt, Alii enim e multis & 
e vulgo, amicum fovent quamdiu felix eſt: reflante 
vero Fortuna protinus avolant: in primis autem 
meretrix datz fid i immemor abſcedit; & quan- 
quam utriuſque ſtatus, calamitoſi nimirum & 
fortunati, jugum ferre pariter ſpoſpanderant, do- 


% tandem apparent. Nam diffugiunt ficcatis 


cum face cadis, ubi quæſtũs nulla ſpes amęlius; 


herere., Arnob. 6. contra Gentes : Quid miſerius atque ut eſt in Proverb. Ferwet alla, wivit ami- 


aut infelicius bis 2 poterit, quam fi eos in bafibus 
ita unci retinent, & plumbee unt iones ? 

22. Te ſpes, Ic. ] Hæc ſolent afflictos ſuſten- 
tare, & ſolari adverſis preſſos. Hi enim ſperan- 
tes meliora, Fortunamque rotæ converſione be- 


nigniorem fore ptæſentes ærumnas æquiori fe- 


runt animo. 

Et albo rara fides colit Velata panno.] Licet 
enim rari fint in adverſis amici, aliqut tamen 
reperiuntur interdum fideles uſquequaque. Sic 
Hides colit Fortunam, nec adverſanti refragantique 
le comitem negat. Et ob hoc fortaſſe dicitur a(bo 
velata fanno; id eſt, ſimplex, fincera, non fal 
lax ; vel quod albo velabant panno caput, qui 
fidei ſacrificabant. Alii locum hunc interpretan- 
tur de candidatis, adep:2dignitate parum curanti- 
bus ea perſolvere, quz tum maxime promilerant, 
cum magiſtratum ambirent, Quod mihi quidem 
longe petitum videtur. Tuum eſto judicium, 
lector ſagax & erudite, Virg. Eu. 1. v. 296. 

Cana fides. 
Quo tamen loco fignificare videtur antiquam 
dem, | 

22. Nec comitem abnegat, Utcungue mutata, 
Sc.] Id eft, Non deſerit fides amicos, etiam 
cum ab eis recedit Fortuna, Mutata eum veſtibus 
mente: quando miſeros reddit eos, qui beati 
erant; & faQta jam inimica linguit demos po- 
tentium, & alio migrat. | 


citia, Et Ovid. de Pont. 2. Yulgus amicitiat uti- 
litate probat. Ecclebaftici cap. 6. Eft amicus ſo - 
cius menſæ; & non permanebit in die neceſſi:atis. 
29. Serves iturum Ceſarem, &c.) Antii for- 
taſſe tum diverſantem Antiatt Fortunæ commen- 
dat, tumque, ut videtur, illic meditantem eam 
in Britannos expeditionem, de qua Dio lib. 53. 


Ultimos orbis, Virgil. Eclog. 1. 65. 


Et penitus toto diviſos orbe Britannos, 
Vide infra, lib. 4. Od. 4. v. 35. 

30. Et juvenum recens Examen, &c,) Appo- 
ſitè Marcilius obſervat duplicem hic ac diver- 
ſom Auguſti conſulatu belli apparatum notari: 
alterum in Britanniam ( majorem nempe, ſive An- 
gliam) ductu & auſpiciis ipſius Augufti ; alterum 
in Arabiam felicem ductu AÆlii Galli: ex Dione 
cit. lib. 53. Plin. I. 6. cap. 28. &c. Strab. lib, 2. 
& 16, &c. Senſus eſt; Conſcriptum in illa pri- 
ori expeditione juvenum examen, ſeu novum ex- 
ercitum, ob Romani famam gominis jam tum 
Eois timendum partibus, ac paulo poſt terrorem 
illaturum eſſe Parthis, Medis, Perſis; Oceanogue 
Rubro, Arabibus nimirum illi proximis. Nam 
ipſa peninſula Arabia inter duo maria Rubrum 
Perficumgue procurrit ; ex Plin, modò cit, Ergo, 
perperam alii interpretantur Oceanum Britannia 
majori vicinum occidentis Solis rubeſcentem 7a · 
diis : accipe verò ſinum Arabicum, ſeu ipſum 
mare Rubrum, quod Græci Erytbræum vocant, 


Examen 


CARMILN UM! LI B E R. . 1. 36. | gt 


Examen, Eois timendum* © — iabilequidem orientaliber 
. 1 A 1 regtonibus, ac mari Erytbæs. 
Partibus Ocean6que*Rubro, "OE Hew boils eee rata 
3 Eheu, cicatri cum et ſceleris pudet, e 9e, Fratrum a fratubdos 
Fratrũmque. Quid nos dura refugimus  |interfeRtorum. Zequid exbor- 
8 | os i ru:mus ns bontines ſevis quid 
Liquimus ? Unde manus Juventus FTE $4, — manum cobibuerunt ad- 
Metu Deorum continuit? Quibus 'F leſcentes ob reverentiam Numi- 
| A 1 . | Fi num ? Que non altaria pollu- 
Pepercit atis? O utinam nova [735] — Fortuna Hebetares 
Incude diflingas retuſum in | — noltre . utinam 
„ene oed incude fabrices contra 

Maſſagetas Arabiſque ferrum 40 gen & 4 _—_ 


ANNOTATIONES. 


4 f 0 
uoniam beuge vel Zu8paTe; rubrum ſignĩficat, ] ſus eſt: O Fortuna, finge de nova & fabriea no · 
fcilicer ob terram 1yubram, five minjatam aquæ bis gladios, glorioſe quidem in hoſtes Imperii 
ſubſtratam, vel ab imminentibus ejuſdem colo-| Romani ſtringendos: nam i li prius a nobis 
ris montibus ; unde Sole affulgente ſpecies rubra male retu/i ſunt adverſus fratres, cives, propin- 
præbetur mari: Al:is ab Erythræo rege fatum| quos: civiles diſcordias extingue ſemper foneſtas, 
nomen placet. Euſtath. in Periegeſ. Dionyſ. ut externa duntaxat bella deinceps molis mur, 
3. Ebeu, cicatricum & ſceleris pudet.] Inho- ſignaque Romana cum decore & gloria infera- 
Be quippe ſunt vulnera in bellis civilibus ac-| mos in Scythiæ populos, (ubi nunc-pars Auſtra - 
cep a: & quicquid adverſus cives perpetratur z lis Tartariz :) Paludem Maœoticam incoleates, 
flag:tioſum eſt ac pudendum. Pudet igitur & fra-| Maſſagetes quaſi graves Getas appellatos: maſ/a 
trum, in contrariis ut fit, mi'itantium partibus,| enim Scythica lingua, grave ſignificat, ex A- 
atque ita ſæpius a conſanguineis trucidatorum, | doro Origin. 9. Priſcianus in Pirieg. 218. 
- 34+ Quid nos dura refu imus tas? Sc] ? 
Nos hac tate ferre3 albu pluſquam civili . + +» Maſſagetæ 
bus -infeſt viventes, armaque in propinquorum| Hoſpitibus jen cunctis, bellogue feroces, 
corpora immaniter exacuentes, quid mali 0 7 
ſceleſti patrare detrectavimus] quid infandi non] Item in Arabes gazis ac divitiis famoſos. Arabia 
atientavimus ? 5 inter præcipuas Aſiæ partes cenſetur. Terminos 
35. Nefafti.] Execrandi, conſcelerati, nefarii.] habet a Septentrione Syriam, & fluvium Eu- 
Cic. 2. de Legib. n. 21. Quægue augur injuſia, phratem; ab Oriente ſinum Perſicum, ab Occi- 
neſaſta, witio/a, dira defixerit, irrita, infeflaque\denie ſinum Arabicum, a Meridie mate Arabi - 
ſunto. a cum, five partem Indici Ocea ni. Porro ad rem 
36. nde manu: Juventus Mety Deorum conti- præſentem facit quod habet Strabo l. 7. Eo tem- 
nuit, c.] Legunt alii manum. Quos religio co- pore, inquit, Eyrebiſtas Cetarum tenebat Imperi- 
hibuit ab audendo ſcelere, a violancis ſacris, aſ um, adverſus guem Ceſar inſtruxit exercitum, 
templis atque aris violandis, impieque diruendis? Et quod Ammian. Marcell. Arabiam vocat Ge- 
31. O utinam nova Incude diffingas retuſum,| tarum deſertum. 
Sc.] Quidam legunt diſtriagas, & recuſum. Sen- 


ODE XXXVI. 
Fauſtum ex Hiſpania reditum Numidæ gratulatur. 


T chure, et fidibus juvat | I. Es thure, er, Lyricis ear- 
Placare, et vituli ſanguine debito e 
ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Ode 3. videtur ab ills regione Africe Libya interiori & 
Ad Plotium, vel, ut aliis placet, Pomponium | Mauritaniz finitima, in qua militaverat. 


inſctibitur Ode hae, Numida vero cognominari} 1. Et tbure, & fidibus juvat, &c.] Aquum 
Cuſtodes 


—— — - 


[ 


2 - Q: HORATII FLACCI 
ſervateribus Numidæ; gui jam Cuſtodes Numide Deos; 


ou it ab extremd xedieos 
Hilpanis, diletis ſociis ofcula 


faavi Lamiæ partitur, recor- 
datus adoleſcentiæ non alio du- | 


Qui nune Heſperia ſoſpes ab ultima 
furima, at nemini plurg guam Caris multa ſodalibus, | 
Nulli plura tamen dividit oſcula, 


C. 
5 


core tranſafte, & mutate Quam dulci Lamiz z meer 
pariter tg. Ne lete diei Actæ non alio rege puer'tiæ, 
un acjut Creterſez - neue Myutatæque ſimul togæ. 


prolato cado parcatur; negue 


A. Ke, cefſatio ad ritum 


ahorum : 


Creſsa ne careat pulchra dies nota : 
| Neu promptæ modus amphoræ, 
Neu morem in Saliũm fit requies pedum ; 


10 
[437] 


ANNOTATIONES. 


eſt ſacrum Diis facere, adhibitis, ex more vete- 
xi, thure, & muſici, vitulumque mactare Diis 
ex voto pro felici reditu facto ab amico noſtro 
Numida. 

3. Coflodes.] Caſtorem & Pollucem navigati- 
onis, vel Mercurium peregrinationis preſides. 
Unde bie ſub nomine tv ien colebatur, teſte 
Heſychio. n 

4. Nui nunc Heſperia ſo pes ab ultima. ] Qui 
ſalvus rediit a bello Cantabrico. In ea Hiſpaniæ 
regione, Oceano Septentrionali proxima, ab Au 
guſti ducibus geſtum eſt non ſemel, nec valde 
jeliciter bellum. Quo maꝑis mirum, inde ſoſpi- 
tem Numidam rediiſſe. Heſperia ab ultima, Quod 
addit, ut, Hiſpaniem clare deſignat: alias 
enim Italia quoque Heſperia dicitur; ut ſupra 
notavi ad Od. 28, v. 26, Vide ibi annot, Strabo 
lib, 1. Hiſpeni ad cccidentem vergunt maxime, 
peanige i- rip, inquit. 

6. D. vidit oſcula.] Quotidiana quidem obviis 
familiaribus dabantur : at przcipve vel proficiſ- 
centibus, vel e peregrinatione redeuntibus. Cic, 
Ep. Fam. 16, 29. ita ſcribit Tironi ſuo: Ocules 
tuos, etiamfi te weniens in medic foro videro, diſ- 
lugviabor, Sueton. Tiber. cap. 10 Pauces in 
digreſſu oſculatus. Et cap. 34. 2uoridiana oſcula 
Probibuit edicto. Neron, cap. 37. Cerſe negue ad- 
weniens, neque proficiſcens, quemguam oſculo tmpere 
tivit, ac ne re{alutatione quidem. Sic & ſacræ li- 
terx; Salutate invicem in eſculo ſanfo. D. Paul. 
Rom. cap. 16. v. 7. 1. ad Cor. cap. 16. D. Petr. 
1 Epiſt. cap. g. v. 14. 


7. Lamie.) De M lio Lamia fupra, Od. 26. 


Memor aclæ non alis rege puer tiæ, Sc.] Mag- 
nam animorum conjunctionem parere hæe ſo- 
lent. Lamia & Numica eecem Pædagogo ſeu 
rectore uſi, puexitiam ſimul exegerant;z prætex- 
tam quoque deponentes pariter circa annum 15. 
togam virilem una ſumpſerant, tum ex more, 
tandem cufl.de remoto; ut ait noſter ad Piſones 
Epiſt. Suut qui puer tiæ regem interpretantur pa- 
tronum potentem; ſed quid, hoc ad pueros ? Alii 
treatum ſorte regem inter pueros colludentes in 
CaopnirFa, de qua Plato in Theæteto, Jul, Pol- 


lux lib, 9. cap. de convivalibus ludis, & nos 
poſtea Epiſt. 1, 1, 59. pbi. 


.. » At pueri ludentes, rex eris, aiunt, &c, 


Melius certe alii intelligunt megiſtrum, ſive 
inſpectorem & curatorem, qui duobus aut pluri- 
bus pueris nobilibus inſtituendis, preficiebatur : 
wald, quafi wen dvat . 

Puer tiæ.] Syncope. Sic lamne pro lamine. 
Sic porgite pro porrigite: Virgil. ZEneid. 8. v. 
274. ſurpite pro ſurripite: infra lib. 2. Sat. 3. 
& lib. 4. Od. 13. Porgam pro porrigam, 22 
Feſto 3 & Sil. lib. 9. 

10. Creſſa ne careat, Fc. ] Dies iſta, qua red - 
ditus mihi es, notetur læto ſigno, vel creta, albo 
nempe lapillo, ſeu Cretenſi ; ex more apud Thra- 
cas inſtituto lætos dies ac felices candido notandi 
calculo. Plin. lib. 7. cap. 40. Hine legendum 
quidam putarunt Threfſa ; ſed male, ut notavi 
ad Ferſ. Sat. 2. v. 1. Nec enim de conſuetudine 
Thracum hie agitur, ſed de Cretenſi nota felici- 
tatis indice, candida nimirum, Sic poſtea Sat. 
2, 3, v. 346. 


» + « Creta an carbone notandi ? 
Et Perf. Sat. f. v. 108. 
Il'a priùi crets, mox bac carbone notafti ? 


11. Neu promptæ modus amphore.] Ad plens 
ſignificationem lætitiæ, large bibendum ait; 
ſimul & veterum tangit morem, quo amicos vel 
proficiſcentes, vel e peregrinatione revertentes 
convivio excipiebant. Quæ quidem epulæ dice- 
bantur viaticæ, & adventitiæ. 

12. Neu morem in Salium fit requies m.] 
Nec omittantur tripudia. & ſaltationes 1is ſimi- 
les, quas exercent Salii Martis ſacerdotes a Nu- 
ma Pompilio inſtituti, numero duodecim, e Pa- 
tricio genere; a Tullo deinde Hoſtilio duplicati. 
Hi æncã gales, baltheo, ac thorace armati, per 
urbem incedebant, gradu compoſito, atque ad 
tibizz modulos ſubſilientes: unde nomen. Sacra 
illa cenis quoque ſumptuoſis, cantibus, & ſym- 


phonia opipare cclebrabant, Vide plura apud 
eu 


CARMINUM LIBER/ I. zs. 


Neu multi Damalis meri | Neve Damalis plerimi wint 
Baſſum Threicia vincat amyſtide; 152 222 
Neu deſint epulis roſæ, roſs careat, nec apio conflanti, 
Neu vivax apiutn, neu breve lilium.  - % ee, In Damalin 
Omnes in Damalin putres py NS 
Deponent oculos: nec Damalis nov N aftrabetur amatore, bederis bæ- 
Divelletur adultero, -- | 127 $1 c wake 5 1 
Laſcivis hederis ambitioſior. 20 0 


ANNOTATIONES. ' 
Liv, lib, 1. cap. 20. Jul. Poll. lib. 4. cap. 14. 15. Nea defint epulis roſe.] Ad corollas ne- 
maxime vero Alex. ab Alex. lib, 1. cap. 26. pe texendas ex epulantiurn more veterum tum ad 
&c; Dionyſ. Halicarn, lib. 2. fic habet 1 Hi au- delicias, tum ebrietatis coercende cautd, ut 0 
tem Salii omnes ſaltatores ſun!, & laudatores ar - tavi jam alibi, & mox dicam Ode 38. 
matorum Deorum, Ic. Varro 4. de Ling. Lat. 6. Nen vivax apium.] Diu virens, quodque 
fic babet : Salii a ſaltando, quod facere in comi-| juivecy, propterea dicitur, ac inter coronarios 
tio quotgnnis in ſacris ſolent & debent. flores cenſetur apud Athen. lib, 15. Vide lib. 2. 
13. New multi Damalis meri Baſſum, Cc. ] Ad Od. 7. v. | | f . 
convivium amica Numidæ Damalis invit ta cum] Mea breve lilium.] Brevi durans, * 
novo fig amatore conſueſcat, ut reli veteris| 17. Omnes in Damalin putres Deponent oculot. 
amici familiaritate, Baſſi videlicet, non amplius Omnes in Damalia vculos amore languentes de- 
cum eo bibacitate vinoſa mulier. + [figent, condent, ac veluti ſepelient, At illa 
Multi meri.] Tull. Fam, 9. 26, Non multi|contemptis amatoribus ceteris quidem omnibus, 
cibi boſpitem accipies, ſed multi joci, Alii fic{uni ſe addicet Namide. | | 
interpretantur i Baſſus & Damalis certent pocu- Putres,] Laſcivos, libidine fractos. Perf, Sat. 
14. Baſſum. | Is fortaſſe eſt Iambicusilie Poeta | . * 
ad quem eſt Propertii Eleg. 4. lib, 1. & Eleg. . . t 
o. lib. 4, Trift, Ovidii, Ubi male, Battxs e 
egitur ; Baſſius enim vocatur apud antiquiores] Deponent.] Timentiam & languentiam ocuki 
vite Ovidii ſcriptores, Teſtis Scaliger. dejecti ac depoſiti ; contra ſecurorum elati & 
Threicia amyſtide.] Vel poculo valde capaci, recti. Propert, lib, 1. Eleg. 1. v. 32 
vel bibendi genere apud Thracas & Scythas ufi- | . 
Tum mibi conflantis dejecit lumina faſtids, 


tato dnt, fine reſpiratione, duc bian 

& patenti ore & rictu : unde «pv; e dicitur Et caput impofitis preſſit Amor pedibus, © _, 
is qui fic vinum ingurgitat, largo hauſtyy ducti | 75 ö ug 00 
confertim & confeſtimz non autem ſorbillando,} 18. Nec Damalis nove Divelletar, c.] Da» 
vel lento ductu. Vide Plutarch. Sympoſ. Cal.|malis in amore conſta us & fida non xecedet ab 
lib. 4. cap. 46. & lib. 15. cap. 6. Turneb, lib,|unius Numidæ complexu, ei tenacius adhzrens, 
11. cap. 27. quam hedera muto vel arbor z. 


1 a * 


o 


= — — — — U—ꝛ—Ü—•Uů0⁵ũ9G — — 


I ICT RT DIETS — 
4 = 4 * 


ODE 


Sedales hortatur ad lætandum, extingtd Cleopatri. 


Jam tandumeſ}, O ſo-x 
ei; jam plants levi terra per- 
euttenda eſt: jam tempus adeſ} 
epulis Saliaribus decorare Nu- 
minum lectos. Non licebat an- 
tes Cæcubum vinum proferre 
& cellis wetuſtir, dum Captrolio 
everfionem, & exitium Imperio 
Romano moliebatur Regina in- 

faniens cum turma fda bomi- 


Fempus erat 


Cellis avitis ; 


1 


. ANNOTA 
Metrum eſt idem quod ſupra Od. 9. 
1. Nunc eft bibendum, Sc.] Poſt infignem 

Mam ad Actium Augulli vi doriam, ſuperatum- 

que Antonium cum ſua Cleopatra, quæ Rona- 

nis dominari ſtuliè appetebat; libere jam tripu- 
diandum, hilariter epulandum eſt. De his Flor. 

Ib. 4. cap. 11. Liv. lib 132. & 143. Plutarch 

in vita Antonii, Sueton, Oroſ. &c. Scilicet Im- 

perio Romano Triumvitis partito, Auguſti foro» 

xi Octavia, quam duxerat uxorem, repudio re- 

miſſo, Cleopatræ ſe amoribus immerſit Antoni- 

vs. Hinc iratus Cz/ar bellum ei molitus, in Epi- 
rum copias tranſportavit, navelique prælio ad 

AQium Epiri promontorium commiſſo, Anto- 

nium & Cleopatram tam glotiosè vicit, ut victos 

#4 fugam, indeque ad ultimam rerum ac ipſius 

vitze deſperationem adegerit, Ob res tam prez- 

elarè geſtas, ſupphcationes etiam, ut videtur, ad 
pulvinaria Deorum inftitutas, indictaque lecti- 

Kerniz, gratulatur Auguſto Romaniſque Hora- 

tius hac Qze, ut & Epod. g. Vide ibi. 

2. Nune Saliaribus Or nare pulvinar Deorum, 


Q. HORATII FLACCH 


N Unc eſt bibendum, nunc pede libero 
* Pulſanda tellus; nunc 
Or nate pulvinar Deorum 


Antehac nefas depromere Cæcubum 


* 


XXXVII. 


Saliaribus 


dapibus, dle. 


dum Capitolio 


Regina dementes ruinas 
Funus et Imperio parabat, 
Contaminato cum grege turpium. 


TIONES. 


Inec e cellis promere vina generoſa, quale Cæcu- 


bum e Campaniz fertilibus agris, prope Fundos 
& Amyelas utbes, Martial, lib. 13. Epig. 115. 
Cæcuba Fundanis generoſa 'coguuntur Amyclis. 
6. Dym Capitolio Regina, &c.] Dum Roma- 
no Imperio cladem moliretur Cleopatra /Egypti 
Regina, furios4, ambitione acta, ſolitis eubicula- 
riis ſtipata, eunuchisnimirum, omnia ſibi ſpon- 
dens, atque ob aſpirantem ſortunam animo im- 
potenter elata. eee. 1 

7. Regina dementes ruinas Funus & Imperio pa- 
rabat, &c.] Recte obſervant docti interpretes, 
mentionem hie Antonii fieri nullam, ſed Cleopa- 
tre duntaxat; tum quod e eivili bello nulla tris 
umphi manet gloria; tum quia vulgo dicebatur 
mulier /Egyptia Romanum affectare Imperium. 
Flor, lib. 4 cap. 11. ita ſeribit: Furor Antoni, 
pvatenus ambitu non interiret, luxu & hbidine ex- 
tinctus iff. Quippe poſt F arthos, cum exuſus ar- 
ma in otia ageret, captus amore Cleopatr &, quaſi 
bene geſtis rebus, in regio fe finu Feficiebat, Hæc nu · 
lier Agyptia, ab ebrio Imperatore, pretium lib idi- 


2 


Sc.] Tempus erate vel enallage; pro, rempus 
eft : vel, ceſtinatum ſatis hoc erat tempus, ad 
gratias Diis agendas, noftramque lætitiam exhi- 
bendam, tum lectos ac pulvinos in templis Numi- 
nibus ſternendo, tum opiparas celebrando cœnas 
& epulas, quales Saliis conſuetæ & ſolennes, ut 
locum dederint proverbio, Saliares cænæ, id eſt, 
ſumptuoſz, Vide ſepra Annot. Od. 36. ad vo 
cem Salium, Turneb, lib. 7. cap. 17. Alex. ab 
Alex. lib. 5. cap. 27. Tit, Liv. paflim de lecti- 
ſterniĩs, quorum ſuperſtitionem inſectatur Arnob. 
lib. 7. contra gentes, his verbis; Le#iflernium 
Cereris erit Idibus proximis. Habent enim Dii le- 
Hos, atque ut flratis peſſent mollioribus incubare, 
Pluvinorum tollitur atque excitatur impreſſio, 
5. Antchac nefas depromere, &c.} Laborante 
Kivilldus viſcordiis antea Republica, & femini 
jugum Romanis intentante, luwtari non licebat, 


3 


rum Romanum Imperium petit, et promifit An- 
| fours : quaſi facilior eſſet Parthis Romanus, Igi- 
tar dominationem parare, nec tacite ? ſed patriæ, 
nominis, togæ, faſcium oblitus, totus in monſtrum 
i lud ut mente, ita animo quogue, & cultu deſcive- 
rat, &c. 

9. Contaminato.] Ex Donato, contaminare eſt, 
rem rei ſic miſcere, ut corrumpatur utraque, neu- 
tra permaneat: quod quidem ſpadonibus compe- 
tit, Nam ex Greg. Nazien. in Epitaph, Ba- 
filii magni, inter mulieres viri eſſe videntur, inter 
viros autem ſunt mulieres, ad obſcena vero quæ- 
libet paratiſſimi. Hine ſequitur, Cum grege tur- 
pium morbo, Quidam legunt congrege Porro 
contaminati, turpeſque mor bo, ſeu ob emaſculatio- 
nem, ſeu ob cinædicam fœditatem. Juvenal, 
Sat. 2. $0» 

Hiſpo ſubit juvenes, & morbo pallet utrog ue. 

Mor bo 


CARMIN UM LEBEN I. 37. 985 


Morbo virorum ; -quidlibet-impotens- + I. on — — 
Sperare, fortunaque duli 11 — Taufe. 
Ebria. Sed minuit furorem e ede imminuit nice pavie, 
Vix una ſoſpes navis ab ignibus ney — — 8 
' HA  anivum Mareotice furen 
Mentemque lymphatam Mareotico ' | 4 nes ment compuli 4 — 
Redegit in VETOS timores2s2s 185 ½% guande fugientem 22 
Czſar ab Italia volan tem on — . 
. eke . 7 
Remis adurgens (accipiter velut ö ——— 


" | lumbas, aut leporem welox inſe- 
cutor per gros. moniæ nivoſæ) 


Molles columbas, aut leporem citus | 
13 r wincula conjicere: 


 Venator in campis nivalis 
AÆmoniæ) daret ut catenis 


Is. | wolens, I 
Faiale monſtrum; quæ generoſils [41 . ——— 8 
Perite quæ rens, nec muliebriter conditgs celeri navigis terras 
Expavit enſem, nec latentes 8 | aan een, 
Claſſe cit reparavit oras. een 


ANNOTATIONES. 


o. Quidlibet impotens ſperare.] Sunt qui in- 16. Ab Lalid wolantem Remis adurgens, &c.}, 
terpretentur, valde potens: ſed alii melius; im- N addente alas timore fugiebat celeriter Clęopa- 
par & impotens ambitionem frenare, quidlibet tra: ſed inſtitit Auguſtus (teſte F loro eit.) navĩ - 
te mere ſperabat. Sic enim qui ſe continere ab|bus Liburnis, quz velociſſime ſunt, ut poſtea 
illieitis nequit, ſui dicitur non compos, & ani- ¶dicetur: hinc accipitri citoque venatori.comps= 
mi impotens i -quoniam affectus, motus, cupi-|ratur. Ab Talie.}.. Porto illa, abbogrebat, co 
ditates non valet coercere, imo ab iis victus, huc|timens abduci-ad hoſtilis triumphi pompam ſuo 
iltac ut ſervus trakitur, ©. +». + Jdedecore exornandam. ny as PA, 
12. Sed minuit furorem Vix una, &c,) Bene] 20. ZEmoniq,] Vel Thraciæ; fic dictæ ab 
ſcripſit quidam':” Fortuna witrea ei: cam ſplen- Emo, ſeu /Emone nivoſo monte, vel potius, 
det, frangitur, Itaque ſpes inſanas, ſuperbos fa - Theflalice regionis Macgdonibus proxime..ab 
ſtus, & arrogantes animos tandem Cleopatra Emone Deucalionis filio nuncu pat. 
fregit, quando e claſſe tam numeroſs, vix 2b] Daret ut catenis Fatale FN capti- 
incendio Romanorum na vim unam eripuit, qua|vam aveheret Cleopatram Reipubliea Romans 
fugeret, Subtiliter hie a nonnullis intelligitur] fatalem & exitioſam, vel ſuæ gloriz ac triumpho 
Avguftus, qui fuerit unus ſoſpes ab impuris il-| fatis reſervatam. Addunt alii, thefauris 
lis Cleopatiæ ardoribus, quibus deflagrirant Ju-| potiundi ſpem inſequendi cauſam fuiſſe. 
livs quidem Cæſar primùm, ac ſubinde Auto- 21. Rue generofius Perire guerens, @c.] Haud 
nius. Flor; Prima dux fugæ Regina, cum] muliebem animum, fed, virilem potius gereas 
aurea puppe, velogue purpureo, ſe in altum dadit.¶ in corpore muliebri, nequaquam more femina» 
Mex ſecutus Antonius t ſed -inflare weſtigiis Cæ- rum enſis aciem expavit, Nimitum eum Au- 
far . «+ » +» « » prope manu tenebatur, Prior] guſtus Alexandriam, obſeſſoſque ibi Antonium 
ferrum cccupavit Amonius. Regina ad pedes Cæ- & Cleopatram redetziſſet in ſuam poteſtatem z 
ſarii proveluta teniavit oculos ducis, fruftra. Nam} ſe quidem interemit Antoni us: arripyit, & Cleg- 
pukbritudo intra pudicitiam Printipis fuit. patra gladium, quo fibi mortem in 3.5 
14. Hynt batam Marectico Redegir, &c.] Vel] probibita eſt a Proculeio, intra ſepu chrorum 
exquiſito vino ex illd /Egypti regione, Mareo - clauſtra, miſſo a Cæſare, qui vivam ſervage ad 
tidi paludi vicind, apud Alexandriam ; . quod )ſui triumphi decus exoptabar, Plutarchy4a vita 
laudant Columella, Athenæus, Strabo, &c. & Antonii, Tit. Liv. hb, 133. eit. 
meminit Virgilius Georgic. a, 91. 23. Nec latentes Claſſe citd reparavit oras.] 

Sunt Thaſie wites, ſunt & Mareotides alba, Nec in remotas ZEgypti regiones clam avufugit, 
Fo nempe, cum ſuo Antonio, frequenter epulata, aut uſquam latere voluit, ſed Alexandriam recto 
enimum exhilarabat. Vel regni Marestici, id; curſu contendit. 
eſt, Męyptii opibus nimium confiſa, indeque] Latentes.] Cie. Agrar. 2. n. 43. Quid Aler- 
velut cœco anĩmi impetu abrepta ad quandam in- | andria, cunctaue Ag yptus F ut occulte latet, ut 
ſaniam, cum jam ſibi arrogat aliena, de propriis| recondita eff ? Suum tamen poſtea damiiavit er- 
laboravit, ſibique timuit, ne hoſtium prada fie- rorem : intellexitque ſatius futurum fuiſſe cedere 
ret; quod revera contigit, | |tempori, & in tutum aliquem locum ſe recipere, 


e Auſa 


o6 Q. HORAT 


ITFLACCHT. 


ses frowe len deſperatemſ Auſa et jacentem viſere regiam 2. 
77 . © GG Vultu ſereno fortis, et aſperas F 5 


attrefavit, ut nigrum virus 
corpore bauriret; morte conſti- 
tei auriacior, Nempe femina 
baud igrobilis ad magnificum 
Agr for triampbum Liburnis 
feroctbus velut privata devebi 


obbirrebat; | 


INN OT A 


Deliberata 


dum bellum repararet : conſpirante præſertim in 


> atxilium tota /Epypto. Vide Virgil. En, 
. v. 707. & ſeq. & Servium in eum locum. 
Vide & Plutarch. Dionemque, tentatam ab ea 
fugam per ſinum Arabicum, contra narrantes. 
25. Auſa & jacentem viſare regiam, &c.] 
Deſperatum licet regnum ingreffſa nihil ds ſuper- 
bia remiſit: vultu ſereno regiam adit, ibique in 
omni luxu verſatur; tefte Plutarcho. 
26. Fortis & aſperas Tractare ſerpentes.] Cum 


in viQoris poteſtate eſſet, morique conſtituiſſet, 


ſecretum mortis genus tentavit, Flor. 4, 11, 10. 
Clrapatra, inquit, non jam de wita, que offereba- 
tur, fed de parte regui laborabat, od ubi de- 
ſprravit 4 Principe, ſervarique ſe triumpbo widit, 
incautiorem nacta cuftediam, in Mauſoleum ſe ¶ ſe- 
Pulchra regum fic vocant) recepit z ubi maximes, 
at ſolebat, induta cu/tus, ih differto adoribus ſolio, 
Fvxtæ ſe ſuum tollocavit Antonum : admotiſque 
ad venas ferpentibus, fic morts quaſi form ſulutu. 


Similiter Plutarchus refert'; ommium genera|&c 


venenoram in damnatis expertam : anxiam au- 
tem fuiſſe, quod quæ cito extinguerent, crearent 
dolorem: que vero fine dolore eſſent, celeritate 
carerept; tandem vero deprehendiſſe aſpidis 
mor ſum & cito & fine dolore enecare, grava- 
to ex fomno capite, & leni ſudore per vultum 
viffuſo, Cæterum nemini compertum eſt, quo 
mortis genere Cleopatra obierit ; punforas ten- 
tum in brachio conſtat exigoas apparuiſſe. Hinc 
Auguſtus ejus ſimulachrum in triumpbo duxit, 
admorfo aſpidibus brachio. De quo Propert, 
Id. 3, 17, 83. 1 x 


Prathia ſpectavi ſacris eidnorſa colabris, 


Stevis Liburnis ſcilicet invidens 
Privata deduci ſuperbo |, 
Non humilis mulier triumpho. 


Tractare ſerpentes, ut atrum 
Corpore combiberet venenum ; 


morte ferocior : 
30 


TIONES. 

29. Deliberata morte feroclor.] Eo ferocior, 
quod moti quoque modo ſtatuerat. Adverte 
pluribus, extolli Cleopatrer generofitatem ſupra 
muliebrem ſexum ; ut hine viftori accedat & 
creſcat glofia, Aſias enim habere locum potu- 
iſſet, quod ſcribit Virgil. Anejd, 4, 93. 


Epregiam vero laudem N „ 
| * + Si femina vicra oft, 


33. Sevis Liburnis.] Non parum juverant 
Auguſtum in reportandi navali victoria Libur- 
ni Illyriei populi, Liburneque naves celeritate 
inſignes. Ex quo patet nan eymbas quaſdam aut 
naviculas bello ineptas fuiſſe, ut putirunt qui- 


dem; Suidas certe roſtratas & conſtratas exti- 


tiſte - trait, alia tamen quam triremes forms, 
Vide Veget. lib, 4. de re Milit. Appian. libs 4. 
Sevis.} Si quidem Romam 


deportaſſent vie 
vam ad doſtis triumphum. 20 
Scilicet inviden Privat deduci. ſuperbo Non 
bumilts mulier triumphe,] Dio. eit. lib, 5. ita 
ſeribit z Tantas inter calamitates regni memoriam 
\meftincbat, ut mallet namine & ornamentis 
retent im mori, quam private vita frui. Nihil 
itaque magis Cleopatra formidabat, quam tri- 
umphati, invidens Auguſto illum quem tan- 
topere anhelabat, honotem, victam & vinRtam 
ſcilicet Reginam per Urbem Italiamque eircum- 
ducendi in ſuo triumpho. Minc siant, cum 
capta ab Auguſſo clementiùs de induſtriũ tra- 
&aretur, qua vero mente & conſilio ſatis in- 


Ex trabtte octultum nrembra ſeporis iter. 


 |telligeret, dicere folitam 2 Non eriumphabor. 


ODE 


6 * 


6 


CARMINUM:; 


ODE 


LIBER I. 36. 97 


XXXVII. 


Parv gaudere ſe in conviviis apparatu. 


PFrficos odi, puer, apparatus; 


Diſplicent nexæ philyra coronæ: 


Mitte ſectari, roſa quo lucorum 


- 


Metrum idem quod Od. 2, 

1. Perfices odi, puer, apparatus. ] Perſarum 
luxus paſſim famoſus ex Herodote, Xenophoate, 
Plinio, Athenæo. 111j nempe vaſa pretioſa in 
conviviis, lectos etiam diſcubitorios aureos & 
gemmeos requirebant, Patet ex Herodot. lib. 
9. unguenta & odores amabant. Teſtis Plin. 
Bb. 13. cap. 1. opſonia exqulſita, tibicines, 
miniftros ſuccinctos adhibebant. Ex Plutarch. 
nove alicujus voluptatis inventoribus præmia 
dabant, Valer. Maxim. lib. 9. cap. 1. Cal. 
Rhodig, lib, 8. cap. 2. Kc. Perſe & Medi om- 
num bominum maxime woluptatem ac deiicias cole» 
re: & paulo poſt; Omnizm primi luxu celebres 
fuiſſe Perſe referuntur ab Athen. lib, 12. cap, 
1. & lib. 4. cap. ex Theophraſto 3 Perſarum 
reges luxu effeminati ingentem pecuniæ ſummam per 


fræconem iis pollicentur, qui novum voluptatis ge- 7 


nus excogitdrint, Item ex Heraclide Cumano, 
gui cœnanti regi _— miniſtrant. loti omnes, 
pulchris induti weſtibus aſſiſlunt, ac diei parte di- 
midi circa cœræ apparatum occupantur. Denis 
que ex Xenophonte in Ageſilao, ſub finem; Apud 
Per ſas ſunt qui totum orbem circume ont queritan« 
tes quid tegi fit potu gratiſſimum ; alli ſelerter in- 
gquirunt guid libenter edant ; ubi & guomods ſuavi- 
ter dormiant, Negue «ft facile dictu, quam anxie 
talia procurent, 

2. Diſplicent nexæ philyra coronæ.] Coronatos 
epulari veteres aſſuetos conſtat; ſed & luxum 
in texendis arte & labore corollis iſtis ſuiſſe non 
minus certum eſt. Ait vero Horatius odiſſe ſe 
ſumptuoſas ac operoſas has etiam coronas, quæ 
vel texerentur e floribus ac foliis inventu difi- 
cilibus; vel neQcrentur magno labore & appa- 
ratu. 

Philyra.] Tenvi membrana, que corticem in- 
ter & lignum tilize arboris ſuccreſcit, Hac ute- 
bantur tum ad nectendos flores, tum ad lemni- 
ſcos appendendos. Plin. lib, 16, cap. 143. Inter 
corticem & lignum tenues tunic, multiplici mem- 
trans, e * vinculæ tiliæ wocantur : tenuiſſi- 
mæ earum philyre, coronarum lemniſcis celebres, 
antiquorum bonore, & lib, 12. cap. 3. Craſſus 
dives primus argento auregue folia imitatus, ladis 
fuis coronas dedit, Accefſrrunt & lemniſci, ques 


ANNOTATIONES. 


[143] 0 Famule, averſo? Perſa- 
rum ſumptus. Non placent co- 
| rele philyr& colligate : Omit- 
[244] te perjcrutari quibus in regieni · 
bus durene roſe 


* 


7 ipſarum coronarum honot erat... Claudius 
Palcher bracteas ctiam Philyræ dedit. Ang), Poli- 
tian. Miicel, cap. 72. ita ſeribit: Pbilyræ uſus. 
percelebris elim in texendis coronis : e Philyris etiam 
| fiebant l:mniſci, id eſt, faſciolæ e coronis pendulæ. 
Ceronæ :] Hæ fiebant e frondibus ac floribus 
hederz, roiz, violæ, lauri, lilli, narcifii, myr- 
ti &c. hiſque diſcuti ebrietatem, & capitis do- 
lores credebant ſeu conſtringendo, ſeu refrige- 
tan 20. Plutarch. Sympoſ. lib. 3. queſt, 1. An 
inter potandum, coronis florets, ac ſertis uten- 
dum fit, multis diſputat : ait vero Hedera cra - 
pulam reſtingu i... . ameathyſto berba ſicut & 
gemma vinclentiam retundi . . . vinum fi quan- 
do caput tentaverit, florum auram auxiliari, & 
munire adverſus crapulam ; eo quod flores calidi 
leniter ſpiramenta laxantes ſpiraculum vine pre» 
ant : frigidi vero modice flringendo 2 in- 
bibentque evaporatiorts : ceu viola, & corona ex 
rot, Cc. Et ex his aliiſque ibidem complu- 
ribus concludit, coronis floreis inter pocula uſos 
propterea vete:es, Athen. lib, 3. cap. 21. jubet 
ex Archeſtrato, Perpetus coronis inter cam ca- 
put omnifariis redimiri. lib. vero 15. cap, 5. ex 
Ariſtotele & Ariſtone, affirmat: Antigue ob 
capitis gravitatem & dolorem a vini potu vincu- 
lam temporibus adbibuiſſe, gudd eam ligaturam 
prodeſſe crederent : poſieras autem, ornatus & oble- 
amen i gratia, coronas in competationibus excogi- 
taſſe. Et paulo poſt, ait: Capitis doloriflorum fa- 
eiculos ac ſerta mederi ſuo compreſſu & vinculo. 
lin, lib.2x.cap.4. jamcit.fic habet: Apad Gra- 
cos de ccronis Fefe Mae ben: & Callimat bus 
Medici, gue nocerent capiti : quoniam & in boc 
et aligua valetudinii portio ; in potu atgue bilaris 
tate præcipue, odorum vi ſurrepente failaciter, &c. 
ubi etiam refert Cleopatram per illas veneno 
coronas Antonio inſidiatam. Et i!lis vero qua 
ante dicta ſunt, Ovidius ita canit, Faſt, 5. 337. 


Ebrius incinctis philyrd conviva capillis 
Saltat, & imprudens wertitur arte meri« 


3. Mite ſefari, roſa quo, &c,) Ne labores 
ad inveſtigandas roſas extra tem pus: texendaſs 


ve è raris floribus corgnas, Athen, Cit. in con- 


H Sera 


98 


ſerotinæ. In primis ſtudes, ne 
quidguam laborinſe adbibeas 
ad myrtum ſolom. Neque erit 
tibi famuls myrtus indecora, nec 
mihi ſubter denſam witem perpo- 


anti. 


Q HORAT 11 


FLAC CI, &c. 


Sera moretur. p 
Simplici myrto nihil allabores, 
Sedulus curo: neque te miniſtrum 
Dedecet —_ neque me ſub araa 


[145) 


ite bibentem. 


ANNOTATIONES. 


 viviis roſeas coronas commendat, At eas, cum 
natura negat, luxurioſe ſectantes ita corripit Se- 
neca Epiſt. 122. An vivunt contra naturam, qui 
hyeme concupiſcunt roſam? Et qui aquarum 
fomento calentium, & cal-rum apta mutatione 
(vel potius imitatione, id eſt, imitando ealorem 
eftivum, qui A natura eſt, ex Lipo ibid.) bru- 
ma lilium florem vernum exprimunt ? 

5. Simplici myrto nibil allabores, c.] Nihil 
volo præter myrtum, itaque ne quid ultra quæ- 
rere ad convi vii hilaritatem ſatagas. Intelligit 
autem vel myrti ramum, quem olim con vivæ 
alter alteri porrigebant, ſuam quiſque edendo 
cantilenam: ex Plutarcho, in Sympoſ. & Vi- 
Rorio lib. 16. cap. 2. ubi fic ſeribit: Qui in con- 
wiviis lim carmina cantabant, myrtum laurum 
ve manu tenebant . laurum, qui werſus Homeri- 
cos recitarent ; myrtum, gui Æſetyli, Simonidis, 
Stefichori, Vel implexam ſimpliciter e myrti 
ſurculo coronam. Athen. cit, Iib. 15. cap. 3. Jam 
inde voluptat ibus illecti homines, præter eam vim 
ua ebrietatis incommedis medetur corona e floribus, 
oculorum quogue & narium delectationem expetive · 
rant « ac tum maxime coronam myrteam, gue 4 
ftringit, & vini arcet exbalationes 5 tum etiam e 
reſu, que gravitalem capitis ſedat, & æſtuantet 
potione refrigerat, uſurpdrunt. Et cap. 6. Hero- 
ftratus myrros extemplo virentes conſecravit in æde 
Veneris, ejuſque dicatd imagine, ſpe atiſſimos ci- 
dium ad epulum vocavit in delubrum, eorumque fin- 


— —— 


gulos corona donavit myriea, quam Naucratiten 
appellarunt. Additque, nihil aliud eſſe coronam 
illam ab Anacreonte geſtatam, præter myrteam 
adjectis roſis: verumque ſe arbitrari, quod prodi- 
dit Philænides: e myrto coronam meri vapores 
prohibere; e roſis autem, refrigerando vim ha- 
bere leniendi capitis dolores. 

6. Neque te mini Dedecet myrivs,) Tu 
quoque ſatis decorus & ornatus mihi videbere 
ſimplici myrto, cum mihi potanti miniſtrabis. 
Perſe contra, more ſuo luxurioſi, pueros ſeu mi- 
niſtros in conviviis optabant ſuccinctos & lem- 
niſcatis coronis exornatos. Alex. ab Alex. lib. g. 
cap. 21. ait pariter; Feſtis diebus coronatos cum 
lemniſcis weteres epulari conſueviſſe; fercula qu 
gue lautivra a coronatis item miniſftiris afferri 2 
cum cantu & tibicine. Athenæus autem lib. 16. 


manibus allata eff : molluſeulus puellus argentes 
guits, quem tenebat, affudit ; deinde . ad- 


contextas, 


7. Negue me ſub ara Nite bibentem.] Mihi 
pariter ſufficiet myrtus ſimplex confidenti qui- 
dem, & hilariter bibenti, non ut Perſz ſub lacu- 
neri ſplendido, ſed ſub vitis umbraculo, ſub hu- 
mili & arcta vite, id eſt, ſub palmitibus & pam- 
pinis pergula intextis & ſuffultis : Sous Ia ryeille, 


a Under an-Arbour made of a Uine. 


cap. 10. ex Philoxeno fic refert : Aqua lavandis 


wexit tenues e puris myrti ramis, magns labore 


— ——— n 
* p PF. WTR ” 
. 8 
CY 


: 

5 
4 
. 
1 
* 
1 
| ö 
p 

Ef 
ld 
A 
vx 
1 


- . 4 
— g 
= _ —— ͤ— —— 
+ _ hd ASE) 
3 
ITY Y 4 _— N at N ** FA 2 Lk. 
: ” 


Q. Ho RATII FLACCI 


LIBER SECUNDUS. 


Te — 


ODE 1. 


C. Afinium Pullionem monet ne bella civilia deſcribere intermittat : tum laudat 
. eius ſeripta. 755 


foro ex Metello conſule civicum, 14s e geg aten en: 
Bellique eauſas et viz exmadas, Jae e 


ANNOTATIONEs.' 


Metrum idem quod Od. 9. lib. r. & paulo poſt, Pratextum gu idem illi civilim 47 
1. Merello con ſule.] Plures hujus nominis eum morum hoc fuiſſe, idem teſtatur. Non moror Q. 


ſuerint Conſules, ambigitur ſane, de quo potiſſi-¶ Metellum Pium cum Sylid Conſulem, an. 6 


mum loquatur Horatius. Verum ex adjunctis 
tamen intelligendus maxime videtur Q Metel- 
lus Celer, qui confulatum geſſit cum L. Afra- 
nio, anno ab Urbe condita „vel, ut aliis 
placet, 693. Sub his enim bellum exarſit Cæ- 
ſarem inter et Pompeium, ut ſuſè narrat Florus 
lib. 4. cap. a. Res itaque per annos circiter vi- 
ginti, civilibus diſſidiis geftas, hoc eft, ab eo, 
quod notavi, tempore, ad ſuum uſque conſul ;tum 


Pollio perſequebatur. Sed Pollionis hiftoriam| Pompeiuſue param, =—— 
altius repetitam volunt alii, nempe a conſulatu 


Q. Metelli Numidici, qui fuit Confu} cum M. Alias vero Principes ipſi obtendebant, Pompeius 
Junio Silano, an. U. C. 641. vel 644, ſecundum defenſionem libertatis publice ; Cæſar ſactam 
alios : afferuntque teſtimonium vetuſtifmi codi-|fibi contumeliam, . Vide Suet. Jul, Cæſar. 
cis, in quo fic annotatum legitur : ex Metello, id cap. 28. 29, 32. Flor. lib. 3. cap. uit. & I. 4. e. 
ef, ex eo tempore quo Metellus fuit Conſul con- à. & leq. Plutarch. Appian. Oroſ. Dion. Cæſar. 
tra Jugurtham. Sed quæ fides ? Certe negotium etiam de Bell. Civil. jid. 1. c. 4. ubi fic labet / 
mibi faceſſit majus eorum ſententia,qui Torrentio |ipſe Pompeius ob inimicis Cæ ar's incitatus, & 
duce, intelligunt Q. Metellum. Scipionem a ud neminem dignitate ſecum exgquari wolebat, 
Pompeio tertium Confvle in Collegam adſcitum, 'rorum ſe ab gus amicitia everierat, & cum commus- 
anno U. C. 701. quoniam lata eft tunc ea lex,qus "nibus inimicis in graliam redierat; fimul in- 
a petitione Magiſtratuum abſentes arcebantur, ne famid legionum permotus quas ab itinere dhe 
excepto quidem Cæſate: Sueton. 13 Czſar, Sriæ ue ad ſuam polentiam dominatumgue cen- 
cap. 28, nam & cap, ſeq. Commotum his Caſarem, t rem ad arm A c. De 


2 udumque 


quem afferunt quidam nyvlio certe, aut levi - 8 
modum fundamento, | ; 

3. Bell ue cauſat.] Alia fuerunt ſimulate, 
liz veræ: he proſecto erant odium & in vid 
partium, Ducum autem ſuperbia, ayaritia, am- 
bitio, dominandi cupiditas. Lucan, I, 126. 


Nec quenquam jam ferre poteft Ceſarye pris» 


rem, 


. 


. EET WRC a 


100 Q. HORATII FLACCT 
& fortune jecum, & ducum Ludũmque fortune, graveſyque 147] 
_ 2 3 — — tag | 


Janguire conſperſa deſcribis  ar- 


ubricum : „ 5 ; 
ANNOTA 
TY vero ſcribene, c. 7; ita queritur : Novum 


in Republica introductum exemplum, ut Tribunitia 
— armis notaretur atque. opprimeretur, 


perioribus annis efſet reſtituta & c. 9. fbi ſſem. 


va 
Later Reipublice frimam dignitatem, witaque 
potiorem : doluiſſt ſe quod populi Romani beneficium 
fibi per contumeliam ab inimicis extorqueretur erep- 
rogue ſemeſtri imperio in urbem retraberetur, &e, 
Et vitia, & modos. ] Vitioſos modos, improbas 
agendi rationes. Jus datum ſceleri, quod ait Lu- 
canus 1, 2. Florus cit. 4, 2, 2. Marianam Cin- 
nanamque rabiem, Syllanamque tempeſtatem ; 
Cæſaris furotem atque Pompeii voc t. Et paulo 
poſt. Non recte tantum civile, nec ſociale, aut ex- 
ternum dici bellum oportere, ait, 5 commune 
guoddam ex omnibus, & pluſqaam bellum, Quippe 
f# duces ejus inſpicias, totus ſenatus in partibus 2. fi 
exercitus, binc undecim legiones, inde decem & ofto, 
flos omnis & rebur Italici ſanguinis: fi auxilia 
ſecicrum, binc Gallici Germanique deleftus ; ind. 
Deio:arus, Ariobarxanet, Cc... . fi moram belli, 
guatuor anni, & pro clade rerum breve tempus ; fi 
locum & ſpatium ubi commiſſum eft ; intra Italiam, 
inde ſe in Galliam Hiſpaniamgue deflexit, rever- 
ſumgue ab occaſu, tetis viribus in Epiro Theſſalid- 
gue conſedit: hinc in Agyptum ſubito tranſiliit ; 
unde reſpexit Aſiam : inde Africæ incubuit : po- 
frremo in Hiſpaniam reg yravit, & ibi aliquando 
* Sed nen & odia partium finita cum bello, 
Non enim prius quam in urbe ipſa, medio Senatu, 
esrum gui victi erant, odia victoris ſeſe cade ſa- 
tiarent, Cc. & hi quidem modi, hac belli viria, 
Ducum autem pravas affectiones quis non in- 
telligebat? Flor. 4, 2, 14. Porpeio ſuſpect̃a 
Cæſarii opes, Cæſari vero Pompeiana dignitas 
erat gravit, Nec bic ferebat parem, nec ille ſu- 
 periorem.  Neſas | fic de principatu laborabant, 
tanguem duos tanti Imperii fortuna non . caper et, 
Sc. & J 2, 21. Pompeius ab Italia, quam Sena- 
tus ab urbe, fugatur prior, Juan Gene vaci am 
metu Cæſar ingreſſus, Conſulem ſe ipſe facit. 
fErarium quoque ſanctum, quia tardius aperiebant 
Tribuni, juſſit effringi ; cenſumgue & patrimoniam 
Populi Romani ante repuit, quam Imperium. Hil 
ce tamen tam violent cupiditatis conatibus Ju 


ris ſpeciem pretexebat. Cæſ. de Bell. Civil. lib 


1, 22. ſcribens: Se non maleficii cauſa ex provincia 

reſſum, ſed uti ſe a contumeliis inimicorum defen- 
IE ut Tribuncs pi bis ex civitate pulſes in 
ſuam dignitatem reflitueret ; ut ſe & populum Ro- 


marum fpavcerim factiane oppreſſum in libertatem 
" &indicaret. Et apud Suet, Jul. cap, 30. Afinius 
ipſe Follio teſtatur Cæſarem Pharſalica cæſos 4. | 


- 


die cernentem adverſarios, in hec erupiſſe ver- 
ba: Hee woluerunt 2, tantis rebus geſliis C. Ceſar 


ſupra lib, 1. Ode 34. & 35. & Flor, ante cit. 


Nondum expiatis uncta cruoribus; 5 
reg ane fericulojum & Periculoſæ plenum opus alez = 
1 { © | 


TIONES. 


condemratus em, ni ab exercitu auailium petiiſ- 


3. Ludumgue fortune.) Quæ gaudet res qui- 
etas miſcere; hos attenuare, illos imo tollere 
de gradu ; vertere ſuneribus triumphos. Vide 


Turpe diftu ; mods princeps patrum, pacis belligue 
moderator, per tri batum a ſe mane, lacera & 
inermi nave fugiebat. 

Grawveſque oe amicitiat.] Triumvira- 
tum nempe, quo nihil unquam fuit bonis ac Rei- 
public gravius, Cato dicebat non ex inimicitiis 
Cæſaris & Pompeii, ſed ex ipſorum & Craſſi ſo- 
cietate & amicitia proveniſſe omnia Reipublica 
mala, Hos igitur Principes intellige: vel Augu- 
tum, Lepidum, & Antonium : qui certe omnes 
rem ſuzm, non publicam, quærentes imperii 


Populique Romani libertatem peſſundedere, 
Lucan, 1. 98. A 


Tempus ad Auguſti manſit concordia diſcors : 
Paxque fuit non ſponte Ducum,— 


4. Arma Nendum expiatis uncta cruoribus.] 
Bella vix dum bene ſopita, recrudeſcentes quo- 
tidie diſſenſiones, nec finica cum bello partium 
odia, ut ait Flor. cit, Theodorus Marcilius ex- 
plicat, cives armiluſtrio nondum expiatos, non- 
dum acto cenſu, nec luſtro condito; tune nimirum 
cives omnes in Campum Martium armati con- 
veniebant, ibique ſacrificiis, five ſuovetaurilibus 
luſtrabantur, Dionyſ. Halicarn. lib, 4. Antiq. 
Rom, ſcribit. Servium Tullium tives omnes in 
maximum ante urbem campum in armis convenire 
%% & in ſue guoſque ordinibus conflitutos expi- 
a(je, tauro, ariete, & birco, ter exercitum circum- 
duttis, moxque immolatis : argue cenſu peracto 
eam purgandi rationem apud Remanos bactenus ob- 
ervatam ab iis, qui ſacratiſſimum obtinent magi- 
tratum, Luftrumgue appellatam. Hæc vero Jam 
polttus rerum Auguſtus religioſe praeftitit anno 
ſui regni 16. cum anno præcedenti, celebri tri- 
un pho Romam ingreflus, Cleopatræ liberos ante 
currum duxiſſet: atque Nicopoli juxta Actium 
condita, ibidem agonem Ad iacum inſtituiſſet. 
Euſeb. Chron, Vide Varronem lib g. de Ling. 
Lat. Tit. Liv, lib, x, cap. 28, & 44- Feſtum in 
Armiluſirio; Aſconium, Alex. ab Alex, lib. 5. 
cap. 27. Horat. Od. 1, 2, 29. 

Cui dabit partes ſcelui expiandi 


Jupiter? 


fs 


6. Periculoſe plenum opus ale Tractas.] Mo- 
Tractas 


PFF 


2 i. 5 
"Yin SPEER, 


4 

* 
1 5 
4) | 
5 


— 


ARMIN M 
Tractas: et incedis per gn: 
Suppoſitos cineri doloſo - 


Paulùm ſeveræ Muſa Tragodiæ 6 1 
Deſit theatris : mox ubi publicas 


Res ordinaris, grande munus 
Cecropio repetes cothurno, 


Inſigne mceſtis præſidium reis, eng 
Et conſulenti, Pollio, curiæ; s 1119 


Cui laurus æternos honores 
Dalmatico peperit triumpnſo. 


PEN D ro. am 

I & ambulas per ignes ſub fullaci 
K 4 Fs g 2 tans 
ng” _ | iſper abfit auflere Muſa Tra- 
27 us — deinde cum belli civilis 
4 cripſerts biftoriam 

[+49] Free ; nw ö prec | 

11} {7 atium triſtibus reit & Senatui 
10293 © | conſiltum expoſcenti, Polio; cui 
I area immortale poravit decus 

g. in triumpbo Dalmatico, 


LI 


* 


15 
NI AGR 


ANN O 7 4 7 J 2 + of eee 


net Pollionem Horatius, ne properet ſuum defruzn;altus & ſublimis calceus poni ſolet pro ex- 
bellis civilibus opus, ſeu poema, ſea hiſtoriam ſcelſa & megnifica oratione, qualis decet Trage-' 
evulgare z ſed potius exſpectet donec compoſi- iam, cujus origo ex Athenis, ubi regnavit Ce- 
tz res ſint, cum metuenda non erit amplius cu- ſerops 2 claruerunt autem primi Tragediarum 


juſquam offenſio. | | 
7. Incedis per ignes. Suppoſitos cineri doloſo.] 


Recenti nempe injuriarum memoria flagranti- 


bus adhuc diſcordiis, poſſet res ex fide hiſto- 
riæ narrare & yerſequi, citra plurimorum offen- 
fonem ? Certe ut e ſcintillis ſub. cinere latenti- 
bus incendium z ita e potentium vituperatione 
ſuboriuntur iræ, odia, ultio, 

9. Paulum ſeveræ Muſa Trogedie defit thea- 
tris.] Seu Tragedia, cui præeſt Melpomene, ſev 
hiſtoria bellorum civiliam res Tragicas comple- 
Qens, cui præſidet Clio, ne proferatur in lucem 
ante commodum tempus, At ubi pro Conſulis 
auQoritate & diligentid res turbatas pacaveris, 
tum vero edes quz a te gravi ſtylo ſcripta ſunt, 
Certe Pollionem Tragcedi2s ſctipſiſſe, & belle qui» 
dem, ſatis indicat Virg. Ecl. 8. v, 9 ubi ait: 


En erit, ut liceat totum mibi ferre per orbem, 
Sela Sopholea tua carmina digna cothurno, 


Nec enim de Avguſti Ajace imperfecto intelli- 
gunt ea verba docti, ſed de Pollionis Tragediis : 
ficut & Dalmaticum ejuſdem triumphum xzotaat 
aperte quæ ſequuntut & precedunt. 


Sive oram Illyrici legis ægueris 

. banc fine tempora circum 
Inter victrices bederam tibi ſerpere lauros. | 
Horat. Sat. 1, 10, 42. 

Pollio regum 
Facta canit pede ter percuſſo 8 


Id eſt, Senariis verſibus Tambicis, quorum uſus 
eſt in Tragediis, Sctvius autem ia Eclog. 3 


ad v. $6, Pollio & ipſe facit nova car mina, citat 
hanc Horatii Oden, ut Tragediarum icriptorem 
probet fuifſe Pollionem, 


— Theſpis, Æſchylus, Sophocles, Euri- 
es. | | 
13. Maſti: > pn tee”, Seu quod dicendi 
facultate clariſſimus multos in foro defenderat; 
Seu quod Senatores aliique proceres, qui con- 
tra Avguſtum ſteterant, ad Pollionis confugientes 
patrocinium, in Cæſaris gratiam redire, veniam- 
que impetrare ſatagebant: quibus ille opitulari, 
at & Horatio, Virgilioque, præſidiumque ſalutis 
32 detrectabat, perinde ac Mzcenas Od. 
I, 4i I, * 
14. Conſulenti curiæ.] Tum quia dare conſilia 
laboranti curiæ Pollio Conſul debabat; tum ve- 


nec minorem apud vircs principes gratiam, de 

conſtituende Reipublice ralionibus, rebuſ 

componendis a Patribus enixe conſulebatur, 

Fo mon. Is orator, poeta, & hifloricus non 
Igaris, exerctuum etiam ductor non ingloriu-, 


. 


ſeonſulatum laudabiliter geſſit cum Cn, Domitio 


Calvino, an, U. C. 713. Ejus meminere Quin- 


cap. 30. & 55, tum de illuſtr, Gram, cab. 10. 
Dio. lib, 37. 49. 55+ Tacit. lib. 6. Seneca lib. de 
Tranquill, Animi, ſub finem; & Epiſt. 100. Vell. 
Paterc, lib, 2. Plin. lib. 7. cap. 30. & alibi; 
Plut. in vita Cæſ. &c, Virgilium autem Buco- 
lica Pollioni inſeripſiſſe non dubitanterud.ti, ut 
Mzcenati Georgica, Æneida Auguſto, 

15. Cui laurus æternos homes Dalmatio pepe- 
rit triumębo.] Qui laudem & gloriam nactus es 
nunquam inter morituram tum cùm lauro, ex 
more, coronatus triumphaſti de Salona Dalma- 
tiz urbe a te expugnats, Inde Salonium voca- 
vit ille natum eo tempore filium, cujus Gene- 
thliacon canit Virgil. Eclog. 4. Fueiitne Pollio 
Conſul antequam triumpharet, ao triumphum 
duxerit ante conſulatum, diſputant aliqui, ſed 
quid hæc ad nos, & ad hunc Horatii locum? 


12, Cecrepio catburno, ] Cothurnus Tragedo- 


H 3 


ro maxime quod ob ſummam prudentiz laudem, 


cl, pluribus in locis; Sueton, tum in Ceſare 


% 


Jam . 


102 . HORAT 


iubarum ſonitu : jam clangunt 
bitifi : jan ſplendor armorum 
Sercellit equos fugienter, e. 
gaitum faciem, Fam vidleor au- 
dire ſammos Principes glorieſo 
pulvere ſqnalides, omnemgue 
ter arum orbem domitum, ex- 
repto Catonis am imo inv. 


Jam nunc 


INNO T7 A 


17. Jam nunc minaci marmure cornnum, Ce.] 
Belli tumultum, prelii ſtrepitum, elangentium 
& inerepantium tvoarvm quaſi minas de terro- 
rem fic depingis, O Pollio, ut his adeſſe videatur 
ſibi quiſquis tua ſcripta perlegit. Quod fit per 
hypotypoſin, quam & hie Horatius præbet egre- 
giam, tam graphice exprimens ea ipſa qoæ lau- 
dat in Pollione, ut ea veluti ponat ob oculos, 
rerumque atrocitaie mentem concutiat. | 
Corruum.] Varro lib, 4 de Ling. Lat. Cornua 
cuntur, guod ca guz nunc ſunt ex ere, tunic fe- 
bant e babulo cormu, 

Murmure cornuum Perſtringis aures.] Ceſar 
Bell. Civil. lib. 3. cap. 94. Negwe fruſtra antiqui- 
tus ihſlitutum eff, ut figna undique cuncistrent, 
clantoremgue uni ver ſi tolleremt : quibus rebus & 
boſfles ter eri, & ſurs incitari exiſtimaverunt. 
Con ra tamen alii fenſere, teſte Cell, Noct. At. 
tic. lib, 1. cap. 11, ex Homero: Af} ibant tatiti 
fpirantes rebar Achivi. Additque : Quid illewalt 
erden'jffimes clamor Romanorum militum, quem in 
cong qſibus prelior um fer i ſolitum ſeriptores unnu- 
lium memcravere Þ Contrane inſtitutum fiebat an- 
tigae diſcipline ® Utramgue prebabile. Nam 
tum etiam grodu c/tmenti & filentio oft opus, cum 
ad biſtem iter in conſtetta long inquo procul diſlan- 


Perſtringis aures; jam litui ſtrepunt: 

Jam ſulgor armorum fugaces | 

Tertet equos, equitũmque vultus. 
Audire magnos jam videor duces, 

Non indecoro pulvere ſordidos; 

Et cuncta terrarum ſubaQa, 

Præter atrocem animum Catonis. 


Is UELIACOH 


minaci murmure cornuum 


TIONES. 


tus quis in hoſte fequirat ? Sua certe Cæſarem 

non ſefellit callida mens. Enimvero ſciebat 

pompeianos omnes fere nobiles, tetatis flore o- 

riſque venuſtate nimium quaritum affectos, nun- 

quam laturos impetum & ignominiam iſtam, 
atque ea vultus deformutione, a qua abhorre- 

bant, in fugam avertendos, Flor, tit. u- 

gem fupientis equitatni levis armature ruin comi- 

tata eff, Tune teryort latins dato, turbantibas in- 
vicem copiis, religua frages guaſi una manu fatra 


21. Antlire magnos jam videor dates.) Utri- 
uſque partis imperatores ante preelium oratione 
incitantes militum animos virtutemque ecyentes, 
pollicitis etiam & obreftationibus adhibitis, Suet. 
Jal. Cf, cap. 33. Pro foncione fidem wilitum 
Hens, ac weſle a pectort diſeiſſd invcavit. Exiſi· 
mat ur etiam equeſires cenſos pollicitus An = 
5 dignitatem ſuam defenſurus eſſer, &e, Vel 
audire wideor duces victæ partis ſubaQtam deflen- 
tes cauſam meliorem, atque peſſumdatam liber - 
tatem & Rempublitam. 

Mag nos dutri.] Pompeium in acie Pharſalica 
profligatum : Labienum, Afranium, Jubam, in 
Africa : Pompeii fllium in Hiſpania ad Mundam 


rem. Cum were prepe ad manus ventum eft, tum 
jam e fropingan bfi: & impetu prepulſandus & 
clamore (errendus oft ? Ec. 

19. Fugaces Terret &qu0s, eguitumpue waltus,] 
Cæſar de Bell, Civil. lid. 3. cap, 49. Cum recen- 
ter atgue integri defeſſis ſucceſſiſſent, alii autem a 
ter go adorirentur, ſuſtinere Pompetani non petue- 
runt, atque uni ver terga verterunt 
Primum equitatus g pulſus . . Pompeius 
ut equitatum ſuum pulſum widit, cui maxime con- 
* + » » + protinus ſe in caſtra equo cohtulit, 
Sc. Quare vero tacet hic Cæſar ſuum illud ſtra- 
tage me, quo maxime hoſtium fuga, & firages, 
ſibique victoria contigit ? Nimirum ex Plutar- 
cho, Appiano, Lucano, aliiſqde, cohortibus ſuis 
mandaverat Cæſar, ut adve ſariorum ora, oculos, 
vultuſque gladiis petetent. Flor, lib. 4. cap. 1. 
Obequitantis Cæſaris exctptæ woces, altera cruen- 
ta, ſed difta, & ad victoriam efficaxs MIL ES, 
FACIEM FERI: altera ad jaFationem po- 
te; PARCE CIVIBUS, Dolus an vir- 


| 


urbem : ejuſquefratrem Sextam Pompeium, qui 
Corduba in Siciliam, & hinc in Aſiam fugiens 
tandem ab Antonianis ibi cteſus eff, 

22. Non indecoro pulvere fordidos. ] Th iplo 
conflictu, mediaque acie per ſingulos ordines diſ- 
| currunt interdum duces, hos illo%que ad ſtrenue 
| pugnandum adhortantur, non verbis ſolum, ſed 
& exemplo, gloriofo proinde ipfi pulvere ton- 


| 


ſperſi. Apud Liv.um paſim. Flor, cit, de Phi- 


lippenfi certamine. Multus in eo pralioCaſar fuit, 
mediu/que inter imperatorem & militem.  Vites 
quoque obequitantis excepte, Ic. Apud Mundam 
vero idem Czfar, ablegate eue, fimilis furenti 
primam in aciem procurrit, Ibi prenſtive fugien- 
tes, Confirmare : per totum denique agmen, oculis, 
manibus, clamore wolitare, Vel fi reteras'ad po- 
ſteriorem interpretationem mox a'latam, pulve- 
rem accipe, in quo volutantur occumbentes pro 
patris & libertate civium, Vide lib. x. Od. 1. 
v. 3. Od. 15. v. 20. | 

24. Preter atrocem animum Catom. ] Cato 
apud Uticam interite maluit, quam hoftium 


Juno 


0 


ö 


o 
4 
L 


5 


1 —— 


9 N . 
- OPT n 


1 
n 
3 — - * 


C ARMIN UM 


Juno et Deorum quiſquis amicior 
Afris, inult4 ceſſerat impotens 
Tellure, victorum nepotes 

Rettulit inferias Jugurthæ. 


ANNOTA 


patriæ, qui jam vicerant atque omnia pene tene - 

bant, faci-m videre, Plutarch. De eo Cæfar 

dixifſe narratur; Tuam ego tibi mortem invides, 

Cato, quia tu mibi ſalutem tuam invidiſti. ö 

Lucan. 1, 128. Yifrix cauſa Deis placuit ; 
ed victa Catoni. 


: 


* 


uam in Pbarſalia ... . ſatis ample ſonabant in 
— nomi nis locum Cato & Scipio. Acceſſit 
copiis Mauritania rer Juba, videlicet ut latius 
winceret Caeſar. N.bil ergo inter Pharſaliam & 


Thapſon, niſi guod amplior, eaque acriar, Cæſari- 


anor um impetus fuit, indignantium pot Pampeinm, 
crewviffe be — 2 f + „Cato non interfuit bello 1 
poſtiſaue apyd Bagradam caſtris Ulicam welut 


alters Africe clauſtra ſeruabat. Sed accepta par- 
tium clade, nibil cunttatus, ut ſapiente dignum 
erat, mortem etiam letus accivit . « « « » . perlecta 
noe ad lucernam Platonis libro qui immartalitatem 
anime docet, paululum quiewit; tum circa pri- 
mam vigiliam flrifto gladio revelatum manu| 


us ſemel iterumgue percuſfſit, c. Bene ergo 
eu ait cunct᷑a terrarum ſubatia, ſed non ſub- 
actum Catonis animum atrocem, id eſt, invi- 
Sum, intrepidum, flecti neſcium, denique Por- 
tia gente ac ＋ ſuperbum. 

2%. Ju & Decrum guiſquis emicior Afris, 
&c, 5 Numidis in «ir PL 
rant, cum tunc eosdefendere non poſſent, urgen- 
tibus nimirum fatis, curqueamicam ulciſei ter- 
ram ac gentem non liceret, ſuum in Romano 
odium diſtulerunt, tandemque expleserunt, 
quando victores ipſos, aut eorum nepotes velut 
hoſtias mactarunt, atque inferias Jugurthz. & 
Afrorum manibus in Africa ipſa dederunt ac re- 
tulerunt ; tum .aempe cum ad Thapſum urbem 
Africa maritimamauinque hoſtium myriadas in · 
terfecit Cæſar, adnitente quidem Afnio Pollione 
una die tribus exercitibys ſuperatis, conſulatibus 
ac pretoriis viris compluribus, aut captis ant 
ceſis aut ad voluntariam pecem adactis; victis 
denique Scipione, Afranio, Juba, Catone, Plu- 
tarch in vita C. Cæſaris, Florus, &c. 

Juso. ] Virgil. ZAEneid, 1. v. 16, Carthagi- 
nem Junoni dilectam oſtendit eis verbis. 4 


AQuam 


: 


no fertur terris magis omnibus unam 


Hic currus fuit : hoc regnum Dea gentibus efſe, - 


Flor. cit. In Africa cum civibus multo erer, thaginie 


Poſibabits coluiffſe Samo. ic illius arma, 


LIBER H. 1. 163 
[152] Juno aliigue Dij qui Africants 
fawentes demigrarant im ares, 

A Trerrd illd non windica(d; vi- 
derum prfteres Jugurtbhæ im 


| molarunt igferias. 


TIONES. 
26. Ceſſerat.] Demigricat inde, velut reſiſtere 


fatis impotens, Ex yeteri porro canſuetudige 
Romanorum evocabantyt ex obſeſſis urbibus Dii 
earum Tutelares, — illud evocationjs 
carmen reſert Mycrob. Saturnal, lib, 3. cap, 9s 
$i Deus, fi Dea oft, cui populus civitaſue Car- 
e in tutela; teque, maxime ille, gui 
urbis bujus populigue tutelam rerepifti, precor vene- 
rorque, veniamque 4 wobis pets, ut vos populum 
civitatemgue Cartbaginienſem deſeratis ; loca, tem- 
fla ſacra, urbemgue relinquatis, abſque bis abe- 
atis 3 eique papulo civitatigue metum, formidinem, 
obltwionem injiciatis 3 proditique Romam ad | 
meoſgue weniatis : Ly vobis loca, me 
ſacra, urbs acceptiar probatiorque ſit : mibi quague, 
populogue Romano, militibuſque mets . 
2 intelligamuſgue. Si ita feceritis, vue 
is templa ludoſque Ane. 

27. Viclerum nepotes.] Scipionis Africani, qui 
vidto Annibale vectigalem populo Romana feee- 


rat Carthaginem, nepos Q. Scipio primo quid 

in Czfarianos bel'ym non infeliciter me 

iis demum profligatus occubuit, ut ante dix 

Appian. lib. 2. Pig 
28. Rettulit E In mortuorum ſacrjs 

olim Juvenes inferebantur mactabanturque 4d 

placandos horum ſanguine illorum manes: poſtea 


llo Jugurthino fave-| gladiatores introdu Ai ad tumulos defunctorum 


pugoantes, Cum vero dux in acie cœſus eſſat, 
capti ex hoſtibus ad ejus ſepulchrum immolaban- 
tur, ac velut inferiz ei mittebantur, Hiad. 1. 
v. 475, Achilles Patrocli manibus placandis 
duodecim Trojanos mactat, atque in ejus pyram 


injicit, Virg. ZEneid. 10. v. $17. 


ö + ++ + » + + Sulmone creates 
vatuor hic juvenes, totidem 7e educat Ufens, 
ruentes rapit, inferias quoi immolet umbris, 

Captivoque rogi per fundat ſanguine flammas. . 


Fogurthe.] Is rex Numidarum, geri vir i- 8 


pigroque ingenio, manu promptus, & ,g 


militaris appetens, magnum & atrox varisque 
victoria eum populo Romano bellum geſlit, 0 
nec miſſus in Numidiam Marius Jugurthe fregit 


opus, ipſumque ad extrema compolit. 1s 
ad Bocchum Mauritaniæ regem fugere.cot 


ab ipſo proditus, ac Syllz traditus eſt, à quo, 
perduftus ad Marium, hojus triumphum decora- 


Si gua fata ſinant, jam tum tenditgue ſovet que. 


vit: denique truſus in carcerem, illie mere 
Quis 


H 4 


. wii non noverunt prgnas Fune- 


e æw575757755 ted e oe en 2 rgrr "REED. 


w04 C HORATII FLACCT © 


Quis ager pingu er Latinorum 


cruore non exbibet tumulis in- 


Quis non Latino ſapguine pinguior 


53) 


fanda certumina, & cadentis| Campus ſepulchris impia prelia# 30 


 Jdralie fragorem Medis andi- Teſtatur, auditümque Medis 


um? Rye worage, quive flu-) Heſperiæ ſonitum ruinæ ? 


fas ? Eccujus maris colorem non 


mutdrunt Italica frage; Nu Iznara belli! 


Qui gurges, aut quæ flumina lugubris 


Quad mare Dauniæ 35 


regio non imbuta r:firo ſan. Non decoloravere cædes? 


guine? Verum © Muſa auda- 


cior, ne dimiſſis ludis, Ceios Quz caret ora cruore noſtro? 


lufus reponas : mecum potins 


Pectine leviori. 


i Sed ne relictis muſa procax jocis, 
Jub Dienæo ſpecu tenta modulo] Ceæ retractes munera næniæ; 


Mecum Dionæo ſub antro 
Quzre modos leviore plectro. 40 


[156] 


ANNOTATIONE(S. 


29. Quis non Latino ſanguine pinguior Campus.] 
Iſtum Poetæ noftri a Pollionis laudatione ad ci- 
vilium bellorum deplotandas clades & ærumnas 
tranſitum non probat Scaliger, cum tamen Pin- 
darus ali: que infignes Poetæ frequentius nihil ha- 
beant, nihilqve ornatius quam ejuſmodi digreſſi - 
ones; iiſque ſummam artem exhibere ſoleant. 

31. Auditumgue Medis Ileſperig ſonitum ruinæ.] 
Tantam Romanorum cladem, & tam famoſam, 
ut remotiſſi mis uſque ad orĩentem populis audita 
fit, De Medis & Heſperia dixi lib. 1. 

34. Dauniæ.] Id eſt, Apuliæ, ut notavi 
lib. 1. Hanc vero memorat Horatius, eo quod 
_ Adriaticum mare Czfar Brunduſio profeQus 

ompeium in ſecutus fit, Vide Comment, Ceſar. 
de Bell. Civil. lib. 1. cap. 27. & ſeq, & lib. 3. 
cap. 2. & ſeq. ubi hie habetur. Difaturd ſe ab- 
dicat Cæſar, ab urbe preficiſcitur, Brunduſiumgue 
enit, Eo legtones duodecim, equitatum omnem 
venire juſſerat, Sed tantum ravium reperit, &c. 
» + + + + gravis autumnus in Apulia circumpue 


| Prunduſum , . . . . Sc, 


25. Decoloravere cæde:.] Lucanus, 2, 714. 
Hic primum rubuit civil ſanguine Nereus. 


36. Quæ caret era crnore noſtro ?] Vid. Supra 
Anno. ad v. 2. ubi e Floro verba hc retuli: 
Bellum intra Italiam, ind: ſe in Galliam, Hiſpani- 
amgue deflexit; reverſumgue ab occaſu, totis viri- 


but in Epiro Theſſaliaque cenſedit : binc in g yp- 


tum, inde in Aſſam, rurſumgque in Africam, pe- 
in Hiſpan am remigravit, &c, 

37. Sed ne relictis Muſa procax jecit, & c.] Ad 
ſeipſum convertitur Horatius: Quo vero progre- 
deris, mea Muſa? inquit. Quiare refricas ob- 
duQa vulnera ? Et cur ab inftituto recedimus ? 
Ne reliftis iecis mihi familiaribus, & cantilenis 
facetis & amatoriis, ad graviora pariter ac triſti- 


atque jocularia carmina more noſtro con ſectemur. 
Certe leviora iſta minori periculo tract abĩimus. 

38. Cee munera nenie. } Luctuoſos verſus ye- 
jut inditos a Nænia Dea; de qua Cel. Rhodig, 
lib, 29. cap. 3- vel lugubre carmen, quod primus 
invexit Lyricus Poeta Simonides, e Cea inſula 
oriundus; que una e Cycladibus eſt, Ovid, 
Ep. 20, 222. | 


Cingitur Æęeo nomine Cea mari, 


Doricam ille ſecutus eſt Dialectum. Quintil, 
lib, 10. cap. r. fic habet: Simonide:tenuis, ali- 
equi ſermone proprio, & jucunditate guadam com- 
mendari fpoteft : præcipua tamen ejus in comme- 
venda miſeratione virtus, ut guidam in bac eum 
parte omnibus ejuſdem operis auforibus præſerant. 
Hoc idem teftatur Dionyſ. Halicarnaſſ. Refert 
Suigdas Stefichoro poſteriorem, Melicerten cog- 
nominatum ob ſuavitatem ; Threnos, Encomis, 
Tragedias, & alia ſcriphſſe, &c, Meminit & 
alterius Simonidis Ceii, qui prioris fuerit e filia 
nepos, & ſeripſerit quæedam ante bellum Pelo- 
ponnefiacum, | 

Nenie.) Ex Non. Marcello carmen eſt in- 
conditum, quod mulier dicta prefica exhibet his, 
quibus mortuis propinqui non eſſent. Ex Var- 
rone 4. de vita populi Romani, ad tibias fides 
cantari ſolebat. Cic. de Leg. 2. n. 61. Honora- 
torum, inquit, wirorum laudes in conciane memo- 
rantur; eaſque ad cantus & tibicinem proſequuntur, 
cui nomen Næniæ : quo wocabulo etiam Græci 
cantus lug ubres nominant. a 

59 · Mecum Dionæo ſub antro.] Dionæa mo- 
dulemur carmina, id eſt, Amatoria & Venerea, 
ut dixi, vel fortaſſe in honorem Auguſti, qui du- 
cit genus a Venere, cujus matrem Dionem cele- 
brat Homer. Iliad. 8. 

40. Leviore pleciro.] Stylo medioeri. Pollio 


ora defietamus : Ergo tenuiores potius moculos 


quidem ſublimi & heroico verſu Tragiea deſcri- 
bit: nos autem leviori decet canere Lyrica. 


ODE 


CARMINUM! 


E * ** 10 
44 * 


LLUsS 


— — 
2842 
U M n 
o 
1 } 


LD1 BER II. O 2. 


— „ 


TIUM CRISP 


Divitiarum non poſſeſſio, ſed contemptus ac laudabilis uſus beatum facit. 


N 


Criſpe Salluſti, niſi temperato 
Splendeat uſu. | 
Vivet extento Proculeius ævo, 
Notus in fratres animi paterni : 
Illum aget penna metuente ſolvi 
Fama ſuperſtes. 
Latiùs regnes, avidum domando 


ANNOTA 


Metrum idem quod ſupra Od, 2. lib. 1. 

1. Nullus argento coler eft, &c.] Si quid habet 
pecunia nitoris, id omne mutuatur a refto uſu. 
Quapropter, O Salluſti, jure inimicus es its, qui 
opes ſuas terre infodiunt & abſcondunt, auto & 
argento non utentes, quz tamen ſunt duntaxat 
ad uſum facta. Ariſtot, Ethic. 4. O0 nA#7T%; 
dev yoreiuer Cyrus apud Xenophont. 
Pecuniis utimini. Nam in terram ſatis fit cor- 
pera defodi, cum quiſque diem obierit. Caſſiod. 
lib. 4. Epiſt. 34. Divitis auri wena ſimilis ft 
religuæ terre, fi jaceat : uſu creſcit ad pretium. 

2. Abdite.) Alii legunt abdito. Sed quorſum 
tanta eã de lectione contentio, cum par utrinque 
ſenſus exoriatur ? Abdite vero ſev in fodinis a 
natura, ſeu in cavernis & terre latebris, ab ho- 
minibus avaris, theſauros ut plurimum defoſſos 
cuſtodientibus, | 
 Lamne.] Lamina, & per Syncopen lamna, 


Ullus argento color eſt, avaris 
Abditæ terris, inimice lamn, * .. 


1 ] 0 0 Sallufli Criſpe, qui aver, 
rieren laminas terris  awaris 
L SS] conditas, cate. pecunia non 
babe ullum ſolendor em, aii 
uſu fulgeat moderato. Procu- 
leiys vigebit ætate frorogats, 
conſpicuus ob —_ of 
atres pater num : i iu Ja» 
— = vebet ad dif- 
ſolvi * ugiente, Amplius | 
— cupidam wincends 


# 


N L556) 
TI ONE S. | 
Tacit, Criſpum equeflri ortum loco Salliftias 
rerum Romanarum florentiſſmus autor ' ſororis 
nepotem in nomen aſciyit, Hune igitur Jaudat 
quod avaritiæ ſordes averfetur; ſolerter autem, 
occult}, ac velut aliud >gens docet (quod infra 
declaro) ne impingat in majoris avunculi viti 
Is enim inter alia, ut lurco, popino, & dec 
notatus. Vide Sucton. de jlluſt. Gram. cap, 
1c, WW 
55 Vieet extento Proculcius avo, Y.] Nurs 
quam peribit aut deficiet memoria viri liberalitate 
& pietate conſpicui ; qualis Proculeius, ille Ro- 
manus Eques; Augvſtofic'gratiofus, ut ei fili- 
am nuptui dare meditatus fit. Sororem ha- 
buit Terentiam Mæcenatis uxcrem: fratres 
autem Scipionem & Murænam, qui Pompeianas 
ſecuti partes, victoris Cæſatis offenſione m in- 
currerunt, publicatoque patrimonio ad inopia 
redacti. At Proculeius iis ſeſe velut moms 


1 
1 


item lamella, bractea eſt ſeu cruſta exilis ex avro, 
argento, aliove metallo; ponitur hie pro pecu- 
nia, Sunt qui putent alludi ad : Sulſuftianum 
in Centronum Alpino tradtu a Salluſtio primum 
effoſſum. Plin, lib, 34. cap. 2. Argentum in 
laminis ſervari pridem ſolitum innnit Seneca 


exhibens, diviſs, que ſus erat, hæreditatis 
perte, qua victitarent ac ſuſtentatentur, recons 


eillationem inſuper & veniam procuravit, Vide 


Dion. lib. 54. Plutarch. in vita Antonii, Plin. 
lib, 7. cap. 44. | 
7. Iilum aget pennd, Sc.] Traducet fama 


de Vita Beata, cap. 21. ſcribens ; Seculum illid, 
in guo Cenſorium crimen erat, pauce argenti la- 
mellg, 
3+ Criſpe Sallufli,] C. Salhuſſium 'Criſpum 
rerum Romanarum ſcriptorem intellexete hacte- 
nus omnes fere poſt Acronem interpretes: ve- 
rum bene Torrentius temporum rationem haud 
con venĩte ſubodoratus eſt. ł nimvero de reſtituto 
in regnum Phraate mox Horatius; quod aliquot 
ſt Actiacam victoriam annis contigit. Non 
gitur ſeripta eſt hæc Ode ad illum Salluſtium, 
qui diem obierat guadriennis ante Afiacum bellum, 
teſte Euſebio in Chron, Quem igitur hie com- 
pellat Horatius? Accipe ex Annal. 3. Cornel. 


: 


| 


1 


nomen Proculeii gloriamque ad peſteros; Pennd 
metuente ſolvi, nunquam diſſolvendã, celebritate. 
Sic alibi, Cuſpari metuit fides, id eſt, cavet cul- 
pari, ita ut nunquam culpetur. Quintil. declam, 
6. In ipſa aftra ſublimem arg virius ferer. 
Sidon. Apollnaris lib,'$, Epiſt. 11. Eum jure 
cenſeres poſi Horatianos & Pendaricos cye nos, gle- 
riæ pennis evolaturum. | 

9. Latius regnes, Oc. ] Cornel. Tacit. lib, 3. 
Annal. de C. Salluſt o Criſpo : Ille guanguam 
prompto ad capeſſendos banores aditu Macenatem 
amu'atus, fine dignitate Senatorid multos trium- 
phalium conſulariumque potentid anteiit : diverſus 
a veterum inflituto, per tultum & munditiaz 


Spiritum, 


x05 


mentem, quam fi Libyam ad- 
doi longinguis Gadibus 4 46 
uni ſubjiciatur gemina Cartha- 
go. Seawa bydrepifis fbi lar- 
giert ir graveſcit, neque tim 
_ et, donec & wenis origo 
mali, & aquea egritudo pal- 
lente cor pore depella tur. Virtus 
populo diſſentiem & numero fe- 


firium es pungit Pbraatem | Redditum 


Gadibus 


eopiaque & affluentia luxei prepior, &c, Hunc 
Itaque monet Hoeta, ambitionem frœnare, avi- 
dum ſev-pecuniz ſeu honoris ſpi-itum domare, 
gloriofius eſſe quam diſſitas regiones ſub jugum 
mittere. Ut ergo Salluſtius ille prior quanquam 
Numidiæ præfectus, nequaquam inde beatior 
foit, fic nec peſterior ab ipſo adoptatus, quamvie 
Libyam Africa, & Gades Hiſpaniæ provincias 
domet, non proinde felix habendus: etſi ei uni 
ſerviat ac ſubjiciatur utergue Pænus, utraque 
Carthago, Africana quzm Dido, & Hiſpaniea 
ſdrubal condidit, 
11. Gadibus,] Gadira Ptolemæo, Gaddir ſeu 
Gadir apud Panos, hodie Cadiz inſula & urbs 
Hiſpaniæ Bztice a Tyriis condita, Ferrar, 
radeipa, quaſi yic dee, Terre cervix. Euſtath. 
in Dionyſ. Veriorem tamen etymologiam ex- 
piſcatus videtur, qui fic canit: 
Gadir prima fretum ſolidg ſupereninet arce, 
Attollitque caput geminis inſeria columnis. 
Hec Cotinuſa prius fuerat ſub nomine priſco : 
Tarteſſumgue achinc Tyrii dixere colori, 
Barbara guiretiam Gades banc lingua Fre- 
guentat ; 
Parnus guigpe locum Gadir wocat undigue ſeptum. 
Idem teftatur Plin. lib. 4. cap. 22. & Heſych. 
pada, inquit. Phanices vocant Ta Tifpex'y- 
Hara, ſepta. ; ; 
13. Creſcit indulgens bi dirus bydreps, Ic. 
Trits fimilitudo, quam eleganter adhibet Pecta, 


licet ſupplere. Hydropiſis non cvratur, im. 
irritatur aquarum potu: fic avaritia & cupiditas 
augeſcit, nedum ſatiatur, opum acceſſione. Ju- 
venal. Sat. 14, 193. a 
Creſcit amor nummi, quantum ipſa pecunia creſcit. 
Ovid Faſt, 1, 211. 
Creverunt & apes, & opum furioſa cupids : 
Et, cum f Fdear t lur ima, plura volunt. 
Sic quibus intumuit ſuſfuſa venter ab unda, 
Quo pins ſunt pot, plus fitiuntur ague. 
Hydr eps. } Metonymia pro hydropicus. Notner 
a Graco Cee, agua; dpd, morbys, Latin): 
aqua intercus : ejus nen una ſpecies: leucopbleę 
matian incicant he voces ; Agne u e Corpere 
Jangucr : quando nempe corrupto jeccre, vel 


4 » % mn —_— —— — 
* — 2 * . ˙ wN — Ü ,, GO APO I A. 2" ED. 


| 


| 


at fine apoioſi, ut alias ſæpe. Hanc vero fic 


1 


G 


Q. HORATII FLACCI 
Spiritum, quam ſi Libyam remotis 
ungas, et uterque Potnus 
Serviat uni. 

Creſcit indulgens ſibi dirus bydrops, 
Nec ſitim pellit, niſi cauſa morbi 
Fugerit venis, et aquoſus albo 
Corpore languor. 
Cyri folio Phraatem * 
ANNOTATIONES, 


8 


15 
[57] 


humore zqueo replertur venz aliaque minora 
ſpatia corporis. quod eo marbo albeſcit, Cal, 
Rhodig, lib. 26, cap. 3. Hydropiſeos rertiam ſpe- 
ciem Celſus Ar wocat : nos albam 
pituitam dicere P2 um, inquit, bc. ubi & c- 
teras ejus morbiſ ſpecies, variaſque affectiones 
ſul juxta & doctꝭ perſequitur. Pariter & Sam- 
monicus rite canit: 

Corrupti jecoris witis wel ſplenis, acerbus 

Creſcit bydrops i aut cum ficcatee febre medullæ 

Atgue avide fauces gelidam traxere liquorem, 

Tum lympha intercus witio liſcente tumeſcit, 

Secernens miſeram proprio 45 viſcere Pellem. 

17. Redditum Cyri ſolis Phraatem, &c.] Ut 
porro oſtendat nos eos omnes regnare, aut beatos 
eſſe, qui populis preeſunt & imperant, affert ex- 
emplum Phraatis, qui licet in regnum ſit reſti- 
futus, tamen quia ſceleribus inquinirat ſeſe, 
m:nime cenſendus in beatorum numero. Atque 
hinc vütutis documenta inſtillat Criſpo, ne 
propter ſummam apud Cæſarem gratiam, pluſcu · 
lum fettunę credat, minus autem virtuti inni- 
tatur, De eo Cornel. Tacit, Annal. 1. Sallu- 
i Criſpus particeps ſecretorum, &c. Lib. 2. 
Tiberius ancipiti cura diſtratus poſtremo dat ne- 
gotium Salluſtio Criſpo, ſcilicet coercendi Cle- 
mentem ſe vum Agrippz nomine habitugve aſ- 
ſumpto res novas molientem. lib. 3. cit. Sallu- 
ius incolumi Macenati proximus, mox præcipuus, 
cui ſecreta Imperatorum inniterentur; & inter- 
ficiendi Peſtbumi Agrippe conſciuryz @tate pro- 
vefa ſpeciem magis in amicitia Principis, quam 
vim tenuit, Iaue & Macenati acciderat fate 
poten't® raro ſempiternæ. 

Ori ſolio.] Metonym. totum pro parte. Par- 
thiz regno, quod tenuit etiam Cyrus ſubacto toto 
Oriente. Phraatis hiſtoriam narrat ĩmegtam Joſ- 
tinvs lib, 42. ſub finem, Fatum Partbiæ fecit, in 
742 1am quaſs ſolenne et reges parricidas haberi, ut 
ſceleratiſſimus omnium, & ipſe Phraates nomine, 
rex flatueretur. Traque flatim guaſi nollet mori, pa- 
rem inter fecit ; fratres quoque triginta trucidat, 
Sed nec in filiis cefſant parricidia. Nam cum infee 
lis ſcbi optimates proprer offidua ſcelera wideret, ne 


et qui nominari rex peſſer, adultum filium inter- 
1 jubet , ., . cum mul'a crudeliter conſuleret, in 


ſplene, non conveititur chylus in ſanguinem, ſec ſexilium a prpuls ſuo pellitur, Traque cum magno 


Difſfidens 


Quiſquis ingentes oculo irretorto 


 precibus fatigaſſet, Scytbarum maximo auxilio in ſ ſtra bis, invidiis, adeoque non ſæpe a 


r — 


rn . 
U n OOF" hs 


CARMINUM LIBER H. 3 107 


Diſſidens plebi, numero beatorum s Ol vn 9 
Eximit virtus, populimque falſis [158] rants, fennel Principatum, 

f Dedocet uti 4 | _ ee atque 2 
Vortibus, regnum et diadema tutum ghriam antribueys & Joh, qui- 
Deferens — propriãàmque laurum, 1 — cymules refis 


Spectat acervos. 64285 
ANNOTATIONES, 


tempore finitimas civitates, ad poſlremum Seythas | © 213. Oc r * 
id quod con- 

regnum reſtituitur, &c, Phraatem ab Auguſto cupiſcitur, retortis, Græci, Ohe Tr j430t mos - 
itutum alii referunt. Vide Dion, lib. 5. & SHH. Ov. Met. 2.776. deſcribens Invidiam, ait, 
ſeq. Strabonem, &c. Nuſguam refa acies 
18. Numero beaterum.] Verſus hypermeter, Facit ad rem quod Nonius Marcellus in voce 
cujus ultima ſyllaba ad ſequentem verſum perti-| Strabones, refert ex Varrone, wii d axis, Multi 
net, Eximit wirtus, Beatum plebs imperita vo- enim qui limina intrarunt integris oculis, firaboues 
cet & dicat Phraatem, quod regno potitur z at I ſunt La. : babet guiddam enim rue in- 
wirtus aliad omnino decernit, eximit enim & ex- | cialis formoſula axor. Luecil. I. 27. Nulli me invi- 
pungit e numero beatorum ſceleratos quoſque licet] dere, non flrabonem fieri ſæpius deliciis me iſtorum. 
opulentos. Vel, oculo irretorts, id eſt, afpectu fimplici, nee 
19. ere ſalſi Dedbeet ati Nocibus.] La- ĩterato; quod contemptum indicat, fenſumgee 
borat & ſatayit, ut etrorem hune plebis excuriat, | noſtri Poetæ plane aſſequitur, fine tot ambagi- 
quo dives quiſque ab ea exiſtimatur ac prædicaturſ bus, quibus non raro interpretes auctoris ſenten 
beatus : Stoicum vero dogma aſſerat, Solum ſapi- |tiam involvunt impediuntque, dum expedire & 
entem beatum eſſe, re em, Wt, ipfa enim virtos|explanare ſatagunt. Vox tamen ſequens ſpear, 


propriam fivi laurum & gloriam, ptoindeque ?u+ aliquid amplius innuere videatur ; eum nempe 
rutn diademu regnumgue, veram denique felicita- {qui ingentes acervos contemplatur fixis, immotis, 
te m ei deſtrt uni, qui opes contemnit, oblatiſque 


conſtantibus oculls, vt auri fulgore acies oculo - 
aur argentique acervis adeo hon movetur, ut nec|rum non præſtringatur, aut retorqueri ac refleQi 
oculos convertat. Sie Curius Samnĩitum & Pyrrhi |cogatur. Seneca beatum aflerit cui an i 


ſprevit dona. De quo lib, 2. Od. 12. v. 41. auri fulgor, quam gladii perfiringat weulass 
ODE III. Ad DELIUM. | 
Nec aduerfis frangi, nec profperis extolli debet moriturus, ſed maderat? letari, 


Qn memento rebus in arduis [159] 


Servare mentem, non ſecùs in bonis, 
Ab inſolenti temperatam 


Lztitia, moriture Deli; 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. 9. lib. 1. e hire non ſinat. Cic. Tuſcul. 5. u. 42. In ald: 
1. quam. ] Nec ſuperbii elatam in ſecundis |non rectos impetus animi firma & moderata domi- 
rebus, nec mæœrore fractam in adverſis. Ariſtot. [natio, 2. de Invent. n. 164. 
EuTyxay perrpiog, Aru peyaniuxx, ad 4. Moriture Deli.] Quoniam igeloctabilis eſt 
Theoc. 1. Euripid. autem monet: EM, Ad- |fati vis mortiſque neceſſitas, certe non decet eum 
ro WfaTcy e TUTE Piptiv, Te GvmummrOTEA | ſuperbire, qui fe novit morti obnoxium; Ted nec 
An mak yxirwc, Primum omnium ſcire decet caſus|debet animo cadere, cum ei quidpiam tramanitds 
edverſos non egre excipere, accidit ; nihilique humani a ſe alienum homo 
3. Ab inſolenti temperatam Lætitia.] Eft enim|exiſtimet, æquum profectò ef. 
temperantia commotronum omnium moderatrix;} Deli. ] Fruſtra quidam Luc. Gellium hie tome 
9«e tum a libidine avocet, tum inſolenti alacritatel miniſcitur. Intelligendus certe eſt Q. Delius 


Inter adverſa pariter & pro- 
Aude anomum aqualtem 

cuftodire a laſcivienti gaudis 

moderatam, O Deli mariture; 


108 : 


fue triflem ſemper egeris vitam, 
Joe genio indulſeris in feriii, 
bibens Falernum reconditiorts 
rituli, recumlens in berba- ſe- 
volta, bi alia pinus & candida 
. Populus gaudent umbram ramis 
corjungere boſpitibus amænam, 
& agua ſaliens obliquo nititur 
atvey perfluere, Llac vin & 
wrguenta & walde fluxos roſa- 
rum flores gratos tamen 27 
Portari cura : dum ſinunt res 
ac tempus, & nigra flamina 
frium Sororum, 


Huc vina, 


Q@ HORATIIFLACCAI 5 

Seu mceſtus-omni tempore vixeris, 
Seu te in remoto gramine per dies 
Feſtos reclinatum beiris ; Fs 
Interiore nota Falerniz' | 14 

Qua pinus ingens, albãque populus 
Umbram hoſpitalem conſociare amant 
Ramis ; et obliquo laborat 
Lympha fugax trepidare rivo. 


Ii. 860] 


10 


et unguenta, et nimiùm breves 


Flores amœnæ ferre jube roſæ; 
Dum res, et ætas, et ſororum 
| Fila trium patiuntur atra. 


15 
61 


ANNOTATIONE S$,” 


vel Dellius, qui primum ſub Caſſil militavit ſignĩs, 
- ab hoc deinde transfugit ad Antonium, tantaque 
apud eum gratia valuit, ut Cleopatram, quod 
Caſſium in bello juviſſe accuſaretur, judicium 
ſubituram per ipſum accerſiverit: Plutarcho teſte 
in vita Antonii. Is demum rebus ſuis maxime 
ſtudens, paulo ante bellum Actiacum relicto An- 
tonio ſe contulit ad Auguſtum, a quo benigne 
exceptus, Czſaris familiaritate opibuſqure floruit, 
Vide Dion, Plut. cit, Sen, '&c, ita ſentit Tor- 
rent. ac Theed. Marci}, contra Cruq. &c. 

8. Seu maus omni, &c,) Quandoquidem mori 
neceſſe eſt, five meſtus vixeris, five l#titie te de» 
deris; juvat, dum licet, indulgere genio, neque 
prætermittenda ætas & occaſio voluptatibus op- 
portuna. Ergo vina & unguen'a afferri jute, &c. 

6. In remoto gramine.] In loco herboſo ab ho- 
minum frequeatia ac tumultu ſeparato. 

Per dies Feſton.] Quibus feriari impenſiuſque 
lætari apud veteres inſſitutum erat. 

8. Ixteriore nota Falerni.] Epulando cum ami- 
cis, & animum exhilatando exquiſitiſſimi vini 
potn, quod quidem in cella interiore condi ſole- 
bat; quod. erat autem minoris pretii & quotidiano 
uſui deſtinatum, magis & manum penebatur, 
Porro vini cadis iuſcribi ſolitam epigraphen ac 
titulum, quibus quo loco natum, quoque tempore 
conditum eſſet, max ime per nomen Conſulis no- 
tabatur, nec ſciolis latet. Indicat Tull. in Bruto 
286. Si guis Falerne vino delkctetur, ſed eo nec ita 
novo, ut proximis Conſulibus natum weiit ; nec rur- 
ſus ita wetere ut Opimium aut Anicium Conſulen 
guarat, Aigui e@ rote ſunt eptimg. Credo: ſed 
nimia veluſtas nec habet eam quam guærimus ſua- 
witatem, nec eft jam ſane intolerabilis. Vide Plin. 
lib. 23- c. 1. Nos etiam pridem annotavimus ad 
Juvenal. Sat. 5, 33 


Cras bitet Albanis aliguid de montibus, aut de 
Setinit, cujus patriam, titulumgue ſenectus 
Delevit multa v cter is fuligine teſlæ, 

1 


Hic itaque na interior excellentiam vini de- 
figaat, ſu ob vetuſtatem, ſeu ob patriam z vel 
utramque. 

9. Qua pinus, Cc. ] Deſcriptio ameœni loci, 
ſeu; villæ Delii peramæna. 1 

Albaque papulus,] Plin. lib. 16. cap. 23. 
Populi ar boris tria genera, alba, nigra, & que 
Libyca appellatur, minima folio, ac nigerrima . ,. 
Alba folio bicolor, ſuperne candicans, inferiare 
parte viridi. 4 

10. Umbram boſpitalem conſociare amant.] 


Ramis amanter junctis, inſertis,  conſociatis, 


umbram præbent ac velut hoſpitium parant eo 
venientibus, ſedentibus, epulantibus. 

11. Obliguo labcrat Lympba fugax trepidare 
rive.] Ubi rivus ſonorum edit murmur ob fre- 
quentiorem aquarum ad ripas & lapides colliſi- 
onem & conflictum, quod obliquus & flexuoſus 
facit alveus. 

12. Trepidare.] Quaſi ſtrepitare; a ftrepitu 
pedum ſubito currentium : unde fignificat meru- 
ere, & feſtinare. Ex Non. Marcello. 

13. 
tiam adhiberi conſueta, fuſe docuimus lib. 1. 
Od. 36, 38. & alibi. 

Nimium breves flores, Se.] Elegans Epi- 
gramma: 


Quam longa una dies, ætas tam longa roſarum, 
Quas pubeſcentes junta ſenecta premit. 

Quam modo naſcentem rutilus conſpexit Eous, 
Hanc radiens ſero veſpere vidit anum. 


15. Dum res, & etas, &c.] Dum licet per 
tranquillum rerum ſtatum, per juventutem, per 
vite uſuram, quam largiuntur ac prorogant 
Parce. De his lib. 1. | 

16. Fila trium patiuntur atra, &c.] Clotho, 
Lacheſis, Atropos, ſorores tres mortalium vitam 
& fata regere ſuperſtitioſis veteribus creditz ; 
prima colum geſtare, penſumque velut materiam 


vitæ hominum: altera nere, ac flamen ducere 


Cædes 


uc wina & unguenta, Cc. ] Iſta ad læti- 


— 


a4 r 0 


4 
$ 


CARMINVUM 


Cedes coëmptis ſaltibus, et domo, 


Vilaque, flavus quam Tiberis lavit, 

Cedes ; et extructis in altum 

Divitiis potietur heres. | 
Diveſne priſcg natus ab Inacho, 

Nil intereſt, an pauper, et infima 

De gente ſub Dio moreris, 

Victima nil miſerantis Orci. 


Omnes eodem cogimur : omnium 


Verſatur urna ſeriùs, ocyus 
Sors exitura, et nos in æternum 
Exilium impoſitura eymbæ. 


LIBER ID z. tog 
Relingues enimvero tandem 
I vemora pretio compdrata, & 
des, & villam quam rigat 
Java Tiberis, bine demigrd- 
20] his, beres autem fruetur opi- 
bus in aceruum a te congeſtite 
Nullum diſcrimen eſt; five” 
2 foeris antiguo ab. 
nacho oriundus, fot inops at- 
= ignebili de ſtirpe, fu ove 
= [frigido mancas ; perinde fies 
{162 | viftima Plutonis nulli parren- 
2b [tis Cuncti locum in candets 
- {compellimar, Communis agita- 
tur ſors tards vel end, ex urn 
proditura, noſque navig io tranſ- 
vebet in perpetuum exilium. 


ANNOTATIONES. 


ſeu atrum ſeu album, prout bona vel mala diſ- 
peflſantur; tertia denique filum abrumpere, vi- 
tæque terminum definire. Hine nomen vel a 
partienda vitd, vel a non parcendo per antiphra- 
ſin, Quid igitvr Scaliger in Horatium excandeſ- 
cit, quod atra dicat fila, vitz luciſque ſeriem tra- 
hentia, quæ candida potius, inquit ille, dici opor- 
toit? At enim Ovid, in Ibin. 246, de Clotho, 


' Nevit & infeſla lamina pulla manu. 


Ego vero atra fila ſororum interpretor fila Parca- 
rum, quz atrz morti præſunt, ipſeque dicuntur 
atræ, Erebo & Nocte videlicet natæ, ex Tullio 
3. de Natura Deorum, n. 44. 

17. Cedes cccmptis ſaltibus.] Tandem amena 
villa, nemus, ædes opulentæ ac ſplendide ſunt 
deſerenda ac heredi relinquenda, 

18, Tiberis lavit.] Alluit, rigat, humeQat, ex 
Priſciano pro, /avat. Dixere paſſim veteres Ja- 
vere & lavare. Non. Marcell. Ennivs, Lawere ſa- 
chrymis w:flcm ſordidam. Virgil. Georgic, 3, 221, 


Lavit ater corpora ſunguit. 


21. Iracho.] Is Argivorum primus rex, flo- 
ruit temporibus Abrahæ & Ifaac ejus filii, circa 
annum mundi bis milleſimum centefimum; 
Virg. ZEneid. 7. v. 371. | 


Et Turno, fi prima domus repetatur erigo, 
Inachus Acriſiuſque patres 


23. Cab Dio moreris ] Sive tam pauper fueris 
ut fine lare, fine foco, fine tecto, ſub dio & aper- 
to cœlo maneas & cubes, nihilominus te præ- 
dam Orcus ſuam faciat: a morte victus, O Deli, 
victima Plutoni maQtaberis : Vifis boftibus vic- 
tima proprie cæditur, Feſtus, Ovid. Faſt, 1, 335. 


Viftima, quod dextrd cccidit wiftrice, wocatur ; 
Heſtibus amotis beſtia nomen habet. | 


24. Nil miſerantis Orci.] Tullius 3. de Nat. 
Deor. n. 43. Aze perro, Jovem, & Neptunum, 
Deum numeras. Ergo etiam Orcus, ſrater eorum, 
Deus, et illi qui fluere apud inferos. dicuntur, 
Acheron, Cocytus, Styx, 3 tum 
Charon, tum Cerberus Dii putandi. Qgam vero 
nil miſerantem hie appellat, illachrymabilem 
dicet Od. 14. ſeq, Virgil. Georgie. 4. v. 489. 


Io noſcendas quidem, ſcirent fi ignoſeere mants, © | 
Eſt & Proverb. Orco imp/acabilior, 

25. Omnes codem cogimur, ] Ovid, ad Liviam, 
359» ; 


Tendimus buc omnes: metam properamus ad unam. 
Omnia ſub leges mors wocat atca ſuas. | 


| Omnium verſatur urna,] Ilia nempe fatalis 
urna; in quam omnium mortalium nomina & 
ſortes conjiciuntur, verſantur ; atque ut cujuſque 
nomen & ſors educitur, ita & mortis præda ex- 
iſtit fatique legem, volens nolens, ſubit, lib. 3. 
Od. 1. v. 16. Omne cafax movet urna nomen. 
Virgil. ZEncid. 6. 432. 


Nec vero be ſine ſorte date, fine judice ſeder, 

Quſitor Minos urnam Maver,— 

7. Nos in æternum exilium impeſſtura cymbæ. ] 
Sors educta vitæ finem imponit, ex hee orbe 
2blezat animam in perpetuum, atque ad inferos 
tranſmittit, traducente cam per Acherontem 
fluvium Charonte in ſua navicula, de qua Pro- 
pertius, 3, 18, 24. 

Scandenda eft torvi publica mla ſenis, 
vide lib. 1. Od. 4. & hujus Ib. Od. 14. 

28. Exilium. | Sunt qui _ exitium. Ex- 
ules, inquit Nonius Marcellus, dicuntur extra 
ſolum. Virgil, Georgic. 3, 225. 
—Longeque ignotis exulat ori, 
Et poſt v. 228, 

. Regnitexceſſit avitis, 


ODE 


110 


Ancillam ab es ſine 


ere, Xanibia Phoceu ; ante te 
Achillem ſuperbum Briſeis an- 
cilla perculit candove ſuo: per- 
culit etiam Aiacem Te amoni: 
flium pulchrituds capt Tec- 


Ne 2 te ſer vam NE ſit ancillæ tibi amor pudori, 


Xanthia Phoceu: prius inſolentem 
Serva Briſeis niveo colore 


Movit Achillem: 


. HORATIIFTLACOI 
ODE W. Ad XANTHIAM PHOCEUM. 


nota poſſe adamari. 


# 


Ae, licet eius dein: Movit Ajacem Telamone natum 5 
amemnon pariter inter ipſam| Forma captive dominum Tecmeſſæ; 

witteriam adamavit fuellam] Arſit Atrides medio in triumpho [164] 

aris abfliraam : | 


Virgine rapta 


ANNOTATIONE(S.. 


Metrum idem quod Od. 2: Lib. 1. 

1. Ne fit ancille, &c. ] Xanthiam Phoceum 
Phyllidis genere ſervili natæ amoribus irretitum 
confolatur Horatius; atque heroum exemplis ex- 
pugnat eam vulgi opinionem, qui ſervilem con- 
ditionem fic aſpernatur, ut Plautus Amphits. 
{cripſerit : Quem Jupiter odit, ſervum bunc pri- 
mum facit : & Romani per lodibrium ancillari- 
eos apellabant cos, qui ancillas ſectarentur, ac 
diligerent. Hine dicaciter Martislis lib. 12. 
Epigram. 58. ad quendam nomine Alaudam ; 


Ascillariolum tua te vocat uxor : at ipſa 
Lecticariola eſt: eflis, Alauda, para. 


2. Prius inſolentem.) Interpretari quibuſdam 


placuit: non antea ſuetum amare : quaſi non me- 
miniſſeat Deidamie Lycamedis filiæ, ſuſceptique 
ex ed Pyrrhi, qui Troja ſatum adoleſcentulus 
implevit. Videtur itaque melius, inſolentem vo- 
cart Achillem, id eft, ferocem: ; ſiquidem ad Pi- 
ſones ſcribens Horatius 821, ita vult ut pingatur, 


_ Impiger, iracurdus, inexorabilis, acer, &c, 


3. Serva Briſen, Sc.] Hippodamia a patre 
Briſe fic dicta, quæ, Lyrnefſo urbe capt3, in 
prædæ partem ceſſit Achilli victori, cvi poſtea 
ab Agamemnon: erepta grave peperit diſſidium, 
quod Trojæ fatum remoratum eſt, ut ſuſe expli- 
cui ad finem Odes 15, lib. 1. 


Serva, ] Jute belli capta, adeoque in ſervitu- 


. temredacta, 


Nivco celore.] Colore candido, qui in formoſis 
feQatur, Homerus Junonem Xtun⁰zL2Vͤʃf ev, Vir- 


gilios niveos lcertos Veneris, Propertius nivenm 
Adonn laudat. 


Hriſes; abductamgue filiam regis Hippodamiam. 
[Due ze P J. ita Tefezidit Acbillem 


pectareſum, ore venuflo, membris walentibus & 
nag nit, bene criſpatum, clementem, in armis acer- 
rimum, wultu bilari, largum, dapfilem, capillo 
myrteo, , Briſeidem porro formeſam, alta Hatura, 
candidam, capillo flawo, & molli, ſuperciliis junctis, 
oculis wenuſ}is, corpore æguali, blandam, affetitem, 
verecun dam, animo ſimplici, piam. ; 

5. Movit Ajacem Telamone natum, &c.] Di- 
ys citatus, Ajax, inquit, Telamenius iter ad 
Phrygas convertit, ingreſſuſque eorum reg ionem, 


_— ac peſt paucos dies expugrata atgue in- 

cenſa civitate, magnam vim pre 

cens Tegmeſſam filium' regis, Et poſtea, Ajaci ob 
egia labo um ejus facimora, Teutbrantis filiam 

9 concedunt, Graeci nempe, reliquam 

prædam inter ſe partientes, Dares item cit. ita 


deſcribit Ajacem Telamonium valentem, wace clara, 


capillis migris, in beflem atrocem. Ovid. de Arte. 
Amagndi ; lib. 3. v. 517. 


Odimus & maſflas : Tecmeſſam diligat Ajax. 
. + . & v. 523, 
Scilicet Ajaci mulier mefliſſima dixit ; 
Lux mea; quegue ſelentverba juvare wires, 


7. Arſit Airides, Fc.) Agamemnon Atrei ex. 


Aerope, vel Pliſthenis, ut ſcribunt ali, filius, 
Mycenarum & Argivorum rex, Græcorum in 


ſexpeditione Trojana ſummus Imperator, in ipſo 


urbis excidio, media in victoria, Caſſandræ Pri - 


e. filiæ amore incenſus captuſque, in prædæ 
partem eam depopoſcit, quæ tamen rapta ab 


Ajace Oilei & vitiata fuerat in ipſo Minerva 


4. Mit.) la quidem. ut ob eam ſibi erep- templo. Hine Virgil. ZEneid, 2. v. 403. 


tam a beity receſſerit, vixque ut alibi diximus, 


redierit. Homer. Iliad, 2. Ovid, Epift. 3. que 
eſt B:iſci1is ad Achillem. Vide & Dictyn. Cre- 
tenſem ib, 2. vbi ſeribit: Lyrneſſum ab Achille 


pavcis dict as frgnando captom :; & propere inde 


Fere trahebntur paſſis Priameia wir 


| Crinibus a templo Caſſandra, adytiſque Minerve, 
D ys Cr-tenfis, lib. 5. Priamus ad aram FJovis 


A 5 5 Vas bo. a Caſſardra in adem Minerve, multique 
expugpnalam i\edaſum Lelegum urbem, ubi rex 


reiigua Deorum templa . .. , Ceterum Caſ- 
Barbaræ 


6 


Teuthrantem dominum locorum ſolitaris certamine 


& trabit, abdu- 


Lr 


. 3 = 3; hs THE 


„ 


VIS 
que 
* 


C ARMINUV Nd 
Barbarz poſtquam etvidere turmæ 


11 SEA N 4 mr 


Theſſalo victore, et ademptus Hector profſigate — vicere 


Tradidit feflis leviora tolli 
Pergama Graiis. 
Neſcias an te generum beati 
Phyllidis flavz decorent parentes: 
Regium certe genus, et Penates 
ceret iniquos. 


10 fuerant, flectorgue i 
fertafis Grecis dimifit Trojam 
everti fucilem. Quid fi yeners 
tibi auret Phylhdis parentes 
[165] . : 
opulenti decus afferant ? Origo 


o regia eſt; & quidem 
1 . 


ANNOTATIONES. 


ſandram Ajax Oilei e ſacro Minerva capii vam ab- 
firabit ... Agamennoni Caſſandra datur, poſt- 
guam ej ut | forms captus, quin palam defiderium 
fateretur, difſamulare nequiverat, Daree jam cit. 
refert Caſſandram mediocri flatura, ore rotundo, 
rufam, oculis mitantibus, futwrorum præſciam : & 
paulo poſt, Ayamemnonem albo corpore, magnum, 
membris walentibus, facundum, , nobilem. 

1 Poſlenam cecidere turmæ, Ic. ] Poſt 
victos ac profligatos Trojanos ab exercitu Ge- 
corum, maxime vero ab Achille e Lariſſa urbe 
Theffaliz oriundo. 

Barbaræ.] Hoc nomine vocabantur a Greeis 
omnes alie gentes, imprimis autem Phryges & 
Trojani. Pater ex Dicty Cretenſi paſſim. Plu- 
tarch, de audiendis Poetis, diſparitatem Gratco- 
rum & Trojanorum commemorans, t: Proba- 
tam effe Cræcorum providentian, am wero 
Barbarorum vitieſam : & paulo poſt: in poteſta- 
tem hoſtium Trojanos vivos complures veniffe, 
Achzorum vero neminem : atque illorum non 
nullos fuiſſe hoſtibus ſupplices, ut Adraftum, 
Antimachi filios, Lycaonem, ipſomque Hecto- 
rem, qui Achillem de ſepultura exoravit : horum 
vero neminem : Quid Barbarorum fit ſupplicem 
eſſe in confliibus, & ſummittere je ad pedes ; 
Grecorum autem wintere dimicantem, aut occutn- 
bere, Sc. Itaque vox Bar barut, aliquando ni- 
hil alivd ſonat quam extraneus & peregrinus. 
Vide Turneb, lib, g. cap. 18. ubi e Tuſcul. 1. 
n. 85. verba ifta, AMiante ope barbarica, de Pri- 
amo, regno Phrygum florente, bene interpreta- 
tur 


» Co 

10, Theſſalo wiftore, ] Quanguam a Parid 
zam interfectus erat Ac . Troja 
caperetur, is tamen recte victor dicitur, fine quo 
capi non potuiſſet, ita volentibus fatis. Vid 
lib. 1. Od, x5. in fine, 

Ademptus Hector Tradidit feſſis, &c,) PoRt- 
quam ab Achille peremptus Hector, adeoque 
Trojanis ademptus veluti ſuus clypeus, qui ſolus 
robore ac virtute fingulari Græcos terrebat, ex 
Homero. Quo ftetit ante Ilium, Senec Troad, 
initio. Et poſtea chorus ejus fic luget interitum x 


decem fulta per annor. Tecum cecidits ſummn{que 
dies Heftoris idem patrieque fuit. 

11. Tradidit feffis leviora tolli Pergama Grain J 
Sublato ſeilicet Hectore jam capi ever tique 
Troja facile potuit a Grecis decennali quamvis 
obſidione feflis, Virgil. Eneid. 2. v. 168, 


Sepe ſugam Danai Troja cupiere relicta 
17 lorgo fefſk Jiſcedert bello. 
Et /Eneid, 9. v. 155. 


— Decimum quos diſtalit Hector in annum, 


Leviera tolli,] Tranfſlatum ex ultimo Iliados, 
v. 243. ubi Priamus fic alloquitur Trojanos de 
amiflo Hectore: Jupiter mihi dolores dedit, f- 
lium ut opt mum perderem : quod & vos ſentie- 
tis, Deinceps enim Acbivis faciliores eritis tolh, 
eg mortuo, "Pairaget yag A *Axawiow In 
ite I; ul rn 

Pergama;} Arces erant Trojan ex Servio: 
ſynecdochicas Trojam ipfam figrificant, ; 

13. Neſcius an te pgenerum, c-] Pro Prole- . 
plin ingenioſe occupat Horatius id quod objidi 
|poterat, puellas ante memorates licet eapti vat, 
e regis tamen ſtirpe; non ita vero Phyltida 3 
reſpondit igitur; An vero quis eam hom 
forte ac genere-credat, quæ tam nobilem prefere 
indolem ? | 

15, Regivm certe genus, } Hine igitur hene 
tibi & decus accedat, fi talem tibi deſpondeas z 
ejuſque parentes familiam tuam Hiuſlrabunt po- 
tius quam dedecorent. 
| Penates Mieret iniguor ] Sententiam hanc vul- 
go jungunt cum præcedenti, eo ſenſu: Phyllis 
certe cum ſuam dolet vicem, regio ſe ortam ge- 
nere lamentatur ad ſervitutem tedactam, ĩade- 
que Penates accuſ-t qui tutele ſba ſidentem 
tam tĩſerum in ſtatum labi permiſerint, Placuit 
tamen interpungere, atque ſententias ſeparare, 
non fine aliqua venuſſu e, ut viſum eſt. Sous 
tamen fit honos aniiqui-at!, Lectori vero judi- 
candi jus atque atbirfium 

Penates ] Qui dicantur, Macrob, lib. 3. Sa- 
turn, cap 4. fufe docet, Hygiaus Deos patrios, 
alii domeſticos quibus in enetralibus domus 


L£ibur, tu murus eras, bumeriſque tuis fferit 


Columen patriæ, mora fatorum, tu prefidium _—_ 
6 — 5 


litari ſolebat, interpretantur; alii etiam aliter, 
Crede 


OS OE EIN” 


tauri Venerem appetentis. 


dam, ita queſius aſpernatricem 


turpi matre gigni potwiſſe, Cæ· Sic lucro averſam potuiſſe naſci 
Matre pudenda. 
Brachia et vultum, teretẽſque ſuras 


term intactus laudo brachia, 
& faciem, & tibias rotwndas 
illius. Noli ſuſpectum babere 


N A orie den: 
Sie lle nen am infelici de ple. Crede non illam tibi de ſceleſta 
becula tibi elett um : nec ita fi- Plebe delectam ; neque ſic fidelem, 


| [466] 


lie] 
20 


me, cujus #tas preperavit cela · Integer laudo. Fuge ſuſpicari, 
vum laſlrum . finire. * octavum trepidavit ætas 


Claudere luſtrum. 


ANNOTATIONES. 


17. Crede non illam tibi, &c.] Nequaquam 
eredenda eſt e face pleb's illa, quæ nihil habet 
ſardidum ac vile, Plebeiæ anime lucro ſeſe ven- 
dunt ultro ac ſponte; meretrices in primis infide 
ac perjur:e, lucri vero perquam avid, lib. 1. 
Od. 25. Vulgus infidum & meretrix perjura, At 
Phyllis mirum quantum fidelrs, tum quæſtui & 
lucro averſa, Hone ſtam igitur educationem ge- 
neroſus animus; nobilis autem inſtitutio origi- 
nem haud vulgarem indicat certe & arguit, 

De ſceleſſd Plebe.] Vel, impura & ſceleri pra- 
viſque affectionibus ut plurimum obnoxia; vel, 
jafortunata, & paupertatis incommodis ac ludi- 
briis damnata velut & conſpurcata, Hinc non 


abludit quod Plaut. Moſtell. 3, 1, 1, ſeribit. 


Scelefliorem ego annum argento ſaenori (locando) 

Nunguam uilum vidi, quam bic mibi annus 

obtigit. 

18. Deladtam.] Alii legunt dileFom, 

19. Averſam.) Alii adverſom, perinde eſt, 
& par utrobique ſenſus. A 

Fidelem.] Caſtitatis amantem, honeſti propo« 
Gti tenacem, quam a fide non facile dimoveas, 
nec oblato qua ſlu corrumpas. 

20. Matre pudends.] Improbis ac flagitioſis 
moribus turpificata; vel inope, & abjecta, eujus 
nomen ac memoria pudorem & verecundiam fa- 
cete queat. Et moribus natales poſſe ac de bere 
&ltimari, oſlendit Juvenalis, Sat. 6. v. 238. 


| Scilicet expectas, ut tradat mater boneftos, 
Aut alios mores, quam qu2s habet utile porrd 
Filielam turpt wetulz preducere turpem, 


22. Integer laudo.] Cæterum, O Phoceu, ſi 
laudo tuam illam Phyllidem, noli me arbitrari 
ſpecie illius captum. * ego caſtuſque lauco 
brachia toroſa & candida, wulit#m ſpecioſum, 
ſuras teretes, totamque formoſam. Itaque ne 
zelotypns inde fias, neque ſuſpiceris rivalem me 
tuum quoque modo eſſe. e 

23. Cujas oftavum trepidavit ætas Claude e 
luſtrum.] Nimirum deferbuit ardor ille primus 
adoleſcentiæ, nec ita me jam, ut olim, cruciat 
amor. Annum ætatis quadrageſimum præter- 
greſſus ſtus illos priores evaſi. Se" 

24» Luftrum.] Ex Varrone, Feſto, & aliis 
dictum a luendo, id eſt, ſolvendo z pendebantur 
enim vectigalia quinto quoque anno. Eft igitur 
annorum quinque ſpatium ; adeoque lufirum 
oftavum annos quadraginta clavdit impletque, 
Cic. ad Attic, a, 6. Populi autem, nullo gemi- 
tu, publicanis, quibus boc ipſo luſtro nibil jolve- 
rant, etiam ſuperioris luftri reddiderunt. Ovid. 
in Ibin. v. 1* fic orditur: 


Tempus ad hoc luſtrii mibi jam bis quingue peractis. 
Martial. lib. 4+ Epigram, 45. 


Ut gui prima nove ſignat guinguennia luſtro. 


ODE v. 


Ccercendus amor intempeſtivus virginis haud mature. 


Negait adbuc por rare ju N Ondum ſubaQA ferre jugum valet 
1 Cervice, nondum munia compatris 
Æquare, nec tauri ruentis | 


ſubmiſſo collo, nec aſſequi offici 
corjugis, nec ſuſtinere impetum 


[1677] 


In Venerem tolerare pondus. 


ANNOTA 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 2. 

1. Nondum ſubactd.] An amicorum aliquem, 
an ſeipſum admoneat Horatiue, plane incertum 
eſt, Rem vero c#teroqui turpiculam allegoria 
multiplici contexit 2c prope honeſtavit. Cupi- 
einem virginis intempeſtive indicat per appeten- 
tam uvz nondum mature. Puellæ vero juni- 


TIONES. 


oris indolem belle notat per juvencam eum vĩtu- 
lis exultantem in campo, jugum portare aut Ve- 
nerem ſequi adhuc ignorantem, | 

2. Munia comparis FEguare,] Onera conjugii 
ſuſtinere, æqualem operam preſtare marito, 
puellula ante pubertatem, nondum viro matura. 


Circa 


* 


C ARMIN UM LIBER. I. 5. 113 


Circa virentes eſt animus tue Circa virid n agr# werſatur 
Campos juvencæ, nune fluviis gravem 2 = w_ 2. 
Solantis æſtum, nunc in udo ar deren, med? gaudentis collu- 
Ludere cum vitulis ſalicto dere cum witulis inter bumidas 
Prægeſtientis. Tolle cupidinem ee _— — 2 
Immitis uvæ: jam tibi lividos | | 10|rictare gratus pinget colore pur- 
Diſtinguet Autumnus tacemos [168] [pureo 1ibi racemor liventes 
| Purpureo varius colore, 3 8 ; = | 
| . Jam te ſequetur, (currit enim ferox illi addet annos, quos tibi 
1 Ss tas, et illi, quos tibi dempſerit, | 5 38 Mex ee 
beser actes) jam protervi 1 en 
1 Fronte petet Lalage maritum; rent, wel Cblerit ſplendens 
| Dile&a, quantum non Pholoë fugax, bumero candids, non ſecus 
5 Non Chloris; albo fic humero nitens, 
1 Ut pura nocturno renidet 


ANNOTATIONES. 


5. Circa wirentes eff, &c,)] Aliud nihil amat }dixit. Theophraft, de Cauſ. Plant. lib, 4. 
aut cogitat virgo ea ætate teneriore, quam lu- cap. 22. ray agyarrac mepxaFg of Cros. 
dum cum pueris aut puellis æqualibus. Animuſ- |Cumincipiunt uve nigreſcere, ſeu nigris diftingui 


que illius totus eſt in campis, in luſibus, &c, |maculis, Propert. 4. 2, 13. 
* AW, ene Prima mihi variat liventibus uva racemis. 


Animus eft in pat inis. 0 13. Jam te ſequetur,] Lalage, quæ te ſequen- 

Horat. lib. 3. Od. 11. v. 9. tem nunc fugit, poſt modo vel fugientem te pro- 

Que, velut latis equa trima campis, ſequetur, ubi ferventis æſtu Javentutis agitari 

Ludit exultim, metuitque targi, - [czperit, Quod quidem brevi fiet. Currit enim 

Nuftiarum expers, & adbuc proter vo ferar ætat. Labithr celeriter imo vslat; ut ait 
Cruda marito. Tull; Tuſe. 1. n. 76. 


Ferox las.] Juventus, quæ valens, acris, 
9. Pregeſiientis.) Summopere cupientis. Ex |ardens, vehemens, petulans, elata, ſuperba, ac 
Priſciano, & Feſto, geſtire, eſt rem aliquam tam | nifi libidinis ſtimulos tum maxime prurientis 
vehementer appetere, ut corporis geſtus ejus de- | virtute fregerit, etiam ferox, indomita, & im ; 
ſiderium experimentes continere non valeamus. |potens, Apage vero Cruquium dubitantem 
4 Tolle cupidinem Immitis uwg.] Deſine amare, | numquid tranipoſita ſint Epithera iſta ; ut legen- 
7 aut ſaltem concupiſcere puellam impubere m, im- dum nit: tas fugax, & Pb? fer: x, 
maturam, atque, ut Varro appellavit, acerbam ; 14. Ii, guos ien demplerit, Apponet annes.] 
utens eadem, qua Poeta noſter, metaphora, ab Dum tu annis decreſtes, & imminueris viribus, 
uva immiti duda. Exſpecta donec illam ætas f illa creſcet atque augeſcet. Tu enim ab ætate 
idoneam fecerit ac nubilem. Tull. de Senect. n. I perfecta vergis ad ſenium: illa ad annorum 
53. Uva primo «ft peracerba guſtu, deinde matura etatiſque firmitatem, quam nondum attigit, 
dulceſcit. properat. , 

10. Jam tibi livides Diftinguet, &c.] Autum- 16, Lalage.] Eam ipſam ætatis floredecoram 
nus varietate fructum abundans, & eorum [laudat, Iib. 1. Od. 22; quo patet Oden iſtam ab 
multiplici diverſitate utilis pariter & jucundus, | Horatio poſt hanc elſe ſcriptam. 
liventes ante immiteſque uvas purpureo ſtatim] 17. Dilecta, quantum. Sc.] Cum vero Lalage 
colore pulchras, ſimul & maturitate guſtui dul- | juveatutis paxiter ac formæ pertectione m adepta 
ces facit. Sic tibi paulo poſt maturam ac tem- fuerit, tum certo multos amatores habebit quos 
peſtivam licebit ſectari Lalagen, Imo ipſa ætate ] nunquam Cbloris pulcherrima, vel ſpecioſa Tho- 
jam perfecta virum petet ; ficut uva plane ma- [% Chloridis filia, quz tamen eo diligitur am- 
tura wh de ſiderat. plius, quo magis amantes fugit aſpera & repellit. 

12. Purpureo var ius celore.] Is color in race - De bac Cyro adamat , ipſumque ſpernente z 
mo propinquam notat maturitatem. Hinc Virg. |[lib, 1. Od. 33. 
rubentes uvas, Ovid. purpureas laudat: Horatius] 19. Ut pura nocturno renidet Luna mari.] 
autem Epod. 2, 20, Certantem & uvam purpura ram nitens, quam Luna nullis infuſcata nebu- 


Lung 


ww we 


2 th „ * 


3 — 


ac Luna clara noctu micat in 


114 O. HORATII FLACCTI 


Luna mari, Cnidiiſve Gyges; 


20 
mari, aut Cy ge: Cnidius ; . Quem ſi puellarum inſereres & oro, [169] 


ff miſceas cætui wirginum, d . 
vera maxime fer icaces de- Mire ſagaces 
ciperet incerta differentia, paſ- 


fs capillis, dubiague facie, 


falleret hoſpites 


Diſcrimen obſcurum, ſolutis 
Crinibus, ambigu6que vultu. 


. 


ANNOTATIONE S. 


lis, ſudo elo; nou ſplendet ac mari navigan- 
tibus, formoſa apparet, 

20, Cridiuſve Cyges.] Vel ut formoſus ille 
puer Gyges, virginea ſpecie inclytus, oriundus 
a Cnido urbe Cariæ maritima, hodie Cabo di 
Cbio : ubi Veneris effigies valde celebris. Vide 
lib. 1. Od. 30. formoſos olim pueros in deliciis 
fuiſſe, vel & Virgil. Bucol. notum. Eclog. 2, 1. 


Formoſum paſtor Corydon ardebat Alexin, 


Delicias d;mint 


21. Quem fi pueliarvm inſereres, &c,) Gyęis 
nempe vultus lævis, tener, candidus, venuſtus, 
adeo virginis ſpecioſæ pulchritudinem refert, ut 
vix internoſci queat, Sj puellarum choro inſera- 
tur: puellam etenim non puerum Gygen affir- 
maverit hoſpes. 

23 · Fal eret hoſpites.] Nos quidem cives, qui 
tum coꝑnoſcim us, fortaſſe non falleret Gyges: 
hoſpitcs au em & peregrini nequaquam a puellis 


. 


puellum hunc diſcernerent. Tam enim ol ſcu- 
rum eſt diſcrimen. 

23. Solutis Crinibus.] Prolixis & paſſis more 
ſcilicet virginum; at contra nuptæ capillos te- 
ligabant. 

24. Ambiguigue vultu.] Ut ſexum non diſtin- 
vas, ne event Sat, 15. v. 136, de pupillo 
a tutore defraudato, 


» + « « »Cujus manantia fletu 
Ora puellares faciunt incerta capilli, 
Ovid, Metam. 8, 323. 


Talis erat cultus : facies, quam dicere were 
Virgineam in puero, puerilem in virgine poſſes, 
Idem lib. 9. 711. 


Cultus erat pueri : facies, quam ſive puellæ, 
Sive dares puero fieret formoſus utergue. 


Auſon, Epigram. 10g, 
Dum dubitat natura marem, ſaceret ne pue!lam 


Fa#us es, O pulcher, pene puella, puer. 


Ad TIT. SEPTIMIUM. 


Apud amænum Tiburtinæ vel Tarentinæ regionis ſeceſſum tandem cum eo 
guietam degere ſenectutem exoptat. 


ad Gades & Cantabros nobis 


0 Septimi, perreFure mecum | Spumi Gades aditure mecum, et [ 170 


ſervire neſcios, atque ad Syrtes 


Cantabrum indoctum juga ferre noſtra, et 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 2. Lib, 1. 

1. Septimi.] Tit. Hie Septimius, Romanus 
Eques, Poeta etiam Lyrieus & Tragicus, cum 
Horatio diutures familiaritate conjunctus, imo 
& commilito, Hvjus meminit lib. x, Epiſt. 3, 5, 
9. fertur & Avguſtvs ad Horatium ita de eo 
icripſiſſe : Tui qualem habeam memoriam, poteris 
ex Set imo neftiro cognoſcere, &c. 

Gates aditure mecum, &c.] Hoc interpretes huc 
uſque fete omnes intellexerunt de magna Horat ii 
Septimiicue conſenſione: quaſi paratus eſſet alter 
alteri comes ire ad ultimas u que orbis plagas : 
quemadmodum Catullos Carm. 11,-Furium & 
Aurelium fibi ſpondet comites, Stve in extremes 
penetrarit Indes, &c. Et Propert. lib. 1. Eleg. 6 


Cruquius autem opinatur hæc ab Horatio ſcripta, 
Cum Auguſins ęſſet in expeditione Cantabricd, 
quinto vix ann» peraftd, quo Septimius Eques it» 
vitabat Horatium, inquit ille; non male quidem 
ariolatus : credo tamen hc ſcripta eſſe, cum 
Cæſar expeditionem il!am moliretur & ad eam 
Horatius pariter ac Septimius ſeſe aceingerent. 
De Cadibus ſupra, Od. 2. v. 11. 

2. Cantabrum.] Cantabri Hiſpaniæ Tarraco- 
nenſi« populi ad Oceanum Borealem, qui & inde 
Cantabrieus vocatur : Biſcaia. 

Indiectum juga ferre noſlra.] Sera nempe domi- 
um catena, ut ait Od. 8. lib. 3. ab Avguſto tan- 
dem, five ab Agrippa Auguſti auſpiciis Cantabri 
*evicti ſunt; teſte Suet. Octav. cap. 20, & 41. 


Tullo ſeſe offert, ut cum eo Riphæos etiam monte: Dio lib. 51. & ſeq. Strab. lib. 3. &e, Flor, lib. 4. 
ſupcrare non vereatur, & Ægæo ducere vela mari. cap. 12, Due valid iſimæ gentes, Cantabri & Au- 


2 


Barbaras 


00 @ * tt. Mt. 


DH -4 a © ea 


6 „ 6 © 99 as I A aw @& a6. 


a 
* 


CARMINUM: 


Barbaras Syrtes, ubi Maura ſemper 
A ſtuat unda; 

Tibur Argzo poſitum colono 

Sit meæ ſedes utinam ſenectæ; 

Sit modus laſſo maris, et viarum, 
Militizque. 

Unde ſi Parcz prohibent iniquæ; 

Dulce pellitis ovibus Galeſi 

Flumen, et regnata petam Laconi 


ANNOTA 
res, immunes _— agitabant. Cantabrorum & pe- 


jor, & altior, & nagit pertinax in rebellando ani- 
mus fuit, qui non contenti libertatem ſuam defendere, 
preximis etiam imperitare tentabant, Sc. Cæſi vero 
fugiunt in eminent iſſimum Vixnium montem, quo 
maria pris: Oceani, gudm arma Rom. ee 
eſſe crediderant. Et paulo poſt: Ipſe preſens Bos 
deduxit montibus : hos objidibus aftrinxit ; bot ſub 
corona jure belli venundedit, &c. Sil. Ital. 
Cantaber ante omnes byemiſque, efluſque, famiſque 

Inviftus. 
Obſervandum porro, ſic ſub jugum mitti ſolitos 
olim victos hoſtes : haſte duæ interjeto ſpatio 
in terram defigebantur, terra ſuperlmpoſita atque 
hinc & inde alligata. Sub hanc igitur inermes & 
diſcincti tranſire coaQti, jugum ſubire, victique 
eſſe cenſebantur, Vide Tit. Liv. lib. 9. cap. 6. 
ubi Rom Coll. & legiones turpiter ad furculas 
Caudinas ſub jugum mittuntur, 

3. Barbaras Syrtes.} Inhoſpitas, inacceſſas, 
ſevas, ob æſtus ac motus maris dubios, 

Ui Maura ſemper Z®fluat unda.] Ubi mare 
Mauritaniæ ſeu Africæ crebris æſtuariis fervet, 
vadoſum paſſim & ſcopuloſum. Vide Plin. lib. a. 
cap. 97, & Epod. g. ſub ſi nem, ibique Annot. 

Tibur Argæo, Cc. ] Detur utinam mihi læ- 
tam agere ſenedtutem apud Tibur Latii oppidum 
ædificatum a Tiburno Argivo, ibique quietem 
nanciſci, poſt labores ac tœdia navigationis, iti- 
nerum ac militiæ. Tibur ina ſua villa imprimis 
ſe delectari jam indicavit lib. 1. Od. 7. & 18. 
Vice ibi Annot. 

7. Laſſe maris, © wviarum, Militieque.] Ex 
Suetonio cit. bellicam in Cantabros expeditionem 
ſuſcepit Auguſtus devicto jam Antonio: in bellis 
antecedentibus militaverat Horatius ut patebit 
ex Ode /equenti: ad hoc etiam, ut dixi, ſeſe 
accingebat : Deos itaque rogat, ut fibi fortuna- 
tam dent quietam ſenectam, poſtquam eas ite- 
rum erumnas exantlarit, 


9. Unde fi Parce probibent.] Quod ſi fatis Y 


volentibus, non liceat apud Tibur conquieſcere ; 
apud Tarentum ſaltem detur mihi ſecedere, ubi 
Calæſus leniter fluit, rigatque iſtam regionem 
Calabriæ, ip qua paſcuntur oves exguiſito vellere 
ac land, &. : | 


nunguam non fervet : faxint 
Dii ut Tibur ab Argive colond 
5 | conditunt, mea fit S micilinas 

ſeneXutis : ſit req fore 

maris, itinerumgue, be - 
Hinc vero fi Parce me arcent 
improbe ; adibo fuvium Gale- 
um ovibus pelle coopertis jucun- 


dum, agroſque ubi rex fuit Pba⸗ 


171) feras, ubi mare Mauritania 


T0 
[172]J 
TION EVS. 


10. Pellitis ovibus,] Vel exiniias pelles, exi- 
mium vellus, habentibus, per antonomaſjam : vel 
potius quæ ob lanam prez ceteris exquiſitam ad- 
verſus acris injurias integuntur pellibus, ad con- 
ſervationem excellentis earum velleris, tenuioris, 
mollioris; neve illud inquinetur. Hiac Plin, 
tectas, Varro & noſter pellitat nuncupat Taren- 
tinas illas oves, quas & Grecas alii vocant, Vide 
Columell. lib. 7; cap. 4. Grecum pecus, guad 
& Tatentinum plerigue nominant, Ser. domi ni 
præſentia eft, vix expedit baberi, &c. ex omnibus 
e molliſſimum, Cc. Polybius Aa gar 

militer appellat. Varro Rei Ruft, lib, 2. cap, 2. 
18. Pleragque fimiliter faciendum in ovibut 
pellitis, gue propter lane bonitatem (ut ſunt Tu- 
rentine & Attice) pellibus integuntur, ne land 
inguinetur, quo minus wel infici 8. pelſit, vel las 
vari ac parari, Harum præſepia ac flabula, ut 
Ant pura, majorem adbibant diligentiam, quani 
birtis z id eſt, cæteris ovibus, quæ, & hirtæ, & 
montanæ, & ſoloces dicebantur, &c. Plin; lib. 8. 
cap. 47: Ovium ſumma | war duo, tectum & coles 
nicums illud mollius, boc in paſcuo delicatius z 
quippe cum :ectum rubis veſeatur : (colonicum vero 
ſolo gramine)operamenta eis ex Arabicts præcipua. 

Galeſi flumen.] Quidam legant Galeſum, Sic 
& lib. 4; Od. 4. Metauri flumen, ubi plures ta- 
men, Metaurum flumen. Galæſus vel Galeſusg 
hodie Gal/aſo, Calabriæ fluvius agrum Tarenti- 
num rigat, ac in finum defluit lento curſu; 
umbris arborum, & paſcuorum copiacircum am@#s 
nus. Hinc Propert. lib. 2. Eleg. 34. v. 67. 


Tu canii umbrofs ſubter pineta Galeſi. 


Et Virgil. Georg. 4. 126. | | 
Quo piger (al. niger) bumectat flaventid 
culta Gaieſes. 
11. Regnata petam Laceni Rura Pholanto:] 
Virgil. ZEneid: 3. v. 14. 
ö —— Ac quondam regnata Lycurgos 


Et ZEncid. 6. v. 793- 
——Regnata per arwa Saturns. | 


- 


Sic Toll, pro Murzna, Pegaa cum ref? com- 
12 Rura 


116 Q. HORATI 


/ 
Hintus Lacedæmonius. Lla miti 
regio pre cateris placet, in qua 
mel cum Hlymetio, & cla 
cum Venafranis bonitate con- 
tendunt. Illic ver diuturnum, 
& byemes temperatas dat Ju- 
Piter; ateue Aulon alurdarii 
vino ferax nequaguam deſid.- 
rat racemos Falernos, Jer 4 
bac & fortunate arces, me te 
zue exoptants Illic tu cineres 


lle terrarum 
Angulus ridet 


Rura Phalanto. 


Mella decedunt, viridique certat 
Bacca Venafro ; 

Ver ubi longum, tepidiique præbet 

Jupiter brumas ; & amicus Aulon 

Fertili Baccho minimum Falernis 
Invidet uvis. 

Ille te mecum locus, & beatæ 


* 


l'TLACC! 
, 

mihi præter omnes 

; ubi non Hymetto 


15 


[573] 


2.9 


Coſtulant arces; ibi tu calentem 


ANNOT A 


miſſa eft, & ſumma contertione pugnata. Porro 
ſenſus Horatii eſt hic: Si negetur mihi ſeceſſus 

Tiburtinus, ibo Tarentum, quam urbem Taras 
Neptuni filius olim condiderat. Phalantus autem 
Lacedæ monius cum Partheniis Sparta profectis & 
ſedes querentibus inflamavit, ibique regnavit. 
Juſtin. lib. 3. ubi Partbeniæ vocati, cum ad an- 
nos triginta perveniſſent, metu inepi ... ducem 
Phalanitum aſſumunt, filium Araci , . . ad ſedes 
inguirendas proficiſcuntur . . . tandem in Italiam 
delati, eccupata arce Tar entinorum, & expugnatis 
weteribus incclis ſedes ibi conſtituunt, &c. Vide 
& Pauſan, lib. 10, in Phocaicis, 

14+ Argulus.] Scilicet urbs ea Calabriæ in 
extrema peninſula ſita eſt ad maris littus, 

Ubi non Hymetto Melia decedunt,] In Tarentina 
regione mel optimum ef, nec bonitate concedit 
ei quod provenit apud Hymettum, huncque At- 
ticæ regionis collem excellentia ſua celebrem toto 
or be fecit: ſicut & Hybla Siciliam pariter melle 
inclytam reddidit, 

15. Decedunt,] De via decedit, qui honorem 
alicui defert, & primus fatetur deberi. 

Viridigue certat Bacca Verafro.] Ibi quoque 
creſcunt olive Venafranis adeo non deteriores ut 
cum eis de excellentia contendant & certent. 

Certat.] Virgil. Eclog. 5. v. 8. 

Solus tibi certet Amynias, 


16. Vera]; Urbs hazc Campaniæ in Samnii 
confinio ſita, olearum optimarum laude præcel- 
luit. Plin. lib. 15. cap. 2. Principatum in ho: 
guogue hen (oleo) chtinuit Italia toto orbe, maxime 
agro Venaſrano, Cc. Martial. Epigtam. 12, 64, 1. 

Un&o Cirduba lætior Verafro. 

Et lib. 13. Evieram. 8. 
Hoc tibi Campa ni ſudawvit bacca Venafri. 

17. Yer ubt longum, ] Ubi verna temperies per- 
durat. Ita Servius explicat Virg. Georg. 2. v. 149. 


T JONES. 


etiam menſibus nulla ibi eſt aëris inclementia. 
Bruma, ſolſtitium hybernum, quod fic Ovid. 
explicat, Faſt, 1, 163. 

Bruma novi prima ef}, weteriſque noviſſima Solis, 


18. Et amicus Aulon Fertili Baccho, &c. ] Eſt 
& proximus collis Aulon, in quo vinum provenit 
Falerno minime inferius ; proindeque non ei in- 
videt, a quo ſuperari nequaquam timet, In agris 
Tarentinis viaum creſcere generoſum, teſtis 
Plin. lib. 14. cap. 6+ ubi vina recenſet exquiſi- 
ta: Verum & longinquiora Italiæ ab Auſonio 
mari non carent gloria, Tarentira, & Servitiana, 
Sc. Martial. lib, 13. Epigram. 125. 

Nobilis & lanis, & felix vitibus Aulon 

Det pretioſa tibi wellera, vina mibi. 

Strabo lib. 6. Aulonia quaſi Vallonia a vicina 
convalle nominata, inquit: Hane autem urbem 
ab Avlone monte, vel potius promontorio, puto 
dici, in Tarentino tractu ſitam. Porro textus 
Horatiani ordo hie eſt. Aulon fertili Baccho 
amicus minimum Falernis, &c, Sic apud Ti- 
bull. 1, 9, 34. dicitur. 
—Bacchi cura Fa ernus ager. 

21. Ille te mecum locus, c.] Tam lætus & 
amœnus videlice ſeceſſus te mecum invitat. 

Beate arcet.] Explicant alii, editi colles opti- 
mis uvis heati: quia edita quæque loca arces vo- 
cantur, Ego malim de urbe Tarento intelligere, 
ubi fuit arx munitiſſima ex Polybio lib. 8 Tit. 
Liv. lib. 25, Beatz vero arces, & felix Taren- 
tum ſatis exprim tur apud L. Florum hb. 1. 
c. 18. his verbis: Tarentus Lacedamoniorum 
opus, Calabria quondam & Atulie, tetiuſue Lu- 
canie? caput, cum mag nitudine, & mu- is portugue 
nebilis tum mirabili ſtu : quippe in ipſis Adrratict 
marts faucibus poſita, in omnes terras, Iftriam, Il- 
ljricum, Epirum, Achaiam, Africam, Siciliam, 
vela dimittit, Imminet portui ad proſpectum maris 


Hic wer s//iduum ; citatque hunc locum Horatit. 


Tepidajque prabet Jupiter brumas. ] Hybernis 


pofirum, majus theatrum, &c. 
22, Ii tu calentem Debita, &c,] Ibi tu mihi 


Debita 


20 , 


- 
r 


95 IrY 


CARMINUM LIBER II. 5. 


Debità ſparges lacryma favillam 
Vatis amici. * 


ANNOTATIONES. 


juſta & extrema perſol ves officia, cum fatis & 
vita functus fuero; cremato nempe cadavere, 
calentibus adhue cineribus lachrymas impendes, 
infundes, ac velut immiſcebis: mortuum recens 
amicum luctu proſequeris, vatem vates, & deco- 
rabis, Ennius vero contra, & arrogantius paulo; 


Nemo me lachrymis decoret : neque funera fletu 
Faxit, Cur ? Volito vivu" per ora virum. 


M;ſertrimum etenim ac velut infauſtum veteribus 


17 
tepidas familiaris foelæ juſte 
| 19. preſequcrii. e 


| putabatur, fi fine lachrymis humatio fieret, & 
funebri iſto honore privatetur, Virgil, ZEneid.” 
11. v. 372, | 


Nos anime viles, inbumata, infletaque turba, 


Hine & præficas accerſebant olim, quæ luctum 

facerent. Imo & exiguam ampullam lachrymis 

plenam urnæ ferali inferebant, ſepulchroque in- 

ferebant; ut bene Torrentius obſervavit. 
24. Vatis amici.] Horatii tuĩ. 


* 
* 


O DIT N. 


Pompeio Varo felicem ex infelici militid reditum gratulatur. 


O Sæpe mecum tempus in ultimum 


Deducte, Bruto militiz duce, 
Quis te redonavit Quiritem 
Diis patriis, Ital6que cœlo, 
Pompei, meorum prime ſodalium? 


ANNOTA 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1.* | 
Athenis verſabatur Horat.us Philoſophiz dans 
operam ſub Academico preceptore, cum ad mili- 
tiam eſt pertratus a Bruto tum Achaiam atque 
Athenas tenente, ut ait vetus interpres. Hac 
ipſe de ſe teſtatur Epiſt, 2, lib. 2. v. 43 · & ſeq. 
Deinde & Tribunus legioni Romanæ prefuit ; 
quod declarat lib. 1. Sat. 6, v. 48. interfuitque 
demum ei pugnz®, Philippicis in campis, qua 
Brutus cæſus tandem ac fuſus, eſt. In ea 
vero militia ſodalem habuit Pompeium Varum 
qui poſt cladem Philippicam, non, ut Horatius, 
armis valedixit, ſed Brutianis reliquiis, novoque 
bello ſe implicuit. Quibus extinctis, ſalvus 
tamen rediit Varus ; quapropter incolumitatem 
ei gratulatur Horatius, ac Soteria canit hac Ode, 
atque ad convivium invitat. ; 

1. Sepe mecum tempus in ultimum Deducte.] 
Qui toties vitæ periculum adiifti mecum in eo 
fatali bello, in quo Caſſius & Brutus ſulii Czſa- 
ris interfeQores adverſus Auguſt um atque Anto- 
nium pro libertate public} dimicirunt ; ſicuti 
antea Cn, Pompeius contra Jul, Cæſarem. 

3. Quit te redonavit Quiritem, ] Quis te patriæ 
reſtituit, vel Deus propitius, vel patronus apud 


[ 174]' OVare marker! os commi- 
litonum, mecum frequenter ad' 
extremum diem redadte, Brute 

belli principe, ecquis Romanum 

te reddidit numinibus patriæ, 

2 Italico aeri ? 


5 
TIONES, ' 


4+ Diis patrit.] Dii patrii vocantur qui ſingu« 
lis przſunt urbibus, ſuntque illarum propugaa- 
tores; atque a Civibus honore ptæcipuo coluntur 
eximie; ut Mars Rome; Athenis Apollo & 
Minerva; Apollo Delphis & Rhode; Bzotiis 
Hercules & Bacehus; Juno Carthagini, Samo, 
Spartæ, Mycenis, Argis ; Diana Cretenſibur; 
Venus Cypro, Papho, &c, Vide Alex, ab Alex, 
lib, 6, cap. 4. fortaſſe Horatius hic Penates 
Deos intelligit, ut gratuletur Varo, quod redux 
iterum videat ſuam domum ac Penates. Extar 
Quinti Ennii carmen, Deorum continens Penatium 
naomi na, ques patrios alii, Varro Terentius ctiam 
urbanos nuncupat: 


Juno, Vea, Minerva, Cereſgue, Diana, Ve- 
nus, Mars, | 
Mercurii, Fovis, Neptunus, Vulcanus, Apollo. 
Cel. Rhodig, lib, 25, cap. 30. 
Tralogue cœlo.] Calum pro atre & climate 
poni conſtat, vel ex hoc Horatii, Epift, 1, 11, 26, 


Carlum non animum mittagt qui trans mare 
currunt. 


4 


5. Meorum prime ſodalium.] Vel amiciſſime ; 


yictorem Auguſtum potens & gratioſus ? 


patet ex fine hujus Odes, Vel, cum quo militavi 


13 Cum 


118 Q. HORATI 


Cum quo non ſeme! bibendo vin Cum quo morantem ſæpe diem mero 
Fregi, coronatus nitentes 
Malobathro Syrio capillos. 


interrupti tardantem diem, redi- 
mitos habens crines unguento 
Syrio nitidoss Tecum expertus 


I FLACCI 
Ls) 


um Philippos, & fugam præ. Tecum Philippos, & celerem fugam 


cipitem, abjecto indecor? elypeo|; 
4 virtus Altars pets 
& terre mentum fade ap- 


Senſi, relictà non bene parmula 
Cum ſracta virtus, & minaces 


[176] 


ANNOTATIONES. 


primum ; fic & condiſcipulus in philoſophiæ ſtu- 
dio videatur fuiſſe Varus Horatii, & cum eo ad ci- 
vile bellum Athenis evocatus. Epiſt, 2, 2, 47+ 


Civiliſque rudem belli tulit æſtus in arma, 
Ca ſuris Arguſti non reſponſura lacertis, 


6. Morantem diem. ] Vel æſtivum, veipſa lon- 
giorem; vel morati viſum pre tælio civilium 
tumultuum, ac laborantis Reipublice, itemque 
gerumnerum bellicarum, quæ Horatio quidem ad 
ſtudia literarum Muſarumq; otium magis quam ad 
ſtrepitus militares nato, graves erant ac moleſſæ. 

7. Fregi.] Per intervalla tecum potando rupi, 
tranſegi ; atque ita ſolicitudines ac dolorem fe- 
felli utcunque, pertuli, ſuperavi. 

Coronatus nitentes Malobathro Syrio capillos.] 
Floreis quidem coronis inter epulandum ſolitos 
uti veteres oftendimus Od, 38. lib. x. unguentis 
etiam perſudiſſe caput, notum fere, & ex dicen- 
dis patebit, Ab Ionibus primum ad feminas 
Rom, delicatiores tranſlatus ifle mos coronarum 
in conviviis, atque unguentorum, maxime vero 
malobathri, quod & foliatum dicebatur; teſtis 
Galenus. Obſerva porro corollas iſtas ungven 
tis interdum fuiſſe delibutas. Athenæus item 
lib. 15. Plin. lib, 21. cap, 3 Lautiffimum, in- 
quit, dari coronas e nardi folio, aut werſicolores 
ur nentis madidas, 

8. Malobathro Syrio.] Malobathrum, five ma- 
labathrum, unguentum erat exquiſi um e folio 
quod gignunt Indicæ paludes, in regione Mala 
bar, & vernacule $arhrum vel betbrum vocant Indi. 
Nomen hinc ſactum ſatis apparet. In Syriam 
gpportabatur ex India: illine autem Romani 
mercatores deferebant: ur de Syrium Rome vo- 
cabatur. Galen, cit. Dioſcorid. Plin, lib. 13. 
cap. 1. lib. vero 12. cap. 26, ita ſcribit: Dat 
malobatbron Syria, arborem folio convolute, arid: 
co ore: ex guo paratur oleum ad urguenta: fertili- 
ore ej uſdem e Laudatius tamen ex India 
genit. In paludibus ibi gighi tradunt lentis modo, 
(lenticulz paleſtris modo aquis innatare, Dale- 


camp. ) edoratius croco nigricans, ſcabrumgue, 7 


dum ſali: guſts + + + + + + + Cjus ſapor nardo fi- 
prilis eſſe debet ſub lingua: odor autem in vino 
Juffers efa&ti antecedit alias. In Pretio quidem 


g. Tecum Philippos, & c.] Adfui tecym in cam- 
pis illis prope Philippos urbem Macedoniz in 
Thraciæ confinio, ad Pangei mentis radices : 
quam Philippus Alexandri Magni pater inſtau- 
ravit, ac de ſuo nomine appellavit. Ibi nimirum 
commiſſo duplici 'prelio Auguſtus atque Anto- 
nius Caſſii & Bruti exercitus fuderunt, vicerunt- 
que eos qui triumphum ante victoriam & pug- 
nam cecinerant, Vide infra, 

10. Relifig non bene parmuld ] In ea clade ſu- 
gam ſuam non diſſimulat hie Horatius, inſuper & 
clypei projectionem: quod ad primum attinet non 
ſemper caret excuſatione. Nam fortis eſt non 
modo reſiſtere, ſed & ſapienter cedere ac fugere, 
Sic Homerus /Eneam laudat velut metuendi fu- 
giendique peritum; & hanc ei laudem juſte dari 
agnoſcit Plato in Lachete, Vide & initium vitæ 
Pelopidze apud Plutarch. Alterum vero culpa 
nunquam vacare creditum eſt. Unde apud Ger- 
manos ſacris iuterdictum eſt ei, qui in acie ſcu- 
tum amiſiſſet. Alex. ab Alex, lib, 4. cap. 17. 
apud Sparta nos autem capite luebat. Idem lib. 2. 
cap. 13. Vide Ariftot, lib. 2. Rhetoric Modeſtin. 
Juriſc. lib, 3. de Re Militari, Hine teſte Ame 
mis no Marcell, lib. 25. paulo poſt initium: E- 
paminondas ille dux inclytus lethaliter apud Manti- 
nam ſaucius, reverſus ex acie, ſcutum ſolicite con- 
guirebat: quod cum vidiſſet propiut, lætior vi vul- 
neris interiit ; & qui animam intrepidus amittebat, 
jaturam clypei, ſormidavit. Quod idem ita refert 
Juſtinus lib. 6. Relatus in caftra ſemianimis Epa- 
minondas, ut vocem ſpiritumgue collegit, id unum a 
circumſtantibus requifivit, num cadenti ſibi ſcutum 
ademiſet heſtis 8 gucd ut ſervatum audit, alla - 
tumquewelut laborum gloriægue ſocium oſculatus eſt, 
Apud Plutarch. Apophthegm. Lacon Demara- 
tus interrogatus, cur dedecus, & probrum fit cly- 
peum adjicere, non ita vero galeam aut gla- 
dium, reſpondit, quia hec ſua ipſorum cauſa 
ſumunt, clypeum autem communis aciei gratia. 

11, Cum fracta virtus.] Cum Bruti pars & 
virtus victa eſt, fatis adverſantibus, & Auguſto 
imperium orbis deſtinantibus. Tum enim in 
ſumma rerum deſperatione ille apud ſuos con- 
queſtus fertur ; Fruſtra coluiſſe ſe virtutem, que 
inane eſſet nomen, & fortune ſerviret, Plutarch. 


2 Bruto. Dio lib. 47. Appian. lib, 4. Tit. Liv. 


Epitome lib, 124. C. Ceſar & Antonius apud 


Turpe 


CARMINUM LIBER II. 7: 


Turpe ſolum tetigere mento. 

Sed me per hoſtes Mercurius celer 
Denſo paventem ſuſtulit acre : 
Te rurſus in bellum reſorbens 


Unda fretis tulit æſtuoſis. 


\ 


119 

icuerunt qui minas jactabant. 
= welox — tremebun · 
dum me per boſtes atre * ras. 
puit e te mare fremens & un- 
ans retraxit, iterumgue ad mi» 
young deduxit 


19551 


15 


ANNOTATIONES, 


Philipfos vario eventu contra Brutum & Caſſium 
pugraverunt; ita ut utrinſque partis cornua dexe 
tra wincerent . ., « + +» Sed inaqualem fortunam 
partium mort Caſſii fecit, gui cum in eo cortu 
Fuiſſet, qued fu'ſum ert, rotum exercitum fuſum 
ratus, mort em ſibi conſcivit, Altero deinde prœlio 
vitus M. Brutus & ipſe vitam finivit, annorum 
circiter quadraginta ; exorato Stratone fugæ comite, 
ut ſibi gladium adigeret. Xiphilinus in Auguſto 
fic rem deſcribit : Si Brutus cum Antonio decer- 
taſſet, & Caſſius cum Auguſio Ceſare ; ipfi pares 
inter ſe ſuiſſent : ſed dum Brutus Cæſarcem imbecite 
lum vicit: Antonius autem Caſſio, qui par © bel- 
licis in rebus non erat, ſuperior fuit; wvifloves 
guodammado witti diſceſſerunt, &c. 

Minaces. | Mil tes Bruti ſcilicet ac eorum duces 
arrogantius jactabant minas in Celarianos, quos 
priori certa mine ſuperaverant, tam apertã qui- 
dem victoriã, ut cara Ca ſari; & Antonii, guæ- 
que in caſtris erant, omnia capta ſint : ac Ceſar ipſe 
mirabiliter ſalvos evaſerit, Ex Xiphil. loco modo 
cit, item ex Appia go lib. 4. Civ. Bell. Rom. Bru- 
tus ipſe hoſtes retroceſſiſſe accipiens, fic illudit: 
Hi ut def ſſos nos provicantes minime experiri aui 
ſunt. Cum gutem Cxefarianos inte!ligeret inedis 


a 
& tame prope enectos, ac morando citra ſuorum 
periculum conficere vellet, Conguerebantur milites, 
mulierum more intra vallum ſe cortineri : excan- 
deſcehan! etiam torum duces . , « « « boſleſque ab 
exercirs prompte & parato facillime winci poſſe ex- 
iftimabant , . . . . tandem exercitus per cohortes, 
ac deine per conrurſus, apertius congueritur : quid 
tandey Imperator nofler meditatur * In quo nuper 
wiftoriam adepti deliguimus . . Inftanti- 
bus denique pertixaciter ducibus ac primoribus 
Brutus indignatus, eorum temeritati, proprieque 
diſcrimini aſſenſus eſt, Xiohit. ibid. 

12. Turpe ſolum tetigere ments, ] Id eſt, victi 
procubuere, non fine gravi turpitudinis nota, ob 
priorem arrogantizm ac minas: atenim memi- 
niſſe oportebat, quod ſcribit Cic. ad Attic, lib, 7. 
Ep. 3. Armorum exitus incertos efſe ſemper : atque 
Ancipitem fortunam belli, pro M. Marcello, Alii 
explicant twrpe ſolum, terram cruore fœdatam, 
quam qui vuJneribus confecti cadunt, dentibus 
ſolent apprehendere; aut ſaltem labra mordicus 
premere; ſeu dolore & ira adacti, ſeu ne quam 
emittant vocem querelarum, ſu virtute & ex- 
iſtimatione indigaam. 


q 


Tetigere mento.] Prong in terram facie, in - 
pulvere volutati, Virzil, Aneid, 11. v. 418. 

Procubuit moriens, & bumum ſeme! ore momordit. 
Et v. 669. ibid, | 

Sangzinis ille vomens rivos cadit, atque cruentam 

Mandit humum, morienſque ſuo fin vulnere 

ver ſat. 

13. Sed me per hoſtes Mercurius celer, Cc. ] 
Metaph. Tum vero fuſo exercitu noſtro, furtim 
me proripui, ac celeriter fugi, duce Mercurio, qui 
alatus fingitur & furti Deus. Od. 10. I. 1. in cu» 
jus etiam tutela ſunt docti, qui idcirco Mercu- 
riales voc intur. Od. 17. libri hujus. Ingeniofe 
porro ſuæ fugæ alioquin indecore ac turpi colo - 
rem dat Horatius, ſubtractum ſe diſcrimini, pro- 
tectumque a Mercurio dicens : id nempe fingens 
fibi accidifſe, quod Priamo ſcribit Homerus, Vide 
Annot. lib, 1, Od. 10. v. 14. quoique Paridi ; 
Od. 15. lib. 1. Item He&vri, quem Apollo pari 
modo ſervat Zeęi moan. Iliad, 20. Sic. & Virgil. 
Seam a Neptuno de Achillis manibus erep- 
tum inducit, ÆEneid. 6. v, 80g. 

+ +» » « + Pelide tunc ego forti 

Congreſſum AEneam, nec diis, nec viribus æguit, 

Nube cave eripui.— 

14. Denſo aere.] Nube, quz denſatos eſt aer. 
Homer, Iliad. 3. de Paride ab impetu Menelai 
per Vener m exe mpto: Thy 3 ik Nat Age, 
txanule N 2p fog . 

Te rurjus in be lum 1eſorbens, Se.] Me quidem 
Horatium paventem Mercurivs ſublimem rapyjr, 
ac nebula protexit: te vero, Pompei, Martis 
ardor in nova pericula conjecit, 2c recrudeſcenti 
bello implicuit, ſemper intrepidum ac publice 
libertatis pertinaciter vindicem, 

Reſorbens Unda fretis tulit æſtugſis.] Sicut in 
fretis æſtuoſis unda recedens iterumque accedens 
ea reſorbet, que evomuerat, ac in littore relique- 
rat: ſic bellum czfis Caſſio Brutoque quaſi pro- 
fligatum ejecerat te, Vare, non ſecus ac me, & 
modo non liberum fecerat: vetum exardeſcens 
porro zumultus civilis in arma te rurſus abripuit, 
His Horatii verbis non abs re volunt quidam al- 
ludi ad prælium Sexti Pompeii in Sieulo freto 
commiſſum: adeoque ad illum cum aliis Varum 
confugiſſe, poſt cladem Brutianam: unde tan- 
dem ſalvus ille, Romam redierit, & Auguſto re - 
conciliatus fir, /Eftus illos marinos egregie 
deſcribit Virgil, Eneid. 11.-v, 624. 


14 


o 


Erg 


126 Q. HORATI 


Debitum igitur epulum Jovi 
perſolve: & corpus diuturno 
fatigatum bello reclina ſub mea 
lauro : negue dolits abſtire tibi 
ſervatis. Pelita waſa reple- 
Maſſico oblivionem malorum 
afferente & unguenta de am- 


Longaque feſſum militia latus 
epone ſub lauru mea, nec 
Parce cadis tibi deſtinatis. 
Oblivioſo lævia Maſſico, 


I FLA OC I 
Ergo obligatam redde Jovi dapem; 


| = 


20 


iu waſis funde. Quis verd| Ciboria exple; funde capacibus 


Unguenta de conchis. Quis udo 


[199] 


ANNOTATIONES. 


17. Ergo obligatam redde cui dat em.] Pro 
in colun itate iſta tea poſt tot labures & pericula, 
in Vare, grates Diis perſolve, fac ſacrum Jovi 
Servatori, Dapali; de quo M. Cato de Re Ruft. 
cap. 132. Chligatam dapem, ſactificium inter diſ- 

ctimina promiſſum ac votum a Pompeio V arc, 
interpretari licer, ex Priſciano lib. 9, 

18. Long&que feſſum militid.] Multo longiori 
quam mea, inquit Horatius: nempe ſub Caſſio 
& Bruto, deinde ſub Sexto Pomreio in Sicilia, 
ut dictum eſt. Ergo tot arumnis vires exhau- 
ſtas recrea, epulare mecum, quieſce apud we; 
ub lauru mea tutus; patrocinio meo con fiſus, 
adeoque omni depoſitâ ſolicitudine. Spondet 


22, Oblivioſ lævia Maſſics Ciberia exple.] 
Large pota vinum e Campania melioris notæ, 
quod obliviſc i faciat ærumnas priores, omnemque 
mentis ægritudinem detergeat & diſcutiat. De 
Moffice Od, 1, liv. 1. exple, vel imple, vel ex- 
hauri & ſicca ſcyphos & calices, Utrumque 
enim ſignificat ea vox, apud Ennium, Terent, 
Vide Donat. Nonium Marcellung. 

22, Cibor ia. ] Vaſa ſeu pocula ſatis capacia ex 
Atben l. 3. & 1. 11. c. 7. quem in locum Ca- 
ſau bonus ita ſcribit: Grecis peregrinum boculum 
opinor & nomen, etfi peteſti videri derivat um, 


unde & niCwreg. Sed conſtat in Lgypto primum 


nempe Varo Horatius fortaſie nondum perf-&e 
ab Auguſto veniam conſecuto, favorem Mxce- 
natis, pet quem ipſe cum illo victore metuendo 
Jam reconciliatus fyerat. Cum enim proſcripti- 
one bonorum, cum eliis partes adverſas ſecutis, 
mulctatus eſſet, inops rerum coactus eſt faciendo 
verſus victum quæritare. Qued ita narrat Epiſt, 
2, 2, 49- 

Unde ſimul primum me dimiſere Philippi, 

Deciſis humilem pennis, incpemgue paterni 


Et laris & fundi, Pauper tas impulit audax 
Ut werſus facerem 


— — 


Ttaque Mzcenatis primum animum cemervit, 
perque hunc Auguſti placare iram aggreſſus eft : 
& quod ſcribit ad Piſones v. 404. quanquam alio 
ibi propoſito ; 


4 F Gratia regum 
Pierits tentata modis : luduſgue repertus, 
Et langerum operum finis 


Mæcenatem autem potentem fuiſſe & iconeam 
laurum ad averruncandum Avgoſti fulmen, 


þatet ex Xiphilino cit, qui in Auęuſto ſcribit: 


Meacenati tantam a Ceſare delatam poteſſotem in 
rebus cmnibus, ut literas graſcungue ad Seratum: 
wel ad alios mitteret, ipfe prius legere peſſer, & ex 
eit que wedlet immutare, Et poffea: Ce/ari 


Muacenatem profuiſſe tum ceteris in rebus, tum 
ve 0 


if am lenietat : & quod in mulios alicqui mortis 
diurus ſertentiam, a Macerate corref tus ncmine 
$4/itis cogdemnato flatim furrexerit, Sc, 


gucties wvehementius iraſcebatur, quod 9 


cpta fieri ciberia ex Ægyptiæ fabe cibariis, de- 
inde ex alia materia, figura eader, Heſychius 
diſerte, K Cairicy *Aryurlioy Wopn tgr morngity 
Ecelefia uſu fecit ſuum hoc romen, Sc. Dale- 
comp. in Athen. cit. 2 wCwge & Av id 
eft, arculas in hujus febæ capite vocabant eos lo- 
culos, quibus ſemen Continetur : 10quit. Fabæ 
ill ius deſcriptionem hic attexere non pigebat, In 
Eg yprilacubus & ftagnantibus aquis fuba naſci- 
tur, ſcapo amp! ſſima, lorpitudine ad cubitos qua- 
tuor ſurrecto, digiti craſſitudine, arurdinaces, molli, 
non geni.ulato, gui tots rimis inirinſecus portuſus 
atque diſtindtus et, ut in lilio. Haic infidet caput 
rotundo weſj arum fave ſimile. Fabe in fingulis 
veluti nucamentorum loculis, aliquantulum promi- 
nent, ad ſummum numero &triginta. Flos duplo 
major quam papaveris, reſæ colore. Extat caput 
ſuper aguam, Singulis fabarum plantis adraſcun- 
tur ' felia magritudine pilei Tbeſſalici; quorum 
caulis idem gui fabarum, &c, Ex Theophraſto 
apud Athen. init. lib, 3. 

Funde capacibus Urguenta de conchis.] Ne quid 
hilaritati defit, adhibe unguenta & copioſe qui- 
dem. Vide ſupra Annot, ad v. 7. hujus Odes. 
Item que poſtea mox. 

23+: Conchis.] Vel accipe pro quolibet vaſe ex 
alabaſtro: vel ſimpliciter intellige repoſita pri- 
dem in concLis urguenta : quæ ſunt odorum per- 
miſtio cum oleo vel balſamo, ad delicias, vel ad 
ſanitatem etiam corporis. Vide Cal. Rhodig. 
lib. 27. cap. 26, Cur autem in competationibus 
unguerent caput veteres, explicatur apud Athe- 
neum l. 15, c. 13. nempe quod win! vim imge- 
cilliarem fore crederent, Ji eo patio quaſi diluere- 


Deproy 


| 


1 
1 


FF TE As © T na 


SS AD ETEETS SHE”. 


to 


i Sat. 5. annotavimus. Vetus interpres hie its 


ARMIN UM 


Deproperare apio coronas, 


Curitve myrto? Quem Venus arbitrum 25 


Dicet bibendi? Non ego ſanids 
Bacchabor Edonis : recepto 


ANNOTATIONES. 


tur, Cc. De unguentorum luxu & mollitie, 
Plin. lib. 13. cap. 3. & Plutarch. Apophthegm. 


præcluſum a Lycurgo, unguentaque welut corrupte- 
lam & perrictem omnino proſcripta atque amanda- 
ta, Ce), Rhodig. cap. 24. lib. 27. ex 2 
& Socrate, refert; cum bellariis corolliſque in 
ſecundas menſas veniſſe unguenta, profligatis 
congrua moribus atque impudicis, 

23. Quis udo Deproperare apio, &c.] Ad fa- 
mulum hc. Quis protinus texet nobis corollas 
ex apio vel myrto, quibus ex more inter epulas 
caput exornemus? Udo, vel recenti, vel potius 
quod humidis in locis creſcit affatim & colligi- 
tur. De myrto lib. 1. Od. 38. 

24. Abio. ] Plin. lib. 20. cap. 11. Apio gratia 
vulgo ineſt. Namue rami largis portionibus per 
jura inratant, & in condimentis feculiarem gratiam 
babent. Honos ipft in Achaia coronare victores ſacri 
certaminis Nemee, Hae poſteriora addit idem 
Plin. lib. 19. cap. 8. Vide Alex. ab Alex. lib. 5. 
cap. 8. Athenæus lib. x5, cap. 10. inter flores 
coronarios apium ita recenſet ex Pherecrate : Age 
tu, qui malvam intueris, byacinthum ſpiras, meli- 
lotum legueris, roſas diſtractis labiis rides, amara- 
cum oſcularis, dimoto cor pore _=_ oles, coſmoſanda- 
lum incedis, vinum affunde, & acclama tertium Pe - 
ana, ut eſt lege ſancitum, Sunt qui apio dicant ebri- 
etatem impediri, ideoque veteres eo ſe coronare 
in conviviis. At repugnant botanici doctores; 
id vero hederæ quidem, non apio tribuunt. 

25. Quem Venus arbitrum Dicet bibendi ?] Qu: 
erit & fiet convivii Rex, jactu Venereo in tal 
felici ? Horat, Od. 4. lib. 1. Nec regna wint ſor- 
tiere talis, Vide & qu ibi annotavimus, Ad 
intelligendum ſenſum Horatii duobus iſtis loci: 
obſerva 1. in compotationibus veterum creari ſe- 
litum Regem, a quo poculorum leges aliaque in 
convivio obſervanda preſcriberentur z eum porte 
Grecis appellatum ovwreriagy'» flacinta gęa- 
ry] Latinis autem convivii Dictatorem, Plaut. 

Modtiap atorem, Varro. Arbitrum, Horat. 
Vulgo convivii Magiſtrum, Regem, Ducem 
Sympoſiarchum. Strategum, etiam dixit Plautus, 

& Dictatricem. 2, Conſuctum id forte fieri, 
quidem talor um vel teſſerarum ſummo jaQu, qu 
Venus diceb»tur; eratque cum tali quatuor diver- 
ſa facie cadebant: in teſſeris autem quando te- 
ſenarius contingebat. De his ludis plura ad Per- 


LIBE R II. 7. ft 


texet diligenter corgllas ex a= _ 
2 bumido wel myrto ? Qu 
fetandi magiſtrum creabit 
Venus ? Ego certè non mode=- 
ratius agam quam Edonizs © 


| [80] 


jatu datum in bibendo primatum. Venerit autem 
jactus letiffimus dicitur, qui numerum habet ter 
Lacon. ubi ſcribit; Unguentariis aditum Sparte|ſenarium. Sic enim legendum eſt, non autem, 


tricenarium, cum inſanientibus librariis quibuſ- 
dam Acronis, Porphyrionis & aliorum. Quod op- 
time ſenſit pridem & correxit Hadrianus Junius, 
Animadverſ, Heſychius Tg; ig vwwrigieg RNA. 
Quo pertinet etiam Prov. N v, N rere din, 
enjus & meminit Jul, Pollux. lib. 9. cap. 7. 
id eſt, felix vel infelix ja us, ſenio, vel canis; 
ſeu, tres ſenarii, vel tres unitates. Nam uiCo 
idem ſonat, interdum quod ore, five xv ay, '& 
xg: quod fefellit nonnullos male feriatos in- 
terpretes, De talis autem Lucian. in amor. 
Mr deve dg ν meonirrog L x¶%Z aN 
'A odirn. 

Tana. Is jactus dicebatur & Baſilicus. Plaut. 
Curcul. Act. 2. Scen. 3. Vide Euſtath. ad Il. ag. + 
& Odyſſ. 1, Cic. de Divinat. 1. & 2, Martial. 
lib. 14. Epigram. 12. Propert, lib. 4. Eleg. 9. 
IGdor. Origin. lib, 18. cap. 65, & 60, &c. | 
26. Dicet.] Defignabit, præficiet, decernet, 
creabit velut edicto, Solenne verbum Joris. 
Arbitrum bibendi.] Is convivii moderator ũbĩ 
creatus erat, pro arbittio condebat leges : quales 
expreſſas legere eſt apud Lipfium, antiq, Lect. 
lib, 3. capite unico. Unde & multa ad rem pre- 
ſentem ſpectantia hauſimus: ergo & hec accipe, 
twindecim illie fatuta præſetibuntur; quorum 
»recipua ſunt iſta: ; 


Vinum purum, putum puer infundito, 

A ſummo ad imum more majorum bibunty. 
Decem cyatbi ſumma potio ſunto, 

Mufis nonum, decumum Apollini libanto. 
Dom nam fi quis habeſſit, indicium facito. 
Rixæ, clamir, contentio, ad Thracas 
Ablegantor : corum vicem carmen, 


Aliudve guid Muſeum proferunto, Cc. 
Non ego ſanius Bacchabor Edonis, Cc. ] Adeo 


me afficit, ac quaſi extra me rapit, ingens læti- 
a ob receptum prætet ſpem Pompeium Varum 
ii dilectiſimum, ut mihi temperare nequa- 
quam poſſim; nullumque gaudio modum adhi- 
ere queam. Itaque deſideratiflima illius prez. 
ſentia fruens tetum me hilaritati tradam. Hine 
& bibam largius, & ſaltabo, & diſcurram inſtar 
3acchantium ; & quamvis furere, & inſanire 
ridear, hoc etiam dulce mihi futurum eſt. 

27. Edonis.] Edon Servio, Edonus' Plinio 


(cribit ; agy;rooiay fignificat, id oft, reſſerarim. 


lib. 14. cap. 17. Mons Thraciz a quo Thraces 
Dulce 


* 


Q. HORATII FLACCI 


Dulce mihi furere eſt amico. 


122 
Nam & mibi ſuave eft inſanire | 


amico recuperaio, 


ANNOTATIONE.S. 


Edoni vel Edonii: Bacchus etiam Edonius, Porto cum Edonj, tum Thraces univerſi biba« 
Bacchantes quoque Edonides & Edonz cogao- |citate ac petulantia ſamoſi noicuntur, De quibus 
minantur, Propert. 1, 3, 5. & ſupra ad Od. 27. lib. 1. 


Nec minus afſiduis Edonis feſſa choreis 
Qualis in berboſo concidit Apia no. 


ODE VIII. 


Juranti licet ei non effe- cur 


Ad 


.0 Barine, fqua tibi puni- 
. tio aliquando contigiſſet, ob 
dem viclatam: fi deformior 
e/jes effeia atro dente, wel 
wngue uno, crederem. Verum 


fomul ac promiſſis faliacibus 
caput ebſirinxiſti, lange formo- Crederem, 


U 


LLA ſi juris tibi pejerati 

Pœna, Barine, nocuiſſet unquam; 
Dente fi nigro fieres, vel uno 
Turpior ungui; 

Sed tu ſimul obligaſti 


Natis in uſum lætitiæ ſcyphis 
Pugnare Thracam ef}, 


BARINEN. 


credatur, quoniam amantium perjuria a Diis 
non plectuntur. 


[181] 


G 


[132] 


for ſplendes, fiſque adoleſcen- P erhdum votis caput, eniteſcis 


tium communis ſolicitudo. Er- 
go guwat fraudare ſepultos | 
cineres genitricii 


INNO TA 


Metrum idem quod Od. 38. Lib. 1. 

1. Ulla fi juris. ] Si non impune toties fre- 
gi ſſes fidem, ſi vel ſemel pœnam inde aliquantu- 
lam pertuiiſſes, atque ultores perjuriorum Dii 
tantulo deformiorem effeciſſent, dente vel ungue 
uno denigratam ; (quo quĩidem gravius nihil ac- 
cidere tibi poſſe exiſtimo) tibi jutanti, Barine, 
crederem, ratus nimirum formidaturam ne de- 
Inceps ulterius mulcteris, fi iterum pejeraris. 
Alii interpretantur, crederem vindices adeſſe 
Deos ſidem violantibus. Ea nempe apud an- 
tiquos inoleverat opinio, mentientes quadam 
parte corporis illico pœnam ferre, ſeu puſtulam 
naſo, aut lingua, ſeu notam vultu, oculis, den- 


tibus, manibus, alibive, nigram ac deformem, 


&c, Hinc Theocrit. Idyll. g. 


Muxir” n Mdogag G ugag $nopuy3va 
pu 17e 
Nec amplins in lingua extrema poſtulam produxeris, 
Et Idyll. 12. 


—"Ey de , abor, 

vtudea pid UH apning or dνꝝ uud. 
Ergo vero te pulchrum pradicans, mendacia ſuper 
Jummum naſum non produxero ; id eft, nihil talſi 
edidero. Hine Ovid. Amor. 3. Eleg. 3. de amica 


Pulchrior multo, juvenumque prodis 
Publica cura. 
Expedit matres cineres opertos 


TIONES. 
Ei Deos eredamne ? Fidem jurata fefellit : 


Ec facies illi,, quæ fuit ante, manet. 
Quam longos babuit nondum per jura capillos, 
Tam longos, peſiquam Numina læſit, habet. 
Candida can dor em roſeo juffuſa rubore 
Ante fuit : nives lucet in ore rubor. 
Pes erat exiguus : pedis e aptiſſima forma, 
Longa decenſque fuit, longa decenſque manet. 
Argutos babutt, radios ut fidus, ocellos. 
Per quot mentita et perfida ſæpe mibi. 

2. Barine.] Julia Barine, forma ſpectabilis 
adoleſcentula; Romana, ut habent codices 
quidam, quanquam. nomen iſtud Romani, La- 
tini, Grecive nihil habet. Non abſurde igitur 
Earine, legendu m ſuſpicantur viri cer:e eruditi, 
ab iaę, quod ver ſonat. 

3. Dente ſi nigro, &c.] Dentes albos ad pul- 
chritudinem pertinere nemo neſcit. 

Vel uno tur piar ung ui Vel parte minima cor - 
poris mutila vel deformata. 

5. Sed tu fimul obligefti, &c. ] At ubi malum 
omne ipſa tibi, fi fallas, imprecata es, fallis ta- 
men mali nih;l] metuem, mali nihil ferens: 
imo vero pulchrior evadis, plureſque nanciſceris 
amatores, 

6. Perfidum wotis caput.] Virg. En. g. 300. 

Per caput boc juro, per quod pater ante ſolebat. 


guz pejeraverat quaſi admirans ait: 


9. Expedit matris cineres, Cc. ] Ergo ſi e per- 


\Juriis enaſcuntur emolumenta, nedum incom- 


Fallere, 


/ 


CARMINUM LIBER I. 8. ng 


Fallere, et toto taciturna noctis 10 | Mage noftu filentia, olym- 
Signa cum ccelo, gelidaque Divos 1 Aide . 
Morte carentes. Dl 2 r 

Ridet hoc, inquam, Venus ipſa; tident | dent facile Nymph, imd 
Simplices Nymphæ, ferus & Cupido, [133] E 2 
Semper ardentes acuens ſagittas F 
Cote cruenta. tus ibi cunct᷑a adeleſeit, totidem- 

8 11 7 1 |g«e captiv: rantur nov} z 

Adde quod pubes tibi creſcit omnis, 3 3 Me 
Servitus creſcit nova; nec priores ming domum, Hawa mis 
Impiz tectum dominz relinquunt nati licet, baud deſcrunt. 
P Spe ar 20 Te matres ſuis adoleſcentibus,. 


Te ſuis matres metuunt juvencis, 


 - 


ANNOTATIONES.. 
moda vel penz ſubeantur, certe expedit reli - Hine & Proverb, Aphrodifium Juramentum, pro 


gionem omnem flocci faczre ; adeoque promiſſaſ vano & futili, | 
matri jam ſepultæ non valde refert implere, 14. Simplices,] Mites, benignz, indulgentes, 
imo juvat non periolvere, & fallere. Flagitiumf ad ignoſcendum faciles, ex Virgil, Eclog, 3. 
tamen ac nefas maximum, parentum cineres] v. 9. = 
violare, veteres crediderunt. Virgil. ZEneid. 4. Et que, ſed faciles Nympbæ riſere, ſacella, 
v. 427. l Nympbe.]Aﬀeclz comiteſque Veneris, Jocus, 
Nec patris Anchiſæ cineres maneſve rewelli. Riſus, Gratize, &c, | 
10. Et toto taciturna noctis Signa cum cle] Ferus & Cupide.] Necnon ipſe, qui videtur 
Sc.] Expedit, inquam fallere, mentiri, per- ferus, Cupido ridet perjuria iſt uſmodi, quam- 
fide teſtari ac jurare ſidera, Deos immortales, vis ad vindidam parata ſemper geret arma, ar- 
totumque celum, Virg. Eneid. 6. v. 458. cum, Jagttaſque, eaſque ardentes & acutas ente 
—Per fidera juro, cruenta. Nici am quas pugnas, que vulneray.. 
Per ſuperes, Cc. | quas cædes amor non gigoit/? 

Taciturna noctis Signa. ]“ Hypallage; ſidera nocte 17. Pubes tibi creſcit cmuis, Cc. ] Impuberes 
tacenti lucentia. Cæſar. Ib. 7. de Bello Gall, al creſcere adoleſcere videatur ad tibi ſerviendum, 
filentio nocłis conati. Et poſtea : Silentio noct is Ce-|augendumque capt vorum tuorum  numergm, 
ſar e caftris egreſſus. Virgil. Eneid. 4. v. 524. | Nec priores tamen amgtores rVingauat te, licet 

« + + « Cum medio volountur fidera lapſu : expertj perfidiam tuam j quam vis -tiam relictu- 


Cum tacet amnis agery—— ros te, aliamque ſigeliorem amica quai a 
2 %% ons non ſemel ante mina i uerint. Verum fixus Bie 
* ++ + + + » ſub note filenti eft apud te animus eorum claus Cupidinis, ut eft 
Lenibant curas, & corda cblita laborum. Japud Plaut. A fn. 1, 3, 4. Tibull 2, 6, 23. 
13. Ridet hoc, inguam, Venus, Cc. ] Non of-“ Juravi guseies reditur um ad limina nung uam 
ſenditur, imo delectatur Venus perjuriis ejuſ- Cum bene juravi, pes tamen ii ſe redit, 


dem inter amantes frequentibus. Quare vero ?| Propert. 2, 3, 49 | 
Quoniam pejerantes in rebus amatoriis, fimiles Sic primo juvenes tripidant in amore feraces, 
pueris, minimum mentis h bent. . abe Dehinc domiti poſt bac æ ua & iniqua ferunt, 
naw), r iTovay ft v d ixiger AA i Vide Perſ. Sat. 5 V. 161. & ſeq. 
wv. Veluprates, id eſt, qui cas cæeo impetuf 21. Te ſuis matres metuunt juvencis.] Ne 
ſeQantur, welut pueri minimum rations pryſſident,| capti illecebris tuis adoleſcentes, meritriciiſque 
adeoque vix intelligunt quid agant; qu* tevius 61} arnoribus inneti puſſundato pudore ficcis dedecus 
quod peccant,Platoin Pf ilebo. Ov. amor. 2, 3, 1 1. obfient cognatis, Perl, modo cit, Te ſencs parci, 


Scilicet æterni ſalſum jurare puellis tment pariter z ne juvenes illi rem patriam ru- q 
Dii guegue concedunt —— more ſiniſtro limen ad ebſcrnum frangant; ibid. 
Et Art. Am. 1. 633. | id eſt, patrimonium dilapident in impura con- 
| Jupiter ex alto ferjuria ridet amantum, ſuetudine. Meretricem eſſe quaſi votaginem ni- 
Et jubet Folios in freta ferre Notos. hil non abſerbentem, alibi notavimos, Itaque 
Tibull. 1, 4, 21. | filiis ſuis parentes metuunt te velut ſcopulum, 
Nec jurare time: Veneris perjuria venti — quem rerum imperiti illidantur, faciantque 


naufragium honoris ac fortunarums - - Te 


Irrita per terras & frets ſumma ferunt, 


124 


Q. H 


te ſenes avari timent ; puelie) Te ſenes parci, miſeræque nuper 


guogue recent matrimonio jun- 
He metount, ne wires ſuos 
remoretur fulgor tuns. 


ORATII FLAC 


Virgines nuptæ, tua ne retardet 
Aura maritos. 


ANNOTATIONES. 


22. Miſerægue nufer Virgines ruptæ, &c. ] 
Puellæ denique recens nupte metuunt, ne ma- 
ritos ſuos a ſe abalienet abducatque ac detineat 
aura tua, favor, odor, fragantia, venuſtas arte 


ODE XXI. 


conquiſita ; ficque miſeræ ipſæ fiant, parum di. 
letz, ſpretæ, neglectæ, dum tuis blanditiis il- 
li occupantur, : | 


Ad VALGIUM, 


Ut diſinat tandem lugere Myſtem puerum. 


Amice Vai, haud perpe- | N ON ſemper imbres nubibus hiſpidos 
Manant in agros; a 


tuo fluunt e nebulis pluvie in 
campos aſperos : nec variæ 


[1%] 


mare Caſpium 


rempeftates agitant ſenper ma-| Vexant inæquales procellæ 


re Caſpium ; nec per menſes| Uſque; nec Armeniis in oris, 


feulos figrum 2 manet in 


Armenie reg ionibus : nec Car- 


[185] 


Amice Valgi, ſtat glacies iners, 5 


gani E vexantur Septen- Menſes per Omnes 3 aut Aquilonibus 
trionalibus ventis; & frondi- Querceta Gargani laberant, 


bus poliantur fraxini. 


INN OTA 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. 
Inſcripta eſt Ode bæc ad Valgium, Pottam 
certe haud ignobilem, ipfius Horatii judicio; 
quippe illum nobilioris notæ vatibus accenſet. 
Sat, 1, 10, 81. 


Pletius, & Varius, Macenas, Virgiliuſque, 
| Valgius, & probet bæc Offavinus optimus, atque 
F 72 & bæc utinam Viſcorum laudet uterque. 


Tibullus quoque eum ita commendat lib, 4. 
Eleg. 1. v. 179. 

E tibi, qui paſit magnis ſe accingere rebus, 

Valgius : eterno propior non alter Homero. 
Conſularem virum produnt aliqui, quod non ita 
certum eſt: Romz vero fuifſe hujus nominis 
illoſtres conſtat vel ex Comment. lib, 6. de 
Bello Civili, ſeu de Bello Hiſpanienſi, ubi ſic 
habetur ; A. Valgius Senatoris filius, oat Hes 
ter in caſtris Ponęeii fuiſſet, @c. T. Valgii 
carmina quædam aftert Servius in Æneid. 


Sed nos ante caſam tepidi mulgaria lactis 

Et num vini ceſſamus fundere Baccho, 
Ifidorus, ex Annotatione Lilii, hæc etiam citat. 

Hic mea me lorgo ſuccedens prora remulco 

 Letantem gratis fiſtit in boſpitiis. 


1. Non ſemper imbres.] Vide Ovid. ex Ponto, 
lib. 4. Eleg 4. Hi/pidos agros vel ſpicis ac fru- 
gibus maturis hiſpidos & hirſutos z {vel potius 


byemis aſperitate horridos ac deformes, 


Et foliis viduantur orni. 


TIONES. 


Ovid, Metam, 2, 30. S . 
Et glacialis hyems canos hirſuta cupillbs. 


2. Mare Caſpium.] Hoc & Hyrcanum dicitur 
ab Hyrcania regione proxima, quam alluit, ut & 
Mediam, Albaniam, Margianam, Sogdianam, 
Scythiam, Hodie Mer de Sala, vel, Mer de 
Baccu, &c, Hoc ſavum & procellis undique ex- 
peſitum Mela refert: & proinde nominari illud 
potiſſimum hic dixeris. Adverte conglobatam 
figuram ſpeciei pro genere, Mare Caſpium, Ar- 
meniis in oris, Aquilonibus querceta Gargani, 
orni, pro quolibet mari, Boreali terra, vento, ſyl- 
va, arbore, monte: qua non mediocris carmint 
venuſtas & elegantia comparatur, 

3. Inæguales procelle,] Inæquale reddentes 
#quor, ſeu mare antea pacatum turbantes, fluctuſ- 
que varios. modo tollentes, modo deprimentes. 

4. Armeniis oris.] Hæe Aſiæ Regio duplex 
eſt, utraque Turcis nunc paret; major quæ 
hodie Tarcifan & Turcomania ; & minor, que 
Aladulia vocatur, Inter montes Taurum & Cau- 
caſum ſita eſt, 

5. Glacies iners.] Aqua nimirum congelata 
curſum non habet, vel quod pigros & inutiles 
agros faciat. 

7. Querceta Gargani.] Altz quercus in Gar- 
gano, Apuliz monte, qui vetus nomen hodie 
ſervat, & dicitur etiam mons Sancti Angeli. 
De Gargano promontorio Lucanus, lib. 5, 380. 


Appulus Hadriacas exit Garganus in . 
. 2 


Y I ww VV 


CARMINUM. 
Tu ſemper urges flebilibus modis 


Myſten ademptum; nec tibi Veſpero 10 


Surgente decedunt amores, 
Nec rapidum fugiente Solem. 


At non ter ævo functus amabilem [136] 


Ploravit omnes Antilochum ſenex 

Annos; nec impubem parentes 

Troilon, aut Phrygiz ſorores 
Flevere ſemper. 


Cantemus Auguſti trophæa 


Deſine mollium 
Tandem querelarum; et potiùs nova 


uin & „ ab 


Tu vero modulis triſtibus 
BY tibi Myften 
ſequeris  negue tui definunt 
amores exorto Veſpere, ue 
cedente illo Soli — — Ou 
genti. Atgui Neſtor wetulus 
triplici ætate exactd, baud 
cunctis annis defievit Antilo- 
I 5 ebam dil: tum : neque Troilum 
impuberem indeſinenter luxe- 
runt parentes wel ſorores Tree 
janæ. Aliquando ceſſa in te- 
neris guerimoniis; magis au- 
tem celebremus re:entes Auguſt 
| Cæſaris victorias; | | 


ANNOTATIONE S. 


9. Tu ſemper urges, &c,] Haud hyems per- 
petuo ſævit, non 1mbres ſemper decidunt, non 
continue ſunt in mari procellæ &c, Tu vero 
non deſinis lachrymari, ac lugere tuum Myften 
morte ablatum. 

Flebilibus modis.] Elegiacis verſibus luctui 
accommodatis. Vide Epiſt. ad Piſones v. "5; 
Tull. Tuſc. 1. n. 106. Hæc cum preſſis 
flebilibus modit, qui totis theatris mæſlitiam in- 
ferant, concinuntur, Cc. 

10. Myſen.] Alicujus numinis initiatum ſa- 
cris, e nomine conjiciunt & augurantur aliqui. 
At puerumne dilectum Valgio, an ejus filium, 
quis aſſerat? Filium ſane fuiſſe indicare viden- 
tur exempla modo allata, quæ ſingula ſunt pa- 
rentum filios lugentium. 

Net tibi Veſpero Surgente, & . J Nec ceſſas de- 
ſideria et lamenta iterare, five cum ſtella Vene- 
ris exoritur, ſero nempe, & Veſper appellatur; 
five cum occidit, & ſurgentem Solem 'fugit, 
mane ſcilicet, & Lucifer dicitur, Cic, de 
Nat, Deorum, 2. n. 53. Iaſima eft quinque er- 
rantium, terrægue proxima,. flella Veneris, gue 
$w7$5g%; Grad, Lucifer Latin? dicitur, cum 
antegreditur Solem z cum ſubſequitur autem Heſ- 
perus. Plin, lib. 2, cap. 8. Infra Solem ambit 
ingens fidus, appellatum Veneris, alierno meatu 


wagum, ipſiſqu? cognominibus æmulum Solis ac 


Lune. Preveniens guippe & ante matutinum 
exoriens, Luciferi nomen accipit, ut Sol alter 
diem maturans; contra ab occaſu refulgens, nun- 
cupatur Veſper, ut prorogans lucem, &. - Ovid, 
Metamorph, 2, 112. 


* + Ecce vigil nitido patefecit ab ortu 

Purpureas aurora fores, plena roſarum 

Atria : diffugiunt fleile, guarum agmina cogit 

Lucifer, & cli flatione noviſſimus exit. 

11. Decedunt amores.] Virg. Georg, 4. v. 466, 
Te veniente die, te decedente canebat. . 


13. At non ter æuo funtus, c.] Verum, O 
Valgi, confidera Neſtorem ſenio & annis gravem, 
amiſſo perquam amabili Antilocho filio ſuo, 


9 


modum tamen aliquem poſuiſſe flettbus & la- 
chrymis: pariter & Priamum, &c. 

Ter awvo funfius.] Tertiam enim jam ætatem 
' bominum wivebat, inquit Tull. de Neflore, in 
Auras majore, n. 31. Porto trecentis licet an- 
dis illum vixiſſe Poet narrent, treſque ætates 
totidem ſeculis definiant: melius tamen homi- 
nis ætas triginta duntaxat annos complecti, & 
Neſtor annos vixiſſe nonaginta dicatur; ut op- 
time probat Lambinus e Plutarcho in Catone 
ſeniore: ubi is Servilium Galbam accuſaſſe nona- 
ginta annos natus reſertur, ſuæque patriz, non 
ſecus ac Neſtor, dum tertiam ætatem viveret, 
utilem operam navaſſe, Vide Ovid. 12. Me- 
tamorph. cap. 3. Juvenal. Sat, 10. v. 246, 
& ſeq. Plin. lib. 7. cap. 38. Cal. Rhodig. lib. 
19. cap. 21, Apud Athen. lib. 10. cap. . 
Neſtor ter ſenex, à rhνν]˙ dicitur. ' 

Amabilem.] Seu valde dilectum patri natu 
minimum; ſeu quod ſaucio parenti & in acie 
periclitanti aa verſus Memnonem impigram opem 
tulit, ac demum pro pat re tuendo occubuit, Ut 
eſt apud Pindar, Pyth. Od, 6, Ploravit Antile- 
chum ab Hectore occrſum, 
| 15. Nec impubem. | Neque imberbem Troſlum 
ab Achille interemptum fine modo flevere pa- 
rentes, Priamus & Hecuba; aut Pbrygiæ ſoro- 
res, Polyxena, Caflandra, Lycaſte, Creiiſa, 
Ilione, &c. Virgil, ZEneid. 1, 478. 


Parte alia fugiens amiſſis Troilus armis. 

Infelix puer, atque impar congreſſus Achilli, 

17. Define mollium tandem guerelarum. ] Phra- 
ſis Græca, Homer. 

AM e Any deideg. 1 

18. Et potius nova cantemus Auguſti tropbæa.] 
Quaſi aliud agens, nobili quadam arte Cæſaris 
Auguſti laudationem molitur Horatius. Hoc 
certe jucundius, quam fi ſtatim celebrandas ejus 
victorias aſſumeret & exequeretur, 

19. Topbæa. ] Victoriæ monumenta a ri 
vertere in ſugam. Olim enim eo in loco 


quo fugere hoſtes ceperant ac vinci, detracta 
Czſaris 


. 


126 
dĩeamus et algentem Niphatem, 
fwviumgue Medum | ſubattis 
z@fionibus adjunftum, fluctus 
minores apere « atque Ieythas| 
auguſtis jam ayris, nec ultra 
deftnitos limites excurrere. 


Q. HORAT II FLAC CI 
Cæſaris, et rigidum Niphaten; 

Medumque flumen gentibus additum 
Victis, minores volvere vortices ; 
[ntraque præſcriptum Gelonos 
Exiguis equitare campis. 


.20 
[#9] 


ANNOTATIONES. 


Illis arwa & ſpolia ram's arborum victores ſuſ- 
pendebant. Poſtea vero in montibus & locis 
eminentioribus trophæa conſtituta ſunt, ad poſ- 
teritatis documentum. Sallu?f, »ictis Hiſpanis 
trophza in jugis Pyrenzi montis a Pompeio 
erecta commemorat, 

20. Rigidem Nipbatem.] Vel fluvium, vel 
montem potius nivibus rigentem. Pars Tauri 
montis, inter àrmeniam majorem & Meſopo 
tamiam, Niphates appellatur; unde & manat 
fluvius ejuſsem nominis, Armenios rigans, Me- 
dos, & Meſopotamios; dein in Tigrin allabi- 


tur. Lucan. lib. 3, 445» 
Armeniuſque terens wolventem ſaxa Niptaten. 


21. Medumgue flumen. Cc. ] Medus fluvius, 
a quo Media nom en accepiſſe credirur, in Arax- 
em influit, Strab. IIb. 15. Alii interpretan- 
tur Tigrin, Araxem, Euphrater. Virg. Georg. 
LY 560, 


... + +» Caſar dum mognys ad alium 
Fulminar Eu bratem bello, vitcrgue volentes 
Per | »pulos dat ura. 


21. Certibut additum wiftit.} Armenis, oy 
this. Ovid, Trail, 2, 227 


Nunc perit Armenius facem, nunc porrigit 
arcas 
Parti us cques, timids captague figra manu. 


Vide Virgil. /F::eid, $. in fine, Et qua an 
nutavilib, 1. Od. 12. ſub finems Od. 19. v. 
12. & Od. 35, in fine . Quibus adde 
gue natrat X.piilinus in Auęuſto: Phraatss per 
id rempus metwens ne Cæſar contra ſe exercitum 
duceret, captives ad cum remiſit; & figua mili. 


taria, que a Craſſi ademerat. Qua ex re Ceſar 
glorid effercbatur, quod fine Iabcre recuperaſſet 
ea, u ali magnis præliit amifijjent, Ob eum 
cauſam ſacra fecit, atque ſedens in equo urbem in- 
greſſus t. . Cum effet in Afia, regnaque & 
þr incipatus partim aliis confirmeſſet, partim ad 
alios tranftuliſſer, condemnatis quibuſdam regibus, 
nonnullis etiam laudatis & in amicitiam receptis, 
quam plurimæ legationes ad eum venerunt, Nam 
& Inoi, qui antea quogue /egates miſerant, tune 
amicitiam cenfirmaverunt, dais muneridus, Wc, 
Et poſtea, Phraates Parttorum rex de Armenid 
Jufſns decidere, Auguſto fine regis nomine reſcriben · 
ti paruit, Ibid. Vide & Luc. Florum, Kb. 4. 
cap, ult. fob finem : ub Armenios ſubactos, 
Parthos rapta clade Cafſiana ſigna referentes 
ultto, tandemque clauſum tertio Jani templum 
ab Avgvſto Cæſare obſervabis, 

22. Minores velvere wortices, ] Eleginter at- 
tribuit Pueta fluviis, quod gentium eſt. Nipha- 
tes & Medus minores jam æſtus azunt, non ita 
foctus tollunt, id eft, minus ſoperbire didi- 
cerunt; quo fracta popvlorum audacia & arro- 
zantia deſignatur. die Virgil. /Encid, 3. 
v. 726. 


.. » Eupbrates ibat jam molliar undis. 


23. Intraque fræſcriptum, &c.] Referamus 
etiam & canamus debellatos Gelcnos, Scythiæ 
Evropz populos; id eft, Scythas Armenie 
vicinos, ab Anguſto Cæſare intra certos fines 
compulfos, ut non liceret deinceps excurrere 
equitando altra preſcriptum fbi terminum, nec, 
ut antea, quonber vagari, & prædas agere, 
Virg. /Eneid. 8, 725. | 


Hic Le/rgas, Cara ue, ſagittiferoſque Cælonos. 


ODE 


* 8 55 1 


Hic allegoriis conglobatis oſtendit, extrema ſem- 


CARMINUM. 


* 


LIBER II. 8. 127 


ODE x. Ad LICINIUM. * 
Servandam eſſe animi aquabilitatem in utraque fortuna: 


Ri. vives, Licini, neque altum 
I Semper urgendo, neque, dum procellas 
Cautus horreſcis, nimiam premendo 


Littus iniquum. 
Auream quiſquis mediocritatem 
Diligit, tutus caret obſoleti _ 
Sordibus tecti; caret invidenda 
Sobrius aula. 
Sæpius ventis agitatur ingens 
Pinus; et celſz graviore caſu 


— 


[88] O Licini, melius ages, . 
que ſemper altum petende, ne» 
ue ripam plus quam der 
ringendo haud tutam, dum 
tem peſtates ſolicitus fugis. Rab 
cungue amat pretio/am 
critatem, ſecurus, & immunis 
e 2 ſqualore domi wetuſte, 
pariter temperans abſtinet aula 
invidiæ obnexia, Frequentivs 
ſexcelſa pinus ventis concutitur, 
S turres editæ 


10 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 2, Lib, 1. 

1. Rectius wives, &c.] Tritam hanc ſenten- 
tiam non uno tractat Horatius loco, ſed nova 
quadam ratione, novo ſemper ornatu: ut novum 
quid ubique eſſe videatur: nimirum præſtat ipſe 
quod in Arte Poeticã præcipit eleganter, ac diffi- 
eile eſſe fatetur ; v. 128. P roprie dicet communia. 


E fugienda: ne, quod aiunt, incidas in Scyl- 
am cupiens vitare Charybdim, 

Licini.] Wis ille, magna lis. Plerique M. 
Licinium Craſſum prætotrem intelligunt : qui 
cum ad Conſulatum aſpiraret, tum ſpei fruſtra- 
tionem impatienter & ægre ferens, rite ab 
Horat'o fit monitus. Is vero poſtea conſulare 
munus adeptus eſt, geſſitque cum Auguſto, 
anno U. C. 7243. Ita Acron. Porphyrio Lubin, 
Cruq. &. Verum hos expugnat Epigraphe 
hujus Odes vetus, Cod. MS, que fic legitur ; Ad 
Licinium Mure@nam ; optimum eſſe medium vitæ 
ſtatum. Que cum ita fint, cum Torrentio & 
aliis intelligo Licinium Varronem Murznam, 
qui frater erat Proculeii, ac Terentiæ uxoris 
Mzcenatis, Is ambitione raptus, & cupiditati 
frænum laxans adverſus Auguſtum cum Fannio 


| Neque dum procellas Cautus borreſcis,&c.] Neque 
decet, ut timidus pſus quo pufilluſque animus 
deprimat te, & adigat ad infima nimisac ſordida. 

3. Premendo Littus iniguum.] Legendo littus 
ſemper, quod tamen ob ſcopulos & vada non ca- 
ret periculis, Pythagoræ monitum erat; in? 
yg an Sh, circa terram non navigandum; quo 
doce bat terreſttibus haud fic adhærendum ut non 
ad ſublimia aſſurgeretur. Cic, ad Q. fratrem l. 2. 
Epiſt. 1. Quapropter hoc ie primum rogo, ne con- 
trabas ant demittas animum, neve te obrui tanguam 
fluftu, fic magnitudine negatii finas : contrague 
erigas, ac refiſtas, five etiam ultro occurras nego- 
tiis, Vide ſupra Od. 3. 

5. Auream quiſquis mediocritatem diligit, &c.] 
Medii ſtatus ac mediocris fortunz demonſtrat 
emolumenta: quod nec paupertatis malum ha- 
beat, v. g. Aal domicilium, vetuſtate la- 
bens ac deforme, vel ſordibus putidum; nec 
ſummæ conditionis comĩtem invidiam 2- ac pro- 
inde curas & labores, Heſiodus vult ut ſapiens 
ſectetur ut, mediocria : quidd 'nnip); & int 
Tai dpip:g, Mediocritas in omnibus optima fits 
Hinc Proverb, Mn «yay, Ne guid nimis, Et 


Czpione conſpiravit, triſtemque merito ſuo nactus 
exitum eſt; de quibus Dio lib, 54. &c. Vide ſu- 
pra Od. 2. v. 5. Annot, Bene itaque, licet fru- 


Solomon ipſe rex ſapientiſſimus fic Deum opti- 
mum precabatur ; Divitiaz & paupertatem ne 
dederis mibi, | 

6. Obſoleti Sordibus lecti.] Horat, Epiſt. a, 


ſtra, Licinius ille Murzna docebatur ab Horatio, 2, 99. 


ut fibi temperaret, nec rapido huic & cco in- 
dolis impetui obſequendum ; mediocritatem ve- 
ro eſſe tutiorem, auroque præſetendam. 

Neque altum Semper urgendo.] In alto mari 
ſemper navigando, id eſt, ſumma quæque ſem- 
per appetendo; altas dignitates quærendo, al- 
tumque fortunæ ſtatum. 


2. Urgendo.] Aſſidde, vehementer & avide 
proſequendo, 


Pauperies, immunda dmus procul abfit,— 
7. Invidenda auls.) Martial. Inwidieſa regts 
etria, dixit. ; 

9. Sepius wentis agitatur ingens Pinus, Sc.] 
En ſummarum dignitatum mala & incommoda ! 
O Licini, tibi cave. Ovid. Rem. Am. 369. 


Summa petit liver ; ferflant a'tifſima wenti : 
Summa petunt dexira fulmina miſſa Jovis. 
Decidunt 


128 


majorem trabunt ruinam, ac 
tonitrua werberant altos montes. 


Animus rit? præmunitus ſpem 


ſperis autem contrariam timet 


; Alteram ſortem bene præparatum 
N — * Pectus. Informes hyemes reducit 
Jupiter: idem | 
ovet : 
Moſer ue, . Summovet: non, {i male nunc, et olim 


Quondam cithara tacentem 
excitat, nec arcum ſemper in- Suſcitat Muſam, neque ſemper arcum 


Tendit Apollo. 

ard verd propitis, thſe pru-| Rebus anguſtis animoſus atque 

denter — vela pluſeu- Fortis appare : ſapienter idem 

Contrahes vento nimiùm ſecundo 
Turgida velaa. 


fit. Si modo res ſe habent 


male, non etiam peſt ita ſe 
4, JP rit 
dentes aliquando lyr4 Phabus Ic crit, 


tendit. Maſtis rebus genere- 
Jum te & conſtantem exhibe : 


lum inflata, 


ANNOTATIONES. 


Juvenal. Sat, 10. v. 105. 
| « » » Numevoſa parabat, 

Excelſe turris tabulata, unde altior eſſet 

Caſus, & impulſe preceps immane ruinæ. 
Claudian. in Ruf. 22. . . Tolluntur in altum, 

Ut lapſu graviore ruant, | 
13. Sperat infeſtis, ] Jam monet quid in utra- 
que fortnn2 cavere oporteat virum prudentem; 
nempe ne frangatur ac deficiat animo in adverſis, 
neve proſperis infletur, ac benignz nimium cre- 
dulus auræ, ſupra ſe rapiatur, Quæ quidem 
Licinius cum nequaquam ſervaſſet, immodicæ 
cupiditatis ac ſoperbiæ pœnas luit. Sapientis 
eſt præceptum: In die malorum, ne immemor fis 
bonorum : & vice verſa, In die bonorum, ne im- 
memor fis malorum. Menander apud Stobzum : 
"Ev Ee A TEc oopd; Exeiv Bloy. 


"AvIpurog arvxav owQiras um Ths iunids 
In ſpe decet ſapientes agere vitam, 
Vir infelix ſer vatur ſpe. 


Hine & apud Pindar, ſpes ynforpop0; dicitur, 

Metuit ſecundis.] Horatius Lib. x. Epiſt. 10. 
V. 30. 

Ne res plus nimio delecta were ſecundæ, 

Matratæ ꝙuatient. 
Sepienter itaque Philippus Macedo, cum tres 
uno die Iztos accepiſſet nuncios, exclamaile fer- 
tur: Mage Jupiter, pro bis tantis bonis modi- 
cum reponas mali. 

14. Bene præparatum Pectut.] Virtutis ac 
ſapientiæ documentis inſtructus animus. 

15. Informes byemes reducit Jupiter, ᷑c. ] Non 
ergo deſperandum, deſperatis etiam rebus: quan- 
doquidem quotidianæ vices abjectum ſæpe eri- 
gunt; ſummovetque tandem Jupiter hyemes, & 
@rumnas, quas invexerat. Hine Cic, ad Brutum 
Epiſt. 17. Rempublicam deſper atam quoque ſanari 
Pute peſſe, inquiebat, 


Q. HORATIITLAC CI 


Decidunt turres, feriuntque ſummos 
Ful mina montes, 
non abjicit in adverſis, in pro- Sperat infeſtis, metuit ſecundis 


90] 
15 


29 


17. Non, fi mala nunr, & olim fic erit.] So- 
phocl. in Electra: fortaſſe cras erit melius, 
Tay? a bpiev £74726 &/485v0V, Tibull. 2, 6, 
19. ; 


+ +4 +% Credula vitam 
Spes fovet, & fore cras ſemper ait melius. 


18. Quondam cithara tacentem ſuſcitat Muſam, 
Sc.] Armatus ipfe arcu & ſagittis Apollo, hc 
ponit interdum, & ad hilaritatem provocat Mu- 
ſas, citharam prior accipiens & pulſans. Pæan 
a raleiu ferire, dictus z ex Feſlo, Negue ſemper 
arcum tendit : non ſemper nocet, Macrob. Sa- 
turn, lib. 1. cap. 17. Apollinem adoramus, in- 
quit, cognominibus, modo ſoſpitatem, modo peſiem 
fignificantibus. Vide lib. 1. Od. 12. v. 23. 
Pingebatur olim Apollo dextr3 Gratias, læ a 
ſagittas & arcum tenens: quod modo radiis & 
calore naturam recreet ac beet univerſam ; modo 
#ſtus immodicos, morbos, luet gignat. 

23. Contrabes vento nimium ſecundo Turgida 
vela.] Si proſpero fortune utaris ſtatu, quod ait 
Tullius, ſi res fluant ad arbitrium, ne ſuperiota 
ſemper & ulteriora proſequere: imo & ambitio- 
nem coerce & arrogantiam, unde tibi ſit ruinæ 
cauſa. Quemadmodum nautæ, cum remittit 
ventus, expanſis velis captant auram;z at ſi ve- 
hementior evadet, vela contrahunt; ne validi- 
ore abrepti impetu, navim haud poſſint regere, 
atque in ſcopulos impellantur, illidanturque, 
Ovid, Triſt. 3» 4, 31. 


Tu guogue formida nimium ſublimia ſem- 
Per, | 
Propoſitique precor contrabe ela tui. 


Iſocrates ad Demonĩcum; Or &/Tuyav he- ; 
X*e"c, uri Tupux®y wipihvrog Eons Neque bes- 


tus ſupra modum exultes ; neque infortunatus | 
fine modo mœteas & contrifteris, 0 | K 2 


CARMAINUM 


ODE XI. Ad & HIRPINUM. | 
Hilariter vivendum, omiſſis curis, e 


id bellicoſus Cantaber, & Scythes, 1911 
Hirpine Quinti, cogitet, Adria | 


Diviſus objecto, remittas 
Quzrere, nec trepides in uſum 
Poſcentis ævi pauca: git retro 
Levis juventas et decor, arid4 
Pellente laſcivos amores 
Canitie, facilemque ſomnum. 
Non ſemper idem floribus eſt honos 


Vernis, neque uno Luna rubens nitet 


Vultu : quid æternis minorem 
Conſiliis animum fatigas ? 
ANNOTA 
Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. 

1. Quid bellicoſus Cantaber, &c.] Ne tam 
anxie quæras, O Hirpine, quid moliantur exteri 
populi contra Rempublicam Imperiumque Ro- 
manum, neve metuas plus æquo, ne in Italiam 
irrumpant agroſque devaſtent eæ nationes, quas 
mare a nobis disjungit. De Cantabris vide Annot. 
Od. 5. v. 2. De Scythis lib. 1. Od. 35. v. 9. 
Hie vero per Scytbas intellige Illyrios, Dalma- 
tas, PE OE Eos enim, ut & omnes 
Septentrionales, Scytharum nomine veteres in- 
digitabant : hos vero tune bello fatigabat Tibe- 
rius Nero, Druſi Neronis frater, qui conſulatum 
teſſit cum T. Quinctio Criſpino, ut obſervat 
Cruq. unde & Criſpinum pro Hirpino hic le- 
gendum ac ſubſtituendum opinatur, Favet etiam 
quod inter Quioctiæ gentis cognomina haud Hir- 
pinusrecenſeatur ; quod acute ſuo more Torren- 
tius indicat, Verum enimvero nullus non codex 
habet Hirpinum, Vide paulo poſt, Vide & 
Epiſt, 16. lib. x. huic eidem inſcriptam, 

2. Adria.] Sinus eſt ingens Illyricum inter 
atque Italiam, hodie Sinus YVenetus, De eo plus 
ra lib. 1, Od, 16, v. 4. 

4. Nec trepides in uſum, &c.] Hine videtur 
habuiſſe prædia Quinctius noſter, quibus calami- 
tatem aut vaſtitatem metueret ab hoſtibus ſupra 
memoratis, ſi in Apuliam venirent; ubi fortaſſe & 
fita erant illa, & ipſe fortaſſe natus, aut diu com- 
moratus cognomen ſortitus erat. Nam Hirpini 
A puliæ populi. Saltem id conjicere liceat, dum 
certi nihil aliunde ſuppetit. 

5. Poſcentis ævi pauca.] Conſolatur itaque 
Horatius Hirpinum, quod, etfi detrimentum ca- 
pita res ſua familiaris, ſatis ipfi ſuperfuturum fit 


0 Quinti Hirpine, define 
—.— guid meditetur bels 
firenuus Cantaber, ac Scythl, 
ſeparatus interpoſits mari Adri - 
atico : neque ſolicitus fis utili- 
um vitæ modica requirenti, - 
Air retror ſum polita juventus. 
Jac pulcbritudo, ſicca ſenectute 

[192] amovente amores luxurioſos ac 

ſaporem facilem, Haud eadem 

; ſemper dignitas manet floribus 
vernis : nec on facie micat - 
LO | Lune rubicundula. Quare men- 
tem crucias ſempiternis propoſitis © 


inferiorem ? 


vo contenta eſt. Unde poſtea recte infert Poeta, 
præſentibus utendum hilariter, ac jucunde vi- 
vendum, quandiu ſinunt fata. 0, 

Fugit retro Levis juventas, Cc. ] En vides abi- 
iſſe dudum juventutem noſtram ;. inſtare jam 
canitiem ac ſenii incommoda : ergo carpamus 
diem & oblectamenta, dum licet adhue. | 

6. Levis.] Levis, imberbis, polita, Aa. 

Arida Pellente laſcivos, &c.] Tum ob caloris 
naturalis, tum humidi radicalis diminutionem 
ac defectum. Valeant qui aridos ſenes hie in- 
terpretantur parcos & miſere victitantes. Parum 
enim ad rem. 

9. Non ſemper idem floribut eft bonos, Ce. ] 
Nec miremur, aut conqueramur de prioris ætatis 
amiſſo decore : cum nec ver fit perpetuum, aut 
vernis floribus perennis nitor: nee Luna ſuum 
ſervet integrum- ſemper ſplendorem ac ſpeciem, 
Ovid, Art. Am. 2. 115+ | 


N. violæ, nec biantia lilia florent 
Uo amiſſ# ſpina relifta rod, 4 


Propert, 1, 10, 8. 
Et mediis clo Luna ruberet aguit. 


Cave autem ne rubens Luna, tibi aliter intelli- 
gatur, quam nitida, & rubore quodam interfuſo 
pulchra. " Fq 

11. Duid æternis minorem har Se.] Cum 
fluxa #tas brevi prætereat, morſque advolans ho- 
minum confiliis finem cito imponat, cum eterna 
ſtruis, & infinita conſilia meditaris ? Quare ani- 
mum diſcrucias iſtis longioribus propoſitis & 
curis; cum mens humana fit imbecillior quam 


wade ſuſtentet vitam, quæ quidem brevis, & par- 


ut valeat conſulere, providers, ſtatuere aliquid 
K Cur 


130 Q. HORAT 


4 vel pinu 
82 2 Seater 2 Ls 4 Cur non ſub 


rati, bibimus, quamdiu per 
—— licet, albrentidur ca- 
pillis odoriferd rod. & narde 
Fyrid delibutis. Bacchus ſol- 
Hcitudine: diſcutit mordaces. 
* ſer uus calidi Falerni 
e uam primum ref-igera- 
bit agua defluente ? Quis wii» 
bus evccabit Lyden nibretricemt 
vid remotam ? Heus jube cum 
eburnes cit bars bc feſtinet 
illos habens i os, ficut' 
mulier, tolletFos. 


| 


IT FLACCY 
alta vel platano, vel hac 


Pinu jacentes fic temere, et roſa 
Canos odorati capillos, 

Dum licet, Aſſyriãque nardo 
Potamus uncti? Diſſipat Evxvius 
Curas edaces. Quis puer ocyus 

Reſtinguet ardentis Falerni 

Pocula prætereunte lympha ? 
Quis devium ſcortum eliciet domo 
Lyden ? Eburnä dic age cum lyr3 

Maturet, incomptam Lacænæ 

More comam religata nodo. 


15 
23] 


INNOTATIONES. 


aternum : Fe! quam ut Sterns Dei conſilia 
poſſit comprehendere : quod minus placet, 
Ariſtot. val xn Tov Sydliv, un dave 
Syalo pporety, Mortalia mortalem, non immor- 
talia decet cogitare. 

13. Cur non ſub alts wel platano, &c.] Cur 
genio non indulgemus, poſthabitis vmnibus curis, 
in umbrũ procumbentes? ; 

14. Temere,] Sine ullis — 2 

acon; a ligence, l. at random, 
—— order, cre esffy, 
© Roſa Canos odorati capillos, c.] Perfuſis ſueco 
roſæ capillis, aliiſque pretiefis unguentis. Hoc 
enim pertinebat ad hilaritatem & læta veterum 
convivia,ut annotavi fuſe lib. 1. Od. ult. & alibi. 

15. Canes.) Hine liquet Horatium Hirpinumq; 
tum ſenes fuiſſe, cum hee ab ills ſcriberentur. 

16. Aſyriaque nardo.] Nardino unguento, de 
quo Plin. lib, 13. cap. 1. Nardiaum foe folla- 

tum conflat ompbacio, balanino, Juneo, cofto, nar- 
do, amomo, myrrha, balſamo, 

Aris. ] Pro Syra 2 non quod in Syria nar- 
dus creſcat ; fed quod ibi mercatores compara- 

. bant, indeque Romam advehebant nardum, quæ 
ad Syros deferebatur ex India; ubi copioſe pro- 
venit, Sic & malobatbrum Syrium vocatur ſupra 

Od. 7. V. 8. Plin. cit, morx loco nardum Indi- 

cam, appellat. Et lib, xz. cap. 14. In neftro 
erbe laudatur Syriacum, inquit, Et paulo poſt : 

De folio nardi plura dici par eft, ut principali 
in unguentis, Frutez oft gravi & craſſa radice, 

ſed brevi & nigra, frogiligz quamwvit pingui . . . 

folio purdos denſoque, cacumina in ariſtas ſe ſpar- 
gunt, ideogue pemina date nardi ſpicnt at folia 
celebrant, Hinc patet cur ſpicatum & foliatum 


v. 3. Venit mulier habens alabaflram nardi i- 
cati pretiofi, Nardini velut exquifiti meminit 
Athen. lib, 15. cap. 12, & 13. Cel. Rhodig. 
lib, 50. cap. 24. 

17. Diffipat Evius Curas.} Cur Evius dica- 
tur Bacchus, vid. Annot. lib. 1. Od, 18. v. 9. 
quod animo pellat curas & ſolititudines, lib, 1. 
Od. 7, 18, 27. 

18. Edaces,} Curas, quaſi cor urentes dici 
aiunt, - . 
| N. puer o&yus.) Quaſi fit jam In cofvivio, 
lic 1 a _ 2 quis =—_ ardorem — | 
rabit? ve ius, 3 lagenas, » 
refrigerabit — perk ? 

20. Pretereunte lymph.) In fonte qui fri- 
gidus prætetit, ac in rivos defluit, 

21. Qui devium ſcortum eliciet,} Lyden fi- 
dicinam, cithara canendo queſtum facere ſoli- 
tam? que non ſe vulgare quibuſvis conſuevit, 
nec per vias obertare. Hinc deviam vocat. Lo- 
cum hunc amplius explanare nec licet, nee libet, 
Addam tamen fortaſſe comiſſatum vocari, atque 
hine duntaxat ſcortum dici, 

23. Incomptam Lacetia More tomam roligata 
mod.] Habens comam nodo religatam tantum, 
parum vero comptam, more puellarum Laconi- 
tarum, que non eleganti oy rn yrs + ſtude- 
bant, ſed ad palæſtram, venationem, & alia ejuſ- 
modi, neglecto cultu, exercebantur. Itaque ve- 
tat ne dum crines nodarentur in aurum, ac ftudi- 
oſe comerentur, expectantes fatiget mora. Le- 
unt quidam iacomptam, &, mode ; alli; in com- 
ptum, &, nodum ; alii incomptum, Varieque ſe 
torquent ut perturbata ſatis verba ordinent, Ve- 


appelletur nardinum unguentum, Marei cap. 14. 


rum cum eodem recidat ſenſus utrobique non ob- 
ſcurus ; non eſt ita de cœtero laborandum. 


ODE 


E 


CARMINUM 


LIBER II. tz 137 


ODE XI. Ad MECENATEM. 


Lyre ſue haud convenire res graues: 
ſe cantabuntur 


Macenas Augufli bella ſcribat, dum @ 
Liciniæ g 5 „ 


OLIS longa feræ bella Numantiæ, ['94]| Ne carmine Lyrico lenior 
N Nec dirum Hannibalem, nec Siculum ms n 


Telluris juvenes; unde periculum 


Pceno purpureum ſanguine, mollibus — — — 
| Aptari citharz modis ; Sicilie Carthaginienſium cruors 
Nec ſævos Lapithas, et nimium mero [195] —_— . — 
Hylæum, domit6ſ{que Hercules manu 6 deratum, 8 ſubacbos Herculis 


dextra filios terre, à quibus 


Fulgens contremuit domus- cladem timuit domus ſplendens 


Saturni veteris. Tuque pedeſtribus 


Dices hiſtoriis prælia Cæſaris, 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Ode 6, Lib. 1. 


antigui Saturni, Tu verd, 
Mzcenas, ſolutis narrationibus 
IO 


crudelitat, *perfidia pluſyuam Punica; nil vert, 


1. Nolh, &c.] Ne a me cxigas, inquit ns nil ſancti, &c. 
tius, quod tu longe melius exequere, O Mxzce-| Siculam mare Pæro purpurenm ſanguine.] C. 
nas ; perge Auyuſti bella deſcribere, & quod jam Duilius Conſul in mari Siculo primus omnium 
feliciter auſpicatus es, confice, Ego vero Liciniz| Carthaginienſes navali prælio ſuperavit, captis 


tuz laudes perſequar. 


navibus triginta, merſis tredecim, tribus homi- 


Longa feræ bella Numantiæ.] Longa quæ per num cefis millibus, captis ſeptem. Unde per- 
annos tot exarſere; Strabo 20. Polyb. 18. petuus illi honos ha bitus eſt, ut revertenti a cœ- 
Florus & Orofius 14. numerant, Confecta] nã tibicines præcinerent, & funale præferretur. 
tandem ſunt ab Emiliano Scipione Africano, | Aurel. Victor. de viris illuſt. Oroſ. lib, 4. cap. 
qui urbem iſtam octo jam annis obſeſſam cepit ac 7. Flor, lib. 2. cap. 2. &c. 3 
delevit ; imo fame ad extrema compulit : Inde- $ Sewos Lapithas,) Vide lib. 1. Ode 18. 

V. * 


que Numantini cognomen alterum conſecutus eſt. 


Metamorph. Ovid. lib, 12. 


L. Flor. lib. 2. c. 18. Numantia, quantum Car- Nimium mero Hylæum.] E Centauris unum 
thaginis, Capuæ, Corinthi opibus inferior, ita vir- I vini potu nimio ebrium, petulantem, ſupesbum, 


rutis nomine & bonoris par omnibus; ſummumgue, 
A viros aftimes, Hiſpaniæ decus. Quippe que fine 


Itbidinoſum, Virgil, Georg. 2, 557. 


muro, fine turribus, modice edito in tumulo apud Er magno Hylæum Lapithis eratere minantem, : 
lumen Durium fita, quatuor milibus Celtiberorum, 6. Domitoſque Herculea manu Telluris juwenes. ] 


guadraginta millium exercitum per anne quatuor- 


Gigantes terræ filii dicti ob ingentem corporis 


decim fola ſuſtinuit, nec ſuſtinuit modo ſed ſ&wvius| molem, yy, Homer. 


aliquanto perculit, pudendiſque feder ibus affecit, 


7. Unde periculum Fulgem contremuit domus 


Sc. Et poſtea, exitu denique deplorato, in ultimam] Saturni weteris,] A quibus periculum timuerunt 


rabiem furoremque — » » « « duces ſuot, ſeg ue, 


Dii, totumque cœlum contremuit, cum illi bellum 


patriamgue ferro & weneno, ſubjectogue undigue] moverunt ; at Herculis aaxilio domiti ac debel- 


Ene peremerunt, Sc. dem memorant Oroſ. lib, 5, 
cap. 6. Vide & Strabon. Polyb. lib, 1. Valer. 
Maxim. lib, 7. cap. 6. Eutrop. Plin. Tit. Liv. 
D. Auguſt. de Civit. Dei. lib, 3. cap. 21. 

2. Dirum Hannibalem.] Romanorum hoſtem 
per annos ſeptemdecim infeſtiſſimum. Alii le- 
gunt durum, id eft, indefeſſum, Vid. Tit. Lis. 


| lib. ar, cap. 4. ubi fic ſeribit: Annibali pluri- 


mum andaciæ ad pericula capeſſa da, plurimum 
confilis inter ipſa pericula 2 nullo | rule aut 
corpus fatigari, aut animus vinci poterat, Cc. 


» * + « + +» virtsres Equabent vitia; inbumana | 


lati font. Vide Diodor. Sicul. lib, g. & poſtea 

Od, 19. hujus libri. 

9 Saturni weteris. |] via primus ante Jovem 

regnavit. Hinc & Virgil, En. 7, 180. 
Saturnuſque ſenex. 

Tuque x. am, Et certe ipſe tn, Mæcenas, 
meli us & ornatius referes egregia Czſaris facinora 
& triumphos. | 
Pedeſtribus hiſtoriii.] Pros3 oratione: quam 
Graci r A:yo dicunt contra Poeſim Ixexer, 
orationem equo velnt infidentem ; ſolitamque 
recitari If a Ae, if dg, e curru, e planſiro 
2 Mæcenas, 


4 


132 
referer convenientius bella Cæſa- Mæcenas, melius, d uctiq ue per vias 


ris ac reges ſuperbos domita 
cerwice per vias Romæ tractos. 


dulos, eculos admodum nitentes, 
animumgue amori tuo fut 


& fideliter reſpondentem, quam 


Regum colla minacium. 

At Muſa me celebrare juſt Me dulces dominæ Muſa Liciniæ 

ami æ tba Liciniæ ſuaves mo- Cantus, me voluit dicere lucidùm 

Fulgentes oculos, et bene mutuis 15 
Fidum pectus amoribus; 


* 


Q. HORATTIIFLACCI 


- 


decuit & chor is intereſſe, © fa-|Quam nec ferre pedem dedecuit choris, 


cetiis contendere, & ſaltantem 


cum puellis ornatis bracbia Nec certare joco, nec dare brachia 


jungere, in religioſo celebrata 
Diane feſo. Enimverò 


Ludentem nitidis virginibus ſacro 
Dianæ celebris die. 
Num tu, quæ tenuit dives Achæmenes, 


20 


ANNOTATIONES., 


& quadrigis velut invectam. Unde Cic, ad 
Quinctum fratrem, lib. 2, Epiſt. 14. Nuoniam 
in iſto homine colendo tam indormivi diu, te meber- 
cuie ſapius excitante, curſu corrigam tarditatem, 
tum equis, tum wero ( quoniam ſcribis poema ab eo 


noſtrum probari ) guadrigis poeticis, Sc. Pindar, | 


"Avayto8a; iy jmnoay d., Tolli in curru Muſa- 
rum, Porro Mzcenatem conftat fuiſſe literarum 
peritum, & plura compoſuiſſe carmina. Nam & 
Auguſti Ca ſaris geſta deſcrigſit, inquit Servius ad 
2 Georg, v. 42. 


Non ego cunfla meis amplecti verſibus opto. 


Ubi & affert locum hune Horatii. Ne vero quis 
inde arbitretur ſcriptam verſibus a Mæcenate 
Cæſaris hiſtoriam. 

11. Duftaque f er viat Regum colla minacium.] 
Reges in Triumpho ab Auguſto eircumductos 
per mediam urbem, & Velabrum, perque Sa- 
cram viam ad Capitolium. Quo vero id fieret 
apparatu, qua pompa, fuſe narrat Alex. ab Alex. 
Iib, 6. cap. 6. De triumphis Auguſti Sueton, in 
Octav. cap. 22. His ovans ingreſſus eft u beim, poſt 
Fhilippenſe, & rurſus poſt Siculum bellum, Cu- 
rules triumpbos tres egit. Dalmaticum, Afia- 
cum, Alexandrinum continuo triduo omnes. Anno 
ſcilicet U. C. 724, Famgue tantus erat Ceſar, 
ut poſſet triumphos contemnere, inquit L. Flor, 
lib, 4, 12, 53- Adde quod ait Eutrop, 
7, 10. Multi autem reges ex regnis ſuis vererunt, 
ut ei obſegueruntur: & habitu Romano, tegati ſci- 
licei ad webiculum wel equum iffius cucurrerunt, 

13. Me dulces domine, &c.) Dum tu Italiæ 
bella, & Avguſti bellicas laudes magnifica orati- 
one celebrabis; ego dilectæ tibi Liciniz tuoſque 
2#mcres carmine Lyrico molli & dulci decantabo. 

Dicam quam illa ſuaviter canat, quam fulgentes 
hateat oculos, quam fideliter te redamet, quam 
molliter ac decore ſaltet, quam ſcite & ingenioſe 
cavilletur, ac ſales jactet, &c. 

Licinig.) Quicam Lycymrie, Ea vero Te- 
rentia five Licinia fuit ſoror Licinii, cui eſt in- 


Mzcenati vero, cum fcriberet hanc Oden Hora- 
tius, nondum erat nupta Licinia, Patet ex eo 
quod virginum choris Dianam colentium in ejus 
feſto inſerta dicatur mox; inde enim arceban- 
tur nuptæ. Accedit quod bene mutuis fidum pectus 
amoribus hic laudatur ; at longe aliter fuit po- 
ſteaquam nupta eſt. Senec. de Provid, cap. 3. 
refert Mæcenati ameribus anxio, & moroſe uxoris 
guotidiana 1epudia deflenti ſomnum per ſympbo- 
niarum cantuum ex longinguo lene reſonantiune, 
quaſitum fuiſſe. Ubi J. Lipfius anxium fuiſſe 
Mzcenatem dicit quod uxorem amabat, nec for- 
taſſe ſolus. Additque : Cæſarem Auguſtum ea 
ſuſpicione aſpergit Dio lib, 54. Qued creditus 
Gallicanam peregrinationem ſuſcepiſſe, ut liberius 
& procul a vulgo ſermonibuſque, frueretur Teresa 
tia Macenatis. Itaque & ob hanc cauſam occulte 
infenſus Cæſari Mæcenas: quod idem ſcriptor 
lib. 55. tangit, in Mæcenatis obitu, Potes ta- 
men angorem hunc, fateor, alio referre, & ad 
nudum ipſum amorem, qui ſemper querulus & 
anxius, præſertim ubi non reſpondetur, Hæe 
Lipſ. cit. Idem Seneca Epiſt, 114. iterum de 
Mzcenate : Hunc «&e qui uxorem millies duxit, 
cum unam babuerit: Terentiam nempe ſuam, 
cum qua aſſidua jurgia, divortia, iterumque con- 
jugia, inquit Lipſ. ibid. 

18. Certare joco.] Scite geſticulari, ut quidam 
interpretantur: vel potius, ut alii, faceta, lepi- 
da, acuta jactare dicteria, ſive breves & ſalſas 
cavillationes. Quo quidem in certamine qui vi- 
ciſſet, olim eum coronati inſtitutum fuit. 

20. Sacro Diane celcbris die.] In frequenti ac 
celebri Dian feſto, cujus ſacra virginum choris 
ac religioſis tripudiis peragi ſolita, Idibus Augu- 
ſti, Vide Od, 1, 21, 1. ubi. 


Dianam tener dicite virgines. 


21. Achamenes,] Rex Perſarum primus, a 
quo Perſiæ Reges ad Darium vſque ſunt omnes 


orti ac denominati Achæmenidæ. Horodot, I. 1. 


ſcripta Ode 10. Eujus libri, Vice ibi Annot.{& alibi, 


3 | Aut 


* 


CARMINUM LIBER II. 13. 
Aut pinguis Phrygiz Mygdonias opes 


Permutare velis crine Liciniz, 
Plenas aut Arabum domos ? 
Dum fragrantia detorquet ad ofcula 
Cervicem, aut facili ſzvitia negat, 
Quz poſcente magis gaudeat eripi; 
Interdum rapere occupat. 


. 


22. _ Pbrygiæ Mygdonias opes.] Ferti- 
lem & opulentam ignorat nemo Phrygiam exti- 
tiſſe. Hujus rex Midas ille pecuniz & auri tam 
avidus quam dives, vel unus teſtis ſuerit locuple- 
tiſſimus. Adde Priami gazas, ac Trojanorum 
opes. Mygdonia porro Phrygiæ finitima erat re- 
gio; ex Plin, lib, 5. &c. Mygdones autem populi 
e Macedoniz parte Thraciz proxima in Aſiam 
veniſſe, Phrygiæ quandam regionem occupaſſe, 
nome nque ſuum indidiſſe, ibidem refer untur, 

23. Permutare velis crine Liciniæ.] Sic quale 
placet dat pretium rebus amor, non quantæ ſunt, 
ſed quantus ipſe eſt. | 

24. Arabum domos,] Plenas opibus & aroma- 
tibus exquiſitis. Vide ſupra lib. 1. Od. 29. v. 1. 

25. Fragantia.] Alii legunt flagrantia, id 
eſt, amoris ardore ferventia. 

26. Facili ſævitia negat.] Ficta nimirum ſævĩ - 
tie, quæ facile vincatur; & poſtquam pauliſper 
irritavit amorem, amanti ſponte cedat; inter- 
dum etiam ultro occurrat & occupet. Tetent. 
Eunuch. 4, 7, 43. 


Nolunt ubi velis; ubi nolis cupiunt ultro. 


ODE XIII. 


133 
— Liciniæ capillum mutare 
conſentias opibus guas pofſedit 
— — Myg- 
doniis opime Phrygiæ, vel re- 
fertis Arabum ædibes ? nande 
collum flectit ad baſia ſuaveolen- 
tia, vel molli aſperitate deney at, 
gue plus lætetur à petente ſur- 


ii, nonnunquam ipſa p pit. 


('97] 


25 


ANNOTATIONES. 


Ovid. Art. Amat. 3, 579% SS 
NQuod datur ex facili, longum male 


meren. . 


Miſcenda eſt lætis rara repulſa jocis, 


* 
nutrit 


Cæterum Oden hanc allegorice interpretari ſane 
licet, Itaque per Gigantes & Lapithas Theſſa- 
liz quidem populos, junQis viribus in Deos bel- 
lum moventes, ab Hercule vero domitos, intel- 
lige Brutum & Caſſium in campis Philippicis ab 
Avguſto victos ac debellatos. Hylæus mero ni- 
mius, ab Atalanta interfectus, Antonium Cle- 
opatræ amoribus & immodicis cum ea conviviis 
perditum, Bacchi inſuper nomen & inſignia affe- 
ctantem optime deſignat. Denique ficut Gigantes 
& Lapithz domum Saturni payore concuſſerunt z 
ita Brutus & Caſſius, atque Antonius totam com- 
moverunt Italiam, ipſamque Romam, ei ſitam 
regione, que Saturnia dicta eſt, a Saturno, poſt= 
quam a Jove pulſus eſt, eo cobfugiente, Hæc 
recens auctor & Gallicus interpres ingenioſe, ut 
& cætera, ſagaciter & erudite, 


In arborem, cujus caſu pene eſt oppreſſus. 


LLE & nefaſto te poſuit die 


I 


Quicunque primum, et ſacrilega manu 


Oarbos, quiſquis ille fuit qul 
olim & plantavit te, infauſto die 
& impia dextra protulit ad 


wa 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. 

I. Ile & nefaſto, &c.] Deambulantem in agro 
ſuo Sabino Poetam noſtrum cadens inopinato fere 
oppreſſit arbos ; atque, ut ait Od. 17. ſeq. Trun- 
cus illapſus cerebro ſuſtulerat, nii Faunus icdum 
dextr le vaſſet. Hiuc illius beneficii memor, & 
quod prope funeratus arboris ictu, ac tantum non 
exanimatus fuerat, eręa Deos gratus, anno rede- 
unte, die ipſi quidem fefto Calendis Martiis ſa- 
crificium parat, ac feſtivas epulas, Od, 8. lib, 3. 
Hic autem ominoſam illam arborem tanquam in- 
auſpicato ſatam duntaxat execratur : ac velut 


&&ro quodam percitus in abruptas indignationis 


voces erumpit. Rem vero totam mira expoliti- 
one amplificat. Tum de variis humane vita 
caſibus belle diſſerit. Denique velut iy wapipyw 
& wapiIw, occaſionem arripit Alcæi & Sappho- 
nis verſus extollendi : et omnia quidem non fine 
mirabili artificio. Valeat ergo Scaliger, qui & 
in hane eximiam Oden ſtylum ſuum ftrinxit, ut 
dicetur ad calcem, 

Nefaffo. ] Quid proprie fit nefaſtus dies, in quo 
nimirum Pretor Jus non dicebat, Gall, Jour 
non plaidoyable; Angl. No Court⸗dap, docet 
Ovid. Faſt. 1, 47. 

4 nefaſtus erit, per quem tria 


3 


verba filentuy, 


Produxit 


— . — —ę— — 
— 42S 8%) "vc She en * 


— — — 
— — 


. 


———Pe— — — 


20-0. 2 
> - 
| — — lt ts on ns ——ꝑ 


- — 


— 4 ] — 


| 


— 


ruinaſum tn caput domini inno 


Q. HORATI 
Produxit, 


134 
ruinam poſierorumy ac vici de- 
decus; Zum etiam patris 2 
guttur præ focaſſè crediderim, 2 Re" . 
argue dorms interiors ſanguine [lum et parentis crediderim ſui 
boſpitis noftu polluifſe ; Is texica] Fregiſſe cervicem, et penetralia 


bidit, & guodeunque uſpi- 

am flagitiam animo volvitur, 

eparavit, gui in agro mes 
Fn, 'e, lignum infolis 


Hoſpi 


cui. Nunguam ſatis bomo pro- 
videre poteſt, quid boris fingu- 
lis fibi 323 fit, Nauta 
Cartbaginienſis Boſpborum fer- , 4 

— nec arts aca Quid quiſque 
aliunde metuit, - f 


Te, triſte 


Et quicquid uſquam concipitur nefas, 
TraQavit, agro qui ſtatuit meo 10 


Cautum eſt in horas. 
Pcenus perhorreſcit, neque ultra 15 
Cœca timet aliunde fata; 


I FLACCI 
arbos, in nepotum 


Perniciem, opprobriũmque pagi z 


Sparſiſſe nocturno cruore 


tis: Ille venena Colchica, 


lignum, te caducum 


In domini caput immerentis. 


vitet, nunquam homini ſatis 
avita Boſphorum 


 ANNOTATIONES. 


Scilicet, do, dico, addico, Contra dies faſtus, 
Gall. Four d' Audience. Angl. a Court-day, 
Ovid, Ibid, 


Faſtus erit per quem lige licebit agi. 


8. Venena Colchica.] Colchis Aſiæ regio ad 
oram Euxini maris, Ponto vicina, hodie Min- 
grelia, eſtque pars Georgiæ. Venenis autem eas 
regiones tamoſas reddidit vel una Medea regis 
Colchorum filia yeneficiis ſuis inclyta ; vel quod 


At præterea nefaſtus dies, ut & hoc Horatii loco, 


fignificat infortunatum & male ominatum; 8. Adde 


GCrzci amppadag npipag dies infandos & conſce- 
leratos, dixere, Romani pariter, quoſdam airos 
& nefaſtos habuere, eo quod in 1is clades accepe- 
rant ; in primis poſtriduanos, ſeu qui ſuat poſtri- 
die Calendas, Nonas, Ides; Item alios aliquot: 
de quibus fuſe Macrob. mox citand.Cel.R hodig, 
lib, 14. cap. 9. Alex. ab Alex. lib, 4 cap. 20. 
Macrob. lib, 1. Saturnal, cap. 16. Dies poſiri- 
duanos ad omnia majores noftri cawendos putarunt : 
guos etiam atros velut infauſla apjellatione damna- 
runt, Gellins lib. 4. cap. 9. item lib. 5. cap. 17. 


naſcantur plurima Ponto, ut canit Virgil. Eclog. 
ithridatem Ponti regem, qui venenis 
etiam impune veſcebatur. 5 | 
| Colcbica.] Quidam legunt Colchs, ut opus non 
fit ultimam hujus verſus ſyllabam rejicere ad fe- 
quentem verſum, 

11. Triſte li gnum. ] Infclices arbores qua dican- 
tur, enarrat Plin. lib. 13 c. 21. & lib. 16. 
cap. 26. 

Caducum,] Quod minatur caſum & ruinam ; 
hic vero ſignificat quod jam cecidit; quo ſenſu 
tulmen etiam caducum vocatur, 

13. Quid quiſque vitet, c.] Egregie divertit 


Religieſus ſeu triſti omine infames nuncupat : addit- 
que; Nuos wulgus prave, perperam, & imperite 
nefaftcs dicit, Non, Marcell. Arri dies dicuntur, 
inquit, quos nunc nefaſtos we! poſicras vecant. A- 
franius Fratriis : Septembris beri Calende, bidie 
ater dies, Clauè at ſcenam Cicero ita ſcribens, 
2 de Leg. 8. n. 21. Yue augur injuſio, nefaſia, 
wvitioſa, dirave dixerit, irrita infectague ſunts, 
5. lilum & parentis, Sc.] Epod. 3, 1. 
Parentis olim figuis impia ma nu 


Senile guttur fregerit, &c. 


6, Penetralia ſparſiſſe nectu- no crudre Heſpitis.] 
Jus hoſpitale violaſſe, hoſpite noctu interfecto, 
ia dium penetralibus, ubi colebantur Penates 
Dii, quod ſceleri ſcelus addere et. Virgil, 
Eneid. Is v. 735. 


Fupiter, keſpitibus nam te dare jura loguuntur, 


A. Gell. lib, 5. cap. 13. Primum juxta parentes 
ſecum tenent pupilli; jecundum clientes z tertium 


#9/pites ; poſtea cognati, afn's, Cc. 


ad locum communem de periculis & caſibus im- 
proviſis, quibus ut plurimum ad mortem abripi- 
mur. Aljus, inquit, maris, alius belli ſolum 
cavet diſcrimina: uterque vero quod non timet, 
ſubit genus mortis; v. g. morbo extinguitur, 
14. £:/pborum, ] Anguſtas fauces quaſlibet de- 
| ignat, per quas nemo fine periculo ac formidine 
navigat, Duplex autem Boſphorus celebratur ; 
| Thracius inter Pontum Euxinum & Proponti- 
dem, ſeu Thraciam inter & Afiam Minorem, 
qustuor ſtadiis patens: & Cimmerius, inter Mæ- 
otidem Paludem & Pontum Euxinum ; hodie 
Fretum Cafja, 

15. Pn. ] Pro quolibet nautã ponitur per ſy- 
\nechcochen z vel antonomaſtic@s Pgnum dicit; 
tum quod emporium orbe toto celeberrimum erat 
Carthago; tum quia ejus urbis cives navigation 
longingua clari, Quam inclytus fuerit Hanno 
dux ille Carthaginienſium, docet Mela, lib. 3. 

16, Tirict aliunde.] Obſerva vel cœſuram bre - 
vem lieenter productam; vel tribrachyn pro da- 


ctylo 5 
: Miles 


CARMINUM. 
Miles ſagittas & celerem 
Parthi; catenas Partbus, et Italum 
Robur : ſed improviſa lethi 


Vis rapuit rapidtque gentes. 


Quim pæne furvz regna Proſerpine ; 


Et judicantem vidimus acum, 
ẽſque diſcretas piorum, et 
liis fidibus querentem 


ANNOTA 


18, Partbi.] De Parthis eorumque certandi 
ratione, lib, 1. Od. 19. ad v. 12, 
21. Quam pane fur uæ regna Proſerpine, &c. 
Quantulum a morte abfui 
Farve.] Ex Varrone fur dicitur ex eo quod 
Furvum atrum appellarent, & fures atra note 
facilius furentur, Nonius Marcellus, Contra ta- 
men de ea etymologia ſentit A. Gellivs lib. 1. 
cap. 18, vultque deduci ac antiqua voce gg: 
quanquam aptius fortaſſe, furem a furvo, id eſt, 
Nigro, dici putarit vir excellentis doctrinæ, Var- 
ro ſcilicet, inquit ule ibid, 
Proſerpine.] De ea lib, 1. Od, 28. v. 20. 
20. acm. ] Ex eo quod Plato, in Gorgia, 
Rhadamanthum Afianorum, Europæorum vero 
2 acum ſcribit; inde convenientius 
une quam illum ab Horatio quidem Europæo 
nominari, erudite nonnulli obſervant, Ego tamen 
crediderim reſpexiſſe potius noſtrum Poetam 
ad id quod lib, de luctu, Lucianus refert ; In 
Orci adjtu portague adamantina foiſſe cuſtodam 
LEacum Regis patruelem; atque juxia eum ca- 
nem tricipitem. Bene igitur Horatius, qui morti 
proximus fuerit, ait ſe prope ſalutaſſe Eacum, 
Orei Janitorem, perinde ac judicem cum Minoe 
ac Rhadamantho, ob infignem juſtitiæ famam, 
a Plutone conftitutum. 
23. Sedeſque 3 piorum. ] Elyſios campos, 


vos deſcribit & 
Lon alii diſcripras, alii deſcriptas, id eſt, afhg- 
natas ac notatas ; diſcretas habent tamen optimi 
codices: & vox illa pulchrum ſane ac nobilem 
ſenſum efficit, ut boni deſignentur a reliquis, & 


a vulgo ſegregati, Sic. Virgil, En, 5. v. 734. 
Ven me impia namgue 


Tartara babent triſteſue umbræ ; ſed ameens 5 


piorum 

Concilia, Elyfuumgue 06. b 
» ZEdliis fdibus guerentem Sappbo, &c.] De 
— puellis, * amabat, BIS 
querentem, quod in amore fibi non reſponderent. 

Tres vero potiflimum Suidas recenſet ab ea di 
lectas, Atthin, Telefillam, Megaram : plures 
Ovidius aliique numerant. Vel zelotypia Sappho 
percita de virginibus zmulis ſuis querebatur, 


audat Virg. /Eneid. 6. v. 638. ' 


LIBER II. 1% 
[200}} Mile. Partherum 
aga- 


3 


fe Aſbeni imperium nigra 
Py erpi judirem - 
8 Ade 


fn LS 
TIONES. Ne: 4 


ejuſque amorem retardarent. Ovid. Epiſt, x5, 1 
Sappbus ad Phaonem : | * 


Nec me Pyrrbiade: ee puella, 
Nec ms Lefbiadum cetera turba juvunt. 


Vilis AnaSorie, wilis, mibi candida Cydno ; 
Non oculis grata eff Atthis, ut ante, meis, 

Atgue aliæ centum quas non fine crimine amavi, 
N multarum quod fuit, unus babes, 
Narrat Plinſus lib. 22. cap. 8. in Phaonis ame» 
rem Sappho incidiſſe per herbam, centum cepita, 
nuntupatam, cujus radix rara quidem inventu 


quibus contigerit, amabiles facit. Porro ex Sui- 


da, item ex Eliano duplex Sappho fuit, vtra- 
que e Leſbo inſula ; prior Erefia, Alemi, | 


chori, & Pittaci comtanea, quæ tres — a - 


m 


tur ſodales ſeu amicas ante memoratas, plectru 
inveniſſe, ſeripſiſſe vero Lyricorum carminu 
libros novem, Epigrammata, Elegias, Iombos, 
& Monodias, Poſterior Mitylenza, que pfaltria 
fuerit, Lyrica ſcripſerit etiam, atque ob amorem 
Phaonis Mitylenzi, a quo ſpernebatur, de Leu- 
cate promontorio in mare ſe præcipitem dederit. 
De quo vide quae annotabo lib, 1, Epiſt. 19. 
v. 29. ad has voces maſcula Sapphe, Utut 
quemadmodum unum Herculem, et6 plures ex- 
titerunt, nominaat; & quod multorum eft, ei- 
dem tribuunt ; ut alibi notavimus: ita unam 
Sappho vulgo celebrant, Sapphici carminis auto- 
rem, tam venuſtam & elegantem, ut decime 
Muſe cognomen obtinuerit. Feris nuntiam, 
blandiloguam luſciniam, vocat Sophoclis Scholia- 
tes, Floruit Alczo cum & Stefichoro, annis antes 
Chriſtum circiter ſexcentis. Ejus (qua temporum 
injuria eſt) apud varios auſtores ſparſas quaſdam 
matum reliquias duntaxat veneramur; & 
mire laudant Strabo, Ariftot, Socrates, Dionyſ. 
Halicarn. Plutarch. Longinus, c. Catullus Car- 
men ſuum L II. quod eſt ad Leſbiam, tranſtulit e 
{Sapphits Græeo, quod Longinus lib, de Sublimi 
genere dicendi, fic habet: 


| $abyral per x27 l. deten 
Eater Sig bas 764 


Km, 8 Re adv t h,, 
Kal yriaweng lpegity, &. 


| 


quod Phaoni, quem ipſa deperibat, adhærerent, 


Ker fdibur,] Æoliea nempe dialecto uſs eft 
K 4 Sappho 


x36 


gationis, mala exilii, gra- 
via militia incommoda ! Ma- 
nes autem admirantur ambos 


Dura 


* Toguentes religioſo dignas res Utrumque ſacro digna ſilentio 
fllentis verum turbe ſcapulii Mirantur umbre dicere; fed magis | 
Pugnas & exactos tyrannos 31 

Denſum humeris bibit aure vulgus. 


— libentius excipiunt an- 
ribus prælia & expulſos ty- 
rannos. © Quid mirum ? Ubi 


Q. HORATII FLACCI 


ginibur patrie ſue 3 necnon[Sappho puellis de popularibus ; 
. th, — ee, Et te ſonantem plenids aureo, 26 


Alcæe, plectto dura navis, 


fugz mala, dura belli 


atronita cantilenis iſtis bei Quid mirum? ubi illis carminibus ſtupens 


centum 


ANNOTA 


Sappho, ZEoles Græciæ populi cum eam 
Aſiæ Minoris regionem, quæ ante Myſia diceba- 
tur, invaſiſſent, quaſdam inſuper Leſbi inſule 
tenuere civitates, ac in primis aliarum caput 
Mitylenen Sappbũs patriam. Hine noſter lib. 4. 
Od. 9. v. 12. HDoliæ fidibus puellæœ. Et Ovid 
Epiſtola Sapphonis ante citata. v. 200. 


Leſbides, Æolid nomina dicta lyrd. 


26. Et te ſonantem plenius aureo, Alcæe, ple- 
ro. ] Ovid. Epiſt. modd cit. v. 29. 


Mer plus Alcœus, conſors patrizgue lyrægue, 
Landis babet : quamvis grandius ille ſonet. 


Herodot. lib. 5. de Alczo multa refert, quæ re- 
darguuntur a Plutarcho, in ſuo de Herodoti ma- 
lignitate libello, Vide quæ de illo amplivs an- 
notavi lib. x, Od 32. v. 5. & ſeq. Item lib, 4. 
Od. 9. v. 7. ubi Alcæi minaces Camænæ appel- 
lantur. 

27. Dura navis, Dura fugæ mala, dura belli,] 
Ea videlicet quæ pertulit Alcæus atque exantla- 
vit pericula, mala, difficultates, ærumnas, cum 
navigando fugere, patriaque exulare coactus eſt, 
eo quod civibus, ut aiunt, ſuis amorem liberta- 
tis ſyaderet, inviſus Tyrannis; quos tandem 
collecta exulum manu Mitylene exegit, patri- 
amque vindicavit. 

29. Utrumgue ſacro digna filentio Mirantur 

& dicere.] Alcæum & Sappho umbre mi- 
rantur canentes digna ſilentum concilio, de quo 
Virgil. /Eneid. 6. v. 432. Vel Ditis fizna ſa- 
crariis, quæ aſſerit idem Virgil. Æneid. 12. v. 
109. vel auſcultari digna cum eo filentio, quod 
adhibetur in ſacris Vel denique, Sacre digna 
filentio, id eft, non profanis revelanda, nec eyul- 
ganda quibuſlibet, veluti quædam myſteria, Huc 
facit uwuprpiadic y c191, apud Plutarch. lib. de 
Garrulitate, 

30. Sed magis pupnas & exaftor tyrannos.] 
Quamvis autem uterque admiranda loqueretur, 
& ab ore utriuſque penderent umbræ; hoc ta- 
men erat diſcrimen, quod amatoria quidem Sap- 
phũs carmina eximia prorſus atque divina vulgus 


Demittit atras bellua centiceps. 


TIONES. 


cupidius, jucundius audiebat pugnas ab Alczo 
deſcriptas, & qua ratione exactes tyrannos Pitta · 
cum, Myrſilum, Megalagirum inſectari non 
deſtiterat, donec omnino exterminatet. 
32. Denſum bumeris, Sc.] Confertum, tur- 

matim aggregatum, contente & certatim appro- 
pinquans, aureſque arrigens, pre aviditate capi- 
endi quæ dicebantur de expulſis tyrannis, quos 
odit wulgus maxime, & de reſtituta civibus li- 
bertate, quam omnibus antefert, ipſiuſque inter- 
dum vitz periculo redimit ac vindicat. Virzil. 
ZEneid, 10. v. 366. 

Concurrunt : hæret pede pes, denſuſque vire vir. 


Bibit aure wulgus. | Hunc locum imitatus, 
Perſius Sat. 4, 50. e 


Nequicquam populo bibulas donaveris aures. 


35. Quid mirum ? Ubi illis carminibus flupens 
Sc.] Neque vero mitandum, quod ita curioſe 
umbre affluant, audiantque verſus Alcæi & Sap- 
phonis ; fiquidem iis etiam oblectatur terribilis 
inferorum canis Cerberus, atque voluptatem ſu. 
am præ ſe fert demiſſis auriculii, quibus depoſitam 
iram ac furorem indicat, Contrarium oftendunt 
ſublatæ aures, Epod. 6, LaQtant, de Ira Dei, 
7. Riſus bomini proprius eft, ic quit, & tamen vi- 
demus in aliis quogue animalibus fig na gquædam 
lætitia, cum ad luſum geſtiunt, aures demulcent, 
rictum contrabunt, frontem ſerenant, oculos in 
laſciviam reſolwunt, 

34. Bellua centiceps.] Canis apud inferos fabu- 
loſus, ut ait Suidas ; immanit trifauci latratu 
tria pandens guitura, horrentia ris colla exe- 
rens; Virgil. Æneid. 6. v. 417. & ſeq. Plute- 
nis canem rea voce, Tivlnxolan pnv'y guingua- 
ginta capitum, crudiverum impudentemgue fortem- 
ue appellat Heſiodus in Theogonia : Tpixparey 
ads oxytana, tricipitem orci canem, Sophocles 
in Trachiniis, Cerberus quaſi »ge>C5pO», carni- 
worus, Mythol. terram defignat cadavera conſu- 
mentem. Quoniam vero mortales univerſi triph - 
ci extinguuntur mortis genere, naturali, violento, 
& fortuito, quæ tria rurſus infiaita ſunt; hine 


admirans auſcultaret; at longe tamen attentius, 


Cerbero quidam tria capita, alii quinquaginta, 
| Autres: 


CARMINUM 


Aures; et intorti capillis 
Eumenidum recreantur angues. 
Quin & Prometheus, & Pelopis parens 


Dulci laborum decipitur ſono; 
Nec curat Orion leones, 


137 
capitum, nigras deprimit auri - 
_—_ pour ade; whey ſerpen- 
tes Furiarum crinibus implexi. 
Imo etiam Prometheus, & Pe- 

/opis pater ſuavi cantu captus 
erumnas obliviſcitur, nec Oripn 


ſatagit venari lecnes, vel lyncat 


35 
[293] 


ANNOTATIONES. 


nonnulli denique centum affiaxerunt,- Sic Ho- 
rat, bellua centiceps, 

35. Intorti capillis Eumenidum recreatur an- 
gaes,] Eumenides per antiphraſin ditz, quia 
nequaquam benignz, tres cenſentur, Alecto, 
Megæra, Tiſiphone. Senſus eft : Infernales illz 
Furiz ejuſmodi carminibus' placari, imo & ſer- 
pentes earum crinibus intorti iis recreari pariter 
ac demulceri videbantur. Virgil, Georgic. 4. 
v. 482. 

ky « + + » Cerulcoſque implexe crinibus angues 

Eumenides. — 
Hz quidem ſcelerum ultrices multiplici eolubro- 
rum morſu belle exprimunt conſcientie ſtimulos, 
quibus ſcelerati vellicantur intus, ſemperque 
plectuntur. 

36. Recreantur anguet. ] Proprie dictum. Nam 
cantu delectari naturaliter ſerpentes aiunt ; & 
Plinius auctor eſt lib. 8. cap. 16. 

37. Quin & Prometheus, &c.] Prometheus 
quoq; item Tantalus ſuum uterqz laborem ac ſup- 
plicium non ſentit, velut raptus extra ſe, & de · 
ceptus amenitate carminum Alczi & Sapphonis. 
Illum ignis cœleſtis raptorem, in furti pœnam, 
aquilæ roſtro jecur depaſcentis excruciari Cauca'o 
affixum vulgo fabulantur : in inferis tamen col- 
locat Ariftot, Poetices cap. 17. quod idem facit 
hic Horat, De Prometheo jam lib. 1. Od. 3. & 16. 

Pelopis parens.] Tantalus Deorum con vi va, ut 
eſt lib. 1. Od, 28. v. 7. quid ſeiant ac poſſint numĩ- 
na, auſu temerario experturus, filium ſuum Pe- 
Jopem coctum iis appoſuit. Tanti vero ſceleris 
pœnas luit apud inferos detruſus ubi perpetuũ fa- 
me ac ſiti cruciatur, ita ut aquis Eridani mento 
tenus immerſus, & poma cernens ex arbore capiti 
impendentia, nec tamen hæe neque illas capere 
queat, Cic, Toſ. 1. n. 10. Mento ſummam aguam 
attingens fiti enectus Tantalus. Ovid. Met. 4, 468. 
a Tibi, Tantale, nulle 

* aqua t quagque imminet, ugit 

aArtos. . . 

38. Laborum decipitur. ] Græca dictio i- 
Ocvilai rn Sic & ſupra Od. 9. Define que- 
relarum. Od. ſeq. 14. Damnatus longi laboris Si- 
ſyphun Lib, 3. Od. 27. Abſlineto irarum calidæ. 
gue rixe, Od. ult. ejuſdem libri: Regnawit popu» 
{orum, Nec Horatius vero ſolus ejuſmodi locu- 
tionibus atque Helleniſmis uſus. Plaut. Mercat. 
Animi pendeo, Virg. ZEneid. 1, 219. 
Implentur weteris Bacebi, pinguiſque ferine, | 


Et ZEneid, 1, 126. 
Fuſtitiene prius miner, belline Iaborum ? 
Unde igitur hoc dicendi genus tam novum aliqui- 
bus viſum? Et quze mens lazva doctos alioqui vi- 
ros impulit, ut aut lectionem comprobatam, aut 
ſenſum perverterent ? Porphyrione duce, quidam_ 
legunt laborem, & decipitur accipiunt pro decipir. 
Quorſum vero tam audax figura atque mutatio ? 
Turnebus Alcæi labores intelligit ; ut fit ſenſus, 
Prometheum ac Tantalum proprias obliviſci pe- 
nas, delinitos ſcilicet ac veluti deceptos ſuavi can- 
tu & narratione laborum Alcæi : de quibus ſupra, 
Verum de Promethei Tantaliq; laboribus hie ſer» 
mo eſt apertus quidem & manifeſtus ; ſenſuſque 
eſt: Prometheus & Pelopis parens dulci ſono & mo- 
dulatione Alczi carminum & Sapphũs uterque 
adeo capitur & fallitur, ut quaſi — atque me- 
moriam amittat /aborum & cruciatuum ſuorum. 
39. Nec curat Orion leones, &c. ] Denique Ori- 
on cum aliis ad audiendum properat, abjectaque 
yenandi cura, qua ſolet oecupari, ad dulces can 
tus accurit. Aiunt nimirum eadem apud Inferos 
umbris ineſſe ac vigere ſtudia, quibus viventes 
tenebantur. Virgil. ZEncid. 6. v. 653. 
Quæ gratia curr um 
Armorumgue fuit vivit, que cura nitentes . 
Paſcere equos ; eadem ſequitur tellure repoſlos, 
Ovid, Metamorph, 4, 433» | 
Errant exangues fine cor ore & offibus umbræ - 
Parſque forumcelebrant, pars imi tecta tyranni z 
Pars aliquas artes antique imitamina vitae - 
Exercent. * 
Vide & Odyſſ. 11. & Macrob. in Somn. Scip. I. 1. 
c. 9, &c, En vero quo ſolet in Horatium animo 
bellum movet Scaliget hoc etiam loco; Nondum, 
inquit, apud inferos bac inveni, aut Prometbeum 
tor mentis addictum, aut Oriona venantem. Er- 
gone vir perſpicax, quicquid rerum ibi geritur 
perſpexiſti ? an illic diverſatus aliquando ſingula 
otioſe tamque luculenter indagaſti, ut aſſeve- 
ranter dicas, ſcribaſque, hæc a te tibi minime viſe 
aut reperta z quæ tamen, ex Ariſtotelis citati, 
item ex Homeri mox citandi fide, inveniri ego 
credam ; teque exploſo credent alii. : 
Orion. ] De eo varie fabulantur: illum conſtat, 
acrem & ſtrenuum venatorem extitiſſe. Homer, 
Odyſſ. A. paulo ante finem, narrat hunc apud Ia 


|feros etiam viſum Ulyſſi per floridum pratum feras 


perſequentem, in dejertis autem montibus claus 


fer, ca occidentem, & Cs 


Aut 


Ft 
| 
! 
| 
| 
ö 
ö 
| 


— — 


138 
n. | 


ANNOTAH 


a HORATII FLACCI 
Aut timidos agitare lyncas, 


[204] 
T0 N £&-8. 


46. Lyncas.] Lynx animal gardo non prorſus| culoſum. Virgil, En. . v. 127. acutiflimi vi · 
ablimile, ex Geſnero de quadrup, perinde ma- ſts, ex Plutarch. Plin. lib. a8. cap. 8. ce. 


ODE XIV. Ad 


POST U MUM. 


Vitari mortem non poſſe, 


Bea, Peſtume, Poſlume, an- E HE U, fugaces, Poſtume, Poſtume, 
Labuntur anni; nec pietas moram 


Ni cite prætereunt. Negue re- 
ie rugat, & urgens ſenjum, 


[295] 


« inclufabile retars| Rugis & inſtanti ſenectæ 
2 Aﬀeret indomitæque morti. 

im mo- 11689» 2 * 
— wr magnum Ger Non ſi trecenis, quotquot eunt dies, 5 


Amice, places illacrymabilem 
Plutona tauris ; qui ter amplum 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. lib. 1. 
x. Eben, fugacet.] Dolet vitæ brevitatem, 


mortiſque duram neceſſitatem. Virgil, Georg, 3. 


; 

ed fugit interea, fugit irreparabile tempus. 
Ovid, Met, x5, 183. a fic fugiunt. Perl, 
55 151. Fogit Bora. 

Feñbume. ] Parvi refert ſeu legas, Poftbwme, quo 
fignificatur ultimo loco natus; five Pebume, id 
eſt, qui poſt humatum patrem in lucem editus. 
Hic cognomen eſt, ut volunt quidam, parvo cer- 
te nixi fundamento, Juli Flori, ad quem Hora- 
tius inſeribit Epiſt, 3. lib. 1. & ſecuadam ſecun- 
di, Conjectori tamen danda venia, cum certi 
nihil aliunde ſuppetat. Virgil. Eneid 6. v. 
763. Agel. lib, 2. cap. 16, &c. 

2. Nee picias moram, Sc.] Eth Deos colas 
religioſiſſime, haud protnde vita continget tibi 
giuturnior, Ita quidem Ethnicus de falſis Numi- 
nibus non falsd. At ſacris nos codicibus inſtructi 
multis dilatam ope Dei præpotentis mortem non 
ambigimus. Exod. cap, 20. & Deuteron, cap. 5. 
Honora patrem & matrem, ut longo vivas tempore, 
ac bene tibi fit in terra, &c. lib. 4. Reg. cap. 20. 
Ezechias uſque ad mortem ægrotans, ſanitatem 
vratione piiſque lachrymis obtinet, mereturque 
zudire Deum ita pollicentemz Vidi lacrymas 
twas : ccce ſanavi te : & addam diebus tuis guin- 
decim annos, Oc. 

3. Rugis & inflanti ſenectæ. ] Deficientibus in 

ute humoribus ſubtilioribus, paulatimareſ- 
tit corpus ac dureſcit. & cutis in rugas contrahitur, 

5. Nes fi trecenis.] Etiamſi tribus quotidie 
Heeatombis Plutonem ſatagas placare: non li- 
tabis tamen, & mortem fruſtra deprecabere. Æſ- 
chyl. -, dio) x=p D. d Jaipey i, u3Y 


Sen dr lende vate, &c. Sola Deorum mort 
non capitur muneribus; nec fi ſacrifices in templis, 
Trecenis,] Perperam aliqui, tricenis, cujus pri- 
ma ſyllaba, cum fit longa, metri lege arcetur, 
6. Hacrymabilem.] Lacrymabiles dicuntur ii, 
qui ad miſericordiam facile moventur per lacry- 
mas & preces: e contrario Pluto vocatur illa - 
crymabilis, quia nunquam flectitur. Sic Eraſm, 
a Texpve, implacabilis, cujus ob inexorabilem 
fevitiam illacrymemus, inquit Torrentius. 

7. Flurana.] Inferorum & mortuorum Deum. 
Is Saturni filius, frater autem Jovis ac Neptuni, 
Hi tres ita paternum regaum diviſere, Jupiter 
quidem orientalis plagæ ſortitus eſt impetrium; 
& cum inde lux oriatur, Cœlum dictus eſt occu - 
paſſe. Neptunus inſulas habuit, unde & maris 
dominus ac, Deus appellatus eſt, Pluto natu mi, 
nimus occidentalem obtinuit regionem, ſecus in- 
ferura mare, Hinc fabula dominari inferis ait; 
& quoniam terre viſceribus conduntur metalla 
auri & argenti, Divitiarum Deus exiftimatus eſt, 
& Ditis & Plutus dictus. LaRtant, lib, 1. Divin, 
Inſtitut. Neque vero prætermittendum quod te- 
ſtatut Cel, Rhodig. lib, 17. cap. 21, Eorum que 
ad deſunctorum ſpectant cultum Plutonem fuiſſe 
auctorem primum. Quo nomine creditum, modò 
vita functis præſidere. 
| Qui ter amplum Geryonem, &c,] Qui potentes 
quoſque & magnos domat, v. g. Geryonem & 
Tityum, ſeil. ut ſcribit Juvenal. Sat. 10. 172. 

* +++ + + + + + » Mors ſola fatetur 

Nuantula fint hominum corpuſcula. 
Ter amplum Geryonem vocat Horatius; rergeminum 
Virgil, neid. 8. v.202, ex eo quod fabulantur, 
triplex ei corpus fuĩſſe. Hine Virgil, Æn. 6, 289 


erna tricorports umbræ. 
| Geryonem, 


CARMINUM 
Geryonem, Tity6nque triſti 
Compeſcit unda, ſcilicet omnibus, 
Quicunque terræ munere veſcimur, 

Enaviganda ; five reges, 

Sive inopes erimus coloni. 
Fruſtra cruento Marte carebimus, 
Fractiſque rauci fluctibus Adriæ; 
Fruſtra per Autumnos nocentem 


Corporibus metuemus Auſtrum. 
 _ANNOTATIONES. 


Fingendi porro anſam preebuit triplex regnum, 
five triplicig cixca Hiſpaniam inſulæ dominium ; 
vel potius trium fratrum corporis robore præſtan- 
tium concordia, que tanta erat, wf wno regi 


anime uiderentur, ingquit Juſtin, ad calcem libri 
ultimi, Quod idem fers narrat Diodor. Sicul. 


lid, 5. c. 3. ubi decimum Herculis labotem in 
aebellando Geryone exponit. Porro valde arridet 
ſententia Palæphati aſſerentis, e Tricarenia ad 
Pontum Euxinum inſula Geryonem fuiſſe, adeo- 
ue Tricarenum ; & ex ambigua vocis ſignifica- 
tione tricipitem ac proinde tricorporem dictum, 

1. Tityan,) Is mole corporis plus quam Gigan- 
tæa fertyr, quod Latonz vim inferre tentäſſet, 
ab Apolline ſagittis truſus ad inferos, ubi vul - 
ture jecur perpetuo renaſcens exedente & lani- 
ante torquetur. Virgil. Eneid. 6, 595. 

Necnon & Tityon, terre omniparentis alumnum, 
Cernere erat 4 per tata novem cui jugera corpus 
Porrigitur ; rt rogue immanis vultur adunco 
Immortale jecur tundens, faxcundaque penis 
Viſcera, rimaturgue epulis, w—_— ſub alto 
Peflore t nee fibris reguies datur ulla renatis. 

9. Compeſeit unde triſi.] Detinet in Inferis, 
& coercet unda Stygia, ſeu palude illa horrida 
& irremeabili, de qua Virgil. An. 6, 436. 

4 65 + + +0 Quam vellent ethere in alto 

Nunc & pauperiem & duros perferre labore: ! 

Fata obftant, triſtigue palus inamabilis und 

Alligat, & novies Styx interfuſa coercet. 

To, Terræ munere vgſcimur. ] Plin. lib, a. c. 63. 
Terra, que hominum, ut caelum Dei, nos naſcen- 
tes excipit, natos alit, ſemelgue editas ſuftinet ſent» 
fer « + . +» ſola qua nunguam traſcatur homin!, 
Auæ ſubeunt in imbres, rigeſcunt in grandines, 

unt in fluftus, præcipitantur in torrentes. 
Aer denſatur in nubibus, furit procellis, At bar 


benigna, mitis, indulgens, uſiſſgue mortalium ſem- ul 


ancilla, que coacta generat | Quæ e fun- 
dit ! Suos — 4 1 11 
bona ſide creditum fanss reddit | Que noftri cauſa 
elit ! Sc. qus lege. 

11. Enavigendg.] Mors omnibus ſubeun- 
da; mortali cuilibet calcanda ef ſemel via lethi, 
vt eſt ja Ode 38. I. 1. Styx trananda & engvi- 


tes fluctus ad ſcopulos illiduntur, ingenti fogity 


LIBER TH. 14 


anda vectore & portitore Charonte, 
— ſebvectat corpora cymba. — 2 4. 
ide locum a v. 296. ad 315. * 

Sive reges, five inopes, ] Vide lib. 2. Od. 4. 2 

13. Frufira cruento Marte carehimus, Wc. 
Nihilo ſecius moriemur, etſi abſtinuerimus 
lo, mari, &c, fruſtra cavebimus pericula militie 
& navigationis, aut peſtiferi Auſtri flatus, in 


Autumno preſertim. mvis enim mortis 
unum aliquod ſpiculum el ur, at altero per- 
cuſſi occumbemus. Improviſe lethi wis rapuit 


rapietque gentes : ut eft in Ode . 
14. Fractis fluctilus.] Virg. x, 165. 


r » ++ + + + Owens ah alts ; 
Frangitur, ingue finus ſcindit jeſs undo au. 
Adria.] Supra Od. 11. w. 3. 

Rauci.] Horrendum ſre mentis quando tumen - 


15. Per autumnos nocentem Corporibus Auflrum . 
* — quidem morbi ſemper acutiflimi & = 
tiales, ex Hippocrat. lib. 5. Aphor. g. Hine Ju- 
venal. Sat, 4. v. 56. {cciſerum appellat: & 


10. v. 231. | 


Quot Themifon 
Ia cauſa ſunt inequalitas caloris & frigoris eo- 
dem ſæpius die iogruentium. Deinde aftacti 
ſucceſſio; in qua bilioſi humares accumulati de- 
ia facile computreſcunt. Adde cutis conſtipe- 
tiohem a frigore, per quam tetri halitus retinen- 
tur intus, & morbos creant. Nenique debilita- 
tz per ſtatem vires corpocis, frutuumg; copia 
noxiorum humorum colluviem gignens, Avtum- 
num vere Sypia dv ferinum ab Hippocrate die ſa- 
cerunt, Cauſas afferunt iſtas quinque Galen. 
aliique, necnon Plutarch. Spmpol, ih 8. cap, 


ult, 

16. Aufrum.) Hujus natura cum calida fit & 
humida, valet ad procreandas nes, ree 
plendumque caput, indeque ad gravedinem in- 
ducendam, ſenſus torpore inficiendos, vireſque 
diſſolvendas & enervandas. Hippocrat. lib. 3. 
Aphoeriſmo 3. Aufler auditum he inen 


at, caliginem 
effundit, caput gravat, pigres & de 
0 iſendus 


| 


* 


© 


con ſcelerata, & Siſyphus Roli 
"Filius aterng penæ addiftus, 


' & -prata conjux. En barum, 


" comitabitur haud diuturnum pe . 


140 G HORAT 


Adeundus niger Corytus lent 
s aqud, Danaique flirps 


Deſerenda terra, & domicilium 


guas educas, arborum nulla te 


Merem, pretter ferales cupreſſes. 


Il FLACCI 


4 Viſendus ater flumine languido 
Cocytus errans, et Danai genus 
Infame, damnatũſque longi 
Siſyphus olides laboris. 
Linquenda tellus, et domus, et placens 
Uxor ; neque harum, quas colis, arborum, 
Te, præter inviſas cuprefſlos, _ 
Ulla brevem dominum ſequetur. 


[83 
20 


ANNOTATIONES. 


15. Viſendus ater flumine languido.] Id eſt; 
migrare tandem ad inferos oportebit ; illicque 
viſene Cocytum, &c. Vide lib. x. Od. 28. 

Flumine languido.] Virgil, ante cit, tardam 

gem vocat, 

18. Cocytus. ] Ejus derivatur nomen, a a, 
Jamentor, Macrob. in Somn. Scip, lib, x. cap. 10. 
Quicquis homines in luftum lacrymaſque com- 
pellit, Cocytum : quod in gurgite mergit odio- 
rum, Stygem interpretati ſunt, inquit. Sic & 
ipſat peenas, quas apud inferos memorant, Vul- 
turem jecur immortale tundentem, intellige tor- 


menta conſcientiæ indefeſſa ſceleris admiſſi ad- 


monitione laniantis, &c. Vide cetera ibidem. 
Danai genus Inſame. ] Danaus Argis regnavit 
an, M. 3716. Euſeb, Chron, hujus filii quin- 
quaginta ſuos, und except3, viros jugulavere, 
patris mandato nefario obſequentes: quam ob 
noxam pertuſum aquis implere dolium in Infe- 
ris coguntur, Vide lib. 3. Od, 11. Virgil. An, 
10, 497. 8 
W S004. 6:0 Una ſub noe jugali 
Cæſa manus juvenum fæde, tbalamigue cruenti, 
Tibull. 1, 3, 79. 
Et Danai proles, Veneris que numina lafit, 
In cava Lethgeas dolia portat aguas. 
19. Damnatuſque longi, &c.] Ellipfi, ſupp. 


nas a 
Tom Siſyphus olides.] Latrociniis, ut aunt, 
infamis a Theſeo eſt occiſus: alli dicunt virum 
fuiſſe rerum multarum notitia pollentem; & 
cum immortalitatem ſibi parare attentaſſet, longo 
iſto labore damnatum, ut ad apicem montis por» 
taret ſaxum inde relapſurum, Vide Epod, ult. 
Ovid. Metamorph. 4, 460. 
Aut petis, aut urges ruituram, Siſyphe, ſaxum. 
Virgil, Georgic. 3, 39+ 
Lucret, lib, 3, 1013. 
+ + + + + « Nixantem trudere mene 
Saxum, gued tamen a ſummo jam vertice 
rurſum 
Veluitur, &... — 
Vid. & Odyſſ. 11. ubi Siſyphi labor graphice de- 
ſeribitur ac pingitur, ut obſervati oculis videatu! 


Siſyphus trudens ſaxum, connitens, totoque ſu · 
dans corpore, i 
21. Linquenda tellust.)] Supra Od, 
Ceder compti: faltibus » & domo, 
Villague, Cc. «25 

Et placens uxor.] Vel decora & pylchra, vel 
bene ronveniens, ut eft apud Sueton. Tiber, cap, 
7. & hinc viro dilecta & omriino placens. 

22. Quam colii, arborum. ] In colendis arbori- 
bus lux um atque delicias Romanorum alibi nota- 
vi. Vino etiam platanos irrigaſſe Q. Hortenſium, 
teſtis Macrobius lib. 3. cap. 13. Valer, Max. 
lib. g. cap. 1. art, 4. de Cn, Domitio, & Luc. 
Craflo altercantibus : Uter luxurioflor  inquit 
Craſſus: Egone qui decem columnas centum millibys 
nummiym emi : an tu qui decem arbuſcularum um- 
bram tricies ſeflerti@m ſumms campenſas ? Idem 
fere narrat Plin, lib, 17. cap, 1. Vide ſeq. Od, , 
Annot. initio, . 

23. Cupreſſos.] Funebres arbores, ideoque 
inviſas appellat Horatius : Proſerpinæ Diti+ 
que ſacras, ex Servio, Feſto, Plinio. Hie lib, 
16. cap. 33. ita ſcriptum reliquit : Natu mo- 
roſa, Aud: ſupervacua, batcis torwa, folio ama- 
ra, odore violenta, ac ne umbra quidem gratioſa. 

24. Brevem dominum ſeguetur.] Sequetur, fori- 
bus tuis ex more appoſita, eum vitzexceſſeris, 

Brevem, ] Paucis annis uſum, & poſſeſſionem 
d\tyoxpiricy, Valeant qui ad tumuli vel urnæ 
anguſtias redactum interpretantur. * ſi cui 
placeat explicandi ratio, lucem huic afferet Ju- 
venal, Sat. 10. v. 168. & quinque ſequentibus. 

Dominum. ] Te potentem ac divitem. Plin. mods 
cit, Cupreſſus, inquit, Diti ſacra, & ides funebri 
Nuo ad domos poſita; adde nobilium, ex Lucano. 

Et nos plebeios lufius teſtata cupreſſus, 
Ad rem ptæterea faciunt, que de cupreſſo ſcri- 
bunt. Prmwciſo capite moritur, & ſubſea non 
renaſcitur, ſicut ex mortuis nihil ſperatur : Ser- 
vius. Rogis adhibetur, & cremandis utilis eſt 
cadaveribus, ob gravem uſtrinæ nidorem ; quo- 
niam fetorem cadaveris dum uritur, odoris ſui 
jucunditate lenit. Ita Varro. Leges publicas & 
facrorum ritus, ob æternam firmitatem, in ta- 
bulis cupreſſinis deſcribi Plato jubebat. Vide - 


Cel. Rhod, lib. 25. cap, 2. 
| Abſumet 


3» 17. 


CARMINUM LIEBE R. If, is we 
Abſumet heres Cæcuba dignior ' JU Heres dignior conſumer -vitia . 
Servata centum clavibus; et mero 20 Cacuba centenir clavides cf 


Tinget pavimentum ſuperbum > Je: fo — pevi- 


Pontificum potiore ccenis, Pontificum pes. 


ANNOTATIONES. | _ 

25. Abſumet bares Cæcuba dignior, &c,) Heres) 27. Pavimentum ſuperbum.] Marmoreum ſolmm 
dignior te, quia liberalior, & ſeiens uti iis, quæ ad | yocat Tibull. lib. 3. Eleg. 3. & Cic. Parad, 6. 
uſum ſunt facta, quibus improbe avari velut ſacris|de pavimentis arte & pictura elaboratis, deque 
parcunt, Quz vero tu parce nimis ſervaſti vina | lithoſtrotis ac vermiculatis, Plin. lib, 36. c. 25. 
exquiſita, hc ille abſumet, & ſine modo fundet. | Quidam _—_ referuntque ad vocem, 
Cæcuba.] Lib. 1. Od, 20. Vinum optimum] mere; ut per Hypallagen fignificetur heres ſu- 


profundet diſperdetque, perbus vinum pretioſum effundere. Alii merum 


26, Mero Tinget pavimentum.] Cic. Philipp. 2. | ſuperbum aiunt, quod non amplius clavibus In- 
Natabant pawimenta vino. Porro in deliciis fu-|cluſum jam marmoreo libere decurrat pavimen- 
iſſe olim reſpergi pavimentum vino fragrantiſſi- to. Sed vix id veniſſe in mentem Horatio, fi 
mo, auctor eſt Athen. lib, 15. Alii referunt ad dicam; plus credat mihi quiſque cordatus inju- 
cottabiſmum ; quo veteres inter potandum uſi, rato, quam juratis iJlis, 
non ficcantes omnino calicem, ſed arte quadam| 28. Pontificum potiore caenis.] Meliore, pre- 
vini reliquias in terram elidentes, ut ſonus inde | tiofiore, quam illud quod adhibetur in ſumptuo- 
redderetur. Ita J. Lipſ. antiq, lect. lib. 3. de eo | ſis illis Pontificum canis: quando novi quidam 
more & joco a Siculis invento, Heſychio teſte. inaugurabantur, & in eorum collegium admitte- 
Suidas paulo aliter, in a ef. Athen. variis |bantur, Varro lib. 3. cap, 6, Macrob. lib. 3. 
locis, maxime vero lib. 15, jul. Pollux, lib, 6, |Saturnal, cap. 13. Chiliad, 3. Ceatur. 2. Adag. 
cap. 19. Cel, Rhodig. lib, 7, cap. 26, &, 36. lib, x, Od. 37. v. a. | | 


ODE XV. 
Immoderatum ſui ſeculi circa ædiſicia luxum reprebendit. 


1 pauca aratro jugera regiæ [210]} Regales — 
Moles relinquent : undique latiùs AED | 
Extenta viſentur Lucrino tatum flagna magis | 

ANNOTATIONES. - | 
Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. variatate erculorum abundarent. ABdificiis etiam 


1. Jam pauca, Cc. ] Hæc Ode ſuperiori|ſpatiofis & excelfis deſerta ad id tempus ora Lu- 
junQa legitur in quibuſdam exemplaribus ; ſed ſcrini lacus preſſit, Sc. a 
perperam ; ut ſatis oſtendit argumentorum di- 3. Lucrino lacu.] Hic & Baianus appellabatur, 
verſitas. inter Puteolos & Baias fitus, ac inter Avernum 

Pauca aratro jugera regia Moles relinguent.] |lacum & mare Tyrrhenum : maxime piſcoſus, & 
Occupantibus fere omnia edificiis ſumptuofis, | proinde afferens lucrum : hine nomen. Ita qui- 
operoſis, rege dignis, Cic. pro Milone, Inſanas: dem olim: et anno 1538. terræ motus novum 
ſuhſtructicnes. Et poſtea, Subftruftionum inſanas |excitavit extulitque montem Cinereum dictum : 
moles vocat. nihilque reliquit e lacu Lucrino præter cœnoſam 
2. Undigue lat ius extenta wiſentur, Cc. ] In ſ paludem cum arundineto, quod quidem in ſuo 
illis ædibus magnifice ſtructis viſentur piſcinæ, | Lexico affirmat Michael Anton. Baudrandus re- 
vivaria, ſtagna, Lucrino lacu ampliora; qui ta- rum Geographicarum ſtudioſiſſimus, teſtiſque 
men ingens & ſpatioſus. V. Max. lib, g. cap. 1. oculatus. Strabo lib. g. ſtadĩis octo longum fuiſſe 
C. Sergius Orata, ne gulam Neptuni arbitrio ſub-| refert, Suet. Aug. cap. 16. Portum Fulium apad 
jecram baberet, peculiaria fibi maria excogitavit,| Baias immiſſo in Lucrinum & Avernum lau m 
e/iuarits intercipiendo fluctus, piſciumgue diverſos| mari, effecit, Virgil, Georgic. a, 161, ge 
greges, ſeparatos molibus includendo : ut nulla tum| An memorem portus, Lucrinoq; addita clanflra # 
lava tempeſias incideret, qua non Orate menſe! A; indignatum 2 equor? Ce. 


Stagna 


 Poſſeſſori fruftum dabant. Max 


142 
* 


. Platanus we ferilit 
— — 


rita & uberes oderatss opes| Myrtus, et omnis copia narium, 


afflabunt ſuavitatem per loca 
is ant confita, quæ priori 


Q. HORATII FLACCI 
Stagna lacu: platanidſque ecelebs 


denſa laurus ardentes Solis 74 · Tum ſpilla ramis laùrea fervidos 


djos ramis arcebit, Non fie erat Excludet ictus. 


licitum per legen Ramuli & Ca- | 


Evincet ulmos : tum violatia, et [211] 
6 
Spargent olivetis odorem 
Fertilibus domino priori. 
Non ita Romuli 10 
Præſcriptum, et intonſi Catonis [#13] 


ANNOTATIONES. 


4. Platanuſque celebs evincet ulmos,] Arbores 
ad umbram, delicias, & mollitiem duntaxat uti- 
les, frugiferis arboribus preferentur. Plin, lib, 
12, Cap. 1. Quit non miretur arborem umbre 
gratia tantim ex alio petitam orbe Platanus bec 
eft, per mare Tonium in Diomedis - ag ejuſdem 
tumuli pratia primum invecta; inde in Siciliam 
tranſęreſſa, atque inter primas donata Italic 
rantumgue poſes bonoris increvit, ut mere infuſo 
enutriantur, Compertum id maxime prodeſfſe radi- 
Eibus : ö — 43 etiam arbores wina potare. 
Platani folia 
alibi notat. Vide apud Herodot. lib. 4. Xerxem 
cum ingenti exercitu in Lydiam pergentem pla- 
tani pulcherrime admiratione captum, - circa 
illam ſtantem, aureo monili donantem, ejus de- 
nique curam viro immortali committentem. 
Decem erant nempe millia virorum ſelectorum e 
Perfica militia, qui dicebantur immorrtales : 
quoniam uno moriente, ſtatim alter ſubſtitueba- 
tur, vt completus effet ſemper ille numerus. Ho- 
rum meminit Q. Curtius lib. 3. Porro platanum 
auream ſibi fundi juſſit Xerxes, quæ ſupra me- 
moratam ex primeret, ejuſque leniret defiderium, 
et regii mentis ob ejus abſentiam æſtuationem. 
Cel, Rhodig. lib. a f. cap. 1. Vide ſupra Od. 14. 
ſub finem Annot. ad ea verba, gzas colis arborum, 

Platanus celebs.) Martial, Hb. 3. Epigram. 
$7. viduam appellat: intellige ſterilem, vel non 


. vitibus, ut ſolet ulmus, maritatam. Vide Plin. 


Mb. 16, cap. xy. Senec. lib. 5, Epiſt. 6. 
8. Ewvincet ulmos.] Expellet, quaſi dimovebit 


loco, earumque plantaria occupabit. 


Tum violaria. &fc.] Similiter & flores odori- 
feri exterminabunt fructuoſas arbores, hiſque 
neglectis & ejectis, excolentur. Quidam le- 
gunt, nyrtuſpue & omnis, Sc, ut metri conſtet 
ratio. Alii volunt hie myrtus 4. declin. eſſe, & 
num. plural. adeoque ultimam ſyllabam produci. 
Plin. lib. 21. cap. 11. In Italia violis ſuccedit 
roſe : buic inter venit lilium: roſam cyanus excipit, 
cyanum amarantus. De myrto plura lib, 1. an- 
notavi ad Od. 38. v. f. 

6. Omnit copia narium.] Abundantia florum 
& odorum, qui ſunt odoratus opes quaſi ac divi- 


6 


atiſſima, umbram peramenam, priori. ] Odoriferæ omnis generis plantæ diffun- 


tiz, voluptas ac delectatio. Eft qui dormitaſſe hic 
Horatium cavilletur, nec ſatis intendifſe animum. 
Quaſi vero temere quidquam ſcribere ſoleat tan- 
tus Pocta, Imo feliciter intendebat animum, 
forſan wives & roſerat ungues, & in werſu fa» 
ciendo ſeepe caput jam 2 atque, ut ait 
etiam Perſius, Pluteum ceciderat; cum ſeripfit: 
Omnis copia narium ; dictio ſane tam grandis 
quam inſolens, tam pulchra & dives, quam 
audax & nova. ; 

7. Spargent olivetis odorem fertilibus domins 
dent fragrantiam iis in locis, que prius olivis 
conſita uberem domino proventum afferebant. 

9. Tum ſpiſſa ramis laurea fervides Excludet 
iu. ] Seu quod adverſus fulmen ejuſque ignitos 
ictus valere laurus dicatur ex Plinio lib. 15. cap. 
ultimo. Sueton, Tiber. cap, 69. c. Sive quod 
arte quadam laurus apud Romanos veluti filveſ- 
cebat, ramoſque tam alte lateque extendebat, ut 
ſpiſſam & opacam umbram pretexeret, Soliſque 
arborem arceret, i#uſque fervidos 3 qui Lacretio 
verbera Solis nuncupantur. Spiſſam quoque ra- 
mis lauream referunt aliqui ad hortos operis topi- 
arii, De quibus omnibus Plin, citato loco. 
Laorus nempe aliique frutices gradatim modicis 
intervallis inflecti, annectique, & cancellatim 
pingi poſſunt, inquit Crug. hie. 

10. Non ita Romuli Præſcriptum, &c.] Non 
ita majores noſtri : nec iſta graſſabatur luxuria 
temporibus Romuli; qui fingulis civibus duo tan- 
tum agri jugera diftribuit, aut Catonis Cenſorii, 
Portiæ familiæ principis, luxuriz hoſtis infen- 
fiſſimi: qui Dux, Orator ac Senator preclarus, 
frugalitate & continentia longe clarior, quater 
& quadragies accuſatus, toties eſt abſolutus, 
Plutarch. in ejus vita, Plin, lib, 7. cap. 27. 
Valer, Max, lib. 3. cap. 7. 

11. Intonſi,] Nimirum Romani uſi tonſoribus 
anno ab urbe condita 454. antee vero intonſs 
fuere by quod ex Varrone crit Plin. lib. 7. Cap» 
59. Vide Gell. lib, 3. cap. 4. Quod fi Catonem 
intelligere Uticenſem placet : hic etiam intonſus, 
quia ex quo civilia bella exarſere, tonderi nun- 


quam voluit ; Lucan, 2, 37%» 


Auſpiciis 


1 


* 


_ 


CARMINUM LIBER I. 15. ty 


Auſpiciis, veteriimque norma. tonis criniti, wel priſcorum 
Privatus illis cenſus erat — 1 | | —— e 
Commune magnum : nulla decempedis Nemini — porticus mnemia 
Metata privatis opacam 15 | decem pedum portica 
Porticus excipiebat Argon ; auram Septentrionalem u 


. Negue fas erat contemneve 
Nec fortuitum ſpernere ceſpitem [213] — —.— ur bes au- 


Leges ſinebant, oppida publico tem cemmunilus impenſicy as 
umptu jubentes, & Deorum | 


ANNOTATIONES. © 


Ile nee barri ſancto dimovit ab ore Gallerie. Ang. a Cloyler; Aliz centenariar, 
Cæſariem, durique admiſit — vultu : aliæ milliariæ dicebantur a longitudine & numere 
Ut primim tolli feralia viderat arma, paſſuum, quos continebant, Sueton, Vitruv. 


Intonſat rigidam in frontem deſcendere canoes lib. 5. cap. 9. & 12. Alex. ab Alex, lib. 3. 
Paſſus erat, marſtimgue genis increſcere barbam. \cap, 22. & 23. ubi & multiplex porticus recen». 
| ſetur; præ cætetis autem Porticus Claudia, in 
13. Privatus illis cenſus erat brevis.) Exiguz }qua ſubdiales ambulationes, miro ingenio elabo-—- 
tunc erant privatorum opes : nec dives eſſe quiſ- rata: item porticus Avguſti, in Palatio cum bi- 
quam ſatagebat: at univerſi Reipublice decus, {bliotheca Greca Latinaque, Numidico marmore 
iam, potentiam augere & amplificare ſtude- per ſymmetriam extructa, &c, Vide & Cal, 
ant, Vide paupertatem laudatam apud Valer. Rhodig. lib, 28. cap. 32+ Juv. Sat. 7, 132. 
Maxim, lib, 4. cap. 4. ubi inter exempla non] Parte alia longis Numidarum fulta colamais 
mag aria dee oplicolæ, Cut mortus] Surgat, & — rapiat cænatio Salem. 
us funebrit us f 2 exequiet vero pecu- ; , 
2 Are Menenti, gut bane — — 7 
ublicee ſalutis arbiter ita pecutiee d, decgſſty s eperofas 21es fbi molitus efſet a dae quadratos 
ſepultures bonore caruiſſet, iff « Popul collatls ju — uidem ſtructura templorum — At pri- 
capita ſextantibus 22 e. Et pants pelt, 2 Ui ar etc e ant a 
idem fic ſcribit : Ino vero ques per icula Reipublice . I. 
I, rs afferent, avguftis rel famillaris lateribus ædificare licebat. Turneb. lib, 10. cap. 
* 3 21. Itaque nemo ſpernebat caſam hæreditate Gdi 


uid ceſſo proprium nomen weritati 0 bu- : . 
171575 A bat. Et poſtea: Quid Alia obvenientem, agellum, prædiolum. Neminem 


| familia, quam # Sexdecis codem remipure pigebat habitare domunculas, 


Pauperis & tuguri congeſtum ceſpite culmen. 
Virgil. Eclog. 1, 69. vel, paſſim,& fnediſcrimine 
cibum aut quietem captabant majores noſtri ubã- 
cunque fors tulerat. Ovid. Faſt. 1. 20gs 


Senſus eft ; magni putabatur publica res, ſalus, Nec pudor in fipula placidam cepifſe quicteny 
auRoritas : commodo privato Reipublice otilitas Nec feenum capiti ſuppoſuiſſe, fait, 
* Cic. — Flacco n. 28. In priva-|Tibull, 2, 6, 99. 

tis rebus minimo content i erant majores noſlri: in <P 

imperio er publics dignitate omaia ad gloriam| © Pi guiſen* daper & fefter extruet ae 


n Ceſpitibus menſas, ceſpitibuſgue thorum. | 
Nulla decempedis Metata privatis, c.] Pri- Hue facit quod de Tiberio Sueton. ait, cap, 18. 
vatorum nemini porticus erat pluribus metata Tran Rhenum vero eum vitæ ordinem tenuit, ut 
decempedis, adeoque valde longa, ex arte, & ſedens in ceſpite nudo cibum caperet : ſ&pe diam 

magno proinde ſumptu extrudta. ne tentorio pernoct᷑aret. 

15. Opacam excipiebat Arfien,] Que porticus| Fortuitum.] Hujus vocis penultimam corripit 
Septentrioni obverſa, apta eſſet ad captandum Iuven. Sat. 13, v. 225. hie vero productam vides, 
æſtate frigus plurimum, & ad amenam ambula-|a fortuna & ire. Servius in ZEneid, 6, v. 17ge - 
tionem, fervente etiam die, Aro; GrecisUrſa,| 18. Oppida public Sumptu jubentes & Dearats = 
Latinis fidus, Boreale, polo Arctico nomen fecit: Templa, &c.] Hine Ædiles, ſeu publicarym 
regionem ſeptentrionalem deſignat, unde frigidæ ſædium, totiuſque urbis curatores, Hoe & 2 
& ſalubriores ſpirant aurz, Porticus definiri{Avguſti laudem ſcripſiſſe Horatius creditur, Sue- 
poteſt ambulacrum columnis ſeptum, Gall. zue ton. Auguſt, cap, 30. Spatium arb in regionts 


Templa 


* 


144 Q. HO RAT 
— una lapidibus novis 
akornare pro ſcriptum erat. 


viceſque diviſit : inflituitque ut illas annui magi- 


& ceteras opulentiſſimis donis exornavit, c. 

20. Novo fone} Vel ſecto, quadrato, & po- 
litoz vel e longinquis terris Romam advecto; 
quale eſt marmor ex Armenia, Paro, Chio, 


ODE II. | Ad 


o Groſpbe, guletem d numi- 
nibus petit quilibet in aperto 
mari Ægæo deprebenſus, fimul 
atgue nigra nubila texerunt 
Lunem, neque apparent nau- 
tis aſtra non dubia, _—_— 
Tbracia bello efferata ; Parthi 


inſignes phareird quietem po- 


O 


| Otium Medi 


Metrum idem quod Od. 2. lib. 1, 

Ad Groſpbum.] Hune Pompeium Groſphum 
nobilem & Magiſtratibus perfunctum innuit, 
quod in fine hujus Odes purpura veſtiri ſeribit. 
Sicilienſem ajunt nonnulli, eo quod ibidem Ho- 
ratius Siculis gregibus & armentis opulentum no- 
tat. Virum autem frugi celebrat Epiſt. x, 12,22, 


tere Pompeio Groſpbs , quid petet witro 
Defer : uti Groſphus, niſi verum crabit, & 
| u,. 


1. Otium Dives rogat, Cc. ] Otium poſcunt 
omnes, & tamen omnes avaritiam & ambitio- 
nem colunt, per quas aſſiduis laboribus & pericu- 
lis exercentur, atque otio frui prohibentur, Sic 
impiger ad Indos, quzſtis cauſa currens merca- 
tor, cum ſe jactatum tempeſtatibus, & mortis 
diſcrimini proximum ſentit, tum mare & navi- 
gationem deteſtatur, o'1umque rogat a Caſtore & 
Polluce ; at ultra pergit tamen, urgente avaritia, 
cum primum periculum præteriit. Od. 1, 1, 15. 


Lufantem Ieariis fluftibus Africam 
Mercator metuens otium & oppidi 
Laudat rura ſei, 


2. Ægæs. ] Quod mare altum & ſcopuloſum, 
& multis adeo naufragiis infeftum. Unde Pro- 
verb. Te alyator nAiiv, ab ZEga inſula, vel ab 
ZExgis Eubez inſulæ oppido, ut Straboni placet, 
£Egzum mare dictum eſt. Alii alia fabulantur. 
Situm eſt Oræciam inter & Aſiam, plures habet 


Templa novo decorare ſaxo 


ANNOTATIONES. 


Rratus ſortito tuerentur , . . Ades ſacras vetuſtate 
collppſas, aut incendio abſumptai, reſecit : eaſque 


Tium Divos rogat in patenti 
Prenſus Ageo, ſimul atra nubes 
Condidit Lunam, neque certa fulgent 
Sidera nautis : 
Otium bello furioſa Thrace, 


11 FL Aa&GtT 
25 


Zgypto, Numidia, &c, Juyenal, Sat. 14. v. 86, 
& leq. 


HEdificator erat Centroniu gg 

++ +00 + ++ Alte parabat 
Culmiza villarum, Gracis, longegue petitit 
Marmoribus, Cc. 


G RO SPH UM. 


Animi tranquillitatem non niſi cupiditates cazrcendo parari. 


[+19] 


5 
[25] 


pharetra decori, 


ANNOTATIONES. 


Inſulas quaſi paſſim diſſeminatas; hodie Archi« 
pelagus nominatur. 

5. Neque certa ful ent Sidera.] Cum ortis nu- 
bibus obducta cali facies, non oftendit ea fidera 
certa ſemper regione apparentia, quibus dirigi 
navigantes ſolent, & tutus eſſe curſus ac non du- 
bius. ZEneid. 1, 92. 


Eripiunt ſubito nubes ceelumgue diemgue 
Teucrorum ex oculix. Ponto nox incubat atra. 
Lucan, 


—— Miſeros fallentia nautas 
Sidera non ſequimur, 


5. Otium bello furioſa Thrace. ] In mediis belli 
periculis & erumanis, fatigatæ gentes etiam 
maxime bellicoſz otium deſiderant: vix tamen 
poſtea bello abſtinent, præda alliciente, 

Furioſa Thrace.] An quod atris infuſcati ſagu- 
lis (qui furiarum color eſt) ad belJum procedunt 
Thraces? An quod terribili ſpecie? Sic apud 
Plutarch. in vita Pauli /ZEmilii, Pugnantium 
Tbracum aſpectu Naſica maxime exborruit, Erant 
nempe in acie prima, homines proceris corporibus : 
albis ac lucentibus ſcutit, ocreit armati, tunicas 
induti nigras; graves enſes & rectos a dextris 
bumeris guatientes, ; 

6. Medi pharetrd mu Parthos indicat 
Medorum victores: de quibus lib. 1. Od. 12, 
& 19, arcubus armatos in Xerxis exercitu: teſtis 
Herodot. lib. 7. Sagittas ab inguine jaculati ſeu 
torquere ſolitos, annotavi ad Perf. Sat. 5. v. 4+ 


ex Caſaubono. 
Groſphe, 


— - Wo 


rr 


CAAM INUud 
Groſphe, non gemmis, neque purpura ve- 


nale, nec auro. : 
Non enim gagæ, neque conſularis 
Summovet lictor miſeros tumultus 
Mentis, & curas laqueata circum 
| Tecta volan.es; 
Vivitur parvo bene, cui paternum 
Splendet in menſa tenui ſalinum, 


Nec leves ſomnos timor aut Cupido 


Sordidus aufert. 
Quid brevi fortes jaculamur æ v 
Multa ? Quid terras alio calentes 
Sole mutamus ? Patriæ quis exul 


ANNOTA 


emitur aut venditur ullo pretio liberalis illa ani- 
mi pax & tranquillitas, imo generoſa virtus, 
quam movere aut concutere nihil poteſt. Eam 
vero fibi parat, qu ſquĩs affectus atque appet tus 
cogit rationi morem geiere & obtempeiare, 

9. Non enim gaze, Sc.] Nec divitiæ, nec 
dignitates confetunt immunitatem a curis & ſo- 
licitudinibus. 

Conſularis lictor.] Miniſter publicus ante Con 
ſulem alioſq; magiſtra: us tum honoris eauſã, tum 
ſummovendæ turbæ gratia præcedens, Imperii. 
que inſignia, faſces & ſecures, præſerens. Tit. 
Liv. lib. 3 cap. 48. I Her, ſummove turbam. 

10. Miſeros tumultus Mentis. ] Animi perturba- 
tiones, metum, iram, cupiditatem, quibus miſer 
homo effic ĩtur, quando ſe illis hucillucdiſtrahi pa- 
titur, & diſcruciari, Tumultus quaſi timor multus. 

11. Cura laqueata circum Tecta wolantes, ) Pa- 
latia divitum curis obſidentur: & quo majores 
adſunt opes, eo plures & graviores comitantur 
atque urgent cure, quaſi cor urentes dictæ. 
Cornel. Tacit. Inwidia | ſumma quagque appetit. 
Juvenal. Sat. 14. v. 303. 

Tan'is parta mali, curis majore, metugue 

Ser vantur. Miſera eft-magni cuſtodia cenſus, 
Tull. 2, de Leid. Magnificat villas, pavimen- 
ta marmorea, & laqueata tefla contemno, 

12. Volantes.] pemilidic Ales ixurai, Alas 
babentes curæ. 'Theognis, 

13. Nivitur parve bene, cui, &c,] Contra ve- 
1d lætam ducit ille vitam, qui parvo contentus, 
modicam ſupellectilem & menſam ſatis habet, 
gaudetque ſua conditione mediocri. Unde pa- 


catum capit ſomnum, quem non interrumpit vel 


habendi cupiditas, vel timor perdendi. 

Pater nam Splendet in menſa tenui ſalinum.] 
Egregie locum hunc illuſtrat Turneb, lib. 10. 
cap, 22. Inſulſus, inquit, videatur ſenſus, niſi in- 


telligas ſalis olim quandam in menſa religionem 


7. Non gemmis, neque purpura, Cc. Non | 


: 


L 1B ER It. 16. ns, 


ſcunt nec. lapillir, ner pure 
7 4, mic auro venaem ? 
enimwero divitiæ wel Con- 
ſulis pparitor baud pellunt 
19 gr aves animi turbas ac ſo» 
* ]fatudines circa palatia ta» 
quearibus ornata wolitans 
fer, Ei ſelin eſt & modico 
46a, cui majorum ſalinum 
| rutilat in frugali nend, 

negwe tranguiilum foporem. 
[216] mt odimit wel turpls cus. 
iditas. Exiguo tempore was * 
10 ; vas cur = nas Lag” 
Cur petimus regiones diver- 


fo calefattar Sole ® Begquis, 


TIONES. 
feifle, unde lee ae Gtæci dicunt t & aps 
poſitus ſal menſam conſecrate videbatur. Ar- 
nob, lib. 2. Sacras facitis menſas ſalinorum apo- 
fitu, & imula.ris Deorum, Sed tamen potifſi» 
mum tenuem & parcum pauperemque victum 
Horatius ſignificat hominum pro obſonio ſalem 
lingentium, quod pauperes olim faciebant, ut 
apud Perf, Sat. 5. 

Varo reguſtatum digits terebrare ſalinum 

Contentus perages 
Huc uſque Turnebus. Salinum vero præcipus 
memorat Horatius; tum quia primo loco ſolet 
apponi : tum preſertim quod veteres poculo & 
ſalino a majoribus accepto IU benter ute bantur. 
Et quibus nvllum erat argenicum vas, ſalinum 
tamen ex argento habebant. Ex quibus intel» 
liguntur he voces, ſplendet, &, pdternum. © 

15. Lever ſomnos. } Dulces, molles, placidos, 
& tranquillos ; vel ſolvi faciles, 

Cupido ſordidus.] Amor pecuniz ſordidus, 
turpis avaritia, Seva cupido indomiti cenſuts 
Juvedal. Sat. 14. v. 175. | 

17. Quid brevi fortes jaculamur avo Nu, ] 
Cum fciamus paucis non annis eſſe victuros, cur 
tam multa & magna proſequimur & captamus ? 
Lib. 1. Od. 4. ' 

* brevis ſpem nos wetat inchoare 
gam. | 


Et 0d, 11. 
Spatio brevi ſpem longam reſacet. 
13. Qvid terrs alis calentes Sole mutamus f] 
Cur, patria relicta, pergimus in alia plane elima- 
ta, remotaſque valde-regiones, alio veluti Sole 
caleſcentes ? Virgil, Georg. 2, v. 511. 
Exiliogue domos & dulcia limina miitant ; 
Atque alio patriam guerunt ſub ſole jacentem. 
Contra —5 Sat. 12. » 103. 
Weſtro ſub ſidere. 
19. Patri quis exul Se quogue fugit ?] Tranſla - 


U 


ta ſententia & Graco z Ti; walgdog quya; BY, nal 
L 8 Se 


* 
— 


145 


extorris à patria, procul ef 
etiam 4 ſei po Naves are 
munitas ingreditur parva ſo- 
licituds, rec deſerit equitum 
cobortes, welocior cervis, & 
Euro nubes diſcutiente rap: 
dior, Mers praſintibus con- 
tenta caveat inquirere guid- 
guam ulterius : mega wer? 
guadam lætitid mederetur. 
Nen eſt aliguid emni ratione 
per fectum. Achillem glo- 
rig um ſuſſulit mers re en- 
tina: Tith:rum diebilita- 
vit ſenecta prclixior. Mibi- 
gue forfiian induſgebit tem- 
pus id gued tibi ven conceſ- 
Jer it. Greges numeroſi & 


* 


$4173 quſ:; id eft, Quis paternum deſerens 
ſolum, pravam fimui incolem pravoſque affectus 
relinquit? Imo fe qu iſque ſecum defert, id eft, ani- 
mum ſuum ſeu probum ſeu improbum. Senec. de 
Tranquill. vit. Hoc fe guiſque modo ſemper fugit. 
Sed quid prodeſi, fi non effugit F Sequitur ſeipſum, 


& wurget graviſſinius comes, Sic mercator ayarus, 


quolibet peregrinatus fuerit, avaritiam circum- | 


fert. Horat. lib. 1. Epiſt. 11. v. 27. 
Caelum, non animum mutant, gui trans mare 
currunt, 
Epiſt. 14. v. 13. 
" In culpa eft animus, qui fe non effugit un- 
quan, 
Lucret. lib 3 ſub finem, 
Hec ſe quiſque modo fagit. At quem ſcilicet, 
ut fit, 
Effugere baud fotis eft, ingratis baret & 
arpit. 
Varro & Petronius longe fugit, gui ſuos (id eſt 
ke) fogit. 
21. Scandit æratas, &c,] Seu navim ſeu 
equum conicendas, ut effugias curam, hc te 
facile conſequentur, utpnte cervis pernicior & 
ventis. Horat, lib. 3. Od. 1. 
| Sed timor & mine 
Scandunt eodem quo dominus, negue 
Decedit æratã triremi, & 
Peſt equitem ſedet atra cura. : 
23. Ocyor Cervis, ] Cervorum pernicitas cvi- 
vis nota. | 
24. Eure. ] Ab ortu flat iſte ventus. 
Metamorph. 1. cap. 2. 
_ Eurus ad aureram Nabatbeaque regna re- 
ceſſit, Bo ; 
= & radizs Juga ſubdita matuti- 


215. l 


Ovid, 


by: 23. Leius in pra ſens animus, Cc. ] In diem 


vive; Dora praſeutis rape lætus bore, lib. 3. Od. f. 


m0, HORATIIIFLACCH 
Se quoque fugit? 
Scandit æratas vitioſa naves 
Cura: nec turmas equitum relinquit, 
Ocyor cervis, & agente nimbos 
Ocyor Euro. 
Lætus in p:zſens animus, quod ultra eſt 
Oderit curare ; & amare lento 
Temperet riſu. 
Parte beatum, 
Abſtulit clarum cita mors Achillem : 
Longa Tithonum minuit ſeneRus : 
Et mihi forſan, tibi quod negarit, 
Porriget hora. 
Te greges centum, Siculzque circum 


ANNOTATIONES. 


+: 
[97] 


25 
Nihil eſt omni 


i 


30 


[218] 


utere preſenti fortuna; quod ultra præſens tem- 
pus eſt, ne cura, ne futuro te diſſorque. | 

26. Amara lento Temperet riſu.} Si quid in- 
gruit adverſi & amari, id ammo læto perfer, 
Nam !lewins fit patientia quicquid corrigere eſt 
nefas. —- Od. 24. + grre of 
Lento riſu.] Moderata lætitia. Alii legunt /zto, 
27. Nihil et ab omni Parte beatum.] Cic. 1. 
de Invent, Nibil omni ex farte perfettum atque 
beatum, Ou dele marr” g mavenews, Nemo per 
omnino felix & beatus, 

29. Abſtuiit clarum cita mors Achillem,] Quod 
modo protulit, exemplis comprobat Poeta. Fuit 
Uuſſris Achilles, at paucis annis inclaruit, & cita 
mors finem gloriæ ſubitum impoſuit, E contrario 
Titbonus diu vixit quidem, ſed incommoda ſenii 
perſenſit adeo, ut vitæ pertæ ſus ſuerit, optãtitque 
in cicadam mutari, quod & a Diis obtinuit. Vice 
lib. 1. Od, 28. De Achille vero eodem lib. x, 
Od. 6. v. 6. Od. 8, ſub finem; Od. 15. ad finem 
lib. 2. Od. 4. v. 3. lib. 4. Od. 6. Epcd, 13. 

37. Et mibi forſan, tibi quod negdrit, Porriget 
bora.) Parvo mihi fortaſſe vitam dabit longio- 
rem, tibi veto diviti negabit. 8 

32. Hora.] Vel, tempus : fic Perſ. Sat. 5. v. 
14. Fugit bora. Vel horoſcopus: Idem Perf, 
ibid. v. 48. 

Seu nata fidelibus hora 


Dividit in geminos concordia fata duorum, 


33. Te greges, &c.] Tu te beatum exiſtimas 
gregibus & armentis abundans, & optima pur- 
pura veſtitus. At ego mihi videor æque ac tu 
fortunatus, tenuibus prædiis victitans & conten- 
rus, poctica gaudens facultate, & vulgi ſpernens 
rumores. Divites Homero moufpure; 2 wo- 
AuggTai, agnis & bebus affiuentes ; Hefiodo 
rohe, ovibus abundantes nunc upantur. 


Sreulegue vaccæ.] Opimis è Siciliæ paſeuis 


valde pingues. 2 
Mugiunt 


| fibus incundis certaminibus hoc aptior, quo velo- 


1 


CARMINUM 


LIBER II. on 147 


Mugiunt vaccæ: tibi tollit hinnitum |Soves 2 Sieitid circa te mugi · 


Apta quadri2is equa : te bis Afro 
Murice tinctæ 

Veſtiunt lanæ: mihi parva rura, & 

Spiritum Graiz tenuem Camœnæ 


Parca non mendax dedit, & malignum 


Spernere vulgus. 


1 ANNOTA4 

34. Tiöi tollit binnitum, &c.] Equorum eti- 
am greges tibi adſunt, hinnitu generoſitatem ex- 
hibentium. Eneid. 3. v. 672. Clamorem im 
menſum tollit, Cic. ad Q. fratrem Epiſt. 1 lib. 
2. Clamorem ſatis magnum ſuſtulerunt. 

35. Apta quadrigis equa. ] Curulibus & circen- 


cior, In illis bigæ, trigæ, quadrige : ſi e currus 
duobus, tribus, quatuor equis tracti. Vide lib, f. 
Od. 1. Annot, ad hazc verba ; Sunt guos curricu- 
t, Cc. Alex, ab Alex. lib. f. cap. 8. Ke. | 
Te bis Afro Murice tint Veſtiunt lane.) Pre- 
tioſæ nobileſque te operiunt & decorant veſtes ex 
optima fpurpura, ſeu e panno ſanguine muricis 
piſcis ſemel atque iterum imbuto ; fic enim pur- 
pureus eolor efficitur exquiſitus, præſertim cum 
murex eſt e mari Africano, vel Tyrio. Teſtis 
Plinius lib. 9. cap. 36. ubi murices & purple, 
inquit, florem llum tingendis expetitum veſtibus in 
tnediis habert faucibus. Liquor is nimirum eſt in 
candida wena, unde pretioſus ille bibitur nigrican- 
tis roſe co or ſublucens . . Pracipuus hir in Me- 
hinge Africa & Getulo littore Oceani . « . . Haie 
faſces & ſecures Romanæ wiam faciunt, idemque 
pro Majeftate pueritiæ et. Diftinguit ab Equite 
Curiam, in triumphali miſcetur quro, &c. 


Bis tine.) Dipaph-m purpuram vocant, ſeſſet. 


Plin, lib, 9. cap 39. Huic ſucceſſit dibapba Tyria, 
gue in libras denariis mille non poterat emi « « \» 
 dibapha tunc dicebatur, quee bis tinfta efſet, ve- 
luti magnifico impendio. Qualiter nunc omnes 


tam edunt, binniunt tibi equi 
35 trabendis curribus idenei. Te 
operiunt pann & lan /emel 
atque iterum Africano murice 
imbuts, Mili Parca werasx 


largita eft ageli'uom, & alt. 

I- Cræcæ Mufe fas 

40 culratem, netnon Contemnere 
improbum vu gus. 


TIONES, 
pene commodiores purpuræ tinguntur. Cic, lib. 2. 
Epiſt. 16. Carius nofler dil apbum cogitat : ſed 
eum infector morat ur. 

38. Hpiritum Craiæ tenvem Camers ] Lyricæ 
pod eos ab Alcæo ali:fque Poetis Græcis deſum- 
p facuitatem, qua ſublimi feriam fidera ver- 
tice, tribuit mihi. 

Camene.] Quai Canenz a canendo dictæ, 
teſte Mac rob. in Somn. Scip, lib. 2, cap. 3. Vide 
hb; 4. Od. 6. , 


Spiritum Phabus,. mibi Phabus artem 
Carminis nomengue dedit Poetæ. 


39. Parca non mendax.] Perl, Sat. 5. v. 48. 
Parca tenax veri. Immutabile fatum. Hujus 
intelligen ia loci pendet e vetere ritu. Ultima 
ſcilicet hebd madis die, qua quis in lucem edi- 
tus Erat, fata vocabantur, que ſcriberentur: quod 
eo die viderentur Parc in totam ſtatuere vitam, 


Hexc Turned. lib, 10. cap. 22; Cre 
res naſcenti cuilibet adnaſci gemium: 
vero ſepti mo, a quo natus erat die, Parcas ſta- 
tvere, qui ile per totam vitam fortunã uſutus 


Et mali gnum per nere vulgus.] Pop ili malig- 
nitatem, 1nvidiam, opinionem, favorem etiam 
& applauſum, Qu qui non ſpernit, is nunquatn 
beatè vixerit. 1 


ODE XVI. Ad ME CENAT EM, zgrotum. 
Superſittem' ei ſe non futurum. 


* 


; CNN me querelis exanimas tuis? 


Nec Dis amicum eſt, nec mihi, te prius 


ANNOTA 


Metrum eſt idem quod Od. 9. Lib. 1. 

1. Cur me querelis, @c.] Vix e pertinaci mor- 

bo convaleſcentem inviſerat Mzcenatem Hora- 
tius, atque ſeu affectæ valetudinis tædio, ſeu in- 
tegrz ſalutis deſperatione, graviores in quere la 


1 ſus Oden hanc ei ſctibit, 


per querimonias tuas Ne 
numinibus placet, neue mibi, 


TIONE S. 


| Duare mibi witam aufers 


- 


Exanimas.)] Mærore conficis ac perĩmĩs. Cie. 
pro Milone, ZTe guidem exanimant & interi» 
munt be woces Milonis, Virg. En. 4. v. 360» 

Define neue tuis incendere tegue querelis, * 


2. Dis amicum.] Diftio Graca Nele pinw 


erumpentem, ærumnoſæ etiam iti vitæ mortem} 


preoptantem audierat. Quo ipſe dolore percul - 


Epod. I, ad eundem Mæcenatem. £ 
L2 Obire 


148 


Us prior moriaris, © Mace- 


nas, inſgne ornamentum ac 
tutela rerum mearum, Ab! 
, promptior mors aufert te 
| dimidium vitæ mea, quor- 
ſum ego reſtabo, dimidium 
alterum, haud par iter di- 
leftus, negue remanens t- 
tus? Dies ie feret am- 
b:tus exitium, Haud fſal- 
ſum juravi : pergemas und, 
zue ue modo ane bie, per 
gemus wltimam inire viam 
d exgediti ſocii. Negue me ſe- 
parabit unguam à te Ching- 
ra flammas ſpirans, negue 
red viv Cyas centum ma- 
nu, babens. Jia decretum 
Themidi prevalenii & Fatis, 
Sive Libra, ue Scorpius ti- 


— . ———— —— — — — — 2 ů— e — — — 


Ah ! te meæ fi partem animæ rapit 


ANNOTATIONES. 


Q. HORATII FLACCI 


Obire, Mæcenas mearum 
Grande decus columenque rerum, 
[220] 
Maturior vis, quid moror altera, 6 
Nec charus æquè, nec ſuperſtes 
Integer? Ille dies utramque 
Ducet ruinam. Non ego perfidum 
Dixi ſacramentum: ibimus, ibimus, 
Utcunque præcedes, ſupremum 
Carpere iter comites parati. 
Me nec Chimarz ſpiritus igneæ, 
Nec fi reſurgat centimanus Gyas, 
Divellet unquam : fic potenti [221] 
Juſtitiæ, placitumque Parcis. 1 
Seu Libra, ſeu me Scorpius aſpicit 


# 


10 


Quid nos, quibus te vita fit ſuperſiite 
Fucunda ; fi contra gravis? | 
4. Grande decus columengue.] Vide Od. 1. 
hb. 1. Partem anime. lib. 1. Od. 3. Anime 
dimidium mea. Pythagoras aiebat amicum efle 
animam unam duobus in corporibus, 
6, Matnurior wvis.] Celerior quam ferat natu- 
rx lex. 
7. Nec charus ne.] Vel populo Romano 
non perinde charps, ut Mæcenas; vel ipfe fibi 
 moleſtus, ablato amica. 
Nec ſuperſies integer, ] S. Aug. Conf. lib, 4. 
cap. 6. Senſi ego, inquit, animam meam & ani- 
mam illius (amici) unam fuiſſe . . , . . ideoque 
eo morte jublato, mibi borror1 vita erat; quia no- 
lebam dimidius wivere, &. S. Gregorius Naz. 
ſoam cum D. Baſilio animi conjunctionem & 
amicitiam ovu4:;xuay vocat, candam animam. 

8. Le dies utramgue Ducet ruinam.] Qui te 
dies e vivis auferet, is & me videbit morien- 
tem, Hoc fere ita contigit : nam obiit Mz- 
cenas ann U. C. 746. Horatius vero anno præ- 
cedenti, qui Imperii Auguſti 34. erat. Dio, Eu 
ſeb. Ch ron. 

9. Non ego perfidum Dixi ſacramentum ] Non 
temere, aut fallaciter, ſed ex animo & ſincerè 
ſpondeo fore me tibi vite mortiſque comitem, 
atque devoveo. Itaque Horatius oftendit eſſe ſe 
ex eorum numero, qui Pripcipibus devoti appel- 
labantur. Czſar de Bell. Gall, lib. 3. cap. 23. 
Alia ex parte eppidi Adcantuanus, qui ſum- 
mam Imperii tenebat, eruptionem facere cona- 
tui eft cum ſexcentis dewotis ; ques illi Soldurios 
oppeuant, quorum . bac eft conditio, ut omnibus 
in vita cemmodis ung cum his fruantur, quorum 
fe amicitiæ dediderunt: ff guid eis per vim acci- 
dat, ant eundem caſum una Ferant, aut fibi mor- 


— — —— 
” 


repertus off quiſquam, quiz cs interfefo, cujus ſe 
amicitie devoviſſet, mori recuſaret, Dio. lid. 53. 
morem iſtum fluxiſſe ab Hiſpanis ait, favetque 
Salluſſius: Hiſpani ſe regibus devovent, & poſt 
en vitam refutant. Et Valer. Max. lib. 2+ cap. 6. 
Celriberi nefas eſſe ducebant prelio ſupereſſe, eum i 
occidiſſet, pro cujus ſalute ſpiritum devrverant. 

11, Supremum Carpere iter, ] Diſceſſum e vita 
hac ad inferas regiones, mortiſque imperium. 


13. Me nec Chimæræ, &c,] Non divellar ego 


ate ulla re quantumvis tertibili. De Chimera 
lib. x. Od. 27. Hię avivon, Ignem ſpirans di- 
citur Pindaro. 
14+ Nec ſi reſurgat, &c.] Epod. x. 
Et te wel per Alpium juga, 
In b:ſeitalem & Caucaſum, 
Vil occidentis ad uſque ultimum finum 
Forti ſequemur pectore. 

Centimanus Gyas,] Is unus e natis cœlo tetra- 
que, de quibus Appoliodorus. Legunt alii, Gy- 
get; ali Grgas, In ſcirpo eſt nodum quætere. 
De nomine controverſia eſt, Deſignatur certe 
Gigas aliquis, qualis Briareus, de quo Virgil, 
En. 10. v. 565. ; 
; Centum cui brachia dicunt, 

Centenaſque manus; guinguaginta oribus ignem 

Pecteribuſgue arſJe. ; 

15. Sic potenti Juſtitiæ placitumque Parcin. ] 
Has cum illa jungit, quaſi juſiz Deorum ac fa- 
torum legis ac decreti vindices & adminifiras. 

17. Seu Libra, 205 me, &c.] Quodcunque na- 
ſcenti mihi ſidus affulſit, ac dominatum vitæ meæ 
obtinuit; eundem affirmaverim tuis natalibus 
boroſcopum fuiſſe. Aaeo id comparabant even- 
ta nobis paria, Enimveio tu emerpis vix © pe- 
riculoſa zgritudine ; ego prope caſu ſum arboris 


i 
*TA 
* 
% 
0 
if 
= 
- 
i 
1 
44 
| 
1 
1 
_ 
5 
k 
8 
? 
. 
j 


tem conſeiſcant 3 neque ad uc, heminum memoria 


— — — — 
—— —— — — 2 Ä 


— 


— 
* 


— 


oppreſſus, Scilicet ex ea parte Zodiaci, que 
noftre geniture tempore in hemiſpherivm no- 
| Formi- 


CARMINUM 


Formidoloſus, pars violentior 
Natalis hore, ſeu tyrannus 
Heſperiæ Capricornus undas ; 
Utrumque noltrim incredibili modo 
Conſentit altrum, Te Jovis impio 
Tutela Saturno refulgens 
Eripuit, volucriſque fati 
Tardavit alas, cum populus frequers 


ANNOTA 


ſtrum aſſurgit, natal'tias ſuas prædictiones colli- 
gunt Aſtrologi 3 quorum tamen vanitatem ſug- 
gillat Juvenalis Sat, 6. v. 558. & ſeq, 

Libra. ] Septimum hoc et e duodecim Zo- 
diaci ſignis, quod Sol ingreſſus circa diem 20 
Septembris, 2quinotium Autumnale facit. Vi- 
de Macrob. in Somn, Scip. lib. 1. cap. 13, Vir- 
gil. Georgic. 1. v. 208. Manil. lib. 2. 

Nuoſque dabunt chelg (Libra) & guos dat 
Aquarius out, 
Unum peftus babent, fideigue immobile win- 
clum, 
Et lib. 5, 
Felix equate geniius ſub pondere Libre. 
Perſ. Sat. 5. 
Nſtra vel aquali ſuſpendit tempora Libra, 
Parca tenax veri. 5 
Scorpius. ] Odtavum eſt hoc Zodiaci Signum, 
tune oriens cum Orion occidit. Hine fabula, 
interemptum Scorpionis aculeo Orionem, qui 
juvenili robore ferox nullam eſſe feram jactaret, 
quam conficere non poſſ-t, Ejus vero ſuperbiam 
vitus Jupiter morta'es docere voluit, non plus 
æquo viribus ſuis fidere. Hygin, lib. 2, de Sign, 
Ceœleſt. 
18. Formideloſus, pars violentior Natalis bore. ] 
Nempe fidus hoc ad Martem pertinet, qui & in- 
clemens, maleficus, horribilis. Unde referri 
huc poteſt Horatii in Philippenſi c'ade pericu - 
loſa fuga, de qua ſubra Od, 7. Vide Cic. 2. ad 
Nat. Deor. n. 113. Vugil. Georg. 1. v. 38. 
Manil. lib, 4. | 
Scorpius armata vialenta cuſpide cauda, 
In bellum ardentes animes, & Martia coftra 
Efficit, Se. ' 

Hinc & Arat. 


LIBER Il. . 14 


mendus mibi dominatur, par: 

ten poris ratalitii peru 

for; v, Capricor nus «cc » 

2781 dentalis Oceani potens : vir 
24 creaibili ratione conven't „- 
dus noſtri amborum. Te à 
cruceli Sat-rno def.nd't Je- 

vis fu gor propitias; at- 

gue fati pracipitis wolatum 


25 remeratus eft, guarda pleb 


TIONES. 


Propert. lib. 4. Eleg. Is 

Lntus & tiejperia quid Caf ricornus aqua ? 
Decimum hoc fignum Zodiaci ſolſtitium De- 
cembri menſe facit hyberaum ; TU nde Cic, 2. de 
Nat. Deor. | 

Tum gelidum walido de pectore frigus anbelans 

Cerpore ſemifero, mag no Capricornus in orbe, 

Quem cum perperus veſti vit lumine Titan, 

Brumali flectens conta guet tempore currum. 

21. Utrumque noſirum incredibili mods Conſere 
tit aſtrum.] Senſus eſt ; etſi non eſt idem mihi, 
qui tibi horoſcopus ; at certe magna & incre- 
dibilis inter meum nataiicium fidus ac tuum 
conſenſio eſt, converientia, fimiliiudo : qua- 
propter nt mutuus dudum coaluit inter nog 
amor, ut etiam mort is pariter efugim»s peri- 
culum, iſta quidem efficiente cœleſtium vi; fic 
licet ſpondere, alterum ab altero nec in morte 
jungendos aut divellendos. Perſius Horatii 
perpetuus imitator hoc loco videatur ſapera%e, 
Sat. 5. v. 45+ 

Non equidem hoc dubites, ambarum fadere 
certo 
Conſentire diet, & ah uno fidere duci, 

22. Te Jovis impio Tutela, &c.] Benignus 
Jovis aſpectus Saturni (ut fir) malignitatem 
correxit” infregitque, contra fulgendo, in hora 
natali. Perſ. cit. mox v. 50. 

Saturnumgue gravem noſiro Fove frangimus 
una. 

Impio Saturno,] Fabulantur nimĩrum Satur- 
num proprios de voraſſe filios 1 hinc & 2ivnt ſub 
ejus ſidere genitos ſævos & impios efaci, Pro- 
pertius & Perf, cit. Saturnum graden, Juvena- 
lis triſſem appellat. 

24. Eripuit.] E gravi morbo incolumem pre 


Scorpius infeſtus preportans flebile acumen. 
Quidam codices habent, /cthalis hore. Sed 
apage, Aiunt porro ſub hoc natis aſtro & horo- 
ſcopo vitam eſſe breviorem, | 


19. Seu tyrannus Heſperia Capricornus undæ.] 


ſtitit, ac velu'1 rapuit violentiz Saturni fcem 
jam tibi ſuam intentantis ad vitam intercidendam. 
Volucriſue fati Tardavit alas, ] Advolantem 
propere, ut ſolet, mortem retardavit. 
25. Cum populus frequens, Sc. | iſtam Jovis 


Sive prodii in lucem ſub Capricorni fidere, quod, tutalam animadvertit, ac celehr2vi* ; teque fibi 
cum Saturnus obtinet, graves excitat pluyias at- reddirum Populus Romanus gratylatus c, Jovi- 
gue tempeſtates in mari præſertim occiduo; tefte, que gratias retulit, fublata in |atitias bgnun: mis 
Ser vio in Georgie, 1. cit, Et Manil, lib. 4. | plici acclamatione & plauſu, quando te poſt 
Ta, Capricerne, regis gicquid ſub Sole morbi pericu/um, metius habentem in theatruimn 
cadinte, Ec. i adventare conſpezit. Vide 1:b, 1. Od. 29. 


L 3 Lætum 


* 


150 2 HORATII FLACCI 


mumer'ſa glacrem ter ſaſtulit Lætum theatris ter crepuit ſonum ; 


arclamationem in theatro, Me 
decidens in caput arbor op- 
preffiſet, miſt manu caſum 


tium Mercurii, Cura ut „He- 


ras wittimas, & promijſum Cuſtos virorum. f 
Ademque votivam memento: 
Nos humilem feriemus agnam. 


templum : ego pa ua] ag- 
nam immolabo. 


Me truncus illapſus cerebro 


Suſtulerat, niſi Faunus itum 
ave t ſſet Fan nus, try clin- Dextra levaſſ.t, Mercurialtum 


[223] 
Reddere victimas, 39 


ANNOTATIONES. 


27. Me truncus il/ajſus cerebro, &c.] Ut te 
Jupiter, ſi me Faunus imminenti exitio ſub- 
traxit, cum triſſe Iignum declinavi caducum in 
dom ni caput immerentis; ut eſt Od, 13. huju- 
libri. Vide ibidem. 

28. Nifi Faunus ictum dextra levaſſet.] Perie- 
ram, niſi ſubveniſſet Faunus Me:curii amicus, 
& ſecundum aliquos, idem Deus; certe literato- 
rum uterque patronus, De Mercurio dictum 
jam non ſemel, maxime vero ſupra Od. 7. Porrc 
quod ruri beneficium, ſervatam nempe ſalutem 
accepit, bene refert ad ruris ſylvarumque Deum. 
Porro dicitur Faun us doctorum virorum cuſos ac 
tutor, vel ob hoc qrol ſtudioſi ſecelum & 
quictem, ac !ibera!c otium ruri conquirunt & 
captant, quæ quidem in wbybus, ac inter popu- 
lares ſtrepitus, obtinere vix poſſunt. 

29. AMercurialium. ] Viros eruditos Mercuria 
Jes nuncupat: co quod illi clientes habeentur 
Mercurii, Hic enimvero diſciplinarum & ar- 
tium repertor aſſeritur a D:odoro Siculo lib. 2. 
cap. 1. & ib. 1. cap. 2» inventor literarum, vo- 
cum, palziire, numcrorum, lytæ, medicinæ, 


ODE 


aſtronomie, denique interpretationis verborumy 
unde cognominatus Hermes, Idem affirmat 
Plinius lib. 7, cap. 56. et Gellius. Mercurio 
ſacras eſſe linguas ob cloquentiam, refert Athe- 
næus lib. 1. cap, 14. & lib. 13. cap, 1. ſtatuis 
Mercurii tanquam orationis & facundiæ præſidis 
ornata fuiſſe Gymnaſia. ucd & teſtatut Tul- 
lus ad Attic, ut obſervat Caſaubonus in'citatum 
Athenzi locum. 

Reddere vict mas, c.] Votivas offer victi- 
mas Jovi Servatori : ædem quoque ſeu tem- 
plum, quod æger voviſti, ſi convaleſceres, jam 
vol i revs, Salvti ædifica & perſolve. 

32. Nos humilem feriemus agnam. ] Jovi taurus, 
aliæque 1d genus majores hoſtiæ cædebantur; 
minores autem cæteris Diis. Hine Horatius, non 
pro ſua præ Mzcenatis opulentia tenuitate, ut 
garriunt aliqui: ſed more majorum, & ex ſo- 
lenni inſtituto ſcribit, & ſpondet Fauno bumilem 
ferire ag nam. Sic lib. 1. Od. 4. | 


Nunc & in umbroſis Fauno decet immolare lucit, 
Seu prſcat agnam, ſive malit badum, 


XVIII. 


Madiscri ſe fortung beatum eſſe : deſipere eos qui luxui & avaritiæ ſtudent, 


morits immemores. 


in laqueart aaium mearum , 


Nec ebur nec aurum Cem N ON ebur, neque aureum 
Mea renidet in domo lacunar : 


[524] 


ANNOTATIONE Ss. 


Hæc Ode eſt dicolos diſtrophos Metrum dici- ſyllaba ; admiſſo locis imparibus Spondzo z & 
tur vel HipponazQium, ab auctore; vel Euripi- fic ſcanditur, 


deum, quod eo ſrequenter uſus fit Euripides. 
Primus verſus eſt Trochaicus dimeter cata» 


lecticus; ubi deeſt una ſyllaba ad perfectio- 


nem: & ſcanditur hoc modo: 
None | bir ne que avre | gms 
Alii volunt eſſe lambicum Archilochum di“ 


metrum acatale gqum; qui conſtat Amphimacro, 
& duobus lambis; hac ratione; 


Ngn <tr | neque Ju tüm. 


Mei | reni | det Tn ems | lach | nar, 


1. Nin ebur, neque, &c,] Opes & divitiag 


nec poſſideo, nec cupio, quz omnibus appeti 
ſolent; at ea que paucorum ſunt, habeo z inde- 
que me beatum exiſtimo. Fide integer, inge- 
nio valens, cuilibet me oftento & præfero. 


Negue aureum Med renidet in domo lacunar.] 


Domus non habito magnificas, ebore & auro 
'exornatas, marmore peregrino #dificatas & 


Alter verſus eſt Jan bicus Archilochivs trime- fulgentes. Arnob. lib, 6. Laguearibus renideant 
ter catalecticus, conſtans quinque Jamb.s & una aureis, Lucret. lib, 2, ſub init, 


Non 


CARMINUM 


Non trabes Hymettiæ 
Premunt columnas ultima reciſas 


Africa, Neque Attali 
lenotus heres regiam occupavi: 
Nec Laconicas mihi | 


Trahunt honeſtæ purpuras clientæ. 


At fides & ingeni 


LIS ER I-18. ag 


Haud Hymettiæ trabes inni- 
2 tuntur columnis extremds in 
[ 250 Africd excifis. Neue Attali 

5 iberes incrgnitus, regalem po- 
tentiam in va. Nec client - 
baud wiles nent mibi purpu- 


Tram Lacenicam. PFerum fir 


delitas ade & copioſus inge- 
[226 | 


ANNOTATIONES. 


Nec domus argento fulgens, auroque renidens : 


Nec citharis re boant laqueata auratague templa. 


3. Men trabes Hymettiæ Premunt columnas,&c, ] 
In meis zdibus non ſant pretioſe ex Hymetto 
trabes, columnis exquiſiti marmoris ſuſtentate, 
Hymettus Attica mons regionis, melle quidem 
abundans, inſigni vero marmore clarus. Plin. 
lib. 17, cap. 1. columnas quatuor Hymetti mar- 
moris ad ſcenam ornandam adve<las refert, Has 
porro centum millibus nummiim emptas ait Va- 
ler, Max, Idem Plin lib, 36. cap. 3. ita ſcribit; 
L. Craſſus orator primus peregrini marmoris co- 
lumnas habuit in eedem palatio Hymettias, Valer 
Max. lib. 9. cap. 1. Cn. Domitius L. Craſſo col- 
lege ſuo, altercatione orta, oljecit, quod columnas 
Hymeitias in porticu domus baberet, Magna pore 
ro lis, fuerintnetrabesille lignez, an marmoreze, 
Verum enim e ligno putius Hymettio quam e 
marmore crediderim: quanquam & ex lapide 
trabes extitiſſe clare docet Plig. lib. 36. cap. 8. 
ubi fic habet: Circa Syenen vero Thebaidis Syeni- 
tet, quem ante Pyrropecilon vocabant. Trabes ex 
eo fecere Reges guodam certamine, obeliſcos wacan« 
res, So/ts numini ſacratos. Vide Strabon, lib. g. 
udi ex Hymetto adveCtas trabes longas & denſas 
commemecrat, 

4. Uting reciſas Africa] Columnas intelli- 
git e marmore Numidico, cujus pretium ingens 
fuille teſtatur Plinius lb, 46, cap. 6 his verbis. 
M. Lepidus Catuli in conſulatu coll ga, primus 
omaium limina © Numidico marmire in dome 
poſuit magna reprebenſione, Numidia Africe 
reg o ultima, & maxime occidentalis. 

$5. Neue Attali Ignotus heres reg iam occupa- 
vi. ] Nec divitis cujuſquam hereditatem captavi, 
u.lave ſtaude & arte mala invaſi, opulentus quo- 
quo modo eſſe volens: ſicut Ariſtonicus (quem 
ſane reſpexit hoc loco Horatius) regnum Aſiæ 
ſibi vindicavit, Duo fuerunt Attali Pergami Re- 
ges; prior Eumenis frater, poſterior autem fili. 
us. Hic Attalo patruo ſucceflit in A ſiæ Impe- 
rium. Poſt annosvero quinque inftare ſibi mortem 
ſentiens, Populum Romanum opum ſuarum reg- 
niq; heredem nuncupavit. Quod ut accepit A- 
riſtoaicus Eumenis ex pellice filius, regiam ſtir- 
pem oftentans, conſcripto e cc, Pergamenum 
invafit, &c. grincipatum ac tominationem Aſie 


obtinuit;z Craſſi a Romanis miſſi P/ætoris fractis 
viribus & auctoritate. Poſt annos vero fere qua- 
tuor debellatus a Perpenna, moxque ab Aquilio 
Conſulibus plane extinctus eſt, Juſtinus lib, 36. 
ſub finem : In Afia Rex Aitalus florentiſſimum, 
& ab Eumene pairuo acceptym reg num cadibus 
faedabat , . , . « morbum ex Solis ſervore 
contraxit, & ſeptima die deceſſit. Hujus teffamen- 
to beres Populus Romanus tunc inflituitur, Sed 
erat ex Eumene Ariſlonicus non juſlo matrimonio, 
ſed ex pellice Epbeſia ci bariſtæ cujuſdam filia ge- 
nitus, gui poſt mortem Attali velut pater num reg- 
num Afiam invaſit, Sc. Vide & Luc, Florum 
Hiſtor. Rom, lib. 2. cap. 20, ubi Arifonicus, in- 
| quit, regii ſanguinis, ferox juvenis, urbes regitus 
| parere was partim ſolicitat : paucas re/ifits.. 
tes wi recepit : Craſſi quegue Præteris cecidit ex- 
ercitum . « mox Perpenna domitus & 
' cartus , » +»: Aquilius Afqatici belli relipuias 
| confecit ; mixtis (nefas ! ) weneno fontibus ad de- 
' dition:m quarundam urbium, Ee. 
| 7. Nec Laconicas mibi Trabunt boneſi æ purpus» 
ras clientæ. ] Nec habeo clientes, quos ſoli divites 
ac potentes habent ; nec adeo clientium uxores 
nent mihi lanas, e quibus pannus confectus, ac 
imbutus humore piicis muricis ad Tænarum La- 
coniæ promon*orium capti, ſuppeditet mihi veſ- 
tes purpureas, eaſque valde exquiſitas, quæ ad ſo- 
los nobiles, Patricios, ac Magiſtratus pertinent. 
Cic, Ver. 4 n. 59. Ipſe daba! purpuram ta tum, 
amici operas, Laconia Peloponneſi regio puru 
excellen ia nobilis. Plin, lib, 21. cap. 8. Un- 
guento naturam wiciſſe gaudens luxuria, weſtibus 
pucgue provocavit eos flores, qui colore commendans 
tur. Hos animadverto tres eſſe principales: unum 
in cocco, qui in roſis micat. Gratius nibil aſp:tu, 
Trabitur in purpuras Tyrias, dibapbaſque & La- 
conicas, &c Et lib, 35. cap. 6. E lipuidis calorie 
bus, quos a dominis dari diximus propter magnitue 
dinem pretii, ante omnes eft purpuriſſum « « . 
\ + » laudatur Laconicum, unde pretio/ifſime pur- 
pure. Vide ſupra Od. 16 ſubfinem Annot. ad has 
voces: Te bir Afro marice tinctæ v eſliunt lane, 
9. Ar fades & ingeni Benigra vera eft.] Quod 
6 cefint opes, et opibus quidpiam mehus ac pra» 
tantius habere contigit, nimirum fidei virtue 
tem, nec non ingenii lumen & facultatem, | 
| Berig na wena. ] Metaphora a terræ venis equi- 
th Benigna 


Q. HORATI 
Ft: exiguum me 


Nibi! 


152 
ni font. 
opulentus requir it. 

pretierea & Numinibus . 
gito: negue ab amico divite 


majora poſco, contentus ad- 


Tu morti wicinus jinciden- 
da marmera paci'ceri:; © 


tumuli coblitus ardificas; 
atgue ſatagrs extenderel 
Hitus mai: ad Baia: 


— 
— — 


— SG a 3 — 
— 2 — 
— . — —— — — — * 


— 


INNO T A 


bus fontes promanant uberes: defignat optime 
diicendi ſcribendique facilitate, qua qui deſti- 
tutus fuerit, is vid Minerva, 1ovitis Apolline 
ac Muſis, literarum ftudium capeſſit, hoc eft, ole- 
um & operam perdit, Fpiſt. ad Piſunes, v, 385, 
Tu nibil invita dices facieſve Minerwa. 
Et v. 408. 
Natura fie et laudabile carmen, an arte, 
Que ſitum et Ego nec fludium fine divite vend, 
Nec rude guid prefit video ingenium. 
10. Paujeremgue dives me petit.] Me diligit, 
ac familiaritatem meam petit Mazcenas, tum 
ob fidem, cum propter ingenium ad artes libera- 
les idoneum. Epiſt. ad Piſones v. 406. Gratia 
regum Pieriis tentata modis. Quoties vero Doc- 
tores & Sapientes a Principibus viris ſunt hono- 
rati ac accerſiti! 
11. NMI. I ſupra Deos laceſſo.] Ut largiantur 
quidquam præter iſta, uon importunis Deus pre- 
cibus fatigo, non urgeo, non efflagito. Sed nec 
Mæcenatem amicum, plura fi rogitem, dare para- 
tum ac potentem, ne quaquam ego laceſſo, nec 
ampliora flagito, quam quæ jam donavit, videli- 
cet agrum in Sabinis, quo victito beatus & con- 
tentus, Sic cvpiditatem averſatut omne m ac lidi- 
dinem, ut vecat Tullius. Hage ferocienti equo 
ſimilem aicbat Plato in Phædro. Diogenes autem 
Cynicus arcem im malerum vocitahat. 
13. Flagito j Quid valcat iſta vox docet Cic. 
Jib. 9. Fpiit, 8. ad Varronem: vbi fic ſcribit; 
Metuo ne te forte flagitent : ego autem mandavi 
wr rogarent. 
14. Satis beatus wnicis Sabinis.] Prædio in 
Sabinis, quo Conatus ſum a Mæcenate, ſatis me 
locuple:em exiftimo, nec 4 eo quidquam ultra 
peto, vel cupio, Vide lib. 3. Od, 13. v. 1. 
ibique Annot. tem Epiſt. 16. initium, ubi 
ſuam ipſe villam deſeribit Poeta. 
15. Truditer dies die.] Epod. 17. 
Urge diem nox, & dies noctem. 
Senec. K piſt. 24. Nullias rei fi: efl. Sed in orbem 
nexa ſunt univerſa, Fug iunt ac ſeguuntur. Diem 


_ 8, „. 
r wv 2, - = 
— ͤ— —— . — 


— —— 
12 — — 


— 


Benigna vena eſt: pauperemque dives 
Me petit. Nihil ſupra 

Deos laceſſo, nec potentem amicum 
Largiora flagito, 


1 LAGCCI 
10 


modum agro tantum Sabino . "0 HE 
hots bo Bi; G' whe Satis beatus unicis Sabinis. 
Luna froperant deficere. Truditur dies die, 5 15 


Novæque pergunt interire Lune, 
Tu ſecanda marmora | 
ocas ſub ipſum funus, & ſepulchri 
Immemor ftruis domos ; 
Mariſque Balis obſtrepentis urges 


TIONES. 


nox premit ; dies moflem. LEftas in Autumnum 
definit, Autumno Hyer:s inflat; qua Vere come 
bpoſcitur. Omnia tranſcunt, ut revertantur, Sic 
fere ad rem noflr.m Ecclefiaſtes cap. 1. Oricur 
So! & occidit, & ad lecum ſuum revertitur : ibi- 
gue renaſcens gyrat per meridiem, & flectitinr ad 
Aguilonem, Vide Perl. Sat. 5. v 66. ſeq, 

16. Novegque pergunt interire Lunæ.] Ita la- 
buntur menſes annique: nove Lune complen- 
tur: tum decrefcunt, ac intereunt: rurſumque 
renaſcuntur, & creſcunt, perpetwis vicibus, Ita 
ſugit tempus, ita fluit ac petit ætas & vita no- 
fra, Tu tamen, O ſvperbe & ambitioſe, quaſi 
vitz fit tibi ſecuri'as, & immunitas a morte, 
inſanas moliris ſubſtructionet. 

17. Tu ſeranda marmora Locas.] Mercede 
conducis ſectores marmoris & ſculptores: vel re- 
demptori negotium oas ſecandorum marmerum, 
ad extruendas domos ſuperbas, ; 
20. Mariſque Pairs »bſtrepertis urges Summo- 
were littora.] Molibus in mare jactis extendis 
littus, ut ibi ædifices, amcno loco, ad Baias, 
ubi ſluctus marini ventis agitati fremunt & ob- 
ſtrepunt veheme er: quaſi non ſufficiat conti- 
nens terra, ad conſtrucndas æces. Salluſt. Di- 
witias profundunt in cætruendo mari, & montibus 
equandis, Senet. Controverſ. 5, Maria ſummo- 
ventur projcctis molibus. Vide ſupra Od, 15. init, 
ibique Annot, Item poſtea, lib. 3. Od. 1. v. 
33. & Od. 24. v. 3. 

Balis. ] Baiz civitas Campaniæ, a Baio 
Ulyſũs ſocio ibi ſepulto nominata; fita Puteolos 
inter & Cumas, in eo ſinu qui nunc dicitur Co 
di Puzzuelo, & di Napoli calentibus aquis ad 
ſanitatem valde utilibus, cali temperie, ameno 
ſeceſſu, Romanorum Procerum nitidas illie 
des habentium frequentia, perquam felix: ut 
etiam vitanda, velut occaſio luxuriz dicatur a 
Seneca ad Lucil. Epiſt. 52. Ilie, inquit, tan- 
guam loco debeatur licentia, magis luxuriæ ſol- 


|vitur., Non tentum corpori, ſed etiam miribus 


ſalubrem locum eligere debemus, 


Summovere 


CARMINUM 


Summovere littora, 

Parum locuples continente ripa, 
Quid, quod uſque proximos * 

Revellis agri terminos, & ultra 
Limites clientium 

Salis avarus? Pellitur paternos 
In finu ferens Deos 

Et uxor & vir, (ordidoſque natos, 
Nulla certior tamen 

Rapacis Orci fine deſtinata 
Aula divitem manet 


Herum, Quid ultra tendis ? AEqua tellus 


Pauperi recluditur, 


oy ng terre nec ſatelles Orci 


Callidum Promethea 
Revexit auro captus. 
Tantalum, atque Tantali 


ANNOTA 
23. Quid, uod uſ ue proxi mos, &c.] Quin- 


etiam ſacrilega ratione rem angere non vereris ; 
tum vicinotum, tum etiam chentium tetminos te- 
movendo. Duo ſunt itaque delicta, alterum con- 
tra fidem clientibus debitam, alterum contra juſ- 
titiæ & religionis virtutem. Quod ad primum at- 
tinet: illatam clienti injuriam eo conſtat gra vio- 


Hic ſuperbum 


* 


L IB E R II. 18. 153 
1 non ſat dives fig» 


ili terra. Quid dicam. 
quod vicinos etiam agri li- 
{mites removes, & mr 


terminos tranſilis, per 4 
varitiam ? Ejictur & ma- 

25]:i:v5, & conjux am in 
[225] gremio Penates,  pueres 
ſqualidos. Attamen poten- 
tem duminum baud expe» 
Sat ulla baſilica melior pa- 
rats ſede inferorum omnia 
30 abſorbentium. Sud ampltus 

queris ? Terra pariter inopi 
ſinum aperit, atęue principum 
filiis : negue Inferorum cuſtcs 
auro corruvtus aſtutum Prome- 


theum reportavit. Lie Tantalum 
35 


TIONES. 


om decretumque tibi eſt fatorum ac Numinum 
lege immutabili ? Horat. lib. a. Epiſt. 2. 

Quid 1 aut horrea, quidue Calabris 

Saltibus adject i Lucani, ſi metit Orcus 

Grandia cum parvis non exorabilis auro ? 

32. Agua tellus pauperi recluditur, &c. ] Lib, 
1. Od. 4. 


rem eſſe, quod poſt parentes & pupillos fidei tu-| Pallida mort æguo pulſat pede pavperum taber- 


telæque noſtræ creditos proximum obtineant lo- 
cum clientes, qui ſeſe pariter in fidem pa rocini- 
umque noſtrum dederunt ; ut aſſerit A. Gellius 
lib, 5, cap. 13. & lex 22. Tab, hec eſt: Si 
clienti patronus fraudem fecerit; ſacer eſto, 

26. Revellis agri terminos,] Hoc aiterum eſt 
peccati genus, & ſacrilegum quidem, ex iſta 
Numa Pompilii lege, quz jubebat ut qui termi- 
num exaraſſet, ipſe & boves Deo facri fierent, 
Eodem pertinet, quod terminum Deum conſe- 
crabant colebantq; veteres. Tranſlator etiam ter- 
minorum damnatus lege Divina noſcitur, Deute- 
ron. cap. 19. v. 14. Proverb, cap. 22. v. 28, &c. 

25. Pellitur paternos, &c.] Expoſitio ad au- 
gendam invidiam, Sie poſſeſſione legitima detur- 
datur cliens a te, & ad inopiam redactus abit cum 
uxore gemebunda, ſed religioſa, que portat 2 
Deos familiares, pueroſq; ob egeſtatem ſordidos. 

29. Nul'a certior tamen, Sc.] Quod ſi opibus 
mortem eluctari liceret, aut ſ potiorem apud In- 
feros ſedem opulentus quiſque occuparet ; libens 
ego tibi ſane condonarem, quod qua jure, qua in- 
Juria, divitias accumules. Verum non ita ſe res 
habet; nec enim divitem manet berum ulla cer- 
rior aula-ant finis, quam qu Orco deſtinata eit. 
Non ſo: s ibraut conditio melior opulento cuilibet 


Regumgue turres. nas, 

34. ec ſatelles Orci, &c.] Nec mots mune- 
ribus ac donis corrumpitur, ut ſuam dimittat 
drædam; omnes mortales rapit. /Eſchyl. Mirg 
9: wy Davaleg & Twpuy fps, Inter Deos ſola mors non 
capitur muneribus. Theognis: Ourig awove Fug 
ava v ply, Nemo 1 offerens ſeſe a morte 
redemit. Vide ſupta Od. 3. & 14. 

Satelles Orci.] Charon, de quo ſupra Od. 3. 
ad v. ult. & alibi, 

35. Callidum Promethea.] De eo lib, x, Od. 
3. v. 27. & Od. 16. v. 13. Senſus et; nec 
Chaton oblato captus auro tranſvectum in alte- 
ram Cocyti ripam Prometheum revexit ad vivos 
rediturum. Et Prometheus quantumvis ſagax, 
qui hominem ſapienter e luto finxerat, qui cœle- 
ſtem ignem ferula ad Solis currum extenſa calli- 
de ſuffuratus in terras detulerat, is tamen nec 
aſlu nec pretio Satellitem Orci vicit, ut mortem 
evadere poiſet, Lib, 2. Epiſt. 2. mox cit, 

Maite Orcus 

Grandia cum parwis non exorabilis auro. 

36 Hic ſuperbum Tantalum, Ic. ] Hicipſe Cha- 
ron neque ſuperbos veretur, imo domat, & in In- 
feris coercet · De Tantalo ſupra Od, 12. ad finem. 


quam inopia, Quid ergo ultra tendis, quam ſan- 


37. Tantali genus. ] Pelopem, Atreum, Aga- 
memnonem, Orcftem 
Genus 


— 


r . . on a" 
— — — — —— — — : TT IE "VE 
= 


————————— II 


— 


——— 
8 ˙—¾. 


= LE VAST. 20 


— 


— 


— 


a 


154 
Tantalique peſteros tenet, Tile) 
ipſe egenum arumnas perpeſſum 
Ave regatus, frue non regatus, 
@vſculiat levatgue, 


ANNOT 4 


38. Hie levare functum Pauperem, Fc. ] I- 
gem ille p⸗ uperi preſto eſt; atque labvrioia & 
grumnoſa defunctum vita vitro ſublevat, cymba 
excipit, & transfert in ſedes quietas, Cic, Catilin. 
4. n. 7. ſcribit ; Meortem a Giis immertalibus 


you UIG Jopphecit cauſa corflitutam, ſed aut nec of- 


U 


Genus coercet : hic levare funtum - 
Paupetem laboribus, 
V ocatus, atque non vocatus, audit, 


Q HORATII FLACCI. 


[249] 


| on 
TIONES. 
Hatum naturæ, aut 
im eſſe. 4 
4. Vocatus, atgue mu vocatus,] Alludit ad 
oracu'um | aced@moniis redditum 3 Kangmeves 
Andie Orig mapigas, Vocatus & non wotatus 
Deus adcerit, 


laborum ac miſeriarum quie- 


--Q-D.E AIR. 


Bacchi laudes ed canit aptiiis, quid ejus numine eft plenus, 


Bac bum werſus dictantem Acchum i 
in ſecretis aſpexi cautibus, & 
Nymphas auſcultantes, arrec- 
toſg; aures Satyrerum caprinos 
pedes babentium. Fidem babe- 
te, nep'tes, Eubos, timore nuper 
incuſſo agitatur animus, et ob 
repletum Baccho pettus, non 


Vidi docentem (credite poſteri) 

N ymphaſque diſcentes: & aures 

Capripedum Satyrorum acutas, 
Evce, recenti mens trepidat metu, 
Plenoque Bacchi pectore turbidum 


n remotis car mina rupibus 


[239] 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. g, lib. r. 

1. Bacchum in remotis, @c.] Feſ um Poetis 
Bacchi idem, epulumque tum Poet cum tuille, 
ſacrumque celebre, & hymnum ſolemnem de- 
cantari ſolit um conſtat: auctoreſque ſunt Ovid. 
Trift. lib. 5. Eleg. 3. & Propert. lib, 4. Eleg. 6. 
five quod Liber & Apollo Deus idem eft, ut 
pluribus aſſerit Macrob, lib. 7. Saturnal, cap, 
18. ac evincunt Æſchyli Eurip diſque teſtimo- 
nia ibidem allata. Eſchyl. A & BAA 
& Mal g. Euripid. o οο, Baut, Ilacay, 
Areale, "Iu>y;t. Sive quod Bacchus, id eft, 
vinum ſctibendis verſibus ingenium exacuat 
Ende, 

ulla placere 

unt, 

Que ſcribuntur aguæ potoribus, Ec. 

Ut noſter egregie docet, lib, 1. Epift, 19. Iſtius 
igitur generis hymnus eſt Ode hæc elegantiſſi- 
ma, & que ſane probe benignam ingenii venam, 
qua gloris batur Poeta Ode ſuperioti. Talis etiam 
Od. 25. lib, 3. Et Propert, Eleg. 16. lib. 3. 

In remotis carmina rupibus.] Longe a ſtrepitu 
tumultuque populari, urbano, forenſi. Nam 

Carmina ſeceſſum ſeribentis & ct gu- 
runt. 

2. Vidi docentem.] Sie & apud Virgil. Ec- 
log. 6. Silenus in antro a pueris Nymphiſque 
deprehen'us petita dudum carmina tandem pan- 


git 3 


dia, nec wivere carmina poſe 


Satis e petuiſſe videri 


| 


3. Nymphbaſque diſcentes.] Muſas intellige, 

Sic Eclog. 7. v. 21. 
Nymphe nofter amor, Libethrides, aut mibi 
carmen, 
Quale meo Codro, concedite. 
Autres Capripedum Satyrorum acutas.) Vel 
in acumen factas & formatas: tales enim 
habere dicuntur Satyri : vel ad audiendum ere» 
Ctas, paratas, avidas. Lucian, CI de oe Tupor $- 
Ae Ta ava, nal auto} ganaxpol, Et alibi; 
Zra jwflaka 8, Gta, dicit habuiſſe unum e Bac- 
chici execcitus ducibus, magnas aures rectas. Dia- 
log. cui tt. Bacchus, Ovid. Triſt. lib. 5. Eleg. 3. 
Fer, bone Liber, opem: & , 
Sic tibi cum Bacchis Satyrorum grava ju- 
Venus 
Adſit; & attonito non taceare ſono, 
Vid. lib. 1. Od. 1. De Satyris plura ad v. 31. 

5. Eve. ] Vel, Euhoe: ut doQtiores aliqui vo- 
lunt; qua voce Bacchantes in ſacris divino ſe 
furore concitabant, ut aiunt, Juv. Sat. 7. v. 62, 

Satur e, cum dicit Horatius, euboe. 
Vide lib. 1. Od. 18. ibique Annot. 

Recenti mens trepidat metu, c.] Enthuſiaſ- 
mum ſibi affingit Poeta, quem ſemper comitatur 
facer quidam ac ve igioſus horror, ob Numinis 
præſentis agentiſque reverentiam vehementem- 
que vim, qua turbatur nonnihil Gmulque Iztatur 
mens divinitus afflata, extra ſe poſita & aliena- 
ta, ſuperioriſque potentiæ arbitrio mota, 

6. Plenogue Bacchi pectere turbidum Letatur,] 


Carmina que wultis cognoſcite, c. 


4 


Numine incidente correptus de divino gaudet 
| Lætatur. 


i CARMINUM 
Lætatur. Evœ: parce, Liber, 
Parce, gravi metuende thyrſo, 
Fas pervicaces eſt mihi Thyadas, 
Vinique fontem, lactis & uberes 
Cantare rivos, atque truncis 
Lapſa cavis iterare mella. 
Fas & beatæ conjugis additum 
Stellis honorem, tectaque Penthei 
Disjecta non levi ruin, 
Thracis & exitium Lycurgi. 


ANNOT A 


confortio, non tamen ſine perturbatione, 

7. Parce, Liber, parce.] Indignum tali ſe 
indignatione profeſſus veniam rogat, ne in ul- 
tionem viſi numinis id ſibĩ contingat mali, quod 
Actæoni, Pentheo, Lycurgo, aliiſque acciderat. 
Deprecatur & vehementiorem Dei agitationem, 
qua de ſua ſede mens omnino dejiciatur, 

$. Gravi metuerde thyrſo.] Quo tot adverſa- 
rios perculiſti ac perdidiſti. 

Thyrſo.} Haſta erat hederis & pampinis in- 
tea, quibus obvoluta etiam cuſpis inopinatos 
ictus certumque exitium inferebat. 

9. Fas pervicaces, &c. ] Divino itaque ſpiritu 
correptus Poeta, vimque Numinis ſentiens, recte 
ait, fas tibi eſſe Dei laudes exequi. 

Perwicaces.) Concepto furore petulantes & 
protervas. Pervicacia interdum eſt bonarum re- 
rum perſeverantia, pertinacia ſemper malarum ; 
inquit Non, Marcell, Acciique ad Myrmidones 
verba hec affert: Tu pertinaciam, Antiloche, 
eſſe bare pradicas: ego pervicaciam ais 
.. . Tu addis quod vitio eft : cemis quod lapdi 
datur, 

Thyadas.] A dd ſacrifice, feror impetu quo= 
dam furibundo, Thyades appellate ſunt Bacchi 
ſacrificuli ſeu Bacchantes. 

10. Vinique fontem, la#is & aberes, Sc.] Li- 
cet mihi . & cantare patrata Baccho pro- 
digia & miracula. Perperam, ut videtur, affe - 
runt hic aliqui morem veterem Baccho ſeu Dio- 
nyſio in ſpelæis ſacrificandi vino, lacte & melle, 
Sane reſpexit ea ſcribens Horatius Euripidis lo- 
cum, in Ba chis AQ, 3. in quo Baccharum 
una-thyrſo dicitur petram werberaſſe, & mox inde 
profiluyſe ague fons; alia feruiam projictente in 
terram, rium deus emiſiſſe : guæ vero candidi 
potus cupidæ fuerunt, ſummis digitis terram ſcal- 
pentes, lactis fiumina flatim elicuiſſe: e thyrſis 
_ beder aceis flava mella guitis dulcibus Hil- 

e. 

13. Fas & beatæ conjugis additum Stellis bo - 
rorem.] Dicam & Ariadnes coronam nuptialem 
inter ſidera relatam. Hujus meminit Virgil. 


Georgie, 1. v. 222, Ovid, Triſt, 5. Eleg, 3. 


LIBER II. 19. 135 


ine gaudio conturbatur, Eu- 
| bos : indulge, Bacche, indulge, 

h I verende thyrſo formidande«” 
Licet mibi canere Bacchantes 
[23] protervas, & winum defluens, 

& lac copios manans, & m 
III cavatis arboribes flillons 
celebrare ; necnon felicis ur, 
ornamentum aftris inſertum a 
Pentheique domum gravi detur- 
batam caſu, & Lycurgi Thras 
s mortem 


1 TONE S. 


Sic micet æternum, wicinaque fidera wvincat 
Corjugis in cœlo elara corona tuæ. 


Quomodo vero deſertam a Theſeo Ariadnen 
fibi in uxorem adoptarit Liber, coronamque in 
celum tranſtulerit, canit idem Ovid. lib, 3. 
Metam, cap. 2, 


Deſertæ & multa guerenti 
Amplexus & opem Liber tulit; utgue perennñ 
Sidere clara foret, ſumptam de fronte cororam 
Immiſit cælo. Tenues wolat illa per auras, 
Dumque volat, gemmæ nitidos vertuntur- ia 
ignes; | | 
Conſiſluntgue loco; ſpecie remanente coronæ : 
Qui medius nixique genu eft, arguemgue tenentis. 


17. ] Tefague Penibei Digecta. ] Et hie alludit 
ad Euripid. cit, loc, ubi Penthei palatium brevi 
ſubvertendum minatur Bacchus: Aidhwatalles 
Bax Twjme Ti0tn;, Pentheus rex Thebarum 
Bacchantes noRtu diſcurrentes, quod nefad, ſpe- 
Qans, iram in ſe numinis concitavit, unde & 
ab ipſa matre ſua Agave ſociiſque Bacchantibus 
diſcerptus miſere periit, Ita Pauſan. in Corinth, 
Euripid, cit, &, Hyginus autem a Libero patre 
inſaniã & furore perculſum violent»s ipſum fibi 

manus intuliſſe refert, Vide Ovid, Metamorph. 
lib. 3. cap, 9. & ſeq, Perſ. Sat. 1. v. 100, Dio» 
dor. Sicul. lib. 4. a 

15. Non levi ruina.] Legunt -alii, non lent 
lruina, id eft, ſæva. Alii, non levi, Jeu li, 
id eft, afpera, | 

16. Thracis & exitium Lycurgi.] Referam 
quoque vindicatum Bacchi numen, proftratis 
quotquot huic adverſati refragarive auſi ſunt: 
quales Penthens, de quo mox; & Lycurgus, yur 
ſpreto illo penas lair, ſea a Jove privatus oculis 
vitaque ipla, ut ſcribit Homerus : ſeu ab ipſo 
interfectus Batcho, ut volunt alii, Is Thracum 
Rex multa per temulentiam prave committi vi- 
dens, excidi vineta juſſit omnia, vinumque abo- 
leri: hinc porro fabulati ſont, ultore Baccho, 
verſum in furorem crura ſibi amputifle, falce 
vinitoria, Hygin. & Plutarchus, aliter paulo, 
quod nimirum in carcerem Bacchas & 

Tu 


15 


2 


— — men—eeg 


_— - : : 
— wo _— — — 
— — - — 
. —— —— tr er en 


* 


236 Q HORATII FLACCI 


Fo demas 88 & ws Tu flectis amnes, tu mare barbarum : [232] 
e Tu ſeparatis uvidus in jugis 
Berom capiiles nodo ferpen | Nodo coërces viperino 


tins citra periculum con- Biſtonidum fine fraude crines. 20 
Erirgis vino madens, Cum 


ver@ feelerata Gigantum Tu, eum parentts regna per arduum 
twma fer ſublime appeteret Cohors Gigantum {canderet imMPplay 


Inperiam Jovis patris tui, Rhacum retorſiſti leonis : 
tis Riccum grijeciſli leonis 


nn Unguibus, horribilique mala 
WS: quamuir ſa'tationi-|(Quanquam choreis aptior & jocis [233] 
4 1 Ludoque dictus, non ſat idoneus 26 
Har 4 149 * . . 

3 ge Er ales Pugnæ ferebaris: ſed idem . 

Sabilis: weruntamen fart Pacis eras mediuſque belli. 

2 bello communis erat. Te yidit inſons Cerberus aureo 
Fanogius te Cerberus aſpexit 


SNNUTATIONSES, 


conjecifſet, Lycurgo exitum accidiſſe narrant 


dere, montes montibus imponendo. Tum ſi- 
Apollodorus lib. 3. & Euripides antea citatus, quidem afſumpta leonis ſpecie, unguibus et denti- 
Ovid, Triſt. 5. Eleg. 3. bus decertando, Rhacum alioſque viciſt, deje- 
a bipenniferi fic ſint male preſſa Lycurgi; ciſti, profligaiti, Leonis-pelle indutum pugnaſſ2 
Impia nec pœna Pentheos umbra vacer. Bacchum aiunt ali, leoninaque audaciaz quod 
Propert. lib. 3. Eleg. 16. quidem minus fabuloſum. Diodor. verò pardo- 
Veſanumęue nova neguieguam in vite Lycurgum; rum pellibus uſum refert, 2 
Pentheos in triplices ſunera grata greges. 25. Quanguam choreis aptier, c.] Duo exti- 
17. Tu flefis amnet.] Gange n & Indun fluvios tere Dionyfii, inquit Diodor. Sicul. lib. 5. cap. 1. 
intelligunt quidam : a'ii Hydaſpen & Orontem, Prior ſenex promiſſd barbà, ex veteri more, 
quos Bacchus tranſiit in Indiam pergens. Alii|Alter juvenis, ſpecioſior, et delicioſus. Is Sa- 
Strymonem Thraciæ fluvium, cujus accolæ Edo- tyrorum ſaltatione, riſu, et joco delectabatur. 
ni cum ſuo rege Lycurgo primum reluQati, po- | Oinnes etiam qui in exercitu muſicis exerceren- 
Kea vero dom ti a Baccho, ejus ſe legibus ac diſ- tur, immunes ſecit. Hæc Diod. ex quibus mol - 
ciplinæ ſubd'derunt. Favet Ovid. mox cit. lities Bacchi notatur, quĩ etiam in Indiam duxerit 
Nec patria eft babitata tibi: ſad ad nſque nivoſum |exercitum muliet um & delicatorum hominum tri- 
Strymona wenifli, Marticolampue Esten, pudiis & cantionibus eperam dantium, Lucian, 
Perfidaque, & lato ſpatiantem flumina Gangem, in Dial. cvi titulus, Dionyſus. Diodor, cit, &c, 
Et quaſcunque bibit decolor Indus aquas, Aptior & jocis, Ladogue diftus, } Hue perti- 
Tu mare barbarum.] Indicum mare, populoſque net quod vulgo circumfertur adagium ; Sine 
Indos fub jugum tuum mifiſti, Ex Diodor. Sicul. Cerere & Baccko friget Venus, 
Ib. 5. cap. 1. Triumphator Bacchus eft appel-| 27. Idem ft acis eras mediuſque belli] Ad u- 
Jatus, quoniam ille primus de Indis cum fpoliis trumque pariter, ſeu ad pacem ſanciendam, ſeu 
opimis in p-triam reverſus triumphavit. ad bellum movendum paratus & accommudatus. 
18. Tu ſeparatis wvidus in jugis, Sc.] Per te |Diodor. cit. loco; Quidam. duplicem ei formam 
fit, vt Bacchantes viper's ac ſerpentibus implici- |artriburam wolunt, quoniam chbrietas & iracundos 
tos babeant crines, fine ullo damno ſuo. Scribit | eficiat & bilares, Medium belli paciſque, com- 
Plutarchus in Alexandre, mulieres iſtas Orgia munem interpretatus ſum. 
Baccho celebranies impune ferpentes tradtaſſe; , 29. Te widit inſons Cerberus.] Cum ad inferos 
volunt alii alludi ad fabulam, qua Bacchus in- denique deſcendifti, Semelen matrem, vel, ut 
fans anguibus a Parcis cinctus fertur, qui nihil |alii natrant, Ariadnen conjugem inde reductu- 
intulerint mali, ſed ora pueri lamberint. rus, Cerberus, ultro tuum numen reveritus elt, 
20. Biſlonidum.] A Biſtone ſtagno vel lacu caudd leniter mots blandiens, tibias etiam & 
dicti Biſtonii & Biſtones Thraciz populi; & Bi- pedes lambens, De Cerbero plura ad Od. 13. 
Nonices mulieres ibidem ſacra Paccho facientes. hujus libri, ſub ſinem. 
Eft et Biſtonis urbs prope mare, hodie Bowr:n, Aures cor nu decorum. ] Cornua tribuuntur Bac» 
dicta. cho, quod im moderate bibentes quemlibet obvi- 
21. Tu cum arent is. Sc.] Quin & præclare um ſerite ſoleant. Unde & tauro ſimilem faei- 
a te in bello geila celebrabo. Tu enim, Bacche, unt, quod, perinde ut ille, bibaces ſint, iracun- 
ope m Jovi pairi tuo egregiam Oo eramque naväſti, di, & petulci . teſte Athenæo lib, 1. Non ita 
quendo impiè tentarunt Gig antes cœlum ſcan- videtur ad rem quod ex codem Athenæo affe - 


3 Cornua 


T” 0 5H Tv 


CARMINUM - 


Cornu decorum, leniter atterens 
Caudam, & recedentis trilingul 
Ore pedes, tetigitque crura, 


LIBER IL. 19. 157 


2 aureo cornu inſignem, movens 
' ( * e Leis, s Arran 
1 eis pedes crurague cr lie 

lirguã & ore dalixit. it. 


ANNOTATIONES. 


runt quidam, eornua pro poculis fuille olim: nec 
quod, ex Diodoto, lib. 4, primus ille terram 
junctis bobus exercuerit; mulio minus quod 
idem alibi ait, cornutum dici Bacchum, ab acu- 
men in excogirandis rebus ad vitam u ilibus. 
C:2terum ſacros Moylis libros haud Ethnicis 
Auttnibus incognitos fuiſſe aitbi quidem anno- 
tavimus; inde vero pleraque veri Dei miracula 
expiſcatos imitatoſque fabulatores ſalſis numini- 
bus & heroibus fuis affinxiſſe, ſcivlus quiiibet 


vix ignorat, At cum 1d abunde probet & 


uod fi Moyſen, Joſuen, & quz ad eos perd- 
nent, conferamus cum iis quæ Baccho afliganat 
Horatius, eadem prope eſſe agnoſcemus, Moyles 
in monte Siaa acceotas Dei leges populo He- 
bravo perfert. Baches in rupibus Satyros S& 
Ny mphas docet. . 

Bacchi /hyrſus, quid aliud quam virga Moy- 
ſis? Per hanc patrata cerie prodigia, per ilhum 
ſimiliter facta mentiti ſunt, 

Vin fontem, lactis rivos, wel flidlams, quis now - 
intelligat ſicta, vel ex promiſia Hebræis terra 


oftendat vel una hæc Ode, non eſt leviter præ · lacte & melle manante; vel ex erutis e filice 
termittenda, quin rem penitus excutiamus, at- per Moyſen aquis ? Virga Moyſis in ſer pemem 
que paulo otioſius infpiciamus & perſcrutemur, |verſ®, & fine damno apprehenſa, ſerpem iter 
Enimvero quanta & quot att-ibuuntur Baccho, æneus in deſerto juſſu Moyſis erectus, Exod. * 
quze vel Noachi ſunt, vel ipius Moyſis? Singu: Kc. nonne locum dederunt wiperis & anguibus 


la perſtringamus; quorum plurima tamen alii 
non abſurde jam protulerunt, occupat unique. 
Bacchus inventor vini viteſque plantare docu» 
idle jactatur. Diodor, Sicul. lib. 5. cap. . 
Atqui hoc longe verius Ncacho vindicatur, 
Cenef. cap. 9. v. 20. ubi & inebriatus ile & 
nudatus in tabernaculo ſuo, necnon majori filio 
1udibrio habitus refertur : que ad Bacchum 
tranſtulere fere omnia. 

Bacchus in ſylvis & rupibus Satyris & Muſis 
documenta varia tradidit. Noachus poſt diluvium, 
de vaſtata ac in ſolieitudinem redacta terra, de cul- 
tu Dei præcepta hominibus ſedulo inculcavit, 

Bacchus amnes & mare flexit; Noachus a- 
quarum eluvionem area evaſit, ſepatavitque. 

Bacchus Gigantes Jovi bellum moventes ex- 
pugnavi', Noachus Chamo filio impie ſe colen- 
dum Numinis inſtar exhibenti, poſteriſque ejus 
idololatris vel atheis fortiter repugnavit. 

Bacchus pacis bellique medius & arbiter ex- 
titit z Noachus ſequeſter & conciliator Deum 
inter & homines, audire meruit; Non erunt 
ultra aque diluvii, ad delendum unrverſam car- 
nem: item; Ponam arcum meum in nubibus, 
eritque fignum feederis inter me & inter terram. 
Genel. ap, 9 eit. 


Baccharum crines implicandi fine fraude quidem 
& coercendi ? Jam domita Baccho fumms ip- 
ſumque mare, vel lippientibus oſtendunt Jorda- 
nis mariſque Rubri ſiceo veſtigio tranſitum, da- 
cibus Moyſe & Joſue. Disjecta vero Penthei tecta, 
Lycurgique fatale exitium, adumbrant ſatis clare 
urbes deletas, reges victos, genteſque fraftes 
ab Iſrach'is, Deo ſuffragante & opitulante, 
Denique Gigantes & potentes a ſeculu- vii fi- 
moſi, Geneſ. cap. 6. & monſtra f liotum Eno- 
chi de genere giganteo. Num. cap. 13. v. 38. 


necnon turris Babel, Geneſ. c. 11. gigantoma« 
chiam, celique per arduum oppugnationem fa · 
buloſam peperere, | 

Cornutum vero Bacchum direre, juxta il 
quod Exodi cap. 34. v. 29. & ſeq, legitur de 
cornut3 Moyfis facie, ſeu duplici luminis cadis 
conſpicua, ex conſortio ſermonis Domini; quem 
Iſraelitæ non fine metu ac ſtupote ani mad ver- 
terunt. ; 

Adde, & lubet, Bacchi deſcenſum ad Inferos, 
ac reditum incolumem, imaginem videri genui=- 
nam Moyſis in monte nebuloſo dies quadragi nta 
commorantis, quem omnium opinione mortuum 
cum rurſus videruat Iſraelitæ, velut ab Laferis 
reducem ac tedivivum exceperunt, 


16. % HORATII FLACGE - 
ODE XX: Ad MECENATEM. 
Famam ſui neminis ſemper & ubique celebrem futuram. 


F Nec folitd nec levi per ata N ON vulſitata nec tenui ferar [35] 


Buentem ald vebar ego Poc- R 1 3 
L Ae fun pile. Ke Penna, biformis per liquidum æthera 
guaguam in terris marebo di Vates: neque in terris morabor 

wtius 2 invididque ſuperior de- Longias : invidiaque mejor 

feram civitates, ge proles Vibe Folin N S 

wiajorum. inopum, «79 gquem| > 1 bes Telinquam, Non ego pauperum 5 
appeilas, Chariſſine, o Mece=| Sanguis parentum, non ego, quem vocas, 


was, baud moriar, nec Stygia Dilecte, Mrzcenas, yy 
da, 


paiude coercebor, En mod» oh 0 
ribiis increſcunt p elles ſcabræ, Nec Sty Sia cohibebor u 

atque in aven candidam Jamjam reſidunt cruribus aſperæ 
e prot aj et ”_- Pelles, & album mutor in alitem 10 
mat 9a run hath 1 | Supernè, naſcunturque læves | 


nes exoriuntar” in brachits & 9 2 ; 
Per digitos humeroſque plume, 


lcapulis, 
| ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 9. lib. v. | tva in me animi propenfione, O Mæcenas, qua 
- 2.” Non ufitata, &c.} Scaliger lib. 6. Poet. me ignobilem & humilem proſequeris, exornas, 
Oden hanc ait magni ſpiritus, & tanto dignam beas, Mæcenatis in Hora'ium morte ſublatum 
ingenio. Se ſuoſque verſus immortales futuros| næniola erat: a 
præſagit Horatius, atque ſuo nomine & fama Lugens te, mea vita, nec ſmaragdos, 


implendum orbem totum gloriatur, Quo fi quis Berylles neque, Flacce, ' pernitentes, 
offendatur, ſum nis quibuſque Poetis magna de Nee mi candida margarita quero, &c, 


ſe, nec omnino fine cauſa, jactare ſolitis ſuc-| 8, Nec Stygia cobibebor unda.) Id eſt, non 
cenſeat neceſſe eſt, Paulo certe audacius cane-| moriar, nec proinde in Inferis detinebor aut 
bat & yaticinabatur Ovidius, in fine Meta- coercebor. Ovid, cit, 
morph. Quogue patet domitis Romana potentia terrisy 
Jamęue opus exegi, quod net Jovis ira, Ore legar prpuli ; perque omnia ſecula fama, 
nec ignes, Si quid babent vert vatum projogins vivam. 
"Nec poteri: ferrum, nec edax abolere wetuſtas.| Vide ſupra Od. 14. v. 8. De Styge dixi lib. 1. 
Nec tenui ferar Penna, } Non tenui aut fragili Od, 34. v. 1c, 
volatu, qui diſſolvatur, & brevi cadat, famam-| g+ Famjam reſidant cruribus, Cc. ] Sentio me 
que meam perire ſinat. Ovid, mox cit. transformari in cycnum : jamque meis tibiis 
Parte tamen meliori mei ſuper alla perenis humana carne & cute ſpoliatis ſucereſcunt pelles 
Aſtra ferar : nomenque erit indelebile ns · aſperæ, quales ſunt in cruribus cyenorum. 
rum. 10. Album mutor in alitem.] Ex Pythagor# 
- 2, Penra.] Alæ naturam commune quidpiamſ ſententia loquitur Horatius. Aiebat ille Poeta- 
cum Deo habere aſſerit Plato in Phedro, rum animas tranſire in canoras aves: ac viciſſim 
Biformis.] Lyricus vates atque Satyricus, in-|luſciniarum ac cycnorum animas Poetis immitti. 
quiunt plerique. At videntur alii ſapere pluſcu-| Porro cycnos, ut & Poetas, in tutela eſſe Apolli- 
lum, fic interpretantes : paulo ante homo, jam] nis creditum eſt, Unde cycai appellantur boni 
vero cyenus : bina forma præditus, humana &| Poetz, mali autem anſeribus comparantur. Cic. 
eye nes. Tuſc. 1. n. 73. Cycni nen fine cauſa Apollini 
4. Invidiaque major, &c.) Plutarch. de In- ¶ dicati ſunt ; ſed quod ab eo divinationem habert 
vidia & Odio; Ut Sol, inquit, ſupra verticem wideantur, gua prowidentes quid in morte boni 
extans aut umbram adimit, aut certe parvam fa- fit, cum cantu & woluptate moriantur, Virgil. 
cit; ita ſumma felicitas comprimit invidiam, Eclog. g. 


qua ſi ſupra caput ejus conſiſtens. are, tuum nomen — 

5 Pauperum Sanguis parentum. ] Obſcuro loco Cantantes ſublime ferent ad fidera cycni, 
natus, avo nempe liberto, patre libertino, Infra noſter de Pindaro, Od. 2. lib. 4. 

6. Quem weeas, Dilecte.] Sic interpunge ſe - Mulia Dircæum levat aura cycnums 


dulo: id eſt, quem tibi dilectum vocas, pro 


Jam 


CRMINUM LIBER 


Jam Dædaleo ocyor Icaro 
Viſam gementis littora Boſphori, 
Syrteſque Getulas canorus 
Ales, Hyperboreoſque campos, 


Marſe cohortis Dacus, & ultimi 
Noſcent Geloni; me peritus 


Diſcet Iber, Rhodanique potor. | 


Abſint inani funere næniæ, 
Luctuſque turpes, & querimoniæ: 
Compeſce clamorem, ac ſepulchri 
Mitte ſupervacuos honores. 


Me Colchus, & qui diſſimulat metum 


II. 20. 


Ja & Libycas Syrees, 
regioneſque Boreales pergam, 
| 15 factus bu, Canens 

ln 


159 


: 133 

locior autem Taro Dæ- 
dali Flis. Me Col. bus, Da- 
cu qc Lalum exercitum fi» 
mulans non timere, atgue ex- 
tremi celebrabunt Celoni. Me 
cognoſcet doctas Hiſpanus, & 
gui bibit aquas Rbodani, 
Apage cantus lugubres in- 
til. bus exequiis, fletuſgue in- 
decoros, & guerelas, Com- 
prime ejulatus, & pratermitte 


a 


+. 


20 


— 


whe 


ANNOTATIONE S. 


0 13. Dædales ocyor Iraro.] Id eſt, non ego te- 

| mere volatum tentabo, velut Icarus, neque pens. 
nas aſſu mo fictitias & adſcititias, De Icaro ejuſ - 
que patre Dædalo, lib. 1. Od. 3. ſub finem. 

14. Viſam gementts littora Boſphori, &c. | Bar- 
baris etiam populis, & regionibus innoteſcam ; 
meaque poeſis ad remotiſſimas orbis partes-cele- 

ps bris erit. De Boſpboro, ſupra Od. 13. v. 14. 

3 Gementis.] Illie enim horrendum ſtridet ac 

* fremit mare auguſto coarctatum ſpatio, & ad 
comprimentes ripas flutus alliduntur ac gemuat. 

15. Syrteſque  Getulas.} Ad Africz littora. 
Vide lib. 1. Od. 22. v. 5. Getulia regio-Libyz 
circa Syrtes ; de qua lib. 1. Od. 23. v. 10. 

on Canorus Ales. } Cycni more, canens dulciter. 
95 Sitne vero fabuloſus iſte cantus, diſſerui ad Ju- 
ve nalem. | 
15 16. Hyperboreoſque campos. ] Ad polum Arxcti- 
_ cum, ultimumque Septeatrionem, quaſi ultra 
m_ Borez flatus & originem, Vide lib. 1. Od. 12. 
* ad penultimum ſtrephen Annot, 
| 17. Me Colchus.] Aſie populus ad oram Eu- 
m7 xini maris Orientalem, Ea regio vocatur hodie 
—_ Mingrelia. ; | 
les Qui diſſimulat metum,] Iſtã periphraſi videtur 
Horatius indicate Parthos, de quibus vide Annot. 
ey lib. 1. Od, 19. v. 12. Quidam tamen referunt 
— ad ſequentem vocem Dacus. 
hm 18. Marſæ cobertis.] Vel per ſynecdochen 
el Marſos pro Italis ponit ; vel potius illos pre cæ- 
— teris nominat, quod in bello erant genus acre vi- 
I” rim, ut vocat Virg. Georg. 2. v. 16. Merſi Ita- 
Lic. liz populi fuere, ubi nunc eſt pars Aprutii ulteri- 
lliri oris, juxta lacum Fueinum; nomenque regiuncula 
bert conſervat adhuc Marſi duca ds titulo inſignita. 
11 Datus.] Gens vicinam Danubio regionem 
Ll 


incolens, Tranſylvani, Moldavi, &e. 
19. Geloni.] .Scythie populi ad fluvium Bo- 
ryſthe nem, a Gelono Herculis filio cognominati; 


v. 44. Palleat, inquit, 


te adit. 
diterraneum ingreditur, Rhodani magni: udi- 


poſſunt etiam Scythe remotiſſimi, de quibuy 
lib. 1. Od. 19. v. 10. 2 


Peritus Iber.] Hiſpaniæ populus ab Ibero ſeu 
Rege, ſeu fluvio diQtus, | 
Peritus.] Literarum ſtudioſus, variaque in- 


ſtructus doctrina. Alii referunt ad navigandi 
peritiam. _—_ * | 


20. Rhodanigue potor] Lugdunenſes Gallos 


innuit & deſignat, apud quos facundiæ certa- 


men erat; cujus meminit Juvenalis Sat, 1. 


Ut Lugdunerſem Rbetor dicfurus ad arm. 
Rhodanus flurius Gallize precipuus, apud Hel- 


vetios ſcaturiens, per lacum Lemanum tam ra- 
pide fluens, ut ſuas. non coinquinet aut permiſ- 


ceat aquas: Genevam alluit.; Galliam a Sa- 


baudia, Delphinatum a Breflia diſcernitꝭ ad Lug- 
dunum excipit Ararim amnem, Iſaram autem 
ad Valentiam & Vivarium : Occitaniam inter 
& Provinciam, ad Avenionem perlabitur : inde 
vero non procul, Diuentia ſluvio arctus Arela- 
Demum aſtiis quinque mare Me- 


nem commendat M. Varro, nec inferiorem Ii co 
prædicat, Apud Agell. lib. 10. Cap. 7. 

21. Abfint inani furere nenia, Ce. ] Funus ye- 
lut inane, nænias, luctus & querimoniss ut 
turpes yiris, denique ſepulehri honorestanquam 
ſupetvacuos reſpuit, quippe vivens immortaliſ- 
que ſutuius; quibus expreſſit Ennii Epitephium 
ita de ſe ominati ; | 

Nem me lachrymis decoret, nec funera fletu 

Faxit, Cur ? Volito viv Per 97 v1 n. 
' Nanie.] De bis ſupra Od. 1. ad finem. 

23 · Sepulchri Mitte uperwacuor honores, ] Plane 

loquitur ex mente ipſius Mæcenatis, cujus hac 


De illis jam ſupra Od. 9. v. peoult, Iatelligi 


you Senec, Epiſt. ga. refertur ſententia, 
Nec tumulum curo : Sepelit natura reliftes, 


Q. Horarr 


—— 


* 
* 
* 
. 


LIBAR I 


HoRaTil FLACCI 


Carminum, ſeu Odarum, 


ERTIUS. 


Aa. FRE Wh A.> bh, "EY £ 4 * - * 


+ 


ODE 1. 


Non opibus aut hanoribus, ſed mediocri fortuna, vitdque tranguilld conflat 


felicitas. 


atque amoveo. Ob ſecundate 
ere : Muſarum ego antiſtes in 


Imperitum wulgur 72.0 DI profanum vulgus, & arceo: 


Favete linguis: carmina non prius 


- 


[#36] 
[239] 


NN GITMITIONE DS... 
Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. . ut ne cam attingat, neve adeat profeſium & 


1. Odi profanum: ] Quod Perſius ſub finem Sa- 


profanum wulgus a ludo mujico di verſum. Apud 


tiræ prime, hoc odes hujus initio præſtat Hora- | Macrob. in Somn. Scip. lib, 1. cap. 2. Phi- 
tius. Nimirum quibus fcribat, & quos leQores loſophia ex fabulis quædam abs ſe abdicat, ac 


velit, uterque imperioſe ſtatuit. Eft igitur prima 
Krophe velot proemium graviſſimi carminis gra- 
viſſimè quidem tractati, documenta pleraque ad 
mores pertinentia continentis. Certe in hujus & 
ſequentis libri carminibus potiflimum eniteſcit 
Ila, quam laudat Petronius, Horatii curioſa feli- 
citas. Audiatur hie Scaliger hypereritic. tertii 
libri Ode prima magnifico dicendi genere Hructa 

eff, Et poſtea; Seguuntur carmina plena ſapien- | 
tie, numeroſa, ardua. Secunda Ode pariter alti- 
loqua : tertia graviſſima: quarta nec Pindaro 
cedit, ac ne quinta quidem, Sexta altiſſime ſo- 
mat, &, Haæc ille. 

Profanum 3 Gefu oi; 
digte ict, gugag 8“ 0%. Beonhoig, Loguar, 
guibus fas eft, at fores occludite profanis, Arcet 
vulgus indoctum & rude, utpote Muſarum ſacris 
haud initiatum. Solennis erat ſacrorum for- 
mula, quam habet Virgil, Eneid. 6. v. 258. 

— Proacul, & procul efte, profani. 
Callimach. *Exag, ide ics Ene. 
In Petronii Satyrico, Eumolpus ita præcipit: 
Effugiendum eft ab omni verborum, ut ita dicam, 
wilitate : & TR woces @ plebe ſummote, ut 
Fat, Odi profanum wu'gus, & arceo : quibus ver- 
bis explicari, quid voluerit Horatius per va 
Frefanum, bene movet Cruq. A. Gell. ad finem 


velut profana ab ipſo veſtibulo ſacræ diſputationis 


excludit, | 

2. Favete linguis,] Vox in ſaeris olim uſitatay 
qua ſilentium imperabatur, Et certe nibil eſt, quo 
reverentiam numinis aptius aut amplius liceat 
declarare, quam profunda illa taciturnitate atque 
attentione animi ad divina quaſi ſtupentis. Hus 
facit Pſal. 64. v. 1. Interpretatio ſancti Hierony- 
mi ex Heb129 : Tibi ſilentium laut, Deus, in Sion. 
Ariſtophanes. Linguis faveat omnis populus ore 
clauſo: des enim ingreſſus eft Muſarum catus, 
Seneca de Vita Beat. c. 27. Hoc verbum, Favete 
linguis ; non, ut plerique exiflimant, a favore tra- 
bitur; ſed imperatur filentium, ut rite peragt ſa- 
crum poſit, nulld voce mald obſtrepente. Qæ po- 
ſtrema verba favent iis, qui interpretantur ; bene 
precamini ; cavete ne quidquam loquamini in- 
fauſtum, & mali ominis, Cicers. 1. de Divin. n. 
102. Non ſolum Deorum woces Pythagor@i obſer- 
vaverant, ſed etiam bominum, que wocant, omina, 
Quæ majores noſtri, quia valere cenſebant, idcirco 
omnibus rebus agendis, == bonum, fauſtum, for- 
2 fit, prefabantur 1 — 
ou publice ferent, ut fawerent linguis, imperaba- 
— 2 — 1 omi nat ionem habet: 
nam precones clamantes populum ſacrificiis favere 
jubebant, Favere eft bona fari. 


Ab, ult. fic ait: Commentariis bis legendis dabo 


Carmina non prius Audita,] Nova, Lyrica, ſei- 
Audita 


*.  » a 


Ir 
re 
de 
tit 
po 
wc 
po 
fin 
hu 
po 
2 
1 
Jul 
gun 
mon 
7 
qu 
ga 


+4 mm +4 +3 + +. oi. ha us 


* . 


perduxit eos ranquam gregem. 


. 


CARMINUM LIBER II r. 1517 


* Muſarum Sacerdos | axditer anrer e cans pe! 
irginibus pueriſque canto. . Wo Id "FO * 
Regum timendorum in proprios gteges, 2 5 — ipſos 1 


Reges in ipſos imperium eſt Jovis, 
Clari Gigantæo triumpho, 
Cuncta ſupercilio moventis. 
Eft ut viro vir latiùs ordinet 


. 


240 } poteſtatem habet Jupiter vi- 
is gigentibas inclytus, omnia 
— — 
ins alto ſpat ponat 
didatur in campum Marti- 


7 
L 


Arbufta ſulcis; hie generoſior T1 ton nebilior. ventar, ife vir 


Deſcendat in campum petitor : 
Moribus hic meli6rque fama 
Contendat : illi turba clientium 


tutibus & exiſtimat ĩone 
tior — Huic bn 
* clientium numerus 3 


ANNOTATIONES. 
cet, 3 nemine Latinorum hactenus ſaltem exa- I lavit. Vide I. a. Od. ta. & 19. & Od. 4. hujus libri» 


Qe, facta. In hujus libri ultima Ode pariter 
gloriatur. Princeps Solium carmen ad Italos de- 
duxifſe modes. 
3. Muſarum Sarerdes.) Bonus omnis Porta 
Muſarum & Apollinis antiſtes & Sacerdos audit, 
Virgil. A neid. 6. v. 645. de Orpheo. 
Necnon Threltius long cum veſte Saterdos, 
Ovid. Amor. lib. 3. Eleg. 8. v. 23. 
Ille ego Maſarum purus Phizh1que Sacerdos. 
Tibull. lib. a. Eleg. 5. 
Phoebe fave, nouns ingreditur tua temp a 
Sacerdos; i 
Huc age cum ciiba · ¶ carminibuſque veni. 
4. Virginibus pueriſque canto.] Velut caſtis & 
docilibus, proindeque idoneis tum ad ſacra, tum 
ad præcepta morum capeſſenda. Sic & in care 


8. Cuncta ſuperci/io moventit.] Orbem univer- 
ſum nutu unico quatientis. Virg. ZEn. 9. v. 106, 


Aanuit: & totum nutu tremefecit Olympum. 
Egzregia divinæ Majeſtatis declaratio : ex Ho- 


meri Iliad. 1. E 3pptor veure Kp, Su- 


perciliis annuit Saturninus, id eſt, Jupiter; hine 
& concuſſis comis celum concuſſiſſe ibidem d:« 
citur, Quibus è verſibus Phidias aiebat ſovis ſe 
Olympii ſimulachrum mira arte effinxiſſe. Plin. 
lib, 2, cap, 37. ita ſcribit : Su perciliii negamus, 


annuimus, Hæc maxime , faſlum indicant, Ibid, 


Front ſeveritatis index ut & clementiæ. Ammia- 

nus Marcell. Supercilia vulut cornus erigi, dixit. 

Vide Cal. Rhodig. 1. 3. c. 27. | 
9. Eft ut viro vir, &:.) Nec eos eſſe ſelicey 


mine ſæculari ait a Sibyllis moneri. Virgines /efas|putaris, qui ingentibus pradiis, magiſtratibus, 


7 caſtos Diis dicere carmen, Et lib. 1. Od. a 1. ¶ palatiis fruuntur. Nam fint quidem alii opu- 


ianam teneræ dicite virginer: 


Intoriſam, pueri, dicite Cynthiam, 


lentiores aliis, nobiliores, potentiores, fam ce- 


lebriores, at nemini propterea mors pareit; ome 


5. Regum timendorum, &c.} Docet in primis|nes equat, & pariter aufert, Quae ſententia va- 
in quo non fit felieitas ftatuenda : & quam abers|riis eſl locis apud Horatium variũ ubique dictione 
rent, qui ſupremã poteſtate præditum cenſeant{expolita, Lib. 1. Od. 1. &c. 
deatum, quod ab aliis timeatur, nullum vero] Latius ordimet Arbuſla ſulcit.] Vineta vel ar- 
timeat, Enimvero mortalium nemo quantumvis|buſta plantet agro ampliora, ſpatioſiora, 


potens ejuſmodi eſt; cum ſupra ſe Deos habeat 
qui & iniqui vindices, & regum perinde, ut hi 
populorum, — incubantes. Plaut. Ca- 
fin 26. 26. Quaſi tu neſcias repente, ut emoriantu- 
bumani Fover, Id eſt, Reges & Prineipes. 

In proprio greges. ] Sunt Reges quaſi paſtores 


10. Hic generofior deſcendat, & c.] Ille claritate 


generis fretus ambiat magiſtratum, proindeque 


iat, in Campum Martium, quo ad ferenda 


uffragia Populus Romanus conveniebat, 


Deſcendat.] Erat campus ille inferior urbe in 
llibus edificat2. Adde quod in edito colle ſpe- 


populorum. Pſal. 76, Deduxiſti ficut oves po- |Aandum ſe populo præbebat candidatus antequam 


pulum tuum in manu Meyn & Aaron. Et i 


n campum deſcenderet, Vide Alex, ab Alex. 


Pſal. 77. Abſtulit ficut oves populum ſuum, & ||. 4. c. 3. ubi fuſe de comitiis, & de ratione cre- 


6. Repes in ipſos imperium eff Fowvis:] Sueton. 
Jul. Cater, cap. 6, Eft in — —— Re- 
gum, gui plurimem inter bomines pollent; & cere« 
monia Deorum, quorum iff in poteſtate ſunt reges. 

7. Clari Gi antæe — 2 Appatuit fatis 


quantum Dii 


andorum apud R omanos magiſtratuum. 


12. Moribus hic meliorq; fam Contendat.] Alius 


accedat minus fortaſſe domi nobilis, ſed virtutum 
goria conſpicvus; & de eodem honore & magi- 
ſtratu capeſſendo adverſus alterum contendat. 


13. Uli turba clientium Sit major.) Alius po- 


minibus prevaleant, cùm Gi-|tentiam oſtentet numeroſũ clientium turb3 ſti- 
buntes immagi robore ſuperbientes Jupiter debe}+ — ad munera publica evehatur, 


Sit 


162 


at pari jure magnos & pur- 


14. AEqud lege necgſitas, &c.] Numinis vo- 
luntas, æternum decretum, fatum, fine delectu 
ſummos æque ac infimos complectitur, movet, 
amovet, abſumit. Bene apud Suidam. Lex gui- 
dem ſimilis eff Tyrannidi : terrore enim & wi 
cuncta perficit. 

16. Omne capax movet urna nomen,] Omnium 
perinde mortalium nomina fatalis urna continet, 
donec ſuo queque tempore educantur, Atque 
ita cuncti ſerids ocyds ultime neceſſitati manci- 
pantur & traduntur, Vide lib. 2. Od. 3. 

16, Difritus enfis cui ſuper, &c. ] Quod ſi le- 
gitima dominatio non reddit fortunatum, ut ini- 
tio aſſeruit, mylto minus tyrannica & per ſcelus 
occupata. Nam, ex Tullio mox citando, Cui 
ou aliguis terror impendeat, nibil ei beatum : 
is nec epularum nec ſomnidulcedinem experitur. 
Quod ſane Damocles impius ille Dionyſii Syra- 
euſarum Tyranni aſſentator intellexit, vel ab ip- 
fo Tyranno edoctus. Cùm enim regiam expe- 
-xiri fortunam ab eo petiiflet, aureo leo, ſtra to 


Q. HORATH FLACEL > 
Sit major. Æquã lege neceffitas 


beer regit — 22 Sortitur inſignes et imos; [4] 
fat. Cui ſupra. ſeeleratum. ca- Omne-capax movet urna nomen. 16 
Put friffus gladius irtpendit, Diſtrictus enſis cui ſuper impia / 
* — ma Cervice pendet, non Siculæ dapes 
porem revocabit wolvcram Dulcem elaborabunt ſaporem, 
aut hre modulativ. Ruietus Non avium citharæque cantus ; 1s 
[7 — pes Somnum reducent. Somnus agreſtium - © |. 
"fas, & littus wnbr5 ame-|Lenis virorum non humiles domas 
, "4s —_ Ry Faſtidit, umbroſãmque ripam, 
— ſofficit, — nec angit Non Zephy ris agitata Tempe. . g 1 
mare procelloſum, nec violen- Deſiderantem quod ſatis eſt, neque 4 ] 
tia occidentis ArBuri,, v Tumultuoſum ſollicitat mare, 26 
Nec ſævus Arcturi cadentis 
#$NNOTAHTIONES - , 


21. Somnum reducent.] Quem abſtulit mortis 
pavor imminentis, | 

Scmnus agreſtium Lenis virorum, &c.] Ruſticis 
contra viris ſomnus adeſt ultro ſuavis & placidus, 
ſeu in agreſti tugurio, ſeu. ad fluminis ripam 
fub arboribus frigus, umbram, & amenitatem 
prætendentibus. Virgil, Georgic, 2. v. 467. 


At ſecura quies >... dS a4 
Speluncæ, wivique lacus ; at Figida Tempe 


| » + 0 ub 
Non abſunt, , Be W 


24. Tempe. ] Accuſativus eſt pluralis neutrius 
generis. Nomen erat vallis amœniſſimæ in Theſ- 
ſaliã, Peneo irrigate flu vio, montibus Offa, Pe- 
lio, Olympo circundatæ. Pro locis quibuſlibet 
amenis uſurpari ſolet. Vide lib, x, Od. 7. v. 4. 

Zephyriz agitata.] Leniter aſpirante eo vento, 
qui genitalis | ——_ mundi appellatur a Plinio 
I. 16, c. 25. Flat ab Agninoct᷑iali otcaſu, ver in- 


pulcherrimo, textili ſtragulo, magnificis operi- 


coronæ :; odores incendebantur: menſe con- 
quiſitiſſimis epulis extruebaatur: ad menſam 
eximia fo-ma dalecti miniſtrabant pueri. Jam- 
que fortunatus ſihi Damocles videbatur. In hoc 
antem medio apparatu ſulgentem gladium e la- 
cunari ſe à equina appenſum demitti juſſit Ty- 
.rannus, ut impenderet illius beati cervicibus. 
Itaque nec pompam, nec dapes, nec pueros aſpi- 
ciebat, Jam ipſz deſiuebant corone. Denique 
exotavit Tyrannum, ut fibi abire liceret, quòd 
2 beatus eſſe nollet, Hæc Cicero Tuſcul. 5, 
-Q, 01. 
28. Sicule dapes,] Harum ut lautiſſimarum 
- me miniĩt Plato 3. de Rep. Tullius a. de finibus, 
- & Tuſcul. 5. n. 100. Atheneus lib, 1. cap. 59. 
Coquos item Siculos velut ciborum optime con · 
diondorum artifices eximios laudat |, 14. cap. 23. 


bus picto collocatus eſt, Aderant unguenta & Græcii neminatus, guaſi Gunpipac, vitam ferems, 


choat, aperitgue terras tenni frigere ſaluber. 
vonius Latinis a favendo vel fovendo : Zephyrat 


Id. Plin. lib. 18. cap. 34. 
Agitata.] Incertas Zephyris motantibus um- 
bras, ut canit Virgil. Eclog. 3. Qu quidew 
omnia ſomnos dulces faciunt. | 
25. Defiderantem quod ſatis eff, &c.] Qui par- 
vo contentus agit, & neceſſaria tantu:n defide- 
rat, is pecunias augendi parum cupidus, longin- 
quam negotiationem minime ſuſcipit, adeoque 
matis pericula declinat z nec ille angitur valde, 
fi quando calamitatem grando, aut agrorum ſle- 
rilitas annonz penuriam invehat, Senec. Si a 
naturam wives, nunguam eris pauper : fi ad ofie 
niones, nunguam eris dives, ' 
26. Tumultuoſum mere. ] In fine Odes 
jus libri Ap os rumultvs, voet. 
27. Sevus ArBturi-cadentis i } Arftus 
rus five Arctophylax, quod Urſam ſequatur ac 


Impetus 


29, hu - 


Fa- | 


CARMINUM: 


Impetus, aut orientis Hœdi: 
on verberatæ grandine vineæ, 


- 


Caprorum ſurgentium ; neg; vi- 
neꝶ per grandinem percaſſe, 
vel aver fallax, arboribus Mo- 


Fundũſque mendax ; arbore nunc aquas 304 Joon acer ſantibur, modo 


Culpante, nunc torreatia agros 
Sidera nunc hyemes iniquas. 
Contracta piſces æquota ſentiunt, 
Jactis in altum molibus. 
Cæmenta remittit redemptor 


Cum famulis, dominũſque terræ 


Faſtidioſus. Sed timor et minæ 


Scandunt evdem quo dominus : neque 


Decedit #rata triremi, et 
Poſt equitem ſedet atra cura. 


Huc frequens 


conflellationes arva exurentes, 
modo . ſcvitiam. A- 
guat molibus in mare prejeciis 
[243] coarFatas ſentiunt piſces, N 
lac camenta ſepius immittit 
| operum conductor eum ſerwis, 
35 necnon profeſſor terram con- 
temnens, Alt metus & formi- 
. | da eodem quo dominus alcen- 
dunt : neque triremem re 
munitam deſerit moleſſa ſo- 
licitude, imo equitanti 


ANNOTATIONES.. 


velut cuſtodiat difta conſtellatio, magnas tem- 
peſtates, movet, preſertim cùm occidit, videlicet 


Octobri incunte, Vide Plaut. Rudent. Prolog. 
v. 69. vbi fic loquens inducitur illud ſidus; 
Increpui bybernum, & fluctus mei mariti mos. 

Nam Arcturus fionum omnium ſum acerri- 

mum ; 

Febemens ſum exarters : cum occido, vebemen- 

tore 

28, Ovientis Hædi.] Pro hedeorum. Sunt enim 
duæ ſtellæ in finiftri manu Aurigæ, qui- 
bus orientibus ſævit mare: tum ſcilicet cam 
Sagittarium Sol decurrit. 
204. 

Preterea tam ſunt Arfuri fidera nebis 

Hederumque dies ſervandi, &c, 

30. Funds gue mendax,] Ager infructoſus, 
ſpemque & laborem agricolz deſtituens, Spem 
wentita ſeges, ut ait Epiſt. ad Mæcen. Petronius 
ait fimiliter, Fundos mendaces, Et Pſal. 32. 
Fallax equus ad ſalutem. ets 

Arbore nunc aquas culpante, &©c,] Arbore ſte- 
rilitatem ſuam quaſi excuſante, tres ejus afferente 


Virgil. Georg. 1. v. 


cauſas, culpamque derivante vel in aua & Im- 


bres nimios, quibus putrefactio generatur; vel 
in torrentia agros ſidera, æſtus nimirum & calores 
immoderatos, qui ſuccum & humorem abſumunt 
omnem: atqui ex humido & calido attemperatis 
fructum ac fetum quemlibet ſuum natura pro- 
ducit & procreat : vel in aſperitatem denique 

emis, & immodicum gelu, quod nimis aſtrin- 
git, fruges adurit, arboreſque en*cat, dum vege - 
tandi vim prorſus extinguit. Lucret. 5, 214. 

Et tamen interdum magno queſita labore, 

Cum jam per terras frondent, atque omnia flo- 

rent ; 

Aut nimiis torret fervoribus @therevs ſel, 

Aut ſubiti perimunt imbres, gelidæ que fruinæ. 

33. Contrada piſcet æguora ſentiunt, Cc. ] In- 


tam ædifieandi in mari libidinem, de quibus jam 
ib. 2. Od, 15. & 18. Item poſtea Od. 24. hu- 
jus libri. Petronius in Satyrico: c. 120, 
e A pice late 
Luxurian ſpoliorum, & cenſum in damna fu- 
rentem. . : 
Edificant auro, ſedeſpue ad ſidera mittunt. 
Expelluntur aque ſaxis ; mare naſcitur arvit j 
Et permutata rerum flatione rebellant. 
En etiam mea regna petunt : perfoſa debiſcit 
NMolibas inſanis tellus, jam montibus hauſtis 
Antra pemunt, Ce. 
Sall. Bell. Cat, c. 13. Nam guid ea memorem, que 
nift bis gui videre, nemini credibilia ſunt ? à pri- 
vatis compluribus way montes, maria conſirata ; 
alii legunt, conſfructa, &c. Sueton, Caligul. c. 37. 
In exflruftionibus Pretoriorum atque vii arum, om- 
ni ratione pofthabita, nibil tam efficere concupiſce- 
bat, quam guod poſſe effici negaretur. Et jactæ 
itaque moles infeſto ac profurds mari : exciſe rupes 
duriffimi filicis : & campi montibus apgere @quati « 
& complanata faſſrris montium juga incredibili 
qnidem celeritate; cùm more culpa captte lneretur. 
34. Hue frequens Cæmentu demittit, @c:] 
Variam & rudi faxo lapidumque cæſorum fruftis 
& fragmentis materiam in mare dejecit; ut ſub- 
ſtratis molĩ bus poſitoque ſundamento ædifieium 
ſuperſtruat ille fabrieæ ſuſceptor, ieee, 
manceps apud Cicer. Item redemptor, qui nempe 
quadlibet opus ſuo per ĩculo, certũã mercede fa- 
ciĩendum aſſumit. | 
36. Deminuſque terre Faſtidioſus.] Superbu 
& ambitioſus dominus foeſfidiens ædes habere 
in terrd, jamque novi quidpiam moliri volens, 
in mari ædificat. 3 | 
37. Sed timer mine ſcandunt eeclem, Ce. ] 
Verum five ille dives & Iuxuriofus habuet in 
ædibus ejnſmodi maritimis ; five naves & trire- 
mes; five equum inſcendat, non effugiat uſquam 


vehitut modo in inſanas ſubſtructiones, inque ftul- | folicitudines & metas. Vide lib. 2. Od. 16. 


\ 


M 2 Quod 


q—_ 


— 2 oe 


PI = 


—_— — nn EIS 


—— —_— 


— = — ; — == Cert Air mga 2 


. veſtis purpurea aftris ſplendi- 


164 Q. HORATI 


Qudd fi male ſe babentem baud) Quòd fi dolentem nec Phrygius lapis, 
Jublevar Phrygium ſaxum, nec] Nec purpurarum fidere clarior 
Delenit ufus, nec Falerna 

Vitis, Achæmeniũmque coſtum 


dior, negue winum Falernam 
& unguentum Perſicum; qua-| 
re celſas ædes conſtruam poſti- MPs. 
bus invidiam cientibus, & ra- Cur 0 nvidend 
tione fingulari ? Quare val- Sublime ritu 
lem 22 commutem opi · 


bus nimium laboriofis P Divitias 


1 FLACCH/ * 
[444] 


is poſtibus, et novo 45 
moliar atrium ? | 


Cur valle permutem Sabina 


operoſiores ? 


ANNOTATIONE S. 


41. Nd fi delentem nec, Sc.) Quod fi mag- 
nifca palatia, fi veſtes molles & nitide, fi lautæ 
dapes, fi odores & unguenta nihil proſunt ad 
levandam corporis aut animi ægritudinem, cur 
fortunam ego meam tenvem, ſed tranquillam & 
felicem non anteferamopibus ſummis, quas mag 
ni perinde labores & cure nunquam non comi- 
tantur ? 55 

Phrygius lapit.] Innixæ & exornatz baſilicæ 
columnis & marmore Phrygio rubris inſperſo ma- 
culis, Tibull. lib. 3. Eleg. Jo V. 13. 


¶idve domus frodeſt Pbrygiis innixa columnis # 
44+ Achemeniumgue ceſlum,] Unguentum 


OD 


pretioſum & exquiſitum e cofto frutice, cujus r@- 
dix 5 1 22 odore eximio ; proveniente in 
Perſiaz ubi regnavit Achzmencs, Vide Plin- 
lib. Ia. cap. 12. Dioſcorid, &c, 

45. Invidendis peſlibus.] Invidia expoſitis ob 
luxum & pompam. Sic lib. a. Od. 10 dixit au» 
lam invidendam, Et Martial. Spectac. Epigr. 2. 
invidioſa atria. | | 

47. Cur valle permutem Sabind, &e.] - Cur 
pra majoribus poſſeſſionibus curarum feracibus, 
pre bafilicis atque divitiis Regum, non amem & 
colam przdiolum meum, in Sabinis, amcni fi- 
tum valle, unde mihi quod ſatis eſt ſuppeditatur z 
& quo valde con'entus & quietus victito, Regibus 
proindce beatior ? 


E II, 


Pueros ab ineunte tate aſſusfaciendos eſſe rei militari & vitæ laboridſe. 


O amici, puer gravi bell: A Nguſtam, amici, pauperiem pati 
Robuſtus acri militia puer 


fertis diſcat tolerare ardtan 


[245] 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſopra Od, 9. Lib. 8. 

1. Anguſlam, amici, c.] Horatii mentem 
& propoſitum in hac Ode pre cæ eris expiſcatuy 
eſt Theod, Marcilius, Hujus itaque non ſolùn- 
interpretandi rationem, ſed ipſa verba libet 
afferre, Tria, inquit, Reipublic quaſi membra 
complexus ei Pota; artes belli, artes pacis, religi- 
erem : in tiibus nempe hujus Odes partibus, In 
prima laudat diſciplinam militarems in ſecunds 
virtulem, quam ad forum & campum refert; in 


in Apolog. Paupertas, inquit, poptlo Remano im- 
perium a primordio fundavit. Et paulo ante, Hec 
in Ariſt ide juſta, in Pbecione benigna, in Epami- 
nonda ftrenua, in Socrate ſapiens, in Homero di- 
ſerta. Vide Valer. Maxim. lib. 2. cap. f. & 7. 
lib, 3. cap. 3. lib. 4. cap. 4. Plutarch. in vits 
Phocionis; ubi Duxille eximius Athenienfium 
refertur nudis ſemper fuiſſe pedibus cam ruri tum 
militiæ, nifi ad caleeos impuliſſet hyems atrocior, 
Unde joeantes milites aſperum & crudele frigus 


tertia cenique /lentium, quod ad religionem, Tri-|arguebant, ex eo quod calceatus eſſet Phocion, 


bus iſtis ſane tota Reſpublica continetur. 

Amici, ] In quibuſdam codicibus legitur, ami- 
ce, in nonnullis etiam adverbialiter, amice; quod 
ita explicant: tam libenter amanterque colen- 
dam eſſe pavpertatem, ut jam gravis non fit, 
aut videatur, toleranti, 


Pauperiam pati. ] Id eſt, ut miles Romanus fiat ris magiſra ef, 
robuttusac ſttenuus, aſſueſcat puer militia labori-| Tpiowr ,, Pas 


bus ; diicatgzin primis ferre pauper iam, qua pri- 


ici inclaruete tum Romani cm Cd. Apulcivs 


Cicero Tuſc. 2. n. 34. Cretum lege 
wemgue Lycurgi, laberibus erudiunt juventutem, 
venando, currendo, eſuriendo, fitiendo, algendo 3 
efiuando, Theocrit. Idyll. 22. init. NH u- 
ya Tac Tixrag iſ aira v pbxfote fνονα‘ 
ax, Paupertas ſola artes excitat : ipſa labo- 
Menander: Tinia yap few y 
as morum eft magi- 
fra. Paupertatis e contrario incommoda, ſi vacat 
& libet, vide apud Juvenal. Sat. 3. v. 143. & ſeq, 


Condiſcat, 


4 


K 
* 


h 


„„ /// ̃%ͤœt h Ä WT SW = © vo Ws 


* 


C ARMIN UM 


Condiſcat, et Parthos feroces 


Vexet eques metuendus haſta : 


Vitimque ſub dio, & trEpidis agat 


In rebus : illum ex mœnibus hoſticis 6 


Matrona bellantis tyranni 
Proſpiciens, et adulta virgo 
Suſpiret, Eheu ! ne rudis agminum 
Sponſus laceſſat regius aſperum 

Tactu leonem, quem cruenta 

Per medias rapit ira cædes. 


Dulce et decorum eſt pro patria mori, 


Mors et fugacem perſequitur virum 
Nec parcit imbellis juventæ 
Poplitibys, timid6que tergo, 
Virtus tepulſæ neſcia ſordidæ 
Intaminatis fulget honoribus ; 


LIBER IM. 2. 16s 
inopiam z ate bellicoſns Par 
thas * * equitans, tele for“ 
| midabilis. * Sub aperto c- 

[246], at etiam inter pericula* 

Ie e muris hoft um widens 

uxor Regis pralianes, & 
andior puella, ingemac : 
eu | ne maritus regalis cer- 
tominum imperitus incur- 
rat in iflum /conem con- 

10 flitu ſævum, quem furor. 

ſanguinolentus agit in me- 

digs flirages. Jucundum at- 
gue glorioſum eſt occumbere 
pro patris, Fugientem etiam 

7 eminem mors conſectatur 2 

nec indulpet ignawis adole- 
15 ſcentibus Df — & 
[247] turpem 


dorſum vertentibus. Virtus 
puris bonoribys decaratur 3 


repulſam ignorat x 


ANNOTATIONES. 


3. Parthos feroces Vexet eques metuendus baſta.] 
Equitando jaculandoq; ſe valde exerceat, vt par 
evadat propulſandis Romani nominis hoſtibus, 
— vero Parthis equitandi & ſagittandi ſo- 
ectia pollentibus. Vide lib. 1. Od. 8. De 
Parthis autem jam ante ſæpius. 

5. Sub dio.] Sub ardoribus Solis, ſub imbri, 
ſub frigore, ut quamlibet acris inelementiam 
quo animo ferat, robuſto corpore perſerat. 
Lib, 1. Od, 1. Sub Fove frigido. 

Trepidis agat in rebus.] Inter belli tumultus, 
perpetuamque trepidationem verſetur, ut fiat in- 
rrepidus impaviduſque: nam, ex Philoſophis, 
aſſuetis parum aut nihil movemur & afficimur, 

6. Illum ex menibus boſticis, &c.) Egregiè 
tractatus per proſopopeiam locus; in quo virtu- 
tem Romanam facit exhibetque hofti admirabi- 
lem, quo eam Romanis juvenibus amabilem red- 
dat, Tam acer, inquit, inter dimicand um appareat, 
ut eum in acie decertantem e muris aſpiciens 
Tyranni contra pugnantis uxor aut filia, cum 
gemitu ſtatim exclamet; Heu I de viro eo, vel 
ſponſo conclamatum eſt, fi in talem incidat ad- 
verſarium, Hic enim in praliis exercitatus; ille 
rudis agminum, (cilicet inſtruendorum ac du- 
eendorum, Romanus iſte quaſi leo ferox & ſævus 


e. Quam ſententiam Tyrtæus carm, de virtute 
bellica non uno loco jactitat: occumbere pro 
patria pulchrum eſt, inquit, ah igt, bonora- 
bile & ſplendidum, Tigan iy T1 wal aN, &c 

14. Mort, & fugacem perſequitur virum.] Pex 
prolepſin diluit quod objici poſſet : ſatius eſſe 
fuga ſaluti conſulere, quam fe prædam inftanti 
morti dedere, Atqui ingloriam yelle vitam pro- 
trahere, ſtultum eſt & vanum, inqujt: nam 
mors apprebendit eum quogue qui pugnam refugit, 
ex Simonide : Se u nai r Quyoayer, 
Et Tyrtæus modo cit, ait: Eum gui 2 prælio 
teliſque Sepe elapſus eft, domi 2 morte corripi. 

15. Nec parcit imbellis juventæ Poplitibus, ti- 
midegue tergo.] Hue revocari poſſunt & debent 
plures & variz fugacium & delinquentium in 
bello punitiones, quas fusè refert Alex, ab Alex. 
lib. 2. cap. 13. | 

17. Virtus repulſe neſcia ſordide, Sc.] Hee 
ſecunda pars eſt Odæ, in qua Stoice prorſus omnia. 
Virtus, inquit, puris fruitur hogoribus ; propri- 
os in ſemet ipſi fulgores habet, quos ei vel au- 
ferre vel obſeurare nihil poteſt. Contra honores 
a populi arbicrio pendentes, ambitionis, largitio- 
num, corruptele ſordibus contaminantur ; abje- 
ctarum prenſationum adulationumque maculis 


quidquid objicitur dejicit & vaſtat : ſponſus autem 


meus nihil par babet iſti bellico ardori. 
13. Dulce & decorum eff pro patrid mori. tentur candi 


fedantur, turpis etiam repulſæ ignominis deho- 
neſtantur. Quor & quam indecoris artibus ute- 
ati ad plebeculæ favorem aucupan- 


Mortis pavorem & metum adimere etiam Portal dum, vide apud Alex. ab Alex, lib, 4. cap. 3, 


ſolers conatur, gloriam certam generofis, meti- 


| Repulſe neſcia ſordidæ. ] Cato cùm peteret ma- 


culoſis autem nihilo ſecius inftare exitum aſſeve-| giſtratum repudiatus populi judicium contempfir, 
rans, Cic, 1, Offic. n. 57. Pro patrid quis bonus} aiebatq; familiaribus perperam & incaſſum pu- 
dubitet mortem oppetere, fi ei fit profuturys * Ad] dibundis, non fibi qui recte petiifſer, ſed po- 


Autic, lib, 8. E 


2. Pro patriã meri præclarum Ms male judicãſſet, ignominioſury illud eſſe. 


3 / Nec 


*% 


166 Q. HORATI 
negue actipit wel deponit faſ- 
ces ad woluniatem plebts fa- 
ventis. Virius Olympum ape- 
riens dignis im martalitate, 
Semitas init arduas : vf 
turbem deſpicit, ac terram 
humidam linquit, als . fu 
ga4 aflurgens. . Fide ta- 
citurnitati ſecurum guogu? 
flat premium. uf rewes 
larit ſecreta myſieria Ce- 


Cœtũſque 


Spernit humum fugiente penn. 
Eft et fideli tuta filentio 


Merces. Vetabo, qui Cereris ſacrum 


I FLACCI 


Nec ſumit, aut ponit ſecures 
 Arbitrio popularis auræ. 
Virtus, recludens immeritis mori 
Calum, negata tentat iter via : 


20 


vulgares, & udam 


[18] 


ANNOTATIONES. 


Vide Plutarch. Cicer. Tuſc. g. n. 54. Si in wir- 
tute ſatis oft prefidii ad bene wiverdum, ſatis /? 
eriam ad beate. u ſapieni & bo- 
nus vir ſi N agiis preteritur ; populus a bono Con- 
ſule pottus, quam ille a wane populo repuiſam feri. 
19. Nec ſumit aut povit ſecures Arbitrio popula- 
ms auræ.] Infignia magiſtra ds faſces & ſecures 
extitiſſe, & pro eo ſæpius uſurpari, nemo qui vel 
rimoribus labris litteras attigit aut delibavit, 
1gnorat, Craſſus petens conſulatum, populo blan- 
diri & ſupplicare noluit, coram ſocero ſuv 
Seævold viro graviſſimo. Apud Græcos autem 
Phocioni minimeplebem palpitanti, imo ejus vo 
luntetibus ſæpe acriter & mordaciter reluctato, 
comiuis etiam adeſſe tecuſante, honores delati 
ſunt. Plutarch. cit. c. Acev verum eſt quod 
canit Claudianus; Carm. xvii. 


Jpſa guidem wirtus pretium fibi ſolaque Hate 
Fortune ſecura nitet, nec faſtibus ullis = 
ZErigitur, plauſuve perit clareicere oulgt 2 
Nilo is externa cupiers, nil indiga laudii, 
Divitiis animeſa ſuis, inmatague curctis 
Caſtbus, ex alta morial.g deſpicit arce. 
Artamer. invitan blaride weſticat, & w/tro 
Ambit benor, Docuit toties a rure projettas 
Liftor, & in madiis Conſul! gra firus cratris. 


20. Pepularit are.] Favor populi vento le- 
vioris bene fic appellatur: Varig. Ep. 6. v. 815. 
: Factaxtier Ancus, 

Nun quigus jam nimium gaudens populari- 
bus auris. 

21. Virtus, reciadens immeritis mari Cem. 
Jis qui ſemper vivere- oigm forent, cam urgente 
fati necefitate cedunt hac viia, nominis im- 
mortalitatem ernumque decus virtus confert; 


Fxpertus vacuum Dæ das atra, 
Pennis non bemini datis. 

At virtus ſupra vulgares ſenſus plebeioſque afſe - 
ctus aſſurgens, penna, id eſt, alto ſpiritu & ge- 
ne roſo, udum ſpernit & fugit bumum, quaſi cœ- 
noſam & lutoſam, id eſt, cupiditates ſordidas, 
in quibus vulgi mens demerſa herere ſolet. 

25. E & fideli tuta flentio mercet.] Pars 
hec eſt Odes tertia, in qua Glentii laudationem 
agnoſcit vulgus Interpretum, Verum non tam 
lilentii religio, quam religionis ſilentium & ſan- 
Qitas hic commendatur, Errant ergo qui Ho- 
raujum ab inſtituto vel aberrare vel digredi ex- 
iſtimant, Imo ut Deorum cultum univerſe per- 
{:adeat, ſacra Eleutnz Cererts religioſo quidem 
ſilentio peragi ſolita, velut ſpecĩem pro genere, 


ſadſumit; eorumqz vialationem pro quolibet ſa- 


crilegio affert. Que# quidem fagaciter obſerva- 
runt tum Parthenius, tum Marcilius jam citatus. 
Vice apud Valer, Maxim, initio lib. f. emolu- 
menta obſervatæ rel gionis, neglectee vero pena 
& mala Tertull. Apologet. cap. 7. Vel ex form 
ann id us ryſteriis ſuentii fides debetur. Et contra 
Valentin, cap. 1. Eleahnia Palentiniani fecerunt 
lenecinia ſara ſilentio magno ſola taciturnitate 
eis. Vide S. Auzuft, de Civit. Del, libs 7, 
Caps 40. Arnob. lib, $- &Cc, f 
Lide tuta filentio merces. ] Grande ſemper ere- 
didere piaculum, tacenda effutire, ſeu Reipubliem 
atcana, jeu private fidei commiſſa evulęando. 
Uade vigdices perfidie aut temerarie loquacitatis 
| Decs temper jactavere. Servius in Georgie. i. ſub 
\finem ſcribĩt Tribunum in Crucem actum, quod 
zurbis nomen, quod netas erat nominari, enunci- 
tier, Euripides ait, x60 e cipaver - 
dre & #248, pulchram ſendii coronam viri boni. 


ceœleſtes etiam honores tribuit herolbus inter Et ex Simonide, nulli unyuam tacuiſſe nocet, no- 


Deos relatis. Apud Senec. Treg. Herc, Get, v. 
1943. Hercules de ſe ita j ctat: 
; e Lirtu ibi 
In a, 67 To bs fecit aa OJ 8þ2-08 iter, 
da. Negata (ontatiienaih, c.] Comendit ad 
cœlum per excella tacinora ignavis b«ud con- 
«iz: vel ſanpliciter, per ugruidum grra, ſubvo- 


cet «/e lerutum, Vide Plutarch. de garrulitate. 
20. Fuubs, gui Cereris ſacrum, Sc.] Si quis 
at cena lacrorum Eleuſinotum myſteria revelarit, 
deo ua ſancti filentii religionem violaxerit, ejuſ- 
modi hminem qui tantum crimen admiſit procul 
a cebo, ne, ſi contubernalis fuer'm cum eo, plectar 
a ultcribus violatæ relig'onis Diis, Itaque ſub 


lat, n tris non merands, ut eit in Ode uit, lib. ceccm tecto manere, aut ſimul navigare; fugi- 
2. Cr f tf hominihus 2 ia, quippe non am, Froverb, eſt; Cum viro ſeeleſto ne vie comes 


* 


2. 3 Cicltury 


vplncribus, aut alis a natura donatis, Sic lib. 1. fueris: 


Kane A peu?” ieder . 


Vulgarit 


_ 4 
T 
* 


<< a5 hot 


2 — 
* 
o. 
is 
ab 
od 
i- 
7 
li. 
0- 
is 
it, 
1 
ul 
ar 
ab 
1 
es 


C ARMIN UM 
Vulgarit arcanæ, ſub iiſdem 


Sit trabibus, fragilemque mecum 


_ phaſelum. Sæpe Dieſpiter 
eglectus inceſto addidit integrum: 
arò antecedentem ſceleſtum 
Deſeruit pede pœna claudo. 


" — 1 — 
ou 
* — 


. INNO T 4 
Eichyl. in ſeptem ad Thebas ; 


*H yp £wngC2; whoicr ednebl; A 
Nad rn. Joppacls * danyi r., ; 
OR ae c $26w\vew 7e. 
Ingredient navim pins quiſpiam, nautis improbi- 
tate ferventibus, cum haminum gente Diis inviſa 


its 
_ Phaſelum.) Navis erat oblonga & velox, 
quæ tam velis, quam remis agi poterat, myopa- 
roni non abfimilis, Etat fluviale navigium. 
Virgil. Georgic. 4. v. 238. AA) 

Et circum pittis webitur ſua rura r 

Sepe Dieſpiter, c.] Diei pater, fcilicer Ju- 
piter iratus repertum cum nocente innocen- 
tem fimul plectit, & quaſi participes ejuſdem 
improbitatis utrumque mulftat, Heſiod. Nox- 
N hat Fuptewa nihyg A dee kraut. 
Sepe ciuitas uni verſa viri improbi peenas lzit. In 


LIBER III. 3 / 
Ee | 17 Prabibebo ne ſab anden. 
tecto mancat, nerve cymbani: 
levem impellat macum. Rte- 
nim baud rard ver ſpres, 
[249] | = — — jun- 
xit : vis unguam flagitio- 
31| ſum fagi — 
i lento greſſu inſequens. * * 
TIONES. > 6, 
exatſiſſe divina ultio legitur, lib. 4. Reg. cap. 
21. Bo fecit Manaſſes Rex Jude abomina +. 
tiones iam. . » ecce inducam mala ſuper 
Jeruſalem & Judam, S. 4 
31. Raro antecedemem, Irc. ] Pena licet clau- 
do, id eſt, tardo pede gradiens, ſceleſſum aſſe - 
quitur tandem, nec inultum deſerit, quamvis ille 
fuga evadere malum ſperet. Hue pertiuet q 
x adagio feruntur, Dit lancos habere - Vide 
Plutarch. de ſera Dei vindicta. Valer, Maxim. 
lib, 1 cap. 1. Lento gradu ad vindictam ſui 
divina precedit ira: tarditatem vero ſupplicii 
gravitate compenſat, Quam ſententiam prior 
extulit Homerus Iliad. 4. v. 160. Tibull, Ib. 
1. Eleg. 9. v. 4. A f 
Sera tamen tacitis pena wenit pedibus, 


Juvenal. Sat. 13. v. 100. 


ſacris etiam eodicibus ob unius peceata in omnes 


Ut fit 2 tamen cert? lenta ira Deorums 


ODE III. | F: 4 


Virum juſlum nihil extimeſcere. 


Uſtum & tenacem propoſiti virum 
Non civium aidor prava jubentium, 


Item de non reparanda Traja. 


= Virum N- & in ſen- 
rent = 
[2 30] ia Rc gr e firmo pro 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. 

1. Julam & tenacem, Cc. ] Non ufitata pro- 
fecto nec tenui penna hæc Ode ſeripta eft, in qua 
cæco velut impetu fertur vates, ac certe divino: 
divino, inquam, ubi graves prorſus ac ſublimes 
ſunr cùm res, tum ache ; cæco tamen, ut vide- 
tur; quandoquidem temete quolibet abripitur, 
atque a viri juſti laudatione ſubito digreſſus, lon- 
giuſque evagatus ad canenda Trojæ fata prorum- 
pit z ipſe propofiti parum tenax, ac imme mor ſui 
ad Pi v. 242, Moniti, quod ita præcipit: 

. + # Tantem ſeries junfiuraque pollet ! 

Quid ergo navus Poeta? Quid interpretes ? Ho- 
rum plerique abvia certatim explicant, finem 
vero & propofitum Odes fatis abſtruſum, 
minime (crutati, quod præcipuum eſt, omĩttunt. 
Nonnulli Oden banc nec inſcriptione, nec lite- 
ris a præcedenti ſejunctam in antiquis codicibus 
legi duntaxat admonent. Qujdam Apotheofim 


Romall, alii Autuſti laudationem eſſe volunt, 
Verum qud tam accurata illa Junbnis oratio 
Trojam reftitui vetantis ? Hoc in ſumma ſug 
felicitate Romani tunc fortaſſe moliebantur, 
inquit Georg, Fabritius, At Fabritio ſagacior 
Faber, in paucis eruditus vir acriſque judicii,men- 
tem Horatii ſuboduratus, aut feliciter indagavit, 
aut certe conjecturam omnino vero ſimilem, pul- 
chram ſane protulit. Is ita rem ſtatuit. Ex Sue · 
ton, Jul. c. 79. Cæſar Ilium migrare, eoque Im- 
perii opes transferre cogitaverat, Atque ne Au- 
guſtus Julii hæres idem moliretur, non abs re tre- 
pidatum eſt ; quo Roma dubio procul extincta 
fore t. Itaque ſolerter quidem, oblique & arte fin. 
gulari, ut tale confilium diſcutiat Horatius, exhi- 
bet ac minatur Junonis iram,quam jam tum a pri- 
mordiis ſuis gravem experti fuerars Romani, 

2. Prava jubentium.] Pelitis, jubeatis, Quiri- 
tes ® verba Tribuni folemnia, volumus jubemuſ- 


2e, populi erant legem ſancientis, 


4 Non 


168 Q. HORAT 
civium i; roba preſcriben- 


tium, nec facies tyranni urgen- 
tis, negue Notus turbator A 
driatici maris precelioff, nec 
potens dextra fovis fulmen 
ibrantis, Si ruat mundi 
foluta compages, intrepidum| 

rimet - caſus, IA — 
wirtute Pollux, & errabundus 
Hercules, ædes ad ignitas a- 
Srendit ;. inter quos Auguſtus 
ſeaent ore roſeo neftar potat. 
d clarum te, Liber pater, 
graxere tuæ tigres indomits 
cęrvice jugum ferentes, Per 
iſlam Romulus Martis equis 
effugit inſeros 3 Funone apud 
Daus confilium babemes ai. 


Purpere 


Gratum eloc 


3. Non wultus inſtantis tyranni. ] Ita © Scævola 
truculentius fibi ee] Lis inguit, 
mihi azmina militum, quibus Curiam circumſedi- 
fti, oftemtes, licet mortem miniteris, nunquam ta- 
men efficies, ut propter exiguum ſenilemque — 
gpinem meum, Matrium, a guo urbs atque Italia 
conſervata eſt, boſtem 2 Alia vides exem- 
pla apud eundem Valer. Maxim. lib. 3. cap. 8. 
8 Auſter Dux inguicti turbidus Adriæ.] Lib. 
1. Od. 3. 

. Nec timuit præcipitem Africum 
+ ©» oe „ „ die rabiem Noetti, 
Quo non arbiter Adrie 

Major, tollere ſeu ponere wult freta. 
7. Si fractus illabatur orbis,] Alludit ad vete- 


IT FLACCT 


Non vultus inflantis tyranni 
Mente quatit ſolida, neque Aufter 
Dux inquieti turbidus Hadriz : 
Nec fulminantis magna Jovis manus. 
Si fractus illabatur orbis, 
Impavidum ferient ruinæ. 
Hac arte Pollux et vagus Hercules 
Innixus arces attigit igneas ; 
Quos inter Auguſtus recumbens 


* 


[511 
oy 


o bibit ore near. 


Hac te merentem, Bacche pater, tuz 
Vexere tigres indacili jugum 
Collo trahentes : hac Quirinug 
Martis equis Acheronta fugit ; 


13 
uta conſiliantibus 


ANNOTATIONES. 


f Deus nobis bee otia fecit. 

12 Purpures bibit ore.] Deorum ſtatuis os 
ſeu vultus minio pingebatur, Quo reſperiſſe 
Horatium non dubitaverim. 

Ne#tar.) Vide quz mox annotabo ad eas 
voces, ducere neftarts ſuccos | 

13. Hac te merentem, Bacche, &c,] 105 pari 
ter virtute clarus, O Bacche, meruiſti divinos 
honores, feraſque istractabiles ad currum tuum 
jungiſti, ac numine tuo domitas jugum ferre 
docuiſti natura ſua indociles. Tigres ebrioſo- 
rum feritatem optime deſignant: unde iis Bac- 
chi currum trahi dixere ; ſeu quod nullum fit 
— ferox ingenium, quod non vino manſue - 
cat & cicuretur. 


Japidibus, & al'quando ruiturum, Vide Ari- 
tot, Metaphyſ. 5. Diog, Laert. lib. a. in Anaxa- 
gora. Celtæ quærenti Alexandro, quid potiſſi- 
mum formidarent, hoc reſponderunt, ne caden- 
te cœlo opprimerentur, Quint. Curt, Eſt & pro- 
verb. apud Eraſm. Quid ſi cælum ruat ? 
9. Hac arte Pollux, Cc, ] EA virtute, æquitate, 
& conſtantia heroes immortalitatem adepti, di- 
vinoſque honores ſunt conſecuti, Pollux, Hercu- 
les, Bacchus, Romulus, de quibus lib, 1. Od. 12. 
Vagus Hercules] Qui varias orbis regiones 
peragravit, & multa paſſim, monfſiris etiam do- 
mitir, virtutis ſuæ monimenta reliquit. 
10. Arces attigit igneas, &c,] | Adiit eœlum 
ſideribus micans & ardens, 
11. Ques inter Auguſtus, c.] Deorum 
epulis accumbens nectat potat, jam tum cù n 
in terris degeret, factus Divus; nimirum poſt 
debelſatum omnino Sext. Pqmpeium, De quo 
vide Appian, lib. 5. de Bell. Civil. antea ta- 
men quoque, ſed per adulationem, in Virgilio 
#ppellatus, Ecloga 1, | | 


yum quorundam opinionem, cœlum conſtare 


1 


15. Hac Quirinus Martis equis Acberonta fu- 
git.) Romulus etiam virtute bellica inſignis, 
veluti Martis patris ſui equis invectus ad Su- 
peros evaſit, adeoque infernales effugit lacus, 
Vide Cie, de Leg. I. 1. n. 3. Ovid. Faſt, 2. 
Fit fuga : Rex patriis aſtra petebat equis, 


TEES Te be Eo uirites 
Thurs ferant : placentgue novum pia tur ba Quiri- 
nam. 8 


. . o * * * 8 = o * 
Templa Deo fiunt 2 collis e dictus ab illo eff 
- 3 elocuta 3 Junone Di- 
vit. ] Junone in Deorum conſilio elocuta rem 
Marti aliiſque gratam ; ſcilicet non prohibere 
ſe, quominus immortalibus accenſeatur Romu- 
lus, qud4 graves iras adyerſus Trojanos eorum- 
que poſteros Paridis cauſã dudum conceptas ipſa 
ex animo jam depoſuerat, 3 
Confiliantibus,) Deliberantibys de recipiends 
in cœlum Romulo, deque fato Imperii Romani. 
Cic, ad Artic. lib, 15, Epiſt, 10. Difficili ad con- 
iandum legatiane. Cornel. Tacit, Hiftor, 3. 
Redięre omnes Bononiam conſiliaturi. | 
Junone 


CARMINUM | 


unone Divis : lion, lion © 
Fatalis inceſtüſque judex, 
Et mulier peregrina vertit 
In pulverem, ex quo deſtituit Deos 
Mercede paQta Laomedon, mihi 
Caſtæque damnatum Minerve, 


Cum populo et duce fraudulento. 


am nec Lacænæ ſplendet adulteræ 
amoſus hoſpes; nec Priami domus 
Perjura pugnaces Achivos 
HeQoreis opibus refringit : 
Noſtriſque ductum ſeditionibus 
Bellum reſedit. Protinus et graves 
Iras, et inviſum nepotem, 
Troia quem peperit ſacerdos, 


Marti redonabo. Illum ego lucidas | 185 
ANNOTATIONES.. 


|Romanorom, debitores qui non erant ſolvenda, 


13. Mien, Thon,] Motum animi gravem indi- 
cat geminttio vocis, veteremque iram exprimit, 
Porro ficut a Tros rege Troja & Troas ; fic ab 
Ilo ejus filio Ilium & Ilienſes nomen ſortiti 
ſunt; cum hic eam ampliafſet urbem, quam 
priores condiderant reges, aut exornirant, 

19. Fatalis 1 judex, Ic, ] Ilium, in- 
quit Juno, perdidit Paris inter Deas de pulchri. 
tudine contendentes malo ſuo patriæque fato, 
judex electus, cum Junone & Minervis poſtha- 
bitis, Veneri primas detulit. 

Inceftus,) Qui Helenam Menelai conjugem, 
2 hoſpitii ſanctitate, rapuit, Vide lib, 1. | 
Od. 15. | 

20, Et mwher | 
Helena Spartana, a Paride e Grecia in Phrygi- 
am abduQta, cauſa fut, cur Graci ipjuriam 
ulturi conjurarint in Trojanos, Trojamque de- 
cennali bello captam ferro flammique devaſii- 
rint, Vide Senec. Trag, Troad, | 

21, Ex guo Lawmedon, Sc.] Hic declaratur 
prima excidii Trojani otigo, nimirum fraus 
Laomedoantis patris Priami. Is enim Trojæ mu- 
ros #dificans, Neptuni & Apollinis opera uſus, 
eos mercede patia defraudavit, Quo Jupiter 
offenſus regni iſtius perniciem & ruinam decrevit. 
Tam note fabulz dedit loc um, quòd rex ille 
chm extruendis urbi muris vel reparandis pe- 
cunia deefſet, Deorum iftorum theſauros, 
accepit, repoſiturum facramento ſe obli- 
gans. Quod tamen poſtea minime preſtitit. 
Homer, Iliad. 21. paulo ante finem, 

22, Mibi Caſtæ ue damnatum Minerve, &c. 
Addictum, damnatum, traditum ad quamcun- 

ue perniciem in ultionem injuriz judicio Pari- 


ina wertit In pulverem. ] Ia 


vp 


LI | 


* 


* , 
oF * $42 ; 
a 4 0 . 4A 
- 
, * 8. 


Z- 


169 
jucundam 
flus (adixit) & fa 


* : 
2 joſus ar. 
iter, & barbara feemina in 
[25*] | favillas recogit 'Trejomywibi 

21|S& pudice cum p 

&- rege fallaci addictam, e- 
| 499 tempore Laomedon numi- 
| {na defraudavie promis f. 
endio, Non 


ger 

| boſpes inſamis; Ge ris Þ 
{gens fraudulenta Grecos fero- 
ces expupnat viridus HeBorizy _ 
quievitgue bellum noftris dife 
cordiis protratum. Ergd - 
tiam grandes inimi 
citias, & 

guem genuit ſacrificula Tja + 
na, Marti remittam. Hane 


1 2 


1.40 


— 


creditoribus obnoxios facere, addicere, trade 
conſuetorum. 3 | 

24. Cum 2078 fraudulento.] Apu 
Homerum liad. modo cit. Neptunys * 
exprobrat, quòd pro Trojanis fœdifragis mili- 
tat, immemor ſuperbiæ & injuriz Laomedon- 
tie, qui locatæ in annum operæ p merce- 
dem nedum perſolviſſet, ſed etiam minas fGbi 
Diis intendifſet, Virg. ZEneid, 5. v. 810. 

Cuperem cum vertere ab imo © 

Strufia meis manibus per juræ mænia Troje, 

2 5 Jam nec Lacænæ 2 Sc.] Non visit 
mplius Paris, nec jam ſpecioſum ac ſplendidum 
Helenz ſe oftentat, ut in adulterium pelliciat. 

26. Famoſus Heſpes.] Impurus. Vide lib, 3. 


Od. 15. v. 3. Annot. 
Nec Priami domus, Cc. ] Nec Trojani Græcis 


jam repugnaat, Hectoris fere unius virtute nixi. 


Vide lib. 2. Od. 4. v. 10. ibique Anoot. 

29. Neftriſque ductum ſeditionibus bellum 
dit. Tandemquefinitum eſt illud bellum, quod 
noſtris erat diſcotdiis ad annos decem produdtum 
& dilatum. Pro Trojanis videlicet ſtabant 
Apollo, Mars, Diana, Latons, Venus; pro © 
Grecis autem Neptunus, Mercurius, Vulcanus, - 
Juno, Minerva. Homer, liad. 20, 

30. r.] Quievit, pacatum eſt bellum, 
Cic. ad amil. lib. 8. Epiſt. 2. Marcelli impetus 


= EY 3 


dis nobis illats, Legler Horatius er more 


— priores inirmicitias, & Marti concedam, 


ey EIS — 9 — 
= "2 


— 
— 2 


2 — E _ _ * 
— A — 
— 


— _— - 
22 
tn OO On —— — 


— — 


— 


ins 


— . 
ee EIS 


Li 


no QA HORATI 


IFLACCI 


Jplenders, | bibere neftares li Inire ſedes, ducere nectaris i410} 2190p? 


gore, atgye numinum folici 
vmmero  accenſeri,  Dummodo 
Tidjen inter © Romam in- 


Succos, et adſeribi quietis 
Ordinibus patiar 


rum. 


gens mare fremat, guacum-|[Jum longus inter ſæviat Ilion 


gu in regione imperent for- 
tunati cxtorres. 
ſepulebrum Priami & 
ridis greges laſciiant, & 
bellug illeſa fetus fu0s ab- 
ſcondant, labile florcat Ca- 
pitoliam, & - Rema bellicoſa 
leges. imponat vittis Medic. Fuloens. tr 
18 fornudibilis procul ad ex- K. 4 f 
tremas orbis partes fonen).. dom 0 
propaget ; ſive bi mare in- orrenda latè 
— feparat Euripam\ Extendat oras 
Africa z five abi Niles 
intumeſcens agros perſundit | 


— 


Dum Pri 


Celent inultæ 


INNO 7 4 


vero nepes eo mihi inviſus qud d e ſtirpe Trojand 
fic, matre ſcilicet Ilia, ſeu Rhea Numitoris filia, 
Veſtz Sacerdote: Vug. Eneid. 1, v. 278. 


* +++ + +» « « Donec Regina Sacerdts 
Marte gravit peminum farts dabit Lia prelem. 
Et Tneid. 7. v. 293. 5 
Neu flirpem ia viſam, & fatis contraria neſtris 
Fata Phrygum, 
At cit. modo /Eneid, 1. v. 213, Veneri prædicit 
Jopiter meliors, & fic ſpondet ; 
g Ain aſpera Juno, 
Que mare nunc terraſue metu celumgue Ja- 
tigat, 
Conſlia in melius reſeret, mecumgue fowebit 
Romanes rerum dominot, gentenigue togatam, 


Ee. 


34. Ducere neFaris Succot.] Cœleſti cibo po- 
tuque, adeoq; immortalitate ſtui: Deorum con- 
ſorte m eſie. Apud Pindar. dicitur Tantalus Deo- 
rum ſuratus nectar & ambroham, in quibus Di. 
immortalitatem poſuerunt. Vide Lucian. in fa- 
buloſis, Dielog. 25. cui titul. Deerum conſilium. 
vbi facets & lepide neQar & ambroſia deficere 
6icuntur ob multitudinem bibentium, fic ut nam 
jam conſtet ſextarius; unde & ſtatuitor animad- 

vertendum in ſalſo aſcriptos, & nefcio quomodo 
exiſtimatos Deus. 


Inſultet armentum, et catulos feræ 


Mea", Romamque pontus 3 qualibet exules 
2 In parte regnanto beati: 


ami Paridiſque buſto 


; ſtet Capitolium 
iumphatiſque poſſit 
rox dare jura Medis, 
nomen in ultimas 
, qua medius liquor 


Secernit Europen ab Afro, 
Qui tumidus rigat arva Nilus: 


TION ES. 


patria deterreantur, arceanturque : gualibet in 
or bis parte lint beati z quin & regrent, ac domi- 
nentur; at exuſent procul a regione & ſolo pa- 
trio. | 

40. Dum Priami Paridiſque buſto, &c.] Modo 
tam deſerta fit Trojana tetra, ut gramen produ- 
cat armentis paſcendis idoneum; fit & luſttum 
ferarum, ubi impune illæ catulos epiti & educare 
queant fine ullo metu. EA conditione flec 
Capitoliam, Rema Aloreat, atque nomen, famam, 
imperiumque ad ultima; extendat oras, Ad Ori- 
entem det jura Medis; ad Occidentem Hiſpa- 
nis, gua medius liguor, Cc, ad Meridiem Aftis; 
qua tumidus rigat, &c, : 

44. Dare jura Medis,] Ubi regnum aliquod 
in provinciam redegerant victores Romani, eo 
ſtatim mittebant viros, qui jus & leges pre- 
ſcriberent. | 

Mcdis.] id eft Parthis, ut jam non ſemel 
annotavi, 

46, Qu medius liguor ſecernit Europen ab 
Afro. ] &d fretum uſque Gaditanum, Solin. Oce- 
anus ab occaſu irrumpens lævo latere Europam 
radit, Africam dentro; ſeifſis Calpe & Abyla 
montibus, gue: dicunt columnas Herculis z inter 
Maures funditur & Hiſpaniam. 

48. Nd tumidus rigat arva Nitus,] Per Afri- 
cam, Æthiopiam, Zgyptum. Cic. de Nat, Deo- 


35. Nuictis Ordinibus Deorum.] Apud Boetium 
Deus ſtabilis Immotuſoue manens dat cunfia mo- 
veri. Virgil. ZEneid. 4, 379. 

Scilicet is ſuperis labor eft, ea cara quietos 

Sell:citat, 

Nempe ſolius divinitatis eſt quics, x 

37. Dum longus inter, c.] Dummodo Ilium 
inter & Romam magnum interfluat mare, quo 
Romani a refſtituenda Troja repetendaque vetere 


rum, 1. n. 130. Agyptum Nilus irrigat, &, cm 
tet ſiate chrutam, oppletamgue tenuerit, tum re- 
cedit, mollitoſque, & oblimatos agros ad ſerendum 
relinguit. Plin. Ib. 5. cap. 9. Mas incertis ortus 
ea it per deſerta & ardent ia, immenſo longi- 


tudinis ſpatio ambulans . . . = et, prout 


in Mauritania nives imbreſve ſatiaverint, ita Ni- 
lum ancreſcere . Africam ab FEthiopia 
diſpeſcens feris & belluis frequens * © « „ „% MN 
dios Eilipa- ſecat „55 „ „4 I-ſulas innumeras 


Aurum 


Aurum irrepertum, et fic melius fitum © [5s] 


Ciim terra celat, ſpernere fortior, 
Quam cogere humanos in uſus, 
Oanne ſacrum rapiente dextt. 
Quicumque mundi terminus obſtitit 
Hune tangat armis; viſere geſtiens, 

Qua parte debacchentur ignes, 
Qua nebulz pluviique rores 
Sed bellicoſis fata Quiritibug 
Hac lege dico, ne njmium pii, 
Rebũſque fidentes, avitz 
Tecta velint reparare Troja, ' 
Trojz renaſcens alite lugubti 


ANNOTATIONES. 


ſpargit , . .. certis diebus auftu magno per 
ſotam ſpatiatus Ag yptum, farcundus innatat ter- 
ræ. as incrementi uariat prodidere 
e Luna nod, guecungue poſt ſolſtiti- 
um eft, ſenſim modicegue, — Sole tranſeunte, 
abundanti ſime autem Leonem. Reſidit in Virgine 
iiſdem quibus accrevit, modis. In totum autem 
revecatur intra ripos, in Libra, ut tradit Herodotus, 
centefim2 die. Jae incrementum eff cubitorum 
ſexdecim, Minores agua non omnia rigant : am- 
-Phiores detinent, tardius recedendo . . . © in 
duodecim cubitis famem fentit Aigyptus ; in tre 
decim eſurit : guatuordecim cubita bilaritatem 
erunt, quindecim ſecuritatem, ſexdecim delicias, 
Maximum incrementum ad bac æui ſuit cubitorum 
octodecim, Claudio principe, &c. Nili aquas lau- 
dant Arift, Galen. &c. originem nuper in quiſivit 
Iſaacus Voſſius. De eo multa Herodot. lib. 2. Se · 
nec. nat. qu. lib. 4. Agell. lib, 10. cap. 7. Kc. 
40. Aurum irrepertum, c.] Ordo eſt: Ro- 
ma fortior ſpernendo aurum, quod e fodinis non 
dum erutum eſt, quam illud inde eruendo, & ad 
uſum fabricando, nummoſque cudendo. De con- 
temptu divitiarum apud priſcos Romanos uſitato 
Valer, Maxim. lib. 4. cap. 3. De Curio, Fabri- 
cio, Camillo, aliifque diximus lib, 1, ad Od 
1. & alibi. 
Sic melius ſitum, cùm terra celat.] Seu qudd 


raptoribus non eſt expoſitum, dum latet in viſ-| 


ceribus terræ; ſeu potius, quòd tune avaritiam 
& cupiditatem non accendat, nec ac ſcelus im- 
pellat, aut ad explendas libidines fomitem præ- 
beat & facultatem. Ovid. Metam. 1, 140. 
Effediuftur opes irritamenta malerum. 

51. Copere, c.] Vis fiquidem inferri metal- 
lis videtur, cam e terre vilceribus extrahuntur. 

52. Omne ſacrum rapiente dextra.] Duplici 
hoc ſenſu poteſt accipi : vel qudd aRomanis ſper- 
natur aurum, cujus rapiendi cauſã nec ſacris par- 


L IBE R. If. 3. it 
n Generoflor contemmendo 4 
rum nondum inventum, u 
que ita convenientius per 
dum terra contegit 3 — 
addieviids illud  ufui len- 
num, manu quodlibet ſangum 
1 Qui ui. ou | 
flhis rmpedivir,” "t 
bells "Air, cp "= 
are, quo lors Eu, 
2 ila & imbres [avian 
Verum fata ſancio Romith 
ms militid inclytis, e con- 
dirione, ut von plus quem 
fas eft pii, neve opibus "Ne 
ii ſalagant antique Tre- 


ie domes inflaurare, Nam- 
6 que ſors Troje Teſurgits 


pe, fortiores & nobiliorery aurum contemnendo, ſe 
preebuetint, quam poſter: illud ab exteris nationi- 
bus devictis auferendo, ſacra etiam e templis ac 
pretioſa quælibet ornamenta yi armorum & ju- 
re belli diripiendo, Diony ſ. Tyrannus Syracuſa- 
nus Jovi Olympio detraxit amiculum aureum, 
addito etiam Judibrio, quod æſlate gravius, hy- 
eme frigidius eſſet. Val, Maxim. 1, 1, ext 

53. Quicumgue mundi terminus obſflitit, ©) 
Si quis ante orbis angulus Romanis baud pat 
deinceps pateat, eoque viclrieia jnferant arma 
ſeu ad Zonam torridam, ubi debaccbantur igners 
ſævitque æſſ us: ſeu ad mundi polos, ubi nebalæ, 
glacies, caligo tua, pluvii rores, imbres. 
Vid, lib, 1. Od. 22. Lucret. Lib, 2. ponit etiam 
rores pro imbribus & aquis pluviis. 

57. Sed bellicaſs fata Quiritibus, &c.] Bis 
jam dixi, & tertiim repeto, me Romanis indul- 
gere, ut fint orbis domini, ſed ea tantum lege, ne 
præpoſterã moti pictate in patriam avorum ſuo- 
rum Trojam, ejus muros & tecta welint reparare, 
neve ſuis opibus ac rebus proſperis fidentes id un- 
quam moliantur. Quod fi fecerint, malis auſpi- 
ciis & alite lugubri faxint ; enimvero rrifti clade 
iterum ſubyertetur Troja, quamvis muris abencis, 
auctere etiam Apolline, ſtabiliatur. 

Avite.] ness cum Trojanorum colonia, 
Ilium in Taliam portat wiftoſgue Penaten. En. 1. 

60. Tea velint reparare Tce. Patriæ certe 
charitatis in illum antiquæ ſuæ originis locum 
Romani ſenſum habere ſe teſtati ſunt non ſe- 
mel: Nam deletum a C. Fimbria Cinnæ legato 
Ilium reftaurarunt. Vide Tit. Liv. Epit. 83. Ap- 
pian, Sueton, Claud. cap, 25. lienfibus quaſi 
Romanæ gentis auforibus tributa in perpetuum 
remifit : recitata wetere epiſtola Graca Senatus Po- 
puligue Romani Seleuco Regi amicitiam & ſocieta- 
tem ita denum pollicentis, fi conſanguineos ſuos 
Ilienſes ab omni onere immunes preftitiſſet. 


cunt homires: vel quod ipfi Romani, priſci nem- 


61. Alite lugubri.] Mala , lib, 1. Od. 15. 
Fortuna 


* 


72 Q. HORATII FLACCI 


infeuftis_guſpiciis, repereter,; Fortuna triſti clade iterabitur, 
=, 4s itcrum luftueſo, un. Ducente victrices catervas 

| is exercitus duftrice me 3 l | 

| os Conjuge me Jovis & ſorore, 


is uxore & ſorore, Si ter 
8x. ere me nia reparentur, fa: Ter ſi reſurgat murus aheneus, 65 


wonte Apolline, ter qu9quel Auctore Phœbo; ter pereat meis 


diruta ernantur @ Gre- - v4 18 . 
cis an ileftis ; ter captiva] Exciſus Argivis; ter uxor [257] 
gonjux plangat maritum ac Capta virum pyeroſque ploret. 


Hie. At ludenti cubare ifta Non hæc jocoſz conveniunt lyræ. 


minime congruunt. uo per- y | . F 

gi p Maſe 7 n——_ Quo, Muſa, tendis? Define peryicax 70 
2 Referre ſermones Deorum, et 

Stumilt carm;ne diginuere 1 . 

— Magna modis tenuare parvis. 


ANNOTATIONES. ' 


Ex avium aſpectu, volatu, cantu, auſpicia cap- | Ter pereat.] Alluſum videtur ad triplex Nii 
tari ſolita, notum eft, | 8 jexcidium, primo ab Hercule, deinde a Grecis, 
64. Conjuge me Jovis & ſorore.] Virgil. 4 poſtea a C. Fimbria, Syllanis *emporibus, ut 
neid. 1. v. 50. inte annotavi. Vide Appianum. 
Aſt ego, ques Divum incedo Regina, Foviſque| Meis Exciſus Argivis.) Argivos Juno fovebat 
Et ſorer et conjux. | | naxime, quod ipta precipve Argis colebatur 
Servius ibid, Phyfici, inquit, ætberem Fovem, ic quæ urbs Argiæ Peloponneſi regionis princeps & 
4 ig nem volunt intelligi, Junonem vero arrem :|caput erat. In e ſeebat Rex Agamemnon 
quia tenuita'e bac elementa paria ſant, dirc-| Graeez in Trojanos expeditionis Dux & Impe- 
want ef/c germana: & quoniam Jane, id o aer, rator. Virgil, ZEnceid. 1, v. 27. 
igni ſubjcFus c, jure 1 elemento mariti} . + + » „ 
women inliiunt, Cic. de Nat, Deor. 2. n. 66. Prims quod ad Trojam pro chavis grit Argiz, 


Heng wt Stcici diſputant, interjectus inter mar, | l . 
cel Janonis nomine conſecratur 3 que e 67. Ter uzor Capra, Sc.] Vel Trojanæ muli- 


ger & canjux Jovis; quod & fimilitudo ef eres quælibet cœſos aut captos lugeant & ipſe 
&iberis, & cum eo ſumma conjonct᷑io. Effermirg (captive, aliz viros ſuos, aliæ filios, Vel, wxor 
runt autem eum, Funonigque tribuerunt, quod ni] c virum, Hecuba Priamum, Andromache 
* bil oft co mollius. Macrob, in Somn, Scip, Ib. 3,þ Hectorem, pucroſgue pleret, hac Aſtyanacta, 
cap. 17. Apud Theologor, inquit, Fupiter ef illa vero Hectorem, Parin, Deiphobum, Troi- 
mundi arima ; binc illud, lum, &c, : 
wen : . 69. Non bæc jccoſæ conveniunt lyræ . Sc.] B- 
Ab Fove principium, Muſe: Jovis omnia plen: · I gregie ſe Potta comprimit in ipſo Poetici ardoris 
wed ani Poete ſunt mutuati de Arats, qui di impetu, quaſi tam grave argumentum haud Ly- 
Na Bale, Celo, in quo ſunt Lad, ex- el verfibus bene conveniat: ipſe tamen ag 
ordium ſumendum efje decer nens, - ove incipi. Piſones ita docet: 
endum memeravit, Hinc Juno & ſoror ejus & „ 7 
conj ux vocutur. EA whe ous) aer, 1 — ng 9822 — 
foror, quia ſeminibus iiſdem, quibus cælum, etiam n 900 
aer eft pracreatus : conjux, quia cole ſubjectus Et Pindarus aliique res onaſque graves lyra gra- 
oft abr. | viter cecinerunt, Verum belle Horatius tum 
66. AuFore Pheebo,] Hunc impensè Trojanis|definit, cum ultra vix fine offenſione Aupuſti 


favifſe compertum oft, Legunt quidam, datrore. ] progredi ſe poſſe intelligeret. 


"= 


RE BE” 


== . 
. = >< — — 
!.!!! nr en ner te oo ea roo * 
— — < — — — 


ODE 


CARMINUM LIBER III. 4 
5 4 RP 


1 


Muſarum je prefidio tutum ſemper 
Eſcende ccelo, & dic age tibia, 


Seu voce nunc mavis acuta, 
Seu fidibus citharave Pheœbi. 
Auditis ? An me ludit amabilis 
Inſania? Audire, et videor pios 
Errare per lacos, amcnæ 
Quos et aquz ſubeunt et aur. 
Me fabuloſæ Vulture in Appulo, 


ANNOTA 
Metrum idem quod ſupra Od. g. Lib. 27. | 

Oden hanc inter eximias cenſet e uditus quiſ- 
que: reſpondere ſuperiori, imo & continuati, 
placuit nonullis; ſed perperam, Muſis accepts 
refert Horatius pleraque, id vero potiſſimum, 
quod redierit in gratiam cum Auguſto, contra 
quem militaverat. Hane ejus Principis modera- 
tionem & clementiam extollit egregie : eoque 
duntaxat ſpectãſſe, non imme: ito videatur. 

1. Deſcendo cœlo.] Gravis & ſolemnis invoca- 
tio res graves notat, gravemque enthuſiaſmum 
præſagit. 

Czle.] Illic etiam Muſis ſua ſedes eſt. Heſiod. 
init, Theogon. nec ſemel, Muſas nuncupat 


— Fovis filias; patiter & Homer, 
ymn. in Mercur. &c. Ihad, vero 2. ig clo 
domos habere ſcribit. 


Er uili voy jacs, Medea 
'OXSperra FSprar” ix yoo 


Ennius ſimiliter. 

Muſe, que pedibus magnum pulſatis Olympum. 
Vide & Macrob. in Som, Scip. lib, 2, cap. 3. 

2. Regina Calliope.} Muſarum princeps vel 
cantu aliis præſtans: Regum etiam comes. He- 
fiod, Theogon. *Amracay me:peptrarn, Omnium 
excellentiſſima, Brow ow Inndii, Reges comita- 
fur. Diod. Sicul. lib, 3. cap. 1. Mu nomina, 
cuigue a proprio munere tr — Clio propte- 
gloriam, &c. . , . . « Calliopen quod cantus ſua- 
vitate ceteris antecedens magni ab auditoribus eſti. 
maturs . 

Longum melos.] Certe eſt Ode hec e longio- 
ribus, Vide A. Gell. lib, 16. cap. 18. 

5+ Seu voce, Seu fidibus, c.] Iſtis nempe 
conſt at exerceturque Mufica, voce, lyra, tibia, 
De cithara ab Apolline inventa, lib. 1. Od. 21. 

6. Auditis ? An me ludit, Sc.] O ſodales, 


Regina longum, Calliope, melos, 


| 


172 


& ubique ſuiſſe, gratus profftetur. 

O Princeps Calliope, went 
ex Olympo; & cantionem 
longiorem cane fiſtuld, Pay 
placet magis, voce clark, 
vel chordis 1 yr Apd- 
= An andi? An me 
ecipit fucundus fury g 
2 2 & cernere , 
illam ambulante in ſa- 
cris nemoribus, per gue ri 
enetrant ac venii, Me puree 


TIONES. 

Amabilis Inſania.] Votuptatem fate maxi- 
mam prieſtat ardor potticus iis, qui diving illg 
facultate ſunt donati, 

6. Audire, & wideor pios Errare per lucos.] 
Veluti præſentiam numinis ſentiat, atque en- 
thuſtaſmo corrept us ita loquitur, 

7. Laces. ] In ſolitariis maxime locis delubra 
ſtatuebant veteres: ibiqz Deos crededant liben- 
tius habitare, ubi quies & filentium, ubi null 
turbe ant firepitus mentium integritatem labe- 
fatarent ; ubi Sapientiæ Gymnaſium, ubi mores 
bene inſtituuntur, animi wirorum diriguntar, 
Hæc enim ſolitude prebet, ex Plutarcho. 

8. Quos & agu ſubeunt & aura.) Perfluen- 
tes aquz, & aſpirantes ſeu perflantes auræ ac 
Zephyri amenos faciunt in primis lucos. 

9. Me fabuloſe, Sc.] Hæc ſtrophe magnam 
interpretibus crucem fixit hactenus. Etenim quo 


| 


[253] 
| 
| 


2 


3 


. [referenda vox fabulaſæ ? Deinde, quid ait Poeta 


de Vu ture Appulo, extra Apuliam ? Qsod pri- 
mum ſpeCtat ; ſunt qui Apuiiam dici fabuloſam 
velint, ac de inſulis etiam Diomedeis Apuliz pro- 
ximis meras ipſi fabulas taxant. Quidam nutri- 
cem Horatii Apuliam vocari, que fabuloſa nar- 
rare ſolita fit, comminiſcuatur, nec cudere ſe 
anile figmentum advertunt, Verum enim, 
an palumbes (quod reſtat) fabuloſas dicat poeta, 
quando rem ut vere geſtam commemorat ? Ita ſa- 
ne melioris note interpretes. Imo palumbes fabu- 
loſe, inquam ego; ficut Hydaſpes fabuleſus, lib. 
1. Od. 22. v. 8. Et apud Plin. lib. 5. c. . Atlas 
mont Africe vel fabuloſiſimus ; ni mirum quod de 
illis valde multa ſeribunt, dicunt, fabulantur; 
præſertim vero peat, Sic palumbes currui Ve- 
neris trahendo jungunt ; eique numini ſacras, 
atque, ut in hoc loco, miniſttas faciunt. 
Vulture in Appulo Altricis extra limen Apuliæ.] 
Eft Vultur mons in Apuliæ Lucanizque confinio, 
quemadmodum & Venuſia Horatii patria & altrix, 


an mecum auditis Calliopen canentem, * 


jam votis reſpondeatem ? 
5 


Itaque nullo negotio omnis ſolvetur, fi quis eſt, 
nodus. Erat in uli Vulture poẽ ta, ibique ob- 
Altricis 


22 . N —— 
_ 3 1 ö 1 


174 


& Banitz campos, agroſq; 
opimes Ferentj depreſſ 4 2 


faddo ſomnum caperem ſecuro 


Q. HORATIIFLAC Cet 


rum 2 * any Altricis extra limen Apuliz, [259] 
we oppreflum celebrate fas : 8 
* recentibus foliis coape- Ludo fatigatumque ſomno, 11 
rrere in I ulture extra) Fronde nova puerum palumbes 
Ares 3 meæ. Texere: mirum quod foret omnibus, 
res admirationem cun- . k . 
- es, guutguot ſublimis Quicumque celſæ nidum Acherontiz, "OY 
Acherontie demos incolunt,\| Saltuſque Bantinos, et arvum 15 


Pingue tenent humilis Ferenti: 
Ut tuto ab atris corpore viperis 


carpore a nigris wiperis at- Dormirem et urſis; ut premerer ſacrà 


gue unf: que etiam ratione 
contefus ejſem ſacrats lauro 
& myrto congeſta, jmerulus 
ego mon fin? numinum tu- 
telà impavidus, 
Muſe, weſier ſum; ſeu vebor 
ad Sabinos aſperos : five al- 
gidum Præneſie, ſea declive 


| 


Lauroque collataque myrto, 

Non fine diis animoſus infans. 20 
Veſter, Camaenz, veſter in arduos 
Per, & Tollor Sabinos ; ſeu mihi frigidum 
Preneſte, ſeu Tibur ſupinum, 

Seu liquidæ placuere Baiæ. 


1 * 


Tibur, ſeu Baias ameras adi: Veſtris amicum fontibus et choris, 25 


re libuerit. Veſtros fontes & 
cboros amantem baud me witd 
frivavit actus in fugam ex- 
ercitus apud Philippos, neg; 
arbor execranda, neg; Palinu- 


cung; mibi I aderitis, ultrd' 


Non me Philippis verſa acies retro, 
Devota non extinxit arbor, 
Nec Sicula Palinurus unda. 
.rus in mari Sicilic. Quando- Utcumque mecum vos eritis, libens 


Ss 2 


ANNOTATIONES. 


dormivit puer; extra fines tamen Apuliz tum 
foit ; fiquidem verſatur in iſtius latere montis ad 
Locanos reſpiciente & pertinente. Sic de ſeipſo 
ait, Sat. 1. lib. 2. v. 34. | 
Lucanus, an Affulus, anceps : 
Nam Venuſinus arat finem ſub utrumg; colenas. 
12. Fronde nova puerum palumbes Texere.] 
am tum ſuam mihi tutelamobtulere Dii, quam 
poſtea abunde expertus ſum, 

Palumbes, | Columbæ filveſtres, 

14. Nidum Acherentiz.] Acherontia eſt urbs 
Lucaniz in montis vertice, vt nidus in arboris 
ſaſtigio, poſita. Cicero x, de Orat. n. 196, 
Tanta vit patriæ e, ut Ithacam illam in aſper- 
rimis ſaxulis tanguam nidulam affixam ſapien- 
tifſimus wir immortalitati anteponerit, 

15. Saltuſpue Bantiros.) Bantia oppidum eſt 


 "Apulize in Lucaniæ confiniv, paſcuis abundans. 


Venuſiæ proxima. 

16, Humitis Ferenti.] Hæc etiam urbs Apuliæ 
Lucaniæ fines attingit inter Venuſiam & Ache - 
rontiam ſita. 


dre. Virg. Non fine numine Divim, Salluſt. 
Tanta repente mutatio non fine Deo videretur. 

21, Camane.] A cantu Servius, a caſtitate 
mentis Feſtus nomen hoc fatum ait. 

In arduos Tollor Sabines.] Sive quando mon- 
toſam Sabinorum regionem ſcando, pergens ad 
prædium meum ibi fitum, Supra, in fine pri- 
me Odes hujus libri. 

22. Frigidum Præneſte.] Latii oppidum fri- 
gidas habens & ſalubres aquas. Strabo lib. 5. 

23. Tibur ſupinum. ] In montis aſcenſu ædiſi - 
catum, De eo lib. 1. Od. 7. & 18. 

24. Liquide Baiæ. ] Urbs Campaniz mari- 
tima, calidis aquis, aere puto, ſeceſſu grato ce- 
lebrata, Lib. 2. Od. 18. 

25. Vefiris amicum fontibus, Cc. ] Ope veſtri 
& patrocinio quoties ſalvus fui ? Primo non pe- 
rii in cede ac fug3 exereitũs Bruti & Caſſii ad 
Philippos urbem Theſſaliæ, Lib. a. Od. 7. De- 
inde me non oppreſſit arbor cerebro prope illapſa, 


de qua lib. 2. Od. 13. & 27. 


27. Devota.] Diris nempe, ſacra deteſtabilis, 


17. Ur tuto ab atris, &c. ] Circumſtantibas Poſtea chm a Philippenſi bello redirem in Ita- 


nempe iſtarum urbium incolis mirum viſum eſt, 
qui fieret, ut puer ego dormirem tutus illie cùm 
a viperarum venenis, tum & ab urſorum vora- 
citate. Quo etiam præſagio obtectus eſſem laurea 
Apollini, myrtoque Veneri conſecratà. IIlie 
autem oſtentum eſt Poetam me fore, binc vero 
ad canendas res amatorias deſtinari. 


20. Ne: fine Diis.] Pincar, Pyth, Od, 5.8 d 


liam, periclitatus ſum graviter quidem, at nau- 


fragium tamen non feci ad promontorium Luca- 
niz nominatum a Palinuro Æneæ nauc'ero illis 
merſo, quod mari Siculo profunditur. 

29. Utcumque mecum vos eritis.] Veſtram er- 
go tutelam ſæpe expertus, nihil eſt quod uſquam 
formidem, nullum certe non periculum intre- 
pidus adibo, yeſtra fretus ope & præſidio: 

Inſanĩ- 


C ARMINUM 


Inſanientem navita Boſphorum 


Tentabo, et arentes arenas 
Littoris Aſſyrii viator. 


Viſam Britannos hoſpitibus feros, 
Et lætum equino ſanguine Concanum: 


Viſam pharetratos Gelonos, 


Et Scythicum inviolatus amnem. 


Vos Cæſarem altum, militia-fimul - 
Feſſas cohortes reddidit oppidis, 
Finire quærentem labores, 
Pierio recreatis antro. 
Vos lene conſilium et datis, et dato 


30. Inſanientem Boſpberum. ] MHſtuoſas ac ſre- 
mentes maris anguſtias, Lib, 2. Od. 13. v. 14. 
Virgil. Eclog, g. v. 43. 

Huc ades, 75 feriant, fine, littora fluctus. 

31. Arentes arenas Littoris Aſſyrii-) Quidam 
Jlegunt wrentes. Intellige Syriz ſeu Aſſyriæ, vel 
p; nes extremos: nam veteribus quælibet regio- 


num & agrorum extremitates, litt ora vocabantur: 


vel ſolitud ines arenoſas & ferventes, in quibus via- 


tores zſftu ſoluti nonnunquam intereunt. Ab Aſ- 


ſur filio Sem dicta Aſſyria, A ſiæ regio, Meſapota- 
miæ affinis, ab ea Tigri flumine diſtincta. IGdot. 
Etym. S. Aug. Quod fi placet Aſſyriam poni pro 
Syria, hec certe ad mare extenditur, ejuſque te- 
net littus. Plin. 5. cap. 12. Juxta Syria littus 
occupat quondam terrarum maxima, S pluribus 


diſtincta nominibus . Aria ante dicta, &c, 


33. Britannos hoſpitibus feros.] Ab his olim 
boſpites immolari folitos aiunt: ficut apud Tau- 
rice regionis populos id factum conftat, Vide 
Euripid. Iphigen. in Tauris. 

34. Lætum equine ſanguine Concanum. ] Conca- 
ni Cantabrorum pars, apud Hiſpaniam Tarra- 
conenſem, Maſſagetarum colonia fuere; quedam 
habuere communia cum Thracibus & Scythis, 
quod ſpectat ad erudelitatem belluinumque ri- 
tum, ex Strabone lib. 5, Iſtis omnibus, ſicut 
et Sarmatis mos erat, e pedis vel cruris equini 
venis eductum ſanguinem lacti permixtum pota- 
re. Plin. lib, 18. cap. 10. Pulte aluntur, & cru- 
Au etiam farin, tquino late, vel ſanguine e crurii 
venis admiſſo. Virgil. Georg. 3. v. 460, 
„ eee e gn nn 

Ima ferire pedis ſalientem ſanguine venam: 

Bi quo more ſolent, acer que Gelonus, 

Et lac concretum cum ſanguine potat eguino. 
Martial, Spectac. 3. n. 4. | | 

Venit & epoto Sarmata paſius egus. 


rentem 
| Cernipedis fuſd ſatiaris, Concane, wend,, 0 | 


LISER M. 


30 Boſpborum oftuoſurt 


deles, atgve ad Concanes eru- 
Joris equini potu gau 7 
19 — pr endl, reftamees, 
35 ig, flu Scythie Ai 
bo illi Vet mognom A- 
eum fen ſaboribus pu- 
| ſrentem oblefatis "in 
Pierio, guands fatigatas bei- 
lo turmas in wrbibus collc- 
cawit. Was manſuetum uni- 


mum & donatis, & denati 


1 af 
[262] 


- 
35. Pharetratos Gelonos ] Seythiæ popuſos, de 
quidus Lib. 2. Od. 9. & 20. Virgil. Eneid. 8. 
Sapittiferos, 

36. Scythicum amnem ] Tanaim fluvium{ver- 
nac. Don) inter Europam & Aſiam limitem oe. 
leberrimum. Lucan. lib. 3. v. 244. 

4 2» + Pertice lapſus 

Ribæs Tenais diverſi nomina mundb  . 

Impoſuit ripis, —— terminus idem 

Europe, mediæ dirimens confinia terræ. 

37- Vas Caſarem, &c.] Vos etiam, O 
Avgnſtum Cſarem, poſt beilieds labores, -re- 
creatis cantionibus. veſtris ac modulis poeticis ; 
in antro Picrio, ſeceſſu & otio liberali. ? 

Militia mul fefſas cobortes abdidit 
Cum in urbibus copias, byemandi causa, ſeu in 
hy bernis col loca vit. 

39. Finire guærentem laboret.] His quĩdam al- 
judi volunt ad id quod refertur Auguſtus quie- 
tem optaiſe & vacationem a Republics petiviſſe. 
Vide Sueton. Octav. cap. 23, Sed potius notd- 
tur Auguſti conſuetudo per hyemes vacandi-1i- 
terarum ſtudio, ingenii deliciis, carminum ſbrip- 
tioni. Sueton. Octav. cap. 84. Eloguentians 
diaque liberalia ab ætate prima & cupidr & 
rio/iffume exercuit, Ic. cap. 8 5. Malia uarii gene- 
ris proſa oratione compoſuit . Poctitam fum- 
mat im attigit. Unus liber extat feriptus a 6 
hexametris werfibus, cujus & argumentum & tis 
tulus eft, Sicilia. Extat alter &que madicus Epi- 
rrammatum, que fere tempore — 
tur. Tragædiam magno imperu exorſus, non ſut- 
cedente ſiylo abelevit, De Ajace illa erat, &. 

49 Pierio recreatis antro.] Pierius mons eſt 
Phefſoliz, Muſis ſacer. Inde Pierides ill dictæ 


ſunt, & quicquid ad eas pertinet Pierium vocari, 


notum eſt ac tritum. Cicero de Natura deorum, 


a Pierio patre nomen deſumit: at Pomp. Feſtus 


Sic. Italic. lib. 3. 360. ** 
Nec, gui Maſſageten morflrans feritate pa- 


a dicto monte, cvjus amænitas & ſolitudo op- 
portuna eſt & grata ſtucioſis. 
41. Vos lene conſilium & datis.] Humane lite» 


, que ad humavitatem & lenitatem inſtituant, 
Gaudetis 


176 


- wentis obnoxium moderatur, 
argue 


wise ſolus gubernat poteſ- 
tate legitima: Jovi metum Magnum illa 


fri humanitatis, qua veſtros clientes fovet, 


Q. HORATI 


I FLACCHT. 


benigne lætamini. Nevin Gaudetis almæ. Scimus ut impios 


guemodo ſceleratos Gigantes, 


oppida, meſlamgue 
veg ionem, * & bo- 
Imperio 


1 incuſſerant immanes 


juvenes lacertis confi, Fidens juventus, horrida brachiis, 
Fratreſque tendentes apaco 


Pelion impoſuiſſe Olympo. 


& fratres Pelion ſuperad- 
— Olympo a 5.94 | 


ANNOTA 
diaz, Svet, Oftay, cap. 5 . Clementice ciwili-| 
 ratiſque ejus multa & magna documenta ſunt, &c. 
Vide cap. ſeq. ibid. Erga literatos & ingenioſos 


Titanas, immanẽmque turmam 


ferocem phala } - . 
| A get, rh _ Fulmine ſuſtulerit caduco, 
ferram 2 gut mare Qui terram inertem, qui mare temperat 45 


Ventoſum, et urbes, regnaque triſtia, 
Divõſque, mortaleſque turmas 


regit unus æquo. 


terrorem intulerat Jovi 1263] 
50 


T ION. ES. | 
45. Terram inertem.] Lib. 1. Od, 34. Brutd 


tellus. ; 
46. Regnaque triſtia.] Inſeros. Nec enim ete- 


denignitate ac liberalitate ſumma uſum, nemo dendum Cruquio interpretanti, Tyrannidem, ob 


neſcit. Sueton. cap. 89. Ingenia ſui ſeculi modi: 
emmbus fovit, Recitantes & benigne & patien- 
ter audi vit, Se. 
Cenſdlium] Adverte duas breves pro una lon- 
gaz fic & poſtea Od. 6. 
Hinc emne principium. 
Dato Gaudetis.] Non vos pœnitet datæ Cæ- 


Syeton- modo cit. 

42. Scimus ut Impios Titanas, c.] Clare pa- 
tet per Jovem defignari Auguſtum, per Titanas 
& Gigantes omnes Auguſti adverſarios, quibus 


vocem, urbes, Inferis haud convenientem, in- 
quit ille: quaſi vero jungenda effent hc, urbes 
regnaque triſtia- Imo Jovis imperium extendit 
Poeta ad Superos Inferoſque, & orbem hunc fea 
mare, terramque, in qui urbes. Qua omnia 


complectitur his vocibus, Diveſſue mortale 


turmas regit unus, ſeilicet Jupiter, Virgil, En. 
I, 65. 

.. Divim pater, atque bominum rex, 

49 · Magnum illa terrorem intulerat Fovi, Sc.] 

Illa Gigantum turma immani rodore prædita Jo- 

vemz cæteroſque Deos terruit, ac periculum inde 


ſublotis, ac virtute domitis, rerum petitus eſt, | fu/gens contremuit dowrus Saturni weteris : ut eff, 


Mire vero Auguſto blanditur, dicens pro eo ſte- 
tice Palladem. id eſt, ſapientiam cum virtute 


conjunRam ; Bruto vero & Caſſio fuifle vim con- 


Ghi expertem, quæ propria mole corruerit. Por- 
ro ĩſla Cæſaris elogia allegoricis ambagibus inge - 
nioſe exornat. 

Inpios Titanat.] Terrz ac Titanis filios Gi. 
gantes, qui Deos laceſſete auſi, Jevemque cœlo 
pellere moliti ſunt: quaſi patris ulciſcendi causs, 
cujus hzreditario jure teli regnum erat, ut- 
pote fratrem Saturni natu majorem. Vide lib. 
2, Od. 12. & 19. Virgil. /ZEneid. 6. v. 580, | 

» + Genus antiquum terræ, Titania pubes, 

Fulmine dejett i. 

Diodor, Sicul. lib, 4. cap. 3. ſcribit Celum e 
Titz$ uxore decem & ſeptem filios procreaſle, 
Proprioque nomine ſrngulos, communi autem 
omnes a matre Titanas appellaſſe, 

Impios. ] Macrob, Saturnal. lib. 1. cap. 20. 
Qꝛid Gigantes aliad fuifſe credendum eft, quem 
hominum impigm quandam gentem, Dees negan- 
tem; & ideo exiftimatum Deus pellere de celefti 
ſede wolvifſe ? Horum pedes in draconum wolumina 
Gefinebant, quod fignificabat nibil eos rectum, ni- 
bil ſuperum cogitaſſe, totius vitæ corum greſſa at- 
gue proceſſu in infervs mergente, | 


lib. 2. Od. 12. Vide Heſiod. Threogon, Ovid, 
Metamorphoſ. lib. 5. v. 321. 
Emiſſumque ima de ſede Typbiæs terre 
Cælitibus feciſſe metum ; cunctoſpue dediſſe 
Terga fuge : donec fefſos Afgyptia tellus 
Ceperit, Se. 
50. Fidens juvertus borrida brachiis.] Virgil. 
ZEneid, 6. v. 592. 
a „ Imma nia vidi 
Corpora: gui manibus magnum reſcindere 
reelum 
Aegrefſi, ſuperiſque Jovem detrudere rep nis. 
I, Erairejque tendentes, & c.] Intelligunt non - 
nulli Otum & Ephialtem, Aloidas geminos, q uos 
memorat Virgil, mox cit. ſed Gigantes omnes 
eodem patre, vel eidem matre genitos, adeoque 
fratres, melius eſt accipi, De his Virgil, Geor- 
gie. I. v. 280. 
Et ronjuratos cerlum reſcindere fratret. 
Ter * avg cenati imponere Pelic Ofſam 
Scilicet, atque Offa frondeſum involvere 
; Olympun : 
Ter Pater exflirufos disjecit fulmine montes, 
52. Pelion impiſuiſſe Olympo, } Montes mon- 
tibus aggerere. 
Pelien. ] Mons Theſſaliæ, Olympo 8 


CARMINUM 


ed quid Typhoeus et validus Minis, 


Aut quid minaci Porphyrion ſtatu, 

Quid Rhcecus, evulsifque truneis 
Enceladus jaculator audax, 
Contra ſonantem Palladis zgida 

Poſſent ruentes ? Hine avidus ſtetit 


Vulcanus; hine matrona Juno, et 
Nunquam humeris poſiturus arcum, 


- 


Qui rore puro Caſtaliæ lavit 
Crines ſolutos ; qui Lyci tenet 
Dumeta, natalemque filvam, 
Delius et Patareus Apollo. 
Vis conſili expers mole ruit ſui : 


Vim temperatam Dii quoque provehunt 


In majus: idem odète vites 
Omne nefas animo moventes. 


INNO T 4 


guns, Olympus Theſſaliam a Macedonia dirimit, 
nubes attingit vertice. Unde pro Cœlo ponitur 
ſepius apud Poëtas. Sunt & alii montes ejuſdem 
nominis tres, primus in Myſi, alter in Lycis, 
tertius in Cypro. Sed de his non agitur. 


$3: Sed guad Typhozus,] Quid gigantum vis, erob 
inſo 


lentia, tem*ritas, adverſus Deos? Ne lega: | 
cum vuleo Typbarur, Tuprey; qui & Tuba; vel 
up, I TV arreguntia duplici fuiſſe na- 
tu'a, human & ferina,. dicitur ab Apollodoro, 
lib. 1. & à Jove percuſſus, eminus quidem ful- 
mine, cominus autem adamantiok falce, * 
Validus Mimas.] Hie totam Lemnon inſu- 
lam jaculari jn Deos niſus dicitur apud Claudia- 
num: at ipſe Prochytæ Tyrrheni maris inſulz 
ſubjectus. Sil. Ital. lib, 12. » 147- 


Apparet Prochyre ſævum ſortitd — 
Minaci Perpbyriens fait. ] Togenti later 
eden len, De 2 Li de 


mach. 1 x 

55. Rhaecus.] Is & Rent. Lib, 2. Od. 19, 

58 Enceladus jaculater audax,] Tam robuſſ us, 
ut evulſas arbores intorque tet; omnium Gigan- 
tum maximus fuiffe perhibetur. De eo poſtea ad 
voces, Nec peredit Impoſuam celer ignis Aftnam. 

57. Palladis ægida.] Ide Pallagis clypeus, quo 

dicitur 2 Gigantum repreſſiſſe audaces co- 
natus, ſigaificat ſapiens conſilium virtutis comes 
& prefidium, fine quo ipſa parum valet. U- 
trumque vero Auguſto adfuiſſe, ut ante jam an- 
notavi, Horatius indicat. De Zgide, lib. 1. 
Od. 15. 

68. Hir avidus fletit Vulcanus, &c.] Pro 
Jcve dimicavit Fulcanus; avidus, ſeu qudd ignis 


y 


LIBER III. 4. 
Verum quid Typhon & 
Minas, vel quid Porpbyrion 
aturi beiti, guid cus 

55 Enceladus eraticatas 41 
bores torqueri niſus, valeamt 
264 adver'us crepantem Miner 

( 3 clypeum ir rumpentei ® Ex bar 

farre certabat ardens Vulca- 

nur, & domina Fund, nernon , 

Phebus arcum ſemper bume- 

ris geftans, qui Caſfalii fontis' 

agud liguid# paſſos capillot 
perfundit, gui Lyciæ nemora 

& filvam natalrm obtine!, 

Patarevs atgue Delli hine 

dictus. fine peucen- 

tis preprio cadit pondere. 

Moderatum: _— ipſa Wen 

mina promo ent ad amplius; 

vires autem quodlibet gow 
| machirantes averſantur, 


11 


CO 


65 


TIONES. 


39. Matrona June. ] Ovid. Faſtor. 6. v. 33. 
Si torus in pretio eft, dicor matrena Tonantis. 
60. Ee nunquam bumerit fofiturus arcum, & 1 

Apollo pharetri ſemper & arcu lnſtructus, que 

ſunt ejus arma & inſignia, de quibus vide Ma- 


62. i 0 Caflaliz, c.] Cui facer 


Phoebe, qui Xantho lavis ame crines, 


62, Qui Lyciæ tenet Dumeta.) Sacrom e at 
Phebo delubrum in filva Lyfie, Afe Minoris 
provinciz, cujus civitas infi;nis Patara, in q 
& ille precipue- colebatur, & -oracu!ls edebat ; 
hine dictus Pararevs. Strab. lib. 14. A Pataro 
Apollinis filio Pataram nomen habuiſſe ſeribit 
»tephanus, 

63. Natalemyue fu]. Delius. ] Apud Delum 
inſulam & Cynthi montis nemora natus Apo lo 
fertur : ſexque ibi menſibus æſtivalibus reſponſa 
dabat z ſex autem hyemalibus, apud Pataram, 
teſte Servio, Ovid. de Arte Amandi, 2. v. 80. 

« + + « Clario Delos amata Des. 

65. Vis confili expers mole nuit ſud.] Robur 
quantum fuerit, ni confilio & pruden- 
us temperewr & regztur, parum juvat aut 
ms quia potiüs ut plurimum nocet, ex 

uripide, , BE 

Paper, © Spent , mhe's e 
Sic Bruti virtus & Caſſii Roman jventutis ac 
nobilitatis delectu & robore quamvis Nipata ad 
irritom cecidi*,.quia conſilio cart Ere ; ſuZque illi 
clade & ruinã totam prope Rempublicam impli- 
cuere, Contra Auguſti virtutem fapientia em- 
peratam Dii provereEre ad Romeni clavum Im- 


emnia corripiat & depaſcatuf; ſeu quod ine 
pygn® avidus, præliumque ardens capeſſer-t. 


pern, & ad crb's univerſi dominatienem. Ipſ 


Teſtis 


178 | 
Dita mea manifeſte compro- 


Lat Gyas: centum manus b 
bens, pariter & Oi op- 
pugrator cafſls Diane, hu- 
jus Virginis telis  confoſſus. 
Terra fuis  portentis tmpoſ6- 
ta gre fert; atgue filios ad 
feetide Tartara fulmine de- 
truſes, dolet, At worax 
flamma non abſumit AÆtram 
injetlam; megue libidinsfi 
Tityi bepar d umiitit wultur 
luxuris wind x appyſuest Relinquit al 
amamtem verd Purithoum 

frecenta cot cent vincu. a. 


Incontinentis 


Teſtis mearum centimanus Gyas 
Sententiarum notus, et integtæ 
Tentator Orion Diane, 
Virginea domitus ſagitta. 
Injecta monſtris terra dolet ſuis ; 
Meeretque partus fulmine luridum 
Miſſos ad Orcum: nec peredit 
Impoſitam celer ignis Aitnam : 


es, nequitiæ additus 
Cuſtos: amatorem trecentæ 
Pirithoum cohibent catenæ. 


Q. HORAT II FLAC CI 


nec Tityi jecur 


[2661 


ANNOTATIONES. 


verd Dit omnibus its adverſantur, qui ſug forti- 
tudine abutuntur ad f{cefus, 

69. Gyas.] Vel Grpes, Briarei frater, vel ipſe 
Briareu*, au: Gigantum quiſpiam ad Tartara 
cum aliis deturbatus, Vide lib. 2, Od. 7. 

70. Integra Tentator Orion Dianæ.] Hanc 
ille auſus interpellare de ftupro, ejus ſagittis eſt 
confolfus ac peremptus. De eo tamen longe 
aliter alii fabulantur. Vide lib. 1. Od. 28. 
v. 21. & lib. a. Od. 13. v. penultimo. 

73. Injedta monſtris terra dalet ſuis, ] Monſtro- 
ſis filiis, nempe gigantibus fulminatis, terra do- 
let qudd etiam pœnæ ac ſupplicio illorum ſer- 
vire, eoſque premere cogatur ipf's injecta: unde 
& in ultionem ſuique doloris qualecunque ſola- 
tium, famam, quz Deorum probra evulgaret, 
dicitur gemuiſſe, ird irritata Deorum, ut canit 
Virgil. Eneid. 4. v. 178. 

Injecta.] Gigantes precipui variis ſunt inſu · 
lis obruti, Otus Creta: Prochyta Mimas ex Silio 
ante cit, vel Typhoeus, ut aliis placet, inſula 
Co Polytœtes; Sicilis Enceladus, vel ut alii 


ſeribunt, Typhon ſeu - Typhoeus, Virgil. 
ZE ncid. 3» V. 578. . 


Fama et, Enceladi ſemiuſtum fulmine corpus 
Urgeri mole bac: ingentemgue inſu per Ætnam 
In poſitam, ruptis flammam expirare caminis, 
Et feſſum quot ies mutat /atus, tntremere emnem 
Maurmure Trinacriam, & cœlum ſubtexere ſumo, 


Ovid. Metamorphol. 5. v. 246. 


Vafia Giganeis ingeſta eft inſula membris 
Trinacris : & magnis ſubjeFum molibus u rget 
FEthercas auſum ſperare Y bora ſedes. 


Nititur le quid:m, pugnatgue reſurgere ſæ pe: 
Dextra ſub . lis On 4 . :; 
Læva, Pachyne, libi: Lilzbeo crura premuntur. 
Degravat AEina caput, ſub quo reſupinus 
| arenas : 
3 flammamgue fero vomit ore Typhoeus, 
C. ; 


74. Luridum.)] Plumbei coloris, lividum 
pallore & nigrore mixtum, | 

75. Nec peredit Impofitam celer ignis ZEtnam.] 
Neque tamen ignis per /Etne hiatus e Cigan- 
tis ſuppoſiti ore prorumpens abſumit eum mon» 
tem: adeoque non minvuntur ejus cruciatus. 
Vide Lucret, lib, 6. Ætne deſcriptionem, &c, 

77. Incontinertis nec Tityi jecur Relinguit ales. ] 
Vultur Tityi jecur vellicars haud illum unquam 
patitur interquieſcere; quod Latonæ vim in- 
ferre tentaverit. Vide lib, 2, Od. 14. 

78. Neguitie.] Libidinem non raiò notat ea 
vox. Cie. in Verrem : Peſligia libidinis & ne- 
guitic. Tuſcul. 3. n. 17, Frugalitatis e motus 
animi appetentis regere & ſedare, ſempergue ad- 
werſantem tibidini, mederatam in omni re ſerva- 
re conſſantiam, cui contrarium vitium nequitia 
dicitur, frugaiitas a fruge . . nequitia ab eo 
quod ne quidquam eft in tali bomine : ex quo idem 
vibili dicitur, Gell. lib. 7. cap. 11. Neguam bo- 
minem Graci dicunt axinagoi, libidinoſum; wel 
King, ſcelſtum, Sc. Vide Macrob. Saturnal. 
lib. 2. in fine. 

79. Amatorem trererte Pirithoum cobibent 
cetene,] Amator ille temerarius Proferpinam 
ut raperet ad Inferos profeQus, ibi catenis con- 


drictus pœnas luit graves ac diuturnas ſuez in- 
temperantiz, 


CARMINUM 


LIBER III. 5. 179 


ODE V. 


Auguſti laudes. Craſſi vituberium. 


Auguſtus, ad jectis Britannis 


Imperio, gravibuſque Perſis. 
Mileſme Craffi conjuge barbaia 


LO tonantem credidimus Jovem. 
Regnare: præſens divus habebitur 


22 


Reguli virius, fides, conflantia. 


Non dubitavimus Jovem 
Carlo dominari, quando inte- 
nuit; & Auguſſus wivens 
cenſebitur numen, adaitis Im- 
perio Romano Britannis, & 
Perfis terribilibus. Ergo ne 
Craſi miles wxoris peregrine 


| [267] 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. 9. lib. 1. 

1. Calo tonantem, &c.] Quando potentiam 
ſuam Jupiter oſtendit fulgoribus ac tonitruis, tum 
credifimus eum in Cœlo regnare; fic Auęuſtum 
degentem in vivis ac nobis preſentem nemo du- 
birabit Inter numina recenlere, & colere, qui ſa- 
cCihota pluſquam humane virtutis ediderit; re- 
parans gloriam  nominis Romani per Cra ſſum 
ejuſque milites obſcuratam & infrattam. Porto 
quas gentes & quot Auguſtus ſubegerit, vide 
apud Sueton. L. Flor, lib, ult. Sext. Aurel. 
Vigor. Oroſ. I b. 6. &c. 

Tonantem credidimus Jovem regnare,] Cie. de 
Nat, Deor. 2. Nonne perſpicuum oft ex primd ad- 
miratiore bominum, quod tonitrua jaftuſque ful- 
minum extimwiſſent, credidiſſe ea efficere rerum 
onnium prapotentem Jorem Sueton. Octav. 29 
Tonanti Jovi adem conſecravit liberatus periculs, 
cim expeditione Cantabricd per nocturnum iter, 
lecticam ejus fulger perſtrinxiſſet, ſervumgque pre- 
lucentem exanimaſſet, Lucan, lib, 3. v. 319, 
$ F954 . Per ful mina tantùm 
Sciret adbuc ſolum Carlo regrare tonantem. 


2. Preſens divus habebitur.] Non à Romanis 
tanthm ſed & ab exteris nationibus, Nam ex 
Snetun. Pleraque previnciarum templa & ara. 
cenſlicnerunt, quod aliis non nift poft mortem con- 
tigerat. 1d factum Pergami in Ah. Nicomediz 
in Bithyai3 refert Dio, lib. 5 1. Virgil. Eclog. 1. 

O Melibæe, Deut nebis Hæc otia fecit, 
| Namgue erit the mibi ſemper Deus: illius 
aram, 
| Sæ pe tener neftiris ab cvilibus imbuet agnus. 


3. Adjetis Britanxis Inperis.] Ille tamen ipſe 
Intacius Britannus, Epod. 7. & peſt Divum Juli- 
um rulli tentatus, nec niſi ab Imperatore Claudio 
triumphatus dicitur. Sueton. Claud. 17. Tacit. 
in vita Ag icolæ, &c. Ergo quaſi futuræ victoria 
præſagium ſcripta eſt hac Ode profic ſcen 1 ad 
bellum Britannicum Auguſto, unde ramen r vo- 
catus eſt motibus ac tumultibus Dalmaticis & 
Pannonicis, & Dione, lib. 49. vel eos qual. vi- 


dos Poeta canit, qui ad Avguſtom aliquot poſt 


annos arma rurſum ed parantem inferre, jamque 
iturum Cafarem in ultimos crbis Britannos, legatos 
de pace miſerunt; qua impetrat3, Capitolio dona 
ntulerunt, ſuamque Romanis inſulam prope to- 
tam addixerunt, Teſtis Strabo, Ib. 4. Oixilev 
xidiy magsouiuagay Til; Pale Jn Try 
eo, &c. Alii ; quod per Druſum Auguſti pri- 
vignum ſint ſuperati, ejus nempe felicibus auſpi- 
ciis. Vide lib. 4 Od. 14. ad finem, | 
4 Gravibuſque Perſs. } Graves Perſas quidam 
intelligunt, quia gravis armaturz : mel ds aii 
b Craſſi graviſſimam certe cladem, de qui mox. 
Hi porrd, qui pro Parthis ponuntur fine dubio, 
dicuntur SubaQti, quod Armeniam vindicanti Au- 
ge facile ceſſerunt ; obfides obtulerunt, Jus ere- 
andi regis permiſerunt: avempta denique M.Craſ- 
ſo & M. Antonio ſigna militaria remiſerunt. Sue- 
ton. Octav. cap. 3. Eutrop, Flor. Aurel. Victor. 
&c. Vide etiam que annotavi lib. x. Od. 19. ad 
v. 12, Aede Xiphilinum, in Auguſti Monarchia : 
Phr aates per id tempus metuens ne Ceſar contra < 

exercitum duceret, captives ad eum remiſit, 
Agra militaria, que 4 Crafſo acceperat: qud ex 
re Ceſar glorid efferebatur, quod fine labore re- 
cuperaſſet ea, gue alii magnis præliii amiſiſſent : 
ob cam cauſam ſacra fecit, atque ſedens in equo ur- 
bem ingreſſus eft. Tum laudabatur, guad fbi nibil 
præterea acquirendum eſſe putaret . , . cam efſet 
autem in Aſia, regnaque & principatus pariim 
aliis confirmgſſet, partim ad alios tra»ſtuliſſet, 
condemnatis quibuſdam regibus, nonnullis etiam 
laudatis, aique in amicitiam receptis, quam pla- 
rimæ legationes ad eum venerint, fc. "as 
5. Mileſne Craſſi conjuge barbard, &@c.] Auggt 
Porta invidiam ac turpitudinem Crzfliaci exer- 
ci de, ut hinc majorem paret Auguſto gloriam, 
qui dedecus illud abſterſerit, eos vincendo qui 
antea viftores, & cl/ace Crafſians altius animes 
erexerant, ex Flor. lib. 4. cap. g. exinde Roma- 
nis formidabiles? ut dixi lib. 1. ad Od. 19- cit, 
Goff JI. Flor. lib. 3. cap. 11. Capiditas Con- 
ſe!'sCrafſ yd im Partbics inbiat auro, undec im ſrage 
2 Iurpis 


| 


| 


180 Q. H 
wir infamis extitit ? Etiam- 
ne Marſus & Appulus in 
agris ium ſocerorum con- 
ſenuit ub principe Medo, 
Anciliorum, nominis, tegæ- 
gue, & perennis Veſæ im- 
memor, flante Jowe & civi- 


corrupti more: ! Reguli pro- 
dens animus id preſen/erat, 
cum 2 eft ignomi- 
nia legibus & exemple in 
peſter um dam naſo, niſi juve- 
nes bello capti interire fine- 
rentur, fine miſeratlone. 


tate Romans? O Senatus & | 


ORATII FLACCT 


Turpis maritus vixit ? Et hoſtium 
(Proh Curia, inversique mores!) 
Confenuit focerorum in armis 
Sub rege Medo, Marſas & Appulus, 
Ancilioram, nominis, et togæ 
Oblitus, æternæque Veſtz, 
Incolumi Jove et urbe Roma ? 
Hoc caverat mens provida Reguli 
Diſſentientis conditionibus 
Feedis, et exemplo trahenti 
Perniciem veniens in ævum; 
Si non periret immiſerabilis 


. 


[269] 
13 


ANNOTA 


legionum & ipfius capite mulctata el. Filium 
5 per? in conſpettu patris telis operudre hoſſes, 
Religuiæ infelicis exercitus, quo quemgue rapuit 
fuga, in Armeniam, Ciliciam, Syriamgue diſ- 
trade, vix nuntium cladis retulerunt, Caput 
ejus reciſum cum dexira manu ad repor- 
tatum, ludibrio fuit, nec indigne. rum enim 
liguidum in rium oris infaſum ; ut cujus ani- 
mus arierat auri cupiditate, ejus etiam mortuum 
& exargue corpus auro ureretur, 

Conjuge barbara Turpis meritus vixit ? ] In eã 
nimirim clade Romani exercitũs ad viginti mil- 
lia deſidersti ſunt, ad decem vero millia capti 
tu pitudine barbararum conjugum vitam tede- 
merunt, imd & conſueverunt cum hoftibus ſo- 
cer's, & in eorum caſſris mil tirunt, Appien. 
liv. 2. de bello Parthico: Plutarcho, &c. 

6 Turpis maritus,] Juſtum enim matrimonium 
eſt inter cives tantdm, ex Juriſc, In eo præte- 
rea turpitudo, quod uxores ducerent filias Par- 
thorum, qui inter Aſſyrios, Medos, ac Perſas 
obſcurifhmi ; quique Scytharum ferebantor ex- 
vles ac profugi, quod & ſonat vocabulum; deni- 
que, quod conſeripti in eorum exercitu, qui totus 
pene e ſervis conftaret. Nam & cam M. Antonio 
occurriſient millia Parthorum equitum quinqua- 
ginta, quadringenti ad ſummum fuerunt ingenui 

7. Prob Curia invenſgue mores 1] O Senats 


TION ECS. 
ma juſſit, ſimulque omnia in æde Martis conei 
& ſetvari. Dienyf, Halic. 

11. Aterneque Veſftæ. ] Ignis illius æterni, 
qui in Veſtæ templo debebat a Virginibus Veſta» 
libus cuſtodirj, ut Imperium Roma ſtaret perpe- 
tuum. Dionyſ. Halic, lib. 2. Cic. 2. de Legibus 
Virgines Veſtales in urbe cuſlodiunto ignem foci 
publics ſempiternum. Virg. Eneid. 4. v. 200, 

.. +» » Vigilemgue ſacraverat ignem 
Excabios Di um aternas.— 


2. Incolumi Jove & urbe Romd.] $i quidem © 


Roma non fuiſſet amplids, culpandi fans non 


eſſent, qui apud exteros ſedem & ſamiliam fige- 
rent. At ſtante Urbe & Capitolino Jove Roma- 
nos protegente, barbaris nomen & manus dare, 
hoc ceriè probroſum Romanis militibus. 

13. Hoc caverat mens provida Reguli.] Hoe 
grande malum præcavebat M. Attilius ile Regu- 
lus, primi Punici belli gloria cladeſyue maxima, ut 
ait Valer, Maxim, lib. 4. cap. 4 quando reddi 
pro ſe captivos Carthaginienſum vetvit: timebat 
nempꝭ ne ſpem vitæ milites ignavi ponerent in 
captivitate, adeoque remifſids in acie dimicarent, 
ac mortis metu ad fugam, abjiciendave arma in- 
citarentur. Noluit itaque pernicioſum de ſe ex- 
emplum poſteris relinqui, quo diſciplina mili- 
taris, ipfaque ſubinde Reſpublica deperiret, 

17. Si non periret immiſerabilis Captiva pubes.] 


infracta majeſtas Conſulis turpi cede ! O mores 
corrupti militum Craffianorum, qui contra no- 
minis Romani honorem ſerviant hoſtibus; Orodi 
Parthorum Regi fidem & ſacramentum præ- 
ſtare non erubeſcant Marſus & Appulus, opti - 
mi Italie bellato:es, ut ibi jam annotavi, 

10. Ancilierum, nominis, & tegæ Oblitus, c.] 
Diguitatem nomin's Romani, ſacra & religionem 
pellumdantes, An ilia ſcuta erant brevia duo- 
dreim, difta ab Anciſa, quod ra arma ab utra- 
gue parte, at peltæ Thracum, inciſa, ex Varrone 


ac ſutripetetur, undecim ei ſimilia fabricari Nu- 


6. de Ling. Lat, Horum unum cœlo emiſfum ibi cere, aut emori. Quad guidem re audits fraftus 
fore imperium ſpondebat: quod ne dignoſceretur \animus Hannibalis, 7 


Ut. ergo totam duntaxat in virtute & amis vitæ 
ſpem collocarent milites, volebat eos, qui ſeſe 
dedentes vitam ab hoſte precati eſſent, ei necan- 
dos permitti, nec quem quam redimi : quod qui= 
dem ſanxerat & Plato 5 de Rep, Cie. 3. Offic, 
n. 114. Otto bominum millia tenebat Hannibal, 
non puos in acie cepiſſet, aut qui fpericuls mortis 
diffugiſſent, ſed qui relicti in caſtris furſſent 2 
Pauls & Parrone Conſulibus: eos Senatus non 
cenſuit redimerdos, cum id parud pecunid fieri po- 
tuiſſet; ut efſet infitum militibus noſtris, aut wvin- 


| Senatus P. Q: R. rebut 
affliftis tam extelſo animo fwiſſet, : 
| * Captiva 


CARMINUM 

Captiva pubes. Signa ego Punicis 

Affixa delubris, et arma 

Militibus ſine cæde, dixit, 

Direpta vidi: vidi ego civium 
Retorta tergo brachia libero, 
Portãſque non clauſas, et arva 

Marte coli populata noſtro. 
Auro repenſus ſcilicet atrior _ 
Miles redibit? Flagitio additis 


* 


Damnum. Neque amiſſos colores 


Lana refert medicata fuco: 
Nec vera virtus, cam ſemel excidit, 
Curat reponi deterioribus. 
Si pugnat extricata denſis 
Cerva plagis, erit ille fortis, 
Qui perfidis fe credidit hoſtibus: 
Et Marte Pœnos proteret altero, 


LI B E 


repuge 
Civie 


Xi m- 


nantibus adempta. E 


vm Romanorum c | 
_—__ dorſum ingenuum in- 
verſat; portas apertas 2 
& agrou: arari 's arms 
pavld ante devaſfiatos, i- 
25 | mirum auro mi 


ra wirtus, fi quando it 
3 labefa#ata, ſatagit itul 
depratodrifs, Si quidem cer- 

is vetibus 


Qui lora reſttictis lacertis JF al qui higetts 
denſit ines, timuitque mortem. „ 
ANNOTATIONES. 


18. Sigre ego Punicis, c.] Here Reguli 
verba ſunt, ullum cum hoſtibus pactum diſſus - 
dentis in Senatu; oſſensãque militum inertium 
igdignttate & honoris Romani labe, o nem erga 
illos miſericordiz ſenſum ex animo 8 natorum 
amovere ſatagentis. Ego vidi, inquit, figna Ro- 
mana boſttum delubr's affixa, vidi arma ignavis 
illis militibvs erepta, per quæ tamen vitam ſer- 
vare & tueri debuiſſent: vidi cives Romanos 
vinctis poſt tergum manibus fœdam fervitutem 
glorioſę morti, quod nefas ingenuis, antepoſuiſſe. 

19. Ara delubris.}) Ex more veteri, qui 
etiamnum viget apud varias' nationes : ut fic 
accepta Deo victoria referatur. 

23. Portdſque non clauſat, c.] Vidi & Car- 
thaginis portas pre ſecuritate non clavſas, velut 
in medi pace; ade procul aberat omnis metus | 
hoſtilis, poſt cladem noftri exercitd*, agroſque 
libert arari & coli: quos tamen paulò ante armis 
populati fueramus. Flor. lib . cap. 2. M. Artil ia 
Regulo duce jam in Africam navigabat bel. 
lum. « » wentis remiſque . et; tan 
riſque terror hoſtiei advent Penis fuit, ut aper- 
tis pene portis Carthage caperetur « . . nec cum 
bominibut, ſed cum monſiris quogue dimicatum 
eft n Sed omnium victor Regulus cunt ter- 
rorem nomints ſui lai? cirrumtuliſſer, „ „ * „„ 
Cart baginem belli caput wrgebat obfidio, ipfiſque 


portis inbærebat. 


25. Auro regenſus ſciſicet, Ic. ] Ironie. Re- 


demptus ſcilicet miles in alterocertamine fottior 


ſatur in errore ? pretium giſperdere eſt, & ig- 
naviam augere atque infamiam. Enimvero fieut 
lana ſuos medicatu ge nuinum & nativum colorem 
ſeu candorem amiſſum nunquam recuperat ; ità 
virtus ſemel deformata & detrita ad priſtinum 
ſplendorem nunquam redit, nec reparatur in iis, 
qui per inertiam & ſocordiam deteriores facti fue- 
rint, Virgilivs tamen contra ſcribit Æn. a. v. 367. 
| Duondam etiam wittis redit in præcordia virtue 

Repenſus,] Es olim non numetabatur ut 
nunc, ſed ur, | 
28. Fuco.] Fucus herba eſt marina veſtibus 
tingendis idones. lin. I. 26. c. to. Tria ſunt 

mera : latim, & alterum longius, puadantenut 
rubens : tertium criſps 2 gao in Cretd weſtes 
tinguntur ; omnia cjuſdem uſus ; cap, 12. fucum 
maris appellat. 

34. Si 1 nat extricata, &c.] Altera fimilituda. 
$i vidiftis al quad cervant phagis exttieatam in 
venatorem inſorgere, & animogeaggredi, vitedi- 
tis quoque miltem'e captivitate redemptum ad 
hoftes majori animo debellandos ire. Atqui cer- 
va retibus expeditz meticulofior fit : fic & miles, 
Vu per que plagas effugit, non rurſum irretitur, 
Plutarch. & Horat. lib, à. Sat. 7. v. 70. 


. + << + +\«% +» + Rnuabellua J 
Cum ſemel efſugit, reddit ſe prawa, —_—_ 7 


& acrior erit, Quiſquis hoe ſperat, quanto ver- 


i + boflibui.] Adag. Puni 
P 
N 3 Hic 


C:peret, pacem cum bello con- 
Fudit., Pech dedecus ] O glo- 
rie Carthage turpibus* Ha- 
"tie cladibus cxce for! Re- 
gulus velat capite diminutus, 
4 fe dicitur | epulifſe ſuà vi- 
um cafe uxoris, atque filio- 
"les, & faciem geheroſam fe- 


rox in terra defixiſſe, uſ- 


toren ſus ſor confirmaret mo- 
nittone baud unquam daid; 


gue dum wacillantes © Sena- 


$2 Q HORATIT FLACC-/ 


Igrorans ile unde witam ac Hic unde vitam Tumeret inſcius, 


Pacem duello miſcuit. O pudor! 
O magna Carthago probroſis 
Altior Italiæ ruinis ! | 
Fertur pudicz conjugis oſculum, 
Parvõſque natos, ut capitis minor, 
Ab ſe removiſle, et virilem 
Torvus humi poſuiſſe vultum ; 
Donec labantes confilio patres 
Firmaret autor nunquam alias dato, 


—— 


ANNOTATIONES. 


272 
*. 


* 
5 
5 
5 1 
| 


OD St —_ 


2 


— . A 


; 37. Hic unde vitam ſumeret, inſcius, &c.] Iners 


42. Ut capitis miner. ] Capite diminutus, id 


- Romanus, nedum Senator; ſcilicet factus e li | 


& igbavus iſte miles velut ignorans armis non 
precibus, non cedendo ſed reluctando fortiter, 
vitam eſſe duntaxat tuendam; facem dueiſo miſ- 
cuit, unius ab altero difcrimen male ſtatuens, 
utrumque coafudit: nam in medio bello abjecit 
arma in pace tantù n deponenda; & in arden- 
tiſſimo conflictu ſegnis fuit ; ſeque tum hoſti 
dedidit, cùm maxime repugnandum fuiſſet. 


bero ſervns, ex Imperatote, & Duce cavtivos 
Carthaginienfum, Capitis diminutio vocatur 
prioris ſtatus mutatio. Caput enim ſtatum ſig- 
nificat, Cic. Top, Si mulier teftamentum fecit, 
gue ſe capie nunquam diminuit, id eſt, quæ per 
conjugium in viri manum non convenit. Paul, 
Joriſc, Tria ſunt, inquit, que babemut, liber- 
tatem, civitatem, familiam, Cum tria bes amit- 
timus maxima eft capitis diminutio, Cum amit- 


39. Magna Cartbago.] Carthago zmula urbis 
orbis dominæ, cujus tanta fuit olim potentia, ut 
tota Africa cultiore potiretur : In Hiſpan's verd 


timus civitatem, & libertatem retinemus, media 
eft diminutio. Denique cum libemtatem & civita- 
tem retinemus, familia verd ſola putatur, (puta 


ab Herculis columnis, ad uſque Pyrenæos Mon- | per adoptionem) eſt diminutio* capitis minima, 
tes maximis civitatibus imperaret. Polybiue, Ex hs intelligitur cur fervi non habere caput, 
Strabo, Ab Emiliano Scipione tandem bello nec diminui capite dicantur : quia nullum ſty- 


Punico tertio exciſa & finita : at ait L. Flor, 
lib. 2. cap. 15 Quanta we'd urbs deleta fit, in- 
quit ille ibid. 7gnivm mord probari poteſt: quippe 
per continuos decem & ſeptem dies wix potuit in- 
cendium extingui. 

40. Altior Taliæ ruinis !] Poſt fuſum Roma- 
num exercitum, captumque Imperatotem Re- 
gnulum. ſpirantibus altius Penis, ut ait Luc, 
Flor, lib. 2. cap. 2. cit, ubi & ſic habetur : Tum 
ferda clades, Romaniſque uſu incognito. Vieus in 
manus hoſtium wenit fortiſſimus imperator, &c, 

41. Fertur pudice conjugit, &c.] Attilius 
ille Regulus nec uxori ſue logui woluit, nec in- 
trave urbem, quaſi exul eſſet. Dio. Reguli oonjux 
Martia dicebatur ex Silio lib. 6. v. 403. 


Ecce trabens geminum naterum Martia pignus, 
Infelix nimia magni virtute mariti, 
Sgualentem crinem & triſtis lacerabat amict᷑us, 
Ai ue ea poſt quam babitu juxta & welamine Pœ 
De formen. — fuſs ululatibus ægra 
Labitur, & gelides mortis coler occi pat artus. 
V me voce gu iet 
Affatus, jubet & veſtrot, & conjugis una 
Arcere ampiexus. Patet impenetrabilis ille 
. Luctibus, Se. 


eſt, mutatã ſorte & conditione: Jam non cjvis 


tum habent, videlicet, neque libertatem, neque 
civitatem, nec familiam, Vide Cœl. Rhocig. 
lib. 25. cap. 23. 

45+ Donec labantes conſilio patres Fir mates, 
Sa) Incertos etenim quid ftatuerent Senstores 
ipſe firmavit auftor, & compulit traduxitque in 
utiliſimam Reipublicz, quamvis ſibi gravem, 
ſententiam. Cic. 3. Offic. n. 9g. Cum Regu{us 
iterum Conſul in Africa ex infudiis captus effet, 
Juratus miſſus eſt ad Senatum, ut niſi redditi ent 
| Paenis captivis nobiles quidam rediret ipſe Car- 
tbaginem . . Is cum Remam weniſſet, « « . in 
| Senatum wenit ; mandata expoſuit ; ſententiam ne 
diceret recuſavit ; quamdiu jurejurando boſttum te- 
neretur, non eſſe Senatorems reddi capt i vos ne- 
gavit efſe utile, illos enim adoleſcentes eſſe & bonos 
duces; eſſe ſe jam confectum ſenectute. Cujus cum 
wvaluiſſet auforitas, captivi retenti ſunt : ipſe 
Cartbaginem rediit . . . n. 110, Senatui nift ipſe 
auctor fuiſſet, captivi profe @ Penis redditi eſ- 
ſent ; incolumis in patrid Regulus reſflitiſſet, 

Confilio nunquam alias dato.] In propriam 
nempe ſui perniciem, ſolius utilitatis publicæ 
hadi 3 ratione : pia etiam fraude uſus, ut pacem 
& captivorum permutaticnem diſſuaderet. Nam 
affirmavit, Fenenum ſibi Curibag is ienſes dediſſe, 
non præ ſentaneum, ſed ejuſmodi, rod mortem in 
diem preferret; es conſilio ut wiveret quidem 
tant iſſ er, gucad fieret permutatio : poſt autem 
graſſante ſenſim weneno, cor tabeſceret. Gellius 


auctor eſt lib. 6. Caps ++ 


Interque 


CAR/MENUM LIS ER UI. 5. 163 


Interque mœrentes amicoas 1 — 75 r >: 
Egregius properaret exul. | Noverat tam-# ga fb 2 
Atquĩ ſciebat quæ ſibi barba runs P, mund cas if. Ar 
Tortor pararet: non aliter tamen 3 1 Mor 
Dimovit obſtantes ptopipquos 8 ©; $4 — „, non ſe- 
Et populum reditus morantem, r ac f poſt litem derſſaam 
Quim fi clientum longa negotia © r c 
Dijudicatà lite relinqueret, l Wn — 33 Ng N 
- Tendens Venafranos in agros, . Ly bs y 
Aut Lacedzmonium Tarentum. apa n ; 


— 
- 


43. Egregius properare! exul.] Egregius ſans & | & in arcæ genus flipatus, viidigue extri ela- 
fingularis exul, qui patria carere conlenſerit, car vis confixws tot cruces ſenfit, Aurel, Viet. de Vi- 
ritatis patriæ gratia, quique ultro ſua omnia de- I tis illuſtr, Ia arcam ſigneom conjetus, cdlawis in- 
ſereret, ſalutis publicæ causa. Ad cujus exem-|trorſum. gdaFis vigiliis ac 2 . EX 
plum illutre poſtea decem nobiliſſimi captivi abſ Appiano, poſitus in cavea flimulog-undique ha- 
Hannibale ad Senatum miſſi, poſt Cannenſem |bente, Sen. de Ttanquill. Animi, lib. 1. cep. 15. 
pugnam, jurati ſe redituros, niſi de redimendis | An, fleam Regulum, quod tet claw configitur? 
captivig impetraviſſent, re non impetrati reverh | Suidas, Regulus Carthagi nem reverſus-omni ſap- 
ſunt. De quibus non omnes uno modo, Nam | liciarum genere — Nam præter cæ eros 
Polybius bonus auctor in primis ſcribit, novem ex |Fruciatzs, domunculi anguſid incluſus, que mage. 
1is revertiſſe: unum vero per fraudem & ſbultamſ nitudins corporis ejus reſponderet, intus crebris cla- 
calliditatem quaſi jurejurando liberatum Rome |wis ferrets tranifæd, periit : cum nec immotus 
remanſiſſe: quem deinde ſenatus vinctum ad|ſtare poſſet & guieturus flatu corporis utcungue in- 
Hannibalem duci juſſit. Hæc & alia Cic. 3. I clinate in fes reas cuſpides incideret. Gell. cit. 
Offic. n. 113. Florus jam cit. lib. a. cap. #. Sed lib. 6 cap. 4, In atras & 2 tenebrat 
ille guidem par tantæ calamitati ſuit. Nam nec Regvlum includebant : ac diu poſt, ubi erat viſus 
Punico cartere infractus e; nec legatione ſuſcepta, ſol ardentiſſimus, repente educebant; & adverſus 1 
Quippe diverſa quam mandaverant Heftes, cen uit; ius ſelis oppoſutum comimebant, atque intendere in 
re pax fierat, ne comptatio--captiverum recipe-|\ceelum oculas cagebant. Palpebrgs quogue ejus, ne, ' 
retur, Sed nec waluntario idle ad boftes reditu, ſronni were poſjet ſurſum ac deorſum diduFas inſue- 
rec tim five tarceris ſius crueis ſupplicio de- bart. Ex Tuberone hæc. Tuditanus autem, 
formata majeſtas; imo bis omnibus irabilior, | ſamno, diu probibitum, algue ita witd priua um, 
| quid aliud quam wifzus de wittoribus, atque eti-|refert; idgue ubi Rome cognitum «fl, nobiliſſimos 
am, quia Cartiago non ceſſergt, de fortund tri-¶ Fœnerum captiwos liberis Reguli q Senatu deditos, 
urmphavit Þ 1 & ab its in ar mario muricibus prefixo deflitutos, 
49. Atrgui ſciebat que, &c.] Cic. Epiſt. ad |egdemque inſomnig cruciatas interiifſe. Gell. ibid, 
| Famil. lib, 6. epiſt. 6. de ſeipſo ita ſeribit: Ut in Barbarus Tortar] Apud Feſt, & Non. Mar- 
fabulis Amphiaraus, fic ego prudens & ſciens de cell, Enaius Annal. n 

ſeſie ante aculos pofita ſum prafectun. De Regulo _—_ ; ' 

veio cit, Office, 3. Negue verd tum ignurabat, Nam Pani ſoliti ſuos ſacrificare puellos, 
{+ ad crudeliſimum hoflem, & ad exquiſita ſup- %-- | 
Plicia preficiſci. Valet. Max, lib, 1. cap. 1. Re- 51. Dimovit obſlantes propingues.} Cic. jam 
gulus ex victore ſpeciofiſſims ad miſerabilem eaptivi| cit, Negue eum patrie caritas getinuit, nec ſuo- 
fortunam deduftus . , . . , Carthaginem re- rum. Suidas. Lacrymis & lamentatianibus ſuorum 
petiit, nun igrarus od quam crudeles, quamgue| invicto anime neglectis. 

etiam merito fibi infiflos Deus rewertereſ ur. 55. Tendens Venafranos in agros, & 0. J Quaſi 

Rue fibi barbarus Tortor pararet.] Tullius in| poſt forenſes firepitvs, poſt litium & negotiorum 
Piſonem, n. 43 M Regulum illigatum in ma- ambages ac tedia, relaxandi cauga animi otiique 
china reſectis galpebris Caribaginienſes vigilande] captandi, pergens Venafrum in urbem Cam- 
necaverurt, Valer Maxim, lib. g. cap. 2. Re-| panig deliciis accommodatam. Vade lib. 3. 
£ulum palpebrts reſectis, machind, in qua undigue] Od. 6. v. 16. : Fu 8 
eminebant, incluſum vigilantid] 56. Lacedæmonium Tarentum.] Civitatem I 
fariter & continuo tractu doloris nee it. Ter- Phalapto Lacedemonio conditam : de qua lib. 2. 


tul!, ad Martyres, cap. 4. Maluit beſtibus reddi, Od. 28. ſub finem & lib, 2. Od, 6. v. 12. 
b ; þ 33%} 45.1165yed N 4 ODE 


„ . ww ww = 


- 
- 


"<P 
* 


_ —_— = 


| 
U 
ſ 
N 
; 
rl 


. Ä. ̃ — AU! . IR SIS RN" "AM 8 — 


184 Q. 'UYORATIIV-/FLACCT: 


8 ODE VI. Ad ROMAN OS. ag 
E religionis contemptu, & d-pravatione morum, fluxiſſe Italic calumilates. 


guas. non es meritus, ob pecca- 
1@ patrum, dorec reſarcieris 
ama & delubra Numinum 
decidentia atque imagines atra 
Squa ore deformaias, Regras, 


0 Rinane, ſolves panas DIES majorum immeritus lues, 
Romane, donec templa refeceris 


Adeſque | 


minibus, Jade omne pri- Hinc omne p 
mordium : illuc finem reduc, | 


1 * 


abentes Deorum, et 


Faeda nigro ſimulacra fumo. 
via te prafias inſeriorem Diis te minorem quod geris, impetas. 


| [275] 
rincipium, huc refer exitum. © 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 9. Lib. 1. 

1. Delifia majorum, &c.] Qunanquam pœnas 
debet luere ſolvs peccans, tamen ad quarti gra- 
dls poſſeros peccatorum pœnas interdum vel 
extendi vel teſervari exiftimabat Plato, Quod 
dubio procul hauſerat & notitia ſacrorum codi- 
cum. Exod. cap. 20. ge ſum Dominus Deus tuns 
Fortis, zalotes, wiſtans iniguitatem patrum in 
flies, in tertiam & guartam generationem eorum 
on oderunt me: & faciens miſcricordiam in mil- 

ia bis qui diligunt me, & cuſtediunt prætepta 
mea. Idem reperitur cap. 34. ſeq. & Deutero- 
nom. cap 5. &c, poſteriorem iſtam ſententiæ 
partem videtur quoque expreſſiſſe Ariſtoteles 
Rheror. ad Alex e. 3. ubi ſcribit, æquom eſſe 
ut hene vo entiores Dii ſint in eos, à quibus ma- 
gis coluntur. g 

Delica. I ls peccare dicitur, qui viam rectam 
deli\nquit, & à legis preſcripto recedit, 

Immeritus iuet.] Deuteron. 24. v. 16. Non 
occidentur fat u pro fiitis, nec fili pro patribus ; 
fed unuſgriſque pre peccato ſus morietur. Id ha- 
betur 4 Rep, cap. 14. v. 6. Non morientur' filii 
pro fatribus, Cc. Ezekiel, cap. 18, Filius non 
fgortabit "iniquitatem patris . , . Anima gue 
peccas ori-, ipſa morietur. Et paulò ante: Quid 
ft qud1 inter eos parabolam wertitis in prover- 
bium iflud, in terra Tjrael dicemtes ; Patres come- 
Gerwnt wvam acerbam, & dentes filiorum obflu- 
pricunt ? Sc. ub Chald, Patres peccaverunt, & 

lit vafulant. Sic & Jerom. 31. v. 29. In die- 
b.si'ls rom dicent ultra, Patres romederunt bam 
acerlam, & dentes filiorum obſtupuerunt. Sed 
wru quiſque in intquitate ſua murietur : ommis 
emo qui cemederit uvam acerbam, obſlupeſcent 
dentes eiu. | 

2. Donec temp'a ref-ceris,] Seu vetuſtate col- 
lapſa, feu bellorum civilium incendio correpta, 
labef-Aata, fedats, abſumpta; quin & victorum 
avar-tia direpta. Qrò ſpectat id quod eſt in 
Od. 358 I'b, 1. 

Quid ntaftum nefaſti : 
Liquimus Unde manus juventus 
Metu i.corum continuit: Quibus 
Pe ercit ais? 
8 


0 


Porrd quod hie, item que ſub finem Od. 15. I. 1. 
dixit Horatius, totum vergit in laudem & com- 
mendationem Auguſti, qui non modo ſacras æ · 
des ipſe multas exſtrux it, ſed & cæteros princi- 
pes viros hortatus eſt, ut pro facyltate quiſzue 
reficerent, excolerent, adornarent : ut jure glo- 
riatus fit urbem ſe marmeream relinguere, quam 
lateritiam accepiſſet. Sueton. cap. a8, & 29. 
5. Diis te minorem quad ger is, imperas. 

Quoniam pius es in Dcos, quos, ut decet, ob- 
ſer vas & colis ; idcirco imperium orbis tibi do- 
nant illi. Hæc ad Auguſtum ſane pertinent, 
de quo jam lib. 1. Od. 12. 

Tie minor latum reget æ gun orhem, 

6. Hine omne ee Cicer. de Haro ſpie. 
Reſponſ. n. 18. & 19. Ege 8 babeo 
auttores ac magiftros religionum colendarum ma- 
jores noftres . , . . Quis tam weeors, gui aut 
cim ſuſpexerit in calum, Deos efſe non ſentiat : 
+ + + aut cum Deos efſe intellexerit, non intel. 
ligat eorum numine boe totum Inperium efſe na- 
tum, & autium, & retentum ? Quam wolumus 
licet ipfi nos amemys, tamen nec numero Hiſpanos, 
nec robore Gallos, nec calliditate Pæ nos, nec arti- 
bus Graco, nec denique boc ipſo bujut gentis ac 
terre domeſlico nativogue ſenſu Italos ipſes ac 
Latinos, ſed pietate ac religione, atque unã 
ſapient id, quod Deorum immortalium numine om - 
nta regi gubernarique perſpeximus, omnes gentes 
nationejgue ſupergvimus. 

Pr incipium.] Ut ſupra Od. 4. Vos len? con- 
filium; utrobiqve in ceſur2 accipe vel duas 
breves pro una long, vel Crafin, vel cbnver- 
ſionem vocalis in conſonantem, quemadmodu 
geri ſolet in ariete, abiete, genua, &c. 8 

Huc refer exitum. ] Diis eccepta refer tum Im · 
perii primercia, tum propayationis & amptifica- 
tionis incrementa, & felicem quzrumcumque re- 
rum exit m. Nam ſicut a religione imperit hu- 
jus fundamenta locata ſunt, ita que que per eam- 
dem in Deos pietatem iliud retinebis exornabiſ- 
que. Tit. Liv. /nwenjetis emnia proſper evenire 
-olen:ibus Deos, adverſa [pernentibus, Vide D on, 
Halicarn, I. z. ubi 3 Martio Rege inflaurata di» 
ligen. er ſ.cra, quz ante negleRa aut prave culta. 


Dii 


r = © LA r —_ 1 — — 


IF _ . nit 


Di multa neglecti dederunt 
Heſperiz mala'luQtuoſe.. 


— bis Monæſes, et Pacori manus 


Non auſpicatos contudit impetus 
Noſtros, & adjeciſſe prædam 
Torquibus exiguis renidet, 
ne occupatam ſeditionibus 
Delevit urbem Dacus et Athio $3 
| Hic claſſe formidatus, ille 
Miffilibus melior ſagitiis. 


ANNOTATIONES. 


7. Dii multa negle%i, &c.] Relięio Deorum| 
negleCta cauſa fuĩt calamitatum, quas tulit Ita- 
lis, que Heſperia dicitur, ut nota vj lib. 3. Od. 1. 
Plurima tum öbſervatæ tum geglectæ reli - 
bionis exempla pete e Valer. Max. lib. f. cap. 
* Pariter & bong ingentia promittit ſua pri- 

epta ſervantibus, negligentibus autem mala gra- 
via minitatyr Deus Opt. Max. Levit. cap. 26. 
Deuter. cap. 38. 4. bre Wr E Ng * 

9. Jam bis Moneſes, e.] hm bis victi ſu- 
mus A Parthis contra auſpiela ſtilicet dimican- 
tes. Impetus noſtros contudit Monæſes apud 
Parthos infignis vir potenti4 & opihus, qui for- 
taſſe idem ac Surena, à quo deletus cum exer- 
citu Ctaſſus. Appian. hb, de Bellis Pa:thicis, 
herum proffigsti ſumus I Pacoro Qrodis Partho- 
rum Regis majore natu fiiio; quem tamen pavlg 
roſt Ventidius Anronii legatus, umverſamg ue 
ſi mul Parthorum minom delevit; ut ait Juthin. 
lib, 42. Vide & Dion, lib, 48, & 49. Tit, Liv. 
lib. 127 Flor, lib, 4, cap, g, & 10, Ke. 

10, Non auſpicatss.] Cic, de Dirviy. 1+ n. 28. 
Nibil fers quondam majoris ret, wi quſpicatd ; 
nec privatim quidem gerebatur : quod etiam nunc 
nuptiarum eee. ... Ubi multis 
erempiis auſpiciorum contemptum aut vitium; 
magnarum populo Romano calamitatom ſuiſſe 
cauſam ofendit, Quid wetera ? inquit, M. C. /. 
guid acciderit, vidimus, dirarum obnuntiaitcn 
x, wy. Sc. De Haruſp, reſp, cit, Majors: 
noftri rerum bens gerendarum autty itatet, augu 

n cant ineri pu'd- unt. V.de 
Valer. Maxim. lib. 1. cap. 4. & ſeq, cap. 6 
Craſſus inter gras ſimas naſtri Imperii jact᷑ura 
numerandus, plurimis & ay By ah ante rui 
nam 72 orum pauli atus iftibuy . » +. » 
Sic Dii preti excandeſcunt. Sic: humans con/ilia, 
caſtiganiur, ui ſe ca eftibus preferunt.  D: 
Craſſa vide & Appian, Don. lid. 40. Oroſ. 
lib. 6, Flor, lib, 3, cap. 13. & que annotay! 
ſuperiori Od. v. 5, 5 

11. Et jeciſſ præ dam Torguidus exiguts rent- 


. | vehementer trepidaſſe; nimitùm 


\ 


icatas 3 gender 
7 i 
e 
tam g dam extingit Dar 
s N Athiops, bic navi- 
bas potent, ille telis jacien- 
ait Peritus. 


15 


auxcre Parthi ſues torques, majoreſque ſeebre 
eos, qui ante erant exigui. Torque nimirm colli 
erant ornaments, ſeu avrea, ſeu argenteg, iis 
etiam in premium dari ſolita, qui ſtrenuam in 
bello operam navirant, His ipſignibys orna- 
bant ſe pridem Parthi, Galli, aliique, evam- 
num verd German, r 
12, Renidet.] Quidam interpretantur, ſplen- 
det: meliù alt geftit, lætitiam præ fe fert. 
13. Pang occupatam ſeditianibus, & c.] Beltis 
civilibus diſtractam ac laceram yrbem & Rem- 
publicam Romanam props delevit exetcitus e 
Dacis atque Ætbiopibus conflatus. Exillis nempe 
conftabant terreſtres Antonii eopiæ; Xiiyptiis 
verd Cleopatra nayales & maritime. Daci, ſeu 
Scythe ſagittas mittere periti, cum ad Cafarem 
miſſis legatis non impetraſſent quæ petebant, 
ad Antonium Dee - Dio, lib. 51. 
Daci proprie funt hodie accolæ Danybii ui. 
nis, Moldavi, Tranſilvani, Valachi, 
14+ Atbiepr.] Populus Ægypto contermings. 
Athiopis, regia Africe perampla. e eſt: 
Una inferior, ultra AEquatorem, veterihus in- 
cognita; ſupetiori autem ſeculo de e Lifitas, 
"is & perluſtrata, De hac itaque non agitur 
"une ; ſed de alters, que ſuperior, & ſub - 
gypto appellatur, proque illà nonnungvam ſy. 
nitur: Abyfſiziam continet ad finum Arabi. 
zum porrecta. ws; : : 
15. Hie claſſe formidatus.] Plutarchus in Any 
ton. refert ejus claſſem octingentas habuiſſe na- 
ves cum oneratiis, quarum Cleopatra ducentas 
Egyptiis militibus ar matas contulit, quæ mage 
na pars maritimarum copiarum z Cæſarem aydi- 
t3 celeritare Antonii & magnitydine exercitds, 
ofto na ves 
luntaxat adfuiſſe ducentes & quipquaginta, 
Antonio verò bellicas quingentas, eaſque ta 
irmas & ligneis turribus inſtructas, ut tanquam 
terra pugn uri eſſent; atque una carum tres 
& quatuor boſtium naves decertando. occupay 


ret, &c, Flor. lib. 4. cap. 11. Haim naves 


det] E ſpollis noſtris, detratctoqde nobis ausc 


rurribus atgue. tabulatis allevate, cefteliarum & 
Feecunda 


186 .,Q@Q HORATIL FLACCI, ; 
vum delifiis fertile primeſ Fœcunda culpæ ſæcula nuptiaas [27] 
fedayit confugtss S irpem, P » * . 4 . . A * 
& Hula, Es Ja ei gin Primùm inquinavere, et genus, et domos. 
wahans talamitas in parriam| Hoc fonte derivata clades * 
E populum graſſata eff, Nu. . > - . 
bit, 7 ouells — ediſcere In param populümque fluxit. 
e, G "jan Motus doceri gaudet Ionicos 
erate? 'menbris; argue Matura virgo, et fingitur artubus 
feaggrioſos” amoret cogitat ab} Jam nunc, & inceſtos amores | 
De tenero meditatur ungui. 
| Mox juniores quærit adulteros 


tate molliori. Deinde mee | 
chos adoleſcentiores ſeBatur 
SNNOTATIONAS e. 
erbium ſpecie, nin fine gemitu maris & labore live, Athen. lib. 2, cap. 5. Tones molles, delicatis 
wentorum firebantur, Quæ guidem ipſa mtl Amit wviſlibus, voluptate diſſluen tet, appellantur. 
cxitio fuit. . Nec ulld re magis boſtilium co IAbid. ex I heophraſto. lunum luxus immodicus in 
piarum apparuit mag nitudo, quam poſt vittoriam. proverbium abiiſſe dicitur, ad ſuum uſque ſecu- 
Quipfe imm ena claſſe, naufragio belli facto, tuto lum, lib. 14. cap. 5. Jonum mores deliciis perdi- 
mari ferebatur : Arabumg; & Saberrum, & mille} 1'fſimi, cantus à vetuſto longe diverſus, barmonia 
#liarum, gentium Ale ſpolia, purpuram, au um- )remiſſior, nunc::patur cap, 7. I di rig & lands 
we in ripam aſſiduc mota wentis maria revome- \bgxu74; ge;omd, Jonica ſaltus inter wina. 

I _ Vide Epod. 9. H-nices, } Jones in AGa Minori, ab Ienibus 
17. Fæcunda culpæ ſecula, Cc. ] In depravatis|Grecize populis oriundi, regionem tenebant Æo- 
iſtis ſæculis c:ebra perpetrata ſunt adulteria, qui-lidis & Carize mediam ceH cl-ment13 & bonita» 
bus inquinatz ſunt familiz ; quin & inde clades te, ſoli etiam amœnitate & ubertate præſtantem. 
in patriam fluxit Nam procreati ſunt degenetes ] 22, Fingitur artubus,] Alii artibus: eodem 
belle omides a priſca Romanorum indoleſcerte recidit ſententia: id eft, ſecundum artem 
ac virtute prorſds alieni, Hine vitia groſſat - in moveti & ſaltate docetur, Quidam, frangitur 
populum: hinc ignavia milit um exercitus profl-auανναν,,u Mollia ſtudet membra ad motus quoſli- 
gati : hine prima Reipublicz gloria mul um de- [bet efficete. Macrob. lib. 3, cap. 14. S2ltandi, 
Horuit. Hine de niqʒ violat3 ſanctitate nuptia- cura non inb ,nefla, dummodo non curioſa S a, ve 
rum, & Pronuts jun ne ill.rum preſide, aliiſq; | ad artis perfeftionem. Quid enim Salluſtius pſal- 
numinibus graviter lets, in populum deri vate lere, ſallare elegantius quam neceſſe eft probe ? ni- 
clades, calamitate?, peſtilentiæ, ab iratis atque|mirum ma ronæ, aut virgini, Addit ille; No- 
ultoribus Diis immiſſæ bilium werd filios, & (quod du nefas eft ) filias 

Nuptias Pr imm ingui nd vere.] Tanta verd fu't|quog; virgines inter fludia numeriſſe ſaltandi me- 
aliquando Rome ea licentia, ut lege Julia o- [ditationem, teflis e Scipio Æmilianus, gui in ora- 
ceri oportuerit. Vide lib. 4. Od. 5. ver. 21. tione contra legem judicariam Tib. Gracchi ſic 

ait  docentur prafligias inboneflas : cum cinædulis 


21. Motus doceri gaudet Tonicos Matura virge.] 
Unde porrò tot adulteria, totque flogitictum in- * cantare: cum ſambuca & p/alterio 
eunt, Ic, gue majores naſtri ingenuis probro duct 


famia & przvitas? Nimirum quod nubi'es puellæ 
woluerunt. Eunt, ingram, in ludum ſaltatorium, 


ad impuras artes formantnr, Tonicis indulgent 
faltationibus, quibus mens pariter & corpus inter cingdos, wirgines puerigue ingenui . « » In 
corrumpuntur, Hoc fonte manant tot mala. es lud vidi plus pueris & rien. quingentis ; 
Nam primò inceſtos amores adoleſcentula me | in bis wero urum (quo me maxim? Reipublicæ mi- 
ditatur, antequam nubat : nuzta -mechos ſec- ſertum ft ) puerum bullatum petyoris fiiium, non 

minorcm annis duodecim, cum crotalis ſaltare ; 


tatur; demum lenociaante marito palam ſervit 
meretricio quzſtui. Animadverte gradus ad| quam [attationem impudicus ſervulus bonefte /alta» 
re non foſjet, Cc. 


20 


[+73] 
25 


2 — — 
K2j23««„«%é“ö «é ˙10Ü 


— 
- #1 4 


SA 2 — - 


— — 
— —— CC TEE In 


— Ont nun in — 2 ͤ 3 


- ä 
— doom ww 


iummam impudicitiæ labem, 
Morus Þonices.] Laſcivas ſaltationes ab Tonibus| 23. Inceſtos.] Non caſtos, impuros. 
inventas, Cel. Rhodig. lib. 28. cap. 25. Lnicam] 24. De tenero meditatur ungui.] A tenerit, ut 
mollitiem, & ch:reis mancipatos anime vocat. Græci dituat, unguiculis, i d -was ,x 
Alex. ab Alex. lib. 2. cap, 25. Jallationis genera] Cic. ad Famil. Ep. 6. lib. 1. 

& motus Ionicos ediſcere Romanam ju ven u em ali-| 25, Max juniores, Cc. ] Chm verd nupta eſt, 


\ 


guando mos fuit, inquit: figuidem Tones pſailendi 
normam, & mylles ſal us primi inveniſſe traduntur. 
Plut, Stich. ſub fine m. Quis Tonicus aut cinadi- 


eas, qui hoc tale facere poſſet? Apud Atiſtophan. 


, ponitur pro & EH, molliter, delicate, fe- 


mar: to ſuo juniotes mœchos quærit, vel inter 
ipſas nuptiales epulas, vel dum ille amicos con- 
vivio excipit, vel cùm invitavit ſeſe in cena 


Pluſculum, atque at potus probe , quod ait Plaut. 


Amphitr, . 
Inter 


mulites, qui præclaros Populo Romano triumphes 


CARMINUM L'T'BER m. 6. 187 


Inter mariti vina: neque eligit 
Cui donet intermifla raptim 
Gaudia, luminibus remotis. 
Sed juſſa coram non fine conſeio 
Surgit marito, ſeu vocat inſtitor, 
Seu navis Hiſpanæ magiſter, 


Dedecorum pretioſus emptor. 


Non his juventus orta parentibus: 
Iofecit æquor ſanguine Punico; 
Pyrrhümque, et ingentem cecidit 


Antiochum, nnn dirum: 


ANNOTATIONES. 


26. Neue eligit Cui done, Se.] Fd tandem! 
impudentiæ progreditur, ut non clam, raptim, 
furtim, aut per tene bras noctis, remotiſque lueer- 
nis, adulteria perpe'ret, mechiſque indulgeat; 
ſed palam, & quod turpius, con/cio marita, quem- 
ibet vocantem ſequitur, ac fine ullo diſcrimine 
obvio cvivis pretium offerenti, non ſecds ac pub - 
licum & vile ſcortum, venalem ſe proſtituit. 

29: Non fixe conſcis Surgit marito ] Vidente & 
ſciente marito, ſurgit e trielimo, & ad mœehum 
accerſentem pergit: five ile conniveat & mer- 
cede corruptus uxoris flagitits annuat; inde 
lucrum faciens, Juvenal. Sat. 1. v. 56. 


. + + » Dofus [petare lacunar, 
Deca; & ad calicem wigilanti ſtertere . 


Sive ille imperioſz non auGt petulentiam uxoris 
coercere, Juv. Sat, 6. v. 135. & ſeq, Item v. 269, 


Tunc gravis illa wiro, tunc orba tigride pejor. 
e „ dd ot . els 
olim cenvenerat, inpuit, 
Ut Face es tu qued welles ; necnon ego pelſem 
Indulgere mibi, Clames licet, & mare «lo 
Confundas, bomo ſum, Nibil et audac ius illis 
Deprenſis. Iram a: 2 animes à crimine ſumunt, 


30. Inflitor.] Gall. \Fadteur de Marchand, 
dictus quod infiet gerendo ncgotio. Ang). A 
Factor. 

31. Navis Hiſpanæ marifter. ] Sev nauclervs, 
ſeu navis dominus, ſeu mercator & negotiator, 
Hiſpani frequentes in Italiam negotiaturi com- 
meabant & navigabant, vina ſcilicet advehe- 
bent, alias autem reportabant merces, Vide 
I:b, 1. Od. 31. 

32. Dedecorum pretioſus em tor.] Quovis pre- 
tio emens & remunerans flagitia & adulterta 
Italicarum mulierum. 

33. Nen bis jut entus orta, Sc.] Non talibus 
effeminatis & corruptis or ĩ parentibus fuerant i 


| tibus, aut me Rege Romanis, Ac. 


+” ninter wirt ſui convieie'« ml 
. Jumque doelecium odbibet, "til 

voluptates- baud licites 

rim "Trdulgeat, entincti Ju- 

cernis. Sed præſente & cone 

| > Bag orten viro pergit vnc, 
55 ] ve petit negotiator, fue do: 


„ — . A 


| minus ni Hi) anicer. flagi- 
ia renunerant in enti m 
ſcede. Non ejuſmodi parenti- 
ou nati juvents mare tinxt- 
- rant "cruore Carthaginienſs= 
35 . &  profligavere Pyr 
|rhbum, magnumgue Attiv- 

ö chum, & ſævum Heannibalem e 


pepererunt ! qui navali certamine v. 'cerunt Care 
thaginienſes, & Siculum mare n purpu- 
reum ſanguine reddiderunt : ut eſt in- Od. 12. 
lib. 2. Vide ibi annot. qui Pyrrhum, qui Au- 
tiochum, qui annibalem ſuperqverunt ac ceci- 
derunt. 

35. Pyrrbam.] To Epirotarum rex, potent 
genus ad Herculem, maternum ad Achillem, re- 
fer* bat. Imperium orbis animo verſans, de bello 
Romanis inferendo Apollinis oraculum conſuluit, 
deluſuſque eſt ancipiti reſponſo: Ais te, aride, 
R omanos vi neere peſſe. Itaque Tarentinis ferem 
auxilium adverſus Romanos, ingenti quidem ap- 
paratu, a Curio Fabricioque Contulibus profiiga- 
tus eſt. L. Flor. lib. 1. cap, 18. ita ſeribit: 
nam illi fuerunt viri, quos ab Elephantis prime 
prælis obtritos- accepimus Omni um vulnera in 
pectore: guidam 1 ſuis immortui, omnium 
in manibus enſer; & rel ictæ in vull ibu: mir æ, 
& in ipid morte ira wivebat, Quod aded mira · 
tus e Pyrrbus, ut diccret: O quam facile enn 
or his Imperium occupare, aut mibi Romanis N 


Ingentem Antiocbum.] Commune regum 


nomen hoc erat, teſte Appiano. Hie apert defi ig- 


natur Antiochos cognomento Magnus. - Bellum 
movit impellente Annibale, qui wifus & proſu- 
gus beflem populo Romano toto orbe querebat, Aci- 
lio Glabrione Conſule debellatus eſt, cxfis qua · 
draginta millibus, captis ad quinque millia. 
Tullius pro Sextio: Antiochum illum Magnum 
majores neftri magnd j belli contentione, terrã marigue 
fo peratum, intra mon em Taurum regnare ij Herunt. 
Et pro Dejotaro: Antiochus magnus ille ren 
cùm omnem banc Aſiam, guæ n«nc eff noftra 
vincia, amiſiſſet ; dicere eft ſolirus, benign? fibi à 
fopulo Remano efſe faftum, gued nimis magnd pro- 
curatione liberatus modicis regni ter minis uteretur, 
Vide Oroſ. lib. 4. cap. 20. Flor. Hb. 2. cap. 
8. Juſtin. lib. 31. T's Liv. 46. Appian. 
&c. 

6. Hannibalemgut dirum. ] Vide Annot, lib, 


7 


2. Od. 13, 
Sed 


8 
Sad fromui 


ium, 4a//ueti 


' % I Proles, Sabellis docta ligonibus 
m_ Verſare glebas, et ſeveræ 
Matris ad arbitrium reciſos 
Portare fuſtes ; Sol ubi montium 


auſleræ matris woluntatem 
anputata referre ligna, cum 
montium wartit umbras & 

feſſis bobus detrabit 


Q. HORATII/FLACCT 


i milium @- Sed ruſticorum maſcula militum 


[+] 


32. heram adducens jucun- Mutaret umbras, et juga demeret 


dam, recedente curru. Quid 
bn > non cor rum- 
ie? Leun patrum no- 
Rrorum ai deterius pro- 


Bobus fatigatis, amicum 
Tempus agens, abeunte curru. 
Damnoſa quid non imminuit dies? 


45 


duxit nes pejores, deinde pre- FEtas parentum pejor avis tulit 


dem. editures etiam impro- 
hier 


| Nos nequiores, mox daturos 
| Progeniem vitioſiorem. 


[331] 


: 


ANNOTATIONES.. 


Sed filii virorum ruſtico 
forum, & lpſi pariter agreſti vita indurati, diu- 
turnoque operi aſſueti; proindeque virili animo 
zuxtà & forti corpore, non molles & voluptati- 
bus fracti. | 

38. Sabellis dona Iigonibus Verſare ghbor.] 
Jam notavimus alibi optimos Italiæ bellatores 
exiftimatos pridem Appulos & Samnites, qui & 
Sabelli, A Sabinis orti, ex Strabone, lib. 5, & 
Plin. lib, 3. cap. 12. | 

40. Et ſevere Matris ad arbitrium, &c.] 
Qu & matris imperio & ſeyer diſcipling facti ad 
virtutem laborioſam : nam jubebat illa poſt diu 
turnum opus, ligna etiam cædere, atque ac 
uſum domeſticum reportare. 

41. Sol ubi montium Mutaret umbras.] Ve- 
ſperi, chra vergens Sol ad occaſum auget umbras, 
aut convertit ad orientem, quæ mane ad occi- 
dentem fuerant. Prior interpretatio magis arri 
det. Virgil. Eclog. 1. v. 84. 


Majereſque cadunt altis de montibus umbræ. 
Eclog · 2. v. 67. | 
Et Sol creſcentes decedens duplicat umbras. 

Sol.] Cicer, de Nat. Deorum n. 68. Sol dictus 


vel guſa ſolus ex omnibus” fideribus eft tantus vel 


quia cum oft exortus, obſcuratis omnibus ſolus ap 


1 : e > 

42. Et juga demeret Bobus fatigatis.) Quo 
tempore e jugum bobus arando Weg 
ſolutique ab aratro domum reducuntur. Virgil. 


ula militum Proles.] , 
& militia robu- 


ö 


Apice, aratra jugo referunt ſaſpenſa juvenci 
Et Sol creſcentes —_ duplicat 1 La | . 


43+ Amicum Tempus agens, abeunte curru.] 
Adducens tempus optime & jucundz poſt labo- 
rem quieti deſtinatum, Cum ſe convolwens Fol ela · 
bitur atque abit, ut ait Cicer. 1, de Divinat. 
n. 46. Virgil, ZEneid. 2. v. 9. 


«ed 2&4 4:12 #t jam nox Bhumida cœlo 
Pracipitat ; ſuadentque cadentia ſidera ſomnos, 
Georgic, 3. v. 358. 

Nec cum invectus equis 


ethera, nec cum 
Præcipitem Occani rubro lavit æguore currum. 


(Sol) altum petit 


45. Damnoſa quid non imminuit dies?] Quid 
non abſumit tempus, rebus omnibus ferens dam- 
num interitumque? Cic. pro Marc. Vibi! eff 
pere aut manu fattum, quod non aliquando con- 
ficiat & conſumat wetuftas, 

46. Las parentum P » cf avis, &c.) Avis 
ejores futre patres noftriz; nos patribus deteri- 
o es ſumus : nobis etiam vitioſiores poſteros re- 
inquemus: Homer, Odyſſ. 2. 


Habęel vag Toi rade de wal Nhat, : 
Oi Aion; valve, war gol dd r walptg dptiuge 


Pauci enim li miles patri; | 


mod cit. 


! Plerique pores, pauci verd patre meliorgs ſuthe 


ODE 


CARMINUM 


Q 
Thyna merce beatum, 
Conſtanti juvenem fide 


Gygen ? Ille Notis aQtus ad Oricum, 


Poſt inſana Capræ ſidera, frigidas 
Noctes non fine multis 
Inſomnis lacrymis agit. 


ANNOTA 


Metrum idem quod ſupra Od. 5. lib, 1. 
1. Quid flet, Afterie, Cc. ] Accommodata valde 
apoftrophe ifta cum leni increpatione, principſo 
conſolatorii ſermonis, & ad demulcendum mulie- 
brem animum idonea, Propert, I. 2. Eleg. 20- 


Quid flet aßduct gravids Briſcide * Yuid fles 
Anxia captive triflits ty 
Serie.] Amicg, vel uxor Gygis: ab de dt, 


ſtella factum nomen. 
Quem tibi candidi, &c.] Paulò poſt frueris 


tuo Gyge ; cùm primim licebit navigate, ad te 


advolabit cupientem & ipſe cupiens. ** 

2. Primo vere.] Cm flare ob occafu incipiunt 
Zephyri, ſeu Fawonii : candidi, ſereni, mites, 
propitii, faventes, Plin. lib. 2. cap. 47. Ver ape- 
rit navigantibus maria, 2 in principio Fawonii 
bybernum molliunt cælum. Vid. lib. 1. Od. 4. initio, 

Favonii.] Plaut. Mercat. 5, 2, 38. Hic Fa- 
vonius ſerenus eſt, iſtic Aufter imbricus : hic facit 
tranguillitatem, iſle omnes fluctus conciet, Vide 
lib. 3. Od. 1. 

3. Thynd merce.] Vel annulis. Thynics lima 
perpolitis, quorum mentio eſt in næniola de mor- 
te Horatii, apud Iſidor. lib. 19. cap. 33. vel 
cultellis Bichynicis, de quibus Non. Marcell. ex 
Varrone, in Satyr. ſeu ved g fottaſſe 
& thynais piſcibus, qui bene multi capiuntur à 
Thynis populis, inde etiam adeptis nomen; ut 
placet quibuſdam. Perſ. Sat. 5. v. 183. | 


« « « Rubrum amplexa catinum 
Cauda natat thynni. _ 

Ex Ammiano Thynia pars eft Bithyniæ. Plin” 
lib. 5. cap. 32. Thyni ex Europa tranſfitre, à pui- 
bus appellantur Bitbyni. Et paulò poſt : Tenent 
ram omnem Thyni, interiera Hitbyni. Is finis 
As eſt, &c. ibid, cap. 27. Eft ctiam Thynos op- 
tidum Cilicie, Et lib, 4- cap. 11, Thyni ſunt 
Nraciæ populi, De his Claudian, 


o DE VIL. 
Arien conſulatur de Gygis Abſentid, & ad Fidem hortatur, 
ID fles, Aſterie, quem tibi candidi 


Primo reſtituent vere Favonii, 


4 


LIBER II. 7. 


1 


540 0 
| 2215 Tann doh 


centem, quem Gen Ze a 

5 } fem — temporis — 52 f 

dent Bithynis mercibut pu. 

[382] lentum bie ad Oficum ab 

Azfttis pubs, poſt widlen« - 

6 | cum Capra aft uni, noftei a. 

es ducit non dormicns, * 
abunde ploran:. * 

| 6 | 


TIONES.- 


Thyni Thraces arant, que nunc Bithynia ſertur. 
Vide lib. 1. Od. 35. v. 7. | 

. Conflanti juvenem fide.) Hac ledtione vul- 
* memoriam vetuſtatis aboleri quidam indig- 
nantur : leguntque ex vett. codd. conflantis ju- 
venem fide, pro fidei nimium: quod ita pri- 
dem uſurpatum docent Priſcianus, A Gellius 
lib. 2, c. 14. Virgil. Georgic. t. v. 208. 


| Likes d (id et diti) ſentnigue pares t 
| Fcerit horas. 3 


1 


: 


5. Tile Noris ad Oricum, &c.] Cam Italiam” 


ppeteret Gyges, Yeditumique maturaret, prohi. 
bitus eſt ventis ab Auſtro flantibus, actuſque ad 

rieum; que prima eſt Epiri civitas à Colchis 
condita; ex Plin, cap. 23. lib. 3. urbs illa ad 
oram maris Toni in Epiro fita, ad radices mon- 
is Acroceraumii, cum porte ſatis amplo, Oreum 
Strabone, Horicum Ptolemeo, Orcha Nigto di- 
citur, Multa de ill Tit. Livius. < 

6. Poft inſans Capre fidera.] Poſtquàm ille 
jaQtatus fuit magnis tempeſtatibus, quas excita- 
vit fidus Capra, quæ eſt in bumero Aurigæ fi- 
niſſ ro, ſicut in manu ſunt Hadi, Hygin. Ca- 
pram Amalthem, cujus lacte nutritus eſt Jupiter, 
ab eo inter aſtra collocatum fabulantur. Ori- 
tur ſub finem Septemb / is: pariter & Heli: de 
quibus Ode x, hujus ibi. Plovialem Capram 
vocat Plinius. Ex Aratro, Capra & Hadi jacta - 


| | tas in marti navzs, & pavidos homines frequenter 


viderunt. 
Frigidas Nocłet, nom fine lacrymis, Ce. ] Coactus 


| hyemare Oteei Cyges, Aſterwe deſiderio conta- 


beſcit, ſomno caret, lacrymatur ubertim, aliis 
mulieribus friget, etiam 1entatvs non cedit. Ad- 
verte fingulas veces amoris ſignificationem ha- 
ventes, a Poera coacervatas. Quid verd jucur- 


dins ſeu amicz ſeu uxori proferri poterat ? Qui 
etticacius ad leniendum vel abſtergendum 
rem; imò & ad cxcitandam fidem ? 


Atqui | 


&  -QUUODRATIIIFLACET :; 


Verum eee — Atqui ſollicitæ nuntius hoſpitz, | 
An eclarens afniciam o E. . . 
n Suſpirare Chlgen, et miſeram tuis 10 
flammis ardere, variis illum|. Dicens ignibus uri, 
| 3 —_— e, Ientat mille vaſer modis. 
xpenit guemadm Im ing; * 
* e ee > OR eee Ut Prœtum mulier perfida credulum 
iin calamnit  excitarit| Falſis impulerit criminibus nimis 
—_— 3 n ** Caſto Bellerophonti 15 
ont! nimum pu co. E- 3 
fert Peleum taniim non inter- Matur are necem, refert. 
feftum, cum temperans eu- Narrat pæne datum Pelea Tartaro, | 
wo 8 . 2 Magneſſam Hippolyten dum fugit abſtinens: 
red. uin etiam decepter : | = 
warrat biſlorias crimen ad- Et peccare docentes ; 1585 
Fallax hiſtorias mont. 20 


mittere ſuadentes, Sed f inca/- w 
fum, Etenim rapibus Icarii Fruſtra. Nam ſcopuli s ſurdior Icari 


maris durior iſta verba exci- 8 
fit hucuſque incorruptus, Tibi Voces audit adhuc Integer . At tibi 
werd cave nd, pluſquam par eft, Ne vicinus Enipeus 


errideat Enipeus vicinus. Plus juſto placeat, cave. 


ANNOTATIONES. 


9. Atqut ſollicitæ nuntius hoſpitæ, Cc. ] Inte- tus ille, Centauris inermem, dubioque proc ul in- 
rea verò Chlce, apud quam diverſatur & manet terficiendum tradere cogitavit. At innocenti o- 
Gyges, ejus animum ſolicitat interpoſito nuntio, pem tulerunt Dii, miſſo Vulcano; à quo accepto 
qui mile vaſer modis ſuadere conatur, ut obſe · Peleus gladio Centauros debella vit, morte mque 
quatur amori hoſpitæ ſuz, 'evaſit, Vide Pindar, Nem, Carm. 4. & 5, 

10. Chlien ] XN, wiriditas, adoleſcentiæ Ovid. Metam. 11. Apollodor. lib. 3. &c. 
florem vox deſignans. 18. Mag neſſam Hippolyten.] Uxorem Acaſti 

Tuis dicens ignibus ur i.] Tui Gygis amore in- Regis Magacſiæ, quæ Theſlaliz regio. Hine 
cenſam, ade õ zue tuo flagrantem igne, quo tu cognomen, quo diſtinguitur ab Hippolyt Ama- 
nempe ureris & flagras ipſa, Virgil. Eclog. 3. zonum Regina. 

A mibi ſeſe offert ulird meus ignis Amyntas. | 19. Peccare docentes Fallax biftorias monet.] 

13. Ut Pratum mulier, c.] Pluribus exem- Quoniam periculi mortiſque metus parum valuit, 
plis Gygen movere incuſſo metu nit:tur Chloe alia jam rativne Gygis animum impellit Chloes 
nuntius. Narrat Bellerophontem ſimili causa & internuntius. Affert hiſtorias & exempla eo- 
occaſione prope interemptum, Scilicet is Glauci rum, qui rejectis primis amoribus, novos non in- 
Regis Ephyræ filius apud Pretum Regem Atti - jucunce nec inſeliciter admiſerunt, Ipſum Jovem 
vorum hoſpes erat. Antea ex Homero, ex aliis comme morat Alcmenz, Danses, & aliarum a- 
Sthenobca ejus uxor, Bellerophontis amore cpta mores conſectatum, & c Fortaſſe addit Paridem 
ituprum obtulit. Hic reſpuit, Tum illa perfidiæ & Helenam, &c. Peccare docentes, Certe ni- 
ſue erimen in eum conjecit, innocentem crimina- hil magis, quam exemplum, vitium ſuadet, Vi- 
ta apud Prætum; qui credulus ira exarſit. Cùm am enim oftendit quaſi tritam & :acilem, atque 
tamen hoſpitii jura violare, hoſpitemque ipſe à nota criminis prope immunem. Apud Cicer. 
perimere nollet, ad alios occĩsendum tranſmifit. | Hiffcria Magiſtra Vitæ. Sunt qui legunt, Hiftc- 
Vide Homer, Iliad. 6. Apollodor, lib, 2, Kc. [rias mewet, nec abſurde. 

14. Inpulerit Maturare necem,] Ne temporis] 21. Scepulis ſurdior Icari Veoces audit, &c.] 


- © £ 


mora & cunQatione, Bellerophontis innocentia, 
a fe verd cogitati facinoris intamia detegeretur, 
tandemque non ſine gravi dedecore à viro ipſa 
mulctaretur. De Bellerophonte jam lib. 1. Od. 
27. in fine, 

17. Narrat pane datum Peſea Tartaro, Sc.] 
Refert etiam quemadmodum erepta fere fit vita 
Peleo Achillis patri, dum caſtus amantem fugit 
ac repulit Hippolyten, Hæc enim excande- 
ſcens velut inſidiatum ſuo pudori juvenem detu- 
lit vitro ſuo . Jo- is quidem Hoſpitalis iram veri- 


At Gyges adbuc integer, veces internuntii Chloæ 
ſolicitantis audit immotus, veluti ſcopulus Ia i- 
um mate; hovie Nicarium ; pars et Ægei, ver- 
tvs Icariam infulam : trequeates habet ſcopulos, 
Nomen ab Icaro in illud iapſo, cam volare ten- 
taſſet. De eo lib. 1. Od. 1, v. 15 lib. 2, Od. 20, 
v. 13, lib. 4. Od. 2. v. 2. 

22. At tibi ne vicinus, &c.] Tu vero, Ate» 
rie, fac ut æque fitelis tus Cygi permaneas, 
Cave itaq; ne vincaris aut indulgeas amoribus 


[ Tripei vicini, etiamſi habeat unde amari poſit, 


Quamyis 


CARMINUM'LIBER II. 6. w 


Quamvis non alius flectere equum us 19 Tamerfi meme, "tam 
que conſpicitur gramine Martio : L Bee 05220] ea. — — 
Nec quiſquam citius æquè ee tam expedite flumen Bebrafs- 
Thuſco denatat alveo; 1 fam an. Ade ocelude' 
Prima note domum elaude: _ vias — pt — 
Sub cantu querulæ deſpice _ : 230 ſ came fiflule: & crudelews 
Et te ſæpè vocanti frequenter appellantiy cad. 
Duram, diffcilis mane. By ee. hex ** 


"ANNOTATIONES. 
25. Quamwvis, non aliusg Se.] Quamvis Eni- 


peus equitandi peritiam in Campo Martio, in 
Tiberi vero folertiam natandi & apilitatem pre 
cxteris oftentet; Vide lib. t. Od. 8. 

23, Thu'co alveo,] Tiberino fluvio, qui Hetru · 
riam ab Umbria, Sabinis, & Latio diſlerminat, 
Romam interlvit; in mare Tyrrhenum delabitur. 

29. Primd role domum claude} Ne irrumpat 


dearis Enipei reſpondere amoribus, cùm ille, ex 
more amantium, ante fores-tuas noctu canct- 
tibia, Vide lib, 1. Od. 25. & hujus libri Od. 
10, ibique annot. a 
30. Querule, ] Suaviter ludentis ac reſonantis 3 
vel molliori ſono exprimentis amorem Enipei & 
ejus querimoniam, quod erga ipſum dura fis, 


zr. Vocanti Duram, difficili mane, ] Licet ile 
Enipevs, noctis ua bra & ſilentia abuſus. T. Li- I te incuſet velut ferream, quæ laborantia Zgritu- 


vius Primas terebras, dixit, pio nectis initio, dine parum movearis; inexorabilis tamen & in- 


eue in vias Sub cantu queru'e deſpice tibiæ. ] ea perſevera libidinoſam * con- 
Ne per fenefiram in vias cats neve fic vi- Itentionem eluctari. 


; 


ODE VIII 


Voveram 


| Ad MACENATEM.. jet of 

1 | 

k | Reddit rationem cur Martiis Calendis ſacrificet. 

] A /T Artiis cœlebs quid agam Calendis, [IN @ — 

: , ; . gue lirguam, demiraris 

3 Quid velint flores, et acerra thuris 5 5 . 

— Plena, miraris, poſitũſque carbo in Martiis, quid denotent 

n- Ceſpite vivo, eee, & vwaſculum thure ge- 

m | fertum, atque prune conſti- 

K. Doe ſermones utriuſque linguæ. | S ute in gramine virenti 

m g 

fl |  * ANNOTATIONSES. 

i- 1 | 

que Metrum eſt idem quod Od. 2. Lib. 1. junde Calendæ appellate, diſce ex Maerob. lib. . 

cer. 1. Martiis celebs quid a gam, Calendis, Cc. ] [eap. 12. & 15. 

e- Miraris qudd ego celebs diem hune feſtum habe -] Carlebs, ] Romani celibem dicebant quaſi celi- 
re videar ſolis conjugibus celebrari ſolitum. Sin- I tem, qui vitam ageret in tercis celefti ſimilem. 

fc] gulorum menſium Calendæ, precipue verò Mar- 1 * in Tetent. 

\loz tiæ Junoni dicatæ erant: dictaque Matronalia, | Reid velint flores, Fc. ] Omnia nempe — 

i- quoniam pro conjugii felicitate mai roni ſacrifi- Heats ad ſacrificium perſolvendum compara- 

ver- cibant, Adde quod ed die coli cœpta eft ædes bat, tanquam voti revs. 

los. Junonis, quæ conjug'o præſidet. Macrob, lib. 1. Acerra.] Vas fictile ſeu patera, in qui pone- 

ten · c. 9. Alex, ab Alex, hb, 6, cap. 4. Belli] batur thus adolendum, 

40. etiam per Sabinas mulieres compofiti memoria 3. Peofitiſque curbo, c.] Ignis in arã & vivo 0 
tunc colebatur. Ovid. Faſtor, 3. Hine femineas ce ſpite, ſeu virenti grandine ſti uctd. Vide lib, 1. 

Ale vocat has Calendas Juvenalis Sat, 9. v. 53. Od. 19. : | 

geas. At matiti quoque Junoni ſupplicabant, ut uxo- 5g. Decte ſermones un fuſque lirguæ. ] Qui | 

ribus rum pugicitiam tyeretur,* Porrd qudd primus libros tem Grzcos quim Latinos cognitcs 

zoflit, anni menſis apud Romanos erat Martius, & | habes. Cic. Offic, initio. Ut ipfe ad meam uti- | 

nis | 


— — — — 2 
— — — 
́—:. ͤ ͤ!Uñꝛña3ꝛ;;ͥ²—f rn IS = 
— 
— 2 - — * 2 
_ - _ = 


—— — ———— 
- _ — — 822 


— 
Ee — 


- — — r 
— — — CE 


ill in 7 


— a. ee - - 
2 — — — > v1 = "EM 
— — — a * I 
- — 
» - - 8 — * — * 
* a - 


192 


txanimatus lautas 


candiduda Libero caprum, prope funeratus 


* 


— 


- 


Q. HORATITIFLACCI: 
2 Voveram dulces epulas, et album 


& badem A 
PBacchs promiſeram. En dis Alrboris ictu. 
en ie _ /ertus anne — dies, anno redeunte, feſtus 


recurrens corticem pice 


foxum avferet dolio guod fu- 


main contrabere cerpit ſab Con- Amphoræ fumum bibere inſtitutæ 

a Conſule Tullo. 

cipe centenos IOP be: ob. S ume, Mæcenas, cyathos amici 
Solpitis centum; et vigiles lucernas 


ſulatu Tulli. O Macenas, ac- 


micum incolumem, & 3 


Corticem aſtrictum pice dimovebit . 


ANNOTATIONES. 
Ittatem 9 Latina conjunxi ; neque | Martial, I, 3. Epigram. $r. 


ilejopbia tantùm, ſed eriam in dicendi ex- 
ercitatione fect ; idem tibi cenſeo faciendum, ut par 
fo utriuſque orationis facultate. 

5. Voveram dulces epulas, &fc.) Graviorem 
itaque cæteris habeo cauſam celebrandi Martias 
Cs lendas, in quĩbus mortis evaſi periculum ; un- 
de & ſaerificium vovi & ſacras epulas. 

Album Libero caprum.] Albæ vidimæ Diis| 
Superis, nigree Inferis mactabantur: Arnob. 1. 7. 
&c, Baccho prez(ertim caper, qi vitibus infeſtus, 
eas arrodendo, Virgil. Georg. 2. v. 380. 


Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris\ 
Cæditur. 


Ovid. Faſtor. lib. 5. v. 357. 


Rode, caper, witem : tamen hinc cùm flabis ad 
In tua qued ſpargi cor nua poſſit, erit, ( aram, 

Verba fides ſequitur : nox@ tibi deditus byflis 
Spargitur affuſo cornua, Bacche, mero. 

7. Prepè funeratus A. berit ictu.] Cadente 
arbore propemodum oppreſſus & extinctus. Vide 
I. 2. Od. 13. & 14. | 

9. Hie dies, anno redeunte, feftus, &c,] Anni- 
verſarius adeſt iſte dies in feftivis epulis mihi du- 
cendus i quare vinum vetuſtate precipuum ho- 
die promam. | | 

Anno redeunte.] Ita cum Grecis Horatius. Vir- 
gil. Polventem annum, ait. Cic. Vertentem annum. 
Somin. Scip. 17. Cum ad idem unde ſeme! pro- 
fea ſunt, cuncta aftra redierint, eamdemęue totius 
cli deſcripticnem, longis interwallis, rerulerint, 
tum ille vero werters annut appellari poteff, 

to. Corticem aftritum pice dimovebit, &c.] 
Re ſignabit, relinet operculum amphoræ, e ſubere 
vel cortice, pice quidem aſtrictum. Cato. In 

boram muſtum indito, & corticem eppicato. 
Ti ull. 1. 2. Eleg. 1. v. 28. 
« +» « Chio ſolvite vinclacads. 


17. Fumum bibere inpitate.] Futhb dudom 


expoſitæ, unde contentum in ed vinum jam 
maturum & lene proriũs. 


| 


Cocta fumit muſta Maſfilianis, 

[dem lib. 10. Epigram. 3 5. 

Impreba fumaria dicit; &, 

Accipit ætatem guiſquis ab igne cadus, 


Tibull. modd cit. 


Nunc mibi fumoſum veteris proferte Falernum 
Conſulis, | 


Columell. I. 1. cap. 6. apothetæ ſuperponuntur 


locis, unde plerumque fumus exoritur : quoniam 


vina fumo celerids vetuſteſcunt : ejus tenore 


pr2cocem maturitatem trahunt, &c. Plin. I. 23. 
cap. 1. Minus infeftat ner vos, uod wetuflate dul- 


ceſcie «. Nor fumi amaritudine vetuſſa- 
tem indui perſuaſum babemus, Meminit & Cel, 
Rhodig. I. 26. cap. 21. 

12. Conſule Tullo.] Conſulum nomine ſolebant 
notari vina, ut alibi ampliùs dixi, Videl. x, 
Od. 20. & l. 2. Od. 3. Hic certum nomen pro 
quolibet incerto poni, vinumque vetus duntaxat 
commendari crediderim. Qudd fi vinum illud 
conditum fuerat ſub L. Volcatio Tullo, qui Con- 
ditz 687, prolatum verd eſt ab Horatio pauld 
poſt ſubjugatos ab Agrippa Cantabros, de qui- 
bus ſub hujus finem Odes, anno ſcilicet 734. 
ut ait Cruquius, Vinum illud vetus fuiſſet annos 
47. Interea meminiſſe oportet, quod ſctibit Plin. 
modd cit, Falernum nec in novitate, nec in nimid 


vetuſtate corpori ſalubre J. le cus tas d 
i 


15 = incipit. « » fumo inveteratum, 
inſalubre ct. ia in apotbecis excogita - 
25 72 & patres 1 = 2 4 bis, 
guæ per ſe cariem traxtre. Quo certe wocabule ſa- 
ths _— ded&re priſct : nempe vina ad extremam 
ſenectutem, que carioſa eſt, non eſſe reconden- 
da, Dalecamp, | 

13. Sume cyathos centum.] Ob letitiam de 
amici ſoſpitis incolumitate, ſeu de Horatii tui. 
ſalute, bibe centum cyathos, id eft, plures & 
plures, & rota note mecum perpota, Nume- 
rus figitug pro infinito. 


Ovid. Faſt, 5. 
; Fumea vina. 


1; znorabant veteres ! at ccnam maxime, non 
Perfe- 


14: Pigiles lucernas Perfer in Iucem. ] Prandium 


” wm * WW „ . eo mn gt Reid 
d 


nn 


© wy 


ARMIN U 
Perſer in lucem: procul omnis eſto 
| Clamor et ira. 
Mitte civiles ſuper urbe curas. 
Occidit Daci Cotiſonis agmen 
Medus infeſtus fibi luctusoſis 
Diſſidet armis. 
Servit Hiſpanæ vetus hoſtis oræ 
Cantaber, ſeri domitus catenã; 
Jam Scythe laxo meditantur arcu 
Cedere campis. ms 
Negligens, ne qua populus laboret, 


9 


LIZ EX II. 8. 193 
| lychnos accenſes produce uſque 

15 25 diem, Longs abſit voci fe- 
ratio guælibet & rixa. Di- 
mitte ſelicitudires de Civitce 
a te, Deletus off exercitus Co- 
288 1% %% it Daci. Medus fibimee 
[ ] atwe-ſarius bells fatali di- 


fines incolens, antiguus noflex 
inimicus, ſubactus eff, quam- 
[vis ta · ad profil gatut wiforif, 


/ Fam Scythe arcu remiſſe 
incipiunt agris diſcedere. 


25] 


ANNOTATIONES. l 


non quidem ut nos ad candelas, ſed ad lychnos 
& lucernas, producebant uſque ad lucem poſte- 
ram, pergræcando, id eſt, ritu Græcorum tota 
nocte computando, Plaut. Menæch. 1, 2, 62. 
Inde uſque ad diurnam flellam craftinam potabi- 
mu*', Horat. Od, 3. 21, 23. 

Vivagque producent lucerne, 

Dum rediens fugat aſtra Phatbus. 

Propert lib, 4. Eleg. 6. v. 85. 

Sic noftem paterd, fic ducam carmine, donec 


Injiciat radios in mea wina dies, 


Erat etiam olim perpotandi certamen, propoſi- 


tumque victoribus bibonibus premium placenta, 
ut amplius exponam, Epiſt. 19. ad hac verba, 
Nocturno certare mero. Nocturnas autem canas 
utiliores eſſe corpori, ob Lune ſidus vim habens 
putrefaciendi, adeoque cibos concoquendi; crede, 
ſi lubet, afſerenti Atheneo, I. 7, c. 1. Quin 
potius auſculta Caſaubono eo loci, concoctionem 
cum putrefactione confundi perperam, Athenæ- 
umq; Philologiz quam Philoſophiæ ſacris au- 
ſpicatius initiatum, bene docteq; redarguenti. 

15. Procul omnis eflo Glamor & ira. ] Ebrie- 
tatis incommoda & vitia Horatius arcet à ſuis 
epylis : quo fortaſſe etiam notat bonitatem & 
lenitatem vini ſui, cvjus cyathos queat Miæce- 
nas centum bibere, citra noxam; ut nec ad vo- 
ciferandum nec ad rixandum impeliatur, Vide 
lib. 1. Od. 27. 

17. Mitte civiles ſuter urbe curas.] His verbis 
patet urbis præ ſecturam tunc geſſiſſe Mæcena - 
tem ; qui ſi privatus mox appellabitur, ne ac - 
cipe aliter quam par eſt, & illic explicabo. 

18 Occidit Daci Cotiſonis ag men, Cc. ] O Mz- 
cenas, omitte paululum curas & ſolicitudines, 
quibus civitati provides ſedulus : en hoſtes populi 
Romani jam domiti ſunt : t ec ab ullo quidquar 
metuendum. Cotiſen Dacorum Rex ab Auguſto 
vittus L. Flor, lib, 4. cap. 12. Daci montibu: 
irberent : Cotiſonis Regis imperio, quoties con 
cretus gelu Danubius junxerat ripas, diturrere 


ſolbant & wicina gepulari, Viſum eff Auguſt: 


gentem aditu difficillimam ſubmowere. M. igi- 
tur Lentulo, ultra ulteriorem repulit ripam ; citra, 
prefidia conſtituit. Sic tunc Dacia non wiftay 
fed ſummota a:que dilata et. Illud vero poſtea 
factum eſt. Sueton. Oftav, cap. 21, Czzrruit 
S Dacorum incurſiones, tribus eorum duci vas cum 
magnd copid caſu, & c. cap. 63. M. Antonius 
ſeribit, primum eum Antonio filio ſuo dejpond'{e 
Fuliam, dein Cotiſoni Getarum regi : quo tempore 
i quogue invicem filiom Regis in matrimonium 
ferifſe. De Dacis jam lib. 2 Od. 10. Hos porro 
eoſdem eſſe ac Getas, certum eſt, Plin. lid. 4, 
cap. 12. Get#, Daci Romanis. Xi in. in Do- 
mitianoi'a ſcribit, Per id tempus bellum ſuit pc 
uo Romano cum Dacis . . . Porro cam gentem 
Dacos appello. Nam ita ſe ipſi nominant : ecdem- 
que nomine a Romanis appellaniur 8 etfi nom igro-— 
ro eas a quibuſdam Grecis Cetas gi digs, Yucd 
an refe factum fit, neſcis: illud guide ſcis Getas 
trans Hæmum apud Danubium incelere. | 

19. Medus infeflus fbi, &c,] Medi ſeu Par- 
thi bellis civilibus occupati ſunt, Vide Strabone! 
ib. to. & quæ antes nec ſemel de iis annotavi, 
lib, x. Od. 26, v. 5. & zlibi, 

21. Servie Hi paræ, &.] Cantabri ab A- 
gripra, ſero licet, fracti & ſubacti ſunt, Vide 
lib. 2. Od; 6 Sueton. Octav. cap, 20. Avgu» 
ſtus externa bella dus omni no per ſe grfſit : Dalma- 
icum aduleſcens adbuc, & Antonio demifto, Can- 
tabricum. Et cap. 21. Domui' autem partim du- 
tu, partim auſpiciis ſuis Cantabriam, &c. 

23. Jam Scythe laxo, &c.] Scyth arm's de- 
poſitis ce unt. Vide lib 2. Od. 9. in fine, ibi- 
que annot. Sueton. Oct⸗v. cap. 22. Ea wirtutis 
moderationiſque fama, Indos ac Scythas auditu 
modo cognites pelliæit ad amicitiar: ſuam Peſ all- 
gue Romani u'tro per legatss petendam. 

25. Negligens, ne qua f opulus, & Dum mei 
ſaerificii particeps ſacras mecum epul-s carpes, 
ita letitiæ vaca, ut fi pri vatus eſſes. Ergo pau- 
ulum abjice omnem curzm urbis, & ſolickudi- 


nes de Republica. 
'Parce 


20|{rabitur. Cantaber Hiſpanie © 


— — —' 


194 Q. HORATII FLACCI 


Tu quaſi privatus omitre cu-\Parce privatus nimium cavere : 
rare, &, pluſculum conſulere) Dona ptæſentis rape lætus hotæ, et 


ne guid detrimenti capiat : 
ö Linque ſevera. 


fentis Py — 3 * 
* Fndulpens, moleſia abjice. 
RM ANNOTATIONES. 

_ 26. Privatu:.] Quidam explicant, inter pri-| nova cia excogitavit : curam operum publico- 
vstos parietes, genio indulge, Alii interpre m. pre fefturam ur bis, &c, Quod mini- 
tantur abſot ute: quandoquidem non yeris ma- me placet, Sie igitur intelligo: tu /ingue ſevera 
giſtratum 1 volunt nimirum u-b's prefeAuram |tantiſper, i. e. ſerias & graves occupationes in- 
eſſe officium duntaxat, nec inter mapiſtratus]termitte : praſentis bore dona, ſeu gaudia rape, 
cenſeri : Ex Su-ton. Octav. cap. 37. 2:1 plu-|cape, animo plane tranquillo, teque privatum 
res adminiſlrancæ Reipublice pariem caperent, | hoc nocturno ſaltem convivio finge & cogita, 


ODE IX. 
Dialog us Horatii & Lydiæ. 


Hor. Q-amdia  chanu | Hor. DoE gratus eram tibi, I. 89 
= 1 lr Lees | Nec quiſquam potior brachia candidæ 
referebat collo tua candido, Cervici juvenis dabat; * 
felicior ego wixi Rege Per-] Perſarum vigui Rege beatior. 
eee, eee Lyd. Donec non al:4 magis 


alteram plus dilexiſti, nec . 4; Þ | 
1 — — Arſiſti, neque erat Lydia poſt Chloën; 


— f —— . — — — — ee ae en * 
_ * a * _ 
« 


Lydia poſibabita eff Chlce, | . Frum. 

Ego Lydia magne fame il. Multi Lydia nominis 

ier florai quam Tie Re. Romani vigui clarior Ti, 

mana, Hor. Abi jam do- 5 2 . 
Her. Me nunc Creſſa Chloe regit, 


minatur Chloe e Creta, 
ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 3. Lib. I, dai prove bio loc um dedere, Illorum quiſque 
1. Donec gratus, &c. ] Ama bæum carmen Regem Regum ſe jactabat. Qu n & Peiſerum 
e, ex jus hee lex eſt, ut qui poſterior dicit, montes pro montibus eureis dicti, Plaut. Such. 
priorem vincat, majus aliquid ſubjiciengdo. Ode 1, 1, 13. 
porro hc tanti æſtimatut a Scangero, ut ejus Neqre iſle mereat Per ſarum fbi 
de ſerib ere ſentenia:n non p geat. Sic ait! b. 6. Montes, qui eſſe per bibentur aurei, 
Poet. Onnes Horatii Ode tarts ſunt ⁊ccnu- ; 


atis, ut & mili, & altis prudeniioribus omnem 
ademerit ſpem talium ſtudiorum. Inter cæteras 
dero, duas arimadver i quibus ne ambroſiam 
guidem au? nectar dulciora furem. Altera e, 
tertia querti libri. Quem tu, Melomene, ſe- 
mel, &c. Altera eft nora tertii ; Donec gratus 
eram tib, &c. Nuarum fimiles à me conpeſitas 
malim, guam Pyth-onicaram maltas Pindari & 
 Nemeaconicarum s quarum fumil's malim compoſu- 
iſſe, guam efſe totius Tarraconenfis Rex, Vide 
in Virgil. Eclog. 3, & 7. Hie zelotyffam 
vterque ſuam belle exprimit, reſtituendiſque a- 
moribus prioribus viam ſternit. 

2. Nec quiſquam potior, & c.] Dum non am- 
plexus tuos alteri conceſſiſti, nec alium mihi 


' preetvliſti in amore. 


4 Perjarum vgui rege beatior.] Antiqui Per. 
ſarum Reges, Cyrus, Darius, ad ſummas opes 


8. Non alia magis cirfifti.] Alu legunt, aliamy 


que eleganter utrumque. 


Fermeſum paſter Corydan ardebat Alexin, 


eſt | Virgil. Ecl. 2. v. 1. 


6. Neguc erat Lydia peſt Chlzen,] Dum non 
4maſti Chlcen pre Lydia. De hic jam. lib, 1. 
Od 8, 13, 25. | - 

8. R:imana wigui clarier Tlia.] Ego me for» 
tunatiorem exiſtimatam, quim fuit unquam 
Itia, ſeu Rhea, quæ Marte gravida Romulum 
Romane gentis audtorem protulit. De illa 
lib. 1. Od. a. 

9. Me nunc Creſſa CÞl:# regit.] Nunc ego ſer- 
vio amoribus Chlces, quam præter formam com- 
mendat Vocis & Muficz ſuavis modulatio. Qui- 
dam legunt Tbrgſa. i. e. & Thracia: verum 
letioni noſtre favet quod Cretes Muſicæ valde 
ſcudioſos refert Ælianus. | 

Dulces 


CARMINUM 


Dulces dota modos et citharæ ſciens "i har | axew ſravinm medulorum, 
Pro qua non metuam mori, 


Si parcent animes fata ſuperſliti. 
Lys. Me torret face mutud 
T turini Calais fil us Ornithi ; 


Pro quo bis patiar mori, 


Si parcent puero fata ſuperſtiti. 
Hor. Quid ſi priſca redit Venus, 

Diductõſque jugo cogit aheneo ? 
Si flava excutitur Chloe, | 

Rejectæque patet janua Lydiæ:? 
Zyd. Quanquam fidere pulchrior 


Ille eſt; tu levior cortice, et improbo 


Iracundior Adria; 


Tecum vivere amem, tecum obeam libens. 


ANNOTATIONES. 


12 Si pireent- ante fata ſuperſtiti.] Moria 
eco libens ad redimendem Calces vitam; w 
illa ſuperſtes viva, quæ eſt a tera pars mei. De 
ſuperftitione veterum pro allerius faluce (ele 
devoventium, alibi disi. 

13. Me torret face mud, c.] Mutvo me 
amore detinet Calais adoteicens pulchctrimus. 
Alludi volunt al qui ad nemen Callains lap-l- 
li. quem Sapphiti @mulum Cixit Plin. 37 
cap. 10. 

14. Thurini ] Thuria, five Thurium, civitas 
erat in Sinu Tarentin e 5 

16, Si par cent puero.] Pro Calai bis ego 
mortem oppetere vet:m, 

17. Quid i priſca redit Nu⁰ν,q Quid face 
res, O Lydia, fi Huratii vets in te amor de- 
nuð accendatur ; no'que difſuc.atos reconciliet, 
arttuſque ju gat quam olim, imo conftringat 
Junge abenes, ſeu wye fitmiori & nunquam diſ- 
ſolvendo Vide lib. 1. Ode 23. 

22. Levior cirtice.] Ode ſuperioti, cor icem 
aſtrictum pice : pro ſubete demoe ponitur core 
tex, teſte Plinio, I. b. 36, cap, 8. Prover» 


LIBE X III. 9. 195 


111% pul andæ lyre: pro g 
f nn vereber vitam profunde- 
| re, fi fata indulgeant ani 
, refidag, Lyd. Me urit mu- 
tus amere Calais filius Orni- 
(hi 6 Thuric, pro que bis more 
15 jtem oogctam ultro, fi juveni 
vivo fad indulgeant, Hor. 

Ruid fi wetus amor reviui- 
cat, & dini copulet - 
e virculo ? Si formoſa 
Cbie? rejicitor, & oftium 
meum aferitur pubs Ly- 
diæ ? Lyd. Tamy/i eff ill 
afiro ſpiendidior z tu vero es 
levier ſubere, argue Adria 
tics mari procelly;> ferccier j 
ee wivere Chpiamy tecum 
| gaudeam mori, 


\ 
r | 
_ 
. 
l 1} 
4 

» 


20 


- * * — — — — 2 
wh e a oe een 


bium eſt in incopſtantes, Co-tice levior ; ſaber 
enim naturali ſua levitate ſuper aquas fertur 
& natat., | 

23. ſracundior, ] Hoo fibi vitium imputat 
H atius non ſearcl, Ep.it, I, 20, 25. 


Þ ofci ce ei em, tamen ut placabilis gqſem. 


Ad. ia.] De co lib 1. Od. 33. 
24. Tecum Vivere amem, &c,] Ita facil - re. 
conciiiantur diſcordiæ amantium. Et vere dixit 
Lerentius Andria 3, 3, 23. 


Amantium ire amoris inte; e2tio g. 


Plaut. Amphitr. Act. 3. 2, 59. 


Tre interveniunt ; redeant rurſum in gra- 

iam; 3 

Verum Ie, fi gue forte eveniunt bujuſe 
i, ' 

Inter eos, rurſum fi reventum in gratiam ef, 


Biz tanto amici ſunt inter ſe guam prius. 


© 2 ODE 


FF RX. ci 
——ü——ũ—ñĩ— Eng 


rr > — EPA Ow IE 
As .- — 9, 
— ——ä—ͤ—ͤẽ ñ ton An 


—— 
1 


196 Q HORAT. I 


O Lycy, fi potares ultimum 
Tanaim marito junfla bar- 
- baro, nibilominus fleres me 
ante jaxuam tuam duram ex- 
tenſum exponexe wentis Sep- 
tentrionalibus illie habitan- 
tibus. Nonne audis quo mur- 
mure tum fores, guo nemut 
in edibus magnificis conſi- 
tum reſonet wentis perflanti- 
bus? utque Fupiter pure 
mumine 2 nives de- 
miſſas ? Abjice fuſtum Veneri odioſum, 

ä INN O7 A 
Metrum idem quod ſupra Od. 6. lib. 1. 

1. Extremum, & c.] Ejuſmodi cautiones & 
querelas noctu canebant amantes ad fores me- 
retricum aliarumque mulierum quas deperi- 
bant, ut fic eas demererentur, atque ab iis tan- 
dem ſui patien'ii victis admitterentur in do- 
mum antea ſibi clauſam. Vide quæ annot, I, x. 
Od, 25. Plura vero dixi ad Perf, Sat. 5. v, x65. 
ubi fic habetur. 

Limen ad obſcomum , . , dum Chryſidis udas 

Ebrius ante fores extin&d cum face canto. 

Extremum Tanaim fi biberes.] Si nata in Sey - 
thia in remotiflimis illis & frigidifſimis partibns 
ubi ſcaturit Tanais: ſi barbaro proinde, & ſæ- 
vc quogue viro nupta eſſes, quem vereri deberes; 
te tamen oporterct moveri meis amoribus, cum 
ante fores tuas excubantem cerneres in iſta aE- 
ri intemperie. 

Tanaim,} Fluvius iſte notiſſimus, & Riphæis 
montibus vel è Caucaſo monte flaere dictus, 
Aliam ab Europa dividit : hodie Don vocatur, 

| maxime Septentrionalis, et qui Nomades 
Tanaim accolebant, erant aꝑreſtiores, ex Strabo- 
ne lib. 11. De es jam antea Od, 4. hvjus li- 
bri, ubi Scythicum amnem appellat Horatius. 

2. Me tamen aſperas, &c.] Non tam dura 
eſſes ut me jacentem ſuper limen janus tuz, 
frigidiflima & moleſtiſhma tempeſtate, videres 
fine ullo humanitatis ſenſv, Ovid, A. Am. a, 
237. 

Frigidus ingue uda ſæpe jacebis hum. 

3. Objicere incelis Plor ares Apuilonibus.] Do- 
leres, zgre ſineres me obj ici noctu ventis ifis a 
Scythiæ regione flantibus, ac velut incolis, 
Ovid, Met. 1. 64. 

+ + + + » Scythiam ſeptemgue trionem 

Herrifer invaſit Boreas. 

4. Plorares oljicere] Sic & locutus Plaut. 
Aul. 2, 4, 29» Aquam ber cle plorat, cim lavat, 

ofundere. 

5. Audis guo firepitu, &c.] Quam vehemens 
ſeviat ventus, judica & concoſſione tbæ januæ, 
&, è murmure arborum viridatii tui graviter 
ſtridentium. 


Nemus Ixter pulchra ſitum tecta.] In ſeptis do- 


Xtremum 


E 


Inter pulchra 


: 


I FLACCTI 


ODE K. 
Lycen admonet ut paulum manſueſcat erga ſe. 


Tanaim fi biberes, Lyce, [291] 


Sævo nupta viro ; me tamen aſperas 

Porrectum ante fores objicere incolis 
Plorares Aquilonibus. 

Audis quo ſtrepitu janua, quo nemus 


[9] 


ſitum tea remugiant 


Ventis ? Et poſitas ut glaciet nives 
Puro numine Jupiter? 
[ngratam Veneri pone ſuperbiam, 


TIO NES. 


morum ne mota etiam habebant veteres, quo- 
rum firuendorum rationem docet Vitruv. 1. 8 
c. 11. Sint, inquit, inter duas Porticus ſua, 

in bis perficiantur inter arbores deambulationes, 
c. Sueton, Oct. c. 72. Pretoria ſua guamvis 
modica non tam flatuarum tabularumgue pifta- 
rum ornatu, quam æyſti: & nemoribus excoluit, 
&c. Tibull. lib. 3. Eleg. 3. v. 158. 

Et nemora in domibus ſacros imitantia lucos. 
Cic, ad Quintum fratrem, I. 3. Ep. 1, Nunc do- 
mus ſuppeditat mibi bortorum amernitatem, Vide 
Senec, Epiſt. 122. Item ſupra 1, 2, Od. 3. & 
Epiſt. 1, 10, 20. 

Nempe inter varies nutritur ſylua columnas, 

7. Et poſitas ut glaciet nives Puro numine Ju- 
piter.] Æſtimare potes etiam quantum frigus 
perpetiar, ex eo quod purum fit celum, #ther 
ſudus ac ſerenus, quo nives gelu concreſcunt & 
conſtringuntur: quia tune facile diffunditur, 
quando ſcilicet in are nihil eſt quo reprimatur 
frigus : contra nebuloſo æthere coercetur ne a4 
nos uſque perveniat, ut docet Ariſtot, in Problem, 

Pefitas, | E cœlo delapſas, & humi jacentes. 

Glaciet.] Per licentiam poeticam uſurpatur 
hoc verbum active, quod tamen abſolute poni 
ſolet, pro coaleſcit, concreſcit. Cie de Nat. Deor. 
2. n. 26. Tum aque declarat effuſis, ga negue 
conglaciaret frigoribus, neque nive, pruinave 
concreſceret, niſi eadem Je admiſto calore ligue- 
_ & dilapſa diffunderet, Itague & Aquile- 
nibus, religuijque frigoribus adjeftis dureſcit bu- 
mor, &c. 

8. Puro numire Jupiter.] Bene ficlegito; alii, 
Puro lumine, vel lim ine; ſed perperam. Jovem 
pro æthere non raid uturpari, notum: huic er- 
go re ſpondet vox numine. Puro lumine Sol qui- 
dem dicatur; at non Jupiter, præſertim con- 
cubia nocte, qua Lyces januam occentabat, de 
more, Poeta noſtet. | 

9. Ingratam Veneri pone ſuperbiam.] Venus 
enim jocis, gratiis, amoribus ſtipata ubique me- 
moratur, quibus adverſatur omnizo ſuperbia, 
lib, 1. Od, 2. v. 33. 

.. » Erycina ridens, 


Quam Focus circumwvolat & Cupide, 


: 


Ne 


, 
I 
- 
* 
- 


CARMINUM 


Ne currente retro funis eat rotd, 
Non te Penelopen difficilem procis 


Tyrrhenus genuit parens. 


O, quamvis neque te munera nec preces 


Nec tinctus viola pallor amantium, 
Nec vir Pieria pellice ſaucius 
Cutvat; ſupplicibus tuis 
Parcas, nec rigid mollior æſculo, 
Nec Mauris animum mitior anguibu 


LIBER III. 10. 197 
10] funiculus retrorſum 4 
rota werſats. Tyrrbenus pa- 
ter baud procreavit te Penelo · 
[293)[pen . amancibus intrafabilem, 
licet te nec dona flechant, 
nec wota, nec violacens pallar 
| amore tabeſcentium, __ 
I5|maritus tuns amore fellicis 
| Pieria wulneratus, indulge 
— tibi, que ha- 
. ctenus es durd guerc non 
8. extbil.or neque man ſuet ior 
| ſerpentibus Mauritania, 


ANNOTATIONES. 


10. Ne currente retro funis eat rotd.] Ne of- 
fenſa Venus iram in te ſuam ftringat : tuque 
favore ejus deſtituta contemnaris, ut nunc me 
contemnis. Time ergo ſapienter fortunz vices, 
T'ibull, lib. 1. Eleg. 5. v. 67. 1 


Heu canimus fruſtra « nec verbis victa pateſcit 
Janua, ſed plena off percutienda manu. 

At tu, qui potior nunc es, mea fata cavets : 
Verſatur celeri ſors lewis orbe rote. 


Iſto tamen loco metaphora videtur eſſe ducta 
non a tot fortune volubili & inftabili z ſed 
potius a rotis & trochleis, quibus circumvolu- 
tus funis ingentia ſublevat & trahit pondera, 6 
bene teneatur: at - ſi dimiſſus fuerit, & rota & 
funis & pondus in partem contrariam feruntur, 
currunt, fugiunt, deturbantur, Senſus itaque 
Horatii erit : O Lyce, ne Veneris tu vincula, 
nexuſque ſperne, quæ fi dimiſeris, cave ne res 
tuz retro & peſſum eant ac diſſolvantur. Virg 
Ecl. 8, 78. 0 


* + + 0 Veneris dic vincula n-70., 


11. Non te Penelopen difficilem, &.] Non es 
ut Penelope Spartana, nec educata inſtructaque 
duris moribus auſteraque vivendi ratione ; imo 
venuſtam, lepidam, tractabilem genuit te pater 
Hetruſcus, Hetruſcos ludorum ac voluptatum 
amatores nemo neſcit : refert Cel, Rhodig, 
I. 15. c. 11. atque a Lydis traxiſſe oviginem 
ſuſpicatur. N 

Penelopen difficilem procit.] Hac Ulyſſis uxor 
viro ſuo ſidem ſervans viginti annos abſenti, 
procos bene multos acriter ſolicitantes, patrem 
etiam novas nupti'as ſuadentem eluctata eſl, 
Homer. Odyſſ. 2, 6, 7. 

12, Tyrrbenus, ] Tyrrheni Hetruriz populi, 
Tyrrhenia Siraboni eadem regio ac Thuſcia, 


vocavit Virgil. Ecl. 2. Sunt enim aliz purpu- 
rex, ali Jutez, alie albæ; ex Plin. lib, 21, 
c. 6. Quanquam duo tantum genera viola- 
rum agnoſcit Nicander, pallidum & luteum: 
apud Athenæum lib. 15. cap. 9. Pallor aman- 
tium. Ovid. Art. Amat. lib, 1. v. 729+ | 
Palteat omnis amans : hic eſt color aptus amanti. 
Nimirum recurrente ad cor amoris centrum 


| calore naturali, & quoniam intenſior in aman- 


tibus eſt, ſpiritus vitales magis diffipante, in 
vultu pallor efficitur. 


quam nec offenſa viri tui pellicem Pieriam de. 
pereuntis injuria_ ad me amandum ioclinaris. 
Hoe certe eſt irritamentum uxoris maximum, 
ut irducatur in alterius amorem. Ex Euripide, 
quædam alia minus gravate fert uxor; at fi a 
marito fallatur, quicquid eft in vita jocundi 
perdit, Ovid, Art. Amat. lib. 2. v. 373» 


Ar let, &c. 


— 


avgendam invidiam, quaſi diceret, peregrina, 
& cx ea Macedoniz regione : vel notat fidict- 
nam, pſaltriam, ob Pierium montem Mußte 
ſacrum ; cvjuſmodi mulieres ut plurimum e- 
ercebant meretriciam arten. | 


unquam acerbe repulit, nifi qui humanitatem 
exuit? Ex ſententia veterum, qui talem homi- 
nem velut execrabilem averſabantur; cum & 
natura ſupplieibus parcere doceat. 


Ovid. Metam. 14. v. 452. 

Concurrit Latio Yyrrbenia . 
Porro ſynecdochicss illi pro Italia univerſis vel 
Romanis accipi poſſunt. 


14. Tin&rs wield pallur.] Color vultus mei & Sol's zflu atentia & ſervida, omae genus 


duritie ponit Horatius, De ea Plin. lib. 16. & nos 
jam lib. 1. Od. 22. 4 
13, Mavris, ] Mauritania Africæ reg:0 ab 
u in occaſum extenſa, ubi nunc Barbaria 
cidentalis, Arenoſa iſta loca aquarum penuri 


pallicus inſtar vielarum, que etiam palleateFferpenturn aldat etian ſeviſfimorum, 


O 3 Non 


Sed negue fulvus aper medid tam ſæ uus in ird eſl. 


Nec lis, « g p E 5 9;...% go 
Femina quan ſocii depronsd pellice lecti 


Pieris ] Vel nomen faftum a ſolo natali, ad ; 


16, Supplicibus tuis Parcas. Indulge aliquid ü 
ſupplicanti etiam apud te. Quis enim ſapplices 


15. Nec vir Pierid pellice ſaucius.] Quin- 


17. Aſcub.] Arbor eſt g'andifera, quam pro 


. 


198 | 
\ Late iflud bau ſemper eri Non hoc ſemper erit liminis, aut aquz | 
| Cceleſtis patiens latus. 


ANNOTATIONES. 


toleruns limin's & pluvig. 


q. HORATII 


109. Non boc ſumper erit limin's, c.] Amo- 


. 


res meos tibi ſponte oblatos ne ſperne: nec e- 
nim ero ſemper ea robuſta & ferventi tate, 


FLACCI 
1284] 

= IS 
Limina dura quibus 


Lan lot & inſregt latus. 
19, 20. Aque Carleſtia patiens.] Imbres alia- 


qua tui gratià coſſim & velim pernoQtare ante que hyemalis tempeſtatis incommoda perpeti 
Januam, & cubare ſuper durum limen ædium non ſemper libeb't. Certe contra in Lycen 


tuarum, Epod. 11. v. 30. 


Ferebar incer to pede a 
Ad non amicos, ben, mibi poſies, & heu 


ODE XI. Ad 


jam vetul.-m acriter ſcripſit Ode 13. lib. 4. 


Ovid. A. Am. 2, 237. 
Sa pe feres imbrem cœleſti nube ſclutum 
Frigidus, ingue udd ſæpe jacebis buma, 


MERC VRIUM. 


Ut ſibi dictet cantus quibus Lyde flectatur. 


O Nlercuri. ( ſiguidem te 
Pra ceptore Amrbion ſaqa 
cantu movit}) & tu, , 
chordis ſeptenis reſonare fe- 
rita; neue conta pridem 
neue jucunda, jam vero fa- 
teil ia vis tum opulentorim 
men it, tam fanis Deorum, 
Ne 
caces 


Lyde. 


M 


Divitum men 


aimeveal 


auriculgs 


Ap 


ERCURI (nam te docilis magiſtro 
lovit Amphion lapides canendo) 
Tique, teſtudo, reſonare ſeptem 
Callida nervis, | 
Nec loquax olim, neque grata, nunc et 


[295] 
6 


ſis et amica templis, 


ede, puibus 9 modos, Lyde quibus obſtinatas 


plicet aures. 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod OA. 2 Lib. x, 

1. Mercuri. ] De eo molta Lib. 1. Od. 10. 

2. Movit Ampbiom lapides carends.] Jovis 
ille ex Antiopa filius ſvavi lyræ ſono dicitur 
moviſſ: lapides, ut, iplis inter ſe compoſitis & 
ſuperſtructis, Thebarum murt atque urbs ædi- 
ficata fuerint. Vide Epift, ad Piſones, ver. 394. 
Plutarch. de MuficI, Proper!, Lib. 3. Eleg. 2. 
v. 5. 

Saxa Citberonis Thebas agitata per artem 


Sponte ſud muri membra ci ie ferunt, 


3. Teſlude, reſonare ſeptem Callida nervis.] E 
teſtudine lyra per Mercurium facta atque exor- 
nata, ut angotavi, lib. 1. Od. 10. Tribus pri- 
mo chordis, deinde quatuor, tum ſeptem, po- 
ſtea novem inſtructa; demum etiam pluribus, 
Vice Macrob. lib. x. Saturn cap. 19. Diodor, 
Sicul. lib 1. Pindar. $6aiyſ: iwlaynaroc, 
id eſt, ive, vocat. Virg. Eciog. 2. v. 36 


Eft mibi diſparibus ſeptem compact a cicutis 

Fiſftula, 
Et Aneid. 6. v. 646, 

Obloguitur numeris ſeptem diſcrimina wocum, 
Porro ſeptenas diapaſon ſpecies ſeu modos, quos 


nunc tonos appellant, dcbere intelligi locis iſtis 
ſingulis, non abs re contendit Glarcanus. 

5. Nec doguax olim, neque grata.] Prius mu- 
ta & ſine ullo pretio; at, poſtquam in lyram 
eſt concinnata, gratum edidit ſonum, dulceſque 
modos ac numeros expreſſit; ut requiſi a & ad- 
[bibira fit in divitum conviviis & Deorum ſa- 
cris, 

6. Dtm ment] Qned vim vim ſervidio- 
rem elidere valeat Mufica, hanc ideo pt iſei ad- 
hibebant in ſuis conviviiss Teſtis Plutarch, 
lib, de Muſica; & Homer, Odyff, ubi cithara 
convivii ſodalis nuncupatur. 

Et amica templis,} Vide T. Liv. lib. 9. cap, 
30. ubi de tibicinibus ad precinendum in ſa- 
crificiis Deorum ſolerter revocatis, hiſtoriam 
narrat ſat lepidam, 

7. Die modes, Lyde, quibus obflinatas Applicet 
aures,) Cantus dulcedine contumacem Lydes 
animum flee, per aures delinitas ad cor pene- 
tra, demulce, viam ferne, ſenfimque meos amo- _ 
res infinua, Ex Plutarcho, Muſica concinno ſuo 
temperamento corpora menteſque revocat ' & 
emollit, Et lib. de Superftit, ait ex Platone, 
Muſicam non deliciarum cauſa, & pruritũs au · 
rium datam, ſed ut animi motiones imp 
laſcivientes decentet reducat, : 

Quæ, 


wy - _— 


* 


„„ „ e 


f 


CARMINUM LIBER I. 17. 


Que, velut latis equa trima campis, 
Ludit exultim, metuitque tangi, 


Nuptiarum expers, et-adhuc protervo 


Cruda marito. 
Tu potes tigris comireſque ſilvas 
Ducere, et rivos celeres morari. 
Ceſſit immanis tibi blandienti 
Janitor aulæ 


Cerberus; quamvis fur iale centum 


Muniant angues caput ejus, atque 
Spiritus teter ſaniẽſque manet 
; Ore trilingui. 
Quin et Ixion, Titydſque vultu - 
Riſit invito : ſtetit urna paulum 
Sicca, dum grato Danai puellas 
Carmine mulces. 

Audiat Lyde ſcelus atque notas 


Virginum pcenas, et inane lymphæe | F 
ANNOTATIONES. 


9. Quæ, velut latis equa trima campis, Ladit.] 


Velut equa non domita juveniliter laſcivit & 


ludit per campos diſcurrendo & exiliendo: fic 
Lyde juveniles ſectatur cum #qualibus ludos, 
à virili autem conſortio -hatenus abhorret, 
Lib, 2. Od. 5. v. 5. 
Circa virentes ef animus tue 
Campos juvincæ, &c, 2 
10. Ludit exultim,] Anacreon. 


Hane Su i, Ti It 48 ; 


Nd gg $tuybig 

Gr 
Md d Anuwrd; Te HUM, 
Kupa Tt ufer vag, &c. 
Eęuulea Threicia quid me 
Crudeliter fugis ? 
At nunc prata depaſceris, 
Ft agiliter exiliens ludii. 

13. Tu potes tigres, c.] Nota eſt Orphei 
ſabuli feras & arbores trahentis ad lytæ dolces 
modos 3 Vide lib. r, Od, 12. & Epiſt, ad Pi- 
ſones v. 393. 

14. Rivos celeres morari.] Virgil. Eclog. 8. 
v. 3. N 

Quorum ſtupefactæ carmine lynces, 

Et mutata ſuos requierunt flumina curſus, 

15. Ceffit immanis tibi blandienti, &c.] Et 
hoc ad Orpheum pertinet, qui profectus ad In- 
feros ut reduceret inde dilectam Eurydicen, 
Cerberum demulſiſſe lyra fertur. De eo jam 
hb, 2. Od. 13. & Virgil. Georg. 4. v. 48 t. 

Quin ipſæ flupuere domus, atque intima lethi 

Tartara, eœrulesſſue implexæ crinibus angues 


* 


| Vide Pindar, Pyth. Od. 2: ubi refert, 1 | 


199 

ficut equa trium anno- ' 
"ms — ludit per a- 
pertos agrosy © fugitque at- 
trectari, & nuptiis immunit, © 
necdum petulanti wire ido- 
nea. Te wa'e mY the 
P res fun ul, ras" * 
| ids — — bi 
| [295] demulcenti morem geffit Cer- 
£ berus crudelis aulæ 'jamitor 5" 
licet caput illius furiis & 
guale Ginent ſerpentes multi,” 

ex ore tres linguas ba- 
bente halitus peflilens & ta- 
bum fluat. Quinetiam Ixion 
20; & Titus facjs prætulerunt 
hilaritatem non ſponte : fle- 
tit dolium tant iſper aridum, 
dum ſuavi cantu Danai fi- 
las detineres.” Diſcat Lyd- 
crimen & ſupęlicia famoſa 
25 puellarum, & vacuum agua » 


f 


10 


Eumenides; tenuitgue inbiant tria Cerberus ora; 
Asie Ixionti vento rota conflitit orbit. 

21. Quin & Ixion, Tityd/que wultu Rifit,] 
Pulſante citharam Orpheo reereari viſi ſunt 
illi, ſuaſque pœnas obliviſci ; ut vultu quaedam 
ſigna lætitiæ dederint. 

2. Invito.] Ob acerbitatem fupplicii, tri- 
ſtitiam exigentis. De Sig x O. 4. hujus libri 
ſub ſinem. Ixion Junoni ſtuprum inſerre cona· 
ws ad inferos pulſus eſt, & rotz inter ſerpen - 
tes alligatus aſſidue circumvolvitur, Tibull. 
lib, 1. Eleg. 3. v. 73. 
lic Junonem tentare Trion auf 
Verſantur celeri noxia membra rot, 


* 


* 
by 


iv ewleps:yls Tpoxs H xunu35urr, | Txionem © 
in alata rota circumguague E "I 

Stetit urna paulim Sicca, &c.) Danai Argic 
vorum Regis filiarum diri ceſſaverunt cruciatus 
paululum, dum caneret Orpheus, Vide lib. 2. 
Od. 14. Lucret, lib. 3. v. 1021. | 
Hic (ut opinor ) id eſt, æ uo florente puellat 
Quod memorant, laticem periuſam congerere is 


vat, 
Quo tamen expleri nulld ratione poteflur, 
Hine Proverb. apud Pleut. Pſeud. 7, 3, 135, 
in pertuſum ing:rimus difta dolium, operam lus 
dimus, p 5 
25. Audiat Lyde ſcelut, &e.] Diſeat Lyde 
quas pœnas Dii attribuant mulieribus in ſuos 
amato es crudelibus : hincque deſinat mihi du- 
ra eſſe. 
26. Virginum,] Danaidum. 


k 


Trane lymphe Dolium, Sc. ] Vide ſupra, 
O 4 Dolium 


200 2. H 
was evaneſcente ex img fun- 
do, perennemque ſortem de- 
I: is etiam apud Inferos re- 
ſervatam, Scele ac ( quid 
enim pej as waluerint ? ) 
Sceierata, inquam, illæ ſæ- 
v giadio perimere ſponſos 
valuerunt. At & pluribus, 
una tedis nuptialibus ido- 
mea, egregie fraudulenia er- 
ga, patrem fallacem, & in 
cunfla ſecula illuſtris wirgo 
extitit : Quæ ait adoleſcenti 
ſpenſo, Exurge, ne diuturnus 
tibi ſopor unde non metuis 


—— — . —»-—½2 — 
» 


pies ſereres efſuge ; gue 
tanguam leænæ witulos ad- 
eptæ totidem, (beu!) dif- 
cerpunt, Ego il is clemen- 
tior negae te percutiom, ne- 
us detinebs intra ſepta. 


Me farens duris winculis 


comparetur : ſocerum & im 


ORATII FLACCI 
Dolium fundo pereuntis imo, 
Seraque fata, | - 
Quæ manent culpas etiam ſub Orco. 
[mpiz, (nam quid potyere' majus ?) 
Impiæ ſponſos potuere duro 
Perdere ferro, 
Una de multis, face nuptiali 
Digna, perjurum fuit in parentem 
Splendide mendax, et in omne virgo 
Nobilis zvum : 
Surge, quæ dixit juveni marito, 
Surge ; ne longus tibi ſomnus, unde 
Non times, detur: ſocerum et ſceleſtas 
Falle ſorores; 
Quæ velut nactæ vitulos leænæ, 
Singulos (eheu!) lacerant : ego illis 
Mollior, nec te feriam, neque intra 


ebruat, 


28. Seraque fata.] Vel, longa & diuturna ; 
vel tarde venientia, eoque graviora, 

33. Ura de multis, &c.] Hypermneftra Lyn- 
ceo ſponſo pepercit, ſalvumque abire & fugere 
zuffit; 
ne ſatiè jugularent; at ipſa noluit exequi im- 
pie pra ſctipta; unde & nomen fibi fecit im. 
moriale, Quidam ſcribunt duas fuiſſe quæ ſpon- 
6s vitam adimere non ſuſtinuerunt, Hyperm- 
ned ram & Bebrycer, Euſtath. in Dionyſ. Alex, 

Face nuptiali Digna. | Honore matrimonii 
6igna, Quod noctu ſev veſperi nuptæ deduce- 
bantur domum ſponſi, hinc fax preferebatur, 


bonerem Cereris, & agud ſpargebatur nova nup- 
12, five ut caſig puragut ad virum perweniret, 
free ut ignem & anuam cum wire communicaret, 

34. Ferjurum in pareniem Splendid? merdax.] 
ReGe fallens patrem Danaum, qui ZEgyptum 
fratrem ejuſque filios generos ſuos impia & cru- 
enta fraude circumveniebat. JEgyptus quin- 
quatinta filiis fois DNanai ſratiis totidem filias 
37 matrimonium popoſcit, Hie recuſavit, quod 
x Oracula accepitſert à gene: fibi mortem in- 
m. At cum inſtaret ille, fraudulenter 
anno't, £1122 monens, ut ipſ2 noe nuptiarum, 
ſponios vino luxuriaque ſopitos cultro ſingulæ 
conficetent. Ttaque patri contra fas morem ge- 
rent*s, ceptatã horg viros enecarunt, excepta 
Hypermreſtra, quæ Lynceum ſervavit, Hic 
vero poftca Danao interempto Argivum regnum 
javaſit, atque Oraculi fidem implevit. 


dum ſorores juſſu patris ſuos ſponſos 


Clauſtra tenebo. 
Me pater ſævis oneret catenis, 


ANNOTATIONES. 


45 


35. In omne virgo Nobilis avum.) Hypermne- 
ſtram virginem manſifſe, hocque pactum cum 
Lynceo ſponſo, nonnulli tradunt, Vide Pauſan. 
in Corinthiacis Pindar, Nem. Od. 10. &, 

38. Ne longus tibi ſomnus, &c.] Ne tibi mors 
afferatur a Danao patre ſororibuſque meis : 
Egypti enim patris tui ſtirpem extingvere 
conjurirunt, Ovid, Epiſt. 14, 73. 


Surge age, Belide, de tot mod? fratr ibus unus ; 
Nea tibi, ni properas, ana perennis erit. 


Apud Heſiod. Somnus mortis frater ; apud Virg. 


Feſtus, In nuptiis, inquit, facem pra ferebant in|Conſanguineus, letbi ſopor, dicitur Catull, Eleg. 5, 


v. 


Nox eft perpetua una dormienda, 


39 · Sceliſſas Falle forores,) Ctleriter fugien- 
do, prava ſororum mearum confilia elude. 

45. Me ſevis oneret catenir, &c.) Obſerva 
quam artificioſe Poeta amplificet ac laudet fi- 
dem & lenitatem Hypermneſtrz, ut cjus ex- 
emplo Lyden impellat at ſibi amanti favendum. * 
Vide Ovid, Epiſt. 14, v. 3. udi Hypermneſtia 
Lynceo ita ſcribit ; | 

Clauſa domo teneor, greviduſque corrcita vinclit, 

E mibi ſupplicii cauſa, fuiſſ* pram, 


Me pater igne licet, guem non viclavimu?, urat, 


Aut illo jugulet, quem non here tradidit, enſe, 


Ut gua nen cecidit wir nete, nupta cadat. 


- 


CARMINUM LIBER 
Qudd viro clemens mĩſero peperci 2 | >. Od 
Me vel extremos Numidarum in agros 


Claſſe releget, | 
I, pedes qud te rapiunt et aure, 


Dum favet Nox et Venus: I ſecundo 
Omine, et noſtri memorem ſepulero " 


Sculpe querelam, 


. 


ANNOTATIONE 


47. Extremos Numidarum in agro:.) Me in 
barbaras nationes exulem mittat, etiam trans 
mare. Numidia proprie litoralis Africæ pars 
erat vbi nunc regnum Algerii, Hic vero non 
ita trite ſumitur. Ex Plin, lib. g. cap. 3. Nu- 
midia præter marmor & feras nihil t in- 
figne; Maſiniſſæ nomine tantum clara, Hodie 
Biledulgerid quibuſdam vocatur. 

49. J. pedes quo te rapiunt & auræ. ] Seu ter · 


| yenti, dum Y 
ar et Venus obſecundant 2 
$01.4; fauftis auſpicits, - & tu, 
laue inſcribe querimoniam, . 
1qui nofri recordatis per- 
neat, ISS. pork 

8, 


31. Neftri memorem ſepulchro Sculpe guerelam. ] 
Cum me a patre morti addictam acceperis, Epi- 
taphium ſcribe, quo diſcat poſteritas meam in 
te Pietatem Danai crudelitate male penſatan 
Pauſan. in Corinth, refert Hypermneſtram im 
Jjudicium vocatam a patre, quod Lynceo ſalutem 
* Gbj pernicioſam, &c. Ovid, Epiſt, 14. 

Et ſepeli lacrymis perfuſa fidelibus ofſa 3 

Scriptaque fint tituls noftra ſepulcra brei: 


* 
7 4 


ra ſeu mari fuge quaraprimum ; dum favet nox 
Veni i, e. amor in te meus. 


ODE XII, Ad 


Hebri Amore contabeſcentem. 6 
M eſt neque amori dare ludum, oh EN A, 


ANNOTA 


Hæc Ode eft dicolos triſtrophos : Metrun 
fingulare, Sotadicum vocant aliqui, quod ſæpe 
a Sotade uſurpatum. . Alii Rhythmicum, quod 
fere nullus pzdum numerus inſit. 

Primi quique duo verſus tribus conſtant Toni- 
cis a minore, tertius vero quatuor: hoc modo: 


Mixeririm ẽſt I nẽquꝭ A mõrĩ dirt Nadim, 


Alii longe aliter, volunt carmen eſſe tricolon 
tetraſtrophon; ut duos priores verſus ſint Sap- 
phici-trimetri acatalecti; tertivs Anacreonticus 
di meter catalecticus; quartus Adonicus : ficque 
ſcribunt, 5 


Miſerarum eff neque ai dare ludum, 
Negue dulci mala vino la vere aut em- 
ani mare metuentes patriua 


Porbera lingue, &c. | q 
1. Miſerarum eft, &c.) Magna diſſenſio 


4 


metro, de ordine verſuum, deqve fine & propoſito Ei dare lufum, —— 


hujus Odes, De carmine diximus, de verſuum 


ſerie, vide annot. ad v. 9. denique quid velit] Theophraft. 
Poera; & qua mente ſeribat, haud hiquet. Qui+«| ſolos wivere qui amant 2 &c, Theophil. ibid. 
dam putanthortatoriam oſſe Oden, qua Neobu-\ amantes amentes eſſe putat, iſe d:/ipiry bee. 


+ 
Exul Hypermneſtra pretium pietatit iniguum, 


NEOBULEN. 


. 
0 . 


— 1 
c 5 
nee mere 
7 


% 


TIONES. 2 


len in Hebri amore confirmet adverſus patruf 
ſeu cujuſlibet cenſoris reprehenſienes, Alii.iro= + 
nicam arbitrantur, nec abſurde ; ut Horatius 
irrideat muljerculam adoleſcentis amore per- 
culſam, opus divrnum deſerentem, ac pie ani» 
mi impotenti$ defidem, . 
Miſerarum eft & amori dare ludum, &, 
Sane puella & mulier omnis miſera, eſt, qua 
nullam carpit hilaritatem & gaudium, vel ex 
amore vel ꝭ vino, qnzque ita metuit reprehen- 
fiones & caſtigationes hominum, ut nihil genio 
quitquam indvlgere auſit. Peſſimi profefto en- 
empli monitum, nifi farcaſmi ſale condiatur, 
S cotrigatur, ut ante dixi. OG 
Anori dare ludum,) Ita Plaut. Bacchid, 4, 
hive Te . , K 
Ego dare me ludum meo nato iuſtitui, ot animo 
obſeguium | | Z 2 


 Samere 5 


nolo deſid 


vam e 0 ut 70 N 86 * 
n ofe puto: fed: a 
ud Athen, I. 13. Puisnexabir 


Neque 


x 
——- 
Þ.% 4 


202 
indulgere, ner merores diluere 


vino ſuavi, wel diſcruciari, 
amantes iffus lingue patruæ. 
At tibi calathum, & Neobule, 
Ain pennatus Veneris, tibi 
relay labor ioſæ Minerve 
opus excutit pulchritudo Hebri 
Liparenſis ; qui eques ſoler- 
fior ipſo Belleropbonte, nec 
Pnpillatu nec tardo curſu ſupe- 
rarus, 


Tibi qualum 


| 
ANNOTA 


2+ Negue dulci mala vino lawere.] Vino pelli 
euras jam dictum alibi ſæpius, eoque exhilarari 
animum, teſtis etiam ſacer codex. 

Lavere.] Ita veteres; laws, lav & ſonere 
pro ſonare, Ic. 

3. Exanimerimetuentes. ] Metu reprehenfionis 
prope mori. 

Metuentes patrue verba ling.) Pater filio 
ſemper indulgens, & patruus ſeverior : & hinc 
proverbio locus, Patrua lingua, ſapere patruum. 
Perſ. Sat. 1. v. 11. Cum ſapimus patruss. Noſter 
poſtea |. 2. Sat. 3. Ne jis patruus mihi, Cic. 
pro Cælio; Qui in religua vita mitis effet .'. . 

it in bac cauſa pertriſtis quidam patruus, cen- 

ier : objurgavit M. Celium, ficut nemi- 
—— ow Et de Quinto 7nek filio, 
Cicero patruus ad Atricum ejus avunculum, 
Lib. 10. Epiſt. 6. Vellem ſuſcepiſſes juvenem re- 
gendum; pater enim nimis indulgens quicquid 
ego aſtrinxi, relaxat, Si fine illo poſſem, rege- 
rem, quod tu potes. 

4. Tibi Pon Cytheree, c. ] At tu, Neobu- 
le, quid valeat amor, experiris 3 ipſius imperio 
domita ſponte obtemperas : iph tota vacas, lagi- 
ficio & quotidiano opere prorſus abjecto. 

Qualum ] Quaſillum, calathum, in quo repo- 
nunt mulieres penſum, filum, ſtamen, fuſos, 
forficulas. 

Cyebereæ.] Ita dicta Venus, vel a Cythero 
Cypri inſulæ oppido ; vel potius a Cytheris in- 
ſula, hodie Ceripo, contra Cretam, in mari /Egeo, 
ipſius nomini ſacraz in quam & dicitur primum 
advectamarina concha. Ovid. Faſt. 4. v. 236: 
„ » Veneri ſacra Cytbera petit. 

Puer alet.] Cupido Veneris ſilius, cui alas af- 
fingunt & appingunt. Vide apud Athen. I. 13 
cap. 2. de alato Cupidine verſus plane lepidos. 
Eubulus quidem hoc fere ſenſu ibi ſeribit: 
Nuiſquis mortalium primus alatum Amorem pin- 
it, aut cerd finxit, is bujus Dei ingenium igno- 
rabat ; levis enim minime eft, aut facilis; imo 

avis ſupra modum. Quorſum erg illi penna # 
, * 1285 ibid. ha — — 9 
Anorem ſed illos qui amant 3 alia vero de cauſa 
alas affingi, Ariſt, ibid. Amor, apud Superos per- 
rurbans omnia, e Deorum eft ejectus concilio, & 


T 


Q. HORATII FLACCI 


Tibi telas operoſæque Minervæ 5 
Studium aufert, Neobule, Liparzi nitor Hebri: 

Eques ipſo melior Bellerophonte, 

Neque pugno neque ſegni pede victus, 


Neque dulci mala vino lavere, aut ex- 
animari metuentes patruæ verbera linguæ. 


Cytherez puer ales, 


[39] | 


[3] 


TIONES. 


buc ad nos exilio depulſus. | Audaci autem & 
petulanti preciſe ale, ne revolare in cœlum poſſet: 
ablatas vero pennas dederunt Victoriæ geſlandat, 
Præclara boſlis ſpolia, &c, 

5. Operoſe Mineruæ Studium. ] Lanificio tex- 
triniſque artibus præeſt Minerva. Heſiod. oper. 


dier. V. 63. genen 
4 2. 


"Epſa d. Ja cudeal, moeruTaita oy ler pale. 
| Minervam 
Opera docere, ingenioſam te/am texere. 
Virgil. /Eneid. 5. v. 284. 
* « + + « Operum baud ignara Minervæ. 
Eneid. 7. v. $05. 
Bellatrix, non illa colo calathifue Minerve 


Femineas aſſueta man. 


6. Studium aufert, &c,] Sic amor die no- 
cteqʒ rem amatam animo duntaxat objicit, alia- 
rum omnium rerum cogitationem & curam au- 
fert. Sappho. 

Tauntta Arte, & Tot 
aba xgbxiy Thy r. 

nie da A,, Hg, 

Bea deras di *Aqpdiray. 

Dulcis mater baud poſſum ordiri telam, 

Correpta amore pueri per lentam Venerem. 


Apud Virgil. Dio, amore capta ner cetera 
negligit omnia. ZEneid. V. 86. Vide lib. 1. 
Od. 8. ibique angot. 

Neebule.] Min BuMi, juvenile confilium : vel 
viO- GN, nowa gleba. 3% 

Liparæi nitor Hebri,] Species & decor adole- 
ſcentis Hebrie Lipara oriundi : quæ præcipua eft 
inter /Eolias inſulas, in mari Tyrrheno; bodie 
Lipari ; t à Sicilia; nunc bene culta, & 
arte munita eſt. 

7. Eques ipſo melier Bellerophonte, Sc.] In 
Campo Martio paſſim victor. 

Bellerepbonte.] Hujus inventum eſſe, equo 
vehi, afficmat Plin. lib. 7, cap. 56. Vide lib. 1, 
Od. 27. in fine, ibique annot, 

8. Negue pugno neque ſegni pede victus, & c] 
Exercebat ſe Romana juventus pugilaty, curſu 


pedeſtti, equitando, natando, &c. lib, 1. Od. 8. 
| Simul 


. 


CARMINUM UIBER nl. 13. 03 


Simul unctos Tiberinis humeros lavit it in undis: 4— bumere: olo perfuſor ab- 
Catus idem per apertum fugientes ys f $0 — na. eder 
Agitato grege cervos jaculati, et axitate agmine fugientes pas 

Celer alto latitantem en ee aprugh dai campo, 41e welox aps 


ANNOTATIONES. | | 
9 Simul unctos Tiberinis hameros, &c, J Hone peſtri victoria inſignis, ſed & venandi ſolertia. 


ver ſum interſerunt aliqvi ſeptimo loco, planiori 11, Agitato grege cerwos. Turmatim cervi 
quidem ſenſu, verum præterquam quod repug-1per filvas & campos vagari ſolent. Virg. Georg, 
nat carminis lex, & inſtituta verſuum ſeries 3 3. v. 369. 

gquidem hoc pacto duo tetrametri contioui .. , Confertogue agmine cervi. * 


ponerentur ; id inſuper rectum perturbaret ordi- , * 
12. Allo latitantem fruticeto,] Quidam, le- 
nem exercitationum Romanis uſitatarum. Nam gunt arto five aro, id eft, denſo. Videtur ta- 


pol decurfionem in Campo Martio duplicem, 

equo nempe & pedibus, poſtq; luctam, ſeu — med y Homerum ſecutus, Iliad. 1 1. circa 
gilatum, ſequebatur natatio in Tiberi, ad deter- medium de Ae. 

gendum ſudorem ac pulverem : quod Horatius o di eli Baflzing in tunlagris 


bellè hic expreſlit, Vide Veget. de re milit. Ile wero prodit & prefundo fruticeto, ſeu bes rs 


lib. 1. cap. 10. '. iboribus condenſo« 
10. Caturidem, Cc. ] Hebrus non tant m cam- Eaci Incautum & ex 1 cappnny 
2 O DE XIII. ar \_of$ : 
Ad FONTEM  LANDUSLE OY 
CY Fons Blanduſiæ ſplendidior vitro, [392]| e Fons » vitro in- 
O Dulci digne mero, non ſine floribus, yarn — ag 
Cras donaberis hœdo, Peralam, ani fron tumet di- 
Cui frons turgida cornibsss =_ — z quique laſciviam 
Primis, et Venerem, et prælia deſtinat 5 3 — rm), — wet 
Fruſtra : nam gelidos inficiet tibi ie ibi tinget frigidas aquas 
Rubro ſanguine rivos i . 


Laſcivi ſoboles gregis. 


ANNOTATIONES. 


Metrum eft idem quod ſupra Od, 5. Lib, 1.| Tibull. lib, 1. Eleg. 5. v. 98. i = 
7. O fons, &c.) Hie fontis Blanduſiz p- | a 
theoſim quandam agnoſcunt nonnulli. At ſaltemmmm + + » Coronatus ſtabit & ipſe calix, 
notare licet, ex mente vet um fontes ſacros | a 
fuiſſe, & aliquid numinis habuiſſe: quare illis Ex Homer,"Iliad. 9. 
ſacrificabant, ut & Horatius præſtat Lib, x. Od. bo ot. 
1. Aquee caput ſacræ. Vide ibi annot. 5 Kpil igang ixici qa wle. 
Fons Blandufie.] Is apud Sabi norum fines, ade n 
Mandelam pagum, fitus erat in prædio noſtri Quitam flores iſtos referunt ad hadum maſtan- 
Porte, de quo l. 2. Od. 18. v. 14. and Ep. 16, dum. Nam mos erat coronari victimas. Ali, 
init. ubi, {cd quod floribus ſpargebantur fontes. 
3. Cras donaberis he.] Immolabitur . 


Fon etiam rivs dare nomen idoneus, hedulus tener cui erumpere cornua ineipiunt. 
2. Dulci digne mere.) Digne facrificiis, in] Is ergo fruſira mediatur prelia in alios wakes 
quibus adhibetur vinum ac libatur, Ovid. Faſtor, 3. v. 300. NE 
Non fine floribus,] Libantes vina coronabant. « +» Fonti Rex Numa mafat ovens | 
Virgil. Georg. 4 v. 528, |  Plenaque odorati diſpenit pocula Bacchi, 
« +» » Docit cratera corquant, f „Venerem, & prelia inat, Laſcivum. &. 
Telibans, Lenge, vast. ( ææ T T—ͤ— Ln —— — — n. 


Et /Eneid. 1. v. 728, 
Crateras magnes flatuunt, & una coronant, 


Verris obliguum meditantis iFum 
Songine donem, 


: 
- 1 a 
* 


204 Q. H. 


» 


ORATII FLACCI 


Te minime attingit aſperom[ Te flagrantis atrox hora Caniculz 


ardentis Caniculæ. Tu 


: 


. fppedices 


tauris aratro * atque 


erranti i, Tu" cenſeberis 
etiam 1 I -e fontes, cm 

icawerse ilicem exten ſam 
ſuper rupibus excavatis e gui- 


bus defluunt aqua tuæ leni- 


Neſcit tangere: tu frigus amabile 
Feſſis vomere tauris 
Præbes, et pecori vago. 
Fies nobilium tu quoque fontium, 
Me dicente cavis impoſitam ilic em 
Saxis; unde loquaces 


ter Hrepentei. 


Lymphæ deſiliunt tuæ. 


[393] 
11 


15 


- a 1 


9. Te flagrantis atrax, &c.] Diebus etiam 
Canicularibus æſtum nequaquam ſentis 3 tugue 
vel tuam umbram & frigus præ bes, cum Sol pri- 
mam partem Leonis ingreditur, menſe Julio; 
quando per dies multos ſzvit inſana Canicula & 
ficcas meſſes coquet ; ut ait Perſ. Sat. 5. v. 5, Vide 
lib, 1. Od. 17. v. 17. annet. Plin. 2, cap. 40. 
Canicules exortu accendi Solis waperes quis igno- 
rat Cujus fideris effects ampliſſimi in terra ſen- 


tiuntur, Ferwent eo exoriente maria, fluctuant in 


cellix vira, moventur flagna . . . , Eodem. lib. 
cap. 47. ardentiſſimo «ſatis tempore exortum Ca- 
nicule fidus, Sole frimam partem Leonis ingre- 
diente, qui dies 13. ante Auguſti Cal. eft , ,, 4 
Solis vapor geminatine ardore fideris, Idem. lib. g. 
cap. 17. totum mare ſentit exortum bijus ſideris 
53 „ 06 „ „ lib. 18. cap. 28. Canis ortum wvocamus, 
Sole primam partem Leonis ingreſſo, Hoc £ foft 


Sofftitium' xx1ii. die, Sentiunt id maria 


ANNOTATIONES. 


1 


» » + + accenditque Solem; & maynam eftus ob. 


tinet cauſam. 

13. Fies nobilium tu quoque fontium.] Tu e- 
ris unus e fontibus nominatiffimis, me celebran- 
te am@nitatem tuam, aquarum perſpicuitatem ac 
ſuave murmur, loquacitatem umbræ tu, ali: que 
quz hinc enaſcuntur commoda : cavit impoſitam 
ilicem ſaxis, innatam ſaxis quercum ; & ex iis 
defilientes cum jucundo ſtrepitu aquas ; unde 


9 6, 4 Sw Quercus & ilex 
Multid fruge pecus, multd dominum juvet umbrd, 
Fons etiam rivo dare nomen idonens, ut nec 
Frigidior Thracam, nec purior ambiat Hebrus z 
Infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo. 
He latebræ dulces, etiam (fi credis ) amænæ, 


Incolumem tibi me præſtant Septembribus boris, 


terra] Epiſt. 1, 16, 9. 


ODE XIV. Ad POPULUM ROMANUM. 


De Auguſti Reditu ex Hiſpania, Cantabris deviftis. 


o Popule Romane, A. gu HErculis ritu modò dictus, 6 plebs, 
Morte venalem petiiile laurum 

Cæſar, Hiſpana repetit Penates 

| Victor ab ora. 

Ergo fe Unico gaudens mulier marito g Ly 


"FNNOTATIONES: 


guem pau'd” ante atcebarttus 
qu fei e layriim mierte 
emendam, inſtar Herculis, jam | 
ex Hiſpanid regione domum 
redit triumphans, 


mina, firgulari 


Metrum eſt idem quod Od. gl. lib. 1. 


Bereslis rita; &c.] Horatius hac Ode Au- Itunt. 


% 


brorum victor : quanquam illi ſubinde rebella« 
Vide lib. 2. Od. 6. init. ibique annot, 


tuſto gratulatur inculumi tum & morbo. ſat} Diddus Morte wenalem priiifſe laurum, c.] 
diuturno, tum è periculis belli difficillimi. Nimi - De Auguſlo ægrotante dicebamus nuper illum 


rum ex Sveton. cap. 20. Externa duo bella per ſe 
geffir : Daimaticum adoleſcens adbuc, & Antonio 
dewifto Cantabricum, Et. cap. al. Domuit autem 
partim ductu, partim auſpiciis ſuis Cantabriam, 
e. Porro ad expeditionem Cantabricam pro- 
fectus Czar Tarracone detentus eſt morbo per- 
tinace, & quo tamen convaluit z rebuſqde per 
legatos teli. iter confectis Romam rediit Canta- 


periculo vitæ comparandam fibi quæſiviſſe lau- 
rum & gloriam; nobis vero pacem : ficut Her- 
| ng orbem ſuſcepit monſtris liberandum, non/ 

ne gravi diſcrimine. At ecce victor & ſalvys 


rediit ad nos ex Hiſpania, ut Hercules olim 
| profligato Geryone. x 
5. Unico gaudens mulier niatits Prideat, Ce. 


Ergo ſinzuli gratias Diis agant pro ſalute Impe- 
Prodeat 


[ 304] 5 


CARMINUM LIBER 


Prodeat, juſtis operata Divis ; 
Et ſoror clari ducis, et decoræ 
Supplice vitta 


Virginum matres juyenumque nuper 
Soſpitum. Vos © pueri, et puellz 
Jam virum expertæ, male nominatis 


Parcite verbis. 
Hic dies verè mihi feſtus atras 
Eximet cutas: ego nec tumultum, 
Nec mori per vim metuam, tenente 
Cæſate terras. 


J, pete unguentum, puer, & coronas, | 


Et cadum Marſi memorem duelli : 
Spartacum ſi qua potuit vagantem 
Fallere teſta. 


ANNOTA 


ratoris optimi, pre cæteris autem Livia Dru- 
filla Augufti conjux amantiflima, eique pariter 
dilectiſſima, & forma ac pudicitia perindeinfignis. 
De ei quzdam ſatis fingularia narrat Dio lib. 
58. v. 9. illam obvios forte nudos habuiſſe, quos 
majeftatis reos agi intelligens, periculo exeme- 
rit, dicendo ; apud caftas illos nihil a ſtatuis 
differre, Sc. Vix ad rem attinet quod aliqui hic 


obſervant monogamiam pudicitiæ eſſe notam ; 


atque eas corona folitas honorari caſtimoniz, 
quz uno content matrimonio fuerant, ex Va- 
ler. Maxim. lib, 2. Quidam legunt Unice. 

6. Prodeat,] Supplicet ad Deorum pulvina- 
ria, aras, templa. 

Operata Divis,) Facto prius ex more domi 


ſacrificio, placatiſque Diis domefticis, Fuftis, | 


qui Imperatoris virtuti ac merito debitam felici- 
tatem & incolumitatem præſtitere. Quidam pro 
Divis, legunt ſacris. 

7. Et ſoror clari ducis.] Pariter etiam Octavia 
Auguſti foror, Antonio nupta ; procedant & 
matronæ Romane, matres juvenum, quo ex eo 
bello ſalvi redierunt. Decoræ ſupplice witta ; 
qui veſtitus & ornatus matronarum erat propri- 
us; in primis autem ſupplicantium & ſacrifican- 
tium, Vide Alex. ab Alex. lib. 5. cap. 27. 

10. Ves pueri, & pue læ.] Hos in ſacris ad- 


III. , 14. 
wer e ee 


203 


| | eguis neptinibus: nobilis etiam 
Imperatoris ſoror; atgue ma- 
tres puellarum & adoleſcentium 
baud ita pridem ſalvorum, or- 
natæ tenid r Va 
8 juvenes adeleſcentulæ 
marito junctæ, abſlinete woci- 
bus inauſpicatis, Iſla lux mi- 
i ſan? feftiva depellet mo» 
| /eftas ſolicitudines. Ego neque 
| bellum civile formidabo, negue 
jor ig Pn hoſtilem, Awe 
guſio orbis domino. Pere, fa- 
| mule, affer eee, & 
ronas, atque am teſiem 
belli Musen, þ forte ali- 
guod fictile d;lium potuit la- 
* Spartaco graſſanti. 


[395] 
10 


15 


[3%) 


20 


TIONES. 


Turultum.) Cic, Philip. 8. n. 3. Pore 
bellum fine tumultu : tumultus efſe fine bello non 
poreſl, Quid enim eft aliud tumultzs, nift 5 
turbatio tanta, ut major timor oriatur P 2 
etiam nomen duct᷑um eft tumultus. ö 

15. Nec mori per aim metuam, tenente Cæſare 
terras. ] Sueton. Octav. cap. 22. Janum Qui- 
rinum ſemel at ue iterum a conditd urbe memoriam 
ante ſuam clauſuh, in multo brev ore fe is 
[patios terra marique pace parta ter claufit, 
Lib, 4. Od. 5. v. 25, ; 


Quis Parthum paveat ? Quit gelidum Sy- 

4 then F + | 

Qu's Germania quot borrida parturit 

Feetus, incolumi Caſare F Quis fer 
Bellum curet eric? 


Et Od. rs. v. 17. 


Cuftode rerum Cæſare, non furor 
. Civilis, aut vis eximet atium, &c. 


17. J. pete unguentum, puer, &c.) Lætitia 
ſigna plurima; epulz, & in his vinum vetuſtate 
exquifitum, unguerta, flores, coronz, muſica, 
Vide lib. 1. Od. 9. 38, Se. | 

18. Cadum Marſi memorem duelli] Vinum 


hiberi patet ex Ode prima hujus libri, Quidam le- 


gunt, virum enpertcs. 


11. Male nominatis Parcite verbis] Et hæc 
intelliguntur facile ex dictis in Ode mox cit, eſt; nimitum ante annos plus ſex«ginta, Tum 
male nominatis, qu nefas eſt nominari, quzque | ab omni parte Italia. duce & auftore belli diſ— 


malum omnem afferrent. Non abſurde legunt 
aliqui, male omina'is, 
12. Parcite werbis,] Favete linguis, ne ſacra 
vio ate; ſilentio potius & mente attenti jurate. 
14. Ego nec tumultum, Cc. ] Dum rerum po- 
tietur Auguſtus, nec u:las civiles turbas metuo, 
nec hoſtiles impetus & incurſione:. 


belli notam habens; ſi quitem ex eo ſuper 


diffuſum & in celld conditum tempore belli, 
quod Marſicum, Italicum, Sociale, nuncupatum 


curſante Perecho, qui Marios ſubſignis habe bat, 
di verſa per populos, & urbes figna cecinere, Tan- 
dem Marſes Gabinius diſcuſſit. Vide L. Hor. 
lib. 1. cap. 18. 

19. Spar tacim fi qua potuit vagantem Fallere 
tefla.} O Puer, quzre nobis vinum Marfici 


8 Dic 


206 Q. HORA TII.. FLACCI 


ube qu:que Ne@re canore! Dic et argutz pro t 
2 Fee in nodum colligere gore Þ pere Neæræ 
eee Qacd Myrrheum nodo cohibere crinem: 
impediaris ab importano ja · Si per inviſum mora janitorem 
nu cuſiode, ab ſcedito. Ca Fiet, abito. 


meſcentes crines mitigant ani- . . 5 | : ; 
— . Lenit albeſcens animos capillus 7 
ac peruleæ  contentionis. Ia Litium et rixæ cupidos protervæ. : x. 


verd minime tolerdſſem Jus 
_ wentute fervidus, ſub Munatii 


Non ego hoc ferrem calidus juventa, 
Conſule Planco. 


| 


ANNOTATIONES. 


uit, & effugit Spertacl vaſtationem & foro] noſtrum haud fert moram, Vile Lib. 2. Od. 12, 
pulationes, que annis eireiter ſexdecim grai-lin fine, | 
© Fatee ſunt poſt bellum Marſicum. Luc. Flor.“ 28. Myrrbeum crinem.] Vel myrhino un- 
Ab. 3. cap. 20, Bellum Spartaca duce contira= | guents delibutum; vel. ſubſlavum & myrthei 
tum quo nomine appeilem neſcio, inquit, guippe coloris. Quibuſdam placet legete nyrtium, Id 
cim ſervi militaverint, gladiatares imperaverint, left, medium inter flavum & nigtum. 
&c. © « «© « « Opartacus, Crixus,  Oeno*| 23. Si per inviſum mora janitorem Fiet, abi- 
maus effrafo Lentuli judo cum triginta aut am- to.] Redi vero quamprimum, fi non Retim ad- 
Plius ejuſdem fortune wiris eruperunt Capud ; ſer-\ mitraris, fique moram faciat cuſtos januæ ædium 
wiſque ad vexillum & ad auxilium vocatis, cum\Neaiz, Ovid. Amor. Lib. 1. Eleg. 6, 
flatim decem  amplias miliia coifſent beminum, 
mon modo Fugille contenti, jam windicari wole- Fanitor, indignè durs religate catend, 
„ tocam pervagantar Cam Dirnciiem moto carunne pande forem, 
aniam . |» +» + «+ - ternbili flrage po- F . TT 7 0g 


onlantur. Affluentibus in diem cepiis, adm jam A, pice ut invideas, inimicague clauſtra 


effet juſtus exercitus, e viminibus pecudumgue relax. 
fegumentis inconditos fibi clypeos, e ferro erga- e e e Orr ag 
fiulorum receHo gladiot ac tela fecerunt, &c. Nun te frmeſæ decuit ſervare puelie 


»* +» » +» + « +» Tile Spartacus de flipendi- 
ario Thrace miles, de milite deſertor, inde atro, 
deinde in benore virium gladiat Tr. «| Et Lib, 2. Eleg. 2. 
Cenſulures quoque aggrey's in Al ennino Lentuli | 
exercitum jercecidit; opud Mutinam C. Caſſii Quem pe nes eft dominam ſervant! cura, Bago?, 
caſtra delevit, Quibus elatus wittoriis de inwa- 
denda urbe Roma deliberavit, Tandem totis C4090 ted nate. 5 
Imperii wiribus contra nirmillorem conſurgitur : St ſap's, 6 caſios, dium (mibi crede) mereri * 
pudoremgue Rem. Licinius Craſſus ufferut D- ſine, =———_— 
« 4 +» © +» Spartacus, in primo agmine for- | 
riſſime dimicans, guaſi imperator, occiſus eft. 25. Lerit albeſcens animes capillus.] Jam 
Vide Plutarch. in Vita Craſſi. Apvian. Lib. 1.]nempe deferbuit prima tas & ardor juveni- 
Bell. C. vil. Oroſ. lib. 5. cap. 26, &c. us, 103vrize ac repulſe impatiens. At, ſi ohm 
21. Dic & argutæ prop eret Neare, Sc.] Ad- finite quid contigiſſet, continuò exarſiſſem ita 
duc, © puer, & Neeram voce ac fidibus cano- & mex vecte, armis, vi eff:attum fores 


ram, ad pleaam hilarita em convivii noftri.! prope: aſſem: quando Munatius Plancus con- 


| Veniat aviem protinus vel incompta, & colie-! ſulatum gerebat anno U. C. 7x1, ego vero 


ctis tan um in nodum capillts, Nam dum co- Hor tios annum wtatis agebam vigeſimum 
mr aunus fi ; repentinum vero gaudium|quaitum, Vice poitea Od. 26. v. 7. Annotat. 


> 


Limina : ſolicits carcere dignus crass 


ODE 


eri 


E 


C ARMIN ud 


LIBER 


& 


8 c 
In Chlorin jam Vatulam, | 


N U X OR. pauperis Ibyci, 
Tandem nequitiz fige modum tuz, 


Famosifque laboribus. 


Maturo propior define funeri 
Inter ludere virgines, 


Et ſtellis nebulam ſpargere candidis, 


Non ſi quid Pholoen ſatis, | 
Et te, Cblori, decet. 
Expugnat juvenum domos, 


e 
poke finem aliguande tur lis 
bidini & infami opera, Fam 
22 morti feflinanti 
c colludere cum 
. centulis, atque pulchris 

5 [ribus caliginem  inſpergere. 
Si quidpiam Pholos convenit, 
baud etiam tibi, O Chlori. 


Filia redtids | Nata tua aptiug aggreditur 


laden adoleſcentium, welut 
[ 308] Baccha pulſato tympano con- 


Pulſo Thyas uti concita tympano. 10 |citata. Eam Nathi amor ad- 


Illam cogit amor Nothi 
Laſcivæ ſimilem ludere caprez. 
Te lanz prope nobilem 


petrlantis. Tibi exo con- 
venit lana ad celebrem Luce- 
riam detonſa, minime vero 


12 laſcivire caps inflar 


Tonſæ Luceriam, non citharz, decent, lyra, ant ſertum à rg rubi- 


Nec flos purpureus roſe, 


Nec poti vetulam fæce tenus cadi. 


cundis, vel a ad fu 
15 Mm x ar Sat ; ** 


| 


6%, ANNOTATIONES. ©: 


Metrum idem quod Od. 3. lib. r. 

1. Uxor, Cum meretricem appellet, abuti- 
tur hoc nomine; ſiquidem dignitatis eſt,” non 
autem voluptatis, at aiebat Commodus impe- 
rator, Porrò ſolebant exoletz meretrices pau- 
peribus nubere : Jia Chloris vetula Ibyco. 

2. Neguitiæ.] Luxuriæ & laſciviz, Vide 
annot. ſupra Od, 4. in fine. 

3. Fameſiſque laboribus, ] Quæſtui meretricio : 


nec plura comminiſci decet nos cum nonnullis, 


gravi quidem pudoris injutia. Cic, de Rep. l. 4. 
apud Non, Marcell. Si gua erat famoſa, ei cog- 
rati oſculum non ferebant, De Orat, 2. n. 277. Ad 
famoſos vetuit me mater accedere. Plaut. Fragm. 
3, 15. Miſerum me famoſum facit ſuis flagitiis. 

4. M:turo propior define funeri ludere.] Publ. 
Syrus ad rem prorſus ita ſcribit, Anus cum ludit, 
morti delicias facit. Cic. Offic. 1. n. 123. La- 
xuria cum omni ætate turpis, tum ſenectuti fe- 
diſſima e. Sin autem libidinum intemperantia 


acceſſerit, duplex malum eft, quod & ipſa ſenectus 


concipit dedecus, et facit adoleſcentium impudentio- 
rem intemperantiam. Ovid, Turpe ſenilis amor. 
10. Thyas,] Bacchi ſacerdos, à dh. Unde 
& Thyonæus dicitur Bacchus, Vide lib, 2, 
Od. 18. v. 6, annot, 
Concita tympano.}] Furore percita, Vide lib, 1, 
d. 18. ſub finem, ibique annot. 
11. Nothi.] Hoc amatoris nomen erat, 
13. Te lane, Cc. Te lanificium decet jam 


z * 
ad ſenium vergentem; non autem laſcivia vel 
ebrietas. 

14. Luceriam,] Ea civitas Apuliz Danu e, 
quibuſdam Nuceria dicitur, hodie Lecera, fita 
et in planitie paſcuis abundante, ia qua edu- 
cantur multi ovium greges, quarum lane in 
primis laudantur, Colnmell. lib. 7.cap. 2. De 
ovibus generis eximii, Calabras Appulaſque milites 
noftri exiſlimabant. Plin. lid, 8. cap. 48. Lave 
Hppule laudatiſſime . . . villo breves, penulis 
celebres, & c. Martial, lib. 14. Epig. 255. 

Felleribus primis ulia, Parma 'ſecundis 
. laudat 725 — 


In ea quoq; urbe templum erat ſacrum Miner, 
ex Strab. 1. 6. quod ad rem ſacit; nam illi curæ 
fuiſſe lanificium, fuſe dixi ad Od, 12. preced; 
Noa citharæ, decent. ] Alibi notavi tichari- 
ſtrias ut plurimum fuiſſe mexetrices : patet & 
Terentio aliiſque paſſim. ; | 
15. Nec fo purpurevs roſe.) Coronæ & ſerta 
e roſis in conviviis uſitata tibi minine conveni - 
unt: fiquidem ætati ſolùm florenti flores idonei. 
16. Nec poti vetulam, &c,] Quidam legunt 
ſed pro nec; ut bibacis Vetulæ vitium notetur. 
Sed Peꝭ a voluit magis indicare vetulam Chlo- 
rim minus jam bibacitati aptam ; meretricium + 
porro id proprium fuiſſe conſtat. Vide lib, r, 


Od. 36. v. 13. & ſeq. Contra heneftis mulie- 
ribus, & quidem matronis Romanis, uſus vini 


D'E 


* 


205 G., HO RAT 


11 FLAGCI 


Pridem ignotus ; ne ſcilicet in aliguod dedecus num; ſed O nuge ; tu lector adverte potiuh 
Prolaberentur s quia proximus a Libero patre in- [expreſſam Theocrivi ſententiam Idyl. 7. 70. 


temperantiæ gradus ad intonceſſam Venerem eſſe 


conſuevit : Inquit Valer. Max. lib. 2. cap. 1, I. 
dem teſtatur Polybius I. 6. Plut. Athen. I. 10, 
Vetulam face tenus, &c.] Quidam legunt we- 


8 Ni F r-, ., EI TE OE 
9993 KUMLKEC'TL ua? ic ri ya xh tpnidohs 


Bibam, 


ana, face tenus, voluntque deſignati vetus vi-. + Calicibus ad ſæcem labrum infgent, . 


* 


ODE XVI. Ad MK CEN AT E M. 


Auro expugnari omnia: ſe tenui Re contentum ac beatum vivere. 


Turris ex are, & I Ncluſam Danaen turris ahenea, 
Robuſtæque fores, et vigilum canum 
Triſtes excubiæ munierant ſatis 
Nocturnis ab adulteris: 


4, meenon vigilantium 
canum meſia cuſfedia clau- 
" fam Danaen abunde tueban- 
tur noc d mechis, nifi Ju- 
piter & Venus irrifiſent A- 


[399] 


erißum incluſæ puellæ meti- Si non Acriſium vir inis abditæ | 5 
culaſum ob ſer vatorem : quippe Cuſtodem pavidum Jupiter et Venus 


viam fore ſecuram apertam- 
gue numini in aurum mu- 
rato, Aurum ſolet per- 


rupes frangere, 
nis walidiuss Vati: Ar golici 


Riſiſſent: fore enim tutum iter et patens 
Converſo in pretium Deo. 

vadere medios cuftodes, ac Aurum per medios ire ſatellites, 

vi fulmi-| Et perrumpere amat ſaxa, potentius 
I&u fulmineo. Concidit auguris 
| Argivi domus ob lucrum, 


tue) 
10 


ANNOTATIONES., 


Metrum idem quod ſupra Ode 6, lib, 1. 
1. Irclaſ am Danamn, &c,) Coniinet hæe Ode 
Stcica pleraque dogmata, & gravia adverſus 


4. Nocturnit.] Qui ut plurimum not graſ- 


ſantur, quaſi ſua flagitia tenebris occultare (u- 
pientes. Nam gui male agit, odit lucem, ut non 


avaros axiomata, quibus vix acrius aut ſan- arguantur opera &jus. 


Qtius quidquam habet aut pronunciat Schola 
Chriftianorum. 


5. Si non Acrifium, &c.] Si libido auro 


munita inanem Acriſii diligentiam non reddi- 


Danain turris abereas, &c.] Danaes pater diſſet. 


Acriſius Rex Argivorum, cum ex oraculo 


idum.] Qui ſuz vite times 


6. Cuſtodem pad 


accepiſſet ſe occiſum iri ab eo qui e filia ſua bat, ob Oracu't reſponſu n, de quo ante. 


naſceretur, eam tenebat arcta cuſtodia incluſam. 


At Pretus Acrifii frater auro primum cuſtodes, 


dein ipſam Danaën corrupit, ex eaque Perſeum 
ſuſcepit, Vide Apollodor. lib. 2. Fabulantur 
autem Jovem ad illum veniſſe in aureum im- 


9. Aurum per medios ire ſatellutet, Cc. 

xpuædę aylyu xda, x Adu vu. 

Aurum aperit omnia, etiam inſerorum portar. 
Apul, lib. g. auro ſolent adamantinæ etiam per- 


brem verſum. Vide Pindar. Pyth. Idyll. 12. fringi fores. Huc facit epithetum tive hne, 


Ovid. Amor. 3. Eleg. 4. v. 29. 


Jupiter, admonitus nil efſe potentius auro, 
Corrupte pretium virgins ipſe fuit. 


viribus late potent, quod Plutoni tribuitur, Ho- 


mer, Odyſſ. v. Pindar Pyth. 
11. Concidit Auguris Argivi domus, &c.] Ar 


draſtus Argivorum Rex Polynici genero ſuo The- 


Turris abenea, &c.] Validiflima, firmiſſima. \barum regnum aſſerere armis ſuſcepit; ad bel- 


2. Vigilum canom.] Ex Epiro canes illi ingen- 
tes cuſtodiendis ædibus abduceban ur, præſertim 
© Laconia & Arabica regione, Vide Cel. Rho- 
dig. lib. 17. cap. 28, Plin. lib. 8. cep. 40. ubi 
de canum fide pluribus eiſſerit, vocatque fidiſſh» 
ma auxilia, nec 1 indiga. 
3. Triftes excubiæ.] Latratu & ululatu triſti · 
tiam ingenerantes, Adde carceris horrorem, 


lum autem trahere voluit Amphiaraum vatem. 
Hic auguriis ſus doctus male ceſſuram in Theba- 
nos expeditionem, avertere illam fruſtra conatus 
eſt; ipſe vero fogit, & latuit, una conſcia Eriphyle 
uxore ſua, Cum ergo quæreretur, latebras illa 
detexit, pacta monile aureum fibi dandum ab 
Argia uxore Polynicis, Adrafti filia z quod olim 


ſumma arte V ulcands fabricarat gemmiſqz exor- 
Demerſa 


= , 8 


„ . au— * _— bd 


CARMINUM LIBER II. 7. 209: 


Demerſa exitio. Diffidit utbium 


Portas vir Macedo,'et ſubruĩt æmulos 


- », | familia interiit prepter gu- 
| ml Vir Macedonius portas 


ciuvitatum perrupit, ac * 
0s 


Reges muneribus: Manera navium [371 ]| invidue profligavit donis, 


ævos illaqueant duces; 


Creſcentem ſequitur cura pecuniam, 
Og fames. Jure perhorrui 
ate conſpicuum tollere verticem, 


Mzcenas equitum decus. 
Quanto quiſque ſibi plura negaverit, 
A Diis plura feret. 


Partes linquere geſtio : 


Nil cupientium 
Nudus caſtra peto ; et transfuga divitum 


16% irretiunt | feroces navar- 
con. Augeſcentes opes comita- 


plierum, O Macenas equitum 
gloria, nin fine caud timui 
caput erigere © valde ſplendi- 
20] Jum. Quò majora fibi quiſque 
ademerit; ed ampliora conſe- 
Tquetur 2 Numinibus. Pauper 
tranſco ad partes nibil appe« 
tentium, atg; opulentorum 4 
ira fugitivus deſerere aveag 


ANNOTATIONES. 


narat, Tractus itaqueeſt Amphiaraus ad id bel- 
lum, exitium in eo ſibi ſuiſq: impendere non i- 
gnarus, Porro cum didiciſſet ſe ab Eriphyle pro- 
ditum, filio Alemæoni, ut matrem interficeret, 
mandavit, Quod cum præſtitiſſet, Furiis agita- 
tus periit, Amphiaraus in primo belli Thebani 
conflictu dehiſcente terra cum ſuo curru & au- 
riga abſorptus eſt; Amphilochus etiam alter e- 
jus filius in acie cecidit. Sic tota concidir ejus 
domus ob lucrum demerſa excidio ; vel, ut legunt 
alii, exitio, Vide Stat. Thebaid. I. 6. Cic. 1. 6. 
Epiſt. 6. ad Cecinam ita ſeribit z Veritus ſum 
deeſſe Pompeii ſaluti, cum ille aliquando non de- 
Fuiſſet ner. Itaque vel officio, wel fama bonorum, 
vel pudore victus, ut in fabulis Amphiaraus, ſic 
ego prudens & ſciens ad peſſem ante oculos poſitam 
ſum profectus. Et in Verrem lib. 4. n. 39. Eri- 
Pbylen accepimus in fabulis, ea cupiditate, ut 
cum vidiſſet monile (ut opinor ) ex auro & gem 
mis, pulcbritudine ejus incenſa ſalutem viri prode - 
ret, Et de Invent. lib, x. n. 94. Eripbyle auro viri 
vitam vendidit. Ejus quoque meminit Plato g. 
de Republ. quod in perniciem viri monile aute- 
um acceperit, Virg. Æneid. 6. v. 445. 


e Mæſlamęue Er ipbylen 
Crudelis nati monſlrantem wulnera cernit. 


13. Diffdit urbium Portas vir Macedo, ] Phi- 
lippus Macedoniz rex, Alexandri Magni pater, 
urbium cuſtodes pecuaia ſolebat corrumpere : 
& cum expugnari vix poſſe nunciaretur arcem 
quandam undique pazmunitam, reſpondit, an- 
non aſellus auro onuſtus in eam penetrare po 
terit? Hine dicebatur non Philippus, ſed eius 
aurum Græciam ſubegiſſe. Plat, in Pauli E. 
m'lii vita, & Valer. Max. I. 7. c. 2. ait Phil ip- 
pum majore ex parte mercatorem Gracie ante tus 
Ile quam victorem; a Juvenale Satyr. lib. 2. ap- 
pellatur Callidus emptor Olyntbi. Porro id facie 
bat rite, ex Pythii Apollinis Oraculo, quod ita 
ti conſulenti reſponderat : 


"Aplugbor; Nig yaios waxes & xa xrel le: ic. 


\ 


Argenteis baſtis pugna, & omnia exfugnabis. 

14. Subruit æmulos Reges.) Vel fibi inviden - 
tes Græciæ imperium, vel inter fe de eo con- 
tendentes. Cette, cum infirmiores juvaret ſemper 
donec mutuis contentionibus omnes conciderent, 
omanium tandem factus eſt dominus, Vide Juſtin, 
lib. 8. &. 9. Oroſ. lib. 3. cap. 12. Plutaich. in 
Emilio. 

17. Creſcentem ſequitur cura pecuniam, Cc. ] 
Cura ſervandi, & majorum fames ſeu deſiderium 
& cupiditas quam eſſe infinitam aſſerit Ariſtot. 
de Rep, 6. unde & ait, avaris pecuniam eſſe 


ri finem, non wigag terminum, ſuv. Sat. 14. 


v. 139. 
Creſcit amor nummi quantum ipſa pecunia creſcit. 
Et minus hanc optat qui non habet. 
18. Jure perhorrui Late conſpicuum tollere uer- 


ticem.] Merito abhorrui a magyis opibus nimia- 
que potentia : quia noveram in his curas & ſoli- 


citudines certas eſſe & moleſtasz contra, in me- 


diocri fortuna ineſſe felicitatem. | 


21. Shove quiſq; /bi plura negaverit. ] Quanto | 


paucioribus quiſque fuerit contentus, infinitz cu- 
pidicati frænum injiciens, neganſque ambitions 
quod petit: tanto plura obtinebit 3 Diis. In- 


terrogatus Epicurus quo pacto quis diteſceret, 


reſpondit : non pecunie ſua apponens, ſed mul - 
ta de rebus neceflariis amputans. Stob, Serm. 39. 

22, Nil cupientiam Nudus caſtra peto, Ce. 
Malo nihil habere : ſeu omnibus nudari & nihil 
cupere quam dives eſſe & ſolicitus. Democritus 
aiebst: Si multa non deſideres, pauca tibi multa 
widebuntur, Juvenal Sat. 14+ v. 311. 

Senjit Alexander, teſtã cm vidit in illi 5 

Magnum habitatorem, quanito felicior bic, gui 

Nil cuperet, quam gui tutum fibi poſceret orbem, 

Poſſurus geſtis &quanda pericula rebus. 

23 Transfuga divitum Partes linguere geflio ] 
Ratus divites eſſe myſerrimos; ab his libens 


transtugio ad eos qui beaticres ſunt nihil cupi- 


endo, conteat /. 


Contemptæ 


tur ſolicituda, & cupiditas am- 


1 
|. 
4 
|. 
| 
| 
x 
| 
| 
j 
' 
1 
9 


1 
ih ö 
| 

l [ | 
1 
113 


— 


210 
bonarum ſpretorum. paſſeſſor 
mags 1 leis gram fi meis 
granariis conderem id omne 
uad colit Appulus laborio- 
1 ; ego interim egens. ſum- 
mis in divittiss Rivus as 
gue * liquide, & filua pau- 
corum jugerum, meſſiſque 
mee ſpes ſecura eft ignota 
Wi qui fæcundæ Libye do- 
minatur; cjuſque fortuna 
melior eſt, Licet mibi negue 
apes Calabricæ mel produ- 
cant, negue winum apud me 
ſeneſcat in cado Formiano, 


Q. HORATIIFLACCI 


Contemptæ dominus ſplendidior rei, 2 
Quam fi, quidquid arat impiger Appulus, 81 | 
Occultare meis dicerer horreis, os 
Magnas inter opes inops. 53 
Purz rivus aquæ, ſilvãque jugeruRůn 
Paucorum, et ſegetis certa fides meæk, 30 

Fulgentem imperio fertilis Africæ wel 
Fallit forte beatior. yh 5 
Quanquam nec Calabrz mella ferunt apesʒ, + 
Nec Lzeftrigonia Bacchus in amphori | 

Langueſcit mihi, nec pinguia Gallicis 35 


frenata cupiditate, 


negue lane pretioſæ creſcant 


wis egeſlas non adeſt : fique 
majora cuperem, 
minime recuſares. Extgua 
tributa ſolvam fucilius re- 


Creſcunt vellera paſcuis; | 

in Gallie paſcuis at gre-|\[mportuna tamen pauperies abeſt : 

' dine Nec, fi plura velim, tu dare deneges. 

Contractà melius parva cupidine 
Vectigalia porrigam, | 40 


ANNOTATIONES, 


25. Contempte dominus ſplendidior rel.] Quia 
imperioſe dominor exiguis meis bonis, & ma- 
jora deſpicio, mihique ipſe ea denego; hinc 
ſplendige me oſtento. Contra dives avarus ve- 
lut mancipium ſervit opibus, ſordideque vivit: 
eſtque inter opes inops. Senec, Epiſt, 73. occur- 
runt (quod genus egeſtatis graviſſimum eft) in 


divitiis inopes, Nam decft avaro tam quid ha- 


bet, quam quod non habet. Claudian. in Ruf. 
lib, I, V. 200. 


Semper inops quicungue cupit.— 


20. Puræ rivus ag, Cc. ] Eſt mihi apud 
Sabinos in valle ameniſſima prædiolum, ubi e 
fante Blanduſiæ Digentia rivus limpidiſſimus in 
fluvium Farſarum dimanat: de quo ſupra Ode 
13. Eſt fiiva paucorum jugerum, ſed ad neceſſi - 
tatem uſumque foci ſufficiens : eſt ſeges certa & 
fundus non mendax ad panem, Hac, inquam, 
pauca habens, ſorte beatior ſum eo, qui fulget 
impetio fertilis Africæ, & candit borreo Quidguid 
de Libycis werritar areis, lib. 1. Od. 1. Mea 
tamen felicitas illum fallit : id eſt, neſcit me 
beatum, ſeque infelicem & miſerum eſſe, quod 
& parta ſervandi, & majora acquirendi nun- 
quam non cura diſcrucietur, 

33. Quanquam nec Calabræ, Cc. ] Eth nihil 
exquiliium poſſideo, nec mel Calabriæ, qua in 
regione ſunt flares apibus gratiſſimi ; unde & 
optimum conficiunt mel: nec vetus vinum ac 
delicatum; nec lanas maxime laudatas ; at res 
habeo neceſſatias ad victum; neque mala pau- 
pertatis ſane importuna experior, 

34. Nec Laſtrygonia Bacchus in amphord 
Langueſcit mibi.] Nec domi habeo vinum For- 
mianum quod reſervem donec vetuſtate pretio - 


4 ; 


ſum fiat. Læſtrygones, qui & Cyclopes, olim 
Siciliam, dein Formias Campaniæ urbem, ingo- 
luerunt, Vide lib. 1. Od. 20 in fine, ubi de 
Formianis collibus, vitibue, vino. 

35. Langueſeit.] Sic Od. 21, ſeq, Janguidiorg 
vina ponit pro exquilitis, ob maturitatem quam 
vetuſtas attulit. 

Nec pinguia Gallicis creſcunt vellera paſcuis, ] 
Nec mihi tunt greges lanigeri in prepinguibus 
Galliz paſcuis, lanam afferentes laudatiſſimam. 
þ a nab lüb. 8, de ovibus emendis ſcribit ; 
generis eximii Calabras Appulaſque milites noftri 
exiſlimabant, earumgue optimas Tarentinas. 
Nune Gallice pretigſoret habentur, earumgue 
precipue Altinates, Altiaum urbs olim pra. 
clara Venetiæ, quæ regio Galliæ Tranſpadanæ 
erat, Iſtius regionis atque urbis lanas commen- 
dat Martial, lib, 14. Epig. 155. 


Pelleribus primis Appulia, Parma ſecundis 
Nebilis, Altinum tertia laudat ovis, 


Plin, lib, 8. cap. 48. idem teſtatur; additque 
alba Circumpadanis nulla prefertur. 

38. Nec, /i plura velim, tu dare deneges,] Ita 
Mæcenati gratias agit, laudemque tribuit egre- 
gie Poeta, accepti beneficii memor. & toties 
pt co. Vide lib. 2. Ode 18. v. 12. & Epod. 1. 
ſic eidem ſcrĩibit: 


Satis ſubergue me benignitas tua 
Dritavit, 


39. Contractd meli parva cupidine, &c. ] Vi- 
tam facilius ſuſtentabo, & exigua pendam vecti- 
galia, pauca poſſidens, quam ſi ingentes habenti 


divitias magna perinde tributa eſſent exſolvenda. 
Quam 


[313] 


r . ana. ©. Hoe ge Mp” 


to ww © 5 =-w 


CARMINUM/ IBE R II 17. aw 


| Quàm fi Mygdoniis num Alyattei Ian Lydia dyionem, 4 
Campis continuem. 1 petentibus | * 5 fo ddl - 
Deſunt multa. Bene eſt cui Deus obtulit | Felix of is cx/ many, contrg- 
Parca quod ſatis eſt manu. F 55 dederunt quantom 
ANNOTATIONES. . 


41. Quam fi Mygdoniis regnum, &c ] Qaam obſervato rerum uſu ſapientet viri diaere, multis 

ſi totas Phrygiæ Lydizzque cpes polliderem, | egere gui multa habeat, « . . & minus N- 

Vide lib, 2. Od. 12. ſub finem. E eſſe, ut minus defit, Ce. I 
Regnum Alyattei.] Alyattes Crœſi pater 43, Bene ef cui Deus cbtulit Parcd, Cc. ] Sa- 

fuit: uterque rex fuit Lydia, & divitiis cele-fpiemiſſimus- Regum ita Deum optimum maxi- 

bratus eſt, quas e Lydiz metallis hauſerat. mum regabat; Divitias & paupertatem ne de- 

Vide Herodot. IIb. 1. Strabo lib. 9. 14. 15. deris mibi: ſed tantum victui nes tribue neceſ» 
42+ Malia petentibus Deſunt multa.] Vide ſaria. 


lib, 9. cap. 8. Verum profetto eft, inquit, quod 


ODE 
Ad ELIUM 


- 


XVII. 
LAMIAM, 


Ejus Nobilitatem commendat : deinde monet ut Diem craftinum bilarts 
ter agas, 


EL vetuſto nobilis ab Lamo, 
(Quando et priores hine Lam 
Denominatos, et nepotum 


Per memores genus omne faſtos; 


Auctore ab illo ducis originem, 
ui Formiarum mcenia dicitur 
rinceps, et innantem Maricæ 
Litoribus tenuiſſe Lirim 


[314]: 0 4h illufiris - Lame 
1 antiguo, uandoguidem ai- 
1a8 ferunt unt wth _ (Lies Lami- 
as appellates, ac univ erſam 
I peflerorum familiam in an- 
nalibus mentionem eorum fa- 
ciemtibus genus refers ad 
eum conditoremyg qui primus 
traditur* incoluiſſe Formia - 
rum civitatem; @ circa Li- 


rin Marice ripas alluamtem 


ANNOTATIONES. 


Metrum eſt idem quod Od. g. Lib. 1. 

I. Ali.] Elia gens etf Abels Romæ in- 
claruit honoribus & præclate geſtis. Variis cog- 
nominibus totidem illuſtres habuit familias, in 
quibus Tuberones, Poeti, Galli, Sejani, Ligures, 
Lamiz, &c. nec omittendus eft ortus ex ea ſtirpe 
Antoninus Imperator. Lamiarum porro tam ce- 
lebre nomen, ut Juvenalis Sat, 6 v. 384. ſcrip- 
ſerit ; quaedam Lamiarum, pro una matronarum 
vetuſta nobilitate ſuperbarum. Hine intelligen- 
dus videtur idem, qui lib. 1. Od. 26. & 26, 
ſcilicet Q. ZElius Lamia, bello Auguſti Canta- 
brico præfectura & bellicis rebus infignis. 

Nobilis ab Lamo.] Nobilitatem trahens & 
appellationem ab Lamo Neptuni filio, Rege & 
conditore Formiarum, Has tamen a Laconibus 
ædificatas alii contendunt. Euſtath. Strabo lib. 
5. Plin. lib. 3. cap. $5. Oppidum Formie, Hor- 
mie diftum, ut exiſlimavere, antigua Laftri- 
zonum fedes, His vero Lamus imperavit. 


mo tamen Lamides, ut Priamides a Priamo 
rectius efferatur. 

4. Faße.] Annalium libros in quibus totius 
anni fit deſcriptio; atque nomina Conſulum, 
& res egregis confectæ annuatim & breviter 
notantur, Feſt, 1 | 

6, Qui Formiarum, &c.] Urbs illa pridem in 
litorali ora Campaniz inter Cajetam & Min- 
turnas, ubi nunc Mola pagus elegans; a Sara- 
cenis exciſa eſt anno Domini 956. 

7. Innantem Marice Litoribus tenuifſe Lirim,] 
Liris fluvius, qui & Liternus Appiano, Latium 
ſe parat a Samnio & Campania, in mare Tyrrhe- 
num labitur, Minturnas perflait, ubi Marica 
Nympha uxor Fauni colitur, vel, ut placet qui- 
buſdam, Venus marina, cui ſacellum erat ad ri- 
pam Liris, De eo flumine jam, lib. 1. Od. 31. v. 7. 

Maricæ. ] Illa ante dicta Circe, ut Quirinus an- 
te Romulus; ex more veterum mortuis nomina 
mutantium. Lactant. Inſtitut, lib, 1. cap. a1. A- 


2. Hing Lamias ferunt Denominatos.] A La- 


lex. ab Alex, lib, 6, cap. 4+ ita ſcribit; ob æter- 
P 2 ; Latè 


2 — — — — — 
ZM— — — — — 


212 


longeva, pluviam 


Placabis vino &@ porcello 
-duorum menſium, cum ſervis 
à labore wacantibus. 


rente Marica. 


Epig. 83. 
ö Liris quem filva Marice 
Protegit. — 


dere ſolem? Sed quoties utilitas ſuadet ; Tyran- 
nis ſevitia cordi eft, 


Kico incumbere; ergo interim hilaritati & ge 


compara, 


10. — Herba eſt marina ad nihil utilis 
11. Euro. 


lant. Epod. 16. v. 54. 
+ + + + + + « Ut neque |, is 
Ajuojus Eurus arva radat "If 


vum autem fore celum ac fœdam tempeſtatem 
*zvguror & cornice crocitante. Hac fi ter au 
cat. Servivs in Virgil. Georgic, I. v. 410. 


Tum liquidas corvi preſſs ter gatture wvaces 
Aut quater ingemimant., wm 


At fi plena voce & rauca, dioque, pluviam 
Abid. V. 338. 


Jun cer nix f lend pluviam vecat improla were, 


9 


preſagiens : ficca ligna con- Annoſa COLNE. : 
gere, dam lice! 3 cras genium Compone lignum : cras genium mero 


Curabis, et porco bimeſtri, 15 
Cum famulis operum ſolutis. 


ANNOTATIONES. 


nam gloriam Dii Indigetes difi, nominibus ple. Ex. Plin, lib. 18. cap. 3s. hyemem præſagiunt 
rumque mutatis, novis & cooptatis : fi quid:m 
Romulus Quirinus, June Matuta . . . . Circe tem, perfundentes ſeſe: ſed maxime cornix. 
Marica c. Virg. /Eneid, 7. v. 47. ait Lati- 
num Regem Fauno & Nympha genitum Lau- ſiodus apud Plutarch. de oraculorum defectu. 
Fuit & Marica ſilva in Latio no- Hefiodi verſus ita Latine vertit quidam : 

vo, & Campaniz confinio, ad Lirin fluvium, A 
Nympha Marica denominata, Martial, lib, 13. 


9. Tyrannvs, ] Regis ac tyranni, ut Greca 
probat etymologia, diſcrimen nullum: vox ta- 
men odioſa cœpit eſſe ob aliquorum ſævitiam. 
Senec. de clementia, lib, x, cap. 2. Tyrannus , — 2 . 
faftis a Rege difiat, non nemine , . . . ſpecies lene frigus, moaſtiiam ex Mie Intemperls na- 
ipſa fortune, ac licentia par ef: niſi quad ty- ſci ſolitam hilari convivio propulſa, Certe cœlo 
rann ex wolupitate ſaviunt; Reges ex cauſa & male affecto, affici pariter — noſtrum & 
neceſſitate. Quid enge? Non Reges quoque occi- ingraveſcere, non raro experimur, Contra id 


as foliis nemus, &c.] Cras vehemens tem- 3 * g i 
peſtas 415 que La folia decutiet, & agi- Sacrificium Genio, die natali Lamia, nonnul 
'tato mari algas ad littus bene multas aggeret, Perperam commenti ſunt bie. Imo verba ifta 
nec proinde licebit in agris verſari & operi ru-[contrarium oſtendunt. Nam quo die hauſerant 


brumali Vulturnus, quem Eurum Graci appel- cuticulam. 


12. Aguæ vii fallit augur anneſa cornix. ] Plu- 


Q HORATII FLACCT 


lenge N., e de Latè tyrannus) cras foliis nemus [32s] 
* frondibus 8 „ Multis, et alga litus inutili 10 
yam autem inani_algd con- Demiſſa tempeſtas ab Euro 

Herget; fi me non decipit Sternet ; aquæ niſi fallit augur 

Cor mmse 


Dum potes, aridum 


terreſtres volucres contra aquam dantes clango- 


13. Annoſa cornix,] De hujus vivacitate He- 


Secla wiri novices pubentis garrula cornix 

Vincit, cornicis cervus quater; at tria cervi 

Tempora caruus agit, quem deinceps Indica 
phanix 


Epredjtur novies, &c, 


Quos fi mavis ex Auſonio, vide Idyll. 18. 
Dum potes, aridum Compone lignum, @c,] 


incommodi valet focus luculentus, & letritia 
Bace bus dator, 


14. Genium mero Curabis, & porco bimeſtri, 


vitales auras, eo vitam adimere victime reli- 


nio indulge, & ad id omnia hodie ante pluviam gioni ducebant veteres; nec proinde ſanguinem 


fundebant, aut mactabant hoſtias, ut annotavi, 
ad Perf, Sat. 2. v. 3. Suadet igitur duntaxat 


Plin, lib. 2. cap, 47. flat ab Oriente] Horatius epulas & hilaritatem, curandamque 


Quod quoties faciebant, curare 
genium & placere ſe exiftimabant. Unde mana- 
runt iſtz loquendi formulz ; genio indulgere, 
genium defraudare, ut bene obſervat Caſau- 
bonus, ; 

15. Porco bimeftri.] Porcellus tener etiam 
\| Priſcis exquiſitum ferculum, Varro de Re Ru- 
t\ ſtic, lib. 2. cap, 4. Suiiſum pecus donatum ab 


quater liouida voce crocitet, ſerenitatem indi- Hat ur dicunt ad epulandum : iis itaque animom 


He datam proinde ac ſalem, que ſervaret car- 
nem. Hinc Juvenal, Sat, 1. v. 14. vocat. 


. Animal propter convivia natum, 


16. Cum famulis.] Famil:ares adhibebant in 
epulis placandi Genii cauſa celebratis. - Hunc 
vero ita curabant non in natali ſolum, fed quo» 


libet anni die, ö 
4 ODE 


K 


CARMINUM LIBER III. 18. 
6 | 0D 


Ad F 4 


U: fibi fuiſque propitivs ſit. 


FAUNE Nympharum fugientum 
Per meos fines et aprica rura 

Lenis incedas, abeãſque parvis 
Aquus alumnis: « 7 

Si tener pleno cadit hœdus anno, 

Larga nec deſunt Veneris ſodali 

Vina crateræ; vetus ara multo 
Fumat odore, 

Ludit herboſo pecus omne campo, 


Cùm tibi None redeunt Decembres; 10 vient in pratuz wicws 


Feſtus in pratis vacat otioſo 
Cum bove pagus. 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. 2, Lib. 1. 
1. Faune.] Is Pan Gracis, Favnus Latinis 
dictus, ex Varrone, 6. de Ling. Lat, quod ſo- 
eat fari in filveſtribus hocis : unde & filyarum 
& agrorum Deus habitus eſt, Huic Romæ ſacra 
fiebant bis in anno, ineunte vere, ut novam ſe- 
mentem ſervaret ac foveret; & Nonis Decem- 
bribue, eum jam conditz ſunt omnes fruges : 
utque pecori ſanitatem & fœcunditatem daret, 
Tune ergo nuncupatam Fauno Oden bane, & 
in ſacris decantatam patet, De eo jam |. 1. 
Od. 4. & 17, bs 

Nympharum” fugientum amator.] Faunis, Sil- 
vanis, Satyris affingebant Priſci caprorum pedes & 
ſalacitatem. Hine inviſi erant Nymphis, caſtiſque 
Dryadibus & Hamadryadibus, quas ſilvis & arbo 
ribus præeſſe ethnici credebant, De laſcivia a- 
ereſtium illorum numinum S. Auguſtin. de Ci 
vit. Dei lib, 15. cap. 33. Virg. Georg. 1. v. 10, 


Et vos agreſium præ ſentia num na Fauni, 

Ferte ſimul Faunique pedem, Dryadeſq; puelle : 

Munera veſtra can. 
3. Lenis incedas,] Optat hune lenem & pla- 
cidum habere z etenim iracundus putabatur & 
peſtilens, utpote infernus Deus: ex Theognide 
Theocrit, Idyll. 1. runde amarulentus dicitur, 
Ad eo quoque pueris noctu inſomnia & terricu- 
lamenta immitti credita, Unde Panici terrores 
nominati, vani ſcilicet & inanes. 

Abeaſgue par vim uus alumnit.] Quoniam 
ea erat ſuperſtitio veterum, ut a quibuſdam 
Numinibus mala, ab aliis bona tribui crederent, 
precatur Horatius hunc, ut d'xi, peſtilentem 
Deum, ne agnis & capreolis noceat, qui aluntur 


TN DM, © <= 5k 


Faune mant Nymphas u- 
gientes, tranſi benignus pet 
meos limites ap roſg.e Soli ex- 
[3227] poſitor, ac diſcede prepitius 
tenellis fartibus ; figuidem tis 
bi mattatur capreolus anno 
K. completo, additurgue winum 
copioſum in pater Veneri as 
micd, aue ara antigue plu- 
imo thure incenditur, 7 
None Decembrit tibi ſacræe 


amator, | 


recurrunt,  pec cuncia 


feftum celebrans berboſs cam- 
5 po requieſcit cum bobus nen 
labore, 


# * 


in agris & villis. Fruſtra nonnulli interpretati 
tunt vernas, famulos, pueros, per vocem alum- 
A1. p 1 ; S: f 2 : 

5. Si tener plero, &c.] Si tibf rite quotannis 
ſacrifico, vel, quemadmodum pius in te ſum, 
ita mihi propitius ſis. . 

6. Larga nec deſunt, &c. ] In ſacris anniver- 
fariis hædum tibi immolo tenerum; viaumque 
copioſe ibo: ns WL : 

.Veneris ſodali crateræ.] Scilicet abſque Bace 
cho friget Venus. Ex Ariftophane apud Athen. 
lib. 10. cap, 12. Olrg Apęed. ruf v, Vinum - 
lac Veneris, - Ovid. Art. Amat. 1. v. 237. 

Vina parant animes Veneri. 
7. Vetus ara. ] Vel quod ab Horatio dudum 
erecta; vel quia Faunus Aboriginum Kex pri- 
mus, pater Latini, antiquam religionem tradi- 
dit ruſticis iſtis Numinibus ab eo trabentibus 
originem. | | ; 

8. Fumat odore.] Incenſo thure bene olentem 
fumum tulit odoremque Superis gratum, 

9. Ludit berboſe, &c.} Cum Faunalia cele- 
brantur Nonis, ſeu die quinta menſis Decembris, 
tum ex mote pecus otioſum aratro. omnique , 
opere ſolutum quieſcit & ludit in campis; ut & 
pagani ipſi feſta hæc agentes lætitiæ vacant. 
Quem certe ritum deprompſerant e ſacris codi- 
cibus, Exod, cap. 20. Septimo die Sabbatum 
Domini Dei tui . Non facies omne opus in en, 
tu & filius, & filia, & ſeruus, & ancilla, & 
jumentum tuum: & cap. 23. Seprimo die ceſſa - 
bis, & reguieſcent bos a ſinus tuur, Cc. 


Pecus omne.] Fauno rei pecuariz præſidenti 


zdes Rome zdifhcatz pridem e multatitiis pe · 
cuatiorum pecuniis. 


FI Ignter 


— 2 — — 
— 


— — — 
— 


>. CI be AS 2 


— — —— — — — 


— — — 


F 
— — 


|| 


214 


— — — 2 — — — NY ͤ—2— ͤ ů —— F * * * as 
4 
* 


Lupus wagatur inter - 0g 108 Inter audaces 


nibil ſimentes : nemus ſternit eg 
folia in tuum honorem: agri- Spargit ag eſt 


Q. HORATII FLACCI 


lupus errat agnos : 
es tibi ſilva frondes : 


_ 


cola humum moleflam ter Gaudet inviſam pepuliſſe foſſor 15 


Planta ferire lætatur. 
ANNOTA 


13. Inter audaces lupus errat agnos.] Tunc 
aęni tuam cullodiam & tutelzm quaſi, ſentien- / 
tes in Jupum audacter incurrunt, ſeu nil mali 
ab eo metuunt. | 

14. Spargit eprefles tibi ſilua frondes,] Velut 
in honorem tuum arbores ſuis ſe foliis exuunt, 
atque humi ſpargunt; nimirum ſub Autumni 
nem. Noc enim pertinet ad ruſticum ſolenne. 
Virgil. Eclog. 5. v. 40. 


Spargite bumum foliis.— 
15. Gaudet inviſampepuliſſe f:ſſer, &c.] Cho- 


teas & ſaltationes in feftis celebrari mos erat. 
16. Ter pede.) Hine tripudiare factum vides; 
tur. Turneb. 

© Inviſam terram.] Gujus opere & cultura 
quotidie fatigatur. Itaque  agricola, vinitor, 
foſſor, inter miſſo diurno labore, tune otio, qui- 


Ter pede terram. 


TIONES. 

ruſticam feſlivitatem & ſaltationem ita deſcri- 

bit: R 2 

Nos magnis opibus jucunde corpora bababa nt. 

. 3 * . P . . . = oy . * .* q 

Toll or mfg le of ani 

Conſucrant: agreſtis enim tum maſa vigebar. 
um caput, atg; humeros plexis redimire coronit, 

Floribus, & foliis laſcivia lata monebat : 

Atque extra rumerum procedere membra mo- 

wentes d. ' 
Duriter, & dure terram pede pellere matremy 


&c, 
Ovid. Faſt. 2, lib, 6. v. 293. 
Hi ludunt : bes ſomnus habet: pars brachia 


eti, hilaritati indulget, Lucret. lib, 3. v. 1393. 


' ODE XIX. Ad 


| uad veteres Hiftorias | curioſius ſentetur; Voluptatem vero negligat. 
( 


Codrus, pro patria non timidus mori, 


Tnacho fit Codrus, pro patrid 
eccumbere non weritus, re- 


Ouam long? | remotus ab Q antùm 


fers, argue flirprm ac, Narras, et genus aci, 


| nectit, 


Et viridem celeri ter pede pulſat bumum. 


TELEP HUM: 


diſtet ab Inacho 


* 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Ode 3. Lib. r, 
1. Quantum diflet, & * Telephus Potta 
Horatii familiaris, ejus certe rivalis in amore 
Lydiæ, ex Ode 13. Lib. 1. Is Græcorum an- 
tiquas hiſtorias evolvere & eloqui amabat, 
Ejuſmodi ſtaque res intempeſtive & prolite 
narrantem interpellat Horatius, in medio, ut 
vide tur, convivio: ad ſermones traducit loco & 
1empori magis congruos: invitatque ad læti- 
tiam pleniorem, ob factum Augurem Licir 
Morenam utriuſque amicum. | 1 
Quantu n diſtet ab Inacbo Codrus.] O Tele- 
he, diligenter numeras quot anni effluxerint 
ab Inacho Argivorum primo Rege ad Codrum 
Athenienſium Regum ultimum; verum nunc 
quzrencum eſt potius unde & quo pretio mer- 
temur vinum optimum, 
Ab Inacho Codrus.] Inachus Argis primus 
imperayit, circa finem annorum Abrahæ Pa- 


triarchæ. Ex. Euſeb. Chron, ann. M. 3344. Ex 
Beda ann. M. 2508. Alii etiam aliter. De illo 
Apollod. Lib. 2, Inter Inachum & Codrum 
interceſſerunt anni ſeptingenti & ſeptuaginta 
quinque, aut non multe ſecus. | 
2. Pro patrid non timidus mori. ] Codrus Rex 
Athenienfium, cum ex Oraculo didiciſſet eos 
fore victores in eo bello quod cum-Dorienſibus 
(ui gerebant, quorum Dux cecidiſſet, haſtium 
caſtra vili habitu adiit, militem jurgio laceſſi- 
vit, atque vulneratum 2d ſui cædem provoca- 
vit. Quod ubi Dorienſes accepere, ſponte ſe 
vitos confeſſi abſceſſerunt. Vide Juftin, Lib. 2- 
Valer, Maxim. lib. 5, c. 6. Ke. Ex Euſeb. 
Chron. ann. M. 4130. Codrus juxta reſponſum 
ſeipſum morti tradens interimitur bello 'Pelopon- 
nefraco, in quo Heraclidarum regnum deftirutTum 
eft, quod 382 annis gerſeveraverat. 
3. Genus aci.] Narras que ENS 
; a | t 


| 


CARMINUM: 


- 7 Et pugnata ſacro bella ſub Ilio. 


uo Chium pretio cadum 

Mercemur; quis aquam temperet 
Quo præbente domum, et quota 

Pelignis caream frigoribus, taces. 


* - tribus aut novem 


L IB ER III. 1. 25 


| & certamina commi 4 = 

* at Trojam ſacratam. iles au- 
ni [329] — * pretio emamus ah- 
ignibus 3 6 phoram vini Chit 3 9uis (a- 

— [lefaciat  aquam;z. guis 40 
mum ſuppeditet, & gad Ro- 
1a frigus Pelignum | repllam, 


Da Lune properè nove, An $1 3 * ci to, frets a lum 
» . , - va y 4 ne a4 oel we- 
Da noctis mediæ, da, puer, auguris ro %, eee 4 0 


Tribus 


iſcentur cyathis poeula commodis. L527 Je 1 miſcentur. Nui 


Qui Muſas amat impates, it 


Ternos ter cyathos attonitus petet 


ee 


Jovem Æaci patrem, vel que ad ipſum. a- 
cum, ejuſque poſteros Pelea, Achillem, Pyr- 
rhum, & c. Apollodor. hb. 3. 
1 Pugrata ſacro bella ſub Lio.] Bis capta 
fuit Troſa: primum ab Hercule: deinde Gre- 
cis qbinquaginta poſt annis. wt 
-- Sacre. ] Vel quod urbis ejus muri a Diis fant 
dificati. Supra Od. 3. v. 21. Vel quod multa 
illic eraut templa. Vel potius ex Homeri ſen- 
.tentia, apud quem non ſemel lig“ IA, leg. 
Alii ſacrum pro exxcrabili hie ſumunt, ut exi- 
ſtimo, abſurle. T 

p. Cbiam. ] In Srecis vinis Chium excelle- 
bat, ut Falernum in Italicis. Ex Athen. lib. g. 
cap, 20. Chii vites ſeverunt primi- Ex Plin. 
Ub, 14. 7. In ſummu gloria fuit Chium. 

6. Quis aquam- temparet ignihut.] Quis paret 
balneum; quod veteres ſemper ante convivium 
inibant. Alii interpretantur de Thermopolio 
ſeu de potione calida, quam quidem in delieils 
apud veteres fuifis multis probavi ad Juvenal. 
Sat. 5. v. 64. the ttt 205902 
7. Quo os domum, &c.] Quis nobis do- 
mum prebebit, ſeu apud quem epulabimur, 
dum in Pelignis ver ſabimur. Nam vel eo erant 
perrecturi, vel ibi jam erant, cum bc Hota- 
tius ſeribebat: vel certe Pelignum frigus meto · 
ny mice dicit: ſpeciem pro genere. Qucta hora 
menſæ crumbam, & cum quibus; & in cujus 
domo luculentus atcendetur mihi focus ad pro- 
pulſandum frigus, quod riget in Pelignorum re 
gione, ob montes pluriinos: et nanc Vulva di- 
citur, eſtque in Aprutio; olim in Samnitio, 
9. Da Lune propert noæ.] Invitat, imo tra- 


ducit Telephum ad bilariratem ex tempore Ho- 


ratius, jubens affundi vinum copioſe, ipſeque 
prior arripit ſcyphum & propinat. Lune nouæ 
poculum petit, vel quod oriente Luna & veſpe- 
ri convivia adibant veteres; vel quia feſtæ e 
rant Calendæ & epulis veſpertinis celebrabantur, 

10, Noctis mediæ.] Ad id tempus produce- 


colit Muſas impari numeto, 
bote lupeſcens num poſe 
cet ſ p bot. | | | , 

ar rr Son og 

Da, Puer, auguris Murene.) Propter nova 
dignitatis acceſſionem cptimo & amico viro fa- 
ctam, ich penſe lætemur; nec vino temperemus. 
Auguratus in primis honotibus Rome cenſe- 
batur, ſoluſque erat perpetuus. Augures auſpi- 


-  ciis, ut Pontifices ſacris, priefuere: velut intet- 


pretes internunciique Deorum tantæ dignatio- 
nis habiti ſunt, ut qui aruſpicinam fecerat, in 
Senatum aſcribi & inter Patres legi fas eſſet. Et 
à prima urbis origine idem Reges & Augures, 
ipſeque Romulus hoc munere eſt functus. Fab. 
Maximus proditur duobus & ſexaginta annis 
ſumma cum laude Auguratum geſſiſſe ad. ulti- 
mam ſenedtam. Horum proprium fuit ex 'avi- 
bus vaticinia obſervare; a Diis monita contem- 
plari: de, ſomniis, auguriis, oraculis, extis, 
portentis, reſponſa dare: prodigia procurare' & 
expiare, vatum libros explanare, &. Alex; ab 
Alex. lib, f. cap. 19. net non lib. 2. cap, 8. 

11. Mutenæ. ]̃ Is putatur fuiſſe L. Licinius Varro 
Murena Terentiæ Mæcenatis uxoris frater; de 
quo lib. 2. Od. 10. Non moror quod ſomnia- 
runt aliqui, ab Horatio. indicari, ad mane po- 
ſterum cenam eſſe protrahendam: nimirom 
quia mane Auguria captari conſueverant, & ſub 
ortum Solis, O ſagax nimis commentum 

Tribus aut novem; &c.] Cuique fas eſt tres 
aut novem cyathos poſcere : nimirum qui de- 
nereri volet Charites ſed Gratias, ob ter natium 
earum numerom, tria fibi pocula miſceri jube- 
bit : qui vero colit Muſas novenas Pceta, is no- 
vies bibet in honotem illarum. Auſon. 


keen 
Ter bibe, vel toties ter nos: fic myſtica lex eft, 
12. Commodis.] Juſtæ magnitudinis, inquiunt 
aliqui; alii, plenis & perfectis; alii contra; 
minoribus & ebrietatem non inducentibus ; 
optime convenientibus; ut fit ſenſus: com- 
modo & convenienter quiſque impari numero 
vel ter vel novies potat. | 

14. Ternos ter cyatbos attonitus. &c.] Etiamſi 


batur Cœna. 


inde fieri debeam attonitus & vino, novies ta- 


4 Vates. 


_ . 4 —_— 
FP ˙ m ee ee II 22 5k = 


CEC IE 


216 


Gratia mudis ſororibus comi- 


Q HORATIT FLACCE 
Vates. Tres prohibet ſupra 117075 2 


tata contentiones timens ve- —_ ; 
oe en poſes "ite Rixarum metuens tangere Gratia 9 en 
pocula, Placer furere, Qua · Nudis junta ſororibus. ptn9549 

re facet ſonus filule Phry-| Inſanire juvat. Cur Berecynthiæ — 


gie? Nuare tibia cum ci- 
thard pendens non reſonat ? 
Manus ego ceſſantes averſor. 
Sterne roſas, puer. Strepi- 


Ceſſant lamina tibiæ? 
Cur pendet tacita fiſtula cum wy 
Parcentes ego dexteras 


tum inſanum audiat Lycus , X 
Invidus, necnon vic ina 8 Odi. Spar ge 1 oſas. Audiat invidus [2] 
evetulo minime idonea. . Dementem ſtrepitum Lycus, | | 

_ Telephe, nubilis Co Et vicina ſeni non habilis Lyco. 2 —. 


rit te denſis capillis ſple 2 
dum, te nitido parem Veſpe- 
1: me incendit lentus amor 
Glycer * — 


Spiſsà te nitidum coma, + / 

Puro te ſimilem, Telephe, Veſpero, 
Tempeſtiva petit Chloe? 

Me lentus Glycerz torret amor mez, 


ANNOTATIONES. x 


men ego Poeta bibam, tum ob Muſarum nu- 
merum, tum quod hilaritatis modum neſciam 
in ifa Murenæ — amplitudine. Auſon. 
Propter mediam no tem, & novam Lunam, & 
Murene auguratum, ternes ter cyathos attonitus 
petit Vates, 

15. Tres probibet ſupra, Ic. ] Charites rien 
rum metuentes, que ex ebrietate & nimio vino 
ſæpius excitantur, amantes autem pacem & ani- 
mi tranquillitatem, tria tantum pocula indul- 
gent, plura vero prohibent. f 

17. Nudis.} Sine dolo, fraude, ſuco. 
 Sororibus.] Tres numerantur enim, Aglaia, 
Thalia, Evphreſyne, Vide lib, 4. Od. 27. v. 5 
ibique annot. 

18. Iaſanire javat.] Lib. 1. Od. 27. de inſa- 
nia ex immodica compotatione. Verecundum 
Bacchum ſanguineis probibere rixts, &, impium 
clamorem lenite, ſodales, De liberiore paulo 
animi geſtientis laſcivia, lib, 2. Od. 7. v. 26. 


Nen ego ſanius 
Bacchabor Edonis : recepto 
Dulce mibi furere eft amico. 


18, 19, Cur Berecyntbiee C2Jant Rela ti- 
bie 7 Cur non jam inflantur & inſonant tibiæ 
& citharæ, ad integram convivii hilaritatem ? 
Illæ adhibebantur in Sacris Cybeles, quæ a Be- 
recyntho Phrygiæ monte, ubi colebantur, Bere 
cynthia dicta eſt. 
pri mum ia Phrygia & Lydia; ac preterea Bete- 
cynthias hic vocari, Lydas autem lib, 4. Ode 


ult. in fine. 


| adoleſcentula. 


Ali dicuat tibias inventas]. 


Porro harum modus & numerus 
concitatior, proindeque bacchantibus Mattis De- 
im ſacrificulis magis etiam permovendis (de qui- 
bus lib. 1. Oce 18.) quibuſvis epulantibus etiam 
& compotantibus pluſculum excitandis accom- 
modatus. Contra, Doricus modus gravis ac ſe- 
datus, eumque docendos pueros præcipit Ariſt. 
Polit. 8. Æolius, ſaltationi aptus. Jonius ve- 
tus aſperior, novus mollior. 

21. Parcentes dexteras.Þ Vel parce vinum mi- 
niſtrantes, vel a cantu pulſandiſque inſtrumen- 
tis Muficis ceſſantes, torpentes, otioſas. 

22, Sparge roſas.} Ut nihil lætitia deſit, O 
puer, etiam floribus terne menſam ac triclini- 
um. 

22, 23. Audiat 14 Dementem lems 
Lycus. ] Clamor ac ſtrepitus noſter ebrioſis con- 
ſuetus & hilaritatis index, Lyci vicini noſtri, 
capularis, moroſi auribus obſtrepat, bilemque.& 
invidiam moveat. 

24. Vicina ſent non © babilis. ] Quippe junior 
Ergo & ipſa, que triſtiori ſeni 
nubere voluerit, noſtram audiat lætitiam, 
quo perperam ſe feciſle non ſine dolore age 
noſcat, 

25. Spiſſa te Ane cemd.] Denſi capilli 
juvenem indicant; nam in ſenibus caloris de» 
fetus calvitiem gignit. 

26. Veſpero.] Sideri Veſpertino. 

27. Cbloc.] Alias Rhode. 
28, Me lentus Glyceræ, Ce. ] Cantabeſcers 
facit, languore afficit, & conſumit; lentis pe» 
niſus macerat ignibus, ut eſt in Od, 13. lib, 1. 


ODE 


PP '_NDTT ONT CO 


EANRMINUM) 


LIB. ER hap 20, 


'ODE, + - *% 


Ad PYRRHUM. 
Ne a Puella N. carchum diletum conetur obferabere. 1 


N 


Dura poſt pauld fugies inaudax 
Prelia raptor; 5 
Cum. per obſtantes juvenum catervas 
Ibit inſignem repetens Nearchum-;. 
Grande certamen, tibi przeda cedat 


Pyrrhe, Getulæ catulos leænæ 


* 


Major, an ill. 
Interim, dum tu celeres ſagittas 


Promis, hæc dentes acuit timendos: 


Arbiter pugnæ poſuiſſe nudo 
Sub pede palmam 

Fertur, et leni recreare vento 

Sparſum odoratis humerum capillis: 


* * [ 


Metrum id quod Od, 2. Lib, 1, 


1. Non vides quanto, Cc. ] Miſfis zs mentis 


ad ſomnĩatores quoſdam, qui hie commenti ſunt 
neſcio quam allegoriam de Pyrrho Epitotarum 


Rege pro Tarentinis adverſus Romanos ,bel- | -, 


lante, & per lecnam urbem Romam, per catu- 


{os Rom. principes interpretati ſunt ; exploſis| 


etiam aliis, qui M. Antonij res geſtas metapho- |». 
rice hic notari, eram dixere; tu, Lector 
emunctæ naris, intellige fimpliciter Pyrrhum 
Foratii qvendam ſodalem mulieri amanti pue- 
rum Neafrchum eripere- atque ſibi addicere ni- 
tentem : quem a tali conſilio dimovere cona- 
tur Poeta. 

Quanto moveas pericla, &e.] Nimirum tam 
periculoſe amaſium ſuum puellæ abſtrahis quam 
leænæ catulos rapere. Vid Plin. I. 8. cap. 16. 

2. Cetalæ.] Getulia Africæ regio, leonum 
alia rumque ferarum nutrix: de qua jam 1, 1. 
Od. 22. v. 10. & I. 2. Ode 20. v. 15. 

3. Dura pdt paulo fugies, &c.) Nil enim a- 
crius irritata muliere, præſertim ſibi quod amat 
aſſerere laboranti. Senec. Here. Oet. v. 233. 


Cruentus feeminas flimulat dolor. 


Ila & Charybdis Sicula comtorguens freta 
» inus eft timenda, Nulla non meltor fera ><, 


Inaudax.] Vox nova ab Horatio uno uſur- 
pata. De jure voces novas fingendi ipſe ad Pi- 
ſones diſſerit v. 46. & ſeq. obi inter alia, hæe 


ON vides quanto moveas periclo, 


1 43: 0 
4a 4 


ſeribit. 


0 Pyerbe, an non. — 
323 2 Getulæ leane 
[ 1 Fetus « euferas ? Pauld p 
| tu prædo vimidus ſæva certd- 
mina detrectabis, quando par 
turmas gdoleſcentum 
per get la excellentem | Near- 
cbum og —_—_— 
testi utrum tibi pot iar 
1. | an illi — Interea, dum 
tu velocia tela educis, illa yerd 
dentes formidandos exacuit z 
dicitur controwerſiæ Jjudex col - 
locaſſe wiftoriam ſub nudd 
ants ac levi aura obleftare 


crines odoribus 5 
— 


? 


wing «4 


: = 


+4 


IO 


[399 


re 


Si Poſſum, LE ; 2 r 2 
Emi | 

Sermonem patrium ditaverit, & nova rerum 
Nomina'protulerit F licuit ſemper que li cebit 
* Fragen notã producere nomen, a. 

| i voler uſu 

. Room po penes arbitrium ft, & ju, norma 

ue adi, 


5: Qm per obſlantes Jojanate cortoniag ob- 
ſer va, . quam eleganter (in allegoria ſua 
perfiſtar, Senlſus eſt; cum illa, ſpretis amato- 
ribus bene multis, unum querit Nearchum. 

6. Infienem. } præclarum nn 
cunque amatur. 

7. Grande certamen, tibi n be.] An tibi 
potius quam illi cedat Nearchus, quem uterque 
ardetis ac deperitis. 

9. Dum tu celeres ſagittas Promis.] Dum tu 
artes omnes inſumis ad puerum tibi afferen- 
dum: illa iram. odium, probra, vinditam in 
te raptorem comparat, omnique ope ſuum — 
vindicat. 

11. Nudo ſub pede.) Nearchus, citra Nele 
lum, imo cui cedat parum ſolicitus, vos de ſe 
contendentes otioſe & frigide ſpectat, ſuoſque 
duntaxat cura capillos comere & odoribus a- 
ſpergere. 

14. Soarſum odoratus, &c.] Vide Lib 8. 
Ode 11. v. 15. 


Qualis 


218 
fimilis we! Nires, vel Gany- 
medi ex 14d aquis abundante 
ſubtract᷑o. 


% QUHORIA TIE ELACCOCH 7 


Qualis aut Nireus fuit, aut aquoſa 
Raptus ab Ida. 


15 


| ANNOTATIONES. 


\ T5, Nireus, ] Hie Naxi Rex, Græcorum poſt 
Achillem formoſiflimus; de quo Hom, Iliad. 2, 
Propert. lib, 3. Eleg. 18. 

Mien #orffacits; non vis txemit Acbillem. 
176. Naptus ab Idd.] Ganymedis Trois Regis 
ius, bÞ pulchritudinem a ſove aquilæ ſpeciem 
inedto ramus, eum im Ida monte puer venare- 
tur; atque in conviviis Deorum factus pocil- 
autor, De e vide Luriam Dialogum; & Me- 
tam. lib, 10. cap. 4 Hacporro fabula indica- 
tur fapientem-virom lo minds & claritate vir- 
tutum refulgentem Del conſuetudine dignum ef- 
fei, atque ad Deum per ſ{pientiam rapi & 
 uwblevyari, Vide Cie, Tuſcul. 


51 O DHA 


Ad AMP 


| 142.) Mons duplex hujus nominis; al'er a- 
pud Cretam inſulam, de quo non mentio eſt hic; 
alter in Troade apud Phrygiam Aſiæ minoris 
regionemz Paridis judicio famoſus, omnium 
qui circa Helleſpontum ſunt, aluſſimus. Dio- 
dorus Siculus, lib, 6. cap. 15. & lib. 17. cap. I. 

Aqueſa,} Ex illo Troadis monte dicuntur 
manaſſe pridem flumina quindecim : at eorum 
plurima ſuo tempore jam exaruiſſe, ſcribit Plin, 
Apud Athen, lib. 15. cap, 1, vocatur Go; wo- 

pu . L p. 0207 7 
ae Ing, Mons Ide plates babens fontes. 
N, cateris autem fluviis ibi ſcaturientibus 
nominantur Xanthus ſey Scamander, Simois, 
&c, Hom, Iliad. x. 
ine 20297293 7 


| 


* 


- 


# 4 


HOR AM; 


Monet eam ſacete, ut Vinum ſundat optimum in Corvini gratiam. 


O bona ampbora, ſub Man- 
li: Conſulatu mecum fata, fi- 
ve querimonias, five viſut f- 
we jurgia & dementes amo 
ren, de placidum Yoperem 
producis, quecungue. titulo 
condis exquifitum Ma ſſicu m, 
mertris  proferri celebri die; 
wen? furdere vina ſceneſcen 


tia -wolente | Corvino, Hic 


Oo 


Quocumque 


 ""ANWNOT4 

Metrum idem quod Ode g. Lib. 1. 

1. O Nata mecum.] Vina impleta & condita 

in horreo tum cum ego natus ſum Venuſii in 
vrbe Apuliæ; Conſulatum Rome gerente L. 
Manlio Torquato cum L. Aurelio Cotta anno 
Urbis conditæ 688. Vide Epod. 13. v. 8. ubi 
hunc Torquatum vocat ſuum Conſulem. 
2. Seq tu querelas, five geris jacos, Ce. ] Va- 
rĩos effectus v1ni juxta vatias hominum affe ctiones 
belle exprimit. Nam qui a natura bilioſus, vi- 
no fit iracundior z qui libidinoſus, laſeivior, pe- 
tulantior, &c. Quidam jocoſi poſt vinum, ali 
ſomniculoſi, &c. 

5. Quccumue lettum nomine, c.] Cujuſ- 
evmque nomen Conſulis inſeriptum habes, quo 
ætas notetur vini quod coptines. Vide l. 2, Ode 
3: v. 8. annot, De Maſſici bonitate & patria, 
ib, 1. Ode 1, 

6. Bono die.] Feſtivum mihi fortunato & 


honorabili, cum dignatur Corvinus divertere 


apud me, cenare dom meæ, & poſcete ſi quod 
habeo melioris notæ vinum. 


Nata mecum Conſule Manlio, 
Seu tu querelas, ſive geris jocos, 
Seu rixam, et inſanos amores, 
Seu facilem, pia teſta, ſomnmum; 


Setvas, moveri digna bono die, 
Deſcende, Corvino jubente 
Promere languidiora vina. 


9351 


* 


lectum nomine Maſſicum 


54 


TIONES. 


| 7. Deſcende.] Ex iſta voce patet olim vaſa 
vinatia non, ut apud nos hodie, in ſubterraneis 
ſed in editioribus apothecis atque horreis collo- 
cari ſolita, ut fumoſa indeque matura fierenty 
quod jam alibi notavi, iterumque Poeta noſter 
innuit, ſequenti Ode 28. V. 7. Vide ſupra 
Ode 8. hujus libri | 
Cervino jubente.] M. Valerius Meſſala Corvi- 
nus Auguſti ævo vir clariſhmus, Conſul anno 
U. C. 722. ubi & de Gallis quatuor poſt annis 
triumphavit. Is eſt quem ſuis carminibus adeo 
celebrat Tibullus, I. 1. El. 3. & lib. 4. fic incipit: 


Te Meſjala canam; quanquem tua cegnita virtus 
Terret, ut infirme valeant ſubſiſtere wires, 


3. Premere.] Hoc jungunt alii eum voce de- 
ſcende; alii cum jubente. Quicquid ſentiant a- 
liqui, parvi refert ad utrum referas, 
Languidora vina.] Senectute ſeu vetuſtate 
matura, mitiora, ſalubriora. Vide ſup1a Ode 


16. v. 35+ ibique annot. 
Non 


CARMINUM 


Non ille, quanquam Socratieis madet 


Sermonibus, te negliget horridus, 
Narratur et priſci Catonis 
Sæpe mero incaluiſſe virtus. 


Tu lene tormentum ingenio admoves 


I NNNO TATA ON B go © 


Neon ille, guanguam Seccraticis, r.] Etf 
refertus, id eſt, apptime inſſructus eſt Corvinus 
Socratiea & Academica Philoſophia, non te de- 
ſpiciet, O pia teſta: & quanquam madet totus 
placitis ejuſmodi ſeverioribus, haud tamen re- 
fugit interdum madere etiam vino, ad diluen- 
das curas levandoſque animi labores ſuos pro 
Republica: nam & hoc novit ſapientiſſimo cul- 
que uſurpatum. Plato ſcribit vinum homi nibus 
a Deo contributum velut remedium adverſus 
ſe nectutem, ut redire ad juventutem videantur, 
& mæſtitiæ eos capiat oblivio. Seneca Stoico 
ſupercilio mite gravis aiebat nonnunquam uſ- 
que ad ebrietatem veniendum, non que mer 
gat nos, ſed deprimat curas. Vide Cal, Rho- 

ig. Lib. 2 cap. 38. alibis . VG 
Socraticis Sermonibus.] Socrates hominum ſa- 
pientiſſimus Apollinis Oraculo dectaratus eſt. 
Ejus dogmata amplexi ſant pre eateris bene 
multis illuſtriores iſti, Plato, Xenophon, An- 
tiſthenes, Diogen, Laert. Lib. 2. &c: Cic. Tuſ- 
cul, 3+ ait ab ev omnem, gue de vita & moribur 
eft, Phil:ſopbiam manaſſe: Tuſc, 5, n. To, Pri- 
mum illum devocaſſe Philoſepbiam e ci. . 
corgiſſe de vita, moribus, rebuſque bonis & malis 
gucrere. Noſter ad Piſon;'vi 310. | 
| Rem tibi Socratice poterunt oftendere charts, 
11. Narratur & priſci Catonis, c.] Ipſe Cato 
virtute infignis narratur vino liberalius hauſto 
ſæpe incaluiſſe. Hic vero quæri poteſi, an vino 
corpus incaleſcat, ut calido medicamento? Re- 
ſpondit Galenus Conſtat. 3. non incaleſcere niſi 
ut alimonia corpori accommoda. Nam ficut 
igni congruens materia incendium facit majus, 
ita corporibus ſimile alimentum que naturſ ca- 
lent ſatis, & robur adjicit, & calorem auget, &c. 
Hec ille. Vide Cel. Rhodig. lib. 28. cap. 29. 
ubi explicat cur profit ſenibus vinum. | 
Catonis,] Quis ille, an Major, an Uticenſis & 
junior? De Uticenſi proditur ſane, integras du- 
xiſſe perpotando notes, Teſtes Plutarchus, alii- 
que, Et, cum Memmius quidam in conventu di- 
xiſſet, Catonem totas noQes in vino permanere 
& ebrium eſſe, ſuſcepto ſermone Cicero reſpon- 
dit: quin addis etiam totos dies alea ludere ? 
Seneca de Trang. cap, 1 5. Cato, inquit, vino 
laxabat animum curis publigis fatigatum. Ubi 
Lipfius de Uticenſi diſerte explicat, huncque 


Ergo Cato Major aceipiendos. Quamvis etenim 


7 


LIBE R III. 27. wy 
(acer imbutus fit 'S6eratitht af 
ſciplinis, baud" auſlerus te of. 
fernabitur. Refertuy N 
din Catonir etiam vino 75 
ſeverter calefatta fi. 
„alem vim adbibes © 


N r „ 1 U 


* 


J » <a Fry 


” * 


dem Cato menſum maxime amicgrum-paxene 
tem & ptocreatricem exiſtimavit, idem ſolitus 
erat dicere Czeſarem ſobrium ac ceſſiſſe ad ever- 
tendam Rempublicm. Vide Cel. Rhodig. libs 
28, cap. B. & 32, At duo tamen arguunt Cato» 
nem hune juntorem minime hie ab Horatio in- 
dicari. Alterum eſt vox narratur, quæ nequa- 
quam adhiberetur a Posta, fi innueret Cato- 
nem illum Uticenſem cum quo erat, quem - 
que florentem viderat; ſiqoidem Horatius annoy 
ztatis habebat viginti, - quando fe Cato Uticee 
interemit. Alterum eſt epfthetum priſeih; ques 
omnino Porcio Catoni, non ita verd Uticenſt 
congruit. Nec enim ſatisfaciunt qui priſeam vir- 
tutem pro ſolida, vera, ſeveraq z poni obtendunt. 


valve ſobrium fuiſſe conſtet : at ei nihilominus 
ebrietas ſeu vinoſitas ab æmulis & adverſariis 
objecta eſt; ad quod alluſit Posta. Adde quod 
pud Cieeronem de Senectute, n. 46. ille ipſe Ca. 
to Major proſitetur ita de ſe: Ege propter ſtrmonis 
delectationem tempeſtivis quogue conviviis de- 
leckor, nec cum equalibus folum, qui pauci dd- 
mod um reflanit, ſed cum wveſira ætale etiam 'atqiis 
rat iam, 
mis @ 
nem delefant; (ne om 
wide voluptuti, cujus 


14 
* 


leo, quod ad mu 


WMS var 


lam nottem 
ne produci- 


Plato de Legibus ait vinum eſſe tormentum mi · 
nime ſumptuoſum aut periculoſum ad exploran- 
dos hominum affectus. Theognis dicebat aurum 
& argentum igne probari & dignoſci, at vino 
mentem hominis quamlibet ſapientis. Vide Ep, 
ad Piſon. v. 434. Non abludit adagium, I 
vino veritas, & Perſæ, cujuſdam apophthegma, 


affert Horatii locum: quem jam tractamus. 


Plerumque 


enims interdum aſperiori : tu 
ſapientum intimas & anxias 
copitationes revelas per vinum 


5 1 Tu reddis fiduciam 


robur ſolicito ingenio : daſ- 
gue animi inopi 42 nec the 
menti Regum diademata nec 
bellaterum tela. Te expro- 
favens adfuerit, necnon Cha- 


* 


220 . HORATIIFLACCH 7 


Plerumque duro: tu ſapientium 
- : Curas et arcanum jocoſo = }- 
Conſilium retegis Lyzo. 
Tu ſpem reducis-mentibus anxiis, 
Vireſque; et addis cornua pauperi, 
Poſt te neque iratos trementi 
Regum apices, neque militum arma. 20 


e Te Liber, et ſi læta aderit, Venus, 


ren atque” ardentes lychni, do. —_— nodum ſolvere Gratiz, 
V iveque producent lucernæ, 
Dum rediens fugat aſtra Phoebus, 


nec Sol reverſus expellat | - 


EL 


N ANNOTA 
Nequaquam opus tor mentis efſe ad exquirendum 


verum, vino enim refius elici. Vide Eraſm. 
Sunt qui putent bic alludi ad arietes aliaſque 
machinas ejuſmodi bellicas, quibus admotis ur- 
dium muri concutiuntur, dejiciuntur, expug- 
nanturque : pace tamen illorum, prior inter- 
pretatio non eſt poſthabenda, mulio minus, vt 
ſanciunt, explodenda, | 

14. Tu ſapientium Curat, &c.] Graviores co- 
gitationes reconditaque conſilia hilari compo- 
tatione in lucem aliquando proferuntur. 

16. Lyæo.] Unum eſt e Bacchi cognomini- 
bus a Ave, quod ſolvit & diſcutit ægritudines 
& curas. | | « a 

17. Tu ſpem reducis.) Apud Athen. Lib. 2. 
cap. 1, ex Diphilo, Bacchys cordatis & pru- 
dentibus wiris amicus, ipſegue ſapiens æque ac ſua- 
vis abjeftos & bumiles facit aſſumere magnos ſpi- 
ritus, ſuperciliofis ac tetricis perſuadet ut rideant, 
ignavis ut audeant, tymidis ut fortes font, Ex 

heremone, per vinum conciliantur bibentibus 
riſus, ſapientia, docilitas, bona omnia. 

18, Addis cernua pauperi.] Baccho veteres 
affingebant cornua, quoniam e nimio vino truces 
unt ebrioſi inſtar belluarum, inquit Feſtus, 
Vide ſupra lib. 2. Ode 19. in fine. Ovid, Art. 
Amat. I. 1. v. 239. 5 

Tunc ventunt riſus; tunc pauper cornus ſumit, 


Tunc dolor & cure, ragague frontis abit, 


[323] 


TONE. 


Per cornua defignantnr audacia, confidentia, ro- 
bur, ſuperbia, temeritas etiam & petularitia, 
Athen. lib. 10. cap. 14. "Toy ayafur Baie 
tog, Bonorum omnium rex vinnm. Lib. 2. cap, 
1. Ioyov 330: rat; Luyaicn: xal mt; capa, 
Robur & wires dat animis & corporibus, Eodem 
lib. cap. 2. Ee wnfixaor mdcn i, 
Pot ens remedium adverſus omnem triflitiam, - 

19. Pe te neque iratos trementi, &c.] Vino 
ſumpto roboratus inops & timidus quiſque, jam 
nec iratos Regum vultus aut minas expaveſcit, 
nec militum arma. 


Venus lea, Cratiæ, lucerne accenſæ. 

Liber. ] Cur pater Liber dicitur ? An quod 
bibenti fit cauſa libertatis? Fiunt enim auda- 
ciores ex vino homines plerique, An quia pro 
libertate Bœotia depugnavit ? Plutarch. Probl. 

Leta Venus.) Mitis, bella, propitis, placida, 
non miſcens contentiones & rixas aut etiam 
preelia, ut ſæpius flt. 

22. Segneſque nodum ſolvere Cratiæ.] Detre- 
Qantcs, nolentes ſeparari, diſtrahi, abalienari 
quos junxerunt : concordiæ tenaces, amanteſ- 
que, 1nfolubiles. Unde illz implexis & con- 
ſertis inter ſe manibus pingi ſolent; Vide l. 2. 
Ode 4. & 30. c 


Oo 
= 


ODE 


21. Te Liber, &c,] O Teſta, amphera, O bo- 


num vinum, te in convivio producent Bacchus, 


CARMINUM 
ODE 
In D 1 


LIBE RA III. 22. 221 


XXII. 
ANA M. 


Ei conſecrat pinum Ville ſue. 
MOntuum cuſtos nemorùmque virgo, | 0 Virgo prefer mutium & 


Quæ laborantes utero puellas 
Ter vocata audis, adimiſque letho, 
Diva triformis ; 

Imminens villz tua pinus eſto, 
Quam per exactos ego lætus annos 
Verris obliquum meditantis ictum 
Sanguine donem. 


arum, Dea forme tripli- 
— que ter LS a= 
mulieribus parturientibus, & 
eas morti eripis : fit tibi ſacra 
[329] pinus funde meo impendens ; 
= ego ſingulis annis evo= 

utis gaudens aſpergam cruore 
porci tranſoerſam morſie- 


1 tentantis, 


'"'ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od. 2. Lib. 1. 

1. Mont ium cuflos, &c.] Venatrix incola ſil- 
varum. Adde quod herbis, plantis, arboribus 
vegetandi vim impertitur Luna. 

2. Wee laborantes utero, &c,] Parturientes 
juvas ad infantem edendum in lucem : qua & 
matri fratrem Apollinem parturicati opem & 
munus obſtetricis exhibuiſti, Luna ſcilicet po- 
ros & meatus corporis tempeſtive relaxans dat 
facilitatem partui & ſalubritatem, Cic. de Nat, 
Deor, 2. n. 69. Adbibetur ad partus, quod ii ma- 


tureſcunt aut ſeptem nonnunguam, aut ut plerumgue 


novem Lung curſibus, qui _ menſa * con- 
ficiunt menſes wocantur, Idem fere 
Ling. Lat, ubi Lune naſcentium dur 
parientes eam invocant. Diodor. Sicul. lib, 6 
Plutarch. Sympoſ. 3. Probl, 1. &c. 
3. Ter vocata.] Ternarius numerus religione 
conſecratus Lib. x, Ode 28. v. ult. 
Audis, adimiſque letbo.] Terent. And. act. 
3. fc. 1. v. 18. 
Juno Lucina, fer opem, ſerva me obſecro. 
Catull. Carm 32. v. 13. 
Tu Lucina delentib 
Juno dia puerperis, 
Ovid. Faft, lib. 2. v. 451. 


Parce, precor, gravidis, facilis Lucina, puetli: ; 
Maturumg:e utero malliter aufer onus. 


Dionyſ. Halicarnaff. lib. 5. in em Junonis 
Lucinæ recens nitorum infantium nomina 
ætatemque referri ſolita teſtatur. Cic. ante cit. 
ut apud C, 4:0; Dianar tamgue Luciferam, fic 


arro 4. de 


apud naſlros Ju nonem Lucinam in pariends invo- 
cant, Ne, Lector, mirere quod videantur 
confundi Junonis ac Dianz munia, Nam Deos 
omnes ad Solem, Deas ad Lunam referri, e- 
gregie docet Macrob. Saturnal, Lib, 1. cap. 17. 
& ſeq. f 
4. Diva triformis ] Triplex quaſi numen 
habens: Luna in cœlo, Diana in terris, Pro- 
ſerpina apud inferos, Virg. Eneid. 4. v. 611. 
1 Hecaten, tria virginis ora 
ianæ. 
Hinc illud, 
Terret, luſtrat, agit, Proſerpina, Luna, Di- 


ana, 


Ima, ſuperna, feras, ſceptro, fulgore, ſa- 


gitta, 


Alii, quod modo gibboſa, modo dimidiata, mo- 
do plena, 

5. Imminens ville tua pinus eflo,] Volo tibi 
ſacram eſſe pinum meæ vil x imminentem ; & 
ad eam quotannis tibi mactabo aprum, 

6. Per exattcs annos.] Completo & finito 
unoquoque anno. . 

7. Obliguum meditantis itum.] Quai licet ju- 
nior jam ex ſua nxtura meditatur obliquo den- 
wm exertorum ictu vulnerare. Quidam aprum 
in mactantem fzvire & tranſverſum ictum me- 
ditari ; alii in ipſam illam pinum dentes inten- 
tale ; nonun hi ab pri ſtevitie Poetam noſtrum 
Diane patrocinio ſervatum, commiuiſcuntur: 
ſed gratis & perperam, 


mo. — . 4 WP RN 99 


— 


— _ A 
— ——— ͤ— — — le i i A "oat 


uns ſupplices ad cœlum tollas 


224 . AURORA T 
ODE 


II FLACCE 


XXIII. 


A PFHTDYLEN. 
Puris tantum Manibus Deos placari. 


0 Ac Phidyte, f mas | (CCOELO ſupinas ſi tuleris manus [339] 


Luna incipieme; fi Lares 
placaveris thure & bornotinii 
Trugibus argue ſue edaci; ne- 
gue fertiiis vinea experietur 
Africum pernicioſum, negue 


Naſcente Luna, ruſtica Phidyle ; 
Si thure placaris et horna 
Fruge Lares, avidaque porca ; 
Nec peſtilentem ſentiet Africum 5 


ſpice rubiginem ſeeriluatis| Fœcunda vitis, nec ſterilem ſeges 


cauſam, nec teneri fœtus no- | 
iam tempeſiatem anni parte 
fruGifera, Eterim beſtia Diis 


Rubiginem, aut dulces alumni - 
Pomifero grave tempus anno. [337] 


deflinata, que in Algido nive-| Nam que nivali paſcitur Algido | 
fo educatur inter quereus & Devota, quercus inter et ilices, 0 


ihices, wel creſcit in Albano 
gramine, 


Metrum idem quod ſupra Od. 9. Lib. 1. 

1. Colo ſupinas, Cc. ] Si Deos rite colveris & 
pie ſupplicaveris, licet modica offerens munera, 
placatos illos habebis. 

er! Verſis ad cœlum palmis; quæ con- 
tra invocan 

2, Naſcente Luna.] In novilunio & Calendis 
ſolebant ruſlicæ mulieres ſacra Lune facere 
plantatum matti, altrici, cuitodi, 

Pbidyle.] Exc videtur fuiſſe villica, ſeu Ho- 
ratianæ ville procuratrix : convenit nomen, five 
proprium fuerit, ſeu factum fit a Pceta $422 n, 
Parca, Gall. Menagere, Angl. Thritty. 

3. Horne Fruge. | Vino vel ſpicis novellis at- 
que hujus anni, Diis enim primitias & quod no- 
yum optimumque, offeri æquum eſt. 

4. Porcd.] Hac utpote fœcunda placabantur 
Dii Lares & domeſtici ad fecunditatem familiæ 
ac rei domeſticæ impetrandam. 

5. Peſtilentem Africum.] Ventum humidum 
& calidum adeoque peſt.lentem & noxium frugi- 
bus ac vitibus Italiæ. Plin I. 2. cap. 47. De 
eo jam lib. 1. Od. 1. 

7. Rubig inem. Gall. Ia Mielle. Ang. Blaſting 
alias Smut, qua nigreſcunt ſpice & ſterileſcunt. 
Oritur ex pluvia vel rore, ſi quando non de- 
cuſſa fuerint e ſpicis, ſed Sole ſuperveniente 
calefacta computreſcant, Ita Scaliger. Plin. 
lib. 18. c. 17. Colefle frugum winearumque ma- 
lum nullo minus nexium eft rubigo. Frequentiſſi- 
ma bec in roſcido tractu, convallibuſgue ac per- 
fietum non habentibus, E diverſs carent ea vento- 
fe, & excelſa. Et cap 28. in fine, Alia ſunt ma- 
la, gue filente caelo ſereniſque noctibus fiunt, nullo 


ſentiente "niſi cum fafia ſuit , , v Q . lis, 


o Inferos Deos ad terram vertebantur. gula 


Aut creſcit Albanis in herbis, 


 rubiginem, aliis uredinem, dliis carbunculum 


appellantibus, omnibus vero fferilitatem. Hine 
Rome ad eam peſtem avertendam colebatur 
Rubigus Deus: & agebantur Rubigalia feſta 
ſub finem Aprilis. Plin. cit. I. 18. c. 29. Rubi. 
gula Numa conſlituit anna regni ſui 11. gue nunc 
aguntur ad 7, Calend, Maii, quoniam tunc fere 
occupat ſegetes rubigo ; quo tempus Varro deter- 
minat Sole Tauri partem decimam abtinente. Ex 
Plutarchi quæſt. natural, poſt init. Rubigo hu» 
meſcentia occupat ſemina. Theophraſt, de cauſ. 
plantar, I. 4. c. 25, & alibi, Cc. 

Dulces alumni. ] Dulces & charos filios inter- 
pretantur aliqui, magis tamen intelligendi vis 
dentur catuli pecudum, agni, capreoli, &c, ut 
ſupra Od. 11. v. 4. g 

$. Pomifero grave tempus anno.] Grave peſti- 
lenſq; cœlum: adeoq; morbos haud ſentient greges 
ea anni tempeſtate qua fructus colliguntur, ſei- 
licet Autumno, quem letiferum vocat Juven, 
Sat. 4. v. 55. Vide & ſupra I. 2. Od. 14. v. 35. 

9. Nam que nivali, c.] Pontificum eſt in 
ſacris publicis immolare victimas ſumptuoſas: 
at te, Phidyle, ruſticam & privatam muliercu- 
lam decet offerte Diis familiaribus minuſcula 
quæque dona & ſacrificia. 

Sue nivali paſcitur Aęgida.] Paſcebantur olim 
greges ad ſacrificia publica deſtinati ac devoti. 

Algido.] De eo monte I. x, Od. 21. v. 6. 

11. Albanis in berbis,] In paſcuis Albani 
montis, qui ab urbe Roma diſtat 12. mill. paſſ. 
ortum verſus, Martial. Lib. 4. Epig. 64+ 


Albanos gucgue Tuſculoſque colles. 


Arnob, Lib. 2. 1n Abano antiquitus monte nullos 
Victima, 


* 
1 


GAAMIN un 


Victima, Pontificum ſecures 
Cervice tinget. Te nihil attinet 
Tentare multa cæde bidentium | 

Parvos coronantem marino 

Rore Deos fragilique myrto. 
Immunis aram ſi tetigit manus, 
Non ſumptuoſa blandior hoſtia 

- Mollivit averſos Penates 


Farre pio et ſalente mica. . 


1 1 ER HI. 23. 2 
2 Fee collo im- 

3 buet. | Te vers Deos exigust 
— IH rore marino lenuipue myrto 
- | corenantem nibil juvat ſoli- 
15 citare en cruore pecu - 
dum. Ei manu fine mu- 
ere tenuarit aram,  offen- 
1332 % + Penates dad ple 
efficacius per majorem vi- 


mmam, reli 
hw ador 9 np —— 2 


20 


ANNOTATIONES. 


al os licebat quam nivei tauros immolare candoris ; 
nonne iftum morem relig ionempue mutaſtis ? &c. 

13. Te nibil attinet, Sc.] Tuum non eft ma- 
Ctare pecudes: Deos perfecte cles & placabis, 
nectendo tantum & adornando ſerta & corollas 
ex herbis & floribus, quæ illis dones. 

14. Bidentium,] Nonius Marcellus ita dictas 
oves, quod duos dentes habeant, mordicus negat : 
aflerit vero dici quaſi biennes z auctoritate Pom- 
ponii in Attellana, Vide Macrob, lib. 7. cap. 9. 
& Gellium lib, 16. cap. 6. ubi uterque idem a- 
ſtruunt, contenduntque, Non oves ſolas, ſed om- 
res bimas beſlias bidentes appellari. 

15. Parves Dess.] Lares, Penates, quorum 
imagines parvæ ſcilicet in privatis ædibus: in 
fo nis autem ac templis majores Deorum ſtatuæ, 
m1jora ſimulacra habentur & coluntug, 

Coronantem marine Rore, fragilique. myr{to. ] 
In ſacrificiis multiplices adhibebantur, ejuſmodi 
corolle, Ipſe ſacrificans coronabatur hoſtia 
quoque, imago Deorum & ara, c. 

Marino Rore.] Plin. lib, 24+ cap. 11. Ef & 
reſmarinum * + * « folii its odor thuris, Sc. De 
Myrto, lib. 1. Od. 38. 

17. Immunis. ] . A ſcelere vacua & 
eximia, ex quibuſdam: alii aliter & melius, ut 


exiſtimo, hoc ſenſu: etiamſi non offers Diis 
ingentia munera, tam litabis, tamque obtinebis 
quod poſtulas, exiguo quovis ſacrificio, quam 
magno & ſumptuoſa, fi modo vitæ innocentiam 
& pietatem & religionem erga eos exhibeas, 
Luc, cap. 21, Chriſtus pauperculæ viduæ mi- 
nuta duo laudat præ ingentibus divitum mune- 
ribus in gazophylacium miſſis. Ex Plutarcho 
Lycurgus interrogatus, cur vilia & parva con- 
ſtituiſſet ſacrificia ? reſpondit: Ut nunquam de- 
finamus Deos venerari. Vide 51 Sat 2. in 
fine: ubi 


Dicite, Pantifices, in ſacris quid 12 am | 
ä 

| Aram þ tetigit manus. ] Ara quaſi ak dicta 
ptidem, quoniam eam tenebant ſeu tangebant 
quicumque vel ſacris operabantur, vel jurabant 
vel preces & vota faciebant. Vatro, Mactobius, 
Saturnal. lib 3. cap. 2. Sc. Vide & Plin. lids 2. 
cap. 7 


10. Farre pie & ſaliente micd.] Mola ſalſa 


que conſtabat ex aqua, farre, & ſale, Seneca 
Epitt. 214, Crepacem melam. 42 


"Ya * oak I * 7 * EF , y * IF" 
5 N 1 . 4 a . * . N 
= 4 - Y 


9 


24 Q. HORATIIFLAC CI 
| 3 ODE XXIV. 


Ad AVAROS. 


= j Puamwvis totum mare 1 5 ai opulentior 
8 rbenum atque Apulicum tuis 


Theſauris Arabum, et divitis Indiz, 


. TT N & * A « ag 
N IAaban Cæmentis licèt occu pes 3 [333] 
ac Indie 'opulentez fi fatom| T'yrrhenum omne tuis et mare Apulicum; 
ſawvum clavos adamantinos 8i figit adamantinos 5 


ulminibus infigit : wo : ; 
>” — firms 1 Summis verticibus dira neceſſitas 


negue caput mortis retibus Clavos; non animum metu, 
liberabis, Felicius in cam-| Non mortis laqueis expedies caput. 


is ant Scythe 53 quorum = 
"gp Campeſtres melius Scythe, [334] F 
ANNOTATIONES. q 
Metrum idem quod Od. 3. lib. 1. | 4+ Tyrrbenum mare.] Idem eſt quod Thuſcum ſu 
1. Intaftus, &c.)] Sui vitia ſeculi hæc Ode|& Inferum : pars eſt Mediterranei, Thuſciam ve 
proſcribit. Animadverte, quæſo, Lector ftu- alluens, Ditionem Pontificiam, ac tegnum gi 
dioſe, quam varie quamque feliciter idem ſæ - Neapolitanum, a fluvio Macra ad Fretum Si- 1. 
pius ita retractet argumentum, ut novum quid] culum. 0 
ſemper eſſe videatur. Et hoc eſt quod ipſe] Et mare Apulicum.] Omnes fere codices ha- in 
præcipit ac docet ad Piſones Epiſt. v. 128. & bent Ponticum, id eſt, Euxinum: Quidam Pu- ag 
240+ que duo loca ſpectant eodem, & egregie| nicum, id eſt, Africanum; & hanc lectionem de- 470 
declarant rerum communium & cuivis notarum| fendunt eo quod mare Punicum ſeu Africanum Fa 
novam diſpoſitionem ex arte atque ingenio, continetur cam Tyrrheno, quod nunc nomi- Joli 
ſcitamque & callidam tractationem longe ptæ - natur. Verum enimvero quid hoc ad Italiam bu 
ſtare rerum novarum inventioni. Quod qui-|& Romanos? An ut notetur veſania ædificare 71 
dem literatores ac de trivio homines &|cupientium non modo in littoribus maris pro- 11¹ 
ſciolos latet, norunt verò ſentiuntque quotquot|ximi ſed & longinqui? Longe ſane petita te- 7 
ſano & ſagaci pollent judicio. Vide quæ ibi| prehenſio, Lectoti tamen judicandi fit plena li- La 
annotabuntur. : bertas; ut fuit hactenus. Alii etiam Publicum bus 
Inta#is opulentior Theſauris Arabum.] Ipſis abſurde quidem legunt, Placuit lectio, Apuli- or 
opulentior Arabibus, quorum adeo jactatur 0-| cum, non nobis primum, ſed gravibus viris pri- cup: 
pulentia. Vide lib, x, Ode 29. & lib, 2. Od. 12. dem ante nos; ut denotetur utrumque Italie , 
Stroph. penult. | littus maris ; per Apulicum ſuperi five Adriatici, rabj 
Intafis.] Vel Theſauris nondum effoſſis, vel] inferi vero per Tyrrbenum. Gra 
Arabibus bello nondum petitis ac ſubactis po-| $+ Si figit adamantinos, Ic. ] Si magnificas il- Pi, 
pulo Romano, Alias enim Gallus ex Equeſtri| las ædes mors etiam obſidet ingrediturque & ha- "an" 
Ordine, ſelus Romana arma in eam terram intu-| bitatores earum non mitius tractat quam infirmos Hon 
lit . . . oppida diruit, &c, Plin. lib, 6, c. 28. & egentes, & in illis ædium ſummis vertici- 5 
Strabo, lib. 6. Recens Rom. expeditio noftro tem- bus cla vos figit adamantinos, id eſt, imperii rg 
re duce ZElio Gallo in Arabiam facta. Miſſus|ac dominatus ſui jura exercet: metaphora ducta 11 
ille cum exercitu ab Auguſto decimum Conſule, ab annali clavo, qui in parietibus ædium ſa- durat 
Arabes teataturus, Propert, lib, 2, Eleg. 10. y,|crarum figebatur ſingulis annis ut numerus an- __ 
15. — ＋ inde — De quibus Liv, paſſim. . 
ES R Alii fic explicant; ſi ſummos etiam apices ſeu 
N - 6 rege Lee 2 capita virorum principum ſpiculis ſuis duriſſimis fey 
* transfigit mots, & enecat. audi 
2. Divitis Indiæ.] Hæe enim Aſiæ regio di-| Adamantines.] Adamante firmioret, lib, 1. a2, 
ves eſt auro, argento, lapillis, gemmis. Strabo] Od. 35. trabates clavos. Sic belle exprimit atque 
lib. 16, &c, Poeta fatum ineluctabile, mortis neceſſitatem, nullig 
3. Cæmentis licèt occupet, &c.] Licet præela · & nunquam mutabile Jovis ac Deorum decretum comm 
ras ædes habeas in maris littoribus extructas, Pindar. taxat | 
quid hoc ad vitam beatam ? An fic effugies cu-| Tig xbdv@+ xgd)8;oig A. Ney £4 unius 
| ras & mortem? Vide Od, 1. hujus lib, Stroph.| 9. Campeſtret melius Seythe, Sc.] Avaris di- ties” 


9. ibique annot. vitibus ſapientiores ac beatiores ſunt ii populi ) 


L Quo: um 


- — — — — 
— 


CARMINUM LIBER M. 24 #25 


Quorum plauſtra vagas ritè trahunt domos, 10 , habirariones c. 


- 


Vivunt, et rigidi Getz, 
Immetata quibus jugera liberas 
Fruges & Cererem ferunt, 


Nec cultura placet longior annui 


DefunAumque laboribus 
ZE quali recreat forte vicarius, 
Illic matre carentibus' >, 


Privignis mulier temperat innocens: 


Nec dotata regt vitum 
Conjux, nec nitido fidit adultero, 


peñta circumferunt, mee nos 

aſperi Getæ, quibus arva 
minims circumſcripta pro» 
ducunt communes ſegetes ac 
meſſes ; meque exercetur cul. 

tura dintiirnior uno ann 3 

15 atque alter vice aſumens 
pari fortun# quietem tribuit 

[33 ; ] alteri /aboribus exſoluto, I 


ſeemina innoxia parcit pri- 


vignit matrem non. babenti- 


tens marito imperitat, nec 
20|[alindide anſentinre wercke. 


ANNOTATIONES. 


qui inopes quidem, at fine curis vivunt, Scy- 
the nullas Jomos extruunt, per campos va- 
gantur, modò in his paſcuis, modò in illis 
ſobſiſtentes, ſuamque ſecum familiam plavftris 
vehunt, hinc apaftiCo & apzatopipulee dict; 
guibus p aura ſedes ſunt, inquit Salluſt. Vide 
1. 1. Od. 19. v. 10. & Od. 35. v. 9. & l. 2, 
Od. 9. in fine: ibique annot. Juſtin. I. 2, ſub 
initium: Scythis inter ſe nulli fines, nec enim 
agr um exercent, nec domus wr ulla, % te- 
dem, aut ſedes eft, armenta a ſemper 
faſcentibus 2 2 ixculta: 2 errare 
ſolitis, Unores liberoſgue ſe um in plauſtris we- 
burt, guibus coriis imbrium hyemiſque causd te- 
dis pro domibus utuntur, 2 gent is inge- 
niit culta, non legibus . , . . aurum & argen. 
tum non appetunt, Lace & melle weſcuntur. 
Lang iis uſus ac weſtium ignotus , . « + pelli- 
bus weſtiumtur ferinis, Hae continentia illis 
morum guegue juflitiam dedit, nibil alienum con- 
cupiſcentibus .. + utinam religuis mertali- 
bus fimilis moderatio .. . « prorits ut admi- 
rabile wideatur bic iilis naturam dare, quod 
Graci longs ſapientium dofrins preceptiſgue 
Pliloſophorum conſegui nequeunt ; cultoſgue mo- 


ret incult& barbarie ſupera i, &c, Hinc apud 


Homerum lliad v. T,nairaloy,, juſliſimi, vo- 
cantur Scythe, De his Strabo 7. Herodot. I. 4. 
Virgil. Georgic, 4. &c. 

11. Rigidi Getæ, &c.] Ft hi Scythis affines 
duram pariter vitam agunt, ſrigidifſima regio- 
ne. Ex Strabone, ad Pontum Orientem verſus 
circa oftium Danubii ſedes habeat, Plin. I. 4. 
e. 12. Ab eo in plenum guidem omnes Scytharum 
ſunt gentes 3 variæ tamen litori . tenure; 
aldi Gete, Dada Romanis difi, Cc. 

12. Immetata quibus, &c,] Scythis nimirdm 
atque Getis agri nullis definiuntur limitibus, 
nullique ſunt cuiquam propriiz omnes omnibus 
communes viciflim coluntur ab aliquibus, dun- 
taxat quantum ſatis eſt ad annonam & vium 
unius anni. 

15. Deſunctamgue kaboribus, Cc. ] Alii poſt 
alios culturam agrorum, ſationem ac meſſem 


curant, & quieſcunt; atque ad annuum opus ac 


laborem alli aliis ſuccedunt. De Suevis idem 
prop? refert Cæſar de bello Gallico initio lib. 4. 
Gent maxina & bellicofiſima Germamram, 
Suevi : centum po gos habent, ex. quibus guotan- 
nis fingula millia armatorum, bellandi causd ſuis 
8 finibus educunt, Reliqui demi manent . pro fe 
atque illis colunt, Hi rurſus invicem anno 

in armis ſunt ; illi domi remanent « « « 


privat ac ſeparati agri apud eos nibil eff 1 | 


gue longius anno remanere uno in loco incotendi 
calid licet, Cc. ; 

17. lic matre carentibus, &c,] Ubi nulla 
eſt cupiditas, illic nec ulla novercalia odia, 
Aagitia, veneficia ; nulla uxorum aut adulteria, 
aut imperioſa inſolenſque dominatio in viros. 
Ex eft Scythicarum mulierum fides, pudicitia, 
virtus, probitas, : , 
18, Privignis mulier temperat innocent. ] No- 
vera non ſævit in privignes, id eft, mariti ſuj 
E priori conjuge filios, nec eos veneno tollere 
meditatur;z quod Rome non infrequens, Juven, 
Sat. 6, v. 152, 


Hippomanes, carmengue loquar, coctumgue ve- 
nenum, 


Privignoque datum ? 


19. Ne: dotata regit virum. ] Plaut. Aulul. 
in fine ſcen, 17, Nu indotaia eſt, ea in pote- 
fate oft wiri : detatæ mactant & malo & damzo 
viros, Et Afinar, Scen, 1. Argentum accepi, dote 
imperium wendidi.. Juvenal. Sat. 6. v. 223, 
Imperdt ergo viro. Vide ibid, in ſuperbiam 
mulierum plurima. Et Juſtino 1, 3. Lycur- 

us apud Spartanos wirgines fine dote nubere juſ- 
12 3 fore, eligerentur, non pecuniæ : ſeveri- 
que matrimonia ſua viri coercerent, cùm nullis 
tis frenis tenerentur, 

20. Nec nitids fidit adultero ] Non ſinit ſe 
in adulterium per rahi ab adultero bene comp» 
to z vel, amatori & macho potenti non confi- 
dit poſt flagitia ſperans ab eo defendi tum ad- 


ſus maritum ſuum vindictam meditantem. 


Do, 


bus, negue aur dote po- 


verſus leges adulterjum punientes, tum adver - 


226. :-Q./HORATI 


I Fi{L1A/C C4 4 7 


Illic maxima des & imatur| Dos eſt magna parentium 


wirius parenium, pudi- 
citia inſ lubili patio alterum 
virum al borrens. Illic nen Certo foedere 
licet deiirguere, wel merces| Et peccare 
eſt mors. O quicungue volu- 


Virtus, et metuens alterius viri 


caſtitas; bins 
nefas, aut _pretium eſt mori. 


. O quiſquis volet impias 25 | 


remque civiiem abolere, fi cu- 


civitatum, is infranatam 
corrcere cupiditatem ſuſcipi- 


Cxdes, aut rabiem tollere civicam; 
Pier imagini ſubjeribi parens Si quæret pater urbium 
dubſcribi ſtatuis, indomitam audeat 


[336] 


at 2 ffieris celebrandus ; Refraznare licentiam, . 


guardeguicem (pro. ſcelus 1) 
wiventem 4V 1tulem avwerſa- 


Clarus poſtgenitis : quatenus (heu neſas!) 30 


mur invidentes, ereptam ve- Virtutem incolumem odimus, 


ro Po; ectui 
Quor ſum 
tand crimen anputa 


tur * Nu id leges proſunt abſ- 


defideramas. 


Sublatam ex oculis quærimus invidi. 
mae pi, Quid triſtes querimoniæ, 


Si non ſupplicio culpa reciditur? 


gue moribus inutiles, ſi n=; Quid leges fine moribus 35 


gotialorem haud detes rent 
wel orbis regio tu ferventi 


Vanz proficiunt; ſi neque fervidis 


precluſa, nec pars Aquileni Pars incluſa caloribus 


pros ima, niveſgue bums con- 
ſridæ : 


INN OTA 


21. Dos eſt magna parent ium Virtus, Cc. ] In 
deligendis uxoribus ibi non ſperantur opes, 
ſed virtus majorum & parentum, ac puellæ ca- 
ſtimonia. Plaut. Amphitr. Act. 2, Scen. 2. 
ſub finem. 

Non 75 lam mibi dotem duco eſſe, que dos 

dicttur 2 

Sed 2 & pudorem, & ſedatum cu- 

dinem, 

add metum, par entum amorem, &c. 

Repete mocò allatam Lycurgi legem de dote 
virginum Spartanarum. Javenal. Sat. 6. v. 166. 


Male Venufinam, quam te, Cornelia, &c, 


23. Certo ſerdere caſtitas.] Fides conjugalis, 
quam illic violzre refs, aut peccanti mor, 


ceria , eſt, ceitumque peccati fliperdium, quod 
ait Paulus Apoſtolus. 


25. O guiſquis wet impias, Cc. ] Profectè 


Mundi, nec Borez finitimum latus, 
Duratæque ſolo nives | 


TIDE 


Imperatoribus, Tit, Liv, Appian. Flor, Sueton, 
&c, Hic OQtav, c. 58. Senatus te conſentiens 
cum Populo Romano conſalutat Patriæ Patrem, 
Cui Auguſtus . . . compos 33 vctorum meo- 
rum, P. C. quid babes aliud Deos immortales 
precari, &c, ſuv. Sat. 8 v. 244 | 
Roma patrem patriæ Ciceronem libera dixit, 
30. Clarus poſigrnins.] Quidem legunt cha- 
rus, Lib. 1. Od. 28. Pe mods tenatis. 
Quatenus ( ben nefis ! Ea fiquidem eſt 
pravitas morum noſtrorum, ut invideamus 
virtoti, excellentiæ, honoribus eorum qui no- 
biſcum virunt: mortuis autem gloriam ſponte 
deferimus & laudationem. Eęregie Vell. Pa- 
tere. Praſentia invidid, præterita weneratione 
proſeguimur. Et bis nos obrui, illis inflrai 
credimus, . R 
32. Sublatam ex oculis quarimus.) Sie fit: 
fic vivitur. Homines quæ habent prz mani- 


cupiditas tollenda, ſi quis bonus Princeps velit bus bona vix antè cognoſcunt, aut ut par eſt 
ſeditiones tollere, tumultus, cædes, bella civi-| xſtimat, quam ea amiſerint, Quam ſenten- 


lia, aliaſque c'vitatum peites, His videtur Au- 


tiam expolitam efferunt, inter tot alios, So- 


ku ſtum reſpicere : nam fic ei poſteà gratulatur, phocles in Ajace, Flaut, Captiv. Cic, in Orat. 


lib. 4. Od. 15. v. 9. 


ordi nem 
Rectum & wagarti fr ana licentiæ 
Irjecit, amevit; ue culfat, 

Fit actes rex ocavit es, S 2 


poſt reditum, ad Quirites, 

34 Si non ſupp'icio culpa reciditur ?] Si 
culpæ non puniuntur ; vel, fi non ceſſant im- 
probi crimina perpetrare, quamvis ea puniti 
interdum cernant. 


Si volet digous cſſe, cvi ſtatua erigatur eum Quid piofubt leges, i non obſerventur, 


27+ &i gueret pater iu Subſcribi flatuis.]] 35. Quid leges fine moribus Vane pn 
ſique 


A * * . . 
1c epigtephe, fairer fatric. Que quidem earum amuffim mores non fingantur ? 


appellatio honorifica cg Camilo, Ciceroni, 


30. di neque ſervidis Pars incluſa caloribus 


Juio Cæſari, Avgr fo, aliis item poſtea bonis|&c,] Si homines lucri causa nihil non tentant? 


: , 
Mercatorem 


FL + Fs Y a Ax cm —- lt. ons Mc Mr + 


CARMINUM LIBER III. 24. 
Mercatorem abigunt ? horrida callidi 


Vincunt zquora navite ? 


Magnum pauperies opprobrium habet 


Quidvis et facere et pati, 
Virtutiſque viam deſerit arduæ. 
Vel nos in Capitolium, 


Quo clamor vocat et turba faventium, 


Vel nos in mare proximum * - 


Gemmas et lapides, aurum et ;outile; 


Summi materiam mali, 


Mittamus. Scelerum fi bene pœnitet, 50 — df — 5 
Eradenda cupidinis f | I [piditatis principia 3 animi- 
$7] que molliores quam - 
Pravi ſunt elementa ; et tenerz nimis [33 P e 


Mentes aſperioribus 
Formandæ ſtudiis. Neſcit equo 


41 opia dedecus impellit 
quidlibet &. LA - 
erre 3 iter ajpere 
i ferne. Ws ad" Ergo nos 


aut deferamus in cps, 


ad gued invitat | applau 
"y & —— 2 


ale, omni: 


rudis bilis adoleſcens ignorat equo 


_ 


ANNOTATIONES....,... 


& ad pracluſas veluti à natura partes mundi 
contendunt; ad Zonam torridam, atque ad 
frigidam & glacialem, ubi sives aſperitate 
ac divturnitate frigoris duratæ ſunt inſtar 
ſoli, vel, ſolo aſtringuntur, Vide lib. 2. 
Od. 22. ſub ficem, Et. lib, * Od. 3 
Stroph. 14. 

40. Mercatorem. ] Qui quærit opes, ac pay 
pertatem fugit per mare, per ſaxa, per ignes. 

Horrida callidi Vincunt equora' navite 1 
Sic Mare Glaciale, fic Bona Spei quod vocant 
promontorium, ubi horrorem faciunt omnia, 
quotidie tamen tentatur atque ſuperatur. 

42. Magnum pauperies opprobrium, c.] Ex 
opinione vulgi ſcilicet. Nam longe aliter ſen- 
tiunt vel Ethnicorum ſapientes. "Vide. Apulet) 
Apolog. ubi, Paupertas, inquit, etiam Pepulo 
Romano Imperium fundavit, Sc. 

44. Arduex.] Hefiodus ait viam ad virtutem 
longam eſſe & arduam, ſoxiſque aſperam, De- 
6ique velle eam ſudore parari, 

45. Vel nos in Capitelium, &c.] Ex ante di- 
Qtis reAe concludit : ſi opes non juvant, imd 
impedimento ſunt bonis mori bus, certè debe- 
mus eas abjicere : - itaque, ut ex malis boni 
aliquid faciamus, deferamus eas ad Joyem Ca- 
pitolinum, ad ornatum templi. Ac ſi mi- 
nus movet nos religio Deotum, at moveat 
ſaltem honos & gloria nominis noſtri. Nam 
illuc vocat & proſequetur nos clamor tur- 
ba faventium. Iſtæ nempè donationes magno 
popali applauſu fizbant, quaſi triumphum pa- 
rantis ei qui cupiditates ſubegifler, Petron. Jpſe, 
Senatus recti bonigue præceptor mille pondo auri 
Promittere ſolet Capitolino, Sueton, Octav. cap. 
50. In cellam Capitolini Jovis Sedecim midlia 
fondo auri, gemmaſque ac margaritas quirgenties 
H. S. und d;natione contulit. 


47. Vl nos in mare proximum, Se.] Sie 
Crates Philoſophus Thebanus magnum auri 
pondus in mare dejiciens aiebat : Abite peſſum, 
male cupi.itates z vos eo mertzum, ipſe ne 
mergar à vobis. 

48. Gemmas & lapides.] Gemmez pelweent, 


nec inter lapilios cenſentur. 

Aurum inutile.] Vel nihil zunge ad beatè 
vivendum ; vel quo non utimur, per avaritiam 
defraudentes ęenium. 

Mater iam mali. curgus aurum ar- 
. velut omnium Kakere mater iam ſuſ< 
3 82 Juſtin. lib, 3. Ovid. 
Opes irricaments malorum. 


a. 24 Cum eft concupita pecunia, nee adbibita, 
continuo ratio quaſi guadam Socratica medicina, 
que ſanet eam itatem, permanat in wenas, 
7 W + in wiſceribus illud malum, ex; irque 
morbus & egrotatio, quæ avelli inveterata non 
poſſunt ; eigue mor bo nomen eft avaritie. 


vr. Cupidinem pro cupiditate in genere maſ- 
culino uſurpat Horatius, lib, z Od, 16, v. 15+ 
Cupido ſordidus, & Satir. 1. v. 61. 
Pars bminum decepta cupidine falſe, 
Nil ſatis eft, inguit. 
52, Elementa, | Primordia, i Sat. 14 1.123. 
Sunt quædam vitiorum nta. 
52, 53, 54. Teneræ nimis Mentes aſperioribus 


Formandæ ftudiis.] Vel a teneris, ut aunt, un- 
guiculis; vel ad Jaborem reſque duras & aſperas 
' formande ſunt mentes nimis effeeminate & 
delicatæ. Vide Oden 2. bujus libri. 

54. Neſcit £equo rudis Herere, & 6] Gene- 
roſus ac nobilis puer (proh dedecus ) ne ſc it 


equitare, timẽtque venari: ſcit verd & amat 
2 Hzrere 


- 


227 
[337] —— oy e . | 


lapilles, —_—_ — exiti- 


canſam. | 


e exercitationibus, No- 


lapides minimè, margaritæ ner inter gemmas, 


57. Eradenda cupidinis, &c.] Tull. Tuſe. 4. 


Cupidini Pravi,] Pravè quidam legunt 8 | 


1 
« : 
et — ——— 


. Vide Alex. ab Alex, lib, 3. cap, 21, & quiz an- 


pater ei congerit opes per fas & nefas, quas male 


228 Q. HORATII FLACC I 
infiftere* baud affuerur, ac Hærere ingenuus puer, 35 


venari t peritior ludere 3 
foe 4 s placuerit ale 
legibus probi '4 : dum 

rens f perjurio frat de- | 
fraudat conſortem ſocium & 


camulat beredi” immerito. Conſortem 


ec 4 Veruntamen 


emper deefl anxuſtis bonis. 


Nimirhm iniguae augeſcunt|] ndjpncque pecuniam 
| Herred properet. Scilicet improbæ 


: 


ANNOTA 


ludere mollioribus ludis Cræcorum. De Roma- 
nis exercitationibus.ingenuo juvene dignis, vide 
lib. 1. Ode 8. De venatlone lib, 1. Epiſt. 18. 
v. 49. ita canĩt: 
Romanis ſolemne viris opus, utile famæ, 
Vitægue, & membrig— 

87. Greco trocho,] Duplex fuit trochus: 
alter dicebatur turbo, eratque buxum wolubile 
ſcuticd agitari I pueris ſolutim ; de quo Virg. 
ZEneid, 7. v. 378. Alter ludus trochi erat, 
circuli cujuſdam ferrei_ vel ænei impulſio, at- 
tem requitens ac ſtudium z  neque ſolis conve- 
niebat pueris, De hoc videtur loqui nofter iſtic 
ut & ad Piſones Epiſt. v. 380. ubi rem vide fu- 
ſids explicatam in annotationibus neſtris. 

58. Vetitã legibus aled.] In Saturnalibus per- 
mittebatut alea, menſe Decembri : reliquis 
anni menſibus probroſa erat; puniebatirque 
legibus Cornelia, Publica, Titia, /ZBdilibus 
ea cura incumbebat, Cicer. Philip. 2. Licini- 
um de aled condemnatum colluſorem ſuum reſlituit, 


notabo ad lib, 1. Epiſt, 18. v. 21, ad has voces: 
Quem praceps alea nudat. 


Cam perjura patris fides, &c,] Dum puer 
3 — Ta. ſtudiis, interim 


partas mals dilapidet. Nam ille ſocietatis fi- 
dem atque hoſpitii jura violare non dubitat, 

60. Conſortem ſocium.] Has voces alii ſepa - 
rant explicantque conſortem cohætedem: ſecium 
qui negotiationis focietatem ac ſœdus initio con- 


Creſcunt divitiæ; tamen 
Curtæ neſcio quid ſemper abeſt rei. 


Venarique timet; ludere doctior 
pa- Seu Greco jubeas trocho, 
Seu malis vetit4 legibus alea. 


boſditem ; atque divitias ac» Cùm PErJura patiis fides 


ſocium fallat et hoſpites; 


TIONE S. 


riorem ſententiam referunt, Nempè conſfors 
vocatur, qui tantumdem ſortis ad mercaturam 
confert. Nam prima pecunia in ſocletatem, ut 
lucrum inde fiat, collata ſors & caput nuncupa- 
tur 2 quod vero ex i113 per communem negotia- 
tionis laborem accedit accreſcitque, corpus ſoci- 
etatis vocitant, Itaque ille fall't conſortem 
ſocium, cum ſubtrahit quidpiam & lucro, & in 
privatam rem convertit id quod eſſe commune 
oportuit. Cicero pro Sexto Roſcio: Ret 
majores naſtri eum, qui ſocium fefellifſet, in bo- 

llo meds 


norum wirorum numero nullo 


tio, Animadverte porrd quot & quanta mala 
committat ille avarus pater. 1, Periculis & 
laboribus ſe conficit, 2. Paupertatem eſſe 
malum ſtultè credit. 3. Omne fas violat quæ- 
üs causd. 4+ Pravo exemplo filium corrum- 
pit. 5. Seipſum defraudat victu neceffurio, 
inter opes inops. 

64.Curte neſcio quid ſemper abeſt rei.) Nam multa 
* deſunt multa, Supra Od. 16, in fine. 

ne Seneca in Hercule Oetzo. v. 625, 


Cupit hic gaxis _— famem : 
Nec tamen omnis plaga gemmiferi 
Sufficit I, i; nec tota fitim 
Lydia wincit 3 nec Zepbyre 
$ibdita wes Si ao. 
Flumine clarum radiare T, 2 
Nic fi totus ſerviat Hebrus, 
Rurague dives cingat Hydaſpes ; 
Intraque ſuor currere fines 
Specret toro flumine Gangem. 


tradtu fecit. Alii jungunt & ad unam poſte- 


Avidcis, avidis Natura parum eft, 
\ 


ODE 


[339] 


putaverunt, Vide eundem pro Publio Quiec- , 


CARMINUM LIBER Ul: 25, 


„„ 
Ad BAC C HUM. f 


Se affiatu ejus Ws. gies Bike 


me, Bacche, rapis tui 
Dee nd nemora aut quos a 


Velox —_ ang ? Qvibus 
Antris egregii Cæſaris audiar 
Æternum meditans decus 
Stellis inſerere et coneilio Jovis? 
Dicam inſigne, recens, adhuc 


Indictum ore alio. Non ſecus in jugis 19 


Exſomnis ſtupet Evias, 


Hebrum proſpiciens, et nive candidam 


Thracen, ac pede barbaro 


Luſtratam Rhodopen ; ac mihi devio 


agls, nde 
* — * in fb 
vd, . Antra 
r. pin nt? 
immortales honores Auguſti, 


[ 
Weg 


Canam ſplendores novo, nec 
| dum ab alis celebratos, Haud 
aliter attonita eft Baccha, in 
montibus expergiſcenst, ct 
cernit Hebrum Tbraciam 
nivibus albeſcentem, atque 
FL. * 2 


4 


TO] Rbodepen* pedibus 
2 
£342 ]|9:4b 


longe aberr 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 3. Lib, r. 

1. Quo me, Bacche, rapis, Se] Ad quid me 
rapis, mEque ſuptà me tollis ? Inſtruis me ſei- 
licet ad canendas Divi Auguſti laudes ; qucd fine 
diving ope nequaquam tentarem, De Baccho 
vide lib. 2. Od. 19. ibique annot. Auguſti elo- 
- perſequitur Horatius lib. 1, Od. 12. I. 3. 

Od. 5. 14+ l. 4. Od. 5. 14, 18. J. 2. Ep. 1. 

2. Quæ in — Lib. 2. Epiſt, 2. v. 77. 

Seriptorum chorus emnit amat nemus, 

Rite client Bacchi, ——— 

Item, 

Carmina ſeceſſum & otia guærunt. 

3. Mente nova, | Divino inſtinctu, dicendi 
facultate pluſquam humans, Adverte, fiudio- eo 
ſe Lector, inciſam paſſim orationem. Talis enim 
entheum decet. 

Quibus Antris, c.] Quibos in lotie 3 a turbã 
ſemotis, ſacriſque animo ſoluto meditabor di- 
gnos Auguſto verſus ; quibus illum cœlo con- 
ſociem? Vide ſupra Od. 5. Stroph. 2. ibique 
annot. 

6. Concitio Jovis. ] Deorum cetui, Fingunt 
enim Jovem in gravioribus Deos convocare & 
conſulere. Vide Homer, Iliad. 20 

8. Indium ore alio.] Sev qudd primus La- 
tinorum Horatius Lyrica ſcripſerit, ſeu quia 
Auguſti geſta & virtutes ſunt quid novum ac 
inauditum, adeoque mortalium nemini cogaita 
aut relata ſunt adhuc ejus infigoia, 

Non ſecus in „c. ] Tantus me ſtu- 
por divina Caeſars ene canere meditan- 
tem corripit, quantus invedit Bac has 8 fu- 


1 


|diflima nunquam non habet nivea, nec 


toy aggredior Augufti laudes, quanto Baccha 
rgia. 


9. Evias,] Bacchi ſacrificu)ay ab Evio Bac- 
chi cognomine, de quo lib. 1. Od. 18. v. 9. E. 
ſemnis, vel : excitata ab eo ſomno, qui poſt di- 
vinum furorem occupare ſolet, animoque tran- 
quillitatem reddit, Vel, pervigil; noctu enim 
celebrantur Orgia, in Thraciz præſertim 
montibus. Unde & mox Hebri Rhodopeſqt e 
mentio, 

10. Hebrum.] Hie Thraciz fluvius oritur & 

monte Rhodope non procul Adrianopoli, labitur 

in /Egeum mare, > regione inſule Samothra- 

ciæ, volvens aureas arenulas, Solin, lib, 15. Ds 
eo jam lib, . Od. 25. v. ultimo. 

Nive candidam Tbracen.] Regio hæe * 


læta, nec ſolo, ex Pomp. Mela, Inter — 
montes tollit "Rhodepen, incoliturque gente, 
cui velot infita k natura barbaries, Vide lib, 1. 
Od. 27, 
11, Pede barbaro Luſtratam Rhodepen.] Hic 
ſubtiliores aliqui afferunt Orpheum pede barbaro, 
id eſt, carminibus, illuſtrantem Thraciam ſuam 
datriam, & in ea montem Rh 1 eo j = 
ſu, ut tam fit omnibus admirabilis Horatius Au- 
guſti laudes celebrans, quam Bacchis Thrax 
Orpheus canens, & ob cantum toto orbe nomi- 
natus. Sed O commentum, quod noſtrum etiam 
Poetam latuiſſe credendum ky 

12, Ae mibi devie, Sc.] Afflatus numine 
Horativs duntaxat ea loquitur, quæ — 


dem iuvant Poctam, deſertas * ſpecus, 


rore divino & ſomno exſoluta:. V1 t nto ar» rupes, nemoray 


5 


Q 3 Ries 


229 


230 Q. HORAT T 
deſertam O Rex Naiadum 
Bacchantium altas fraxi- 


Mirari hibe 


um, nibil exiguum aut wile, 
nibil bumanum canam. | Sua- 
we eſt periclitari, O Bacche, 
fequendo numen qued circum- 
dat caput wirenti palmite, 


Nil mortal 


 ANNOTA 
23-. Rupes,) Sic appoſitè Muretus doctis vi- 


ſus correxiile, quia rupes ad rem convenientiores : 


ita abſurdè, ut quidam volunt. Nam & flumi- 
na & fluminum ripæ ad ſolitarium & cogitabun- 
dum pertinent. 

14. O Naiadum potent, & 8 aquis vi- 
num eſt potentius ac validius, hinc veteres Nal- 
t dum, id eſt, Nympharum fluminibus præſiden- 
tium Regem finx ere Bacchum, 

16. Baccharum,] Bacchi ſacerdotum. Quod 
additur, walentium Proceras manibus wertere fra- 
xines, videtur alluſiſſe Horatius ad id quod ſeri. 
bit Euripides in Bacchis Actu 4. cum evaſiſſet 
in abietem Pentheus rabiem fugiens Bacchanti- 
um, eo ſtatim accurriſſe illas omnes, ac duce A- 


| 


cùm tamen plerique codices habeant ripas ; nec 


Il'FLACCHI/ 


admirari cautes & filvam Rupes et vacuum nemus 


t! O Naiadum potens, 


nos manibus revellere potenti- Baccharimque valentium _ 15 
Proceras manibus vertere fraxinos; 
Nil parvum, aut humili modo, 


e loquar. Dulce periculum eſt, 


O Lenze, ſequi Deum | 
1 Cingentem viridi tempora pampino 20 


TIONES. 


poſtea verd ipſam arborem radicitus concuſſiſſe, 
ac tandem proſtraviſſe. | * 
17. Aut bumili mode.) Quidam legunt bu- 
mile mado. 

18. Dulce periculum eſt. ] Scio me periculoſum 
tentare opus & arduum; at, duce Deo, non in- 
dignum immortali Cæſare carmen edam. 

19. Lene. ] Unum eft ꝭ Bacchi ccgnomini- 
bus, amo Tov nv, torculari, in quo vinum ex- 
primitur. Ex Diod. Sic. lib. 4. cap. 5. & lib. 5, 
cap. 1. Donatus perperam Latinam commentus 
eſt orginem, a leniendo, Cui & refragatur Ser- 
vius in Virgil. Georg. 2. 4+ 

20. Cingentem viridi tempora pampino.] Hoc 
& ſuos clientes, & ſeipſum coronare amat Bac- 


gave ſaxa primum molitas in eum contorſiſſe, 


ODE 


aptut wirginibus, nec inglori- 
us bellavi, Jam arma & | 
perfunctam militia ifis lyram [Nunc arma, 
tenebit murus ille, gui flipat 
latus 


Metrum idem quod ſupra Od. 9. Lib, 12. 
1. Pueliis nuper idoneus.] Jam verd annos 
quadraginta natus ab eis contemnor ; quare ab 
114 militia ceſſare debeo in poſterum. Vide lib. 1. 
Od. 9 lib. 4. Od. 1. 
2. Militavi.] Ovid. Art. Am. 


Militat omnis amans; E babet ſaa caſira 
Cupido. | 


3. Nunc arma, &c,) Jam abjicienda mihi 
ſunt arma, atque ex more ſuſpendenda in tem- 
plo Veneris, funalia, vectes, arcus. 

4. Barbiten, } Verſus lyricos & amatofics, 


OO — 
ee ee ee nn OCCASION 


Haud ita pridem wigebam V IXI puellis nuper idoneus, 
Et militavi non ſine gloria. 


chus. Intra lib. 4. Od. 8. b 
| Orratus viridi tempora pampino. 


XXVI. 


Ad VE N E R E M. 


Ut Chlots arrogantiam csòrceat. 


[36] 
defunctumque bello 


Barbiton hic paries habebit, 


ANNOTATIONES. 


ws hoc inſtrumento muſico, lib, 1. Od. 1. 

4, 5, 6. Paries babebit, Lawvum marine qui 
Veneris latus Cuſtodit.] Quia fortunatus fui in 
ea Veneris militia, hine volo ſuſpendi arma mea 
congruo loco & meze felicitatis indice, Videlicet 
ſtatuæ Deorum meridiem aſpiciebant, proindeque 
occaſum habebant ad dextram, ottum ad fini- 
ſtram: poriò ex Etruſca diſciplina pats orienta- 
lis boni ominis erat, ideoque fauſſã quælibet ad 
ortum auguria & auſpicia habe bantur. Unde 
Virg. intonuit læuvum. Seu qudd ea erat Horatii 
dextra ad Veneris imaginem converſi, & pars 
quoque templi dextra: quæ quidem ſemper Kür 
cenſetur. Hine igitur ad lavum fimulacri 


Lævum 


CARMINUM LIBE ER III. 27. %% 


Lævum marinz qui Veneris latus 5am Yeneris maritime. 
Cuſtodit. Hic, hie ponite lucida 
Funalia, et vectes, et arcus | 
Oppoſitis foribus minaces. 0 Dea, quæ fortunatam o- 

O, quæ beatam, Diva, tenes Cyprum, et  [343)|,0/7ram arque Mempbim 


0 a x nivibus Sithoantis immanem 
Memphim carentem Sithonia nive, | 1O|-egis, ſemel feri ſuperbams 
Regina, ſublimi flagello TY "bleen doro flagelle. 


Tange Chloen ſemel arrogantem. | 
"ANNOTATIONES. 


Veneris latus, hoc eft, ad dextrum ſani parie- Cato veRticulariam appellat vitam furum, qui 


tem atma collocat, quibus non fine gloria mi- vecte parietes domorum ſoleant perfodere, 


litarat, . 4. Beatam Cyprum.] Inſulam, de qua lib. . 
5. Marine Pinerit.] E maris ſpumi geni- Ode 3. 


tz: ut fabulantur. Hefiod, Theogon, Inde Beatum.] Vel opibus, vel patrocinio Veneris. 


Grzcum nomen *Aqgotrn, nam apęgöe, ſpuma\ 10. Mempbim.] AEgypti urbem, in qua cele- 
Uiciurs bre Veneris templum, teſte Strabone, lib. x7. 

7. Funalia.] Noctu amatores ad amicarum | Carentem Sithonid nive. ] Ea regio utpote fer- 
fores, accenſis facibus pergebant, atque illas, vida non habet nives, ut Sithon Thraciz mons. 
his demum extinctis, occentabant, Perſ. Sat. 5. Virg. Eclog. 10. 8 | 
v. 166. Sitboniaſque nives byemis ſubeamus aguoſæ. 

Chryfidis ,, . , . + ante fores extincta cum 11. Regia.] Mentium dominatrix Venus. 

face canto, | Sublimi flagells, &c.] Ictu vehementiori per- 
Vide ſupra Od. 10. bujus libri. cute; faſtidium Chiles & ſuperbiam tibi ingra- 
Vectes, & arcus, & 


fores meretricum occluſas, Vide ſupra Ode 14. batur Horatius primò velle amores abjicere ; ecce 
ſub finem, Et lib. 1. Ode 25. Apud Terent, | verd, ſeu amans, ſeu iratus, ſopplicat Veneri, 
in Eunucho, Thraſo Thaidis ædes expugnatu-; ut frangat Chloez arrogantiam, camque tangt, 
rus, Procede, inguit, Luc waz wele. Belle à qui ipſe ſpernebatur. 


ODE XXVIL. 
Ad GALATEAM, 
Eam a navigands deterret, præſertim exemplo Europe. 


] MPIOS parrz recinentis omen Sceleratos deducat angurium 


Ducat, et prægnans canis, aut ab agro [344] CN SE RS 
ANNOTATION ES. +3 
Metrum idem quod Od, 2. lib. 3. Iniculis : præterea parre (alii tamen legunt, 
I. Inpios Jr, Sc.] Haec Ode pra cæteris [parve) gue ab illo gal rita appeliata guondam, 
involata multum negotii ſemper Interpretibus fa» pes Gallico wocabuio etiam legioni names dedie 
ceſſivit z multum quoque habet gravitatis & ele- |alaude, Dedit cirros Pico quogue Martio Se. 
gantiz, Que & qualis fit Galatea illa, & cur Lib. verd 18, cap. 29. manifeſt? ac diſertè ſcribit, 
ita ſtudiosè ad eam ſcribat Horatius, haud no-|awem parram, oriente Sirio, ipſo die non appa- 
tum eſt, | rere, donec occidat. | 
Impios pparre recinentis omen Ducat, Sc. ]] Recinentis.] Quaedam ves cantu omen fa- 
Impi iter tactuti trifte quodlibet auſpicium ha-|ciebant, ut noctu, corvus, cornix, picus, par- 
beant, pro ſuo malo merito ; tibi verd, Gala- Ira; hinc ofcinee, quaſi orieines: aliz volatu 
tea, favſta quæcumque adfinr, & alis, unde alites ac prepetes diaz; ut aqui- 
Parre,] Ingratz & infauſtæ fuit vocis par-jla, vultur, milvus, accipiter, aliæque altum vo- 
ra avis; que veid ſuerit, illa, minimè liquet.|lantes. Virg. /Eneid. 3. v. 261. 
Q1buſgam meſange, aliis vanzeau, aliis aliter Et wolucrum lirguas, & prepetis omina 
appellatvr, Aogl. a Jap. Plin. lib. 21. 37. pennæ. 
init, Vlucribus apices diverſs quidem generis : 2. Pragnans canis, aut, Se.] Veteres ſuper- 
Pberici plumarum ſerie s » « « Phoſiar@ (or- Kitiofi malta quidem omi noſa exiſtimabant 
4 N ' 


Q 4 - Rava 


ic, iflic deponite faces ace 
cenſas & wets, & arws' 
preclufis januis minitantes. 


c.] His ſcilicet armis tam ulciſcere: ferociam elide, Animadverte 
atque inſtrumentis quatiebant effringebantque porrò amantium levitatem se ſtultitiam. Vide- 


. 
[ + 
: 
f C - 
+ 
1% 
4 . 
_ ' 
F175 
F bv 
\ 2 
_ 
4 
. 
i \ 
| » 
11 * 
. 
11 
b; 
. ] 
1 
f 
« [ 
\ * 
} 0 
=. 
Hb 
[ y y 
; 5 
} 4 1 4 
=” 
Wo 
9 7 
SY \ 
yy 
| i 
| 44 
[ Ft 
1 
| "oy 
* 
1 
F 
D 
! > 
9 
1 
4 
[ 1 ſ 
5 


— 2 = . 
— — 


I p ASS — — - — — * 
C TTT 


— 


— oo — 
EEC Rt mart 


— 11 © a 
Lr 


— Z— — ——— — — ̃ — —— — — —— — — 
— inn * - 
—— 
ISS 


232 Q. HORATI 


Anguis guogue viam incap- 


Pa vorem injecit. Ego cui me- 
1am augur pravidens E" 
tura ? 


ANNOTA 


nulla aut levi ratione; ut fi quid male cefferat, 
cùm v. g. prægnans canis occurrifſe!, inde talem 
occurſum deinceps habuerunt infelicem & mali 
ominis, Ejutmodi plurima profert hie Posta 
noſter. Vide Alex. ab Alex. lib. 5. cap. 13, &c. 

3. Laauvino.] Pro quolibet pyfitum quibuſ 
dam videtur; non ita vero aliis, eo quod per 
illud ad viam Appiam oppidulum iter erat Ga- 
Jatezx Brunduſium pergentis ad conſcendendam 
ibi navem. Res exigui moment}. 

5. Rumpat & En Sc.] Gracis Antag, 
Latinis jaculus, ſerpentis genus eſt, ex arbori- 
bus in pretereuntes ſeſe vibrantis ad madum 
ſagittæ. lian. I. 6. hiſt, animal. c. 18. Plin. 
I. S. c. 23. Vulgatum gf, inquit, ja ulum ex ar- 
borum ramos wibrari, nec pedibus tantum cat en- 
das ſerpenter, ſed & miſſili volare tor ments. 

6. Iimilis ſagittæ.,] Nolunt hic intelligi 
miſſilem ex arcu ſagittam; quanquam nihil ve- 
tat, ut patet ex annot. præced. At placet in- 
di cari eam ſurculi partem in vitibus poſtremam 
& ſvperio:em, que incurva & contorta ſerpen- 
tem refert, vocaturque ſagitta. Columell, I. 3. 
c. 17. Plin. J. 7. e. 2 1. Segitte wicantur ſurcul, 
em interti fanguntur . . . ſagitias ſcrere mi- 


gued intortum fuit. | 
7+ Terruit mannos.] Exterruit equos currum 
trahentes, in eos inſiliens, eo modo quo mox 


ad manum faci'is & obſequens. Torrentio eſt 


rrens. « 

Ego cui timebo Providus auſpex ?] Ita ferè 
omnes codices, Senſus eft ; non eſt quod time- 
am tibi, Galatea; «um nullo fis crimine ob- 
Aricta, ſelici exitu ut & auſpicio fluent tibi 
omnia: nec non fauſtu u tibi augurivm & e 
precabor navigare cupienti ;* ſis ubique felix. 


weniens ob agree Lanuvino, Rava decurrens lupa Lanuvino, * 
& wulpes catulos enixa. Fœtaque vulpes: 


tradarius equus, tolutim & fine equitis moleſtid 


Il FLACCI 


tam remoretur, cim welut Rumpat et ſerpens iter inſtitutum, 5 

Jagitta > tranſverſs equis| Si per obliquum fimilis ſagittæ | 

Terruit mannos. Ego cui timebo 
Providus auſpex f 


* 


TIONES. | 


ab Alex. ante cit. Quam verd mundi par- 
tem ſpectabat augur ? hinc enim pendet mul - 
tarum ſolutio quzſtionum, nimirum uhi dex- 
tra pars, ubi lzva conſtitbenda; adeoque quod 
felix, quod infelix omen. Primi Rom. Augures 
orientem ſpeQtirunt ab Albanis & Latinis e- 
JoQti, Patet ex Vg. En. 8. v. 61, Kn. 18. 
172. Subinde veid, ex Hetruſca diſciplins 
ad meridiem converſi omen capiebant & auſpi- 
cium. Vide Varron, lib, 6, Plin. lib, 1. c. 64. 
Quz cdm ita fint, ortus Solis erat eis ad læ- 
vam, occaſus ad dextram : ergo quod mox ait 
Horatius, Cer vum ab ortu Solis oſcinem, fini- 
ſtrum infelixque avgurium denotet. Adde quad 
vulgd putabantur auſpicia corvi dextri fauſta, 
vi infelicia: cornicis contra. Plaut. Aſinar. 
infra citand. Item Aulul. Scen. 20. Non te- 
v ere oft qued corvus cantat mibi nunc ab laws 
manu, Cc. Cic. de Divin. 1, Ruod augur, cur 
@ dextra corvut, q Aniſtrà cornix faciat ratum ? 
Et antea, Panetins requirit Jupiterne corni- 
cem & lawd, corvum a dextrd canere juſſifſet ? 
Et de Divin, 2. v. 81. Cur alis 4 dextrd, 
& lava datum eff avibus, ut ratum auſpicium 
| facere peſſine Verum enimvero magna bujus 


avs utile, quoniam in trangferendo facie rumpitur bſervationis vanitas, ut ait ipſe Plin. modò 


cit. Et Cic. de Divin. 2. n. 82. Rue autem 
ft inter Augures conveniens & conjunci a con- 


ftantia ? Ad neſtri angurii conſuetudinem, dixit 


explicuimus, Manus vocatur equns minor; Ennius. 


Cum tonvit lævum bene tempeſtate ſerena, 


| Ar Hemericus Ajax, apud Achillem querens de fe- 
rocitate Trejauorum, neſcio quid boc modo nunciat : 
i 


Proſpera Jupiter his dextris fulgoribus edit, 


lia nobis finifra, Graiis & Barbaris dextra 
meliord ſe videntur. Quanguam baud ignord 


Qudd fi liceat aperire quod ſentio, malini{gue bina jint finiflra nos dicere, etiamſi dex» 
certe, cum eruditis nonnullis, interrogationis tra int. Sed certe noſtri ſmiftrum nominave- 
yotam expungere, & continuato ſenſu & orati-|rurt (quod a finendo dictum putant) externique 
one, jungere cum ſequentibus hoc len u: Ego|dextram, quia plerumpue melius id widebatur. 
Horatius, ſi cui timebo auſpex providus (ut tibi] Vide Juſt, Lipſ. Elect. 2. c. 2. Ex his, Lector, 
navigaturm timeo, Galatea) buic prece ſuſcita- vides non abſurdam quoque ſententiam priorem 
bo aſcinem ab ertu Selis cor vum, quo deterrea-|illorum, qui corvum oſcinem ab ortu ſelit 
tu: a conſcendendo mari, iſto ſcilicet malo augu- |augurium fuiſſe ſcripſerunt, tametſi ad le» 
rio. Vide mox annotanda. vam eflet ; ubi & diſtinguendam aiunt in- 

8. Auſpex.] Is augurium captans ſedebat eapi- ter Auguris dexttam manum lævamque, & 
te velato: lituum fine nodo tenens aduncum, mundi partem dextram ac ſiniſtiam, cum Poẽtæ 
quo cœli regiones & certa ſpatia notabat, a nunc hoc nunc illo modo loguantur, Adde 
bus videnda ad ſe pertinete defignabat, &c. Plutarchum in queſt, Centur. Rom. ita ſeri · 
. | — ED Antequam 


— 


CARMINUM LIBER III. 27. 231 | 


Antequam ſtantes repetat paludes $45}]priuſqudm © ovicula p. 
Imbrium divina aris imminentum, T [nn Prone de, 
Oſcinem corvum prece ſuſcitabo  - F1 | wotes woraho corvum ab + 
Solis ab ortu. | | riente On Nie fer- 
Sis licet felix ubicumque mavis, — 38 7 eee 9 


Et memor noſtri, Galatea, vivas; 

Teque nec lævus vetet ire picus, 
Nec vaga cornix, 

Sed vides quanto trepidet tumultu 


Pronus Orion? Ego quid fit ater +35 

Adriz novi finus, et quid albus — 

i Peccet Iapyx. 20 — — 

Hoſtium uxores puerique cæcos We — 

Sentiant motus orientis Auſtri, et l & — — atri  maris, 

Aquoris nigri fremitum, et trementes ac liera iflibus ſluctuum 
| Verbere ripas. | once. 


ANNOTATIONES. 


bentem ; Cur avis finiflra eff ſecunda ? .* » „ . nix.] Plaut. Aſinar. Scen. 4, Pirus & rornix 
Nam finifirum Iavum fignificat, Poteſt etiam] ab lawa oft : corvus perro (alias parra) à den- 
deduci d verbs finere. Kam igitur que rem fi-|tr6 : conſuadent, Plin. lib. 10, e. 12, Cornix in- 
vit avem . , . vocat vulgus finiflram. Car vero auſpicatæ eft garrulitatis, à quitu/dam tamen 
An quod ies in acie contra Mexentium|laudata, Id. eod. I. c. 18. Pici (Gallice piverts 
Hlanti fulgur à finiſtrã victer iæ index micaſſet, Martio cognomine, inſgnet & magni in auſpiens 
in augarium id wer'erunt 3 ac deinceps ita ob-|. . . e,, principales Lario ſunt in auguriir d 
ſervant ? Etenim Thebani cum ſiniſtro ſuo cor nu] Rege quo nomen buic avi dedir., Unus corum in 
ad Leuctra beſftem prefligaſſent, deinde obſer-| capite Pretoris urbani L. Tuberonis in foro jura 
warunt ut in omnibus conflicti bus fniſftro cor-|pro tribunali reddentis, ſedit ita placide, ut ma- 
nu imperium tribuerent, An potius, ut auffor|nu prebenderetur. Reſpontere Vates, enitium 
et Fuba, reſpiciemibus orientem Aquils 4d Imperii portendi, , dimitteretur ; at, , exani- 
firiftram eft, quam mundi partem dextram &|maretur, Prætori. Et ille avem protinus concer- 
ſupremam babent F *S © An gruia terreſlria & > nec multd peſt implevit prodigium, C. Calis 
caduca caleftibus & divinis cum fint oppoſita,| five Lælio id tribuit Frontinus in Stratagem. 

putabant nobis ea gue finiflra ſunt, Deo: à 17, Sed vides guants, &.] Attamen, & Gala» 
dexiri oflendere ? Vide & Arnob, I. 4. pauldſtea, ne temere te perfido committas mari: ani- 
poſt init. ubi /xva naturd eſſe ulla negat e- madverte imminentem ab Orione tempeſtatem, 
xregic, Nec omitte quod Non, Marcell, docet 18, Pronus Orion. ] Devexus, ad occaforn ver- 
aliquando etiam /evum in bonam partem, & a gens, De eo lib, 1, Ode 28. v. at. lib. 3. Ode 
| levando dici, 5 * ef * ä ” 

« Antequam flanter repetat paluder, &c. || id fit ater Adrie novi ſinus, &c,} Cave 
4. F. denunciet cornix I * time Adriatici maris navigationem. 
paludes ſuo more volitans ac ſedens 2 ibique Hujus ego pericula ſum NG 
præſentiens imbrem divinänſque & voce indi- cùm Athenas ptoſecturus, conſcendi mare Brun- 
cans, Supra Ode 17. agu augur cornix dicitur. duſii. Tune etiam intellexi guid alla peecer 
Vide ibi annotata: | Japyx, quam ſæpe fallat &fecipiat ventus ille 

11, Oſcinem corvum, &c.] Ore futura prz- flans ex Apulis, in Greciam pergentibus initis 
cinentem, Vide Gel. I. 6. e. 6, Plin. I. 10. c. 12, propitius, at repentꝭ ꝭ calo ſereno procellas ciens, 
Peſſima corvorum fignifitatio, cum glutiunt vo- & naufragia parans, De es lib, 2. Od. 3. v. 4. 
cem welut flrangulati. Et I. 18. c. ult. cri ' 21. Heſtium wuxores, &c.] In hoſtes vertantur 
fingultu guodam latrantes, ſegue concutientes, & irruant mala quæeque 1 I Galates avertantur. 
h contiruabunt, wentos ; fi vero carptim v Cates Sentiant motus orientis Afri. Me. 
cem reſo-bebunt, wentoſum imbrem præſagiunt. ridianum hunc ventum ignorat nemo valda 
Contra fi ab ortu clatè vocem ediderit corvus, eſſe procelloſum, | 
felix auſpicium fuiſſe narrant quidam. Vide! Cæcos motus. ] dam interpretantur, no. 
lupra annot. curnos, eo quod x Aber, interdin Myuilo 
15. Nec lawns wetet ire picus, Nec vaga cor- webemention ng... . @ wg 


* 
i 
1 
7 
.» 
[1 144 
n 
' 
= 
J * 
5 
N | 
* 
n 
o 
3 
* 1 
"11 
1 
* 4 
_ F 
' +:*3 
i 
+ IN 
WF 
| .- 
. 
1 
| l 
f 2 
Y 1 
4 
4 
{ 1 
+ 
I 1 
i 
4 
8 N 
' U 
4 
* 
"2144 
* Ti 
' . 
U 
[ 'Y 
54 
1 
1 
4 P . 
* 8 
1.3 
4 
l by 
x Ft : 
q 
_ 
: f 
\ q 
[ e 
1 ».F 
i 
4p 
[7 
© v8 
\ 
| 
3 
1! 9 
[2 » 
6 : 
* * 
4 
| 10 
i \ 
uf 
* 
1 
4 
1 
is 
1 
4 
TH 
* 14 
i Ly 
' N 
N 
: i 
U : 
bs * 
, 
, 


| peſtuoſo, vide annot. hujus libri Od. 1. Stroph 


lia  etiom Europa fallaci|Sic et Europe 
tauro commifit latus candi- 


pavit ante imperterrita. 


| Pall 
Paulo ante flores in pratis 


fidera & aquas. Cum verd 
pervenit ad Cretam centenis 


ait : O parent, nomen d filia 
ledtum & pietas etiam re-. 
Has! Unde & guo deueni £ Filiæ nomen, 


Unica mors pœna eft minor fla- 


Fieo crimen ſædum ? An ſcelere 


eduntur. Plin. lib. cap. 47. in fine. Alii le. 
gunt orientis Hadi. De Hodorum exortu tem- 


7. Nunquid verd ſagax Poeta junxiſſet Hodo- 
rum ortum cum occaſu Orionis, quem modo 
attulit : Hic ſiquidem Jongz eft poſt illum. 
Verumtamen quid vetat Horatium Galateæ 
interminari Orionis, hoitibus vero Hadorum 
walignitatem ? 

25. Sic & Europe, &c,] Vide netibicontin- 
gat id quod contigit Europæ. Hæc manſue- 
tam & amabilem taurum conſpicata, non eft 
verita ejus tergo inſidere, atque etiam maris 
inire fluctus & inambulere. At pœnituit ſe- 
ride, cum fe avectam longius ſenfit, Sic tv, 
Galatea, placidum nunc mare ultro conſcendi:: 
at mox pœnitebit te, cum turbatum ac pio- 
cellis elatum intuebere. Europa a Jove in 
tauri formam converſo decepta, avecta, vitiala 
eſt; tu ab Japyge Auſtröque, veniis, & ab O- 
rione Hedoque fideribus noxiis poteris falli. 
Vide Herodot. Diodor, Sicul. lib. 6. cap. 1 5. 
Ovid. Metamorph. 2. Fab. ult. & Faſt, 5. 
Apollodor. lib. 3. 

. Niveum latus,] Candore inſignis Europa ce- 
lebrata eſt. 

27, Madidſue fraudes Palluit audax.] Quæ 
audacter ac fine ullo metu tauri dorſum in- 
ſcenderat, tum expalluit cum in alto mari 
nil præter undas & marina monſtra aſpexit. 
Hec & que ſequuntut e Moſcho tranſtvlit 
Horatius, pariterque Ovidius, aliique. Scri- 
pfit Theod. Marcilius & Theocrito, quoniam in- 
ter bujus opera, Eidy!l, 19. reperitur inſcriptum 
Eurepa ; quod tamen Moſchi efle non eſt am- 
bigendum. 

29 · Nuper in pratis, &.] Legentem pa- 


234 Q. HORATIIFLA CCI 


niveum doloſo * 25 
Credidit tauto latus, et ſcatentem | 

dum ; mare beſtiis re- . 

fertom 8 3 pen . Belluis pontum mediãſque fraudes 


uit audax. 


. Nuper in pratis ſtudioſa florum, et 

Nymphis meritas, note pa- Debitæ Nymphis opifex coronæ, 30 

rum lacidd nibil aſpexit nf} Nocte ſubluſtri, nihil aftra præter 

Vidit et undas. | 

wrbibus walidam, ird percita Que ſimul centum tetigit potentem [348] - 
Oppidis Creten : pater © relictum | 


pietaſque! dixit | . 88 


Victa furore; | ; 
gitio virginum, An enperretia] Unde? Quo veni ?. Levis una mors eſt 
r Virginum culpe, Vigilanſne ploro 
igs inanis, que  dilap-| I urpe commitium ? An vitio carentem 
| Ludit imago l 40 


ANNOTATIONES. 


pinam exhibent. Ovid. Metamorph. 5. item 
Lucanus, 
33. C:ntum peten em Oppidis Creten.] Homer, 
exalcparrehe, Hinc Vir. En. 3. de Cretenſibus, 
Centum urbes habitant magnas. 

Plin. lib, 12. cap. 1. E/ Gortyn@ in inſuld Cre- 
ta juxta fontem platanus una, inſgnis utriuſque 
linguæ monumentis, nunquam folia dimittens : 
Patimgue ei Cræciæ fabsl:ſitas adfuit: Jouem 
jub ea cum Europ conſediſe. 
34. Pater 8 reiftum, Se.] Tandem pla- 
ne deceptam ſe intellig:zos Europa, ſic in- 
gemuit : Miſeram me, que inſans tauri amori 
obſecuta patris domum neverentiamque de- 
ſerui 

37. Levis una mor: e Virginum culpæ.] Sci- 
licet irreparabilis eſt jactura virginitatis. Ca» 
tull. Carm. 60. v. 46. | 
2 e dum intatia maxet, dum cara 

us : : 

025 caſtum amiſit polluta corpare florem, 

Nec pueris jucunda manet, nec cura puellis., 

40. Imago Vara, gue post fugiens eburna ] 
Poſt Homer, Ocyii, 19. v. 562, alii Poetæ fas 
bulati ſunt, duas elle ſomniorum portas, alte- 
ram corneam, eburneam alteram : per hane 
falſa, per illam vera emitti ſomnia. Vide Virg. 
ZEneid. 6. v. $94. Hujus figmenti rationem 
alli alizer inveſtigant. Quidam in etymologis 
rem verſati opinantar : tatp2gpw, inquiunt, eſt 
decipis: hinc venum eſt inſomniun & part, 
que candenti nitens elephant, ut ait Vires 
cit. illud autem eft verum quod & cornea ports, 
Nam à xizag cornu, Kipaliy indeque xa 
effecium reddo, Alii, quod ebur denſum 


nihilque dat oculis petvium; at contra 


.xiter flores, cam tapta eſt 4 Dite, Proler- 


pellucidum cornu eſt; hint i!lud nihil often- 
dit, hoc verd aliquid exbibet & indicat. Allis 


Vana, 


enen 


C R M I NUM LIB ER III. 27. 


Vana, quæ porta fugiens eburna 

Somnium ducit ? Meliũſne fluctus 

Ire per longos fuit, an recentes 
Carpere flores ? 


Siquis infamem mihi nunc juvencum 


Dedat iratz ; lacerare ferro, et 


Frangere enitar modo multum amati 


Cornua tauri. 
Impudens liqui patrios Penates ! 


II. 235 
2 per januam eburneam in 
ſomnium emictit ? An ſatius 
uit longa tranare maria, an 
| flores noves culligere F Si ali- 
quis modd tradat irate mibi 
. [3 49] taurum flagitioſum,  conabor 
8 | ferro diſcerpere ac rumpere 

4D | cornua juvenci prius dilecłi 
nimium, Sine werecundid 
deſerui paternam domum t: f- 
ne pudore cunftor Inferos, @ 
# quis Deorum audis i, fa- 


Impudens Orcum moror | O Deorum go | Ade ambulen inter Lane. 


Si quis hæc audis, utinam inter errem 


Nuda leones, | 
Antequam turpis macies decentes 
Occupet malas, tenerzque ſuccus 
Defluat prædæ, ſpecioſa quzro 

Paſcere tigres. 

Vilis Europe, pater urget abſens : 


Quid mori ceflas? Potes hac ab orno 


Pendulum zona bene te ſecuta e- 
lidere collum. 

Sive te rupes et acuta leto 

Saxa deleQant ; age, te procellæ 

Crede veloci : niſi herile mavis 


Carpere penſum, 


| Priuſquam faxda tobes invae 
dat pulchras genas, ac deli- 
cata prædæ ſuccus dila- 
Latur, cupio formoſa tigres 
ſatiare. Infamis Europa, ab- 
ſens — inſtat : quorſum mo- 
5 5 ri differs? Frangere cervie 
cem potes ab iſts orno ſaſpen - 
ſam objequente tibi cinguls. 
Sen magis placent cautes & 
ſeopuli ad mortem expediti« _ 
— _ te I tem- 
peſlati, niſs penſum ing 
60 trabere vis tu Regi: filia, 
[39 


ANNOTATIONES. 


per ebur, quod dens eſt elephanti, fignificari os 
putaturz per corny verd oculos, quia prima ocu- 
li tunica ejus ſpeciem refert ; ac proinde hoc 
aliquid certi continet, illud autem non ita: 
nam que oculis videntur, manifeſta ſunt; ac 
incerta que alieno ore famaque percipiuntur. 
Vide Euſtath. Macrob, in Somn. Scip. lib. 1. 
cap. 3. 

2 Meliiſne fluctus Ire, &c. ] Id eſt, potuit- 
ne ivitur vigilanti mibi melius videri tauri dorſo 
mariſque longi. flutibus me credere, quam in 
pratis otiosè ludendo flores colligere ? Vis ſane 


opinionem ſomnii excutere poſſum, inquit ſtu- 


pens Europa. 

47. Mulm amati tauri.] Huic divinum o- 
dorem ſpiranti, aut, ut ait Moſchus, miti, 
formoſo, blandienti libens colluſit Europa; 
contrectat, manidus ſpumam ab ore abſtergit, 
oſculatur, dein & dorſo infidet, Taurus Europe 
lambit collum, ac demulcet puellam. Apud 
Ovid. autem Metamorph. 2. Fab. 13. ori flores 
porrigit, cornua ſertis exornat, pectus manu 
plaudit: g-udet amans, Meminit quoque Cie. 
de Nat, Deor. 1. „, 79. Nen audeo dicere pul- 
chrio em efſe me quam ille fuit Taurus, qui vexit 
Europam 


50. Orcum morer,] Mori Ciffero, mororque 


debitam Orco prædam tradere, 

51. Utinam inter errem Nuda leones.) Jam 
Europa non ſomniaſſe, ſed reipss flagitium per- 
petrafle ſe agnoſcens, iram in taurum primò, 
deinde verò in ſeipſam vertit. 

55» Specioſa quero Paſcere tigres,] A feris 


cito devorari exoptans, nuda & formoſa illis cu- 


pit objici; fortaſſe & pœnas luere vult eam, 


quæ culpæ & turpi commiſſo anſam præbuerat, 
tormam & pulchritudinem, Porro tigres sc 
leones memorat, quales omnino bellvas Creta 
non habet aut nutrit; verùm attonitæ, idque 
citra notam ignoranti, virgini non eſt indeco- 
rum. 

57. Pater ab ſent. ] Conſcia mens ex 
brantem —— —· mihi exhiber 
durum perinde c juſtum vindicem : eique me 
imago urget & torquet, 

58. Potes bac ab orno, &c,) Vitam infa- 
mem potes finire laqueo & ſuſpendio vel præci- 
pitio, ſeu in ſcopulos acutos, 

63. Nift berile mavis Carpere penſum.] Nifi 
mavis ſeryire, & lanam in fila ducere ab herz 
certo pondere traditam ad opus diurnum, tu re- 
gio ſangvine prognata : nimirum Agenoris Phe- 
nicum Regis filia; quæ mater fuit Minois ac 


Rhadamanthi, 


Regius 


236 Q. HORAT 


argue dari pellex ber bor Regius ſanguis, dominzque tradi 
Barbarz pellex. 


aftabat Ve- 


bare. gent i 
Mus 3 ridens, natuſque 


* 


IT FLAC C] 


Aderat querenti 


laxath arcu : poſiqvam verb Perfidùm ridens Venus, et remiſſo 


. fatis /udificata eff, ait: Mo- 
— 2 & ardenti 
jurgio, quando tibi juvencus 
edioſus cornua dabit franger- 
da. Ipnoras te eſſe conjugem 
emi % Omitie que- 
2. altam * 
tem ſuſtinere, ut decet : di- 
viſun mundus tuam feret 
ep pellationeri. 


Fili 
Mox ubi luſit 


ANNOTA 


66. Pellex.] Mariti concubina, | 

Aderat guerenti Perfidiinn ridens Venus.] Dum 
in has querelas erumperet Europa, prope ſtans 
Venus ridebat virginem dolis guidem deceptam 
fuis ac filii Cupidinis, qui cum ſat vulnerum in- 
wulitſet, arcum remiſerat. : 

6g. Abſtinero (Dixit) irarum, & c.] Tota 
hec ſtrophe ironiam complectitur falſiſſimam. 

73. Uzxor invifi Jevis efje neſts?] Apud 
Moſckum ante cit. Jupiter ipſe ſe Furopæ, qua- 
lis Gt, aperit, & conſolationem adhibet, quam- 
vis in tauro latens, 

74. Bene ferre magnam Diſce fortunam.] Vel 
toterare gravem animi colorem; vel regiam for- 
tunam ſuſtinere ac tueri, Nam ſcribunt quidam 

em (alii dicunt, Xanthum) Cretz Regem 
nave, cui tau us appellatio & infigne fuit, Eu- 
ropam rapuiſſe, atque ex Phœnicia in Cretam 
abductam uxoris loco habuiſſe. Alii paulò ali- 
ter, à Cretenſi Rege nomine Tauro, illatis 


(Dixit) irarum, calidzque rixæ, 

Cum tibi inviſus laceranda reddet 
Cornua taurus. 

Uxor invicti Jovis eſſe neſcis ? 

Mitte ſingultus: bene ferre magnam 

Diſce fortunam: tua ſectus orbis 

| Nomina ducet. 


piſſe 7 antea nomine carentem; illam 


in Phœniciam armis victore Europam regis Cre- 
tes filiam cum aliis puellis captivam eſſe tranſ- 
portatam. Vide Fuſeb. &c. Cæl. Rhodig. lib, 
16. cap. 17. Apud Lycophronem, inquit, tau · 


pus qui rapuit Europam, non aliud eft quam] Herculis metæ. 
rang pov r rννj,t, id ct, tauri, forma pre- Dei wocant i 


fgne navigiam., 

75. Tua ſectus orbis Nomina ducet.] Orbis in 
quas vel tres diviſi portiones (nam olim alii 
aliter ſenſeruat) una pars de uo nomine appel- 
Iabitur Europa. Ex vulgati cpinione. Nam 
alioquin Herodot. ſcribit, Nemini mortalium 


us arcu. 
ſatis, abſtineto 


75 


TIONES. 


tur ab Europs Tyrid ( alias Fyrid nomen acce+ 

7rd 
ex Af certe fuiſſe, in hanc verd „. 
me ſſe terram, qu num & Gratis wocatur Cu- 
ropa, ſed & Pbænice tantum in Cretam, & # 
Cretã in Africam, Apud Moſchum ante cit. 
Idyl. initio, refertur, dum adhuc virgo in Phæ- 
niciz verſaretar Europa, in ſomnis ſibi videre vi- 
ſa terras duas Aſiam, & alteram ei oppoſitam, 
de ſe contendentes ; muliebri form erant: ha- 
rum altera peregrino vultu & habitu ; altera 
ſimilis erat indigene, atque, ut filiam maęis 
vindicabat, quòd eam genuiſſet ac nutriviſſet ; 
verum altera validis contendent manibus trahe- 
bat non invitam, quòd eo fibi fato deſtinata 
eſſet, &c. 

Seftus orbis.] Fama fuit orbem quondam to- 
tum continentem extitiſſę; at itrumpente ſubin- 
de ad Herculis columnas Oceano ſectum ac divi- 
ſum? & binc mare Mediterraneum eſſe. Plin, 
lib. 2. cap. 90. Oceanas in totum abſtulit terras. 


Fee omnium ubi Atlanticum mare eft, fi 


Platoni credimus, immenſo ſpatio. Et I. 3. Pram. 
Africe Abyla, Calpe Europe clauſtra, laborum 
Quam ob ca columnas eu 
ne 7: credimue perfoſſas exclu« 

antea adi ſiſſe maria, & rerum nature mu* 
taſſe faciem, Et cap. 1. tur: m. Oceanus, inquit, 
hoc quod dictum eft ſpatio Atlanticum mare in- 
fundens, & avids meatu terras, puæcungue veni- 
entem __ demergens, refiftentes quogue 
| flexuocſo litorum anfractu lambit, Europam vel 


cenſtare unde Europa nomen adepta fit, viſf dica- 


maxim recaſſibus crebris exca vans. 


ODE 


CARMINUM IU IBE RA III. 28. 237 
ODE xxvm. ö 
Ad I. Y D E N. 
Diem Neptuns ſaerum bilariter ec tranſgendum. 
FESTO quid potiùs die L55111, Quid . melins 


Neptuni faciam? Prome reconditum, Neptuno Jed! Profer, Ly- 


de cita, Cecubum remot 
Lyde ſtrenua, Cæcubum, atgue y —— 5 ob __ 


Munitzque adhibe vim ſapientiæ. vim infer, Vides mediam di- 
Inclinare meridiem [353] 8 temen — 
Sentis ? ac, veluti ſtet volueris dies, « Q iis onden Bibutl Con- 
Parcis deripere horreo _ ſule conditum; guaſi confiftat 
Ceſſantem Bibuli Conſulis ampboram ? fempus fugaxs | Age alternis 


. 238 Canemus Neptunum, & caru- 
Nos cantabimus invicem _—_ — 

Neptunum et virides Nereidum comas: 10 cirbard incare® En car 
Tu curvã recines lyri W 


4 X Diane welocis, Ultimo caritm 


Summo carmine, quæ Cnidon edrinet & Cycladas emicantes, 
Fulgenteſque tenet Cycladas, et Paphon * 


ANNOTATIONES. . 
Metrum idem quod Od. 3. Lib, f. r illud debebat eſſe maturum. Jam notavi 
1. Feſto quid potiis die, 8.1 Quid aptius & ſemel veteres confueviſſe ætàtem vini 
convenientius diei feſtivo, quam genio indul- deſignare nomine Conſulis tune Rempubli- 
tere? : cam adminiſtrantis, Sunt qui Horatium ve- 
2. Neftuni,] Hujus feſtum agebatur Rome flint bie jocari, ac per vocem cgſſantem allu- 
die Julii viceſi ma certia, Meminit Plin. lib. dere ad Bibulum cum Julio Cæſere Conſa- 
18. cap. 12, Athenis autem dies octava cujuſti- lem, nihil verd Conſulis agentem + quemad- 
bet menſis erat Neptuno ſacra. Alex. ab Alex. |modum narrat Suetonius ſul, cap. 20. vide la- 
lib. 3. cop, 18. cum, & in eam rem Epigramma ibi relatum. 
* Reconditu m.] Ideoque pretioſum & optimum. 10. Neptunum.] Quandoquidem ejus feſts 
1. 3. Lyde.] Eadem fortaſſe quæ ſuprà Od. 11. [epulabimur, bunc ſanè celebrare æquum ſu- 
* Stroph, 7. ubi quidem oHtinati, hic vers facilis ſerit, Deum maris, marinaſque Nymphas pari- 
fi & amica, ter, Nereides, Nerei filias. Harum nomiaa re- 
5. Cecubum.) Vinum eximium, de quo lib. 1.|cenſet ad triginta tria Homerus Iliad. 2. non 
1m 0d, 20. v. 0 longe ab initio, 
191 4. Muniteque adbibe wim ſapientie.] Animo| Virides Nereidum comat.] Ob maris cole» 
* I natur ſerio & I nugis voluptatibGſque alie- rem. | | 
no vim adhide; remitte aliquid de tu in-| 11. Ts cured recines lyrs, Sc.] Tu, Lyde, 
dole ſeveriori; mecum vaca hilaritati, vino, cantabis Deas partui præſidentes. | | 
jocis. Curvũ lyrd.] Vide lib. 1. Od. to. 
8. Inclinave meridiem Sentis.] Vides Solem| 13. Latonam.) Diane & A pollinis matrem. 
jam deſcendere, & peracto medio curſu vergere| Celeris ſpicula Cyntbiæ.] Celebrabis Dia. 
ad occaſum. Dies jam media abiit 3 canz|nam venatricem, ſpiculis feras configentem, 
hora carpenda eſt. & celeri curſu afſequentem: quz a Cyntho 
7. Horreo, ] Grace wgricy, Ita vocatur locus Deli inſulæ monte Cynthia difta eſt, Lib. 2, 
tebus condendis & ſervandis idoneue. In ſu-|Od. 21. 
perioribus apothecis condi ſolere vaſa vinaria 13. Cnidon.] Cariz urbem, de qua I. 1. Od. 30. 
Jam dixi Od, 8. & at. hujus libri. 14. Cycladas.] /Egzi maris inſulas, in or- 
8. Ceſantem ampboram.] Satis veterem, dem diſpoſitas; unde nomen. Vide lib. x. Od, 
Bibuli Conſulis.] Sub conſulatu Bibuli anno 14. v. ult. | 
V. C. 604. in horres concitams quo quidem| Paphon,] De ei urbe Cypri clariflims 1. 2, 
*tmpore Horatius puerulus erat, Vinum izi- Od. 30, J 2 
unctis 


— —— — ——— — 


— — — 


ninum e glande unguentarii, non abſimili nucis 


243 Q HORATI 


I'FLACCT\ 


eygnis adit Paphum, Nes e-| Junctis viſit oloribus... 15 


tiam canetur apto Carmine, 


INNO T4 


16. Junctis oloribus.] Trahere currum Vene- 


Dicetur merita Nox quoque nænia. 


TTONES. 


16. Dicetur merits Nox guoque nænid.] Nox 


mis dicuntur aliquando Cygni-t fic lib. 4. Od. 1.|ctiam , cantabitur merits nanid; vel quod in 
Purpureis ales oloribus : alias columbæ. Pro-|ea epulis, lætitiæ, voluptati operam dabi- 
pert. lib. 3. Eleg. 5. v. 31. & Apul. Metam.|mus; vel quod carmen erit lugubre, nocti 
lib, 6. paulo poſt initium: interdum paſſeres.tenebroſe ac triſti idoneum, De news lib, 2. 


Ita Sappho, KA di do pub. Od. 1, 


ODE 


Ad MECENATEM. 


= 


XXIX. l 


uovitat eum ad frugalem cenam : & opum contemptum laudat. 


oO Macenas proles 2% T Vrrbena Regum progenies, tibi 
Non antè verſo lene merum cado 


ca *, jam pridem apud 
me tibi eff dulce vinum in 
amp bord non haftenus inver- 
ﬆ, cum floribus reſarum, & 
balanus expreſſa tuis crinibus. 
Subtrabe te cunctationi: ne 


Cum flore, 


(ess 


Mæcenas, roſarum, & 


Preſſa tuis balanas capillis 
Jamdudum apud me eſt. Eripe te moræ, 5 


entinud ſpefies bumidum i- Neu ſemper udum Tibur, et Eſulæ 


bur, & pronos agros Eſu- 


Declive contempleris arvum, et 


ds, in ne hater |_ Telegoni juga parricide. | 
tiam faſtidium afferentem,| Faſtidioſam deſere copiam, et [354] 


ANNOTA 


Metrum idem quod Od, 9. lib, 1. 

1. Tyrrbena Regum progenies.] Inter eximias 
Poetz noſtri Odas hanc cenſebis, Lector, ſeu 
verſus ac poëſin, ſen res & materiam perpen- 
das. Dittio grandis : Stoicæ mentis ac diſci- 
plinæ explicatio gravis. Tuum, leQor, inge 
nium, tua ſagacitas cætera non ſine voluptate 
loquetur. 

Hyrrhena Regum progenics.] Ab Hetruſcis 
Regibus oriunde, Vide lib, 1. Od. 1. & 20. 
idique annot. 

2. Non ants werſo lent merum eads.] Plenus 
vini cadus nec delibatus, nec refignatus, necdum 
ſuo loco motus. 

3. Cum flore roſarum.] Serta & corollas è flo- 
ribus, an convivia ſemper adhibuitie vetercs, 
ſusè dixi lib, 1, Od. nit. & alibi, 

4. Preſſa tuis balanus capillis.] Et unguenta 
pertinuiſſe ad hilaritatem pompamque convivii 
notum eſt ex dictis ibid. , | 

Balanus,) Myrobalenum, unguentum bala- 


avellane, quam terebat quædam arbuſcula, 
Slans Latinis, SAND. Grecis, Vide Plin. lib. 
13. cap. 21. lib. 13. cap. 1. & 4. & alibi Perf. 
Sat. 437. Balanatum Garſape nuncupit dalanc 


. Apud me et.] Tibi pridem deſtinata atque 
reſervata. 
Eripe te moræ.] Excute quelibet impedi - 
menta; nihilque te remoretur, quo mind. 
apud me cœnatum venias. 
6. Ne ſemper udum, &c. ] Relinque tantiſ- 
per ædes tuas excelſas, è quibus profpicis Ti- 
bur, Eſulam, &c, 
Udum Tibur.] Aquis abundans. Vide lib. 1. 
Od. 7. & 11. & lib. 2. Od. 6. init. 
Eſculæ Declive, c. ] Vieinom. Tiburi oppi- 
dum, in declivi ſeu latere montis ædifica- 
tum, 
8. Telegoni juga parricide, ] Toſculum La- 


tii urbem duodecim millibus paſſuum 3 Roma 


diſtantem, à Telegono Ulyſſis & Circe filio, 


qui pattem imprudens occidit, conditam ad 
radices montis, ita tamen ut in ejus jugo am- 
plimma emineret zd:ficiaz vulgo, Fraſcali. 
ibidem etiamnum extant magnifice pro- 
cerum ville Romanorum, &  palatia ben? 
multa. 8 ; 

8. Faſlidiojam deſere copiam,] Ad modicum 
tempus deſere tetum on nium copiam, quam 
domi habes. Abundantia ſatietatem patit, 
autem faſtidium genetat. 


delibutum capillitium. 


* 
Ul 


| 


Molem 


CARMINUM:: 


Omitte mirari beat 
Fumum & opes ſtrepit 
Plerumque gratæ divitibus vices, 
Mundzque parvo ſub lare pauperum 

Cœnæ, fine aulzis et oftro, 


- Sollicitam explicuere fronten. 
Jam clarus occultum Andromedæ pater 


Oftendit ignem: jam Procyon furit, 
Et ſtella veſani Leonis, | 
Sole dies referente ſiccos. 


2 paſtor umbras cum grege languido 


ivimque feſſus quætit, et hortidi 
Dumeta Silvani : carẽtque 
Ripa vagis taciturna ventis. 
Tu civitatem quis deceat ſtatus, 
Curas; et urbi ſollicitus times, 
Quid Seres et regnata Cyro 


que Romæ. 


LIBER III. 29. 


239: 
Molem propinquam nubibus arduis. 10 des excelfis nubiburproxis... 


mot. Inter mitte admirari_ fu 
mum, Hotentiam, tumule , 
euſgue Rome: felicis : Non ras... 
|, qucunda  opulentis  waries . 
t & miide cane is exigud. 
W913 © 4 domo pauperum, fine tapeti= 
bee 
zum porrexerunt, Jam luci- 
dus parent Andromedæ pro- 
mit ar derem abſconditum. 
| N Jam ſæuit Anticanit, ac fie 
I Leoni furiof, Sole redu- 
cente dies aridos. Nunc paſlo- 
20 eu fatigatus cum grege lan- 
[3 55]\|guente petit umbras, & am- 
| nes, atque denſa nemora Fil. 
vani birſuti;z et littus lens 
le ves non habet auras. Tut 
laboras quis urbi flatus tonve« 
25 niat, ac mentis anxius quid 
I adverſus Rempublicam moli- 
& Badttriant 


# 


antur Seres, 


Cyro ſubjecti, 


ANNOTATIONES. "en 


10. Molem propinguam nubibus arduis.] Vel 
ſoblimes ædes, vel turrim, quam habebat Me- 
cenas in Eſquilino monte, ꝭ qui. Nero ſpectãſſt 
dicitur incendium urbis, Sveton, Neron, cap. 88. 
incendium e turri Macenatiand proſpectans, letus 
flamme, ut aiebat, pulchritudine, 

12. Fumum,] Aurum, popularem ambitio- 
nem, honores, vanam gloriam. 


cipit ſevire Canicula inſana dicta Perſio Sat. 30 
v. 5. fortaſſe & alludit Horatius ad ſtellam quæ 
in pectote Leonis oritur 9 Cal, Auguſli. Colu- 
mell. &c. 2 

0. Sole dies referente ficcos,] Scaliger of- 
fenſus epitheto, ficcos, in fine versfis, mallet, 
Sole grawes referente luces. Age, vir gravisz 
æſtivos dies & calores Poeta vult indicare: at 


13. Plerumgue gratæ divitibus vicet.] Natu- hyemis graves perinde luces ac æſlatis. O hy- 


ra diverſo gaudet. ; 

14. Mundeque cones) Paratum v amplicer, 
led munditer eonvivium; ut habet Comicus, 

16. Sollicitam explieugre ſrontem.] Frontem 
ſcilicet mœſtitia in rugas contrahit, hilaritas ve- 
ro ſolvit & explicat. 

17. Jam clarus occultum, Cc. ] ÆEſtivos at- 
dores adducit ac notat ſidus Cephei, quod ori- 
tur 7. Id. Jul. ex Columell, lib, 12. Cepheus 
AÆthiopum Rex inter fidera relatus cum Caſ- 
ſope uxore, Andromede filia, & Perſeo ejus li- 
beratore ac ſponſo. 

Occultum ignem,] Tum quod Cephei fidus 
pone minorem Urſum collucatum eſt : tum quia 
circulo Arctico magna ex parte obtegitur ; 
Hyęin. 1, 1. Apollodor, Arat. c. vel potius, 
2 ante non appatebat, jamque ortum oftendi! 

e. 


18. Precyon.] Latine Anticanis, ſidus quod 
ante Caniculum otitur, Idibus julii. Colv- 
mell, &c, ex Arato, Cicer. de Nat. Deor. 2. 

— ci ie Job ipfis 

Anticanis Graio Procyon gui nomine fertur. 

19. Stella weſani Leomis.] Quintum eſt hoc 


Frigera captare. 


percritici conatus ingenii ! 2 
21. Jam paſior umbras, Cc. ] Priore ſtrophe 
anni tempeſiatem æſlivam; hic zutem diet 
hor am ferventiſſimam deſignat, nempe meri- 
diem, quo ſolebant paſlores & greges anmbras & 
Virgil Eelog. a. 

2% Dumeta,] Silvas ſua denſitate umbram . 
& frigus ſuppeditantes, . 
Silvani. | Dei blvarum. ar WS 

Horri4i.] Caprinis pedibus, cornuto capit 
corpore hirto & villoſo. Vide ſuprà Od, 1 
v. 1. ibique annot, 22 
Caretgue Ripa wagis taciturna ventis. ] Nulla 
eſt aura, ne levis quidem ſpirat ventus ad rjpas 
fluminum, * 1 
25. Tu civitatem quis deceat flatur, @c,] 
Dum quieſcunt omniz, tu etiam laboras de 
ſtatu Reipublicæ conftabiliendo. Atqui otium 
carpe tantillum, 6 Mæcenss. urbis Præfecte. 
De hae Mzcenatis Præfectutd Dio 1, 49, & 3 5 
Vid. & Vell. Paterc, J. 2, Senec. Epiſt. 94. 
Cornel. Tacit. Annal. 6. Suptà noſter Od. 8. 
v. 17. 3 
Ie: civiles ſuper urbe curas. 


. * 


Todiaci ſignum, qued ingreciente Sole, in- 


27. Seres.] Afiz populi ultra Sinas, 3 Se 
Batra 


— — -— on . ˙ w wd; ̃ — 


tem: 


240 
wtque Tanais ſeiitiofut, Dit 
7 ebſcuris yr in- 
wolyvunt venturi 


gudm decet angatur. 


A HORATIILFLAC CTI 
Bactra parent, Tanaiſque diſcors. 5s 
2 fe Prudens futuri temporis exitum | 
deridentque ff — Caliginoſã nocte premit Deus; 30 
Ridetque, fi mortalis ultra 


[85] 


datage bene muderari præ 74 * 
— * Aab, Fas trepidat. Quod adeſt, memento 
inftar . favii Tiberis mod Componere æquus. Cetera fluminis 


intre ripas quiet? dfluen-\Ritu feruntur, nunc medio alveo 


tis intra mare Thuſcum, mod: 
ſaxa rorroſa evulſaſy; ftir- 
per, & preger, atgue 4di- 
Fela ſimul abrifientis, bau- 
fine ſorita montinum & 
flee proximae; quando im 
manis eluvies ſolicitat flavio 
tranguilles, Is compos ſui efl, 
wivetg; bilaris, qui diba Fer 
fmgulis dicere prieſt, Vixi; rritat amnes. 


ANNOTA 


urbe dicti. Regio illoram Serica, hodie Cattay, 
ſerico opete inclyta, Vide lib. 1. Od. 12, ſub 
finem. 

Regnata a Bactra.] Hzc urbs primaria 
Dactrianæ, Regionis Ab, inter Parthiam ad 
Occaſum & Indiam ad ortum, Oxo flumine al- 
luitur: pars olim erat imperii Perſatum. 

Cyro.] Hic filius Cambyſis Perfarum- ac 
Medorum ſubinde que totius Orientis Rex, | 
profanis, imd & facris literis celebratus, I 
Tomyri Scytharum Regina cum ſuo exercitu 
contrucicatus, Vide Juſtin, I. 1. Kc. Para- 
tipomen. E ſdr. Daniel. maximè vers Ifaiz, 
c. 45. Hac dicit Deminus Chrifto meo Cyro, eu- 
jus apprebendi dexteram, ut ſubjiciam ante fa- 
ciem eius gente, & dorſa Regum vertam 
Ego ante te ibe———Dabo tibi theſauros ab 
feonditos & arcana ſecretorum, ut ſcias quia ego 
Dominus, qui woconomen tuum, Deus Iſr geſ=mms 
accinxi te, & non cognoviſti me, &c, 

a8. Janciſque diſcors.] Populi ad Tanaim 

tis impatientes, ad bellum proclives in- 
ter ſe frequentids cimicantes, Parthi, Scythe, 
Sarmatæ. De illo flumine Afiam ab Europa 
diſterminante jam dixi, Vide Od. 4. hujus lib 
ſtroph 2 | 
29. Prudens futuri temporis, &c.] Sapienter 
Dii hominibus cognita eſſe ſu ura noluerunt, 
five ne malis ante tempus torqueantur; ſive 
ut jnceri rerum expectatione penduli ad ip- 
ſos recurrere ac vereri moneantur, 

31. Ridetgue, fi mortalis ultra Fas trepidat.] 
Lib, 2. Od. 16. v. 25. 


Letur in preſent animus guad ultra eft 
Oderit curare 
32. Quod adefl, memento componere @&quu's} 


Cum pace delabentis Etruſcum 35 
In mare, nunc lapides adeſos, 
Stirpeſque raptas, et pecus, et domos 
Volventis una, non fine montium 
Clamore, vicinzque filvz z ' 
Cum fera diluvies quietos 


Ille potens ſui - 


Lætũſque deget, cui licet in diem 


TIONES. | 


33. Cetera fluminis Ritu feruntur.] Puturum 
tempus fluit, & ſenſim elabitur, rebus modò 
pacatis, modò turbidis, 5 

36. Nunc lapides adeſos, Stirpeſque, Cc. ] 
Exundans rapit omnia, curſu rapidiori lapides 
arrodit & excavat, arbores extirpat, &c, Vid. 
Homer, Iliad, 11. v. 285. Lucret. I, 4. V. 235, 


Fragmina dejiciens filvarum, 1 — 
Dat ſonitu magno fira vobuitg; 
— — Sc. 2 ; 

Virgil, /Encid. 2. v. 305. 


Rari dus montano flumine torrent 


Sternit agros, flernit ſata lea, boiimg; labores 4 


Precipiitſq; trabit fikvas : flupet inſcius alto 
Accipiens ſonitum xi de vertice paſtor, 


40. Cim fera diluvies quietos Irritat annes.] 
Amnes ſcilicet in Tiberim influentes, ip» 
ſimque avgentes ſupra modum exundatione 
ſud: illi ſunt Tinia, hodie Topino, Nar. v. 
Teverone flu. Sabinorum. Pellia flu. Hetrurie, 
v. Paglia, Lege Plin. I. 8. epiſt. 17. obi de 
Tiberis frequentibus incrementis ita ſeribit: 
Tiberis alweum exceſſit, & demiſſioribus ripit 
alt? ſuperfunditur premit wvalles, innatat 
campis —=— Inde que ſolet flumina accipere & 
permiſſa devebere, retro cogit, argue ita elter- 
nit aquis operit agros, Anio delicatiſſimus am» 


nium, ideogue ajacentibus willis welut invi- 
tatus retentiſque, ma ex le nemors 
[quibus inumbratur, & t & rapuit, Subruit 
montes, & decidentium mole ious boat 
clauſus, dum amiſſum iter #querit, impulit 
betta, ac ſe ſuper ruinas evexit atque extu- 


F:zſcntibus utere prudenter, rectè, juſte, 


Oe. 


Dixiſſe, 


40 


as 6 Bands: 


- 


CARMINUM'LEBER W. 29. 


Dlxiſſe, vixi : eras vel att 
Nube polum pater eccupato, 
Vel Sole puro:: non tamen irritum 


Quodcunque retro eſt, efficiet ; neque 


Diffinget, infectümque reddet, 
© Quaod fugiens ſemel hora vexit. 
Fortuna ſevalz:a negotio, et | 


Ludum inſolentem ludere pertinax, 


Tranſmutat incertos honores, 
Nunc mihi, nunc alii benigna. 
Laudo manentem. Si celeres quatit 
Pennas, refigno quz dedit, et mea 
Virtute me involvo, probamque 
Pauperiem line dote quero. 
Non eſt meum, ſi mugiat Africis 
Malus procellis, ad miſeras preces 
Decurrere, et votis paſcifct, 
Ne Cypriz Tyriæque merces 
Addant avaro divitias mari. 


INN OT 4 


43. Vixi.] Vox contemnentis mortem, in- 
quit diſertè, ſuo more, Marcilius: fic /Eneid, 4+ 


Viæi: & quem daderat curſum natura, peregi, 


Poſſet etiam jungi cum vocibus præcedentibus 
in diem, eo ſenſu; is beatus ſemperq; lætus de- 
get, qui in diem vixerit, id eſt, qui preſent! 
tempore, hodiernaq; die utetur, futuri & cra- 
ſtini minimè anxius, Sufficit diei malitia ſua, 
inquit Chriſtus in Evangelio. 

49 Fortuna ſæ vo læta negotio, Ic. ] Vide lib. 
1, Ode 34. in fine, Juvenal, Sat. 3. v. 39, 


Quales ex humili magna ad faſtigia rerum 
Extollu, quoties voluit fortuna jocari. 


Et Sat. 6. v. 604. 
Stat fortuna impraba, Ic, 

Secretumgue fibi mimum parat, &c, 

$3. Laudo manentem.] Quamdiu ſtat & ma- 
net mecum fortuna, laudo: quod fi recedat & 
aufugiat, minim indignor. 113 inftabili, fir- 
mus ego mei virtute haud moveor; met tran- 
quillitate non dejicior. Teſtibus oculis, extant 
etiamnum Commodi Imperatoris (non autem 
Adriani, ut ſeripſit nonnemo) numiſmata ænea 
& argentea, quorum pars altera effigiem habet 
Fortune ſedentis, dexttũ fugitivi frenum equi, 
lævã copiæ cornu tenentis, cum hac epigraphe ; 


FORTVNAE MANENTI. 


Servantur in cimeliarchio Ludovici magni. 


55. Probdmg; Panperiem fine dite quæro.] 


241 
craſt ird die pier cals 

[357] 2,096 vel 10 nubilay 
| vel ſerenam diem: at nequas» 
45 (gram reſcindet guicquid - 
tum eft, negue mutabit ac 
deftruet quod ſemel attulit 
fluxum tenipuss Fors gau- 
dens rebus adverſis, & «6+ 
finata ladere ludum petu- 
lantem, ſubwertit digmtates 
SO ſcaducas, jam mibi, mor ol- 
teri provitias, Lande ffan- 
tem. Quid /, leves alas 
mowet, redo quite donavit : 
ac med me wirtute pretego; 
atgque honeſi»m panpertatem 
indotaſam peto. St navis 
55 gemat Africis tempeſtatibus, 
von ad me attinet cenfugere 
| ad wnta lufuoſa, & precibus 
[358] ovtinere, ne Cyprig wel Tys 
"ia merces mari auido opes 


adjungant, 
TIOQNES, 


Vilgatum erat de bond conjuge infer probos ef- 
fatum : Satis dotata, & bene morata : Sic Hora- 
tivs pauperiem ait fe expetere velut felicis vita 
ducem : fibique vide -i ſatis dotatam, utpote 
probam,” Vide ſupra Oden 16, 2 medio ad finem. 

57. Non oft meum, fi mugiat, Ic. ] Qui opes 
avidè querunt ac paupertatem velut ſummum 
fugiunt malum, ii medio mari & naufravii diſ- 
crimine cum Diis paciſcuntur, ne ſux pereant 
merces; at ego, tametſi talibus in anguſtiis fue - 
ro, nec opum jacturam timebo, nec precibus 
redimere ſatagam, atq; divitiarum neglectu, 
paupertatiſque honeſtæ amplexu, tutus ero ac 
lætus. Vide hujus libri Ode 3. init. 

Si mugiat Africis Malus procellis.} Si navis 
malus vel quaſſatus vel excuſſus fuerit ſeu Afri- 
co vento, ſeu fluctibus maris Africam alluentis. 

59. Votis paciſci, Ne priæ Jyriæg; merces, 
Sc.] Diis vota nuncupare, & dona polliceri, f 
ſalvas præſtent merces, impediantque naufragt- 
um. Plin. lib. 9. cap. 16. Tunc prætipuus votorum 
locus eff, cum ſpei nullas eff, Perl, Sat. 2. v. 3. 


Nen tu prece poſcis emaci, Ce. 


60, Cypriæ Hriægue merces,] Emporis ſeili 
cet erant orbe toto celeberrima, Cyprus, inſula 
maris Mediter, de qua l. 1. Ode 3. & TyrusSy- 
rizurbs maritima, portu commoda, olim quidem 
probe munita & dives, claritate & magnitudine 
urbzum Phœniciæ præſtantiſſima: nunc in ruinis 
fere jacet, & paucos habet incolas. Inſula 
pridem K* freto quatuor ftadiarum diviſa a 


'Tunc 


60 


242 


tas lenis ac peminus Pollux 
per fluctut Ages vebet ope 
aol arg duos remos baben- 
tis. 


ab Alexandro Magno continenti juncta eſt. 
Quint. Curt. lib. 4. Hujus populi navigarunt 
primi, ex Tibullo lib. 1. Eleg. 7. v. 20. 


Prima ratem ventis credere docta Tyrus. 


Idem ſcribit Pompon. Mela. 

62. Tunc me biremis, c.] Tum ego fracta 
navi perditiſque omnibus, biremi tantum- 
modo ſcaphi vectus, nihilominus pacatã mente 
conſtabo, pe inde ac fi Caſtor & Pollux duces 


Q. HORATII FLACCI 


Tun etiam me ſecurum ver- Tune me biremis præſidio ſcaphæ 0 
Tutum per Ægæos tumultus 
Aura feret, geminũſque Pollux. 


ANNOTATIONES. 


affulgeant, h 


etque pyramidum conſiructio- 
ne ſublimius, quod neg; pluvia 
corrumpens, nec 


Metrum idem quod ſupra Od, 1, Lib. r, 

1. Exegi monumentum, &c,] Carminum vo- 
lumen ingenii ſui monumentum perenne jactat, 
quo poſteritati æternæq; memoriæ commen- 
detur. Vide l. 2. Oden ult. hanc cum illa con- 
fer; & eumdem utriuſque ſcopum, eandemqz 
ſententiam varia diftione tantùm diſtinctam a- 
nimadverte. Sanctus Hieron. Epitaphium Paulæ 
fic concludit: exegi monument um are perennius, 
guod nulla deftruere poſſit vel uſias, &c, 

Monumentum ære perennius.] Ita durant mo- 
numenta literarum plus quam reg ſtatuæ ad 
memoriam collocatæ. Nam Mariana de Cim- 
bris trophæa potuit quidem abolere Sylla: 
Maronis autem & Livii ſeripta, quantumvis 
nixus fit, Caius Princeps abſumere ac delere 
non valuit. 

2. Regalique fitu pyramidum altius.] Ægyp- 
tiorum Regum opus & ſepulchra fuEre pyrami- 
des; quarum nonnullz inter orbis miracula nu- 
meratæ. Tres orbem terrarum implevere famd: 
Regum Ægyptiorum pecuniæ otieſa ffullague 
oftentatio, inquit Plin. I. 26, e. 12, prope Mem- 
phim erant fike ; unde Martial, Epigram. 1, 

Barbara pyramidum fileat miracula Memphis, 
Herodot. lib. 2, eas deſcribit accurate: Unam, 
ait, quinqz ſtadiis longam, decem annis elabo- 
ratam, in alia vero annos viginti abſumptos, &c. 
Ammian, Marcell. 1. 22. Pyramides ad miracu- 
la ſeptem prove, quarum diuturnas ſurgendi 


63. Ægæot tumultus,] Lib, 2. Ode 16. v. 2. 

64. Geminuſque Pollux.] Separati dicuntur 
nocere fratres illi gemini: ambo verò ſimul 
propitia ſunt & lucida fidera, Vide I. x. Ode 3. 
v. 2. & Ode 12, v. 25, Sunt qui allegorias hie 
ſomniant, putantque Horatium alludere ad id 
quod fibi contigerat : adeoque per /Zgeos tu- 
multus ſignificare bella civilia, e quibus evaſe- 
rat biremi ſcapha, id eſt, virtute & innocentis 
ſubnixus, aſpicante aura & favore gemini ſide» 
ris, Mæcenatis nimirum & Auguſti. 


ODE XXX. 


Carminum ſuorum gloriam æternam fore. 


Abſelvi opus ere fabilius, FXEGT monumentum zre perennius, [359] 
Regalique ſitu pyramidum altius ; 
eta a Quod non imber edax, non Aquilo impotens 


ANNOTATIONES. 


omnlno altitudinem, que bumanis confict poteſs ; 
ereltæ ſunt turres ab imo latiſſime, in ſummitates 
acutiſſimas deſinentes : que ues apud Geome- 
tras idea fic afpellatur, guod ad ignis ſpeciem, 
TY mugo;, ut nos dicimus, extenuatur in conum : 
quarum magnitudo, quoniam in ce fitudinem ni- 
miam ſcandens adi paulatim, umbras quogz 
mechanica ratione conſumit, Vide Strabonem J. 17, 
& Diod, Sicul. lib. 2. cap. 2. Hie pyramidem ait 
maximam à Chemmi Rege extructam artificio 
& opere mirabili, quæ guatuor erat laterum, guo- 
rum quodlibet ab inferiori parte jugera ſeptem 
continebat. Altitudo amplius quam jugera ſex tol- 
leret . fermè annis mille, ut referunt quidam; 
ut alii tradunt, amplius tribus millibus quadrin- 
gentis, ad nos 125 ea moles integra permanſit : ex 
Arabia longo admodum itinere adveis lapidibus 
conflirutta, Iſtam ſe vidiſſe adhuc ſtantem anno 
1638, in ſuæ peregrinationis narratione teftatur 
Joannes Greaves Aſtronomiz Profeſſor Anglus: 
eamq; tam interiorem quam exteriorem egre« 
giè deſcribit, qualem inſpexit ac dimenſus eft, 
vix paululdm deformatam ; altamq; dicit pedes 
ſere ſeptingentos; & convenientem Diodori 
menſuram ſeu metiendi rationem aſſerit, æc. 

3. Duod non imber, &c.] Imitatio eſt Pin- 
daricz dictionis, Pyth. Ode 6. ubi Xenocrati 
paratus dicitur laudum theſaurus, quem diru- 
ere ſea auferre nequeat vel hybernus imber, 
aut ventus, aut horriſonæ tempeſtatis exercitus 


&:fficultates ſcriptor Herodatus docet, ultra emnem 


implacabilis, 
Poflit 


b-- IL - | 


JV ˙ ˙ TT 9 


CARMINUM LIBER H. 2. 


Poſſit diruere, aut innumerabilis 


Annorum ſeries, et fuga temporum. 


Non omnis moriar; multique pars 


Vitabit Libitinam. Uſque "go poſtera 
apitolium 
Scandet cum tacita virgine Pontifex. 
Dicar, qua violens obſtrepit Aufidus, 
Et qua pauper aquz Daunus agreſtium | rat, 
Regnavit populorum, ex humili potens 


Creſcam laude recens, dum 


Princeps /Eolium carmen ad Italos, 
Deduxiſſe modos, 


Sume ſuperbiam 
Quzſitam meritis, et mihi Delphica 
Lauro einge volens, Melpomene, comam. 


243 
360], olentus deſtruere 8 * vel 
[ — lapſus longin- 
; 5 * Haud totus interibo t 
mel Portio mei plurima mor- 
tem effugiet, Ego ſemper no- 
ous poſlerorum laudatione 
augebor, guemdia ſummus 
Sacerdos ajcendet Capitolium 
10 | cum filenti m_— Ubicune 
gue rapidus s murM- 
wel Daunus agquerum 
egens rufticis gentibus domi- 
[351] natus ; ego clarus & tenui 
memorabor Alcaicos werſus 
primus tranfluliſſe ad Lati- 
I5| num carmen. Age, Mz{po- 
mene, partam wirtutibus 
magnitudinem aſſume, capil- 
loſgue meets circumda ultro 
laured Delpbich, 


ANNOTATIONES, 


6. Non omnis meriar, &c,] Non tam anime, 
quim ſui nominis immortalitati & memoriæ 
velificatur Poëta noſter. 

7. Viabit Libitinam.] Superſtes erit, æter- 
nia durabit, Libitina feretrum ſignificat. Eſt 
etiam funerum Dea, in cujus æde vendebantur 
& locabantur quæcumque ad ſepulturam perti- 
nebant, A libendo dicta, ex Varrone, eadem 
que Proſerpina: nec etiam alia quam Venus 
antiquis exiſtimata, ut eadem natalibus & morti 
Dea preſideret, atque principium finemque vitæ 
in poteſtate haberet; quo fragilitatis humane 
mortalium quiſque admoneretur, Autor Plu- 
tarchus in Numa & in Problem, Vide Cal, 
Rhodig. lib. 29. cap. 18. 

Uſque ego poſterd Creſcam laude recent. ] Novis 
indies laudibus cumulabor I poſteris : ſicque ve- 
jut innovata mei memoria ſemper inclareſcet, 
concidet nunquam, aut ſeneſcet. 

8. Dam Capitelium Scandet, Cc. ] Dum ſaera 
Romz fient in Capitolio, ac proinde quamdiu 
ſtabit urbs illa æterna. Virg, /Eneid. 9. v. 448, 


Dum domus neæ Capitoli immobile ſaxum 
Accolet, imperiùmęue pater Romanus babebit, 


. Cum tacitã virgine.] Quam diu & Veſtales 
rite ſilentium obſervantes operabuntur ſacris, 
#ternumque ignem fovebunt, Quibus omnibus 
temporis diuturnitatem ac perpetuitatem indi - 
cat Horatius, quam fibi ſuoque ſpondet nomini. 
Comminiſcuntur hie nonnulli Nympham illam, 
cuam Numa colendam Tacitamque appellan- 
dam ſanxerat, tefte Plutarcho; alii Idulia facra 
afferunt, ad quæ fingulis menſibus in Capitoli- 
um procedebat Pontifex. Sed quid hæe ad rem? 
Sane quelibet ſaera intelligi pat eſt, in Capito- 


lio peragi conſueta: nee præ ceteris Angeronalia, 
que obtrudit Marcilius Angeronæ filentii Dez, 
urbis etiam inter tutelaria numina, ex Macrob. 
lib. 7. cap. 9. | 

10. Qua violens ohftrepit Aufidusr, &c.)] In 
Apuliz, 1u4 nempò patria, maximè cupit cele- 
brari Horatius. Eft enim Aufidus Apuliz am- 
nis, hodie dicitur Ofanto, ex Apennino de- 
Auit in Adriaticum mare, 

11. Daunus,] Hie Turni avus regnav't in 
Apulia, que & ab eo Daunia vocata eſt, Fuit 
etiam fluvius eo nomine appellatus. | 

Pauper aque.] In Apulid nimirùm fervet 
æſtus & calor, hincque eſt arida valde regio, 
ac penuriã aquæ laborat: unde fiticuloſar: Apu- 
liam, vocat noſter Epod. 3. Vide lib. 1. Od. 14. 

12. Regnavit populor um.] Phraſis Graca 
tCaoihives THy A.. Legunt alii ex Manuſerip · 
tis pleriſque codicibus, regnator populorum, Quod 
referendum erit ad vocem Daunus. 

Ex bumili potens.] Libertini ſcilicet generis 
Horatius, ex humili fortuni-in ſummam fam 
claritatem & nominis amplitudinem evaſit, per 
ingenii opes ac benignam wenam, de qu3 lib, 2. 
Od. 18. 

13. Pri oelium carmen ad Italos De- 
duxiſſe modos.] Vel inde nominabor paſlim, quod 
primus Alcaicos verſus Lstinè ſcripſerim, ad 
imitationem Alczie Leſbo inſuli, in qua rege 
navit ZEolus, Vide — — 3. 8 

14. Sume biam, &c, am alloquitur 
Muſam —— ſemetipſum — ran- 
des aſſume ſpiritus, inquit; oſtende tuam nodi · 
litatem : mihique texe & impone coronam & lau- 
ro ſacri Apollini, qui colitur editque oracula apud 


Delphos, urbem Achaiz, ad Parnaſſum montem, 
R 2 Q. Horarir 


— —— — me oo os 


— 1 - 


* — — 


S 74 £ 


o:: HORATII FLACCI 
Carminum, ſeu Odarum, 


LIBER QUARTUS. 


ODE T1. 
Ad VENE RE M. 
tate ſua ſe jam rebus Veneris haud eſſe idoneum. | 


me, dudem . | N TERMISSA, Venus, div, [362] 


5 hs og, Ne 
og —— | Rutſys bella moves. Parce, precor, precor. 


ſum gui eram ſub dominis Non ſum qualis eram bonæ . 
benigne Cynare, | Crideir| Sub regno Cynaræ. Deine, dulcium 


farens amorum ſuavium, rn 
parce me intraclabilem ſub- Mater lava Cupidinum, 


5 
jicere dulcibus imperiis, circal, Circa luſtra decem flectere mollibus [363] 


decem Iofira. Tra qud invitant| Jam durum imperiis. Abi 
te wota adoleſcentium amore 


plena, Opptrtutius laſcivier| Quò blandæ juvenum te revocant preces. 
in adibus Pauli Maximi; Tempeſtivius in domo g | 
ue welox cycnis Purpur Pauli, purpureis ales oloribus, „ 


ANNOTATIONES, 


Metrum idem quod Ode 3. Lib. 1. —— ſorma egregiam & perfectam; vel 
1. Intermiſ/a.] Suetonius in vita Horatii ita quia immunis ei placuerat, ut ſcribit ipſe cita- 
ſcribit ; Scripta quidem ejus uſque adeo proba- to loco, id eſt, fine ulla premiorum ſpe, cæ- 
wit manſurag; perpetuo credidit Auguſtus ut non tetiſq; amatoribus antepoſitus fuerat. 
modo ſeculare carmen cemponendum injunxerit,) s. Mater ſæva Cupidinum.] Hunc verſicu- 
fed & Vindelicam victoriam Tiberii Drufigue\ lum jam poſuit 1. 1. Od. 19. Vide ibi annot. 
privignorum : eumpue cvegerit propter hoc tribus\ 6, Circa luſira decem. ] De luſtro annot. J. 2, 
carminum libris ex longo interwallo guartam ad- Ode 4. in fine, Eft ſpatium quinque annorum ; 
dere, In hoc tamen libro quarto nonnullz ſunt] hinc annum #tatis ſuæ quinquageſimum notat 
Ode, quas conſtat eſſe factas ante qualdam| Potta, Vide Alex. ab Alex, I. 5. c. 25. Julb 
prioribus libris contentas; v. g. 12. hajus libri] Lipſ. Ele, I. 1. c. 27. 
ante tertiam I. 1. Intelligendus fortaſſe eſt Sue-| 10. Pauli Maximi.] Paulus Fabius Maximus 
tonius de edito in lucem potius, quam de con Conſul Reme tuit anno urbis cond, 747 cum 
ſcripto poſt alios tres quarto hoc libro. Julio Antonio, ad quem eſt inſcripta ſequens 
2. Parce, . Per ætatem ſe excuſat, Ode. Vetus codex titulum quarto huic libro pre» 
abiiſſe juveniles nimiradm ludos & artes, qui- fert; Ad Fabium Maximum, Torrentio teſte. 
bus pollebat, dum amabat Cynarum meretri-| Purpureis ales oloribus] Venus curru 
cem ſpecioſam in primis, & ab ea diligebatur| ab oloribus tracto, atque alitis modo volans & 
maxime; iilam vocat protervam lib. 1. Epiſt. 7.| celeriter decurrens. Vide lib. 3. Ode 2. 
rapacem Epiſt, 14. Hic appellat bonam, vel 68. Purpureis.] Magna eſt contentio de iſta voce 


3 Comeſſabere 


CARMINUM Lt B E R IV. I. 


Comeſſabere Maximi, 

Si torrere jecur quzris idoneum. 
Namque et nobilis, et decens, 

Et pro ſollicitis non tacitus reis, 
Et centum puer artium, 

Late ſigna feret militiæ tuæ. 
Er, quandoque potentior ' 

Largis muneribus riſerit xmuli, 
Albanos prope te lacus 


| 235 
fo f cupit aptum bepar inan. 
mare. Is enim juvents 
nobilir, & pulcher, & pre 
reis anxiis baud mutt, ac 
multiplici  induſiris pradi- 
tus, Fange portabit wexilla 
15 ſtuæ militiæ. Et, cum riua- 
lis donis amplis ſuperbia vi- 
[364] for gaudebit, prope lacus 
Albanos te marmore e- 
dam locabit ſub trabe & ci- 
tro. Di thus multum naſo 


Ponet marmoream ſub tribe citrea. 2 | haurics, & recreaberis_ car- 


ic plurima naribus 


Duces thura: lyræque et Berecynthiæ 


Delectabere tibiæ 


Miſtis carminibus, non fine fiſtula. 


minibus junctis citbaræ, 


tibie Berecyn biæ & ffulæ. 


ANNOTATIONES. 


cum cycni plane fint candidi, non purporei. 
Vel, purpureus vocabatyr omnis color valdè 
nitens, qualis eſt cycnorum candorz unde & 
nix purpurea dicitur ab Albinovano ; vel, quod 
purpura etiam alba quædam erat. Plutarch. 
in Alexandro, refert Hermionicam purpuram 
annis ſetmè ducentis repoſitam ſuum adhuc 
colorem fervaite; cujus hc afferebatur ratio, 
quod rubre tinctura melle, candidæ autem 
oleo albo confecta eſſet. Xenophon Pædiæ 
lid. 8. Cyro fuiſſe ait tunicam & purpura 
ſemi-albam vel albo diſtinctam: yirave he 
puh % Forſitan & color purputeus 
attribuitur cyenis Venerem trahentibus, qui ip- 
ſius Veneris eſt: per hypallagen, Apud Ana- 
creontem "Adg03%rn woxpued. 

11. Comeſſabere.] Comeſſarie propriè eſt poſt 
enam & epulas jocari, ludere, laſcivire: 
quanquam & fgnificat poſt cœnam luxuriosè 
iterum epnlari, Sueton. Vitell. c. 13. Eprlas 
quadcifariam diſpertiebat, in jentacula, prandia, 
cœnas, comeſſationes. 

12. Jecur. ] In jecore ſedes amoris ac libidi- 
nis. Vide I. x. Od 13. & 26. 

13. Nobilis] Fabiæ gentis claritatem omnes 
ſaſti loquuntur: Vel hoc fidem non mods facit, 
ſed prope ſuperat, quod plus trecenti ex eadem 
hac familia uni die pro Republica ceciderint; 
cum ſibi unis Veientium expugnationem deman- 
dari petiiſſent. Ovid, Faſt, 1. 


Una dies Fabios ad bellum miſerat omnes: 
Ad bellum miſſos perdidit una dies, 


14. Pro ſollicitis non tacitus reis. ] In foro ſeſe, 
ex laudabili nobilium adoleſcentium more, exer- 
cens agendis cauſis, defendendis reis, de bonis 
de vit2 periclitantibus, adeoq z ſolicitis ; diſertè 
perorans, bonis artibus abundè inſtructus. 


16. Lat? Agna feret militiz tuæ ] Ovid. 

Militia fpecies amor eft, . ...... + » 

+ 5+ 0+ 0.0.. + + +» » » ſ@vigque. laborgs 

MMoll:bus bis caftris & dolor omnis 73 | 
17. Et, quandoq; potentior, &c.] Ille yerd-, 
Paulus, ſi quando per tuum, & Venus, favorem 
apud amicam plus valuerit, quam ſuus rivalis 
muneribus pufnans, tum eriget tibi ſtatuam e 
marmore in æde confiruQa e lignis pretioſis, 
prope lacus Albenos, ubi præ lis ile habet. 
19. Lacus Abanos.] Non procul erant urbe 
Roma civitas, mons, & lacus Albani. Cie, de 
Dis in. 1. n. 100. Yenienti hello cum lacus Aa- 
nus præter modum creviſſet, reſponſum eſt, Dum 
is lacus redundatet, þ in mare fluxiſſet, Romam 
perituram; ſi repreſſus Het, Veiss, Inde admira- 
bilis illa Abane aque fatia deductio eff, Et de 
Divin. 2. n. 69. ad utilitatem agri ſuburbani 
Albana aqua deduct᷑a eft, | 

20. Sub trabe citres | Duplex citrus: arbor : 
altera homilis & fructifera: altera ſilveſtris & 
iafruQuoſa, ſed grandis ; e qua fiebant opera mag- 
ni pretii, lecti, menſæ, trabes, &c. Vide Plin. 
J. 13. c. 16. Perf, Sat. 1. v. 53. Kc. Quidam 
legunt, ſub trabe Cypria, quod multæ erant ar- 
boris faciendis operibus, navibus præſertim fa- 
bricandis, idoneæ, in inſula Cypro Veneri ſacrà, 
ut dictum eſt l. x, Ode 1. & 2. 

21. Illic pluri ma naribus Duces thura.) In eo 
templo, quod tibi conſecrabitur, thus plurimum 
incendetur tibi, hymnuſq; cantabitur muſicis in- 
ſtrumentis. Lib. 2. Ode 15. copia narium. 

22. Lyrægue, Sc.] Lyra ab Apolline vel 
Mercurio, fiſtula a Pane, tibia a Marſya fertur 
inventa, In Berecyntho vero Phrygiz monte 
matris Defim ſacra celebrabantur variis inſtru- 


buit, Vide I. 1, Ode 16. & 18, ſud finem, & 
J. 3. Ode 19. v. 18. & ſeq, 
R 


3 Illic 


ui. tibiã præſertim, que inde cognomen ha- 


— 
* — — 


246 Q. HORATIIFLACCIi 


Ji pueri cum puellis numen 
tuum bis in die collaudantes 
albis pedibus terram pulſa- 
bunt ter, ritu Saliorum. . Nunc 
me negue mulier, negue puer, 
negue ali pes K a- 
moris cbleftat, nec vine con- 
tendere, neue floribus ca put 
coronare. At quare, Ligu- 
rine, eben] guare per ma/as 
meas fluunt aliguot fill? 
oy lingua diſerta in woci- 


us Iſitat filentio non decen- | 


ti? Ego te node in ſomnis 
modd f rebenſam amplector, 
modd te per herbam campi 
Martii, te fer undas fluen- 
tes, & crudelis, fugientem 
Preſeguor. ' 


Illic bis pueri die | 
Numen cum teneris virginibus tuum 
Laudantes, pede candido 
In morem Saliùm ter quatient humum. | 
Me nec fœmina, nec puer : [365] 
Jam, ncc ſpes animi credula mutui, 30 
Nec certare juvat mero, 
Nee vincire novis tempora floribus. 
Sed cur, heu | Ligurine, cur 
Manat rara meas lacryma per genas ? 
Cur facunda parum decoro 35 
Inter verba cadit lingua ſilentio? 
Nocturnis te ego ſomniis 
Jam captum teneo, jam volucrem ſequor 
Te per gramina Martii 


ANNOTA 


25. Fis die.) Mane & No any tuas laudes | 


canent peri cum tene/ is wirginibus, Vide lib. 1. 
Od. 21. init. 

28. In morem Salizm ter quatient bumum.] 
Choreas etiam in ſacris adhibitas annotavi tum 
alibi, tum lib. 1. Od. 36. ubi & de Saliis Mar- 
tis Sacerdotibus. 

29. Me nec famina, nec, &c.] Vergens ego 
ad ſenium minus aptus ſum amoribus, imò nec 
jocis & certaminibus poculorum, Sed neque ju- 
vat me floribus coronari inter epulandum, ex 
more, de quo lib. 1. 

33. Sed cur, beu ! Ligurine, &c.] Me verd 
ez ætate cur tamen amore tuo incendis, 6 Li- 
gurine, puer forma conſpicue ? Cur, 6 Venus, 
rurſus bella moves, poſt acceptam rudem & va 
cationem A tua militia ? Siquidem annos quin- 
evaginta natus ſum, cur ad juvenilem me laſci- 
viam revocas. 


24. Manat rara meas lacryma per genas. ] Amor 


Campi, te per aquas, dure, volubiles. 40 


TIONES. 


elicit-lacrymas ; paucas tamen, præ pudore t nam 
EX Ovid, Amor, 1. 


Turpe ſenex miles, turpe ſenilis amor, 
35. Cur facunda parim decoro, &c.] Quod 


etiam indicium amoris eſt ardentiſſimi, lingua 
alicqui facunda jam titubat, verbaque intercepta 
præfocantur; quod ſane indecorum mihi eſt, 
Virgil. ZEneid 4. v. 76. 


Incipit effari, mediague in voce reſſtit. 
37. Nocturnis te ego ſomniis, &c.] Inter ſom- 


amplecti te, modò te fugientem perſequi, 

39. Per gramina Martii Campi, Sc.] In 
campo Martio exercebat ſe juventus curſu, 
luz, equitatione, deinde natatione in Tiberi 
proximo poſt exercitationem, ad pulverem ſu- 
doremque detergendum, ut annotavi fusè lib. 2. 


Od. 8. 


ODE 


niandum te mente verſo, Modò mihi videor 


Ro Mo. ͥ ͥ m · —ĩ'˙! ̃ l. m 


CARMINUM 


% 


LIBER IV. 2. 247 


ODE I. 


Ad ANTONI 


UM IULUM. 


' Laudat 6 


Pladarum quiſquis ſtudet æmulari 
Iule, ceratis ope Dædalea 

Nititur pennis, vitreo daturus 
Nomina ponto. 


Monte decurrens velut amnis, imbres 


Quem ſuper notas aluere ripas, 

Fervet, immenſũſque ruit profundo 
Pindarus ore ; | 

Laurea donandus Apollinari, 

Seu per audaces nova dithyrambos 


ANNOT A 

Metrum idem quod ſupra Ode 2. Lib. 1. 

1. Pindarum, &c.] Laudaverat Horatium 
Iulus Antonius, æmulümq; Pindari dixerat. 
Reſcribit hane Oden Horatius, qua mire Pin- 
darum extollit ſupra ſe, pariterq; facundiam & 
modeſtiam expromit ſuam. 

Pindarum.) Is Lyricorum anteſignanus The. 
bis in Beotia natus, auris Bæoticæ, id eſt, eraſſi, 
ſtupidi, inſulſique Bœotiorum ingenii famam & 
proverbium abſterſit. Floruit circa Olympiadem 
75. ſeu annis ante Chriſtum 476. Quo tem- 
pore ÆEſchylus, & Anacreon, Doricè ſeripſit. 
Threnos ejus, Dithyrambos, & alia quzdam 
ſubtraxit nobis injuria temporom : reſſant en- 
comia, ſeu Olympia, Pythia, Iſthmia, Nemea, 
ZElianus, I. 12, refert idem Pindaro contigiſſe, 
quod Platoni, nimirdm infantem expoſitum 
melle ab apibus nutritum : & alibi, quinquies in 
Poetarum commiſſionibus prælatam ei tamen 
Corinnam, auditorum quidem inſcitia, Memo. 
ria porrò ejus tam venerabilis, vt Lacedzmonii, 
Beotiam vaſtantes, propter Pindarum, Thebis 
pepercerint ; Alexander verò Magnus, cùm eam 
urvem expugnafſet, domum Pindari intactam 
ſervari juſſerit, Vide Valer. Maxim. Plin, 
lib. 7, cap. 20, Plutarch. in Alexandro, Cel, 
Rhodig. lib. 2. cap. 44. &c. 

Quiſquis ſludet æmulari, &c.] Qui Pindarum 
contendit imitatione aſſequi, is eandem habebit 
ſurtem cum Icaro Dædali filio, qui affixis cera 
pennis volare tentans in mare decidit, ac de 
ſuo nomine Icarium fecit appellari. Vide lib, 2. 
Ode 3. lib, 2. Ode 20. 

2. Iule.] Diſſyllabam alii faciunt iſtam vo- 
cem, alii cum Paſſeratio ſynalæpham ponunt 


imitari Pindirum, ſubleva. 
tur alis cerd compattis due 
xilio Dædali, & mari pel- 
lucido cog nomen præbebit. 
Pindarus abundans alto ſer- 
mone wolwitur, F r , 
fertur in uminis 
monte FR». — guod pluvie 
ſupra conſuetas ripas extu» 


[366] 


5 


lerunt. Lauream Apollinis 

[ 367 ] meretur, u profert vo- 

101 inſolitas in ditbyrambis 
TIONES. 


prims precedentis ver:fis: quemadmodum 
[iiv. 1. Ode 2. in voce urin. Vide infra ad 
vocem Antoni, 

3. Yitreo,] Non abs re interpreteris, czeruleo, 

5. Velut amnis.] Copioſa Pindari oratio ſimi- 
lis eſt fluvio exundanti. funds Þ J 

7. Immenſuſque ruit indarus ore 
Quintil. J. — 1. 2 Lyricorum Pinda- 
rus longe princeps, ſpirits magnificentia, - ſenten« 
tiis, figuris, beatiſſima rerum verb:rumg; copia, & 
veluti quodam eloquentia flumine, Proprer que 
Horatius eum meritd credidit nemini imitabilem. 

9. Laurea Apoſlinari.] Vid. I. 3. Od. ult. in ſine. 

10. Ditbyrambos.] Hymnus ſeu carmen erat 
in honorem Bacchi, qui & ipſe dictus eſt Di- 
thyrambus, quaſi Ne Sepze At, vel d- 
can, bis vitæ portas tranfiens, quia primùm 
natus ex utero Semeles matris, deinde E Jovis 
femore, ut fabulantur. Alii alias etymologias 
afferunt. Apage qui Syriacam originem in 
meiè Gteca voce expiſcantur, Ingeniose verd 
Moſes, eruditis idem qui Bacchus, intelligitur 
bac appellatione Dithyrambi, utpote qui duas - 
quaſi matres habuerit, ab altera genitus, aquis 
et morti ereptus altera, atque educatus, 
ſcilicet à filia Pharaonis, Vide Svidam, 
Scalig. Poet, lib. 1. c. 46. ubi etiam addit, Di- 
thyrambici carminis ſtylum tumidum eſſe, 
plenumq; Baccho, numeris, & vocibus compo- 
fitis, quas vocant ampullas & ſeſquipedalgs vo- 
ces; a'q; idcirco audaces ab Horatio dici dithy- 
rambos: ab ZEſchylo vers carmen tumens, ex- 
ultans, totum Bacchum, Ibidemaue ille affert 
Hegeſandri Epigramma adverſus Philoſophos, 
ejuſmodi vocabulis inflatum: fic incipit : 


ex primg vocali vel ſyllaba hujus nominis cum 


"Opguaracwarndai, piviſuclanu;oly ſy, &c. 
"Fo Verba 


— 2 


— — 


— 


— —üä—ää— : «kk — — — ooo De — — 
= - - . > - g — 
— — - 

— — 5 : 


_— — 


J 
I! 
1 
1 


— — n — * 


— —— 


— 
: 20D. 
= — — 


2 
-_— 


248 


Q. HORATI 


liberts : five canit Diva, at 
Reges Deorum fl, à 5% 
bus C-ntauri 
preſtrati ſunt, atque ex in 
cus oft 1gnis Cbhimæ æ hor- 
rendæ: ive laudat eo, gu! 
dymum redeunt Eled vito: ic 


Sanguinem; 


ve equitem, & qdonum eis 
1 Jui: excellenrins 
centenit: five dufier adole- 
ſeert-om morte ablatum nap 
te meſie, illiuſqus virtu- 
gem animwmque ac bonus 


Munere 


I FLACET 


audacibus, ſeribitgue metris Verba devolvit, numeriſque fertur 


Lege folutis z* 
egitims code Seu Deos, Regeſque canit Deorum 


per quos cecidere juſta 


Morte Centauri, - cecidit tremende IS 
Flamma Chimerz : 
ghia, canitqur wel pugilem | Siye quos Elea domum reducit 


[393] 


ftaruis Palma cceleſtes, pugilemvye equũmve 
Dicit, et centum potiore ſignis 


donat: 20 


b lebili ſponſae juvenemve raptum 


mores excollit nique ad c- Plorat, et vires animumque moreſque 
lum, atriſque inferis e [Aureos deducit in aſtra, nigrs 1 


ANNOTA 


Fx Athenæo lib, 14. cap. 6. non ſemper v:- 
teres, cum libarent, uſi ſunt dithyrambis, ver- 
ſibus tumultuoſis, vehementibus, cancitatis; 
ſed duntaxat vino madid', & Liberum patrem 
fi invocarent: ſin Apollinem, placidè cne- 
bant. Unde Fpicharmus lepide ibid. &#x #51 
$49 ca;46 I», dy dwg wing, Nellus off dithyram- 
bus, aquam fi bias, Cie, 3. de Orat. n. 181. 
Inde ille licentior & disitior fluxit dithyrambns 
cujus membra & pedes ſunt in omni locu plete ora- 
tione diffuſa. Pindarus Oylmp. Od. 14. Corin 
this tt but dithyramborum inventionem. 

11. Num'rijque fertur Lege folutis. ] Non qud 
in dithyrambis nulla eſſet lex aut menſura pe- 
dum, ſed quia magna erat metrom variandi 
licentia; & quod in his Poetz vehementian: 
impetumque animi potiflima n ſequerentur 
magiſque atienderent modulationem carminis, 
quam pedum certam ubique legem. Vide Alex, 
ab Alex. lib. 4. cap. 17. ſub finem. 

13. Seu Deos, Rege ue canit Decrum Sangui- 
rem | Pindarus enim Pæanas cecinit, ſeu hym- 
nos in honorem Apollinis. Porro notat hic 
Horatius præcipua Lyricorum argumenta, ut 
& ad Piſones Epiſt. v. 83. | 


Tulſa dedit fdibus Divos, 9 2 Deorum, 

Et pugilem viclerem, equum certamine 
primun, 

E. juvenum curas, & libera vina referre, 


Negeſue.] Rieronem Syracuſanum, Olymp. 
Ode 1. &c, Deorum ſanguinem, Reges Deorum 
filii appellantur. Vel deſignat Pueta noſter 
Hecculem Jovis, & Theſcum Neptuni filios, 
item Pirithoum à Marie genus trahentem; 


Invidet Orco. 


TIONES. 


a Neptuno adjutum dele'a, lib. 8. Ode 27, 
Pindarus autem Olymp. Ode 14, 

17. Sive quos Elea, Fc. | Quando laudat vi- 
Aores in certaminibus apud dem Pelopon- 
deſi regionem,. ſeu pugilatu, Piadar, Olymp. 
Ode 7. 10. 11. ſen equorum cuiſu, ibid. Ode 1, 
& alibi multis locis. Virgil, Georg. 1. v. 59+ 


Eliadum mittit palma: Epirus equarum, 
Georgic. 3, v. 202, | 


Ad Elei metas & maxima camp} 
Sudabit ſpatia, & ſpumas aget ore cruentas, 


lie, & Piſa quæ & Olympia, urbes ſunt Eli- 
lis regionis: ibidem fanum Jovis Olympii, & 
ſudorum Olympicorum celebritas. Vitel. 1. 
Ode x. v. 3. & ſeq. annot. 

13, Cœleſtes ] Ode 1 Palmague nobilit evebit 
ad Des. Gloria ſublimes quaſi cœlum Deoſque 
attingunt. 

Eguumwe.] Equus ipſe, qui velociore curſu 
ac pernicitate ſua victoriam pepererat, corona» 
datur etiam, nec non carmine pariter, ut eques, 
celebrari conſueverat. Pindar, Olymp. Ode 1. 
Pyth. Ode 3. 

19. Potiore ſnit.] Vide poſtea, Ode 8. hu- 
jus libri. 

21. Flebili ſponſe jut enemꝭs raptum Plorat.] 
Seu cum ſtrui & componit Epitaphium ſporifi 
morte prematura extincti, ſponſæq; luctum 
deſcribit, 

22. Mores aareot. ] Caſtos, ſanctos, antiquos, 


quales ætate aurea, 


Per quos Centauri cecidere, Vide |, 1. Ode — 


lid, 3. Ode 4. De Co,nere per Bellerophontem 


24. Invidet Orco.] Oblivioni preripit, im- 
mort ali memoꝛiæ conſecrat. Mi lf 
Multa 


CARMINUM 


Tendit, Antoni, quoties in altos 


LIBER IV. . 249 


Multa Dirczum !evat aura cyenum, 2510 Antoni, tit velatus gert 


enum Bebahum, "Fuarieſ- 
cungue aſſurgit in ſuperas 


Nubium tra&tus. Ego apis Matinz [#55 cell regimes. Ege cine, 


More modoque 
Grata carpentis thyma per laborem 
Plurimùm, circa nemus uvidique 
Tiburis ripas, operoſa patvus 
Carmina fingo. 
Concines majore poeta plectto 
Cæſatem, quandoque trahet feroces 
Per ſacrum clivum, merità decorus 
Fronde, Sicambros : 


Belt apis thyma duni in 
Matino monte #aximd ſe- 
dulitate colligit, fic ingen 
ZO | /abore condo * werjus, prope 
filvas & fetites Tibur Bu- 
midi Tu bare Eiimiuy 
celebrabis Auguſtur carmt- 
ne ſublimiori, quotjts debith 
infignis corond ducet Sicam- 
bros immants per collem ſq+ 
35 ay * 


| ANNOTATIONES. 
25. Multa Dircæum levat aura cycnum.],carmine heroico, Iulus Antonius heroicis verſi - 


Pindarum altè volantem & ſuave canentem in- bus Diomedeas conſcripfit duodecim libris. 
ſtar cycni idem ſemper vigor, cadem vis ſub-| 34. Raandeque trabet feroces, &c.) Cùm ſub- 


levat & ſuſtinet. | 
Cycnum.] Vide lib. 2. Ode 10. 


actos hoſtes in triumpho ducens aſcendet Ca- 
pitolium per viam facram cliso Capitolino ad- 


Dircæum.] Dirce fons Beotize, item fluvius|harentem pergens, &c. 
Thebas alluers in Iſmenium devolvitur, Stra-] 46. Sicambros ] Hos leviter fi prateriero, 


bo, &c. Hinc Dircazus pro Thebano, 


piaculum admiſiſſe videar, quippe quos- ma- 


26. Antoni, ] Iulus hic Antonius M. Antonit|jores agnoſcimus, noſque Francos ab eis or- 
Triumviri ac Fulviæ filius, poſt cœſum extin- tos. Illorum Regi Clodovzo cum ad facrum 
ctumque patrem, Auguſti gratiam nactus ejus| baptiſma actederet, Remigius RhemenſisPræ- 
etiam neptem duxit. Rome Conſulatum geflit|ſul ſanctiſſimus ita locutus fertur; Mitis de- 
anno urbis cond. 744. cum Paulo Maximo, |pone colla Sicamber : adora quid incendiſti, in- 


cui prior Ode eft ſcripra, Dio lib. 51. 


cende qued adoraſti. Gregor, Turon. Germaniz 


27. Ego apis Matine Mere, Sc.] Ego Ho- Inferioris populi erant, Rheni accole, hodie 
ratius non ita celſa pete, ſed, velut apis, inftrio-| Gheldrenſes. Strabo lib, 7, &c. Feroces non fine 
ra circumvolo, & flares humiles carpo ; Mati-|ratione-gravi' Horatius vocat. Nam Dio reſert 
nus Calabriz mons thymo abundat, & quo mel] exercitus Romanos ab eis fuſos, tantumque ter- 
optimum apes conficiunt. Eam porrò memorat] rorem incuſſum, ut adverſds eos Auguſtus pro- 
Horatius regionem, quod non longe ab ed na- | feQtus fit, qui dare obſides, re compoſitd, adege · 


tus, ut dixi alibi, 


30. Uvidi Tiburis,} Vide lib. 1. Ode 3. & 
18. lib. 2. Od. 6.1. 3. Od. 29. Od. verd ſeq 


7iber aque perfluunt, 


rit: unde ſeq, Od. r5, 


Te cæde gautdentes Slicambri 
Compeſitis vencrantur armis. 


31. Operoſa pareus Carmina fingo.] Scilicer Addunt præterea Centuriones Romanos ad 


opus accuraium fine magno labore nullum. 
Deterere multa ac recidere, imò & recudere, 


exigenda tributa miſſos cruci ab eis ſuffixas: 
corum vero mulieres, cum deeſſent lapides 


ſtylumque ſepius vertere oportet, ſæpè caput Jacendi, filios etiam parvulos humi alliſos in 
etiam ſeabere, vivoſque ungues rodere; ut hoſtium ora contorquere non veritas. Vide 
plans docet noſter lib. 10 Sat. 10. At poetafiri Oroſ. &, Tandem Sicambros tamen ſubegit 


carmen contra, ut canit Perſ. Sat. 1. v. 106. 
Nec pluteum cadit, nec demorſos ſapit unpuer, 


Auguſtus, ac dedentes ſe traduxit in Galliam, 
atque in proximis Rhens agris collocavit: Sueton, 
Octav. c. 21. L. autem Florus cap. ult. fic tes 


Parvus.] Animadverte, Lector, quam ſe de- ſtatur: Validiſſimas nationes Cheruſcos, Sutwor, 


primat iſtic Horatius, aliàs certè non medio 
criter extollens ſeſe, Vide Ode ult. lib, 2. & 3 


-| Sicambros pariter aggreſſus e, qui viginti Cen- 


«| turionibus incrematis, bee welut ſacramento bellum 


Etenim pre Pindaro ſe parvum dicit, & opero-| ſumpſerant, aded cert victoriæ ſpe, ut pritdam 


ſa carmina vit fingere, fortalle quod inops Lati- | in ante:eſſum dividerent, 
nus ſermo multoque inferior ubertate & copia! aurum & argentum, Sicambri captives, eltꝑerant. 


cedit Græcæ linguz tanquam locupletiori, 


Cheruſci equybs, Suevi 


Sed omnia retrorſum. Victor namgqe Druſus 


33. Conc ines majore pocta plectro Cæſarem.] Tu 2 pecora, torques eorum, ipſoſqueMlipravam 
i 


lule, ſcribes elogia Cæſaris, grandiori fiylo, 


viſit ac vendidit, 


Quo 


<=. = E 


| 
0 
| 
is 
| 


OE. w W 

3 7 — - 

— - 2 
r 


— — 
. 


— . oe 
— 


— 


— ———— 


——— RO 


IT - 


— — — A) 


— 


— 
— 0, 
— — 
— — — — 


— 


_ 


——— 


- 2 — — — e os eo a — ono 
4 — 


—ͤ— — — — — 
4 A by 
_ 5 = _— 
72 - — 
* —> BY 2% 9 
"> _ * 2 1 "= 


— — — 


— So we 
LY E 


cw > wo 


— 
— 


— IO 


+ 
— 
— — 


_—— 
> 


＋ 
— 


— 
OW 
_—, — 


—— 


guo Czfare grandius aut 
pretiofius nibil fata & nu» 
mina propitia terris donave- 
runt, aut donabunt, etianfi 
revecetur ſeculum wetus an- 
reum. ntabis feflos dies 
& communem lætitiam civi- 
zatis, forumg; contentionibus 
vacuum, ob reditum invicti 
Auguſti à Diis corceſſum. 
Tunc, fi canam aliquid audi- 
tu dignum, cantus mei max- 
ima pars adjicietur: & bea- 
tus dicam, O læta, O celebris 
dies, qua Cæſar nobis off 
reddituss Dum werb pro- 
grederis, Io triumphe, ſæpius 

emus, Io triumphe, om- 
ni; urbs pariter; & ado- 
Iebimus thura numinibus pro 
pitiis. To decem tauri & 
wacee tot idem promiſſis i- 
berabant : me juvencus ma 
tri ſubtractus, qui creſcit in 
abundanti gramine, propter 
meum wotum exolvendum, 
Is fronte æmulatur Lunam 


250 Q. HORATII FLAC CI 


Quo nihil majus meliũſve terris 
Fata donavere bonique Divi, 


Nec dabunt, quamvis redeant in aurum 


Tempora priſcum. 
Concines lzt6ſque dies, et urbis 
Publicum ludum, ſuper impetrato 
Fortis Auguſti reditu, fortimque 
Litibus orbum. 
Tum mez (Si quid loquar audiendum) 
Vocis accedet bona pars: et, © Sol 
Pulcher, O laudande, canam, recepto 
Cæſare ſelix. 
Tũque dum procedis, Io triumphe, 
Non ſemel dicemus, Io triumphe, 
Civitas omnis, dabimiiſque Divis 
Thura benignis. 
Te decem tauri totidemque vaccz, 
Me tener ſolvet vitulus relictà 
Matre, qui largis juveneſcit herbis 
In mea vota; 


[379] 


40 


45 


incurvam tertid ab ortu die] Fronte curvatos imitatus ignes 6 
ardeſcentem: ad parte infu-| Tertium Lunæ referentis ortum, 


per contraxit notam, qui 
ſpetlatur ni ve candidior, in 
reliquis rufus. 


Qua notam duxit, niveus videri, 
Cetera fulvus. 69 


ANNOTATIONES. 


43. Augufti reditu.] Ex Hiſpania, & ex bel- 
lo Cantabrico, quod multis annis protractum 
fuerat, Lib, 1. Od. 12. ſub ſinem. lib. 3. Od. 5, 
& 14. hujus etiam libri Od. 5. &c. reditum 
Auguſti ex Gallia, cum Sicambros profligaſſet, 
bie intelligunt alii. Suet. c. 20, Octav. Religua 
bella 2 legatos adminiſtravit, ut tamen guibuſ- 
dam Pannonicis atgque Germanicis aut interveni- 
ret, aut non longe abeſſtt. 

Forum Litibus orbum, ] Ferias, juſtitium, ſeu 
vacationem à litibus dirimendis & à forenſi 


ſtrepitu, mos erat indici in ludis, feſtis, trium- 


phis, ſupplicationibus, adeoque in omni publica 
titis, vel etiam luctu. 

1 mee, fi quid, &c.) Tum verd ſub- 
limibus tuis carminibus, O Antoni, meos etiam 
qualeſcunque verſus adjungam in tam folemni 
occaſione, reverſo incolumi & belli periculis 
Auguſto, exoptato jam diu. Suet. Octav. c. 
47. Revertentem ex provincid non ſolum fauſlis 
—— ſed & modulatis carminibus, proſe- 

antur, . 

49. Taue dum procedir, Io triumphe, &c.] 

Hoc referunt alii ad Iulum Antonium vel Præ- 


torem vel Conſulem defignatum ; leguntque, 
Duxque dum precedis, ſed abſurde ; alii ad Au- 
guſtum triumphantem, Verùm ipſo duce con- 
textu, ſanè referes, ingenioſe lector, ad ipſum 
triumphum, quem fic interpellat Horatius pro- 
cedentem: O triumphe, dum procedes, Io ſæ- 
piùs, Io repetemus, &c. | 

53+ Te decem tauri.] Tu, Antoni, ſumme vir, 
pro Cæſaris felici reditu a Diis impetrando, vo- 
viſti grandes victimas, quas voti reus maQtabis z 
ego vero tenuis, immolato juvenco quem pro- 
miſi, voto ſolvar. 

57. Fronte curvatos, &c,) Deſeribit juven- 
cum, quem parat ſacrificio quod vovit, Lune 
pauld poſt novilunium ſimilem dicit ob parvula 
cornua: & in fronte notam habere candidam 
ſtellæ ad inſtar conſpicuam, Sic Hom, Iliad, J. 
Diomedis equum toto rufum corpore, candids 
in fronte notã ad modum Lunz plenz r0- 
tundi, infignem exhibet. Et Mohus, in 
Idyll. quod Theocrito male aſeribitur, ut alibi 
annotavi, Europe taurum ſimiliter flavum reli- 


quo ſuiſſe corpore, at in fronte mediã orbem ar» 
genteum refulſiſſe commemorat. 
' ODE 


A Þ.os ——_—_— AM a coeds... oi. HP 


CARMINUM 


UEM tu, Melpomene, ſemel 


Naſcentem placido lumine videris 


Illum non labor Iſthmius 


Clarabit pugilem ; non equus impiger 


Curru ducet Achaico 


ANNOTATIO 


Metrum eft idem quod Od, 3. Lib. 1. 

1. Quem tu, Melpomene, Ic. ] De hujus Odes 
eximio lepore inſigne eſt Scaligeri judicium, quod 
retuli ad init. Od, 9. lib, 3. Vide ibi annot. 

Melpomene.] Pro qualibet Muſarum hanc po- 
nit. De ea lib, 1. Od. 24. v. 3. 

2. Naſcentem placido lumine wideris, &c. ] De- 
ſumpta ab Heſiodo aliiſque Grecis ſententia. 
Placid lumine, wijaevicigens d,7¶5 b. Sic & 
Tibull. lib, 2, Eleg. 4. in fine, 

Si modo me placido wideat Nemeſis mea wultu. 
Huc facit quod ſcribit Juvenal. Sat, 7. v. 195. 


6 % 8 28:0 diftat enim, que 
Sidera te excipiant modo primos incipientem 

Edere wagitus, &c, 

3. Lum non labor Ifibmius, Cc. ] Quem fa- 
cili & benevolo Muſa vultu naſcentem viderit, is 
quidem non illuſtris erit pugilatu, quadrigali cur- 
ſu, aut alio Iſthmiorum ludorum certamine ; 
non etiam bello clarus evadet : ſed nobilis erit 
p"Eta, ubique celebrior quam fint illi Iſthmica 
vel militari victoria, Eam verd ſibi gloriam a 
Muſis coneeſſam prædicat Horatius. 

Labor Iabmius.] Certamen & victoria in lu- 
dis iis qui tertio quoque anno, totius Achaiæ con- 
curſu, fiebant in Iſthmo prope Corinthum, de 
quo lib. 1. Od 7. V. 2. Ibidem erat ſacrum Ne- 
ptuno fanum, Ludos illos inſtituit Siſyphus 
Rex Corinthiorum, ut ſcribunt aliqui, in ho 
norem Melicertz ſeu Palæmonis, aut Portuni 
marini Dei; vel, ut alii referunt, Theſeus in 
honorem Neptuni æmulatione quidem Herculis 
qui Olympia Jovi dicaverat. Vide Alex. ab 
Alex, lib, g, cap. $. Plut. in Theſei vita. Strab. 
Geo, lib, 8. Tit. Lis. lib. 33. cap. 32+ 1#bmio« 
rum, inquit, flatum ludicrum aderat . . . . , 
gue certamina omnis generis artium wviriumgque ac 
pernicitatis wiſuntur . .. » » propter opportuni- 
tatem loci per duo diverſa maria omnium Græco- 
rum undigue comventus erat, In iis victores pi- 
nu coronabantur, ex Plin. lib. 15. cap. 10, 
Contra Cel. Rhodig. lib. 


7. cap. 10. Coronam 
Iſhmiacam contex; ex apio conlueſle {cridit, Et 


LIBER IV. 3. 251 


ODE ul. 
Ad MELPOMENEN. 


Se Poztica Facultate ab ed donatum immortalem fore. 


O Melpomene, quem tu na- 
ſcemem aſpexeris ſeme} oculis 
benignis, eum non athletam 
nobilitabit ; certa- 
men, non equus ater victo- 


rem curru webet Achaite; 


E S. 
lib. x3. cap. 17. in Olympicis cotino (ſeu olea- 
ſtro) in Pythiis lauro, in Nemeis ſelino virenti, 
id ef, apio, in Iſthmiis ſelino item ſed areſcen- 
te ſolitos coronari, Archias Poeta Epig. lib, 2. 
de quatuor Grecie certaminibus ita canit, 
Taha N Toy, Ae, u, Cilva, rue. 
4. Clarabit.] Pro declarabit, inquiunt; nam 
voce præconis victorum nomina declarabantur 


& pronunciabantur, Illud quoque verbum uſurpa- 
runt apud Tull, de Divin. 1. n. 21. Potta, 


Jupiter excelſa clarabat ſceptra corona. 
Lucret, lib, 4. Sic Virgil. Æneid. 11. v. 40. ait. 
ies acerbat. | 


[377] 


(373) 


detur facere ad rem quod nonaulli afferunt hic, in 
Achaia ſacros agonas celebrari conſueviſſe, in 
quibus qui vicerant, Hieronicz dicti, in patriam 
reducebantur curru quaſi triumphali equis albis 
quatuor tracto. Apud Diod. Sicul. lib. 13. Ex , 
znetus Agrigentum invehitur, comites ſunt bi- 
gz curules trecentze, Vitruv, lib. g. proem, 
Nebilibus athletis, qui Olympia, Pythia, Nemea, 
Ifbmia viciſſent, Gracorum majores ita magnos 
bonores conflitubrunty uti non modo in convents ' 
antes cum palma & corona ſerant laudes, ſed & 
am revertantur in ſuas civitates, cum victoria 
triumpbantes gquadrigis in mænia invebantur, à 


Republica perpetua vita conſtitutis vecrig 

fruantur. Sueton, Neron. cap, 22. Mox & ipſe 
aurigare, atque etiam ſpectari woluit . « « , « 
tum etiam in circo maximo . .. nec contentus 
barum artium experimenta Rome dediſſe, Achaiam 
petiit, Cap. 23. Certamina deinceps obiit omnia. 
Cap. 24. Aurigavit plurifariam, Olympiis etiam 
decemjugem . . . . ſed excuſſus curru . . , nec 
eo ſecius coronatus . ; . . Decedens deinds 
provinciam untverſam libertate donavit fimillgue 


7 civitate Romana, & pecunia grandi. 


beneficia > medio fading Iſhmiorum die 
9 "oY Vidorm: 


Acbalco, nec militare faci- 
2 Imperatorem eſſentabit 
Capitolic, frondibus Apolli- 


naribus coronatum, ed quod 


— 
- 


rits Veraum aque fercundum 
Tihur irrigantes & filvarum 


werſibus efficient. Proles Ro- 
me civiſaium Reginæ inter 
clares Pocrarum cartus me 


mutis etiam piſeibus cycni 
cantum dare ' potes, ji we- 
lis, iilud omne ex dono two 


ſua ipſe voce pronunciavit, C. 25, reverſus e 
Gracia Neapalin . . albis equis in 
trolit, ie parte muri, ut mos bteronicarum 
et; fimili modo Antium, inde Albanum, inde 
Romam ....., + + + + « » Veſie purpurea 
. » Coronam capite gerens Olympiacam, 
dextra manu Pythiam, Cc. 

6. Negue res bellica Deliis Or»itim ſoliis, &c.] 
Nec fortiter in bellogellis criumphans coronabitur 
laurea ſacra Apollini apud Delum inſulam nato 
& eximiè culto. Vide l. 1 Ode 21. 

9. Oftendet Capitolis.] Trivmphans quiſqve 
Inaura'o curru per viam ſacram vehebatur ad 
Capitolium, ſeu artem Romanam, in monte 
_ Tarpeto extructam, ob inventum ibi caput 

humanum fic appellatum, Illic Jovi Diifque 
gratias referebat, ſpoliaque de hoflibus relata 
conſecrabzt. 

10, Sed gue Tibur agua, &c.] Sed infignem 
eum facient carmina in ameno Tiburis ſe- 
ceſſu condita, vel ejus loci deſcriptionem & a- 
menitatem continentia, De Tibure aquis udo 
I, 1. Ode 7. l. 3 Ode 20 Qudd eo ſecedere a- 
mutet Poeta l. 1. Ode 18. 1.2. Ode 6. 

12. Tolio carmine ] Lib, 2. Ode 13. oli. 
filibus. Vide ibi anaor. Alcaicos verſus defig- 
net L. atinò primùm a ſe factos, ad imitationem 
Alcri, de quo |, 1. Ode 32. & |. 3. Ode 40, 

13. Rome principis urvium Dignatur foboles, | 
Intelligunt valgd Romanorum poſteros, vel 
Auguſti privignos ; ſed eruditus non nemo 
ſenfit dictionem eſſe à Græcis Hebreiſque 
ductam: ut enim hi filium hominis dicunt pre 
homine ; fic noſter Rome ſobolem dicit, pro 
Roma, vrbium & orbis domink, atque ut Mar- 
tialis ait, Terrarum gentiumgve Ued, 


252 Q. HORATII FLACCI 
Victorem; neque res bellica Deliis 

Ornatum foliis ducem, 

Quod regum tumidas contuderit minas, 

Juperbas Regum minas freze-| Oſtendet Capitolio: 

Sed quz Tibur aquz fertile præfluunt, 

denſa folia JEoliis clarum Et ſpiſſæ nemorum comæ, 
Fingent olio carmine nobilem. 

Rome principis urbium 


collocare dignatur; Jamgue Dignatur ſoboles inter am abiles 

* . mer fibus Vatum ponecre me choros: 15 
VEICOY » , Jug . . . . . , 

vitatem eximice tyre fes Et jam dente minus mordeor invido. 

forum woveraris! O guæ O, teſtudinis avree 


Dulcem quz ſtrepitum, Pieri, temperas! 
O mutis quoque piſcibus 
oft. | Donat ura cycni, ſi libeat, ſonum! 
| Totum muneris hoc tui eſt, 


ANNOTATITONES. x 


14. Amabiles Vatum choros.] Vel poẽtas excel- 
lentes & amari dignos, vel de rebus amabili- 
bus carmine lyrico ſcribente-, puta de laudibus 
Divorum, de Heroum præclatè grſtis, de via 
ſeu hilariter exigenda, jeu laudabiliter 1nftitu- 
enda, &. 

16, Et jam dente minis mordeor invide.] Ex. 
quo me Roma univer:a judicio ſuo probavit 
vatemque ſanxit, jam mihi obtretare æmuli 
deſinunt: atque aded viriute invidiam ſuperaſſe 
mihi videor. Vice 1. 2 Od' ult. 

17. O, refludinis autem, c.] O muſa, hog 
beneficium cum aliis bene multis tibi acceptum 
refero, | 
18. Pieri ] Pierides Muſæ dicuntur vel à 
Pierio Theflaliz monte illis ſacro; vefbob fi- 
ies Pieri novem devictas, cum auſæ eſſent ad 
contum Muſas provocare: quapropter in picas 
mutate temeritatis penas exfolverunt, 

19. Mutis quoque piſcibus.] Utpote carentes 
vocalibus inſtrumentis, pulmone, arteria, gut- 
ture, muti ſunt piſces, Arift, de animal. Hine 
proverb. Piſce magis mutus : aqgoririg@ v 
x Lucian in Gallo, &c, 

2%, Cycni ſonum.] Plato in Phædone teſtatur 
Cycnos mortis tempore eſſe maximè canoros : 
dem Ariſtote es quoque refett. Hine Ovid. 


Dulcia defecid modulatur carmina lingud 
" Cantator cygnus funeris ipſe ſui. 


Plin. contra lib. 10. cap. 23: Olorum, inquit, 
morte narratur flebilis cantus, fald, ut ar bitror, 
aliquot experimentis. Vulgari pariter opinioni te- 
fragatu? Athenzus lib. 9. cap 11, Cel, Rhodig, 
lib 9. cap. 5. ſeribit hæc: Canertem cyenum pauel 


audivc e, etiamſi vulgatier fan:a tenet sd 
u 


r 


CARMINUM 


Quod monſtror digito prætereuntium 


Romanz fidicen lytæ: 
Quod ſpiro, & placeo 


fatali momento t jb, Aa Gj, oy, woci 
cantugue in primis valere : auQtor tamen, va 
ri narrationis primo, lianus eſt, audiſſe 
quandoque ſe ca nentem eyenum. Sic enim ait: 
17% d A- a. ixvca, De cycnis jam l. 
2. Ode ult. ; 

22. Qudd monſiror digito. prætereuntium.] Ci- 
cero Tuſe. 5. n. 103. Leviculus ſane Demoſthenes, 
gui illo ſuſurro deletlari ſe dicebut aquam ' ferentis 
mulierculæ, ut mos in Gracid eft, inſuſurrantiſ- 

ue alteri. Hic eft ille Demoſthenes, Quid bac 
A ? Perl, Sat. 1. v. 29. 


At pulcbrum eft. digito menſtrari, & dicier, 


Hic eſt, 


OD 


ſi placeo) tum eft,, 
ANNOTATIONES. 


_ 


232 
zudd mann fretereuntia 
oftendor Latinæ *. aucror 
qudd viv, & proba, 4 tamea 
frobor, à te eft mihi datum, 


LIBE R IV. 4. 
- [875] 


Tertullianus huc alludens de velandis virginibus 
c. 14. ſcribit, Peridrari wirginitaten, cus 
digitis demonſtrantium titillatur. 75 
23. Romanæ fidicen ſyræ :] Lyrici apud Romanos 
carminis auttor tgp nceps l. 3. Od. ul. jam. cit, 
24. Juda ſovire, &c. ] Non tantum pos ſeos fa- 
cultatem, ſed & vitae uſutam Muſis debere ſe 
profitetur, Vide J. 3. Ode 4. Strophe 7. 
Aud ? places] Quod Auguſto & Mæcenati præ- 
cipue, tum etiam His probantur mea carmina, 
quod invidia ſim major, l. 2. Ode 20, quod yſq; 
ego poſtera creſcam laude recens, &c. I. 3. Ode 30. 
Si places, | Ita mode ſtiæ velificatur Poets, 
quaſi ſubdubitans adeo poſſe ſe principibus pla- 
cuifſe viris, que laus t nen ima. | 


| 


E N. 


DRUSI LAU DES. 


Earum partem maximam 


Qu miniſtrum fulminis ali 
Permiſit, expertus fidelem 
Jupiter in Ganymede flavo) 
Olim juventas et patrius vigor 
Nido laborum propulit inſcium; 
Vernique, jam nimbis remotis, 


(Cui Rex Deorum regnum in aves vagas 


Auguſti inſtitutioni attribuit. 


Nualem velucrem fulminis 
adminiſirum (cur ſunimus 
Deorum Jupiter dedit prin- 
cipatum in vagabundas aves 
probata ejus fide in Ganym 

[flaws ) atiquands juventus & 
paterna wirius igzarum laba- 
ris exfuiit nido, wernigz 
venti jam tranſais imbribus 


tem, 


[375] 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſuprà Ode . lib. 1. 

I. Qualem miniſtrum, c.] Druſi Neronis 
Auguſti Cæſaris privigni celebrat victoriam de 
Rhetis ac Vindelicis reportatam. Ejus au- 
tem virtutum gloriam fere totam derivat in 
Auguſtum, cujus educatione & inſtitutione 
laus omnis ea Druſo acceſſerit 'accreveritque, 
Ode perelegans, & regali mandato compoſita : 
ſtylus & diftio grandis, I capite ad calcem ela- 
borata: initium eo ſublimius, quod videtur 
aliquanto perturbatius. Ordo eſt: Druſum ſub 
Alpibus bella gerentem Rhati & Vindelici talem 
videre, qualem minifirum fulminis . . . . Ju- 
ventas & patrius vigor nido propulit « . . mox 
in ovilia demiſit hoſtem vividus impetus, &. 
gualemve caprea leonem vidit, dente nove peri- 
tura, &c, Senſus autem eſt: Rhæti ac Viadeli- 


ci cum Druſo bellantes talem eum conſpexere ju- 
venili ardore ac paterno robore invictum ac 
furmidabilem, qualis eſſe ſolet aquila rex avi- 
um, cùm Jem nido exire audet, primoſque ni- 
ſus ag impetus exerit, agnos mox & dracones 
rapiens & expugnans, Idem Princeps adoleſcens 
tanta vi Rhætos & Vindelicos aggreſſus eſt, at- 
que oppreſſit, quanta leo captam aggreditur paſ- 
centem & dilaniat. 

Miniſtrum fulminis alitem.] Plin. 1. 2. e. 
Selam e volucribus aguilam fulmen baud percutit : 
que ob boc armigera Sol teli fingitur, Et lib. 10. 
cap. 3. in fine: Negant ungaam ſolam banc alitem 
| fulmine exanimatam : ideo armigeram Joyis cons 
ſuetudo judicavit. De rapto Ganymede per aqui- 
_ eu per ipſum Jovem aquilæ ſpecie, ut 
quidam volunt, vide annot. 1, 3. Ode 23. in fine, 


| Inſolitos. 


55. 


254 
timidum docudre conatus in- 
ſuetos; mox autem vis acer- 
rima infeſlum in ovilia per- 
pulit, deinde prædæ ac cer - 


taminis aviditas incitavit 


44 dracones repugnan- 
ters & qualem leonem jam à 


q. HORATII FLACCI 


Inſolitos docuere niſus 
Venti paventem : mox in ovilia 
Demiſit hoſtem vividus impetus : 10 

Nunc in reluctantes dracones 

Egit amor dapis atque pugnæ: 

latte & uberibus fulve pa- Qualemve lætis caprea paſcuis 


[377] 


rentis remotum capra amenis Intenta, fulvæ matris ab ubere 


eccupata paſcuis aſpexit re- 
centi dente lanianda: talem 
ad Alpes bella facientem Dru- 


Findelici; 


Jam lacte depulſum leonem, 15 
Dente novo peritura, vidit: 


. | Videre Rhæti bella ſub Alpibus 


Druſum gerentem, et Vindelici z quibus 


ANNOTATIONES. ' 


8. Inſolitos docutre niſus,] Volatum docent 
venti ixſalitum hactenus & nondum tentatum ; 
hinc ad primos illos niſus, acti ſe committere 
expaveſcit pullus aquilz alitumque cæterorum. 

9. Max in ovitia Demiſit boſlem vividus impe- 
tus.] Chm primùm vires ſvas expertus eſt in o- 
vilia devolat agnumque rapit. Plin. modd cit. 
lib. 10. Adulios pullos aguila perſequitur, & lon- 

g fugat, æmulos ſcilicet rapine ; G alioquin u- 
num par aquilarum magno ad populandum tractu 
_ ut opt rata non proti- 
nus ferunt ; fed primo deponunt 5 expertague pon- 
dus tunc CEE — 4 Idem Cribit Alder. 
Hiſt. animal. cap. 32. 

11. Nunc in relufiantes dracones, Ic. ] Plin. 
cit, lib, 10. cap. 34. Acrior eſ cum dracone pug- 
na, multcque magis anceps, etiamſi in atre, Ova 
Pic conſettlatur aguilæ aviditate maleſica ; at illa 
ob boc rapit ubicumgue viſum. Ille multiplici nexu 
alas ligat, ita ſe implican, ut fimul decidant. 
Plutarch, de Invid. & Od, ait, tam grave «le 
aqui lis & draconibus odium inter ſe, ut ne qui- 
dem interfectorum ſanguis commiſceatur, ac ſi 
conſuderis, diſſociet ſeſe, ac ſeorſim fluat. E- 
juſmodi certamen belle defcribit Hom, Iliad, {4 
v. 201. Virgil. Eneid. 11. v. 151. 


tue wolans alt? raptum cum fulva draconem 

Fert aliqua, implicuitque pedes, atgue ungui- 
bus befit: 

Saucius at ſerpens ſinueſa volumina verſat, 

ArreAiſque-borret ſquamis, & ſibilat ore, 

Arduus inſurgens: illa baud minus urget ad- 
nc 


Luctantem roſtro, ſimul æthera verberat alis. 


17. Videre Rbæti.] Rhæti appetentem fe ar- 
mis infeſlis Druſum vicerunt aquilæ inſtar pug 
nacem, ac leonis rchore, audacia, ferocitate 
præditum. 

Rbeti.] Hodie les Griſons vernac. Alpes Tri- 
dentinas occupant ; Helvetiis & Boiis finitimi, 


ex Strabone lib. 4. qui & ibid. Druſi victorĩam 
de illis prædicat. Vide. Flor. lib, 4. cap, 12. & 
Dionem. lib. 54. 


18, Vindelici.] Hi Borealem Alpium regio- 


nem tenebant, ficut Auſtralem Rheti, utrique 
#que bellicoſi, Hodie Suevi, & Bavari Vin- 
deliciam incolunt. Sunt qui Vindelicos cum 
Rhzwztis confundunt : ſed errorem manifeſts o- 
ſlendit Vell. Pater. lib. 2. cap. 97, & 28. ita 
referens : Tib. Claudius Nero , , « , » 
innutritus ceeleflium præceptorum diſciplinis, 
Juvenis, genere, forma, celfitudine corporis, op- 
timis ſtudiis maximogue ingenio inſtructiſſimus, qui 
protinus, quantus eft ſperari petuerat, 8 
prætulerit Principem ; Quægtor undeviceſimum 
annum agens capeſſere cæpit Rempublicam, &. 
Et paulò poſt, Reverſum ex Armenia in potefla« 
tem Populi Romani redacta, Neronem Ceſar 
baud mediocris helli molem experiri flatuit, ad- 
jutore operis dato fratre ipſius Druſo, quem in- 
tra Cæſaris penates enixa erat Livia. Qui 
utergue diviſis portibus Rhætos Vindeliceſſue age 

reſi, multis urbium & caflellorum oppugnationt« 

us, nec non directa quogue acie feliciter fun- 
ati, gentes locis tutiſſimas, aditu difficillimas, n- 
mero freguentes, ſeritate truces, majore cum peri- 
culo quam damno Romani exercitis, plurimo cum 
earum ſanguine perdomuerunt. Sueton. Octav. 
cap 21. Rbetiam & Vindelicos 6: pv MY 
gentes Inalpinas, ccercuit, : 

Druſum bells gerentem.] Claudius Druſus Ti- 
berii Nerenis ac Livia filius anno 23. natus 
Rhætos ac Vindelicos expugnavit an. U. C. 738. 
citatus Flor, lib. 4. cap. 12. Noricis animss da- 


ſeendere : ſed omnes, illius cardinis populos, Bren» 
nos, Senones, atque Vindelicos per privignum 2 
Claudium Druſum perpacavit, eo fic (cribit 
Vell. Patercul. lib, 2. cit. Cura deinde atgue 
onus Germanici belli delegata Druſo Claudio fra- 


tri Neroxis, adoleſcenti tot tantarumgue "— 
0s 


bant Alpes atque nives, quo bellum non poſſet a- 


CARMINUM 


Mos unde deductus per omne 
Tempus Amazonia ſecuri 
Dextras obarmet, quærere diſtuli; 
Nec ſcire fas eſt omnia. Sed diu 
Lateque victrices catervæ 
Conſiliis juvenis revictæ 


LIBER IV. 4. gs 
EN 
20] unde fuxerit, inveſigare o- 


mi; negue omnia 


peſſunt, Perim 4 
ue wiftrices turmæ adole- 
Frenris 2 induftrid 
expert ſunt, quid ingenium, 


Sensere, quid mens rite, quid indoles 25% animus in felici dme 


Nutrita fauſtis ſub penetralibus 
Poſſet, quid Auguſti paternus 
In pueros animus Nerones. 
Fortes creantur fortibus et bonis: 
Eft in juvencis, eſt in equis patrum 
Virtus: nec imbellem feroces 
Progenerant aquilæ columbam. 
Doctrina ſed vim promovet inſitam, 
Rectique cultus pectora roborant : 
Utcumque defecere mores, 


ANNOTA 


inſtitutus, quidgue Cafaris 
erga Nerones juvenes pater- 
na mens _ Strenui 
ignuntur, firenuis at 
RG In potty + * 
equis trum wirtus reſidet. 
[379] ec . producunt co» 
31 lumbam minims bellicoſams 
At eruditio wirtutem ingen - 
tam provebit, & bona diſci« 
flina reddit animum fortem : 
guandocumgue diſciplina de- 
eft, vitia 


35 
TIONES. 


guet & quantas natura mortalis recipit, wel indu- Druſum, quos adoptarat, & bonis artibus eru- 
lia percipit: cujus ingenium utrum belli magis dire curaverat, Nam Tiberius Nero, Livis 
operibus, an civilibus, ſuffecerit artibus in incerto Druſillã uxore ſui tum etiam prætznante, Au- 
Hi. Morum cert# dulcedo & ſuavitas, atgue ad- | guſto petenti conceſſa, pauld pdt e vivis exceflitz 


| werſus amicos aqua & par ſui eftimatio inimita- eundem verd Auguſtum ſcripſerat tutorem filio- 


bilis fuiſſe dicitur. Pulchritudo eris proxima rum ſuorum, nempe Tiberii quatuor fere annos 
fraterne fuit. Sed illum magna ex parte domite- nati, ac Druſi quem enixa eft Livia, menfibus 
rem Cermani . . . fatorum iniquitas Conſu- tribus poſt ſuum cum Auguſto conjutzium. Hine: 
lem, annum agentem triceſimum rapuit. ergo paternus Auguſti animus in pueros Nerones 3 

19. Mos unde deductus, Cc. Hæe ironiam tum quod eorum matrem duxerat; tum 
{and continent in quoſdam eo tempore de nugis quod eorum tutor eſſet ab Auguſto nuncu - 
ejuſmodi acriùs & perperam diſputantes. Nam patus, Sueton, Octav. c. 6. & 36. Vell. Pa- 
alioqui non eſt obſcurum aut valdè incertum, tercul. jam cit, Cornel. Tacit, Annal. 1, & . 
Rhætos & Vindelicos ab Amazonibus oriundos; | 29. Fortes creantur fortibus.] It «ſaflav Aſa- 
atq; ab bis Scythicis mulieribus actepiſſe mo- de, Ariſtet, contrarium tamen evenit non 
rem illum pro armis ſecurim habendi. rarò: nam & filii heroum noxe interdum. Sic 

22. Amazonid.] Strabo, I. 2. de Amazoni- |degeneres extitEre filii Samuelis Prophet, 
bus fide majora referri ait. Vide Juſtin, 1. 2. Alcibiadis, Dionyſii, Periclis, Soeratis, Cice - 
Oroſ. I. 1. c. 15. nec non eruditam diſſertatio- ronis, &c, Porrd vice vers2 & malis & ignavis 
nem ſeu diſquiſitionem de Amazonibus ſcriptam | aliquando exorti ſunt boni & fortes, teſtibus 
a Petro Petito, viro non Medecinæ ſolùm, ſed ' hiſtoriarum monumentis. Vide Valer, Mar. 


rerum omnium ſcientiflimo, nuper editam, 

Securi.] Hæc gdyag dicta propriè, Xe- 
noph, mikaxug AS erat, ſeu unicum ha- 
dens gopan, una tantum paite ſecans; contra 
bipennis utrinque. Heſych. 

23. Diu Lateque wiftrices caterue.] Rheti 
ſæpius anteà victores. Strabo lib, 4. Luc. Flor. 
& Vell. Paterc, ante citati. | 

24. Fuwvenis. ] Claudii Druſi, de quo ante. 

25. Senzere quid, Qc.] Intellexere quid & 
quantum valeret inſtitutio & educatio Augu- 


lib. 3. cap. 4. & 5. | ) 

Et bonis.] Hec aliqui jungunt cum ſequen- 
tibus, nec abſurdꝭ. 

33+ Doctrina ſed vim promovet inſitam,] Bona 
educatio & ſtudioſa inſtitutio promovet gvythnay 
ſeu naturz bonitatem ; ſuſtinet, excelit, auger. 

35- Utcungue defecere mores, c.] Si quando 
non aderit bona diſciplina & morum inſtitutio, 
tum corrumpitur optima quælibet indoles, con- 
tinud perit, & in pravitatem defluit. Cie. Tuſ- 
cul. 3. e. 2. Natura parwulos nobis dedit ignicu- 


fti Czfaris, qui paternum exhibuit animum &| /os, quos celeriter malis moribus opinionibuſg; de- 
affectum erga pueros Nerones, Tiberium ac pravatis fic reſtinguimus, ut nuſqudm nature lu- 


2 | Dedecorant 


13s ! 
| 


- ventanti, ut dictum eſt, ac divicit, an. U. C 


256 
Geturpant nature benitatem. 
Rama, quantum debeas Ne- 


ronibus teftatur 


Winnie 
Dedecorant bene nata culpz. . 
Metaurus Quid debeas, 6 Roma, Neronibus, 


flavins, aigu Aſdrubal pro- Teſtis Metaurum flumen, et Aſdrubal 


fligarns, dies ille Talia 
caligine depaſi lfu qui 


Devictus, et pulcher fugatis 


frimus wiftorig gloriosd re- : Ilie dies Latio tenebris, 40 
{plenduit, quanio cru dal, Qui primus alma riſit adorea; [380] 
— — * — civite-| Dirus per urbes Aſer ut Italas, 

* » etus i 
= — vel 5 7 — Ceu flamma Per tedas, vel Eurus 
mare. Hiciliæ. Exinde Bo- Per Siculas equitavit undas. 
mana juventus ſemper - felici- | Poſt hoc ſecundis uſque laboribus - 45 
bus expeditionibus inclaruit: 


& templa ſcelerato Cariha- Romana pubes crevit, et impio 


ginienſum bello diruta. antes 
babuerunt Deos. 


Vaſtata Pœnorum tumultu / 
Fana Deos habuere rectos. 


ANNOTATIONES. 


men appareat. Sunt enim ingeniis noris ſemina 
innata wirtutum, que fi adoleſcere I*ceret, ipſa 
nes ad beatam vitam natura. perduceret, Nunc 
autem ſimul ac in lucem editi ſumus, in omni 
continud pravitate, & in ſummg opinionum per- 
verſitate werſamur + , . . tum wvariis imbuimur 
erroribus, ut wanitati veritas, ut opinioni con- 
firmate natura ipſa cedat, &c, 

37. Quid debeas, 8 Roma, Neronibus. ] Scili- 
cet Claudius Ners advenientem ex Hiſpanid cum 
ingentibus copiis Aſdrubalem, priuſquam Annibali 
fratri conjungeretur, oppreſſit. Sueton. Tiber. c. 
2. opportune quidem : nam actum erat de Im- 
perio Romano, ſi cum Annibale fratre novum ac 
integrum exercitum Aſdruba] junxiſſet. 

Nero.] Sabina vox ſiguificans ſtrenuum ac 
ſortem. . 

31. Metaurum flumen, &c,] Hoc Umbriz flu- 


men, hodie Metro, labitur in Adriaticum mare. 


Strabo 1. 6. Plin. J. 3. illit vero Claud. Nero 
Contul junctis celeriter copiis cum ſuo collega 
M. Livio Salinatore ivit obviam Aſdrubali, 
cum millibus hominum quinquaginta ſex ad- 


526, ejuſq; caput priciſum ad Annibalis ca- 
ſtra perlatum & ad pedes eùm effet projectum, 
hune tanto pavore ac ſtupore concuſſit, ut in- 
felicitatem Carthaginis agnoſcens incuſanſq; 
de fuga deinceps tantummodo cogitaverit. Va- 
ler. Maxim. lib. 4. e. 1. Oroſ. lib, 4. cap, 18. 
Tit. Liv. lib, 27. c. 28. Luc. Flor, hb, 2. cap. 6. 
&c, Adverte Druſum ac Tiberium oriundos 
ab illis Conſulibus ; & paternum genus duxiſſe æ 
Claudio Nerone, maternum autem à Livio Sa- 
linatore. 

Aſdrubal Devicbus.] Is nimirdm qui Scipio- 
nes in Hiſpania proflięfrat. 

39. Pulcher fugatis ille dies Latio tenebris.] 
Tit, Liv, lid, 28, cap, 9. Omni multitudine ob- 


uiam effurd .. . . non ſalutabant modd uni- 
verſi circumfiſi (cirea Claudiym & Salinato- 
rem Coſs) ſed & cont ingere pro ſe quiſque victri- 
ces dextras Conſulum capientes, alii gratulabantur, 
ai gratias agebant, yo eorum operd incolumis 
Reſpublica effet. In Senatu guogue, &c. 

41. Adored.] Victoria, laude, gloria, Feſt, 
adoream laudem ſeu gloriam dicebant; quia 
glorioſum putabant eum, qui farris copia a- 
bundaret : melids alii, quia firenuis & 1is qui 
fortiter dimicaſſent militibus farris menſura 
diſtribui ſolita erat, Unde & adorea pro laude 
bellica. Nam far ſeu frumentum appellatum eſt 
ador, ab edendo, vel adurendo. Plaut. Am- 
phitr. Act. x, Qui muitd præda atque adoreil 
affecit populares ſuos. Plin, lib, 18. cap. 3. 
Gleriam- denigue ipſam d farris honore adoream 
appellabant. Apuleius lib, 3. Poſſum iſtam wire 
tutis adoream mibi numerare. 

42. Afer.] Annibal, de quo lib. 2. Ode x2. 

43. Cen flamma.] Omnia igni ferroque va- 
ſtans. 

Tedas.] Arbores ignem facile concipientes, 


ob refinam quam continent: e genere ſunt 


pinvum, De iis Plin, lib, 16. cap. 10. & ſeq, 

Eurus.] Ventus ab ortu Aans, pro quolibet 
vento: & unde Siculæ, pro quolibet mari, Sy- 
necdoch, . | 

45+ Poſt boc ſecundis uſque laboribus, Cc. ] Cæ · 
ſo Aſdrubale, Annibale vero & Penis ex Italia 
exterminatis, indies magis ac magis proſpera 
geſsere bella Romani; ingrevit REES 


pubes & virtus Rom. imo belli incendia in A 


cam & Carthaginem ipſam tranſmiſſa ſunt, 
Vide Flor, lib. 2, cap. 6. 


48. Fana Deos babuere rectot.] Quidam expli- 
cant refos, æquos & vindices in impium An- 
nibalem ; alii ſtantes, ac in ſua baſi reſtitutas 


Deorum imagines, quas impie deturbaragt 
Dinxitque 


CARMINUM LIBER IV. 74: 
Dixitque tandem perfidus Hannibal: 8 
Cervi, luporum prada rapaciumm, 5 
„ ohH = 
Fallere et effugere eſt triumphus? _ 


Sectamur ultro, quos opimus 


SGeßg quz cremato fortis-ab Llio 
Ja 
Nat6ſque matur6ſque patres 
_ Pertulit Auſonias ad urbes; | _ 
Duris ut ilex tonſa bipennibus 
Nigræ feraci frondis in Algido, 


— 


Non Hydra fecto corpore firmior 


Vinci dolentem crevit in Herculem, s 
'Monſtrimve ſummisere Colchi 
Majus, Echionizve Thebe. 


ANNOTA 

Peni, fine ulli Numinum reverentis, T. Liv, 

lib. 26. c. 11. Ad lucum Ferroni 

templum eã tempeflate inclytum divitits, © +; 6 . 
bis omnibus ſpoliatum eſt, 

49. Perfidus Annibal.] T. Liv. I. 21. c. 24 

vivam Anniba'is imaginem graphice delinea- 


. 
ö tam exhibet, Plurimum audacie . . « plurimum 
: confuit . « « , nullo labore corput fatigdri, aut ani- 
x mus vinci poterat , ... Inbumana crudelitas, per: 
1 fidia pluſguam Punica : nibil ſancti, nullus Deum 
$ metus, nullum juſjurandum, nulla religio. | 
” Dixit: Cervi, luporum, @c.) Bella hec 
” laus ex hoſtium ore profecta. Arxiſtoteles eum 
aſſerit vers bonum, quem partiter inimici & 
. improbi adeoque univerſi laudant. ö 
4 50. Cervi, luporum præda, &c. ] Nos Car- 
thaginienſes, tanquam cervi imbelles, ultra 
5, ſeddamur Romanos, quorum veluti luporum ra 
nt pacium futuri ſumus præda; guoſque proinde 
0. Fallere, ſeu evitare contra debemus ; nam hos 
det efugere opimus nobis eft triumphus, Scilicet 
5y- tortiorem declinare m, ſpecies eſt quædam 


victori æ. 

53. Cent, | que cremato, c.] Romana 
gens a Trojanis oriunda, Vide Juſtin, 1, 43 
item Carmen Seculare pſt Epodos. 

54 Sacra, Natoſque, Se.] Eneid. 1. v. 10. 

Inferretque Deos Latio. 
Et Kneid. 2 v. 747. 
Aſcanium, Anchiſenque "pdtrem, Teucroſque 
Penates, 

5 5. Maturos,}] ZEtate & virtute, 

55. Auſonias.] Synecdoch, pars pro tot 
Italia, Nam Auſonia regio eſt Campaniæ. 

57. Duris ut ilex, Sc.] Sicut ilex & alia 
qveibet arbor teſecatis ramis uberius pul- 
lulat & creſcit t ita Romani adverſis caſi- 
dus attriti invaleſcunt magis ac magis. Cer- 


ata Tuſcis æquoribus, ſacra; ..// 


n 


Per damna, per cædes ab ipſo 
Ducit opes animümque ferto. 


de ipſis illis prod; 


257 
Tandemgue fperfidus Anni 
bat dixit: Nos tanquam 
cerwi, . prada  lupogum ra- 
pacium,  ſponte . ſequimur _ 
Remanos, guos declinare & | 
evitare inſignis off trium-. 
\phus. Ila natio, gue ab. 
incens® Tread ad Haliæ ci- 
vitates, truſco \ exagitata_. 
mari, fortiter _ tranſporia- . 
vit era, liberos, ſenes 
crandæ vos; ficut ilex dura 
1 attonſa in Algido um- 
broſarum frondium fertilty 
jatturas inter & cæde ge- 
tentiam ac virtutem depro- 
mit ab ipſo ferro, Non by- 

dra amputato corpore vege- 

tiar repullulavit contra Her- 

culem © ſuperari Baud h 
anima ferentem : neque gra- 
wits portentum invexere 

| ' VColthi, velThebe Ecbionis opus. 

TIONES: Wann 


tis eorum exercitibus, premebat; tum co- 


| 
2 


] 


55 


6 * * uh 1 
= 


1 60 


(91 


pias tamen ſummittebant in Hiſpaniam, Si- 


ciliam, Sardiniam :. adeoque lycis quatuer 
uno eodemque tempore depugnabant, Vide 

ZEneid, 2. | 
38. Algidoe, Hic mons sgi Tuſculani pro 

quolibet alio ponitur. De eo l. 1. Ode 27. 

61. Hydra.) Portentoſa ſerpens, p'uribus 
horrida capitibus, quorum uno abſciſſo, aliud 
renaſcebatur, imò ſeptem alia ſucereſcebant. 
Ita fabulatores, © At conſtat Hydram fuiſſe 
locum aquas evomentem copioſiores, in inti- 
mo ſnůArgolici receſſu, & quod, uno mea- 
tu obſtructo, multis aliis erumpebant, totam 
regionem circum vaſtantes ; tamen adhibito 
incendio Hercules exficcavit eam paludem, 
Lernam nomine; unde Lernzum monſtrum 
ab illo domitum inter alia celebratur, Palæph. 
Hygia. Diodor. Sicul. lib. f. cap, 2, Virge 
ZEncid: 8. v. 300. WE 
Lernæus turba capitum circumſtetit anguis. 


Firmior.] Supple, quam fuit Romana gens, 
& excrevit invaluitque in nos Pœnos: ſicut hy- 
dra adverſus Herculem ubiq; vincere aſſue- 
tum, proĩndeq; nec ſemel vinci patientem. 

63. Menſtrümve ſummixere Colchi.] Loqui- 
tur de dracone inſomni ac terribili velleris 
aurei cuſtode, cujus & dentibus ſeminatis ar- 
mati homines exorti Medeæ carminibus ad 
mutuam inte / hecionem incitati periè e: vel 
gioſis hominibus. Vide Me- 


tam orph. lib. 7, 

Colchi,] Hi populi Aſiæ ad Euxinum Pon- 
tum, ubi nunc Mingre'ia, pars Georgiz re- 
gionis. 


64. Ecbioniæ ve Thebæ. I CadmusRex Thebarum 


de quando Annibal maximè Romance, dele- 


ſeminatis patiter, ut de 1 ſupra ditum, dra. 
conis dentibus, repeats naſci vidit exercitum a4 


Merſes 


Hatibus removet a dulci do- 


* 
* 


258 Q. HORATII FLACCI 


* mari demergas, 7 
neat : 0 nes, cum jum- 
md aal 2 — 
rem integrum, ac certamina 
matronis prædicanda con- 
feiert. Non ultra ego nun- 
tios arrogante: mittam ad 


clarier Merſes proſundo, pulchrior evenit: 6g 
Lu&tere, multa proruet integrum ; 
Cum laude victorem, geretque 
Prælia conjugibus loquenda. 
Carthagini jam non ego nuntios | 
cer? ſpes| Mittam ſuperbos: occidit, occidit 70 


Cartbaginem. 
amis, & ffertuna r] Spes omnis, et fortuna noſtri 
. 2 Nominis, Haſdrubale interempto. 
potentia guidlilet molietur. Nil Claudiæ non perficient manus : 
ou & _— Jupiter) Quas et benigno Numine Jupiter 
umine prepitto, ibera . | ; 
fle — inter mit Defendit, et curz ſagaces | 75 
difficultates, ' Expediunt per acuta belli. 


ANNOTATIONES. 


arma mutuamque cædem paratum. Inde verd 
ſuperfuit ' Echion, poſtea Cedmi gener, atque 
an ædificandis Thebis adjutor. 

65. Merſes.] Ab inuſitato merſo, ar. 

68. Conjugibus loguenda.] Inter conjuges & 
quaſlibet mulieres ſermone celebranda prælia; 
ſeu viri illarum aut filii vel cognati victi victo- 
reſve fuĩſſent. 

69, Cartbagini jam non ego nuntios Mittam, &c.,] 


Non deinceps mittam Carthaginem ſuperbos 
victoriarum mearum nuntios, inquit Annibal, 
quales poſt Cannenſem cladem, &, Vide T. 
Liv. I. 23. c. 11, & 12. 

73+ Claudia manus, &c.) Vires, conſilia, 
ſolers induſtria Neronum Claudia gente oriun- 
dorum. Sueton. 

76. Acuta belli.] Belli ſubita pericula, do- 
li, inſidiæ, ſtratagemata. 


— 


. 
Ad AUGUST UM. 


Ut ſuum in Urbem reditum acceleret. 


0 Populi Romani tutor præ- D I'VIS orte bonis, optime Romulz 
Cuſtos gentis, abes jam nimiùm diu; 
revertere, qui] Maturum reditum pollicitus patrum 
Sancto concilio, redi. | 
Lucem redde tuz, dux bone, patriz ; 5 
Nam guands} Inſtar veris enim vultus ubi tuus | | 


Pantiſſime, numinibus propi- 
tiis nate, jam nimis diu ab- 
ens fuiſti 
— 2 en Senatorum 
cerui celerem reditum, Opti 
me Princeps, reflitue lumen 
fatriæ tuæ. 


104 


facies tua tanquam wernum) Affulſit populo, gratior it dies, 


rempus a paruit, jucundiores 
Ruunt boræ, & dies clarius 


Et ſoles melius nitent. 
Fulgent. Sicut mater crebris| Ut mater juvenem, quem Notus invido 


wotis ac precibus expetit Hl. Flatu Carpathii trans maris æquora N 10 


um, guem Auſter adverſis 


mo, plus annus inter vallo 
Mora ntem. 


Cunctantem ſpatio longiùs annuo 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Ode 6. Lib. 1. 


3. Maturum reditum pollicitus, c.] Seu an- 


1. Divis orte, Sc.] Senatũs populique Ro-] tequam abiret, ſeu per literas, ſeu legationibus, 
mani amorem erga Cæſarem Auguſtum vivis|3 Senatu populoq; Romano ad Auguſtum miſ- 


& 4 rn Mt Rs 


1 pingit coloribus. fis, Cunctanti verd hane Oden ſcripſit Poeta, 

1 2. Abes jam nimiùm diu.] Tribus annis Rom] 9. Ut mater, ] Nil ſuavius iſt2 comparatione. } 
9 Oæſar abfuit, in Gallias prolectus, an. U. C. 737. ] 10, Carpatbii.] De eo mari l. 8. Ode 35. v. S. ( 
mt 

[i Dulci 


— "—— <xweneihin. du 
- —— 
— 


— 
3 


r — T 
3 2 


1 — 


CARMINUM 
Dulci diſtinet à domo, 


tis omnibus hunc et precibus vocat, 


Curvo nec faciem littore demovet : 
Sic deſideriis icta fidelibus 
Quzrit patria Cæſarem. 


Tutus bos etenim rura perambulat : - 
Nutrit culta Ceres, almaque Fauſtitas: 


Pacatum volitant per mare navitæ: 
Culpari metuit fides. 


Naullis polluitur caſta domus ſtupris; 
Mos et lex maſculoſum edomuit nefas 1 


Laudantur ſimili prale puerperæ: 
Culpam pcena premit comes. 


Quis Parthum paveat ? Quis gelidum Scythen ? 25 Se, ge » 
Quis Germania quos horrida parturit Diba: frigi 
Fatus, incolumi Cæſare ? Quis fetæ 


Bellum curet Iberiz ? 


\ 


LIBER IV. s. 259 
lara mare» Carpathium'' 
negue wultum , avertit | 
incurud rita: ita patria 
defideriis accerſa - fidelibus 
| [3%] exoptat , Auguftum, Nam 
- «x6 bos ſecuras per campos vas» 
_ ; © agros ſobet Ceres 
abundans felicitas : na- 
ta mari trazquilly mavi« 
gant: fidelitas "cavet vitu- 
| perari s #ullis flagitiis) con- 
20 caminantur fuamiliæ pudi- 
| ce :  diſciplina & leges vi- 
cerunt turpe crimen : matres 
laudantur ob filios miles 3 
pena ſequitur & . plefiit 
ſeelus., . Auguſto yore | quis 


timeat Parthos wis 


bbmines 90 Fro 


„ C ni i | 
LI bite. Bw A 
roch 5 | 1288 | 


ANNOTATIONES. 


Ty. Votis omnibus banc.) Legunt plerique, 
vor it omnibuſque, hoc ſenſu ; mater anxia non 
tantùm vota preceſque Diis nuncupat pro filii 
reditu & incolumitate, ſed & omina quzvis 
arripit, quaſi totidem preſagitiones. 

14, Nec faciem littore demover.] Obſervans 
adventantes undequaque naves, defiderio 
filii abſentis, quem ſingulis horis redeuntem 
expectat & exoptat. Sic Tobiæ mater guotidie 
exiliens circumſpiciebat, & circuibat wias omnes, 
per quas ſpes remeandi videbatur, ut procul vi- 
deret eum, fi fieri poſſet, venientem . Et ſe- 
debat ſecus viam 'quotidie,” in ſuperrilio montis, 
unde reſpicere paterat de longinguo, Et dum ſpe- 
cularetur adventum filii jam dudum abſentis, 
vidit a longè, & illum agnovit wenientem, cur- 
renſque nuntiavit wire ſuo, Cc. cap. 10. & 
11. Tob. . 

16, Quærit patria Cæſarem.] Vota publice 
ſuſcepta pro reditu Auguſti, refert Dio lib. 54. 
Vide Sueton. Octav. c. 57, Hue & referri poteſt 
cuſum numiſma ex uri parte continens Epigra- 
phen, S. P. Q. R. Cæſari Auguſto: ex altera 
vero, Vota publice ſuſcepta pro ſalute & reditu. 

17. Tutus bos eenim, &:1 Rationes affert 
ob quas Romani tantopere Auguftum diligant ; 
nimirum tot acceptis per eum muneribus ac 
bedeſiciis non poterant non vehementer amare, 
Per Auguſtum ubique firmata pax, terr3 ma- 
riq; ſecuritas, leges conſtitute, nefas quodvis 


14, & 1, bujus libri. 
22. 23 S lex.) Lib, 3 Od. 24+ 


| 


edomitum, reprefſ} hoſtes, Ke. Vide Oden 


Quid leges 
ſue moribus wane proficiunt ® Vide Sveton. | 
Octav. e. 34. ubi mentio legis Juliz de corrcen | 


dis adulteriis & de pudicitidl, Se. cumgue 
vim legis eludi ova crebrd matrimoniorum 
mutatione, &c. tempus ſponſas babendi coarct᷑oa- 
vit : divortiis modum impoſuit. 1 
23. Laudantur ſimili prole puer peræ.] Mar- 
tial. lib. 6, Epigram. 27. ; 
Ef tibi, que patris ſignatur imagine vultus, 
Teſtis materne nata pudicitie, 
Catull. in Nuptiis Julia & Manlii Torquati, 
Car, 62. ; I 2 . 
Torquatus volo parvulss - 
Sit ſuo fimilis patri 
MO fall inſclis - 
Noſcitur ab omnibus: 
Et pudicitiam ſua 
Matris indicet ore. , 
24. Culpam parmna premit comes. ] Fruſtra lex 
vetat ſcelus, niſi in ſceleratos animadvertatur, 
At œna comes coercet peccandi libidinem. 
Plato de leg. 5. T dFulag Au. 
25. Quis Parthum paveat, &c.] Vide lib. 2. 
Od. 12. ſub finem Od. 19. v. 12. Lib. 3. Od. 5. 
Nuis gelidum S:ythen.) Lib. 1. Od. 19. & 3 3. 
lib. 2. Od. g. in fine, Lib. 4. Od. 24. v. 9. 
26. Quis Germania quos, Ic. ] Vide Flor, I. 4. 
c. 12. Domuit Lipetes, Tenfiberos, Cattos . . . in- 
de walidiſſimas natianet, Cheruſcos, Sue vos, Si- 


can bros, Ofc. . . . Ea denigue in Germanid pax 


erat, ut mutati homines, alia terra viderentur, 
Horrida.] Sive ob mores barbaros, five ob 
prægrandes viros, & ingentia corpora Germa- 
norum, Cæſar. Comment, Cornel. Tacit. de 
moribus Germanorum, Plutarch. &c. 
28. Iberie. } 7 Ibero flu, Iberia dicta: eſt 


2 Condit 


— 
- 4 — . ——ä—— — 


— - —— 
. — 


— 
2 n 


260 Q. HORATIqI 
Unuſquiſque diem 
ſuis \callibus, 'atgue witem 
maritat wviduis arboribus : 


cenam, 
wocat 


tegue numen in- 
menſis ſecundis; te 
pluribus wetis, 1 < 
crateribus Fuſo colit, & 
mnumen tuum  adjungit La- 
ribus; guemadmodum Græ- 
cia Caſlorii & magni Her- 
culis, erga illos 
ut inam, bone 


talie dones feſtos diuturnos. 


Hoc precamir 'fobris pr im Sicci manè die: dicimus uvidi 
— etc Cum Sol Oceano ſubeſt. / 


: Hoc & repetimus 
ben? pati, quando Sol occidit 
ſub Oceano. 


Hiſpaniæ pars, & per Synec, tota ſic vocatur. 
Vide 1, 2. Od. ult. v. 20. Flor. mox. cit. 
Pacata fere emnis Hiſpania, &c. Et poſtea: 
Hic finis Auguſto bellicorum certaminum fuit: 
idem rebelland; finis Hiſpaniæ, &c. 

29. Condit quiſque diem, &c,] Arat colit - 

ue agros ſuos quiſque, & operi vacat ruſtico, 

. mane ad veſperam, fine ullo metu hoſtili, 
Virgil, Eclog, 9. Ve 52. 


Cantando puerum memini me condere ſoles. 


31. Alteris Te menſis adbibet Deum.] Ex 
denatuſconſulto cautum fuit, ut in conviviis, 
tum publicis, tum privatis, Auguſto ab om- 
Nibus libaretur, Dio lib, go, is nempe mos 
apud veteres, ut remota prima menſa, quæ 
Ciborum ſeu carnium erat, ſecunda adhibere- 
tur fructibus & bellariis onuſta, cum exqui- 
ſitiſſimo vino, & quo fiebant libationes, ad- 
junctis precibus, in honorem Deorum, Vid. 
Virg. Hneid. 1. v. 727. & 735. & ZEncid, 8. 
v. 283. nec non Georgic, 2. v. 101. 


* 


Fait in Condit quiſque diem collibus in ſuĩs, 
Et vitem viduas ducit ad arbores. 
bilaris reuertitar ad Hinc ad vina redit lætus, et alteris 
Te menſis adhibet Deum. 4 
ine d Te multa prece, te proſequitur mero 
Defuſo pateris ; et Laribus tuum a 
Miſcet numen, uti Græcia Caſtoris 

Et magni memor Herculis. 
ata, OLongas © utinam, Dux bone, ferias 
Princeps, I. Præſtes Heſperiæ, dicimus integro 


I FLAC CI 


35 


: [386] 
40 


ANNOTATIONES. 


$4- Laribus.] Diis Imperii Tutelaribus per- 
inde ac dium privatarum. 461 

Tuum Miſcet numen.] Teque adeo 
tur, ut numen aliquod Romanis rebus propi- 
tium. Non abſurdè legunt quidam, nomen. 

36. Mamor.] Acceptorum videlicet ab eis 
beneficiorum, Hercules enim à monſtris & a+ 
liis incommodis vindicavit multas ac diverſas 
Gracie regiones, Caſtor autem & Pollux mari 
piratas exegerunt, navigationemque ideo juva- 
re tanquam numina quædam benigna exiſti- 
mati ſunt 3 imd velut maris Dii coluntur, &c. 

37. Ferias,] Dies feſtos lætoſque; diuturnum 
otium, ſecuritatem perpetuam. | 

38. Heſperie,] Italia fic appellata, Vide 
lib. 1. Od. 28. ubi, fucribus Heſperiiss Et 
1, 2. Od. x, ſub ſinem, ubi, Heſperiæ ſonitum, 
ruinæ · Nec non |. 1. Od. 36. v. 4. | 

Integro. ] Vixdum incepto. 

39+ Sicci.] Sobrii, abſtemii, jejuni, 

Uwnidi.] Vino profuſi, cœnati. | 

40. Cin Sol Oceano ſubeft.] Nam veteree 


exnam producebant ad multam noctem. 


ODE 


CARMINUM EIBER IV. 6. 267 


OD | 


1 = 
o 
+4 * 
p 


AdAPOLLINEM et DIAN AN. 


IVE, quem proles Niobæa magne _ | 
Vindicem lingue, Tity6ſque raptor 


Senſit, et Trojæ prope victor altæ 
Phthius Achilles: 

Czteris major, tibi miles impar, 

Filius quamvis Thetidos marine 

Dardanas turres quateret tremenda 
Cuſpide pugnax. 

Ille, mordaci velut icta ferro 

Pinus, aut impulſa cupreſſus Euro, 

Procidit late, poſuitque collum in 
Pulvere Teucro, 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Od. 2. Lib. 1. 

1. Dive, Sc.] Carmen hoc, ut & 21. lib. t. 
Seculare inſeribi ſolet, ut annotavi ibidem: 
neutrum tamen propriè titulum hunc meretur, 
ſed illum tantùm quod habetur poſt Epodos. 
Vide ibi annotata. 

Quem protes Niobæa, &c.] Apollo, aqui ho- 
norem Latonm matris tuz vindicafti adverſus 
zrrogantiam Niobes, que ſe auſa eſt jactare 
ſecundiorem ac feliciorem partubus ac ſobole, 
præ ipſa Latonã duos tantum enixã, cam ipſa 
numeroſam fulchramque genuiſſet prolem. 
Gell, I. 20. c. 6, Mira, inquit, & prope a- 
dd ridicula diverſtas fabule apud Graco 
poetar deprebenditur ſuper numerum Niobe fi- 
lorum, Nam Homerus pueros puellaſque ej us 
ſens £4 ficit, Euripides bis ſeptenos, Bac- 
chylides & Pindarus bis dens. Quidam alii 
tres fuiſſe ſoles ſcripſerunt. Porrd filios Niobes 
omnes Apollo, filias Diana, ſagittis confixos 
peremerunt : Niobe vero in ſaxum mutata 
fertur, Homer, Iliad. uit, Ovid. Metam. 6. 
cap, 3. Diod, Sicul. I. 5, c. 11. Juvenal. 
Sat, 6. v. 173. & ſeq. Auſon. Epitaph. 27, 
de Niobe. 

Bis ſeptem natis genitriæ læta, atque ſuperbu, 

Tat duxi mater funera, quot genui. 
Nec ſatis hoc Divis; duro circumdata ſaxo 
Amiſi bumani cor poris effigiemy &c. 
Niobe Tantali filia, uxor verd Amphionis The- 
barum regis. 


2. Titys/que raptor.] Vide lib. 2. Od. 14. 


lib. 3. Gd. 4. ; 

3. Troje prope victor.] Qui, interieQo 
FeQtore Trojz defenſore pracipuo, ejus ur- 
bis expugnationem reddidit facilem : quam 
c:rte accelerũſſet niſi Paride fuillet interem- 
ktus, ut mo dice tur. | 


* 4 


O Deus, quem ſuperbi 
ſermonis — experti ſunt 
i Niobez, ac Tityus raps 
tor, atque Phthius Achilles 
* | famoſe Trojes propemedum. 
[387] pugnator; aliis quidem 
rtior, te veis inferior 

© [miles ; guangram idis 
marine filius Trojanes' ar- 
res impugnaret 4 tre- 
m certans, I, fieuti 
pinus edace ſecuri percuſſa, 
10 vel cupreſſus Euro dejecta, 
late procubuit, cervicemque 


4. Phthius Achilles, &c.] Oriundus & Phthi& 
urbe Theſſaliæ. 

5. Impar tibi.] Achilles Grzcorom fortiſ- 
fimus, Trojanorum terror, haud verò par ti, 
Phebe, qui ſub figuri Paridis latens eum oc- 


cidiſſi. Hygin, &c. aut, quod. ſeribit Virgil. 


ZEneid. 6. v. $7. 


Dardana qui Paridis direxti manuſque 
Corpus in 2 np > 


6. Thetidos marine.)  Achillis erat mater 


Thetis, filia-Nerei Dei-marimi. I. 1. Od. $; 

7. Dardanas turres. ] Dardanus Jovis filius 
ex Electra Atlantis fili ab Africa. venit in 
Aſiam, conſeditque in regione Helleſponto vi- 
cina, Ibi Dardanum urbem condidit, qua 
* Troja à rege Troë dicta. Virgil, Eu. 

« Vo 134. * 

Dardanus Iliace primus pater urbis & auctor. 

Tremendã e Ex Homer Iliad. 19. 
ſub finem; haſtam Achilles paternam gerebat 
gravem & iogentem, quam criſpare aut vibrare 
lolus goverat, a. Chione ingiiam, ad. emden 

9. Ile, mordaci velut, &c;)] Caſus Achillis 
gravis & magnus, quemadmodum corpus & 
animus -magna fuerunt, Sic de Entello Virg. 
ZEneid. 5. v. 447. 

Ipſe gravis gravitergue ad terram poendere 


vaſto 


Erymant bo, 
Aut Idd in radicibus eruta pinus, 
10. Impulſe cupreſſus Euro.] Velut ingens 
arbos vi ventorum pioſtrata, | 
11. Poſuitqz collum in Pulvere Teucro.] Lib 
2. Od, 7. v. 12. fimilem dictioaem vi 


1biqz annot, Hic noſter indicat Achillem ce- 
cidiſſe in Trojano campo & certamine 115 
| 


— 83 


Concidit : ut quondam cava concidit, aut 


2 


—- — 
— — _ 
— — 


2 


— ——_—_ 


= 
— 


3 — 
= 5 — — 
— —— ** 8 


— Sg 
— 
A 


262 


Ile mon clauſus equo ſacra 


Palladis fimulante decepiſ- 
ſet Trojans perperam - otian- 
tes, & aulam Priqmi ſal. 
tationibus gau/entem : ſed 
aperte in expugnatos immi- 
tis, beu nefas, ben in- 
fantes cremaſſet  ignibus 
Gracis, nec non wentre ma- 
terns incluſos: 
pater tyis ac Veneris jucun- 


IQ HORATII FLACCT 1 
2 


niſi Deorum 


Ille non incluſus equo Minerva 
Sacra mentito, male feriatos 
Troas et lætam Priami choreis 15 
Falleret aulam: 
Sed palam captis gravis, heu nefas, hey ! 
Neſcios fari pueros Achivis 
Ureret flammis, etiam latentes 
Matris in alvo: 


— * = 1 
TA * 
rener — - — 


da precibus exoratus con 
ceſſiſſet nee laboribus ma 
nia AFfelicioribus auſpiciis 
extruta, O Ajolls citha- 
riſia, Thalia bene canentis 


Ni, tuis victus Veneriſque grate 
Vocibus, Diviim pater annuiſſet 
Rebus Mneæ potiore ductos 
Alite muros. f 
Doctor argutæ fidicen Thaliæ, 


651 


ANNOTATIONES. 


idem ſetibit Ovid, Metamorph, I. 12. v. 604. 
ubi Apollo Paridi 


Oftendens flernentem Troica ferro 
Corpora Paliden, arcus obwertit in il um, 
Ceri&gue lethiferd direxit ſpicula dextra, 


Itaque non indecors pubvere ſordidus occubuillet. 
Alii verd, cam ad nuptias Polyxenæ conten- 
deret, in templo Apollinis ſagitta in calce 
percuſſum a Paride poſt illius Dei fimulacrum 
latente. | 

12. Teucro,] Pro Teucrio, Teueti dicti 
ſunt Trojani, & Troas ac Troja Teucria, a 
Teucro (non illo Greco, Ajacis fratre) Phry- 
giz rege, cujus filiam duxit Dardanus, eique 
in regnum ſuceeſſit. 

13. Ile non incluſus, Se.] Adverte quam 
extollat Achillis fortitudinem, ut eo majorem 

et gloriam victori ejus Phœbo. Quod $i, 
inquit Potta noſter, vixiſſet Achilles, nequa - 
quam opus Grecis fuiſſet machina illa, ſeu e- 
quo ligneo, quem placandæ Minerve cauſa 
fabricatum illi mentiti ſunt ; ſed aperto Marte, 
fine dolis aut inſidiis, Trojam ac Trojanos 
debellafſet, Vide Virg. /Eneid. 2. v. 17. 


Votum pro reditu fimulant,ummpmmmm— 


14. Male feriates.] Imprudenter ac intem- 
peſtivè abjectis armis feſta celebrantes, dum 
ſuis adhuc cervicibus incubaret hoſtis. Virgil. 
En. a. v. 15. | 


Nos abiiſſe rati, & vento petiiſſe Mycenas, 
Ergo omnis longo ſolvit ſe Teucria lufty, 
Panduntur portæ, &c. 


15. Lætam choreis, c,] Avlam regis to- 
tamque urbem choreis & lætitiæ vacantem, 
edm tamen extrema inſtarent fata. Virgil. 


Eneid. 2, v. 234. 4 


Dividimus muros, & mania pandimus urbis. 
-+ + + +» Scandit fatalis machina mures 
Feta armis z circim pueri innupteque puelle 
Sacra canunt, &c, 
v. 248, 
Nos delubra Deum miſeri, guibus ultimus eſſet 
Ille dies, ſeſid velamus frende per urbem. 
17. Sed palam captis, Cc. ] Sic belle expri- 
mit Horatius indolem Achillis, ut & Epiſt, 
ad Piſones, v. 122. 0 


Si forte reponis Acbillem; 
Impiger, iracundus, inexorabilis, acer, 
Jura neget ſibi nata, nibil non arroget armis, 


19. Etiam latentes Matris in alvs.] Apud 
Homer. Iliad. Agamemnon precipit Mene - 
lao, ne parcat cuiquam Trojanorum, neque 
ipſis infantibus materno utero incluſis. 

21. Ni, tuis vickus, Sc.] Apollo & Ve- 
nus Trojanis faventes Jovi ſupplicarunt, 
ut, quoniam in fatis erat Trojam exſcindi, 
ſaltem, perempto inexorabili Achille, liceret 
Ene ac ſociis aliquot & Græcorum evadere 
manibus, atque novam gentem urbemque fe- 
liciori augurio candere in Italia. Vide Æneid, 
1. v. 233. & ſeq. v. 260. & ſeq. 

23. Potiore alite.] Ex alitum aſpectu cap- 
tari auſpicia, alibi notavi. Huc verd ſpe- 
Qat quod æternam fore Romam credebant 
Romani, & apud Virgil, Eneid. 1. v. 2794 
ita ſpondet Jupiter: 

| Imperium fine fine dedi.ommm———— 

25. Dofor argute, &c.)] Placet quibuſdam 

ductor, ut reddatur illud Græcorum pevonyirne 
Veruntamen nihil mutabit lector ſagax. 

Tbaliæ.] Pro quilibet Muſarum hec poni- 

tur, quæ dicta amd Ty dA florere z quod 


Poetas faciat gion & fam florenies 


P hcebe, 


S—_—_ Xa aa 


1- 


CARMINUM 


LIBER IV. 6. 2863 


Phoebe, qui Xantho lavis amne crines, 26 |eruditor, gui Xantho flumine 


Dauniz defende.decus Camenæ 
Levis Agyieu. 


Spiritum Phcebus mihi, Phcebus artem 


Carminis, nomenque dedit poetz. 

Virginum prime, puerique claris 
Patribus orti, _ 

Deliz tutela Dez, fugaces 

Lyncas et cervos cohibentis arcu, 

Leſbium ſervate pedem, meique 
Pollicis itum 


lavas capillos; imberbis As 
gyieu, tuere 2 Mu 
Appule. Ajollo mibi in» 


enium, Apollo facultatem 
dae & 2 e. 
nem tribuit, O puellæ pri- 


30 
[399] maria, & pueri illuſtribus © 
parentibus nati, clientes Deæ 
Delia, qua timidos lyncas 
& cervos arcu proſternit, 
cuſtadite menſuram Sdppbi- 
35 [%, & pollicis mei ſonum 2 


ANNOTATIONES. 


26. Qui Xantho lavis amne crines.] Vid. 
I. 3. Ode. 4. 


Do 


Capillos antiqui-in fluviis aut fontibus lava» 
bant, ſeu munditiei, ſeu nitoris augendi cau- 

Senſus itaq; eſt 3 qui dominaris iis regio- 
nibus, quas rigat Xanthus. Porro Xanthus 
duplex : alter in Troade, ex Ida monte in Hel- 
leſpontum defluens, qui & Scamander appel- 
latur a nonnullis. Neque hunc intelligere iſtic 
licet: fiquidem in eũ regione Apollo non cole- 
batur, Alter ejuſdem nominis fluvius eſt in 
Lycia, & monte Cadmo ſcaturiens, Xanthum- 
que urbem interfluens, Glaucus Plinio, Straboni 
Sirbis dictus, vulgo etiam Sirbi; quem ſane 
deſignat hie Horatius, qui loco ſupra citato de 
eodem Apolline dixit : gui Lyciæ tenet dume- 
ta. Sunt qui alludi putent ad vocem Farbsg 
favus, eo quod Apollinis fla va cæſaries cele- 
bretur, 

27. Dauniæ de decus Camenæ.] Mihi 
patrocinare: cui ſpiritum & carminis artem de- 
diſti nomen & decus tribue, defende, ampliſica; 
pariterque gloriam Latine poeſeos. 

Dauniæ.] Vel, per ſynecdochen, intellige 
totam Italiam, cujus pars eſt Daunis, five Apu- 
lia a Dauno rege appellata; hodie, Ia Capita- 
nata, De eũ jam J. 1. Od. 1. 22, & L. a. Od. x. 
vel reſpexit noſter poeta ſuam patriam, adeoque 
ſuam Muſam Apollini commendat. Sic Cala 
bras Pierides pro Ennians poëſi; Ceam Came- 
nam pro Simonidea; Teiam Muſam pro A na- 
creontica, antZ dixit, Ergo & hie Dauniam 
Camenam pro Venuſina; quia Venuſium in 
finibus eſt Apulia five Dauniz, qui in urbe 
natus Horatius. 

28. Lævis.] Sive lewis; M, politus, im- 
terbis, utpote juventute florens perpetus, Ta- 
lis enim colitur Apollo, 
 Heyieu.] "Aywie, wicus, via, Hine Apollo 
Ayvieuvg, eo qid1 in viis coleretur, & colum- 
nz Apollini ſacræ pre foribus ſtarent. Eu- 
ſtath. Sive Dorico iſto vocabulo ſigniſicantur 
columne in, coni formam deſicentes, Apol- 


lini vel Baccho ſactæ, quas ante fores æclum 


pridem erigebant, P. Bembus ex Suidd. Ma- 
crob, I. 1. Saturn, c. 2. Apud Graces Apbile 
ayuude nuncupatur, quaſi vis præpaſitus ur ba- 
vit : illi enim vias qua intra pomerrium ſunt, 
a ue appellant. beat 

29. piritum Pbæbus, &ec.] Hactenus poeta 
laudat invocatque Apollinem; jam que ab 
illo afflatus condit carmina, prædicat, ac rite 
E religiosè canenda præcipit. Spiritum, venam 
divitem, Ep. ad Piſon. artem car minis, ingeni- 
um non rude, ſed arte excultum, ibid. vecat. 

31. Virginum prime, &c,) Julia Auguſti 
filia, Marcellz Marcelli & Otaviz ſororis Au- 
guſti filiæ : vel Julia & Agrippina neptes ex 
Agrippa & Julia. | 

Puerique, &c.] C. L. nepotes Anguſti, Hzc 
Lambinus certè dormitans. Imd compellat - 
Horatius virgines quaſq; nobiles, ac pueros præ- 
textatos, à quibus ex more carmen ſeculare con- 
einendum erat; ut amplids deinde ſuo loco 
dicam, nimirum in Carmine Seculari, poſt 


Epodos. 

33. Deliæ tutela Dee.) 5 enim erant 

in clientelã ſev tutela, ejuſq; laudes celebrare 

conſueverant. Vide 1. 1. Ode 22 
Delie.] A Delo inſuli, ubi nata & præei- 

puè obſervata Diana, Vide L 3. Ode 4. v. 64. 

Catull. 32. 


Diane ſumus in fide 
Puelle & pueri integri, 


34. Lyncas & cerwves cobibentis arcu,] Vena» 
tione gaudentis, feraſq; ſagittis & arcu vulne- 
rantis occidentiſque, . Lynx, accutiflimi vids 
animal, inftar leopardi diſtinctum maculis, ver- 
naculè the Dunce, vocatur. Lupum cerva- 
rium aliqui dicunt; jure an injuria? Vide 
Geſn, de quadruped. Plin. I. 28. Kc. De iis 
jam 1, 2, Ode 13. v. ult. 

35. Leſbium ſer vate pedem, c.] Sapphici 
mei carminis ob! ervate menſuram. & ad mea 
lyræ ſonum voces & cantus veſtios aptate dili - 
genter, Sappho, & Leſbo inſula, nomen dedit & 
originem Sapphico carmini. Vide I, 2, Od, 13. 
e t. ibiqu2 annot. 

37 6. Meigue pollicit ictum.] Quaſi pul- 

8 Ritè 


vendis prompram, Aliguan- 


264 
ri celebrantes filium La- 


tonæ, ri Dianam lumine 
augeſcentem, frugibus pro- 


Q. HORATITFLACOI. 
Ritè Latonæ puerum canentes, 
ie creſceritem face noctilucam; 


pillam, fuxi: menfibus vol. Proſperam frugum, ccleremque pronos 


do connubis juncta dices, 


erudiia cecini carmen gra Seculo feſtas 
tum Numinibus, 

ſeculum reduxit dies 6. 

lemnes. ; 7 


Volvere menſes. 
Ego . poets Horatii verſibus Nupta jam dices : Ego Diis amicum, 


40 
[=] 
referente luces, of rat 


qu-ndo'Reddidi carmen, docilis modorum 
Vatis Horati, 


ANNOTATIONES, 


ſaſſet ipſe citharam, hæc ait, ac veluti chorcdi- 
daſculus, exemplo Græciæ Lyricorum. Theod, 
Marcil. 5 | 

37. Rite. ] Ex ritu antiquo & ſolemni. 

38. Creſcentem face noctilucam. ] Diana ea- 
dem que Luna, nocte lucens, wilnrapma"); 
Simonidi apud Dionyſ. Hal. Incrementa lu- 
cis ac decrementa fingulis menſibus habere 
cognoſcitur : orbem ſuum conficit diebus cir- 
citer 28, unde menſes pronos celeriter voluere 
dicitur mox. Cic. de Nat, Deor. 2. n. 68. 
Luna d lucendo nominata, eadem Lucina : ut 
apud Gras Diana eaque Lucifera invocatur d 
parentibus, fic apud naſiros June Lucina. Ea- 
dem Diana omni uaga dicitur, non & vecnando, 
fed guod in ſeptem numeratur tanquam vaganti- 
bus. Diana difia quia neciu guaſi diem effice- 
ret. Aubibetur autem ad partus, qudd ii matu- 
reſcunt aut ſeptem nonnunpuam, aut plerumgue 


gris berbe renaſcuntur, & 


Hzc Ode eſt dicolos diſtrophos. Primus 
quiſque verſus eſt hexameter heroicus, alter eſt 
dactylicus archilochius dimeter, conſtans duo 
bus dactylis & uni ſyllaba. ? 

1. Diffugere nives,} Hæe Ode ſimile prorſus 
argumentum habet atque quarta I. 1. dictiones 
pares, ingenii tamen Horatiani fœcunditate 
gratam varietatem indutas. Scripta eſt ad Man- 
lum Torquatum, qui fuit Conſul A. U. 689. 
atque ſub eo natum volunt poetam noſttum. 

3. Mutat terra vices.] Terra prius hyemali 


vice veris & 
am@nitatem, 


3 


revem Lung curſibus : qui, quia menſa ſpatia 
conficiunt, menſes nominantur. 

39- Preſperam frugum.] Frugibus vegetan- 
di vim humore ſuo 2 Luna. 

41. Nupta jam dice, Cc. ] Cum nupta olim 
eris, tum non fine gaudio dices : Ego pridem, 
adoleſcentula & virgo, carmen ſeculare ab Ho- 
ratio compoſitum recitavi cum meis æquali- 
bus. Hoc ided ait, quod ea veteribus opinio 
inoleverat, connubium celerius ac felicius ity 
provenire, à quibus ſeculare carmen, in hono- 
rem ſcilicet Apollinis ac Diane, decantatum 
fuiſſet in ludis ſecularibus. 

42. Seculo feſtas referente luces.] Quanta 
apparatu, quanta lætitia celebrarentur Judi ſe» 
culares, dicam in carmine ſeculari, Tunc fe- 
riari omnes, & hilaritati ſacriſque operam dare 
* . | 


Ad TORQUATU M. 


Vita hilaritir ducenda, quia res annes diffiqunt, 


Abitrant tes, jam a- [ifogere nives, redeunt jam gramina campis, 


e e oppo es Arboribuſque comæ. has 
— cenditionem: atgue Mutat terra vices, et decreſcentia r1pas 
uvii imminuti labuntur | . 

3 Flumina prætereunt. 


ANNOTATIONES. 


„4. Decreſcentia ripa: Flumina prætere : 
5 — haſt ri ; 0 de- 
creſcentia explicant, valdè creſcentia, ſcilicet 
liquatis nivibus; ficque ripas ſuas tranſiliunt 
ac ſupetant: quoniam, inquiunt, hyemis ni- 
yes ineunte vere liqueſcunt & fluyios augent. 


Pace tamen tantorum virorum aliter inter- 
pretzri placuit, hoc verius qud fimplicius, nec 
lector refragabitor, ut ſpes eſt. Senſus eſt;3 
flumina, antè nivium aquis aucta & ripas ſu- 
pergreſſa jam ad eas redierunt, cuntque & 


eonſtrifta gelu meæſtaque, jam ſolvitur prats\ fluunt præter, id eſt, ſecundum ripas, nec 
Faveni, jucundam que e ultra ſuum alveum feruntur, aut exundant, 


Gratia 


CARMINUM LIBER IV. 7. as 
GratiacumNymphis A I cum"  Nympbis as 


Ducere nuda choros. 


Immortalia ne ſperes, monet annus; et almum |. 


Quæ rapit hora diem. 


Frigora miteſcunt Zephyris: ver proterit æſtas . 


Interitura, ſimul a 
Pomifer autumnus fruges effuderit: 
Bruma recurrit iners. 


Damna tamen celeres reparant cceleſtia Lunz : 


Nos, ubi decidimus 


Quo pius ZEneas, quo Tullus dives, & Ancus; 15 


Pulvis et umbra ſumus. 


binis ſorovibus non" were« 
tur nuda choreas celebra« 
Annus & bora, que © 
| . 

| gratum diem aufert, im- 
mortalitatem ſperare . 


temperatur 

IO | Zepbyris: vernam tem- 

et mox 7 atem abſumit aftive 
m 


inter pericura, pete 
aquam autumms | 
produxerit; flatemgue p- 
gra redeunt frigorg. Lune . 
tamen cid reſarciunt des 
trimenta cli e at not, fi= 
mul ac devenimus ed, pd 


Quis ſcitan adjiciant hodiernzcraſtinaſumme{[393]|#9m% near, Tulius opus 


Tempora Dii ſuperi ? 


Cuncta manus avidas fugient hæredis, amieq 


Quz dederis animo, 


Cum ſemel occideris, et de te ſplendida Mino 


Fecerit arbitria; 


Non, Torquate, genus, non te facundia, non te 


Reſtituet pietas. 


Infernis neque enim tenebris Diana pudicum 25 dicium u/timum 


Liberat Hippolytum ; 


lentur, atque Ancus deci. 
derunt, © ſumus duntaxat 
cinis & umbra. Qui no- 
20 vit utrum caleflia Numi- 
n diem craflinam bodier- 
ne  fint- addirura ? Que 
enio benigne indalferis, 
ac avaras manus bart. 
dis effugiem ; poſiguam in- 
terieris,, & Minos de te ju- 
protulerit 3 
nee ſlirps nobilis, nee ele 
quentia,, nec pietas repard. 


bit te, 6 Torquate, Enimwverd neque Diana caſtum Hippelytum eximit Inferorum caligine g 


ANNOT A 


5. Gratia cum geminis ſororibus. ] Gratiæ 
tres, Aglaia, Thalia, Euphroſyne. 

6. _— Ob calorem veris, vel ob ratio- 
nes alibi allatas, Vide 1, 1. Ode 4. & 30, 
Item 1. 3. Ode 19, = 

7. Monet annus, Cc. ] Tempus fluxum vi- 


tam noſtram pariter effluere & abſumi docet 


I, 2, Ode 18, Truditur dies die, 

9. Zephyris,] Ventis tepidis, veris cemiti- 
bus, Vide I. 3. Ode f. v. 24. & infra Ode 12. 
hujus I. 4. 

13. Danna tamen celeret, &c.] Luna qui- 
dem ſuum orbem novo curriculo remetiens re- 
paratur, fitque iterum plena, quæ interierat : 
cit. lib, 2. Ode 18. Nowegue pergunt interire 
Lune, At nos mortales, cum ſemel interii- 
mus, haud amplius reparamur aut reviviſci- 
mus, Moſchus Eidyll. 3. Bionis deflens in- 
teritum, Hei, hei, malu& in bortis, apium, 
anethum, cum interigre, tamen renaſcuntur po- 
fied, inquit: nes vero, qui magn', fortes, ſa- 
pientes, wbi primum mortui ſumus, obſcuri in 
terra ſomnum dormimus longum, infinitum, jad)a 
[424;6y, aTtgpera, vi ile aver, &&c. 

15. Nud'pius /Eneas.] Ad inferos nempe. 
Senſus eſt, non pietas ZEneam' non opes Tul- 
lum Hoftilium, non Ancum Martium virtus 
ac fortitudo à morte vindicdrunt: quis ergo 


{bi ſpondeat immortalitatem? Æneas fama 


TIONES. | 


ſuper @&thera per Virgilium notus. Tullus 
& Anars, ille tertius, hie quartus Rex 
Roman, T. Liv. lib. 1, Dionyſ. Halic. lib. 3. 
&c, 7 ; 
16. Pulvis & umbra ſumus.) Eurip, Ar- 
herbe boy anvil pac S c pivor, Homo «ft flatus 
& umbra tantum, Sophocies in Ajace, Rd 
5 * ox," Simulacra & levem umbram 
omines appellat : Anac. OM xiviy, Exi- 
guum pulverem. Jac, Apoſt. Epiſt. c. 4. v. 14. 
Art ep; NM $awuim, x inmiire aparl- 
Coptrm, Vita eſt, vapor wodice apparens, & 
mox evaneſcens, * . 
17. Jummæ. ] Numero dierum quos viximug, 
Quidam cop, leg. vitæ. . 
22. Splendida arbitria.] Non mals Heinſ. 
interpretatur ; gravia, majeſiatis plena: vet. 
interpretes æquè ben», vera & manifeſta. 
Mind.] Apud infergs judex. Vide I. 1. 
Ode 28. I. 2. Ode 15, Fe ie 
25. Infernis neque enim, &c,) Morte nec 
liberant Dii fibi dilectos. Diana non inferig 
eripit Rippolytum, caſtitatis fama inclytum. 
Vide Ov. Metamorph. 15. Senec. Traged,. 
klippolyt. Sc. Hie Theſei & Hippolytaz 
Amazonis filius, celibem vitam ac venationis 
ſtudiom colens, & hinc Diane charus, in- 
terpellantem de ſtupro Phadram novercam 


rende repulit, Hec illum apud Theſeum 


N Nec 


266 


thei catenas infernales - 
_ - tae 


Vincula Pirithoo. 


Q. HORATII FLACCI 
wee Theſeus dil: Piri. Nec Lethæa valet Theſeus abrumpere caro 


* 


ANNOTATIONES. 


detulit, quaſi ipſam ad flagitium pellexiſſet. 
ippolytus fugiens iratum patrem currum 
conſcendit: at equi phocis exterriti currum 
& ipſum aurigam per devia trahentes diſcer- 
"unt, nomenque fecerunt Hippolyti, ab 
nx@-, equus, & Mw, diſſolve, Extinftum 
tamen Dianz precibus incolumitati 1 
reſtituit ÆEſculapius: unde Virbium fe voluit 
appellari, quaſi bis virum. At demum fato 
omnibus communi functus deceſſit, Qua- 
pter ab inferis minime liberatum dicit 
oratius. Vide Gell. I. 10. c. 16. 
27. Lethaa.] Lethe fluvius inferorum pro 
iphs inferis ponitur frequenter. 


ODE VIII. 


Theſeus,] Hic filius /Egei regis Athena« 
rum tot egregiis facinoribus inſignis, ut pro 
Hercule habitus fit ; Pirithoum praxcipua co- 
luit amicitia, comitemque aſſumpſit ad Infe. 
ros profectus rapiendæ Proſerpinæ eausã. Por- 
'0 ab Hercule ex Inferis ereptus ſecum voluit 
Pirithoum attrahere, Hic vero ſuperveni- 
ente terræ motu ab eo diſttactus ac diremptus, 
ibidem vinculis conſtrictus manſit. Plutarch. 
in vits Theſei. Diodor. Sicul. lib, 5, cap. 5+ 
&c. CN” 

38. Pirithoo,] Ixionis ille filius, ope The- 
ſei Centauros vieit, &c, Vide lib, 3. Ode 4. 


4 


in Ane, ibique annot, 


- 


Ad MARTIUM CENSORIN UM. 
Nihil præter carmina dare poſſe : at illa rebus omnibus eſſe præferenda. 


O Cenſorine, crateras & 
jaeunda ex cre vala ultro 
darem fſociis meis; darem 
tripodas, Oræcorum fre- 
norum munera. Tu werd 
non minima acciperes, fi 
epulentus forem artibus, 
guas provexit wel Par- 


rbaſius wel Scopas z 


D 


Onarem pateras gratãque commodus, 
Cenſorine, meis æra ſodalibus ;. 

Donarem tripodas, præmia fortium 

Graiorum : neque tu peſſima munerum 

Ferres; divite ſcilicet artium, 

Quas aut Parthaſius protulit, aut Scopas; 


ANNOTATIONE SS. 


Metrum eſt idem quod, Ode 3. Lib. 1. 

1. Donarem pateras, &c.) Non abs re Theo- 
dorus Marcilius exiſtimat Oden hane munus 
elſe Saturnalitium: five Saturnalibus, quo 
tempore amicia munera invicem miſlitabant, 
miſſam Cenſorino. C. Martius ille Cenſorinus 
Conſul fuit cum Afinio Gallo anno U. C. 746. 

Pateras.] Varro 4. de Ling. Lat, In poculis 
ſunt pateræ, inquit, à patendo dictæ. Anglicè, 
A Cup. Ejuſmodi pocula argentea in ſacris 
adhibebantur : dono etiam dabantur. Plaut. 
Amphitr. Scen. 1. ; 


Poſt ob wirtutem bero Ampbitruoni patera 
donata aurea eſt, 


Qua Ptere'a potitare rex ſolitus eft, 


2, Era. ] Vaſacx. re capacia, lebetas, Ang, 
Taldrons, quæ multiplici erant uſui. 

Commodus, | Benignus, facilis, liberalis. 
Quidam legunt, commodis, ſed perperam, 

3. Tripodas.] Menſas vel fellas aliqui di- 
cunt fuiſſe ; alii, anſatas ollas: tripodas certè 
appellarunt, quod ternis pedibus infima pars 


ſuſtineatur, inquit Athen. mox citandus. Chriſtum 400. 
Czterim apud priſcos tripodum genera duo; neus, 


runt: alterum caldarium, quod igni admo- 


vebatur, ideoque dicebatur, ipumverCirng, & 
AeeTeox©-, quo utebantur, ad calefaciendam 
aquam loturis: alterum fuit genus tripodis 
poculum, de quo Homerus : 
El amuge; Teimoda;. 

In his miſcebatur vinum, ac temperabatur, 
Utiles erant etiam adornandis ædibus: & quia 
non igni adhibebantur, auge difti; atque ho- 
rum auriti quidam extitere, Athen, I. 2. c. a. 
ubi & ait, in Bacchi certaminibus premium 
victoris tripodem fuiſſe, Tripodas apud Gre» 
cos mercedem datam rei fortiter geſtæ ac vir» 
tutis, conſtat ex Homero variis locis : fortaſſe 
quia, velut ſymbelum, firmitudinem agimi ac 
robur corporis ſtabilitate ſua tripus exhibebat 
Virg. Eneid 9. v. 263. 5 

Bina dabo argento per fecta atque aſpera ſignis 

Pocula nn 


Et tripodes gemi nos. 
Vide Ce]. Rhodig. lib. 8. cap. 15. 


6. 2 Florebat hie anno ante 
ictor infignis Zeuxidi cota- 
quorum frier luminum umbrarumgue in- 


fuere, qua ambo lebetas aliquando nomina-. weniſſo rationem, ſecundus examindſſe jubtilius 


Hic 


"YN 


* 


CARMINUM 
Hic ſaxo, liquidis ille coloribus 


Solers nunc hominem ponere, nunc Deum, 
Sed non hæc mihi vis, nec tibi talium 
Res eſt, aut animus deliciarum egens. 
Gaudes carminibus : carmina poſſumus 


Donare, et pretium dicere muneris. 
Non inciſa notis marmora publicis, 
Per quæ ſpiritus et vita redit bonis 


Poſt mortem ducibus; non celeres fugæ, 
Rejectæque retrorſum Hannibalis minæ, 


Non incendia Carthaginis impiz, 


- 


LIBER W. 6. 2867 


[395] alter lapide, — _ 
ter itus ere | 


| mibi facultas i non adeſty 

Io | nmr res tua familiaris, wel 
animus tuus indigent fie 

I deliciis, © Verſfibus delefian 

i dare 

& adoni 


gui, Non ſtatuæ marme- 


rer publicis inſcriptionibus 
[ 3967 | inſeulpre, per guat boni 
16 | imperatoribus fais funtdis 


redditur ſpiritus & vita 3 
non Annibalis fuga pre» 


ceps, minægus retro pulſe, non ſcaleratæ Carthaginis incendia magis declarant virtuter 


ANNOT A 


lineas traditur, inquit Fab. Quintil. 12. cap. | 


10. Plinius autem lib. 35. cap. 10. Parrha- 
ſius deſcendifſe in certamen cum Zeuxide tradi- 
tur, Et, cam ille detulifſet wvas pictas tanto 
ſucceſſu, ut in ſcenam aver adwalarent; ipſe de- 
tulifſe linteum pidtum ita veritate eh 1 
ut Zeuxis alitum judicia tumens flagitaret tan- 
dem remotq linteo oftendi picturam, atque, intal- 
lecto errore, palmam concederet, ingenus pudore, 
guoniam ipſe wolucres feſalliſſet, Parrhaſius 
autem ſe artificem . «. « . Parrbaſius Epbeſi 
natus primus ſymmetriam picturæ dedit  primus 
argutias wultfs, elegantiam capilli, venuſtatem 
ori, con feſſione artificum, in lineis extremis 

lmam adeptus, &c, Vide Athenzum lib. 12. 
cap. 11. & lib. 15, cap. 19 2 

Scepas.] Eximius ille ſtstuarius vixit anno 
ante Chriſtum 430. aut circiter. Pauſanias 
in Corinth. ait Parium fuiſſe Scopam, & 
ſaxei Herculis meminit ab eo cælati. Ejus 
quoque celebrantur Venus & Phaeton, que 
imagines apud Samothraciam religioss ſerva- 
tz, Plin. lib. 36. cap. 5. multa alia ab eo 
ſigna egregie facta memorat. 

9. Non tibi talium Res fl, aut animus deli- 
ciarum egens. | Domus tua non eget, imò 
abundat talibus ornamentis, nec plurium 
cupidus eſt tuus animus, Tabulas pictas & 
ſigna apud Romanos in deliciis fuiſſe nemo 
neſcit. Cicero in Verrem teſtis locupletifſi- 
mus, &c, 

12. Pretium dicere muneris,] Eruditus quiſ- 
que legit muneri; atque interpretatur, pre- 
tium facere, ponere, conſtituere, Quod hie 
facit poeta, cùm carmen rebus omnibus ante- 
fert: dicitque plus valere ad memoriam viri 
magni propagandam, quam tabulas, ſigna, ſta- 
tyas, & publica monimenta, 

13. Inciſa notis marmora publicis.] Imagines 
zxe vel marmore inciſe, cum epigraphe ho- 


TIONES. . 
Publicis,] Qui a loco publico & publica 


auQoritate erectæ & poſitæ. 

Notis.] aud onjiiaw : prioribus duntazat 
& majuſculis literis aſeriptus, ut S. P. Q. R. P. 
Scipioni Africano P. C. Senatus Populdſque 
Romanus, &c, poni vel ponendum curavit. 
Obſerva intelligendas hic ſtatuas mottuo Sei- 
pioni erectas. Nam vivus repudiaverat, & ex 
Africa reverſus Populo Romano erigere vo- 
lenti obſtitit ipſe per modeſtiam. 


14. Per que ſpiritus & vita redit bonis, @c.] 


Cic. de Haruſp, reſp. Statue & imagines mn 
animorum fimulacra ſunt, fed corporum, At 
carmen animi virtutes exhibet & repræſentat. 
Hinc Ovid, . 


mina quam tribuent fama perennis crit. 
Et noſter infra lib. 2. Epiſt. ad Auguſtum 
Nec magis expreſſi vultus per abenea Agua, 
udm per watis opus mores animig; virorum 
arorum apparent. | 


156, Celeres fuge, Ræjectæque retrorſum Han- 
nibalis, &c.] Quando Annibal incubans Italiæ, 
ejũſque viſcer ibas inberens, ſummotus tandem & 
coactus eſt citò in Africam redire ad opem 
ferendam Carthagini, cujus portas quatiebat 
Scipioz qui fic ad hoſtes traduxit rejecitgue 
minas & belli mala atque incommoda, 2 
ſui cives antes vexabantur, Vid. T. L. I. 28, 
29, 30. Flor. I 2. c. 6. 

17. Incendia Carthaginis impiæ.] Pub. Scipio 
Africanus id nominis prior eſt adeptus, quod 
Annibale deyicto Carthaginem tributariam 
feciſſet. Fuit poſteà Scipio Paulo Macedonico 
procreatus, African illius magni filius, in decus 

entis aſſumptus, hoc ſcilicet ſato, ut quam ur- 
* concuſſerat a vu,, mepos everteret , « 
per comtinuos decem & ſeptem dies vix potuit 
incendium extingui, quod domibus ac templis ſuis 
ſponte hoftes immiſerant, &c, Flor. lib, 2, cap. 


norifica in baſi, que breviter & compendioss 
elogis continest. : 


æſtimationem elo - 


| 
| 
1 
| 


———— — — ——— — — — 


 Scindentur veſtes, gemmæ frangentur & aurum; 


15+ Porrd, ut vides, lector, utrumque hie per 
Ejus 


— 


— — 


— — 
1 


. — > re nn" n — 
Gan 


— — — UœV——— —¹*¾fv ! 


268 


* 


Q. HORATIT FLACCI 


Lias qui reverſus eff ade. Ejus qui domita nomen ab Africa 


tilulum ab Africa de- 
— guam Muſe Cala- 


guad laudabiliter gefſeris. 


Ecrquid Het filius Liæ & Mer cedem tuleris. 5 l 
invidjoſum fi. Mavortiſque puer, fi taciturnitas 


Martis, ft 


Lucratus rediit, elariùs indicant 
bre. Ac, fi taceant ſcripta,| Laudes, quam Calabre Pierides; neque 
nibil promit haberes, ex eo] Si chartæ ſileant quod bene feceris, ; 


20 
[397] 
Quid foret Ilia 


lentium obrueret laudes Ro- Obſtaret meritis invida Remuli? 


Vi: & pratia & 


valgit 


muli ? 
facundia 
fEacum liberare 
Puminibus, 
beatis inſulis, Viro laude 
digno Muja confert Woo 


Poetarum 


Ereptum Stygiis fluctibus /Eacum 3128 
Infercrum| Virtus, et favor, et lingua potentium 

& coxſecrare\ Vatum divitibus conſecrat inſulis. 

Dignum laude virum Muſa vetat mori: 


ANNOTATIONES. | 


licentiam poeticam Horatius confundit, ob 
affinitatem rerum ac nomi num. 

Carthaginis impie.] Que ſcilicet contra 
jus & fas bellum renovarat. Pudebat nobilem 
populum (ab/aio mari, captis inſulis) dare tri- 
buta, qua jubere conſuevcrat. Hine 
Annilal cauſas novorum motuum guerens, Sa- 
guntum Hijpanie civitatem opulentam, fidei 
erga Romans magnum ſed trifle monimentum 
evertitz ut Italiam fibi rupto. faedere aperiret, 
Summa frderum Romanis religio g, Cc. Flor, 
Cit, lib. 2. cap. 6. 

18. Fjus gui domit& nomen ab Africg Lucra- 
tas rediit.] Vide Cic. lib, 3. de Offic, initium. 

20. Calabre Pierides,] Verſus Ennii è Ca- 
Jabria oriundi, Rudiis nimirùm nati. Ennio 
cive nobiles Rudiæ, ait Mela. Is natus Q, Va. 
lerio & C. Manilio Conſulibus, inquit Gellius 
ex Varrone, atque ſeptimum & ſexageſimum 
annum agens ſcripſit duodecimum anvalem, 
Ex Euſebio Tarenti natus A Catone Quæſtore 
Romam tranſlatus, habitavit in monte Aven- 
tino, parco admodum ſumptu, atque unius 
ancillæ miniſterio contentus ; ſeptuagenario 
major articulari morbo periit ; ſepultuſque eſt 
in Scipionis monumento, via Appia, intra 
primum ab urbe milliarium. De eo Quiatil. 
lib. 10, cap. 1. Ennium ſicut ſacros vetuſtate 
lucos adoremus, in quibus grandia & antiqua 
robora jam non tantam ſpeciem habent quam re 
ligienem, Cic, Pro Archia Potta, fic habet: 
Carus fuit Africans ſuperiori nofler Ennius. 
Lague etiam in ſepulchro Scipiznum putatur is 
eſſe cenſlitutus  marmore « « . . Rudium Ho- 
minem majores noftri in civitatem rece{erunt, Is 
Annalium libris celebravit- laudes Scipionis 
Majoris, Catonis, Fabii Maximi, M. Mar- 
celli, Fulvii, non fine Populi Romani decore, 
Fama, gloria, ut aſſerit ibid. Tullius. 
Calabræ.] Calabria eſt hodie ampla regio 
regni Neapolitani versùs Auftrum ac Siciliam, 
De ea jam I. 1. Od. 31. Martialis lib, 5. Epi- 
gram. 31. Horatianam /yram Calabram ap- 


pellat, quia Venuſium Horatii patria, Cala- 


Pierides unde dictæ difſerui 


briæ vicinum. 
{upra, Od. 
Ipſe Gentis Romane conditor Romulus vix 
hodie notus eſſet, fi. charte fileant, fi nemo 
ſcripſiſſet 1 ad illum pertinent, quaſi invi- 
dens ejus laudi, famæ, memoriæ. Singularia 
ipſius merita jacerent in tenchris, ni literarum 
lumen acceſſiſſet, quod ait Tullius. Videtur 
Horatius Theocriti ſententiam expreſſiſſe, 
ſcribentis; Quis Priami fili:s niſſet, niſi bella 
ſupertora ceciniſſent Poete 7 Vide Eidyll. 16. 
& Pindar, Od. 7, Nem, ait, Maximas wir- 
tutes tenebris obſcurari, fi bymnis & præconibus 
deſtituantur, &c. laborum vero & praclart ge- 
ferum ſummam remunerationem ęſſe inclytos car- 
minum cantus. 

Iliæ Mawvortiſque puer. ] De lis matre Ro- 
muli, 1. 1. Od. 2. ſtioph. 5. de Romulo eod. 
I. Od. 12. ſtioph. 9. Ma vort quaſi magna ver- 
tens dicitur Mars, ex Cic, de Natur, Deo- 
rum 3. Gracis Manege reg, Sabitis Mamers, ex 


Varrone, 


Per carmina Poctarum ZExacus, oblivioni ad- 
eoque inferis ereptus ad poſteros memoriam 
tranſmiſit ſuam. De aco lib, 2. Od, 13. 
De Styge, lib. 1. Od. 34. v. 10. | 

27. Divitibus conſecrat inſulis.] Maxdguy 
eue, beatorum inſulas Græci vocant, inſulas 
fortunatas, ex Strabone, ſitas ad fivem Mau- 
ritaniæ, Latini dicunt; & in iis quidam ſta- 
tuunt Campos Ely ſios : quos deſcrivit Virgil, 
Hneid. 6. v. 640, Letas ſedes Horatius ap- 
pellat lib. 1. Od. 10. infra, Epod, 16. | 


arwva, beata 
Petamus arva, divites & inſulas. 


dor. &c. 
23, Dignum laude virum Muſa vetat mori.] 
Theocrit. Eidyl), cit. 16. Mt illatrem 


venire famam, àſſetit. 
Cao 


22. uid Forer Liæ Mawvortiſque puer, Cc. ] 


25. Ereptum Stygiis fuck bus Aacum, c. 


Inſula dicitur quaſi in ſalo poſita, Feſt, I- 


CARMINUM 


Cœlo Muſa beat. Sic Jovis intereſt 


Optatis epulis impiger Hercules: 
Clarum Tyndaridæ ſidus ab infimis 
Quaſſas eripiunt æquoribus rates: 
Ornatus viridi tempora pampino- 
Liber vota bonos ducit ad exitus, | 


2 


ANNOTATIONES 


Ovid, 4. de Ponto, Eleg. 8. 


Carmine fit vivax virtut, 83 {put 


Notitiam ſere poſteritatit habet. 
Scripta" ferunt © annos, 


Seriptis Agamemnona 
noſli, Se. 


Non mirum ergo, * Alexander ille Mag- 
nus, cum ad Achillis ſepulchrum deveniſſet, 
beatum eum pronunciavit, cui rerum geſta- 
rum ne eximius nels ſeilicet Ho- 
merus. " 
29. Sic Jovis intereſt Optatis s 

Hosts Hercules. ] Poetis & un mg habet 
Hercules, — inter cœlites credatur Jovis 
menſe & epulis adeſſe & accumbere, necta- 


LIBER IV. 9. 


Go 
— 


| ita ru Tyndari , lucida 
dera -2 mari. profundo Vin= 
dicant naves {abefatas, Ita 
Bacchus pampino virenti 
coronatum habens 

TA felicem dat  eventum 


cibug mortalium, . 


* 
+» 4 


ſtroph. 3. Homer, Gay. >, Pindar, Nem. 


Eidyll. x, Ovid. loco modd cit. 


'Tantagne majeſtas ore canentis egety | 

zt. Clarum Tyndaride Aus, E Sig 
etiam Caſtor & Pollux habentur Du, putan- 
turque periclitantes in mari juvare. "Lib. . 
Od: 3. v. a. & Od. 1a, ſtroph. 7. 

33. Ornatus viridi, c.] Hic denique ras 


. | tionae Bacchus inter Ka, numeratur, credi- 


impiger | torque hominum vota ſuſeipere, & optata lar- 
giri, Vide lib. 3. Od. 25. ibique annot. 
Quanti demum varietate longam narratio- 


nem Poeta diſtinguat & b "1 


reque & ambrofia veſci. Vide 1. — ds — 


Ad n ii OST} 15 my 
Res ab eo geflas ſuis curminibus oblivione 4 vindicaturum. 


— e. 


= 


NE forts credas interitura, quæ | Ne ere exiflims pe- 
Longe ſonantem natus ad Auen. 2 1 E — 
Non ante vulgatas per artes I foreoitem lauer: Per ere 
1 5 — ſocianda chordis. 8 » 3  fiditus 3 
on, ſi priores Mzonius tenet [399 3 | 
Sedes Homerus, Pindaricæ latent, ö 6 [lacs 5 Mol N 
— ANNOTATIO NES. rats 


Metrum idem/ quod Od. Lib. 2. 

1. Ne forte, Sc.] Artificium 
exhibet hæc Ode artzumentun 
cum ſuperiori. 

2. Natus ad 
finibus, ubi fluvius Aufidus altè ſtrepit, & 
murmurat. Vide lib. 3. Od. ult. 

3. Non ante wulgatas per artes. ] | Lyricis 
verſibus, à me primo Latine,compofitis lib, . 
Od. ult. & lib. 4. Od, 3. in fine, 

4. Socianda chordis,) Lyra aptanda, voce 
pariter & fidibus canenda. 

5. Non, fi pricres, @c,] Etſ ptimas obtinet 
Homerus, non alii tamen inglorii, » qui poſt 
illum ſeripssre. Vide Gell. lib, 3. cap. IT. ubi 
refert dubitatum I multis, uter tate prior, 
Heſiodũ ſne an Homerus, & I. 17. c. 21. aſſerit 
eos ætatem fimul egiſſe, vel Homerum ali- 
quantò eſſe antiquiorem. 


dealer 
\ PET»! 


Abe. Natus in ger 


| Maonius,} Manis filius: * natus in- 
Mzonia ſeu Lydia, ſcilicet & . urbez 


quanquam 


urbes certant de flirpe infignis Homeri, 
Smyrna, Rbadus, Colophon, e Gin 
Argos, Atheng. 


6. Homerus,] . Hic 19 & omais 
dactrinæ fons didtus, De quo vide Süidam, &c. 
Plutarchus ſeribit nomen & cœcitate Homero 
inditum, quoniem A Cumæis & lohibus nges 
vocantur qui oculis capti ſunt, eo quod egeant 
ductoribus, Gngevorrwr aliam quaque ety- 
mologiam - ibidem profert, Herodot. 1. 3. ait 
Homerum annis ante ſe quadringentis exti- 
tiſſe. Cornel. Nepos Chron. & Gell. lib. 17. 
cap. 21. aliique, annis ante Romam conditam 


centum & ſexaginta 2 pariter vet, Schol, 


ue, 


— * talitatem; 2 celis in- 
39 1 ſerit. Ja 1 a 
7 [ | accumbit  fortis Hercules, 


 caput, 


Dii quogue carminibas (fi fas eft dicere) Punt, 


. a 
, ,: 4 
" b 
D—— —— ͤ eo Ir ²˙ 2 — — 
— —— ⏑—ðÜPÄĩ! . — — mmm A EEE EEE 


hujus libri. 


270 
Simonidis, Alcai minacis, 
ac Stefichori gravis. Ne- 


que tempus abolevit id quod 
Anacreon olim cecinit, V- 
wit etiammum amor, ac ſpi- 
rant ardores mandati chor- 
dis FEdlie wirginiss Non 
wna Helene Spartana ada- 
mavit pexos mœcbi 
bs, admirata veſlet auro} 
diſtinctas, ornatum 


| Mirata, 
ANNOTA 


Juvenal. ad Sat. 7. v. 30. Alii aliter. Ad 
verum accedere propids videntur, qui ſcribunt, 
floruifle-circiter annis centum quadraginta poſt 
bellum Trojanum. Appollodos, &c, Cic, de 
clar. Orator. E¶ñ Homeri incerta ſunt tempora, 
tamen annis multis fuit ante Romulum, & de 
Orat, n. 135. Piſfftratus, inquit, Hemeri libros 
antea con 3 fie diſpoſuiſſe dicitur, ut nunc 
babemus, Quintil. I. 10. c. 1. ut floviis & 
fontibus initium dat Oceanus, fic omnibus elo- 
quventiæ partibus exemplum & ortum dedit Ho- 
merus. Nemo, inquit, magnis in rebus ſublimi- 
tate, in parvis proprietate illum ſuperavit; 
Lem letus ac pen, jucundus & gravis, tum 
copia, tum brevitate mirabilis, 2 Quanti 
faceret Homeri opera Alexander Magnus, egre- 
giè Plinius explicat lib. 7. cap. 29. Vide & 
Cal. Rhodig. lib. 14. cap. . ubi inter muli- 
eres doctrinã celebres numerat Daphnen Tire- 
ſiæ filiam, apud Delphos condendis verſibus 
præcellentem, unde multa ad ſui poematis cul- 
tum Homerus tranſtuliſſe creditus, Cæterùm 
velut numini cuidam etiam fana & ſacella 
Homero fuiſſe erecta multis in locis conſtat, ut 
Smyrnæ, Alezandriæ, & alibi, 

Pindaricæ.] De Pindaro fusè ſupià, Od. 2. 


7. Cgue. ] Simonides Ceius Pauſaniæ La- 
cedæmonum, Principi valdè honoratus, per- 
inde ac Hieroni Siciliæ Tyranno, floruit circa 
Olympiad. 65. Aliter alii; ſed non mirum : 
vixit enim ille perdiu. Divinum hunc Poe- 
tam nuncupare divinus ipſe Plato, & aliquot 
ejus verſus afferre non dubitavit. Præclarum 
ex illius Threnis fragmentum exhibit Dion. 
Halic, ubi Danae ab Acrifio fluctibus maris 
ad certum naufragium expoſita ſuum deflet 
infortunium. Vide que de eo jam annotavi 
I. 2. Od. 1. in fine, Valer, Maxim. lib. 1. 
cap. 7. & 8. Suidam, &c, 

Alcei minaces.] Scilicet is Tyrannis infeſtus, 
quoſdam etiam ſuis verſibus exterminari fecit. 
De eo non ſemel antea, lib, Od, 42, & lib, 2 
Od. 13. | | 


Q. HORATII FLACCEH 

Cexque, et Alcæi minaces,  '' 

Steſichorique graves Camenæ. 

Nec, fi qnid olim luſit Anacreon, 

Delevit ztas : ſpirat adhuc amor, 
Vivüntque commiſſi calores 
Zoliz fidibus puellæ. 

capi. Non ſola comptos arſit adulteri 

Crines, et aurum veſtibus illitum 


12 
> +++ 0p 


regaleſque cultus, 


TIONES. | 
materia "quogue oftindunt, maxima bella & 
clariſſimos canentem duces, atque Epici carmi- 
nis onera' lyrb ſuſti nentem. Reddit enim per. 
ſonis in agendo fimul & loguendo debitam dig- 
nitatem : ac, fi tenuiſſet modum, widetur æmu- 
lari- proximus Homerum ns 2. ſed redundat 
atque effunditur : quod ut eſt reprebendendum, 
ita copiæ vitium eft, 1s erat ex Himeta vrbe 
Siciliæ. Florebat Olympiade 42. ante Chri- 
ſtum annis decem & ſexcentis. Ejus pauculi 
admodum verſus ad nos uſque peryvenèrunt. 
Non pretermittam. quod aiunt, .profciſsa car- 
mine Helena, immiſſam ab iratis ejus fra- 
tribus Caſtore & Polluce Steſichoro cæcitatem, 
ablatam verd. palinodiam canenti. Dictus 
quod "Fence e πν τ D ir Rag, faru- 
erit chorum primus in citburæ cuntu : nam 
antea Tiſias vocabatur. Suidag. Ei ſtatuam 
elegantem fuiſſe poſitam, qu ſummo fuerit 
propter ingenium honore & nomine, teſtis 
Cicero in Verrem. Vide Plin, lib. 10. cap, 
29. ubi ait, ſuavitatem pramorſiratam- efficact 
auſpicio, cum in ore Stejuhort infantis luſcinia 
cecinit. | een 
9. Anacreon.] 'Luſit, inquit propriè Hora- 
tius : is enim amatoria præciprè ſcripſit: 
lonicam ſecutus dialectum, quippe in media 
natus Ioni3, Teio eivitate. Floruit ante Chri- 
ſtum annis prope quingentis - Ex Suida, 
ſcripfit vitioſa carmina, lambos, item quoſdam 
verſus metri peculiaris, qui ab eo Anacreontict 
nuncupati ſunt, Hos venuſtos, dulces, ac lepi- 
diſſimos appellat Gellius I. 19, c. 9. De ed 
jam 1, 1. Od. 17. ftroph. 5. ad has voces, fide 
Teii,” Vide Epod. 14. 

12. Holiæ puellæ.] De Sappho ol 
five Leſbia lib, 2. Od. 13. ; 

13. Non ſcla comptos arfit, Sc.] Exemplis 
conglobatis probat, ſi deſit poeta, res quaſque 
laudabiliter confectas interire : ante Helenam, 
inquit, fuerunt & aliz mulieres bellorum 
cauſe, quq tamen ignorantue, quia nullus 
{criptor ea literis commendavit, Vide Athen. 


AUR 


I. 13. c. 1, ubi multa præter Trojanum bella 


8. Stefichorique grades Camenæ.] Quintil. 
eit. Sieſicborum, quam fit ingenio validus, 


propter mulicres exatſiſſe adductis exemplis 
oſtendit, . 


Et 


\ 
* * 
S ++ 


CARMINUM 
Et comites, Helene Laczna : 
Primiiſve Teucer tela Cydonio - 
Direxit arcu : non ſemel Ilios 
Vexata: non pugnavit ingens 
Idomeneus Sthenelifve ſolus 
Dicenda Muſis prælia: non ferox 
Hector, vel acer Deiphobus graves 
Excepit ictus pro pudicis 
Conjugibus pueriſque primus. 
Vixere fortes ante Agamemnona 
Multi: ſed omnes illacrymabiles 
Urgentur ignotique longa 


LIBER IV. 9. 271 
7 1 ingentzmque com- 


tatam. Nec Teucer primus 
ſagitras | contorſit" arcu Cre. 

[401] ten. Haud und vice Tro- 
J fuit nata. Non fo» 
1 | , Iuome neus 2 

20 $tbenclus pugnas confecit à 
Mis can dignas, "Non. 
primus Hector acer, aut 
frenuus Deipbobus ingentes 


plagas tulit pro ſuis" u- 
ribus ac filis. Ante Aga» 


25 | memnonem generofs fubre” come. 
027 Pluret. Verim cunfli inde+ 
[42] n & obſcuri premuntue * 
oblivione ſempiternd, W 

RR 


1 


2 ANNOTATIONES. g 
16. Helene Lacæna.] De bc, ejuſq; adultero | 22. Hector. ] Hunc Trojanorum fortiflimum 


Paride, I. 1. Od. 15. & l. 3. Od, 3. Mirata 
aurum, Ic. laſolitus nempe Spartanis cultus 
& luxus. At contra Phrygii acu veſtes pin- 
gere auroque exornare primi inſtituerunt, Hine 
Helena corporis neglectui & parſimonie innu- 
trita Paridis ejũſque comitum regalem pom - 
pam demiratur. Ovid. Epiſt. Paridis ad He- 
lenam: 
O guoties dices : quam pauper Achaia naſtra eſt; 
Parca ſed eſt & : tu cultu divite digna, 
Ad 2 —— non facit iſte locus, 
Cm wideas cultus naſtra de gente virorum, 
| _ Dardanias credes babere nurus ? 
17. Primiſue Teucer, &c.] Telamonis ille 
filius, Ajacis frater, ab Homero tam celebra- 
tus ob artem & peritiam jaculandi, non tamen 
ſuit primus eã ſolertia inſignis : eximii exti- 
tere ante illum jaculatores. At hi minims 
ſunt clari, quia præcone & vate caruerunt. 


Homerus Marti & igni cuncta devaſtanti ſimi- 
lem dicit, De eo jam 1, 3. Ode 3. ſtroph. 7 
frater ejus fuit Deiphobus, poſt illum virtut 
præcipuus. De his d:qz tota excidii Troſani 
ſerie multiplicique hiſtoria, conſule Dictyn Cre- 
tenſem, & Daretem Phrygium. Hie refert 
Priamum regem Trejanorum (patrem Hectoris, 
Deiphobi, Paridis, aliorumque plurium, ex Cic, 
Tuſc. 1.) wultu pulchro, magnum, voce ſuavi, | 
aguilino cerpere. Heforem hlæſum, candidum, 
criſpum, fir abonem, pernicibus membris, vultu 
venerabili, barbatum, decentem, bellicoſum, ani- 
mo magnum, civibus clementem, dignum & amori 
aptum. Deipbobum ſmilem pairi, _ 
naturd, fartem, Alexandrum, five Paridem,. 
candidum, longum, fortem, oculis pnlcherrimis, 
capillo molli 'S flaws, ore wenuſts, voce ſuavig 
velocem, cupidum imperii; tk 
Graves Excepit ictus, Ic. ] Hector enim diris 
plagis tandem ab Achille confectus circa muros 


Homer. Iliad. 0, primos quoſque Trojanorum] Trojæ ter ab eo raptatus eſt, Homer, Iliad, 23. 


arcu Teucer perdit, ibique octo nominanturejus 
lagittis proſtrati. Vide & lib, 1. Ode 7, fob 
finem. : 

Cydonio arcu,] Apud Cydonem Cretæ in- 
ſulz civitatem arcus vel inventi, vel optimi fie- 
bant: aptæ quoqz ibidem ad ſagittas cannæ 
meminit Virgil. Eclog. 10. v. 59. 

18. Non ſemel Lios Vexata,] Arx illa Trojæ 
ſzpids pro ips3 urbe uſurpatur. Expugnata 
fuit Troja primò ab Hereule, deinde ab Ama- 
zonibus, deniq; a Græcis. Priora tamen ea bella 
& excidia vix nota ſunt : poſterius verd quam 
celebre per Homeri carmen? Vide lib, 3. Ode 3 
ſtroph. 6. | 

20. Idomeneus.)] Filius Deucalionis ille, Rex 
Cretenfium, Minois nepos : armatus fulguri, 
pugnans apra comparatur ab Homero, II. v. 

Sthenelus.] Is impavidus & pugnæ ſciem di- 


Virgil KEneid. 1. 

Deipbobus. ] Helena poſt mortem Paridis in 
uxorem aſſumpta, ejus dolo Græcis proditus eſt, 
atque ab his crudeliter necatus, truncatis ma- 
nibus, pedibus, naribus, auribus, oculis evulſis, 
Virg. En. 6. v. 495 | 
25. Vixtre fortes ante Agamemrona Multi.] . 
Ut apud Trojanos præter HeQtorem, Deipho- 
bum, alioſque aliquot; fic etiam apud Grizcog 
præter et ante Agamemnonem & quoſdam alios, 
multi fortiſſimè dimicirunt, Izudequve bellica 
inclaruerunt; omnes tamen illi ignorantur, 
quorum non celebravit virtutes Homerus, aut 
alius vates. „ 

8 Exercitas Græcorem princeps 
& coryphæus, a Darete ſupra cir, deſeribitur, 
| alto corfore, magnus, membris wa (ntibus, facune 


us, prudens, nobilis. 


citur 1, 1. Ode 1 5. Vide ibid, annot, 


þ 


Nocte, 


quam omnes aſpernantur. 


jn quacum priore Maximum eum appellat. 


: 


27% QHORATINFLACCT 


guoniam m 

non | babuere, — | ago 
ita rum differt ab i- 

— ee. 

ego te non relinguam ſine 

meorum carminum ornatu : 

weque lantas wirtutes tua: 


Chartis 


Peetam Nocte, carent quia vate ſacro. 
Paulum ſepultæ diſtat inertiæ 18 
0 Lolli, Celata virtus. Non ego te meis 39 


inornatum ſilebo, 


Tötve tuos patiar labores 


finam injaſis ſereliri invi-| Impunè, Lolli, carpere lividas 


dd oblivione. Mens tibi Obliviones. 
% rerum ſcient, agua. in| 


profperis adverſis, a- 


warttiac dali: inimica, & 


ommia trabentem: non u- 


mins anni Conſul, ſed quo- Ducentis ad 


Eft animus tibi 


Rerimque prudens, et ſecundis 35 
| Temporibus dubiſſque rectus; 
Jpernens, pecuniam ad _ ſe Vindex avaræ fraudis, et abſtinens 


ſe cuncta pecuniæ: 


tieſcungue judex innocens| Confiilque non unius anni, 

If”, dels benghom weil? Sed quoties bonus atque fidus 40 

zucht atque _ be judex honeſtum prætulit utili 

excels repudiavit munera — P ' util, Et 

improborum, ſuaque arma = alto dona nocentium | 

$11mphans protulit fer] Vultu, et per obſtantes catervas 

ap Explicuit ſua victor arma. | 
on , refit appellaveris - 25 5 2 

licem eum, gui multa 1 - Non poſſidentem multa vocaveris 43 


be: resin auton felis Ree beatum. Rectiùs occupat 


titulum meretur, ui bene 
uti donis Deorum, 


Nomen beati, qui Deorum 
Muneribus ſapienter uti, + 


ANNOTATIONES. 


28. Yate ſacro.] Seu quod inſtinctu divino 
afflatur Poeta, Sacer vocatur: ſeu quia Mu- 
farum maſta, & Sacerdos, lib, 3. Od, 1. init, 
ſeu quia poere weluti Deorum aliuo done & 
munere commendati nobis eſſe Tideantur ; quod 
ait Cicer, de Aruſp, reſp. 18, ex Ennio 
Ovid. de Arte. 
| eus in nobis, ſunt & commercia cœli, 
Sedibus ætberæis ſpiritus ille venit. 

Et alibi. 

A ſacri vates & Div n cura wocanrur, 

Sunt etium qui nos numen habere putant. 
29. Paulum ſepullæ diſtat inertie Ce/ata 
wirtus,] Virtus, quz non eſt conſpicua, ni- 
hilo felicior eſt, quam inertis & deſidia, 


32. Totve tues patiar laboret.] Lollius gra- 

via geſſit bella, in Germania, 'Thracia, Ga 
latin. Vide Dion. lib. 54. 
33. Lolli.] M. Lollius Conſul fuit cum Q. 
Emilio Lepido, A. U. C. 732. Horatio an- 
num etatis agente 44, Quod ipſe indicat 
lib. 1. Ep. ult. in fine, ubi ſcribit : 

Forte meum fi quis te percontabitur æ vum, 

Me gra er undenos ſciat impleviſſe Decem- 

3 
Collegam Lepidum quo duxit Lollius anno. 
Ad hunc binæ ſuut Horatii Ep. 2. & 18. 1. 1. 


ſophiæ notitia, vel vſu & prudenti3 inſtructus, 
ſagax, judicii & conſilii vim habens. Non ergo 
mirum, fi Auguſtus Caio Czfari filio in Ar- 
meniam proficiſcenti moderatorem cuſtodemque 
Lollium dedit. e 

35, 36. Secundis Temforibus dubiiſaue yes 
Fus. ] quam ſervas mentem arduis in re- 
bus, non ſecus ac in bonis temperatam, Lib. 2; 
Ode 3, 

| 55 Vindex avare fraudis, & abſtinens,] 
Laus hec minimè Lollio idonea, quem pe- 
cuniæ quàm recdtè faciendi in omnia cupidi- 
lorem teſtatur Velleius Paterculus, Ergo vel 
tunc latebat adhuc, cum ſcriberet hzzc Hora» 
tius, Lollii avaritia, quæ poſtea innotuit 4 
vel huc facit Symmachianum illud, quod 
habet Sidon. Apollinar. Lib, $. Epiſt. 10. Ut 
dera laus ornat, ita falſa caſtizat, Conſtat 
ſubinde Cxſarem Lollio offenſum, ſeu quod 
Orientis provincias . expilaſſet, ſeu alia de 
causd. Velleivs lib, 2. Sueton. Tiber. cap, 13. 
Plin. lib, 9. cap. 35, Se. . 

39. Cen d nen wnius anni.] Reipublice 
contuluiſti quidem anno und, ut alii Conſules: 
at ipſe tibi ſemper dominaris, cupiditateſque 
frænas & coerces, imd paſſim de illis trium- 
phas, exerens arma tua ubique victricia, ſei- 
licet abſtinentiam, juſtitiam, &c. optima certe 
allegoria, per quam Sto dogmata luculenter 


34. Eft animus tibi Rerum prudens.] Philo- 


vend itat Horatius, 


Duramque 


2* 220 rss 


CARMINUM/LIBER . 1%. 993. 


mol, egeſlatem ferre e 
& 9 ſeelus quam 
mortem, Is pro familiart» 


Durimque callet pauperiem pati, 

Pejũſque letho flagitium timet: 50 
on ille pro caris amicis, e bus & patria occumbere non 
Aut patria timidusperire. * | 7 lar. | 

 ANNOTATIONES.. 

49. Durdmque callet pauperiem pati.] Videy Sammum crede nefas animam preferre pudori, 
lib, 3. Od. 2. | Et propter vitam vivendi perdere cauſas, 

50. Pejuſque letbho flagitium timet.] Juvenal. ly Nen ille, pro carts amici, Sc. Lib. 3. 

Sat. 8. v. 83. ; «+ 2. & 19. yy 


* 


ODE x. Ad LIGURIN UM. = 
Crudelis adhuc, et Veneris muneribus po-| 0 4*re recen, ene 
O tens, ; [494] 3 m—_ —— tur 


Inſperata tuæ cum veniet pluma ſuperbiz, arreganties, \ w1gus — 

* * - . . * c 4 - 

Et, quæ nunc humeris involitant, deciderint _ — * — 

come 7 "ap" — eff 
* l rosa ea micantior 

Nunc et qui color eſt punicez flore prior roſe, | color © deperditus Ligariaes 

Mutatus Ligurinum in faciem verterit hiſpidam; 5 | # wultum birſutum 5 


| Od. I, v. 13. 


Dices: heu ( quoties te in ſpeculo videris alterum) | 


Quæ mens eſt hodie, cur eadem non pueroſ di: Ebeu, qui nunc 4 


» animus, quare idem non ad- 
fuit ? [495] fuit — mihi? vel guare 
buic menti non revertuntur 


Vel cur his animis incolumes non redeunt gene 
ANNOTATIONES... 


Metrum idem quod Ode 11. Lib. I. 


1. O crudelis adbuc, &c.] Specioſi iftius pu- & |. 3. Od. 20. ſub finem. Alii tamen expli- 
eri amore captum ſe declarat Horatius hujus libri | cant de pubertate: eo quod apud vetetes comam 
Hinc patet vel conſtantem in | tondendi mos eſſet puberibus ſaltem honeſtis 
tuenda pudicitia Ligurinum extitiſſe; vel Poetæ & caſtis, qui fic- ab effeminatis & delicatis 

' k 


noſtro non reſpondiſſe. 1 ' 1 
Veneris muneribus . P ulchri = 
tia, ætatis flore rod were, — 2 
2. Inſperata tue chm veniet, Qc.] Cm ju- 
ventutis ac pueritie flos abierit, quod nunc non 
tas. | 76 
Plama.] Baba, lanugo, pili. Mareilius ta- 
men contendit non de ereſcente barba, ſed de 
ſeneſcente Ligurino locum hunc intelligendum, 
Citatque Ovid, Triſt. 4. Eleg. 18. 
Jam mea cycneas imitantur tempora plumas. 
Novus interpres fans audacior veteres omnes 
proſcindens, imò, inquit, Horatius Grzcorum 
ritu locutus eſt, qui alas veniſſe rei alicui di- 
cunt ad fignificandum illam periiſſe ac velut avo- 
laſſe : ſenſuſque eſt, chm ſuperbia Ligurini ab- 
ſceſſerit, yel perierit forma qua ſuperbus erat, 
tum demim fore ut prioris arrogantize'peniteat, 
Acuta ſanè interpretatio, cui non dubitarim re- 
— & ab omnium antiquorum partibus 


3. Deciderint comæ.] He verba ſtabiliunt 
opinionem Marcilii, quam modd retuli. 1d eſt, 
cam jam pauci per tempora capilli cani ſuper- 
fuerint cumque , Hom. 11. 13. 36, 


integræ male? 


{a gloriatur ceeſarie,. Vid. I. 2. Od. g. in fines 


diſtinguebantur, Alioquin enim impuberes qui- 
libet comam ſtudios nutricbant : unde comati 
& capillati nuncupabantur. De more præciſam 
ea #tate cæſariem Diie, preſertimque  Apol» | 
Noh qui comatus fingebatur, conſecrandi, dixi | 


8. Ligurinem,] Quidam legunt Ligurine, | 
voluntque verbum werrers abſolute poni ut apud | 
Virgil. Aneid. 1. Tum prora avertit, Sed vul- 
gatam letionem præferendam cenſeo. 

6. Speculo.] Velut effeminato quod femine 
eſt tribuit ſpeculum. Sic Juvenalis Othonem 
Imperatorem vellicat etiam in caſtris ſpeculum 
circumferentem. Sat. 2. v. 99. & 803, Confi- 
lium forme ſpeculum belle vocat Martialis. 

rerum. ] Longe mutatum, & lævi & polito 
hiſpidum, piloſum, horridum, T 

7. Quæ mens eff bodie, &c.] Dum annis & 
pulchritudine florebam, cur non ego quæſtum 
meretricium ſeci ? 133 

8. Vel cur bis animis, & c.] Aut quare non 
redeunt mihi imberbes gene, cùm jam tempore 
didici ztatem labi, & formam perire ? | 
Incolumes, ] Col ore & juventute nitentes, nallis 


— 2 , ⏑—˖Ü0,— ·¹— w ˙————— uu = 


crag romõνν erit Ligurinus, avi nunc ſpiſ- 


tum rugis deformatæ, ætatis vigore florentes. 
T DE 


_—_— 


2 Q HORATII FLACCI 


ODE XL. 
A PHYLLIDEM. 
Die ridtali Mercenatic invilat cam ad conviviem, 


o Phylli, amphoram ba- EST mihi nonum ſuperantis annum 
2 2 .. Plenus Albani cadus: eſt in horto, 
bes in beste apiam ad oral. Phylli, nectendis apium coronis : 

. : babeo ms 1 Eft hederæ vis 
dere copiam, qua ©1445 Malta, qua crines religata fulges. 8 
le argento domus: ara caffis a 5 


des argenteis vaſis: ard 


verbenis puris ' coronata op Vina verbenis avet immolato [496] 


. 
nus laborant : famule ervis Cuncta feſtinat manus : huc et illuc ER 
June buc illucg; diſcurrunt, Curſitant miſtæ pueris puellæ: , 10 


Ignis tremit atram fumum\ gordidum flammæ trepidant rotantes 


circumvoluens in apicem., 


r Vertice ſumumm. — 
Len — — Ut tamen noris, quibus advoceris 
ng 4 ſane Gaudiis: Tdus tibi ſunt agende; 5 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod ſupra Od, 2. Lib. a. Ara caftis Vina, &.] E vivo ceſpite ſtru- 
1. Eft mibi, c.] Natalem Mecenatis cele-| cta ara, putis ex more herbis coronata, mex im- 
braturus Potta noſter, Phyllidem ad epulas in- | buetur mactati agni ſanguine, 
vitat, lautaque ſpdndet fore omnia; ne verd} 7. Verbenis,] Vide lib, 1. Od. 19. anndt. 
Ila Telephi amore retineatur, multis ad v. 24+ 6 1 80 
efficere. Virgil. Eclog. 3. v. 76. a Inmolato.] Cadende victimæ — aſper- 
Pbyllida mitte mibi, meus eft-natslis, Tola, \:ebatur mola ſalſa, id eſt, farre & ſale 
Nonun ſuperantis annum Plenum Albani ca- commintis: hinc vox, i s 8 
Au.] Cadus vini ante novem annos conditi, 9. Cuncta feflinat manus, &c. ] Cuncti alla» 
proindeque maturi & boni. borant, ancillz famuliq; ſimul diligeater parant 
2. Albani,] 'Quod ex Italicis ſuaviſſimum] quæcumq; ſunt ad convivium neceſlaria, _ 
& gratiſſimum aſſerit Athenæus, lib, 1. cap. 25. 21. Sordidem flanme, &c.) Culing mes 
idem teſtatur Plin, lib. 14. cap. 2. & 6, & focus —— d quo flamme ſur - 
alibi, Martial. lib. 23. Epigram. 109, ſum feruntur in verticem, & rote modo con- 
3. Pbyili.] De es jam lib. a. Od. 4. torquentur ac trepidant, aguntque fumum den- 
Apium.) Hoc axceri ebrietatem, bonumqueſ ſum ac ſordidum. 
eorpori odorem conferri aiunt:; hinc ex eo co 14. Ut tamen nor, Sc.] Ut intelligas quale 
rone. Vide Plin. I. 20. c. 11. & l. rg. c. 8. |fit gaudium hodiernum, quanta ſit hilacitatis 
ſub finem. Vide & 1. 1. Od. 36. & l. 2. Od. 7.|caufa, ad quam te voco : Idus ſunt Apriles, in 
v. 24+ annot. | | | {quidus natalem celebro Mecenatis, meo natali 
4. Hederæ.] Hæc Baccho ſacra, atq; ebrie - jure mihi potiorem. | 
tatis antipharmacim. Apud Theocrit, Tdyl. 3. 14. Idus,] Macrob: lib. 1. 1. Saturnal. cap, 5. 
paſtor coronam ex hedera & apio implexam | Nennullis placet Idus wocatas «m6 vñ Outs 
geſtat Amaryllidis ſuæ grati2, quod eã die plenam ſpeciem Luna of, Sant 
6, Rider argento domus.) Non diſplicet novi 03% — Idus ab ove iduli dias; «quam 
interpretis mens locum iſtum fic explicantis: nomine wocant Tuſci, & omnibus Idibus ovis 
Ades mee nitent quaſi urgentum; mundaſimmolatur a flamine, MNobis illa ratio nominis 
pa fim omnia ſunt; nec enim tantæ Horatii|vero proprior exiftimatur, ut Idus wocemits diem, 
opes, ut argento reverà domus colluceret z ut gui, menſem dividit.  Iducre enim Hetruſca lin- 
erudite & ſagaciter, more quidem tuo, ait ibi- gas dividere eff: unde & widua, quaſi wald? 
dem Dacerius, quem honoris causa noming, tidua, id of, walde diviſe, wel a wire diviſe: 


yy, ot 4 


33 


feli. Ideo majores noftri Aprilem menſem Veneri 


CARMINUM LIBER IV. mw ag 


| Idur, gui dies ilem di- 
15 vidit aue = ſa- 
crum: Merito mibi feſtivns, 


Qui dies menſem Veneris marine 
Findit Aprilem: 


Jure ſolennis mihi, ſanRicrque : [497] | argue ſacratier — . — 
Pens natali proprio, quod ex hac 5 ti; quoniam — e die 
Luce Mzcenas meus affluentes 2 — 9 

. es annos computer, Tele- 
| Ordinat annos, | 20 pbum porro nequaguam tua 
Telephum, quem tu petis, occupayit | onditionis adeleſcentem, quem 

concupiſcis, cepit wirgo ph. 


(Non tuæ ſortis juvenem) puella Jens & | proterua, retinet« 
Dives et laſciva, tenẽtque grata gue jucundis - winculis afti- 


Compede vinctum. | Fam, Caterum Phaeton 
concrematus defideria” tupie 


Terret ambuſtus Phatton avaras 25 ;. „ | m. 
Spes; et exemplum grave præbet ales [rem Fache W * 
Pegaſus, tertenum equitem gravatus [498] BellropSontem ues " oo 
Bellerophontem, | n 
| . prefiat, ut nunguam .non 
Semper ut te digna ſequare; et ultra fe tibi convenientia; 


ANNOTATIONES. 


Hine patet cur Aprilem findere, id eſt, quaſi 
medium ſecare ab Horatio dicantur. Idus 


tur Telephi amor, Hunc enim omniaò exeu- 
enim ſunt decima quinta die menſium Martii, tere animo tuo debes, tum quod tibi eſt is diſ- 
Maii, Julii, Octobris: in reliquis autem men- par valdè, tum quia occupatus eſt puelli ſus 
fibus ſunt die tertia decima, | fortis, divite ſcilicet, ut ipſe, & ingenus, non 
15. Menſem Veneris marine, ci] Aprilis | meretricige conditionis, ut tu. 

ſecundus anni Romanorum menſis ab aperiendo| 23. Puelia Dives & laſciva.] An illa Chloe, 
diftus, quaſi aperilis, quod eo tempore arbores|de qua lib, 3. Od. 19. | $44 6 

& plantæ aperire ſe in germen incipiant. Alii} Tenetque grata vi dam .] Suis amo- 
dictum putant quaſi Aphrilem, cum aſpira- | ribus ſuæque velut ſervituti us addictum 
tione, ab aqpgg maris ſpuma, & qua Venus orta habet. | | 
creditur, que & "Aqgodiry inde Græcis appel- 
lata, Porro ut primum-menſem I patre ſuo 
Marte, ita ſecundum ab ZEnez matre Venere 
nominavit Romulus: & in eo Veneri ſacrum 
fieri à matronis, poſteà conſtitutum. Heec 
Macrob. 1, 1, Saturnal. c,'12, & ejuſdem J. e. 
21. Cum: Sol wernalis Ronincbii tran tur 
fines, augendo diem, tune & Venus lata, & pul: 
cbra virent arva ſegetibus, prata berbis, arbores 


temerarius, * 
Jovis fulmine tejeftus, Vide Platon. in Ti- 
mao, Ovid. Metam, 2. Lucret. I. 5. &c, 

26. Ales: Pegaſus, terrenum equitem gravatur, 
dicuverunt. Lege ibid, alia quædam ſcitu non}&c.] De Pegaſo alato equo, inter fidera relato, 


indigna, -Vide & fſuprz lib, 3, Od, 26. v. 5i|dixi IIb. x. Od. 27. Terrenut# equitem, morta- 


lem, nempè Belleropbontem, qui & Bellero Co- 
rinthi rege interſecto vocabulum ſortitus eſt, 
Aprilis natus Mæcenas prodiit in lucem, Me- Hipponomus ante dictus. Quod verò pertinet 
cenas, inquam, prefidium & dulce decus meum, ad rem prafſentem, dicitur is poſt occiſam auxi- 
& dies natali proprio mihi ſanctior! Nam &flio Pegaſi Chimæram ſecundis rebus elatus, 
ejus vitam mez longè antepano. tentaſſe in cœlum etiam ejuſdem Peguſi ope 
19. Afflzentes Ordinat anne. ] Exinde veni-|aſcendere, ut quid ageret jIlic Jupiter perſpice- 
entes annos vitæ numerat, ætatemque ordinat. ret. At oftro à Jove immiſſo Pegaſus fatizatus 
Ut à Conſulibus publics, fic privatim a natali|ſefſorem excuflit, qui membris confractis de- 
ſuo quiſqz annos computabat, inquit Torrent, |cidens eurioſæ ambitionis penas exſolvit. Vide 

x 21. Ti 2 5 eo jam = r. Od, 13. KI. 2. — cit. & I. 3. — 38 . 
d. 3. Od. 19. hic ſpiſ/a nitidus coma wel 29. Ut te digna ſeguare, Cc. ] Ut virum con- 
nil eee : illic 8 aitione tibi ſimilem ſequare : qualis Horatius: 
& cerea brachia laudantur. * laiſparem verò, qualis Telephus, non tantum 
22, Non tuæ ſortts.] O Phylli, ne differ ad non ſperes aut ſequaris, fed vites. Alias mals 
2 Qaam 


annot. 
18. Qudd ex bac Luce Macenas Cc. ] Idibus 


me proficiſci tui percupidum : nec, te temore · | 


— — 


276 


fugiaſyne diſſimilem, nefas 
exiſtimando petere plus quam 
decet. Heuss amorum ter- 
minus meorum deinceps (nam 
in poſterum alteram mulic- 
rem non amabo) diſce nu 
meren quos ſuavi module- 
ris voce. Cantu mulcebun- 


tur apgritudines importune 


2. HORATII FLACCI 

Quàm licet ſperare, nefas putando. 

Diſparem vites. Age jam meorum 
Finis amorum; - 

(Non enim poſthac alia calebo 

Fœminà) condiſce modos, amanda 

Voce quos reddas. Minuentur atræ 
Carmine cutæ. 


30 


35 


ANNOTATIONES. 


tibi cedet; quemadmodum ceſſit peſſim+ Phae- 
tonti ac Bellerophonti altiora ſe quærentibus. 

31, 32. Mecrum Tinis amorum. | Age, Philli, 
quam conſtanter amare conſtitui, Telephi ob- 
lita confer te ad me. Propert. lib. 1. Eleg. 12. 
v. 30. : R 


Me neg; amare alium, neg; ab bac defiflere fas oft, 
Cynthia prima fuit, Cynthia finis erit, 


ODE XII. 


34. Condiſce modes, &c.] Vel diſce cantile- 
nas quas in convivio amabili voce decantes ad 
diei jucunditatem & hilaritatem : vel & Lyri- 
cis meis carminibus diſce aliquid, quo in amo- 
rem meum alliciaris, canendo apud me inter 
epulas. | 

35. Minuentur atræ Carmine cur, }Meos etiam 
modulando verſus, pelles ægritudinem illam 
curaſque illas, quas Telephi tibi amor invexit, 


* 2 


Ad VIRGILIUM, n 


Vernam Tempeſtatem deſcribit : tum invitat eum ad epulas & ad hilaritatem. 


Nunc auræ Tbraciæ ver- 
num tempus comitantes & 
mare tranguillum reddente; 
wela fulſant, Jam neue 
Prata ſunt gelu confiritta, 
nec ina murmurant by- 
emis nivibus inflata, Mi- 
dum ftruit avis ' 


* 


M veris comites, quæ mare temperant [499] 

Impellunt animæ lintea Thraciæ; 

Jam nec prata rigent, nec fluvii ſtrepunt 
Hiberna nive turgidi. 

Nidum ponit, Ityn flebiliter gemens, 


5 


ANNOTATIONES. \ 2 


Metrum eſt idem quod Od. 6, Lib. 1. 

| _ weris, &c.] Egregiè Parthenius 
more ſuo, in hac eleganti Ode, notat verba 
leaiflima, & dictiones haud vulgares : aitque 
merito dignam videri, quæ ad Virgilium mit- 
teretur; nec enim vel ipſum tot coloribus, tot 
florum varietatibus effloreſcere. Valeant ergo 
qui adul:erinum neſcio quem titulum huic Ode 
præfixum, & veteribus nonnullis codicibus e- 
ruunt perperam, quaſi Horatius ſcripſerit ad 
Virgilium quendam myropolum ſeu unguen- 
terium. Certè enim intelligendus hie eſt 
Virgilius Poeta, qui rectè client nobilium ju- 
venum, non alter quiſquam cenſeatur. Vide 
intra annot. 

Veris comites, &c.] Zephyri procul dubio, 
quicquid aliis ſentiant; hi enim ver comitari 
duntaxat, & maria temperare dici poſſunt. At 
cur Thracia anime vocanturz nam proprie 


Boreas & Thracia in Italiam ſpirat? Ita, I. 1. 


Od. 25, v. 11. Scilicet Thracia ventorum 


quorumlibet ſedes & officina eſt, teſte Euſta- 
thio ad Iliad 9. vel potius, noſter Homerum, 


ut alibi ſæpè, inſecutus, minus accurate loeutus 
eſt, Bene citato loco Homerus Boream & Ze- 
phyrum è Thracia flantes pariter exhibet: at 
non item Horatius. Hic fiquidem Italue, ille 
vero & partibus Minoris Afiz, Atqui diverki 
plane venti & Thracia Italiam Afiamque per- 
flant, inter hanc & illam ferè medi. 

Quæ mare temperant. ] De Zephyris maria ſol. 
ventibus ac ver parantibus, I. 3. Od. 7. initio. 

2. 1 ad Græcam vocem, dv 
ventus, Virgil. Eneid. 8. v. 403. 

Nuartum ignes animæ gue 
Lucret, lib, 5. v. 237» 
Aurarumgue leves anima. 

, — lintea.] Ad navigandum utilia 
un 

3. Nec fluvii firepunt,) Qui nivibus lique- 
factis intumuerant paulo ante, ac vehementi- 
ori curſu ſtrepitum edebant, jam nunc im- 
__ 7 amplids ſtrepunt. 

5. Nidum ponit, Ityn flebiliter gement, Ce. 
Hirundo ty wg * + ay 


Ityn.] Homero Itylum, | 
Infelix 


CARMINUM LIBER IV. 12. 


Infelix avis, et Cecropiz domũs 


; . — gr" 7 
AÆteraum opprobrium, quod male barbaras [4 ine Aber ei 


Regum eſt ulta libidines. 
Dicunt in tenero gramine pinguium 
Cuſtodes ovium carmina' fiſtula, 


Delectãntque Deum, cui pecus et nigri 


Colles Arcadiz placent. 
Adduxere ſitim tempora, Virgili: 


Sed preſſum Calibus ducere Liberum 


Si geſtis, juvenum nobilium cliens, 
ardo vina merebere, 
Nardi parvus onyx eliciet cadum, 


10, cantilenas reſonant . 


Aula, atque recreant numeng 


Virgili, tempus adwvexit fi- 
ein: at cupis - bibere 
411]|vinum . Calibus © expreſſum, 
[ I 9 tu client illuflrium adoleſ- 

centum accipies vinum dato 
«ng uento. Ex iguum vat © 
unguenti amphoram 


4NNOTUTIONEE SS 


6. Infelix avis.) Progne & Philomela Pan- 


dionis Athenienfium regis filiz erant. Illa| v 


Tereo regi Thraciæ nupta, Ityn communem 
filium marito epulandum appoſuit, ultura ſo- 
rorem ſuam ab eo conftupratam, Tereus u- 
tramque ſtricto pugione ad necem perſequitur. 
Ecce vetõ Progne in hirundinem, Philomela 
in luſcinam, Itys in phaſianum, vel, ut alii} 
volunt, in carduelem, Tereus denique in upu- 
pam tranſmutantur. Ita fabulatores, Vide 
Ovid, Metamor. Fab. 7. &c. 

iæ domus Æ ternum opprobrium, &c.] A 
Cecrope Athenienſium primo rege denomina 
tur quicquid ad Athenas vel reges Athenarum 
pertinet, Significatur itaque hic Pandionis 
familia, etſi minime Cecropi vel Cecropidis 
cognata, obrium} quia mal? & injuſtè ma- 
Qato Ity filio, /ibidinem ejus patris Terei ul- 
ciſci voluit ipſa mater Progne, 

6. Dicunt in tenero, c.] Paſtores ludunt fi- 
ſtula in gramine ſedentes, canuntque laudes Pa- 
nos gregibus præſidentis & collibus Arcadiz, 
Vide lib, 3. Od. 18. Virgil. Eclog. 2, 5 32. 

Pan primus calamos cerd conjungere plures 

Inftituit ; Pan curat vet, oviumg; magi 
Et Eclog. 4. & 10. 

Pan Deus Arcadiæ. 

11, Nigri Colles.] Vel, umbriferi ob ſylvas; 
vel, fertiles, nam Virgil. Georgic. 2. V. 203. 

Nigra ferè & preſſo pinguis ſub vomere terra 

Optima frumentis. | 

12. Arcadiæ.] Peloponneſi regio eſt medi- 
terranea, ab Arcade Jovis & Calliſtds fi lio 
nuncupata, montanis paſcuis amena, & hinc 
gregibus educandis, colendoque Pani devota : 
poetis paſſim decantatiſſima. 

13. Auduxire ſitim tempora.] Adultum ver 
ac jam provectum (in Italia videlicet calidius 
quam apud Borealiores) adduxit æſtum ac 


| 66 Ii 


nonam vel octavam: quo ſenſu Vieg. Georg, * 


327. 2 N 

a Inde ubi quarta ſitim cœli it Bors. 
minetur Bacchus, & pro vino ponatur, vel 
ſciolis compertum, De Calibus, urbe Campania, 
deque vini Caleni bonitate dixil. x. Od. 20, 
v. 9. ubi, prælo domitam Calenouvam : item Ode 
31+ premunt Calend falce vitem, Cc, 
Liberum.] Seneca de Tranquill. c. 15. Nen 
4 licentiam difius Liber, ſed quia libe- 
rat ſervitio curarum animum, wegetioremgue &f, 


atidaciorem in omnes conatus facit Bacchus in- 


wentor Vinte vobile of 0 p Mi Vir 

18. Ju venum wm client. u ; 
gili me qui colis Tiberium Druſumque Ne- 
rones, Liviæ filios, Marcellum Avguſti gene- 


rum atque adoptione filium, alioſque Romane 


juventutis ac nobilitatis Prineipes. 
16. Nardo wina merebere.] Affer unguen- 


tum & nardo, ego vina conferam, De nardini 


unguenti pretio & natura, I. 2. Od, 1. v. 16. 
annot. Catullus & contrario Ode 13. ita præ- 
ſcribit ad Fabullum: 
Cænabis bend, mi Fabulle, apud me, 
Si tecum attuleris bonam atque maꝑ nam 
GG „ „ „ „„ „ „ 06 0000 © 
Sed contra accipies meros amore, 
Seu quid ſuavius 22 ö 
Nam unguentum » Sc, i 
17. Nardi parvus onyx eliciet cadum, C.] 
Modicum ungueati à te collatum à me com- 
penſabitur integro vini optimi cado. quod ege 
petam & mercabor ex horreis publicis. 
Onyx.] Graca vox ungvem fignificans pari- 
ter & alabaftriten, i. e. lapidem colore ſimilem 
humano ungui. De eo Plin. I. 36. c. 7. Onychem 
ctiamnum in Arabia montibus, nec ali 


quam 
naſei putavere noftri weteres, Et c. ſeq, Hunc al- 
gui lapidem alabraftriten wocant, quem cavant ad + 


ftim, proinde ſuadet pocula, Quidam putant 
Aotari horam diei conan deſtinatam, puta 


vaſa unguentgria, guoniam eptime ſer vare incor- 
Wy Qui 


ibus paudet & un- 


\ 


* 


— <*, at > 


278 


:Q.HORATII FLACCI 


age, yu Func? conditur Qui nune Sulpitiis accubat horreis, = 


tbecis Sulpitiis no- 
2 le eg, & er Spes donare 
lelam æꝑritudinem diſcu- 


8 idonea. od 
2 * F he 


Nerce. 8 pbis 

e te nibil conferentem no- 
0, gu opulentus in edi- 
bus re rt is, k * 
tardationem & guafits* cu. Nigrorũmqu 
ram : argue dum potes re- 
cor datus atri j brevem 
inſaniam admiſce ſopientiee.| 


empeſidve inſanire ſuave of. 


meis i Immunem meditor tingere poculis, 
Plena dives ut in domo. 
Sed abjice re. Verùm pone moras, et ſtudium lueri, 25 


novas largus, amaraque 


| Curarum eluere efficax. 20 
2 Ad quæ fi properas gaudia, cum tua 
. Velox merce veni. 


Non ego te meis 


[#7] 


e memor, dum licet, ignium, 


Miſce ſtultitiam confilits brevem. 


Dulce eſt defipere in loco. 


o 


ANNOTATIONE S. 


rupta dicitur. Addit & alia quædam lib. 37. 
cap. 6. in fine, Dioſcorid. I. 5, cap, 153 
meminit etiam ejus lapidis, & quo facta vals 
x8; dicebantur, Iſidor. lib. 16. cap. 15. Ala 


23. Inmunem.] Apud Eraſmum proverbi- 
um eſt, inmunem venire. Quedam olim erat 
na ex communi collecta, in quo ſuam quiſ- 
que ſymbolam afftrebat. Vide lib. 3. Ode 23. 


baſirites, inquit, lepis candidus, interſtinttus v. 17. 


variii coloribus, à quo fuit waſculum unguenti 
evangelici, Cawant enim bunc ad waſa unguen- 
taria. Martial. lib. 7. Epigram. 93. 


#4. Plena dives ut in dome.) Ut facere poſſet 
dives rebus omnibus abundans, nihi que opus 
havens remunerationis. 


25. Studium lucri.] Jocus admodum face- 


Unguentum fuerat, qued onyx modo parva tus, quo Virgilium abſtrahit à muſazo, & à 
erebat, 


2 


18. CSulpitiis accubat boyyeis. dam 


erant horrea ſev apothecz in urbis regionibus 


condendis aſſiduè carminibus ipfi profeQd quæ- 
ſtuoſis : nam pro iis ſat liberaliter donatus ab 
Auguſto aliiſque proceribus jam fuerat, 

26. Nigrorimque memer,- dum licet, ignium, 


variis, in quibus venalia ſeu vina ſeu fruges ] Sc.] Mortis memor, triſtiſque ac funebris 


condebantur, donec emerentur, 


Inter alia] rogi, in quo cremantur cadavera: quamdiu 


erant que zdificirat Sulpitius Galba, & de licet ac vivis, gaudia hujus vitæ carpere fe- 
ejus nomine appellabantur : deque his loquitur | ſtina, 


Horatius. 


19. Spes donare nowas largus, Cc. Hc | 


vini eft virtu & proprietas, ut audaciam ti- 
midis donet, anxiis ſolicitudines eximat, &c. 
Vide lib, 3. Ode 21. ftrophe 5. Hine & lib. 2. 
Ode 7. Mafficum vocat oblivieſum, id eſt, eu- 


rarum oblivionem inducens, 
21. Ad gue properas gaudia, cum tud, my 


Ergo ſi cupis mecum jucundè epulari, atque 
meo vino bibere, quaſi mercator accede, & affer 


27. Miſce fultitiom confiliis brevem.)] Seve- 
ritatem aliquantula hilaritate tempera ; inter- 
mitte ſeria, jocis paululùm vaca. Qui relax - 
andi animi gratis ludendo laſciviunt, quaſi in- 
ſanire videntur. Hinc Poeta brevem flultitiam 
appellat ; Anacreon verd eapgova Moon, ſas 
pientem furorem. | 

in loco. ] 


, 


28. Dulce eft de 
tempore & loco animi ſeveritatem abjicere ex- 
pedit, Senec, de Tranquill, lib, x, c. ult. $i 


quod commutes, redones, remuneres, Ne Graco Poctæ credinus, inquit, interdum & in- 


aſymbolus aut immunis venias: para nimi- 


| ſanire jucundum ef. Menander in Comedia 


rim queſtiones eruditas, lepidaſque argntiolas|cui titulus rwauperret, wenaler: & watlayxy 76 


- florentem vino animum laceſſentes, que fint 


veluti ſecundarum menſarum tragemata ſeu 
bellaria : de quibus Aul. Gell, lib. 6, cap, 13. 


$gViyuor AHD oviejpraviva; FT Ia 
N. New TEES deer adeſſe, & 
inſanire cum aliis quandeque oportet, Ubi vulgo 


& bac quidem mere inftruftus Jubetur venire zer legi perperam, ſententiæ & proſo- 


ab Horatio Virgilius 


diæ ratio luculenter evincit, 


ODE 


” 


* 


CARMINUM 


LIBER IV. % 3/9 


! ODE XIII. 


IN LYCEN 


A Viivtre, Lyce, Dii mea vota; Dii 
ce. Fis anus, et tamen 


Audivere, 
Vis formoſa videri, $ 
Ludiſque, et bibis impydens ; 
Et cantu tremulo pota Cupidinem 
Lentum ſollicitas. Ille virentis et 
Doctæ pſallere Chiæ 
Pulchris excubat in genis. 
Importunus enim tranſyolat aridas 
Quercus, et refugit te, quia lutidi 
Dentes, te quia ru ' 
Turpant et capitis nives. 
Nec Coz referunt jam tibi purpure, 


Nec clari lapides tempora, quz ſemel 


VETULAM. 


[413] 


arejcentes . deſer ic 

inquiet avolatque; gue» 
* 4 is” david Wide, — 
ge & canitie 8 
fadant, Negue vero pure 
pur eæ veſtes Ca, nec la- 


17 lentes nunc reds. 
[434] [Game ri gs: 


ANNOTATIONES. 


| Metritm idem quod Ode g. Lib. 1. 
1. Lyce,} Hujus olim juventute & forma 
ide amores arrogantiamq; fue- 


antiamg; : 
rat Horatius, I. 3. Ode 10. Eidem nunc ſenio 
deturpatæ inſultat. Sic & Lydiæ quondam pul- 
cræ, jam verd deformate illudit l. 1. Od. 25. 

4. Biblis impudens,] Vinoſas ſemper fuiſſe 
mulieres impudicas, notum eſt: contra, pudi- 
c vino abſtinebant. Vide lib. 3. Ode 25. 
ia fine: ibique annot. | 

5. Cantu tremule.) Hoc referunt quidam ad 
vitium ingraveſcentis =tatis, ſed melius alii 


ad animum libidinoſum, vocemque ad molli- | eg 


tiem inflexam. Sic Perſius Sat. 1. v. 21, 
| — cri lumbum | 

Intrant, & tremulo ſcalpunſur ubi — 

7. Dociæ pſallere Ghig.) Meretrices ut plu- 
rimum pſaltriz erant, id eſt, cavtare ſimul & 
citharam pulſare noverant. Hc nomen habe. 
bat ab inſula maris gi, Chio dia, hodie 
Scio, ann. 1565 a Turcis per nefas & contra 
fidem occupata : vino optimo celebrata quon · 
dam, Vide lib. 3, Ode 19. v. 5. | 

8. Excubat.] Viget, agit in juvenili facie, in 
ſenili verd quaſi ſopitus elangueſcit, ſegnis, | 
emortuus, a l 

9. Importunus.] Levis, mobilis, inconſtans: 
alli m z non bens conveniens, 
" Aida Querem, ] Sic lib, 1. Ode 25. De 
Lydia, aridas frondes, id eft, meretrices ve- 
tuſtate deformes, in quibus nec ſuccus, nec 
color, nee ſpecies, ut olim. 

12. Capitii ni ves. ] Velut duriuſculam hanc 


ductam ſimilitudine notat Quintilianus, 
Ls. c. 6, Verùm talia Peetis vey non 
ita ved proſe convenire ibid, ſubjungit. | 
13. Nec Cog referunt, Wc.) Prateritos an- 
nos, formam priſtinam non reducunt ſeu ve- 
ſes pretioſa ſev gemmæ & lapilli, nec qui vis 
corporis cultus & ornatus, Aufon. ' f , 
icebam tibi, Calla, ſeneſcimus: effugit @tas. 
Nec rewocare potes gui perire dies. wy 
Coz purpuræ ] Cos Aſiæ inſula verſus oram 
Carie litoralem, NN valdè ferax, ut 
proverbio diceretur, quem non nutrit, bune 
3 LEpyptus, in eos quibus vix maxima ſatiſ- 
faciunt. Euſtath, Hiad, 14. Apeliis exitnii il 
lius pictoris patris fuit, In ea texebantur pane 
ni ſubtiliGimi è bombyce:; non procul autem 
purpura fiebat exquifita, Ergo vel de purpureis 
reipſa veſtibus intellige locum hunc, vel de 
bomhbycinis candore eximio nitentibus. V, an- 
not. ad v. 10. Od. 1, hujus lib. Lege & Plin, 
I. 41. c. 22+ ubi, Telas araneorum modo texunt 
ad 2 | feminarum, gue bombycina 
appeliatur, Prima eas redordiri rurſuſque texere 
invenit in Co mulier Pamphila, &c. & cap. 23. 
Bombycas & in Co inſula naſci tradunt , . , fieri 
autem primo papilionet par vo: nudoſque, mo x fri- 
um impatientia wills in borreſcere, & aaver- 
um byemem e inſtaurare denſas, pedum 


aſperitate radentes foliorum lanuginem in wellera : 


banc ab bis cogi ſubigique unguium carminatione, 
mox trabi inter ramos, tenuarigue, ceu pectine, @c, 
Falli porrd Plinium conſtat: nec enim s foliis, 
quibus infidet papilio, ſed ex alvo ſua promit 


tranſlationem ac metaphoram, atque a longin- 


tenuem iftam lanutinem, filaque ac totum opus, 
T 4 Notis 


280 


annos, pues fluxum tempus 


condidit incluſos © annalibus 
publicis, Eben, qud wenu- 
fas, gu nitor, gud apili 
tas abiit? Ecquid tibi re- 
a t ejus, ejus inquam, 
* exhalabat, gue ne 
bi me abſiulerat, poſt Cy- 
naram felix, & 2 
vulta artificios? belle 
compoſito ? At Cynare 
worn longam vitam ſors in- 
du'ſe diu conſervatura 
Lycen lingave cornici æ- 
fate agualem, ut adoleſcen- 
tes calidi gqueant widere 
facem in favillas redactam, 
baud fine ludibrio, 


-: HORATIIFLACCI”© 
Notis condita faſtis 
Incluſit volucris dies. 
Quò fugit Venus? heu! Quove 
Quò motus ? Quid habes illius, illius, 
Quæ ſpirabat amores, 
Quæ me ſurpuerat mihi, 
Felix poſt Cy natam, notaque et artium 
Gratarum facies ?. Sed Cynarz breves 
Annos fata dederunt, 1 5 
Servatura diu parem 
Cornicis vetulz temporibus Lycen : 
Poſſent ut juvenes viſere fervidi, 
Multo non fine riſu, | 
Dilapſam in cineres facem 


13 


color? decens 


20 


1451 
2; 


9 
1 
. 


ANNOTATIONES. 


15. Notis condita faſtis.] In faſtis perſcri- 
bebantur nomina, anni, facta magnorum vi- 
rorum: ſeu, faſti libri erant, in quibus cu- 
juſque diei annique geſta notabantur, ad me- 
moriam poſterorum. Ciceron. Epiſtol. De 
crevi ut in faflis ad eum diem Bruti nomen ad. 
ſcriberetur , . . « Quod eum ego dabam Bruto, 
netam efſe in faſtis graviſſime victoriæ memo» 
riam wolebam. Senſus Horatii eſt ; ficut non 
redeunt anni Conſulum aliorumye in faſtis & 
annalibus ſcripti; fic prior ætas Lyces famose 
tranſacta non redibit, Juventus, forma, gra- 
tia, dudum abierunt, nunquam reparabuntur 
aut redibunt, 

18. Qud motus ?] Ubi decorus ille pridem 
inceſſus, geſtys,' & in ſaltando agilitas, que te 
ſpeRabilem faciebant ? 

Quid babes illivs, c.] Quid jam habes 
refiduum ꝭ priſtina tua pulchritudine, qua fue- 
ram captus & mihimet ereptus ? Virgil. 
Eclog, 8. v. 41. 


Ut vidi, ut perii, ut me malus abſtulit error ! 


19. Spirabat amores.] Anacreon ſcripſerat 
ald Kung myizoer, Puellam que Venerem 


ſpirat. Acta Apoſtolorum, cap. 9. 0 8 
rad. Iν%˖,j M s, % pivw. Saulus ſpi- 
rant minarum & cædis. 

21. Felix pat Cynaram.] Uni cedens Cy- 
naræ, elegantia ſcilicet & venuſtate z poſt 
Cynaram ſecunda, Vel, poſt mortuam Cyna- 
ram mihi tum demum adamata, Vide ſupra 
hujus lib. Ode I. v. 4. 

Nota que & artium Gratarim fuciet ?] Ar- 
tificioss compoſita, fucis exornata: vel iis A 
natuta dotibus inſtructa, quæ amorem excitant 
& pelliciunt, quales frons hilaris & aperta, 
oculorum fulgor, ſuperciliorum nutus, gena- 
rum candor aliquo rubore diſtintus, Quidam 
legunt facie; nec male, 

24. Parem Cornicis wetule, &c,) Cornicis 
tas diuturna, hinc difta annoſa lib. 3. Ode 17. 
Vide ibi annot. ä 

26, Poſſent ut juvenes, Ic.] Ad hoc, 8 Lyce, 
protraxiſti vitam uſque ad ſenectutem, ut 
eſſes ludibrio juvenibus, te videntibus mutatam 
& depravatam ſenio, ac velut extinctam & in 
viles cineres dilapſam; inſtar facis, poſtquam 
ingens lumen ſplendoremque emiſit, tempore 
— a & in favillas tenues & ſiccas re» 
dactæ. b 


ODE 


CARMINUM LIBER IV. 14 


ODE XIV. 
12 Ad AUGUSTUM. 
Sat mag nos hanores ei tribui non poſſe. 3 
UZ cura patrum, quæve Quiritium eee = wel 
Q penis bonorum muneribus tuas, : | 52 — no 
= virtutes in ævum — Auguſte, wirtutes 2 
er titulos, memoreſque faſtos — 2 
Eternet? O, qui Sol habitabiles 5 ee — 
Illuſtrat oras, maxime principum, [416]| Principum, guacungue Sol 
Quem legis expertes Latinz 3 Finke ; —_ 
Vindelici didicere nuper, —— 2 ＋ 
Quid Marte poſſes. Milite nam tuo di , quantum re 
Druſus Genaunos, implacidum genus, 10 e _ 
Brenn6ſque veloces, et arces | [el frenue — -_ 
Alpibus impoſitas tremendis nauness immanem | 
Dejecit acer plus vice ſimplici. 
Major Neronum mox grave prælium . Delnds 2 
Commiit immaneſque Rhetos 15 _ 2 acriter | 
Auſpiciis pepulit ſecundis; _ ayes i 
Spectandus in certamine Martio, | betas * . — in — 
ANNOTATIONES, _ = 
Metrum idem quod Ode 9. Lib. 1. habitabant. Unde noſter mox, arces Alpibus 


1. Que cura, &c.) Præclarum & lumino- 
ſum ex abrupto exordium hujus Odes, quæ ut 
elegantia dictionum & ſublimitate materi, 
fic & arte & ingenio par emnin6 eſt quartz 
hujus libri. Hic Tiberii, ficut illic Druſi vir- 
tutes celebrat Poeta, utrobique verd gleriam 
omnem in Auguſtum confert, fingulari prorſus 
induſtria & artificio. 

2. Honerum muneribus.] Publicis monumen» 
tis, ſtatuis, inſcriptionibus honorificis, &c. 

4. Memores faftes.] Commentarios publicos, 
quibus virorum illuftrium nomina & facinora 
inſcribuntur cum laude, ac poſteritati com- 
mendantur, rebus per annos & tempora dige- 
ſtis & conſignatis. 

5. Sterner. ] Non, Marcel, ex Varrone, Rer. 
human. I. 2. Literiſque ac laudibus æternare. 

O, qua Sol babitabiles, c.] Auguſte, maxi- 
me Principum, qui habitabili terri quacunque 
ſant ac dominantur, | 

8. Vindelici.] Supri Ode 4. 

9. Milite nam tuo, Qc.] Tuis nimirum au- 
ſpiciis, tua felicitate hoſtes devicit Druſus. 

10, Genaunos, Brennos,] Alii fruſtra, Ge- 
raunor, Tenaunos z item Brennos, Brencos, Cc. 
ex Strabone, diſertꝭ Genauni & Brenni partem 
Alpium exteriorem cum Noricis & Vindelicis 


33 


impeſitan. Vide Flor. lib. 4. & Vell. Patercul, 
anteà cit, Ode 4. hujus libri. 

Implacidum genus. ] Ex. Strab. cit, cùm Illi 

urbem expugnarent, non viros occidebant ſo- 
— tes ”= maſculos, imd mu- 
praegnantes, fi maſculis gravidas vates 
reſpondiſſent. 90 ' 
12+  Alpibus tremendis,] Ob nives & pre- 
ruptas cautes aditu difficillimas, neque, ut ait 
Florus, guo bellum non poſſe aſcendere widebatur, 
Adde Gentes numero frequentes, feritate truces, 
Sc. quod habet Vell. Patercul. 8 

13. Plus vice fimplici,} Nonnulli fic inter- 
pretantur : Non fimpliciter vices reddens ho- 
Kibus, ſed multd acceptis majora ijs mala & 
damna invehens. 

14. Major NMeronum.] Claudius Tiber. Nero, 
de quo ſuprà, Ode 4. Is Druſo fratri datus ad- 
jutor ac in ſubſidium miſſus præclard bellum - 
confecit, ut fus narrat Vell. Patercul, 


18. 
vguſti 


- 


a, e ger.] Aulicis 


an _ -- * . 
—— > 


* — AIG 
— — <p — 
— eo— en crern 


— ——— ä 
- — K Co 


— ** — 
r — * 


2 — — 5 
— * — 0; 
—— — — U- ² x — — An or — — —— — eat OY 
* 
* 


< o 
— 
— — 


— 


— 8 EO" IN 
5 W hoe 


—— ů ů ů ů ˙¶˙ů T — 
—ͤ— Url IMP -‚̃œP —— own — oa <a * * — 


Martis, quam magnis cla- 
dibus wexaret corda meci 
pro libertate addicta; acer 
exagitare boſtium cater vas, 
& agere frendentem equum 
per medias flammas, fer? 
7 Notus ag itat mare 
zur bat iſimum, Vegiliis nu- 
7 bur, Aut 

W @& 


eopias armis 
mſlruflas ingenti frage ce- 
425 atque Primas & 
ti mos terram opernit 
eadaveribus, =witfer 

daminoz te milites, te con- 


a HORATIHI:FLACCI 


Devota morti pectora liberæ 
Quantis fatigaret ruinis ; 
Indomitas prope qualis undas 
Exercet Auſter, Pleiadum choro 
Seindente nubes, impiger hoſtium 
Vexare turmas, et frementem 
Mittere equum medios per ignes. 1 
Sie tauriformis volvitur Aufidus, 25 
Qui regna Dauni præfluit Appuli, | 
Cum ſzvit horrendamque cultis 
Diluviem meditatur agris : 
Ut Barbarorum Claudius agmina 
Ferrata vaſto diruit impetu, 30 
Primoſque et extremos metendo |, 
Stravit humum, ſing clade victor; 
Te copias, te conſilium, et tuos 


268 
[#7] 


Alium, te 


KR ANNOTA 

13, Devota morti peffora liberæ.] Mori pa- 
rates potius libertate fruentes, quam vivere 
ſerviendo. 

20. Indomitas propd gualis, Cc. ] Similitu- 
dine conglobata rem illuſtrat, & mirum quan- 
tom auget. Nec leviter preteri, lector, iftas 
ingenii opes. 

21. — 2 Ventus Meridlanus excitandis 
tempeſtatibus famoſus, ut alibi fuſius anno- 


tavi. ä 

Pleiadum.] Septem filelle funt inter arietis 
tandem & tauri collum, quarum ortus occa- 
ſuſque nimbos ac tempeſtates ciet, Choro, Ex 
Hygine, Aſtron, lib, 2. cap. 22. Pleiade: cho- 
nets ducors exiſiimantur, Ita die, vel quaſi 
lng, plures ; vel potitis à okiw, newigo z 
quia navigandi tempus indicant ortu ſuo ma- 
tutino, - ſcjlicet circa quinoctium vernum: 
bine & Latinis Vergilize dicuntur à vere, Ha- 
rum 5 Cic. de 2 2 

24 · Medios per . medium pugnæ 
fervorem, +7 wth, was A perrumpendo : vel, 
per accenſos rever ab hoftibus ignes, per in- 
cenſa eaſtra, &ec, 

25. Tauriformis Auſidus.] De eo flumine 
bb. 3. Ode ult. & hvjus lib. Ode 9. Tauriſor- 
ms, quia rapido curſu, & allifis ad ripas aquis 
ingene murmur edat, quafi tauri mugitum, 
Hine nomen & fabula, Alias ali, fed lon- 
tiùs & perperam etymologias petunt. 
26. Daun B.] Lib. 1. Ode 22. ſtroph. 
4. I, 2. Od. 1. ub i nem. Item Od. 6. hyjus lib. 

27. Cm ſævit.] do exundat, agriſque 
infert vaſtitatem, & fernit ſata lets boumgue 


Pkg Sh Præbente Divos. Nam tibi, quo die 


L918] 
TIONES. Ho. 
2 ; quad canit Virgil, Hneid. a. 

28. Madirtatur.] Dictio perelegans, pro qui 
ineptè alii, minitatur. 

29. Barbarerum.] Rhætorum. 

Claudius,] Tiberius Nero, de quo ante, 

32. Sine clade wittor,} Ex Velleio Paterc. cite 
ad Oden 4. hujus libri, fine ulls detrimento com- 
miſſt exercitus : quod precipue buic duci ſemper 
cur fuit, &c. X 

33. Te copia, te confiliam, [c,] Omnis ergo 
laus & gloria victoria ceflit Auguſto 3 cujus 
auſpiciis Tiberius victor extiterat, Nam ſo- 
lius Imperatoris etiam abſentis valere auſpicia 
ad gerenda bella veteres exiſtimabant. Et 
hinc ad eum ſemper victoriam referebant, 
cujus auſpiciis debellatum ſuerat. Sueton, 
Octav. c. 21. Donuit partim dutin, $f 
auſpiciis is Cantabriam. , © © «© » 
tiam, 9 Hues, Sc. 

_ Triſt, es ON 
er quem it, cujut nunc corpore pugnd: t 
Ao icium lah, Deo us tuo 

34. Nam tibi, quo die, @c.] Quo die ca- 
ptam Alexandriam victor intraſti, eodem die 
poſt annos quindecim per Tiberium Rhgtos 
debellaſti, ſecundoſque exitus & optatum de» 
eus habuiſti. 

Reo die.] Ultimo die Sextilis. menfis, ann. 
U. C. 723. prior illa de Antonio & Cleopatra 
victoria Auguſto contigerat; poſterior autem 
de Rhetis, Vindelicie, c. ann. U. C. 738. 
Clemens Alexandrinue Stromat. I. 1. poſt ; 
medium, hunc Horatii locum affert, Va 


Euſeb. Chron, Sueton, Vell. Patercul. Flor. &c- 
Portus 


' 


CARMINUM LIBER IV. is af 


Portus Alexandria ſupplex 
Et vacnam patefecit aulam, 
Fortuna luſtro proſpera tertio 
Belli ſecundos reddidit exitus, 
Laudemque et optatum peractis 
Imperiis decus arrogavit. 
Te Cantaber non ante domabilis, 


Medüſque, et Indus, te profugus Scythes 


Miratur, 6 tutela præſens 
Italiæ dominzque Rome |! 
Te, fontium qui celat origines, 
Nilüſque, et! 
Te belluoſus qui remotis 


. ANNOTA 


35. Portus,] Quidam legunt portas. 
andria.] Alexandri opus, ab eo magna 
etiam olim dicta, urbs /Egypti primaria, por- 
tumbabet commodi ſſi mum em poriumquecelebre, 

36. Vacuam patefecit aulam.] Cùm in eam 
urbem confugifſent Antonius & Cleopatra, 
invadentibus Romanis domum, ille fibi manus 
attulit violentas, deportarique ſemianimis vo- 
Juit in Mauſcleum à Cleopatra conditum, | 
& hec ſe recepit, Vacuam ergo aulam vi 
Auguſtus reperit. 

39 · PeraSis Imperiis, &c.) Confefto jam 
bello Rhetico & Vindelico, item Pannonico 
atque Germanico : finitis expeditionibus, feli- 
citerque orbe pacato, Vide Oden, ſeq. 

Optatum decus,) Hoe alii referunt ad Tibe- 
rium, qui, ob res bene geſtas & confectas, ovans 
urbem ingreſſus eſt ; melius alli ad Auguſtum ; 
cui decreti tum demum ſunt honores divini, 
dominatuſque perpetuus. 

41, Te Cantaber, C.] Adverte, ftudioſe 
lector, amplificandi ubertatem & felicitatem. 
verborum dictionumque copiam & lumen. De 
Cantabris 1, a, Ode 6. init. 1, 3. Ode 1. ubi, 

Servit Hiſpane vetus boſtis ore, 
Cantaber ſerã domitus catend. 


| „ Mediſque & Indus.) L. 1. Od. 12.1, 3. 
8 2 ] | 3 


Scyebes.] Lib. x. Od. 19 & 35. lib, 2. 
9. in fine, Lib. 9. Od. 8. & 24. 
43+ Tutela præſens Italia.] Lib. 3. Ode 5. 
Preſens divus babebitur Auguſtus, 
Virgil, Eclog. I. v. 42. 

ebe ſervitio me exire licebat 
Nec tam præ ſentes alibi cagneſcere Dives. 

46. wry, er names pro /Egypto devicta. 
quam rigat fœcundam reddit exundatione 
ſus flavius ille vel folo notus nomine. De eo 
plura I. 3. Od. 3, ſtroph. 12. Fontium qui celat 


ſter, te rapidus Tigris, 46 


35 s & aulaw "in 


aperuit, tertium lu rum 
| ſecunda ns P 
rum militie finem pr. 7 


& bhonores expetitamg; fle- 
riam confeftis expedition - 
bus tribut, Te Cantaber 
antes invictun, & Medus 


40 


Rome Principis! Te Nilus 
aguarum ſcaturigi nem — 
condens, Hh Danub:us, — 
vebement Tigri, te Ocea- 
nus bellugs educans gui ſe- 


TIONES. 


(ese 


| — Plin I. 5. e. 9. Ml incertis ortas 
ontibus, c. 


Ita quidem veteres: at modd 
compertus eſt oriri duobus & fontibus in Æthi- 
opiã ſuperiori regnoque Abiſſinorum, in terra 
Sacabala, inter excelſos montes: avgetur veis 
primum fluyiis Gema, Kelti, Branti, aliiſque 
ſubinde cempluribus. De Nili origine nuper 
diſſeruit jerudits Iſaacus Voſſius; nec non 
Michael Ant. Baudrandus in ſuo Lexico ſeu 
Commentario ad Philipp. Ferrarium, 4 
Mer. ] Seu Danubius, flyvius Germaniz ma- 
ximus, per oftia ſex aut ſeptem in Fuxinum 
mare labitur. Ammian. Marcell. Ptolem, &c. 


Sy need. pro Germaniis, quam fc 77 "Th. / 


derivs Nero, ut in format: pane ſlipendiarie re- 
digeret prowinciæ : quare tum alter triumpbus 
cum alters conſulatu ei oblatus . Vell. Paterc, 
lib 2. jam ſæpꝭ citato. Vel potius intelligendi 
ſunt devicti populi ad Idrum uſque, ſcilicet 
Vindelici, Pannon i, Daci, &c. | 

Rapidus Tigris, } 1s Armenie fluvius oritur 
© montibus Ararat, Euphratem recipit, in fi- 
num Perſicum effunditur. Supra omnes Afize 
fluvios rapidus, nomen adeptus eſt; eo quod 
tam velox eſſe yideatur quam ſagitta, que ti- 
gris appellatur apud Medos, Vide Plis. I. 6. 
c. 27. Porrd indicantur hic Parthi, qui Arme 
nia quam tenebant, Auguſto jubente, ceſſerunt, 
imò figna victis Romanis erepta ultrd remiie- 
runt, ut dictum eſt Ode g. lib. 3. 

47. Te belluoſus qui, Sc.] Oceanus Britan- 
nicus pro ipſi Brannd majore, qua, nune 
Anglia nuncuvatur; nam ab bujus inſule pri- 
moribus ad Autguſ um miſſæ ſunt legationes 
ad amicitiam ejus depoſcendam i ut annotavi 
ad Oden 5. lib. 2. 

Bala] Novum epithetum, ſed aptiſſi- 
mum: quod ut inte ligas, lector, conſule Plin. 
1, 9. c. 5. ubi fic habet: D. Auguſto legatus 


Gallie ſcripfit, complures in littore Ole — 


Q..HORATI 


parati: Britannis obmur-| 
wurat, te regio Calliæ 
mortem haud timentis, atque 
Hiſpania ferox weneratur. 
Tibi erudeles Sicambri con- 


ditis armis obtemperant, 


$34 


ANNOTA 


enimes Nereidas , .. « Tiberio Principe contra 
dittus inſularum Lugdunenſis prowinciæ belluas 
amplius trecentas fimul reciprocans deſtituit Oce- 
anus, mire warietatis & mapnitudinis : nec 
penciores in Santonum littore; interque reliquas, 
elepbantos & arietes , . . expuljam belluam 
in littora Gaditana, cujus inter duas pinnas ul- 
timæ caudæ cubita ſexdecim fuiſſent, dentes ejuſ- 
dem centum & wiginti, maximi dodrantium men- 
furs, minimi ſemipedum. Belluæ cui dicebatur 
expeſita fo Andromeda, ofjſa Rome apportata 
ex eppido Judææ Foppe, oſten lit inter religua 
miracu'a in Æailitate ſud M. Scaurus, longitu- 
dine pedum quadraginta, altitudine caſiarum In- 
dicos 8 excedente, ſpine * ſeſ- 
i. 

48. Britannis.] De adjeftis Avguſti Imperio 
hiſce. populis dixi lib. 3. Ode 5. v. 3. Jam qui 
int illi dicendum. Iaſula eſt in 3 Sep- 
tentrionali maxima, olim Albion dicta, Gal- 
liz obverſa, Britannis pridem habitata, Hos 


Obſtrepit Oceanus Britannis, 
Te non paventis funera Galliæ, 
Duræque tellus audit Iberiæ; 
Te cæde gaudentes Sicambri 
Compoſitis venerantur armis. 


eee 


la] 
50 


TIONES. 


natio, circa Annum Chriſti 441, In Ciſmari- 
nam porro migrantibus illis regionem, que 
primum Armorica dicebatur, exinde Britannia 
minor vocata, & nunc pars eſt regni Franco- 
rum, 

49. Non paventis funera Calliæ.] Galli pra 
ferocitate mortem ſpernebant adeo, ut immi- 
nens evidenſque vitae periculum declinare cum 
poſſent, minimè tamen vellent : fortaſſe quod 
metempſychoſin à Druidis edocti ſpem reviviſ- 
cendi conciperent. Hine & coronati pugnabant, 
Teſtis ZElianus, Var. Hiſtor. lib. 12, cap. 18. 
Cæſar Bell. Gall. lib. 6, cap. ag. In primis 
Dreides boc volunt perſuadere, non interire ani - 
mas, ſed ab aliis poſt mortem tranfire ad alios; 
atque hoe maxim? ad virtutem excitari putant, 
metu mortis neglecto, &c, 

o. Dura tellks Iberiæ.] Hiſpani labore & 
militig indurati, Vide ſupra annot. hujus libri 
Ode 5. v. 28. . 

51. Sicambri.] Supr3 bujus libri Ode a; 


avitis ſedibus expulerunt Angli, Germanica 


Meditantem me canere 
* eertamina & urbes "R 
gnatas Apollo citbara objur- 
gavit, ne wela exigua com- 
mitterem Tyre beno mari, 


PHO 


Metrum idem quod 7 0 Ode 9. Lib. 1. 


1. Phoebus volentem, 
nonnulli cedices Oden hanc precedenti jun- 
Qam habent & continuam, Imd Poeta in 
Avgufti laudes paſſim effuſus, ut annotavi 


fatisfaceret, ipſe verd ſibi nunquam ſatisfacit. 
Hine eſt quod iſtic à Phebo ſe ait monitum 


pro meritis fingularibus aſſumeret, qui omni 
contexit. Lib, 3. Ode 3. fimiliter, 


v0, muſa, tendis ꝙ Define pervicax 
gna modis tenuare parvia 


ODE XV. | 
AUGUSTI LAUDES. 


c.] Perperam certꝭè 


antea, cum cæteris omnibus ipſique Auguſto 


atque objurgatum, quod laudandum Cæſarem 
eſſet laude major: ficque novum laudis genus 


v. 25. annot, 


- 


EBUS volentem prcelia me loqui, 
Victas et urbes, increpuit lyra, 
=o parva Tyrrhenum per æquor 


ANNOTATIONES. 


2, Increpuit lyrs.)J Vulgd jungunt votem 
lyrs cum verbo /oqui ; ſed profectò duriuſtu- 
lus foret contextus: nec tam disjuncta opus 
eſt connectere ad optimum ſenſum, Arbiter 
eſto lector emunctæ naris. 

3. Ne parva Tyrrbenum, &c.) Ne vellem 
exiguã cymb3 navigare ingens quer; id eſt, 
ne tenui facultate dicendi præditus ad magna 
Augufh merita laudibus extollenda me accin- 
gerem infelici exitu, Ita modeſtiæ ſuz qui- 
dem Horatius, Auguſti verd magnitudini di- 
ſerte velificatur, De mari Tyrrhene lib. 1. 
Ode 11, v. 6. & alibi. Hic verd pro quoli 
bet vaſto mari ponitur, per — 


| Vela 


| 


C ARMIN UM 
Tua, Cæſar, ætas 


Vela darem. 
Fruges et agris rettulit uberes 
Et ſigna noſtro reſtituit Jovi, 
Direpta Parthorum ſuperbis 
Poſtibus; et vacuum duellis 
Janum Quirini clauſit, et ordinem 
Rectum, et vaganti frœna licentiæ 
Injecit; emovitque culpas, 
Et veteres revocavit artes, 


* 


LIBER IV. 15. 285 
rue Au 8 
N 

8 cundam, n | red 

4 3 didit OR” — a 

Parthorum valvis ablata: 


obſeravit ann Quirint 
belli: — : juſlas eti- 

am & modum i ſe 
[422] licentiæ effranate : 


litgue flagitia: nec non anti- 
, reparavit diſciplinas ; 


ANNOTATIONES. | 


4, 5. Tua, Ceſar, atas Fruges & agris tio, 


rettulit uberes.] Hac ætate tua cultos videmus 
agros, ubereſque meſſes habemus per providen- 
tiam tuam z cam antea bellis civilibus aut ho- 
ſtilibus ſterilitas & vaſtitas -rura deformarent 
2 depopularentur; Supra Od, 5. hujus 
ibri, | 
6, Signa noftro reſtituit Jovi.) Repoſita ſunt 
n 


ibidem ſervari ſolita; quz quidem profligatis 
Craſſo Antonioque Parthi ademerant, templo- 
rumque ſuorum parietibus & columnis ſu- 
ſpenderant velut avadnuare, non fine. ingenti 
ſua ſuperbia, parique ignominia Romani nomi- 
nis. Veram illi Auguſto obſequentes reftitue- 
runt vexilla noſtra. Lib. 3. Od. 5; V. Juſtin, 
I. 42. in fine, Sueton. Octav. c. 21. &c.” nec- 
non Perſ. Sat, 6. v. 45. Memineris autem 
hæc a Poeta non temere Auguſto ſœpius oc- 
eini, quòd noſſet perquam grata eſſe: nam & 
cuſi ſunt nummi cum hac epigraphe, SI GNIS 
RECEPTIS, & Marti Vindici fanum Cæſar 
ædificavit. Teſtis Dio. , 

9. Janum Quirini clauſit.] Templum ſcilicet 
* conditum & conſecratum à Quirino ſeu 

omulo, Auguſtus finitis bellis clauſit. De 
Jano fuse diſſerit Macrob. 1. Saturn, cap. 9. 
in ſacris, inquit, invocamus Fanum geminum , , 
Janum, patrem quaſi Deorum Deum.  Janum 
Quirinum, quaſi bellorum potentem ab baſla quam 
Sabini curim wocant. Fanum Patulcium, & Claw 
fium ; quia bello valve tjus patent, pace clau- 
duntur, Cauſam porrd & originem iſtius rits 
petit à bello Sabino; quo, irruentibus in urbem 
per patentem portam Fanualem hoſtibus, ex æde 
Jani magna torrentium vis erupit, hoſteſque un- 
dis ſcatentibus, ferventi aqua, rapidag; wortigine, 
aut excuſſit, aut devoravit, Ea re placitum, ut 
belli tempore, velut ad urbis auxilium profecto Deo 
fores reſerarentur, Sed & facile eſt avgurari, ided 
Jani templum belli temporibus apertum, ut 
ad eum populi vota preceſque deferrent, quem 
bellorum potentem eredebant. Ita Macr, mods 
cit, 1 | 

Clayfit,] Suet, Oct. c. 22. Farum Quirinum 


ſemel ptgue iterum & condita urbe, memoriam 


Erie ſuam clauſum, in mults breviore temporis ſpa- 


Jovis Capitolini templo figna Romana, 


— 


terra marique pace parta ter claufit, Oro- 
ſius 1, 6. c. 20. & ſeq, diftinguit tempora ; 
Prind poſt Afiacam pugnam; iterum wittis" 
Cantabris, (Et de hac ſecunda Jani templi 
clauſura loquitur iſtic Horatius, qui tertiam 
minimè vidit, jam tum fato functus) tertis 
entibus omnibus terra —_— e compoſitiz, 
Dio pariter I. 53. & 54. ubi clauſfum ab Au- 
guſto Janum notat, primo in quinto ſuo con- 
ſulatu decimo : tertid conſulatu undecimo: ex 
lapide qui Emeritz in Hiſpania:: 
IMP, CAS. DIVI. 
F. AUGUSTUS PONT, Xx. MAX; 
CO. XI. | f 
TRIBUNIC. POT. X. IMP, VIII. 
' ORBE MARI ET TERRA 
PACATO, TEMPLO JANI CLUSO,. 


| | 

Vide Juft, Lięſ. Elect. 1. e. 20, ubi lueulenter 
redarguit eos, qui ex Livio & Plutarcho, guafi 
rem confeſſam ſumunt incaſſum quidems Janum 
non ter ab Auguſto, ſed tantum ſemel clavſum, 
idqgue poſt Actiacum bellum, Unde & Glarea- 
nus perperam emendat Suetonium cit, Ter- 
tio claufit, pro, Ter claufit. Quibus egregie 
occinit Lipſ. ibid, Parcite boni manes, non ego 
vos ſolicito : tamen bic largiter erraſtis, 

10. Et vaganti.] Quidam legunt, evaganti, 
junguntque he priores voces cum ſequentibus : 
Ordinem rectum evaganti fræna licentiæ injecit, 
De coercitis graſſatoribus ab Auguſto, Suet, 

2. 

. 11, Emovitque culpas.] Suetonius Octavio, 
cap. 34. Leges retraftavit & quaſdam ex 
integro ſanxit z ut ſumpluariam 3 de adulteriis, 
de pudicitia, de ambitu, de maritandis ordini- 
bus. . « + + . divortiis modum impoſuit, Ic. 
Vide & cap. 42. &c, 

12. Vetere: revecavit artes; Per guat, Cc. 
Priſcas Virtutes, Religionem, Fidem, Juſtiti- 
am, Temperantiam, Patientiam, per quas pri- 
mi Romani hoſtibus formidabiles perinde atque 
admiratiles amabileſq; extiterunt. Vell. Paterc, 


Finita wiceſimo anno bella civilia, ſepulta exter- 
na, revccata pax, ſopitus ubigʒ armerum furor, re- 


2 


-Junt, atque Imperii gloria 
. rientam ft propagata. Au- 


iu 


n Seret, aut Perſe falla- 


calis more majorum, 


* 


* 


6 Q HORATII FLACCI 


guibus nemen Romanum 0-|Per quas Latinum nomen et Italæ 


Peſgue Laliæ 
potent iagur ab Occaſu ad O- 


affe Crevere vires, famãque et imperi 

Porrecta majeſtas ad ortum L 
Solis ab Heſperio cubili. 

e eee, e Cuſtode rerum Ceſare, non furor 


pacem mon + 


mut wel impetus, nec Civilis, aut vis exiget otium 3 


quod - pladios fubricat 
& cwvitates | efficit adverſas 
c miſerars Julias leges 


Non ira que procudit enſes, 
Et miſeras inimicat urbes. 
dend frangent, gui altum|Non qui profundum Danubium bibunt, 


(423] 
21 


Danubium potant, non Cetæ, Edicta rumpent Julia; non Getz, 


as, nec nati ad amnem Ta- 
Saim., Nos autem dicbus 


ter dona bilaris Bacchi, cum 


| 5 Inter jocoſi munera Liberi 
liberi: & conjugibus moſtris, ) SET IP 4 
og Cum prole, matroniſque noſtris, 
Rite Deos prius apprecati, 


numinibus antca rit# inve- 


Non Seres, infidive Perſæ, 
Non Tanaim prope flumen orti. 
tam feſlis quam profeſiis in- Nöſque et profeſtis lucibus, et ſacris 


ANNOTATIONES. 


ista wis legibus, judiciis -audteritas, Senatui | 54 


majeſtas, & priſca illa & entique Reipublice 
forma revecata : rediit cultus — — — 
fecuritas heminibus, certa cuigg rerum ſuarum poſ- 
feffo : leges emendatæ utiliter, late ſalubriter, &c. 

14. imperi Porrefta majeſtas ad ortum, &c.] 
Auguſtus ab Oriente in Occidentem, & Septentriono 
in Meridiem, ac per totum Oceani — an, cus- 
is gentibus una pace compeſitts, Jani portas 
tertio ipſe tunc clauſit, quas ex eo per duodecim 
ferè annos quittifſimo ſemper obſeraras otio ipſa 
etiam rubigo conſignawvit, Orol, lib, 6. cit, 

15. Ad ortum Solis ab Heſperio cubili.] Sol 
dum occidit, Atlantico Oceane conditur, & 
quaſi requieſcit cxbiliz quod Heſperivm dicitur 
ab Heſpero ſtella, que veſperi ad Occidentem 
apparet ; unde & Heſperiæ ultimæ nomen da- 
tum Hiſpaniæ, eo quod ultima ſit ad occaſum 
regio. Cam verd ſimpliciter Heſperiam vo- 
cant auftores, indicant Italiam ab Heſpero, 
Atlantis fratre, qui eo ſe ex Africa contulit, 
fic nominatam. 

20. Inimicat.] Quintus Cicero de petitione 


eonſulatus, n. 37. Sin autem neges, fatim. ſeſe 


alienant, & . inimicantur, Alii tamen codices 
aliter, nec habent vocem jnimicantur : ſed tan- 
tam : Sin autem id neges, certe abalienes & la- 
tim & plures. 

21. Qui Danubium bibunt.] Accolæ Danu- 


bii fluminis, nempè Suevi, -Norici, Vindelici, 


| iDari, Pannonii, Germani z de quibus ante. 


De Danuhio five Iſtro, praced, Od. 14, Vide 
& Od. 5 hujus libri. 

22. Edifa Julia.] Supra ad voces, emovitgz 
Evipas, Ex Sucton, Octav. 34. Dion. I. 53. & 


Vide & Carmen ſeeulare poſt Epod. 
Cat.] Et hi Danubium prope habitant ac 
bibunt, hodie Moldavi; Scythis vicini ſunt, 
& inter Dacos numerantur. 

23+ Seren. ] Scythe, Indi, c. Vide plura 
de his lib. x. Od. 12. v. ſub finem. | 

Infidive Perſe.) Parthi regionem Perſide 
comprehenſam incolentes, de quibus I. 1. Od. 
12. & 19. & lib. 3. Od. 5, Idi, qui Craſſum 
fimulata pace occiderunt, 

24. Tanaim prope flumen orti,] Scythe, de 
quibus lib. 1. Od. 19. lib. 2. Od. 9. lib, 3. 
Od. 24. De Tanai, quem Sqtbicum amen 
vocat Horat. lib. 3. Od. 4. v. 36. Od. 10. 
v. I. Od. 29. v. 28. Vide ibi annot. 

25. Neſque & profeftis, &c.] Nos Romani 
tot ab Auguſto beneficiis cumulati, ipſum 
ejuſque majores canere non intermittemus, tam 
profeflis lucibus, ſacris : atque adeo quo- 
tidie, in conviviis publicis .privatiſque, hono- 
rem Auguſto deferemus 6 libationes, etiam 
& vota precationeſque, Vide annot, ſuprà Od. 
I ſtroph. 8. & wn 

Profeftis lucibus, & ſacris,) Macrob. Saturnal. 
lib, x. cap. 16. ita 2 — dicati 
unt, profeſti bominibus ini rem 
— publicamgue conceſſi, C. Et poſtea, 
profeſti & qui ex bis procedunt, ſunt faſti, comi- 
tiales, comperendini, fn, Hos ; de · 
inde, fingulos explicat ibid. 

26. Jocgi munera Liberi.] Vina fant Bac- 
chi munera : is verd letitie dator, Virgil. 
Eneid. 1. v. 738. 

28. Rit2 Deos pridt apprecati.] Inter libs» 
tiones Dii invocabantur, : 
Virtute 


E OOF OT: ũ ⁰ 1 


ite 


CARMINUM LIBER IV. xy. 2487 


Virtute functos more patrum duces, 
Lydis remiſto carmine tibiis, 


| Trojamque et Anchiſen, et alma 


Progeniem Veneris canemus. 


.4NNOTA 


29. Virtute funfits,] Cie. Tuſcul, . n. 109. 
Nemo parum diu vixit, qui virtutis perfectæ 
perfefto functus eff munere. ö 

Dates canettius Lydis remiſto carmine tibi. j 
2 mod, cit, 2 initio, Eft in origini-, 

„ inquit, ſolitos efſe in is canere convivas 
ad —— de clarorum —— virtutibus. 
De legib. 2. n. 62, Honoratorum virormm lan- 
des ad cantus & ad tibicinem preſegunitur. Va- 
ler, Maxim, lib. 2. cap. 1. in fine. Majores 
natu in conui viis ad ſibias ? = 


opera carming 8 pangebant, guo ad 
ea imitanda juventutem alacriorem redderent.0 \ 
30. Lydit.] Modis ac numerie hilari 

am tibi modi varii ; Doricus gravis z 


[ 1025 inſignitos, 4 
| 3 — — 
TIONES. 


Jonicus floridus ; Phrygiut -religioſus : at Lyc 
dius mollis & ſuavis, Sicut Lydi Afie Mino- 
ris populi Ionibus Phrygibuſq; affines ac me- 
dii, male ſemper audierunt, velut effeminar, 


& cupediarum, voluptatum, 6delicia 
more, — 


ſectatores. Proverb. 2 
rodotum, Suidam, Athenzum, Lib. 12. 
Jl» Trejam & Anchiſen, &c.] Canemus Tro- 
jam, Anchiſen, /Eneamque ejus & Veneris 
filium, totamque gentem Juliam inde ortam, 
Julium Cæſarem, Auguſtum in Juliam familiam 
aſcitum, Tibettum, Druſum. Lucret. I. 1. v. 1. 


ZEneadum yenitrix, bominum Di 
luptes, + 
Aims Venus, ” 


* * Fw wv 
« + * 


A. Ho AAT 


— — 


—ñꝛ—ññ—ñ————— —U— — 
— — — 


— r ——— ——— 


— 
— — - 
- 


nn 
0 
— 


QQ. HokATII FLacci 


— 4 — 3 


EPODON LIBER; 
ODARUM 


LIBER QUINTUS. 


. 8 


OD 
Ad MACE 


E I. 
NAT E M. 


Cui ad Bellum Actiacum ire paranti offert ſe comitem. 


Liburnicis navibus inter 


Navigabis, 0 Tarr 
excelſa navium munimenta, 


BIS Liburnis inter alta navium, 
Amice, propugnacula z 


[45] 


% 


Metrum eſt Iambicum., Prior quiſque ver- liber hic vocetur : Fabricius autem ſcribit in 


ſus eſt trimeter; alter quiſque dimeter. 


libris prioribus Horatium imitatum eſſe Al- 


De hujus libri titulo primùm dicam pauca.] cum & Sapphonem; in iſto verd Archilo. 


Illum Horatius non inſcripfit unquam ; ex- 
cogitavere Grammatici, multis pdt annis, 
imò poſt aliquot ſecula, Horatii Odas aliaque 
opera colligentes, compingentes, & eo ordine 
uem modd videmus, digerentes, Unde verd 
podos commenti ſynt ? Certant etiamnum 
eruditi. An qudd ultimus fit Odarum liber, 
& quaſi poſt Odas? At levicula ratio. An 
qudd Odz iſtæ fint poſt alias fate ? Imd verd 
pleræque bujus libri aliis ſunt priores, v. g. 
Epod. 9. manifeſtè antecedit Oden 37. I. 1. 
An quod longieri verſui brevior attexitur? 
Atqui hujus generis Ode reperiuntur etiam in 
c#teris libris; & in hoc ipſo libro ultima & 
penultima eſt monocolos & ejuſdem metri. 
Quid quod doctus & ſagax Muretus ingenue 


fatetur, non ſatis intelligere ſe cur Epodonl 


chum atque Lucilium, Certè Marius Vi- 
Qorinus 1, 3. fic habet: Archilochus fuit fine 
gularis artificii in excogitandis & formandis 
novis metris, primuſque Epodos excogitavit ; 
alios breviores, alios longiores, detrahens unum 
pedem ſeu colum metro, ut * id 
quod ex ipſo detraium eſſe widebatur . , , « 
Horatius ejus exemplum ſecutus e in ea Ode, 

Solvitur acris byems grata vice ver & 

Fawoni, 
Trabuntque ficcas maching carinas, 


Ergo EHν n librum hunc inſcripſere Grams 
matici, cu qudd Archilochi & Lucilii exemplo 
maledictis conferta pleraque carmina continent, 
ſeu quod Iambicis trimetris ſubtexantur acci« 
nanturque dimetri, longioribus, quibuſcunque 

Paratus 


s SL SV So wn $5 % $ = 


n- 
lo 
ty 
je 
ue 
us 


EPODON LIS E R. O. x. 289 


Paratus omne Czſatis periculum _ [426] — 7 oo, E 
Subire, Mzcenas, tuo? Did agemus ms, guibus 
Quid nos, quibus te vita fit ſuperſiits Le te wivente grate 
Jucunda, ſi contrà, gravis ? Grit; 5 ſecus, mol P 

U 7 1 M ſ 2 N An EX  mandatis ot10 frue 
triimne juſſi perſequemur otium „ with juconde; off 
Non dulce, ni tecum fimul? : und term? An ved iflum 
An hunc laborem mente laturi, decet | — n 
f 5 


ANNOTATIONES. 

verſibus breviores, Et hac mea, quidem ſen- 15 impetu majore proti nus venit. Vide Veget. 
tentia, Enimverd parum ſatisfacit quod aiunt lib. 4. c. 44. nec non Dionem Niceum, five 
alii, quoniam Epodas eſt velut Odes clauſula, | Joann. Xiphilinom in Auguſto, ubi ſeribit: 
additurque poſt irpphen & antiſtrophen, hinc | Pugnatum ef apud Atium, abi nunc Nicypolis 
er»Tvg vocari eos verſus minores, qui ſubjectii J. +» » Naves Antonii erant-navibus bo- 
longioribus ſenſum $niunt & concludunt, Con- iam longe majores, deciremes complures . « « « 
trarium ſiquidem in nonnullis Horatii Epodis . . « « . + Tn bis altiſſimas turres edificariz 
agnoſcitur, Vide Marium Victorinum I. 1. I atgue magnum numerum beminum imponi in tur- 
Galenum de vſu partium, Epilogo 1. 17. Dio- {ribus juſſerat . » + .. De ſuperiore loco bo- 
medem 1, 3, cap. 4. Ifidorum |. 1. c. 38. „les obrucbant atque ſubmergebant lapidibus ahiſ« 
Terentianum Maurum l. de metris. Scalige-| que machints, &c, 
rum Poet. I. 1. c. 44. e. 3. Paratus emne Ceſaris periculum ſubire.] 

1. Ibis Liburnis, Ic. ] Ergone ibis hine pro- | Tefte Appiano, ſecutus eſt Auguſtum Mæce- 
cul fine me, qui te carere vix queo? Ibis, nas cum M. Agrippa, in Siciſiam adverſus 
Mzcenas, ad bellum cum Auguſto adverſus Sext. Pompeium: item contra M. Antonium 
Antonium & Cleopatram, nullum non para- [& Cleopatram, ad Actium Epiri promontori- 
tus ſubire perĩculum pro Cæſare tuendo. um. Vide apud Virgil. ZEne:d, 8. præſertim 

Liburnit.] Naves Liburnz minores erant, |a verſu 675 ad 69 5. AQiacz viftorize deſcrip- 
leviores, agiliores, proindeque bello idonez, [tionem: ubi egregia Agrippæ quidem lauda- 
His itaque Avguſtus Antonianas mole graviores|tio: at mirum quod ibidem Mzcenatis nulla 
facile profligavit, fugientemque perſecutus de-|mentio, Contra Xiphilinus 'mox'citatus alter- 
bellavit Antonium, Nomen I Liburnis, hodie rum ab altero non ſeparat, ita ſcribens: 
Croatis, populis Illyrii z qui, pirate caus3 fa - [Ceſar co prælio navali ſuperior « er 
ciende, genus illud navium invenerant ſibi J. + « Agrippa in es bello Cæſari 
percommodum, Vide Veget. de Re milit, agu uſut fuit. Nam & Antonii quaſdam urbes 
lib, 4. cap, 28. & ſeq. evertit, in quibus habebae bellicos apparatus, & 

Inter alia navium propugnacula.) Naves eiu adverſarins crebrd wicit, Quas eb res ei at- 
Antonii defignat ingentes quidem, extructis in| que Macenati tantam poteflatem detulit Cæſar in 
prora & puppi tabulatis turrium inſtar, Czeſa- |rebus omnibus, ut literas quaſcungue ad Senatum 
rianis terribiles. L. Flor, I. 4. c. 11. Nobis] vel alios mitteret, ipſi prius legere poſſent, & ex 
guadringente amplius haves, ducentæ non minus eis quæ vellent immutare : cuyus ret cauſd annu- 
beſtium : ſed numerum penſabat magnitude, lum ab eo acteperunt, quo literas obſegnarent, Et 


JI. Q ſenit in nowenos remorum ordinibus:poſteà, de In per io depone nds Cajar deliberatio- 
ad Hoc 


turribus atque tabulatis allevatæ, caſſel. nem babuit cum Agrippa & Macenate, cum 
lorum & urbium ſpecie, non ſine gemitu maris & _ communicabat omnia arcana confilia, Ex 
labore wentorum ferebantur, Quæ quidem ipſa h Agrigpa conſulebat juftius . .. « Macenas 
moles exitio fuit « . « . . Immenſa claſſis |majorem atilitatts habebat rationem'. « . , 0 
naufragio belli fats, tots mari ferebatur, &c. Cæſar Macenati affenſus eft, ſumpſitgue nomen 
Flutarchus in Anton. fimiliter refert, Cæſaris Imperatorium, &c. 
naves Brunduſii & Tarenti fabricatas ad celeri-| 5. Te vita ff ſuperſtite Jucunda : f contra, 
tatem, non ad roboris oſtentationem: Anto- [gravis, Vide lib, 2. Od. x7, Al. leg. ro 
nianas contra Iigneis turribus 'excelſas, & qui-| 7. Utrumne Ju perſequenur otium, c.] An 
bus in hoſtem catapultas emittebat, Plin. I. 32. — laborabis & periclitaberis tu, otium ego 
c. 1. Armate claſſes imponunt ſibi turrium pro- perſequi potero? Certè quantumvis jubeas, 
Pugnacula, ut in mari gucgue pugnetur velut à parere hae in re & morem tibi gerere haud 
muris, Heu wanitas bumana . . . . « Fertur valeo. 
Attiaco Marte tenuiſſe prætoriam navim Anto- M An bunc laborem, Cc. ] Prolepſis, qui ipſe 
ni piſciculus CEP 6534 Idteoque Cæſariana claſ- 


U 


Horatius objicit ; at militias zxrumnas 


290 


tolerare \ debent wiri non ſeg-, 
mes? Tolerabimus certè, at- 
gue te ſectabimur _— 
mente per altas Alpes, & 
Caucaſum inbabitabilem, & 
ad extrema Occidentis mo» 
ria, Quares, quid tuum 
laborem meo ſublevem ego 
non aptus militia, minimegue 
Prenuus ? Scilicet te comi- 
tans minorem habebo pro te 
timorem, qui gravius anpit 
abſentes : weluti avis incu 
bans pullis implumibas, plu. 
tis reliffis metuit incurſi- 
ones anguium z o- 
em non praæſtitura, etiamſi 
Fraſentibus aftiterit, Hanc 
& aliam guamlibet militiam 
bibo amicitiæ tuæ ęratia: 
nequaquam ut pluribus mei, 
bobus annexa aratra fore 
tentur; aut greges e pajcuis 
Lucanis tranſeant in Cala- 


bra, ante ardens aftrum, 


Q. HORATII FLACCI 


Qua ferre non molles viros? fa 
Feremus, Et te vel per Alpium juga, 
Inhoſpitalem et Caucaſum, 


Vel Occidentis uſque ad ultimum ſinum, 


Forti ſequemur pectore. 

Roges, tuum labore quid juvem meo, 
Imbellis ac firmus parum ? 

Comes minore ſum futurus in metu, 
Qui major abſentes habet: 

Ut aſſidens implumibus pullis avis 
Serpentium allapſus timet 

Magis relictis: non ut adſit, auxili 
Latura plus præſentibus. 

Libenter hoc et omne militabitur 
Bellum in tuz ſpem gratiz : 

Non ut juvencis illigata pluribus 
Aratra nitantur mea: : 

Pecuiſve Calabris ante fidus fervidum 
Lucana mutet paſcua: 


ANNOTATIONES. 


10 
1 
20 


25 


ferre minus ſum idoneus: reſpondet verd, ſibi 
cum Mæcenate quelibet tolerabilia videri, Cit, 
Ode lib. a. 


Me nec Chimere ſpiritus ignee, 
Nec fi reſurgat centimanus Gr yas, 
Divellet unguam. | 


11. Per Alpium juga.] Quæ quidem ſupe- 
raſſe tanti ſtetit ipſi Annibali aliiſque. Vide 
Tit. Liv. lib, 2x. cap, 36. & ſeq, iſtos montes 
quibus Italia quaſi vallatur, rranſcendifſe g uo- 
* mirum fuit, atque in portento prope majore: 

abuere. Plin. Prom. lib. 36. 

12. 3 & Caucaſum,] Montem 
Afiz altiflimum, ubi glacies & nives perpetu- 
um herrorem faciugt, Vide lib. 1. Ode 22. 

13 Occidentis uſque ad ultimum ſinum.] Ad 
Gaditanum uſque Oceanum, ultra Columnas 
Hereulis, quem mundi finem ſtatuebant Ro- 
mani, verſus Occidentem, Vide lib. 2. Ode 2, 
v. 11, annot. | | 

18. Qui major abſentes babet,) Ita eſt; rei 
amatæ, quando abeſt, plus timetur, & mille 
falſa pericula amans fibi fingit, illique formi- 
dat ſemper. 

19. Ut affidens implumibus, &c] Non qui- 
dem præſens ego te juvare plurimam ſperem : 
ficut avis, etſi pullis affideat, parum eos de- 
fendit a {erpentibus: attamen iis relictis ab- 
ſens magis timet. | 

23. Libenter Loc, &c,] Hoc igitur bellum 
quaawmyis grave adibo intrepidus, ut te præ- 


ſente fruar, 6 Mæcenas; tibique meum amo» 
rem teſiificer, 

27. Non ut juvencis, &c,.] Neque verd inde 
velim a te mereri vel conſequi donationes ma» 
jores prioribus, Nequaquam plura cupiam a- 
gri jugera, ad quæ aranda pluribus juyencis ac 
vobus mihi opus fit. Neque talia a te peto. 

27. Pecuſue, Calabris, &fc.] Neque pariter 
numeroſiores gr:ges habere exoptem, vel di- 
verſa paſcua in diverſis regionibus : ut ſecun- 
dum varies cœli affectiones, commode ſemper 
illi paſcantur, modò in his, modò in iſtis, Var- 
ro de Re Ruſt, lib. 3. cap. ult. in fine; Ap- 
puli ſolent pecuarii, propter calores, in mon- 
tes Sabinos pecus ducere. 

Calabris ante fidus fervidum Lucana mutet 
paſcua.] Pro Calabra paſcua, ubi æſtus fervi- 
dior, mutet Lucanis, ubi cœlum magis eſt tem- 
peratum: mutet, inquam, & ab illis in bzc 
deducatur, ante ſidus ſer vidum, id eſt, ante Ca- 
niculam, cujus ardcr nimius pecori eſt noxius 
& infeſtus, De Calabra lib. 1. Ode 31. De 
Canicula, lib. x, Ode 17. v. 17. & lib. 3. 
Ode 13. v. 9. . 

28, Lacana.] Lucana Italia regio, in Reg - 
no Neapolitano, inter Apuliam, Brutios, Pi- 
centes, atque oram Tyrrheni maris: contine- 
tur in ea que Baſilicata provincia nunc dici- 
tur. Plin. lib. 14. cap. 6. vina Lucana com- 
mendat his verbis: Verum & longinguiora Ita» 
lie ab Auſonio mari non carent gloria, Tarenti- 
1d 4 + + + + . Lucanague. . 


Nec 


EPODON LIBER. O. 2. a2 
Ne ſuperni villa candens Tuſculi © [9e ue villa candida vie 


ircza tangat mcenia.' 30. 3 3 *. 


ci 


Satis ſuperque me benignitas tua munificentia lbcupletavit me 
+ Ditavit. Haud paravero, © Unſſcientr & 2 Abi 
aut avarus ut Chremes terrà premam; was — n 
iſcinctus aut perdam, ut nepos. evaray, wel dilapidems 
5 : * Gear belluo difulurus. 


ANNOTATIONES. 

29. Nec ut ſuperni, &c.)] Neque ut villa 16. ſtrophe penultima. Si vacat, lector, lege 
mea in agro Tuſculano fita, prædlumque quod] etiam annot. 1. 3: Od. 13. v. 1. & init. Epiſt. 
ibi habeo I te mihi donatum, magis ac magis 16, ubi ſuam ipſe villam deſeribit Horatius. 
amplificetur, extendaturque ad uſque Tuſcu-| 34. Haud paravero, Qued, &c.] Nolim in- 
lum, urbem in edito colle exſtructam. ſanire divitias accumulando feults, & infodien- 

Villa candens.] E marmore candido ædiſi - do occoltandoque in terra, ficut Chremes ille 
catam nonnulli explicant. Quafi verd villula] ſenex avarus apud Teretit. comed, | 
Horatii, qui licet modics contentum ſe plu-| 34. Diſcinfus aut perdam ut nepos.] Abfit 
ribus locis apertè jactitat, fuiſſe marmorea, etiam ut opes habeam, quas mals perdam ac 
Ergd, vel ſplendidulam, vel > candeati lapide |prodigs effundam. 
exſtructam intellige, Plin. I. 36. c. 22. I Diſcinfus.) Mollis, iners, ignavus, luxuri- 
Liguria, Umbria, & Venetica albus lapis den- oſus ; contra cinfus vocatur gnavus ac ſortis. 
tata ſerra ſecatur, Apud Romanos diſcintum ſeu non einctum 

30. Circea _— Tuſculana ; quippe|prodire in publicum, diſſoluti ac —— luxu- 
Tuſculum condiderat Telegonus Circes & Ulyſ- ria hominis nota erat. Proverb. Diſciacta wee 

ſis filius, lib. 3. Od. 29. v. 8. Telegoni juga |flis, diſeinctus animur. Perſ, Sat. 3. v. 21. 
| cide. Vide ibid, annot. AF. 24 3 f 

31. Saris ſupergue me benignitas, Ce. ] Ho- Non pudet in morem diſcin#i viuere Nattæ | 
ratius 3 Mzcenate donatus fuerat prediis ali-| MNepos.] Ita vocatur luxurioſes, quod ei non 
quot, ut jam dixi ; iis verò ſe plant conten- major cura fit rei ſuz familiaris, quàm ſolet 
tum eſſe, nec plura flagitare prædicat, I. 2. ſeſſe juveni, cvjus pater et avus adhuc vivunt, . | 
Od. 18, v. 12. quanquam plura donate pata- [quos fibi novit opes congerere, & opimam ha- = 
tum ſciret Mæcenatem, ut declarat, I. 3. Od, reditatem comparare, Feſtus, | [ 


ODE U. . 
VITA RUSTIC LAUPD Es. 


EATUS ille qui procul negotiis, = [430] Lü , gui lng? 2 
Ut priſca gens mortalium, _— * liber ab u ſuris 


 _" ANNOTATIONES. £6 5 5 (| 


Metrum idem BE Epod. 1. = fortunatos nimium, ſua fs bona.nirint, 
1. Beatus ille, &c.) Hæe Ode, vel confitente| Azricolds; Quibus ipſa, procul diſcordibus 
85 Hypercritico, ſan long? puleberrima. ] Indueitur ai, | | 
| fenerator Alphius vitam "jos ita lau-| Fundit humo faciltm victum juſtiſſima tellus, 
| dans, ut videatur jamjam, abjecto foenerandi ; 5 ! 
ſtudio, illam . qui tamen ad ſolitam * 6 Dif Lee bee 2 
| quæſtds coram mox abripitur, & ad ſuos mores bant, terram exercebant, innocentem & hot. | 


: er ih ea — I. eraque tam agebant vitam. Vide Plin. I. 18. init. 
| hufur Odes bm noon? oft Horarius 1 Val. Me. I. 5. e. 1, Virgil. ant eit. v. 633. 
5 Virgilio Georgic. 2. ſub finem. Qua verd hie] Hane olim weteres vitam coluere Sabin; 


1 fusè extulir, ille ſeduld perſtrinxit: & contra, | Hanc Remus & frater ; fic fortis Etruria crevit x 

4 quæ Virgilivs contractè dixerat, Horatius di- Scilicer & rerum faa eff pulcherrima Roma, 
latare & explicare curavit, Virgil, Geor. I, 2. . . * . ” . . . . 

v. 458. fic ruſtic vitæ laudes auſpicatur! | Avrews banc witam in terris Saturnus agebat, 

: : U2 aterna 


\ 


* 


292 
agres paternos colit propriis 


bybus: -ficut Lomines anti- 
quis neque bellator excita- 
tur gravi ſono tube, nec ti- 
met procelloſum mare fegit| 
lites & domes ſuperbas opu- 
lentorum civium. Jtaque wel 
palmites vitium creſcentes a- 
ligat excel populis, 


Paterna rura 


3. Paterna rura bobus exercet ſuis, ] Non in- 
gentia prædia uſuris comparata, ſed modica 3 
parentibus ſibi relicta. Ode 1.1, 1. Gaudenttm 
patrios findere ſarculo Agros, Vide Tit. Liv. I. 3. 
c. 26. ubi L. Quin#ius Cincinnatus ſpes unica 
Imper ii Pop. Rom, guatuor jugerum colens agrum, 
à legatis ad Dictaturam vocatur, inventus ſew 
Fam fodiens, bipalis innixus, ſeu cum araret; 
eperi cert?, id quod conſtat, i intentus. 

4. Solutus omni n ui nequaquam 
fenori operam dedit unquam, nec dare velit; 
avaritiæ & cupiditatis labe nulla aſperſus. Fœ - 
nus ſive uſuram prohibent leges divinæ & hu- 
manz, Deuteron, c. 23. Non fœnerabis fratri 
tuo ad uſuram pecuniam, nec fruges, nec quam» 
libet aliam rem. Cato, Majores noſftri fic — 
runt, & in legibus peſuerunt: * dupli con - 
n guadrupli; guanto pejo 
rem ex fi mad erunt fæneratorem quam furem. 
Cic, Offic. 1. n. 150. Primum improbantur bi 
giaNus, 5 in odia hemi num incurrunt, ut por- 
ritorum & ſeeneratorum, Vide Alex. ab. Alex. 
J. I. c. 7. & c. 

5. Nec excitatur claſſico miles, ] Dormit ſom- 
num pacatum & placidum; nee, ut miles, 
tubæ ſonitu excitatur, 

Truci.) Quicquid ad arma bellumque atti- 
net, truculentum eſt & horribile, - Porrò, claſ- 
ica ſunt cornua, ques convecandi cauſa fuerunt 
fan: & à calando claſſicum quaſi calaſſicum 
dicitur, Iſidor. I. 18. c. 4, Vide infra verſus 
Virgilii mox afferendos, hune & ad ſequentia 
pertinentes. 

6. Nec berret iratum mare,] Nec, ut nego- 
tiatores ac mercatores, navigationis fert incom- 
moda, aut maris irati horrores experitur, Vide 
Juv. Sat, 12. Item quz annotavi 4 1. Od. 3 
V. 9. 

7. Forumgue vitat.] Strepitus ſorenſis caret 
moleſtia. Litigandi quantus fit furor, quantus 
& labor, noverat Plutarchus, qui 1. de feenore 
aſſerit, forum eſſe impiorum regionem. Anachar- 
ſis ſcribit, lecum ęſſe ad fallendum invicem, atgue 
ad dandas avaritiæ manus dęſlinatum. Colu- 
mella ait, exerceri in foro caninum quoddam 
ellatrandi, contra innocentes, & pro nocen- 
tibus fludium : atque videri conceſſum_intre mæ- 
is latrecinium; additque; ibi, vii derepba- 


Q. HORATIIFLACCI 


bobus exercet ſuis, 


Solutus omni fœnore: N 
Neque excitatur claſſico miles truci, 
Nec horret iratum mare: 
Forümque vitat, et ſuperba cirium 
Potentiorum limina. | 
Ergo aut adulta vitium propagine 
Altas maritat populos, 


ANNOTATIONES. 


{43 7 


= 


* 


7 expleas ſordideſque ac nummarios, prorſus 
operam, 


7, 8. Superba civiam Potentiorum limina.J 
Profecto gravis erat ſervitus clientium ſuperdo 
capiti quotidiana officia preſtantium : primf 
luce ſalutabant, deinde ad forum comitabantur, 
noctu etiam patronis addeſſe per urbem curren- 
tibus cogebantur, &c, Vide Juv. Sat. 3. v. 124+ 
& ſeq. Virgil. Geor. I. 2. v. 461. 

Si non ingentem foribus domus ales ſaperbis 
Mang 2 totis vomit ædibus undam. 


Et poſtea, v. 5302. 


| —— forum, aut populi tabulgria vidit, 

Sollicitant alii remis freta ch; ruuntgue . 

In orgs pentt-ant aulas & limina regum, 
Co 


9. Ergo aut adulta &c,] Poſtquam oftendit 
agricolas efſe immunes I malis, que comitari 
ſolent varias hominum conditiones, v. g. fœ- 
neratorum, militum, mercatorum, cauffidi- 
corum, clientium; jam exponit ruſtice vitæ 
emolumenta, & voluptates ſingulis anni tem- 
peſtatibus proprias,, Ver habet amenitatem : 
zftas hortorum, frugum, & pecoris ſœcundita- 
tem: autumnus fructuum multiplicem pro- 
ventum : hyems aucupium & venationem. 
Propayine.] Plin, 1, 17. c. 10. As bores aut 
ſemine proveniunt, aut plantata radice, aut pro- 
Pagine, aut avulfſone, aut ſurculo, aut inſito & 


conſecto arboris trunco. 


10. Alta: maritat ulos,] Plin, I. 17. 
c. 23. ſcribit longo uſu compertum, Wobilia 
vina non niſi in arbuſtis gigni, & in bis guogue 
laudatiora ſummis, ficut a imis : adeo ex- 
celfitate 1 3 Hac ratione & arbores eli- 
guntur. Prima omnium ulmus . A, * . 2 

opulus , , , minus a. folio, Oc. Varro 
K Ruſt, I. 1. e. En Vineæ alia 
bumiles, ut in Hiſpania : alia ſublimes, ut pies . 
raque in Italia, Sc. & in fine : ubi natura ter- 
re bumida, ibi witis altius tollenda, quod in 
partu & alimonio vinum non ut in calice, guæ- 
rit aquam, ſed ſolem : itague ideo, ut arbitrorg 
primum @ winea in arbores aſcendit vitis. Vide 


lib, 4. Od, 5. v. 30. | 
* Inutileſque 


Aut preſſa puris mella condit amphoris, I 


EPODON LIBER. o. 2. 
Toutileſque falce ramos amputans, [432 
Feliciores inſerit : Nit NAY 
Aut in reducta valle mugientium 
Proſpectat errantes greges; 


wel in - remata valle paſcun- 
tes mug ien ium greges con- 
tur; vel extrafa fa- 


undi wel tondet owes im- 
| hecilles, Cum wero autum- 
| nas, campis. erexit caput dui- 
Jeibus frufibus ornatum, 
rin letatur colliges pyra 


Aut tondet infirmas oves. | 
Vel cum decorum mitibus pomis caput 
Autumnus agris extulit, 

Ut gaudet infitiva decerpens pyra, 
Certantem et uvam purpuræ, | 
Qua muneretur te, Priape, et te, pater 

Sylvane, tutor finium |! | 


amas, quas tibi 0 
2 0 Prigpe, tibigue, Sylmane 


um ' cuſtus! 


Libet jacere modd ſub antiqud lie, ess Iz de, none ſuper 
Modo in tenaci gramine. 1 3 — — 
Labuntur altis interim ripis aquæ ; 235 |ſublimibus; canunt aves in 


Queruntur in ſylvis aves; _— 
Fontẽſque lymphis obſtrepunt manantibus, [ned adi.” ates 
Somnos quod invitet leves. Iser. Quand autem tem- 
At ciim tonantis annus hybernus Jovis! eſtas . Jae 
ANNOTATIONES. 

11. ramos amputans.] Plin.| 21. Priape. ] Hortorum Deus & Tutor, 
modò eit. _— quam altifſim? defide- 
rant, «fi tantum frumenti ratio non exigit., « «| Virg. Geor, I. 2. v. 493+ . 
Deputantur cam wite pariter interlucata denfita-) Fortunaru & ille Dass qui movit agreſtes, " 
te ramorumy, qui ſunt ſupervacei & abſumunt} payee Sylwanumgue S. 
ali menta. | | | 

12. Feliclores inſerit.] Vide Plin. I. 15. Et paſtel : v. 516, OL TL STS 
c. 14, vbi geminam inſitionis affert rationem :} MNec reguies, guis aut pomis exuberet annus, 
altera fit trunco leniter fiſo: altera eſt inocu- Aut ſatu pecorum, aut Cerealis mergite culmi. 
— fitque'exciſo cortice, & aperiendo in ay Pf 4 

re oculum, ſemenque illic includendo, Hane : ; * 
docuere aves & natura. Tradunt monedulam, in- — ene - ws Tg N 
quit ille, condentem ſamina in theſauros caverna- : f c 
rum, ejuſdem rei præbere cauſas, Et pauld antè: , *3* Liber jacere mado.] Hoc fruſtra putant 
Inſerere quogue natura decuit, ſemine wentis ſepe aliqui nove Odes initium ; Virg. v. 469. 
tranſlato in aliquas corticum rimas : unde vidimus] Spelunce, wivigue lacus ; at frigida Tempe, 
ceraſum in ſalice, platanum in {auro, Tc, | gituſque boum, malleſgue ſub arbore ſomni 

14. Preſpectat errantes gee] Greges pa-] Non abſunt : illic ſaltus ac luſlra ferarum. 

ve invifit, & an tectè ſe habeant cuncta, ER On | 
— 

. . þ , 

Vig, — E — Bei hy n currunt alveo. Virg. Geor, lib. cit. v. 48 5. 
.. Spumantia cegere preſſis Rura mibi & rigui placeant in vallibus amnet. 

Mella favis, | 27. Lympbis obflrepunt.] Avibus quaſi acci- 

Vide Columell, l. 9. C. 15. 'Plin, I. 11. c. 13. nunt, ſuo murmure ac ſtrepitu avium cantus 
& ſeq, provocant. | Y 
16, Infirmas oves, ] Delicatas,morbis obnoxias.| 29. At cum tonantis, &c.] Hyemalis tempes 
17. Decorum pomis caput, Cc. ] Ita nempeſ gas ubi copit ingruere, venationi datur opera. 


* 


* 


#3 


— % 4 


ſolet pingi autumnus. Fovis.] Jam alibi diximus Jorem poni pi 
* - * * pont pro 

19. Infaiva pyra.] Proprio labore inſita & acre ; tonantis, tempeſtuoſi, pluvii, pruinoſi. 

educata, & hine longe jueundiora. Virgil. Georgic, lib. 2. v. 519. f 


Venit byemt, teritur Sicyonia bacca trapetis, 


U3 Imbres 


20. Certantem & uvm purpuræ. ] Maturam 
ſcilicet, & purpureo colore gratam. | 


{vis wells recondit in f 


infſtiva, & vt pu 4 


22. Sylvane,] Agrorum præſes & cuſtos, 


. HORAT1I 


ſeviente pluvias & sive Imbres niv 
procreat : wel plurimis ca- 
mibus apres feroce wnde- 
"quaque propellit in retia op- 
Peſta; wel pertica lævi- 


caſla uxor ex parte ſua cu- 
rams familiam dilecteſg; na- 
tos ¶ velut Sabina vel conjux 
— weloers, aduſta ſolis 
ardore) 2 lipnis aridis com- 


Penat ſacratum focum, | pau- 
ANNOTA 


(Sabina quali 


At Georgic, 1. v. 30g. 
Sed tamen & guernas glandes tum flringere 


tem pus, 
Et lauri baccas, oleamque, cruentague myrta : 
Tunc gruibus pedicas, & retia ponere cerwis, 
Auritoſque ſequi kepores , , , . 4.4 
Cum nix alta jacet, glaciem cum flumina 
trudunt. N | 


+ 


Aut trudit acres hinc et hinc multa cane 
Apros in obſtantes plagas : 
Aut amite levi rara tendit retia, 


I'FLACCI 


eſque comparat : 


30 


you ge Go. ems HER Turdis edacibus dolos ; | 

infidio/ar :\ ac rimidum le- Pardũmve, leporem, et advenam laqueo gruem, 35 
13 1 Jucunda captat præmia. ( 534] 
vinam dam. ler 1 — 

— 3 Hiern Wis non malarum, quas amor curas habet, 

guat der gignit ® Sued , Hæc inter obliviſcitur ? 


Quod ſi pudica mulier in partem juvans 
Domum, atque dulces liberos; 


| - 
s, aut peruſta ſolibus 


Pernicis uxor Appuli) 
Sacrum vetuſtis exſtruat lignis focum 


TIONE'S. 
39. Qued fi pudica, Ic. ] Virg. Oeor. 2. v. 524+ 


Interea pendent dulces circum ofcula nati ; 
Caſta pudicitiam ſervat domus. | 


Ecclefiafticus, cap, 26. Mulieris bone beatus 
utr + numerus annorum illius duplex : annos vitæ 
in pace imp/ebit, 

41. Sabina gualis.] Juvenal 


Intattior omu Sabina. 


Sat. 6. v. 162, 


31. Multã cane,] Canes fœminino genere 
& ſagaciores ut plurimum ſunt canes femininz, 


33. Amite.) Ames eſt fercula ſeu pertica, 


das aves. 
34. Turdis.] Qui precipui ſunt ſaporis, 


de Re Ruſt, I. 3. c. 5. Athen. I. 2. c. 24, 
35. Adveram gruem. ] Varro modd cit. Volu- 


es: partim vernaculæ, ut 


De illo genere ſunt turdi 


Ttium wernum. 


gram remis ita pennis curſus avium levatur. 


tergo prævclantium tolla 


capita reponunt. 
Vide & Plin, I. 10. c. 23. 


guas amor habet? 


— ſolent, cum de venatione agitur, ut vo-|bant, - Juvenal. modd eit. 
unt; quonlam, inquiunt, nonnulli, yelociores Malo Pen 


Gall. Grives, Ang. Thuilhes, De his Varro 


eres partim advenæ ſunt, ut birundines & pru- 
alline & columbæ. 
vent itio, ac in Ita- 
liam quotannis trans mare advolant ad ægui- 
num autumnale, & eodem revolant ad æguinoc- 
Cic, de Nat. Deor. 2. n. 126+ 
Grues, cum calidiora loca petentes maria tranſ- 
mictunt, triangul! formam efficere animadver 
ſum; ejus autem ſummo angulo aer ah eis adver- 
ſus pellitur : deinde ſenſun ab u'roque latere tan - 


Baſs autem trianguli, quam grues efficiunt, ea 


targuam & puppi ventis adjuvatur : bague in congeſtis adeoque ficcis focum exſtruat, ad ig- 


37. Quit ven malarum, &c.] Phraſis Greca, 
pro, quis non obliviſcitur malarum curarum, tum ob Veſtam, 


42. Uxor Appuli.] Appulæ, ut & Sabine 
mulieres, caſtitatis & frugalitatis laude flore- 


uſinam, 


quam te, Cornelia, mater 
. Gracchorum, &c, | 


qui rete ſuſpenditur aut tenditur ad captan-|Sabini ab Apennino ad Tiberim & Anienem 


fluvios extendebantur olim: Velino autem 
flumine media regio irrigabatur, lic hodie 
continentur Sabina provincia, pars Umbria 
orientalis, & Aprutii ulterioris portio non 
modica, 

Aquila duplex.] Daunia, & Peucetia; utra- 
que regno Neapolitano concluditur, Daunia 
hodie Capitanata, eſt admodum fertilis, ſita 
eſt inter Aufidum & Tiphernum fluvios. Peu- 
cetia hodie Terra di Harri, continet Barianam 
provinciam, & partem Baſilicatæ: lætiſſimis 
abundat paſcvis 

Peruſta ſolibus.] Tum quod ea regio calidior, 
tum quod ex mulieres rei domeſtice curam 
etiam apud villas & agros gerentes, æſtum non 
i rar tolerabant, ſoliſque ardoribus torrebantur. 
43. Sacrum wetuſtis, &c,] E lignis dudum 


| 


nem accendendum adventanti viro diurnis 
laboribus deſeſſo. 5 


Sacrum.] Tum ob Lares ac Penates Deos, 
Vide Macrob. I. 3. Saturn. 


Lafk 


4. &c. 


EPODON LIBE R. O. 2. 298 


Laſſi ſub adventum viri: 


* 


— ante reditum mariti futi- 
gat; & caulis includens 


Claudenſque textis cratibus lætum pecus 45e fenen, malgeat 


Diſtenta ſiccet ubera ; 
Et horna dulci vina promens dolio 
Dapes inemptas apparet : 


Non me Lucrina juverint conchylia, 


Mag ſve rhombus, aut ſcari, 
Si quos Eois intonata fluctibus 
Hyems ad hoc vertat mare: 


Non Afra avis deſcendat in ventrem meum, 


Non attagen Ionicus 


plena whera ; 
[435] bujus anni educens ar am- 

+ 4 {phora non inſuavi habet 
canam mon alwmnde ur- 
tam: hc, — * 
fint, non ulerim oftrea 
50 3 2 _ vel 
caros a ex Or ienta- 
1 —_— 2 pro- 
trudat ſæva tempeſias : nec 
wolucris Africana veniat in 


Jucundior, quam leQa de pinguiſſimis 55 Alan, grain,  gudm oli» 
Oliva ramis arborum z  [426]|2* — 3-94 ene —— 
Aut herba lapathi prata amantis, et gravi 2 . — & male 
Malvæ ſalubres corpori, ve ſalutares ægro corpori, 


ANNOTATIONES. 


47. Horna dulci vina promens dolio.] Hor- 
num vinum vixque maturum viro laborioſe dulce 
videtur, nec requirit vina vetuſtate delicatiora, 
Lib. 3 Ode 23. Hornam frugem, . 

43. Dapes inemptas.] Non aliunde pretio 
comparatas; ſed domi quzſitas, ſeu ex horto, 
ſeu & caulis, &c, 

49- Lucrina conchylia,] Oftrea exquiſita & 
Baiano ſeu Lucrino lacy, Strabo lib. 5. Val. 
Maxim, lib. 9. cap. 1. Plin. lib. 9. cap. 54+ 
Juvenal, Sat. 4. v. 141. * 

50. Rbombus.] De eo piſce vide Juven. mor 
cit, Sat. 4. v. 39. & ſeq. Plin, &c, Galli, ot & 
Ang, turbot appellant, omnes pretium norunt. 

Scari.] Scaros piſces interdum in mare Tyr- 
rhenum adigit tempeſtas. Huie piſci tributum 
eſſe principatum, ſcribit. Plin. I. g. c- 17. Nunc 
ſcaro datur principatus, qui ſolus piſcium diſci- 
tur ruminare, berbiſque weſci, non aliis piſcibus ; 
mari Carpathio frequens, &c, Et lib. 11. cap. 
37. Dentes piſcibus omnibus ſerrati, preter ſca- 
rum: buic uni aquatilium plani, Et lib, 32. 
cap. 2 ait, Scarum naſſis incluſum non fronte 
erumpere, nec infeſtis viminibus caput injerere z 
fed averſum caude ifibus crebris laxare fores, 
atque ita retrorſum erumpere. Quem luctatum 
ejus fe fort alius ſcarus wideat extrinſe u, ap- 
prehens& mordicus caudd, adjuwat mſus erum- 
pentis. Inde verò nomen factum aiunt, a cu, 
ſalio. Athen. Il. 7. c. 20. ſimilia refert ex 
Ariſtotele. Multa verd Caſaubonus erudite 
ibidem emendat de eo piſee jactari ſolita. Epi- 
charmus eo loci apud Athen. Nos piſcamur ſca- 
ros, quorum nec ſtercus fas eff Diis rejicere. 
Quod ided dictum aſſerit Caſaubonus, quia ſo- 
livs hujus piſcis inteftina comedebant gulæ pro- 
ceres, Vide Macrob. I. 3. Satarnal, cap. 16, 
ubi ſcribit, ſcaros adeo Italicis littarivus ig- 
notos, ut nec Latinum ejus piſcis namen ha- 


| 


beamus ; magno numero illuc advectos ac in 
mari Oſtiam inter & Campaniz littora ſparſos, 
ac velut in terra fruges aliquas fuiſſe ſemina - 

$3 Afra avis.] Gallina Africana, aliis Nu- 
midica, vel Garamantica. Juvenal. Sat. 11. 


Plin. lib, 9. cap. 48. A:ragen maxim? Jonicus 
celebratur, vocalis alids, captus werd obmute- 
ſcens, &c. Athen. lib. 9. cap. 8. & 9. ex Ati- 


ſtophane, Atragen carnis ſuavi Ex Alex- 
andro Myndio, Pauld major perdice, vn iis 
noris dorſo diſtinguitur, colore fictilium, magis 


tamen {are gy Cc. 8. Hieron. ad Salvi- 
nam: Procul fint & conviviis tuis phaſides a- 
ves, craſſi turtures, attagen Tonicus, Martial. 
lib, 13. Epigram. 61. * 


Inter ſapores fertur alitum primus 


Tonicarum guſtus attagenarum. 


| 57. Herba lapatbi] Aamafov Græeis, Ru. 
mex Latinis. 
Ang. Sorrel, ex Dioſcoride ſftomachum ro- 
borat, ventrem purgat, urinam provocat, cibi 
appetitum reſtituit, Ex Plin, lib. 20. c. 21. 
lapathum excellentes habet effectus: aliud ſati- 
vum, aliud ſylveſtre : in paluſtribus na ſcitur : 
| foliis acutit, colore betæ candidæ, radice minima : 
noftri wer} rumicem nocant, &c. 

58. Maluæ.] Pin. mo?d cit, In * eft 


laudibus malva utraque, ſativa, & þy veſtris, 


Omne ſolum, in quo ſeruntur, pinguis fuctunt 
Sc, Nos de ea jim. lib, 1, Ode 31. ſub finem, 


U 4 Ve 


atque vinum 


meum wentrem, wel attagen 


Gall, ozei'le, winette, patience, ' 


„ 8 


— — 


* — 
_ 

— — — — — 

. . — — —— 


— 


— — 
— — 


7 z 2 hc 
— ooo rr nn en en nn 


296 


aut agna immolata in ſacro 
die Terminalium, aut he- 
dus lupo detractus. Inter 
iſlam cœnam, quam jucun- 
dum eft cernere oves ſaturas 
domum revertentes, © intuer! 
boves fatigates languenti 
cervice inve aratrum 
ducentes, & ſeroulos opu- 
laatæ fumil & adjunctos ve 
lut examen, circa Lare, 

endentes, ordine diſpeſitos ! 
—— Alp hius * 
rator ifia dixit, quaſi mox 


Videre feſſos 


Collo trahentes languido ; 

Poſit6ſque vernas, ditis examen domũs, 
Circum renidentes Lares 

Hzc ubi locutus fœnerator Alphius, 
Jamjam futurus ruſticus, 

Omnem relegit Idibus pecuniam 


Q. BORATII FLACCI 


Vel agna feſtis caſa Terminalibus, 
Vel hœdus ereptus lupo. 

Has inter epulas, ut juvat paſtas oves 
Videre properantes domun | 


* * 


69 


vomerem inverſum boves 
65 
[47] 


us babiteturus, wniwver 
ſow: —— Idibus col le- Quer it Calendis ponere. 70 ö 
git, Calentis verd guarit | 
collocare ad feraus, 
as ANNOTATIONES. L 


59 · Terminalibus,} In feſto Dei Termini 
quem priſci velut agrorum limites cuſtodien- 
tem ac t entem colebant ; ita Feſtus, Ejus 
ſacra peragebantur die 21 Februarii, ex Numæ 
inſtuuto. Dion. Hal, lib. 2, Ovid. Faſt, 2. 
Juvenal. Sat. 16. v. 39, 

Go Heedus ereptus iupa.] Sicut venatori ſus 
præda in primis grata eſt; ita ruſtico quicquid 
© lupi gula eripuit. Volunt aliqui cum Mureto, 
hic alludi ad id quod tradit Plutarchus in Sym- 
poſ, ſcilicet earum pecudum, guas lupus mo- 
morderit, carnem &ffici teneriorem, lanam werd 
corrumpi, &c. 

65. Pofitoſgue vernat.] Servatum filios heris 
accedere & apponi, ſeu accreſcere, non ſecus 
ac apum examen, nemo ignorat, 

66. Circum renidentes Lares.] Columel, lib. x2 
de. villico, conſueſcat ruſticos circa Larem domi- 
ni focumgue familiarem ſemper epulari, De La- 
 ribus lib. 1. Od. 12. ſtroph. 11. & lib. 2, Ode 18. 
ad hæc verba: Paternos in ſinu ferens Deos. 


67, Hæc uli locutim, Fr.] Satiricè hæc & 
ſarcaſticè in 2 famneraturem, FR: 

. Relegit * 5 7 it, quæ qui vox 
3 . — Verr. Bona vendit, 
pecuniam . —— | . 

Idibus.] Menſe dimidio. Vide lib, 4, Ode 11. 
ſtrophe 4. Is erat mos, creditam pecuniam, vel 
fœenus & credito Idibus repciere, Cic. Catilin. 1. 
Prætermitto ruinas fortunarum tuaram, gude 
omnes 1 ere tibi proximis Idibus ſenties, 

70. Dur Calendis ponere,} Quas Idibus 
pecunias à debitoribus collegit, has Calendis 
ſequentibus ad fœnus rurſum collocare ſata- 
git, uſuras uſuris accumulans. Non abs re no- 
vus Interpres & Criticus exiſtimat Alphium 
ſolitum exigere ſœnus bis in menſe, adeo ut, 
contra fas omne, ab Idibus ad Calendas, & à 
Calendis ad Idus fo:neraretur. De Calendis 
lib. 3. Ode 8. v. 1. Macrob. lib. Saturnal. 1. 


dh 15, &c, 


QODE IL 


Ad MECENATEM, 


Deteſlatur allium, quod apud ipſum cænans comederat. 


Si deinceps aliguis manu 
ſre crata ruterit cervicem 
pairis/ vetuli, 


PAxentis olim ſi quis impia manu 
Senile guttur fregerit, 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Epod. n: 
1. Parentis olim, &c, 


ranarum ac murium : Horatius verò caſum ar- 


J Vel ex Ode hae in- boris, lib. 2. Ode 13. hic autem a/ltum, 


tellige, ſtodioſe lector, nullum eſſe adeo exile; ganti carmine proſecuti ſunt, 


& ſterile argumentum, quod vena dives non 
.ducat amplificare & locupletare. 


Si quis impia manu, Cc. ] Si quis parricidia 


Sic Nucem inquinatus deinceps puniendus erit, ne cicutay 


Ovicius, Culicem Virgilius, Homerns pugnam\ ſed allio pleQatur, 


Edat 


% 


EPODON LIBER. o. 3. 


Edat cicutis allium nocentius. 
O dura meflorum ilia 


Quid hoc veneni ſzvit in precordiis ? 1010 5 


Num viperinus his cruor 


Incoctis herbis me fefellit? An malas 


Canidia tractavit dapes ? 


Ut Argonautas præter omnes candidum 


Medea mirata eſt ducem, 
Ignota tauris illigaturum juga 
Perunxit hoc ſaſonem : 
Hoc delibutis ulta donis pellicem 


ANNOTATIONES. 


Edat. ] Quidam legunt, edit. Sic duit, 
as — 8 Lib. on $, ad finem: 1 

Quam fi cum lumbis quiz edit : 
| Cicutis allium nocentius.] Cicuta enim fri- 
gore quidem ſuo nativum calorem fine dolore 
extinguit; et allium torquet, adurit, enecat. 
Cicutæ ſuccum morte damnati bibere coge - 
bantur apud Athenienſes, Plin, lib. a5. c. 13. 
Cicuta, inquit, wenenum oft, publica Athenien- 
um parna inviſa. Ita Socrates extinctus. 
Vide Perſ. Sat. 4. v. 2. 

Allium.) Sunt qui per unicum / ſcribant 
alium, & dictum volunt quod oleat : alii ab 
balando balium ſeribunt. Alii ab aMagefles, 
quod exiliendo creſcat, allium deducunt. Me- 
lius ali à voce 20:5, alliorum capita fig- 
niſicante, 

4. 0 dura meſſorwm ilia !] Quod videlicet 
impune devorent & concoquant allium, quod 
meis in præcordiis ita ſevit, Galen, Thera- 
pevt, lib, ta. allium vocat ruſticorum theriacam, 

Virgil. Eclog. 2. v. 11. 

Allia, ſerpyllumgue, berbas contundit olentes. 

$* Quid Boc weneni, c.] Quod genus eſt il- 
led veneni, quo fic diſcrucior ? Allium ſane 
utpote callidum, acre, grave olens, coctu etiam 
diffeile, flomacho delicatiori ac temperamento 
fervidiori & ,, ſeu amariori bili ob- 
noxio, quale habebat Horatius, grave eſſe de 
bebat: at contra homini frigidiori vel robu- 
ſtiori ſalubre ef, Suidas ait, Thraces alliis de- 
{eFtart, nec immeritd, inquit: allia guippe ca- 
{ida ſunt: illi verd frigidam incolunt regionem. 

6. Num wiperinus bis cruor, &c,] An verd 
allium iſtud incoctum fuerat in viperino ſan- 
guine, quod imprudens ego devoraverim? Vide 
lib. 1. Ode 3. v. 9. Plin. lib, 11. cap. 53. 
Cal. Rhodig. I. 23. cap. 11. | 

7. An malis Canidia, &c.) An dapes quas 
cenavi, infecit veneno Canidia venefica illa in- 
ſignis ? De ea poſtea fusè in ſeq, Epod. 

9. Ut Argonautar, & c.] Crediderim ſane 
non alio medicamento inſtructum a Medea Ja- 


* 


10 
[439] 


| ſous Jugo tauros indomitos 


de pellice 


ſonem fuiſle, adverſus tauros formidahilesz nec 
alio pariter uſam veneficio ipſam Medeam, ad 
perdendam invitam fibi pellicem. Inſurgir bit 
ſuo more Scaliget ia noſttum Poetam hyper- 
critics: Non eff illud, inquit, ſupino aut | ofci- 
tant] judicio admittendum. Qu ippe ait Faſonom 
à Medea perunftum allio, ſcilicet ut eo medica» 
mento eſſat d tauris tutus. — _ 
mods unnit weſhem, gud Cratja rare 
—— arbiter _ —— nec 2 nec 
oſcitans. Medea veſtem pellici mittendam allio 
quaſi veneno unxit. Eadem per allium pariter 
Jaſonem tutum preftitit adverfus tauros, em- 
pe tanri allii odore gra vi & tetro perdomiti ſunt, 
Glauce vi mortifera allii enecta eſt & confla- 
gravit, Quid hic abhorret à vero & ratione ? 
Quid ita reprehendendum in hac utraque ſen- 


tentia ? Adde quod, per idem venenum vario 


modo dilutum, variiſque pharmacis admixtum 
tec temperatum diverſa effici, nihil vetae. 
Ar gonautas.] Jaſon /Eſonis Theſſaliee regie 
filius, cum ſociis plus quinquaginta fortibus 
ſans viris profectus eſt Colchos, ad rapiendum 
vellus avreum, quod fama celebrabatur. Ibs 
a Medea Colchorum regis filia adamatus, ab 
ca veneficiis pollente edoctus eſt, qua. ratione 
domare tauros ætipedes & ignivomos, 
jugoque ſubmittere ; draconem etiam pervigi- 


lem ſopire & profligare ; ac demum vellus au- 


reum auferre. Argonaut# porrò dicti ab Argo 
navi, qua ad expeditionem Colchicam vetti 
ſunt, Praxcipui nominantur Hercules, Or- 
pheus, Caſtor, Pollux, Telamon, Zethus, Ca- 
lais, Theſeus, Typhis, &c, Ipſa ve!d navis 
appellata eft Argo vel ab artifice & fabro; vel 


ab Argivis ſeu Grecis heroibus; vel a celeri- 


tate; ade, velux. Vide Diodot. Sicul. lib, 5, 
cap. 3. Valer. Flacc, Argonaut. 

13. Hoc delibutis, &c.] Eodem Medea in- 
fecit munere que miſt ad Glaucen, vel, ut 
ſcribunt alii, Creiiſam filiam Creontis regis 
Corinthiorum, Hanc enim cum Jaſon ſuper- 


induxifſet pellicem, iram diflimulavit Medea 
| | Serpente 


— .— — 


— —̃ — ef ̃—ͤvv . -2C?Ü30 


——̃̃— m ²˙ Ä 7 vVV˖ͤ • 
ß ̃ ˖ •——ꝛͤẽ . ˙*¾»ã — — 


298 q. HORATII FLACCI. 


aufugie curru alatis da Serpente fugit alite. | | 
— — 1 Nec tantus unquam ſiderum inſedit vapor 15 
dir Apuliam ficcam, Megue Siticuloſæ Appuliz ; . ; | 
donum fatale "15|Nec munus humeris efficacis Herculis | 
mavit bhumeros Her | 


Inarfit æſtuoſius. Hr 
At fi quid unquam tale concupiveris, 
Jocoſe Mæcenas, precor, 
Manum puella ſuavio opponat tuo, 
Extrema et in ſponda cubet. 


culis laboriefh, Verum enim- 
wero, fi quidpiam ejuſmedi 
ultra appetas, Mzacenas| 
Jocis gaudens, welim adoleſ- 
centula objiciat manum of- 
ene tuo, atque in remotam 


[449] 


20 


leQi partem recedat. 


is uxor. Itaque tempus nacta venenatam 
ei veſtem dedit; quam cum Glauce induiſſet, 
Fatali incendio conſumpta eſt, Vide Epod. 
5- poſt medium. 
Donis.] Non veſtem, ſed alia quæpiam 
dona in ſcrinio miſſa, venenis quidem tincta, 
ſcribunt alii ; aperto autem ſcrinio pellicem 
cum tota regia conflagraſſe. | 
14. Serpente fugit alite.] Irati ſeilicet & 
vindictam anhelantis Jaſonis, Creontiſque 
zram Medea fugit, per serem aſportata curru 
pennatis vecto ſerpentibus. Vide Euripid. Me- 
deam, in fine, Ovid. Metamo 7. & 9 &, 
15. Nec tantus unguaꝶm, c.] Non majori- 
dus Apulia ardoribus torretur, quam mea viſ- 
cera nunc uruntur calore & vi funeſta alli, 
quod comedi. Siderum, dum ſævit Canicula & 
fervet. De ea lib. 1. Od. 17. & lib. 3. Od. 13. 
De Apulia ejuſque cœlo torrido, lib. 3. Ode go. 
v. 11. & Epod. præced. v. 42. 
17. Nec munus bumeris, Ic. ] Neſſus Cen 
taurus ab Hercule vulneratus ſui ulciſcendi 
henc iniit rationem: Deianirz ſuaſit, poſſe 
fibi amorem Herculis aſſerere, induendo illum 
tunica aſperſa ſanguine ſuis & vulneribus pro- 
fluente. Itaque illa videns ſubinde Herculem 
Joles amore irretitum, quod Neſſus improbè 
& fallaciter præceperat, effecit : ficque illum 
interemit. Nam tanto eſt ardore correptus, 
ut ſuos ipſe artus dilaniaret, ac demum incenſa 
pyra ſe confecerit. Vide Senece Herculem 
Octzum, Et poſlea Epod. 17. v. 31. Cic. 


ANNOTATIONES. 


Tuſc, 2. n. 20. ex Sophocl. Trachin. ita ſcri- 
bit : Cum Deianira ſanguine Centauri tinctam 
tunicam Herculi induiſje', inbæ ſiſſetgue ea viſce- 
r ibus, ait ille 0 


Hæc me irretivit wefte furiali inſcium 
Quæ lateri adbærent mor ſu lacerat 2 
Urgenſque graviter pulmonum baurit ſpir tus. 


Toſe alligatua pefie interimor rextili, Se | 


Idem Philip, 13. Non tamen Deianira woluit 
Herculi nocere, cum ei tunicam ſanguine Centauri 
tintam dedit, 


- 

19. At fi quid unguam, &c.] Quod fi, d Mæ- 
cenas unquam allium comedere concupiveris, 
in penam cupio, ut te abhorreat amica, ſeu 
Terentia tua: ſimiliter &, fi quis vir fetidum 
ac peſtilentem ejuſmodi cibum appetierit, pre- 
cor ut ipſius uxor ejus oſcula repellat, & ſeor» 
fm cubare velit, halitum graveolentem non 
ferens, : 

20, Jaceſe Mgcenas,) Jocari familiariter 
cum Macenate ſolebat Horatius: Hine Per- 
ſius Sat. 1. v. 116. 


Omne wafer vitium ridenti Flaccus amico 
Tangit : & admiſſus circum præcordia ludity 
Callidis excuſſo populum ſuſpendere naſo. 

22. Spenda.] Lecti pars ultima, vel etiam 


exterior. Iſidor. lib, 20, Cap, Il, 


ODE 


'EPODON LIBER. O. 4. 
ODE iv. 


Ad ME NAM POMPEII 


Ejus ex mutata conditione ſuperbiam inſectatur. 


U 
L Tecum mihi diſcordia eſt, 
Ibericis peruſte funibus latus 
Et crura dura compede. 
Licet ſuperbus ambules pecunia, 
Fortuna non mutat genus. 
Videſne, ſacram metiente te viam, 


o 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Epod. 1, 

1. Lupis & agnis, Cc. ] Habes, leQor, in hae 
Ode exquiſitam ſervi deſcriptionem, & acrem 
aſperamque ejus arrogantiz infectationem. 

Quanta ſortitd obtigit.] Quantum inter ſe 
odium naturã partiente veluti & dante, ſorti- 
untur & obtinent, Plin. I. 10. c. 74. agit de 
naturali quorundam animalium diſſidio. 

2. Tecum mibi diſcordia eſt.) Ego enim fidem 
obſervantiſſinè & religiohflims colo: tu per- 
fidiam. Nempè Menas Pompeii Magni liber- 
tus, eo mortuo, Sexti partes amplexus ab eo 
magnis muneribus locupletatue, quin & claffi 
præfectus eſt contra Cæſatem Auguſtum. Ad 
bunc verò ſubinde transfugit, & ab ipſo 
equeſtri dignitate ornatus. Tum rediit ad Sex- 
tum Pompeium, relicto Auguſto, Poſteà Sex- 
tum rurſus prodens ac deferens ad Anguſtum 
reverſus, ab eo tandem, quod pridem concupi- 
verat, Tribunus militum factus eſt, At iſto 
infignis honore qui fit ut tam libere ab Ho- 
ratio proſcindatur ? Tum nempe rerum a 
temporum cogente difficultate ac neceſſitate, 
prudens Cæſar proditoris ſceleratã operã ute- 
batur quidem, ejus verò proditiones ac perfi- 
dioſum animum deteftari non tatebat. Vell. 
Patereul, I. 2. Appian. Bell, Civ. I. s. Dio. 
1. 48. Sueton, Octav. c. 47. ubi ſeribit: Ne- 
minem unguam libertorum adbibitum cane ab 
Auguſto, excepto Mena, = aſſert in ingenui- 
tatem, poſt proditam Sexti Pompeii claſſem, 
Idem Menas antea Auguſtum perdere fimul 


& Antonivm cogitaverat, Teſtis Plutarchus| Sat. 5; v. 70. & deince 


in Antonio. Sic babet: Tenebat Sextus 
tempeſtate Siciliam: & fredatoria claſſe, cui 
Menas pirata præerat, Italia oras & omne cir- 


cum pelagus infeflabat d.. . fardera cum Pom- 


peio fafla . .. . Poſt bac mutud ſe ad canam 
invitant, nimirum Auguſſus Antonio junctus, 
& Sextus Pompeius. Huic forte evenit, ut illos 
Primus convivis exciperet in prætoria navi, 


PIS et agnis quanta ſortitò obtigit, 


299 


MAGNI LIBERTUM. 


Quanta naturaliter ini» 
micitis Jupis atgue 
congenita eft, tanta mibi is. 
eft contra te, O Mena, qui 
habes latus conciſum agel 
lis ſparteis, & crura win» 
culis attrita. Nuamvis in- 
cedax tumidus propter opes, 
ortuna non mutat originem. 


Quando autem pergis per 


viam ſacram 


[44] 


[44] 


Menas pirata Pompeio adberens clam ei inſuſur- 
ravit : Ee, Sexte, anchoras ſuccidam, & te 
7 nay I * faciam dominum Hæc cum. 

extus pauliſper ſecum apitaſſet : Oportuit, in» 
quit, * — — 2 um, me inſcio, fe- 
cifſe : nunc vero quod eft, eo comenti fimus, Et 
enim pejerare nequaquam meum, Porrò, ne cum 
nonnullis arbitrere, lector, hunc Menam, eun- 
dem eſſe ac Vulteium Menam, * mentio eſt 
in Epiſtola 7. I. 1. alter enim ab altero long 


diverſus. | | 
Corpus ha- 


+ Thericis e funibus latus.] 

IA pres & flagellis ſervilibus. 

Ihericis.)  Hiſpanicis, Metonym. Species 
pro genere. Flagella fiebant & funibus z funes 
autem & ſparto, cujus in Hiſpani magna co 
pia. Plin. lib, 19. cap. 2. | 

Feruſte.] Proprid & fignanter. Nam flagra _ 
a flagrando dicta. Certe repetitis flagris calor 
in cute, carne, ſanguine, inflammari cogno- 
ſeitur. Inde flagriones difti ſunt ſervi quoniam 
flagris erant ſubditi, Feſtus, Voſſius, &c. 

4+ Cura dura compede,] Compede ſtricta 
membri pars indureſcit, | 

5. Superbus pecunis.) Menas locupletatus 
dominorum liberalitate, honores etiam captã · 
rat, jam liber, mox eques, denique tribunus. 

6. Fortuna non mutat genus.] E liberto nobi- 
lem haud faciunt opes. Humilis, ſordidus, vafer, 
nequam, ſervilis animus ſemper manet. 


Naturam expellas furcd, tamen uſque recurret, 
inquit noſter I. 1. Epiſt..10, 24+ Vide Perſ. 


PS. 

7. Videſne, ſacram, &c,) Scilicet ignoras 
quanta indignatione homines obvii te aſpiciant 
ſuperds & arroganter incedentem, qui genus 
ſervile ndrunt, An ergo, inquiunt, more nobi- 
lium 2 ſe Menas hodie libertus, pauls2è 
ante ſervus ? , 

Sacram metiente te viam,] He urbis via, 
qua ibatur in Palatium & Capitolium, valce 


. Fervente convivio, ferventibus & jocis, 


frequentabatur: per eam triumphalis quæque 
um 


— — 28 ——— — 
. WW CO 


* — — T2᷑ 
SS - © LCM. 


r VO 
212 — = 
b — — — 2 1 = - 4 * — 
a . OS ON = _— * — — g — q —— 
— . R hatin... ret 2 — » hy 


— — 


360 Q. HORAT 


_—_— eee Cum bis ter ulnarum toga, 

an anim 9uo- 

mods ira maxim> aperia\ Ut ora vertat huc et huc euntium 

refieciat wvaltum ambulan- | Libertima indignatio ? > 10 

ae rn 3 * Sectus flagellis hic Triumviralibus | 

nquiunt, cæſus is Fri. - yy 

NS cn FEE Pre. Præco s ad faſtidium, 

conis tædium colit mille ju- Arat Falerni mille fundi jugera ; 

gera agri Falerni; 444% Et Appiam mannis terit; Js 

viam Appiam eguis calcat; Sedilibuſque magnus in primis eques [443] 

nec non inſignis eques pri- gn 1 eques, 

ol - 1 0. Qthone contempto, ſedet. | 16 

tone ſpreto, Kuid quvat 1 1 : 3 

3 ue Quid attinet tot ora navium gravi 
 ANNOTATIONES. | 


pompa procedebat: Sacra dicta; feu quod per 


eam ſacra in arcem quot menſibus ferebantur, 


indeque auguria captarent augures z ſeu quod in 
ea fœdus olim ſanxerant Romulus ac Tativs. 
Varr. Alex. ab Alex. I. 2. c. 18. Kc. Hine 
ergo Mena viam ſacram metiebatur ſæpius, 
tum ad palatium crebrò pergens, tum ſe often- 
tans infigni togas ſpiendidum, & compoſito 
gradu conſpicuum. Hine & Sacravienſes dicti 
nobiles, qui per viam ſaeram frequenter am- 
bularent. 

8. Cum bis ter ninarum togi.] Amplam ge- 
rebant . nobiles togam & laziffimam: contra 
anguſtam & arctam pauperes., Quidam hic vo- 
lunt ſigniſicari latum clavum, que veſtis ſex 
ulnarum eſſet, ac propria Tribunorum, ut & 
aliorum magiſtratuum. Luxum in laxis veſti- 
bus ita reprehendit Cic. Catihin. 2. Que pexo 
capillo © nitides widetis, imberbes, aut bent bur. 
bates; manicatis & talaribus tunicis, welis 
amictos, non togis. 

9. Pertar. | Vor ia duo fignificare poteſt: 
vel condertat, ad hominum ſubſannandum: 
vel avertat, præ indignatione. Eft autem in- 
dignatio, Juſtus dolor ex ſecundis rebus ejus qui 
illis indignus videtur. | 

10. Liberrima indignatio.] Tanta eſt ani- 
morum ob arrogantiam tuam offenſio, ut non 
clam ſolùm, fed & apertè ac liberè indignen- 
tur, & ſarcaſmos, difteria, feommata palam 
jaculentur. 

11. Secret fapellis, Sc.] Hæe populi in- 
dignantis verba in Menam: ſcilicet ifte paulò 
ante ſervilibus penis obnoxius, jam fe mag- 
num oſtentat. 

Triumwviralibrs,} Abjectæ conditionis ho- 
mines, fure*, ſervi, peregrini, non apud Præ- 
torem, vt cives, judiesbantur; ſed apud Treſ- 
viros. Fures ac fervt nequam apud Triumwvires 
capitalcs ad columnam Meniam puniri folent, 
inquit Aſconius. L 

13. Præcoris ad faſtidium.] Non Triumviri 
t antum, ſed & is abſentibus Preco ſervos ju- 
be bat plecti, & flagris cdi a liftore, Faſtidi- 
»n tamen Præceris libet magis intelligere ex 
crebra repetitione, aha quidem voce, tituli 


II'FLACCTI 


ſive Elogii, v. g. Hic revs ac nucens fagris 
cæditur, quia neglexit edictum, &c, 


13. Falerni,] Agri optimi & pretioſiſſimi, 


y 1. Ode 20. 


13, Mille jugera,) Atqui cives olim honora- 
tifimi non plus quam ſeptem agri jugera poſ- 
ſidere ex lege poterant, 5 

I, am, ia via publica ducebat ad 
es groan Ba, car Appio Claudio Tribuno 
plebis lapidibus ftrata, indeque nomen ſortita. 

Mannis.) Equis gradariis, nulla vectoris 
moleſt id incedentibus, Gall, s, Ang. 
Palfreys, Mags. Dicti ſunt quod manus 
manſuetudinem ſequantur. Hos inequitabant 
proceres duntaxat: Menas autem fortaſſe & cur- 
rui junctos adhibebat, fingulari quidem ambi- 
tione, _— luxy, p 

15. Sedilibuſque magnus in 
2 ſedentibus ad ſpectan- 
dum diſtincti erant gradus, pro diversa evjuſque 
dignitate. Orcheſtram Senatores obtinebant, 
Deinde gradus quatuordecim Equitibus Roma» 
nis erant deftinati: quorum primi Tribunis 
excepti, In his itaque ſedendi jus habebat 
Mense, reclamante quamvis lege, de qua mox 
dicam. Dio. I. 36. 

19. Orbene contempto.] L. Roſcius Otho 
Tribunus plebis legem tulerat, qui Nobiles 
in Theatro à Plebeiis ſeparati aderant. Hine 
Jvvenal. Sat. 3. v. 159. | 

Sic libitum vano qui nos diſtinxit Otboni, 
Porro lex eadem vetabat Equitem fieri, ac in 
gradibus Amphitheatri quatuordecim ſedere 
eum, cut vel patri ejus avoque non adfuiſſet 


equeſtris cenſus, id eft, quadringenta ſeſtertium 


millia, At nihilo tamen minus ita jubente 
[Principe tempori quidem ſerviente, ut dixi, 
Menas nequaquam ingenuus, jam opulentus, 
contempta Othonis lege, Eques factue, imd 
& Tribunus, prima ſedilia in ſpectaculis oc- 


cupabatz quanquam ab iis dignitatibus arce- 


bantur hberti atque libertini, 

17. Quid attinet, &c,] Ergone contra ſervo- 
rum & prædonum exercitum inftruere copias 
navales oportet Menam, qui & ipſe prædo & 


ſervus à natura factus, non ita pridem eorum 


Roſtrata 


imis eques.} In 


ud 2 -2-_>2-«gp ne yy AAS 4 „ 


Sa &.,,- 


— 


EPODON LIBE R. O. $ 


Roſtrata duei pondere 


/ - 


Contra latrones atque fervilem manum, 


Hoc hoc Tribuno militum? 


"A4NNOTATIONES. 


dux fuit ? Sunt qui exiſtiment loqui Horatium | 


de fugitivis quos ad arma vocaverat Sextus 


Pompeius, & quibus Tribunum Menam per- 


fecerat, At alii melids intelligunt reliquias 
exercitis Sexti Pompeii, quas Mens ductu & 
opetã jam victor Auguſtus perſequebatur. 


Navium gravi pendere,] Vide Epod. 1. v. 1. 
ibique annot, 


| "GP ES 
IN CANIDIAM VENEFICAM, 
AT: 0 Deorum, quicquid in ccelo regit [444 


Terras et humanum genus, 


WW iſte fert tumultus ? Aut quid omnium 


ultus in unum me truces ? 

Per liberos te, ſi vocata partubus 
Lucina veris affuit; | 
Per hoc inane purputæ decus precor 
Per improbaturum hæc Jovem, 


* 


Quid ut noverca me intueris, aut uti Me 


Petita ferro bellua ? 


Ut hæc trementi queſtus ore, conſtitit 
ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Epod, 1. 


Zo 
ingenti magnitudine dirigh 
adverſus,” predones & fer. 

| worum turmas, %% ie, in- 

20 quam, milicum Præfecto 


* 


2. Hoc Hoc Tribune militum. ] Plutarchus ant 
citat, ubiqz piratam vocat Menam. Tribuni mt- 
ittum officium erat milites in caſtris continere, 
& ad exercitationem produeere ; claves portarum 
Caſcipere; vigilias interdum circumire ; frumen- 
tationibus commilitonum intereſſe ; frumentum 
probare z fraudum menſorum coercerez mili- 


T. At, & Deorum.] Jolius Scaliger, vir zog 


ſummus (quis gredat ?) hanc Oden peſſimꝭ in- 
tellexit, peſſimè carpſit. Singulas ejus cavilla - 
tiones, lector, cognoſce, & judica, ad loca ſin- 
gula relatas, ac, ni fallor, probe dilutas. At 
rem totam diligenter antè aceipe : nec enim 
caret diffleultatibus, & qumdam ſane ſupplenda 
ex magorum inftitutis, Hec ſumma eft, Con- 
veniunt ad veneficium quatuor ſaga, quarum 
Canidia princeps, que Varum fſuos amores 
ſpernentem ulciſci, illumque ad ſe trahere per 
incantamenta ſatagebat. Itaque primum ex 
elixatis tum herbis, tum aliis rebus unguentum 
ſeu pharmacum confleit: Nudque adhibet ad 
ceream Vari imaginem, quam de more illic 
ſtatui ſupponendum : rata nimirum perinde in 
Varum agere, ac fi , & unguento illo 
ipſe perfunderetur, At cum animadvertit Ca- 


nidia prius hoc minds valuiſſe incantamentum, 
quod Varus contrariis ſe pharmacis premuni- 
iſſet; tum verd alterum parat efficacius, ac 
velut extremum temedium, ſeilicet 


tum querelas audire, delicta caſtigare, &c, 


Sed, 6 Numina, quotqunt 
| is caelo gubernatis buns 6 
bem atque bomines, quid 
2 wult ille firepitus ? Well 
guorſum facies omnium ifta- 
rum apparent FPerribiles ad- 
verſus me ſolum? Te on 

filis, fi Diana adfoit 
[vers partubus invacata : 
per wanum | iſlud inſigne 
purpurg ; per Jouem talia 
cundemnaturum: quare me 
aſpicis guaſi noverca, wel 
ut fera tele confixa? Poſte 
quam puer ore trepidanti 


5 


10 
[445] 


ſeu potionem amatoriam & medullis & jecore 
pueri terrzz infoſſi, quem ex inedi3 contabe- 
ſcere & expirare faciunt, Hæc omnia porrd 
mire deſcribit ac variè exornat Poeta, Jam 
ſingula inſpiciamus, | 

2. Quid iße fert tumultus, &c.} Inducitur 
loquens puer, quem veneficz illz raptum terra 
infodere — ad conficiendum ex ejus inte- 
ſtinis philtrum, ſea amotis poculum. Trucu- 
lentas verd facies expaveſcens ĩſta profert, 

8. Si wocata partubys Lucina weris foie] 
Hzc ait, quoniam ſuppoſititios fœtus alebant 
interdum veneficz, ad ſua ſcelerata confilia. 
utiles. Vide Epod. 17. annot, ad eas voces, 
wenter partumeius, 

6. Lucina,] In partu invocabatur Diana, 
ut adeſſet tum parturienti, tum prodeunti in 
lucem infantulo, Hinc' cognomen. Lacing, 


Vide I. 3. Ode 22. 
7. Inane fe decur.} Quippe quo non 
A jwando 


deterremini ab inferenda mihi nece. 
Jupiter dictus, ſcelerum vindex eſt omniun. 


8, Inprobaturum bee Joven 
Infigribuz 


Fo TS 9 1G 
SADLY = = An. MN 
—© SI 


2 — 
220 
— 


— 


2 


— > + reg — & 
£45, TAGS fea ed -4At 


= ————————— 


SY” 3. * * 


— — q p R 


202 q. HORATII FLACCT 


bas fudit querelas, ornamen- 


is exutus \ eſt. Cor erat 


Inſignibus raptis puer, 


fre pube, qued poſſes flectes Impube corpus, quale poſſet impia 


re corda 


acum ferocia. 


Mollire Thracum pectora: 


Tom Canidia exiguis vi. Canidia brevibus implicata viperis 15 


eri implexos habens c- 


pills, & incompeſtum ca- 


Crines et incomptum caput, 


put, mandat caprifices | e-| Jubet ſepulcris caprificos erutas, 


— ag ' tumulis, mandat fe- 


rubetæ cruore aſperſa ova, 
* ftrigis nocturnæ, 


Jubet cupreſſos funebres, 
au Et uncta turpis ova ranæ ſanguine, 
Plumamque nocturnæ ſtrigis, 20 


herbas gu producit| Her bãſque, quas Iolcos atque Iberia 


Lolcbos atgnue Iberia wenenis 
fertiles, & ofa erepta ex 


r ibus Colchicis, Mox S8. 
gana ſuccinti a per totas 
rde: inſperſit 
&gquas, 


- 4NNOTA 


12. Ir/ignis rajtis.] Detractis proetexta 


Mittit venenorum ferax, 

ore canis famelice, cremari] Et oſſa ab ore rapta jejunæ canis, 
Flammis aduri Colchicis. 
Aver nale At expedita Sagana per totam-domum 25 
Spargens Avernales aquas, 


[4] 


Strigis.] Strix avis, noctu volans tantum, 


& bulla, quæ nobilitatis ac ætatis iſtius erant à ſtridore vocis dicta, mali ominis olim habita 
infignia, Cuſos purpura nuncupatur a Peiſ. eſt, ſicut hodie noctua, cui certe fimilis, Plin. 
Sat. 5. v. 30. quod prætexta infirmitatem pue- I. 11. c. 39. ita ſeribit: Efſe in maladictis 


ritiæ ſacram fieri & wenerabilem, non ſecs ac 
facerdotem veſtibus ſuis exiſtimarent vereres, 
teſte Quintil. ex Mer, J. 1. Ssturn. c. 6. 
Tarq. Priſcus inftituit prætextam ſimul & 
bullam cordis effigie collo appendi ſolitam, qua 


pueri corde preflare monerentur : utque commu- 
wiret pectus puerile, inq uit Aſconius. Plura de 
iftis annotavi ad prædictum Perſii locum, & 


ad Juv. Sat. 5. v. 164. : 
14. Impube corpus. ] Nondum ſeilicet adep- 


tum annos ætatis quatuordecim, adeoque fine 


pube, fine pilis. 


14. Thracum.) Qui barbari & inhumani 


valdè. Vide I, 1. Ode 18. 
. £5. Implicata wiperis ] Furiarum inſtar, 


17. Caprifices.] dilveſtres ficus & cupreſſi ar- 
bores ſunt funeſtæ & ferales. Vide 1. 2. Ode 14. 
Erutas.] Nec enim amputari, ſed erui opor- 


tebat ad uſum magicum, 


19. Rane ſanguine,] Ranarum aliæ ſunt 
aquatiles, minores, innoxiæ: aliz terreſtres, 
majores, turpiores, defides, venenoſæ, aliter 
rubetæ dicuntur, Gall, Crapaud, Angl. a Toad. 
Et he ad veneficia adhibebantur, Plin. 1. 32. 
Cs F§. Juv. Sat. 1. v. 70. Sat. 3. v. 44. Sat. 6. 


v. 658. 
Ait nunc res agitur tenui pulmone rubetæ. 


20. Plumamgue noct̃urnæ ſirigis] Rubetæ 
viſcera pariter & ſtrigis plumas, ad amorem 
concitandum valere, Propert. etiam teſtis 1, 3. 


El. 6. v. 27. 
Wlun turgentis ranæ portenta rubets, 
Fr lefta exſebtis unguibus ofſa trabunt, 


Et }rigis invente per buſta jacentia plume, &c, 


7 


jam antiquis ffrigem convenit : ſed que fit avi- 
um, — non arbitror, 

21. Jolchos,] Eft urbs Theſſaliæ ad finum 
Pelaſgicum, ad radices Pelii montis, Quidam 
legunt, Colchs:, ſed perperam : nam prope ſe- 
quitur vox Colckicis, Et fic ruit prima Sca- 
ligeri querela: in 5. _ Loca ſunt minus 
ingenua, inquit, anxia dico, negue libero ſpiritu 
edita, gualis ille verſus, 

Herbaſque, guat & Colchos atque Iberia, 


Eft ſonus inſuavis, gue, quas, Priorem leQio- 
nem ex manuſcriptis codicibus tuentur Cru- 
quius, & alii, 


Iberia.) Regio Pontica (non Hiſpanica) apud 

giſlan: Moſchicis montibus ſepatatur a Col- 

chide, 
23. C a ab era rapta jejune canis. ] Per bac 


ſtitiosè. 


omnia igne coqui ſeu elixari jubet Canidia; 
lad ritum Meder Colchicz, de qua poſtea. 
Colchis hodie Mingrelia, Aſiæ Minoris regio, 
ad oram Euxini maris. In ea regnavit eta 
Medeæ pater. 8 

he Sagana.] Altera hec venefica operam 
confert Can diæ, & magico ritu ſpargit aquas 
ex Averro. Is Campaniz latus apud antrum 
Sibylle Cumanæ percelebris: ac per eum ad 


24. Flammis aduri 1 


Ving. ZEneid. 4. v. 511, & ZEncid, 6. v. 126. 
De Sagana iterum I. 1, Sat, 8. 


- Horret 


Afiam Minorem, hodie Georgia. vern. Gur. 


amoris quah famem gigni .credebant ſuper-. 


Simul hee | 


Inferos deſcenſum eſſe fabulati ſunt, Vide, 


& wn = ww _ £, a ww 8 act 


+ 


„ 


NF 5388 BY». 


et 


E PODON LIEBE R. o. 5. 


Horret capillis, ut marinus, aſperis 
Eehinus, aut currens aper. 

Abacta nulla Veia conſcientia, 
Ligonibus duris humum 

Exhauriebat ingemens laboribus; 
Quò poſſet infoſſus puer 

Longo die bis terve mutatæ dapis 
Inemorĩ ſpectaculo: 


Cùm promineret ore, quantum extant aqua I 


Suſpenſa mento corpora: 
Exucta uti medulla et aridum jecur 
Amoris eſſet poculum, 


Interminato cum ſemel fixz cibo 


Intabuiſſent pupulæ. 

Non defuiſſe maſculæ libidinis 
Atiminenſem Foliam, 

Et otioſa credidit Neapolis, 


ANNOTATIONES. 


28. Echinus,] Gall. heriſſon, Angl. a Yedge- 
hog, alter eſt terreſtris, qui & herinaceus : 
alter aquatilis ſeu marinus, Vrerque ſpinis 
inhorreſcit, Plin, 

Aper currens,)] Tune enim apri dorſo rige- 
ſcunt ſetæ, cam currit, ſeu venatorem fugit, 
ſeu invadit: quod irz ac furoris argumentum. 

29+ Abatta nulld Veia conſcientid.] Veia ter- 
tia eſt veneſica, que ſerobem facit, humumque 
egerit infodiendo puero. Quid vero = 
Ind multa conſcientia, inquit, multorum fibi 
cinorum conſcia. Sed intelligendum eff non 7 
abaclam 2 a malis facinoribus : 
omnin9 A eft onus quanquam diſpar | eft 
temporibus, tamen A, ebeius, Si quid durum, 
egregiè exhibet fetream Veiæ mentem. Nec 
plebeia dictio eſt, quin potius elegans & nobilis: 
indicatque mulierem ſceleribus adeo aſſuetam, 
ut fine ullo metu ea perpetret. Perditam 
gone W exprimit Perſ. Sat. 3. 

v. 32+ 

—— + + "» . Fibris increvit 
Pingue : caret culpd, &c, 


33+ Bis terve mutatæ dapis Inemori ſpeaculo.}| 42. Ariminenſem Foliam,] Quarta eſt hæe 
Nimirum puer infoſſus duos treſve dies vivere venefica, ex Arimino urbe ZEmilie hodie 
poterat, capite extans, mutatos ſubinde cibos Rimini, in Romandiola provincia, in ora 
prope os habens, augeſcente eorum appetitu |maris Hadriatici ; prope fontes Tiberis alluitur 


& tame diverſarum dapum, quas attingere non 
poterat, ih eas fixum tenens aſpectum, & fic 
tandem emoriens. Exiſtimabant nempe homi- 
nis in e2 aviditate mortui jecur & medullas 
vim habere exiſtimulandi amoris, 

35. Cum promineret ore, Sc.] Non intelligo, 
inquit Hypercriticus, quid fit, quantum extant 


|babens crines rigidos 
echinus marinus, aut 
enn. Inde Vi ri 


30% 


40 ure 
Aiderunt iftis 


tibulo ſuſpenſa a extant ab aq va ? Quzſo, lector, an 
hee non facile tu inte ret Non ita 1 — 
capies, quod Scaliger velit per ſuum 
de quo hie nulla mentio; cm fit e — na- 
tantis, atque adeo aqui merſi & ſuſpenſi, ex- 
tante ab aqua ſolo capite, cum puero tert co- 
operto & ore duntaxat prominenti. 
37. Aridum jecur, ] Fecur amoris ſedes. 
Aridum. ] iente ſucco, & 
cibo, cujus appoſiti & praſentis defideriung. : 
majus fuerit, 
39+ Interminato cum ſemel, &c,) Et hc fbi 
—_ Scaliger proclamat. Nam interminatus 
infinitus, inquit, at ille finitum oftendit, cim 
dixit, bis te oe mutatam dapem. Et hac nun- 
quam ſeripſerit, cui mens non laws „ in- 
quam ego. Interminatus idem eſt ac minando 
vetitus, uno verbo prohibitus, nemine Gram- 
matico ——_—— Porrò adit ille tam in- 
143 quam prius: ud naturd doctus ſcrip - 
s eſſe pupulas — inedia / Ohe, magne 

Jul infizas cibo appofito pupulas, inedis_verd 
ntabeſcentes ſeribit Horatius, totã acclamante 
natur. 


fluvio cognomine. 

43- Otieſa Neapolis,} He urbs Italia ela- 
riſſima, ad delicias, ſeceſſum, & otium ama. 
no fity comparata; olim difta TESTES 
Virg- Georg. lib. 4. v. 563. 


qua ſuſpenſa mento corpore. Qu nam in 25 


Ile Virgilium me tempore dulcis alabat 
| — ftudiis flarentem EI. 
t 


** 


. Ä ET SS. 


— 
3 
— — 
* LY 


— 2 
923 -_s 


33 


— a 
— ä 


— 408. 


"=" 
— 


0 

_ 2 2 * —— — — 
* — 1 — 

T- - o 


| 
A 


— 
— 


4 
i 
R 


— 
- 
= 


- — - 
. ai at aermngee 


bi = A. - 
—————— 


: . 
— 
* — 


. I 


PRE Yee 


— 


— 
— 


— "boi 

8 * — — 4 * AP = — * 

—— ESE = = = = 
SS = 


33 e 8 — = — 1 TIES WW _ 
E'F 


we 4 
— — I 
— 2 a * _ 
. > ng ne A, >" > ener m2, 


3 
PRE PRES Y 
* = 


— 


304 
fem nefundd libidine fa-) 


is incantans 
unam coals detrabit. 


Tum 


Q. HORATITI FLACCIT: 


Et omne vicinum oppidum ; 
2 1 N Quæ ſidera excantata voce Th 
| Lunãmque ccelo deripit. 


[448] 


verd ferox Canidia dente Hic irreſectum ſæva dente livido 


livida rodens unguem 8 
icis non amputatum, 7 1 7 of 
eſt ? N. guid —_ Quid dixit ? 
dixit ? O vebus meis, in- 

teen fawentes, nox 


guands . 


fſecreta peraguntur 


Canidia rodens pollicem, 


aut quid tacuit? O rebus meis 


Non infideles arbitræ, 50 
b 77 Nox, et Diana, quæ ſilentium regis, 
Arcana cùm fiunt ſacra; 


myſeria, jam, jam adjuuate:¶ Nunc, nunc adeſte, nunc in hoſtiles domos 


jam in des inimicorum Con» 
vertite iram poteftatem Ir am a 
divinam. Interim dum bel. Formidoloſis 
luæ ab ſconduntur filvis for- 
midinem creantihus pacato 
omro wocantes, 
bur allatrent mæcbhum ſe- 


ſt) perfuſum unguento, quo 


ue numen vertite. 


dum latent ſilvis feræ, " 


Dulci ſopore languidz, 
e Su. Senem (quod omnes rideant) adulterum 
Latrent Suburanæ canes 


nem (quod cunfiis ludibris|Nardo perunctum, quale non perfeQius 1 [449] 


preflantius nullum 


ANNOTA 

Ovidius in otia notam Parthenopen dixit. Ce- 
_ oticſa, interpretatur, Neapolitani minus 
cure. ö 

44+ Onne wicinum oppidum.] Fredericus Ce- 
rutus intelligit Puteolanam civitatem : alii 
vicinas urbes, v. g. Capuam, Cumas, Puteo- 
los, Baias, Nolam, Atellam, &c. 

45+ Vece Tbaſſald.] More & ritu vocibuſ- 
que Theſſalorum, qui arte magie3 preeſtabant. 
Vide lib. Ode 27, ſtroph, ult. 

49. Lunamgue cœlo deripit.] Virg, Eclog. 8. 

Carmina vel Coelo poſſunt deducere Lunam. 
Ita veteres credebant, cum Luna deliquium 
pateretur, tum magorum incantationibus vex- 
ari, & hiac rubeſcere, qued reluRaretur ne in 
terram devocaretur invita, ut in herbas deſpu- 
maret ad veneficia conficienda profuturas, 
Quin eo ſuperſtitio invaluerat, ut laboranti 
Lune ſubvenire ſe crepitu cymbalorum arbi- 
trarentur, Unde apud Senec. Trag. Hippolyt. 
Act. 2. Chorus ita loquitur de Luna ; 


Ft auper rubuit : nullague lucidis 


Nubes ſordidior wultibus obftitit, ' | 


At nos ſoll ciri lumine turbido, 
Tractam Tleſſalicts carminibus rati, 
Tinnitus dedimus, 


Huic vulgi opinioni prima locum dedit Agla- 
onice Hegetoris filia, quæ Aﬀrologiz perita, 
chm Luna eſſet in defectu ſeu eclipſi, ſe eam 


incantare & deducere ſimulavit. Plutarch. 
lib. de orac, defectu poſt init. Vide Plin, lib, 


30. cap. 1. & 2. 
47 · Irreſetum.) Sordes notat fœdis illis 
mulieribus affectatas. 
48. Rodens pollicem.] Alta cogitatione de- 


TIONES. 85 
_— tenebriones, Chriſtus in Evangelio, 
wi apit odit lucem, ut non arguantur 
55 Magi & venefici ſua Aagition noctu 1 
exequi aggrediuntur z Pond ſacra plerumque 
* . celebrabant Ethnici, affulgente Lund, 
& quaſi ſilentium imperante, ut exiſtimabant, 
& favente. 
$3+ In boſtiles damos. ] In Varum atque pel- 
lices, quibus ille detinetur, & I me avertitur, 
57+ Senem, guod omnes rideant, adulterum.] 
Juvenis inſtar laſcivientem, Ovid, 
Turpe ſenex miles: 1 * enilis amor, 
8. Saburane canes.] Subura urbis Rome 
regio, ubi meretricum erant domicilia, illuc 
ventitabat noctu Varus, parum memor Ca- 
nidiæ, hinc amore illine dolore tabeſcentis, 
proindeque vindicationem ac vindicias petentis 
quacunque via, ſeu, per fas & nefas, 
59. Nardo perunum,] Unguentum & nardo 
pretioſum abſurdè explicant fere' omnes: & 
hinc Gratidiam Neapolitanam unguentariam 
ſub nomine Canidie vellicari perperam com- 
miniſcuatur ; abſurdiuſque delibutum eo Varum 
ſenem ad meretricios amores captandos aiunt, 
Cerutus wnguento wenefico ad amorem concilian- 
dum ici Varum ſenem perunftum interpretatur, 
Sed Eu minus 4 ſenſum Horatij quam iſta, 
certè dwg Iavoa, Quid ergo? Nardum vocat 
Canidia ſuum illud eximium pharmacum, de quo 
ante, magicum, ſumma cura perſectum, & quo 
perfectius nullum unquame laboravit, ut ipſa ait. 
Eo verò perungit imaginem Vari ceream magi- 
co ritu, ut periſtius unguenti vim reddatur ipſe 
Varus pellicibus quibuſvis odioſus, utqʒ Subura- 
nis canibus horribilem in modum allatrantibus 


fixum & percitum furore animum exhibet. 


3 


Sudura deterreatur, & ad ſe tandem redire co- 
Mez 


LS „ 


BY FRG FT . OY Te 


ſbi minus valere. At que venena 


x Oo DON LIBER 5. 


Meæ laborãrunt manus. _ 


Quid accidit? Cur dira barbaræ minds 


Venena Medez valent, 
Quibus ſuperba fugit ulta pellicem, 
Magni Creontis filiam, 


Cum palla, tabo munus imbutum, novam [450] |quands < 
6 


Incendio nuptam abſtulit ? 


3% 
60 gerd mea Wms. Ve- 
| rum quid cv i, Nate 
acria c fharmaca minus 
pollent venenis barbars Mee 
der, quibus ſuperbiens aufue 
git, umptd ultione de pel- 
ice, magni Creontis fl; 
ä danum to- 
6 ic mmfeffum, novam ſpot» 
ſam incerdio extinzit? Mt 


Atqui nec herba, nec latens in aſperis Lr "berba nec radix creſeens 


adix fefellit me locis. 
Indormit unQis omnium cubilibus 
Oblivione pellicum, 
Ah, ah, ſolutus ambulat veneficz 
Scientioris carmine, 
Non uſitatis, Vare, potionibus, 
(O multa fleturum caput ! 


Ad me recurres: nec vocata mens tua 


Marſis redibit vocibus. 


in arduis locis me effugite 
Nimiiim Vara cubat in 
leis cunctarum pellicum in- 
unc is oblivione, Ab, ab, 
liber ille incedit per 
ca wenefice cujuſpiam me 
deFioris, Atqui per inſolite 
Medicamenta faciam ut 
; [me redeas, 6 Vare, homo Plu- 
rima perpeſſure: neque ante 
78 r, I arfis incantamens 
tis reſtituetur aut curabiture 


ANNOTATIONES. 


gatur, Qui attentiùs leget Virgilii Pharmaceu-| 


triam Ecl. 8. inde lumen hauriet non parvum 
ad eruendos ſenſus hujus Odes paululùm ab- 
ſtruſos, & quos expiſcati ſunt hucuſque pauci. 
61. Cur dira barbare, &c.) Hœc loquitur 
ſtupens Canidia: unde verd fit ut mea vene- 
ficia mints valeant? Enimverd ſimilia ſunt 
11s, quibus uſa eſt Medea ad perdendam Creu- 
ſam pellicem, Nam exquiſitas herbas quaſque 
novi & adhibui, Cur ergo Varus liber ac ſolu- 
tus ut ante pergit ad pelhcum mearum cubilia ? 
Non moror que in hune locum deblaterat Sca- 
liger. 1 ſi vacat, _ : Hac dili- 
gentius inſpicienda, inquit. we accipit 
bie ſua wenena, que ait efficacia 74 Male, 
uibus cre- 
mawit pellicem, At ca non exercuit adverſus 
Varum : ſed phileris tantum egit. Itague ait hic: 
amoris eſſe poculum: & Non vfitatis, Vare, 
potionibus ad me recurres : Ego potius dicerem: 
Cur dira barbarz magis venena Medez va lent, 
} iicet quam noflra, Canidia adverſus Varum 
non exercuit Medea veneficia : nec enim eum 
cremare & occidere cupiebat : ſed pari virtute 
ac ritu paravit pharmaca ad illum ad ſe revo- 
candum , * quidem nihil effeciſſe obſtu · 
peſcit primò : deinde verd agnoſcit cauſam cut 
parum valuerint. verd Hypercriticus 
ſubjungit, Canidiam philtris tantum egiſle, 
omnind refellitur ex lectione textus Horatit, 
quem fusè explicavi initio hujus Odes, ſeu in 
prima annotatione me. Unguentum primd 
quidem ac poſteà philtrum adhibuit Canidia, 
ut dixi, Meminiſſe porrd debebat vir omni 
literatur perpolitus, voces iſtas, venena 
Fharmaca, petionet, incantamenta, ſeepꝭ uſur - 


pari promiſeuꝭ pro quolibet veneſicio. Servius 
in Georg, 1. ad eas voces ille malum virus, 
v. 129. teſtatur ita vocati illud omne quod 
mutat naturam ejus rei cui adhibetur, five de- 
cidendo five ſanando ; Greci pharmacum, La- 
tini venenum aut virus, appellitagt. 

63. Lua pellicem, Magi Crtontis filiam.] 
De Medez, deque ejus ulciſcendi ratione, vide 
Epod 3, ibique annot. 

6g. Indormit unctis oninium cubilibut, &e.] 
Tranquille fruitut amoribus pellicum mearum, 
mei planè oblitus. Vel quieſcit in quibus vult 
cubilibus, ungendo illa magito unguento, om 
nium aliarum mulierum oblivionem procuran- 
te. Ab, ab, ſcientioris me winefic@ arte adju- 
tum Varum intelligo. Qaspropter illum jam 
aggrediar non ufitatis potionibus & pharmacis, 
ut ad me recurrat vel invitus, inquit Canidia. 

76. Mar f wocibus,] Marſi Italie popult 
in Latio inter continua Apertnini —— 
a Marſo Circes veneficio inſignis filio dicti, & 
venefice incantationeſque edocti, teſte Solino, 
Apud Non, Lucil. Satir. lib. 20, | 

Fam diſrumpetur medlus; jam ut Marſu, 

colubras 9 ; 

Di it cant, Co 
Vie! Ales 7. v. 788. 

Marſir quaſite in montibus herbe. 

Vid, Plin. I. 28. c. 13. & I. 21. c. 2 & 3. TtemGell, 
1. 26. c. 11. ubi ſie ſctibit, Gent in alia Marſo- 
rum oria fertur a Marſo Circes filio ? proptere 
Mar fis #4, & M8. vi guadam genitali rum, 
ut ſerpentium wirulentorum domitores int & 
incattationibus herbarumg; ſuccis faciatt mede- 


* miracula. 
X Majus 


> 


I I 7 ba 


3 — 
— 


=_ » I fn > þ 
_ = — — = - 
0 


— — 
— 


ty 
— — 
3 
20 * — = A 
= —= cf 
© 


- - EET” — —_— ä Sa l 
= wy 5 ” =. - 
= — — — 4 b » LES „„ 0 \ f 1 
| : = ITE \ \ \ — - — 
PROD EET IS == > — 5 WS - 
= —é * 
6 — i ma" : 
— — — 222 — — —— — — 
— — — — ITT. = - 


_ o E a+ - 
— - 


: — — 
_ —— — 
2 < — 
2 ” a= — 


— 


Q 
8 — 
— ＋ꝓꝗ—äłC³q1⁊—᷑⁊ —— ——— 
——— 


va." 
— — 


„ 
D * — 
n 
. — > 
— — 
2 5 — * 


2 
— 
LF 


306 


Seilicet arab pbarmacum 
Fotentius, quod tibi me aſper- 
nanti adbibebo. Et certe in- 
fra mare cadet cœlum, terr 
ſuperjeAta, potius quam non 
ex@rdeſcas amore meo, ficuti 


Dar puer, neguaguam, ut pri- 
us, blandimentis mollire ſce- 
kratas mulieres tentat, ſed, 
anceps quid primum diceret, 


Q. HORATII FLACCY 


Majus parabo, majus infundam tibi 

Faſtidienti poculum. . 

Priũſque cœlum ſidet inferius mari, 
Tellure porrectà ſuper, : 

bitumen nigris ignibus, Poſt Quam non amor e lic meo flagres, uti 
Bitumen atris ignibus. : 

Sub hæc puer, jam non, ut ante, mollibus 
Lenire verbis impias: 


$6 
[45] 


emihit execrationes Thyeſtis, Sed, dubius unde rumperet ſilentium, 8 5 


Vencia inquit, magnum 
fas ac neſas confundant li- 


Miſit Thyeſteas preces. 


„ Venena magnum fas nefaſque, non valent 


fortem mortalium. Perſe- 
guar vos execrationibus. Di- 


ra. deteſtatio nulls ſacrificio 
purgatur. Imd, poſiquam a 


Convertere humanam vicem. 
Diris agam vos: dira deteſtatio 


Nulla expiatur victima. 90 


vobis coafus interiero, adero Quin ubi perire juſſus expiravero, 


furor nefturnus, atque umbra 
facies veſtras curvis ungui- 


teſlas e Deorum Manium ) 


77. Majus farabo, &c.] Jam Canidia pue- 
rum infodere ſtatuit, & inedia interficere ; ad 
parandum Varo philtrum e pueri exſuctis me- 
dullis & arefaQo jecore; eoque pervincendam 
Vari quantamlibet obſtinationem ſibi ſpondet. 
32, 82, Uri Bitumen atris ignibus.] Hac 
gicens Canidia bitumen injicit in ignibus, atra- 
que inde flamma accencitur, Quippe & hoc 
intelligendum & ſupponendum hic. , Quod 
quidem, ut & alia bene-mplta, Dacerius acutè 
& erudi'e more ſuo oblervavit. a 

86. Miſie Thyefteas preces,] Diras execra- 
tiones & imprecationes emifit in Canidiam 
ejuique ſocias, quemadmodum olim Thyeſtes 
in Atreum fratrem, cam jugulatos filios, in 
fruſta diſſectos, coctos, edencõſque fibi ab eo 
fuiſſe appoſitcs, accepit. De his I. 1. Ode 6. 
v. $. & Ode 16. v. 17. Vide Senec. Traged, 


luculentis ſare werfibus apud Ennium Thyeſtes, 
primum ut naufragio pereat Atreus, GCS. 
Negue ſepulcrum, quo recipiatur, habeat, por- 


requieſcat @ malis. Et in Piſonem. n. 43. Thy 
eftea ifia execratio e, Puate wulgi animos, non 
apientum, moventis ; ut tu naufragio ex pulſus 


penderes (ut ait ile) ſaxa ſpargens tabo, ſa- 
nie ſanguine atro. | 

87, Venena magnum fas, &c.) Veneficia fas 
nefaſque confundant, pervertant, violent, Ii 
cet: at rerum humanarum viciſſitudines non 
Klint aut mutabunt, Itaque vos ſceleratæ ac 


Thyeſten. Cicer. Tuſc. 1. n. 107. Exſecratur 


tum corporis: ubj remiſid humard witd, corpus 


Þv.ipiam. ſaxis fixus aſperis, eviſceratus latere 


Nocturnus occurram furor, 
bus invadam (nam bac po. Petãmque vultus umbra curvis unguibus, [45*] 
(Quæ vis Deorum eſt Manium) 


ANNOTATIONES. 


deteſtabiles veneficæ, qu me fic improbe oc» 
ciditis, vicem veſtram expectate. Nam cert 
peribitis tandem miſerabili modo, ac inſepultas 
laniabunt ſeræ, &c, | 

89. Deteflatio nulla expiatur viftima.] Sie 
putabant veteres non poſſe averti aut expiari 
mala, quæ quis ardens juſtd ira, cam gravi 
fuerat injuria læſus, ei qui læſerat imprecatus 
eſſet. Hue pertinet quod ſcribit Plin. 28. ©. 2+ 
Deſigi dir ii deteſtationibus nemo non metuit, © 
92. Nofurnus occurram furor, c.] Sie 
Virgil. ZEneid. 4. v. 386. Dido ad FEneam : 


Omnibus wmbra_ lecis  adere dabis, improbe 


y nas. e 


_— 


* in — ai 
Inſequar & wultus eſſea forma tuos 
Me £27 cernes 3 tacitis ego nottts in umbris 
Excutiam ſomnos, wiſus 715 tus. 
94. Que vis Deorum off Manium.] Ut fe ul- 
ciſcantur de morte imjuſtè illati, vim & pete- 
ſtatem babent anime à corpore ſolute. He 
ſcilicet, Manes, & Dii, honoris cauſa, vocantur. 
Hinc 1is aræ quoque ezigebantur, Virg . Zel. 3. 
v. 66. Daphnidi mortuo aræ duz, Eneid. 3. 
v. 63. Polydori anime pariter : fant 'manibus 
are, inquit, & v. 305+ anime Hectoris Andro- 
mache ſacraverat a ran. Et v. 303. M 
vocabat. Quid propriè ſint Manes, & varias ej 
vocis acceptationes explicat luculenter ac diſertdꝭ 
Apuleius lib. de Dee Socratis, Animum buma-' 


num, inquit, emeritis vitæ fipendiis corpere kt 


EPODON 
Et inquietis affidens przcordiis, 
Pavore ſomnos auferam. 


Vos turba, vicatim hinc et hinc ſaxis petens, 


Contundet obſccenas anus. 


Poſt inſepulta membra different lupi, 


be mihi ſuperſtites 


Et Eſquilinæ alites. 
Neque hoc parentes, 

Effugerit ſpectaculum. 

; ANNOTA 
©bjurantem, vetere Latins Lingus reperio Le- 


murem diftitatum. Ex biſce Lemuribus, gui 
poſterorum ſuorum curam ſortitus, placato & 
2 numine domum poſſidet, Lar dicitur ſumi · 
taris, 5 verd ob adverſa vitæ merita, nullis 
bonis ſedi 
exilio punitur, inane terriculamentum bonis bo 
minibus, cæterùm noxium malis z id genus pleri- 
gue Larvas perbibent. Cm werd incertum eff 
gue cuigue eorum ſortitio evenerit, utrum Lar 
fit, an Larva, nomine Manem Deum nuncupant. 
Animadverte has voces poſtremas ad rem præ- 
ſeatem maxim facientes, | 

95. Aiden precordiis.] Sicut Promethei 
jecur vultur ſen aquila tundit & vellicat. lib, 2, 
Od. 13. v. 37. | 

99 Inſepulta membra.] Hoc apud antiquos 
graviſimum malorum æſtimabatur; qudd er- 
rare anima, donec ſepulchro corpus eſſet con- 
ditum, putaretur, Vide lib, x, Od. 28. Item 
Sophocl, Ajac. Act. ult. 


| 


100. Eſquiline alites.]- Eſquiliz, unus 8 
Accipitres circa Eſquiliss ſiſta culpabat. Imd fi Varus fiet amens, non 


Rome collibus. 
volitabant frequenter, quia illie erant ſepul- 
chretaz imò & reorum ac morte damaatorum 
abjecta cadavera; itaque prædam ibi ſubodo- 
rabantur & quæritabant. 5 
101. Negue boc parentes, &c.] Höcque illis 
qualecunque ſolatium. 
Poſteriora criminationum . 
tam futilia ſunt, ne dicam inſulſa, ut illa de- 
ſcribere etiam pigeat, Ne tamen ea deſideres, 
Bector, en ita ille: 5 T 
Indormit unctis omnium cubilibus Obli- 
vione pellicum. Neque firufura :.& 
bec biant, digunfa q ſuperioribus, & werbum 


i capita 


392 
307 
inherens 


atgue 
95 nd quieſcentibus, Een 


LIBER 5. 


ecordits 


dine eripiam ſomnum. Deinde 
plebs per fingulos vicos undi- 
que apidibus wns inceſſens, ex · 
-ecrabiles -vetul1s obruvt. - De- 
nigue membra veſtra inſepulta 
diſcerpent >" &  wolutres 
Ejquiling : illud verò ſpecta- 
culum videbunt par entes tnei 
ben : J foft me ©iventes, 


TIONES. 


Marſis redibit vocibus. Si fat amens, = 
modo faſtidiat poculum guad mi minatur & 
omnino illa ſunt duriſima, venena magnum fav 
neſaſque, &c, * * 

Prefecmd / jam lapidibus inc, eft plebs, 


us, incertd wagatione ſeu quodam þ interemptæ anus, fi inſepultæ d ſupis, & avibus 


laceratæ, quid addit ? nequ- hoc pareates effu- 
gerit 
tunc ? | 

' Animadverte vocem banc, alites, multis in 
lacis ab Horatio repetitam : gu im ades amavit, 
ut maluerit bic, quam, quod potuit, vultures: 
& fugiſſet liceatiam neglectæ collifionis, HaQe- 
nus Jul. Scaliger, 

1. Nec ſtructura, nec verbum indormit, in- 
ſuavia videntur nifi hypercritico, Quod à ſu- 
perioribus disjunctum eſt, non hiatum facit, 


ſed impetum animi Canidiaz audacia & ſcelere 


furentis optimè depingit, quæ res non pacais 
cogitat, aut loquitur contexts & continenter, 
ſed profert ſaltuatim. 11 
2. Dormitabat ſans bonus Scaliger, cùm 
nifi poſt & per poculum quod mox ei majus 
Canidia minatur, 
Porrò hac, verena, my fas, Cc. ] Du- 
riſſima omnind fint, vix tamen ſatis, ad rerum 
duritiam ques indicant, & parum ad frangen- 
dum veneficæ improbitatis adamantem. * 
3. ProfeAd nihil agendum parentibus; ſed 
tali fruendum ſpectaculo, ad mæſtitiam utcun- 
que leniendam, prædicit puer. — * 

4. Vulture placeant homini carpendi &: 
vellicandi avido : at quum eſtimaterem non 
offendent Æſuilinæ alites : quin colliſio, * 
ipſa vox, alitet, pulchra ſanè, vel deries repey 
tita ofleabit. e 


indormit inſuave ef. F 
Ad me recurres 3 nec revocata mens tua 


1 


lum, Quid enim agant parentes 


Jews 2 — 
g ———— — 


- = 
: = = wo fo = = 
—— PIC - 2 
8 FS == 8 


— — 


3 g = — 
K 2 


— 
3 
33 


— 


— Hy. 


1 


— 
— eg 


D 


12 3 ]— ę— ——— — 


— 


— 


==. 


= 


— ——— — — 


Hh — — * — i | CC 2 = 
SS rc Ge n= Se 


— 


I III 


tape 4. 
* — 


— 


— 
— 


===2 


. 
— 2 


4 
4 


Es 


— 
Vir 


_ — 72 
— — —· er Refs Ehenent 


o 4 
- 


= 4 
- — * 
— _ 


308 


G HORATII FLACCT 


ODE VL 


In CASSIUM SEVERUM. 


meritos exagitas, © canis tners 
contra lupo: Cur non iſfuc 
eee * convcrtis fi wa- 

s, ac daceſſus me r pari 
redditurum ? 4 8 
Moleſſus wel Lacedæ monius 
canis rufu:, que eſt defenſio 
grata paſtorilus, per exteljas 
nives erefis. auribus perſe- 


guar quamcungue feram fu 


gientem, Tu vero, pcſlquam 
Fermidabili latratu impleviſti 
Sibvam, olfacis dapes abla- 
tas. „ Care; nam ego 


adverſus improbos atcrrimus 


Quare externos nibil wor Q 


dirigo flatim cornua ; non 
ſecus ac gener contemp- 
tus à Lycamte e | 


ANNOTA 


Metrum idem quod ſupra Epod. 1. 

1. _ immerentes, &c.] Hic Ode volunt 
notari Caſſium Severum, oratorem petulantiſ- 
ſimum, accuſationibus in Senatu quanquam 
exitu ſemper infelici, & conatibus, vanis, 
famoſum, item ſeriptis maledicis in quem- 
libet etiam magnatum, Nonium certe Aſpre- 
natem, Auguſto licet arf1tus junctkum, veneficii 
reum agere non dubitavit, Teftes ſunt Sueto- 
nius Octav. cep. 56. Plin. lib. 35. cap, 12. 
Is ob libellos famoſos in vulgus ſparſos, ad in- 
ſulam Cretam primum, deinde in Seriphum 
eſt deportatus. 
Corn. Tacitus, item Quinctilianus. Ille fic 
habet in Dialogo de Oratoribus : Cafſium Se- 


verum affirmant primum flex iſſe ab illa wetere 


dicendi via direfta, non infirmitate ingenii, nec 
inſcitia literarum; ſed judicio & intellectu. 
Vidit namgue cum conditione temporum ac di- 
werſitate aurium formam atque ſpeciem oratio- 
nit eſſe mutandum, Ic. Et poſtea: Equidem 
non negawerim Caſſium Severum oratorem vo- 
cari, quanquam in magna parte librorum ſuorum 
plus vis babeat, quam ſanguinis, Primus enim 
contempto ordine rerum, omiſſa modeftia & 
pudore werborum, ipſis et iam guibus utitur armis 
incompgſitus, & ſtudio feriendi plerumgue deje- 
cus, non pugnat, fed rixatur. Cæterm warie- 
tate eruditionis & lepore urbanitatis, & ipſa- 
rum virium robore multùm cæteros ſuperat, Fab, 
autem Quintihanus lib, 10. cap. 1. Caſſius, 
inquit, Severus, fi cum judicio legatur multa 
dali imitatione digna. Quod fi cateris virtu- 
tibus colorem & gravitatem orationis adjeciſſet, 
ponendus inter priæcipuos foret, Nam & in- 


genii Plarinum q in eo, & acerbilas mira, & 
4 


Ejus meminit pluribus locis 


, 


D immerentes hoſpites vexas, canis [453] 

Ignavus adversùm lupos? 

Quin huc inanes, ſi potes, vertis minas, 
Et me remorſurum petis ? 

Nam qualis aut Moloſſus, aut fulvus Lacon, 
Amica vis paſtoribus, 

Agam per altas aure ſublata nives, 
Quzcumque prxcedet fera. 

Tu, cum timenda voce compleſti nemus, 
Projectum odoraris cibumi 

Cave, cave: namque in malos aſperrimus 
Parata tollo cornua : 

Qualis Lycambæ ſpretus infido gener, 


[454] 
5 


I9 


TIONES. 


urbanitatis, & vis ſumma: ſed plus flomacho 
guam confilio dedit : præterea ut amari ſales, 
ita frequenter amaritudo ipſa ridicula eft, E jus 
ſcripta ex Senatuſconſulto abolita ſunt, tefte 
Suetonio, 

Canis ignavus adverſum Iupos.] Acer in 
ignavos, ignavus in fortes; quod argumentum 
ſocordiæ eft, x 

3. Quin buc inanes, &c,] Quin me laceſſis 
meique ſimiles acriter remorſuros te 2 
tem, vel potius allatrantem ? 

. Moloſſus,] Canis ingens & validus, Gal- 
lice degue. Ang. a Maſtiff, Ex Epiro, ubi 
populi fu8re quondam Moloſſi. Strabo lib. 7. 

Fulvus Lacan.) Canis agilitate commenda- 
tus ſimul & robore, Gall, levrier: Ang. 
Grephound, Laconia Peleponneſi regione, 
ſeu ex uibe Sparta, Virg. Georg. 7 v. 405. 

Veloces &partæ cat ulos, acremgue Molgſſum. 

6. Amica vis paſtoribus, Ad arcendos à 
grege lupos aliaſque feras. Theocrit. avwv 
pi , canis Paſtorum amans. 

7. Agam per altas.] Expeditus ego ſum ad 
inſectandos quoſcunque mihi injuriam facien- 
tes, Pergit ſcilicet noſter in metaphors. 

9. Tu, cum timendd, &c,) Tu vero cim 
ingenti latratu maximè terribilis viſus fuiſti, re» 
pente mitis & imbellis appares, objecto pretio 
ſedatus: quemadmodum canis iners, antea 
horrendum latrans, projectum cibnm arripiens, 
mutus ſubitd fit, 

12. Tollo cornua.] Vires exero, animos & 
bilem accendo, graviterque ulciſcor. G 

13. Neal Lycambæ, Sc. ] Sicut Potta Archi- 
tochus fecit in Lycamben. Hic enim Neobulen 


Aut 


EPODON 


Aut acer hoſtis Bupalo. 
An fi quis atro dente me petiverit, 
nultus ut flebo puer? | 
ANNOTA 
filiam antea deſponſatam fractã fide illi nega+ 


vit uxorem, generũmque habere ſprevit. At 
Archilochus Iambicos verſus I ſe inventos 
tam acerbos & amarulentos ſcripfit in Lycam- 
ben, ut eos ad deſpetationem, tandemque 
ad ſuſpendium adegiſſe referatur, Vide Epiſt. 
ad Piſones, v. 79. x 

14. Acer 2 Bupalo.] Hipponax Poeta 
circa Olympiadem ſexagefimam florebat, quin - 
que circiter ante Chriſtum ſeculis, Statur 
parvus, vultu pravus ac deformis, Contigit ut 
offenſi duo fratres Bupalus & Anthermus, 
ſive pictores, ſive ſculptores, ejus imaginem 
omnino ridiculam effinxerint, populique lu- 
dibrio expoſuerint: verum non impunè. Hip- 
ponatti notabilis farditas wultiis erat. Duamobe 
rem imaginem ejus laſetvid jocorum ridentium 


circulis in promptu fecire (al. ii propoluere.) | 
ODE 
Ad POPWLUM 


Deteſtatis bellorum ciuilium. 


Q 


Aptantur enſes conditi? 


Parimne campis atque Neptuno ſuper 


Fuſum eſt Latini ſanguinis ? 
Non ut ſuperbas invidz Carthaginis 
Romanus arces ureret ; 


Intactus aut Britannus ut deſcenderet 


ANNOTA 


Metrum idem quod Epod, 1. | 

I, Wa, g#d, &c.] Ambigitur quod civile 
bellum bie Poeta execratur: an illud quod 
geſtum eſt hinc Bruto & Caſſio, illine Au- 
guſto, M. Antonio & M. Lepido ducibus; an 
bellum Actiacum, cujus finem & exitum Au- 
guſto felicem celebravit Epod g. an potids 
illud, quod poſt cladem Philippeaſem Sextus 
Pompeius reparabat ? Vide lib. 1. Od. 14. 
lib. 2, Od. 7. lib. 3. Od. 4 & 6. Denique 
Epod, 16, ibique annot, 

Scelefli,] In cives & patriam injurioſi & 

lentes. 

+» Enſes conditi.] Pax enim facta fuerat, ali- 
quanto poſt dimicationem Philippenſem, Pom- 


| 


O, qud ſceleſti ruitis? Aut cur dexteris 


EIBER 

r vel Iinimicus Bupalb infunſiſi- 

— 

16 [dl velut puer bela? 
TIONES. | 

uod Hipponax indignatus amaritudinem carminum 


difirinxit in tantum, ut credatur aliguibus eos 


od lagueum compuliſſe, Quod. faiſum eff, Com- 
plura IG 92 N 2 pofte, 


feckre, Hac Plin, lib. 36. cap. 5. Alii ſeri- 


bunt Epheſo urbe duntaxat cedere coactos pre 
pudore & ira, propter acerbitatem verſuum 
Hipponactis. Ex Dionyſ. Halic. Hipponax 
trimetrum Archilochium in Scazontem infle- 
xit, ut gravids feriret. Cie. de Nat, Deorum 3. 
n. 90. quem Hipponacti: Tambus * aut 
gui erat Arcbilocbi verſu vulneratus, Ic. 

15. An fi quis atro dente, Ce. ] Si verd me 
qui quam impetat convitiis, an ad lachrymas, 
pueri more, confugiam? imd ut vir ad arma 
& ultionem convolabo; perſequar adverſarium 
uſquequã que, donec graviores acceptis plagas 
infligam. 4 


VII. 
ROMANUM. 


FR E 


ud, ſcelerati a= 
48 = incluſi m—_ 
gladii dextris inſerumiur ? 
An non ſatis Latini ſanguinis 
effuſom eff terra marigue 
non quidem ut Romani in- 
cenderent excelſa caflella &. 
mule Carthaginis, wel ut 
Britanni hactenus indomi,; 


TIONES, 
3. Campis atque Neptuno ſuper.) In campit 


[456] 
5 


Philippeaſibus & in mari Siculo. De hoc; 
Epod, 4. de illis lib. a. Od. 7. MNeptunus 
maris Deus pro ipſo mari. 

5. Non ut ſuperbas, &c.) Enimverd tantum 


ſanguinis Romani nuper fuſum non eſt pro 
defenfione patriæ vel ultione, ut olim quando 
Scizione duce deleta & incenſa Carthago eſt. 
Tuac certè gloriosè pugnatum eſt: at cerid- 
runt nuper cives in ſeipſos impiè, ut & nunc 
armantur. 

Invide Cartheginis. ] Carthago Rome æmo- 
la quamdiu ftet:t, tuic, Vide lib. 3. Od. 5. 
Vell, Patercul. lib, 1. & 2. , 

7. Intactus aut Britannus.] Neque tunc fuſus 


pelanos inter & Auguftum atque Antonium, 


= 


X 3 Sacra 


5 
1. 
þ 
4 
=” - 
4: 
+ + 
* oF 
a 


l —_— — 
_— 2 4 
==, > ITS = 6 
— 
— ]. IS => JE Bal 2 "I . — 


. ——— 


3 
= — ET — 
. DS pq Cnc mm . 


— —— 


—— — 


—— 


25 


. rt re noon; 


_— 
. 1 - 4 A..- 
=== 2 
— 


— - v=—det 
— 


— 


—— — 


— 


* «i — 


22 


— 
— 


— 
— 


P F a 2 — = 5] 


1 


per viam ſacram winti tra- 
Berentuy : Sed ut juxta Par- 
therum optata  deſfliueretur 
bert civitas per wires propr i= 
as. Atque nec /upis bac conſu 
etudo, nee leonibus unquam 
Fuit ſævire, niſi contra diſſi 
mile animal. An caca rabies 
agit vos, an vis ſuperior, an 


310 . HORATIL FLACCI 


Sacra catenatus vid: 


Urbs hæc periret dextera, 


Neque hic lupis mos, nec fuit leonibus 


Unquam, niſi in diſpar, feris, 


Furorne cæcus, an rapit vis acrior? 


An culpa? Reſponſum date. 


Sed ut, ſecundum vota Parthorum, ſui 


fimilia, 


crimen aliquod ? Reſpondete. 
Silent: atque pallidus color 
wultum tingit; animique at 
toniti obſiupeſcunt, 
Romanos exagitat ſors ini 
mica, & crimen cadis fra- 


Sceliſque 


Tacent, & ora pallor albus inficit, 15 
Menteſque perculſæ ſtupent. | 
la Sic eſt. Acerba fata Romanos agunt, 


fraterne necis ; 


ternæ; ex quo effuſus of Ut immerentis fluxit in terram Remi 


humi ſarguis Remi innocen- 
tis pefteris luendus, | | 
| NNOTA 
eſt Latinus ſanguis, ut Britanni nondum ſub- 
acti Romano imperio, vincerentur, atque in 
triumpho ducerentur ex more ad Capitolium 
per Viam Sacram. Vide Sueton. Octav. c. 25. 
Dion. lib. 40. init, Cæſaris Comment. lib. 5. 
item annot. lib, 3. Ode g. & lib. 4. Ode 14. 

Deſcenderet.] Declivis nempe ad forum uſ- 
que Romanum erat Ja Sacra; de qua, Epod. 
4. v. 7. at à foro Rom. ad Capitolium poſtea 
aſcendebatur, F, 

2. Sed ut, ſecundum veta Partborum, Qe.] 
Hoc ſcilicet habebant in votis hoſtes Roma- 
norum, ut qued Imperium alienis non poterat, 
płoprus viribus interiret, Epod. 16. v. 2. 

Sui & ipſa Roma wiribus ruit, 

Quam nec finitimi waluerunt perdere Marſ, &c, 
de Parthis Rome ſemper infeſtis, lib, 1. Od 
12. & 19 lib. Ode 53. 1 

11. Neque bic lupis mos, Fc. ] Feræ non ſævi- 
unt in ſui fimiles ; quatre ergo homo eſt ho- 
mini lupus? ut habet adagium. Plin. Proem. 
lib. 7. cetera animantia in ſuo genere probe de- 


Sacer nepotibus cruor, 


1 
TIONES. 
Indica tigris agit rabidã cum tigride pacem 
Perpetuam. Sevis inter ſe convenit ut. 
Aſt bomini ferrum lethal incude nefand# 
Preduxifſe parum . 1 


12. In diſpar feris.] Al. in diſpar genus. 

13. Furdrne cacus, &c, Quid vos rapit ad 
bellum tam tetrum? An furorz an fatalis 
quedam neceſſitas; an culpa, propter quam 
Dii inſenſi, veſtris vos manibus plectant? 
Cicero pro M. Marcello. n. 13. omnes gui ad illa 
arma fato ſumus neſcio quo Republice miſers 
funeſtogue compulſi, etfi aligu& culpd tenemur 


erroris bumani, @ ſcelere certe liberati ſumus. 


pallor arguunt ſceleris conſcientiam 3 fu 
verd notat immiſſam à Diis offenſis pœnam. 


Romani in Romanos incurrant ſæviantque. 


fratrem ocridit, Ode 6. lib. 3. 


gunt, oy videmus & flare ccntra diſ- 


onum feritas inter ſe non dimicat, 


Delia majorum immeritus luct, 
Romane 5 & Co yi 


-4 


Serpentum merſus non petit ſerpentes, W 19. Remi ſater cruor.] Jus naturale violgrat 


maris. guidem - bellug ni in diverſa 75 
ſæ vient. At bercale bomini * plurima ex bomine 
ſunt mala, Senec, Epiſt. 104. ab bomine bomini 
guitidianum periculum. Adverſus toc te egpedi, 
Dc. Et de Clement. lib. 1. cap, 26. Apud ho- 
wines tantum, nec d  neceſſariis quidem rabies 
eemperat Lt Qus Auguſtinus de Civ, Dei 
lib. 15. neue enim unquam inter ſe leonet, aut 
inter ſe dracones gualia inter ſe bomints bella 
Z Herurt. Javenal, Sat, 15. v. 159. 


Sed jam (erfentum major concordia: parcit 
Cornatis maculis fFmilis fera. Quando leoni 
Fertior eripuit vitam leo, gue nemore unguam | 
Expiravit aper major is dentibus apri i 


Romulus, dominandi causa, frattem inno- 
xium & immerentem trucidans. Hine illius 
Romanorum parentis & conditioris ſcelus in 
nepotes aſperſum identiden immiſſis malis 
vindicatur, De nefandi iNi3 Remi cæde vas 


riè ſcribunt, Flor, lib, 1. cap. 1. Ad tutelam 
neve urbis ſufficere wallum widebatur : cijus 


dam irridet anguftias "Remus, idgue increpat 


ſaltu, dubium an juſſu fratris, ecciſus oft,” 


Prima cert? victima fuit : munitionemque urbis 
nove ſanguine ſuo conſecravit, Tit, Liv. lib, 
I, cap. 6. Romulus ac Remus, certatim no- 
men & auſpicia daturi novæ urbi, auguria — 8 


tant. Inter venit avitum malum, regni cugde, 


atgue inde fædum certamen coortum a ſatis mitt 


principie; 


15. Tacent, & ora pallor, c.] Silentium 


17. Sic eſt, &c.] Ita ſans Deorum fit ut 


Nimirum luimus crimen Romuli, qui Remum 


* 
. 


. 12 * ' 4 1 * | 7 > 
EPODON LIBER 8, gu 


recundia diſcrimen facere paſſet; ut. Dit, quorum 


% 


prindpio 3 quoniam gemini eſſent, nec ætatis ve- A wh ill ee: — _ — —— 
q rabebant. aitereatione | J's q 


rutelæa ea loca efſent, auguriis legerent gui nomen tamine irarum ad cadem ver tuntur. bi in tat- 


nove urbi daret, conditam imperio regere! : Pala- 


| ha ifus Remus cecidit, Yulgatior fama eil, lu- 


tinum Romulus, Remus Aventinum' ad | inaugu-\| dibrio fratris Remum novos tranfiluiſſs muros ; 


randum templa capiunt. Priori Remo augurium 
wvoniſſe fertur ſex wultures; jamque, nunciato au- 
gurio, cùm duplex numerus Romulo ſe oftendiſſer, 
utrumgue Regem ſua multitudo conſalutaverat, 


25 ab irato Romule interfetcum : ita ſalus po- 


titus imperio Romulus, Sc. Vide & Aurel. Vi- 
Qorem, Plut. in Romulo. Oroſ. Iib. 3. S. Auguſt, 
lid, 3. de Civitat. Dei. cap. 6, Ovid, Faſtor, 4. 


ODE vu. 


n VETVU LAM. 


ROGARE longo putidam te ſæculo, 


Vires quid enervat meas? 


Cum fit tibi dens ater, et rugis vetus + 


Frontem ſenectus exaret; 


[453] Te diuturnd £09 Fatentent 


bauriat wires meas ? Licet, 
nigri ſunt tibi dentes & 
frons ſulcata rugis ſenii 
© 83 


1 . . ' . * . 0 ” * 
Hietque turpis inter aridas nateis Flle „16 „ „% 

Podex, velut crudæ bovis. 2 © „% © 9, 
Sed incitat me pectus, et mammæ putres, ne 


Equina quales ubera; 


Venterque mollis, et femur tumentibus 


Exile ſuris additum. 


by 


Eſto beata: funus atque imagines | 


Ducant triumphales tuum: 
Nec ſit marita, que rotundioribus 
Onuſta baccis ambulet. 


Quid, quod libelli Stoici inter ſericos 


Jacere pulvillos amant, 
I!literati num minũs nervi rigent ? 
Minuſve languet faſcinum ? 


Quod ut ſuperbo provoces ab inguine, 


Ore allaborandum eſt tibi. 


10 , 2 1 * 
| TO| vis ae & imagines 

triumphales decorent exequias 
twas; mnullague fit matrona 
gue incedat crnata ritundio- 
ribus margaritis; tu tamen 


mihi ſordeſcis *® „ =» 

* 66 „ oO @'&e* 
[459]]Þ» #6 0,8 » « © 
161% s „ $ „ „„ #® 


20 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem qued Epod. 1. 

1. Rogare, Cc. ] Ellipſis & A poſiopeſis in- 
Cignationi ſerviens, Putidam te non pudet, &c. 

11. Funus atque imagines, @c.].In funere 
nobilium praferebantur imagines majorum 
qui triumphalem honorem adepti fuerant. 
Cicer, 2. de Orat. & pro Milone, Plin. 1, 35. 
c. 2. Lipſ. EleR. 1. e. 29. ; 

13. Rotundioribus,) Rotunditas uniones 
commendat. Plin. lib. 9. cap. 35. Margari- 
tarum dos emmis in candore, magnitudine, orbe, 
læ vore, Pondere. Erant tamen etiam oblonge 
in pretio margaritæ, dicebantürque elenchi, 
& auribus appendebantur, Juvenal. Sat. 6 
v. 458. A 

Ahe extenſis magu commiſit elencbos. 
Sat. 24 v. 61. cylindros vocat, | 

Tu nube, tare, Donamt᷑ arcana cylindros, 


a ft. Petron, Tribaccam margaritam ap» 
pellat, Sen, de Benefic, I, 7. „ 9. Video uni, 
non fingulos fingulis auribus comparatos, .. Jam 


enim - exercitate mulieres oneri ferendo ſunt, 


eq m7 end Nec ſatis | ania virot 
ſubjererat, nift bina ac terna patiimonia auribus 
gui. s pependiſſent. 


Baccis. 


ponuntur. Perſ. Sat, 2. v. 65. ambitio & mol- 
lities, inquit, docuit baccham conchæ raſiſſe, 


te eſſe imbutam literis & Philoſophia Stoi- | 
corum. Scilicet hoc lenocinio, hac illecebr& 
capta» me ſtudioſum: verum nihil . proficis t 


10. Oe. | Plin, modo cit, Uniones digitis 


ad Sat, Js I, 1. & 2, Se. 
Inter 


decẽtne guærere quid eu- 


Ut pond & binos ac ternos 5150 feeminarum | . 
glori 


Jungunter inter ſe; & inſuper alii bini ſuper- | 
— in #4 

Eaccæ propriz ſont. fruftus lauri, 

ole, &c, ob ſimilitudinem verd pro unionibus 


15. Quid, quod libelli Steici, Sc.] At dices + - 


inquit Horatius. De Stoicorum placitis agam - 


312 

I:.e- pulville;.] Super pulvinos ſcilicet le 

' Qtuli tricliniaris, secubitorii, lucubratorii; ir 

quo veteres lectioni & ſeriptioni vacabant. 
Perſ. Sat. 1. v. 53. 


Quicguid denigue lefis ſcribitu- in citreig. 
Cztera bvjus Odes abſit ut explanare aggre 
OD 
Ad MAEC 


. HORATII FLACCI 


| diar, aut elia multis locis ſimilia. Quinti- 
ſiano morem geram libens, lib, 1. cap. $, 
fic ſeribenti: Horatium | in 'quibuſdam nolim 
interpretari. Pudor nempe vetat. Quin & 
Scaliger Hypererit. ita cenſet : Epod. $. & 
iz. ANebulonis & nequam efſe oportait, non 
Horatii. : ; 


„ 
E NAT E M. 


Præſentit voluptatem mox futuram ex Auguſti ad Actium Victorid. 


Ecquando vinum Cæctben U AND O repoſtum Cæcubum ad feſtas 
d ſalemnes ef reſerya- dane [460] 
tum, lætus ego ob wifforiam 3 pes 
Augufli, potabo tecum, O| ViRore lætus Cæſare, 
fix Mecenas, in _ Tecum ſub alta (fic Jovi gratum) domo, 

, canente cum fiſ- C 
a lie Dosen] Beate Mæcenas, bibam, | 
medum, illi: Yhrygium 7 Sonante miſtum tibiis carmen lyr3, 5 
Sane ita Jace / Hiac Dorium, illis Barbarum? | 
a ridem 85 £ | 
Land,  Nepruitus Impetator | Ut nuper, actus cum freto Neptunius [461] 


ANNOTATIONE.S, 


Metrum idem quod Epod. 1. 

1. Quando repiſtum, c.] Vel ex iſt Ode 
liquet nec libros nec Odas Horatii eo diſpoſitas 
ordine, quo factæ ſunt: ſiquidem bic lætiti⸗ 
expromitur de futurd mox Victorid Actiacaà 
quz jam conſummata celebratur in Od, 37. 
lib, 1. Hic, inquam, poeta ſcribens ad Mæ- 
cenatem inter be!licos tumylius ad Actium 
adhuc verſantem, gaudium ſuum exprimit ex 
primo nuncio fugæ Antonii & Cleopatræ. 

Cæcubum.] Vinum optimum, de quo plura 
Lib. 1. Od. 20. v. 9. 

Ad feſlas dapes.] In ſacris & feſtis, in 
honorem Deorum, inſtruebantur epulæ opi- 
parz, & ponebantur vina melioris note, 

2. Viftore Cæſare.] Xiphilin. in Auguſto, 
Ceſar ſuperior fit co prelio novali, ad quartum 
Nonas Septembris conficto : quem diem propterea 
motawi, gudd eo penes unum Cæſarem ſumma 
rerum fuit, ut ex e anni principatũs ejus nu- 
merentur. Cæſar urbem edificavic es loca, in quo 
f#bi vicłoriam peperera!, eamgue Nicepolim ap- 
pellavit, Ic. Ibidem quoque ludos Quinquen- 
nales inſtituit, & Apollini templum dedicavit, 
ut tam inſignis in Epiro vidtoriæ dignum Au- 

ſto monimentum permaneret. Vid. Epod, 1. 
init. & totam Oden 37. lib. 1. ibique annot. 

3. Sub alta demo. ] Altis columnis ex mar- 
more adornata, Lib. 3. Od. 29. 
Malem propinguam nubibus arduis. 

Sic Jovi gratum.] Jovi Diiſq ; fore gratum 
alt gaudium ob victorem Auguſtum, quippe 
* ex voluntate Numinum orbis Imperium 

eſtinatum erat: quod quidem aſſeruĩt, lib, 1. 
Qs. 2. _— | 


6. Hd: Dorium illis barbarum.] Lyra ſo- 
nante Dorium carmen ſeu modum ; tibiis verd 
canentibus barbarum five. Phrygium. Tres 
erant vulgares modi, Ionius five Lydius in 
Ur; Dorius in Re; Phrygius in Mi, de 
quibus fusè Glareanus in hunc locum. Primus 
acutus rebus lætis ſerviebat; ſecundus gravis 
& ſedatus, rebus ſeriis ; tertius medius, rebus 
ſacris. Vide Athen. lib, 14. e. 5: Item 
Cal. Rhud, lib. 9. c. 3. udi ex Caſſiodoro fig 
ſcribit : Dorius prudeniæ largitor g, & caſli- 
tatis effeftor : Phrygins pugnas excitat, wotum 
furoris inflammat : lia animi tempeſtares 
tranquillat, ſomnumque” jam placatis attribuit : 
Lydius iutellectum obtufis acuit; & terreno de- 
fiderio gravatis cæleſl ium ap petentiam inducit, 
bonorum operator eximins. inc apparet cur 
pueros Doricam in primis harmoniam edo- 
cendos moneat Ariſtoteles, Polit. 8. 

Barbarum.)] Aſiatici omnes à Gracis voca- 
bantur Barbari: hinc barbarum dicitur quie- 
quid eſt a Phrygia Aſiæ regione, |. 2. Od 4. v. g. 

Barbaræ poſiguam cecidere turmæ. 
Barbaricum aurum, Æneid. 2. v. 504. & bar- 
bara crurum tegmina, En. 11. v. 77%. que 
Phrygia erant acu picta & elaborata, Athen. 
cit. lib. 14. e. 3. Tres ſunt Harmoniarum dif- 
ferentiæ, guet & Gracie nationes; olica 
nempe, Dorica, Ionica. Phrygium autem ac 
Lydium Graci didicerunt à Lydis ac Phmęi- 
bus, qui cum Pelope wenerunt in P 

7. Ut nuper.) Sicut liberaliter ſane bibi - 
mus nuper, ſeu ante annos quinque cam Sextus. 
Pompeius navali prælio debellatus ab Auguſto 
eſt, ad fretum Siculum, indeque pulſus 1 | 

| ux 


| 


EPODON 


Dux fugit uſtis navjbus, 
Minatus urbi vincla, quæ 
Servis amicus perfidis. 
Romanus (ebeu poſteri negabitis) 


Emancipatus fœmine 


Fert vallum & arma miles, & ſpadonibus 


Servire rugoſis poteſt. 5 
Interque ſigna (turpe!) militaria 
Sol aſpicit conopium. 


Ad hoc frementes verterunt bis mille equos 


detraxerat 


LIBER. 9. 
| anc ya pn 


poft incenſas na ves 3 


10 


(468 


tenas, puls detraxerat ſer- 
vis inſidelibun. Romanus 
(eben nepotes | baud credetis ) 
_ — ium, 
— nec erubeſcit ire 


eunuchis rugoſis, 3 an 


vexilla bellica (prob 


: 


bor Spectaculum Galli indige 


ANNOTATIONES, | | 


Neptunius Dux, Sextus Pompeius ruptis er- 
paſtulis mare obſedit : interceptis commeatibus 
taliam wexavit; &, cum mari feliciter utere- 
tur, Neptuni ſe filium confeſſus eff : Aurel. Viet. 
de Viris Illuſtribus, c. 7. Alii ſcribunt, eum, 
ciim ejus pater magnus Pompeius exactis pira - 
tis & hoſtibus mari dominatus eſſet, hinc ſe 
Neptuni filium dixiſſe, & cerulci veſte indu- 
tum juveniliter ſuperbiendo depugnaſſe, Ap- 
pian. Bell. Civil, I. f. Dio. I. 48. 

8. Fugit.] Aur, Vict. cit, Sextus ab Auguſto 
per Agrippam navali prælio victus in Afiam fu- 
git, ubi ab Antonianis militibus acciſus eff, Flo- 
rus, I. 4, c. 8. Sextus Pompeius perditis rebus 
profugit 5 Afiamque welis petit, wenturus ibi in 
hoftium manus &  catenas , , , . Non alia poft 
Kerxem miſerabilior fuga, Quippe moad tre- 
centarum quinquaginta navium dominus, cum 
ſex ſeptemoue 6 extincto prætoriæ navi: 
lumine, annulis in mare objeftis, pavent ac 
reſpeftans, & tamen nan timens ne periret. 

Uſtis navibus.] M. Agrippæ opera, ſcilicet 

quo fugatas Sexti Pompeii naves ſeribit 
Suct, OR, e. 16. T. Liv. Epit. I. 129. Adver- 
ſus Sext. Pompeium, inquit, vario eventu na- 
valibus certaminibus 4 n; ita ut ex 
duabus Cæſaris claſſibus, altera cui *. 
præerat vinceret; altera quam Ceſar duxerat 
deleta , .. victus deinde Pompeius in Siciliam 
profugit. (Hæc prior fuga; poſtrema illa de 
qua pauld antè dixi ex Floro) M. Agrippa 
navali corond a Ceſare donatus e, qui bonos ante 
eum nemini babitus erat. | 

9. Minatus urbi wincla, que detraxerat, &@c.] 
Servos ad arma Pompeivs ille Sextus & magno 
quidem numero vocarat, Teſtes Dio, & L. 
Flor, cit, Cum ergaſtula armdſſety Siciliam 
— habebat, Jam & claſſe medium 
mage inſederat, O quam diverſus à patre | Ille 
Cilicias extinxerat : bie ſecum piratas navale: 
agitabat. Vide & annot. ad Epod. 4. in fine, 

10. Servis amicus perfidis.] Fugitivis nempe 
& erga dominos perfidis libertatem & arma 
dabat, benignè excipiens & amicꝭ, in quos a- 


aimadverti graviter oportebat. 


* Dans 


nus, quo utebantur /Egyptiz mulieres ad 


Romanorum permulti. | 
12. Frminæ. ] Cleopatræ, de qui 1. 1. Od. 35. 
13. Fert wallum, Cc. ] Virg. Georg. 2. v. 25. 


Ubi Servius monet, bis idm dictum: nam 
valli & ſudes idem ſunt : Gall. des Pieux, Angl. 


plicat: Su erem valli, boc e, ſudes, wel tri- 
buli 3 A 2 munienda 
caftra, Porro Romanus quiſque miles debebat 
ferre ſecum duodecim ſudes, arma, viaticumy 
ollam, veru, ſecurim, ligonem, falcem, &c. 


bantur, adeoq; imperabant Romanis militanti- 


nd evellere, dictus. Rugofis quia plurimae 


fionem. 
16, Alias crib, 


xayerrion, tentorii ge- 


arcendos culices ; 
fl Gracis, 
ob maris viciniam, 


qui a nuncupantur 
Horatius indignitatem 


pro Prætorio ſeu Imperatorio tentorio, 

17. Ad boc frementes, &@c.) Adverſus An- 
tonium arma veterunt Galli, qui in ejus exer- 
citu merebant, ſcilicet indignati qudd' ſervire 
— feminz, & effeminatis ſpadoni- 


illa, inquit e nequeo; nam & inſuavia 

nec I navali. — Cale 
fremitum & morum aſperitatem bells expri- 
munt. Deinde an Hypercriticus neſciebat pra- 


peditum equitumque ? Itaque ab exercitu ills 
terreftri Antonii ad Cefarianum tranfiiſſe illa 
duo millia equitum Gallorum, qui victoriam 
Cæſaris 
En. 6. & Plutarchus in Antonio: 7 


copiis ab Antonio Canidius preerat; à 


* 


£44 


313 


minatus cipibus injicere ca- 


11. Romanus,] Antonius ejuſque aſſeclæ 


Quadrifidaſque ſudes & acuto robore walles.] 


S$padonibus ſervire.) Cleopatram illi comita- 


auget ex eo quod muliebre tabernaculum erat 


ter navales copias, ad littus ad ſuiſſe terrefires 


rem J) Sol videt conopiums Ad - 


Paliſanoes. Vegeffus 1, 3. c. 8. ita rem ex- 


viaticum, 


bus ſub ejus vel Antonii ſignis : quod eis turpe 
& indignum. Vid. J. Is 0 . 37. V, 9. Spade I | 


illis ruge ob virilitatis adeoque caloris amiſ- 


Hi ſunt enim illic  frequentes 


oi * 


rugeſis, i 
Verterunt bis mille enuot.] Scaliger, PU more, - 


promoverunt : ut teſtatur Servius ad _ 


314 
nznits, Aufm inclanian+ 
dog "converterunt dus millia 
eur] & puppen navium 


boflium” ad fin tram fugiente\ 
in porti deliteſcunt. Jo trium- Io triumpbe, 


abe, tu rerardas” aurutes cure 
1 &f* jawvencas integras, J 
triumſ he, non revexifli Im. 
peruto en talem ſou" in bel. 
1 Jugurtbino, feu in Afri- 
can cum cu} ſua virus tu. 
mhlum” erexit ſuper Cartha-| 


gem. Heis ſuperatus in 
terra & mari ſagulum pur - 
prureum muta wut lugubre : 


Taurus gui wutringue infiruttg acie in littore 

guieſcebant, eventum navalis pugna expettantes. 
18, Canentes Cæſarem.] Nos vernacule di- 

ceremus, Crying, God Save the King. 

19, Heftiliumgue nauium pertu latent Pup- 

a] Continud excandeſcens Julius Scaliger, 
Si latent Puppes, prore nen latent, inquit. E- 
gregie admodum : nam paratis ad fugam 
navibus latebant puppes duntaxat, apparebant 
autem proræ mari obverſe. Ergo male redar- 
gvitur iſle locus. Horatius notat ſexaginta 
nayeg Cleopatiz poſt claſſem Antonii collo- 
catas, ſublaiis velis expeditas ad fugam primo 
 quoque tempore capeſſendam, & vela facienda 
in- ÆEęyrtum. Plutarch. modò cit. 

20. Siniftrorsim citæ.] Hoſtiles naves > 
portu, Act iaco prodeuntes ad finiftram habebant 
Peloponneſum, quo fugerunt, & inde Altxan- 
driam. Plutarch. in Antonio ; Naves ſexaginta 
Cher, gue poſi mognas naves crant ſite, 
wells ſublatis per medios pugnantes fugam ar- 
ripiunt, ſuoſgue perturbant. Cæſariani non ine 
admirat iene ſpektant fugientes naves in Fels- 
ponneſum converſas : nec qua de causd id fieret 
intelligebant. Additque Antonium non viri 
aut ducis confiliis uſum, ſed amantis; tractum 
ſeilicet à muliere, & poſthabitis omnibus Cleo- 
patram inſecutum. 

21. J.] Vox lætitiæ index, qua 
phanti duci milites acclamabant, 

Triumphe.) Triumphum alloquitur & com- 
pellat veluti Deum. Sic. lib. 3. Od. 2. 


rie. 


Tugue dum procedis, Jo triumpbe. 


22. Aureos Currus.] Triumphales Auguſto 
debitos. Horum formam deſcribit Zonaras his 
verbis: To de d agua. Ur &yunitga, 
Art mMepurgenia Ty Lacie. ANN big up 
ved G  Tpirey ifvigynco: Currus autem, 


triumphalis ſcilicet, negue . Circerſi negue bel- 
% finalis; ſed in turris rotunde modum 
fattus erat. | 

23+ Intafas boves.] Qui triumphabat ju 
venca” intactas, id eſt, vel tauro vel jugo 


3 


Q. HORATII FLACCI 

| Galli, canentes Cæſarem: 

Hoſtiliumque navium portu latent 
Puppes ſiniſtrorsum cit. 


20 


[463] 


tu moraris aureos 


Currus, et intactas boves. 
lo triumphe; 

Bello reportaſti ducem; «OL 
Neque Africanum, cui ſuper Carthapi 
Virtus ſepulchrum condidit. 
Terra marique victus hoſtis Punico 
Lugubre mutavit ſagum: 
ANNOTATIONES. 


nec Jugurthino patem 


nem 25 


[464] 


nondum ſubditas immolabat. 
18 a 
Daelige & intas totidem cerwice juvencas. 

24. Nec Fugurthino parem,] Non parem 
ſed longè Auguſto inferiorem Marium, Jugur- 
the victorem. Vide lib. 2, Od, x ſtroph. 7. 
ibique annot, ad vocem Jugurtba. 1 
|. 25. Neve Africanum. ] Nec Cæſari parem 
Scipionem, quanquam diruit hic Carthaginem 
Imperii æmulam : ita ut ejus urbis ruinæ ſint 
illuſtre veluti mauſoleum P. Cornel. Scipionis, 
ob ejus virtutes place. ſingulares quæ in Afti- 
cano bello & triumpho eluxerunt. T 

26, Sepulcbrum. ] Vetus interpres hic ficanno- 
tat; Tangit biftortam, in qud ſcriptum eft, ex 
Oraculo, ad compeſcendos Afros debere ſepulcrum 
Scipioni Africano ita _ ut Africam in- 
tueretur. Hoc autem Deorum monitu pofitum 
ef inter Oſtiam & portum. At contra Plutar- 
chus ſcribit ſepulcrum Scipionis Linterni ex- 
tare, Mancinello teſte, apud Caietam in mat- 
moreo ſepulero æneãque urna hæc leguntur: 


Devidto Annibale, & capta Carthagine, & aucte 
Inmperio, bot cineres mar mori tectus babes: 

Cui non Europe, non obſtitit Africa quondam,  _. 
| » Reſpice res hominum, quam brevis urug 
| premit ! | 


27. Terra marique vitus. boſlis:] Aiitonins, 
poſt cvjus fugam in /ZEgyptum, terreſtris ejus 


; 1 Virg. Georg. 


ſexercitus duce Canidio ad Avguſti partes 


traaſit. | 

Punico Lugibre mutavit ſagum.] In ſignum 
meroris, exuit ſagum punicei, coccinel, pure 
purei, rubei coloris; induitque. aliud pullum, 
atrum, lugubre, Phenicius ſeu puniceus color 
exuberantiam ſplendoremgue figniſſcat ruboriss 
inquit Gellius, I. 6. c. 26. Sagum veſtis erat in 
bello uſitata, brevior, ſubnexa per fibulam 
circa dextrum humerum. Alii volunt ſagum 
habuiſſe manicas inſtar tunice, Erat porrd 
coloris rubei, tum quod is Marti convenit; 
tum ut eruor & vulneribus manans ob ſimilem 


colorem minds appareret, 
Aut 


EPODO N: 
Aut ille centum nobilem Sehen 


Ventis iturus non ſuis, 

Exercitatas aut petit Syrtes Noto, 
Aut fertur incerto mari. 

Capaciores affer huc, puer, ſcyphos, 
Et Chia vina aut 


Vel, quod fluentem nauſeam coerceat,, 


Metire nobis Czcubum. . 


Curam metũmque Czſaris rerum juyat 


Dulci Lyzo ſolvere. 


LIBE R. 


10. 
Nun ille vel in Cretam — 


314 


tum urbibas 2 
verfis wentis 3 
Auſtro 


30 A en 


35 


dinam pro 7 


mr 


ANNOTATIONES. 


29+ Aut ille, &c,] Quo tenderet Antoni 
claſhs, ignorabatur: Sciebatur tamen versds 
Peloponneſum navigaſſe; ut ants dixi ex 
Plutarcho, Poſteà verd cognitum eſt Cretz 
oram legiſſe; ut in Egyptum pergeret. 

Cretam.] De ei inlyla, lib. 3. Od. 27, 
ſtroph. 1 

30. Ventis non ſuit.] Sibi non propitiis, 

355 Note.] Vento Meridionali. 

yrtes.] In Libyco mari ſunt ex, vulgo 
Seches de Barbarie, à cg trabo, qudd in 
eas maris partes arenz cumulos, limum, & 
ſaxa aggerant & trahunt fluctus. Vide lib. a. 

d. 6. v. 3. 

= Fertur incerto mari, ] Quo fugiat incertus, 

rebus deſperatis, 


33+, Capaciores affer,, &e.] In feſtis, & in 


magna lætitia, Græco more, majoribus pocu- 


F ideoqus pretioſa : & Chio & Leſbio 1500 
ſulis maris Egei. Plin. lib, x4, cap. 7. & 14. 
De Chii vini bonitate, lib. 3. Od. 19. v. 3. 
De Leſbio, lib, 1. Od. 17. 2. % 

36. Cacubym,] Vinum — Cæeubo, 
Latii monte: de ille lib, 1. Ode- a. habet 
virtutem coërcendi nauſeam, inquiuntz qued. 
auſterum fit & pungens, adeoque- fluxum diſtant: 
aut reſtringat phlegmatis. Pord.cjufmodiwi- ' 
num petit Horatigs,. ut poſſit affauim bibere 
fine navſe3 & vomitu. 

37. Curam metimque Cæſaris.] Maga 6 
fuitle in metu pro Ceſare indicat; neque 
vero Rome tunc fuiſſe trepidationem parvam 
refert Dio : at, hoſte in fugam verſo, jam 
lætus, vind ſe diſcuſſurum ait quicguid pavoxis 
& * animo diu inſedit. : 
* lia dicitur Bacchus, ac proinde. ; 


Wr gr. r 
ODE X. | 

In MAVIUM. P.O'E T-AM. 4 

Ei Naufragium imprecatur. W 


MAR ſoluta navis exit alite 
Ferens olentem Mævium. 


Ut horridis utrumque verberes latus 


— 


Metrum idem quod Epod. 2. 

1. Mald ſoluta, &c.) Amico Virgilio & 
bono Poete fauſtam navigationem eſt appre- 
catus, Od, 3. lib,-1, at Mævio contraria om- 
nia hte. 

Mala alite.] Sunt, qui -clitem ſœminino 
genere poni velint pro malo ſemper augurio, 
Lactant. in Papig, Stat. Thebaid, 3. 

2. Olentem Mævium. ] Is obſoletarum vocum 


ANNOTATION 


Navi abt ſolita ports . 
infelici auſpicio, webens ' 
tentem — Aufſter 


— * A 
Virgilii, atque, Horatii tempocibus YT. 3 
bonis quàm invidus. Virg. Eclog. 3, 9g. 


Lee 
que idem jung at wulpes, & mulgeat bircas. 


Autor lib, de cauſ., corrupt, elog. ita preci»,.. 
pit: Quedam. arceantur 4 ut jam obliterata. & 
olentia, id eſt, nimiam Wen ac 

ſitum 


[455] 


= 


J 


* 


ſetator, bonorũümque .Poetarum, ——_— 
duobus iſtis vitiis duntaxat famoſus Posta, 


Auſter 


— & 


316 


ut tetris fluffibus wexes us 


trumpue latus navis. Ervrus 
ater mart perturbato diſper- 
gu Funes' & remos diſruptos, 

xſurgat Aquile tam webe- 
mens, gram cm frangit ilices 
im excel: montibus coneuſ- | 


fas, Nec prepitium vilum af- 


2 * rudent 


CE HOTTATII FFLACCI 
Auſter, memento fluctibus. 


es Eurys, inverſo mari, 


ractõſque emos differat. 
Inſurgat Aquilo, quantus altls montibus 
Frangit trementes ilices. 
Nec ſidus atri note amicum appareat, 


4 eee _ Qua triſtis Orion cadit, 10 
tranguilliere mori naviget| Quietiore nec feratur æquore, [466] 
% exercitus Gracrum uam Graia victorum manus, 
witfor, grande | Minerva a6 Cùm Pallas uſto vertit iram ab Ilio 
e ee ee een. 
O guontus * imminet ii O quantus inſtat navitis ſudor tuis, 15 
— 8 mw T'ib/que pallor Juteus, | / 

Ay | bene Jovem Et illa non virilis ejulatio, 
fan; cum murmurans| Preces et averſum ad Jovem: 
a om or ed Joes lonius udo cùm remugiens ſinus | 
in curve littore jacens paſtasſ Noto carinam ruperit ! s 20 


opimum ſpolium, a 
me precellis ſacrificabitur 
Aſcivus bircuss & nigra 
eviculas 


Opima quod 


A N 
4. Aufter, memento, &c.) Auſtrum à meri- 
dize flantem & in Ionio mari valdè ſævientem 
primùm invocat adverſus Mzvium navigan- 
tem: deinde Eurum ab Oriente: tum Boream 
ſeu Auilonem a Septentrione; ut colluctan- 
tes mare ſubvertant, Mæviumque fluctibus 
obruant. Virgil. Eneid. 1, 89, 


Una Euriſque Netiſque ruunt, crebergue pro- 

cellis 

Africui. N 

10. Orion.] De hujus ſideris occaſu procel- 

loſo & navigantibus triſti, lib. 1. Od. 28. v. 
21. lib. 2. Od, 13. in fine, lib, 3 Od. 4. ſub 
finem, &c, 
" 12. Graia wifforum manus.} Ad Capha- 
reum Eubez promontorium disjeQta claſſis 
Gracorum tempeſtatibus tantim non tota 
periit, cùm reverterentur poſt expugnatam 
Trojam. 

13. m Pallas uſto vertit iram ab Tio. ] Of. 
fenſa primim illa fuerat judicio Paridie, adeo- 
que Trojanis inſeſta: deinde Gracis etiam; 
tum quod Ulyſſes & Diomedes & ſuo templo 
Palladium rapuiſſent; tum vt canit Virgilivs : 
FBneid, 1. v. 45. 

Unius ob noxam & furias Ajacis Oilti, 


ſi præda curvo littore 


Porreclo mergos juveris; 
Libidinoſus immolabitur caper, 
Et agna tempeſtatibus. - 


NOTATIONES. 


14. Impiam Ajocis ratem.] Impius cert? 
Ajax Oileus & ſacrilegus, qui Caſſandram ad 
ipſas Palladis aras violarat, Unde navis ejus 
diffradta; ipſe verd mox in ſaxum enatans 
ſulmine parirer percuſſus. | 

18. Averſum ad Jovem.] Preces & vota 
mi nime audientem, ſcilicet improbo iratum. 

19. Tonivs,] lonium mare inter Epirum ac 
Peloponneſum ab ortu, & magnam Greciam 
Siciliamque ab occaſu perrigitur, 

' 21. Opima qudd fi prada.) Quod fi tuum 
cadaver in littore paſcat aves marinas, ſacra 
ſpondeo tempeſtatibus. | 

23. Caper.) Quia Mzvius petulans & olens 
ut caper. 

24. Agra. ] Virgil, Æneid. 3 
mi f ecudem. /Eneid. 5. tempeflatibus agnam, 

Tempeflatibus-)] His quoque templum erat 
Romæ dedicatum olim à Scipione, Ov. Faſt, 6. 
Ve 193. 


Te quogue, tempeflas, meritom delubra fatemur, 
Cic, de Nat, Deor. 3. n. 1, aſſerit in Deorum 


numerum referendas eiſe tempeſtates, gue 


noſtri guidem duces mare ingredientes immolare 
| bs//ias flutibus conſueverunt. ; 


ODE 


vigram bye- 


. 


* 


* 


fepuli Romani ritibus conſecratæ ſunt 


EPODON LIBER. 


t 
f 7 


op XA. 
Ad PET TI U M. 


Its 


Amore ſe Lyciſei occupatum non poſſe venſibus condendis vocare, | 


P 


In queis 


Simul calentis inverecundus Deus 
Fervidiore mero arcana promorat 


ANNOTATION 


Hane Oden aliqui faciunt dicolon diftro- 
phon, cujus primus quiſque verſus fit Iambicus 
Hipponacteus trimeter acalectus, ut Epod. 1. 
Ibis Liburnis, Cc. 

Secundus Sapphicus, conſtans penthemi- 
meri heroicl, & dimetro Iambico ; id eft, 
duobus dactylis, & ſyllabi: deinde quatuor 


Iambis; recepto tamen imparibus locis ſpon- | eſt 


Aliis placet, eſſe tricolon triſtrophon: ut 
primus quiſque verſus fit lambicus trimeter, ut 
ante dictum eſt, Alter quiſque Dactylicus 
dimeter, ut lib. 4. Od, 7. Arboribuſque come. 
* bree dimeter, ut Epod. 1. 

ce propugnacula, 

1. Za, nibil me, Cc. ] Apud Pettium five 
Pectium contubernalem ſuum queritur, quod 
per amorem nunquam fibi liceat interquieſ- 
cere, modò puellam modd puerum aliquem 
depereunti. 

Nibil juvat Scribere werficulos Amore per- 
cuſſum gravi.] Contra Propertius amore ſe ait 
incitari ad condendos verſus lib, 2, Eleg. 1. 


Nueritis unde mibi toties ſcribantur amore: 


Etti, nihil me, ſicut antea, juvat 
Scribere verſiculos amore percuſſum gravi; 
Amore, qui me, præter omnes, expetit 
Mollibus in pueris, aut in puellis urere. 

Hic tertius December, ex quo deſtiti 
Inachia furere, Glvis honorem decutit. 
Heu me ! per urbem (nam pudet tanti mali) 

Fabula quanta fui ! conviviorum et peenitet, 


antem et languor et filentium 
Arguit; et latere petitus imo ſpiritus | 

Contrãque luerum nil valere candidum 
Pauperis ingenium querebar, applorans tibi; 


O Petti,  nequaquam pla- 
cet ut priut, verſus facerey 
quia amore gravi occupor 3 
amore, qui me pre cunttis 
incendere cupit erga teneres 

pueros 2 Hic ter- 
5 Lias Dece ſpaliat arb 
foliis, ex guo defii deperire 
Inachiam, Hen me, quanta 
foi fabula per urbem! (Nam 
pudet me tanti mali] pæni - 
tet etiam conviviorum, in 
wihus 


[467] 


[44] 


| 10 


amans declarat 
7 p taciturnitate, 
uſpirits ndo pefore 
Aae; ak re mu ac 
ardente vino incalueram, & 
numen pudore carens 
mea at loco ſuo : 
ego te congue 
. mens 
pauperis non fravakerer puæ- 
5 
E &. 
Non mi Calliope, non bac mibi cartat 
* Apollo : 

enium nobis ipſa puella facit. | 

Seu wid] ad Ze — capillot, 
'O c ile, porta, novas, Cc. 


5. Tertius December. ] Tertius itaque annug 


8. Fabula .I mee huot- 
ſermones — — — —— 
imd furorem ! | 


11. Contraque lucrum, &c,] Adverfus riva- 
lium ditiorum munera opima nihil me poſſe 
ac proficere apud Inachiam avaram meretri- 
cem. Quidam legunt, Contran? lucrum nil 
valere candidum Pauperis ingenium. 

Candidum pauperis ingenium.] Candidos 
mores, ingenii vim & acumen, ſapientiam, 
eruditionem, aliaſque animi dotes eximias, 

13. Simul calentis, c.] Quoties verd Bace 
chus, id eft, vinum, me ebrium fecerat, at- 
que adeò loquacem & inverecundum : toties 
applorans tibi nudabam mentis mez vulnera, 


loco, 


Inde meus veniat mollis in ora liber & 


amoris tormenta & cruciatus, | 


— — 22 2 


— 


= — RS — 


— —— ny — — — — 


a HORATII FLACCT 


Addebam porrd; Quod f Er ſi meis inæſtuet pracordiis Ig 


libera indignatio cor meum 
inflammet, ut in auras difſi- 


Libera bilis, ut hæc ingrata ventis dividat 
pet moliſia bec pabula ne. Fomenta, vulnus nil malum levantia; 


quaquam ſubleantia delorem}, Deſinet imparibus certare ſummotus pudor. 


improbum 3 protiaus abjecta 
verecundia ceſſabit nare 
Lex. 


adverſus inequalts, Juſſus abire 


Ubi hc ſeverus te palam lauday: 


/ [4] 
domum, ferebar incerto pede 20 


guem ifta coram te graviter| Aq non amicos, heu, mihi poſtes, et heu 


weram, accepty mandato 

diſcedendi in des meas, 

dubio greſſu ibam ad fore 

eben mibi non A &| 
a 


Limina dura, quibus lumbos et infregi latus, | 
Nunc gloriatitis quamlibet mulierculam 
Vincere mollitie amor Lyciſci me tenet ; 


dura eben *wveſtibula, in quibus di 1 1 
rupi lumbes E latus. Fam Unde expedire non amicorum queant 25 
ae eccupat amor Lyciſci| Libera conſilia, nec contumelice graves z 


iantis omnem fæminam 
perare mollitid: Nuo me 
exſokvere non 7 Sneeral 


amicorum monita wel objur- 


gationes acerbe ; 


ANNOTA 


1%. Qued fi meis, &c,] Ex contemptu ſui 
9 ck indignatio & ita e 


TIONES. 
19. Ubi bec ſeverut, Cc.] Poſiquam ege 


conſtanter & magnifice apud te dixeram, me 


Inachiam; & hinc comminatio fe eam obli- abjecturum occupationes ejuſmodi vanas & 


vioni daturum. 


Sed bre vi redibat ad priorem [impottunas ; atque à te, Petti amite, juſſur 


erga illam ardorem :; quo vel invitus ad eam feram abire domum, & ptopoſitz quiete frui 


ferebatur ac trahebatur. 

16. Ut bac ingrata ventis dividat, Cc. ] Ut 
procul expellat, & penitus ex animo excutiat 
ac deleat iſta amoris fomenta alimentaque, 
nempe ſuſpiria, filentium, lacrymas, queri- 
monias, anxias animi ſecum luctationes; quæ 
omnia accendunt potitis amorem & avgent 
cruciatum, quam levant aut ſedant. 

18. Deſinet imparibus certare ſummotus 
pudor. ] Alii aliter locum hunc intelligunt. 
Suum cuique fit arbitrium expiſcandi ſenſus 
novos; ego fic interpretor cum Pulmanno : 
non amplits Inachiæ procaci me ſummittam 
pudens nimiùm : fed eam aſpernabor, defi- 
namque. ſeQari imparem, id eſt, amori meo 
non reſpondentem. Vel fic: cum imperibus, 
id eft, rivalibus me potentioribus certare de- 
ſinam, ĩiſque fine pudore concedam. mulierem 
lueri magis cupidam, quam finceri & candidi 
ingenii amantem; adeoque indignam meis 
amoribus. Priori interpretationi favet quod 
ait Horatius lib, 1. Od. 33, Veneri placere 
interdum jungere impares formas atque ani- 
mos, Te, lib. 4. Ode It. v. 31. 

Finis amorum. 


Denique Epod. 15. v. 14. 


contra ſubitd redeunte & 


trahente amore 

Inachiz, ad ejus ædes ferebar. Tibull, Lib. 

2. Eleg. 6. v. 13. 

Juravi quoties rediturum ad limina nun- 
nam ? 


Cum bent juravi, per tamen ipſe redit, 


22. Limina dura.] Vel propter immitem 
dominam, vel potiùs quòd in iis jacens per- 
noctanſque lumbos & latus infregeratz ex 
more amantium, de quo fusè lib. 3. Od, 10. 
Ovid. Remed. Amor. 508. 5 


Nec latus in duro limine pone tuum. 


23. Malierculam vincere mallitid.] Ludus 
eſt in voce mulie- e quaßi mollier 1 mollitze 
dicta. Ifidor,, lib, Ir, cap, 11. Preelare 
Petrus Bleſenſis ſerm. 1. in Adven. Angelicam 
falutationem explicans: ave  benedifia inte- 
mulieres, inquit, 2 a robufta inter molles, 

26. Libera confilia.] Amicè data, fine 
ulla adulatione, vel offenſionis metu. 

26. Contnmeliae grawes, ]. Jaftata ſcommata 
ab amicis objicientibus mihi amorem pro- 
broſum. Alii explicant: injuriæ ab Lyciſco 
vel meretrice qualibet irrogata; minds" ad 


Et queret iratus parem. 


| rem, ut mihi quidem videtur. 


þ 


sel 


Gs CY. BY = 


KETR RO SHEETS 


FPO DON LIBER. 1 


Sed alius ardor aut puellæ cand ide, 
Aut teretis pueri, longam tenodantis comam. 


ANNOTATIONES:. 


27. Sed alius ardor, Cc. ] Cicer. Tuſcul, 4. 
ND. 75 tiam nov N 
amarem tanguam claus clavum ejiciendum pu- 
tant. Ovid. Rem. Annot, 462. 


Succeſſore novo tollitur omnis amor. 


uodam amore weterem| ſolida, 


| 3&9 
Iſ-4 tantum aint amer;" fog 
| adelejcentale ſpecioſa, fue 
rotunduli putri prolixds . 

ilios nad» colligentis, 


* 
- 


28, Teretis.] — memhra ſycci pleng, 
ita, obe ſula. 

28. Longam renodaptis comam.] Sni 
illi ſeu -pueri meritorii capillos inſtar m lie- 
rum alebant, & in nodum colligebant. "Yigg 
lid. 2. Ode 5. in fine, Et lib, 4, Od. 10. 


I 


ODE XI. 


In ANUM FOaAETIDAM. 
QT” tibi vis, mulier nigtis digniſſima bar- | 
— ris ? 


Munera cur mihi, quidve tabellas 


Mittis, nec firmo 2 neque naris obeſz ? 


Namque ſagaciùs unus odoror, 


* 


uid it, mina, atris : 
6 1585 Frs e dona, 
[47 1 eware literas mittis mibi, = 
valid» adcleſcenti, nec bebetiy 
na? Ego quippe ſubtilis 
olfacia utrum fit tibi polypus, 
an olens caper reſdeat in 


Polypus, an gravis hirſutis cubet hircus in alis, 5 i pilofs, quam ſagax 


Quam canis acer, ubi lateat ſus, 


Qui ſudor vietis & quam malus undique membris 


Creſcit odor] cùm pene ſoluto 
Indomitam properat rabiem ſedare; 


Jam manet humida creta colorque 0 
ANNOTATIONE S. 


Metrum idem quod Od. 7. lib. 1. 

1. Ruid tibi wis ?] Vide annot, ad calcem 
Epod. 8, 

Digniſſima barris.] Digna mulier amatori- 
bus ſordidis ac deformibus, quales barri, ſeu 
bajuli ſole aduſti, ſtupidi, impoliti: vel fimi- 
libus elephantis, qui odore graves, formd tru- 
ces, mole terribiles, Vide lib. x, Sat. 4, annot, 
ad iſtas voces: Barrus inops, Porro elephas 
dicitur barrus ob gravitatem, Græcè Szo0c : 
nam inter quadrupedes mole præſtat: vel à 
voce bar, que peregrinum fignificat: vel à 
voce beira que idem quod bebemoth Hebraice 
ſignificat, ſcilicet ingentem beſſiam. 

3+ Naris obeſe. ] Ex Ariſtot. Phyſiogn, c. 6. 
2 naſum babent in ſummo craſſum, is ſtupidi 
unt, 

5. Polypus.] Eft morbus narium fœtidus: 
ſive eſt caruncula in naſo putida, reſpiratio- 
nem obſtruens, & tetrum emittens anheli- 
tum, 

Hircus in alis.] Fœtens humor in axillis, 
tam grave olens quàm hircus. 

7. Quit ſudor, Sc.] t Loquitur Horatius: 

quam gravis odor, & fatens ſudor exit E 
Kembriz ands putidæ ? 


cundo nidere farta. 


canis ubi aper deliteſcat. At, 
* e ſudor, & quam 
teter odor undigue emanate & 
membris  flaccidis! % .» » 
* * * #S * * = 


nec illi negy ej flat adb crets, & cal 


9, 10. Nec illi Jam manet bumidg- creta.} 

um olenti ſudore defluit pariter fucus ille, 
quo faciem incruſiirat : quippe rugas creta 
ſeu gypſo obduxerat, obtexerat, Plin. lib. 35. 
cap. 16. Eft in madicominibus & Chia terra 
candicans, uſus ad mulierum maxims © cutem : 
Idem, ibid. cap. ſeq, Crete plura genera . . . 
candidum & ad purpuriſſum in linans, wis 
utriſque ad diſcutiendos tumores , . . Refrige- 
randts quogue natura cretæ gt: ſudoreſque im- 
modicos fiſtit illita, &c. Petronius, c. 23. Per- 
fluebant per frontem ſudantis acaciæ rivi, & 
inter rugas malarum tantum erat cretæ, ut 
pntares detectum parietem nimbo laborare. | 

10, 11. Colorgue Stercore fucatus crocadili.] 
E terreſtris crocodili fimo cerufſa admixto 
fit medicamentum ad extenuandam cutim, 
nitidamque teddendam. Plin. lib, 28. cap. 8. 
Alter crocodilus (cordylum vocant) i ſimi- 
lis, multim infra mag nitudinem, in terra 
tantim, odoratiſſimiſque floribus wivit, 06 
id Inteftina ejus diligenter exquiruntur ju- 
Ejus ftercus crocodileam 
appellant: que illita ex cles cyprins mole- 


Hias in facie enaſcentes tollit; ex aqua 
werd morves omnes, quorum natura ſerzit 


Stercore 


Q. HORATII FLACCIT 
Facatus fm crocedili * ® Stercore fucatus crocodili, jamqz ſubando * 


3²⁰ 


ae 


«0. S:. 5-8 


* 


Tenta cubilia tetaque rumpit. 

Vel mea ciim ſævis agitat faſtidia verbis; 
Inachia langues mints ac me: 

Inachiam ter nocte potes, mihi ſemper ad unum 
Mollis opus: pereat male, quæ te, 16 

Leſbia, quærenti taurum, monſtravit inertem; 

* * + + „ +| Cum mihi Cous adeſſet Amyntas, 

Cujus in indomito conſtantior inguine nervus, 


A uam nova collibus arbor inhæret. 20 
Cui verd parabatur lang bu Muricibus Tyriis iteratæ vellera lanæ 


tiacta purpuræ Tyria? Ni. 


Cui properabantur ? Tibi nempe ; 


mirdm tibi: ut nullus aer Ne foret æquales inter conviva, magis quem 


contubernalis inter ſocios, 
plus amaret ſua mu- 

2 quàm ego te. 

minime fortunata, quam tu 

7 non ſecus ar agna lupos, 


capra leones walidos ex- 


faveſcit ! 


Diligeret mulicr ſua, quam te. 
o ge O ego non felix, quam tu fugis, ut pavet acres 25 
Agna lupos, caprezque leones! 


4 


ANNOTATIONES. 


in faciez nitoremgue reddit: lentigines tollit 
ac waros, omneſque maculas, Clemens Alexan- 
drin. Pædagog . lib. 3. cap. 2. Ex Antiphane 
Comico, ita refert: Ter, non ſemel, dignæ ſunt 
perire, gue crocodilerum excrementis utuntur, & 
ſpuma ſepiarum unguntur, & ſupercilia fuligine 
illinunt, & fuco genas terunt. 

21. Muricibus Tyriis, Sc.] Tibi parabatur 
cum magna cu, diligentia, celeritate, veſtis 


purpurea, bis tincta muricis piſciculi ſanguine, 
qui frequens & optimus in ea maris Mediter- 
ranei parte, quæ proxima eſt Tyro urbi Phe- 
niciæ. Unde Tyriz purpurz celebritas maxi- 
ma De purpura dibapha, iterats, ſeu iterùm 


tin@a, lib. 2. Od. 16. & 18. De Tyro urbe, 


lib, 3. Od, 29. in fine, 


Vide Plin. lib, 9. 
cap. 36. | 


ODE 


- 


 EPOD:ON 


LI B E R. 13 gat 


"ODE XIII. 


Ad A.M 


Ut genio indulgeant, omi ſalicitudine poſthabitd. 


10 08. 


H Otrida tempeſtas ccelum contraxit, et me, & plovie niveſque_ tes 
bres 8 | [47 J mittunt wem: Jam mare 


Nivẽſque deducunt Jovem: 
Nunc mare, nunc ſilüæ 
Threicio Aquilone ſonant: 

Occaſionem de die: 

Dümque virent genua, 
Et decet, obductã ſolvatur fronte 
Tu vina Torquato move 
Conſule preſſa meo. | 


Cztera mitte loqui : Deus hæc fortaſſe benign 10 


Reducet in ſedem vice. 
| we 4 i : 
Quibuſdam hee Ode eſt dicolos diftropbos. 
Primus quiſque verſus eſt hexameter heroi- 


ſenectus. [473] 


& filve firident bore Thra- 


cio: 0 ſodales,, ne emitra- 
n ITY Mus wnitatem tempo» 
rapiamus, amici, i: & uamdiv walent g- 
ö | 5 | nua, ae Convenit, ex» 


* 


plicetur frons ſenis contraci ag. 
Tu prefer wine cakata ſub 
Conſule mes Torguato: omit» 
te werba facere de aliis 
buſlibet. Za forſan Deut re- 
flituet in priſtinum flatum; 
mubatione propitid. Jam an- 


TIONES. 


— 


5. Occaſonem.] Cic: de Inv. i. n, 40+ 0c- 
caſio autem eft pars temporis, s in ſe alicu- 


cus: alter quiſque eſt Archilochius, conſtans ji rei idoneam faciendi aut non Faciendi q- 


dimetro lambicho, ac duobus daflylis cum 
und ſt llabs, 

Allis, & melids quidem, eſt tricolos triſtro- 
phos. Primus verſus eſt heroicus hexameter 
catalecticus, ut iſte, Ode 7. lib. 1. 

Laudabunt alii claram Rhedon, &c. , 
Secundus eſt Iambicus Archilochius dimeter 
acatalecticus, ut Epod, 2. | | 

Amice propugnacula, 

Tertius eft Dattylicus Archilochius dimeter 
hypercatalecticus, ut Ode 7. lib. 4. 

Arboribuſque come, 

1. Herrida _—_— Vel hyems, vel nim- 
boſum cœlum, ve — ho 

Celum contraxit.] Contractis & condenſatiy 
nubibus cœlum obtexit & obſcuravit. Non de- 
ſunt qui allegorics locutum velint Potam de 
neſcio quo civili tumultu, vel hot ili incurfu, 
vel clade & calamitate quipiam. Nonnihil 
c)uſmodi videtur innuere, ubi ait, v. 10. 


Cetera mitte logui : Deus bac fortaſſe benign 
Reducet in ſedem vice. 

2. Imbres Nieeſqug deducunt Jovem.] Quo- 
niam, ut alibi dixi, 1 eſt abr, hine & in 
terram deſcendere ac deduci putabatur, cùm 
ſo]yitur in pluvias aut nives decidentes. Vir- 
gil. Eclog, 2, 60. 

Jupiter & /ato deſcendet plurimus imbri, 

3+ Sildæ.] Dizielhs, per quam vox ifla fit 
trium ſyllabarum. 

4. Threicio Aquilone,] Flante à Thracie 
partibus Aquilone vento, qui eſt inter Sep- 
tentrionem & azgtum ſolſlitialem. Marth 


North⸗Eaſt. De ec jam lib, 1. Ode 25, v. 11, 


portunitatem, 4 
De die.] De tali die plovio, nimboſo, triſti 
ſumamus occaſioneni compotandi. Alii me- 
lius fic: dum per diem ac tempus licet, dum- 
que finunt ætas & vires, vits gaudia carpamus, 
6. Dumgue virent genua. ]| Theocrit. 18yl, 
TY . 6 Ee. 1. 
Atvxalvey & xpivg. molly vi Fig ole 
yu x l i 
Canos faciens, tempus gerere aliguid oportet eas 
quibus ef} gens viride. 
Genu virtt, i. e. juventus viget, ex Eraſmo; 
Genibus ineft witalitas. Namęue ik ipal genu 
utriuſgue commiſſurs de#trd ue, & priore 
parte gemira guædam buccarum inanitas ineft, 
i per foſſa, cen jugulo ſpiritus fugit, Plin. 
1. c. 43. | | 
7. 004.85 ſelvatur fonte ſeneus.] Vel, 
pellatur recordatio ſenectutis, quæ rugos & 
frifti fronte depingitur; vel potius, ſolvatur 
& potrigatur læta froris, que ſenili moroſitate 
contrahi ſolet atque obduci. Procul hinc 2 
nobis ea ſeveritas ac trifſtitia, quam affert ſe- 
nium. 4.4 
8. Vina Torquato, &t.] Diffuſa in cados + 
vina ſob Conſulatu L. Manlii Torquati, ade &+ 
que mihi coæva: nam eo anno prodii in lus 
cem: proind&que meum conſulem eum appello. 
Vide I. 3. Ode 21. ubi. 
O nata mecum Conſule Manie Amphora. 
10, Cætera.] Quz marorem nobis creafe 
poſſent, ex animo & memoria deleantur; uf 
hilaritati vacemus. Deus bac mala fortaſſe in 


* 

"372 
dit ungi nardo Perſcd, & 
- euras moleſlas ex animo fellere 
chordis Mercurii, Sic illuſ- 
cris Centaurus admonebat a+ 
tumnum generoſum Vir in 
bl uperabilis, fili Dea Thetidis, 
expetat te regio Ajaraci. 
guam rigant fluvii, Sca- 
mander exiguus, & Simon 
rapidus; unde regreſſum tib1 
intercluſerunt Parcs ' termi 
nato filo: neque parent mari 
na te domum reducet. Tbi ergo 
guaſvis arumnas mitiza per 
winum & carmina, quæ duo 
ſunt grata remedia borride | 
gr itudinis. 


melius mutabit. Ex his, ut dixi initio, ſuſpi- 


cari licet, tune, cum hane Oden ſctiberet 


Peta, interveniſſe quandam triſtitiæ cauſam, 
que ceriè nobis comperta non eſt. 

12. Acbæmenia nardo.] Unguento & Per- 
fide, ubi regna vit Achæmenes. Vide 1, 3. Ode 1. 
ſub finem, annot. ad has vcces Achamenium 
coſium, Optimum fiebat unguentum & frutice 
ſeu herbã cui nomen nardus, de qui Dioſcorid, 
I. 1. e. 6, &c. Plin, I. 12. c. 12, ita ſcribit : 
De folio nardi plura dici par eft, ut principali 
in unguentis, Frutex eft gravi & 4, radice, 
pingui, ſuum redolente . . Apud Gangem 
najcens, Cc. Vide I. 2. Ode 11. ibique annot. 


13. Fide Cyllenea.] Lyri, cujus autor fertur 
Mercurius, X Cyllene Nymphi ſua matre, vel 


a Cyllene Arcadiæ monte, ubi natus educatuſ- 
que eſt, dictus Cyllenius, Vide 1, x, Ode 10. 

16. Centaurus alumno.) Chiron Achilli, 
quem educavit, docuitque citharam pulſare: 
meminit Juv. Sat. 7. v. 210, Centauri Theſ- 
ſaliæ populi, de quibus I, 1. Ode 28. Inter eos 
verd quidam virtute celebres fuere. Præcipui 
nominantur Amycus, Rhetus, Lycidas, Eu- 
rytus, Pholus, & alii; quorum facile Prin- 
eeps Chiron, cui ob inſignem ſapientiæ famam 
traditi ſunt in diſciplmam ZEſculapius, Her- 
cules, 2 Achilles. 

17. Invicte mortalis.] Achilles ſolã quidem 
ea pedis parte vulnetabilis, qua tenebat eum 
iua mater in Stygiam paludem immergens, ut 
immortalem faceret. De Achille l. 1. Ode 6. 
8, 15.1, 2. Ode 4. 16. 1, 4. Ode 6, Vide ibi 
ar nt. 

18. Nate fuer Thtide,) Achilles Pelei filius 
ac I hetid,s Nymphæ ſeu Dez matinæ, quæ 
Fiopteità mox vocabitur Cærula. 


9 


Q. HORATII FLAC CI 
Nunc et Achæmeniã 
Perfundi nardo juvat, et fide Cylleneà 
Levare duris pectora 
Sollicitudinibus: 
Nobilis ut grandi cecinit Centaurus alumno: 
Invite mortalis, Dea 
Nate puer Thetide, 
Te manet Aſſaraci tellus, quam frigida parvi 
Findunt Scamandri flumina, 
L uubricus et Simois: 
Unde tibi reditum certo ſubtemine Parcæ 
Rupère; nec mater domum 
Cœrula te reyehet. 
Ilie omne malum vino cantdque le vato, 
Deformis ægrimoniæ 
Dulcibus alloquiis. | 
ANNOTATIONES. ' 


15 


[44] 


25 


1 


19. Te manet Aſſaraci, Cc. ] Ibis ad expe- 
ditionem Trojanam, quippe fine te Troja 
nunquam expugnari poteſt ex oracolo. "I 

Aſſaraci te/lus.) Phrygia Troas, ubi reg- 
navit Aſſaracus Trois filius, Ili frater. 

20. Scamandri.] Scamander als Xanthus, 
ex ldd monte, parvo fonte ſcatutit. Hine 
epithetum parvi : quod ſomniatores explicant, 
quoniam is fuerit è fluviis, qui ab exercitu 
Xerxis poti defeciſſe narrantur, 

21, Simon.] Hic fluvius Troadis in Sca- 
mandrum illabitur : uterque Homero Virgi- 
lioque aliiſque nominatiſſimus, 

22. Unde tibi reditum, &c.)] Achilli prædi- 
cit Chiron prematuram apud Trojanos mor- 
tem: quod norat, ſeu ex Aſtrologid, cujus 
erat petitiſſimus; ſeu a Thetide, quæ apud 
Homerum Achilli filio fatum ipfius præenun- 
ciat, Ibidem verd deſcribitur ipſe ſe conſolari 
vino & cantw heroicarum virtutum. Quod 
inde Poeta nofter eft imitatus hac Ode. | 

Subtemine.] Subtemen filum eft, quod ſta- 
mini ſubtexitur, Catull, Carm, de nuptiis Pe- 
let ac Thetidis, 


Currite ducentes ſubtemina, currite fuſi. 
De parcis fata nentibus, volventibus, diſpen- 
ſantitüſque annos vite mortalium, vide lib. 2. 
Ode 3. 5 

26. Defermit ægrimoniæ.] Deformes reddit 
zgritudo animi. Ciceron. JI. 12. ad Attic, 


Epiſt. 7. Ferrem graviter, fi nove agrimoni® 
locus Her. 

27. Dulcibus allovguits.} Vide, lector, ut 
has veces velut appoſitas ad praecedentia wiro 
cantũpue intelligas. Al/oquia veteribus ſolatia 
& levamina dicebantur, Grac, y"—_— 


Ae I T4 * D a2 ahi tus 


i 


8 » & > 


x EPODON EISEN en.. 
Varro de Ling. Lat. lib, 5. cirea metlium,! prick, an alloquradi ED. Furg 


Allocutum mulieres ire, aiunt, cum eun: ad pient. Cap. 8. art. 9. 


aliquem locum conſulendi causd, 
lib, 2. Cap, 7. art. 6. 


ODE 
Ad MECE 


323 
evetur Sa- 
entia mecum com- 


Valer. Max. | municabit de beat GW crit . alloewtid' csg ita 
Incerta gratulandi | tionis ac tœdil mei. are ns, * 1 


1 


NAT E M. 


4 iO 
0 3 


Phrynes Amare ſe impediri, ne promifſos Tambos abſoloat. 


Mlle inertia cur tantam diffudetit imis [475] 


Oblivionem ſenſibus, 


Pocula Letbzos ut fi ducentia ſomnos 


Arente fauce traxerim; 


Candide Mæcenas, occidis ſæpè rogando. 5 


Deus, Deus nam me vetat, 


Inceptos, olim promiſſum carmen, Iambos 


Ad umbilicum adducere. 


Non aliter Samio dicunt arſiſſe Bathyllo 


Anacreonta Teium, 


Qui perſæpe cava teſtudine flevit amorem . 


Non elaboratum ad pedem. 


Ureris ipſe miſer. Quòd fi non pulcrior ignis 


INN O7 4 


vidnet, velut fi putture fti- 
bundo bauſerim agu Lethe- 
as ſaporem conciliantes, Enim= 
v.rd Deus, Deus, inquam, me 
I vrobibet inchoatum carmen 
Jambicum jam pridem tibi 
| - , _\promiſſum ud finem perducere. 
[476] Simili modo —— Bathylli 
10\Samii amote incenſum fuifſe 

Anacreontem Teium qui ſæ- 

pe hd damorts cecinit ad 
metrum facile...  Ipſe vers 
| a amore. crugiaris,  Quod 
n non > For maſor, ignis 

T ION ECS. et 


Ode eſt dicolos diſtrophos, Primus quiſque eburnes, lignea, umbilici npſtri formam imi- 


verſus eſt heroicus hexameter : ſecundus eſt 
lambicus dimeter, 

1. Mollis inertia cur, &c.] Non defidia fed 
amore ſe detineri ait. 

3. Pocula Lethaos, Efc.) Metonymia ſub · 
jecti pro adjuncto, ut alibi ſæpe. Senſus eſt, 
videor nempe tibi hauſiſſe majus poculum Ee 
Lethe fluvio inferorum, qui rerum omnium 
oblivionem induxerit : vel ſoporiferas quaſdam 


potiones bibiſſe; vel Jaborare veterno ſeu} 


lethargia, aded ut 
reptus hm. | 9 { 

6. Deus.] Amor magnus Deus & maxime 
imperioſus, ' Ex $, Hieron, lib, 2. adverſus 
Jovianum, Amor rationis oblivia eft, turbat 
confilia, altos & generoſos ſpiritus frangit; in- 
ſaniæ Fo proximus, Plaut. Ciſtell. 2, 1, f. 

5 4 „% a9 et ih 20 nubilam mentem 

Animi hobeo : ubi ſum, ibi non ſum ; ubi non 

ſum, ibi eft animus. | 

Deus me vetat.] Vide perelegantem Paulini 
Epiſt, 1. ad Auſon. ubi. 

Nunc alia mentem vis agit, major Deus. _ 

8. Ad umbilicum adducere,) Graci dicunt, 
Colophonem vel coronidem addere. Latini, 
ad umbilicum perducete; id eſt, ultimam 
manum admovere lade verd fluxit ifte lo- 
quendi modus, quòd ſolebant veteres abſolutis 


ſomno inexpugnabili cor- 


tantia, in medio ſcilicet in 


umenti extantiz. 
Eraſm. IIla Euſtathios bullas interpretatur. 
Martial, Epigr. 1, 67, ft. dicit herum - 
bilicts cult m. libs 3. Epigr. 2. V. 9 pie. 
lurur iantem utchilicis, i, 5. Epigratn, 6. un 
bilicis treſcentem. lib. 4. Episram. ult. * 


obe jau ſatis o, che lib 
Jam per venimus u/que ad umbilicum. 


. Samja,] Otnindo & Samo infuld,.. . 
Len quem in deliciis hab eb 
Anacreon, deſcribit ve. & ac-pingit; Od. ſui 29. 

10. Anacretnta Teim.] Hie Posta erat & 
Teo loniæ -civitate laorali, vel & Tele Pa- 
phlagoniz urbe, in cid maris Euxini; ut 
quidam volunt, Scripfit Hymdos, Elegias, 
lambos, & alia quzdam, - Nonnülla verd in- 
tereidiſſe patet vel ex e quod 4x . 

rſape illum fieviſſe amorem ; at 2 
8 af 4. habemus Anacreontis. 
De eo vide annot. lib. 4. Od. 9. N 

12. Nen elaberatem #d pedem.] Sunt qui 
imerpretentor vetſus facili vena - effuſqs : me- 
livs alli referunt ad neglectos nomeros, pe- 
dumque non enaddam rationem. Nee abſurdus 
in eo fuit Posta plus amori indulgens & af- 
ſectibus, quàm ſyllabatum dimenſioni. 


0 » 


voluminibus addere ornamenta ovllea, cornea, 


13. Ureris i; ſe miſer.} O Maxcenas; tvi pro- 
* Accendie 


22 — — — _—_ OAT... 1 = 
4 _ rn OE I ICs — — — * £ 2 2 — * _ 
— — — — 2 2 * = — 
- — —_— —— * ———— — — 
1 * 
— 


324 Q HO RAT! 


tam, Teigre de * condi. 


1 FLACCI 
Accendit obſeſſam Ilion, 


dine. | Nam ir . Fi ge. Gaude ſorte tua; me libertina, neque uno 18 


libertina uno amatore mini-| * Contenta, 
me contents. 


Phryne macerat. 


ANNOTATIONES. 


pris experienti2 n6i ſatis, quid amor poſſit; 
bes ergo mihi condonare, 


Meus ignis Amyntas, 
16. Phryne.] Hujus nominis apud Grzcoy 


Rudd fi non pulcbrior ignis] Atqui Helena, | plures fuere meretrices. Una pre c#teris lau- 
que cauſa fuit-excidii & incendii urbis Trojz, | 4atur Athen. lib. 23. 72 6. quæ multo- 


non erat nobilior aut pulchrior eg mulicre 


rum criminum qua admiſerat rea tamen ab- 


quam, tu geperis t ( Terentia nempe, que & | ſoluta eſt à Judicibus ejus pulchritudine Gngv- 
Lieinia) unde tibi gratulor, Virg. Ecl. 4. 66 Uari cap * Jus p 8 8 


ODE xv. 
Ad N E R A MM. 


Non ſer vatam ab ed fidem gueritur. 


— 
1 


Nez erat, & Luna mica- N OX erat, et cœlo ſulgebat Luna fereno [477] 


bat inter "aſira minora, ſudb 
acre; "quando ta wiolatura 


E | 


Inter minora ſidera; : 


„ mapnorar Deerum, Cum tu, magnorum numen læſura Deorum, 


= _ werba jurabas, mol. 
us brachiis © complexa me = 
frrifizs gaam bedera alte Arc 

ici er; dum lupus 


In verba jurabas mea, | 
ctiùs atque hederã procera aſtringitur iJex, 


— 


Lentis adherens brachiis: a 


infidiaretur eie, 41g. Dum pecori lupus, & nautis infeſtus Orion 


Orion mautis inimicus ſob- 
werteret mare byemale; & 


Turbaret hybernum mare, 


wentus  moveret capillos Phæ - Intonſõſque agitaret Apollinis aura capillos, 


bi prolism; bunc amorem 
fore farem. O Neaera, do. 


Fore hunc amorem mutuum. | 10 


1%. © aliquando - plain O Jolitura mea multùm virtute, Nezra! [478] 


mea wirtyte ! Erenim fi ali- 
guid off reboris in Horatio, 


Nam, fi quid in Flacco viri eſt, 


ANNOTATIONES. 


Metrum idem quod Epod, anteced. 
1. Nox erat, &c,] Noctem, Lunam, Si 
dera, teſtes adhibet perjurii Neæræ. juden. 
Tat. 8. v. 150. ö : 


2 + „ Sed Luna videt ; a t : 
Intendunt oculos oo 17 


2. Inter minora fiders.] Sic lib. 1. Od $2. 
„„ Inter ignes. 
Luna minores. 

3. Magnorum Deorum.] Veneris & Cuyi- 
dinis, aiunt quidam: melids alii, Jovis, A- 
pollinis, Minervz, Martis, Mercurii, alio- 
rumque quos ZEneas detulit in Italiam : ex 
Virg. Eneid. 3, 11. 

„ « Feror exul in altum 


Cum * natogue, Penatibus, & magni: 


is. 
Vide Macrob, Saturnal, I. 3. cap. 4. 
4. In verbs jurabas mea. ] Ego verba con 


ſequebaris me verba præeuntem, & ſu 

re peteb as. 8 

7. Orion. ] Sidus tempeſtates ciens. De eo 
lib. 1. Ode 28. v. 21. lib. 2. Ode 13. in fine, 
tid. 3. Ode 4. ſub finem, | 

9. Intonſeſque, &c.] Dum intonſus foret; 
id eſt, quamdiu radii à ſole non poterunt- a- 
velli : ex Macrob, Saturn, lib, 1. c. 17. Vide 
lib. 1. Ode 21. v. 2. annoet. ; 

10. Fore hunc amorem mutuum.] Ita ſolent 
amantes invicem conjurare; ſolus ſoli, Vice 
Plaut. Mercat. AR. 3. Sc. 1. 

11. O do tur, &c.) Exclamatio hæc om- 
ninò appoſitè ſubjungitur prædictis. Senſus 
eſt: O Nexra, pœnſtebit aliquando iftius per - 
jurii, & offenſæ: nec dum ſatis virtutem meam 
& firmitudinem 181i : ſed brevi ſenties & do- 
lebis, 

12. Si quid viri.] Herodot. lib, 7. ait, multos 


cipiebam juramenti, tibique dictabam: tv 


quidem effe homints, at yiros paucos. 


Non 


oo” „ W 


EPOD-ON LIBER. 15˙ 325 


Non feret aſſiduas potiori te dare noCtes, e Fo _ 
Et quzret iratus parem 3; - _— Frere 2 * wk 


Nec femel offenſe cedet conflantia forme, I 5 | rates queret fidelem amicam : 
Is werus dolor corripiat, 


Si certus intrarit dolor. . 2 
At tu quicunque es felicior, atque meo nunc tag prichritadine ſend! invi« 

Superbus incedis malo; s. 7. verd quiſquis es none 
Sis pecore & multa dives tellure licebit, 


Tibique Pactolus fluat 3 _ * 20 | raters 
Nec te. Pythagoræ fallant arcana renati, 
Formaque vincas Nirea, 


Eheu tranſlatos alĩiò mcecebis amores | be — 1 
Aſt ego viciſſim riſero. | ben amores alteri da. 
tor! feet remade, 


ANNOTATIONES. 
13. Petiori.] Rivali meo, cui plura das, | arenis volviſſe predicantur; Tagus in Hiſpanis, 
Padus in Italia, Hebrus in Thracig, PaQlus 


quam mihi, amoris teſtimonia. 
14. Parem.] Quz reſpondeat amori meo. in Afia minori, Ganges in Indis, Plin. lib. 36 


15. Semel offenſe. ] Que ſemel offenderit me, | cap. 4- 
vel cui ſemel eftenſus tuero &rratus, 21. Nec te Pythagore, C.] Ef foeris fe- 

16, Si certus intrdrit dolor, } Id vulgò refe- | piens ut Pythagoras. De eo Gell. lib. 1. cap. gs 
runt ad Horatium: non abſurdè quidam ad |Suidasz  $: non minds verum 
Nezram.: hoc ſenſu ; Tanta eſt irz mem con« {qudm Apollo Pyrbivs, nomen ejus i 
ſtantia, inquit Flaccus, ut ſi tibi, Nezra, ſe- | Philoſtratus, Deorum uſum conſuetudine affir- 
mel iraſcar, etſi te peaiteat me offendiſſe, te- | mat, & ab eis accepiſſe quatenus hominibusdes 
que yerus dolor capiat, ac tum velis redire in] lectentur, & quatenus eos averſentur,” ex' eos 
gratiam mecum, haud tamen ego cedam aut ve- ¶ que de natur diſſeruiſſe. Porrd tanta fuit 
niam dem. antiquos Pythagorz veneratio, ut domum 

17. Quicungue es feſicior.] Quicunque. es |templi- inſtar, ipſum vers 'tanquam — 
meus rivalis, & potior apad Nezram, mihique fhaberept, 

Renati.] Scilicet ille fapientiee quaſi 1 


proinde inſultas, qudd illa, me ſpreto, indulgeat 
atque obſequatur tibi. ſtes, multa tamen deliravit de animarum in 


19. Sis pecore, c.] Quamvis opibus valeas, [aliud. & aliud corpus tranſmigratione : ac ſeip- 
ſapientiginclareſcas, venuſtate conſpicuus fueris.ſum aiebat primum Oethalidem fuifſe, deinde 
Ubi tcia vides affer, riamorem excitare conſuera, Euphorbum, denique Pythagotam. Vice lib; 15 | 


Sic Virg, Eclog. 2. Ode 28. v. 10. annot. 
22. Nirea.] Nireus inter Orecos, qui at 


Mille mee Siculis errant in montibus agna, | Trojanam ex peditionem profecti ſunt formoſiſs 
0 . * . . = . . * . >. . fimus, uno excepto Achille. Homer. Iliad, To 
Canto gue ſolitus « « . Ampbion, De illo jam lib. 3. Ode 20. in fine. 
S „% ol oe aoe 23 · Tranſlates alis mærebi: amores. | Ta we 
Nec ſum adeo informis, &c, que Neære levitatem & inconftantiam 
ere: tum verò tibi ego inſultabo viciſſim 3 * 
20. Tibigue Paolo: fluat.) Licet te ditet f affatim gaudebo, ficut tu mod gaudes malo m 
Pactolus Lydiæ fluvius, per quem Crœſus rex [quod ab illa contemnar, Ex Ariſtot“ Nhet, 8. 
olim dicitur auto abundãſſe. Is propterea, Chry- | Lan ſemper comitatur vsluprat de ſpe puniamal. 
ſorthoas etiam —.— ; * Sarbat. Quin. Nam jucundum of} putare 1 eventarum, ord : 


rde Rut | EXOPIamus, 


* * , 4 
% . 9 ” . 
* * «& © et * of x 4 * 
* * — * 4 L * - 
4 : 
5 * 
as © = * o + © 
o 1 * 
3 bl * . $$ | 
" . 
0 . 


„ 
4 


= 4 - 
4 _ - 
Py at a,” — * _ 
= _ . == 4 — — 


2 
— 

—— 
N - 


— o * — * 
— 8 K = — 
— 


hie ſaltem pluſquam Hypercriticus ! Tuam fi- 


A N 
Ad ROM 


326 Q. HORATII FLACCT 


XVI, 
ANOS. 


Bellorum civilium finem nullum eſſe canqueritur. 


Secunda jam tas abſumitur; A Litera jam 
bellis civilibus, & — A Sos et i 


propria diſi rdit potentia. | 


teritur bellis civilibus ætas; 
pſa Roma viribus ruit. 


uam lsbefadere nequive- Quam neq; finitimi valuerunt perdere Marſi, [480] 


ment Mag wicini, vel Thuſcus | Minacis aut Etruſca Porſene manus; 


invida Capuæ vit; nec ferox 


exercitus ſuperbi Porſene ; nec) FF, 1u1a nec virtus Capuæ, nec Spartacus acer, 5 


Spartacus; | atgue Allobreges | Noviſque rebus infidelis Allobrox, 


perfidi, rebus novis ſtudentes, | 


ANNOTATIONES. 


Ode he eft dicolos diſtrophos. Primus 
quiſque verſus eſt heroicus hexameter. Alter 
quiſque eſt Tambicus trimeter e puris Iambis: 
quod non alibi feciſſe Horatium repeties. Bene 
Scaliger: Sexia decima, inquit, elaborata ef 
allernis Tambis puris ; idcires, & faftu dffiicilis, 
& emendatu. © r, f 

. — Sc.] Quim varie & quam 
irritis & caſſis ictibus hane Oden petit Scaliger 


dem tuum judicium, ledtor: an duriſſima mul 
tis locis, an rota inepta F Imò durum & ineptum 
cenſebis eſſe cavillatorem, quiſquis Po#tam 
emunctæ naris ita calumniatur, Ad ſingula ve- 
niamus. . . : 4 % ” 43 : 

Atera jam teritur bellis civilibus æ tat.] Unum 
rope ſæculum conſumptum fuerat bellis civi- 
ibus Syllæ & Sulpitii; Oftavii & Cinnæ 
Marſi & Syllæ; Pompeli & Cæſaris j denique 
poſt interfectum Julium hune Cæœſarem, bello 
utinenſi, advet ſus Marcum Antonium; Peru- 
uno contra L, Antonium Marci fratrem ; Sici- 
lienſi in Sextum Pompeium, præſertim verd 
Philippenſi, adverſus Brutum & Caſſium Auguſto 
dimicante. Huc uſque velut unam ætatem belli. 
cis fragoribus attritam ſtatuit Horatius. Cum 
verdexardeſceret novum Bellum Auguſtum inter 
atque Antonium & Cleopatram, de quo antea 
d. . & 9. & |. x, Ode 37. tam diuturni 
malipertæ ſus in has erumpit voces: Ergone altera 
tetas pariter ut prior bellorum calamitatibus at- 
teretur? Suis ipſa viribus Roma deſtruetur? Et 
quam hoſtes nulli diruere valyerunt, iph per 
Oe ac peſſum dabunt Romani cives ? Vide ante: 
7. 
2. Sui: & ipſa Roma viribus ruit.] Mag- 
nitudine laborat ſua, ut ait T. Livius, Et 
Propertius z 3, 13, 6. 


Frengiti ipſa ſuis Rema ſuperba Lonig, - 
3. Mar,. ] Italiæ populi futte ſub Samni 


Mar: olim pugnaciffini, de quibus nunguam 
— hot wiſus, Nee enim ne Morſe, nec de 
Marſis bactenui triumphatum, quod teſtatur Ap- 
pian. bel, civil. lib. 1. Hi duce Popedio bellum 
Sociale moverunt primi, omneſque Italia na- 
tiones ad arma concitarunt. Supra I, 3. Ode 14. 
ſtrophe 5. Oroſ. I. 5. c. 18. Flor. J. 3. e. 18, 
cum omne Latium atgue Picenum, Etruria omnis 
atque Campania, eee Italia contra matrem ac 
parentem ſuam urbem confurgerent, . . . « autre 
belli diſcurſante Popedio, diverſs per los @ 
urbes figna cecinere. Nec Annibalis nec Pyrrbi fuit 
tanta vaſiatio. 

. Minacis aut Etruſca Porſene manus.] Por- 
ſena Rex Etruſcorum ingentibus copiis aderat, & 
Tarquiniss manu reducebat, inquit L. Flor, I. 1. 
c. 10. Non unquam alids ant? tantus terror Se- 
natum invaſit : adeo valida res tum Cluſina erat, 
magnumgue Porſene nomen, &c, qua habet T. 
Livius |. 2. c. 9. g | 

5. Æmula nec virtus Capuæ.] Emula Ro- 
me non Carthago tantim, vt dictum eſt 1, 3. 
Ode 5. ſed & Capua, urbs Campaniz prim- 
ria, Hane pelago, cultu ue, penugue potentem, 
deliciis, opibus, famague, \cribit Auſonius; alte- 
ram Romam vocat ipſe Tullius Philip. 12. & 
alibi ſuperbiæ domicilium. Tum verd præ- 
ſertim Capuenſes Italia imperium ſibi pollice- 
bantur, chm Romanas vires ab Annibale im- 
minutas cernerent, Nam & eam ob rem ſecundo 
bello Punico à Romanis defectre, & ſocietatem 
Inifre cum Annibale & Pœnis, at vide: gr jam 
deletum Romanum nomen, inquit Livius I. 23. Vide 
& Flor. I. 3 e. 6. c. 

Spartacus acer. ] Hujus tanta fuit audacia, ut 
fuderit imbelles aquilas ſervilidus armis, ita ca» 
nit Claudianus de bell. Gert, Vide l. 3. Ode 14+ 
v. 19. 

1 rebus infide/is Alobrox.] Allobro- 
ges (qui ſunt hodie Sabavdi atque Delphinates) 
accolæ Rhodani fluvii populi rebus novis ſtu- 
dutre ſemper, nemini fidem, nec ſuis quidem 


al len, hedie Dacare d 


ducibus ſervire aſfueti : conjurationem Catiline 


Net 


= Ra 5 + &# © @& 8 


'EPODON LIBE R. 16. 


Parentibũſque abominatus Hannibal 3 


327 


Nec fera czrulea domuit Germania pube, [481] | nec vicie crux Germania juve- 


nibus cernleis; & Annibal 
parentibus execrabilisz ſeil. 


Impia perdemus devoti ſanguinis ætas: hanc peſſumdobimus iph nos 
Feriſque rurſus occupabitur ſolum. 1 0{ Somines cenſceſerati, quorum 


adgifns eff cruor 1 aten ter- 


Barbarus, heu, cineres inſiſtet victor, & urbem 14 bre 4 lei iterim "tes 


Eques ſonante verberabit ungula. 


| nebitur, Eben vi cter barba- 


& equorum bus fret es · 


Quæque carent ventis et ſolibus oſſa Quirini, e Laber i peddr wrbis 
t 


{Nefas videre) diffipabit inſolens. 


but conculcabit, - Ei, quod 


Forte, quid expediat, communiter, aut meliorſ berrendum wiſe, ofa Romuli 


Malis carere quzritis laboribus? 


Nulla fit hac potior ſententia : (Phoczorum 75 


ANNOTATIONE S. 


Ciceroni tum Confuli pa: eſeere, quamvis cum 
Lentulo prids con ſenſiſſent. Vide Cic. Catil, 3. 
Salluſt. bell. Catil. L. Flor. I. 3. c. 2. præſer- 
tim vero |, 4. c. 6. Quidam volunt ab Horatio 
Lic Gallos omnes fgnificari z nec abſurde. 

7. Cæruleã Germania, ] Germanis truces & 
cæruli oculi, rutiſæ come, magna corpora, Corn. 
Tacit, Non eſt dubium quin hie notentur 
Cimbri, Tevtoneſque, Itatiam invadentes ar - 
mis tam ſævis, ut pronunciarit de eo bello Flo- 
rus, actum erat nift Marius illi ſeculocontigiſſet. 
Ile tamen non auſus corgredi flatim 
barbari werd non ſegnius quam minati fuerant, 
tripartite agmine, per alta, id of, clauſtra 
Italic ferebantur, Nimirum cum terras eorum 
inundaſſet Oceanus, novas ſedes toto orbe quez- 
zebant, &c. quæ deſcribit Flor. I. 3.c. 3. 

8. Parentibuſg; abominatus Annibal.] Ut l. 1. 
Ode 1. Bella matribus deteflata, die & hoc 
loco parentibus, quorum filii periere tot bellis 
ab eo mois, abominatus Annibal dux Cartha- 
ginienhs exercitU+, vel una clade Cannenſi Ro- 
manis formicoloſus aded, ut nihil magis Ro- 
me quam Annibal timeretur: unde proverb. 
Aunibal ad portas, ad fignificandym extre-, 
mum quodvis periculum, Vide T. Liv. Valer, 
Max, I. 9 c. 4. Plutarch. Flor. &c. & qu 
nos I. 2. Ode 12. annotavimus. 

9. Devoti ſanguinis &tas.) Noſter enim ſan- 
guis, lacer, addictus, & deſtinatus videtur elle 
placandz irz Numinum : Majorum delia im 
meriti luemus ; quippe ut ait ſupra Epod, 7, 17, 


* + + #4 aterba fata Romanos agunt, 
| Sceliſque fraternæ necis, 
Ut immerentis fluxit in terram Remi 
Sacer nepotibus crucr. 


Vide ibi annotationems | 
10. Feriſqgz rurſus eccupabitur ſolum.] Diruta 


urbe, antiqua ibi erit ſolitudo, virgulta & on! 
aaſcentur in quibus, ut olim, ſtabulentur 


[ olis ac wenti exfertia diſper- 
ge! ſuperbus, Forte unive fi 
100%, port major interrogobitis 
utile fit ad evitandas 
tales erumnas #7 Nulla wide- 
atur ſententia melior quam 


paſcantur fetæ. Virg. a. S. v. 348. Capitolia, 
inquit, 

Aurea nunc, olim filveſtribus horrida dumis. 
Et antea tbidem, v. 314. 

Hec nemora indigenæ Fauni Nympbægue tene - 


bant, 

17. Barbarus vlcter.] Barbaris populis qui- 
buſlibet Roma cedit in direptionem, prædam & 
{udibrium., Sant qui velint bæc ab Horatio 
dici, qudd in exercitibus Auguſti atque Anto- 
nii 1 barbarii corgphures in ſubſidium 
vocati. 

13 Quægpue carent wentis, c] Ofla Ro- 
mult ſepulchro condita, adeòque nec vento 
commota nec ſole aduſta extrahet vr inſo- 
lem, & diſſipabit impid. Etat opinio quorun- 
dam, raptum in cœlos Romulum eſſe: alii ve- 
rd cum Varrone aſſerebant ſepultum Rome 
poſt Reftra, vel in ſoo templo. 

17. Nulla fit bet potior ſententia.] Excan- 
deſcic Scaliger ad hunc medum, exclamat - 
que : Quit paululum modd pudens aufit bartari 
trecenta miilia civiuom Romanorum ad urbem 
de;crendam? Ohe vir ſalſiſſime, P.ribus at- 
gue Pottis Quidlibet audendi ſemper fuit aqua 

las, Porid quid abſurdum cizes Romanos 
in cas inſulas ab Horatio vocari, ad quas concu - 
pivit divertere Julius ipſe Cæſar, earum amæ - 
nitate illeQus ? in quas demigrandi etiam tuit 
Sertorio maximum defiderium, Teſtis Plu- 
tarchus in Sertorii vi a, obi & egregiè decii. 
bit earum inſularum ſelicitatem. Vide inſra, 

Phoctorum welut profug t exccrata civitat.] 
Phocei loniz populi ab Horpago Cyri Regis 
pree'eto obſidione preſſi non aliam invenere 
viam'& rationem vitandæ hoſtium ſevitiz ac 
ſervitutis, quam ut cederent fo: tioribus, de- 
ſeriaque urbe ſud, alias ſedes quærerent. Hæe 
narrat Herodot. I. 1. ſect. 42. Ind: veniſſe in 
Galliam, & Maſſiliam urbem candidil.e aiunt, 


Vide Strab, I. 4. Juſtin, I. 43, 


Y 4 Velut 


— 
— — 


— 


———— . 
— ey————o 


_ — 
r 


p * 
— = __ — p ———— — LEES 
2 => 0 — CO  _—_— 


— = _ 
= 
2 —— 
_ 4 $0 — - 
* ” 
——ũ—ũ—6— —— —äh — —ͤy— — — — — 


th 8 

2 

* 
— 


— ͤ — 


7 
*. A - — — — m 
AE. De —— — — _— — — 


= — — - 


— — — — — =: 
— Leh boo cen — 


— 
— 


— 
— y 
—— — 


— 
— 


4 
U 
4 


beec : oportet abire quocungue 
erent pedes, quocung; per mare 
impellet Aufter vel Africus ue- 
bemens: quemadmodum Pho 
cæorum urbs execrationes 
abſceſſit, ſuas damos agroſy ; & 
templa dimittens occupanda 
apris & lupi: voracibus. Ita 
eenſeo, Habetne 


uiſpiam me- 


Q HORATII FLACCI 


Velut profugit execrata civitas, 

Agros atque Lares proprios, habitandaque fana 

Apris reliquit et rapacibus lupis) 20 

Ire pedes quocunque ferent, quocunque per undas 
Notus vocabit, aut protervus Africus. 

Sic placet? An melius quis habet ſuadere? Secunda 
Ratem occupare quid moramur alite? 


lius aliquid proferre? Quid 
888 _ OT 
fauſtis avibus ? At prids jure- 
Jurando nos 
bac verbaz ne reverti liceat, bo 
niſi cam emergent lapides a 
quis profundii elati ; neve diſ- 


Sed juremus in hec; ſimul imis ſaxa renarint 25 
Vadis levata, ne redire fit nefas: 107 
obfirinzamus, is Neu converſa domum pigeat dare lintea, quan- 


o 
_ 


[485] 


Padus Matina laverit cacumina ; 


pliceat welg facere werſur pa- In mare ſeu celſus procurrerit Apenninus, 


triam, quando Padus rigabit 


werticem Matini montis, aut 


ruet; atque amor prodigjoſus 
nſclits libidine copulabit fe- 
ras,  aded wt tigrides . cepi- 
ant jungi cervis, & co umba 
milwvioz atque preges fine 
metu credant ſe leonibus fu. 
, glabergue fiat caper, & 


gaudeat mari ſalſo. ' 
ANNOT A 


18. Exccrata civitas.) Execrationes ante 
diſceſſum jaculati Phoczi in regionem quan: 
deſerebant. Vel potids, ut reſert Herodot. 
modo cit. communi conſilio mutuis execra- 
tionibus di, iſque devotionibus ſeſe aftrinxe- 
runt jurantes nunquam alios ab aliis diſceſ- 
ſuros, aut patriam Phoczam repetitutos. 

22. Netus, Africus.] De his ventis meri 
dionalibus, I. 1. Ode 1. & 3. guocungue wocabit, 
Kve in Cyrnum inſulam, five Rhegium, five 
in Galliz oras, In eas enim regiones migra- 
turus N tus & Africus venti utiles e ant. 

25. Sed juremus in bae, Cc. ] Antequam 
©: demigre mus, nos oportet ſolemni ſacri- 

ento obliga i, non redituros in patriam, nec 
alios ab aliis disjungendos, 

Simul imis ſaxa »endrint Ladis levata.] Ex 
Herodoto cit. Poſt execrationes, Fhocenles in 
mare demerſerunt faxum ingns, ſeu can- 
dens ferrum ut alii contendunt; & juramento 
eonfirmant non prig: de repetendd Phocza 
cogitaturos, quam maſſa illa five ferrez, five 
faxea emergeret, & ſuper aquas nataret, Ad 
hune jurandi ritum pertnet, quod Helvetii 
demigraturi moenia ſua incenderint, quod ſa- 
cramentum eſſet, ne redirent. "Teſte L. Flero. 

27. Quando Padus Matina laverit cacumi- 
na. ] Adunaton multiplex aggregat & accu- 
mulat bic Horatius flylo juyeniliter laſcivi- 

eite: quod ſi reprehendiſſet Jul. Scaliger, ex 
judicii legibus fecifſet, Hoc certè notare de- 
duerat potiùs, quam tricari circa caru/cam 


* 


Novaque monſtra junxetit libidine 

alrus Apenniry: in mare pro. Mirus amor; juvet ut tigres ſubſidere cervis, 
Adulteretur et columba miliio ; 

Credula nec flavos timeant armenta-leones ; 
Ametque ſalſa lævis hircus æquora. 


30 


TIO NES. 


Germaniam, velut durum epithetum; circa 
vecem carent, quaſi antique nimis uſurpatam: 
perprimat velut fœtentem. Senſus hujus loci 
eſt : tum ne pigeat Romam redite, quando 
Padus fluvius Matinum montem ſupergredie- 
tur, ejus cacumen aſcendens ac decurrens. 

28 Padus.] Qui & Eridanus Itallæ maxi- 
mus ſluvius ex Alpibus ſcaturit in limite 
Galliz, rigat Pedemontium, Mediolanenſem, 
Plac ntinam, Mantuanam, Ferrarienſem, ali- 
aſque regiones; denique in mare Adriaticum 
illabitur. GaBjam Ciſalpinam divifit olim 
in Ciſpadanam & Tranſpadanam. | | 

Matina.) Saltus & mons Matinus erat in 
Apuliæ Lucanieq; confinio, De eo jam |. . 
Ode 28. v. 3. : i 

29. In mare ſeu celſus procurrerit Apenainus. 
dive cùm man ſubmergetur Apenninus mony 
a'tiffimus, Italiam ſecans longs & continua 
'iraftu & jugo ab Alpibus maritimis ag Bru- 
tios & Salentinos. 

30. Nova; monſira, c.] Monſtrum ſane 
foret, ſi cervi ſus natur$ timidi jungantur di- 
gridus feritate horribilibus, Plio. I. 8. ſi co- 
\umba item manſueta copuletur milyio inter 
acc pitres rapacitate & magnitudine præcipuo. 
Plin, I. 10. c. 10. by 

33. Credula nec flavos, c.] Cùm greges & 
armenta ſponte ſe offerent leonibus devoran»., 
da, amiſsa.naturali ab his fugſ & metu, 

4. Ametq; ſalſa lævis bircus equora.] Quan» 


do hircus habzhit duo nature & indoli ſue 


By 


EPODON LIBE R. 16. 
Hzc, et quæ poterunt reditus abſcindere 


ces, 
Eamus omnis execrata civitas, 


* 


Pg 2 
dul-Poſteaquam ifa & guecuns 
[ 434] gue walebant tollere ſpem ęru- 

tam remigrand? adjuraueris 
36 | mus, proficiſcamur. omnes, aut 


Aut pars indocili melior grege: mollis et exſpes fande plebe abel. Pary 


Inominata perprimat cubilia, 


autem iner: & ſpe carens c. 


Vos, quibus eit virtus, muliebrem tollite luctum, | azſpicara, Yor prediti wirtu- 


Hetruſca præter et volate littora. 
Nos manet 
Petamus arva, divites & inſulas; 


Reddit ubi Cererem tellus inarata quotannis, 


Et imputata floret uſque vinea 


ANNOTATIONES. 


contraria, primù n ut ſetis sc pilis carens fiat 
lævis; aherum ut aquas frequentet & inna- 
rare amet: quandoquidem. amat potins mon- 
tes & arduos faltus, eſtque hirſutus valdè ac 
piloſus, Audite verò Scaligerum: Lö, inquit, 
reperit bircum, quem bie poneret abborrentem 
a mari ? nam nullum eft animalium, quod magis 
amet ſal, Quare min aut fimiam ant felem 
dixit potius, quibus beftiix nulla pejus odit a- 
guas ? Mirari certè libet gravis alioqui-viri 
tantam hie levitatem, Verim & mox proſert 
aliquid multò magis abſurdum, ſucque pror- 
ſus ingenio indignum. 
Aut pars indecili melior grege ; mollis, Et neſcio 
quid de apibus comminiſcitur, quod ne cagi- 
tavit quidem Horatius. Ergone dormitaſſe 
bonum Homerum dicemus, an Hypercriticam 
bilem ita inflammatam, ut mentem alias bo- 
nam malitiosa & parva caligine aſperſetit, ve 
attu quodam bumore depravarit ? 

27. Pars indocili melior grege.] Civium pars 


ceanus circumvagus : arva, beata | juz, 


Legit enim paulò poſt: | 


te, famine abſtinete ejulats, 
* & properate ultra Thuſcum 
Nos at Octane 
cireumfluens. amm it ter- 
ram felirem & inſu/as beatas, 
2 folum incultum fert moſs 
ſem annis ſingulis, & witis non 


nibiluminus floreſcit a 


rec ia 


primùm ultra maria nota contendite, a0 
Tyrrheno præternavigato, feſtinate ad felices 
inſulas in Oceans poſitas. | 
At. Circumvagus, |] Vel circumfuſus. orbi 
univetſo, vel inſul.s fortunatis. Vide I. 4. 
Od, $, ſub. finem. | | 

43. Reddit ubi Cererem, Cc. ] Beatas infu- 
las deſcribit Horatius mito artificio imitatus 
Virgilium Georgic, 2. v. 140. & ſeq. Italia 
laudes perſequentem. 


Sed gravide fruges, & Bacebi Mafficus bumor 


Hie a Ae, atg; alienit menfibus after. 
Bis gravide pecudes, bis pomizs utilis arbos, Cc. 
Plutarchus in Sertorio, de Atlanticis inſulis, 
quas vocant Beatas, ita ſcribit, Due ſunt parvo 


diſtant @ Libya. Imbres illic rari mediocreſque, 
[venti Juaves plurimum ac roriferi : ſolum pin- 


ve, nec arari mod? plantarive facile; F.y etiam 
labore, 


ſapientior ſaniorque adeoque melior plebe in-4ex ſe fine uit bumand induftrid 


docili, Nam hee abripitur animi quolibet 
pravo & perverſo impetu; illa autem rects 
duci'ur ratione. 

Mollis & exſpes Inominata, &c.] Permaneat 
hie, 6 volet, vulgus ignavum, eaque generos3 
ſpe carens, quam. viri magnanimi concipiunt, 
cim ad grandia quædam ſuſcipienda accen- 
duntur. Alludit Poëta ad id quod refert Hero- 
dotus ante citatus, Phocæorum partem dimi- 
diam patrii ſolii captam dulcedine, in Phocæ- 
am violato juramento remigrafle : at alios ju- 
rejurando ſatisfacientes. Cyrnum ſeu Corſicam 
rectà navigaſſe, ibique communiter per quinque 
annos cum prioribus colonis habitaſſe, &c, 
39. Muliebrem tollite luttum.] Ne mulierum 
more lugete amiſſam patriam ſedeſque aſſue- 
tas: in d tanquam viri tollite animos ad meli- 
ora quærenda: ac mementote, ibi ee patri- 
om ubicungue bene: vel, totum orbem terra- 
rum viro forti patriam exiſtimari. 

40. Herruſca pratter & volate litera, ] Quam- 


frufum produci . air fincerus ac temperatus, 
Sc. ut etiam apud Barbaros increbuerit fides, 
Elyfios ibi eſſe campos, & beatorum domicilia 
ab Homero decantata, Hac igitur cam audiſſet 
Sertorius, mirabilis eum cupido cegit eas inſulas 
adeundi incolendique & illic quiet wivendi fine 
magiſtratuum atque bellorum curis. At Cilices 
pacis & quietis impatientes, rapinarumgue a- 
vidi, Sertorii animum fruſtrati ſunt, & in 
Libyam — navigdrunt, 

44+ Imputata . floret uſque wines.) Vitis etſi 
non putata, floiet tamen & fructum affert, 
Non, Marc, Putare dicitur purgare, rarefacere, 
inquit affertque illud © 2 Georg, fingitque pu- 
tando, Aul. Gell. I. 6. c. g. fic ſcribit; Purare 
weteres dixere, wacantia ex quague re ac non ne- 
ceſſaria, aut etiam obſlantia & alitna auftrre 
& exciderez & uod efſe utile & fine vitio vi- 
deretur, relinguere. Sic arbores & vites, fic & ra- 
tiones putari dict. Originem deducit Feſtus. a 


voce putum, que idem quod purum ſigniicet. 
N | Germinat 


Impievere : tenent oleaque, armentaque lata, 


mari diviſe inter ſe; decem millibus fladiorum 


— 


— — — 
———— —́—́kʒ—Zgö “ — j7—7˖————— — ——— I Ire I ne ere — 
. 


330 n 
atgue ramus oleæ 

won germen & fruftum pro- 
ducit, & ficus matura pro- 
priam arborem exornat : mel 
Huit > cawaid quercu; aqua 
leniter obmurmurans dimanat 
e& montinm cacumine. Thi ca- 
pre ſponte weniunt ad mul- 
ctram, & prex benignus re 
portat plena ubera: non urſus 
weſpere fremit circum caules ; 
nec terra wiperarum latebris 
aſfſurgit aut * Plura 


werd beati cum admiratione 


ORATII FLACCI 


; Germinat et nunquam fallentis termes oliviz,[4%s) 


Suimque pulla ficus ornat arborem; 

Mella cava manant ex ilice ; montibus altis 
Levis crepante lympha deſilit pede. 

Illic injuſſæ veniunt ad mulctra capellæ, 
Refertque tenta grex amicus ubera: 


50 


Nec veſpertinus circumgemit urſus ovile, 


Nec intumeſcit alta viperis humus: 


Pluraque felices mirabimur; ut neque largis [486 


Aquoſus Eurus arva radat imbribus, 


videbimus ut quod Eurus 
mmboſus agros non infeſtet 
nimiis pluviis, negye ſemina 
optima urantur, wel areſcant 
glebæ; quippe cœlitum rex 
urrobigue temperiem dat. I- 
luc non acc:ſſit navis remigi- 
bus Argeis ; nec ab ſcna Col 
ebis greſſum infixit. Ed mon 
appulerunt Sidonii, wel ærum- 
na comites LM. Ibi nulia 
gregem lues infeftat, nec adurit 


45. Termes,) A terminandis agris dictus 
termes: eratque ramus ex arbore direptus, 
habens folia in ſummitate; reliquis ferme 
excuſſisz quem in diviſione agrorum figebant, 
privſquam metæ ponerentur, Feſtus, 

Nunguam fallentis olive.) Sic. I. 3. Od. 1. 
fundum mendacem vocat, qui frudum non 
afferens ſpem agricolz fruſtretur. 

46. Suamgue pulla ficus ornat arborem.] Fi- 
cus bee ſureulo naturali & non inſito. 
48. Levis crepante lympba defilit pede.] Cum 
leni murmure decurrit, Alludit Potta ad 
| Nympham Deam fontis prefidem, eleganter 
quidem: at in vellicando periinax Scaliger, 
Epirbetum, levis, inquit, non convenit z deſilit 
enim quia gravis, Sic & pauld ante: Quid 
winea que ſemper floret ? puto cam rullum un- 
guam fruffum laturam. O meras nugas ! ſan 
dices, lector æquiſſime. \ 

49. Ad mul&ra.] Mulctrum, mulArale, & 
mulctra, —æ, dicitur vas in quo recipitur lac 
quod mulgetur. ö 

$2. Nec intumeſcit alta viperis bumns.] 
Nullæ ibi venenate ſerpentes. Ibi terra non 
tumet foraminibus & cavernis viperarum. 
Proprie : nam terra condunt fe viperz: aliæ 
autem ſerpentes ſaxorum aut arborum cavis. 
Virg. Georg. 2.151. Italiam fic laudat: 

As rabidæ tigres abſunt 

Nec .rapit immen ſos orbes per bumum, v eguc 
tanto 

 Squammeus in ſpiram tractu ſe colligit anguis, 


Pinguia nec ſiccis urantur ſemina glebis; 
Utrumque rege temperante cœlitum. 

Non huc Argoo contendit remige pinus, 
Neque impudica Colchis intulit pedem : 

Non huc Sidonii torſerunt cornua nautz, ' 
Laborioſa nec cohors Ulyſlei, 

Nulla nocent pecori contagia, nullius aftri 
Gregem æſtuoſa torret impotentia. 


&ftus vebementior ulltus ſideris. 
ANNOTATIONE 


labores, Epod. ſeq, v. 16, 


55 


60 


§. 
De vipe ri: quzedam annotavi 1. 1. Od. 8. De 
Euro I 1. Od. 28. | 

Radat.] Devaſiet abradendo & au 
ſegetes. | 

56. Utrumgue rege temperante ceelitum.] 
Jove omnia temperante, hyemem juxta ac 
æſtatem, frigus, & calorem. 

57. Nunc buc Argoo, Cc] Terram hanc non 
adierunt Argonautæ velleris aurei prædatores: 
nec Medea Jaſonis amoribus, patriſque & pa. 
triæ proditione, totque veneficiis famoſa, De 
C:lcbide1, 2, Od. 13, De Argonautis, deque 
Medei'regis Colchorum filia, Epod, 3. Virg, 
Georg. 2. 140. ita canit 2 

Hæc loca non tauri ſpirantes naribus ignem 

Invertere, ſatis immanis dentibus bydri + 

Nec galeis denſiſg; virum ſeges horruit haſtis, 

59. Non buc Sidonii, &c. ] Ed non appultre 
Sidonii, Phœniciæ maritimam oram urbemq ; 
incolentes, navigatione & mercatura celeber- 
rimi : ac proinde non intulerunt illuc fraudes 
& avaritiam, familiaria negotiatoribus vitia, 

Torſerunt cornua.) Virg. Zn. 3. v. 549. 

Cornua velatarum obwertimus antennarum. 

60. Nec cobors Ulyſſer, Neque illue corrup- 
telam invexerunt homines libidinoſi, ſui 
cupiditatibus obnoxii, quales erant Ulyffis co- 
mites, de quibus I. 1. Epiſt. 2. v. 24» 

Laborioſa.] Ob longos per maria errores & 


Laborigſ remiges Ulyſei, : 
nie 


EPODON LIBE R. . 33 
Jupiter illa piæ ſecrevit littora genti, ie t Jupiler cat na 
Ut inquinavit zre tempus aureum: ee, Laing be 
Acre, dehinc ferro duravit ſzcula : quorum 65 ac deinde ferro Jams indurg- 
T its orum malorum 
Piis ſecunda vate me datur fuga. 2 2 "mu 
| | pike edente, | 
 ANNOTATIONES. | 
64. Ut ingquinavit, Se.] Ex quo Jupiter! 66. Yate me. Non temere, ſed numinum 
aureum "thy: we mutavit in deterius, ſeilicet] inſtinctu, fic vobis ſuadeo ego Phœbi & Maſa - 
æteum, ac deinde ferreum, Ovid. Metamor-| rum ſacerdos ac myſtes, 
phol, 1, cap · 3. &6, ST, Wi. $1150 


Scilicet er eas inſulas re- 


...O,DE..XVIL 
A C ANI DIA M. 


Viniam ab ed petit ironic E & bac graviis illam accuſat. 


AM jam efficaci do manus ſcientiæ; r ſcientie; 
: 7 ” wvenam Peto, oro per reg ua 
Supplex et oro regna per Proſerpinæ, Peſepias, & 
Per et Dianæ non movenda numina, Diana minims lacgſendum, 
Per atque libros carminum valentium & per codices incantationum 


im babentium deducendi i 
Refixa ccelo devocare ſidera. — hen an rade. 0 


* a 5 
Canidia, parce vocibus tandem ſacris, [433] | Canidia, tandem abſtine were 
Citũmque retro ſolve, ſolve turbinem. e eee, quam pri- 
| mum converte retror ſum, con · 
INNOTITIO NES. | 
Carmen monocolon ex lambicis verſibus — 2. Regna per Proſerpinc ] Per Deas tibi 
nariis, maxime venerandas; per Proſerpinam Infero- 


1. Fan jam efficaci, &c.)] Læſerat Canidiam| rum Deam; Dianam ſeu Lunam veneficiis præ- 
Horatius, ac laceraverat Iambie, qui quidem ad fidentem, 


nos uſque non pervener ant. Hoc verd carmine} 3. Diane non movenda numina.] Ilia quippe 


*% 


dum fingit illam exorare, acer uus vellicat & | iracunda, ut eſt in epiſt. ad Piſones & ad ſe ul- 
inſectatur. Mon eft palinodia, ut ſcripsere ; ſed} ciſcendam parata, patet exemplis Orionis, AQtz- 
ſimulata recantatio, in gua apparent opprobria | onis, Niobes ejuique filiorum, I. 1. Ode 12, 4 
manifeſia. Scaliger Hypercritic, Portò ſi vis, | 24. I. 3. Ode 22. Item ſupà Epod. 5. hue per- 
lector, hoc carmen ſeu Epod, ult, intelligere, | tinet quod lunatici vocantur, quos illa percuſſe - 
evolye prids attentè Epod, 5. ac deinde Sat. 8. rit, dementeſque fecerit. 
lib. 1. cum annotationibus ; tum demum non] 4. Libros carminum, c.] Libros continen- 
hne voluptate hanc Oden capies, | tes diſciplinam magicam. Plin. loco modo cit. 
Efficaci do manus ſciemie.] Efficaciam ag-| orta fine dubio in Perfide d Zoroaſtre ut in- 
noſco ſcientiæ magicz, cujus vanitatem ante ſ ter aufores convenit, . ; Hermippus de ea 
deriſeram. Vide Plin, I. 30. c. 1. alibi : | ante ſcripſit diligentifim?, GW. . Democri- 
Fraudu ent iſſima bæc artium in toto terrarum orbe] tus ufo ovir, © + Eft & alia magices 
plurimàm waluit . , . ſola tres artes alias im-| faftio & Moſe, & Fanne, Cc. Hic unus & 
pou ofifſimas bumane mentis complexa, . ,- ,| magis Pharaonis. | 
Nata primum & medicine ſpecie ſalutari « . « . Cælo dewocare ſidera.] Vids Epod. 5, 
blandifſimis promiſſtwgirez religionis addidit, at 4 Parce vocibus ſacris.] - Define uti in me 
gue admiſcuit artes Mathematicas; nemine non incantationibus. am enim me victum fa- 
avida futur i de ſe ſciendi, eaque de cœle petri] teor. | 
credente, Ita poſſeſſis bominum ſenſibus triptici] 7. Retr ſolve, ſolve turbinem.] Legunt alii 
vinculo, in tantum adoleyit, ut bodieque etiam] wolve. Senſus eſt; in contrariam partem verte 
in magna parte gentium prewaleat, & in Ori | rhombum magicum, ut mens mea à te im- 
ente regum regibus. imperet, & % Vide Cel. pulſa, jam ſolvatut ac libera fiat. Is turbo 
Rhodig, l. 9. 2. 23. ard | {eu trochus @acus, ferreus, ligneuſve erat. 
td. - ont. 


—— es. 


- ” > * — 
— , 
** n — _ - ——— - =_ 4 ” « — 
ok 232 5 1 — Ss — 5 _ - - = 
— "loony — —— — > * _ — 
IDE... "wm — - — ” — — — 


—— 


332 Q AP 3$7.1 


I. F. LAC C1 


verte rhombum, Telepbus exo, Movit nepotem Telephus Nereium, . 


ravit nepotem Mei, con'ralte, quem fuperbus ordinarat agmina 


uam Myſorum exercitum ſu- 


perbus inflrixerat, & ſaginas|Myſorum, et in quem tela acuta tor 
nxere matres Iliæ addictum feris 


arutas wibrarat, Trojan 


ſerat. | 10 


matrone ſepelierunt HeBorem) Alitibus atque canibus homicidam Hectorem, 


bell ieoſum frris wolucribus & 
eanibus 
quam rex urbe diſcedens ad» 
volvit ſe pedibus Achillis, ebeu 
inexorabilis. 


damnatum, pei-(Poſtquam, reliftis mœnibus, rex procidit 
(Heu1) pervicacis ad pedes Achillei, 
| Setoſa duris exuere pellibus 
Remipes Ul | 
laboribus exerciti 5 5 — L. aborioſi remiges Ulyſſei, 


2 


exuerunt duris pellibus, conce-| Volente Circe, membra: tunc mens et ſonus 


dente Circe: ac tum roſtituta 
ſunt ratio, ſermo, & friſftinss 


Relatus, atque notus in vultus honor. 


faciei decor, Abunde & pluſeu-| Dedi ſatis ſuperque pœœnarum tibi, 
2 te ſum 8 5 dileta\ A mata nautis multùm & inſtitoribus. 20 
Bs En vents Sie i; Fugit juventas; & verecundus color 


bus, En juvenilis abiit vi. * 
ger, & color purpurens deſe- Reliquit oſſa 
rait ofſa cooperta cute tabidg. 


ANNOTA 


Tum ad arbitrium »gitabant mari, rati a ſe 
pariter hominis cujuſlibet animum flecti quo- 
cumque vellent, Sic apud Theocrit, Eidyl. 2. 
Pharmaceutria, ut @news iſſe rbombus, inquit, 
wolvitur, ope Veneris, ita ille vir ad neftras 
fores wertatur. Martial. lib. g. Epigr. 30, 

Que nunc Theſſulico Lunam deducere rbombe, 

NQue ſciet ? &c. | 

Meminit & Lucretivs, 

Traxerunt torti magica vertigine fili. 
Et Propertius, 3, 6, 26. 

Stamines rbombi ducitur ille rotd. 

8. Mwvit nepotem, c.] Exemplis oſtendit 
pervicaciſſimos exorari a ſupplicantibus, 

Nepotem MWereium.] Achillem filium The- 
tidis filiæ Nerei. 

Telephus.] Rex ille Myſorum Græcos ad ex- 
peditionem Trojanam euntes prohibere voluit 
aditu ac tranſitu regni ſui, Itaque ad arma & 
manus ventum eft, Ab Achille vers graviter 
vulneratus medelam non inveniebat z donec 
oraculum conſuluit ; reſponſumque tulit, inde 
petendum remedium, unde vulnus acceperat. 
Ergo ad Achillem te contulit, & ab eo ſanatus 
eſt ſeu haſtæ cuſpidis limatura, ſeb herba qui- 
dam ab Achille invents. Plin. I. ag. c. 5. Ia 
wenit Achilles diſcipulus Chironis, uã wulneri- 
bus mederetur, qua ob id Achilleos wocatur.. Hic 
ſanaſſe Telepbum dicitur. Aliis primim ærug inem 
inveniſſe, utiliſimum emplaſtris, ideogue pingi- 
tur ex cuſpide decutiens eam gladio in wuinera 
Telephi, Alii utregue uſum medicamento wolunt. 
11. Unxire marres lic, c.] Ali legunt, 
luxere ʒ eodem props ſenſu: id eſt, quam vis in- 
terſectum Hectorem canibus & accipitribus dare 
inſepultum Achilles ſtatuiſſet: Priamo tamen 
ſopplicanti indulfit, conceſſitque illius cadaver, 


| 


A 


pelle amicta lurida, 


TONE. 
N ſepeliscunt, luxerunt, ac ſuptemis ho- 
noribus decoraverunt. . bs 
12. Homicidam Heforem.) Qui multos homie 
« &vIgop6- 


nes in bello occiderat, Epithet, Ho 
v6, vel &» 6. Iliad. 
13. Poſtquam reliftis menibus rex procidit, 


[Se.] Cum digreſſus Troja Priamus ad Achil- 


lem ſupplex cum magnis muneribus acceſſit 
impetravitque ab eo, ut filii ſui Hectoris condo- 
naret Gbi cadaver terræ mandandum. Vide lib. 
1. Od. 10. v. 14. ibique annot. a 

15. Seteſa duris, c.] Ulyſfis comites in 
porcos trans formãrat Circe per veneficiaz at Ul- 
fis precibus exorata in priſtinam formam illos re» 
ſtituit. Haque exucrunt pelles ſetoſas, ac re- 
ſumpſerunt humanum ftatum, vultum, ſermo- 
nem, rationis uſum, Homer. Odyſſ. 10. Virg. 
Eclog- d. & En. 3. Ovid. Metam. 14. 
— —5 ait maleficam Circen ita brutis volupta . 
tibus ineſcaſſe Ulyſſis comites, ut fi fuiſſent porci, 
Vide lib, 4 Ac oh v. 23. 130. — 1 

17. Circe.] Hæc filia Solis ac Perſes Nymphæ 
vene ſiciis inclyta, herbarum peritiflima, Diis 
etiam aſcripta, ex Plin. I. 25. c. 2. 

20. Amata nautis, c.] Adeõque vile ſcor- 
tum, ſordidis hominibus es poſitum, & obviis 
quibuſcunque. 5 
21. Fugit juventas, &c.] En per tuas vexa- 
tiones amiſi juvenile robur ac decus. 

Verecusdus color.) Ingenuis proprius rubor 
verecundiz index. Cato dicebat, placere fibi ju- 
weres, gui moniti erubeſcerent, non qui þa 
rent, Scaliger hallucinatur turpiter, ita 
bens : ruborem juvenilem in wenefica minus pro- 
denter appellat werecundum. 1md de ſeipſo lo- 
quitur Horatius, nequaquara de Canidid, ut 


probat contextus. 


quod quidem matronæ Trojanæ ex more unxe- ' 


Tuis 


Tuis capillus albus eſt odoribus, 


Nullum à labore me reclinat otium ) 
neque eſt 25 


Ergo negatum vincor ut credam miſer, 


Urget diem nox, & dies noctem: 
Levare tenta ſplritu præcordia. 


Sabella pectus increpare carmina, 
Capiitque Marſa-diffilire nznii. - 


Quid amplius vis? O mare, & terra, ardeo 4 
Quantum neque atro delibutus. Hercules 


Neſſi cruore, nec Sicanã fervida 


Furens in Etna flamma: tu, donec cinis 


Injurioſis aridus ventis ferar, 
Cales venenis officina Colchicis. 


Que finis? Aut quod me manet ſtipendium 
Effare : juſſas cum fide. pœnas luam; 


Paratus expiare, ſeu popoſceris 


Centum juvencos, ſive mendaci lyri 
Tu pudica, tu proba 


Voles ſonari. 
Perambulabis aſtra ſidus aureum. 


Infamis Helegæ Caſtor offenſus vice, 
Fraterque magni Caſtoris, victi prece, 


Adempta vati reddidere Jumina. 


Et tu (potes nam) ſolve me dementia, 


O nec paternis obſoleta ſordibus, 


Nec in ſepulchris pauperum prudens anus 
O nec turpis es ignobilitate majorum ; nec 


um depelle & me. 


diales in ſepulchris. 


” 


'EPODON LIBE 


R. 17. 832 
|cani ſunt fatti : nulla me quits 
relaxat a peenis; Ne premit 
diem, & dies noftem ;  negue 
licet recreare præcordia 2 
ratione impedit, Ttaque mi- 
ſer cogor credere quad negdram, 
nempe Sabellis incantationi- 
mentem dimoveri, & Mar- 
orum carminibus caput diſrum- 
pi. Ruid ura penis? O mare, 
31s terra, flagro, pluſquam Here 
cules inunttus putride Neff fav 
guine, & pluſquam Sreulys. ig- 
Iris in ardente ena ſevient, 
I Ergöne tn Tren officina_we- 
35 C:ichicorum,. douec ego 
| Seca favilla abripiar ventis 
injuriam facient;bus ? Quit tur- 
minus ? my gur me ex- 
peclat me denique? Leguere : 
| fodelizer exoluam pant gun 
ſcungue imperaveris; axpeditus 
ad fatisfacientaan, five fetie- 
ris centum juvencos ; ſeu volus 
eris mendaci lyra & me decan- 
tari. Tu a, tu bona in- 
ter " fidera fulgebis aftram in- 
fene. r magnis Ca- 
ftoris frater ob Helene. infamis 
notatæ conti melium irati ade- 
merant Poctæ viſam, quem ei 
reflituerunt -exorati pr ecibus. 
Tu guoque (nam potes ) inſani- 
vetula ſciens diſpergere cineres noven- 


719 


% o 
3 — 


- 


. 


. | 


[697] 
14495 


+ 


ANNOTATIONE'S. 


23. Tuiz capillus, &c.] Ante tempus ſenex 
factus ſum per tua veneficia. 

28. Sabella pectus, &c.] Sabelli five Sam- 
nites artis magicz & incantationum periti, Plin. 
J. 3. c. 12. Samnitium, guos Fabellbs dixtre, 

29. Maria nænid.] De Mari veneficiorum 
magiſttis dixi in Epod. 5. De nenia, I. 2. Od. 1. 
in fine. 
incantatione, 

31. Deſibatus Hercule Nef cruore.] Vide 
Epod, 3. ſub finem, bique annot. 

32. Sicana fervida furens Mina ] 
Quidam legunt viren, aliqui Urens, tra 
Siciliæ monte, mont Gibel, ejuſque incendiis 
_ wins Juſt. I. 4. Gell. J. 17. c. 10. 

irgil, Geor. . v. 472. KEn. 3. v. 570, 
& alibi, Lucret. 1. 6 ſusè. Plin. 1, BY 24 . 
tna in tantam flagrat, ut ad quinguagena 
_ millia poſſuum arenas eruct᷑et et lammarum 
lobes, 

33. Tu, donec cinis, &c ] Donec ego in ci- 
nerem redactus fuero, non defines me incendere, 
& Colchicis ignibus me urere. 


Hic vers nzniam uſutpat Hotat. pro | 


35. Cales wenenis efficina Colchicis,] Parapdis 
venenjs ferves, ut Medea illa quondam'infignis 
in Colchide venefica. Vide lib. 2. Od. 3. & 
ſupra Epod. 3 & 5. | 

36. Quod me manet ſipendium ] Quid tan» 
dem perſolvendum eft A me tibi, ad placandum 
tuum animum profectò ſolvam. : 

39. Centum juvencos.] "Hecatomben, non 
ſecus ae Proſerpinæ vel Plutoni, lib; 2. Od 14. 

Sur mendaci ſyrd, Cc. ] Sive jubeas vt men- 


Itiens te laudem quaſi probam, pudicam, innoxi- 


am, benignam, &c, 

42. 'Tnfamis Helene, Cc. ] Stefichorus Posta 
(de quo lib. 4. Od. g.) maledicis verſibus igno- 
miniam inuſſerat Helenæ, exmque infamem 
exhibuerat. At Caſtor & Pollux Helen fra - 
tres (de quibus I. x, Od. 3.) eam ulti, injurioſo 
vati oculos ademerant. Viſum tamen ei reddi- 
derunt veniam poſtulanti, & palinodiam ſeu 


carmen alterum ad Helene laudem canenti. 


46. Parernis obſoleta ſordlibus.] Sive ex adulte - 
rio nata, five è vili & ignobili ſtirpe propagata. 


1 


47. In ſepulcbris pauperum, Cc. | Divitum ſe- 
Novendiales 


334 Q. HORAT:I 
pauperum ! Tibi cor benig- 
mum; & manus Aue ; 
uteruſgue tuus partui aptus ; 
atgue obſtetrix lavit pannos 
tus ſanguine rubros, quot ies 
exurgis puer pera minim de. 


bl 


pulchris cuſtodes adhibebantur adverſus magos 
& veneficos, Virg. Eneid. IT, 200. 980 

+ + + » SCemiuſtague ſervant buſta, 

Ini vers pauperum cineres eruebant ac diſſipa- 
bant ſua veneficia peracturi. 

48. — — Sepultureæ jam datos, 
Servius ad Virg. En. 5. v. 64. Apud majores 
inquit, ubicunghe aliquis extinftus fuiſſet, ad do- 
mum ſuam W ibigue ſeptem erat die · 
bus : oftawvo die incendebatur; nono ſepeli 
Unde Horatius. | 

Noviendales diſſipare pulveres, 
Vide I. 1. Sat. 8. 

49. Pure manu. ] Quæ nemini vim aut ne- 

cem intulerint, Vide contraria his omnia, tum 


ur, 


Novendiales diſſipare pulveres ! 
Tibi hoſpitale pectus, et purz man 
Tuiſque venter partumeius, et tuo 
Cruore rubros obſtetrix pannos lavit, 
Utcunque fortis exilis puerpera. 


ANNOTATIONES. 


us; 


50 


- 


50. Partumeius,] Fœcundus; vel propris, 
pariens - quaſi meiat fine labore aut doloribus, 
Vox ad ludibrium, per quam exprobrat Canidiæ 
fictos partus, unde & puerperam mox vocat for» 
tem, id eſt, minimè debilitatam. Quamobrem 
verd fœtus A ſe editos mentirentur veneficæ, dixi 
in Epod. 5. nimirùm alienos infantes ſurreptos 
alebant, quibus ad ſua veneſit ia vterentur cru- 
deliter enectis. Valeant qui legunt Pactumeius, 
& comminiſcuntur Canidiæ filium hunc fuiſſe 
ita nominatum, vel quaſi ex pacto datum. Com- 
* inquam, id habetor; Sed Bentl. aliter 
cenſet. | | 


Tuo cruore rubros.] Quaſi revera pepereris, 


in Epod, 5. tum in Sat. 8, lib, 1. : 
ODE 


pore a grongs ulæ voces olent. | 


XVIII. 


CANIDIA RESPONSI 0: 


wota facis ad 

aures clauſas ? are 
male tumidis flutibus baud 
werberat ſurdiores 
erga nautas nudos, Scilicet 
impuns tu dieriſeru Cotyt- 
tia myſteria revelata, a- 
mori libero conſecrata ? Et 
tanquam pont ifiæx Eſguilini 
5 A. NN OT A 

Metrum idem quod Epod. anteced. | 

1. Quid obſeratis,] Canidiam reſpondentem 
fibi Horatius facit, novo ludibtio. 

2. Non ſaxa nudis, Cc. ] Saxa non ſurdiora 
ſunt clamoribus naufragorum ac nautarum re- 
bus omnibus jam perditis egentium, quando hy- 
emalibus veatis «c tempeſtatibus ſubvertitur 
mare, & ſcopulos fluctibus tundit. Sicut, in- 
quam, naufragi opem fruſtrà tune à tupibus im- 
plorant, fic tu à me mocò. 

Nudis.] Scaliger nudos in byeme nautas ab 
Horatio poni, reprehendit ; ſed perperam. 
Quippe denudatos bonis omnibus in naufragio, 


& vitam duntaxat incolumen petentes recte 
Poeta exhibet, 


3. Salo.] Fadyin, agitare, item fluitare,, 
oak, agitatio, mare, Sc. 


4. Tu riſeris Cotyttia Vulgata. 


Inultus ut tu 


Plerzque 


membranz habent Cocytia, id eſt, infernalia 
a Cotyto inferorum fluvio, qui voce venefi- 


UID obſeratis auribus fundis preces? 
Non ſaxa nudis ſurdiora navitis 
Neptunus alto tundit hybernus ſalo. 


Vulgata, ſacrum Jiberi Cupidinis ? 
* Ffauilini pontifex venefici 


| [#9] 


riſeris Cotyttia 


TIONES. 

ſacrum liberi Cupidinis, movit Angelum Politi 

anum, ut corruptum hunc locum putaret, ades- 
que reſtituendum; primuſque legendum cenſue- 
rit, Cotyttia, id eſt, flagitioſa ſacra,  promiſcui 
libidine turpia, Bacchi Orgiis ſimilia, quæ à ve- 
neficis celebrantur, Cotytto Dea ſpurcitiæ & 
impudentiæ ab Athenienſibus, Corinthiis, Thra- 
cibus, aliifque colebatur nocturnis ſacris omni 
libidinum genere infamibus, meminit Juvenalis 
Sat. 2. v. 92+ 

5. FVulgata.] A te cum ludibrio divulgata: 
vel quæ ego pie tibi patefaci, tu impie deriſiſti: 
nempe Epod, 5. & Sat. 8. lib. 1. 

6. Et Efquilini pont ifeæ wenefict, Sc.] ny 
ſummus arbiter, ſacerdos, ac cenſor, jus ha- 
bens cognoſcendi & judicandi de rebus omni- 
bus ad rel gionem pertinentibus, ade6que de ſa- 
cris illis ac veneſiciis, quæ fiunt A me extra por- 
tam Efquilinam, vel in Eſquiliis, de quibus 
E pod. 5. in fine. 


cia belle ſigaificantur. 


Quod verò additur, 


| Eſquilini] Quia ſepulchretum illic erat, hine 
locus erat ad veneficia iconeus, nimirdm oſſibus 


Impune 


EPODON L 


Impunè ut urbem nomine impleris meo ?. 


Quid proderit ditaſſe Pelignas anus, 
Velociũſve miſcuiſſe toxicum, 
Si tardiora fata te votis manent? 


Ingrata miſero vita ducenda eſt, in hoc, 


Novis ut uſque ſuppetas doloribus. 


Optat quietem Pelopis infidus pater, | 
Egens benignæ Tantalus ſemper dapis; 


Optat Prometheus obligatus aliti; 
Optat ſupremo collocare Siſyphus 


In monte ſaxum : ſed vetant leges Jovis. 


Voles mods altis defilire turribus, 


Mods enſe pectus Norico recludere; | 
Fruſtraque vincla gutturi innectes tuo, - 20|cipirem 3 ce 


Faſtidioſa triſtis ægrimoniã. 


rico: quin etiam ægritudine tardioſ# mats collum twum 


ANNOT A 


vel cineribus mortuorum legendi, vel evocandis 
animabus, &. Vid. ſuper. carm. ad finem. 
Pontifex.] Ex Dionyſ. Halicarn, lib, 2. Pen- 
tifices ſunt rerum maximarum domini. Etenim 
dijudicant ſacras omnes cau/as ; privatiſque & 
magiſtratibus & miniflris Deorum flatuunt, guee- 
cunque ſunt ſacrorum non ſcripta argue incognita 
» » Sacerdotes etiam omnes recenſent, eorumque 
famules ac miniſtros, quibus utuntur ad ſacra, ob+ 


ervant : ne quis peccet in ſacris legibus . . . Et 
12 1 peccantes mul/Fant, ad unum- 


guedque negotium reſpicientes, Hine Plaut. Rud. 
5, 4, 21. 

Libet jurare : tun” meo Pontifex perjurio es 

7. Impun# wt urbem nomine impleris meo ?] 
Poſtquarn ego te participiem feci veneficiorum, 
& ſacrorum in Eſquiliis à me peractorum patiar 
ut ea derideas, divulges, meque plebis fabulam 
& ludibrium facias? Abſit: impund baud fe- 
res: dabis pœnas. aua Pol 7 

8. Quid proderit ditaſſe i anus | 
Hoc 3 ad Horatium, alii 24 Canidians 
Prior etit ſenſus, ut Canidia dicat Horatio: 
Nihil tibi proderunt aliarum veneficarum incan- 
tamenta, quibus te adverſus mea tueri voluiſti, 
conductis pretio Pelignis mulieribus. Pofteriori 
ſenſu, ipſa Canidiſa de fe ait: Ergone fruſtra in 
opem vocarim Pelignas anus, quibns mercedem 
erogavi ? vel, quid proderit mihi Pelignas docu- 
iſſe artem meam, qua ditantur paſſim; fi ego 
ipſa non preſto, quod in te melior ? 

Pelignas.] Peligni populi Marſis & Samni- 
tibus vicini, ac perinde veneficorum periti, 


I BE R. 18. LS 335 


[493] incatiamenti inplever is cini- 
tatem men nomine Quid - 
I vabit locupletaſe wetulas Pe- 
lig nat, aut violentius venerum | 
obe, fi. tibi m.  accidit 
vita miſera infortunato 
 {rrabenda «fs tibi ad tan- 
1 5 am, wt dintiug is ON 
nas ware. Tantalus Pe. 
lopis infidelis pater ſemper ca- 
rens expetito cibo, reguiem de- 
ſiderat : poſeit etiam Prome. 
theus wulturi addifius, Si 
pbus pariter cupit 3 
[494] pidem in 'montis wertice.” © At 
non ſinit echt Fovis, Sic 
& tu cupies jam te dart præ - 
tarribus ; jam 
us confodere gladis Wo- 


inſeres lage, fed fyuſtrd. 


TIONES. 


dicit Horatio : Fruſtri eft, quod venenum tibi 
miſcuiſti velocius, ad fugienda, per mortem 
citam, quæ tibi mala & tormenta infero: nam 
vives, & vives ad ærumnas quaſlibet exantlan- 
das, ita me volente. Vel ipſa ait, Quid prodeſt 
mibi præſentiſſimum venennm parare poſſe; chm 
libet, ſi tu vivis ? Atqui placet ut vivas, ut 
longids oc diutiùs diſcruciem. IL: pa 

13. Pelopis infidus pater.] Tantalus in Deos 
perfidus, quorum nempe 2rcana impiè revelg- 
vit. Alii legunt, di. Pelops enim ad verſus 
Oenomaum, deinde Myrtilum infidelis extitit. 
Vide I. 1. Od. 28. l. 2. Od. 13, & 19. & poſte 
Sat. x. lib. 2. 

15. Promgtheu}.] De eo I. 1. Od. 3, & 16. 
I. 2. Od. 13, &c. 

16, Siſyphus. ] Hunc mortalium aftutiffimum 
vocat Homerus. Theognis, Si guis plurd nuͤrit 
gudm Siſyphus, Cic. Tuſc, 1. n. 98. Tentarem 
Siſyphi prudentiam. Eft & Proverb, Siſypbi artes. 
De eo jam I. 2. Od. 14. v. 20. 

Optat collacare In mome ſaxum. ] Cie. Tuſc. I. 1. 
c. 18. Mente ſummam 2 attingens fiti enectus 
Tantalus . . . . Siſyphus werſat ſaxum ſudans 
nitendo, neque proficit bilum, 

17. Sed wetant leges Fouis,] Ergo quietem 
optatam, vetante Jove, minime nanciſcentur 
illi quamvis callidiſſimi, Tamalus, Prometheus, 
Siſyphus: ita, me obſtante, nec tu, qui auſus es 
mea ſacra deridere, tuamque fuperbiam ven- 
ditare. 

18. Vele modd ] Szpids mortem quæras 
nec invenies, quamdiu vetabo, inquit Canidia, 


9. Velociuſve miſcuiſſe toxicum,) Hoc pariter 
Jia & alid ratione poteſt accipi, Vel Canidia 


19. Nerico.] E ferro exquiſito de Noricis 


fodinis, lib, 1. Od, „ g. v 


336 


Q. HORATII FLACCITI 


"Ego verd tum infenfis bume Vectabor humeris tunc ego inimicis eques; 


-vis ineguitabo ; orbiſque vin 
Kemer - audacia — Num 


Meæque terra eedet inſolentiæ. 


id-enimverd ego que va. An quæ movere cereas imagines, 


o tommowere Cereas — Ut ipſe noͤſti 


curioſus, & polo 25 


Deripere Lunam vocibus poſſum meis, 


antationibus di woco 'Lunam| Poſſum crematos excitare mortuos, 
A h; & combuſtis cadave Deſiderique temperare pocula 


argue amaiorias potiones con- 


Plorem artis in te nil valentis exitum? 


Feerez nimirùm deflcam vanum exitum artis adverſum te inefficacis ? 


ANNOTA4A 


TlONES. 


22. Vefiaber bumerit, Qc.] Tibi infoltabo, | ſoſcitat animam Samuelis, jubente Saule rege. 


te ſubactum & calcatum premam. 
23. Meægue terra cedet inſolentiæ.] Inſolen 4 
tem meam poteſtatem univerſi verebuntur. 
24. Mewere cereus imagine] Ex arte magi- 


Vide 8 . 8. lib, 1. , 
28. Defiderique temperare poculum. ] Ad phil · 

um - H-ppomanes . contra ad odii 

poculum, fel diverſorum- animalium. - Origen. 


ea, De his jam dixi in Epod, 5 at plura dicam lib. 7. contra Celſum: Dæmones invocant ad 


ad Sat. 8. lib, 1. Vide ibi annot. 

25. Ut .ofe roi curioſus.] Quippe adſuiſti, 
teque admiſi ad noſtra myſteria, Epod. 5. Sat. 
. lib. x, 

26, Polo deripere Lunam.] Vide Epod. 5. 
v. 46. ibique annot, | 

27. Crematos excitare mortuos, } Redacta etiam 
in cineres cadavera ſuſcitare, animas evocare ab 
inferis, &c. Virgil. Eclog. 8. 98. 


. + See animasimis excire ſepulcbris. 
Tibull, 1, 2, 45. | 


Hæc cantu | re felum, maneſque ſepulcbris 
Elicit, & tepido dewocat ofſa rage. | 


philtrum wel miſetra. | 

29. Plorem artis in te nil babentis exitum ? ) 
Tuetur hanc lectionem Theod. Marcilius. Nibi/ 
habentis i xu, Atticè valere & poſſe ſiguiſi cat, 
inquit. Joan. cap. 25. Nen un Txt d, ir 
me non habet quidguam. 

Alii legunt, ail agentis: alii walentis : alii 
verd. plorem art is (ſupple, aauid, inquiunt) aul- 
lum s exitum}; vel, nil babentis exitiis i 
afteruntque illud Virgilii, En. 11. v. 126. 


Fuſtitiæne prius mirer, belline laborum ? 
Et ibidem, v. 280. 


„ Ietorve malorum. 


Lib. 1. Reg. cap. 28. mvlier Pythonem habens 


Ubi certè intelligitur lun, caus, 


Q. Honk ATU 


F DB ß dd 3s JE OE 


TH 


, . . ——— 
um 1 


— — — — — a 
_ : 
* 


an 


Q. HoRATII FLAG 
CARMEN SECULARE. 


— 


„ 
* 


2 — - _ 
—_ N * 


Pro Imperii Romani Incolumitate. 


PHerde, ſilvarümque potens Diana, 


Lucidum cceli decus, 6 colendi 


o Apollo, & Diana © 
rum 2 2 2 
ernamentum; O ſemper bo- 


[495] 


ANNOTATIONES. 


Carmen ſeculare.] Ex Jul. Scalig, lib, Poet 6. 
Horatii Carmen ſeculare doctum, plenum, ter- 
ſum, laboratum, feli. Anno ab urbe condita 
736. quintos Auguſtus ſeculares ludos cele- 
braturus, Carmen hocce in iis ex more canen- 
dum, ab Horatio ſeribi juſſit. Horatius huic 
operam ſeduld impendit, imò tam feliciter, 
vel ſuo ipfius judicio, ut & fibi applaudere, 


& choros nobiles illud decantaturos ad exe · 


quendum diligenter ſacrum munus ante ex- 
hortari non veritus fit. Duplici Ode hac præ- 
ſtat, nimirdm vigefims prima libri primi & 
ſexta libri quart! ; 
ſeculare Carmen nihilominds hue uſque nun- 
cupavit, ſed perperim, Nam in priori monet 
duntaxat pueros ac virgines, ut ritè canant 
Apollinis ac Dianæ laudes: in poſteriori verd 


de ſe ipſe & magnifict quidem loquitur Poeta, 


Quz plane eſſe contra rationem hymni, in 
quo laudari tantùm Deos atque invocari decet, 
nemo negaverit. 


Porrd que ad ludos ſeculares attinent, pau |& 


cula ſaltem hic aſcribere non pigebit. Hi 
centeſimo decimo quoque anno peragi ſole- 
bant, in campo Martio, per tres dies con- 
tinuos atque notes, Primo quidem Prin- 
ceps civitatis in Capitolium aſcendebat cum 
quindecim viris iſtarum ceremoniarum pro- 
curatoribus, ibique ſacra fiebant. Tum in 
Theatris omnibus edebantur ludi, Deinde 
Junoni ſupplicabant matronæ. Poſtremò in 
zde Palatin ter novem pueri nobiliflimi, to- 
tidemque virgines Patriciæ, in ternos utrinque 
choros divifi, Greck Latinaque voce Apol- 
lini Dianæque hymnum decantabant, quem 
vocarunt ſæculare Carmen, in quo mala que- 
que deprecari, bona depoſcere, moris erat. 
Quz quidem omnia f obſeryarentur, inco- 


uam vulgus utramque 


lumitatem Imperio, & proſperitatem æter. 
nam Sibylla ſuis catminibus ſpoponderat. 
Quapropter curandorum iſtorum cauſt Dub 
umviri primdm I Tarquinio Superbo, poſted 
Decemviti, denique Sylla DiQatore Quinde- 
cimviri creati ſunt, Ludos ſæculares inftitu- 
tos A Numa Pompilio alij ſeribunt, alii à 
Valerio Poplicola, alii verius long? 

exactos reges. Neque ſcriptores conſen - 


Sunt enim qui velint poſt centum annos z 
alii poſt centum ac decem, Conſtat antici. 
patum aliquando tempus. Cornel. Tacit. 
Annal. 11, 11. Iiſdem Conſulibus ludi ſarcu- 
lares oftingentifſimo poſt Roman conditam an- 
no, guarta & ſexageſmo quam Auguſtus edie 
derat, _=_ ſunt, , ', Domitionus us 
edidit s ſeculares t iiſque intentids aft 
acerdotio Quindecimvirali preditus, ac tum 
Pretor. Qued non jaftantics refero : ſed quia 
collegis Quindecimvirim antiquitds ea cura, 
magiftratus potiſſimum exequebantur efficig 
ceremoniarum. Sueton. Claud. c. a1. Ferit 
& ſeculares ludes guoſi anticipatom ab Auguſto, 
nec legitimo temport reſervatas :. quamvis ipſe 
in biflorits ſuis prodat, intermiſſos tos Augu- 
fun mulid 2+ diligentifſims annorum - 
tiene ſubdutia, in ordinem redegifſe. Quare 
var præconis irriſa eff, (obſerva, lector, ri- 
tum ſolemnem) invitantis more ſolemni ad 
ludos gues nec ſpeFiafſet quiſquam, mee ſpe:- 
taturus eſſet ca ſupere adbuc gui pec- 
taverant, & guidam biſirionum produtti ohm, 
tunc quogue producerentur, Idem Domitian. 
e. 4. Feit & ludes ſaculares, computars 


ratione tem porum ab anno, non gue Claudius 


proxims, ſed quo olim Auguſtus ediderar, 


Vide Dion, I. 54. Cenſorin. c. 5, de die natali 
1 Semper 


tiunt de tempore quo celebrati fuerunt. 


— — 


| 
| 
| 
| 
ö 
| 
| 


—— — — — 
La 


338 


Q. HORATII FLACCI 


nerandi & benorati, cence-| Semper et culti, date quæ precamur 


4160 pu rogamus dichus o- 


lemnibus iſtis: in guibus 


. bymnum decantare numini - 
bus, a quibus proteguntur 
ſeptem colles. Sol omnia con- 


Diis, quibus 


Tempore ſacro: 
carmina "Sibyl/e jubent pnel- Quo Sibyllini monuere verſus 
las eximias & fueros caſtos Virgines lectas pueroſque caſtos 


[495] 
ol 
[497] 


ſeptem placuere colles, 


Dicere carmen. 


Jervans, qui ſp/end:do curru Alme fol, curru nitido diem qui 


lucem producis *& an fers, 


diverſuſque & idem oriris, 


Promis & celas, aliũſque & idem | 10 


utinam nibi! quras aſpice-| Naſceris ; poſſis nihil urbe Roma 


re excellentius civitate Ro- 
mand. O Nlithyia benign 
procurans r va Py 


| ANNOTA 
Val. Maxim. I. 2. c. 4. Alex. ab Alex, I. 6. c. 
19. pra ceteris autem Onuph. Panvin nec 
non Sibvl. carm. ab. Opſopœeo edita. Zohm. 
I, 2. hiſtor. obi fic etiam ſcribit : Eodem ſa- 
crificio ad tempus neglecto, cum rurſus adverſi 
caſus accidiſſent, Oftav. Auguſtas ludes reno- 
vit, fades antca, L. Cmorino & Manlio 

1. Phobe, fivarumgue potent Diana.) Dii 
quidem omnes in ludis fecularibus coli debe- 
bant z ptæciput verd invocabantur iſti tan- 
quam fn, & averrunci malorum ; 
tum quod annum Sol, menſes Luna, regat, 
Teſtatur Zoſim. cit. ibidemque numina facris 
illis ſolemnibus placanda recenſentur, Jupiter, 

uno, Latona, Apollo, Diana, Parcæ, Ceres, 
luto, Proſerpina, 

2. Lucidum cali decus.) Apollinem pariter & 
Dianam, ſeu Svlem ac Lunam ita compellat. 

3. Colenti ſemper & cuſti.] Hi quippe ab 
omni ævo Romanis religioss culti, velut 
Romani conditores Imperii. Unde poſteà 
Roma ſi veſtrum eft opus, Ic. 

4. Tempore ſacro.] Hiſce diebus feſtis ſecu- 
laribus, quibus facry fiebant in omnibus fanis, 
ac populus univerſus religioni intentus erat. 

8. Sybillini monuere verſus, c.] Ritus, ut 
dixi jam, ſecularium ſacrorum Sibyllæ carmi- 
nibus prieſcriptus erat. Apud. Zoſim, cit. 
Ita canit illa, 

Meuvieda: *Pajpaly, uad d Ad Mora; array, 

Meurmoda tade Tayre' Stic mtv abardrao: 

"PeZuy I r. Ta @vuopite; au d dp, 

&c. 

De Sibyllis ac Sibyllinis verſibus fut diſſerui 
ad Juvenal, Sat. 3. init. At prodiere nuper 
eruditiſſimæ de his lucubrationes Petri Petiti 
Philoſophi & Doctoris Medici Parifienfis, 
Lipſiæ editæ ann. 1686. in quibus egregiè aſſe- 
rit unicam Sibyllam extitiſſe Erythræam; 
que cùm diutiflime vizerit, & per varias orbis 
regiones ſit peregriaata, atque in fingulis come 
morata & vaticinata, plurium Sibyllarum 
opinionem vulgo fecerit, 


- Viſere majus. 
Rite maturos aperire partus 
Lenis Ilithyia, tuere matres 


» - 
TIONES. 

6. Virgires lectas pueroſque.] Bene vocat 
leaFas & eximias, Nam preterquam quod 
illi debebant eſſe in primis nobiles etiam, 
Jubebantur eſſe patrimi omnes & matrimi, 
id eſt, parentem vutrumque habere viven- 
tem. Quorſum - vers? Qroniam. Apollinis 
ac Dianz Jaudibus rites canendis placandiſ- 
que numinibus parum idonei videbantur ii 
pueri, quorum parentibus Dii illi velut ira» 
ti vitam ademiſſent. Niminim ea veteribus 
inſederat opinio, quotquet mortalium inte- 
rirent, Apollinis aut Dianæ telis perimi, Zo- 
ſim, cit, Tit. Liv. I. 37, Kc. Vide&1. 1, 
Od, 21. I. 4. Od. 6. 

7. Diis, guibus ſeptem placucre coll:s.] Dii 
tutelares, preſides, cuſtodes urbis ac gentis 
Romanz ipſorum auſpiciis conditæ. Romam 
in ſeptem collibus ædificatam eſſe norunt 
omnes; five ejus pemeario colles ſeptem cons» 
tineti; nempe Aventinum, Eſquilinum, Ca- 
pitolinum, Cœlium, Palatinum, Viminalem, 
Quirinalem. g 

9. Ane Sol.] Apollo idem qui Sol, Ma- 
crob, Saturnal, I. 1. c. 21, Hujus autem in 
hate inferiora magna virtus. Scilicet calore 
producit, alit, fovet, auget; lumine recreat, 
&c. 

Curru nitido diem gui Promis, Sc.] Qua» 
drigis vehi ſo] circa terram poetis diei- 
tur, 

10. Aliuſque & idem Naſceris.] Item eſt 
fol hodie qui heri: hodiernus tamen dies 
alius eſt ab heſterno. 

15. Litbyia.] Hæc inter generationis præſi es 
recenſetur, imò eadem eſt quæ Lucina, Dea que 
parientibus opitulatur, ſeu Diana, ſeu etiam 
Juno, Junonis filiam quidam faciunt. Hom. 
Pauſ. Dionyſ. Halic. Plato, Cel. Rhodig. I. 28. 
e. 24. ita ſcribit: Litbyia, five Eisbus ex Hy- 
perboreis appulſa Delum Latenæ affuit parienti, 
teſte Pavſania, Hinc rem divinam Titlyia obe- 
unt Delit, à quibus dedicerint cateri. Diflamnum 
berbam juwvare inſigniter feecunditatem ag 


Sive 


00 


„ 


CARMEN SE CULAR E. 


Sive tu Lucina probas vocati 
Seu Genitalis. 


Diva, producas ſobolem, patriimque 


Proſperes decreta ſuper jugandis 

Fcœminis, proliſque novæ feraci 
Lege marità: . 

Certus undenos decies per annos 

Orbis & cantus referftque ludos 

Ter die claro, totieſque grata 

| Notte frequentes. 
Vöſque veraces ceciniſſe Parcæ, 


Quod ſemel dictum eſt, ſtabiliſque rerum 


Terminus ſervat, bona jam peractis 
Jungite fata. 

Fertilis frugum pecoriſque Tellus 

Spicea donet Cererem corona : 


7 O00] 
ANNOTATIONES. 


ty ve. - atgue ob id corollas Ilythyia ex di- 
Hamno contexi ſuetas, obſervatum, Ilitbyia 
multis Luna credita eft, eamgue mitem ac tyſizonon 
adeſſe parturiantes precabantur, Hac ille, 
Ejus meminerunt Heſiod. Pindar Nem. Od 7, 
init. & Theocr. 17, 60, | 

15. Lucina.] Sie dicta quod prodeuntibus in 
lucem faveat infantulis. IS 

16, Genitalis, ] Qudd adjuvet ac promoveat 
generationem. Et quemadmodum ſolis calore 
fetus animatur, fic nutritur humore Lunz & 
gignitur, Ex his intelligitur cur & Poets noſtro 
dicatur maturos aperire partus Lenis, Vide I. 3. 
Od. 22, & I. 4. Od. 6. ftroph. penult, annot. 

17. Producas ſobolem.] Romanam gentem 
ades que potentiam auge, amplifica, 

18. Decreta ſuper jugandis Feminis, &c.] 
De connubiis rite contrahendis ad generandam 
prolem, ſupplendoſque exercitus. Cenforum 
jus & officium erat, cœlibes ad matrimonium 
cogere. 

20. Lege maritd.] Iatellige non legem 
Poppæam, quæ mortvo jam pridem Horatio, 
& poſt ludos iſtos ſeculares annis 25, lata eſt ; 
ſed Juliam maritalem ſeu de maritandis ordi- 
nibus, tune temporis latam, que conjugatis 
premia, pœnas autem adverſus celibes decer- 
nebat: prætereà ingenuis quibuſlibet (excep- 
tis tamen Senatoribus ac Senatorum filiis) ux 
ores libertini generis ducere permittebat. Vide 


Gell, I. 1. c. 6. Cicer, de legib, Zonar. Dion. 


Cornel. Tecit. Annal. Suet. QOQav. 
21. Certus undenos, Cc.] Precamur etiam, 
ut poſt evolutum rurſus certum illud ſpatium 


annorum centum ac decem, quod ſeculum ap- 


pellatur, referantur & repræſententur iterum 
ac deinceps ludi iftis fimiles, ſemperque. aded. 
floreat urbs & Imperium Romanum. Alii le- 


339 
1 eff ſeu Lucina 5 Crnitalis a 
. "|; nominari, defende matres, © 
Dea prolem Romanam mul- 
| tiplica, & promove Senatuſ« 
[49%] torſulta de jungtrdis connu- 
bio mulieribus, & lege ma- 
2 ritali nova ſobolis fertili, 
20| Circulus etiam centum & de. 
cem annis evolitus reducat 
cantilenas ac tudzs celeb res 
tribus dicbus lucidis totidem- 
| [gue noffibus jucundis, Vos 
autem Parte, que femel 
atuta vers prenunciaſtis, 


25 & fixus erde rerum cuſtadit, 


preſpera fata addite jam 
tranſaftis. Terra W 
farcunda & pregibus det 


Cereri coronam à ſpicis : 


gunt certus wt denos, ac centenis duntatat an- 
nis ſeculum definiunt, Quod tamen haud ita 
probant eruditi, refraganturq; Sibyllini verſus, 
AN $rorav janmicog len yoiro; avipwr nc: 
15g, fig dl ina E= oF8uUwy, Bec 
23. Ter die clard, totjeſque nocte.] Ternis 
diebus ac totidem noctibus agebantut ludi ſæ- 
culares, ut ante jam anhotav . po 
25, Vo; weraces ceciniſſe Parte.) Lucinz 
five Ilithyiæ ſubjungit Parcas, His nimirdm aſ- 
ſidere Illam ſcribit Pindar, Od, 7. Nem. ante 
eit. Ele N, ralyt deo Mocpay RaZvpporay 
wa? "Hear, rng r, &c, HMithyia affi- 
dens Parcis profunde cogitantibus, filia Funo» 
nit, genetriæ liberorum, &.. 3 s vs 
26,  Stabiliſque, rerum Terminus ſervat,] 
Quidam legunt, ſerver, ſed vix contextus eam 
feret lectionem. Alij, beret, Nihil clarius noſtrſt 
illa leftione, Senſus eft : O Parcæ quæ veraciter 
protuliſtis ac profertis id quod ſemel a Jove 
dictum, fatum & ſancitum eſt, præſettim de 
Imperii Romani æternitate. Virg. Imperium 
ſine fine dedi: quod quidem hactenus ordo re- 
rum flabilis ac terminus ſervat, conſtitute jam 
Romanorum potentiæ & gloriæ novam ſemper 
adjungite. Vel fi mavis generaliter accipete : 
Parcæ que vers ceciniſtis id ned ſemel dictum, 
quodque immutabili neceſſitate ficum oportet 
ſervari, conceſſam Romanis felicitatem per- 
petuam facite. 7 
30. Spicea donel Cererem cerond.] Hoe de- 
bitum & aptum munus pro atceptà frugum 
abundantia, Tibull. x, 1, 15. 
Flava Ceres tibi fit noſtro de rare corona 
| Spicea,— 
* I, 2. Eleg. 1. v. 8. 


; 


eicis tem pers cinge Cera. 


21 £ Nutriant | 


340 


O. HORATII FLACCI 


Alen a & ar Fovis Nutriant fœtus et aquæ ſalubres, * · dt 


Slant fetus, Phabe ſagit- 
tis reconditis clemens & be- 


Et Jovis aurz. 


nigne, exaudi pueros ſuppli- Condito mitis placiduſque telo 


cantes : Luna 
aſtrorum frinceps, 
wirgines : Si quidem Roma 
e weflrum opus, & ad ripam 


Italicam gfelici 


bicernis, Supplices audi pueros, Apollo: 

uud Siderum regina bicornis audi, 35 
Luna, puellas: . 
ravigatione| Roma ſi veſtrum eſt opus, Ilizque 


appultrunt caterus Traun, Littus Etruſcum tenuere turmæ, 


ben inen juſſi mutare domi - 


cilis & civilatem; guibus Juſſa pars mutare lares et urbem, 
Soſpite curſu; | 
Cui per ardentem fine fraude Trojam 


viam tutam 


ius LEneas 


ANNOTA 


51. Netriant frtus & agua ſalubres, Et 
Jovis auræ.] Acrem & aquas peſtilentes de- 
precatur: oratque ne tabida membris, Cor. 
rupto cali tractu, miſerandague veniat Arbori- 
buſque ſatiſque luet, & lethifer annus: ut ait 
Virg. ZEneid, 3. v. 138. Hor, I. 1. Od, az, | 

Hic bellum lacrymoſum, hie miſeram famem 
Peftemgue & populo & principe Ceſare in 
hy atque Britannos 
ra mot us * n 1090 7 
2. Jovis auræ. nc Virg. Eclog. 3. 7o- 
£4 2 plena, Macrob. 5 Somn. Scip. 
c. 17. Jupiter pro cœlo ponitur; & Juno pro 
are, Fase conjux; quia aer ſeilicet in- 
ferior, cœlo eft ſubjectus velut atri ſuperiori. 
Idem Saturnal. l. 3. e. 4. Efſe autem medi- 
um ætbera Tovem, Funonem werd imum atra, 
aiunt, &c, 

33. Condito mitis placiduſque telo.) Contri 
- exerio vel intorto metutndus ac terribilis 
I, 2. Od. 10. ſtroph. penult. Adde quod 

te annotavi, ita veteribus ſuperſtitiosè exi- 

imatum, mortalium neminem interire, aut 
morte mactari, niſi Apollinis aut Diane telis 
percuſſum. Vide Macrob. I. 1. Saturn. c. 17. 
ubi Apollinis arcu & fagittis Solis radios. 
ſignificari, morboſque hinc vel ſanitatem ab 
eo immitti creditum olim, probe aſſeritur. 

34. Audi pueros, Apollo, Ic. ] Apollinem, 
ut vides lector, pueri invocabant, puellæ verd 
Dianam, in ſeparatos bine & illinc choros 
diſtributi, & fic juſſerat Sibylla: 


... Xe N nega xoger aura} exerts, 
Kai yopic ral de apony pixog* anne ver 
Havre Canbyroy* ois «up Yann; IT; $UTAn, 
Seorfim werdpuelle chorum ipſæ babeant, 
Et ſeorfim puerarum maſculus ordo, fed paren- 
tum h 
Omnium wiventium, quibus utringue florens adbuc 
genus extet, | 


35. Bicoernis Luna.) Non temerarium hoc 


"Sine | -4de.] Tmpunz, fine noxs & damno 


[599] 
40 


TIO MES. | 
tempora novilunii agebantur ludi ſzculares 
& carmen illud ſæculare concinendum erat 
ad bieornem lunam. 

37. Roma fi weſtrum eft opus, Cc. ] I dcirco 
Roma dicitur Apollinis opus, qudd ZEneas 
Apdllinis oraculo obſecutus venit cum ſuis 
in Italiam, ibique conſedit, 

38. Litius Etruſcum,) Italicum, Tiberi- 
num litus. * 

39. 7 pars mutare lares, Cc. ] Accepta 
ab Apolline mandata i beneficia non 
fine grati ac religioſi animi 'teſtificatione a- 
pud ipſum humen referuntur, Virg. /Eneid, 
3. v. 88. fic — 3 vi 

« + « Quoveirejubes F wubi ponere ſedes : 
Phœbus — ke Ener e 

ardanidæ duri, que was d ftirpe 
Prima tulit tellus, cadem wos ubere leto 

Accipiet reduces : antiguam exquirite matrem. 

ic domus ucæ cunctis domi nabitur orit, 

Et nati tiatorum & qui naſceatur ab illis. 

Et v. 160. fic monent Penates Dii Apollinis 
reſponſa interpretantes: 


Mutande ſedes . » » ſurge, 
age „ ; 

* + + + Coritum, terraſque reg 
| Auſonias, | 
Et poſtea: v. 354. 5 

Bitis Italiam, portuſque intrare licebit. 

39. Pars.) Proprit nam & Trojanorum 
alii Antenore duce in Italiam devenerunt, 
Virg. Eneid. 1. | 

41, Cui per ardentem, &c,) IIli Trojanorum 
parti à te, Apollo, juſſæ, novas querere duce 
Ene ſedes, is dux te adjutore, tutum muni- 
vit iter, longum fuga laborem ut ipſe juſſus 
erat, minimè deferens, Virg. En. 3. v, 160, 


Per ardentem, &c,] Virg. Æneid. a. | 
m inter & 


Zapedior : dant tela locum; flammegue 16 


epithetum, imò proprium maxime, 
S ; 


Nam [fui aut ſuorum, Vide1, 2, Od, 1g, v. 20. 


Caſtus 


- 


ir SEE 72 


” 


tus 


CARMEN SE O ULARE. 


Caftus Aneas patriz ſuperſtes 

Libetum munivit iter, daturus 
Plura relictis, 

Dii probos mores docili juventæ, 

Dii ſenectuti placidæ quietem, 


Romulz genti date remque; prolemque, 


Et decus omne. 
Quique vos bobus veneratur albis 
Clarus Anchiſæ Veneriſque ſanguis, 
Imperet bellante prior, jacentem 
Lenis in hoſteem. 
Jam mari terràque manus potentes 
Medus, Albanaſque timet ſecures; 


341 
fam illafo, ipleque pot fe. 
triam flans, ampliora dong 
turus quam relifa fuerant; 
45 O Numina date bonam indo» 

lem juvertuti flexibili, tran- 


ilitatem Futi, populs 
nique omano f ias, 
I „ gloriam integram, 


, Iltaftris wer? ies Anchi- 
[521] ſe v Fuel, 2 nunc Jus 
$O|wencis candidis vos colit, r 
net ſuperior boſte bellum in 
rente, mitis autem ergo ſub- 
jeftum. am terra marique 
Parthus d viret mage 
nas atque dufforitatem Ro- 
am mandaia ex» 


Jam Scythe reſponſa petunt, ſuperbi 55 Eher S0) che Indique pauld 
F Nase et Indi. x p —＋ ” * A. | _ 

am Fides, et Pax, et Honor, Pudorque = — 5 
Fats et neglecta redire Virtus 5 1 12 


ANNOTATIONES. | 


43+ Daturus plura relifis.] Sic enim idem 
Apollinis oraculum promiſerat per Deos Pe- 
nates, ibid, /Eneid, 3. ante cit, 


—Penturos tollemas in aſtra nepotes 
Imper iumgue urbi dabimus; tu mania magnis 
agna para 
Eft locus, Heſperiam Graii cognomine dicunt : 
Terra antiqua, potens armis atque ubere glebæ. 


Itaque Æneas eo reſponſo fretus, Trojanis mi- 
litibus ſpondet majora in Italis, quàm que in 
Troade reliquerant & amiſerant. | 

45. Dii probos mores.] Vide quam recta & 
juſta petat. Quod autem Romanæ genti pre- 
catur rem ſeu opes, meminit eas eſſe quaſi 
nervum Reipublicæ ; qudd prolem Imperii po- 
pulique ennitatem exoptat; quod decus, 
id exprimit, quod habet Cic, pro lege Manil. 
n. 7. Romanos ſemper afperexte; gloria præter 
cæteras gentes atque avides laudis extitiſſe. 

49. 75 vos bobus weneratur albis.] Hæe 


peculiaria ſunt ac figillatim pro Ceſare Au- 
guſto vota, Is nimirm Ancbiſe Yeneriſque 


ſangiis ; mater enim Auguſti neptis erat Juli 
Cæſaris ſororis, Julius autem ab Iulo progna- 
tus Edt, Iulus äutem Ener filius i AEneas 
— Anchiſe ac Venefe natus, Quanquam 
& hoc referunt aliqui ad Populam Romanum 
ad Eneã propagatum. lg 

Bobus albis.] Jovi nn@ati debebant tauri 
albi; pariter & Phezbo Dianzque utpote lu- 
cidis numinibus candide victimæ: Junoni 
Juvenca nitidaz Terrz ſcrofa nigra: Parcis 
forve agnas vel capræ. Ita enim jubebant 
— carmina, apud Zofim. Hiſtor. I. 2. 
am. cit. 


Abvzel 2, 3 i Ade mage Bg die 

Hur nd” , wan, x. 

530. Bellante prior, jacentem Lenis in boftem.] 
Virg. ÆEneid. CA. 

Tu regere imperio populis, Remane, mements, 

Parcere ſubjefli, & debellare ſuperbot, 

54. Medus.] Vide J. 4. Od. 5. * 14. Dio 
I. 54. Paul, Orof, I. 4. c. 21, Sueton. Octav. 
C. 41. : £49" j 
Albanas timet ſecures.] Romanorum ma- 
jores Albe prius quam Rome regndrunt, Hine 
Albanas pro Romana. Virg. ZEneid, 1, 

At puer Aſcanius, cui nunc cognomen Iulo. 

3 * . "ibs, . ub God, * 

F Regnumgque ab ſede Livini 
Treffe, S longam multa vi munter 1 
Et antea: . « genus unde Latinum, 
| Mibanique patres, | a 

Porrd ſecures, infignia Magiſtratuum, pro 

poteſtate ac majeſtate poni, notum etiam 
ſciolis. : 
38. Sethe reſponſa petunt.} Autzuſti ac Ro- 
manorum expetunt amicitiam, mandata, le- 
ges. Supra cit. I. 4. Od. 5. & 14. modo cit, 
Flor, I. 4. ult. &c, De Scythis, I. 1. Od. 19. 
. 2. Od. 9. l. 3. Od. 44 ö i 

66. 154 his ante I. 1. Od. 12, &c, 
Orof. in fine I. 6. * 1 

58. Neglect redire virtus Audet, Cc. ] Sunt 
enim quadam tempora virtuti inimica, ut lit 
Cic. in Orat. Eo pertinet eriam quod Poste 
ſeribunt, invaleſcentibus vitiis Aſtræam terra 


2 3 Audet, 


PL 


342 Q. HORATII FLAQCCI, e. 
Abit: & abundantia pe- Audet, apparẽtque beata pleno 

ferto cornu felix procedit, i : C 

Apollo waticiniis & arcu OP1a Cornu. 

ſplendido conſpicuus, novem- Augur et fulgente decorus arcu . 
gue Muſis amicys, gui arte Phœbus, acceptiiſque novem Camcenis, 
Qui ſalutari levat arte feſſos 


1 


* 
[592] 


medics ſublevat agro'tantia 
corporis membra, fi placid? 


intuetur arces Palatinas, in 
luftrum ſequens ac meliorem 
Jemjer atatem propaget im- 
perium Romanum, Italiam 
gue proſperet. Diana vers 
ue Atventino monti prafi- 
det, & Algicr, ſuſcipiat wata 
giindecim wirim, atgue pro- 
Pitias aures præbeat juvenum 
#recibus, Ego chorus peritus 
canendi laudes, Arollinis ac 


, 


Diana, domum reſero bonam Appl 
certamgue fiduciam, in talia Hæc Jovem 
conſentire 


ni ver ſos. 


ANNOTA 
reliquiſſe, & in cœlum evolifſe, At cum ad 
meliorem ſe frugem homines recipiunt, tum 
dicitur redire virtus, atque rerum ubertatem 
bonorumque omnium copiam ſecum referre, 


Ovid; Met. 1, v. 129. 


Fugtre pudor, werumque, fide/que, &c, 


Quod & Theognide expreſſum videtur, &yl 
pety vie, abiit fides, Sc.] 

61. Augur.] Vaticinandi facultatem a Jove 
Apollo accepit. 

Fulgente decorus arcu.] *Apepiro;@-, apud 
Homer, Virgil, Æneid. 12. v. 394. | 


Ipſe ſuas aries, ſua munera lætus Apollo 
Augurium, citharamgue dabat, celereſque 
ſagittas, 
62. Acceptuſgue novem Camenis.] Utpote 
muſicæ, lyræ, carminumque Inventor ac Deus. 
Eg. Qui ſalutari levat arte, &c.} Apud 
Ovid, Met, 1. v. $21, ita de ſe jactat Phebus : 


orbem 

Dicer, & berbarum ſubjefta potent ia nobis. 
Vide & Macrob. lib, x, 17. ante cit, 
| 65. Palatinas arces,] In ſoo palatio ædem 


Ape. lini ſacraverat Auguſtus, cum biblio- 
theca & porticu, Vide, I. 1. Od. 37, Porrò 


n & Deus u. Spem bonam c:rtamque domum reporto, 
Doctus et Phcoebi chorus, et Dianæ 
Dicere laudes. 


| 


 Inventum : medicina meum eft, opiferque per 


Corporis artus, | 
Si Palatinas videt æquus arces, 
Remque Romanam, Latiumque felix, 
Alterum in luſtrum, meliũſque ſemper 

Proroget ævum. | 
Quæque Aventinum tenet Algidiimque, 
Quindecim Diana preces virorum 
Cutet, et votis. puerorum amicas 


70 


icet aures. 
ſentire Deõſque cunctos, 


182 
75 
TIONES: 


hac æde Palatins canebatur Szculare Carmen 
tertio die ludorum, ut obſervat Zoſim, ante 
cit, - * 

67. Alterum in luſtrum. ] Vel accipe luflrum 
ſimpliciter pro ſpatio quinque annorum, at- 
que aded ſynecdochic@s, pro tempore ſequen- 
ti: vel ſignanter & præcipuè pro altero. ſæ- 
culo; nam ludis ſæcularibus fiebat inſignis 
luſtratio. Zoſim. cit. 

69. Quague Av entinum tenet Algidumgue.] 
Dianz erant fana, fiebantque ſacra, in utro- 
que iſto monte. Aventinus unus erat & ſep- 
tem urbis collibus, Algidus ab afliduo frigore 
dictus, non procul Roma, | LT - 

70. Quindecim Diana preces wirorum curet.] 
Quindecim viri ſacerdotes erant, quorum jus, 
poteſtas, & officium erat, Sibyllinos libros 
conſulere de rebus gravioribus, ut calamita- 
tibus publicis; de 1is reſponſa dare, placatio- 
nes & expiationes edicere, ſacris faciendis 
prezelle, ceremonias exequi, libros & cat» 
mina Sibyllarum tueri; &, quod facit ad rem 
præſentem, ludorum ſxcularium curam gerere. 
Vide Alex. ab Alex, I. 3. c. 16. | 

73- Hee Fovem ſentire, &c,] His annuere, 
rata habere vota noftra, 

75. Chorus, ] Licet © multis perſonis cho» 
rus conſſet, unius tamen partis agit ac ſuſtinet, 
Epiſt. ad Piſon. v. 193. 


ö 


APPEN. 


Ackeris partes c borus 
Defendat. 


| 


ez 3 3375 7784 1 7 „ 


— 


4 a * *% 


__WA— 


A P P E N 
Ad mftras ANNOTATION Es in. Libres Odarum, 2 
= | Carminum HORATII. tes | 


— ͤ ¶ .—ͤ——ͤ — 


UONIAM pleriſque locis attulimus Julii Cæſaris Scaligerl- 
cenſuras; & grave eſt à tanto ,viro notari: ne quis forte ob 
id vel quidquam detrahendum arbitretur de ſumma laude, 
quam per ſecula meruerunt Odæ Horatii, aut temere credat Scalige- 
rum, velut quadam Zoili veſania percitum, adverſus Lyricorum Prin- 
cipem debacchatum efle ; operæ pretium duximus bie deſeribere inte- 
gram illuſtris Hypercritici ſententiam, qua nemini dubium relinquatur - 
quanti illas ipſe zſtimarit, Sic habet Poet. lib. 6. Ef Horatius 
omnium Latinorum Gracorumgue Poetarum elaboratiſſimus. Nam in 
Lyricis quem ſonum, gust numeros, quam majeſtatem quæſivit, obtinuit: 
gue omnia cum in aliis neglexit operibus, omiſit fine glorie diſpendio : 
quam puritatem,  elegantiam, venuſtatem in utriſque appetiit, conſecutus 
et. Et poſtea: Nunc ad politiſima ejus car mina contemplanda tranſea- 
mus : in quibus conſiderandis major laudis & admirationts, quam caſti- 
gationis apparatus erit, | 5 
Carminum igitur libri vel jucunda inventione, vel puritate ſermenis, vel 
fieurarum tum novitate tum varietate, majores ſunt omni non ſolum vitu- 
peratione, ſed etiam laude: negus ſolo dicendi genere humili, quemadmo- 
dum ſcripſit Quintilianus, contenti ; verum etiam ſublimi maxime commen- 
dandi. * enim altius aut præclarius illis? PE 
oft ignem ztherea domo 
Subductum, macies & nova febrium 
Terris incubuit cohors: 
Semotique prius tarda neceſſitas 
Lethi corripuit gradum, 
Item iſtis? Scriberis Vario fortis, & hoſtium _ 
Victor Mzonii carminis alite, &c. 
Item? Quis Martem tunica tectum adamantina 
Digne ſcripſerit, &c. | | 
Item Sub lacrymoſa Trojæ 
Funera, ne virilis 
. Cultus in czdem & Lycias protiperet catervas, 
Item? Permitte Divis cætera, qui ſimul 
Stravere ventos æquore fervido 
Depræliantes; nec cupreſli, 


Nec veteres agitantur orni. BF 
Z 4 He: 


344 o e. 
Hic & alia per portiunculas. At illa tota, 
— Quem virum aut heroa lyra, vel acri 
Tibia ſumes celebrare, Clio ? 
| Quem Deum, &c. 2 
Tiem decima quarta, decima quinta, quarta & viceſima. Triceſima vero 
| — adeo afſurgit, ut facile prolet judicium naſtrum. Nec inferior trice- 
a quinta. | | 

Porro 2. Lib. prima Ode eft altilogua, ſicut & guinta decima. Par 
ſpiritus in undevicaſima & in ſeguenti. | 
Sed & 3. Lib. prima dicendi genere magnifico flructa eft, pariter & 
ſecunda. Tertia vera graviſſima. Duarta nec Pindaro cedit ac ne quinta 
guidem. Quin ſexta quoque altiſſime ſonat. Haud paulo minor ſexta de- 
cima, At viceſima nona incipit leniſſime: tum vers ſemper aſſurgit eo 
he quo nemo aliorum pervenire poſſit. Ultima ejuſdem libri miſcuit etiam 

aſtum cum majeſtate, 

Duarta Lib. 4. proſecto aliarum nulli cedit magniloquentia. Quam 
gue ſequitur, tametſi eo non aſpirat, in eadem tamen luce verſatur; ſicut 
& /exta, que ſimul nitore quodam venuſlatis perſuſa t. Nona altior & 
ſeverior : qualis & quarta decima : nec minor eam ſequens, 7 

Qu recenſere coattus ſum, ut virum maximum atque etiam dum ipſo 
Pindaro in hiſce confermdum d calumnia vindicarem. Num & Pindare 
accuratior g, & ſententiis crebrior, neque ſibi, ut ille, indulgens: ſed non 

e auditoris reverentia, audax ad cam prefiandam magnitudinem, que 
negue illi oneri, et nobis miraculo fit. In eo nihil laxum ęſt, nibil hiat : 
omnia coherent, ita ut unum tota illa eſſe videantur. 

Cæteræ Cantiones partim in humili dicendi ftylo, ut 

| Vitas hinnuleo me ſimilis Chloe, &c. 

Kt © Ne ſit ancillæ tibi amor pudori : &c. 
Alie in mediocri, ut ille : f N 
Mæcenas atavis edite regibus : &c. 

Et Otium Divos rogat in patenti, &c, - 

Omnes, inguam, tante ſunt venuſtatis, ut & mihi & aliis prudentioribus 
emnem ademerint ſpem talium ſtudiorum. Xn 

Inter alias vero, duas animadverti, quibus ne ambreſiam quidem aut 
nectar dulciora putem, Altera eft 3. Lib. 4. Quem tu Melpomene, &c. 
Altera nona Lib. 3, Donec gratus eram tibi. Quarum fimiles malim à 
me compoſitas, quam Pythionicarum multas Pindari & Nemeonicarum : qua» 
rum ſimiles malim compoſuiſſe, quam eſſe totius Tarraconenſis rex. 

At tametfi tam magnifice de Horatii Carminibus ſentio: tamen dabunt 
ingenuo nobilique pudori nofiro veniam fludiofi, ficubi etiam optavimus 
| 1 otiora. 


V. Cl, 


L, 


— 1 | _ Ste. 
1 


—_— —_ - "=. »> 


V. CI. A DackRII 
PRE FAT IO 
| I N 


HO R r ESE 
S A TE ] 


TT FT 


_ 


De Origine & Pro eu SATIN Romanz, & guns 
utationes ſubierit. | 


ORATII Satiras duobus Libris comprehenſas, nunc Sermomet, 
H nunc Satires, nullo diſcrimine appellavit ipſe: verùm quuim 
Ideas modis quibuſdam diſtinctas animo reptæſentent ea voca- 
bula, operz pretium facturus videor, fi, quid antiqui Romani per Sat- 
ram intellexerint, exponam. Primus doctiſimus Caſaubonus, atque 
adeo ſolus in eo feliciter operam poſuit, ut demonſtratet qu & qualis 
eſſet Poeſis Satyrica Græcorum, quæ Satira Romanorum. Eft ille li> 
ber quantivis pretii : nec diffiteor me inde plurimum adjutum fuifſe, 
Hic enim eſt fructus, quem ex excellentium viforum laboribus per- 
cipere debemus: qui ideo nobis præiverunt, ut in ſpiſſis antiquitatis 
tenebris facem ſuccedentibus præferrent. Non tamen in ſuperiores 
ita oculi defigendi, ut proptiis etiam greſſibus non attendamus: per il- 
las enim incedunt aliquando ſemitas, in quibus non tutum fit eos ſequl; 
id quod & ego hic cavi, ſæpe vias parum tritas ſecutus, ut in progreſ- 
ſu patebit. | | 5 
ER autem Satira quzdam Poëſeos ſpecies aliis quim Romatils pror- 
ſus incognita, nec ulla cum Satyrica Græcorum poefi cognatione con- 
juncta, que tamen quorundam doctorum opinio fuit. Quintilianus 
omnem dubitationem tollit, cum ſcribit Lib. x. Cap. 10. Satire gquidem 
teta naſlra i. Inde eſt quod Horatius Sat. 10. Lib. 1. ver. 66. G#etis 
intactum carmen dixerat. | 
Ecce tibi germanam hujus vocis Etymologiam: Latini Saturum 
uſurpabant pro plens, cui ad perfectionem nihil deeſſet: hinc Satu- 
color 


346 DACERII PREFATIO.' 


cler cùm lana colorem plene combibiſſet, nec quicquam ad tincturam 
adjici potuiſſet. Ex Satur factum Satura, quod Satira etiam per 7 

erebant, quemadmodum Maximus & Maxumus, optumus & optimus. 
Eſt igitur Nomen Adjectivum, quod relationem habet ad Sub/tantivum 
intellectum: dicebant enim priſci Saturam intelligentes lancem. Erat - 
autem Satura lanx vas (Gallice un baſſm) omne genus fructibus repletum, 
quos Cereri quotannis & Baccho ut totius anni proventuum primitias 
offere ſolebant ; cujuſmodi oblationes ex variis generibus inter ſe confuſis 
non erant Græcis omnino incognitæ, qui eas appellabant rd yxapwoy 
Dvoiay, Taoweppiny, & in leguminibus mavalizvy, Diomedes Gram- 
maticus accurate & hunc Romanorum morem & vocis Saturæ naturam 
explicavit his verbis, Lanx refirta variis multiſque primitiis Sacris Cereris 
inferebatur, & d copia & ſaturitate rei Satura vocabatur. Cujus generis 
lancium & Virgilius in Georgicis meminit, cum hic modo dicit, 

Lancibus & pandis fumantia reddimus exta. 

Et——/anceſque & liba ſeremus. 
Deinceps ad alia miſcellanea tranſlata eſt, Feſt. Satira cibi genus ex 
variis rebus conditum, Migravit inde ad ea, quæ mentis & ingenii ſunt; 
nam leges Saturas nuncuparunt, que plura capita, aut plures titulos 
compleQebantur, ut Legem Juliam, Papiam, Poppaam, quæ diceba- 
tur miſcella, quod idem eſt, ac Satura ; unde profecta eſt & illa lo- 
cutio per Saturam legem ferre, cùm non rogatis ex ordine Senatoribus, 
non collectis, nec dinumeratis fententiis, omnes ſimul & promiſcue 
ſententiam ferebant, quod proprie dicebatur per Saturam ſententias 
exguirere, quomodo poſt Lælium locutus eſt Salluſtius. Neque hic 
conſtiterunt; etiam /ibros quoſdam hac appellatione inſigniverunt, ut 
Peſcennius Feſtus, qui Hiſtorias Saturas vel per Saturam nobis dedit. 

Ex his omnibus exemplis facili quis negotio ſibi perſuadebit Horatii 
opera hinc traxiſſe nomen, Satira/que appellatas, quod multis & va- 
rus rebus bec carmen refertum eſſit, quomodo dicit Porphyrio. Quod 
quidem ex parte verum eſt: cave enim putes, vocem nullis interceden- 
tibus gradibus, qui tranſitum præberent, ſtatim huc deductam: ejus 
migrationes antiquiores erant in alias res, quæ propinquius Horatii 
Sermones contingerent. Ad quam rem explicandam jam accingimur, 
eum ſecuturi ordinem, qui ipſi Caſaubono in mentem non videtur ve- 
niſſe; quippe rem ea luce perfundit, ut nulla amplius cuiquam relin- 
quatur ad dubitandum materia. . 

Romani cum quadringentos circiter annos Scenicos ludos ignora- 
rent, caſu dum dies feſtos per licentiam & laſciviam agitarent, in Ver- 
ſus Saturnios & Feſcenninos inciderunt, qui poſtea in Scenis per cen- 
tum & viginti fere annos locum ſuum tutati ſunt, 

Fuerunt iſti Verſus impoliti & parum numeroſi, utpote ſubitanei, & 
a populo fuſi adhuc rudi & agreſti, quique non alium magiſtrum noſſet, 
quam Cererem & Bacchum. Hoc genus carminis implebant cavilla- 
tiones & opprobria ruſtica, adhibitis Geſticulationibus & Saltationibus 


ridiculis, 


DACERII PREFATIO.. $47 


ridiculis. Rem intelliges, fi ob. oculos tibi proponas bonos de pago 
viros ruſticorum more ſaltantes, ſeſe mutuo extemporaneis convicus 


inſectantes, eaque in vices exprobrantes, quorum alius alit dunn 3 ſunt. 


Hoc eſt quod Horatius dicit Epod. 1. lib, a2. tt — 
Feſcennina per hunc inventa licentia moren 
Verſibus alternis opprobria ruſtica fudit. WE” : 

Infrenam hanc & impotentem licentiam excipit non ita poſt alius ge- 


neris carmen, caſtigatius quidem illud, ſed refertum etiam dicteriis ad 


movendum riſum comparatis, quod tamen nihil turpitudinis admilerit ; 
comparuit hoc carmen ſub Satirgſhomine ob varietatem ſuam : qua 


quidem Satira certos habuit mods, 1. e. muſicam & congruentem mo- 


tum, relegatis geſtibus minus honeſtis. Titus Livius, lib. 7. c. 2. Ver- 
naculis artificibus, quia Hiſter Tuſco verbo Ludio vocabatur, nomen hi- 
ſtrionibus inditum, qui non, ficut ante, Feſcennino verſu- ſimilem incompo=' 


ſitum temere ac rudem alternis jaciebant, ſed impletas madis Saturas, de». 


ſcripto jam ad tibicinem cantu, . matugue congruent. peragebant, Non ab- 


ludebat hæc Satira a noſtris Farces pudentioribus, ubi promiſcue . & 


Spectatoribus & Actoribus Scenico ſale defricabantur auriculæ. 

Atque ita ſe habebat res Scenica; cum Livius Andronicus ad 88 
dias & Tragædias ad Græcorum imitationem conſcribendas primus 
animum appulit: quæ cum eflet oblectatio & liberalior & abſolutior, 
mox huc undique catervatim concurſum eſt, neglecta ad tempus Sa- 
tira, quam tamen paulo poſt reprehenſam erant qui 'Comcediis jam 
paractis non abſurde ſubnecterent (quod Galli in ſais Farces hodieque 


faciunt) Attellanis certe, mutato tum primum Satirarum nomine in 


Exodia, quod in poſterum manſit. 

Atque bec fuit prima & antiquiſſima Romanæ Satire forma. Erant 
quidem duz aliæ, quanquam à prima multuni diſcrepabant, ei tamen 
quaſi enatæ ſuffragines ortum ſuum referebant ; quod quam breviſſime 
potero, jam confirmatum dabo. 

Uno anno poſtquam Livius primas dediſſet fabulas, natus eſt in Ita- 
lia Ennius: qui cum adoleviſſet, & diligentius conſideraſſet, quanto- 
pere hujuſmodi Satiris delectaretur populus; recte & id vidit, Po; 
ta, quæ licet Theatro non deſtinarentur, ſuffuſos felle ſales & dicteria 
Satirarum mordacia conſervarent tamen, non poſſe non placere populo; 
periculum fecit atque edidit Sermones quos Satiras ſervato antiquo no- 
mine appellavit. Erant hi Sermones Horatianis, quod ad argumentum 
& varietatem rerum, per omnia ſimiles: Excepto, quod Ennius ad quo- 
rundam Græcorum, ipſius etiam Homeri exemplum, id ſibi juris 
ſumſerit, ut plura carminum, enera, confuſis n lambicts, 


Trimetris, & Tetrametris, Trachaicis commiſceret, ut ex fragmentis, 


quæ ſuperſunt, ſatis liquet, | 
Videtis Tetrametorum exemplum ab Aulo Gellio conſervatum, 
dignum ſane, quod ob eximiam pulchritudinem hie reponatur; 
Hoc erit tibi argumentum ſemper in promptu ſitum, 
Neguid expeftes amicos, quod tute agere poſſis. _ 
u- 


oe ma- 


j 

| 
| 
| 
| 


548 DACERII PREFATIO, 5 
© Annumeraverim porro Ennii Satiris alteram illam ſpeciem Verſuum, 
qui ea ſunt venuſtate, ea elegantia, ut ſeculum longe ſuperare videan- 
tur. Rem non ingtatam fecero, fi Lectoris oculis ſubjecero: | 
Non habeo denique nauci Marſum Augurem, | 
Non vicanos Aruſpices, non de Circo Aftrologos, 
Non Ijiaces Conjeftores, non Interpretes ſomnium: 
Non enim ſunt ii, aut ſcientia, aut arte Divini; 
Sed ſuperſlitigſi vates, impudenteſque hariali, 
Aut inertes, aut inſani, aut guihus egeſtas imperat : 
Qui ſui queftus cauſſa fietas ſuftitant ſententias, 
ui fibi ſemitam non ſapiunt, alteri monſtrant viam, 
uibus divitias pollicentur, ab iis drachmam petunt; 
Wi Dt divitiis deducint drachmam, reddant cætera. | 
Plurima ex his Satiris deſumpſit Horatius, ut manifeſtum erit notas 
noſtras conſulenti. a | 
"Poſt Ennium ortus Pacuvius, Satiras ipſe quoque five Avunculum, 
five Avum ex matre imitatus ſcripſit. 2 
Natus eſt Lucilius eo tempore, quo maxime florebat Pacuvius. Com- 
poſuit & ille Satiras, ſed quibus novam novata ſcribendi ratione gratiam 
conciliavit, ut qui Antiquæ Comoediæ Græcæ characterem propius ex- 
primere voluerit: ejus admodum imperfecta ex ptiſca Latina Satira 
haberi poterat notitia, quale ſcilicet faceret carmen, quod ſola Natura 
dictitaverat, antequam injecta eſſet Romanis Græcos imitandi, eorum- 
ue ſpoliis ſe locupletandi, cogitatio. Ex quibus facile intelligi poteſt 
mud Horatii, Sat. 1. Lib. 2. | 
A i cum } Lucilius auſus 
Primus in hunc operis _”—_— carmina morem ? | 
Noli putare Horatium voluiſſe dicere, nullas ante Lucilium Satiras 
factas: cum Lucilium præceſſerint Ennius & Pacuvius, quorum ille 
exemplum ſecutus eſt. Id ſolum voluit, Lucilium novam faciem 
huic carmini induiſſe, quod perpoliverit, & propterea pro primo quaſi 
auctore habendum. In eadem fuit ſententia Quintilianus, Lib. 10. 
Cap. 1. Satira quidem tota nofira 405 in qua primus inſnem laudem 
adeptus eff Lucilius. Cave hic pedibus in Caſauboni ſententiam eas, 
qui Diomedis fide fretus, Ennii & Lucilii Satiras toto genere diſſen- 
tire credidit. Vide ipſa Grammatica verba, quæ ſubacti judicii 
Criticum in errorem induxerunt. Satira eff carmen apud Romans, 
unn quidem apud Gras, maledicum, & ad carpenda homiriam vitia, 
Archaea Cimadie cbaractere compoſitum, quale ſcripſerunt Lucilius, 
Horatius, & Perfius. Sed olim carmen, quad ex variis poimatis 
bus conflabat, Satira dicebatur, quale ſcripſerunt Pacuvins & Enni- 
&s. Apparet Diomedem diſtinguere Satiram Lucilü, ab ea quam 
ſcripfit Ennius & Pacuvius. Ridicula autem & omnino falſa eſt hu- 
Jus diſtinctionis ea, quam reddit, ratio. Non fatis inveſtigaverat 
omo ſimplex naturam & originem utriuſque Satire, que omnino 
; : . cConve- 


- 


DACERII PREFATIO, 30 


conveniebant tam materia forma. Nam nihil eo attulerat Luci- 


liys præter nitoris & ſalis pluſculum, in ſumma rei nulla inſigni variatio- 
ne facta. Et quanquam non conjunxerat plura verſuum genera in eodem 
carmine, ficut Ennius; fecerat tamen diverſa carmina, quorum alia in- 
tegra Verſibus Hexametris, alia Iambicis, alia Trochaicis conſtabant, 
ut liquet ex ipſius fragmentis. Ut Verbo dicam, fi Lucilinæ Satire 
diverſi generis ab Ennianis ideo cenſendæ fint, quòd ille hunc ſeriben- 
di arte longe ſuperaverit, uti yoluit Caſaubonus, conſequens erit Horatii 

uoque Satiras à Lucilianis diverſi prorſus fuille generis, quandoquidem 
2 non minus evexit Satiras ſuas ſypra Lucilium quam ille ſuas 
ſupra Ennium & Pacuvium evexerat. Dopzam quoque F. fefellit iſte 
Diomedis locus. Hoc non eo dixi quod errorem levem tantorum viro- 
rum notare gaudeam, ſed ſolum ut demonſtrem, quanta. cum cura & } 
cautela eorum opera legere oporteat, ubi de re agitur obſcura adeo & 
antiqua. | | yz 

79 * Satirz ad Scenæ uſum compoſitæ Naturam declaravi; pla- 


num feci inde exemplum ſibi ſumpſiſſe Ennium : ſatis denique confirma- | 


tum dedi Ennii Pacuviique ejuſdem eſſe generis cum Satiris Lucilii & 
Horatii, quod tamen carmen non niſi ab Horatio ad ſupremum faſtigium 
perductum eſt. Jam ad alterum Satire genus, quod recepi exponendum, 
quod & ipſum quoque ab antiqua originem duxit, tempus eſt accedere: 
ea eſt quæ appellatur Satire Varraniana vel Menippea, quod primus ejus 
auctor eſſet Varro Romanorum doctiſſimus, quòdque in eo opere Me- 
nippi Gadarenſis, Philoſophi Cynici, mores imitatus eſſet. 1 
Nec ſola carminum varietate miſta eſt iſta Satira: nam Varro ei in- 
terpoſuerat proſam orationem, promiſcuo etiam uſu Græci & Latini 
Sermonis. Quintilianus de Lucilii Satira locutus addit, Aterum illua eff 
& prius Satire genus, quod non ſalum carminum varietate miſlum condis 
dit Terentius Varro, vir Romanorum eruditiſſimus ; cujus loci unica dif- 
ficultas in eo poſita eſt, quod affirmat Quintilianus banc Satiram Var- 
ronianam fuiſſe priorem. Quo enim pacto illud fieri potujt, cum ætate 
multo poſterior Lucilio fuerit Varro; At Satiram Varronis tempore 
priorem fuiſſe, ea vero non eſt Quintiliani mens, quippe qui probe ſciret 
eam multis annis fuiſſe recentiorem. Id voluit, Satiram hanc ita miſtam 
magis compoſitam eſſe ad Ennii & Pacuvii, qui in Satiris ſuis multa 
ſibi licere voluerunt, quam ad Lucilii exemplum, qui muſas coluit ' 


ſeveriores. | 


Nihil nobis reſtat hodie ex Varronis Satiris, ptæter fragmenta qua» 
dam, eaque maximam partem corruptiſſima, tituloſque, quorum plus 
rimi ſunt duplices, qui indicio ſunt, quanta. eflet varietas materiarum, 
quas Varro illic tractaverat. | | | 

Senecæ Apocolocyntoſis, Boetii de Conſolatione Philoſophie libel- 
* & Petronii Arbitri Satyricon ſunt Satiræ Varronianis omnino ſi- 
miles. Ss © 3 | ks 

Hæc habui de Satiris in genere dicenda: plura in hoc arguments 
diſſerere ſupervacuum eſſet. In notis noſttis commodior exit N 
FIR 1 Iota - 


—— —ͤ— — - 
. A rr on — >" mi 


* 


250  DACERI! PRAFATIO. 


"Horationarum Satirarum naturam enarrandi, Interea i!lud velim ani- 


madvertat Lector, Latinum Vocabulum Satiræ tam deſignare Sermones 


qui Virtutem commendent, quam qui vitia inſectentur. Omnino aliter 
res habet in lingua noſtra, ubi vel nomen ipſum Satire terrorem in- 
cutit ilſis, qui ſe ſimulant id eſſe quod non ſunt ; apud nos enim audito 
Satirz nomine convicium intelligitur. Eadem tamen utrobique vox eft, 
Sed Latini plerumque in librorum titulis reſpexerunt vocis ipſius natu- 


ram, & integram ſignificationem, quam habet ex etymologia, cum 


Galli reſpiciant primum & frequentiorem vocis uſum, tributz jam inde 
ab initio dicteriis & obtrectationibus. 

Scribenda autem ea vox Latine per u vel per i, Gallice per i ſimplex. 
Qui per y ſcripſerunt, ii cum, Scaligero, Heinſio, multiſque aliis credi- 
derunt, ex Numinibus Ruſticis, quos Græci Taras, Romani Faunos, 
nuncupabant, nomine dicta fuiſſe ejuſmodi poemats, eque voce Satyrus, 
ductam vocem Satyra; iſtas præterea Satyras carminibus Gtæcorum 
Satyricis valde fuiſſe affines : quod eſſe falſiſſimum luculenter demon- 
ſtravit Caſaubonus, ubi docet a Satyrus ex analogia formari non Saiyra, 
ſed Satyrica, plurimumque intereſſe inter Græcorum Satyrica, & Ro- 
manorum Satiras. 1 

Sęanbemius in pulchra ſua ad Juliani Imperatoris Ceſare Præfa- 
tione, plura de novo obſervata contulit ad ea, quæ ante ta de re pro- 
tulerat celebertimus Criticus, deſcriptis magno cum judicio duorum 
poematum quinque aut ſex diſcriminibus inſiggioribus, quæ ſi videre 
cupias, auctorem adi. Nihil unquam fuit apud Græcos Romanæ Sa- 
tiræ finitimum præter Si/los ſuos, mordax Pocmats genus, quod ex 
fragmentis Si/lorum Timonis facile colligi poteſt; ad hoc intererat, quod 
S$illi Græcorum meræ eſſent Paridiz, quod de Romana Satira dici 
nequit, ubi ſi forte aliquando in Parodiam incidas, videbis tamen Poë- 
tam caviſſe ne abuteretur. Unde liquet Parodiis naturalem eſſe in 
Sillis ſedem, non item in Satiris, CS” 

Expoſita tandem natura, origine, & progreſſu Satire, pauca de ipſo 
Horatio mihi ſunt dicenda, qui quidem quales in hoc opere fit, non po- 
teſt commodius demonſtrari, quam fi eum Silenorum ſtatuis compares, 
quibus Alcibiades in Sympoſio Socratem comparat, quæ nihil extra 
habebant pulchri, nihil ornati, at fi illas aperuiſſes, omnium Deo- 
rum Dearumque imagines detexiſſes. Ad eum modum ſe nobis 
exhibet in Satiris Horatius, nihil magnum prez ſe fert, quod nos 
detinere debeat: dignior videtur eſſe, qui pueris teratur, quam qui 
viros occupatos teneat: fed ſepoſito velo, & Horatio propiùs in- 
ſpecto, omnium illico Divorum oculis ſe ingerunt imagines, hoc eſt, 
omnes virtutes, ad quas aſſidue exercendi ſunt, qui vitiis ſuis corri- 
gendis ſerio ſtudent, Oculis parum intentis illum adſpexere antehag 
mortales; neque poſſum non mirari Satiras per tot ſecula leQas, 
atque telectas, paucis admodum fuiſſe intellectas, aut , explicatas. 
Subſtiterunt in ipſo cortice, verbiſque interpretandis intenti nihil 
ultra petière: quod quidem fecerunt ut Grammaticis par erat, non 
ut Philoſophis: plane quaſi ſcripſiſſet Horatius ſolum ut verborum 

| con- 


DACERII PREFATIO. 38 


conſtruendorum rationem videremus, dediſſetque nobis librum  hotis 


in Schola fallendis, non animis ad virtutem formandis. Prorſus aliud 
fibi in hoc opere propoſuerat Poeta. Namque finis verborum eſt 
actio, cujus etiam gratid verba ipſi fuerunt reperta, quæ niſi illum aſ- 
ſequantur finem, nihil niſi futiles ſoni, aures quidem feriunt, ad ani- 
mum vero non pertinent. 


Docere nos voluit Horatius in his Satiris, contra vitia noſtra militare, 


affectus temperare, naturam in cupiditatibus moderandis ducem ſequi, 
verum a falſo, & a rebus ipſis rerum ſpecies diſcernere, præjudicatas 
temere opiniones abjicere, principia & cauſas actionum noſtrarum 
perſpectas habere, ridiculam denique eorum pertinaciam evitare, qui, 
quibus a magiſtellis ſuis opinionibus imbuti olim fuerunt, iis ebſtinate 
inherent, rnujla habita ratione quibus innitantur fundamentis; uno 
verbo, in eo elaboravit, ut nos nobis felices, amicis jucundos & fideles, 
omnibus quibuſcum vivimus, commodos, utiles, & benignos præſtaret. 

Interpretari Auctoris verba, in Figuras digitum intendere, Lectores 
per orationis involutz labyrinthos, aut parentheſeos obſcutæ tenebras, 
ducere, bæc omnia nihil eximium habent, nec ut loquitur. Epriffetus,, 
quidquam »pulchri aut ſapiente dignum, Ad hoc nobis annitendum 
eſt; hoc opus noſtrum eſt palmarium, uſum & rationes horum præ- 
ceptorum oſtendere, eademque auQoritatibus fulcire, ut palam om- 
nibus fiat, eos qui mores ſuos ad hoc ſeculum componere negligunt, 
paria facere ægrotis, qui libros, ubi remedia morbis ſuis præſcribuntur, 
legere contenti, Medici conſilio tantem abeſt ut utantur, ut ne intel- 
ligant quidem ejus utilitatem. eh 

Non quod ego in commentariis meis quicquam ſciens volens præter- 
miſerim, quod ad Grammatici officium pertineat. Spero id ſenſuros 
eſſe Lectores, neque jam ullam ſuperfuturam in verbis Horatii difficul- 
tatem : ac in hanc curam præcipue incubui, ut argumenta, quæ traCtat, 


illuſtrarem ; rationum, quas adhibet, ſoliditatem indigitarem ; ut expe- 


direm circuitus & ambages, per quas nonnunquam incedit ad placita ſua 
confirmanda, & ad contraria refutanda, vel eludenda: ut veritatem 
aſſerũonum ipſius ſtabilirem; ut vafritiem ejus, ubi quaſi ex inſidlis 


agit, que Lectorem imperitum facile fugiat, oculis exponerem; ut 


denique in apricum proferrem ridiculum illud, quod in omnibus quas 
oppugnat rebus adhibuit, Hxc ſunt que fecit ante me nemo. Nam 


ut eſt Horatius verus Proteus, ſæpe formas variando, interpretes ſuos 
ſæpe effugit, qui cum ipſum reprehendere nequirent, ſtupentes fece- 


runt, quod potuerunt. Affixerunt ei ſepenumero ſenſum non ſolum 


diverſum, ſed etiam adverſum, quemque ipſe eo loco refellere yoluit; 
Non quod ego quicquam detractum velim, qui ante me Horatio illu- 
ſtrando laborem ſuum contulerunt: laudo conatus illorum, illi mihi 
viam aperuerunt. S qua in re ego illos ſuperavi, omne illud acceptum 
refero magnis iſtis ex antiquitate viris, quos majore cum cura, Majofe 


certe otio, legi, Homerum dico, Platonem, Ariſtotelem, 'alioſque tam 
Græcos, quam Latinos, quos aſſidue tero, ut ad eorum guſtum refor- 
mem meum, eorumque for:tibus Ingenii & Judicii mei hortulos irtigem. 

N ; Non 


— 
— . 
— 
— — 
— 


1 * 
K ²⅛ 22 


e 


352 DACERI! PRAFATIO. 


Non deſunt, ſcio, his temporibus qui magna illa Nomina riſu ex- 
cipiunt, qui reclamant laudibus, quibus per omnia ſecula celebrati or- 
natique ſunt, quique illos ſpoliare velint iis coronis, quas tanto ſuo me- 


\ rito de Tribunalibus adeo auguſtis reportarunt, At hi, dum nimio effe- 
tuntur ſtudio eam devitandi admirationem, cujus mater eſt ignorantia, 


imprudentes diſcedunt ab altera illa, quam Plato nuncupat matrem ſapi- 
entiz, quæque prima oculos hominibus aperuit. Minime miror pul- 
chritudinem illam divinam, quæ apud Scriptores longe præſtantiſſimos 
elucet, iſtos homines non capere, neque trahere: nempe infirmiores 
ſunt, quam ut oculos tantis ſplendoribus intentos diu tenere queant: ne 
dicam facilem eſſe rem Antiquos contemnere, laborioſam vers intelligere. 
Quod ad me attinet,' Divinos illos Viros ex animg totus admiror ve- 
nerorque. Eos mihi ſemper ob  oculos pono, velut Judices verendos 
& incorruptos, apud quos libenter fingo reddendam mihi elle ſcripto- 
rum meorum rationem, | 
Magna interim ducor Poſteritatis reverentia : timidior quam fiden- 
tior cogito, quale de operibus meis, ſi bono ſuo fato eo pervenire poſ- 
fint, judicium latura fit. Non ideo tamen minoris æſtimo doctos vi- 
ros, qui hodie vivunt ; multi ſunt, fateor, qui ſeculum noſtrum exor- 
nant, qui priora potuiſſent exornare ; in quibus tamen ne unum qui- 
dem novi, qui non honoret & colat antiquos, cui non idem quod illis 
ſapiat, aut qui eorum præcepta non obſervet, unde quantum aberra- 
veris, tantum ab ipſa natura & veritate diſceſſeris. Neque verear 
confirmare, non eſſe difficilius fine luce oculis objecta perſpicere, 
quam ſolidam laudem adipiſci, & ingenium excolere aliis rationibus, 
quam quas Græci & Romani nobis præſeripſerunt: Sive enim propriis 
felicis ingenii viribus innixi, five ab arte & ſtudiis inſtructi, earum 
veſtigiis ſuccedimus tamen. Qui autem Antiquos damnant, cauſa non 
os, non abs re erit, eos ſemel & ſimul tanto errore liberare, ut 
ipſis palam fiat, ſe, dum nimio in hanc ætatem ſtudio tranſverſi rapi- 
untur, ejus famæ apud poſteros graviſſimum vulnus imprudentes in- 
fligere. Quodnam enim excogitari poteſt clarius argumentum ad ſeculi 
cujuſvis ignorantiam, aut potius barbariem demonſtrandum, quam 
quod ibi Homerus audiat ineptus. Plato ad faſtidium prolixus, Ariſto- 
teles parum doctus, Demoſthenes & Cicero è trivio Oratorculi, Vir- 


" gilius Poeta nullis gratiis, nullo ornatu, Horatius denique rudis, humi- 


lis, & fine nervis? Barbaræ illz gentes, quæ Græciam & Italiam po- 
pulantes, tanto furore graſſabantur, quid unquam zin delendis pulcher- 
rimis vetuſtatis monumentis tetrius auſi ſunt? Quid magis horrendum ? 
Verum ſpes eft non toti ſeculo imputatum iri quorundum perverſum 
judicium, nec Antiquis fraudi fore. 3 
Fruſtra Imperator ille arma in Homerum, Virgilium, Titum Livi- 
um movit: [ncaſſum cecidere tanti conatus : bellum abſolutiſſimis 
operibus indictum quid aliud egit, niſi ad numerum ineptiarum acceſſit, 
quo laborat ipſius hiſtoria, cumulatioremque ipſi inyidiam apud poſteros 


conflavit? Q. HoraTu 


— „ 


Q. HORAT 


S AT IR AR UM 


11 FLacct : 


LIBER I. 


1 1 2 


—— ” * * 4 — con le=— +» * 4 LA 


' - — — — 


SAT IRA I. 


Adverſus haminum inconſtantiam, & exinde in avaritiam anale T4 


UTI fit Mzcenas; ut nemo, quam ſibi|1NTERPRETATIO. 


ſortem 
Seu ratio dederit; ſeu fors objecerit, 1 


Contentus vivat : laudet diverſa ſequentes ? 


505] NQuomods. fit, 6 Mac 
| ut nillus wivat contentus e 
5<67 | conditione, guam fbi wel cons 
filium dederit, vel fortuna ob > 
-| tuleritz & quiſque præſtrut 
ſectantes diverſa inſtituta 


Ila 


ANNOTATIONES. 


Duobus Satirarum libris Horatius Stoicè 
carpit vitia, callidè tamen, atque, ut ait Per- 
ſius Sat. 1. v. 116. | 

Omne wafer witium ridenti Flaccus amico 

Targit, & admiſſus circum præcordia ludit, 

Callidus excuſſo populum ſuſpendere naſo. 
Egregiè & appoſite Seneca, in lib, quo probat 
in ſapientem non cadere injuriam. Cæteri 2 
pientes, inquit, molliter & blande, ut familia- 
res me1ici egris corporibus, non gud optimum eft, 
medentur; fed gud licet, Stoici wirilem ingreſſi 
viam, non ut amerd intuentibus videatur, cure 
babent ; ſed ut quamprimum nos eripiant, & in 
illum editum werticem educant, gui adi extra 
communem teli jactum ſurrexit, ut ſupra fortu- 
nam emineat, Horatii Satiras commendat 
Quintil, I. 10. c. 1. his verbis: Multo off ter- 
for ac purus magis Horatius; & ad nctandos 
hominum mores pretcipuus. De nomine & ori- 
gine Satire diſſerui ad Juvenalem, tum in 
Præfatione, tim v. 30. Sat. 1. ubi admonui 
non à Satyrorum dicacitate appellatum hoc 
carmen, ſed à faturi lege, vel lance: quod 
ficut hoc varios fructus contineret diis agreſti 


bus offerendos, illa verd multa & diverfa 
io a : 


preferret edicta; ita Satira multiplex argu- 
mentum complecteretur, variaque pertracta- 
ret, Haneque etymologiam, aſſerunt erudi- 
tidlimi quique viri. Ad quos, leftor, accedes, 
reclamante licet Julio Scaligero. Pet, lib, 2. 
cap. 12. Porrd ne mirere, quod Sermonum 
vocem ac titulum, ut in vulgatis plerumque, 
non. inſctipſerimus, Vetant graves. & doQtiz 
vetat ratio. Sermones ſunt tam Satire quam 
Epiſtolze: in utriſque ſcilicet reperitur' qus 
ſermo, id eſt, oratio remiſſa & finitima quoti» 
diane locutioni ; ut definit Cicero ad Herten. 
4. n. 23. Quaze igitur iſte Satiris titulus dun 
raxat prefigatur ? 
1. Qui ft, Mecenas.) Non abs re tanti 
literarum Patroni nomen appoſitum eſt ad 
caput ſingulorum Horatij operum, Od, Epod. 
Satir. Epiſt. ; | 
2+ Seu ratio dederit, ſea fort objecert,] 
Ratio, confilium, voluntas Deorum, ex qua 
feri Gngula in orbe hoc inferiori,  Stoici Ha- 
tuebant. 
2 
omnia Epicurei. i 
3. Diverſa. ] Diverſa ſtudĩa, ac vitæ inſtitutes 
| A 2 O for- 


Seu foituna, ad quam reſerebant 


© 
A * 
” 
-. 
m — r r TT . ⏑-tt,t. 7—tv .ll ⁰ ⅛—ðÜꝗ—ꝓÄ/ x T 


. 


354 Q. BOKAT11 FLACGCOT 


Pa 


4 


Miles ſenior, fra&is jam ar-\O fortunati mercatores ! gravis anniss 
wbus labore — dicit ; Miles ait, multo jam fractus membra labore, 5 
felices mercatores! è contra- r 1 x Auſtri 

ie negotiator, cum Notws| Contra mercator, navim jactantibus Auſtris, 

exagitat navim, ait: melius Militia eſt potior. Quid enim? concurritur : hore 

. e e Momento cita mots venit, aut victoria læta. 

welox accidit, vel felix victo- Agricolam laudat jur Is legumque peritus, 9 
ria. 2 3 Sub galli cantum conſultor ubi oſtia pulſat. [ 507] 

845 agricolas at mat, quando 53 i | 
* 5 cus erde. Ille, datis yadibus, qui rure extractus in urbem eit, 
rat ad pallicinium. - [Solos felices viventes clamat in urbe. 

; Ts verd ow datis ſporſori» Cætera de genere hoc (adeo ſunt multa) loquacem 
9 ſabe —_— 2 Delaſſare valent Fabium. Ne te morer, audi 

in civitate Gegentes, Religua Quò rem deducam. Si quis deus, En ego, dicat, 15 

82 1 ſunt, Fu. Jam faciam quod vultis ! eris tu, qui modo miles, 

Jatigare Falle „Mercator: tu, conſultus modo, ruſticus: Hinc vos, 
guo tendam, Si numen aligued dicat ; Ecte ego jam præſtabo quod defideratis ; tu gui miles eras 
anica, fies mercator : ta juriſperitus, j am eris agricola, Vos illinc, 

ANNOTATIONES. 

6. 4:firis.] Lib. x, Ode 3. Rabiem Neti. ſtatur conditionem, Pades ſunt ſponſores qui 
Vide & Lib. 3. Od. 3. Dux inquieti turbidus pro altero fe obligant ejuſque ſuſcipiont cau- 
Adriæ Auffer, lam, ac reos ſe pro eo præſtant, five caput a- 

10. Sub galli cantum.] Quemque tædet ſux |gatur aut crimen, five pecunia, Nomen fa- 
conditionis, dum ejus ſentit incommoda: alie- | tum vadibus, ex eo quod qui eos dederint, va- 
nam vero laudat, quoniam tum ejus ſol n dendi ſeu diſcedendi habent poteſtatem, donec 
commoda intuetur, Sic juriſperitus agricolà ] adfit præſſitutus ad ſiſtendum ſe judicio dies. n. 
ſe infeliciorem putat, quandocunque impor- 79. Cie. de Finib. 2. Vadem te ad mortem Ty+ 
tuni abſunt conſultores, & ſumma mane oſtia rann dabis pro amico, ut Pytbagoreus me feeit 
pulſant, fomnum & quietem interturbantes, |Sicu/o Tyrann? Quod ſusè explicat Offic. 3. 
ſeu cdm natrationibus vel interrogationibus n. 45. Damonem & Pythiam, Pythagoreos, fe- 
ſæpe futilibus & inſulſis eaput obtundunt. 

Galli caztum ] Vide Plin. lib, 20. cap. 21. 

ubi fic habet; Hi neſtri wigiles necturni, ques 
excitandis in opera mortalibus, rumpendague 
ſemno natura genuit. Ngrunt fidera, & ternas 
 diflinguunt hoe interdiu cantu. Cum ſole eunt 
cubitum, quart@que caſtrenſi wigilis ad ' curas 
laboremgue revocant : nec ſolis ortum incautis 
Patiuntur obrepere, diemgue venlentem nunciant 
cantu. Cicero de Divin, lib, 2. n. 57. Demo- 
eritus guidim optimis verbis cauſam explicat, 
Tur ante lucem galli canant. Depulſ, enim de 
Pectore & in omne cirpus diviſo & modificats 
cibo, cantus edere quiete ſatiatos : qui quidem 
Silentio noftis, ut ait Ennius, favent faucibus 
ruſſis cantu, plauſugue premunt 2. Cal, 
Rhodig. lib. 16, cap, 13. multa de his, 

Conjultor.] Cicero pro Murzni, n. 22, fic 

artem militarem cum jure Civili, ſeu, belli 
ducem cum juriſperito, confert ; Vigilas tu de 
note, ut tuis conſultoribus reſpondeas 3 ille, ut eo, 

g'0 intendit mature cim exercitu permeniat. Te 

gallorum, illum buccinarum cantus exſuſcitat. 
It. Ile, datis vadibus, &c.] Agricola verd 
in jus venire coactus, cives in urbe degentes 

videns non experiri ea que ſentit incommoda, 
llatim eos judicat beatiores ſe, ſuamque dete - 


runt hoc anims inter ſe fuiſſe, ut, cùm corum al- 


teri .Dionyfius Tyrannus diem necis deſtinaviſſet, 
& is, gui morti addictus efſet, faucos fbi dies 
commendandorum ſuorum canusa poſtulawiſſet . 
vas fact us ſit alter ejus ſiſtendi; ut, ſi ille non 
revertiſſet mor iendum eſſet ipſi. Qui cam ad 
diem fe recepiſſit, admiratus eorum fidem Tyran - 
nuz, petivit, ut ſe ad amicitiam tertium adſeri- 
berent, | 5 | 
14. Fabium.] Quis ille foerit, haud plans 
liquet, Vetos Interpres, Fabius Narbonenfis, 
inquit, Equeſfiri loco natus, Pempeianas partes 
ecutus de ſetig Stoick, nennunguam cum Hora- 
tio acriter contendit : ſcripſit etiam aliguot libros 
de Phileſ-phis Stoick, Sunt qui clamoſum, 
verboſum, & loquacem cauſſidicum fuiſſe di- 
cant eum quem hie vellicat PoEta, | 
15. Si gui Deus, Cc. ] Præclaram hvic loco 
dat lucem Seneca, Epiſt. 95. ubi fic ſeribit: 
Mula wideri vu], welle, ſed nolumus . . + 
ſep? aliud wolumus, aliud optamus, id eft @ Diis 
petimus ; & werum ne Diis quidem dicimus, Sed 
Dii ant non exaudiunt, aut miſerentur. Qui ft e- 
audirent & annuerent, damna nobis ſape max» 
ima, aut mala, gue minim? wellemus, darent. 
18, Mutatis partibus.] Mutatis vitz infli- 


tuti*, cenditione, officiis, 


Vos 


SATIRARUM LIBER I. . 355 
Vos hinc mutatis decedite partibus. Eja! | [vos iſtins_ abite, mwatis vi * 


4 : | bo 5 < vendi inftitati, Tia cur 
Quid ſtatis? Nolint. Atqui licet eſſe beatis. n 2 


Quid cauſe eſt, merito quin illis Jupiter ambas 2c |erumtames concedetur vobis 
Iratus buccas inflet ; neque ſe fore polthac { 598} eſe fortunates, Ergo guare 


. : upiter utramgue maxi lam 
Tam facilem dicat, votis ut præbeat autem? Jap inflat conirs ill & jofl2 


Preterea, (ne fic,. ut qui jocularia, ridens quidem : dicatque, 2 dein- 
Percurram : quanquam ridentem dicere verum %% 7 Java 5 
, > 0 W long rum, 1 poſtulatis aur 

Quid vetat ? Ut puerisolim dant cru! ula blandi bd ne joculariter hate per- 
Doctores, elementa velint ut diſcere prima. 2byſeribem, faut po pr 

a 2 roterunt: fame qurt pro» 

Sed tamen amoto quæramus ſeria ludo.) be e 
Ille gravem duro terram qui vertit aratro, Quemadmoatum — preceptores 
Perfidus hic caupo; miles, nautæque, per omne ma aliquands ow 
Audaces mare qui currunt, hic mente laborem 5 : rae 3 
Seſe ferre, ſenes ut in otia tuta recedant, 31 Attamen ſecluſo joco ſeria 
Aiunt, cùm ſibi ſint congeſta cibaria: ſicut 2 4 gel. Aye 

R . * \deſudans coli uro vom 
Parvula (nam exemplo eſt) magni formica Een E => 
Orte trahit quodcung; poteſt, atq addit accervo [s * naule cunfia maria in- 
Quem ſtruit, haud ignara ac non incauta futuri. 3 T,, naviganrer, offirmant 


5 . iverſt 1 lab ö 
Quz, ſimul inverſum contriſtat Aquarius annum, iu Fa © > wy es 4 


quietem ſecuram capeſſant, peſlquam fibi alimenta comparaverint : non ſecus ac exigua formica 


(nam prebet exemplum ) * labore defert ore guicquid peteſt, & adjungit cumulo quem aggerity 


raſcia & provida future hyemĩis. Verumtamen ia, flatim atg; annum abeuntem det Aquarius, 
X "ANNOTATIONES. 


20. Ambas Tratus Bucas inflet.] Hoc indig- tur. Hine /Ediles, inter alia ſua officia, in hos 
nationis & gravis ir indicium eſt & gs animadvertere debebant, Perſ. Sat. 1. v. 130. 
Tune enim cerebri concitatique ſpiritus ad os ; / TIE, 
prorumpunt, -buccaſque difteadunt ; atque ani- WW . * 

mi motum, ſanguiniſque fervorem exprimunt.] 33. Nam exemplo eft,] Sapiens Prov. 6. v. 
tum verba concitatiora, tum color tumorque 6. Vaude ad formicam, Þþ piger, & conſidera via 
buccarum, tum oculorum denique ignitus ar- ein, & diſce ſapientiam. | 
dor, & quaſi fulgurans. Noſter ad Piſones, Magni formi-a laboris.] Phocylides in earmi - 
tumido delitigat ore, ait eodem ſenſu, Sic ne admonitorio; Formica, inquit, gens exigua, 
Grzci loquuntur, Demoſthenes de Æſchine, f ſed wald? * eff gh Y d v, 
Ambulat clamitans ſe aſfectum contumelia, , . tp Ib. cefcribuntur formice la- 
buccas inflans, rag ue ur. dores; ut & Virg. Georg. 1. v. 186. & 380. 

24. Ridentem dicere verum. ] Poſtea Sat. 10. AEneid. 4. v. 402. Plin. I. 11. e. 30, Ke. 


v. 14+ 34. Ore-trabit guodcungue poteſf.] Plin. I. 11. 


» +» +» +» «+ +» + Ridiculum acri c. 30. Si gui comparet nerd corporibus earums 
Fortids & melifts magnas plerumgue ſecat res. |(formicarum) fateatur nullis portione wires eſſe 
25. Cruſtula.] Fiebant & farina, late, caſeo, | majores. Gerunt ea morſu © majora averſe Po- 

0'eo, melle, &c, Quz placente, bellaria, dul-| fremis pedibus moliuntur, lumeris obnixe, Eff 

claria dantur pueris interdum, quibus inviten-iis Reip. ratio, memoria, cura. Semina art 
tur ad capiendam ſponte diſciplinam, ac li-] condunt, ud rurſus in fruges exeant à terrà. Ma- 


bentiùs animum ad diſcenda prima literarum jera ad introitum (caverne) dividunt, Made- 


elementa applicandum. Plato 5. de Republ. ada imbre proferunt atque fiecant, Operantur 
vetat pueros vi adigi ad diſciplinam, vult au-|& nou plend lund. Zadem inter lunio ceſſant. 


tem quaſi ludendo invitari; tum quia fic ap- Jam in opere gui labor P gue ſedulitas ? Ce. 


pareat, ad quod diſcipline mp quiſque ſit 36. Que, ſimul inverſum, &c.) Pocta iplo 
aptus: tum quod nulla diſciplina cum vi con- formicarum exemplo vtitur- adverſus avatum, 


juncta fabilis in animo permaneat. cujus inſatiabilis pecuniæ fames eſt. Atqei 


28. Ile gravem dure, c.] Ia avaritiam|formica, inquit, quieſcit aliquando, ceflatque 
deinceps pugnat. laborare & congerere, utiturque- ſapiens ac 
29. Perfidus hic cuupo.] Perfidus, ſeu quod vi- vectitat congeſtis. At tibi laborandi & qus- 

num aqua mixtum venderent tanguam muſtum|ſtum faciendi nullus eſt finis, 
yurum ; ſeu quod iniquis menſuris uteren-] Contrifat Aquarius annum,] Cum hyems * 
| | AAia Non 


7 


— 4 
r 


— IAENL 


256 Q. HORATI 


on amis foras egreditur, Non uſquam 
Tiſgue prudens wiftiiat, qua 


deterret, Nibil te remora- 


prodeſt tibi ingentem auri ve 


argenti ſummam hum» clam 


batur quidpiam, redigetu 
acervus ad parvum afſem 


i/lad agitur, guid preciar 


te ed wenter tuns plus dewie Mille are 
rabit udn meus : ficut ft ſer- | hog 
orerato bumero forte deferas, uas, 


nibil tamen amplius acci- Cur tun e 
tien, qudm qui nibil geſla- P 


Aquarius triſtem facit annum, tum verd for- 
mica non prodit foras, manet in ſus cavernu- 
la, ibique veſcitur quæſitis æſtate cibariis. 

Aquarius, | Unum & duodecim fignis 200i- 
aci, quod fol ingreditur xvii. Feb. Virgil. 
Georg. 3. v. 303. 


Jam cadit, extreme; ir rorat Aquarius anno, 


Juv, Sat. 14. v. 135, 
Sed guo divitias hac per tormenta coafas ? 


fr eneſir, 
It locuples moriaris egenti vi re fa'o? 
Inrerea pleno cam turget ſacculus ore, 


creſcit. 
Et minis hane optat gui non habet. 


Fei guidem mortalibus ſunt amentia. 
ndr de theme . 


XE ute! Toig Ovnrol; piſyrra dojetien 


unum aflem acervus redi 
egeſtate conflictabor, 


38. Negue forvidus fur Demoveat lucro.] 


Theognis, Divitiarum, inquit, nuilus fit oft 
hom mhus, Nui plurimas babent, duplo cas au- } 
gere ronantur, Yuis ſaturaverit eos emnes ? O-|gum, 129 in Ia 


43. Ned fi comminuas, &c,) Jam per mul-|dena apri jugera wiritim ulo diviſit : fb 
tiplicem prolepfin diluit — — varios 2 A 5 Ale. 
Prietextus, quibus ſolent avari ſordes ſuas ob- 
velare, At fide acervo dettaham aliquid in- 
terdum ac ſœpeè, inquit ille avarus, brevi ad 


44. AMniidfi, c.] Reſpondet Posta. At | 


I FLACCT: 
prorepit, et illis utitur ante 


r Queſitis ſapiens ; cùm te neque fervidus tus 
nec ardem aftus, nec byem: Demoveat lucro, neq; hyems, ignis, mare, ferrum. 
ignis, mare, ferrum, d queſt] Nil obſtet tibĩ; dum ne fit te ditior alter, 40 
e aber news e Jovent immenſum te argenti pondus et auri 
lecupletior eit Quid vere Furtim defoſsa timidum deponere terra? 
Quod fi comminuas, vilem redigatur ad aſſem. 
egeſſa occultare, ron fine me- At ni id fir, quid habet pulchri conſtructus 
tu Reſpondes. At fi de-. a cervus? [510] 
Millia frumenti tua triverit area centum : 45 
Non. tuus hoe capiet venter plus quam meus : ut ft 
Repono ego. Agri vi Reticulum panis, venales Inter; onuſto 
Falet cumulus corgeflius ? Etſ Forte vehas humero , nihilo * e df. 1 
4% bus cortviverit centie] Jui nil portarit. Vel dic, quid referat intra 
mille tritici modios, non prop-|Naturz fines viventi, jugera centum, an 50 


At ſuave eſt ex magno tollere acervo, 


worum aks tu ſacculum ani Dum ex parvo nobis tantundem hautire relin- 


laudes cumeris granaria noftris ? 


werit, Aut dic quid interſit victitanti intra nature limites, uttùm jugera centena colat, an millena. 

Vim, inquies, jucundum oft ſumere ex ingenti cumulo. Ind, fi tastundem relinguas nobis acci- 

piend.m è modico, guare tus Bor rea preferas vaſculis neſtris ? 
ANNOTATIONES. 


+ Advenerit, & cam menſe Januario ferè medio 


niſi utaris pecunid tu2, quid ex ed pulchri 
facies ? Quid erit abſconditum aurum & ar- 
gentum P lib. 2. Od. 2. 
Nullus argento color eft, avaris 
Abdite terris tnimice lamne, 
Cri pe Sa lluſti, nifi temperato 

Sp"endeat uſu, 


* © +» +» « com frigidas olim] 4s. Milla frumenti, &c,] Ft fi agri tibi 


reddant frumenti modiorum centena millia, 
non ided plus devorabis quam ego qui pauca 
poſſideo. 


47. Reticulum panis.] Sacculum & reticulo, 


Cam furer haud dubius, cam fit man i fefa] quo panis ferebatur. S. Auguſt, de Civ. Dei, 


lib. 18, cap, 18. Annona retica dicitur, inquit, 
quoniam ad retia def ortatur. 


Venales inter.] Inter venalitios ſervos, ve · 


Creſcit amor nummi, quantum ip ſa pecunia num expoſitos, 


49. Intra nature fines viventi.] Senec. Epiſt. 
16. Si ad naturam wives, nultquam eris pau- 
per: fi ad opiniones, nunguam eris dives, 

50. Jugera. ] Jugerum agri pedes 240 in Ion- 
tum continet ; five, quantum 
uno boum jugo arari un» die poteſt, Iſidor. 

Centum, an mille 2 Aurel. Victor de 
Manio Curio Dentato fic refert; Quaterns 


deinde totidem conflituit, dicens neminem eſſe 
civem, cui non tantunt ſuſſiceret. 
51. At ſuave eft ex magno,] Hæe dicit ava- 


rus contra. 


getur: ego verd mox| 32. Dum ex farvo nobis.] Avarom Potta 


refutat, 0 | : 
53. Cumeris.] Vaſis fictilibus, — 
| * 


S ATIRARUM LIBER I. I. 


Ut tibi ſi ſit opus liquidi non amplius urna, 
Vel cyatho, et dicas ; Magno de flumine mallem 
| Quam ex hoc fonticulo tantundem ſumere. Eo fit, 
Plenior ut fi quos delectat copiz juſto, 57 
Cum ripa ſimul avulſos ferat Aufidus acer, [53] 
At qui tantulo eget, quanto eſt opus, is neq; limo 
Turbatam haurit aquam, neq; vitam amittit in 
undis. 1 
At bona pars hominum decepta cupidine falſo, 61 
Nil ſatis eſt, inquit; quia tanti quantum habeas, ſis. 
Quid facias illi? jubeas miſerum eſſe, libenter 
Quatenus id facit; ut quidam memoratur Athenis 
Satdidus ac dives, populi contemnere voces 65 
Sic ſolitus: Populus me ſibilat; at mihi plaudo 
Ipſe domi, ſimul ac nummos contemplor in arca. 


357 


vel cyatho duntaxzat, dicaf- 
que, rr a: ory bau- 
rire mapno io, gam 
de ifto ; a A ine 
verd fil, wt ff qui requirant 
nimiam abuntantiam, bos 
cum vita _ abreptros auftrat 
Aufidus ff orgs, Qui A 
tem tantum deſiderat, quan- 
aguam can turbidam, nec 
vitam in fluftibus perdit, 
| Sed magna pars motalium 
| fallacs. cnpriditate, illuſa ait; 
Caf e, guoniam tanti 
' eflimabere, quantum poſſide- 
; bis, Nuid Late agat ? 

ilum eſſe infelicem guands- 


quidem id ſponte agit, It& 


| perinde ac fi ge aque wand | 


tum neceſſe eff, ille nec captae 


Tantalus a labris ſitiens fugientia captat 
Quid rides? mutato nomine, de te 


Flumina. 


quidem mnarraiur Athens 
extitiſſe ararys & opulen- 
tus, werba flebis aſpernari 


Fabula narratur, Congeſtis undique ſaccis 70 furtus bee mode: Plebr me 


Abilat: 


of ways 2Cr1 12 
Indormis inbians, et tanquam parcete ſacris IJ a , mt OT 


Coperis, aut pictis tanquam gaudere 


tabellis. 


mes in arcd conſpicio. Tan- 


Neſcis quo valeat nummus, quem ptæbeat uſum ? tas fribundus appetit H 


vier a labiis wecedentes, 


Cur rides ? De te, nomine ſolùm mutato, fabula - commemoratur, Dormis avidus ſuper ſacculos un- 
dequaque accumulaios ; & cogeris abſtinere welut & rebus ſacris, vel delefari quaſi rabulis pictis. 


An ignoras ad quid pecunia utilis fit ac neceſſaria ? 


ANNOTA 


ſparteis, palmeis in quibus tenuiores frumen- 
tum ſuum modicum condebapt ; at diyites in 
granariis ſeu horreis, Feſtus, 

58, Cum ripd fimul avulſas ferat Aufidus.]} 
Qui plus divitiarum appetunt, quam per eſt, 
ſæpe rerum copia illos perdit; ficut qui vult 
aquam haurire ex ingenti flumine, non raid 
demergitur ac perit, 

Aufidus.} A puliæ fluvius, pro quolibet alio 

rapido flumine, De ea lib, 3. Od. 30. udi, 
violent Aufidus. 
89 . Neque limo Turbatam baurit agusm.] 
Plus limi trabunt msjores flovii: contra fon- 
ticulus limpidam habet aquam. Indicat Hora 
tius per ſimilitudinem eos, qui opes magnas 
avidè querunt, multis turbari curis, nonnun- 
quam obrui & abſumi. 

61, Cupidine falſo.] Cupiditas imagine 
recti & juſti fallit. Nimirùm honeſle vi- 
vendum, fame conſulendum, &c, Ergo do- 
cet opes accumulare ad ſumptus neceſſarios 
faciendos. 

64. U: quidam memoratur Arbenis.] Quis 
ille, ignoratur. Iimonem quendam miſan- 
thropum perperam hic intelligunt interpretes 


T TONE S. 


hibet Horatius. Timon ille contra avaritiae 
fuit hoſtis, aiebaique fapienter inſatiabilem 
cupiditatem atgue ambitionem eſſe omnium ma- 
lerum elementa, apud Stobæum. De eo Dioge- 
nes Laertius, & Lucianus. 

66. Populus me ſibilat, &c,] Solebat popu- 
lus plauſu & acclamationibus excipere viros 
inſignes de Rep. bene meritos, ſibique gratio» 
ſos, chm theatrum ad ſpectacula ingrederen- 
tur: at homines fibi infenſos & invidioſos, 
ſibilis proſequebatur. Cic. in Piſonem n. 65. 
Da te populo, committe ludis, fibilum metuis - 
Ad Aitic, lib, 2. Epiſt. 18. Fufum clamori- 
bus, & convuitiis, & ſibilis conſettantur, | 

£8. Tantalus à labris, Cc. ] Egregiam apos 
ſiopeſin obſerva, lettor ; qua Poera longiuſcu· 
lam, ut videtur, narzationem exorditur 
ſtatimque abrumpit, aicque avaro Quid rides F 
De Tantalo, vide Annot, lib. 1. Od. 28. & 
lib, 2. Od. 23. Belle Petronius: c. 82. 

Nec bib it inter aquas, nec poma patentia carpit 

Tanalus infelix, quem ſua fata primunt. 
Divitis hac magni facies erit, emnia laiè 

Qui tener, & ficco cencoqunat ore famem. 
72. Pifis gaudere tabeil;s] Intuendo tans 


plerique, Divitem ac ſordidum hominem ex- 


töm, nunquam utendo. 4 
A a 3 Panis 


ego verd mibimet 


U 
- 


E matur panics, olera 
tarius ; edjurge ill 
Non en,, $ . 
natura bumana. 


wini ſex- 
a guibus 
2 babeat 


diebus ac noctibus timere in- 
P obos prædones, incendia, 
ves, ne te def rædentur ac fu. 
gam arripiant? £go cents 
ejuſmodi bonis carere ſemper 
exoptaverim. Dices vero? 
"At fi corpus a gore wexatum 
' Egrocet, aliudve morbi genus 
er te cubili, prefle oft gui 


adjit, meditamesia ſubmini- | 


Aret, 
Janum preftet ac reflituat li- 
bers & dilefiis cognatis, 
Erras, inquam ego, Neon 


Miraris, cum 


babes unide-ſa, an miraris' 
7220 nullus 24. a morem, 
guem neguaguam mererit ? 
Quin ind fi cupias adi, 
ſemper babere eos guos tibi 
Prepinguos natura donat fine 
ully labore, miſer ſane ope- 


— — 
2 — * 


guiſptam do tat aſinum ba- 
enis regi, & fer campum 
decurrerce. Tandem fit modus 


— — —— — 
— * * - 2 
4 IE, — 


— oa. 
3 


dem pluſculam palſides, paulò 


5 


guas petebas, Ne werd idem agas quod 


Tync:ridarum fortifſima., 


— — — og 
— — — —— * >. * ak W 


= 
— 


a — 
— , ent 


94. Vini ſextarius.) Sexta congii pars, con- 
tineas cyathos duodecim. 
76. An wigilare metu exanimem, c.] Ur- 
get Pocta, oilenditque gravia divitiarum in- 
com moda, Juvenal, Sat. 14. v. 303. 
Tantis parta malis, curd majore metugue 
Servantur. Miſera 2 magni cuſtodia cen: ii. 
80. At , condoluit, c.] Objicit avarus ne- 
ceſſitatem pecumæ. Juvenal. Sat. 14. v. 156, 
Scilicet & morbis & debilitate carebis, 
Et luctum & curam effugies. 
$4. Non uxor ſal uum te vult, Ic. ] Redarguit 
Porta: imò ved am ſperas opes intactas ſer- 
vando, ſubſidia tibi comparare, omnium odium 
incurris : 1is ipſis intolerabilis es, quibus maxim & 
carvs eſſe debueras. Nec mirum, quippe unam 


— 


— — 


Queis humana ſibi doleat natura negatis. 
«5m an An vigilare metu exanimem, noctéſque diẽſque 
expedit wigilare pauidum, & Formidare malos fures, incendia, ſervos, 
Ne te compilent fugientes ; hoc juvat? horum 
2 Semper ego optarim pauperrimus eſſe bonorum. 
At ſi condoluit tentatum frigore corpus, 
Aut alius caſus lecto te affixit ; habes qui 
Aſſideat, fomenta paret, medicum roget, ut te 
Suſcitet, ac reddat natis cariſque propinquis. 
Non uxor ſalvum te vult, non filius: omnes 
medicum precttur ut te, Vicini oderunt, noti, pueri atque puellæ. 


conjux, nen filius, te incolu-| At fi cognatos, nullo natura labore 


mem cupit e te everſan'ur (Yygg tibi dat 
vicini cundi, familiares, | Qu a 
Fuer i & puellæ. 


Infelix operam perdas; ut ſi quis aſellum 
Scilicet guand? pecuniæ 1 In campo doceat parentem currere frenis. 
Denique ſit finis*quzrendi ; cümque habeas plus, 
Pauperiem metuas minds; et finire laborem 
Incipias, parto quod avebas : nec facias quod 
Umidius, qui tam (non longa eſt fabula) dives 
Ut metiretur nummos, ita ſordidus, ut fe 

ram perdes ; nen ſecus ac fi Non unquam ſervo melins veſtiret: ad uſque 
Supremum tempus, ne ſe penuria victùs 
Opprimeret, metuebat. 
acguirendi: & a,b. Diriſit medium, 


£ 


Q. HORATII FLACCT 


Panis ematur, olus, vini ſextarius; adde, | 


75 


80 


- 


85 


tu argento poſt omnia ponas, [53] 


di nemo preſtat, quem non merearis, amorem ? 


* 


- 


retinere velis, ſervarẽque amicos z 
90 


9s 


At hune liberta ſecuri . 
fortiſima Tyndaridarum. 109 


minus deinceps time egeNatems ate incipe aliquando finire laborem, comparatis facultatib 
midius qui aded opulentus haud prelixa eft Pee, 

wt pecuniam metireiur; tam parcus, ut runguam ſe veſtiret melils ſervo, 

vitæ finem refermidabat 19 periret inopig tiborum, 


Is ad wiiimun 
At illum ſecuri dijcidit medium liberta 


ANNOTATIONES, 


velis à qudquam diligi? huc facit verſiculus 
ille : O dvi dy d he mare; tx O, 
Mori velim, fi me omnes exoptent mortuum. 

90. Ut fi quit aſellum, &c. ] Adagium eſt, de 
eo qui operam inanem ſumit ac molitur. 

95. Umidius.] Legunt ali, Numidius ; alii 
Unidius, &c, perinde eſt, 

96. Metiretur nummos,] Soilicet- numerare 
foret longius prope innumerabiles. Petron. c. 
37. Uzor Tr;malchbionis: Fortunata appellatur, 
que nummos modio metitur. Suidas, us 
T' agy v,400 ET ETPE Ve 1 

100. Fortiffima Tyndaridarum.] Velut alte: 
ra Clytæmnettra Tyndari filia, que Agamem- 
nonem interfecit ab Ægiſtho mecho- adjuta. 
Juvenal. Sat. 6. V. 656. 


ecuniam amas, cxtera aſpernaris; quz tatione 


Quid 


SATIRARUM LIBE R. 


Quid mt igitur ſuades? Ut vivam Mznius? aut fic, 
Ut Nomentanus ? Pergis pugnantia ſecum 
Frontibus adverſis componere. Non ego avarum 


I. 1. 350 
uid mibi ſuades ? in- 
. Nane ficut Nini 


us, aut Nomentanus ? Re- 
ſpondeo. Continud res 0 

tas conjungis adyerfis fronti- 
15, Quando te avarum 7 


Cam vero te heri, vaypam jubeq ac nebulonem, Por. 26 4 eb ons 16 


Eſt inter Tanaim quiddam ſocerùmqʒ Viſelli; 10 5 
Eft modus in rebus ſunt certi denique fines, 


uam ot perditum. EH ali. 
uod diſcrimen inter Tana im 
2 ſocerum Viſelli. Eft medio- 


Quos ultra citriqae nequit conſiſtere rectum. e ts r00d0 + dibli_ns Joes 


Illue, unde abii, redeo. Nemon' ut avarus 
Se probet ; ac potius laudet diverſa ſequentes ? 


certi limites, ultra wel citra 
guos reflum flare non poteſt. 


Quodque aliena capella gerat diſtentius uber, 2 
Labeſcat ? neque ſe majori pauperiorum 


Revertor illue unde digreſſus 
Ergone nullus, per indę 
III [ac avarns" ſe probabits & 


Turbæ comparet ; hunc atque hune ſuperare la- zue laudabir Jef ante dis 


verſa inflituta ? Ee invivis 


Sic feſtinanti ſemper locupletior obſtat: (boret ? ee and HG 


Ut cum carceribus miſſos rapit ungula-currus, 


rius ferat ubera pleniora ?' nee 
conferat majori numere 


pauperiorum ? illum argue um A conetur # profectd fic properanti ſemper impediments 


eric ditior aliguis ; quemadmodum guan 


ungula abripit currus repa 


gulis emiſſos, 


ANNOTATIONES, 


Inſalſam & fatuam dextra læ vdque tenebat. 
Fortaſſe etiam libertæ illi nomen erat Tynda- 


ris: luditque Posta & alludit ad Tyndaridas| 


virorum interfectrices. 

101. Ut vivem Maenius ? aut fic Ut NMomen- 
tanus:] Uterque ille bonorum decoftor, Mals 
quidam legunt, Newius, hic enim avarus fuit, 
de quo lib. 2. Sat. 2. At de Mznio, paterne 
maternzque hæreditatis dilapidatore, iterum 
poſtea Epiſt, 15. lib, 1. Nomentanus d No- 
mento oppido cognominatus, prænomine Lucius, 
nomine Caſſius, famoſus luxuris extitit. 


102. Pergis pugnantia, Cc. ] In extrema 


| 


ruis, cùm eligendum fit amplecteadumque Qui fic affectus 


Secerum Viſelli.] Hernioſum, Inter utrum* 
que eſt ille cui integra ſunt corporis membras 
nihil vere ſuperfluum, cs 4 
108. Nemon' ut avarus Se probet ?] Nemone 
contentus erit ſu2 conditione & alienam lau + 
dabit quiſque, ficut avarus ſatis opum fe. ha- 
bere nunquam putat, aliofque ſe beatiores ac 
dicjores ſemper exiſtimat ? & % 43 

111. Negue ſe majori pauperiorum Turbe 


comparet.] Hine mali origo. Plures ſe paupe- 


riores non confiderat avarus: at unum aut al- 
terum opulentiores forte ob oculos ſemper ha- 
bet, eoſque ſuperare ſatagit. 

113. | 
„ut velit opibus omnes vin- 


medium, in quo virtus quæque conſiſtit. Nec cete, huic ſemper videbitur aliquis eſſe locu- 


avarum te volo, nec prodigum. 


pletior ac felicior; is invidia & cupiditate con- 


104. Vappam.] Nequam, & fimilem cor-|tabeſcet : nam ejus oculis ac judicio, ut ait 


rupto vino, quod jam bonitatem perdidit. Ovidius, Art. Amat. 4. 1, 349+ 


| 


Plin. I. 14. e. 20. Yitiumgue muſio quibuſdam 
in focis, iterim ſponte ferwere; qud calamitate 
IT ſaper ; vafpæ gue accipit ramen, frebre 
Jum efiam bomini, cùm degenerauerit aninus. 
S. Chry ſoſt. ity Ae aptry; NE 75 mece- 
pan a, nat i; öhm werantorie Latini, 
vinum vappeſcens. Gall. du win gui ſe tour ne. 
Nebulb. ] Levis inſtar nebulæ, qui nullo con- 
ſilio, nulla ratione ducitur. Vel qui non pluris 
=ftimaridus quam nebula, Quidam deducunt 
a ne & 'obolo, quaſi nee obolo dignus. Non. 
Marcell. Nebulones & tenebriones dicuntur, ui 
racdaciim & aftutiis ſuis nebulam quandam & 


incbras objiciunt, 


\ 


| 


Fertilior ſeges e alienis ſemper in apris; © 
Vicinumpue pecus grandius uber haber. 
114. Ut tum carceribut, c.] Similitudine 
illuſtrat quod dix it. Qui quadrigarum curſu 
in ſtadio certat, non reſpicit unquam poſte- 


tiores, ſed deſpicit; at priores aſpicit, ac niti- 


tur aſſequi & antevertere. | 
Carceribus.] Hi quaſi arceres dicuntur, quia 
ibi arcentur equi certo repagulo, ne currant, - 
ante quam magi ſtratus ſignum dederit. Servius 
ex Varrone. Hic 1. 4. de Ling Lat. ſic. ſcribit. 
Circus diftus, quod circum ſpectaculis a difica- 
tus, ubi ludi fiunt ; &' quod ibi circum "metas 


Fertur pompa, & equi currunt , 9. » » In ci 


48 Tee Liberum Mecenatis, ſpa= 
0 "e . 


2 _ unle mittuntur egui, nunc "dicuns - 


Vide Lib. 1, 


Aa4 


Od. 1, obi de 
Inſtat 


* 


e feſlinanti ſomper locuplet ĩor Hal. | 


* 


| 
| 
4 
| 
| 
| 


$60 | 
guriga constur oſequi equee,) Inſtat equis auriga ſuos vincentibus, illum - [$$] 


gui præverterunt ſuot, Iper- 
nens eum quem pi æcurrit in 
ter ultimos euntem. 


Q. HORATII FLACCT 


Præteritum temnens extremos inter euntem, 116 
Hine fe Inde fit, ut raro, qui ſe vixiſſe beatum 


wt rar peſſimus invenire ho- Dicat, et exacto contentus tempore vitæ 


minem, qui ſe dicat beatum 


a Cedat, uti conviva ſatur, reperire queamus. 


patio decedat contentus, ut Jam ſatis eſt. 


conviva ſatiatus. 
Juſpieit : nec 


ullom ultra 


Ne me Criſpini ſcrinia lippi 120 


At jan|Compilaſſe putes, verbum non ampliùs addam. 


werbum adjiciam, ne ſuſpiceris me ſuffuratum efſe commentarios Criſpini Lippi. 
ANNOTATIONES, 


eurriculo, pulvere Olympics, metaque * 
dis evitata rotis, | 
 Ungula,] Pro equo ungulas habente, ſynec- 
be. 
I Bigas, quadriga*. . 
118. Exatto contentus tempore vitæ. ] Senec. 
ad Lucil. Epiſt. 15. hunc locum videtur in- 
terpretari voluiſſe z ubi, itague quam malta fi: 
conſecutus recordare. Cum aſpexeris quot te 
entecedant, cegita quot 3 Si vit gra 
tus efſe adverſus Deos, & ad verſus vitam tuam, 
cogila quam multos anteceſſeris, 
119. Cedat, uti conviva ſatur.] Deſumpta 
ſententia & Lucretio, lib. 3. v. 496. | 
Quid tibi tantopere eft, mortals, gudd mimis 


a ris 
Les indulges ? Quid mortem congemis, 4. 
Hes? 


- o * . * » * . « . 


Cur non ut plenus vitæ conul ua recedis P 


SATI 


Et v. 970. 
Sed quia ſemper aves quod abeſl, praſentig 


temnis; 
Im per fecta tibi elapſa oft ingrataque vita, 
Et nec opinanti mors ad caput affitit ante, 


Quam ſatur, ac plenus poſſis diſctdere rerum. 


120, Criſpini.] Is Stoicus Philoſophus valdz 
loquax fuiſſe dicitur, & verfibus multis & 
inconditis doctrinam Stoicam- * compl:xus, 
Hinc lepids noſter per hujus aretalogi men- 
tionem Stoica dogmata venditare definit, 

Scrinia.] Scripta in arculis, capſis, ſcriniis, 
incluſa, f | 

Lippi.] Vel hoc erat cognomen, vel oculig 
reveca lippientibus ille erat. Abſurdè vetug 
Interpres Criſpinum ita vocari ſcribit non ocu- 
lorum ratione, ſed mentis; quad fuerit inſulſus 
potta, Tales argutiolas non venatur ſublimiy 


| ſpirits vates, qualis Horatius. 


Dum vitant flulti, in contraria currunt, 


gracopolery 


Tibicinarum cgtus, phar- A Mbubaiarum collegia, pharmacopolæ, [516] 


ANNOTATIONE Ss, 


1. Ambubaiarum.] Jul, Scalig. Poet, lib, 6. 
Cap. 7. de hac Satira; In fecunds, inquit, de 
merchis exempla uſque ad faſtidium, Sane : 
& hic ſcodus eſto, flagitiorum nauſeam inge- 
rere vel flagitioſiſſimis. Idem Scaliser alibi, 
loquens de Martiale Poeta fic habet : alia 


eit farda ne legerim quidem, tantum abeſt ut 
ad cerſuram wocem, 
dixero vel fecero, condonabis, urd gratu- 
Itaque per ſalebroſa 
edetentim ac ſuſpenſo gradu incedenti ni- 
il noxium, fortaſſis & utile quidpiam oc- 


go ſimile quid hic fi 
labere, pudens lector. 


Curret. 


Ambubaiarum,) Multa nugantur multi de 
hujus vocis etymologia : Syriacam agnoſco 
, Tppate cum veteri interprete, qui fic ſeribit: Jrum rotius wurbis ambubajarumque 


Ambubaie dicuntur mulieres tibicing lingud 
Syrorum. Etenim $S)ris tibia, Aue ſymphonia, 
ambubaia dicitur, Gravis doctrinæ & ingenil 
adſtipulatores accedunt non pauci, i Angel, 
Caninius, Iſaac Caſaubonus, &c, Jof, Sca» 
liger in Varron. de Ling. Lat, ad vocem 
fimpulum, Syriatum eft, inquit, nam ut 
Abbub, ambu aug, ambubaierum collegia ; 
2 copher, camphora ; à ſadin, findon ; à ſab» 
beca, quod eft apud Danielem, ſambuca ; fic a 
ſepbel, ſempel, inde fimpulum fecerunt,  Ergd 
per ambubaiarum collegia, debemus . intelligere 
quotquot artes exercebant impudicas, ludi - 
eras, paraſiticas, Ic. Sueton. Neron. c. 27. 
Cœnitabat nonnunguam in publico, inter ſcorto= 


minifterigy 


2 * Mendiei, 


' 
J 
? 
* 


S ATIRAR UM 


» 


LIBER I. 2 36 


Mendici, mimæ. balatrones; hoc genus omne |crculetores, mime, 7 on 
(Mceftum ac ſollicitum eſt cantoris morte Ti- e ff bominer funt tries © 


gell: 


anxii ob mortem Tigellii canto- 
[517] ris: nam munificus erat erga 


Quippe benignus erat, Contra hie, ne prodigus eſſe il!os. E contrario aus timens 
Dicatur, metuens, inopi dare nolit amico, 5 , Prodigus, etiem amice 


Frigus quo durimque famem depellere poſſit. 
Hunc fi perconteris, avi cur atque parentis 
P:izclaram ingtatà ſtringat malus ingluvie rem, 


| ANNOTA 
Porrd non ſolùm tibiae aliaque inſtrumenta 
muſica, ſed & tibicines, ac tibicinas corporis 
quæſlu & tibiarum cantu vitam ſuſtentantes, 
& Syria Romam confluxiſſe docet Juvenalis 
etiam ours, v, 62. 

Jampri em Syrus in Tiberim defluxit Orontes, 

t linguam, & mores, & cum tibicine chordas 

| Obliguas, necnon gentilia tympana ſecum 

Vexit, & ad Circum juſſas proftare puellat. 
Ubi obſerva, propriè eympana vocari gentilia, 
quippe vox eſt a tuppin Syriac, 
Pbarmacepolæ.] Pharmacum & medica- 
mentum, teftibus Nonio & Euſtathio, ſunt 
mediæ voces, in bunam & malam partem 
uſurpari ſolitæ: unde & pro veneno non- 
nunquam accipi docuimvs alibi. Sic & pharma» 
copolæ dicti interdum unguentarii, myropolæ, 
pigmentarii, & quotquot aromata & odores, 
item qui medicatas potiones quaſcunque di- 
vendebant. Sic etiam appellantur medici ili 
circumforanei & agyrtz, qui imperitæ plebi 
remedia quedam, mayis autem verba ven- 
dunt, per fora & compita urbium curfitantes. 
De his Cato apud Gell, lib. 1. cap. 15. Tgue 
quditis, non auſcultatis, tanguam pharmdces 
folam, Nam cjus vcrba audiuntur : verdm (i 
ſe nemo committat, fi eager eſt. 
2. Mendici.] Circulatores omnes, phyfio- 
gnomi, metopoſcopi, chromantici: imprimis 
autem Iſiaci ac Cybelæ ſacerdotes, & quicunq; 
vaticinandi artem pofeſſi ſtipem corrogabaut. 

Mimæ.] Geſticulatrices, ſelt-trices, ludio- 
nes, hiſtriones, ſcenici. And 7# A ad 
imitando, vocatur mimus vel mima, quiſquis 
dicta vel fafta cujuſque imitatur, cum laſcivis, 


ſeu voce, ſeu præcipuꝭ geſtu, autu manibuſque; 


loguax, ut canit Claudianus, 

Balatrones.] De vocis bujus origine & ſig- 
nificatione, adhuc ſub judice lis eſt, Vetus In- 
terpres luxurioſos ac perdites d Servilio Bala- 
trone dictos vult, additque: ab boc ſimilis vitæ 
1 ſunt appellati balatrones: d balatu 

taſſe difti, gue wox intorta eff & ridicula, 
Legitur & baratbrones, qui bona ſua deverando, 
guaſi in barathrum mittunt, Tidem & blatera« 
nes proprit dicti ſunt, & blatiendo, id eft, vani- 


legui, Triplex hie etymon vides 3 quorum: 


epenti nollet tribuere unde ar- 


Num fi interroges, quam- 
obrem avi patriſque magnas 
opes perperam abſumat word» 
citate injucundd, _ / 
TIONES. | 
tertinm mihi magis probaretur, Sunt qui A 
gauge deducunt balatronem quaſi aguarie» 
lum: vel 3 Banniey & gn quaſt ſalta- 
torems Inde vero non dubitem eſſe vernacula 
hec noftra, bal, balet, haller. Ccelius Rhodig. 
lib. 15. cap. 256. ita ſcribit : balatronem in- 
venio ſcurram fuiſle virulentum, unde Horatius 
Sat. 2, 5 — 3 

——galatro ju omnia 3 
Et S. Hieron. Ne me putes in modum ruſtic 
balatronis cunfia Origenis reprobare. Conſtat 
balatronem dici hominem nihili, nugacem, ne- 
quam, Italis balatroni, Gallis belitre, ut placet 
nonnullis : quam ego etymologiam explodo, 

3. Tigelli.] M. Tigellius e Sardinia oriun- 
dus, moribus haud probis, perinde ac ſui popu - 
lares, male audiebat. Is tamen ob ſales & jocos 
vald ſeſtivos, præcipuè verd ob eximiam vo- 
cem, gratioſus admodum fuit Julio Cæſori, 
Auguſto, Cleopattæ. Ab his remuneratus in 
ſuz farine homines copioſiũds etiam effunde- 
bat ac prodigebat ultrd, quas opes colleperat. 
Fo nomine ab Horatio carpitur hic, item Sati- 
ra 3. & 10. (eq. quia, ut aiunt, ejus verſus pa- 
rum numeroſos ac modulatos' dixerat, Ejus 
itz meminit Cic. I. 7. Ep. 24, quiz eſt ad M. 
Fab, Gallum: Amoris guidem tui, © quoqus me 
verti, weſtigia : wel proxims de Tigellio . .. . id 
ego in lucris. pono, non ferre hominem peſlilentio- 
rem patrid ſud « « « Ille autem qui- ſeiret fe ne- 
potem lellum tbicinem babere, & ſat bonum un- 
Forem, di ſcaſit a me, ut mibi widebatur, iras 
tior ; Habes Sardos wenales, alium alis nequio- 
— (Tigellium & ejus nepotem) cognofti 
| meam cauſam, & iſtius Salaconis iniquitatem, 
Salaconem vocent mollem, & propter opes 1 
ſolentem. 

4. Contra bic.] Avarus quiſpiam longe 23 
Tigellio diſſentiens, in contrarium vitium 
impingit. ae 

8. Ingratd flringat malus ingluvie © may 
Bona ſua velut in unam pillulam ſtricta 
compreſſa de glutiat. Apud Athen. I. 4. e. 
18. ex Alexide; Diodorus lurto patrimoni- 
um fecit pilam, adzo celerite omma abſorp« 
fe Zpat;av imoinrs Ty Tmarpzav uciav U 


, 


ceat 'frigus & ſævam famen, - 


"4 


| ſumma. De vſuri legibus humanis ac divinis 


Mi 


perunid feneri dad, re- 


— 


392 


.Q. HORATIT FLACCT. 


2 daper qvaſibre ex9vi Omni conductis coemens obſonia nummis; Cs 


ras pecunid Iaenore compar 
rat#;  reſpondet ; quia timet 
2 homo parcu: & a- 
+ 4% kt * py 7 ' * 
I. extgul, Laudatur @ 
. reprebenditur ab 
1. Fufdius loupies agris, 


Reſpondet. 
Pufidius vap 


fermidat exiſtimalionem per- 
4 @ decoftoris. Is de forte 
leducit wſuras quinas, & gu 
Iaxuriofior quiſque , eo ar- 
dentius con ſectatur : i 
nomina juvenum, qui wirilent 


ia am nuper induerunt ſub patribus valdè parcis, 


. 


Sub 


Dow agris, 

uinas hic capiti mercedes ex ſecat; atque 
Quanto perditior quiſque eſt, tanto acriùs urget 
Nomina ſectatur, modo ſumpta veſte virili 
patribus duris, tironum, Maxime, quis 


e's WD) 


Sordidus atq; animi quod parvi nolit haberi, 10 


Laudatur ab his, culpatur ab illis, 
pz famam timet ac-nebulonis, 
dives politis in fœnore nummis. 


« % 


74 
* 
. 


non, 


Qvis autem audiens talia, non fatim 


ANNOTATIONES. 


gium eſt Grecum; quaſi diceres metaphorice! facerent ei tate ferventi, 
uno bolo, glubalo, catapotio, omnia ſua devo- 


= 
xavit. | h 


Ingratd inglu wie.] Nam que ie gulosè at- 
que inftar pilæ jorbentur, fine ullo grati ſapo- 


tis guſto. per fauces ttanſmittuntur. 


12. Fufidius,] Iaſignis fœnerator, immodi- 


cas uſuras exigens. 


; Vapte & nebulonis ] Has voces excuſſimus 


Sat. præced. 


14. Quinas bic capiti mercedes exſecat.] Ca 
put-eft ſors ipſa, ſeu pecunia fœnori data, Call. 
4 principal; hujus ve ò fructus, reditus, fœnora, 
uſuras mercedes vocat Hora ius: Call. inert, | 


(a rente. Uſura centeſima dicitut cam de cen 
tum nummis menſibus fingulis anus ſlvitur: 
adeo ut centeſimo menſe utura ſortem adæquet. 
At Fufitivs iniguor multò, ſingulis menſibus 
non ſimplices, de quibus mox, ſed guinas uſu- 
ras. accipiebat : quas ut haberet, perditiſſimo 
guique pęcuniam ſuam credere amabat, ut mox 


dice tur. S. Ambroſ. in c. 12. Tob. beni Ca- 


lenge ; par it ſers centeſimam, weniurt menſes ſin- 


* gull, generuntur uſurg, crevit centeſima : peti- 


tur, nec ſolvitur: applicatur ad ſort m. ltague 
non jam centeſima incipit eſſe, Jed ſumma, hoc 
e non fænoris centeſima, ſed fæ nus cente/ime. 


Exſecat.] Proprie. Nam illi pecuniam tra- 


dentes ad ſœ nus, ſtatim uſuram primi menſis 
demebant > ſorte, ſeu ex ipſa quam credebant 


prohibitg dixi in E pod. 2. v. 4. 

15. Quantd perditior, &c,] Quo magis no- 
vit Iuxuriæ deditum juvenem, | adecque pe- 
cuniæ avidiorem, eð di/igentius hunc adit, & 


quærit ei pecun:am credere gravioribus ſcili- 


cet uſuris, ob urgentem inopiam vel habendi 
cupiditatem, 


fœnerati adoleſcenubus, qui nullam à duris' 
patribus pecuniam aut valde exiguam acci- 
jentes, quacunque. via, quovis ſenore quæ- 


titabant ac lumebant, gua {ce bibidiai ſatii- 


„ EE 


ram wocavit, 
16, Nomina ſectatur tirenum, Cc. ] Studet: 


Atque id quidem 
ſcelus diu graſſatum eſt. At poſtea ex Sena- 
tuſconſ. adempta eſt actio & petitio iis, qui 
filiis familias pecuniam credidiſſent in mor- 
tem patrums ne vel occaſio hiric eſſet patri 
necem machinandi, aut per malas artes ac 
turpes pecuniam quoquo modo reddendam, ac 
perſolvendam queritandi, Senatus itlud con- 
ul um Macedonianum dictum eſt à Macedone 
iſto feenerature, Suet. Veſpaſ. c. 11. Auctor 
Senatui fuit decernendi, me" filiorum familids 
eeneratoribus exigenti credira jus get ung uam, 
boc eft, ne poſt pat um giadem mortem. | 

Nomi na-] Sic vocantur tam credita quam 
debita, d qud1 creditaes in commentarios 
ſeu tabulas referrent & inſcriberent nomina 
debitorum, ſeu eorum quibus pecuniam cre- 
diderant. Hine nomina facere dicuntar tam 
debitores quam creditores. 

17. Tironum.] Id eft adoleſcentum. Tirones 
alii militiæ, alii forenſis exercitationis & elo- 
quentæ Hi circa annum ætatis 17 poſt puber- 
tatem ſcilicet, prætextam deponebant, indue- 
bant veröò togam puram nivei candoris, qua 
virilis dicta eft, ut ait Alex. ab Alex, I. 5. e. 
18. candidum umbonem vocat, Perf, Sat, 5. 
v. 33. Plin. I. 8. c. 48. Ted purd tirenet inda « * 
. Cel, Rhodig. I. 14. c. 16 "© uoniam werd, 
inquit, wt in Magi Apuleius ſcribit, eruditiſ- 
mi juvenes laudis gratid, primum boc renſis 
opere rudimen/ um fſubibant, ut aliquo 75 Ju- 
¶dicio civibus ſuis noſcerentur, qui wos inelpienti- 
| bus adoleſcentulis ad illuſtrandum ingenii flarem 
apud antiques fuerat conceſſus : togam item can- 
idam, gui boc facerent tirones induebantur ipſo 
tirocinii die: fic enim appellabaht, cùm elequen+ 
tiam auſpicarentur in forv. Eam togam Cicero pu- 
Scribit enim ad Attic, in tirocinia 


1 


ii Ciceronis togam illi puram dedifſe Arpini. 
Maxime, quis non, c.] Quis "ved non de- 


teſtetur ejuſmodi fœneratores? Quis avari- 
tiam eorum & nequitiam non abominetur ? 


reneg uſuras Creei appellant, qusd multos 
J upiter, 


SATIRARUMILTBER IL * 
Jupiter, exclamat ſimul atque audivit ? At in ſe 
Pro quæſtu ſumptum facit hic. Vix eredete poſſis 


. claro rta if 
Quaàm ſibi non fit amicus : ità ut pater ille, Te- e fo e facidy. 


renti 


Fabula quem miſerum nato vixiſſe fugato 
Inducit, non ſe pejùs eruciaverit atque hic. 
Si quis nune quterat: Quo tes hc pe 
Dum vitant ſtulti vitia, in contraria currunt. 


Qin imd vir tibi per ſus- 
217 gear, guantum" fibi fie 
A [ininiicus, ' Add wt now 1 
crudelids © ſoſe- diſcrntiawie 
rtinet ? IHluc: „, ide, quem Terentii" ca> 
media exhibet infelicem wine 
iſe, ex quo filizm à ſe fugs» 


Malthinus tunieis demiſſis ambulat. Eſt qui 25 Ut. ' 


Inguen ad obſecenum ſubductis uſq; facetus. [539] 
Paſtillos Rufiſlus olet, Gorgonius hircum. 


d i peter aliquis g- 
ſum bert ſpectant ? e mpeg: 


dm infant fugiunt vitia, in- 


Nil medium eſt. Sunt qui nolint tetigiſſe, niſi illas fc, in ep, Malthi- 
nus prolixis tunicis ĩncelit. Alius'eft qui ſuctinfis aſue ad umbilicum, fe ridiculum prubeat. 


Rujillus peſtillos redolet ; Gorgonius ved cagrum. Nibil mediocre reperitur. vunt gui renn 


attrectare mulieres, preter eas, 


"ANNOTATIONES. 2 
& graves debitori dolores pariant, .Cic, S415 Scaliger, Poet. I. 3. e. 98. ita ſeribite 


2. n. 89. Yuid fanerari? Tum Cato, Qui. 
bemi rem, inguit, octidere ? | 
20. Yuam fibi non ſit amicus.] Quim Bt 
ſordide parcus, ſuum defraudans genjum, eti- 
am neceſſaria ſibĩ denegans, ac de ſe ponas 
velut exigens, inſtar Menedemi apud Teren- 
tium. f = | 
Terent? Fabula quem miſerum, e.] Heau- 
tontimorumenos, saurer rf, id eſt, 
ſeibſum diſcrucians, titulus eſt Terentians 
comediz, in qua filium Cliniam procul in 
militian abire, pre parcitate ſurdidaque a» 
varitia, compulit durus pater Menedemus: at! 
poſtea facti pœnitens ſeſe angebat, qudd tam 
iniqus i ſe amand8fet ac fugälſet proprium 
filium ſeneQutis ſuz baculum & columen, 
22, Atque bic, ] Quam' fenerator iſte pefſi» 
mus. — | 
25. Malibinus tunitis demiſſit ambulat.] Ve- 
tus quidem lex jubebat : Demiſſam ad tales 
togam 75 65 in urbe babeto. Sub. Auguſto, ne- 
que re{trictis peque fuſis incedere, Jaudabatur, 
Quiatil. ib. 11. cap. ult. Cui lat iclaui jus non 
erit, ita cingatur, ut tunice prioribus oris inf 
genua paullim 53 poſterioribus ad medios poplites 
uſque ferveniant. Nam infra, mulierum off ; 
ſupra, centurionum. Hinc patet, quod alibi 
no'avimus, diſcintum, five demi tunjcis 
arbulare, mollitiæ atque ignavie argumen- 
tum fuille, nec non ſuperbe & van oſtenta- 
tionis: ſuccinctas autem veſtes aut præcinctas 
viris frugi & virtute claris proprias extitiſſe. 
Vide Epod. 1. v. ult. & Epod. 4. v. 8. i 
Malthims, ] Quis ille? certè haud nobis 
liquet. Mollis ac effeminatus notatur, Non. 
Marcell Multas apptllari molles, antipui vo- 
luerunt, à Gre, guat pearBaxc;,. Lucil, 
1. 279 Injanum wocant . quem maltum ac fami- 
nam dici *vident. "Quitam delignari volunt 
Menam ittum, de quo Epod. 4. Alii ipſum 
Mgcenatem. Hur eſe gui ſoutis twnicis in urbem 
 emper nceſſerit ; inquit Seneca Epiſt, 114. 


atirozraphi ne amitis quidem parcunt. agrar 
tus Horeriua gui we a Muacenate guidem ab- 


flinere Bout + fi quidem quod alunt verum oft, 


Maltbinum ab eo appellatum, eujus demiſſas 
notaret tunicas. Ager enim Sabi nus, ' quo d= 


tantique erat, ut objectu ſuo pqſat malgfici oc 
viſem intercipere, quo minis tunicarum i 

one offenderetur, tize Scaliger invidia ſem- 
per in Horatium hof i. Verùm eſto, ipſum 


mico, quod ait Perſius, wafer tangit uitium, & 
admiſſus circum precoruta ludit feſtivus & gta - 
tus; accepti verò beneficii paſſim memor. 
E, qui, Se.] Alius aliud omnind vitium 
habet, Agrippa, inquiunt, veſtibus ad nates 
uſque deciſis & ſubductis uri ſolitus, * V 
27. Paſtillos.} Trochiſcos, ſeu globulos odo> 
ratos, 
lus, paſtillus. Alii deducant a Tmapog, | cone 
ſpe-ſur, nempe odorifero pulvere, & ſimilibus. 
Gorgonius bircum.] Tetrum odorem, qualem 
kircus, Gorgonius nimiam negligentiam affe. 
Rabat: Rufillus nimium cultum & munditi- 
em. Iſto verſiculo invidiam ſibi greatany no- 
tat Horatius Sat. 4. v. 93. ſeq. Uade culligimus 
adverfum nonnullos, Rufillum & Gorgomlum 
nequaquam viles & ignob les extitifle,- -— 
28. Nil medium.] Vu veperire eſt aurtam 
illam mediocritatem, lib. 2. Od, 20. E 
| Sunt qui nolint tetigiſſe, c.] Jam demunt 
Aa flagitiis deterret triplici argumento ;- gue 
rem familiarem exhaurĩant & perdant j; quad 
corpus faciant obnoxium -multis doleribus; 
49$4 honori & fame damnum i 0 
talares habent felas, quarum imam partem 
aſſuta ambit faſciola, quæ inttita dicituis Sy. 
aecdoch, Catull. Eleg. 62. v. 308. 


Fee « weſtis 
Candida purpured tales incinxerat ord. 


cla illa à divine wiro data fucrat, tarths © 


Mzeenatera vellicet Pueta, numquid barbare 
& ſervili animo id faciebat? Ind ridenti . 


A panis fit diminut, paniculus, panicil- 


Ila, Quarum ſubſota, Ger] Nana, quay 


— 


m- talos \ operit faſcia 

* — flole ſubſuta. Alins 
contrario nu/lam niſi pro- 
ntem in fedo nari, 
Gcque fe tuetur; m no- 
Silis guiſpiam wir à fornice 
eprederetur, Cato divinus ita 
ft affatus: Creſce wirtute ; 
pe cùm fervers ardor li- 
dinem accenderit, iftuc 
avenire gdoleſcentes eportet ; 
nen autem corrumpere alio- 
rum conjuges. Cupiennius ve- 
ad ſectator mulierum veſtes 
andi da: geſtantium, ait: 
Eęo quidem nalim ita com- 
mendari. At vos gui exop!a- 
#is non felicem ele adulter i: 
exitum, non peniteat attend- 
ere, quales erumnas ferant 


Q. HORATIIFLACCT: 


Quarum ſubſuti talos tegat inſtita veſte. 

Contra alius nullam niſi olenti-in fornice ſtantem. 
uvidam notus homo cùm exiret fornice, Macte 

521 

Virtute eſto, inquit ſententia dia Catonis. oY 

Nam ſimul ac venas inflavit tetra libido, 

Huc juvenes æquum eſt deſcendere, non alienas 

Permolere uxores, Nolim laudarier, inquit, 35 

Sic me, mirator cunni Cupiennius albi. | 

Audire eſt operæ pretium, procedere rectè 

Qui meœchis non vultis, ut omni parte laborent 

Utque illis multo corrupta dolore voluptas, 

Arque hec rata, cadat dura/inter ſpe pericla. 40 

Hic fe precipitem tecto dedit. Ille flagellis 

Ad mortem cæſus: fugiens hic decidit acrem [522] 


efqueguaque, & guot wolup- 


necem uſque. Ile noctu fugiens 


daque Jupanaria notat etiam Juvenalis ſar- 
<aſtice in Meſſalinam Claudii Imperataris ux- 
orem adulteriis famoſam, ita ſcribens, Sat, 6. 
v. 117. 

Auſa palatino tegetem præſerre eubili, 
Sumere noflurnos meretrix Auguſta cucullote 
Et. v. 130. 

Obſcuriſque genis turpis, ſumopue lucerne, 
- Feda lupararis tulit ad pulvinar odorem. 

t. Macbe.] Magis auctus eſto, 
FSententia dia Catonis,} Hyojus viri gravis & 
eenſorii auctoritate vult ille libidinoſus juvenis 
flagitia ſua defendere, Scilicet Cato videns 
hominem honeſtume lupanari exeuntem aliqua- 
tenus laudavit; at chm ventitantem illuc 
Cepius animadvertifſer, ita dicitur allocutus: 
Adoleſcens, laudavi te, quod huc interdum 
venires, non qudd iftic habirares. 

34. Deſcendere.] Apta vox, Nam ſub for- 

nicibus & ſubterraneis locis erant ganea. 

36. Mirator Cupiennius ] Cupiennius Libo 

Cummanus, Auguſti familiaritate clarus, cultũs 

verò corporis nitoriſque ſtudioſiſſimus: ſectator 

erat mulierum veſte candica indutarum, ſcilicet 

matronarum, ut poſteà dicemus, i 

37. Audire eft opere p retium, Cc. ] Ennii 

ſunt hi verſus ab Horatio paulum immutati. 

Sic ille. 

Audire et oper pretium, procedere reft? 

Qui rem Romanam Latium; augejcere vultis, 
39. Corrupta dolore wolupias,] Ad Epicuri 

mentem adulteria proſcribit non velut turpia, 

ſed quaſi remoras voluptatis, ſcilicet periculis 


— — — 
— — _ 
<9 2 — 


3 —— — — 
— —— — 
— — — 2 AY 


— 


| —_ — — > 
— — ro oe ———_— —c 
— In — — — — — 
— * * — — 


30. Olenti in forrice.] Male o'entia, fœti- 


gas eis eveniat anxietatihus perturbata, & guidem infrequens, ac ſxpids non ſine gravibus 
Sericulis, Ergo auſcultate. Jfe mechus e teffo ſe præcipitavit. Hic flagris mulctatus eſt ad 


ANNOTATIONES, 
| Anton. Libidinofi, avari, facinoroſi vere laudis 


guflum non habent. At debuiſſet damnare 
laltem ut iniqua, & lumjni naturali adverſa ; 
ud tibi nolis fieri, alterj ne feceris. 

41. Hic ſe pracipitem, Sc.] Quoniam, ut 
modo & Cicerone dixi, luxurioſi non ducuntur 
amore recti, ſaltem pœnarum metu nonnun- 
quam deterrentur. Val. Maxim. lib. 6. cap. 1. 
n. 13. Sed ut eos, inquit, frictim percurram, 
gui in vindicandd pudicitis dolore ſuo pro 
publics lege uſi funt. Sempron. Muſca C. 
Gallium deprebenſum in adulterio flagellis ce- 
cidit: C Memmius, L. Oftavium ſimiliter 
deprebenſum nervis contudit. Carbo Alttienus 
4 Vibieno, item M. Pontius a Pub, Cernio de- 
prebenſi caſtrati ſunt, &c. 

Se præcipitem tecto dedit.] Fugiens vindicem 
maritum. 


: 


Lie flagellis Ad mortem cæſus. ] Oellius, I. 1 7. 
c. 18. ex Varrone, C. Salluſtius ſcriptor ſerie 


illius & ſeveræ orationis, in cujus hiftorid 


not iones cenſorias fieri atque exerceri widemus, 


in adulterio deprebenſus, ab Annie Milone loris 
uvenal, Sat, 


bens caſus off, & cum dediſſet pecuniam dis 
mſſus, Idem retert Aſconius. f 


10. v. 311. 


„ 0% a 2 adulter 
Publicus, & fœnas metuet quaſcumgue mas 
rifus 
Exigit iratus : nec erit felicior aſtro 
Martis, ut in laqueos nunguam intidat « . , 
"TS | * 1-0. 3.36 Ro bic ferro, ſecat 


ille cruentis 


& malis circumſepta, Praclatz Cicero, in] Verberibus, gueſdam merchos & * intrat. 


tædonum 


% 


SATIRARUM 

Piædonum in turbam: dedit hie 
nummos: 

Hune perminxerunt calones : quin etiam illud Þ}» 


Accidit, ut cuidam teſtes caudimque ſalacem 451% * *_* ; 
Demeteret ferrum. Jute omnes: Galba negabat. r 


Tutior at quanto merx eſt in claſſe ſecunda ! 


Libertinarum dico: Salluſtius in qu 


CE IFER I. 
pro corpore|currit in ſæum ęraſſatorum 


- 
3 % „ * # 


Ga'ba ver> negabat. Set 


vam ſecurior eff mers int 
as dis conditions Liberting« 


Non minus infanit, quim qui mexchatur. Atl" dico ſeilicet : erga gu 


hic ſi 


Qui res, qui ratio ſuaderet, quique modeſtè 50 / 


Salluſtius non minis inan 
fe præſtat, quam qui” matro- 


eftatur, Verum enim« 


1 , : , Ih lls 
Munificum eſſe licet, vellet bonus atque benignus ww f welke eee eee 


cus ac. liberalis, quantum fas 


Eſſe; daret quantum fatis eſſet, nec ſibi damno, |cultares & ratio pern ius. 


Dedecoriq; foret. Verùm hoc ſe amplectitur uno: 


[ 523] rent, & 


vatenus decet efſe 
moderate 


beralem; donaret 


quantum ſufficeret, _ Abi 


Hoc amat, et laudat. Matronam nullam ego tango. | detrimentum afferret, & 
Ut quondam Marſæus amator Originis_: ille 55%. A contrn illad joluns 


Qui patrium mimæ donat fundiimque laremque, 


Nil fuerit mi, inquit, cum uxoribus 
| nis. 8 


Verum eſt cum mimis, eſt cum meretricibus: unde 


in ſe eflimat, prædicat, ven. 
> [ditatz: Ege allow” tango 
unquam alie- matronam ; ſicut olim Mar- 
2 iſle Originis amaſius, 


gui mima tribuit' paterne 


prædia, & domum ; dicitque's 


Mibi quidem nulla conſuetudo fuerit unquam cum conjugibus aliuvrum. Atqui eft cum mintiss, 


LNNOTATIONE SS, 1.1 


cum meretricibus; 


44. Calones,] Servi militum, quòd palos & 
ligneas clavas gerebant ita dicti, item elawato- 
res ob eam cauſam, Et quilibet ſervi calones vo 
cati ſunt I ferendis lignis, quæ Grace xda. 

46. Jure omnes.} Omnes aiunt, jure illos 
punitos, & dignas flagitio pœnas dediſſe. 

Galla negabat.] Salſa ironia in Servium 
Galbam Juriſconſoltum, qui cùm eſſet famo 
ſus adulteriis, ſui ſimilium libens patrocinium 
ſuſcipiebat. 

47. Tutior at quanto merx,)] Lex Julia 
pleQi jubebat eos folkm, qui peccafent in 
ingenuis, que nec quæſtum corpore feciſſent, 
nec artem ludicram ant Jenocinium exercuiſ- 
ſent, nec in ſcenam operam locaſſent, 

In claſſe ſecundd.] Tres Pceta claſſes mu- 
lierum ſtatuit: 1. Matronarum, 2, Liberti- 
narum. 3. Meretricum. 

48. Sallftius,} Is eſt de quo lib. 2. Od. 2, 
Nonnulli perperam intelligunt ejus avunculum 
C. Salluſtium Criſpum hiſtoris ſcriptorem. 
At quamvis mores conveniant, non ita ratio 
temporum, ut obſervat eruditè Torrentius. 
Hic a Cenſoribus in Senatu reprehenſos, quod 
in libertinas inſaniret, reſpondit ſe matronas 
non aſſeQari, quaſi ſe criminis expertem excu 
ſans, Ejectus verdeſt à Senatu, Vide Bell. Catil. 

49 · Machatur.} Vox iſta proprie bie po- 
niter pro eo, qui alienam uxorem ingenuam 
quidem in adulterium pellicit. 

2. Damne, Dedecorigue.] Damno bonorum, 
& famæ. 


Uno liberth- 
hoc unum © 


53- Hoc ſe amplectitur uno. 


narum amore fibi placet, o 


laudat & venditat, quod liberiinas duntaxaty | 


non autem matronas conſectetur. 

55. Marſeus, Fc.) Ignotus ille nobis Origi- 
nis m imæ & meretricis amator, Tres eo tem- 
pore fuerunt inſignes meretrices, Origo, Arbuſ- 
cula, Cytheris, Hane Lycorim vocat Virgilius 
 Ecloga u'timi, Gallo Pottæ privs dilectam, 
| quæ poſ ea Antonium in cattra ſecuta eff. 

57. Nil fuerit mi, inguit, Sc.] Sie Marſteus 
extenuare nititur ſuam libidinem fl-gitiofam- 
que nequitiam, . 

$8. Verum eft cum mimis, &c.] Reſpondet 
Horstius. Eſto, nihil tibi fit cum wuxoribus 
alienis; at inſanis in mimas & meretrices, 
a quibus fame damnum trahis damno rei 
familiaris gravius: quanquam utrumque inde 
provenit. Plaut. Trucul. Act. 3, 7. Merarix 
ut mare guod das devorat, nec apparet uſquwam x 
miſerum infert in 2 privat bonis, lute, 
bonore, amicis, piens Rex Proverb. 3. Ne 
attendas fallacie mulieris, favus enim” diffil- 
lans labia meretricis; & nitidius oleo guttur 
ju. Noviſffima autem illius amara quaſi abſim- 


thium, & acuta quaſi gladius biceps. Pedes 


ejus deſcendunt in mortem, & ad inferor greſ- 
jus illius penetrant , . . . longe fac ab ea vi- 
am tuam; & ne appropingues foribus domus 


ejus, ne des alienis honorem tuum, & anne tue 
crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuii, 


& !abore: tui fint in doms aliena, &c, 


Fama 


38 


— p 


manus, Alius pecunia  re« 
demit corpu 2 „ # 2 
2 * 00 Dit el 


- 


366 
#2 quibus graviarem pernici - 
em daprumit ex iſtima io, quam 
ren familiaris. dficitne tibi 
Fugere perſonam, non autem 
Fuedeunque whicungue * no- 

a ert Verdere bonam exiſti- 
mat ionem, dilapidare pairi- 
monium, ſemper malum oft. 
Quid refert utrum pectes in 
matrond, an in libertird, an 
in meretrice? Villius Syllæ 

„ infelix es duntaxat vo- 


O. HORN AT II FLACCEH: > 
Fama malum gravius quam res trabhit. An tibi 


abunde 
Perſonam ſatis eſt, non illud quidquid ubique 69 
Officit, evitare ? bonam deperdere famam, 
Rem patris oblimare, malum eſt ubicunque. 
Quid inte- 


Eſt in matrond, ancilla, pecceſve togatd ? 


Villius in Fauſta Sullz gener, hoc miſer uno [524] 
Nomine deceptus, pœnas dedit uſque ſuperq; 65 


fas luit ſecundum & ultra 
meritum, pugnis contuſus, & 


Quin fi libidinis tot & tanta 
incommoda cernentis 


meus ardor fuerit accenſus, 


Jum deret ? nempe illufiri pa- 
re orfa e 


bocuples ! St mod tu bene 


4 ine deperire matronas ; unde 
| " | ANNOTA 
62. Quid intereſt, &c.] Ex opinione Stoi- 


cot um paria eſſe quævis peccata dicentium. 

63. In matrend, ancilld, pecceſve togats.] 
Tres gradus peccati ſtatuit Poztaz in matro- 
nd, in libertios, in meretrice. Has triplex 
veſtis color iique genus diſtinguebat. Matrone 
Hola caodida induebantur: ancillæ & Über- 
tinæ tot à pul}2; meretrices Coã ſeu pellueid3, 
Errat vetus interpres his attribuens quod erat 
Mbertinarum; ait nempè meretriciam togam 
pullam fuiſſe, quod refellitur vel ex ſequenti 
textu id quod modo dixi ſtabiliente. Porrd 
eſt opere pretium obſervare matronas, quæ 
adulterii conviRtz A viris repudiabantur, ſtoli 
candies ſolitas exui, & toga veſtiri, ignominiæ 
cauſs. Stola plebeiis guamwis boneſtis non da- 
batur; fi guidem Patricie & grandes natu 
matres cam deferebant honoris tauſa, Erat enim 
ad imos pedes fluxa, quam inflita contexta. am- 
bibat. Contra, meretrices tegam ſubduttiorem, 
& virili fimilem geſtabant. Alex, ab Alex. 
lib. 5. cap. 18. Feſtus. Matronas appellabant, 
guibus Rolam haberd! jus erat, Non, Marcell, 
ex Varrone, Toga commune wefiimentum, diur- 


* 


Sine illuſus, ob Fauflam pe-| Quam ſatis eſt; pugnis cæſus, ferrcque petitus, 
Excluſus fore, cum Longarenus foret intus. 
ferro apperitus z cjedtus dome, | Huic ſi mutonis verbis mala tanta-videntis 
cum Langarenus effet imus.| Diceret hac ani mus. Quid vis tibi? numquid ego 


(a te 


amine Magno prognatum depoſco conſule cunnum, 70 
mens tali homini lequeretar| Velatümque ftola, mea cum conferbuit ira? 
far Quid pat? quands\(Yuig reſponderet? Magno patre, nata puella eft, 
an ego d te flagits mulicrem| At quanto meliora monet, pugnantiaque iſlis 
illuftri conſule genitam, & Dives opis natura ſuz? Tu ti modo rectè 

ſold weftitam? Ruod reſpm-" Diſpenſare velis, ac non fugienda petendis 75 
bel. Verim Immiſcere ; tuo vitio, rerimne labores, 

guanto melicra & bis contra-\ Nil referre putas ? Quare, ne pcœniteat te, . [525] 
ria ſuadet natura fuis ibu Deſine matronas ſectarier: unde laboris 


wti welis, & non -confundere evitanda” cum exoptandis z an credis nibil intereſſe utrum egear, 
per fuam witio/am cupiditatem, an per rerum penuriam? Quaprofter ut non doleas aliquando, 


TIONES. 


64. Villius in Fauſſa Sullæ gerer.] Villio- 
rum familia Rome nobilis. Viilius iſte non te- 
vera gener, ſed ob frequentiſſimam cum Fau- 
tz Sulle filia conſuetudinem, ita vocatur! 
ſeu quod eam uxorem ſibi fore ſperaret. Unde 
ſequitur; hoc miſer uno nomine deceptus. Gras 
di ſcilicet nomine, ex antiqua Scipionum gen- 
te: & quorum moribus ac virtutibus degener 
Sylla, magiſtratus tamen, Queſturam, Conſu- 
latum, Dictaturam, ac demum tyrannidem, 
peſſumdatã Rep. oecupavit, Cic. in Verr. 

67. Lengarenus.] Ignobilis quiſpiam Villio 
tamen felicior mechus, & gratioſior Fauſtæ. 

68. Huic fi mutcnis verbii, @c.] Proſopopeia 
paulum obſcœna, fed lepida & elegans. 

76. Tus witio rerumne laboret.] Noſtro vi- 
tio laboramus, cum dolemus non adeſſe per- 
dicem aut phaſianum; at rerum vitium ſeu 
penuria eſt, ſi deſit panis aut cibus vulgaris 
quilibet. | 

78. Matronas ſefarier.] Ulpian. Ad 
appellare, aliud ſectari. Appellare eft blanda ora- 
tione alterius pudicitiam attentare; aſſeftatur 


num & nocturnum; muliebre & vir ile. 


qui tacitus frequenter ſeguitur : aſidua' . enits 
Hectatio præbet nonnullam infamiam, 


Plus 


- 


S ATIRARUM LIBER I 2 


Plus baurire mali eſt, quim ex re decetpere fructus. 
Nec magis hule inter niveos virideſq; lapillos, 80 
Sit licet hoe Cetinthe wum, tenerum eſt ent, 
Aut crus 
Rectius; atque etiam melivs derſeps togatæ eſt. 
Adde hut qudd mercem ſine fueis geſtat, aperte 
Quod * habet, oſtendit! hives { quid honeſti 
e 

Jactat, habcta; palank, querit quo turpia celet. 85 
Regibus hic mos eſt: ubi equos mercantur, opertos 25 
Inſpiciunt: He, ſi facies fut ſpe) decora 
Molli fulta pede eſt, emptorem inducat hiantem, 


[Plus e porcipitur, gad 
atHitatis ex re colligitu#, 

bee, quatnois inter Top 
los candidsy & wirides,” fee 
mur babet mollis "aut "cyrus 
"ous gnam N — 
im ius ut e 
E hae : 
cem portat baud fubatam : ac 
fi quid ef denuftirn, bau 
venditat & offentat? neque 
3. _— uy * 
. Wa eff con 

tibus, * — 
obtecros confidertint;, ne" IM 
(quod non rard fit) ele ans 


Quod pulchræ AN breve quòd caput, ardua d unguld ſubnixa , 


cervix 
Hoe illi rectè: ne corporis optima Lyncei [L526 
Contemplere oculis, Hyſpæa cæcior, illa 
Quz mala ſunt ſpectes, O crus! 6 brachia ! verum 
Depygis, naſuta, brevi latete, ac pede longo eſt, 


Matronæ Præter ſaciem nil cernere poſſis, 


Cztera, ni Catia eſt, demſſsa veſte tegentis, 95 


Si interdicta petes, vallo.circumdata, (nam te 
raſ 0, brevi latere, & pede longiori. prætereà nibil matron 


teras partes 5 png 6H Aal,; niſi forts Catia e. Aud 


enunimencis 4 
| ANNOTHTION £8. 5 
d viridequeLapilla.] une, 40. al be bi on ng f 


$1, Sic. licet hoc, Crrinthe, tuum. ]. Js. erat Nev _ ſæminino genere pohi, 
maſcilinas facit: 


amator pariter & gelicir matronarum mundo] Plautus 
muliebri, ſplendentium: fiogulari forme gra- gero. 
ti2 praſtabat : Sulpitize Servii filiæ in pri- 


mis carus. De eo Tibullus multa. Apharei Hlius, 


$3. Mercem.] Corpus mercenarium, turpi|ceutrum perxidiſſe, ed quòd primus & fodinis 


queeſtu venale. metalla ervillet, 

$6: Regibus.] Nabiles ac divites, appellan-| gt, 
tur lzpe reges ob potentiam & auctoritatem, |tiorum 
quam eis confert pecunia, cui omnia obediunt. 

Opertos inſpiciunt.] Pugnant exemplaria. |nuſtum « — 
Plura certe opertos habent. Senſus eſt; oper-| 92. 0 
tos mercantur equos, ne venuſtas corporis ſta- Poeta ; 


pedum non. attendat, quod tamen in equo 
præcipuum eſt, Xenophon in libello de te|tes, 
equeſtri docet, in equo primam 
conſiderationem: quoniam ut parum prodeſt 
dium elegantia, fi fondamentis ſuperſtructa 
fint vitioſis: ità equys eſt inutilis, qui pedibus 
haud firmis foerit, Cavendum igitur maxime 


93. Depygis. 
nificat per brew 


Nec bella pede, 


ne fit ungula mollior ac tenuior, &c, Quidam| Pede longo.] Ovid. A mor, 3, 
antiqui codices habent apertos, quod placet | Pes erat exiguns : Podir of eft apf. LEN 7 
nonnullis, ob clariorem certe ſenſum. 95. Catia.] Hac aa nobilis quidem, 

88. Hliantem.] Prez admiratione partium] parum caſta & pudica, breviori inſtar e- 


quarundam valde corcinnarum z præque e- tricum amictu 
mendi cupiditate. 


89. Palcbre clunes, @e.} Virg, Georg. 3, 79. 


ES EY 


— 


preter vultum videre (queas, ca - 


90. Lyncei oculis,] Quales babult Lynceus 


ſpas cæcier.] Hz: ex illuſtyi Plau- 
irpe vitioſos, ut aiunt, oculos habe- 
bat, Fortaſſe notatur ab Horatio, quod inve- 


crus 1 6 brachia 7 Quaſi | diceret 


Dum admiraris crus 
tim capiat emptorem, faciatque ut vitium|amaſiz, non advertis alia omnind deformia, 


Epod, 8, arida 
e pedutn | cumentibus exile ſuris 


corporis palam exhiberet, 


96. Interdia,] Partes maxime tectas & 
Illi ardua cer vix. | multiplici tunica vallatas, 


in errorem impellat en toren 


9 avidum; ed ud fint decorie 


lunes, breve caput, 


erecla 


cerviæx. Ii rect quidem bbc 


faciunt. Tu ergo pPariter ve 
oew/is acu'rſſimis_intueare par- 
tes corports formoſasz Hyp- 
ſad verd catiory ear gue. de- 
formia, ſunt dicias, 0 crms * 
venuſtum! 4, brachig. con- 
cinna! at *** grandiori of 


cupias cernere * quali 


quas 
clunes infrafes 


quem fabulati ſünt ad terræ 


m deperiret. 
& brachia tuz 


Hook fine PYgA, - oye, na» 


tes, additque : feriur 
Ats, quod hie fg - 
latus. 


Naſuta, Catull, 4t. v. 1. 5 
Salva nec prion foot naſe, 


utebatur, ut ſui venuſtatem 


Hoc 


"Wa 


1 


3⁵⁰ 


Q. HORATII FLACGCH: 
Line boe te inſanire facit] Hoe facit inſanum) multæ tibi tum officient res 


able hw 3 
wine res tunc impearment®\ Cuſtodes, lectica, Ciniflones fi | 
ribs ſunt;  cuftodes, leffica, , „ » parautz 

kc EY —_— flola % Ad talos ſtola demiſſa, & circumdata pala, . 


talos demiſſa, & palla cir- 
cumjecta, multa impedientia 
ne re à te maniſeſtè videa 
tur. _ Altera nibil impedit. 
Per Cas enim veſtes /icet 
tibi cernere ferè quaſi nudam ; 
| pravo fit crure, aut pede : 
latus oculis dimetiri gqueas. 
An verd mavis decipi, & 
mercedem tibi prils extor- 
gueri, quam mers exbibea» 
tur: At enim cantabis ? mihi 


Plurima quæ invideant purè apparere tibi rem. 100 
Altera nil obſtat. Cois tibi pœne videre eſt ſ 327] 
Ut nudam, ne crute malo, ne fit pede turpi; 
Metiri poſſis oculis latus. An tibi mavis 
Infidias fieri, pretiũmque evellier ante 
Quam 2 oltendi? Leporem venator ut 
alt 1 4 
In nive ſectetur, poſitum ſic tangere nolit : : 
Captat, et apponit: meus eſt amor buic ſimi» 


4 


— 
OTIS — 


wo SE oo — 


EI 


- "os 2 


i 
| 
1 
f 

j 

[ 

1 

J 

[3 

"* 


! 

t 

i 

[4 
F 


CO I _— = 
SS DS Rn 
„ — . 2 _ 
Da * 
* — —— 


— 


— 


— 7 
— — 
— 


eliquod: wt wenator leporem 
in celid nive proſequitur : 
eppoſitum vwerd fine labore 
nec attingere diguatur, Capit 
autem z & jocundè tum ap- 


* 


94. Lectica.] Clauſa ſand & operta. Tor- 
rentius bie acri ut ſolet judicio contra ceteros 
interpretes depugnans, non intelligendum ve- 
hiculum contendit, ſed interius aliquod in ædi - 
bus conclave, quo fe matronz continerent; 
qualis erat lecticula illa lueubratoria Auguſti 
apud Sueton, cap. 78. Ejuſmodi quoque le- 
Aiculam domeſticam agnoſcit. Juſt, Lipſius 
Elect. 1. cap. 19. f 

Ciniflones.] A flando in cineres dicuntur ci - 
niflones, qui calamiſtra, acus, veruta calefacie- 
bant in calidis cineribus, ad criſpandos mulie- 
rum crines: item einerarii; necnon ornatri- 
ces, Gall, Creffeuſes, Angl. Cire-Tomen, 

Paraſite.) Garrulz quædam & aſſentatri- 
ces mulieres, ad captandum cibum expeditæ. 

99. Palla.] Am plus & finuoſus amictus 
tunicæ & flolæ ſuperindui ſolitus, velut pal- 
lium quoddam honeſtæ mulieri proprium. Non. 
Marcell. Gall. Manteau de ceremonie; ſimile 
props veſtimentum hodie vocant, an ſurtout. 
Angl, a Worning-Gown, 

1>1, Cons. ] Veſtibus bombycinis, tenuibus, 
pellucentibus, ex inſula Co, five Coo, fits in 
mari Ægæa ad oram Cariz littoralem, vernac, 
Lange; quæ tam ferax & dives, ut proverbi- 
um eſſet; quem Cos non nutrit, bunc nec 
Ep yptus, Euſtsth. Coas veſtes Juvenalis ap- 
pellat mu/titia : Galli de ia Gaze, Horum in- 
ventio tribuitur Pamphile cvidam mulieri ex 
inſuli Coo. Ariſtot. Hifſtor, animal, lib, 6, 
Tibull. lib 2, Eleg. LO v. 57. 

Ila gerat weſtes tenues, guat famina Coa 

exuit, auratas diſpeſuitue viasy 
Proper, lib, 2. Eleg. 1. v. 5. 


lis; nam _ | | 
Tranſvolat in medio poſita, et fugientia captat. 


9 


| 


inquis ; contemnit enim in propatuls conſtituta, ardua wer? deſdorat. 
ANNOTATIONES. | 


Sive tegis illam fulgentem incedere Cois, | 
Vatro togas witreas appellat. S8. Hieron, ad 
Letam ita ſcribit: Talia paret weſtimenta, 
quibus pellatur frigus, non quibus weſtita corpo- 
ra nudentur, 

Et te monitum velim, leQor, in quibuſdam 
vett. codd. legi, Chlcrin, pro Cots. Porrò jam 
ſupra inſinuavimus iftis veſtibus Rome quidem 
ſolas meretrices indui conſueviſſe. 

105, Lt venator ut altd, &c.) Hi ſunt 
© Callimacho verſiculi, veluti -cantiunculle 
quedam, quas Horatius ponit in ore ſectan- 
tis matrones, Senſus eſt; ut venator leporem 
per nives ſectati & capere gaudet, quem appo- 
fitum fibi fine ullo labore nec tangere digne- 
tur ; captum autem venando & cum 6ifficul- 
rate libens apponit fibi & amicis; fic ego, in- 
quit ille, paratas cuivis togatas- ſperno; at 
matronas depereo, quibus frui arduum eſt 

Captat & apponit.] Ingens bic pugna, ingens 
diſſentio. Sagaciter Lambinus ita correxit, 
Omnes tamen codices hae uſque habverunt, 
cantat. Interpretes in anguſtiis conſtituti ve 
natorios, clamores, quibus revocari ſolent 
canes, adhibuerunt, & Xenophontem afſfe- 
runt præcipientem varios tonos vocis adhi+ 
bendos, acutum, gravem, parvum, magnum: 
& fic vocem cantar explicant, ſeque ut licet 
expediunt. Verdm fi retinenda vetus leQio, 


cantat, referendum eft ad cantilenam quam 
matronarum ſectator canit: & vox a; ponit, 
exp'icanda eft, addit, ſeu proſequitur 2 at in- 
geniote ſolerterque Dacerius noſter i 

eſt & ſenſit. | 


> > Pw * ( 


8 Jacerdgtii ;_ ſaginare 


, nr ent Ae ton 


Fs. 


Hiſcene verſiculis ſperas tibi poſſe dolores, . , -1 
Atque zſtus, curiſque graves è pectore pelli? | | 
Nonne, cupidinibus ſtatuat natura modum 2 roreſyue moleflifſimos? Ae: 


Quid latura ſibi, 


Pavonem rhombũmque? Tument 
guina, num, ſi 


Ancilla, aut verna eſt præſtò puer, impetus in quem 
Continuò fiat, malis tentigine rumpi ? (lemque.] 
Non ego: namque parabilem amo Venerem faci- 


Illam, Poft paulo; Sed pluris; fi ex 


Gallis hanc, Philodemus ait: ſibi, quæ neq; magno 
Stet pretio, neque cunctetur, cùm eft juſſa venire 34 
Candida rectaque fit, munda hactenus, ut nequ 


longa, 


it 
Hæc ubi ſuppoſuit dextro corpus mihi lavum ; 


109. Hiſcene verficulis,] Horatius ad illum 
qui cantavit Callimachi verficulos, reſpon» 
det ; ficcine per leviculam cantionem ſpetas 
eluctati graves curas, & mterores, aliaque 


id ſit dolitura negatum, 

— plus prodeſt, et inane abſcindere ſoldo ?. 
um, tibi cùm fauces urit ſitis, aurea quæris 

Pocula? Num eſuriens faſtidis omnia præter 115 


4 "Wy - Y #284) 
» y y 4 ö 
. 41 9 
> 


-% 
_— = 
he , — 


— 


['s 


er ferat, & quid doleat; ats 
que inutile tare & * 
An quando fits urit tibi fan- 
ces, auread quaris pocula At 
ame urgente ſpernis omnia 


tibi cum in 
. cio paveneti & rhojnbum 


ierit vir; 12 


[ Vide Macrob, Saturnal. 3. 9. ubi ſeribit 
M. Varro de pavonibus in wills nutriendi 
loquens, - fic ait : Primus bos 2: Horten ia: 


augurali card dicirur Poſuiſſe. inc factum 


mala, que matronarum amorem comitantur ?| ut ova eorum denariis væneant guinis, iff 


an non ſatius tibi foret modum ſequi à natura 


preſcriptum? &c, , 


| facile quinquagenis, &c. 


Rbembum.] Exquiſiti ſaporis piſcem. Gall. 


113. Inane abſtindere ſoldo.] Tnane, quo] turbet, De eo Epod. 2. v. 50 


fibi denegata natuta facilè careat : ſoldo, five 


O. 
121. Callis.] Cybeles ſacerdotibus, evitatis, 


ſolido & neceſſaxio, quod fine dolore nequeat] caſtratis, adeoque moram ſponte ferentibus. 
non habere, übique negari haud patienter} Philodemus, ] Quiz ille, incertum, Afferont 


tetat. 
114. Ares 
120. Natura 


an Tiburtinus calix, manus concava 


vulgo Pottam Epicurum patris Gadarzum, 


1 Pocmlo 7] Senec, Epiſt. | qui OrzcE ſcript quedam Epittammata. 
unum jule, fitim extingui.| MemineEre Strabo, Aſconivs, &c; 
Utrum fit aureum poculum, an cryſtallinum, 


123. Negae longa, &c.] Adjuta cothurnis, 


nibil] ut ait Juvenal. Sat, 6. v. 505. 
refert, . Hague Horatius negat ad Ain perti- 


R 
124. Magi: alba.] Pia & dealbatis cret2 


nere, guo focalo agua, aut quam eleganti nanu, vel ceruſid genie, ceraſſati buccis, ot loquitur 


mi niſtretur. 


116. Pavonem,] Pavonem cibi gratis Rome 


Cicero in-Piſon, Propert. lib. 3. Eleg. 24: v. . 
Cam tibi guæſtus candor in ore foret. . 


Primus occidit orator Hortenſus, additials card Martial. lib. 7. Epig. 24. 


nnus inflituit circa no- 


Pirat icum 


mun um M. Aufidius Lureco,\ 
| glu reditus ſeftertium ſeragena M. quanti Iliam Romuli matrem & Egeciaut 
mnie, Pha, lib, 10, cap, 20. Varro, lian. Nympham, cum qu Num conſuctudo, ; 


Et ceruſſatã candifiord cute. 1 
126. lia & Fyvia e.] Tanti facio, 


1 
x 
. 
* * 
q 
- 
-z 
. 4 
— ͤ ! B Ä 


Ly 
$1 
5 
+ x 
5 
4 
? | 
TT 
® ; 


Nee met e e 6 ne vir Nec vereor, 


' 


% Q HORATII FLACCT 


ne, dum futuo, vir rure recurrat: 


vedear rure; fores Laren. Janua frangatur: latret canis: undique magno 


tur; canis latret; in · 


genti fragore concuſſee 1d. Pulſa domus 


ſtrepitu reſonet: vel pallida lecto 


nc Percrepent : fenina. pal. Deſiliat mulier: miſeram ſe conſcia clamet: 130 


deſeendat e cubili z an- 


eile conſeis exclamer fe in| Cruribus hæc metuat, doti i ggry mi. 


fortunatam : bac timeat ox Diſeincta tunica fugiendum eft, ac 


e nudo; 


vibus ; derebeg dei; ego Ne nummi pereant, aut pyga, aut denique fama. 


of wofe . Serena miſerum eſt: Fabio vel judice vincam. 


nudis: nt luant nummi, 


nates, vel demum exiſftimatio, Miſerum eſt deprebendi : vincam etiam Fabio judice, 


ANNOTA 


. 129+. Pe pallida.] Alii legunt, 
ut apud Perf, 2 augente ſigniſicati- 
onem particuli ; ns & pavens, 
130. Conſcia.] Adulterii conciliatrix, vel 
liciter conſcia, herilis flagitii particeps 


a: proindeque metuens ne iratus herus 
furorem in ipſam vertat, ejuſque crura fuſte|di 


Dari J Unor 1 wins ge 
131. ti ena. Uxor viro * 
bends in adulterio metuat ſuz dotiz id eft, 
ne dotem amittat. Hanc enim illi adimebat 
lex Julia, & marito adjudicabat; ianterficere 
vero deprehenſam patri quidem permittebat, 
non autem maritoz cui tamen id licuit ante 
Juliam legem. Ulpian. regul. Tit. 6 Cato 

ud Gellium, lib. 10. cap. 23. Valer. Max. 

b. $. cap. 2. ubi infigne C. Marii judicium 
in C. Titinnium Minturnenſem, qui cùm 
Fanniam uxerem in adulterio deprehenſam 


TIONES. 
— ac dote ſpoliare conaretur; Ma- 


rius Fanniam impudicitie ream ſeſtertio num- 
mo, Titinnium autem fummi totius dotis 
damnavit: præfatus ſe hanc judicandi ratio» 
nem ſecutum, qudd ſibi liqueret Titinnium 

—— duxiſſe, ut ejus doti inſi- 


133 · Aut 
aut raphaniſmum patiar. 
ant citatus. 


t. 85 
134. Fabio vel judice vincam.] Hunc cele- 
brem eo tempore Juriſconſultum ſaleè notat 
Horatius: vincam, inquiens, judice Fabio, 
qui in adulterio aliquando deprehenſus malo 
ſuo expertus eſt, miſerum elle deprebendi. 


S ATI 


Aliena quiſque peccata videt, ad propria cœcutit. 
Male Stiics aſſerunt paria eſſe omnia 


amicis debent excuſari. 
peccata. 


Cuncti: boe i An i 
22 ut a familia» Oln 
ribus rogati cantare ſemper 
renuant ; minime rogati 


| amicos 3 
Ut numquam inducant animum cantare rogati, 


R A III. 


Vitia leviora in 


hoc vitium eſt cantoribus, inter 


[530] 


ANNOTATIONES. 


1. Omnibus hoc. ] Serium nibil prafert ac|quaeque ſenſim progeditur, de morum pre- 
ſpondet prima frons hujus Satirz : at ſi totam| ceptiones inſinuat præſtantiſſimas. Hic 


ſpectes, nihil uſquam ſerium magis. Itaque 


et, Virgilium anime dimidium ſuc tueri ad- 


in hac, ut & in pracedenti, callidus ubique| werſus obrrefatores guoſdam, qui ingentis alio» 
hr . 


Horatius & ſumme vafer, ab jocoſo exordio| gui wirum ingenii, ob 
quibus animum leQoris _—_— ad graviora ):niguizs vellicabant. 


guæpiam vitia, 


Injuſ 


SATIRARUM LIBE R I. z. 
Injuſſi nunquam deſiſtant. Sardus habebat 
Ine Tigellius hoc. Cæſar, qui cogere poſſet, 
Si peteret per amicitiam patris, atque ſuam; non 5 
Quidquam proficeret : ſi collibuiſſet, ab ovo 
Uſque ad mala itetaret, Io Bacche; modò ſumma 


371 


2 


** ſuæ m, _—_ obti . | 
9 


Voce, modo hac, reſonat quæ chordis quatuor Bache, une ſuprems woee, 


ima. 


Nil zquale homini fuit illi: ſæpe velut qui 
Currebat fugiens hoſtem; perſæpe velut qui 10 
Junonis ſacra ferret, Habebat ſzpe ducentos, 
Szpe decem ſervos : modo Reyes, atq. Tetrarchas, 
Omnia magna loquens; modd, Sit mihi menſa 


tripes, et 


ma : mox verd aiebat: 
ANNOTATIONES. 


3. Sardus Tigellius.) Vel nomen eſt pro- 
prium Sardus, vel gentile ab Sardinia patris, 
Neque certè idem eſt qui Hermogenes, de 
quo poſtmodum, Utrique nomen Tipellius? 
at hic vivebat adhuc dum hæc Poeta ſcriberet, 
vt legenti patet : ille ve:d jim vita ceflerat : 
quod quidem perſpicuum eſt ex Satire præ - 
cedentis initio, 

4+ Cogere paſſet.] Pro ſurami & Imperato - 


ria auctoritate. 
ulii 


5. Patris.] Patris ſui ve gn 
nempe Ga à quo Tie ius beneficiis 
haud mediocribus, & gratis fingulari honoratus 
fuerat, ut dictum eft in ſuperioribus, 

6. Ab ovo uſque ad mala.] A principio cane 
ad finem, Poma & bellaria ad ſecundam 
menſam pertinere, notum eſt : initium verd 
cenz duci ab ovis, vel Epiſtola ad Petum 
quæ eſt 20, lib. g. Cic. ſatis oſtendit : integram 
famem ad wvum affero, inquit. Hinc & Apu- 
leivs ova guſtulum cone vocat. Vide Juſt, 
Lipſ. antiq. LeR, lib. 3. | 

7. Teraret, Ie Bacche,] Iteraret carmen 
ab ipſomet fortaſſe compoſitum fic incipiens : 
To Bacche : vel cujus hoc eſſet epodium rhyth- 
mi, verſiculvs intercalaris, recantatio, Gall, 
le refrein, la repriſe. Apage qui legunt J 
Bacchæ, id eſt, Bacchantes. Te vers, lector, 
nd moveat brevis ſyllaba in voce Bacchez id 
enim & concinnum & elegans, cum ipſa for- 
mula citatur, | | 

Summd Voce.) Gravifſimi Gall. Ja baſſe. 

8. Ind.] Acutiflima, Gall, ie defſus. 

Reſonat que chordis guatuor.] Tigellius 
voce pariter & fidibus canebat, tetrachordo 
ſcilicet, ſeu inftrumento muſieo quatuor chor · 


Pinebant, Caner boræ 


nunc infimd onat in 

ibus Sn — 
i mile erat; qui inter- 
currebat quaſi boflem fu- 
er, alias lentus incede t. 


[837] 


& prafetie, — fone 


mibi tantùm menſa triper, & 


fibimet paſſim diſſimilis erat, varivs, inconſtans, 
Sepe Currebat, Sc.] Salluſt. Bell. Catil. ©. 
15. citus modd, mod} tardus inceſſus erat, Cie. 
Offic, 1. n. 131, Cavendum oft autem, nd aut 
tarditatibus - utamur in greſſu mollioribus, ut 
pomparum ferculis fimiles eſſe wideamur : aut in 
feftirationibus ſuſcipiamus nimias celeritates 3 
gue cùm fiunt, anhelitus moventur, wultus mu- 
taniur, ora tforquentury7 ox quibus magna 
pit, 22. | 
10. Velut gui Funonis ſacra ferret.] Prover- 
bium eſt "Hpaloy Fer agg ine, en Ju- 
nonis ad inflar procedere: inde natum, quod 
| inceſſus gravitas & majeſtas celebretur. 
irg. ZEneid. x. v. 50. propter etiam bo- 
ves ad ejus ſacra quæſitas idem refert — 
3. v. 632. nimirum ob tarditatem. Hine 
virgines diaz ae, que & lento 
gradu procedebant in Junonis impoſita 
capitibus caniſtra ferentes, in quibus contine- 
bantur res ad illa neceſſatiæ, Cic. in Verrem 4. 
n. 5. rant anca preterea dus figna,' non maxi-" 
ma, wverim eximiã venuflate, wirginali habitn 
atque weſtitu, guæ manibus ſablatis ſaara more 
Athenienſium virginum repoſita in capitibus ſu- 
j vocabantur. Ovid. 
Met. 2. 711. ; 


Illi forte die caſiee de more , 


Vertice ſuppeſto, feſtas in Palladis artes 
Pura —— — ſacra caniftris. 


Ex his patet canephoros fuiſſe Junoni, Cereri, 
Palladi. Vide lib, 2. Sat. $. v. 14. 


12.  Tetrarchas. ] 


Præſectos quarts regni 


partis. | 
13. Sit mibi menſa tripes.] Paulò antdgrandia 


datum, modd ſupremas modò infimas tangens 
partes, voci nunc ſumma nunc ime accom- 
modans; vel ſummos imis modulos ac nume- 


res ex arte miſcens atque attemperans, | 
9. Nibil æguale bomini fuit il, ] Ille hamo 


& ſumma quæque in ore habebat ; Jam verdait 
pauca & parva ſufficiunt: modicam & vilem 
volo ſuppelleQilem z ſatis mihi eſt una menſa 
tripes, & c. ut vulgo. Nam magnatibus non 


| Bb2 Concha 


= \ * PRE 
Fan — — 
— — 


— 


—— 


= - 
—— 


— 
 — 
— 


by 
i 
| 
| 
! 
1 


— — — 


—— , ea td 


— 


374 


"aingue dies nibil ſupererat N; . * : 
Yung Vigil traducebar| Nil erat in loculis. Noctes vigilabat ad ipſum 


concha puri ſalis, ac rege Concha ſalis 
guantumvis craſſa, que ar 
cexe frigus valeat. Huic au- 


Q. HORATIFI FLACCT 


puri, et toga, quæ defendere frigus, 
5 532] 


tem parco paucis contento hi Quamvis craſſa, queat. Decies centena dediſſes 
dondffes decies centera, pa Huic parco paucis contento, quinque diebus 16 


in rrumerã. 
noctes uſgue ad ͤ lucem mata 


Mane, diem 


mickat, Nibil unguam fuit 


egue fibi diffimile. 
mibi on remo dixerit« 7 nora. 


autem 
witia? imo habeo fed diuerſa, 
& forfitan leuiora. 


totum ſtertebat: nil fuit unquam 


timam : die verd integrd du. Sic ĩmpar ſibi. Nunc aliquis dicat mihi: Quid tu? 
Sem Nullane habes vitia? Imo alia, et fortaſſe mi- 


quid? mullane babes Mænius abſentem Novium cùm carperet. Heus tu, 
C, li. Quidam ait, ignoras te ? an ut ignotum dare nobis 


quando Menius reprebende-| Vet ba putas? Egomet mi ignoſco, Mænius inquit. 


ret Nevium ab ſentem, 
dam dixit: Heus tu, non te 


gui Stultus et improbus hie amor eſt, dignùſq; notari. 


blen 144 2 an ddt, integ-. Cùm tua prævideas oculis mala lippus inunctis; 


nitum nobis imponere conten- 
dis ? Tum Menins reſpon- 
ait, Ipſe mibi indulgeo. At- 


[533] 


Cur in amicorum vitiis tam cernis acutiim, 26 


gol, fervlit alter, iſt 2 aut aquila, aut ferpens Epidaurius ? At 


anſanus off & imiguus ac re 


tibi contra 


prehenfſonem meretur, Enimve: d gquandaguidem tua witia, parum wides Iif piens oculis unfis 3 quare 
in peccatis amicerum aded per,picax es, velut aguila, aut anguis Epidaurius ? Verum tibi wiciſſim 


ANNOTATIONES. 


ac cidit . 


vnica, ſed plurime, eæque uno pede nix ſal - 


tem quzedam, Luxuriam iſtam proſcribit Ju- 
venalis Sat. 11, 122. 

; * +» + » Catos ſaſlinet orbes 

Grande chur, & mag no ſublimis pardus biatu. 
Dio in Neione referit, Senece adfuiſſe menſas 
tripedes & ce dru quingentas. uſt. Lipſius ante 
cit. rem luculenter exponit: in cœnaculo, in- 
quit, menſa collocabatur rotunda, plebeiorum 
tripes, & & ſimpliei ligno, divitum ac proce- 
rum citrea, acerna, aut quam lamina intege- 
bat argentca, ac pes eburnus fabrefactus, puta 
ia modum pardi aut leonis, ſuſtinebat. 

14 Concha ſalis puri.) Tenue falinum + 
eoncha z- vel merus ſal, pro omni obſonio. 
Vice lib. 2. Sat. 2. v. 17. 

Cum ſale panis 

Latrantem flemachum bene leniet. 

Porro cur. aſſidua veteribus & quaſi ſacra men- 
tio ſalini & ſalis, intelliges, lector, ex Plutar- 


cho Sympoſ. lib. 5. cap. 10. ubi & citatur 


Homervus ſalem divinum nuncupans, 


Tega craſſa) Juvenal. Sat, 9. v. 28. pingues| 


lacernai vocat. Martialis lib. 4. Epigram. 19. 
pinguem Seguaxicæ textricis alumnam dicit. 

15. Decies centena, | Hic ut alibi ſemper 
intellige, millia ſeſtertium: intercum & decies 
jalummodo auttores ſcribunt, ſupple, millia 
ſeſtertium, ad ſigniſieandam ingentem ſummam. 
Juvenal. Sat. 10. i | 

Dccies centena dabuntur. 
Qua ſumma ex Budi tvpputatione facit mo- 
Ac. noſtræ Galiicæ 2 500 &us, | 


3 


16. Quingue diebus Nil erat in loculit. ] 
Hunc Tigellium omnino profuſum ac prodi- 
gum oſtendit Satira præcedens. 

19. Nunc aliquis dicat, &c.] Prolepſis exi- 
mia. 

20. Mænius abſentem Noviam,] Manjus ille 
eſt de quo jam Sat, præced. V. 101. qui ſcur- 
rilitate magnus evaſit: ac dilapidatis bonis, 
tandemque divendita, quam habebat refiduam, 
ad forum domo, unam ſibi columnam excepit, 
2 qua gladiatores ſpectaret. Ejus meminit 
Lucilius: ut notat hie vetus Interpres. De 
Novio tanquam homine vitiis perdito dicetur 
poſt in Sat. 6, 

Abſentem cùm carperet.] Manius fic deſcri- 
bitur — & vorax, lib. 1. Epiſt. 18. 

uelibet in guemvis epprobria fingere ſæ uus : 
— & tempeſtas, — he — 
Nuicquid guaſierat ventri donabat avaro. 
d „ an  =Þ Menius idem, e 
- Nuicquid erat e e majoris, ubi omne 

Verterat in fumum & cinerem; 

25. Pravideas oculis mala lippus inunfis.] 
Quamvis vix videas tua mala, quaſi /ippus, 
habenſque oculos mordaci pitvita ſuffuſos, qui 
visfs acies obtunditur & obſcuratur. 

25. Aquila.) Acuto prortùs viſu pollet. Plin. 
I. 10. c. 3. Vide quæ annotavi. I. 4. Od. 4. 
| Serpens Epidaurius,] Metonym. pro quolibet 
ſerpente, ſeu potids dracone, qui a, Nut 


* dau, Videre, nomen accepit z quaſi 
| | Evenit, 


SATIRARUM LIBER I, 33 


Evenit, inquirant vitia ut tua rurſus 


Iracundior eſt paulo z minds aptus acutis 


273 
ut etiam witia tus alli pari- 
ter inguirant. Sie quidam 
aiunt: Ad iram ille paulu- 


et illi. 
20 


Naribus horum hominum; rideri poſſit, eo-quod ;ium  .pronier : parum ido- 


Ruſticiùs tonſo toga defluit, et male laxus 


neus navibus 


io rum homi- 


In pede calceus heret. At eſt bonus, ut melior vir gat i/ludi poteß guod tega 


delabitur ei inconcinne one; 


Neon alius quiſquam; at tibi amicus; et inge- argue laxier \calcas pal non 


nium ingens 


bene adberet. 


Sed pre us eft 


Inculto latet hoc ſub corpore. Denique teipſum 27 inquam ego aded, ut 


Concute, num qua tibi vitiorum inſeverit 
* 


Natura, aut etiam conſuetudo mala. Namque 36 
Neglectis urenda filix innaſcitur agris. 


Illuc prævertamur, amatorem quod 


Turpia decipiunt cæcum vitia, aut etiam ipſa hæc 
Delectant; veluti Balbinum polypus Hagnæ. 40 pod, deveniamus, qudd a- 


eme fit probier : fed tibi 
olim amicus: ſed mens magna te- 
[ 534 gitur eo corpere non ra bells 
compoſito, Uno werbo 4emet 
examina; utrum vitia gqua- 
piam tibi natura /ingenerauee 
\rit, vel prava conſuetuda. 
Etenim filis combure-da 
creſcit in agris  incuitis. © Hae 


amicæ 


matori conniventt witia "ami + 


cæ vel maxima non videntur, quin & jucunda ſunt : quemadmodum Balbino polypus Hagne : 


ANNOTATIONE S. 


de Mar, acut? perſpiciens, Hine theſau- 
ris incubantes dracones, causa cuſtodiæ, anti- 
qui finxerunt, Feſt, De Epidaurio ſerpente, 
Tit. Liv, I 13. Epitom. Valer. Maxim. 1. 1. 
c. 8. & alii, Nempe cam peſte urbs laboraret, 
ex Sibyllinis libris Romani profecti ſunt Epi- 
daurum Peloponneſi civitatem, ubi ZEſcula- 
pius colebatur. Cumque numen invitarent ut 
Romam ſe conferret, ſerpens ſeu /Eſculapius 
anguis ſpecie eonſpectus eſt ad navem 'Roma- 
norum pergere, Itaque Romam delatus, in 
inſul3 Tiberis cùm triduo viſus eſſet, poſteà 
non comparuit. Illic autem poſuerunt illius 
ſimulacrum. 

29. Iracundior eft pauld.] His verſibus indi- 
cari ac velut pingi Virgilium, tradit vetus 
Interpres. 

Minds aptus acutis Naribus borum hominum,] 
Parum aptus ad congreſſus aulicorum homi- 
num, qui ſolent efle dicaces ac deriſores: 
quales ſunt qui acutis ſunt narious, Perſ, Sat, 
1. v. 40. 

* « © © + Rides (ant) et nimis uncis 

Naribus indulges. | 

31. Rafficius tonſo toga defluit, Sc.] Tria 
ſcilicet aulici vitia exprobrabant Virgilio, quad 
iracundior, quòd moroſior eſſet, quod corporis 
nitorem habituſque concinnitatem baud cura- 
ret, In hac poriò cultus negligentia tria hic 
notantur: quod, ruſticorum more, barba male 
tonſa, & capilli inæqualiter dec urtati; quòd 
toga non ſatis compoſita; quod calcei pedibus 
haud bent apti & accommodati. Art. 1. 516. 

Nec wagus in laxd pes tibi pelle natet, 

33. At eft bonus, Cc. ] Tres virtutes affert 

conſpicuas, quarum ſplendor leviores nævos 


debeat obtegere & compenſare, Erat enim 


Virgilios vir optimus : erat ſidei in amicos ob- 
ſervantiſſimus; erat ingenio grandi præditus. 

37. Negleftis urenda filix innaſeitur agris.] 
Sicut inutiles & noxiz herbæ creſcunt in agto 
iaculto, fic vitia in animo Philoſophiz docu» 
mentis ac virtutibus non imbuto. 

38. Amatirem quod amice Turpia decipiunt 
cæcum vitia.] Theocrit. Eidyll. 6. 10. F 


*Epari monary; T4 je? Aa rake TIQMITAt 


Amori ſafe non pulchra pulchra widentur e Idem 
Eidyll. 10. & Bombyce wenufta, omnes te Syram 
vocant, macram ſole aduſlam: ego vero ſolus 
dico te a vam eſje, ficur mel. | 

39- Aut ctiam ipſa bac Delectant.] Cie. de 
Nat. Deor. 1. n. 79. Nobis qui ads'eſcentudis 
delectamur, etiam vitia ſafs jucunda futt. 
Newus in articulo pueri deleftat Mleaum, At 
eft cor ſoris macula nawus Illi tamen hoc lumen 
wvidebatur, Q. Catulus dilexit municipem tuum 
Roſcium « . buic Des pulcbrior. At eat, 
cut bedie eft, perverſiſſimis oculiss Quid re- 
fert, ſe loc ipſum ſa/ſum illi et venuſium vide - 
batur F Huic etiam pertinet, quod ſeribit Lu 
cret. lib. 4. v. 1273 X 

Nec divinitus eft interdum, Veneriſque ſagittis, 

Deteriore fit ut forms muliercula amctur. 

Quad ſuperefl, conſuctudo concinnat amorem. 
Et. v. 1147. 

Nam faciunt bomi nes pleramg; cupidine cæci; 


Ee in d-liciis. 
40. Balbinum polypus Hagnæ.] Hagnæ amicæ 
polypus licet ſœtens delectat Balbinum amaro- 


Pinky tarpeſene wvidemus 


* 
% 


rem. De polypo narium morbo, vide 


E pod. 12. 


b 3 Vellem 


374 Q. HORATII FLAC CI 


Optarem ut fc deciperemir\Vellem, amicitia ſic erraremus, et iſti 


erga —_— ity 740 47% Errori nomen virtus poſuiſſet honeſtum. 


panes  Verum debenus non|Aty pater ut gnati, fic nos debemus, amici 
N ks 2 a quod fit vitium, non faſtidire. Strabonem 

uod in V r % 
— haud faltidit. ee ele pxtum Pater; et pullum, male 1555 
nem Pater wocar feln | Mare ed, J 
gant ee voice filius eſt, ut abortivus fuit olim 4 
1 ä — Siſyphus: hunc varum, diſtortis cruribus ; illum 
bunc qui diftertus eſt cruri-|Balbutit ſcaurum, pravis fultum male talis, 
but appetiar varum: iemParcius hic vivit; frugi dicatur. Ineptus 
0 Mags tes. Er jactantior hic paulo eſt ; concinnus amicis 30 
pat. Sic igitur fi quis amico-[Poltulat ut videatur. At eſt truculentior, atque 
_ e. viauar, appel. Plus æquo liber; ſimplex, fortiſque habeatur. 
— 5 Taler Caldior eft ; acres inter numeretur. Opinor, 
dus fuerit, dicamus ; cupitHzc res et jungit, junctos et ſervat amicos. 
lepidus wideri familiaribus At nos virtutes ipſas invęrtimus, atque 55 
— 3 Tasse & Sincerum cupimus vas incruſtare. Probus quis 


anipoſus ; ferventior eff z in · Nobiſcum vivit; multùm eſt demiſſus homo ille. 
ter fortes cenſeatur, Hoc, u | 
arbitror, & amicos ſeciat 


ANNOTATIONES. 


Balbutit.] Invidiæ minuende caus3 balbuti- 
endo Scaulum vocat, I pro r pronuncians : quod 

Ii Erreri nomen wirtus peſuiſſet boneftum.}| familiare eſt balbis. Porrd nobiles, Rome fuiſſe 
Quintil., lib, 3. cap. 7. Quia fic guedam | Strabones, Varos, Scauros, Pætos nemo neſeit. 
wirtutibus ac witits wicinitas, utendum proximal 49. Ineptus.] Cic. de Orat. 2, n. 17. Nui 
derivatione werborum, ut pro temerario fortem, | aut tempus quid peſtulat non videt; aut gui plurs 
fro prodigo liberalem, pro avaro parcum wocemus : loquitur, aut ſe eſtentat; aut eorum, quibuſcum 
gue tadem etiam cortra walent, „vel digmitatis, vc commodi rationem non 

44. Strabonem Appellat patum,) Strabo\ babet, aut denique in aliquo genere aut incoy* 
cujus oculi ſunt diſtorti. Gall. /oucke. cinnus aut multus eft, is ineptus dicitur. 

Pætus.] Cujus oculi ſunt ſemiclauſi, leviter| 50. Concinnus.] Commodus, ſe attemperans 
declinati; item qui tremuli huc & illuc cele-| moribus & ingenio eorum quibuſcum verſatur 
riter volvuntur. Tales autem Veneri fuiſſe non | ac vivit. Gall, de bonne bumeur, complaiſant 
fine aliqus grati & decore, aiunt. | | de bonne compagnie. JEN 

45. Pullum.) Seton. Calig. cap. 13. Ex-] Fa. Liber.) Libetè veritatem eloquens, 
optatifſimus erat prince, . gued infantem| 55. Invertimu.] Ipſa bona detorquemys 
Plerig ue 1 . + +» ſuper faufia|in malum. | 
nemina, Sidus, & Pullum, & Puppum, & 56. Sincerum was cupimus incruſtare.] Simi- 
Alumnum appellabant. les ſumus ei, qui vaſi puro teftorium induceret 

Male parvos.] Nanus, puſia, pumilio :| impurum ; adeoque inquinaret alioqui bonum 
quaſi abortivus, cui juſtam magnitudinem na-| & fincerum per ſcſe, male incruſtando, Lucil, 
tura non tribuit, quam aliis dare ſolet. | hn 

47. Siſzpbus.] Filius M. Antonii Trium- .. +» regionibus ills 
viri, ſtatora quidem fuit tautum bipedali, Incruſtatu celix rutd caulive bibetur. 
ſec ingenio acutiſſim o; unde nomen, quod i rh | J 
rinde callidus eſſet ac Siſyphus ille fabuloſus, . Illi Tards c „ pingui damul, 
be quo Lib. 2, Od. 14. & Epod. ult. Si 2 tardior in „ ſtupidum 

Farum. ] Qui pedes habet introrſum retortos. | vocamus, cum prudens in hoc magis dicendus 

48. Scaurum.] Talos habentem extantes, | foret, Cic. Acad. 4. n. 97. Vid. quam jt 
jel 1nverſos ac toi tuoſos. | h cautus is, 7 iii tardum vocant. « 

L Le 4 FL 0 ha p Cum 


 SATIRARUM LIEBER I. z. 


Cum genus hoc inter vitæ verſemur, ubi acris 
Invidia, atque vigent ubi crimina: pro bene ſano 
Ac non incauto, fiftum aſtutùmque vocamus, 
Simplicior quis et eſt (qualem me ſæpe libenter 
Obtulerim tibi, Mæcenas) ut forte legentem 
Aut tacitum impellat quovis ſermone moleſtus; 65 
Communi ſenſu plane caret, inquimus. Eheu 
Quaàm temerè in noſmet legem ſancimus iniquam ! 
Nam vitiis nemo ſine naſcitur: optimus ille eſt, 


Qui minimis urgetur. Amicus dulcis, ut zquum eſt, |* 


Cum mea chmpenſet vitiis bona ; pluribus hiſce, 
& modo plura mihi bona ſunt) inclinet z amari 71 
i volet hac lege, in trutina ponetur eãdem. 
Qui, ne tuberibus propriis offendat amicum, 
Poftulat; ignoſcat verrucis illius. Æquum eſt, [537 
Peccatis veniam poſcentem reddere rurſus. 75 
Denique quatenus excidi penitus vitium irz, 
Cztera item nequeunt ſtultis hærentia; cur non 
Ponderibus modulj{que ſuis ratio utitur z ac res 
Ut quzque eſt, ita ſuppliciis delicta coercet ? 
Si quis eum ſervum, patinam qui-tollere juſſus 80 
Semeſos piſces tepidiimque ligurrierit jus, 


| 


| 


Qui quis wult amicum nou 


ladere ſuis tuberibus, 


ejus werrucis. F oft, ut 


gui poſtulat indulgentiam ſuis deliftis, is parem referat. Denique quoniam, omnind reſecari witium 


iracundiee, alidque ftultis inbærentia minim2 poſſunt z quare non ratio adbibet 
is cobibet peccata, ſecundum rei cujuſque meritum ? fi aliguit cruce pletiat eum 


ſuum, atque peeni 


examen & judicium 


famulum, qui juſſus auferre catinum, delibdrit ſemeſos pijces, & juſculum adhuc tepent 7 
A4NNOTATIONES. 


63. Simplicior.] Non diſſimulator, aut aſ- 
ſentator, qui tempora fandi mollia, & commo- 
da non * amicum interpellet ſeria que 
piam agentem vel meditantem, | 

Hem me ſæpe, &c.] Dum ita ſemetipſum 
acculat Horatius, callide removet à ſe aftutiz 
& calliditatis opinionem & famam, qui eum 
nonnulli aſpergebant : atque ipſum Mæcena- 
tem adhibet teſtem ſuz ſimplicitatis. 

68. Vitiis nemo fine naſcitur.] Demoſthen, 
De corona, Me dare bps av, nibil 
peccare Deorum eft. Propert. 2, 22, 17. 

Unicuigue dedit vitium natura creato, 

Huc pertinet quod ait Juvenalis, Sat. 14. v. 15. 
Mitem anintum mores modicis erroribus 


Preci it. ” 

73. Tuberibus,] Vitiis pavld majoribus, 
Tuber. Gall, une boſſe. Poteſt etiam referri 
huc quod Plinius lib, 19. cap. 2. callum terre 

74. Verrucis.] Minoribus vitiis. Ferruca, 

runcula calloſa, Gall. un poireau. Agel. 


illam : fic enim M. Cato lecum editum appellat z 


nempè ob ie me ho 3 
78. Ponderibus moduliſque ſuis.] Ita expri- 
mitur egregiè animi pars ſeu facultas teſtima - 


trix rerum, qui de fingulis judicat, & expen- 
ſis hinc & inde momentis, que potiora fint, 
arbitratur, cenſer, decernit, ſtatuit. Gracis 


er, boc veritas dignoſcitur, inquit Laert. 
n Zen. 

$0. Si guis eum ſer vum, c.] in 
ſervos jus vitæ ac necis habent dominiz nd 
tamen in eos ſæviant quaſi tyranni, monet 
eleganter Macr, Saturn, I. 1. 11. Non guan- 
tum decet, ſed quantum libet exercere 2 
in ſervos , « « virga murmur omne compe 
Ts tuſſis, fernutamentum, ſingultus 

no malo luitur, &c. 

1. Ligurrierit,] A Gr, An, « 
Gall, /echer, vel. am vd] Myvph, quod ſuave 
ſignificat. A Liguribus populis, non nifi in- 
eptus quiſpiam & indoQus crediderit poſſe de- 


lid, 3. cap. 7. Jre jubeas milites ad werrucam 


duci, Ligurrierit jus, Gall, qui aura tremps 
ſes doigts dans la ſauce. | 
In 


Bb4 


+> 


We dementior Labeone 
tabitur & ſapientibus At 
quanto gravius illo & tetri- 
ts oft aeliftum _ * 
cavi: aliguantulum: 
as e cenſeberts a- 
marior & ferocior : averſaris 
& fugis won ſects ac Druſo- 
nem pecuniæ debitor: qui, 
guoties triſtes Calendæ infe 
ici ad venerunt, fn aut 
pecuniam ereditam unde- 
eunque expedit; veluti capti- 
ws cogitur an ſcultare im- 
portunas ſcriptiones, protenſo 
col'o, Leftum diſcubitorium 
urin irquinaverit ebrius, 
del mend detruſerit catinum 
Evandri manibus contrefta- 
tur; propter hoc, wel quid 
eſuriens prærituerit fullum 
in med parte patine conflitu- 
yum, an amicus idcirced mi 
nds dulcis mihi fuerit ® Ergd 
guid agam fic furatus fit quidpiam, wel 
Qui contendunt par ia 
communis & mores reclamant, 


Q. HORATIIFLAC CI 
k- In cruce ſuffigat; Labeone inſanior inter 
danos dicatur? Quanto hoc furioſius, atque 
Majus peccatum eſt ? paulum deliquit amicus, 
Quod niſi concedas, habeare inſuavis: acerbus 95 
Odiſti, & fugis, ut Druſonem debitor ætis, [535] 
Qui niſi, cum triſtes miſero venere Calendæ, 
Mercedem aut nummos unde unde extricat, amaras 
Porrecto jugulo hiſtorias, captivus ut, audit. 
Comminxit lectum potus, mensave catillum 90 
Evandri manibus tritum dejecit: ob hanc rem, 
Aut poſitum ante mea quia pullum in parte catini 
Suſtulit eſuriens, minus hoc jucundus amicus 
Sit mihi? Quid faciam, ſi furtum fecerit, aut ſi 
Prodiderit commiſſa fide, ſponſumve negarit ? 95 
Queis paria eſſe fere placuit peccata, laborant, 
Cum ventum ad verum eſt: 
repugnant, 


ſenſus motẽſque 


ft crelita fidei ſuz reveldrit, aut promiſſis non fleterit ? 
e delifia, berent quando venitur ad inquiſitionem weritatis, Senſug 


ANNOTATIONES. 


82. In cruce ſufſigat.] Crux differebat à furc3 
five patibulo, Hec erat ſtipes rectus habens 
duo cornua, inter quz inſerebatur cervix faci- 
noroſi, manus autem ramis illis ſeu cornibus 
alligabantur. Itaque nequam geſtans furcam 
ſeu patibulum, virgis cædebatur, à conſervis, 
aut etiam à carnifice; poſtea verò in crucem 
intetdum agebatur, clavis in ea confixus, Iſi 
dor. Orig. I. $ c. 27. Patibuli minor pœna 
gagm crucis, Nam patibulum flatim appenſos 
exanimat firangulando: crux autem ſuffixes dig 
gorquet cruciat. De his multa erudi & Sal- 
maſ. En. ad Th. Barthol, item Lipſ. de cruce. 

Labeone inſanior.] M. Antiſtivs Labeo, Ju- 
ſ conſultus, tam petulanti lingua & pervicacia, 
ut in Avguſtum multa effutiret, ejuſque per- 
peram leges reprehenderet. Sueton. Octav. 
cap. 54. Dio lib. 54. Gellius lib. 13. cap. 13. 
Agitabat bomi nem libertas guædam nimia atque 


» 


87. Triſſes Calendæ.] Quod eo tempore ſœ- 
neratores uſuras colligerent, debitoreſque 
vexarent, Vide annot. Epod. 3. v. ult. 

88. Merced:m aut nummes.] Fenus, vel 
ſummam creditam, 

89. Porrecto jugule.] Vel quaſi attentior ob · 
ſervantiorque; vel quaſi captivus & jugulari 
paratus, Epiſt, ad Piſones, v. 474. 


Indoctum doftumque fugat recitator acerbus, 
Quem verd arripuit, tenet, occiditque legenda. 


91. Evandri manibus tritum.] Antiquitate 
pretioſum, fabricatum ſcilicet tempore Evan» 
dri, qui ab Arcadia profectus, avitoque pul- 
ſus regno, in Italiam appulit; ubi debellatis 
Aboriginibus tenvit ea loca, in quibus Roma 
nunc eft, atque oppidulum in Palatino monte 
condidit. Virgil. /Eneid. 8. Evander Atheni - 


vecors, wique eo ut, D. Auguſio jam principe & |enſis plaſtes a M. Antonio Romam adductus, 


Remp, obtinente, ratum tamen penſumgue nibil 
baberet, niſt quod juſtum ſanftumgque gfe in Ro- 
manis antiguitatibus legiſſet, 
Inter ſanos dicatur. | Vult enim ſana mens, 
ut nec fruſtra loquare, quod invtile fore cog- 
noſcitur; nec temerè Principem offendas ; 
denique memineris quod docet Cato: 
Temporibus mores ſapiens fine crimine mutat. 
86. Druſonem.) Fenerator ille improbiſſi- 
mus perinde ac ineptiſſimus hiftoriarum 
iptor, ſclebat à debitoribus exigere, fi non 


ſc 

4 ut fe legentem audirent ; quod qui- 
dem erat pœnæ loco duriſſimæ. 

| 2 


nihil ad rem, 

96. Queis paria efſe, c.] Jam tranſit ad 
refellenda quzdam Stoĩcorum placita, Cic. de 
Fin. 4. Zeno Stoicæ diſtiplinæ antiſtes fic 
ſtatuit: u miſeros eſſe omnes qui non ſunt ſapi- 
entet: contra, ſapientes omnes ſumms beatos eſſe © 
ref? facta omnia aqualia : omnia peccata paria. 

97. Senſus moreſque repugnant. ] Cic. mods 
cit, Hæc magnifict primd dici widentur ; con- 
derata minis probantur, Senſus enim cujuſques 
& natura rerum, atque igſa weritas clamat, 
guodammedo non poſſe adduci, ut inter eas ret 
guas Zeno cxæguarer, nibil intereſſet. 

Atque 


SATIRARUM LIBER. I. 3. 
Atque ipſa utilitas, juſti prope mater et æqui. 539] 
Cùm prorepſerunt primis animalia terris, 
Mutum et turpe pecus, glandem atq; cubilia prop- 
Unguibus et pugnis, dein fuſtibus,atq; ita porrò 101 
Pugnabant armis, que poſt fabricaverat uſus ; 
Donec verba, quibus voces ſenſtiſque notarent, 
Nominique invenere : dehinc abſiſtere bello, 104 
Oppida cceperunt munire, et ponere leges, [ 549] 
Ne quis fur efſet, neu latro, neu quis adulter. 
Nam fuit ante Helenam cunnus teterrima belli 
Cauſa ; ſed ignotis perierunt mortibus illi, 


. 77 
ipſague utilitas, que ſerd eſt 
. juſti & &qui. Quands 
primis terris bomines - pro» 
dierunt, mutum ac vile pecus 3 
pro plande & cubili certabant 
unguibus & pugnis, tum fuſti- 
bus, ac deinceps armis, quat 
demum indigentia finxerat z ' 
donec invenerunt vocabula & 
appellationes, quibus ſignifi» 
— ſermonem & cogitationes 
uas. 
Pofled inceperunt bello ab. 
— 2 molirt * 
condere, d wilus effet T 
latro, mac bun. Etenim ant? 


(ter, 


Helenam mulieres fuerunt cauſa bellorum funefla : at illi interciderunt obſcurd morte, 
ANNOTATIONES, 


98. Utilitas juſti mater, ] Ex opinione quo- 
rundam arbitrantium- ab utilitate profectas 
leges, nibil autem a naturi eſſe juſtum, Vide 
Cic, de Leg, 1. n. 19. Lex eſt rains ma, 
infita in natura, que jubet ea gue facienda ſunt, 
-probibet ue COntraria +» +» + +» a eye ducendum 
Juris exordium, Ea ef enim nature vit; 
ea mens ratioque prudentis, ea juris atque injur 
riæ regula, F : 

99. Cum prorepſerunt, &c.) Primos homines 
© terra formatos educoſque vi ſolis, exiſti- 
mabant Phenices & /Egyptii. 

100. Mutum & turpe pecus.] Rudes ac ſtu- 
pidos inſtar pecudum, Cic, de Invent, . n. 2, 
Fuit quoddam tempus, cum in agris paſſim bo- 
mines beſtiarum modo wagabantur; & fibi 
viciu ferino vitam propagebant, Tuſc. 5.n, g. 
O wite Philoſophia; dux, . . tu wrbes pepe- 
riſti: tu diſſipatos homines in ſocietatem wite 
convocdſli ; tu eos inter ſe primo domicilits, 
deinde conjugiis, tum literarum & wocum com- 
munione junxiſti: tu inventrix legum, &c. 

G'andem,] Is primus fuit hominum cibus, 
Plin. lib, 16. cap. 5. Lucret, lib. 5 v. 937. 

Glandiferas inter curabant corpora quercus, 
Vide ſuvenal. Sat, 6. v. 10. & Sat. 13. v. 57. 

101. Unguibus & pugnis.] Lucret. 5. 1282. 

antiguas, manus, ungues, denteſque 
fuerunt, 

Et lapides, & item fikvarum fragmina rami. 
102. Armis, gue poſt fabricaverat uſus,] 
Artis ferrarize antiquitatem probat ſacer con- 
textus, Geneſ. 4. v. 22. Tubakcain fuit mal- 
leator & faber in cunfla opera aris & ferri, 
Lucret. lib. 5. v. 1285. 

Pofterius ferri vis f eriſque veperta : 

Et prior æris erat quam ferri cognitus uſus : 
Nu facilis 5 natura, & copia major. 
103. Donec v quibus, &c,] Luctet. 
lib, 5 V, 1040. = 


Proinie putare aliguem tum noning diftri- 
inde homines didiciſſe wocabulg 


Rebus, & 
prima, a 

Deſt ere eft : nam cur hic poſſet cunct᷑a notar 

Voctbus, & varios ſanitus emittere lingue ; 

Tempore eodem alii facere id non quifſe pu- 

teutur F 
Et pauld poſt ; v. 1055» 

Peſftremd, quid in bac mirabile tantopere eff reg 

Si genus bumanum, cui vox, & lingua vigeret, 

Pro vario ſerſu warias res voce notaret, 

Cm pecudes mutæ, cm denigue ſecla foe 

rarum | 

Diſſimiles joleant woces wariaſque ciere, 

m metus aut dolor et, & em jam gaudia 

giſcunt ? ; 

105, Oppida ceeperant munire.] Vide Juven. 
Sat. 15. v. 151, Ke. 

Oppide.} Ab op# dicuntur, quod opis causs, 
tutioriſque habitationis muniantur: ex Vare 
rone lib. 4 de Ling. Lat. Feſtus autem, ex 
Cicerone, dici ait, quod opem prabeant, 
quddque ſuas pes illue conferant homiaes, 

106. Latte.] Nomen hoc alii deducunt, ſea 
quod latenter inſidias ſtruat, ſeu quod I later 
adoriatur prætereuntes; Iſidor. Feſt. Priſe. 
Alii quod ferrum ad latus habeat, pervnde ag 
latellites Regis aut Principis latus ſtipantes, 
qui inde /atrones- olim dicti, quaſi lqterones 3 
Varro, Servius. Alii et am aliter, 

107. Nam fuit ante flelenam, Sc.] De 
Helena Trojani excidii cau+3, lib. 1. Od, 15, 
*2pius autem fæminas bellis occaſfionem de- 
difle, liquet. ex Herodot. J. 1. Athen. lib. 13. 
cap. 1. item ex ſacris paginis. Geneſ. cap; 34. 
Judic. cap. 19, & 20. 

108. Ignotis perierunt mortibut.] Intercidit 


eorum memoria, quia defuit qui ſcriberet 
niſtorias priorum temporum, | 


2 
* 
- 


28 Q HORATII FLACCI 


ques ruentes in libidinem ob- = Venerem incertam rapientes more ferarum, 


vam belluarum inflar, pro- 
viribus ſuperior, 


Viribus editior cædebat, ut in grege taurus. 110 


nebat . o . o 
— taurus in ar mente. Jura inventa metu injuſti fateare neceſſe eſt, 


tet 
mundi tempora G a Nec natura 


T inftitutas contra in. Tempora ſi faſt6ſque velis evolvere mundi. 
by nd confitearis Þ + 


teſt juſto ſecernere iniquum, 


perfernteris. Neque walet na-| Dividit ut bona diverſis, fugienda petendis : 114 
org pg i rye Nec vincetratio hoc, tantundem ut peccet idemqz 
njufto, eu, dite buen, Qui teneros caules alieni fregerit horti, | 


& malo & res evitandas ab 


exeptandis, Nec ratio proba-| Et qui nocturnus Diviim ſacralegerit. Adfit [L541] 
4% ifiud, qudd tam graviter|Repyla, peccatis quæ pœnas irroget æquas: 


Sortulo, 
rapuerit 


more" ny e is — Ne ſcuticà dignum horribili ſeQere flagello. 119 
uam ille gui nou} Nam, ut ferula cædas meritum majors ſubire 
corum ſacra. Sta- Verbera, non vereor ; cum dicas e 


e pares res 


fuarur lex parts deliis Pe") Furta latrociniis, et magnis parva mineris 


nas derernens: meque gravi- 


bus flagris cadas eum, quoi] Falce reciſurum fimili te, fi tibi regnum 
forum duntaxat meritus eff. Permittant homines. Si dives, qui ſapiens eſt, 


Frenim baud metuo nt ferula 
tantiim plefies greviori dig- 


Et ſutor bonus, et ſolus formoſus, et eſt rex: 125 


aum coftigatione, fi quidem|Cur optas quod habes! Non noſti quid pater, 


effeveras ægualia effſe latro- 
einiis furta; & pradicas 


eddem te © ow amputaturum 
magna 


parva crimina, 


tibi deferant bomi ner. At enim ien quifque lentu 
4; —— etiam 1 are * 4 — — : 
. Cbry fippus. Sapiens nunguam fibi fecit 


gvaquam intelligis quid loguatur magi 


inquit, 
Chryſippus dicat: Sapiens crepidas fibi nunquam - 


& peritus ſutor» 
he, Pay 


ANNOTATIONES, 


111. Jura inventa metu injuſti.] Conditas 
leges ad coercendas injurias, & injuſtas actio- 
nes, pro public? utilitate & ſocietate confta- 


112. Feſtos evolvere.] Evolvere ſcilicet in- 
volutas & complicatas membranas, in quibus 
ſeripta ratio temporum hiſtoriaque continetur. 

113. Nec natura 2 Juſto ſecernere ini- 
guum, &c,] Naturaliter enim cognoſcimus 
quid nobis fit bonum utile, jucundum: quid 
centra malum, & adverſum: at non ita quid 
zuſtum, quid injuſtum. Teſtis Apoſtolus ad 
Rom. Epift, cap. 5. Percatum non imputaba- 
tur, cum lex non efſet, & cap. 7. Peccatum non 

+ niſi per legem, Nam concupiſcentiam 
meſciebam, niſi lex « wank] non concupiſces. 


117. Sacra legerit.] Sacrilegium perye- 
wIrit 


118. Pænat irroget &quas,) Magnas mag- 
nis, minores minoribus delictis. At contri 
Stoici, apud Cic, pro Muræna, n. 91. Omne 
deliffum ſcelus efſe nefarium : nec minits delin- 

eum, qui gallum gallinaceum, cim opus 
nom ſuerit, quam cum qui 2 ſuffocaverit, 
Iſtam verò diſciplinam auſteriorem hauſerunt 
& legibus Draconis cuilibet peccato vel leviori 
m ftatuentis mortem: unde non atra- 
mento ſed ſanguine fcriptas ajebat Demades. 


119. Scutica.] Zire, coriumz & quo 
flagellum levius. 

Horribili flagello.] Nimirùm & virgis faſci- 
buſque magiſtratuum, flagellis triumviralibat, 
Od. 4+ lib. 4. Quod quidem & ignominiam 
& pœnam atrociorem inurebat. 

122. Furta /atrociniis,} Fures agunt clam, 
& ſurripiunt apud incautos : latrones vim 
omen adhibent. Quanto verd hi quam 
illi nocentiores fint, nemo non ſentit : quod 
tamen Stoici negabant, 

123. Fake fimili.] quali ſeveritate pœnam 
eamdem ſtatuendo, gravem- ſcilicet tam par- 
vis quam majoribus peccatis: quod rationi 
repugnat, ut antè dictum eſt, 

124. Si dives gui ſapient, Cc. ] Ex occa - 
fione deridet aliud Stoicorum placitum, ſalum 
ſapientem eſſe regem & omnia. 

126. Non noſti quid, c.] Stoicus reſpondet, 
mentem & diſciplinam noſtram parum capis, 

Pater. ] Secte noſtra princeps, 

127. Chryſippus.] Zenonis diſcipulus. De quo 
Laect. l. 7. Ni Cbryſppus fuiſſet, porticus 
non effet, Cic Academ» 4. . 75. Fulcire 

tatur porticum Stoicorum, Ibid, paul ante. 
5. eo queri ſolent Stoici : dum fludioſa omnia 
conquifierit contra ſenſus & perſpicuitatem, 
contrague omnem conſuetudinem, contraque 


rationem, ipſum ibi reſpendentem, inferiorem 
Nee 


SATIRARUM LIBER I. 3. 
Nec ſoleas fecit: ſutor tamen eſt ſapiens. Qui g 
Ut, quamvis tacet Hermogenes, cantor tamen atq; 


Optimus eſt modulator ; ut Alfenus 
Abjecto inſtrumento artis, clausaq; 


Sutor erat: ſapiens operis fic optimus omnis 


Eſt opifex, fic rex ſolus. Vellunt 


L aſcivi pueri; quos tu niſi fuſte coerces, 
Urgeris turba circum te ſtante, miſerque 
Rumperis, & latras, magnorum maxime regum. 
Ne longum faciam: dum tu quadrante lavatum 


_—_— 


yafer, omni ermogenes, Mbilaninus g 
taberna, I 31 3 ac 9 
enus 3 re- 
TP quolibet artis 


tibi barbam 


[543] 


I35 


— & yo hens we 7 
wtor ; ita ſapiens art 
2 ow feof, 


ita 
Beg?” tibi —— petulantes 
ueriz quos baculs fi nou 
abigar, Pon turb4 cir + 


cumſſtente, & As weciferando frangeriz, & magnorum regum maxim. RO 


guandiu te lavat 
ANNOTA 


Fuiſſez itaque ab es armatum eſſe Carneadem. Ii 


De Nat, Deor, 1. Stoicorum ſomniorum w_ 
rimus interpres. Et poſtea: Zeno Cb 
nunguam niſi Chefippum wocat, Quintil, lib, . 


cap. 1. & alibi ejus meminit. 
Sapiens _ Abi, Sc.] Explicat mentem 
Stoicorum, 


idas, 4. de, fundamentum, 
104i. Bell Sn AY f Romanis, 
a Græcis autem »pumidag crepidas, ſeu cre- 
pidulas yocari ea calceamenta, quibus plantarum 
calces tantùm infimz teguntur, cetera 
nuda, & teretibus habenis juncta ſunt. Pond 
primam corripi ſyllabam, certè contra dn 
pt patet, Idem teftatur illud calceamenti 
genus proprium philoſophis extitiſſe, Declarat 
& Perſius Sat. 1. v. 127. 

Non bie gui in crepidas Grajorum ludere geſtit, 

126. Hermogenes,] Cantor & muſicus ifte 
etiam dum tacet, peritus eſt tamen canendi 
& modulandi ; five canoram habet vocem, atque 
muficorum ſolertiam modulorum. 

130. Alferus.] Hunc falss mordet & 
vellicat, quaſi aliud agens. Alfenus olim 
Cremonæ ſutrinam Nxercoerat; ſed qudd va- 
lebat ingenio, vilem artem pertæſus Romam 
yenit, ubi factus Se / vii Sulpitii diſcipulus, 
rerumgue anti non incurioſus, ut habet 
Gellius 1, 6. C. 5. juris ſcientia clarus evaſit, 
ſummo etiam Conſulatũs honore perfunctus. 

133. Sic rex ſalus.] Non tantùm ſapiens eligi 
rex poteſt, ſed eſt ſolus eo nomine dignus. Cie. 
1 75. de Finib. Refius enim ſapiens appellabi- 

rex, quam  Tarquinius, gui nec ſe, nec 


Jſuos regere potuit ; refiids magiſler 2 (is 
enim eft Diftator ) quam 2 qui t — 
ferorum ä — — , avaritie, lita- 


tis ma uit: reflius dives quam Craſſus, 

i, 1 1 iſer, aunguam Eupbratem — 
It causd cranfire voluiſſet. Refs ejus omnia 
dicentur, qui ſcit uti ſolus omnibus, Ref? 
pulcher etiam appellabitur : animi enim linea- 


ments [ext Faure; * ref? ſolus 


TIONES, 


liber nec dominationi cujuſdam parens, 
obediens Ave ee ride 2 cuj us ann 
1 1 us "il anim) tamen vincula injici 


nu 
la pf e bi Sa Sc.] Reponit Hora- 
tius 2 quanquam te 2 as regem, 8 Stoice, 


tibi tamen impunꝭ illudunt pueri ficut 
fatuos ſectari, & inſultare. : 


Vellunt kan. Barbatos fuille Philoſophos 
dixi, ad Perf, — 4. v. 4. 

525 * + + + Barbatum bac crede magiſtrum 
11 — 


Barbam avtem vellere, diel, pro, iluderes 


'|pariter oftendi, ad Perſ, Sat. 1. v. 133+ ubi 


$i b 36 5 
ITO 


— 3 ms | preer tibi vellere harkem 
ter 
134. Fu Hoe velut Cyaicis 
WY cu Laert. — He- 
rodian. in Commodo; Apuleius Florid. 4. 
Auſon. Epigram. 5z. de Diogene. 
Pera, polenta, triban, baculus, ſcyphus, arcta 


Ida fuit Cynici, Se. 

135. Urgeris turba, C.] Vix fuſte & 
clamoribus abigere potes urgentem te turbam 
— puerorum tibi inſultantium moleſ- 
tiſſimè. 

137. Quadrate. Quart affis parte, 
—.— Beer — * exiguam ſolvebant 
pro balneo publico, Scilicet opulenti balnea 
domi habebant, ut notavi ad Perf, Sat. 5. 


v. 126. 

Lavatum.] Is erat priſcis mos lavandi 
frequenter, præſertim ante cenam, Plin, Epiſt. 
3. 1, 8. Ubi bora balnei nunciata q, que eff 

byeme nona, 4 fave '. +» 4 accu- 
25 & pauliſper cibum m— [(N audit 
legentem — aliquid & 22 


bein, cæra, Cc. 


Rex 


o — my = _ 
- GE — = 
—_— —— — A * „ 4 0 — = 
- —— 7 
ME —— Lol ethos — RT POSE yy 


nec te comitalttur quiſpian 


fertelles, niſi fatuus Criſpinus 1 


Hepbanes, aliigue 


380 Q HORAT1 


IL FLACCH - 


au, & rex, dato guadronte,y Rex ibis; neque te quiſquam ſtipator, ineptum 


mibi & quan'iiu amici faci- Ignoſcent, ſi 


ta iadulgebunt, , guad tal. Inque vicem 


u ego admiſero delictum; 


Præter Criſpinum ſectabitur; et mihi dulces 


quid peccavero ſtultus, amici: [24e 
illorum patiar delicta libenter, 


e peceath Privatiiſque magis vivam te rege beatus, 


Facile telerabo, & wivem privatus te rege felicior, 


ANNOTA 
138. Negue te quiſquam flipator, &©c.] Sen- 


ſus eft: quamdiu inops, abjectue, & deſpica- 
tiſſimus cuilibet eris, licet regem te exiftimes; 
& quamdiu benigni amici mihi condonabunt 
fi quid ſtultus offendero; non tantùm ego vi- 
ciſſim illorum offenſiones facile tolerabo ; 
fed etiam, quvamvis privatus, vivam felicior 
quam tu qui regem te eſſe opinaris, 

139. Criſpiaum. ] Is eſt Stolcus ille, de quo 
in fine Satirz plimæ. 


/olebat ; 


TIONES. 


Mibi dulces Tgnoſcent fi quid, &c.] Vide 
Plin. Lib. 8. Epiſt. 22. ubi fic ſeribit : Eos 
etiam gui non indigent clementia ullius, zibil 
magis quam lenitas deceat, Atque ego optimum 
& emendatiſſimum exiſiimo qui ceteris ita 
ignoſcit, tanguam ipſe .quotidie peccet 5 ita pec- 
catis abſtinet, tunguam nemini ignoſcat . . , 
Mandemus memoria guoed wir mitiſfſimus, & 
ob hoc quogue maximus Thraſea crebrd dicere 
Qui vitia odit, homines odit, 


LA 


” 1 


BATTIRA N. 


Reſuiat nonnullos, qui maledices vocant eos Pietas, d quibus juſſè no- 


tantur. Ait verò ſe in vitiaſos 
il imet horrorem incutiat viticrum. 


Eupolis, Cratinus, & "= 1 


ANNOTA 

1. Eupolic, &c,] In hae Satiri ingenicsè 
deſendit ſe Hotatius contra malevolos, qui 
ipſum & nimis mordacem, & Lucilio inte- 
riorem siebant. 

Eupolis, Cratinus, Ariſtepbanes,] Tres ifti 
Paetz eadem ætate vixerunt, annis antè Chri- 
tum circiter-quadringentis, Cratinus primus: 
poſt hunc Eupolis, ejus ſtylum diligenter imi- 
tatus: ſequitur Ariſtophanes; quem Plato 
medium inter illos dicit, nempè Cratino non 
minus vehementem, minds tamen acerbum, 
Eupolidis autem urbanitatem aſſecutum. Ho- 
rum meminit Vell. Paterc, lib. 2. Quis enim 
abunde mirari poteſt, gudd eminentiſfima cujuſ- 

ue profeſſionis ingenia, in idem arfati temporis 
þ Congreg@ntur « « « » Una, nec multorum 
annerum intervallo diviſa, atas, per divini (pi- 
ritus wires /Eſchylum, Sopboclem, Euripidem, 
illuſiravit trageedias ung priſcam illam, & 
weterem ſub Cratino, Ariftophane, & - Eupolide 
Comediam : ac novem comicam Menandrus, 
4 0 ug ejus, Cc. Jul, Pollux, Macrob. 
Plutarch. Athen. 


Aylum diſtringere, ut & ipſi & 


- 


atque Cratinus, Ariſtophaneſque 


poetz, [544] 


TIONE $. 


primus ſatyricam fabulam produxit in Diony- 
ſium: bibaciſſimus fuit; ad annum centeli- 
mum vitam protraxit. 

Eupolis.] Fabulas ſeu ,coma&dias ille ſep» 
temdecim ſeripſit, ex quibus ſeptem ei vic- 
toriam pepererunt. Nominantur Capræ, De- 
ſertor, &c, Periit in navali prælio, quod Athe- 
nienſes adverſus Lacedemonios commiſerunt 
juxta Helleſpontum, Ejus interitum adeò lux- 
erunt ſui populares, ut edixerint ne deinceps 
ullus poeta militaret. Suidas. Macrob, lib. 7. 
Saturnal. c. 5, Nets g omnibus Eupolis 
inter elegantes babendus weteris comadiæ 
poecas. 


Ariſtopbanes.] In hujus corde templum fibi 


ſtruxiſſe Gratias, ait Plato, Is quippe Atticos 


lepores ſumme excoluit extulitque. Dubita- 
tur nihilominùs an fuerit Athenienſis, an 
Rhodius, an /Egyptius, &c. Fabulas edidit 
quatuor & quinquaginta, & quibus ſuperſunt 
nobis undecim: a Suida receuſentur. Nec 
præteribo quod aiunt ſancto Johanni Chryſo» 
Romo Ariſtophanem in deliciis atque in ma- 


Cratinus.] Ie Athenis oriundus, ibidem 


nibus afhdus fuiſe, Qudini? cm & Play- 


Atque 


ve Mk ack os , , . A «Ka a5 a 


mw TT ” wr a ay CY wr tw Th —* —— ww wa. 


FOOL WW Wwe rw” Ow ome ee, ww. wy *' „„ , pw gn ws Aa. ic 


A ©. 


4 
9 


SATIRARUM LIBER I. . 365 
Atque alii, quorum eomedia priſca virorum eſt, az cane, auorer, 


Si quis erat dignus deſeribi, quòd malus, aut fur, 
Quod mœchus foret, aut ſicarius, aut alioqui 


quiſpiam merebatur notart 
velut improbus, aut fur, aut 
adulter, aut bomicidg, 


Famoſus, multà cum libertate notabant. 5 [ 545] |#*4'tercung; infamis ; bune 


Hinc omnis pendet Lucilius, hoſce ſecutus, 
Mutatis tantùm pedibus numeriſque ; facetus, 
Emunctæ naris, durus componere verſus. 

Nam fuit hoe vitioſus. In hora ſæpe ducentos, 9 
Ut magnum, verſus dictabat, ſtans pede in uno: 
Cum flueret lutulentus, erat quod tollere velles : 
Garrulus, atq; piger ſcribendi ferre laborem; [54]|atiquia magnum) 
Scribendi rette: nam ut multum, nil moror. Ecce ſcum 
Criſpinus minimo me provocat. Accipe, ſi vis, 


carpebant mut cum libert- 
te. Hos totus Lucilius imita- 
tur & ſequitur, mutatis ſe- 
lummodo pedibus ac mumeris, 
perurbanus, acri judicio, dun 
in conde verſibus. 
Etenim fuit in hoe witioſut 
Uni berd ſas verſus ducene 
tos, flans in uno pede gu 

8 


at 
flueret Ccoenoſur, ba- 
bebat quod welles . delere 2 


werboſur, & ſegnis examiare 


laborem feribendi, res inquam ſcrivendi : etenim multa ſeribere nibil imo. Ecce verd 
Crijpinus me laceſſit minimo digito. Heus tu, inquit, ſume, „i lubet, 


ANNOTATIONES. 


tum versarit ſæpè 8. Hieronymus, in mediis 
Cbriſtianarum exercitationum intervallis, ac 
ſubcifivis temporibus : quod ipſe quidem ſcri- 
bit ad Euſtochium. | 
2. Comedia priſca.] De hae plura dicam in 
Epiſt. ad Piſones. Quintil. lib. 10. cap. 1. 
Antigua illa comedia tum ſinceram illam ſer 
monis Attici gratiam prope ſola retinet, tum fa- 
cundifſime | or: : etfi ef in inſectandis wi- 
tiis precipua, plurimum tamen habet virium in 
ceteris etiam partibut, Nam & grandis & 
elegant & wenufta : & neſcio an ulla ( po Ho- 
merum tamen, quem ut Achillem ſemper excipi 
far eft} aut fimilior fit oratiribus, aut ad orato- 
res faciendos aptior, Plures ejus auctores. Ariſto» 
p banes tamen, & Eupolis, Cratinuſque præcipui. 
5. Multã cum libertate notabant.] Perl. Sat. 
1. v. 123. audacem carpendis vitiis Cratinum 
dicit: ibid. iratam Eupolidem. Porrò Socratem 
ipſum vexare non veritus Ariſtophanes in Nu- 
bibus: in populum autem Athenicaſem pro- 
bra jactavit haud leviaz à quo nihilominus plau- 
ſus & acclamationes conſecutus eſt & laureas. 
Vide Epi. ad Piſones v. 282. ad iſta verba, 
II vitium libertas excidit, & vin 
Dignam lege regi, —— 
Cic, de Rep. 4. Jem illa (vetus comadia) 
non attigit ? wel potiùs quem non vexavit cui 
fepercit ? Efto 5 populares bomines, improbos, in 
Remp. ſeditioſos, m, Cleopbontem, Hyper- 
bolum lit : patiamur. Etfi bujuſmodi ciwves 4 
Cenſore melins d, quam d poctd notari, Sel 
Periclem, ci jam ſug civitati maxing aucto- 
ritate plurimos annos demi & belli prafuiſſet, 
violari wtrſibus, & eos agi in Sr non plus 
decuit, quam fi Plautus neſter voluiſſet, aut 
Nevius P. & Cn.. Scipio, aut Cæcilius M. 
Catonj ere, | 


6. Hine emnis pendet Lavilias.] Totus eſt 
in illis imitandis ; Iambica eorum duntaxac - 
in hexametra commutavit: ex Comadia Sa- 
tiram fecit: perinde mordax & maledicus im 
cives : àt ego, inquit Horatius, tantùm fa- 
cetus homines & vitiis ſolerter deterteo. 

Lucilius.] Is Aurunce alumnus, ex Juvenal. 
Sat. 1, v. 20. id eft, ex Aurunca Latii urbe 
oriundus, Romane Satire ferz autor, nobiles 
quoſque arripuit, inſignem in eo ſcribendi ge- 
nere laudem eſt adeptus : valde tamen negli- 
gens pedum ac  numerorum. Quintil, I. 10. 
e. 1. Cic, ad Attic, I. 12. Epiſt. g. de Finib, »« 
de Grat. 2, Juvenal. Sat. 1. v. 165. 


Enſe velut ftrifto guoties Lucilius ardens 
Infremuit, rubet auditor, cult frigida mens e 
Criminibus, tacitã ſudant præcerdia culfd 
Inde iræ & lacrymæ . 1 


Perſ. Sat. 1. v. 114. 


»* + Secuit Lucilius urbem; 
Te, Lupe; Te, Muti; Sc. 


10. Stans pede in un.] Brevi tempore, fine 
magno conatu & labore. 2 | 

11, Cim flueret lutulentus, Cc. ] um 
verſus profunderet impolitos & inclaboratos. ' 

Quod tollere welles,] Quia ut ait ipſe, Sat. 
10. v. 51. Ferebat plura tollenda relinquendis, 
& fic hoc & ſequentia oſtendunt accepit 
Quintilianus, I. 10. e. 1. 14 1 

14. Criſpinus minims me promocat.] Id ety 
non totas vires objicit, ſed minimas, ut indi- 
cet ſuum adverſarii contemptum. j 

Accipe, fi vis, Sc.] Verba ſunt Criſpini Ho- 
ratium provocantis ad extemparalis ſeriptionis 
cer tamen. Sis & Martialeai Statius laceſhvit. 


Accipe 


IT, Ir IE I — K 2 — 


- 


\ 


tur nobis locus, Bora, obJerva- 


e valcat. 
runt Dii, ud me 
ingenii mediocris 


parvi, 
rard S 


Bibus incluſes, ſemper labor an- 


Q HORATII FLACCI 

fume tabelle jan; E tabulas; 22 hora, 15 

; , | Cuſtodes : videamus, uter plus ſcri poſſit. 

1 2 ons Di bene fecerunt, inopis me qu6dque puſilli 
nxerunt|Finxerunt animi, rarò et perpauca loquentis. 

„ At tu concluſas hircinis follibus auras 


tis Tu verd guantumlibet Uſque laborantes, dum ferrum molliat ignis, 20 
 eemulare wentos bedinis pel - Ut mavis, imitare. 


Beatus Fannius, ultro 


tr, duet ignis amolliat fer-| Delatis capſis et imagine: cum mea nemo [547] 
rum. Fortunatus Fannius il. Scripta legat, vulgo recitare timentis, ob hanc rem, 


latis e ſeriniis, & ſud 
. — mea fn 
ta legit: & ego metuo illa plure 
recitare populo, quoniam ſunt Culpari dign 
guibus non * 


t ejuſe . 
modi ſcriptiones: f Aut ob avari 


nempe 


Quod ſunt, quos genus hoc minime juvat, utpote 


os. Quemvis media erue turba: 25 
tiam, aut miſera ambitione laborat. 


complures extant reprebenfi- H ic nuptarum inſanit amoribus, hic puerorum ; 


one digni, Enimverd guem- 
libet & medio populo ator) 
inguinatus ef avaritis wel 
ambitione infelici. 


Hunc capit argenti ſplendor; ſtupet Albius are i 
Hic mutat merces ſurgente a fole, ad eum quo 
Ile nn. V eſpertina tepet regio: quin per mare præceps 30 


Piat, iſle pueros, ſectatur. A- Fertur, uti pulvis collectus turbine; ne quid | 
lium penftringit fulgor ar- Summa deperdat metuens, aut ampliet ut rem. 


genteorum valorum ; Albius 
amat ænea. 
ab Oriente ſole, ad eum guo terra Occidentalis 


Ill negoriarur\Qmnes hi metuunt verſus, odere poetas, 

incaleſcitz imd rapide currit per erumnas, tan- 
nam pulvis vento ſublatut; timens d de acervo ſuo aliquid 
77 omnes reformidant carmina, poctas averſantur, 


abatur, vel ut opes augeat, 


ANNOTATIONES. 


15. Accipe jam tabulas.] Legunt alii, acci- 
piam tabulas. Prior tamen leftio vehemen- 


tiam hominis temerè ac ftolide laceſſentis 
meliùs notat. 


ſecutus, ſed ambitione venatus, Plin. lib, 34. 
cap. 5. MNotatum 4 aufforibus L. Aftium 
Porram in Camenarum ade fiatuam ſibi po- 


16. Cuſtodet.] Qui caveant nè aliena juvet | ſuifſe. Vide Plin. lib. 7, cap. 30, Valer. Maxim, 


opera alterutrum, 


17. Di benz fecerunt.] Modeſta Horatii 


reſponſio. 
19. At tu concluſa, &c.] Tumidos fic fu- 


lib, 8. cap. 15. 
22. Cum mea nemo Scripta lat.] Paucis ni- 


horrens ab ei publice recitantium ambitione. 


tiles funde verſus, Similitudo à follibus, quos De hac Perſius, Sat. I. v. 15. & ſeq, Juvenal. 
vento inflatos exagitant fabri ad inflamman-pluribus locis, Plin. lib. 1. Epiſt. 13. & nos 
dum ignem fornacis, molliendumque ferrum. ad cit, Perſ. annotavimus complura. 


Perſ. Sat. 5 v. 10. 8 

Tu neque anbelanti, 
camino, 

Folle premis ventos. 


.. Alii wentoffs follibus auras 
Accipiunt redduntgue, c. 
21. Beatus Fannius, ultrꝰ Delatis, Cc. 
Fanniutm ——— inſulſum pcetam bell 
ſuggillat. 


nis quidem poetis hie honor, ui nantium 
eorum effigies & carmina deferrentur in Pala- | mina, ætumn 
tinam Auguſti bibliotbecam, auctoritate pub- 


lica; at ille ſua ipſe ſcripta invexit, & ima - I congeſtæ uno 


24. Genus boc minim? juvat.] Non placet 


coguitur dum maſſa |Satira vitioſis, reprehenſiones, ludibria, & 


ignominiam reformidantibus, 
26. Aut ob avaritiom.) Bene Marcilius 


Hircinis follibus. E pellibus hircorum. Vir-corrigit, ab avaritid. 
gil. taurinis follibus. Georgic. 4. v 171. udi 


egregis Cyclopum opus deſeribit: eoſdemque|copia vaſorum ex ære Corinthio, 
verſus repetit leviter mutatos, En. 8. v. 499. 


23. Stupet Albius ere.) Gaudet luxuria & 


29. Surgente & ſole, ad eum quo, &c.] Ab 
oriente ad oecidentem, Perf, Sat. 5, v. 54+ 

Mercibus bic Italis mutat ſub ſole recenti 
. — 5 

30. Per mare.) Navigantium & peregri- 
quanta enimveid pericula, diſeri- 


31. Ne quid ſumma deperdat.] Ne opes jam 
quadrante diminuantur. 


Fcenum 


ginem fibi ftatuit, non merito gloriam con - 


mirim ſe ſuaque Horatius oſtentabat: ab- 


„. 


tra. 


Differt ſermoni ſermo merus. 


tus vi e nec 
— Bice 2 
cam, uxorem ingenti cum dote v 
4. n Proverb, ex eo 
petitum quod alligari ueverat fœnum ad 
cornu bovis cornu petentis, quo fibi cavere 
moneretur quiſque obvius: alias damnum 
luebat dominus, ex lege 12, Tab. Plutarch. 
in Craſſo. Deus quoque ſuo populo ei de re 
gravia edixerat: Exod, cap. 21: $i bos cornu= 
peta fuerit, nec recluſerit eum dominus, occide- 
ritgue virum aut mulierem, bos lapidibus obru- 
etur, & dominum 255 occident, &c. 

7. A furno redeuntes lacugus.] A coquendo 
_ vel hauriend3 2 publicis, 
vel fontibus 3 ubi rumores ſolent ſpargi & 
ventilari inter ſervos & infimez plebis homi- 
nes: inde 0 redeuntes ſolent per vias 
cantillare, 6 quid eſt novi carminis ſeu can- 
tilehe in volgus editæ. 

Neque enim concludere werſum, Ce. ] Cie. 
de Orat; 3. ſeribit, facilem tefſe rationem vel 
ne ratione ipſam exercitationem werborum eli 
gendorum collocandorum, & concludendo · 
rum; rerum autem copiam non facilem, Hue 
referrj poteſt, quod idem Tull, ait, vix uno 
ſeculo poetam eximium reperiri. 

42. Sermoni propiora,] Epiſt. ad Auguſtum: 
| | Sermonts 

43. Ingenium 
tio excellentis poetze longeque diſparis loqua- 
cibus & futilibus, quos lepidz. Ariftophanes 
vocat i1@yMidag, & erumunuare, Elegan - 
ter Petronius 2 2 —— g's it: 
nam, ut guifque verſum pedibus inflruxit, ſen- 
femgque — verberum ambit intexuit, 


it. 


SATIRARUM LIBE R I. 4 
Fcenũ habet in cornu; longè fuge; dummodo riſum 
Excutiat ſibi, non hic cuiquam parcet amico: 35 
Et quodcumque ſemel chartis illeverit, omnes 
Geſtiet à furno redeuntes ſcire lacique, 

Et pueros & anus. Agedum pauca accipe con- 


At pater ardens 
Szvit, quod meretrice nepos inſanus amica 
Filius uxorem grandi cum dote recuſet; 50[549] 


bumum r . 
AA. & 4 Eqregia deſcrip-fi 


* 


L 


res a 
2 huic 2 


OTATIONES. 


putar ſe continud in Heliconem veniſſ « + « + 
ceterim negue generoſior ſpiritus wanitatem 4 
mat; neque concipere aut euere menr 
poteft, ni ingenti flumine literarum inundata. 
2 eft ab omni verborum, ut ita di- 
cam, vililate; ſumendægue woces d plebe ſuun- 
mote, ut fiat, Odi profanum wulgus & ar, 
Prætered curardum eft, ne ſentemiæ — 
extra s orationis expreſſæ, ſed inticro f- 
bus —4 niteant. 2 & Lyrici, 
m—_ Virgilius, & Horatii curioſa feli - 
citas, Cc. ſuvenal. Sat. 7. v. 63. 


* epregium, Cui non publica cena, 
c 


45. — J Cic. in Orat. 
Perl. At comicorum ſenarti prepter fimilitudie 
nem ſermonis fic ſæpò ſunt abjeti, ut nonnun- 
quam vir in bis numerus & _ —— 

t, Id. ibid. n. 69, Ttaque video viſum 
— Platonis phy lm, locut ionem, e 
abſit q verſu, tamen incitatius feratur, 
clariſſimis ——— —— wtatur, potius 

putandum, quam ecomicorum pottarum . 
— — , qued werfieuli int, nibil off aliud 


48. Pater ardens, &c. | t 
aſſurgit, 


ter ſævit: Theuropides in Moſtell. Plaut. 
apud Terent. Chremes, in Andr. & Phorm, 
Demes in Adelph. Vide Epiſt. ad Piſ. v. 94. 


| Interdum tamen & wocem comeedia tollit, 
dratuſqut Chremes tumide delitigat ore 
Ebrius 


336 


ante nectem diſcurrit; g 

grande probrum eft. Reſpon- 
deo, An quæſo Pomponiu! 
bit minora audiret, f pate, 
e jus viveret ? Ttaque non ſuf 
Pit werſum componere meris 
wocibus, quem fi reſolvas, co. 
dem quilibet iraſcatur 
ac pater perſonatus, . His ver- 
fibus-guos ego jam ſcrido, & 
guas lim ſcripſit Lucilius, fil 
auferas quaſdam 'menſuras 
4c mnimiros, atque poſteriori 
be flatuas vocabulum qu 
erat prins, extrema ponen: 
ante prima; non erit idem ac 


ff diſſowwas haect! Poſiquam 


tetra difcordia refregit poſfe 
errates & portas Betts. In 


is enim reperias adbuc pur 
tet diſcerpti poctæ. Sed ift 
Bu: uſque. 


Q. HORATII FLACCTE 
„ W Node magnum quod dedecus) ambulet ante 


. - 
Alio tempore expendam utrum comadia fir verum carmen, an non, 


W 


octem cum facibus. Numquid:Pomponius iſtis 
Audiret leviora, pater fi viveret? Ergo 
Non ſatis eſt puris verſum preſcribere verbis 
Quem ſi diſſolvas, quivis ſtomachetur eodem 55 
Quo perſonatus pacto pater. His ego que nunc, 
Olim quæ ſcripſit Lucilius, eripias ft 
Tempora certa, mod6fq; et quod priũs ordine ver · 

Poſterius facias, præponens ultima primis: 
Non (ut fi ſolvas: Poftquam diſcordia tetra 
Belli ferrates paſtes portaſque refregit. ) 
[nvenias etiam disjecti membra poetæ. 
Hactenus hæc. Alias juſtum ſit, nẽene, poema 3 
Nunc illud tantùm quæram, meritone tibi ſit 
Suſpectum genus hoc ſcribendi. Sulcius acer 63 
Ambulat, et Caprius, rauci male, cümque libellis: 


(bum eſt, 


bo 
[559] 


Jam werd 


id unum ſcrutaber, an jure inviſum tibi fit iſlud ſcribendi genus, Sulcius ardens incedit, pas 


riter & Capriu:, miſer? rauci, & cum libellis : 


 ANNOTATIONES, 


81. Ambulet ante noctem cum facibns,] Dixi 


ad Od. 10. lib. 3. de eo more juvenum & a- 
mantium, qui ad puellas adamatas nocte cum 
facibus pergebant, atque ante illarum januam 
cantabant. Addo bie, ſolitos interdum quoque 
vagari comeſſantes ac perſonatos diſcurtere 
per domos notas, noctu quidem cum facibus, 
nonnunquam & interdiu : quod & hodie ali- 
quando noſtrates faciunt. Gall. aller au bal; 
aller en maſgue. Poriò efferveſcit pater hoc 
magis ——— laſcivientem filium, qudd ante 
noclem, & de die, ob oculos omnium ebrius 
graſſeturf, magno ſuo ſuæ que familiæ probro z 
& ficcis delecus obſtet Copnatit, «  » 4+ + + 4 
atque rem patriam rumore ſiniſtro. 

Limes ad obſcanum frangat, ut canit Per- 
ſius, Sat. 5. 6s. | 

52+ Numguid Pomporiur, &c,] Reſpondet 
Horatius objectioni; ſermone quidem ille ar- 
dentiori utitur, quia fic iratus ouilibet ſuevit 
loqui: & filium ſuum tali modo objurgaret 
Pomponius, ſi viveret, ac luxuriantem cerne- 
ret. Vide, lector, quam ſolerter & ſalsè velli- 
cet Poeta libidinoſum adoleſcentem, velut a- 
Hud agens & i, rage. 

56, Perſonatus pater] Comadus perſonam 
ſuſtinens patris in filium ſtomachantis, ſuc- 
cenſentis, increpantis, : 

58. Tempera certa, modoſque,] Syllabarum 
quantitatem, certos pedes, certamque Corum 
diſpomnionem & collocationem, 


| 


| 


| 60, Nen ut , ſolvas : Poſtquim diſcordia, 
Sc.] Nam contri in his, licet corpus ac mem- 
bra carminis diſcerpas, non preinde vim as 
ſpirĩitum diflipes : inverte ordinem verborum, 
orationem folve numeroſam; remanecbit 
ſemper Pottica locutio yulgari diſſimilis: ver · 
ſum frange ac disjice ; in di:jecto etiam verſu 
apparebit ſermo fublimior & à quotidiano. re- 
motus. v. g. Poſtquam tetra diſcordia te- 
fregit ferratos poſtes & portas belli. 
Poftquam diſcordia tetra, Cc. ] Ennii ſunt 
iſti verſus, ex Annal. poetico fans pleni ſpi- 
ritu, Hoc imitatus Virgil. /Eneid. 1. v. 297. 
* +» + +» Dire ferro & compagibus acis 
| Claudentur belli port, 1 
. 7. v. 621. * ö 
mpulit ipſa manu portas, & cardine wer 
Belli . ET Palles. "= 
61. Belli poftes portaſque refregit.] Id 
fervente bello apertum eſt Jani t 
quod pacis tempore claudi ſolet. Vide lib. 4 
Od. 15. v. 9. ibique annot. Item Plutarch. in 
Numa, ubi ſcribit, ædem Jani Rome bifores 
fuiſſe, & Januam belli appellatam. 
65. Genus hoc ſcribendi.] Carmen fatiticumy 
carpens vitia, & notans vitioſos. 1 
Sulcius & Caprius,] Ambo delatores & 
accuſatores acerrimi, aſſidu actione raytle 
Cum lilellis, accuſationis cauſas & tati 
continentibus, ac reorum nomina. 


| | 


el, 
um, 


* 
N 


Ut fis tu ſimilis Coli, Birrhſque latrohum z © © 


Hoc juvat, haud illud'querentes, num ſine ſenſu, 


Qui non defendit, alio culpante ; ſolutos 


9 N 


% * 


Magnus uterque timor latronibus. At'bent fi quis 
Et puris vivat matibus, contemnat utrumque. 


Non ego ſim Caprii, neque Sulci, Cur metuas me? 


SATIRARUM LIS E R. f. 4 


arne latronibus wald? 
dabiles, Sed quiſquis probs 
innocenter wivit, Ine W- 
trumgne. Sis tu licet praedo- 
num Coeli ate Birrbi 

lis, non eg» proinde m Ca- 


Nulla taberna nies habeat'neque pila libellos, #11,,7- ate "Suki. Quart 


Queis thanus inſudet vulgi, Hermogeniſq; Tigelli. 
Nbn recito cuiquam, niſi amicis, idque coactus : 
Non ubivis, corimve quibuſlibet. In medio qui 
Scripta foro recitent, ſunt multi; quſque lavan- 
e neee 
Suave locus voci reſonat concluſus. Inanes 


Tempore num faciant alieno; © Leædere gaudes, 
Inquis, et hoc ſtudio pravus facis. Unde petitum 
Hoc in me jacis? Eft auctor quis dehiq; eorum 80 
Vixi cum quibus? Abſentem qui rodit amicum, 


Qui captat riſus hominum, fam4mque dicacis; 
ingere qui non viſa poteſt ; commilla tacere 


times me 7 Adde , nulla 
taberna vel columma meos ba. 
ber libros, quis terat mans 


plebis & Hermogents Tigellii, ' 
Praterea nemim ES 
teryuam in- 
witus quidem; nec 1 5. 


nec ante ungue. 

malt 7 for ſeripta rei 
rent "In medio fore, & qui 
dum in balnzis fant j ubi 
clauſus locus facit wocem jus 
cund# reſonaritem. Id pla- 
cet vd, non obſteryantibus 
an ffulte, an temport minim 
opportuns id © agant, At 
eum ama wellicare, inguit 3 
idgue” "apis robo ani. 
Unde verd. illud © 


belles, } Nec in tabernis vilioribus 


LS. AL 1 tw bit th... ns 


* 
2 


Qui nequit; hie niger eſſ; hunc tu, Romane, caveto. quod mibi objicir ?* An 
Szpe tribus lectis videas ccenare quaternds; 

In d qui alſentem amicum carpit, qui eum non! tuttur ab alle 
& baberi dic ax gui ſponte fingit qua non v 


effuſos cacbinnos bominum, 


mum adſtipulatorem babes a= 
inen eum quibuſcum uixi # 
* gui gaudet excitare 

dit 4 gui non pete filere 


arcana; ille eft pernicioſus ; iſtum cave, d Remane.  Porrd frequenter 4ſpicias tribus in Jefit 


guaternos epulari |) | | 


 ANNOTATIONES8.- 


69. Celi Birrbigue latronum;)]. Hi duo pers 
ditiflimi luxuriã juvenes; omni tunc facinorum 
audacia necnon latrociniis infames erant. 
71, Nulla taberna meos babent neque pila li. 
x Modis & 
artificum meæ ſatirz a nugacibusjaRantur z.nec 
Feten venales emptoti cuilibet expo ſitæ apud 
ibliopolas, quorum ſunt tabernz circa. pilas. 


Vide Epiſt. ad Piſones, v. 77 F ibique annot, | 
i. 


2 72.] Hermogeniſque Tige it. 1 De hoc Sat. 3; 
v. 129. Alius autem eſt ab eq cujus mentio fit 
initio Sat,” 2, & 3. cit. ut ibidem annotavi. 
Hunc Horatius contempt ils caus4 plebi accenſet, 
unumque è multis facit, qui eximius haberi 
vole bat. 8 

76. Suave locus voci rejonat cencluſus.] In 
balneis cameratus locus vocem recitantis ac le- 


gentis mirum in modum juyat, & recitationi | 


ſuavitatem confert, tum legeati tum auſcultanti 

jocundam. Illud recitandi ia balneth cacotthes 

peiſtringit Mart, * Epig. 44. 

Et flanii ſegis, & leis ſedenti, 

I thermas fugio, ſanas ad aurem, 
78. Lædere gaides, c. J Jam Poeta refellit 


eos, & qujbos inceſſebatur velit dicat & ſyeos 
pbanta: ffudio pravys, prove affectans aliis ob- 
trectare, & quemlibet ſcommatibus at dicteriis 
ptoſcindere. b 2 
79. Lade fetitum, c.] Unde babes ita me 
prave affedum ? An hoe accepiſti ab aliquo 
meorum contubernalium ? 
82. Nui non defendit,] _ Atqui Virgiliunt 
Hotatius defendit ſup1}, Sat. 3. 
85. Niger g;] Homo peſtilens, malus, per- 
nicioſus: conti eſt candidus, albus : ut alibi 
tufds dictum. 
86. Sepe tribus let, Se.] Senſus & 
ropoſitum Horatii iſte eſt ; quotidie videmus, 
inquit, lepic> jocos & ſales jaCtari a quolibet in 
quemlibet: idque non improbamus. Quare 
ergo mihi creatur invidia, quòd nonnullos facets 
reprehendo? _ | 
Tribus lettis wideas catnare guaterms Pri- 
mus olim fuit mos ſedendi ad menſam, Ho- 
mer, Odyfl, 10, pets Maovjerra, folimes 
planten. Virgil, Tneid. 2. v. 176. 
„ ſalici patres confidere menjis. 


Ce Equi- 


% 


386 A 'HORATIFLACCH+: . - 
anger, unt anne ßere unus avet quavis aſpergere eunctos, [552] 
2 „ e Præter eum, qui præbet aquam: poſt, hunc quoq; 
| RET CEN —— Condita cum. verax aperit præcordia Liber, (potus, 
Pavld ht chris, guard} Hic tibi comis, et urbanus, liberque videtur go 
Bacchus weridicus | revelathy co nigtis. Ego fi riſi, quod ineptus 


3 & lepidun & free [Paſtillos ufillus olet, Gorgonius hircum, 
. Ny 42 Lividus et mordax videor ti 5 Mentio ſi qua 
e Ke, at „ De Capitolini furtis injecta Petilli 3570 

| Rufillus redalct pa De Capitolini f | | 
Et autem 42. Te Coram fuerit; defendas, ut tuus eſt mos: 95 
prumy, @ te pradicabar ma. Me Capitolinus convictore uſus amicõque 


2 , nee ee A puero oft. caunique mes permulta rogatus | 
4 firtis Piti Capitolini,|Fecit z, et incolumis lætor quod vivit in urbe: 
e, preſente i protinvs, «|Sed tamen admiror, quo pacto judicium illud | 
ſors, tweris ; aiſque, Me Ca- . E xg. JE | K 

bees, 2 purritis convi- Fugerit. Hie nigrz ſuccus loliginis, bac eſt 100 


was habuic & ſamiliarew, Erugo mera: quod vitiũ procul abfore chartis,[ 553] 
— ol mg ſhe Ne animo prius, ut ſi quid promittere de me 

— — y * 4. Poſſum aliud, vers promitto. Liberiùs ſi 

ramen demiror gud rationc agerit iffam damnationem. En ille bumor et atræ ſepia : illud me- 
rum. virus: guad malum d ſcriptis meis atque antea ab anime meo long? futurum fincere ſpondte, 
quantum de me aliguid ſpondere Leer. At verd, ff guidpiam lecutus fuero nimis liber, | | 


UNNOTATIONES. 


Pofte, yliſcente mollitie, diftubverunt in le- 92. Paſtilles Rufllur ver, &c.] Verſum 
cis, qui tres erant circa menſam diſpoſiti: unde | humc explanatum vide ſupra in Sat. 2. | 
triclinjium appellatum. In fingulis autem 94. De Capitdlint furtir Petill;} Nomen 
convive terni, aut quaterni: nonnonquam & |iſtud pariter & cognomen Rome nodilia fuiſſe 
quini: quod ſordĩdulum. Cicerd teſtis, in Pif, novimus: at non ita perſpicuum quis ille, 
bil apud hunc lautum, bil elegans. qua ve furta eius 2 an peculator, an facrilegus, 
Graci quini flipati in lectulis, ſep? Plures. Aiunt, ex veteri Interprete, Petillium hunc, 
Porrd ſitus hic erat diſcumbentium: infera pars dum Capitolio prtefectus effet, Jovis Capitolini 
corporis Jacebat portecta aut leviter inflexa : |avream coronam ſuffuratum; furti quiderh 
ſoperior reclinata & cubito innixa: dorfum |reum cauſam dixifſe ; à Judicibus autem abſo- 
pulvillis ſuffultum, capite modicꝭ erecto. At|lutum utpote Auguſti familiarew, 3 
qu? fiebat ut omnes æqud parte ad menſam] 100. Hic nigre ſurcus Jolipinis,] Senſus oft} 
accederent ? Primus decumbebat ad caput lecti, talis oratio, etſi blanda videatur, eſt pravo a 
r quidem pone dorſum ſecundi porrectis : nimo & ſtudio referta : hocque maledicentior 
undus obyertebat finciput ad umbilicunr pri- | & acerbiot, quod amicitiz ſpecĩem præfert. 
mi, interjecto pulvino: Nee autem pedes ad MNigre ſuccus loliginiz,] Metaph. loligo piſcis, 
torgum jacebant tertii ; ficque tertius pariter & ſepiarum genere, humorem atrum pro ſan- 
quartus, Quæ omnia ſuo more Juſt, Lipſius |guine habet; unde intus nigra, enterns alba 
ivculenter explicat lib, 5. antiquar, Lect. exprimit optimè livorem, & mentis improbi- 
87. E quibus unas avet, Se.] E convi vis ſ tatem verbis fuavibos palliatam veluti & obve· 
illis quodecim unus alios omnes diRteriis lacerat, latam. Pſalm.- 54. molliri ſunt ſermones jus Juper 
nec parcit epulas prebenti: & tamen is urbanus |oleum, at ipht ſunt jacula. TEES 
exiſimatur, nequaquam verò fycophanta vel] 101. mera,] Metum viruss  * 
mordax. Cur igitur ego Horatius, &c. | 0. Gall. Is rouillt de I airaing le vi 
$8. Qui præbet aquam :] Ita convivii mayi- |de gris, Angl. Urtdegris: 
ter ſolet deſignari, quod præbeat balneum Sued vitium procul abfore, & c.] Spondeo me 
lavando, ut fit, corpori ante cenam, aquam nec animo cogitaturum prave, nec in chartis 
ablyendis manibus, item calidam atque frigidam | ſcripturum maligne, fictã in quemquam bene 
miſcendo temperandoque vino. Vide Iib, 3. |volentia, Eo ingenio natus ſum : amicitiam' atque 
Od. 29, | | inimicitiam in fronte prompiam gero... Ennius. 
Dixcto 


SATIRARUM LIBER. I. 4. 387 
Dixeto quid, ſi forte eel hoc mihi juris 104 4% 4% nin Feftiwd, bone 


Ll . . — ind . 
Cum venia dabis. Inſuevit pater optimus hoc me, wib hcentiom ee 


tid condonabis., Etenim op- 


Ut fugerem exemplis vitiorum quæque notando, n Fang meus ad id me 
Cum me hortatetur, parce, frugaliter, atque 2 eit, r 
Vivereth uti contetitus eo, quod mi ipſe paräſſet: r | 


ut ed evitarem. Sic, quot 


Nonne vides, Aldi ut malè vivat filius, ütque Ine admonebat ut —_— 
Parr us inops ? magnum documentum, ne patriam parece, frugaliter, ge; 


rem 


110 


Perdere quis velit. A turpi meretricis amore | | riſne _ quam . difficulter vicki- 
Cir deterreret, Sectani diflimilis ſis. 4 k 225 IT 
Ne ſequerer mechas, conceſs cùm Venere uti[$54] | of 


doceat quemgut, ut patri 


Poſlem : deptetiſi non bella eſt fama Treboni, 2 dilapi 5 ok * 
Aiebat. Sapiens, vitatu quidque petitu 113% eee , JH On 
Sit, melius cauſas reddet tibi: mi ſatis eſt, fi l (OT 


imitare Sectanum. Quando 


Traditum ab antiquis morem ſervate, tuimque, |priecipiebat ne ſeZarer adul. 
Dum tuftodis eges, vitam famamque tueri 23 re fra . 
Incolumem poſſim: ſimul ac duraverit ætas (me N 


chra non eff exiſtimatio Tre- 


Membra animũmq; tuum, nabis fine cortice. Sic ben, ingurebat ; potid pbi= 
Formabat puerum diftis, et, ſive jubebat, 121|4#% i br forns e 
Ut facerem quid; Habes auctote m, quo facias hoc; d puetere oxpetiat : mi 
Unum ex Judicibus ſeleQis objiciebat: — _ ſufficit pro wiribus cuſtedire 
Sive vetabat; In hoe inhoneſtum et inutile factu + 63d 4 we 


querere expeaiat 2 


inam, athue integram con- 
tinere vitam &  exiftimatio- 


nem taam, quamdiu pœdagego ind iges: it, udm tai conßrmürit tunk edrpu ac meh- 
tem, natabis fine ſubere. — me — 122 — &, ſet moneret ut aliguid 


erem, addebar, Dacem babes quo faciy iſtud; ſimoltue 


etebat aliuem > Fudicibus ſeleFis : 


debortaretar, fubjungebat ; An @mbigeres utrum ied e atque pernicioſum falfu 
ANNOTATIONES- es 


105. Tnſuevit pater optimuit hoc me, Ad hoe 
vel in hot me aſſuefecſt. Legunt ahi, inſuevir 


ter optimus boc mi. Id eft, hos mihi mores 


indidit, Eodem recidit, Marciliuvs, ut prio- 


rem lectionem tueatur, vult Horatiund {crip- | 


ſiſſe, Boe pro buic, unde librarii fecerint Bec: 
non abſurdus omninòd. Ita veteres faltem 


ſcriptzſſe liquet. 


deinde, longum iter eft per 


breve 


emu] ju 
Dec vitio datur. 


abſurd quidam, contra rationem temporis, 


guidem ſuperior natu plus annis viginti, 


106. Ut fugerem txemplis, &c,] Ut me de- 
terrexet A 2 oojigebat e vitidſd- 
rum: ut provocaret ad virtutem, mihi viros 
proponebat virtutE inclareſcentes, Scilicet 
homines amplids icallis gudm auribus credunt ; | 
procepta, brevi & 

cax per exempla, Seneca ad Lucil, hinc fimis 

ter apud Terent. Adelph. 3, 3, 60. Demes 
narrans quomodo filium erudiat, conſuefacib, 
inquit, inſpicere, tanguam in ſpeculum, in witds 
eo 3 atque ex aliis ſumicre exemplutn 

fbi, boc fuchs; & boe fugito z boc laudi eff; 


109, Ali.] Albiom Tibſtum infelliguht 
n 


Tucem ilſe nondum prodierit, cum ab optims|que nomine 
patre hc præcepta audiret Horatius, Tibullo 


110. Barrys,] Tit, Vetur. Barrus ex luxutis 
inops. De eo rurſus Sat, 6, & 7. 
112. Sefani.] Turpis mæchi. 


113. Machas.] Matronas. Supra, gat. 2. 
114. Treboni.] Is adulter gzpertus erat, 
quod anteà didum, deprebendi miſerum al. 
116. Sapiens, witatn; Sc.] , Concinna plans 
diftio patris literis & philoſophia2 minims 
imbuti, tantumque bonos mores & bona edu- 
\catione adepti. Ego, a rous olim accepi 
Honeſtatis documenta, tibi tradere geſtio: at, 
cùm frequentabis ſcholas Sapientum, hi cauſas 
tibi reddent, cur hoc petitu bonum, illud autem 
vitandum ſit. | 

120. Nabi fite cortice.] Proverb, & metaph, 
I pueris, qui ope ſuberis natare diſcunt. Olim 
quippe uber corpori ſopponebant, ut hodie 
noftri cucutbitas, Galt, calebaces, Senſos eſt 
nie; per te ipſe intelliges quid fugiendutn, 
quid expetendum; nec egebis alieno conſi- 


lio. ar, 7 
123. Unim ex judicibus falefSis.] Aliquem 
integritate, æquitate, probitate inſignem, hoc- 
fan L ſuecenturiatum Jus 
dicibus, Magiſtratibus, Senatöribus. 
| tas. Inuti e factu.] Malum, novium. Ad- 


e 2 Neene 


s Q H 


ft an yon, guadoquidem 

» turpi famd labjrat bic & it 

le? Cent non fecus ac funus 
icin terret agrotos edacio- 
es, atque abſlirere cogit mor- 
tis metu; it2 juvenum men- 
tem non rard à feccatis aver- 
"tit ignominia ' altirius, Per 
ejumoai inſtitutiem m caiui 
majoribus iis vitiis gue exi- 
fium creant; tantumgque exi- 
guis confliftor, & quibus 
facit indulcear, Ex bis 
etiam Multum abſterget etas 
provectior, amicus ſincerus, 
ratio provria, Enimoerd 
quando werſor in cubili, wel 
un purticu, nequaguam mibi 
deſum. Tune autem fic re- 
puto: Mud melius eff, id 
agent rect ius vtvam: ita me 
praſlubo gratum ſamiliari- 
Jus bec nun bene guidam fe- 
eit: egone imprudent al quan- 
40 3 idem quod ifte ? 
Similia tacitus ego mecum re- 
volvo: cam vei 


Ticet, 


| 
| 
19 
| 
| 


= l N 
— .  —  —— — — — ——— ———— ——————————————————  ___C_L——_— — 
- , R — * - "I". - — — 


per tempus 
in membranis ludens 


buli, Cic, de Inv. I. 
patriæ civis alitur. 


mecnn, contra me ft, 


ORATII FLACCHT ; 


Necne fit, addubites ; flagret rumore malo cum 
Hic atque ille? Avidos vicinum ſunus ut zgros 
Exanimat, mortiſque metu ſibi parcere cogitz 127 
Sic teneros animos aliena opprobria ſæpe 
AbRerrent vitiis. Ex hoc ego ſanus ab illis, 
Pernuiciem quæcunque ferunt z mediocribus, et 
queis | [sss] 
Ignoſcas vitiis, tentor. Fortaſſis et iſtine 131 
Largiter abſtulerit longa ætas, liber amicus, (me 
Conſilium proprium. Nea: enim,cum lectulus, aut 
Porticus excepit, deſum mihi: Rectius hoc eſt; 
Hoc faciens vivam melius ; fic dulcis amicis 135 
Occurram: hoc quidam nbn belle: numquid ego 
illi | | 
[mprudens olim faciam ſimile? Hæc ego mecum 
Compteſſis agito labris: ubi quid datur oti, 
[lludo chartis, Hoc eſt mediocribus illis 
Ex vitiis unum; cui fi concedere nolis, _ 
Multa poetarum veniet manus, auxilio quæ 


1149 


ſeribo. Atque hoc wnum eff & witiis illis minoribus; cui fi 
multitudo accedet opem mitt latura'; ( complures enim ſumus ) teque ad multitudinem illam - 
| ANNOTATIONES. 

verte, ledor, vim & notionem hujus voca- 
Tautilis ſeu pernicioſus 
| Similis eſt ſententia 
Chri'li in Evangelio dicentis, qui non eff 


1;0. Mediocribus witiis tentor.] Al, teneor, 


Sit mihi (nam multò plures ſumus) ac veluti teſ 586] 


veniam deneges, magna potarum 


ZExgyptia- planta : diviſis acu vel ſealpello e- 
jus tunicis in tenues ſed latas philyras, Has 
Alexandri Magni wiftorid repertas  auttor eſt 
M. Varro, condita in 4Egyp'a Alexandria: 
anted werd non , fuiſſe chartarum uſum, Quod 
tamen refellunt docti. Alexandri quidem 


id ef, obnoxius ſum adhuc vitiis illis medio- 
*cribus, 

132. Liber amicut,] Antiſthenes dicebat : 
opus eſſe, vel amicis ingenuis, vel acribus 
tnimicis. Hi quippe conviciando, illi mo- 
nende, à peecitis avertunt, Plutarch. 

133. Cam lectalus, aut me Porticus excepit, 
Sire decumbo in lectulo, five in porticu 
deambulo, non eft otioſa mens mea: tum 

enim quid honeſtum, quid reQum, quid mi- 
dus cecorum factu fit metitor, meque ipſe 
+ fingo & cenfirmo in amore & atone virtu- 
tis. Pythagoras diſcipulos jubebat recenſere 
veſperi que interdiu fecifſent, & ſecum agi- 
tare, quo ivi? quid egi? quid omiſi facien- 
dum: &c, Seneca lib. 3. de Ira: animes 
quutidiz ad reddendam ratianem wicandat . , 
Jun Iolie malum . cui vitie ohe, 
4% parte meitur es 

Porticus.} Ejuſmodi public porticus erant 
Rome complures, ambulationi & captando 
fr,gori accommodate; erant & privatz, Vide 


evo charta frequentior; antea_tamen inven» 
ta & cognita, In foliis palmarum (alii le- 
gendum contendunt malvarum) prind ſcrip- 
titatum; deinde quarumdam arborum libris 
id eſt, corticibus, vel potiùs, tunicis corticem 
inter & lignum ſubtilioribus. Peſfed monu + 
menta publica plumbeis woluminibus, mox 
priuata linteis confici capta, aut cereis, Linteos 
libros commemorat T. Livius, lib, 4. Szp- 
Pti mente chartas Pioſemæo, idem Varro mem - 
branas Pergami tradit repertat, Poſtea pro- 
miſcuè patuit uſus rei qud conſlat immortalitas 
beminum. Plin. lib. 13. c. 11. Vide cap. 
12. 

142. Multo plures ſumut.] Indicat plurimos 
tunc fuiſſe, qui verſus factitarent. Hos autem 
callidè vellicat, quod ſe futarent efſe poetar, 
ſermoni 1. ſcribentet, vel in uno ſtantes 
pede multa, concludere verſum furiſque verbis 
contexere ſatis eſſe, exiſtimantes. | 
| Peluti Judæi,] Hi ſub Auguſto Roma mag- 
no numero degebant, & quoſcunque poterant 


| 


Alex. ab Alex. lib. 3. cap, 23. | 
139. Ckartis.] Chartz primum 2 papyro, 
2 | 


ad ſuos ritus ſuamque religionem pertrahere 
latagebant. Huc petinet quod ait Chriftus 
| Judæi, 


—"—  xX= 
- — 


S ATIRAR UM 


Judæi, cogemus in hanc concedere turbam. 


ö . tangram Judei 
compeliemus, " 


ANNOTATIONES. | | 


Matth. cap. 23. v. 18. Ve vobis Scribæ & 
< Phariſzi, Hypocritzz quia circuitis mare 
* & aridam terram, ut faciatis unum proſely- 
« tum: & cùm fuerit factus, facitis eum fili- 
« um gekennæ duplo quam vos.“ 


PR "i 


143. In banc concedere turlam.:] Inter poctas 
nomen dare, cum tot aliis carmina per- 


ſeribenda animum appellere, etiamſi relucte - 
tur Minerva. | 


uma. 4. 


SATIRA.V. 


Facett deſcribit iter ſuum ab urbe Roma Brunduſuum uſque. 


E Grefſum magna me accepit Aricia Roma 
Hoſpitio modico. Rhetor comes Heliodorus 


Magns Ram egreſſum 
me excefit Aricia parvus bo» 


A 


2 74 itio. C:mitabat me Hee 
Græcorum longe doctiſſimus. Inde Forum Appi f 2 


liederus rbeter inter Graces. 


Differtum nautis, cauponibus atque malignis. [ 557 ] UH, Hine perrexi-. 
Hoc iter ignavi diviſimus, altiùs ac nos r 


Præcinctis unum. Minds eſt gravis 


oppidi, plenum nautn & 
cauponibus iniquis, Hoe iter 


Appia tardis. 


Hic ego propter aquam, quod erat tetetrima, ventri|P@rtiri jumus pigriz, quod 


Indico bellum, cœnantes haud animo æquo 
Expectans comites. Jam nox inducere terris 


Nic bellum facio ventri ob 
Jam nox prope er at terrts umbras 


wnicum tuiſſet viatoribus al- 
ius quam nos ſuecin Simi. Ap» 
pia via minis eff meclefla 
len? progredientibus. Ege 


vam, quia ibi peſſima gt; cœnantes comites impatienter expefans. 


ANNOTATIONE'S.' 


T. Egreſſum magna, &c,] Lucilius Satira ſu 
3. deſcripſerat iter quod ab urbe Romi Ca- 
puam, indeque ad Siculum fretum obierat : hie 
noſter potta ejus exemplo ſuum Roma Brun- 
duſium iter facets aImddum deſeribit, plus 
prvmorrximoy agens quam Towey2s4pov, ut ait 
Cruquius, Anno ſeil. U. C. 713. Antonianis 
& Octavianis diſſidentibue, utrinque delecti 
viri ſunt qui res Antonium inter & Au- 
guſtum componerent, Itaque Brunduſium, 
quod Antonii exercitus obſidione premebat, 
convenere legati, Mæcenas ab Auguſto, Fon- 
teius ab Antonio, cum Cocceio perinde utriuſ- 
que Imperatoris amico, qui quidem optatam 
fecere pacem, fœduſque Brunduſinum inde 
dictum ſanxerunt. Porrs Mæcenatem illuc 
officii causa ſecuti Horatius, Virgilius, & alli. 

Aricia.] Oppidulum in Appia vid, diſtans 
Roma mil, paſſ. 16. hod, I Riccia. Ducatus 
infignia oſtentat. 

2. Rhetor comes Heliodorus.] Hue pertinet 
quod ajunt: facundus comes in wid pro vebi- 
culo eft: maximè quod Horatius Greci erat 
ſermonis ſtudiofiflimus, | 

3. Græcorum longs doctiſimus.] Quidam le- 
gunt Græcæ lingue doctiſimus : Ted perperam. 
Quippe, ut redarguunt aii, quz lavs eſſet iſta 
Rhetori Graco, Gracam linguam apprime 
on ati | 
Forum Appi] Oppidum Latii in Volſcorum 


4 


finibus, inter Ariciam ac Feroniam juxta Palu- 
des Pomptinas; quare in his navigantes nautæ 
plurimi iſtic habitant, caupones item, quia fre- 
quens ea via & celebris. Vide Epiſt, ad Piſ. v. 
65. ad hæc verba, ſteriliſzue palus, Cc. Annot, 
4. Malignis.] Fravdulentis, iniqui uti menſurã 
conſuetis. Supra Sat, I, v. 29. Perfidus bic ca 

5. Hoc iter ignavi divifimus, & c.] Qood 
expediti magis quam nos una die confeciflent, 
in eo biduum poſuimus. 

6. Præcinctis.] Strenuis, expeditis, 8 $10:, 
contra diſcinctus ignavum ſign ficat, ut alibi 
di dum. | | 

Minds eft gravis Ap; ia tardis.] Qyia crebra 
ſunt diverforia, quibus licet commorari 
quoties libet. . 

7. Ventri Indio bellum,] Scilicet appetenti 
cenam negavi, quod nec paluſtrem ac ſœten- 
tem aquam bibere poteram, nec merum, prope 
ter ophthalmiam, de qui poſtea. Hiac canan- 
tes incenatus baud æquo expectans anima. 

9. Jam no inducere, &c.) Quia terreſſris via 
ditficilior etiam vehiculis, idcircò ab Appii ſo- 
ro navigabatur Feroniam uſque, noctu quĩdem 
teſle Strabone mox citando. Hine fati 
intelliges, lector, quæ deinde. ſequuntur; ut 
quòd pyerorum nautarumq; vociferatio audita 
ſubiſd : quòd ni procedere lintrem viatores havd 
ſensEre ; qudd vix bord 92ar/d perventom ſit ed, 
quo ad ortum ſolis appellere oportuerat. 


C0 3 Umbras 


399 


inducere ac flelias caſo ſpare 
gere. Mox ſervi nautis, nau- 


te ſervis differia inferre 
ceprrunt: bac navem ap- 
flica, trecentos introducis : 


obe, jam {at multi ſunt. Hora 
intigra abſunitur, dum pe- 
cun ia exigitur, dumque mu- 
la alligatur. Moleti culices 
& rang fpaluſtres impediunt 
ſeborem. Nauta nimio refer- 
tus vine ac wiator certatim 


: 


Q. HORATILI FLACCE 


Umbras, et cœlo diffundere ſigna parabat. 19 
Tum pueri nautis, pueris convicia nautæ 
Ingerere: Hue appelle: trecentos inſeris: ohe, 
Ja ſatis eſt. Da æs exigitur, di mula ligatut, L388] 
Tota abit hora, Mah culices, ranzque paluſtres 
Avertunt ſomnos. Abſentem cantat amicam 15 
Multa prolutus vappa nauta, atque viator 
Certatim : tandem feſſus dormire viator | 
Incipit z ac miſſæ paſtum retinacula mulæ 


canunt amicem abſentem. 
Der:igue wiator fatigates 
dormire incipits tumque ig 
nat un nauta ad ſaxim ligat 
funem mule ad pabulum di- 
miſſe, atque dermit ſupinus. 
Fam werd lux fulgebat, quan- 
do advertimus cymbam mis 
im frepredi, donec iracun- 


Ora, manũſq; 


10. Calo diſſundere ſgna parabat.] Non 
hæc ſermoni prepior quod git Sat, præced. 
imò tublimior dictio, ut & alibi interdum. 
Poetz excelſo vel excidit; ſeu quod lectoris 
mentem excitare identidem juvat. 
11. Tum pueri nautit, Sc.] Servi a domi- 
nis præmiſſi ad comparandum navigium, cum 
nautis rixantur & conviciantur; qnod quidem 
familiare huſus farinz hominibus. 

Convicia.] Quaſi conwocia, vociferationem 
plurimorum contuſam ſignificant. Feftus, Alii 
liter. Vocis contentionem notat ea voce Tul- 
lius variis locis. Epiſt, 5. lib, 1. Pempeiut, 
cum pro Milne diceret, clamere conviciogue ja- 
Fatus, Orat, n. 160. Convicio aurium mibi 
extorta weritas et, 


contra nautas, qui plures queſiis causã exci- 
piebant in, navim; trecentot, id eſt, nimis 
multos, non fine periculo navigantium, ob 
niminm onus ac pondus, 

13. Dum es exigitur.] Naulum, navigati- 
onĩs pretium, 

Aula ligatur,] Tractura navim contra a- 
quam. Strabo lib. 5, prope Tarracinam iter 
facienti Romam foſſa ad Appiam apponitur & 
guidem multis in locis, quam & paluſtres & 
fiuviatiles implent agu: Per eam nocturna 


dus quidam exilit, & mule nautægue caput ac lumbos verherat ſaligas fuſte. 
guarts deſcendimus & navi: ſtatimque faciem & manus abluimus al 0 


ANNOTATIONES. 


12, Huc appelie : Sc.] Verba ſunt ſervorum 


Nauta piger faxo religat, ſtertitque ſupinus. 
Jamq; dies aderat, cùm nil procedere lintrem 20- 
Sentimus : donec cerebroſus proſilit unus, 

Ac mulæ nautæque caput Jumbeſque ſaligno 
Fuſte dolat. Quarta vix demum exponimur hora: 


tua lavimus, Feronia, Iymphaà. [5591 


Tandem vix hor 
td, 0 Feronia. 


que rubetæ vocantur, & in ſentibus ac dumig 
latitant, IIlæ ergo coaxantes viatoribus feu 
navigantibus ſomnum adimunt, per importu- 
num ac frequens Heentutzif noaf xoat, A- 
riſtophan, an, 92 WC. 
15, Cantat] Ad ſublevandum horrorem ac 
tædium noQurni temporis ac ſilentii. 

16. Prelutus] Virgil. neid. 1, 743» 

PR I. Pleno ſe praluit Auro. 4 
18. Ac niſſe paflum, Sc.] Vbi nauta, qui 
mulam moderatur, ſenfit dormire viatores, 
& ipſe dormituriens mulam ſolvit, paſtumque 
dimntit, funem verd navigii religat ad ſaxum, 
moxque ſopori ſe tradit humi ftratus, parum 
ſolicitus qua hora perveniret ad deſtinatum 
locum, | 

21. Donec cerebroſys &c.] Donec unus via, 
torum ſeu navigantium ad terram profilit, at» 
que e falicibys littori adfitis virgam ſecat, 
qua iratus nautam dormientem excitat, ejus 
[caput & lumbos percutiendo, nec ip paxcit 
mule cerebroſus, in obvium quidlibet exonerans 
indignationem ſuam ac bilem. 

23. Dolat, ] Metaphora a fabriq lignariis, 
qui dolabra cox quant expoliuntque ligna. 

Quartã vix — exponimur bard ; ] 
navim ponimur ad Feroniam tandem, h 
poſt exortum ſolem quarts, id eft, d 


maxime fit navigatio, ut qui primis conſcendant 
tenchrit, oriente ſole egreſſi, vie 


vel quaſi cutilex, quod cutem laceſſat. 


Appie reli- 
guum evadant, & interdiu trabentibus mulis Perſii Sat. 4. initium. 
remulco, perambulent, ; 


14. Mali culicet,] Culex ab acvleo dictus, 
Raneque paluferes, ] Ad diſcrimen allarum 


[noſtra_matuting, in aquinoRtia newpe 4 
pluribus explicavi in meis anhotationibus 


ad 


24. Ora, manuſque tus lavimus, &e.] Ex 
religioſo veterum erga Deam illam cultu ; qu 
in Sotacte monte habebat facrum fantem, la- 


cum, templum ; nomenque dedit urbi Feru- 


Milla 


E 


SATIRARUM UIBER IL 5. 


201 


Miltia tum pranſi tria repimus ; atque ſubĩimus 25 drin ve 8 prin Tell ok 


Impoſitum fſaxls late candentibus Anxur. 
Huc venturus erat Mæcenas, optimus atque 


ceſſimun ad s 
millia ; ac 3 
{aur extruffum ſuper” 

ob * 


* 


l | mien apparentes 60 
Cocceius, miſſi magnis de rebus uterque a. ' The dots" Greatly 


Legati ; averſos ſoliti componere amicos. 
Heic oculis ego nigra meis collyria lippus 


Illinere: interea Mæcenas advenit, 


Cocceius, Capit6que ſimul Fonteuis, ad unguem | ;F.,u,.. 


optimum Mgcenas atque Coc- 
ZO | ceius, legati ambo ad negorib 


4 mi rain; cæterùm 
atque ah one. oe amicos ab. 
ic ego Tippittt- 


Factus homo, Antoni, non ut magls alter, amicus, e cc colhyris fuse. 


Fundos Aufidio Luſco prætore libenter 


Linquimus, inſani ridentes præmia 
ita gratieſut Antonio, ut nemo magis. 
Luſcus, deridentes munera ſeribe inſanientis, 


niz, inter Circeos & Tarracinam, Nec omit- 
tam duo que narrantur miracula ; alterum 
quòd Dez illius afflati numine ardentes pru- 
nas nudis pedibus fine noxa calcare aiunt, Al- 
terum eſt quòd Feroniz lucus aliquando cum 
arfiſſetz indeque auferre fimulacrum accolz 
meditarentur, ſubito nemus reviruit. Hinc 
Virgil, n. 7. v. $00. 

r Vir idi gaudens Feronia luco, 

Vide Strab, lib, 5. Dionyſ. Halic, Plin. Porrd 
gue fuerit illa Dea, haud plans compertum. 

ionyſius aſſerit Feroniam conſecratam a La- 
cedemoniis illis, qui tempore Lycurgi in Ita- 


liam appulſi locum iftum dicirint, numenque 


coluerint ſub hoc nomine, ed quod illuc ferri 
non infeliciter contigiſſet. Alii volunt ipſam 
Junonem eſſe que ibi Feronia vocetur, cola» 
turque, ficut apud Anxur urbem non longe 
romotam Jupiter Anxurus. Certè Virgil. cit. 
ut:iufque pariter ibidem meminit. Conſtat 
Feroniam nemorum Deam fuiſſe, à ferendis 
arboribus appellatam, Imd veteres numen fe- 
cere ex i112 vi arcanã arboribus inſiid. per quam 
vigent, pullulant, florent, edunt fructus. 

25, Milla tum pranſi &c,] Poſiquàm ſumus 
pranh Feroniz, tria paſſuum millia confeci- 
mus, lento quidem gradu, tum propter ſtoma- 
chi repletionem, cùm ob locorum acclivitatema : 
contendimuſque Anxur, 

26. Anxur,] Urbs hæc Latii, poſt dicta 
Tarracina, colli & ſaxu impoſita, mari Tyrrhe- 
no imminet, Olim etiam Trachine appellata, 
ab aſperitate loci, _ 

28, Cocceius,] Coceeius Nervs, proavus 
Nervs Imperatoris, erat illuftris Juriſconſul. 
tay Auguſto parizer atque Antonio gratio- 


us, | 
Miſfi magnis de rebus uterque Legati ;) Inde 
enim pax Imperii- & Reipublica Romane 


| Interim acceſit -Mxcenas 
[50] case, — Fvnteiut 


(cribe, 35 Capito vir ad amuſſim factus, 


Sponte deſeruimus Fundos, ubi Prater erat Aufdins 
NNOTATIONES. | . 


Antonio verd in matrimonium data Octavie 
Auguſti ſoror, Tit. Liv. lib. 127, Appian. 
lib. 5. Sveton, Octav. c. 17, | 
30. Callyria] Oculorum medicamenta, . 
propriè gwohand & Tippia, ob cinerum co- 
lorem; unde Horatius vecat nigra. Corneal, 
Celſ. 1, 6. c. 6. map? 73 n, v pov ab 


| inhibendã fluxione, dictum votunt collyrion - 


ſed multos etiam alios ad uſus adhibetur, 
32, Capito Fonteius.] Hunc Dio Cunſole 
cum Germanico fuiffe ſcribit. Livius & 1 
planus ex Antonii parte Pollionem, ex Ad- 
guſti Macenatem duntaxat miſſos referunt, 
cum Cocceio quidem ; nullam vers Capitonis 
faciunt mentionem. 5 1 
Ad unguem faclus homo, Eximiis dotibus 
vir ornatiſſimus, metaph. a marmorariis, q 
lævitatem & juncturas explorant fuperduts 
ungue. Hinc Perſ. e e eee 
. » . ſeveros : ; 
F fundat junctura 8 3 
34. Funde Aufidio &c.] Fundis minim 
commorati ſumus, ſed prandimus tantum; po- 
lle Formias progreſſi, ubi pernoctavimus. 
Fundos]! Oppidum in via Appia, Ty 
regni Neapolitani, Tarracinam inter & Fer- 
mias 2 ad decem fere paſf. mill. vino 
neroſo celebratur. 
3 Aufidio Luſer pretore] Prætor dicituf 
qudd præeat vel prefit juri dicendo. Alex. 
ab Alex, Ib. 2 IS. P | 25 Wah 
« Inſani ridentes præmia ſcribe, | 
6 4 officium . libertinis patebat, 
adeõque vile cenſebatur ; attamen es 
in municipiis ſepè merces ac premium er. 
ſcribarum. Sic Aufidivs Luſcus Fundis Prætu- 
ram adeptus fibi jam aliquis videbatur:; af 
uod ſua dignitate pluſculum ſuperbirer, ldi 
rio fuit Mæcenati sliiſque qui eum comita- 
hantur, Hnncenim alioſque legatos a Fundano 


N Ini adover ſos exercitus prope Btun- 
v 


fivm, fancito federe, in una cctyere caftra,” 
13 


illo Prætore, honoris causa, ſalutatos intelli- 


C04 Prætextam, 


$92 -Q HORATI 
retextam, latum clavum, & 
Jen ignis, Poeſted ati. 
gati commoramur in civitate 
Mamurrarum, Murans boſ- 

wm, Capitone cæœnam dan- 
. Poſtera dies illuxit longe 
ama niſſima. Etenim Photius, 
Paris, atgue Virgilius ob- 
viam nobis fuerunt Sinu- 
e; bunines tales, ut nec 
meliores terra pretulerit, nec 
guſquam fit me conjuntior 
tum illis. O guales amplex-| 


Terra tulit; 


ws, & guam magna lætitia extitit ! Ego dum mente ſand ero, 


I FLACCHI. 


Prætextam, et latum clavum, prunæque batillums 
In Mamurrarum laſſi deinde urbe manemus, [561] 
Murena præbente domum, Capitone culinam. 
Poſtera lux oritur multò gratiſſima: namque 
Plotius, et Varjus Sinueſſæ, Virgiliũſque 

Occurrunt; animæ, quales neque candidiores 


. 


49 


neque queis me fit devinAior alter, 


O, qui complexus, et gaudia quanta fuerunt ! 
Nil ego contulerim jucundo ſanus amico, 


nibil æguabe fideli amico, 


ANNOTATIONES. 


gendum eſt, Apnd Sueton, Calizul, cap. 23. 
ex publicis monumentis certum, Aufidium Lin- 
gonem Rome honuribus functum. 
36. Prætextam.] Ex Varrone |, 5. de Ling. 
Lat, toga erat alba purpureo pratexta limbo; 
que ouidem non puerorum fuit ſalùm, ſed & 
magiſtratuum. Unde & prætextatus à togato 
differt, ut magiſtratus 4 privato. Hanc ſupra 
runicas honorati quigue induebant. inquit Non, 
Marcell. De ei veſte jam dixi in Epcd. 5. 
Latum clawum. |] Veſtis hac nobiliorum pro- 
ſac plagulis decorata aufeis five purputeis, 


| 


ation / bus in Senatore, anguſtioribus in equite. 
ode Ovid. Triſt. 4. Eleg, ult. 
, « Clavi menſura coafta et, 
Nec matronz carebant fimili quodam ornatu. 
Nam & earum veſtis habebat patagium, quod 
erat aureus clavus qui pretiofis weſlibus addeba- 
Zur, ex Nonio. Porro nomen deducunt a ſimi- 
Iitudine cum clayorum capitibus, quibus ſimiles 
eſſent aurez il'z plagulz, Nec perperam alii 
etymon hoc rejiciunt, qui aſſerunt clavos iſtos 
fuiſſe purpureas faſcias ſeu limbos utrinque tu- 
Nice aſſutos : tunice inquam nam latus clavus 
erat interior veſtis ſupra quam aſſuebatur præ- 
texta: & hoc plerique non animadvertunt, con- 
trariumque ſcripſerunt, certè immemores Præ- 
Fore capitis ſententiam ferente deponi prætextam 
conſueviſſe, at minime laticlavum. | 
Prunegue batillum.) Tanta erat Aufidii in- 
Fania, ut ante ſe ferri prunas in batillo, id eſt, 
foculo anſato & geſtatili, juberet, ad inftar viro- 
rum Principum & Imperatorum, quibus præ- 
ſerehatur ejuſmodi ignis, ſumme auctoritatis 
ac poteſtatis index & inſigne. Fruftta quidam 
intelligant yas parvum, in quo nempe ſuffitus 
feret Jovi Hoſpitali, five hoſpitibus & convivis, 
37. In Mamurrarum urbe, | Sunt qui Ma- 
murras urbem aſſerunt inter Fundos & Formias, 
vern. Iro vel Itri, cujus etiamnum extant 
ididem rudera, Philip, Ferrar. Verdm iv 
bie doch piendæ ſunt, & quibus la 


— 
„ — 
. ny 4 


toria, Adde qugd illius oppidi maximam parte 
obtinebat Mamorra, Eques Romanus, Cæſa- 
ris amicus, opibus prapotens ; quem vellicat 
ſane hic noſter; ut & Catullus ; Primum Rome 
parietes crufld marmoris oferniſſe totius domus 
& in Cœlio monte Cornelius Nepos tradidit Ma- 
murram, Formitis natum, Equitem Romanum, 
prefettum fubrorum C. Caſaris in Calli 
nullamgue niſi * marmore columnam habuiſſe, 
omnes ſolidas © Caryflio aut Launen 
bie eff Mamurra Catulli Veronenſis carminibus 
proſciſſus, cijus domum Catullus dixit babere 
quicguid babgiſſet Comtata Callia. Hæc Plin, le 
36. c. 6, Vide J. 3. Od. 17. ubi Lamiarum vs 
riginem & Fermiis urbe celebrat Horatius. 
Laffi manemus.} Nam à Tarracina ſeu An- 
xure Formiæ diſtant ducentis prope ftadiis, 
Quadringenta numerat Strabo certè hallucina» 
tus. : 

38. Murerd præbente domum, c.] Murana 
& Capito Formiis habentes domum uterque, 
officium partiti erga præclatos hoſpites, alter 
hoſpicium, alter epulas preebent, Murena ille 
frater erat Liciniæ, quæ poſtea nupſit Mæce- 
nati, Videl, 3. Od. 19. 

49. Plolius, & Varius.] Hi ſunt eximii 
poetze, Virgilio perinde ac Horatio amiciſſimi, 
quibus ab Avguſio commiſſa eſt cura emen- 


dandæ ZEneidos poſt mortem Virgilii, hit 


lege ut nihil adderent. Cum Plotio & Vano 
tertius erat Tucca, & ipſe eruditione clarus, 
ad recenſendum opus divinum. Servius. 
Sinueſſce.] Hæc urbs Campaniz, ad oſtis 
Liris fluvii, ubi nunc Rocca di Mondragent, 
ibi definit Mafficus mons. ; 
Martial. I. 13. Epig. 117. 


De Sinueſſanis venerunt Maſſea prelis. 


Sinueſſanas porrò aquas ſterilitatem ſœminiz, 
maribus autem inſan am avferre tradunt. 
&c, 


44- Nil ego contulerim jucundo ſanus amice.] 


KN: a ram: «a Roma qui“ 


** * * 


* 


-| Excepta ſapientià nihil homini 


preeſtantius 
Proxima 


= - OT Og Tn” F . a 


SATIRARUM LIBER IL. 5. 294 


Proxima Campano ponti quæ villula, tectum [562] 2 que. wicing eſt  ponti 
Præbuit; et parochi, que debent, ligna ſalẽmque. 

Hine muli Capuæ clitellas tempore ponunt. 
Luſum it Mæcenas, dormitum ego Virgiliuſq;[ 563] 14 Capnæ 3 dlitel- 
Namque pila lippis inimicum et ludere ctudis luſa 3 r 


ANNOTATIONES. 


amicitis, meliùſque a Diis immortalibus datum, 
athrmat Tullius. Proverb. cap, 18. 1, ult, Fir 
amabilis ad ſocietatem magis amicus erit, gauam 
frater, Eccleſiaſtici cap, 6. Amicus fidelis pro- 
tein fortis : qui invenit illum, invenit theſau- 
rum, Amico fideli nulla eft- comparatio , « « » 
nedicamentum eft vitæ & immortalitatis. 

45. Proxima Campane, Ic. ] Sinueſſæ prank 
jucundiùs quidem ob occurſum amicorum, 
venerunt omnes fimul ad hanc villam, in qui 

Garunt. 
Campano ponti] Qui impoſitus eſt Vul- 


turno Campaniæ fluvio per Venafrum, Ca 
puam, aliaſque urbes in mare Tyrthenum de-] 
cCurrenti. 


46, Parechi,] Quaſi prabitores à raff 
præbere, curatores erant publici per urbes & lo- 
ca jus habentes ab oppidanis exigendi certa 


ſtipendia, unde peregrinis & legatis neceſlaria 
 ſuppeditarent Reip, nomine, Tull, ad Attic. 
1. 13. Epiſt. 2, Ariaratbres Ariobarzanis filius 


Romam wenit « « « omnind eum Seftius nofter 


parochiis publicis occupavit ; (id eſt, prebitio- 


nibus ac muneribus publicis,) Alii legunt, 


| xt publicus, quod quidem facile patior. 


Veruntamen quod mibi magna cum fratribus 
illius receſſitudo eſt, invito eum per literas ut ad 
me diverſetur, Jam res patet de peregrino: de 
legatis autem auRtoritate publica miſſis hec 
habe, ſtudioſe lector. Idem Tull. item ad 
Attic, I. 5. Epiſt. 16. ita ſeribit: maxima ex- 
pectatione in perditam & plane everſam in 


ferpetuum provinciam nos weniſſe ſcito, prid. 


Cal. Sextil, morati triduum Lacdicea, triduum 
Apameg, totidem dies Synnadæ, audivimus ni- 
bil aliud nifl civitatum gemitus, ploratus, &c, 
* + +» » s Levantur tamen miſeræ civita- 
tes, guid nullus fit ſumptus in not, neque in le- 
gator, nepue in quaſtorem, neque in quemguam, 
Scito, non mod? nos fænum, aut gued lege Fulis 
dari ſolet, non accipere, ſed d ligna quidem ; 
nec præter quatuor leftos & tectum, quemguam 
accipere quidquam : multis locis ne teclum gui- 
dem, & in tabernaculo manere plerumgque, 
Mebercule etiam, adventu 


ro, reviviſcunt, 


| Juſtitia, abſtlinentia, clementia tui Ciceronis. 


Itague opiniones omnium ſuperavit. Praclaram 


etiam huic loco lucem dabit T. Livius lib. 42. 
Co 1. Ante L., Poſtbumium Conſulem, inquit, | 


| ficiſceretur, literas Prone 


Compano beſpitium dedit : 
parocbi werd gue debent lignn 
& ſalem preebuerunt, 25 


ego wed ac Virgili- 
| us dormitum ivimus; nam 
file ludus eft _noxins lippis atque crudis. 


nemo ſociis unquam in ulla re oneri aut ſumptel 
1% Ideo — mulis, tabernaculiſque, & 
omni alio inſtrumento militari ornabantur, nt 
uid tale imperarent ſeciis : privata boſpitia 
abebant 3 ea benigne comitergue colebant 5 do- 
muſque illerum Rome boſpitibus patebant, apud 
ques ipfis diverti mos ger. 1 gui m- 
pente aliquo mitterentur, fingula jumenta par 
oppida, iter qua faciendum erat, imperabant : 
aliam impenſam ſocii in Sie Romangs 
non von" At ipſe, cùm ſenatui pla- 
cuiſſet Conſulem, ad agrum publicum 4 
privato termi in r ire, 
0 SO 1” iu D Roma 6 
4 * miſit, ut ſibi o 
giftratus obviam exiret, locum publice pararet 
ubi diverteretur; jumentaque, cum exiret inde, 
reſlo eſſent, Th 
F 2 — muli Capuæ, c,] Ab ea villul2 
mulis vecti Capyam venimus & tempeſtive 
quidem ; nam e dre confecimus millia paſſu- 
um non plus ſexdecim. . , 
Capuæ] Hæc Campaniz metropolis ac ve- 
luti arx deliciarum & arrogantie pridem, fuit, 
Alteram Romam vocat Cicere Philip 12. alibi 
vero ſuperbiæ domicilium. _Annibalis vittutem 
corrupit ac fregit illa pe/ogo, cultugue, penugury 
þotens civitas deliciis, opibus, famague z ut cant 
Auſonius, Hodie jacet in ruderibus, Duobus 
autem inde milliaribus verſus Boream exciiata 
eft Capua nova veteri haudquaquam par. De 
ea jam in Epod, 16. | ay 
43, Luſum it Mecenas, Cc. ] Pila palmarig : 
cujus exercitatio ad ſanitatem utilis .r»buſto 
quidem & bens affeQoz at cruds noxia & 
n4x05oudyo;, qualis Virgilius: contra falubris 
ſomnus & quies: pariter & lippientibus, qua» 
lis Horatius. Scilicet agitatio corporis vehe- 
mens ciet irritatque humores; quos non niſi 
lentè coquit calor naturalis. Adde quod ocu- 
lorum acies non parum laborat in oblervanc3 
pili. Cornel. Celſ. I. x. c. 2, Galenus 1. 4. 
de Symptom, cauſ. c. 5, 8 
49. Pilad] Quaſi with plena fic vocatur, x 
Iſiodoro. Alii a 71Azy denſate deducunt origi- 
nem, five quod pila  potifſimdm conficia ur .& 
m, id eſt, lana coactà & compact. Ga- 
druplex erat. 1. Harpaſtum, e corio confecta 


1 


minor pilo, quam ſolo repercuſſam remittebant, 


Hiac 


394 

Thins ad Cocceii villam per- 
; tofiſimam, . A. 
upra tabernas Clau- 
; am precor, & Muſa, 
ut mibi referas paucis ver- 
bis Sarmenti Pw certa· 
men, atgui Cicerri : 


menti domina etiamnum vi- 
wit. Ab iftis prognati ma- 
Jonibus in certamen devenire, 
Sarmentus prior locutus t 
Ao, te effe ſimilem equi in - 
domiti. Cachinnos fuſtulimus. 
Tam Meſſius, Accipio, in- 


gone. Que omnia belle notat 

lib. 2. Sar, 2. v. 11. annot. 
50. Hine nos Cocceii c.] 

Hec fita eſt ſupra cauponaz 


dio conditum, Placet tamen 


item valles & Furcæ Caudine 


tentionem, ſerio videtur grave 
quo majorem excitet jocum. 


infames erant. Vide Strabon. 


'Q. HORATII FLACCI' 


& quo patre ambo peniti 
pugnam inie/ int. dog | 
Meffii ovigo ab Oſcis : Sar. 


Hinc plures jocos in vultum Campanumgue morbum jafant, 
ANNOTATIONES.. 


2. Follis, ex alatu: major brachiis, minor 
pugnis intorquebatur. 3, Trigonalis, five tri- 
ton: nomen à triangulari ſitu ludentium ter- 
norum, qui fibi invicem ita pilam reddebant, 
diligenter caventes ne enxcideret manu five 
dextra, five fipiftri, 4. Paganica, à pago & 

ganis difta; ab his enim ad urbem venit: 
Þigmis referta erat.: durior folle, mollior tri- 


tialis lib, 4. Epigram, 19. lib, 12, Epigram, 
$4. lib. 14. Egigram. 45, 46, 47. Vide intra 


ad villam Cocceii rebus omnibus abundantem, 
Vel accipe oppidum quoddam ab Appio Clau- 


aliis, Caudi ; nam inter Capuam & Beneven- 
tum funt Caudium oppidum, hodie Arpaia 


cepti aliquando Romani ſub jugum turpiter 
miſſi ſunt; quam tamen ignominiam paulò 
poſt gravi ultione eluerunt. Tit. Liv. lib, g. 
81. Nunc mibi paucis e.] Facetè admo- 
dum Poeta Mufas in re ludicrã invocat, yelutj 
folet fieri in gravibus argumentis. Deſcriptu- 
rus nempe duorum ſcurrarum ridiculam con- 


54+ Meſsi clarum genus Oſci :] Ironict prors ds. 
Nam hi Campaniz populi in Latii & Samnii 
confinio degentes, non ſolùm ignobiles, ſed & 


qudd ahſcœ num quidam ab Oſcis dedutunt. Fe- 
ftus Olcos prids Opſcos teſte Ennio dictos ait, 


* 


F* 


2*-|Hinc nos Cocceii recipit pleniſſima villa, 


Quz ſuper eſt Claudi cauponas, Nunc mihi paucis 
Sarmenti ſcurrz pugnam Meſsique Cicerri, 
Muſa, velim memores : et quo patre natus uterq; 
Contulerit lites. Meſs! clarum genus Oſci: 
Sarmenti domina exſtat. Ab his majoribus orti 55 
Ad pugnam venere, Prior Sarmentus: Equi teſ 364] 
Eſſe feri ſimilem dico. Ridemus, Et ipſe 
Meſſius, Accipio ; caput et movet. O, tua cornu 
Ni foret exſecto frons, inquit, quid faceres, cum 
Sic mutilus miniteris ? At illi fœda cicatrix 60 
Setoſam Jevi frontem turpaverat oris. (catus, 
Campanum in morbum, in faciem permulta jo- 


quit; fmulgue caput agitat. | 
* Matos dixit z O quid agar, f cornu tu fronte non effet amputatum, quandoguidem 
tte mutilatus minaris “ mimirum turpis cicatrix ei def 


ormũrat birſutæ frontis partem An iſtram. 


at ſtupra inconceſſe libidiais ab ejus gentis 
pravi conſuetudine, obſcœna dici, ex Verrio. 
55. Sarmenti domina extat,] Ergo ſervus 
erat ille, aut e ſervili genere. Hic ſcurta Au- 
guſto fuiſſe deliciis, atque Antonio meme- 
ratur. Ex Plutarcho; c. 59. Antonio infenſa 
erat Cleopatra; quod in cena dixiſſet, ipfis qui- 
dem acidum winum infundiz Sarmentum autem 
Rome Falernum potare. Erat werd Sarmentus 
Cæſaris ſervulus e ii gui fy causd bas 
beri ſolent, .quos Romani delicias appellant, Ju- 
venalis initio Sat, 5, meminit bujus ſcurie. 
58. O, u cornu Ce. ] Pergit conviciari 
Meſſio Sarmentus: Quid faceres, ſi frons tus 
eſſet adhuc armata illo cornu, quod ex ſectum 
tibi eſt nimis terribili & feroci ? ſarcaſmus. 
50. Lli fada cicatrix c.] Nempè Meſſii 
in fronte apparebat cicatrix exſectæ v 
que amputati corny ſpeciem exhibebat. 
| G2, Campanum in morbum,} Seu verrucas, 
quas habebant frequentes Campeni in vultu 
ſœdas: vel turpem quamdam aliam luem cibo- 
rum ac luxvriz intemperanti3 creatam. Non 
abſurd Torrentius intelligit eum morbum, de 
quo Plin. lib. 26. cap, x, Segſt & facies bemi- 
num noves omnique av» pricre incognites non Ita- 
lie madd, verum etiam *. Europe, mor bos 
ee dolore quidem illos ac fine per- 
icie vite; ſed janta farditate, ut quarumgs 
mors pre ferenda - (Graviſſimum ex bis licks - 
nas appellauire Graco nomine; Lating menta- 
am, quoniam a mento fere oriebatur, joculari 
primim laſcivid difam; ut of procax natura 
multorum in alienis miſeriis : occupat in multts 
taros utigue wultus, cults tentum immiunihut 5 


Paſtorem 


& exprimit Mar- 
Inde procefſimus 


Claudii cujuſdam. 


legere potiùs cum 


; in quibus inter- 


quidpiam adoriri; 


Huc etiam facit 


- 


- 
= 


SATIRARUM LIEBER L's wy 

Paſtorem ſaltaret uti Cyclopa, e mere wt men dem 
Nil i tarvs, aut tragicis — —ñ— 8 2 N 
Multa Cicerrus ad hæc: Doniflet jamne cate-|ipfum "indigere. Ad ifta de- 
nam Fg 44 ks“ om me 

Ex voto Latibus, quærebat: — efſet ; 66 . ieee, eee 


am e don wincula con- 
Nihilo deterius dominæ Jus aſſe . Rogabat . Teile 7 = 
Denique, cur unquam fugiſſet, eui ſatis una oe _ nibilomi | — 
Farris libra foret, gracili fic, timque puſillo. [f.1., . wy 0 
Prorſus jucunde ccenam produximus illam. 70 |albquando ip aq fire 
Tendimus bine rea Beneventum, ubi ſedulus libra, 65 

ſand peregimus eam d. 


| hoſpes ter 
Pzne macros, arſit, turdos dum verſat in igne. — —.— of... 


Jpes rote Peeks front, a PE OR Focum torreret, Eis 
exar, , , 


deſcenditqus in colla, pefuſque, & manuy, * fuerunt, Ita Cicerrus ſervilem objicit tur- 
cutis furfure, Campanum alii morbum in- 
terpretantur propriam ei genti luxuriam ar- lib. 3. cap, ao. 1 8 4 
rogantiamque. 67. Deterius nibilo doming jus offe.] In 
63. Paſtorem ſaltaret vti Cyclops, | Exprobrat|ſervos etiam manumiffos domini retineban 
ſimilitudinem cum Polyphemo, quippe ille pa- [jus operarium, v. g. fartiendi veſtes, 
riter ingens corpore & immani ftatura birſu- }caleeos, . 
taqne fronte, in qui etiam cicatrix oculum] Scriba] Alii ſcribe dicebantur 3 ſus fun- 
Cyclopis obturatum referebat, Quapropter |Qionez alii erant magiftratuum, put Quz- 
nec larvd facies turpis, nec crura ſat procera ] ſtorii, Praztorii, AEdilitii,, &c. Scribe offici- 
indigerent cothurnis, id eft, altis calceis, qui-] um apud Romanos. mercenarium; nec mag- 
bus ad Majeſtatem utuntur Tragedi. Petrus] ni teſtimonii aut pretii, Alex. ab Alex, lib, 2. 
Crinitus de honeft3 diſciplin&, I. 17, c. 3- ap» | cap. 2+ , | 
poſiiè omninò, inter voluptates ſeenicas, inquit, | 68, Cur fugiſſet.] Nullym ſervo prpbrum 
celebrari widea Cyclops. Sic wacarunt cum Cy-|gravius, quam fugiſſe. Hine enim contume- 
clopem in ſcenã ſakantem proferrent, habitu & lioſd furcifer appel abatur, ed qudd hec erat 
oraamentis, quibus Peſyphemus apud Peda de- fugitivi ſervi pena, furcam collo appenſam 
coratur. Yuod ego duxi cbſeruandum, ut Hera. \circumferre, | | | 
tii lecum interpretemur, pauld indiligentius ab] Cui ſatis una Farris libra foret,] Hac ſtepida 
aliis expoſitum. Jiaque fic allufit, cum de Sar- |erat ſervis fugiendi cauſa, qudd nimis parce Z 
ments ſcurrs & Meſſie Osco, eorumgue litibus dominis alerentur. At Cicerrus utpotè gra- 
differit : ac Meſſium ore fardes & facie turpi fi- [cilis ac puſillus, tenui alimento poterat ac 
milemgue larpe reddit. Qus loco ſaltare Cyclopa [debebat efſe contentus, - ud# videlicet farris 
nibil puts alind ah Horatio intelligi, quam & libri ſervis quotidie dari ſolits ad victum. 
fronte & babitu talem fuiſſe ut Poly. |Quod quidem dimenſum proceris corporibuy 
phemum in ſcend ſalianiem exprimere z ac|exiguum ac vix ſufficiens videbatur. Ex Gell. 
riſum de ſe ſpectantibus facile, commavere, Poly- [lib, 20. cap, 1. Debitori in carcere retents 
um ab Ulyſſe occæcatum lege apud He-jlex, 12, Tab. jubebat dari indies libris farris 
merum, Odyſſ. 9. Virgil. Aneid. 3. De eo 


— . * phony, Eon: yy * 

ius ita ſcribit : ti Polyphemum dicunt] 91, Beneventum.] He Hirpinorum 
unum habuiſſe oculum, ali duos, alii tres. |3 Diomede condita, 28 mill. paff, I Capu 
Sed totum fabuloſum eft, Vir ille prudentiſſi- olim 4i&3 Male ventum: at deductſt ed colo- 
mus fuit, & ob hoc oculum in capite habu- pe Romani ad melius omen mutari nomen, 
iſſe fextux; id eſt, juxta cerebhrum, qui pru- to 


* Beneventum dici in poſterum 
dentia plus videbat, Verùm Ulyſſes eum ta- Feſt, Plin. &. &. a W 


men prudeati{ ſupsravit: & ab hoc eum c- 72. Turdos.] Gell. des grives, Horum avia» 
cãſſe | tk Vide & Euripid. Cyclop. ria veteres habebant & tanta quidem ut ex his 

65. Dendſet jamne catenam &c. J. Servijagri ſtercorarentur, optimo certè fimo. Plin, 
enim manuwiſfi ſep Laribus, ſey Deorum lib. 29, cap. 9. Varfo. Columella. Porrd ex 
alicui conſecrabant vincula quibus olim ſtricti omni occaſione captans jocum Satiricus nofter 


Nam 


396. 
rr. 

ala prope altinge- 
= fs 145 aſpex Ils 
conwiuai famelicos atgue Fa- 
mu las trepidantes , canom pra- 
pere, cuncĩcs allaboran- 
tes extingueſe. Exinde Apu- 
lia cæpit oftendere. montes mi- 
Ei cegnitos, quos adurit Ata- 
Bulus; queſue nunguam pres 
teriiſſemus, niſi nos excepiſ 
villa Trivici proxima, 
baud fine fumo lacrymas eji- 
ciente, dum in foro incende- 
rentur humidi rami cum fron- 
dibus, Illic ego demens men- 


Incipit ex illo 


Nunquam ere 


dacem meretricem expetts 

frouſtra ad mediam uſque 

noffem, Tum we'd ſuper 

ea 

F „ . 0 
e e Manſuri oppi 
So; ö - 
„„ 

$#S 8 


&qua rerum wiliſſma . 


ANNOTA 


macros notat turdos, quos magna tamen ſedu- 


domus pariter. 
74. Vulcano,] Hie Deus ignis ponitur non 
rarò pro ipſo igne. Metonym. vide 1, 1. Od. 4. 
Summum properabat lambere tectum.] Hujus 
incendii facile graſſantis ut rationem intelli- 
gas, ſcire te, lector, oportet quod cùm aliis 
ſcribit Cœlius Rhodig. I. 25, c. 21. Habuiſſe 
veteres in domibus tecti medio apertionem, quam 
nuncutabant capnodechen, id eſt, fumi recep 
taculum. Nec enim, ut fit hodie, in excavato 
pariete caminus erat, ſed in medio cubiculo 
hyberno ; ſiquidem in æſtivo non erat focus. 
Vitruv, 1. 7. c. 3. Hinc & nunc abutimur 
voce caminus fornacem, hypocauſtum ignem, 
fignificante ;, quam tamen uſurpamus pro fu- 
mario, ſeu gula fumum emitiente extra tec- 
tum, Iſidor. I. 19. c. 6. . 
75. Convivas avides c.] Cœnam jam pa- 
ratam ſervare ſatagunt famelici illi magis 
quam ædes ſcilicet alienas. 
77. Incipit ex illi montes, &c.] Bene vento 
egreſſis incipiunt aſpici montes Apuliæ, Ho- 
ratio quidem regio notiſſima; exinde orto vi- 
delicet, Apulia l. 3. Od. 30. & Epod. 2+ 
78. Atebulus,) Venus Apuliam infeftans 
dictus quaſi ar7²⁹ẽ́̃ gala, immitens calami- 
tatem. Plin. 1. 17. c. 24. Gell. I. 2+ c. 23. 
hunc, ut volunt, eundem noſter vocat lapyga- 


| 


— = CE. - - * — . — 2 --__— — 
— — — —— - — - 
> — — —— _ — — 8 * — — — —— — — — 
- — P be. <om moo * _ FX * hr _ 
— a 2 pe — — — - = q — — —— — 
— — — * = A * 2 
. — — - hp — - - ——— 


— 
— 


- 2 = 
— — — 
TT —⅛¾ 
& _ 


Q. HORATI 
Nam vaga per veterem dilapſo flamma culina 


Volcano ſummum properabat lambere tety 
Convivas avidos cœnam, ſervöſque timentes 75 
Tum rapere, atq; omnes reſtinguere velle videres. 


Villa recepiſſet, lacrymoſo non ſine fumo, 
Udos cum foliis ramos urente camino. 
Hic ego mendacem ſtultiſſimus uſque puellam 
Ad mediam expecto noctem: ſomnus tamen aufert 
Intentum Veneri: tum immundo ſomnia viſu 84 
Nocturnam veſtem maculant, ventrẽmq; ſupinum. 


I FLACCT/ 
m R 
[569] 
m. 


montes Apulia notos 


Oſtentare mihi, quos torret Atabulus, et quos 


pſemus, niſi nos vicina Trivici 


80 


1 


Quatuor hinc rapimur viginti et millia rhedis, [567] 


dulo, quod verſu dicere non eſt: 


"_ perfacile eſt: vænit villiſſima rerum 


| * Inde rhedis vebimur per guatuor & viginti millia oaſſuum, commoraturi in 
parrs urbe quam indicare non licet werſu hexametro; fignis autem eft facillimum : Ibi venditur 


TIONES. 
79. Erepſemus.] Syncope pro erepſiſemus, id 


litate boſpes ad ignem verſabat hoſpitibus ap-|eſt, tranſiviſſemus. Sic poſtea Sat. 9. ſurrexe, 
ponendos; adeò ut ipſe pæne arſerit ejuſque pro ſurrexiſſe. Virgil. Æneid. 4. v. 606. ex- 
tinxem pro extinxiſem. Lucretius pariter con- 
fluxet. Terentius in Adelph, produxe, &c, 


Trivici.] Hoc oppidum eſt in Campanie 
finibus, montosa valde regione, viiſque ar- 
duis, ac difficilibus; quapropter in villa proxi- 
ma ſubſiſtete ſæpids neceſſe eſt, . 
87. Oppiduls, quod verſu dicere non eft ;] Sei- 
licet Equotutico, que vox ſtare nequit in ver- 
ſu hexametro, Equotutium, vel, ut legunt zlii, 
Equetuticum, five Equus Tuticus, Apuliæ Dau- 
nie fuit oppidulum, hodie Ariane dicitur, 
aliis Foggia: in colle ſitum eſt ad Appenninum 
montem< à Benevento in ortum diſtat milli- 
aribus duodecim ex Sanſone. Illius meminit 
Cicero ad Attic. I. 6. Epiſt. 1. Scire vis tua 
ego quas acceperim literas, Omnes fers quas 
commemoras, ' prater eas quas ſcribis 
pueris Equotutico ac Brunduſio datas, 

Quod werſu dicere non eſt: Imitatio eſt Lu- 
cilli, ita Sigillaria indicantis Sat. 7. 


„„ 6 Servorum s dies of, 
Quem plans hexametro werſu ES 74 


De hoc ſervorum die continuò poſt Saturna- 
lia celebrari conſueto, Macrob. lib. 1. cap. 10. 


ſcilicet aliunde petenda & longe 


J. x, Od. 3. 


60 


——_— 
— . . — F 
8 : — * 


— 


88. Venit viliſſima rerum Hic agun.] Qu 
2 mW 
quo. 1 

Hic 


SATIRARUM LIBE R. 1 s 3% 
Hic aqua: ſed panis longs pulchertimus 3 ultra [at Pari en. eee certdy 


Callidus ut ſoleat humeris portare v 
Nam Canusi lapidoſus; aquæ non 
Qui locus a forti Diomede eſt cond 


"> 5 ,\|adeo ot prudens wiator cun- 
iator; "? 90 ſuoverit [wan bumeris ferre; 
ditior urna :;quia Cann eſt lapidoſus ; 
itus olim. ee autem an band, fal- 


Flentibus hie V arius diſcedit moœſtus amicis. cor ved oppidum edifice 


Inde Rubos feſſi pervenimus, utpote Jongum { 568] } Diomede. Lliae Varius riff 
Carpentes iter, et factum corruptius imbre. 95 nbſeeſſit ab amicis * 2 


delten tempeits melon, via pet, d uqus 
Bari mœnia piſcoſi. Dehinc Gnatia Iymphis. jr, atque: 


Hine Rubos per ter imus ſuti - 
5 Cali, gudd wo Jy ee fece« 


# uUTam mo- 


Iratis extructa dedit riſũſque, jocoſ que; 5 eſe — mam for 
Dum flammi fine thura liqueſcere limine ſacro iar 


Perſuadere cupit: credat Judzus A 


infer fis aquis .condi'a” præbuit riſum ac. ludum 
templi aduu, Fidem babeat Judæus recutitus, 


deteriar uſque ad murot Ba. 
pella, 100 fel piſcoſs. Deinde Egnatia 
qudd perſuadere volunt thura fine igns incendi 10 


ANNOTATION'ES. 


89. Ultra Callidus] Quidam legunt are is 
eſt, in ulteriorem regionem. Quod ſatis placet. 
91. Canusi,] Canuſium Apuliz oppidum, 
Hodie Caneſa, in colle ædificatum apud Auf- 


mari alluitur, ad oram finus Veneti : quare ifs 
coſum vocat Horatius. Conditum eſt & nomina- 
tum ab incolis Bare parvæ inſulæ apud Brun- 
duſium, teſte Feſto. 


dum amnem, a Cannis exciſis diſtans tribus} Cratia. ] Hæc & Egnatia dicitur, hodie Gram - 


milliaribus. 


Lavideſus.] Lapid's inſtar durus & inſipi- 


zi, vel Nazzi; urbs Salentinorum etiam mari» 
tima, media fere inter Barium & Brunduſium, 


dus: vel lapidibus plenus, & farina minimé ab utreque diſtans trięinta cireiter milliaribus. 


dura: five malé concinnata mold, "five non 


Lymphis iratis extrucmd] Seu quod agu 


ſat durs, quæ grana conterendo ipſa deteratur, dulcis penurig laborat ; ſeu pots quod ſie no- 


ruptis inde particulis, quæ immixtæ pani den-|tare vult Poeta Gnatianos ut 


tes manducantis offendunt, 


_ lIymphatigos, id 
eft, inſanoe, quippe qui non mold ered n, fed 


Ajuæ non ditior urna.] An quoi Aufidus & aliis perſuadere velint rem incredſbilem aut 
eſt duntaxat lacus, quemadmodum Strobo aſ- |ſuperſtitioſam, de quia mox. Vide Feſtum in 


ſerit ; cvjus proinde aqua potu injucunda ef- 


voce ſympba, ubi egregie oſtendit lympham di- 


ſet ; an vt ſeribunt - nonnulli, quod Aufdiſei pro nympha,-mutat literuld: '& lymphas 


fluvii alveus intercum areſcit ? 6 


tos dici furioſos, eo quod creditum veteribus, 3 


92. Qui locus d forti Diomede et conditus nymphis, fi conſpicerentur, furorem immitti. 


im.] Diomedes /Etoliz rex; poſt Achillem 


Ludit igitur Potta in ambigua voce. 


& Ajacem fortiſſimus inter Græcos ; fingulari] gg. Dum flawmd fine thura liqueſcere Se. 
pugn3 cum Hectore & ZEnea congreſſus eſt; Hujus miraculi ſuperſtitioſi meminit Plinius 1. 


Palladium abſtulit: Martem quoque & Vene- 


rem vulneraſſe in bello Trojano fertur, Qua- 


2. c. 107. ita ſcribens ; In Salentino oppido Eg- 
natid, impoſito ligno in ſaxum quoddam-ibi L 


prop'er indignata Dea uxorem ejus HRgislencrum, protinus flammam exiflere, Port nota- 


libidinibus ſœdis aded perdidit, ut ille tum ab 


virus alibi cognitos. Ethnicis ſacros codices, e 


ipsa tum f patris abhorruerit; diverteritque quibus non pauca mutati fabulis aſperſerunts 
in Apuliam, ubi cum Dauno rege federe ini-|Cer'& patet adumbratum bie quod habetur J. 


to, non unam urbem condidit : memorantur 


3. Reg. c. 18, de vocato cœlitus igne Elie. pre» 


Canuſium, Arpos five Argos Hippium, qua &|cibus, quo repente conſumpta ſunt holocaus 


Argyrippa. | 


ſtum, & ligna, & altare lapideum, & ſuper» 


93. Varius diſcedit.] Vocantibus all8 nego-|fuſa copioſe aqua, Vide 1. 2. Od. 19. 


tiis, Ali volunt ad caſtra Czfaris contendiſ. 
ſe alia via. 


100. Credar Fudæut.] Infimulat Horatius u- 
dæos ſuperftirionis, ed quòd modo relatum mi- 


94. Rubos.] Rubi urbs Apuliz, quibuſdam |raculum crederent ac venditarent. Hine & rem 


Ruwo dicta, Canuſium inter & Barium. 


Gnatianam ejuſmodi credulis hominibus nar- 


Feffi.} Confeftis à Canuſio, obi pranderant, randam ſuadendamque remittit: quas bi Yuil- 


viginti milliaribus aut cireiter. 


96. Poſtera tempefias melior, &c,] Cœlum] Romanos tamen non parum ſu 


Aon pluvium, ut heri. 


que commitibus non_nifi_ri/us dedit & Jocos, 


perſtitionihus 
addictos lege apud Plin, I. 28. c. 2, K. 


Via pejer,] Ob hefternum imbrem, loco-| Apelſe,] Qua fine pelle in preputio clreum- 


rumque difficultatem. 


ciſo; recutitus, Perf, Sat, v. 114. recati'a 


97. Bari menia piſce//,) Barium Apvliz|ſabbata deridet : ubi nos plura de hac lege Ju- 
oppidum, regioai nomen dedit Barianæ dict ;idais à Deo data; idem ad Juvenal. Sat. 14. 


Non 


268 Q. HORATI 

cert®' minime credam. 
Are Deos accepi tranguil- 
lam vitam ducere ; 
guidpiam mirandum tHat 


22 Triſtes ex alt 


rura, lllad nequaguam 2 n-| Brunduſium | 
. minibus ſolicitis immirti > 
ſemmis adibus Olympi. 


ANNOTA 
Salma ſius iam iſtum doctè 


brevis eſſe poſ- 
ſet prima ſyllaba vocis appeila, tum qudd pos 
tis dicendum foret impella vel appella, ſieut 
dicitur imberbis, & abfimilis, &c. Solerter | 
autem & appoſit? ait fuiſſe tum Romæ Ju- 
deum quemdam nomine Apellam, ad quem 
fans Horatius reſpexerit. | 
101. Dees didici ſecurum agere avumy] Ab 
Epicuro fic ſtatuente, mortalia & inferiora 
quæque minimè Diis cure eſſe. Vide lid. t. 
Od. 34. lege & Plin. lid, 2. cap. 7. 


5. 90. 
reſellit : tum quòd nequaqua 


4 


. - * — - 


ex dictis initio, 


I'FLACCT 


Non ego. Namq; Deos didici ſecurum agere ævumʒ 
Nec, fiquid miri faciat natura, Deos id 


o cceli demittere tecto. 


ongæ finis chartzque viæque. 104 


Bruntuffum tern nus fuit prolixæi itineris, erit etiam hujus deſeriprionis, 


TIONES. 


og. Brun J Hae urbs regni Ner- 


politani maritima, in provintis Hydruntinss 
ad oratn-tharis Adriatici. Brindifi, Ennius. 


Brunddfium pulchio præcindtum præpete pertu. 
re fihis vie] Viz cauſa & finis patet 


Lange.] Nam Roth3 ditst Brondufiurn 
milliaribus trecentis & ſeraginta. Hec ve:d 


confecit Horatius quindecim diebus, Quidam 


numerant ſeptemdecim, ſed perperam, 


Vvirtute & honeſiate morum. 
tunt. Bina educatio preferenda 
opulentæ prefiat. 


o Meceras, qied nobilior | TON 
ts nullus fit 2 guor- N 

fut Tuſciæ terram babitd- : 
runt, ant quad babsi a- Incoluit fines 


wes faternot ar maternes, Nec quod av 


INNO T 4 


1. Not quia, &c.] Satira hc tota niteſcit 
cm verz nobilitatis definitione, tum bone 
educationis preaceptionibus & emolumentis, 
tum grati in bonum parentem animi teſtifica« 
tione. 8 

Neon quia, Maceras, * Se.] Non 
tu, Mzcenas, licet nobiliſſimus, quod pleri- 
que mignatum faciunt, humiles ac plebeios 
aſpernaris, Enimverò me libertino patre na- 
tum adeo non deſpexiſfi, et contri efſe in 4. 


micorum numero juſſeris, qudd me purum & 
inſontem comperiſti. IS watt 
Lydereum quicguid Sc.] Ferunt nempè Ly- 


diz populos, duce Tyrrheno Hereulis filio vel 
truriam tenviſle ; unde Hetruſci dicuntur Tyr- 


nepote, in Italiam dudum appuliſſe atque He- 


SATIRA VI. 


Vera nobilitas non generis ſplendire aut avirum titulis metienda : ſed 


ebenduntur qui majora ſe appe- 


yy th natalibus, Medioeris fortuna 


quiz, Mæcenas, Lydorum quidquid 
Etruſcos 


„nemo generoſior eſt te; [vo] 
us tibi maternus fuit atque paternus, 


TIOVNEVCS. 
umghe manum. 

Et ZEneid, 2, V. 781. 

Ad terram Heſperiam wenits, ubi Lydius ar 

Inter opima virum leni fluit agmine Tibris, 

De Mæcenatis ex Hetruriz principibus origi- 
ne, fuse lib. 1. Od. 1. Ce. 

Etruſcos fines, ] Etruria five Hetruria, qua 
& Tuicia patiter ac Thuſeia ſcribitur, Italia 
notiſſima regio, vernseule Ja Tiſcane : ab ortu 
— fluvio Tiberi, à meridie mari Tyr- . 
rheno. | 

2. Generofior.] A genere gereroſus antono- 
| maſtic$s dicitux, cui opponitur degener. Senec. 
Trag. Troad, 

Generoſa in ortus ſemi na mt ſuos. 


3+ Nec guod avus tibi & c.] aterno materno- 


„* 


| 


rheni pariter ac Lydi, Virgil, Hneid. 9. v. 11, 


que genere nobiliſimum indieat Mæcenatem. 


Olim 


SATIRARUM LIBER I. 6. 29 


Olim.qui magais legionibus icperitätint, . pridew en _exerciti 
Ut plerique ſolent, naſo ſuſpendis adunco fo prefers, 75 555 
Ignotos, ut me libertino patre natum: Tae, few me bertied 
S negas, quali fit quiſque parente fi Hum grande 


quilibet oriundat, 


Natus, dum ingenuus: perſuades; hoc tibi verè, % nibil referre quo — 


„, uno afſe plurit nunquant 


WY b/w Zo 3 #8 » ec 


4. Legimmibur.] Synecdoche, Proptiè verb] Lewis, alert gen,] Pub. Valerius LW. 
10 ad Romanos pertinebat 2 continebat ſex | nus, quòd virtute careret, vel populo deſpectus : 
hominum millia : fingulis autem millibus Tri- quanquam erat 8 familia perilfuſtti, per quart 
bunus imperitabar, tempore quidem C. Mirii, reges exaQti Roms, P. enim Valerius Publichla 
Hic enim primus legionem ſex mium con- ſuffectus olim Conſul Collatino abdicate c- 
ſcripſit, que ante quatuor millium fuerat. Vide acta, uni cam junio Bruto colleys regno pe- 
Ifidor. lib. 9. cap. 3. Veget. lib. 4. Feſt. K. pulit Tarquinium Sopefbum. T. Liv, lib; a. 
5. Naſo fuſpendis adusco.] Vafrè & als de-| 15. Qui Pultur bonores He.] Ubi nempe W. 
rides, Quintil, lib, 12, cap. 3. ri guide * ſeu populi dominatio, ut Ro- 
deriſus, contenptus, faſtidlinis Jenifer ſolet, mir. Tit, Liv. paſſim, Loeiſius olim dixerat 3 
Wig} 


Ls «Ah FEET 
u, quem novi mores ſubdolæ irriflont dicav#re,” | © e un eff cro fil. | - 
1 6. Lb. How manuniffus voratur} 16. Fame ſovir } 3 Plus ducitur vang 
libertus ; ejus fili dicuntut Hibertini, Qui #opinione & ventors Exiftiniatione, quam | 
his deinceps naſcuatur ingenui ſunt, Ly virtute & ori. Unde omnia deferre folet 
$. Tngenuut.] Non propriè adhibetur vox —_— tatalium ſplendore, domeſtic | 
iſta hoc loco : ſignificat autem hie non Nbe-|& opibus prafulget fainerfi per ſe haud uffort 
rum, ſed moribus præditum bonis, ingenuo| virtutis ſpecimem ediderie, Iſocrat. ad Demon, 
& 9 viro dignis. APIs A vulgus igtorar weritatthh, & famani reſpicit. 
„ Ante atem ] Antequam Rome T AN dvou'e: ee d Thy ars 
PR * e = bar Tarquinif ſoc- N, wonnel, . r 
ceſſot & gener, Ocriſà matre captiva natus. 
Unde noſter ejus regnum ignobile appellat, 
Quanquam apud Corniculum foam pattiam 


17. Stupet in tut, & wnaginibur.] Nobili- 
taxis infignia demirstur, non ipſam viftutett 
quz ſol eſt nobilitas: ſuper videns honorutf 
domi valdè nobilis fuiffe cogtioſeitur. Vide | titulos & ſtatuas majoribus conflitutas, pee ad- 
Diony(. Halic, I. 4. Tit. Liv. I. 1. c. 4t. ubi| vertit hac um virtuti detreta & concellh fa- 
Tanaquil uxor Tarquinii fic hortatur Servism | iffe. Cic. in Piſbn. OBreg/ifti ad bondres error 
hunt: Erige te, Deoſgue dittes ſequere ; qui fis, bominum, commindativnie famoſarum imaginutty 
non und natus fis, {5 wa & not peregrini r- quarum nibil Babes fimile pretir colorem, 
navimus. Tuum eft, Servi, fi vir et, reg num, &. — Sat. 8. v. 1. 5 n 
10, Nullis major ibus ortos.] Originem trahentes| Stetimata quid faciunt F Quid prodeft, Pontice, 
2 iis qui hactenus 2 inc 2 fit, & aullive| OP iy | | 
uerant nominis ac celebritatis. © Sanguine , Þ e gender wiihtus = 
12. Comtra Levinum c.] Contti verb Majoruth # & flantet L AZmilianos. 
domi nobiles interdum tam degeneraſſe, ut| Quid epportet m Ur.] Quid' gos ſeritire &- 
etiam contemptui fuerint, nulloſque adepti judicare decet, fi quidem T vulgi errote 
magiſtratus, | & ſaplentum inſſ itutis inforthdti ſumus? 


% 


* 
„* 


— * 


* 


PRI. I < 
3 — — he * — 
PR — — — b —— — — 
- * — , A ts ds 
— — — 1 
— 2 — — SOR ——„—̃ —— . 2 OO - 


40⁰ 


— - * — — oe 
— — 2 3. —̃ — 1 


. — In A — 


mus ſum ma in Rempublicam fide, conſulatum 


TCenſoria lex ita jubebat : _ Cenſores populi fa- 


1 


hos decet a gere 2 vulgo plane 


BORA TIA 
Nos facere, à vulgo Tonge longeque rematos? 


n Namque eſto: populus Lævino mallet hono- 


Pulus dignitatem Lævino de- 
Ferre maliet, gudm Decio ig- 
note: & ius "Cenſor ar- 
teret me, fi liberto parente 
mon efſem genitur;, & aidem 
jure, quia non manſifſem in 
propria conditione. 
enim! ploria ſplendente ſuo 
curru nero allicit tam ob- 
ſeuros ud illufires, Quid 
prodeſt ribi, Tulli, reſumere 
ablatum \clavum, & treavi 
Tribunum ? Scilicet auf 
eff invid'a, gue minor erga 


rem, 
Quàm Decio 


ANNOTH 

19. Lævino mallet honorem, Qudm Decio 
mandare nor] Homini mejorum gloria, co]- | 
luſtrato, per ſe vetd ignobili; potids quam 
viro--proprig- laude eonſpicuo, -cujus majores 
non antea clari, Pub. Decius Mus e Deciis pri 


* 


meritd eſt adeptus, fortiterque & gloriose ad. 
miniſtravit cum T. Manlio Torquato. Cic. de 
Divin. . Tit. Liv. I. 8, &. 

20. Cen ſor que moweret Appius, Repelleret 
ac ſummoveret me 4 petendo magiſtratu Ap- 
pius ille Claudius Cœcus  ſevera notus' cenſura, 
creatus anno U. C. 443. Is primus libertinos 
in urbanas tribus redegit. Sueton. Claud. c. 16, 
& 24. Vide Alex. ab Alex, I. 3. c. 13. ubi 
Cenſotum origo & poteſtas explicatur. later 
alia debebant Senatores legere & cooptare, 
ſummotis indignis, & honeſtiſſimis alleQis, 


milias cenſento: urbis templa, wias, erariuni, 
weftigalia tuentor: papulum in tribus diſiribu- 
unto: mores . regunto : probrum in ſenatu 
ne relinguunto, &c, | | a | 
22. _ in proprid non pelle guigſſem.] 
Quia vellem aſſurgere ſupra meam conditio 
nem ac proprium ftatum.  Allufio eſt ad fa- 
bulam aGni leoninã pelle contefti, ZEſop. 
23. Sed fulgente trabit Sc.] Neque verd 
mirandum quod ignoti ac novi homines quan- 
doque ad dignitates aſpirent ; fi quidem hi, 
rinde ac generofi nobileſque,  trahuntur 
plendore gloriæ 3 que omnes ad ſuum velut 
currum conſtrictos rapit, Cir, Offic, 1. YVix in 


deni tur qui. laboribus ſuſceptis periculiſque .ai- 


mandare novo; Cenſ6rque moveret 


Appius, ingenuo ſi non eſſem patre natus: [572] 
Vel merito, quoniam in propria non pelle quieiſem; 
'Veram| Sed fulgente trahit conſtrictos gloria curru 
Non minds ignotos generofis. Quo tibi, Tolli, 
Sumere depoſitum clavum, fierique tribunum? 25 
[nvidia accrevit, 'privato quz minor effet. ' 
Nam ut quiſh ; infanus nigris medium impediit erus 


Pr ivutum ores, Etenim cim primum aliquis demens mediam tibiam inſeruit cothurno, 


TIONES. 
menti eſt recipiſſe veſtem & dignitatem Sena. 
toriam, quam tibi Ceſar ademerat? Porrs 
non bend eſt notus ille. Sic habet Vet. Com- 
ment. Tullius bie, Senatu motus eff d Cæſare 
ruf Pompeianus : occiſo verb Ceſare recepit 
2 clauum, & Tribunus militum faftus oft. 
26. Tribunum ?] De plebis Tribunatu locum 
hunc explicant nonnulli, ſed fruſtra, Tribunus 
militum nemo fiebat, quin prius alam duxiſſet: 
alam non ducebat niſi qui coborti præfuiſſet. Is 
milites in caſtris habebat dicto audientes, ad 
exercitationes ducebat, in ſtationes mittebat, 
claves portarum ſuſcipiebat; vigilias & muni- 
tiones die. noctuque circuire, militum nomina 
memoria tenere, ſauciorum curam agere, ne cui 
ata, pabula, alimenta deeſſent, cavere debe- 
bat, &c, Vide Alex, ab Alex. I. f. e. 28, &c, 
26, Privato que minor .efſet.] Si degeres 
fine mas iſtratu, nemo bi invideret: nune 
verd tibi dignitatem nacto plures invident. 
27. Nam, ut quiſque inſanus, c,] Cie. cit, 
Offic. 1. Nec imperia expetenda : at potius aut 
non accipienda interdum, aut deponenda non- 
AUNGUIM +, 94 +» 8 Multi guerentes team tr 
quillitatem a negotits publicis e remgverunt, ++ 
otiumgue perfugerunt, In bis & nobiliffimi 
Philoſophi longeque principesr, & guidam bomin 
negſeveri & graves, &c, Ex quibus patet in- 
ſanire quiſquis publicam rem vltd capeſſit, 
exiguis munitius adjumentis, | ＋ 
Nigris medium impedit crus Pellibus, &c. ] 
Magiſtratum iniit, in Senatum eſt allectus: ac 
»roinde jus habet utendi ocreis mollioribus ni - 
gri coloris pedem ac mediam quoque tibiam 
cegentibus : item latum induendi clavum. Cal- 


tir, non "quaſi mertedem rerum geſlarum * 
ret gloiam. At fortis animus & magnus dua- 


bus rebut maxim? cernitur, guarum una in re-|crafſioresz illoram tenuiores ex aluta, ſeu wolli 


rum externarum e ponitur, Ec. 
85 n. 68. Cavenda eff gloriæ cupiditas. 

ripit enim libertatem, pru qud magnanimis 
viris cmnis debet efſe contentio, 


Et & ſubtili corio quales_geſtayEre pridem reges 


Albanorum, Feſtus, Martial, I. 2. Epigram, 29. 
Cocc ina non læſum pingit aluta pedem. 82 
Iſidor. 1. 19. c. 33+ ait iſtos nobilium calceos 


44. Nd tibi, Tulli, Cc. Quid tibi emolu- jalte fuiſſe ſolo, cothurnis fimiles, ad me- 
4 & Pellibus 


— 


cei Patriciorum differebant à plebeiis. Hujus 


SATIRARUM-LIBER I. 6. 


Pellibus, et latum demiſit pectore clavum, [573] 
Audit contin ud, Quis homo hic eſt? quo patre natus? 
Ut & qui zgrotet quo morbo Barrus, haberi 30 
Ut cupiat formoſus; eat quacunque, puellis 
Injiciat curam querendi ſingula; quali 
Sit facie, ſuri quali, pede, dente, capillo: 
Sic qui promittit, cives, urbem ſibi curz, 34 
Imperium fore, et Italiam, et delubra Deorum ; 
Quo patre fit natus, num ignotà matre inhoneſtus, 
Omnes mortales curare, & quærere cogit. 
Tüne Syri, Damæ, aut Dionysi filius, audes 
Dejicere & ſaxo cives, aut tradere Cadmo ? 
At Novius collega gradu poſt me ſedet uno: [ 574) 
oc 
aulus, | 


amque eft ille, pater quod erat meus. 
tidi P | | 

Et Meſſala videris? at hie, fi plauſtra ducenta, 42 

Concutrantque foro tria funera, magna ſonabit 


Cornua quod vincatq; tubas, Saltem tenet hoc nos. 
Nunc ad me redeo libertino patre natum, 45 


40 
& laticlavi deruit, 
ee 


cujus' filius® Duemadmodum 
ff quiſpiaom eodem quo" Bare 
rus morbo laboret, "ut 'wolit 
cen ſeri pon Lark libet 
pergat, i tam i cre- 
abit * fSingu/a; qua- 
lit fit wultu, quali ſurd, pede, 
dente, capills :* ita gui pot 
licetur curaturum ſe populum, 
civitatem, imperium, Taliam, 
et templa numinum; is cun- 
cros homines cogit ſolicits per- 
contari quo fit editus aren- 
te, an obſcurus matre 5 
bili. Num tu filius Syri, 


det & rupe Tarpeia præcipi- 
tare cives, aut Cai tra- 
dere? At, inquies, Novins 
coll:ga uno poſt me gradu con- 
det: oft enim ipſe quod erat 
parent meus, id nem 
tibi wvideris eſſe Paulus 
Meſſala? Perim bic, fo 


Quem rodunt omnes libertino patre natum, 


ducenti carr: treſque 


Funebres in foro ſimul procedant, tellet vocem ingentem cornua & buccinas ſuperantem. 1d ſaltem nos 


detinet, 


lidertino, 


Jam revertor ad me parentis liberti filiuim, cui exprobrant uni ver originem e paire 


ANNOTATIONES. 


atum Erus perveniſſe, quatuor corigiis religa- | 
tos, & fibulis aureis vel argenteis : aſſutam {hoc 
denique deſuper habuiſſe lonæ creſcentis effi- cap. 44» 


39. Deylcere d ſaxo cives.] Uſitatum erat 
Rome ſupplicium, Vide Plin. libs 7, 


giem, ſeu potids literam e, que centenarium Tradere Cadmy ?] Lictori ſeu carnifici note 
prin im numerum fuiſſe Senatorum not bat. eo tempore crudelitatis tradere vel necandos vel 


Vide Plutarch. Quæſt. Centur, Rom. Item, |torquendos. 
Cal, Rhodg. I. 20. c. a8. Juvenal. Sat. 7. 


40. At Novius, &c;) Reſpondet Tullius 


v. 192, by collegam ſuum uno fradu inferiorem ſe 


Appofitam nigræ lunam ſubtexit alute. 
28. Latum demifit pectore clavum, ] 


eſſe & ignobiliorem, 


De e&4 libertus; Tull-as ved libertinius, De Novio 


Wemips* Novius erat 


interiori veſte & tunic4 nobilibus proptik dini \illo poſtea ſab finem bujus Satire, 


fued Sat, præced. v. 26. 

29. Audit c:ntimud, &.] Scilicet homines 
novos ad dignitates evehi populus indignatur. 

0 cbs ae | 
efflæni, - proindeque formoũtatis affectatione. 
Sat, 4. præred. Barrus inops. 

34. Avi promittit cives, urbem, Sc.] Cru- 


quius odſervat ic ſormulam quamdam jura- 


iUuſtriumi? De 
M-1T-la Cot vino 


41. Hoc 116i Paulus, Et Meſſala ' viderit ?] 
Tullio reponit Horatius : ſcilicet quod I ſervili 
conditione diſtas uno gradu pid quam Noviue, 
uo mor be Barrus,} Mulierum amore an iceo tibi videris eie perinde nobilis ac Paulus 
b Emilius, & Meflala Corvinus apud Romanos 


ine 1, 1. Od, 14. De Valerie 
Aurel, Victor. &c. 


42. At bic, Sc.] Salfa ironia in ejuſmoci 


menti ejus qui magiſtratum ac-ipit, Certé homines novos honoribus exornates. Indicat 
ſenatoribus ac magiſtratibus incumbit cura ur bis | Potta Novium diguiorem fuilſe pratoniz 


civium, imperii, religionis, &c. 


munere, quim Senatoria dignitate ; 
38. Syr i, Dame, Dionys] Nomina ſervorum ingenti voce preditum à natura, noa 


quippe 
autem 


ſont iſta. claris natalibus aut virtutibus. 


Audes Dejicere ꝗ ſaxo civet, &c.] Tu 
genere libertino oriundus audes Prætocis aut 
Tribuni plebis officio fungi, civeſque Rom. Sat. 3. v. 158. 


morti addicere, ac lictori tradere ꝭ rupe Tarpeia | Propert, lib. 4. Eleg. 12. v. 99 
dejieieddos ? : Sic maſtaæ W tube, w 
d 


44. Cornug qued uincdigue twbas.] In fone- 
ribus gahiberi ſolebant cornua 1 Perſ. 


Hinc tube; le, 


Ec. 


Demerril, f eee dw- ' 


4 5 
ol 


Naas 


4 * 


— 
* 


| 
| 
| 
i 
| 


0 WE. — 


Q. HORATII FLACCI 


& quad nunc ſum tus corvi-[Nunc, quia ſum tibi, Mæcenas, convictor; at olim 


wa, © Macenas; 


Quod mihi pareret legio Romana tribuno. 


ae legioni, Hoc ab ie dif- Diſſimile hoc illi eſt : quia non, ut forſit honorem 


queat, at nan pariter tuem| Ambitione procul. 
ime cum dig-| Me poſſum caſu, quod te ſortitus amicum : 

Nulla etenim mihi te fors obtulit: optimus olim 54 
lare ne-| Virgilius,poſt hunc Varius,dixere quid eſſem. 575] 


8 3 
mos eligere cures, per vera 
ambitione longs pulſa, Ob hoc 


me fortunatum appel. 
22 


Ramvis enim digni-|Ture mihi invideat quivis, ita te quoque amicum; 
— am mh  forafe . cautum dignos aſſumere, prava 51 


Felicem dicere non hoc 


gudd fortuird nau: Ut yeni coram, ſingultim pauca locutus, 


fim te amicum: nulla guippe (Infans namque pudor prohibebat plura profari.) 


Fortuna mihi dedit te: ted 
eximius 
deinds Varius, 
guis em. Cam werd filet! 
coram te, modica dixi inter- 
ruptis verbis. 
-cundia elinguis baud finebat 
plura legui. )] Non me illuftris 
parentis filium, non 


ino YVirgilius, ac Non ego me claro natum patre, non ego circum 
narraveruat\ Me Satureiano vectari rura caballo: 


59 


Sed, quod eram,narro/-Reſpondes,ut tuus eſt mos, 

(Nam were-| Pauca. Abeo: et revocas nono poſt menſe, jubeſq; 
Eſſe in amicorum numero: magnum hoc eg duco, 

anus Quod placui tibi, qui turpi ſecernis honeftum, 


me generoſo webi circa mea Non patre præclaro, ſed vita et pectore puro. 


egros, ſed, quod eram, com 
memorawi. Tu wed, 1. 
ſoles, reſpondiſti. 


megue poſt novem menſes ac- 


» 


Atqui, ſi viciis mediocribus ac mea paucis 
20 Diſceds : Mendoſa eſt natura, alioqui recta (velut fi 
Egregio inſperſos reprendas corpore nævos) 


65 


eee precipiſque % inter} Si neque avaritiam, -neque ſordes ac mala luſtra 


amicos tuos. lad ego mag- 


mi facio qudd placui tibi qui} Objiciet vere quiſquam mihi; purus, et inſons 
pravum 4 refto diſinguis, (Ut me collaudem) ſi vivo, et carus amicis; 70 
non per rel ken fatrem, ſed} Cauſa fuit pater his, qui macro pauper agello 


per mores & animum inno- 


centem.  Verim, fi mea in- 


Noluit in Flavi ludum me mittere ; magni 


doles parvis ac paucis nawis Quo pueri magnis è centurionibus orti, 


maculata eft, de cætero proba: 


( quemadmodum fi maculas formoſo corpore effuſas damnes) fi nec ſordidam cupiditatem, nec im- 
Fura ganea ullus mibi juſte exprobret : fi etiam (ut me approbem) ob integritatem & innocentiam 
gratioſus amicis vive; bis cauſam prebuit meus parens, qui, modico agro non dives, noluit me 
tamen mittere ad ſcholam Flavii, ad quam pergebant clari juvenes illufirium centurtonum filii 


ANNOTATIONES. 


48. Qudd mibi 1 legio Romana] Cum 
n Bruti caſtris militarem. Vide 1. 2. Od. 7. 
49 . Diſſimile boc ille eft :] Honoribus qui ſque 
invidere poteſt, quos non rarò indignis etiam 
dat fortuna; non verd amicitiæ & gratiz apud 
virum ſepientem, qui non nifi dignos eligere 
cognoſcitur. ö 

55. Varius,] De eo Sat. præced. als. Varus. 
De Quintilio Varo, I. x. Od. 18. 

59. Fatureiano.] E Satuteianis paſcuis, ubi 
qui nutriebanfur optimi. Saturum vel Sa- 
tureum, qui buſoam Satyreum, v. Sataro, hot ie 


t * Hervio, 
Vicina. 


5 


72. Flavi ludum] Is erat arithmetic, five 
computand!, nemerandi, rationes & calculos 
conferendi magiſter & doctor famoſus: ad 
quem inſtituendi mittebantur pueri ab iis qi 


fœnoti ſtudebant & avaritie, Vide Epiſt. ad 


Piſon. v. 425, ubi. 
Romani puert longis rationibus aſem 
Diſcunt in partes centum deducere, &c, 
73. Magnis & centurionibus orti,] Centurio 
qui centum milites regit : quod additur magnit, 


_ vicus hortis amenus z olim oppidum in Calabria, parcs. 
Secundum alivs, regio Tarento tiam primorum quoramque filios ad quaſtum 


videtur, ſignificare primipilos & primorum 
ordinum ductores, qui ſere Tribunis dignitate 
Sic notat Poeta cupiditatem & avari- 


& ſoꝛdes magis forma: e curautium, quam ad 


Læro 


SATIRARUM TIER 
Lævo ſuſpegſi loculos tabulimque lacerto, ¶ 56 


75 
Sed puerum eſt auſus Romam portare docendum , 


Ibant, octonis referentes Idibus æra. 


Artes, quas doceat quivis eques atque fenator 
Semet prognatos : veſtem ſerv6ſque ſequentes 
In magno ut populo & quis vidiſſet, avita 


Ex re ptæberi ſumptus mihi crederet illos. 80 


Ipſe mihi cuſtos incorruptiſſimus omnes 
Circùm doctores aderat, 
(Qui primus virtutis honos) ſervavit ab omni 


Non ſolùm facto, verùm opprobrio quoq; turpt : 
Nec timuit ſibi ne vitio quis verteret, olim 85 


Si præco parvas, aut (ut fuit ipſe) coactor 


Mercedes ſequerer. Neque ego eſſem 1 
[577 


Ob hoc nunc | 
Lavs illi debetur, et a me gratia major. 
Nil me pœniteat ſanum patris hujus : ecque 
Non, ut magna dolo factum negat eſſe ſuo pars, 


Quod non ingenuos habeatclar6ſq ; parentes, 91 


Sic me defendam. Longs mea diſcrepat iflis 
Et vox et ratio. Nam, fi natura juberet 
A certis annis ævum remeare peractum, 


Quid multa? pudicum 


94 


| I. 3 6. 403 
— lum 2 . 


confiderdſſert wv 
menta mea, & famules . 
mitantes, faeild jibi 


i 1 ; 7 
2 y ot > wn 


peditari ex awvorum , 
tibus, Tpſe mibi padagey.'s 


— non diſcedebat > 
me ores 
cungue. us 2 I 
me preftitit, ab cmi non 
tantum attjone, ſed & fuſe 
picione infami immunem ſ qui 
primus decor eft _ ne- 
ve formidavit iſpiam 
. redargueret, fi 2. — 
mercedes præco wel coattor 
(li ipſe fait) aliquands 
jeftarer, Negue ego con» 
Imd- bene 


Atque alios legere ad faſtum quoſcunq ; parentes 


nunguam feniteat : adeogue me non twebor 
gued non ſortiti fuerint paremtes liberos 1 


ab iftis. Enimwer , natura 1 
alios parentes aſſumere ad 


bitatem & virtutem. At longt diverſam 
Liese iniit viam Horatii pater ad 
erudiendum filium, quamvis macro pauper a- 

/lo, non ut illi pinguibus & opimis prædiis 
ocupletes. 

74. Leave ſuſpenſi Toculos tabul lacerto, } 
Centurionum fili, euntes ad Judum ſeu ſcholam, 
ipfi ſua geſtabant, nec unus famulus aderat; 
pre avaritia patrum: at contra Horatium 
ſequebantur ſervi portantes ipfi neceſſatia; ut 
ſcribet mox, Loculos, in quibus calculi, 7 
bulam, chartas, ſcrinia, Gall. pour apprendre 
2 calculer, compter à la plume & aux jettons, 

75. Oftonis refe ertes Idibus era.) Sunt qui 
interpretentur z mercedem aiferentes magiſlro 
Gngulis Idibus, que dies octo complectuntur. 


. 


Verdm, licet apud nos hodie lv4i magiſtrit 


merces pendatur menſirua : at apud Romanos 
annuam fuiile docet Juvenzlis Sat. 7. in fine. 
Et Macrob, Saturnal. 1. cap. 12. res a 
Mari incipiebat. . « . hot mene mag ißris exſol 
webant mercedes, guas cimpletus annus deberi fr 
it. Mellus itague intelligunt abi locum hunc 


em Laden 
rem ilis f 
gue illi vg — 
fatris ejuſmadi ſapientem me 
t multi, dicentes neguaguam ſud 25 accidifſe 
res, Sermo meus atgue judiaium abe procul 


mpcrarer dend percurrere lupe pri, ab ata ag N 
ANNOTATIONES. 


* calculo & rationibus confectis: ut pueri 

quaſi penſum ex mandato præceptor is domi ex- 
peditum referrent, ſcripto oftendentes in tabu- 
la quantum lucri rediret ſingulis menſibus ex 

cert2 ſumm3 pecuniæ ad fenus credits, Por- 
rd, quod [dibus folerent uſutæ colligi, fusd 

explicavi ad ca\cem Epod, 2, Iduum yerd ety 

mon |, 4. 11. firoph. 4. | | 

76. Roman portare} E patria Venuſio minori 

oppilo transferre Romam urbium rgginam & 

artium amnium emporium nobile. 

78. Faſtem ſervo gue ſequentes, &c.] Popus 
lus videns Rome habitum comitatumqve Ho- 
ratii, ſane illum_credeb+it re famillari coplos3, 
avitiſque facultatibus probe iaſtructum : adeo 
non ullis parcebat ſumptibus pater, ut honeſtam 
flio & bange dsret indolem, educationem, 
diſciplinac, inſſitutiogem. 

86. Praco, cer] Prater tes venales in aucti- 
onibus proclamabat, ac licitantibus addicebat. 

C-afor A cogendãd ſeu redigest3 pecunis 
nominatus, rerum venditarum pretium proſe- 
quebatur & xs unde & colieFarius ali- 


d 2 Optatet 


| 


Q. HORAT 
Eh ſeungue guiſ- |Optaret ſibi 


e acces ail; cle. F B{cibus et 
ros faſcibus & ſell curuli- 


à te verd ſapiens judicandus, ] 


ni fallor; gudd ferre grave eſt 


oporteret compardre majores 
fe ac circumducere duos| Exirem; pl 


oficiſci rus, aut peregrina - : 
447 22 forent plures Ire licet mul 
2 & famuli : pertraben · Mantica cui 
webicula, Jam verò eti- 
am Tarentum uſque, fi pla- 


armos werd ſefſor wulneret, 


nator, 


 ANNOTA 


Sergent. 

96. Onuftos Faſcibus & ſellis] Quidam le- 
gunt boneflos, Faſces, & ſellz curules, inſig 
nia magiſtratuum; ſynecdoche pro magiſtra 


fuss. De ſell4 curuli dicam poſtea in lib, 1. 
Ejpiſt. Interim ex Gell. I. 4, c. 18. hc accipe: 


in eo werd curru ſella erat, ſuper quam conſide- 


ſellz curulis origine ſentiunt. 

gerentiſq ue. 

ut moris eſt. 

nitas, AY 

vehiculum, non abſurde: ut Galli acceperint A 
Maſſilienſibus Greca lingua vtentibus, Sunt 


| qui etymon ducant a Britannis & Celtis, a- 
| pud quos pedar et quatuor: fed perperam, 


aſſeclas: nec liceret ſolum|Paſcendiz ducenda petorrita. 


99. Onus,] Onera & incommoda nobilis 
conditionis & dignitates honoteſque capeſſentis] tolerantur in privatis & plebeiis, que in Magi- 


I1FLACCI 
quiſque; meis contentus, onuſtos 
ſellie nolim mihi ſumere: demens 


Judicio vulgi, ſanus fortaſſe tuo: quòd 
bus : inſanus à plele quidem, Nollem onus, haud unquam ſolitus, portare mo- 


m . 


onus recuſerem, ad id mini- Nam mihi continuò major quzrenda foret res; 
mz afſuctus, Nam proinde| Atque ſalutandi plures : ducendus et unus (100 


2 Et comes alter; uti ne ſolus riiſve peregreve 


ures calones atque caballi 

— mihi curtoſ 578} 
o, vel, ſi libet, uſque Tarentum 3105 
lumbos onere ulceret, atq; eques armos. 


Objiciet nemo ſordes 1— quas tibi, Tulli, 
cet, decurtato  pofſim web; Cum Tiburte via Pr 
mul; cui lumbos ſarcina,| Te pueri laſanum portantes œnophorũmque. 


orem quinque ſequuntur 


e e > Apgar Hoc ego commodiùs, quam tu, præclare Senator, 


ritiam exprobrabit ; ficut tibi, Tulli, quando Tiburtind vid Prætorem te comitantur ſervi quin= 
| que laſanum ferentes & was winarium, Ob boc & alia mults vivo beatior te, ö illuſtris de- 


TIONES, 


quando appellatus. Idem etiam pecuniam, Vide Feſtum: item Agel. I, 51. e. 30. a 
publicanorum & vectigalia exigebat. Gal. un | Curto mulo,] Vili, turpi, cui decurtata eft 


cauda, Propert, 1. 4. Eleg. 1. curto equo. 

| 105. ue Tarentum.] Vel ad ultimos Italiae 
fines, De Tarento, I. 1, Od. 28. I. 2. Od. 6. 
l. LO Od, 5. 


tibus & dignitatibus, De faſcibus difſerui alibi] 106. Mantica cui Jumbos, Ce.] Ex Lucilio; 


Mantica Cantberii coftas gravitate premebat. 
Ad rem Seneca. Epiſt. 28, O quantum erat, 


Senatores, qui curulem magiflratum geſſiſſent,| ſeculi decus, Imperatorem, triumpbalem, Cenſo- 
curru ntur in curiam, honoris gratid : rium, &, quod - ſuper omnia bac eſt, Catonem 


uno caballo efſe contentum, ac ne toto quidem : 


rent: gue ob eam cauſam Curulis appellata.| partem enim ſarcinæ ab utreque latere dependentes 
Senatores autem, majoribus bonoribus nondum occupabant. 


Perfuncti, pedibus itabant in curiam: unde & 107, Objiciet nemo ſordes mibi, guat tibi, 
pedarii nominabantur, Alii tamen aliter de] Tall;,] Tibi quidem Prætori ac diviti objici 


jure poteſt quod ſordidè vivas & parum deco- 
re: non ita vero privato mibi. Multa enim 


ſtratibus & Patriciis minime. 


101. Salutandi plures: Ambiendo ſuffragia,| 108. Tiburte vid] An' omnium oculos 
benevolentiam captando, Magiſtratum petendo: vid frequenti & celebri, quæ ducit ad Tibur; 


de qua urbe 1, 1. Od. 7, & 18. I. 2. Od. 6. 


Durendus & unus Et comes alter, c.] Hoch 109. Laſanum portarte:) Inſtrumenta & 
enim requirit decorum, honor, majeſlas, dig- | vaſa quelivet viliſſima, coquendis etiam ci- 


bariis utilia: nè aut bac, aut illa, aut aliud 


104. Petorrita.] Petorritum eft genus earri] quidpiam pretio comparare fit opus in merito- 
quatuor rotarum ab ZEolto meropi; pro wvio-[riis tabernis ac diverſoriis: quod quidem ptæ- 
Epic, vel ab Ofc voce, petora, i militer qua- parci eſt hominis ac ſordidiflimi, Laſanum, 
tuor ſigniſicante. Dicitur etiam Gallicum eſſe][ OGecis Mdgaier, duo fignificat, matulam, & 


lebetem; poſteriori ſans accipiendum eſt hie 
ſenſu, Heſychio, Suidæ, Polluci dran 
idem eſt quod yurg:me; olla pedes babens :+ 
pariter & Schol. Ariftoph, In Pace. ? 

| Multis 


SATIRARUM LIBER I. 6. 
Multis atque aliis vivo. Quacung libido eſt, 1 T1 
Incedo ſolus: percunctor quanti olus, ac far: 
Fallacem circum, veſpertinũmque pererro 
Spe forum: afliſto divinis: inde domum meſ 577 
Ad porri et ciceris refero lachaniq; catinum. 115 
Cana miniſtratur pueris tribus : et lapis albus 
Pocula cum cyatho duo ſuſtinet. Adſtat echinus 
Vilis, cum patera guttus, Campana ſupellex 
cyatho, Ade wilis echinus, & guttus cum paterd, ſupellex > Cams 


 ANNOTATIONES. 


fortat binos ſcyphos cum 
pania, . 


111. Multis atque aliis] Legunt alii, millibus 
aue aliis, Rur:dm alii aliter interpretantur ; 
quidam fic, ob hoc & alia multa commodids 
vivo, &c, 

113. Fallacem circum,] Circum maximum, 
a Tarquinio Priſco ſpectaculis deſignatum, 
Palatinum inter & Aventinum montem, tria 
Nadia & amplius longum, quatuor vero jugera 
latom, Dionyſ. Halic. I. 3. Alex, ab Alex. I. 4. 
c. 25. Fallacem; ubi ſortilegi, ſomniorum 
interpretes, aſtrologi, circulatores, & alli 
fumum, ut aiunt, vendentes; aut gugffit causd 
ariolantes, ut ait Tull. x, de Divin, ſub finem, 
Vide uvenal, Sat, 6. V. 581. & ſeq. 

Veſpertinum forum.] Vel quod veſperi mi- 
nor uentia in foro, quam. mane; tuncque 
illue conveniunt nugatores & otiofi homines 
ad confabulandum, & 6 quid novi ſpargendum 
ac ventilandum : vel ambulendi causa, cum 
adſint porticus ad id commod:. 

114 Afifto divinis :] Apage qui explicant, 
rebus divinis & facris interſum: ime nihil 
ad rem. Intellige vero: , animi gratis audio 
divinos & ariolos' plebi incavtz verba dantes, 
ut in circo, fic etiam in foro. | 

Inde domum me] Inde domum me recipio ad 
cœ nam oleribus & leguminibus conſtantem. 

115. Lachani] Sie placet legere; non, ut 
alii /agani, quod quidem placentæ genus, & 
ad delicias magis pertinet: at Horatii mens 
& ſenſus innuit potits - lachanum. Nam 
X4xavr, clus, vel beta Atticis, pertinet ad 
ce-nam facilem & parabilem, magiſque cum 
porro & cicere convenit. 

116, Lapis a/bus] Deſeribit apparatum non 
cenz modo ſuz ac cibariorum, ſed & abaci 
vaſorumque in ev repoſitorum. 

Lapis albust) Menſa ex albo lapide ſeu 
marmore, quz Delphica dicebatur, erat pro 
abaco ; Gall. buffet. a 

117. Pocula duo] Alterum vini, alterum 
aquæ: atque ita bina ſemper fingulis conviviis 
ponebantur. 

Cum cyaibe] Quo vaſculo hauſtum ex urnis 
vinum aut aqua in pocula infundebatur : aut 


* 


| 


405 
fg bene multis,  Ambulo 
us guacungue placet : guare 
rumentum, & hberba guanti 
veneant: 22 circum 
fr audulentum, þ forum Vee 
rtimem © afto 
ad barioks : binc redeo 
mum ad patinam porri, ac 
cn 1 — 
mihi famulantur ſervi 
_ lapis — candidus 


etiam diluebatur ac miſcebatur, Quod qui mi+- 
niſterium preſtabat xv«i{Fer diftus Gracis, 
Non omittendos hie j»cus Marcelli gravis & 
lepidus que. Cum Syracuſas obſideret, ejuſ- 


-que naves Archimedes ſublevaret, rurſumqus 


adhuc ſub judice lis eſt. 


mari illideret atque immergeret, ut, depreſs 
puppi vel prori, aquæ plutimum acciperent z 
ludens aiebat Marcellus, Archimedem ſuis na- 
vibus pro cyathis uti, Plutarch, & 
Echinus)} De hujus interpretatione vocis 
idam ſalinum 
echini marini piſcis formam iatelli- 
gunt: alii ampullam ſcorteam aut vitream : 
alii lignum cum uncinis ad reponendos calices. 
Nec inepiè quibuſdam videtur eſſe pollubrum 
ſeu malluvium, id eſt, vas lavandis manibos, 
Gall. an baſſin d laver les mains: ac-proinde 
guttus ab iiſdem explicatur aqualis, ſeu vas ad 
aquam affundendam. 6 - 
113. Pater4]. Ad libationes : quas quidem 
religiof, veteres in epulis nunquam omittebant, 
Diis nimirùm offerebant in pateri ſeu vinum 
ſeu primitiag ciborum ; atque his veſci religioni 
ducebant, Unde Cic. a, de Finib. n. 224 
Arque reperiemus, inquit, aſotos primùm ita non 
religioſos, ut edant de patells, p43 
Gute,] Vas ita diftum quod guttatim 
fundat & minutatim. Varro 4. de Ling. La- 
tin. Gell, I. 27, c. 8, Kc. Non ablurde qui- 
dam volunt guttum illum ad uncturam five 
unctionem epularem adfuiſſe: id eſt, ad ole - 
um, acetum, ſimilemque liquorem, aut aliud 
condimentum quodlibet patinis irrorandum, ut 
loquitur Perſius, Satira 6. Suum vero fit cul» 
que judicium, ego dicam quod ſentio; mo- 
vet me quod Potta jungat cum paternd guttum | 
ficque videtur indicare guttum, libando vino 
deſtinatum. Quocirca malim echinum ſupra 
interpretari ſalinum, aut vas aliud quodvis, 
etiam malluviem, fi lubet: ut gatius nequas 
quam fit aqualis, ſeu vas aquam abluendis 
manibus affundens. | 4 
Campana ſupellex.) Iſta porrd vaſa ficti- 
lia 1 ex lis quz in Campania fiunt ex ar- 
gi | | 


Deinde 


D d 3 


406 


Q. HORATII FLACET! 


Pies wade cubitum wine Deinde eo dotmitum, non ſollicitus, mihi qudd 


ani, gudd die cra bud fer. 


tem fit diluculs,- wiſen-+ cras 


aue Ila har, qui afferit Surgendum fit manè, obeundus Marſya, qui ſe 
Vultum ferre negat Noviorum poſſe minoris. 121 


into/erabilem fibi efſe cone 
eftum junioris Noviorum. 


[589] 


aumbe ufque 4d horam | Ad quartam jaceo. Poſt hane vagor; aut ego lecto, 


deci mam. 
foras : vel leffito aut 'ſcrip- 


Deinde prodes Aut ſeripto, quod me tacitum juvet. Ungor olivo, 


. Non quo fraudatis immundus Natta lucernisz 
Bard cle eg fir digte, Aſt, ubi me feſſum fol actior ire lavatum 587 


Cum fol ardentior fati- 


evito fideris rabidi temput, Ventre diem 
Modicum prandeo 


qrantur| Vita ſolutorum miſerà ambitione gravique. 
| impediat varuo eſſe ventre 


Natta ous defraudans. | Admonuit, fugio rabioſi tempora ſigni. 126 
ver Pran ide : - mat 
gatum me monet injre balyea; | x7 anſus non avide, quantum, inter pellet mant 


durare, domeſticus otior. H æc eſt 


a. e 2700 me conſolor: viqurus fyavius, ac fi 130 


reſideo otioſus,  Hac wite 


Quzſtor avus, pater atq; meus, patruſiſque fuiſſent, 


eft carentium infeliei & mold ambitione. Hu me ſublevs; wivamgue fortunatior quim fi 


DQuaſtor fuiſſet meus pater, avus, atque patruus. 


ANNOTATIONES. 7 


120, Obcundus Marſya,] Sive ad vadimo- 
mum, nec enim litigare aveo : five ad ſumen | 
dam a fenatoribus pecuniam, ant ſolvendas 
uſuras: nam ab his abhorreo, In prima fori 
parte erat pro toſtris Marſyz ſtatua, ad litiga- 
torum terrorem poſita; ad quam vadimonia 
fiſtebantur ; conveniebant etiam cauſidici, 
aliique negotia tractantes & componentes : 
nee non ibidem fedebant fœneratores. Porrd 


arſyam norunt omnes fuifſe Phrygium tibi - 


einem, quem ab Apolline, quòd temerè cum 
eo contendiſſet, excoriatum fabulantur, Saty- 
rum fuiſſe ſcribit Ovidius. Metam, 6, c. 5. 
Vide Cel. Rhodig. I. 28, c. 12. a 

Qui ſe Vultum e negat Noviorum 
minoris] Qudd illa ftatua Marſyæ ſublata erat 
manu, ſatyricè & ſarcaſtic noſter interpreta- 
tur Marſyam averſari, velut indignabundum 
qudd Novius libertus inter judices & ſenatores 
allectus eſſet; &, quod pejus, turpi fœne- 
randi ſtudio totus incumberet: unde geſtu 
oſtendat abhorrere ſe ab iſtis ſordibus, & ab 
ejus aſpectu. 

121. Noviorum mi noris.] Novii fratres erant 
duo, quorum natu minor ad Marſyz ſtatuam 
quotidie ſedebat. De illo ſuprz, v. 40, 
122. Ad uartam joceſe.] In cubili jaceo ad 
horam uſque decimam matutinam; quod non 
ſemel jam explanavi. | 

Aut ego lecto, Aut ſcripto,] Si foras non pro- 
deo, poſtquym e leo exiluj, operam do lecti- 
oni vel ſcriptioni, Valeat Theod, Marcilius, 
qui pertinaciter bie 8 Nominibus facta Verba 
ab interpretibus indignatur, vultque ablativos 
eſſe abſolutè poſitos; ut fit ſenſus; aut ego, 
poſtquam legi aut ſeripſi quod tacitum me 
Juver, ungor olivo, &c. prior certè præpollet 


* 


meridiem ſumpto cibo, ve ſperi cœnabant! atq; 


explicancj ratio, ut ie pro leFite, ſcripto pro 
ſcriptito dixerit Horatius. - 

124. Non quo fraudatis, &c,)] Ungor olive 
opti mo, non lucetnario, laternaria, ac ſtetente, 
adeoque _ ] is quaſi fraudatis detracto: 
ut facit Nao ſordidam ac turpem 
avaritiam. Pari ſenſu Juvenalis ſeripſit Sat. C. 
v. 87. Qui Pallidus offertur miſero tibi caufis 
olebit Later nam. 

Natta.) Quidam legunt Nacea. De ſordido 
iſto homine, & noſter alibi, & Juvenalis Sat, 
8. v. 95. Perſius Sat. 3. v. 31. . 

Non pudet ad merem diſcincti vivert Nattee ? 
125. Aft, ubi me A fol acrior, Se.] . 


poſſe ſtivo tempore, ac diebus Canicularibus, Mi- 


nds ſapiunt qui intelligunt folem meridianum 
cujuſque diei. Nam, qui modice curare fe 
enticulam prædicat, longe abeft, ut innuat 
quotidie ſe balneis uti, qudd certè luxuriem & 
delicias aleret, | | 

126. Rabioff tempora figni.] Tune ſublevo 
me, & mitigo ardores Caniculæ : de qui l. 1. 
Od. 17.1. 3. Od. 13. b * 
Perſ. Sat. 3. initio, 


Sieras inſana Canieula meſſes 
Jamdudum coguit: & patuld pecus omne 
fu ulm ef. 

127. Pranſus non vide, Antiqui nimirum 
haud bis in die epulabantur: modico verd circa 


ita negotiis ac labotibus diem -inipendeband 
noctem vero curandis corporibus. Domitianus 
tamen refertur laute prandiſſe, parc# autem 
cenitaſſe, et apud nos nunc plerique facere a- 
mant, iti ſuadente medicinã & ſanitatis ratione, 


128. Domeſticus otior.] Otio liberali vaco, 
non i. n & ignav0, (* bs * % * 4 %. 


" 


SATIRA 


SATIRARUM LIBER. 1. 7. 4% 
SAT . 


Rixam Rupilii cum Greculo Perſio dyſcrilit. 


oſcripti Regis Rupili pus atque venenum | Cunlis. pee cognitum off 
Pin: quo acta ſit Perſius uſtus, opinor 582] „ 5 feng, one. 
Cn et lippis notum 3 el A 
erſius hic permagna negotia dives habebat 6 Pen 
. lites cum Rege moleſtas; 5 en e — —_— 
Durus homo, atq; odio qui poſſit vincere Regem; n Rege; bene pervicawy 1 
Confidens tumiduſque ; adeo ſermonis amari, JV ei eee vincere prſin 
Siſennas, Barros ut equis præcurreret albis. «rl eee — 
Ad Regem redeo. Poſtquam nihil inter utrumq ; Siſennas Barreſpue albu. 
a 7 anteverteret, Redeo ad 
: Regem. Cam nulla utrigue concordia 


ANNOTATIONES. 
I, Proſcripti, Se.] Superiore Satir{ refuta- I Conſulatu, collegam, llatione tronſlat#. 


vit Horatius obtrectatores & malevolos quoſ- Ita aud Valer, Maxim, I. 8. c. 6, 2. Yarius 
dam libertinum genus ipſi objicientes, tum |propter obſc urum jus civitatis Thrida ca nomina- 
nempe can Macenati gratioſus eflet: qui & jus, Sc, natus nimirim Hiſpano patre, matre 
Auguſtum ei reconciliavit, at longs anteà idem Veronenſi. 
ei probrum fuerat ingeſtum. Scilicet cùm Tri- | 3. Lippis notum & tonſeridus] Proverbialis 
bunus militum eſſet, cum ipſo pariter in exer- [diftio, Lippi qud1 rats foras prodeunt vix 
citu Bruti militabat, Rupilius, in eumque illud flucem ferentes, hine cucioss percontantur ab 
convicit effutierat. _— noſter opportuno [inviſentibus, quid fit novi per urbem : tonſtri- 
tempore ſe ultus eſt, data octaſione litis, qu nm vero; in quas multi conveniunt otiofi- & 
iſti Rupilio cum Graculo quodam nouns loquaces, ſent proinde rumorum & coafabu- 
Perſio inciderat. lationum officine, Hue referri poteſt quod 
Praeſeripei Regis, Cc. ] Rupilius cognomen - Theophraſtus ait: 1d nvjeſa dava- cvanicc a, 
to Rex in urbe Præturam gerens, ab Auguſto| tenfrine comporationes fine vin 
Triumviro proſeriptus ad Bruti caſtra confugit, | 5. Clazomenis,} Urbs ifta minoris Aſie in 
| Pus atzue wenenum Maledicentiam fin- Ionia, ad oram marts ZEgiei inter Smyrnam 
; gu virulentæ. Lueil. * Chium 1 - pris dicta Gryne, unde Apollo 
| Lucia marcebat ſebrit, ſenium, vomitus, pus, | Grynitts, Atnaxagore pattia ſuit. | 
2. Prida.] Perperam alii bybrida ſcribunt,| 8. Siſctras, Barros] Homines famoſos di- 
fruſtra, & deducunt ab JC; vel dee five |cacitate, convitiis, lingue petulantid. De 
sene, ut ſignificetur conviciator, petulcus| Barris ante. Siſenna cognomen erat Apro» 
& contumelioſus, Benè viderunt eruditi 15+ida|niorvm & Corneliorum, Dio. I. 34. meminit 
ſcribendum, ut notetur Perfius Afiatico patre | Cornelii Siſenne, qui de uxoris vita in Senata + 
ortus matre autem Romani, Nam antiqui]reprehenſus auſus fuit dicere, fe illam fciente 
ſpurios item diverſo genere procreatog dicebant] & ſuadente Auguſto duxiſſe; atque itz Prin- 
umbros, imbros, indeque ibros & ibridas. cipis cum eã conluctudinem, quam nuptiis de- 
Sic ibrid cane lyciſcæ.  Ifidor. I. 12, ©. 1,{latam vellet, apertè & fal:T notaverit. 
In animantibus, inquit, bipenera dicuntur que Equis pra curreret albis.] Figurata- locutio 
ex diver fs naſcuntur, ut mulus ex equi & afino, inde nata quod «qui albi credaatur velociſſi- 
burds ex equo & afind, ibridee ex aprit & por- mi, Plaut. Afin. 2, 2, 12. 
cis, Cc. Plin. I. 8. c. 45. E muſmonibus & | e 
ovibus natos priſci umbros oocdrunt : & cap. 53. | $i hic occaſßoni ſe tempus ſubterduxerit, + 
Semifera animalia antiqui wocabant ibridas,| Nunjuam, edepol, quadrigis albis" indipiſcet 
ad bomines quoquey ut in C. Antoniym Cicrronis poftea, | 
| % 


"0-4 0.5.4 ww Ho we 


Dd 4 Convenit | 


* 


—— 


—  - 


1 
J 

44 
101 


10 | 
j' 
9 


— —— —ů ů ů ů ð— 


tentio fuerit duobus ignavis, 
vel certamen contingat im- 


408 
eſſet (nam moleſti omnes eo- 
dem ſunt animo, gue flrenui 
quibus contraria pugna conti 
git. Sic inter Hectorem Pri- 
ami filium & fortem Achil- 
lem odium extitit implaca- 
Gile, quod ſola mors tandem 
dirimeret :- baud alid de cau- 
ad guam guad ambobus ſum- 


ma virtus inerat. At fi con- 


paribus, puta Diomedi cum 
Glauco . inertior ce- 
dat, datis ſponte muneribus) 
dum Prætor Brutus ageret in 
2 Aid, dimicavit par 

wpilii atgue Perfii, ade d 
wt non convenientius fit com- 
miſſus Bacchius cum Bitho. 
A judicium ardentes pro- 


prrant: - ambo ſpectaculum 
ingen. Perſus rem expli- 


cat : cus univerſus cachin- 
mos tollit : laudat ille Bru: 
tum, laudat comites. Bru- 


Q. HORATII FLACCI 


tum wocat Aſia ſolem, co 


Convenit (hoc etenim ſunt omnes jure moleſti, 
. eg era 10 1 
Quo fortes, quibus adverſum bellum incidit. Inter 
Hectora Priamiden animoſum atq, inter Achillem 
Ira fuit capitalis, ut ultima divideret mors; | 
Non aliam ob cauſam, niſi quod virtus in utrag; 
Summa fuit. Duo ſi diſcordia vexet inertes, 15 
Aut ſi diſparibus bellum incidat, ut Diomedi 
Cum Lycio Glauco; diſcedat pigrior, ultro 
Muneribus miſſis) Bruto Prætore tenente 
Ditem Aſiam, Rupili & Persi par pugnat, uti non 
Compoſitus meliùs cum Bitho Bacchius, In jus 20 
Acres procurrunt; magnum ſpectaculum uterque. 
Perſius exponit cauſam: ridetur ab omni f 
Conventu: laudat Brutum, laudãtque cohortem. 
Solem Aſiæ Brutum appellat, ſtellaſque ſalubres 
Appellat comites, excepto Rege: Canem illum, 2 
Inviſum agricolis ſidus, veniſſe- ruebat 35 
Flumen ut hibernum, fertur quo tara ſecuris. 


Tum Præneſtinus ſalſo multõque fluenti 


agricolis infeſtum: 


uebat velut amnis byeme, a 
natus illi mordaci 


valde copioſo 


mites vere Hem be nuncupai, dempto * 5 
7 


10. Hoc etenim ſunt omnes jure moleſti, &c. ] 
Ut fortes fic & molefti nunquam cedere vo- 
lunt; illud eſt eorum ingenium & velut jus 


quoddam à naturg comparatum, lib, 1, Od. 6. 


ravem. | 

Pelide flomachum cedere neſcii. | 

13. Ultima divideret mors, } Ira enim non 

ſeneicit nifi per mortem, ut ait Sophocles : 
duus yipus 238) arkko tor mhiy D. 
16. Diomedi Cum Lycio Glauco, &c.] Ex 
Iliad. 6, ubi Jupiter dicitur Glauco mentem 
ademiſſe, indeque Glaucus arma aurea ſua cum 
Diomedis reis permutaſſe, De Diomede ſu- 
pra Sat. 5. Glaucus Lyciorum dux ad avxili- 
um Trojanorum venit: erat prætereà nepos 
Bellerophontis, qui ſobati Lyciæ regis gener 
& regni heres fuit. 

11. Bruto Pratore tenente Ditem Afiam,] 
Ne accipe, Lector, Aſiæ Prætorem Brutum ; 
imo tune Rome Prætor erat Brutus: in Afi- 
am vero ſe contulerat ad contrahenda adver- 
ſus Auguſtum auxilia: ibique permulta geſſit 
laude digna, | 

19. Ditem Afiam,] Cie. pro lege Manilia, n. 
14. Ala tam opima eft & fertilis, ut & uberta- 
te agrorum, & warietate fruftuum, & magnitu- 
dire paſticnis, & multitudine earum rerum qua | 


exportantur, facile emnibus terris antecellat, 


: bunc enim acceſſiſſe velut Caniculam, aſirum 
wem ſecuris infrequenter accedit, Tune Pranefie 


4NNOTATIONES. 


20. Cum Bitho Baccbius.] Par gladiatorum 
inſigne erant Bithus & Bacchius. Sueton. 
Octav. Eraſm. adag. 

25. Canem illum, Ic. ] Alios Bruti comites 
ſtel as quaſi ſalutares veniſſe, at Rupilium 
fatale ſidus ac veluti Caniculam, De hac 


Virgil. En. 10, v. 273. 
„„ Firius ardor: 


Lie fitim morboſg; ferens mortalibus egris 
Naſcitur, & — . ac 
Vide, ſi vscat, annot. ad Od. 17, lib, 1. & 
Od. 13. lib. 3. 

26. Rochat Flumen ut bibernum.] Perſii 
oratio fluebat rapidè torrentis inſtar, aut fluvi 
nivibus hyemalibus intumeſcentis & exundantis. 
Vide lib, 4. Od. 2. | 

Fertur quo rarg ſecuru.] Ad cujus fluminis 
ripam rar venit frondator cum ſecuri qui ligna 
cxdat ; ſeu quod ipſe metuit nè exundante 
fluvio abripiatur, ſev quòd adfitz arbores im- 
petu decurrentium aquarum totz eradicantur & 
auferuntur. Ny A | 

as. Preneflinus)] Rupilius Rex oriundus 
Preneſte. Haec Latii civitas Rom diſtat 


21. mill, paſſ. Ortum verſus; hodie Paleftina, 

Condita fertur & nomen ſortita 3 Præneſto 

Ulyſſis & Circes filio. * 

\ Salſo multumgue Fuenti) Male quidam hae 
Expieſla 


S ATIRAR UM. 


Expreſſa arbuſto regerit convicia, durus 
Vindemiator & invictus, cui ſœpè viator - 

Ceſſiſſet, magna compellans voce cucullum. 
At Græcus,  poſtquam eſt Italo perfuſus 


Perſius exclamat ; Per magnos, Brute, Deos te 
Oro, qui reges conſueſti tollere, cur non 


operum hoc, mihi crede, 


Hunc Regem jugulas? 
tuorum eſt. 


ANNOTA 
jungunt cum ſequenti voce arbuſlo; qua certꝭ 
referenda ſunt ad Perſium, de quò ante Hein- 
fivs aſſe veranter legendum contendit, muflo- 
gae fluenti, ut reſpondeat ſequenti vocabulo 
windemiator, Sed conjectura hec audacior 
ſane eſt: & quicquid dicat, de ei lectione 
dubitabimus. : 4 | Va 

29. Expreſſa arbu eperit convicia, elut 
Fs vi tt Babs, ek dicteriis laceſ- 
ſentem ſcommata regerit ex arbuſto ſuo: Ita 
Rupilius acerba convicia reddidit Perſio mag- 
ni linguz volubilitate & petulantis coatume- 
lias ingerenti. 

Aroufte) Id eſt, vite arbori innixi3: de 
qui Plin. l. 19. c. 23. ubi fcribit; nodilia 
wina non nift in arbuſtis gignt, & in bis guo- 
gue laudatiora ſummis, Kine uberiora imis, a» 
ded excelſtate proficitur, Ce. Columell. J. 4. 
wites, inquit, maxim? paudent arboribus . « , « 

genus vitium arbuſtivum vocamus. 

30. Vindemiator.] Obſerva, lector, vocem 
iſlam eſſe hie quatuor ſyllabarum, atque in 
unam coire i & &, ut metri conſtet ratio. 

Cui ſæpe viator, &c.] Solebant præ tereun - 
tes cum vindemiatgribus ſeu vineam putanti- 
bus, item cum frondatoribus, certare conviciis, 
Auſon in Moſella' 0 
TY „„ „ „„ „ „ 6 5 Indo wietewr” 

Ri ſubjeRa terens, bine navita labens 

Probra camunt ſeris cultoribus, | | 
31. Magna Mans voce cucullum.] Stoli- 
a0 fatuum, defidem, & pigrum, inſtar cu- 
culi; vel qu6d vinitores putationem & cultu- 
rim vines donec cuculi vox audiatur, ſerius 
tardantes viator deridebat cuculi exprimens 
Eantum, Plin, I. 18, c. 26. Putationem gu- 
noctio peractam babeto. Et poſted. Sic fer? 


in vi. Id. Mali. . . quo temporis interwallo, 


xv, diebus primis agricole rapienda ſunt ea, qui-| 


of agendis ante aquinosHFium non ſuffecerit, 
um 2 inde natam exprobrationem *. pu- 
fantium wites per imitatzonem cantus alius fem 


ver capite fimilis illis, "nee alis tolere ar visa 


LIBER I. 5. 


40 
I a fo os 


vd vite deprompta, winitor 
'| acer ac vinci neſcius, cul 


? 


__ viator 

by a vocx | cucu 

fs) * Tum ee, Perfie 
| Tra- 


351 
E faci 
TIONES. 


porarii quem. cuculum wocant, Dedecus enim 
babetwr opprobriumgue meritum, falcem' ab 
nd wolucre in vite deprebendi, ut ob id petu« 
lantiee ſales etiam cum primo vere Iudantu ß. 
Cacullum,) Vel potids, cuculum, | media 
producta, xiunvf, avis verna, à voce, quam 
ſeepids | ingeminat, appellata. Unde & 
xdxxyyacs Graci vocant homines moleſtos, 
eadem ſzpius inſul:è repetendo caput obtun- 
dentes, of > WG cap. 9. Procedit were 
coccyw, occultatur Canicule ortu ſempergue pu- 
rit in alients nidis maxim? L= 2 — 
ex parte fingula ova, q nulla alia avis 
raro bins. Cauſa ſubjiciendi pullos, quod ſeiat 
ſe inviſam cunfits avibus, Nam minutas guo- 
gue infiſtat, Tia non fore tutam generi "ſud 
frirpem | inatur, niſi fefellerit. Quare nollum 
facit nidum, alisguis trepidum animal... 
pullus avidus cx naturd preripit cibos reli- 
wis pullis, Traque Pe. & anitidus in 
| mutricem . Ha gaudet ejus ö 
miraturgue ſeipſam qudd talem erit 1 ſuos 
comparatione ejus damnat ut 3 2 
etiam ſe inſpectante patitur, dont cueripiar 
ipſam quogue jam wolandi potent 1 ex genere 
accipitrum, quanquam nec advncis tngubus, 


£ » 


. 


ſeu alpecto, quam columbi, 
32. Lale perfuſus accto,] Ttalics dicacitate, 
Rupilii : mordati lotet ' aero, ut ait Perſ. 
Sat. g. v. 86. Plaut. Pſeud. 2, 4, 49, 
Ecquid habet is boss actti in peftors Fo 
33. Exclamar :] Erompente ird tandem, 
quam exſtimuiirat bomo acide lingue, ut lo- 
quitur Seneca, Controv. 
34. Qui reges conſucris tollere,} Tarquinios 
olim quidem majores tui, puta ſun,” Brutus, 
tu verò ceinde iple Jul, Cæſarem. : 
5. Hunc Regem. } Ludus in vocabulo, + - © 
um boc, mibi crede, twwum eff,] Ft 
hoc te dignom eft opu*, ut jugules ac tollas 
moleſtum & indignum hunc vita hominem, © 


teſte Plutarcho de Iſide & Ofir. 


Fine falcem ligneam tenens fingebatur, quaſi 


dextra mea 
prædoncs » . 
n 


at arunds in ſumms cable T erret fixa, 


* 


. HORATII FLACCI 
* S ATIRA vm. 
© Priapum  inducit Cani, ie & | Sagane 


| dete antem. 


„ Olin truncus eram ficulnus, inutile lignum; 
Cum faber incertus ſcamnum, 

bs Priapum, 
Maluit eſſe Deum. Deus inde ego, furum, aviiimq; 
Maxima formido. 
arcer [Obſceen6que ruber potrectus ab inguine palus: 5 
Aſt importunas volucres in vertice arundo 


aceretne 


[536] 


Nam fures dextra coercet, 


vetatque novis conſidere in hortis. 


infixa deterret awes moleſtas, | Huc priuz anguſtis ejecta cada vera cellis 


ae probiber  conſſlere in — Conſervus vili portanda locabat in arci, 


is recentibus, Ante con- 


[8%]. 


rous cadavera cellis arctis ejccta lecabat iſtue efferends in vili ſandapils, 
Wo ANNOTATIONES. 
1. olim, &c.] Proſopopœis eſt lepida pror-, lumell, de hortorum cultu, v. 31, ita de Pri- 


üs & faceta, qua Horatius evulgat illud Ca- 
nidiz veneficium, de quo in Epod. ult. ubi, 
Canidia: ; | 

Et Eſquilini Ponti fer wenefici, Cc. | 


Porrò mire hic Deaſtrorum vanitas & falfitas} 


ſagillatur, Unde 8. Hieronym. I. 12. in Iſai. 
e. 44+ ſub finem i à ſeribit : Flaccus in ſatird, 
deridens ſimulacra gentium, ait; Olim trun- 
cus eram, &c, ' BDY | 

Truncus eram] Sic Propert. lib. 4. Eleg. a. 
v. 59. Vertumnus de ſe dicit: + 

iÞes Acernus cram anti atut, 

Aue Numam — — = Deus. 

Truncus Af Truncus ſici arboris. ö 

Inutile I gnum;] Minime apta ad opus ma- 
teria ob fragilitatem, Quo etiam referri po- 
teſt, quoi ſub finem hujus ſatire dicitur, 
difhjſa nate, Vel initile, id eſt, nondum do- 
latum, nondum in effigiem aliudve opus ef - 
fitum & formatum. | 
. Priapum,) Is Bacchi & Veneris filius 
hortis præeſſe velut cuſtos credebatur. Diodor. 
Sic. I. 5. c. x. mox. citand. Ejus ſtatua rudis 
& informis ponebatur: unde ex ficu ut pluti- 
mum fiebat, lignum fragile & ad alia 
opera artificioss fingenda ineptum. Aliam 
alii rationem afferuat qudd ficus admodum 
fertilis, Priapus verd fecunditatem defignet : 


4. Fures dextra coercer, | Diodor. Sicul. cit, 
Priapus non ſolim in urbium templis ſed & in 
2 guogue lecis tanguam winearum atque 

torum cuftos colitur, fruftuum fures caſtigans. 


03 
* » + + + » Sed truncum forte dolatum 
Arboris antigue numen venerare Ithyphalli, 
e die qui ſemper in borto, 
— ———predon flce minatur, 
Virgil. Georg. 4+ v. 110. 
Et aye furum atque avirm cum falle ſa- 
g LS 
Helleſpontiaci ſes vet tutela Priapi. | 
6. 2 arundo Tore . Hoc avi- 


bus terriculamentum ſolebat. Tibulla 
aſcriptum Epigramma fic habet: 


Placet, Priape, qui ſub arboris comd 
Soles ſacrum revine pampino caput 
Ruber edere, .* „„ pe floribus novis 
Tuas fine arte deligavimus comas, 


7. Novis in bortis,] Quos nuper in Eſquiliis 
Mzcenas inftituit, ob ſalubrem ejus loci ac- 
rem, ut dicetur po 

8. Huc pris, &c.] Ubi modò ſtat Priapus, 
in hortis. ſcilicet iſtis novis, ibi. anteà ſepul- 
cretum erat, In hunc ipſum locum plebeio- 
rum cadavera portabantur humanda. 

Auguſtis ejecta, Cc. ] Adverte fingulas vo- 
ces ad contemptum facientes. ü 

Anguſtiz cjecta cada vera cellis]+ Non atriis 
auliſve magnis elata cum honore ad ſepultu - 
ram more divitum. Cell/z enim dicuntur man- 
ficuaculz præœſertim ſer vorum. | 

9. Conſervut portanda locabat] Viles & ab- 
jectos vilis abjeQuſq; veſpillo ſepeliebat. Nam 
veſpillones, inquit Feſtus, appellantur, qui ve- 
ſpertino tempore operam locant iis humo con- 


fures ilia confoſfurus, ſeu profiraturus, Co- 


dendis, qui funebri pompa duci propter inopi- 
| | Hoc 


S ATIRNARUM BIS E A 1. 8. 


Hoc miſerz plebi ſtabat commune ſepulcrum, 
Pantolabo ſcurtg. 'Nomentan6que nepoti, 
pedes in fronte, tretentos cippus in agrum 
Hic dabat; hæredes monumentum ne ſequeretur.“ 
Nanc licet Eſquiliis habitare ſalubribus, atque 


Mille 


Aggere in aprieo ſpatiari, quo tnodd 
Alb 
Cam mihi non tantùm fu 


Protulit os, quin offz legant herbaſque nocentes. iets, 


informem ſpectabant offibus agrum. 
reſque ferzque futte 
Hune vexare locum, curæ ſunt atque labori, 
Quantum cartninibus que" verſant atque venenis 
Humanos animos. Has nullo perdere poſſum. 2 


111 
= 


ſepulerom, Paiitolabo 
0 


Punk 


triltes I 886) ue fen of 
160% 


defarmem, hos 
tn me angunt wexant 
Nec prohibere modo, fimul ac vaga luna decorum|pretdorc: ac fire 2 7 $ - 


re 


guam 


7 . 


tes inflectunt incantamentis & wenefictis. Has nulld ratione paſſum abipere, aut probiber 
— . ——— ul Fm herds tem, "Ip 


ANNOTA 


am nequeunt,' At contra divitum funeri eu- 
rande advocatur libitinarius, Hic vers ſub- 
miniſiros adhibet pollinctores, ſan 2 
veſpillones,, 
In .arcd * Non in feretro exornato, ut 
_ ivites ſolem, fed. in brevi loculo, ſen com- 
_muni ſandapila, quam Martialis vocat Orcinia- 
nam qua egenorum itemque damna- 
toram cadavera portabantur & ſandapilariis. 
Juvenal. Sat. 3. v. 32. 
Cunducere portandum ad buſa cadaver, ſepulere 
10. Hoc miſerg plebi.] Efquilina regio ſepul- 
cris ſervorum atque miſeirum dedicata erat; 
inquit vet, 
11. Pantolaho Kurer]. Actum nomen ſcur-| 
* qui dilapidatis facultatibus cgens mutuam 
Ly 2 —. — Mal- 
ille Pantolabus ſepulchro 
— infertur, ſicut & 2 
tant — decoctor inſignis. 
1a. Milig pedes in frunta, Cc. 
fuerat locus ille ad 2.9 ple 
tinens mille ped , He., Quod quidem — 
tium he@redibus detratum *. Et bee 
cippo inſeripta notabantur ex more. Erat enim 
cippus in agro erectus la pis ſeu limes, in quo de 
ſienabatur certi pars agri excepta & ex teſta- 
nto data legataq ve plebi, vel alicui privato. 


Mille pedes in fronte, c.] Juxta vias erantf ſitos 


b —.— Ergo ſepulchri frons eſt latitndo, at 
icudo in agrum quagqua verſds intelligen- 

* Ita vetus inſeriptio. IN FRONTE LAT, 

PE D. XX. IN AGR. LONG. PED, XX, &c 

Valeant qui Geagraphics longitudigem his ac- 

cipiunt in majori diſtant, Nec enim id locum 

babet niſi in Geographicis. Ptolem, |, 1. c. 6. 

13. Hæredes monumentum, &c. ] In cippo ſeri- 

bi & notaxi ſolebant literæ iſtæ, H. M. H. N. S. 


Hoc n monumentum bætedes non \ ſequitur, Fre- 


122 


TIONES. 


deric, Cerutus Veronenſis Ge interpretatur 
locum hunc, loculenter quidem : hie in Eſqui- 
lis extabat cippus bis notatus literis : ab eg 
parte, qua publicam viam attingit, mille 
pedes agri ad ſepulturam plebis tribuuntur : 
ab ea-verd parts, quæ conjunctos agros ſpe- 
Qtat, pedes trecenti. Hac Inſcriptione's - 

HARES HUNC Sn LOCUM- SEPUL. 
TURZ NE 2 


— 2 * eee Tile quiljis, &c.]. Nunc verd 
editate or Mzcenatem 
jam licet fro 3 bri aste z licet 
bie babitare quin &deambulare in amenis 
hortis, vbi r 
ſtem aſpectum dabant. 

a Hzc urbis Rome regio. Erol. 
LY ult | 
| Salubribus,] Illue propterea, & ry bree 
2 in Eſquilis ſecedebant Tibe- 
rius ad quietem, 2 verd ger ad — 
tudinem proc Sueton. 

17, Cn mibi — tentün] In hortis kr 
dem ſedeo Amcenitate cœlique temperie per- 
gratis, inquit Priapus : at id mihi moleſtum, 
quod veneficas inde exterminare nequeo ſe- 
pulcra frequentare aſſuetas. Futes aveſque 
facilè abigo, at gon ità improbas anus iſtas. 

3 Sc.] Hi ventitabant illue ad exquiĩ- 

fructus ſurripiendos: feræ autem ad pro- 
jecta ſupplicio aſſectorom cadavera olim venira 
aſſuetæ inde vix abſterrebantur ; ſernperque ad 
locum notum, cupitamq: prædam recurrehant. 

20. Has] Venefics, Canidiam, Saganam. 

21. Simul ac waga luna, 3 
ſuum oſtentat luna, dum plena #3 hoe 
præſertim tempus ad perpetranda veneficia 
ſaſſumopt. Vide 5. & ult. 7 Kd of 

22. Offa legant] — jur:ſconſuitus i qui 2 
ſepulers corpora extraxerint, wel ofa erverint, 


Vide 


[ 


412 


2 7 conſbexi Canidiam 
272 — & incede- 
e nudis pedibus, crinibus ſo- 
Ai, _ejulantem cum Sagand 
Jeniore, Pallor ambas fecerat 


viſe terribiles. Humm c- 


Vidi egomet 


Serunt _ wnguibus odere: 
5 ue 75 . 
evi nigram, Cruer in 
ras evocarent, anima: 
Porrd 


8 . reddituras. 


imago lanea, & allera 


Canidiam, pedib 
Cum Sagana majore ululantem. Pallor utraſque 
Fecerat horrendas aſpectu. Scalpere terram 
Unguibus, et pullam divellere mordicus agnam 
Cœeperunt. Cruor in foſſam confuſus, ut inde 
Manes elicerent, animas reſponſa daturas [89 
Lanea et effigies erat, altera cerea. 
Lanea, que pcenis compeſceret inferiorem. 
Cerea ſuppliciter ſtabat, ſervilibus ut quæ 


A HORATHL:;ELACEL - 


nigra ſuceinQam/vadere palla 
us nudis, paſſöque capillo, 24. 


Major 30 


Fi 


l 4 * Jam perituta modis. Hecaten vocat altera, ſævam 
eres ſuppla procumbebat, Altera Tiſiphonen. Serpentes, atque videres 


rol © ratione guippe mas 
znteritura. Venehcarum - al- 
dera inclamat Hecaten, al. 


Infernas ertare cages z Lunãmque rubentem, 35 
Ne foret his teſtis, poſt magna latere ſepulcra. 


bers diram Tiſphonem, Tum aſoiceres currere 
beſcentem ſe abſcondere poſt majora monumenta, ne 


» 


angues, & canes Stygias : lunam werd eru- 
teſtis adeſſet iftis ab. eg g 


ANNOTATIONES: 


bumcilioris quidem fortune ſun:mo ſupplicio affi- 
ciuntur : toren autem in in 'depor- 
tantur : alidt aut relegantur, aut ad metalla 
damnanjuy, Vide Epod. vit, ſub finem, 


ſacras Diis Manibus, proindeque veneficiis i- 
doneas. Mentha pre cœteris herbis utebantur. 
Hec enim dicitur pellex fuiſſe Plutonis, à 
Proſerpina demum concerpta & in herbam 
foi - nominis transformata, Porrò notandum 
Mcenatis hortis non totas Eſquilias occupa- 
tas: ſuperfuiſſe ve-0 illic aliquot ſepulchra. 
25. Cum Sagond majore.] Haze Sagana li- 
berta foit. Pomponii Senatoris, qui à Trium- 
vitis profcriptus eſt : habuit vers ſororem 
natu minorem ſe, Ita vetus Commentator, 
28. Ut inde Manes elicerent,] Cruore ſcilicet 
ebibendo gaudentes. Sic veteribus creditum. 


29. Animas reſponſa datura:] Necroman- 


tia eit, qui magi tutura per mortuos aut mor- 
tuorum umbras rimantur, Vide Epod. ult. in 
fine, ibique annot. I. 1. Reg. c. 28. Saul rex 
per Pythoniſſam ſuſcitat impiè animam Sa- 
muelis Prophetæ : ab eoque diſeit ſuam ſu- 


orumque perniciem proxime futuram. Ste- 


timęue Saul cecidit porrectus in terram : exti- 
muerat enim verba Samuelis, Cc. 
30. Lanes & effigies erat, c.] Erat ibi 
effigies du, una + ao altera cerea, Hane 
minorem altera major affligebat, vexabat, 
verberabat, perdere volebat, Nam & fic cum 
cruciatu homines enecant venefice, Unde 
Ovid. Epiſt. 6. v. 89. 

Per tumulss errat paſſis diſcincta capillis, | 
- » Certagque de tepiuts colligit ofſa rogis. 
Devovet ab ſentes, ſimulacrague cerea fingit, 


Et miſeram tenses in jecur urget acus. 


x 


32. Cerea ſuppliciter ſtabat.] Hzc repræſen- 
tans eum quem perditum ibant & cupiebant. 
At laneum fimulacrum referebat carum vene- 


| \ficis illis caput, quod alterius ſagze incanta- 
' Herbaſque nocentes.] E ſepulchris natas, quaſi ! 


mentis liberare & exſolvere contendebant. 

33. Hecaten wocat altera] Canidia invo- 
cat Proſerpinam umbrarum dominam, ſacro- 
rum magicorum prieſidem ; dictam Hecaten 
ſev qudd victimis centum placaretur, ſeu quod 
annos centum errare ' faciat-'inſepultos. Ita 
Servins, Alii quvd4- centum, id eft, varias 


habet virtutes '& poteſtates. Nam & id- 


cited tergemina Hecate vocatur a Virgilio 
ZEneid. 4. Eſt nempè Luna in calo, Diana 
in terris, Proſerpina in inferis, Alii etiam 
aliter, qudd Hecatos dicatur Apollo, hinc 
\ejus ſoror Hecate appellatur, inquiunt, ab 
ind; long?, quaſi radios eminùe ad nos vi- 
brans. 
34. Altera Tiſpbonem.] Sagana vocat Ti- 
onem | unam, E Furiis, à plectendis cædi- 
bus-itg nominatam. | 
Serpentes, atgue videre: Infernas errare 
canes, Cane . infernz adventantem Proſerpi- 
nam 'preecurrendo annunciabant : ſerpentes 
autem Tifiphonen, Duas enim illas ejuſ- 
modi aſſeclæ nunquam non comitantur. Fu- 
riarum capillos ſerpentibus implexos, manuſ- 
que pariter armatas finxere. 


| 


35. Lunamque rubentem,] Pudore ſuffu- 
ſum, & abhorrentem à talibus flagitiis vene- 
liciiſque. ; 

36. Pof latere ſepulcbra.] Hine pa- 


tet, quod ante jam annotavi, ad Eſquilias & 
hortos Macenatis, prope extitiſſe quepiam 
adhuc monumenta, quamvis alia diruta fu- 
iſſent atque ſubmota. 


| 


Mentior 


* 4 . 


Mentior at fi quid, merdis caput inquiner albis| Wer 4 

Corvorum; atque in me veniant mictum atque aden cocdhoet” ſpar" hb | 
cacatum _ bly alas 2 3 

Julius, et fragilis Pedacia, fürque Voranus, * 2 


re a? uvemade 
ingula quid memorem? quo pacto alterna — 2 * 5 


loquentes | 40 , anime cam" Sagand,' 
Umbræ 2 Saganã reſonarent triſte et acutum : _—_ go 
Utque lupi barbam variæ cum dente colubraz + dan lp, & enter ral 
Abdiderint furtim terris, et imagine cere4 bre matuloſe : utque "ightir 


Largior arſerit ignis? et ut non teſtis inultus ex . * J 
Horruerim voces Furiarum et facta duarum ? ¶ 31 | verſatur fim preſent, atgus 
Nam, difploſa ſonat quantum veſica, pepedi 46 fai ve & . 

a 7 3 ones amborum Furiarum i- 
Diffifſa.nate ficus. At ille currere in urbem, r wa 
Canidiz dentes, altum Saganz caliendrum * [nitu 2 7 a 

; \pta;z tanto ego nus olim 
truncus divifis natibus crepui, Protinds autem ille venefice PB. 4 urbem ceperunt, - Tum- 
que non fine ludibrio & cachinnis aſpexiſſes Canidiee demes, ac ſablumem Sagare comam, © | 


37. Merdis caput inquiner albis Corvorum 3] neam videndos obſtopeſcunt, pars wertere tore. 
Huc facit quod in Epigram. antè cit. ad Pria-| ga. . . . pars tollere wocem exiguam, id eft, en- 
pum ſeribit Tibullus: 1 


Abegimuſque voce ſæpò, cum tibi mor ſruſtratur biantes. Ibid. | ry 

Senexve corn, impigerve graculus | 442. Lupi barbam] Egtegis Marcilius, wide, 

Sacrum feriret ore corneo caput, _ inquit, offucias magic@ artis ; barba lupi vene - 
Arnobius autem I. 6. diſerte. Non videtis ſub| fictum : ac roſtrum lupi veneficiis refit, ate. - 


iflorum fimulacrorum cavis flelliones, ſorices, mu» =_ bar ba lupi in roſtro, Plin, I. 28, e. 10. 
rice, blattaſgue lucifugas nidamenta ponere at- Vungiciis roftrum lupi refiflere inveteratum a- 
gue . * þ — buc omnes N 96; 66 idgue villarum portis prefigunt. "OI, 
* + + +» + In ere fumulacri ab araneis ordiri ria, 43. Imagine  cerea  arſerit ignis 71 
atque igſidioſos caſſes quibus wolatus innefere\ Virgil, Eclog. 8. v. 106. N 
ſtridularum pofſint 1 iumpne muſcarum #|  Aſpice, corripuit, tremulis altaria flammis. 
Hirundines intra \pſes edium circumvolantes uw fud dam ferre muror cri nis ipſe, bonum it. 
tbolos, jacularier flercoris plenas ; & modo ipſes| Ergd hic indicator pernicies ejus, in quem ve- 
wultus, modo numinum ora depingere, barbem,| neficia fiebant; . quique imagine cerel adum- 
eculos, noſos, aliaſque omnes partes, in guaſ-|bratus erat, Abſurds quidam putant igoem. 
cungue ſe detulerit deonerati proluvies podicis * fadfuiſſe, & liqueſcente ceri exarſifſle, Imd$ 
39. Julius, &c.] Quidam Juxuris perditus, eit. Virgilii locus contrarium docet : yerbaque. 
cztera minimè notus. iſta clare oſtendunt, ſpante ſud. | 
Pedacia.) Muliebri nomine ob mollitiem| 45. Fariarimduarum Pf Canidiz & Sagan 
& impudicitiam vocat per contemptum & Ju-{Furis ſᷣmilium. W 7» 
dibrium, Is Pedacius, vel Pediacivs, diciturf 47. Difife@ nate.) Ita lignum recens & d- 
fuiſſe Eques Romanus, 2 patrimonjum hue viride, fi in opus fingatur, finditur & cre- 
abliguriſſe, flagitioſiſque poſteà libidinibus ſer- pat. | 0 
viiſle, Ficus.] Ego Priapus ex arbore ficu devs - 
Furque Voranu.] Iſte fuit Q. LuQatii Ca- factus. | 
tuli libertus, furax & aſtutus apprimè: qui] Ar ille currere in urbem.] Ridiculs omnia, 
cùm nummuiario cuidam ſurripuiilet aliquot | Infigoes veneſicte, omnibus terribiles levi peditu 
nummes, hos calceis inſeruit abſconditque. |terrentur, ac fugantor, | . 
Deprehenſo veid ad calceos alludens quiſpiam 48. Canidie deates, Sc.] Tanto pavore per- 
ſubridenſque ait : Belle, ſi te non ixxaxszdi, celluntut ille; ut excidant Canidiz edentulz 
id eſt, verberibus tanquam #3 tundat ac recu- jappoſiti dentes : Saganz verd glabraz ſeu calve 
dat. | oma ex alienis capillis addita. 
41. Trifle & acutum #] vic Eneid. 6. v. 492. | Altum caliendrum.] Adulterini capillitii 
vmbiz ſeu animæ Gracorum apud inſeros - Igeſtum, ut vocat Papinius, Juvenal. Sat. 6, 


ei- 


—. 


8  ANNOTATIONE'. 


ES - De es E ; 
e 


—— 


e 


414 Q. HORAT II FLAGC I- 


„ herbar item & 5. Excidete, atque herbas atque incantata lacertis 
cia ee. Vincula, cum magno riſũque joc6que videres. zo. 


v. 501. compagibus altum LEdificat ceput. |galericulum : vetus Interpres, peplum capi- 

Hine patet nevum non eſſe, quod noſtro ſe- 4 ſeu ornamentum. Varro etiam banc uſur- 

culo in mulieribus videmus; atque olim etiam pat vocem in lib, qui inſeribitur Yirgula di- 

in carum capitibus inſanas capillamenti ſub-|vina. Arnobius item lib. 

KruQiones extitifſe. - 80. Vircula. J. His bominum ani mos illiga · 
Caliendrum.] KaAAuyTpe? five nd\vrTpor|bant, vinciebant, detinebant. * 

eſt ornamentum, Kah fe eperimentum. Hoc Virgil. Eclog. 8. v. 73. 


Terna tibi bac primum triplici Hons * 
—— alii reticulum, dee Licia . ha 


— mr" — —— — 
S AT IRA IX. 
Deſeridit obuii cujuſdam inpertunam E obſtinatam laquacitatem, 


Pergebam caſu per wian| [Bam forte via ſacrà, ſicut meus eſt mos, 


ue-ſoles, mente werſans it Neſcio quid meditans nugarum, totus in 
plend intentus, Arcturrit qui» illis: [ 592] 
_ e- duntaxat _ Accurrit quidam notus mihi nomine tantùm; 

1 . inquam; ot apo omn 
te ommium u uam; et cupio omnia 


apprecor 5 
— wma, — can Cùm etur, Num quid vis? occupo. At ille, 


verd me  ſequerctur, pree-| Noris nos, inquit; docti ſumus. Hic ego: Pluris 
fone dias An alivd , Hoc, inquam, mibi eris. Miſerè diſcedere quærens, 


— 2 Ire modo ociùs; interdum conſiſtere; in aurem 
«=|Diſcere neſcio quid puero. Cum ſudor ad imos 10 


2 frm . 2 me 2 

7 er au abire i V s incedebem, me: ſas 

e ora nn 
ANNOTATIONES. 


Cubis omnia gue wis f] Ita loquebantur ofim 
ibi Annot, 


| RY Nugarum. ] Verſiculorum. 

4. Arrepidque manu,] Quaſi vale familia- 
ris 4 conſuetus, quamvis nomine vix Hora- 
tio notus : ergo imptudenter & inepte. 

5. Suaviter, ut nunc N, Ce. ] Indolem Ho 
ratii bonam, imo egregize fructum educationis 
in eo conſidera, qui bomipem paſſim mole- 
ſtum quin & pertinaciter importunum quo 
fert animo, nihilque durum illi aut inurda- 
num reponit. Quad quidem deinceps ani- 
madverte, | 


LOT 


ad amices. 


volentium, ne id dure facere viderentur : ut 
obſervat Donatus in Terent, Eunuch. AR, 3. 
Scen. 3. ad hæc verba: 
Dum bec dicit, abiit Bora. Rego, num 
guid vellt ? 
Recte, inguit. Abeo. . 
7. Nöris.] Cupio ut 'noris me: ſum enim 
doctus. O inſulſam orationem! 
10. Cam ſudor ad imas Manaret tales; ] Prat 
] ayimi argore & æfu. 


Manaret 


6. Num quid vis 71 Nec erat d ctio ablre _ 


I = TE WW Wy TY TORT RT 


| SATIRARUM LIBER L 
'Manaret talosz O te, Bollane, cerebri 
Felicem : aiebam tacitus! Cum quidlibet ille 
Garriret, vicos, urbem laudaret z ut ill” 
Nil reſpondebam: Miſerè cupis, inquit, abire, 14|* 
3 non video: ſed nil agis: uſque tenebo: te 
erſequar: hine quo nunc inter eſt tibi? Nil opus eſtſ ia 
Circumagi: quemdam volo viſere, non tibi notum: 
iberim Jonge cubat is- prope Cæſaris 


Trans 


hortos. _ | 


ſequar te. ; 


Demitto auriculas, ut iniquz mentis aſellus, 
avius dorſo ſubiit onus. Incipit ille: 21 
Si bene me novi, non Viſcum pluris amicum, 
Non Varium facies: nam quis me ſcribere plures 
is membra movere 

| ogenes, ego canto, 
Interpellandi locus hie erat: Eſt tibi mater, 20 
Cognati, queis te ſalvo eſt opus? Haud mihi 


Cùm 


Aut citius poſſit verſus? 
Molliùs? invideat quod et 


quiſquam : 


Omnes compoſui. Felices!. nunc ego reſto: 
Confice : namque inſtat fatum mihi triſte, Sa- 


bella 
occaſio 23 : Ita que 
tua ſalus ? Relpondit: 
nati ; miſer ego jam wivo; inter; 


aio illi: 
ſ mibi 2 


11. Bollane,] Is Nude, iracundus, ſto- 
machoſus, atque, ut ait noſter Sat, g. pre- 
ced. cerebroſus, nugaces & ineptos quoſque 
verbis aſperis amoliedatur ſtatim, & abire pro- 


cul a ſe abigebat, loquacitatis & loquscium 


omnino impatiens. | 

14. Miſere cupis, inguit, abire, &c.] Confer 
impudentem hunt garruli ſermonem cum Ho- 
ratii modeſtã reſponſione, nil. opus of te cir- 
cumagi, Ic. Gal. oft vous donner trop de peine. 

18. Cabat.] Sunt qui interpretentur, gro- 
tat: ſicut Sat. 3. lib. 2. 

Mater ait pueri menſes jam quingue cubantis. 

Prope Cæſaris bortos.) Longinquam proponit 
urbis regionem, ad abigendum garrulum, ſed 
fruſtra, Sueton, in Jul. Caiar. e. 93. Pepule 
bortas circa Tiberim publice & viritim trecentos 
[eftertios legavit. Tiber. c. 72. Triremi u/que ad 
fproximos Naumacbiæ bortos ſul vechus off « diſpo- 
ſitd flutiine per ripas Tiberis, Cc. Vide & Fiu- 
tarch, in M. Bruto, ubi ſeribi-, am teſtaments 
Cæſar eivi cuilioet ſeptuaginta & quinque 
drachmas legaviſſet; pfæterea verd etiam hor- 
tos, gui trans Tiberim erant, ubi nunc eſt For» 
tune templym, ingentem eſt benevolentiam & 
admitabile defiderium omnibus fuille, 


» Enimvero urget 
ANNOTATIONSS. oo 


3 


— 


TY i 
inflat mibi, negue ſum * 
guoliber te comitabor, - 
ego der imo aures welut * 
nus impatiens ando 
Be nog 


me . familiarem habebiz, 
quis enim werſus plures as 
| velociis gudm ego 


Ege fie can ut etiam Herme» 


[598] 


Hec « 
Habeſne matrem aut Propingues, guibus nec is & 
um ego | 


cunct̃o A tecite; 


atum lugubre, uad puero 1 Chas 


20. Denne exricular, &c,] Metaphora 3 
jumentis, que aures demittendo . oftendunt 
ſuam defatigationem, ac velle ſe excutere im- 


poſityrn 00u8., Plin. l. at. e. 37. Ae is - 


quis & ,ommum jumentorum genere -indicis 
animi preferunt ; fait marcidæ, micantes pa- 
vidi, ſubrectæ furentibus, reſalutæ egris. 


22. Viſcum, Jarium.] Hi duo facrunt eximii - 


Porte, ingervo & eruditione clari; Horatio 
certs amiciſſimi. De Viſco poſteà. Sat. ſeq, & 
alibi, De Vario Sat. g. item I. 1. Od. 6. 

25. Her mogenes, } Cantor 
Sat, 3 præcedenti. we 

26. Ei ribs mater, Fc. ] Callies vult Hora- 
tius monere garrulum, ut ſuz ſaluti conſulat 


in gratiam prop nquorum, neve ſine caus3 ita 


ſe circumagat ac detatiget,. quia potids ipſe ſe 


tantum vicum tatque & tam eximiis-dotibay 


inſignem ſawilie ſo diu conſervet. 
28. Omnes cumpoſui.] De hojus vocis ſigniſi - 
catione dixi, ad Perl; dat. 3. v. 104. 


Felices!] Qui nimùm tuã garrulitate in- 


eptiis ſunt hberati. At ego miſer reſto di 
ciandus à te ac jugulandus. me 


29. dabei] Nutrix Horatii natione Sa- 
bella, vaticinandi perita, De Sabinis_five 


Quod 


acere 
leat ?  Quis ſaltare ; ghee, 


famoſus, de quo - 


+ 


416 
arnd divinans, Iftum, . þy ne 
bat, nec ſæus toxica, nec 
| beſlilis interimet 3 nec 
laterum dolor, wel tuffis, nec 
inert a z by ider vero 
. doquax aliqua tandem. 
Ergè abi primim tate 4 
dulid erit, os garrules, 
A prudens eff, Deveneramus 
ad templum Ve tranſatid 
Jam parte  dici quarts & 
Frs debebat tunc wadato 
reſpondere, wel causa cadere, | 
vadimonium ebiiffee, Dicit verd: *Queſo 
waleo flare wel ſcio leges civiles, _ 


ANNOTA 


Nec laterum 


Samnitibus artivm ej 
nanis, dini in Epod. 37. | 
30. Divind mot# anus urnd :] Sortilega mu- 
Her & fatidica conjectis in urnam ſortibus com- 
motis, eduQtis, fatum eliciens & futura pre- 
dicens, Ifta divinandi ratio viguit tum apud 
Gracos, tum apud Romanos, Sic autem pera- 
gebatur, Habebantur literæ dictioneſque per- 
multæ, quæ ixtz in urna, & mox eductæ 
vel effuſz, ik quid exprimerent caſu & forte 
conjunctæ, id eſſe in fatis divinitus pramon-- 
ſtrari credebantur, Sortes, taledle aut ſurculi 
@ ligno futre non grandes: quibus liters ad di- 
vinandum inſculpte, frve note, Ee privatim 


babite, ee publice, Sed que in publico, in primis 
religioſe & canis went, 0 ſacræ, Een 

is ntur in arch recondite, t@niis vittiſque 
Lanes ſeorſum invelute, He I. Lipf. Elecf. 2. 
©. 12. ubi attenuatas ſponte ſortes apud Liv. 
mox Citand, ingenioseè corrigit exteniatas, id 
eſt, tzniis vittiſque ſolutas. Sortes Præneſte 
Inventas refert Cicero 2. de Divin. n. 86. ubi 
originem eatum pariter ac vanitatem excutit. 
Hoc genus divinationes vita jam communis ex- 


Plofit. Fani pulcbritudo & wetuſtas Preneflina-| 


rum etiam nunc ſortium nomen retinet, atque id 
in walgus, Quis enim magiſtratus, aut quis vir 
illaſtrior utitur ſortibus ? Cæteris werd in locis ſor- 
tes plane refrixerunt, Hæc ille ibidem : & pauld 
ante. Quid ſors? Idem propemodum quod mi- 
care, guad talos jacere, quod tefſeras. Quibus te- 
meritas & caſus, nen ratis wel confilium valet. 
Teta res eff invent fallaciis, aut ad guæſlum, aut 
ad ſuperflitionem, aut ad errorem. Sueton. Tiber. 
e. 63. Preneftinarum ſortium majeſtate de- 
territurn aliquando Tiberium fcribit T. Livius 
initio, I. 22. inter prodigia quædam & hoc re- 
fert 1 Sortes ſud” ſponte attenuatas unamgue ex- 
cidiſſe it# ſcriptum: © MAVORS TELUM 
SUUM CUNCUTIT'; ' & per idem tem- 
pus Rome ſig num Martis Appia wid . 75 

c.] Verba 


31. Hunc neque dira verena, 


ſunt mulieris de Horatio puero vaticinantis. 


| Q. HORATIIF:LACICT 
duns  profagiit  commats' 


cecinit-divina mata anus urns : 


unc neq; dira venena, nec hoſticus auferet w_ 
n dolor, aut tuſſis, nec tarda podagra: 
Garrulus hunc quando conſumet cumq. Loquaces 
Si ſapiat, vitet, ſimul atque adoleverit ætas. 
Ventum erat ad Veſtæ, quarti jam parte diei 35 
Preterita ; & caſu tune reſpondere vadato 
Debebat; quod ni feciſſet, perdere litem. 
Si me amas, inquit, paulim hic ades. Inteream, fi 
Aut vsleo ſtare, aut novi civilia jura : 


Panlum iftic me adiuva. At ego: Moriar, fi 


[595] 


FS 5 


CS” 4 


TIONES. 


uſmodi vanarum anteſig- 32. Laterum dolor, ] Plevritis Cie. de Orat, 
3. n. 6. Craſſus 


yd 3 _ febri domum rediit, dia- 
gue ſeptimo teris dolore conſumptus. + 
33. Loguaces) Vide Plutarch, de Garruli- 
tate, ubi ſtatim initio pronunciat illam eſſe 
morbum evrari difficile. 

35- Vefte,]. ZEdem Rome habebat Veſta 

ivum Capitolium inter Palatium & Capi- 
tolium. Varro, Feſtus, &c, Cic, de Nat, Deor. 
I, 2. n. 67. de Veſta diſſerit. Hac' Dea, in- 
quit, eff rerum cuſtos intimarum,  . . 
Grecis ici dicitur, , . Ejus vis ad aras 
& pertiaet. . « « « Non abſunt longe ab 
a Dii Penater, Cc. | 

NQuarth jam parte diei] Diximus alibi diem 
naturalem horas ſeu partes Euodecim come 
pleQi, ſcilicet ab ortu Solis ad occaſum, Ergd 

iei pars quarta hora tertia Rome dicebatur, 
& reſpondet nofir» none matutine. . Pond 
quod ſequitur, & caſu tunc reſpondere vadato. 
Debebat, exolicatur per Martial. Epigram. 8. 
I. 4 ubi conſuetæ Romanis octupationes ad 
horas fingulas notantur, . ; 

Prima ſalutartes atque altera continet hora. 

Exercet rauco: tertia cauſidicos. | 

In guintam varios extendit Roma labores. 

- Sexta quies laſſii, &c: 

36. Reſpondere wadato Debelat;] Gartulus in 
jus à quodam vocai us erat, vadeſq; dederat : er- 
go niſi adfuiſſet, vades ejus ac ſidejuſſores con» 
demnati ipſum poftea eguſent reom, ex lege. 

38. Param bi aden] In judicium veni 
quæſo mecum, ad proximum tribunal Præto- 
ris, ibique me juva contra adverſorium. 

Si waleo flare, ] Infirmis ego cruribus haud 
valeo diu tans. manere, in foro ante Piæto- 
rem ; ubi ſedere non licer. Alii fare inter- 
prerantur, ſtare iff jure, ſeu contendere ac de- 
pugnare contra adverſorium, ut faciunt Jutiſ- 
conſulti, patroni, cauſhdici. | 

39. Aut novi civilia jura :] Non ſum idoneus 
ad ſuggerenda tibi verba legis ac juris cauſ# 
tu faventia; proindeque tibi adeſſe nequeo. 


SATIRARUM 115 EAN 5 
Et propero qud ſels. Dubius ſum quid faciam, |a4 


5 inquit; 


Tene Felinquam, an tem. Me, ſodes, Non ta- 


ut contendere durũ elt. 
vor. Mæcenas quomodo tecum ? 
aucorum hominum, et mentis 


ciam, ille : 
Et prevedercrepit Fgo, 
Cum victore, ſ 
Higc repetit. 
dene har 


Nemo dexterins-fortunt eſt uſos. Haberes 

Magnũ adjutorem, poſſet qui ferre ſecundas, [ $99] 

Hunc hominetn velles fi tradete: diſpeream, ni 

Non ifto vivimus illic 

Nee tu rere modo: domus hac nec purior ulla eſt, 
ee magis his aliena malis: nil mi officit un- 


Summöſſes omnes. 


EE. 


- 4 


quam, 


Sic habet. 
Proximus 4 


* prope ſupra uw fie, Verum enim it2 
wm wor 


: 40. Proper qud ſcis.] Yolo viſere hominem 
uemdam, ut ante AN prope e Cafe ba- 

2 Viam itaq; ſat longam obire propers, 
41- Me, ſoden] Me relinque. potids qui 

rem tvam., 

Men faciam, ] Miaims verd te 3 

Scilicet ſperabat garrulus per Horatium adi- 


piſci Mecenatis familiatitatem, quod pluris 
#ſtimabat perdendiũ lite. 
43. Macenas puomodo tecum ?] Sermocins> 
 tionem inde repetit ille: Eſtne n 
tibi AG af 


Paucorum hominum,] Non cuivis ſe 
familiarem exhibet : paucos admittit in ſuam 
amicitiam, - /Macrob, lib. 3. Saturnal, cap. 16. 
Pancorum bominum off iſte . Ex Cice 
rone, de Fate, 

4a, Tu 


ety Nemo dexterits formunk Us 


tem. ita demerueris, Qgod ſi me ad ipſum 
perduceres, | juvarem te mirum in modum ; nec 
hrimas ante te captarem unquam, nec vſpiam 
fibi officerem: imo alios omaes hoc pacto 
Facils ſummoveres, primumque locum tu 
conſegueretis. Hæe garrulus ad Horatium. 
2 145 gui ferre ſecundas,] Metaphora 3 
den. & actoribus. Hic pariter utitur 
vinat. in Verrem, n. 48, & hvic loco 


dabit lucem. Qui princeps in 2 et, orna- 


Ditior bie, aut eſt quia doctior: eſt locus uni 

Cuique ſous. 2 narras, vix credibile, Atqui 
quare cupiam magis illi 

Velis Ve quæ tua virtus, 


Expugnabis; et eſt qui vinci poſſt: e6q ;" 55 (9h 


ef, inquam. s ut ardentits 
eum accelere, Reſpondeo : Satis eff cupias 3 wincer, pro tud virtute : are wonpe 


ANNOTATIONE'S. 
[A eſſe  wnideo 


admodum uſus es fortuna, qui Mæcena -. 48. 


417 
illog gud 


1 
* „ 


am, an te deſar 
mh Cui 115 he 
E fern, | Nequaquam, inquit 
& crpit præire. 22 
uoniam cim — 
— , 
verd ſermopem tle roſs 
| Maecenas guomods t tecum 21 
Pacos amico: xecipit, inguamt 
51& cent wy * apr 
1 1 
a EC. 
por tatorem 29 ſec 
em partes 2 75 perituimn, 
5 welles ad 


? [perducere bunc 4 mor iar, | 
255 cunfos amoliri poſſes, | 
go verd : Minime a ratione © 
gud puta illic agimus : nulla 
domus ab tjuſmodi malis. 
purgatior aut remotior qu 
J; nibil unguam nocet | 
% alius opulentior adfueric 
vel dectior : ſuum quiſque 
dum obrinet. Tum garrutus : 
Rem fund magnam dicis, & 
Mox ille: 


50 


imum 
« lien; 3 
\ ſubſellis, TEW ** tantum cone 
tendet in dicendo, HER teft : ſed 
laudi & exiſtimatieni tue ; & ex c quod. iÞ 
poreſt in dicends, alipuantum remi tet, ut ty _ 
aliguid eſſe videare. It in aforibus | Gratcis 
Feri cernimus ; ſæpd illum gui my ſecundarum 
tertiarum partium, 4. pelſit aliguants wie 
dicere quam ipſe primarum, multum ſummiltere, 
ut ille princeps maxims excellat ; fic faciet 
Alerts, 2 p tibi lenocinabitur; minds 
aliguanto contendet quam poteſf, 

47. Hunc bominem) Seipſum indicat ac di- - 
gito monſtrat garru!us. Plast. Bacchid, Hune 
bominem decet auro expendi, 

Tradere :] Commendaze, Macenatis amici- 
tiam cenciliare, 

Non ifto vivimus, @c. | Reſpondit flare: 
tius. Alia eſt longe conditih amicorum Mace 
natis, Ab his procul exulant mala & peſtes 
quibus ſolent ædes magnatum vexari & cor- 
rumpi. Inde verò abſunt omnia ambitio, in- 
vidia, æmulatio, criminationes, infidiee, ſop- 
plantationes. Supra Sat. 6, Macenatem dixit 
 cautum dignos aſſumere, pravd- ambitione precul, | 
4. Velis tantummode : e.] Non fine fals2 
derifione fatuum, vanum & arrogantem homi- 


nem palpat 2 4 ab illo expugnandam 


4s" deinde bab 


tim & paratiſſimus d debet,  , . 


, 


- 


facils Mygecenatis. 
rs EF 2 Difficiles 


2 


: 
\ 


418 
difficilem reflat prioem; 
acceſſum. ligentiam adbi- 
Bobo, inquit ille: famulos 
donis captabo:; fi bodie re- 
pulſum patior, _ minime ab - | 
' feedam : oeccaſionibus | infidia- 
Bor: obviam ibo in plateis: 
comitabor, Nibil fine mag 
nis erumnis vita bominibus 
largitur, En veid, dum 
ia werſat iſle, occurrit F. 7 
cus Ariſtius mibi dilectus, 

gui prob copnoſcebat bunc 
zarrulum, Sub/iftimus, Un- 
e wenis? & quo wadis? 


9 ac reſpondet, Cœpi 
vellicare & firingere brachia 


Vita labore 
ecce 


(Quo tendis ? 


mollifſima, innuens, oculos] N: 
torguens, ut me... liberarets Aiebas mecum. 


Hic vertd maligne werſutus 
ridet ac diſſimulat: bilts 
autem wret jecur meum. 


Fuſcus Ariſtius oecurrit mihi carus, et illum : . 
Qui pulchrè nofſet. Conſiſtimus. Unde venis? et 


Et prenſare manu lentiſſima brachia, nutans, 
Diſtorquens oculos, ut me eriperet. 
Ridens diſſimulare: mecum jecur urere bilis. 
Certè neſcio quid ſecretò velle loqui te 


Q HORATII FLAC 
Difficiles aditus primos habet. Haud mihi deero: 
Muneribus ſervos corrumpam: non hodie ſi 


Excluſus fuero, deſiſtam: tempora quæram 
Occurram in trivũs: deducam. Nil tine magno 


dedit mortalibus. Hæc dum agit, 


rogat, et reſpondet. Vellere.ccepi, 


v4 
Male ſalſus 


Memini bene; fed meliori [598} 


Tempore dicam : hodie triceſima ſabbata: vin'tu 
Porrd addidi : Dicebas profet® wells te mecum niſciv gient aveanum 


arcanum 


- + yn  Recordor ſant, ait; ſed tempore loguar aptiori : hagie triegima ſabbata ſunt. 
Wo. A NNOTALI ION ES ont 


38. Eoque Difficiles aditus primos babet.) Ed 
quod norit ſe vinci paulo faciliorem : ironice, 
Alii perperam pro antecedenti dictione paſſit, 
. peſcit : & hie intelligunt, Mæcenatem 
aſſiduis officiis & obſequiis vinci amantem ac 
poſcentem adeuntibus ſe præſtare difficilem, 
ut accendat magis ſtudium ambiendi ſuam 
familiaritatem & conſuetudinem, quam fcit 
meatiifiman. Apage iſta quz omnino pug 
nant cum indole Mzcenatis, quam hie et alibi 
commendat Horatius. 
86. Difficiles aditus primes babet.] Vide 
Tupia Sat. 6. v. 60. & ſeq. 
Haud mibi deero, Cc. ] Potiund jam rei ſpe 
accenſus i!le- pollicetur diligentiam ſuam non 
acſore, ' ſed quam ſtultam & futilem, ani- 
madverte, ; 
57. Muneribus ſervos corrumpam,) Ita ple- 
que ad procerum des penetrabant, ſervis 
munera largiendo, 
Joven:l. Sat. 3. v. 184. 
-" Quid das ut Coffum aliquande ſalutes? 

89 · Nil fine magno Vita labore, &c.] Puichra 
ſed mak collocata ſententia ut ait Landinus 
Ex Epicharmo. 

Tir Two) BS n marr? a yo de Stil. 
Taboribus wendunt nobis omnia bona Dii, 

6r. Fuſcus Ariſtius.} Nobilis ille Gramma- 
ticus, ad quem eſt inſcripta Od. 22. I, 1. & 
Epiſt. 10. I. 1. 

63. Rogat & 223 Interrogat me Fu. 
cus unde wenis ? gue terdis ? atque mihi 
fimilia roganti reſponder, - 


|  Pillere cæpi, Et prenſare manu, c.] Quo 
nobis adeſſe gaudemus, & I quibus auxilium 
ſperamys, eorum prenſamus manus & brachia 
præcipuè cum angimur, nec aperte licet con- 
queri. Crug. Wer 

64. Prenſare] Legunt alii, prgſare. y 
| Lentiſſima bracbia,] Malignè cedentia, illo 
diſfimulante intelligere quid vellem. Alii hon 
mals interpretantur, \ ſegnia, tarda, flupida, 
quz vellicatione & prenſatione non moveban- 
tur. Quo fignificatur frigida mens Ariflii 
amico laboranti ſubvenire detretantis. Cic. 
ad Attic, Nibil/ ego ills novi impudentius 
afturius, lentius, Sueton, Tiber. 57, Seve a 
lenta natura ne in puero quidem latuit. 

Nutans, Diftorquens oculos,] Nutibus oculiſ- 
que ſignum dans. 

67. Certe neſcio guid ſec reto, &c.] Horatius 
inſtat rurſum ut fibi Ariſtius ſuccurrat; ſed 
hie omnes ejus eluctatur conatus, ridens, diſſi - 
mulans, denique male ſalſus. 

69. Hedie tricefima ſabbata:] Hodie Jadzi 
ſolemne feſtum celebrant, quo intermitti omne 
negotium fas eſt. His ego adſtipulor : quars 
nec morari, nec ſermones tecum conferre 
licet, 

Tricefma ſabbata :] Quidam explicatit Neo- 
meniam, quod novilunio ſabbatum magnum 
Judzis haberetur, Pſalm, 80. Buccinate in 


Neomenid tubs, in inſgni die ſolemnitatis weflre, 
Alii interpretantur Calendas menfis Niſan, qui 
primus in æquĩnoctio verno dies habebat tri- 


ginta, All intelligint maximum ſabbatum 


Curtis 


- 


. 


1 . SATIRARUM ETER 9. ogg 
Curtis Judzis oppedere ? Nulla mihi, inquam, eat Judeeis opprdere f 


Religioeſt. At mi; ſum paulo infirmior; unus 71 
Multorum; ignoſces; alias loquar. Hunccine ſolem 
Tam nigrum ſurrexe mihit Fugit improbus, acme 
Sub cultro linquit. Caſu venit oby 
Adverfarius ; et, Quò tu, turpiflime? magna 75 
Inclamat voce; et, Licet anteftari?' Ego verò 
Oppono auticulam ; rapit in jus. Clamor utrinq; 
Undique concurſus. Sic me ſervavit Apollo. 


ur;  Eequd nempè tus, iliſime,, 


Tum bie illum ad jfidicium © tHabir, 
Apollo liberavit: | 
g | ( "4 N * 
& vetus Paſcha, quo agnum comedebant rity 
ſanctiſſimo. Quare veid triceſima ? Quod re- 
vera ab anni Judzi principio triginta nume- 
rentur hebdomades ad illam ſolemnit atem: 


* 


Videlicet 3 Septembri menſe quem Tiſri voca- 


bant ad dimidium fere Aprilis, Niſaz z quo 
Paſcha celebrabant. De - ſabbato judæorum 
differui ad Juvyenal, Sat. 6. v. 158. & Perl. 
Sat. 5. v. 184. | „ 

70. Curtis. ] Vide Sat. g. in fine, anfot. ad 
iſtas voces, Fudeus Apes. 
" Oppedere. Vox ridicula dd contemptum 
appoſita. Tü xaTaiphuy ventris crepitum e- 
mittere contra, id eſt, reſpuere, aſpertiari, 
Judibtio habere, rai "#3 | 

Nulla mibi, ingnam, Religio eff.) Sane 
udatcos ritus fine religione a Illoſque 
ocei facio, inquit Horatids. | | 
"71. At iz] Reſpondet Atiſtius: Ego 
contri, mores Judzorvm colo, unde religio 
mihi eſſet hodiernum feſtum cum 3llis non 
celebrare, © : 
Dr multorim :] E r e, "unus 8 
8 ejus fimilis ego, pariter infirmus & 
gw rk, 6 libet, itz me appella : at 
mihi veniam. dabis, Horati, fi in hoc tibi 
N ym dogg ba He 


TH LES 


: 


X | " 0 


abi ? ad, me nere, Potes teftia 
"Exttaiiant 


oratrrowes...” 


Haud religioni  duxero, in- 
uam. Ego werd ducam, aitz 
um pauli ſuperſtitigfor, at- 
que Fluribus Jimiliz s indul- 
ge mihl; 4 
Tum demum ego: 
mervi diem hunc aded fune- 
um mihi efſe Interim fue 
git 2 ac m: ſub gla- 


ius illi [599] 


dio de nit. Verum. ette 
adverſarius iſti gattulo forte 
occurrit, ſtatimgat ici 
efje Ege mer anrem 52 
ambo. Hine & inde plebs affair. Ii me 


A ww aun 
23 
AR} 


73. Surrexe.] Vide ſupra Sat. g. v. 79, 4d 
vocem erepſemus. a 
76. Et, Licet antefari?}] Et converſus ad 
me, dixit, Vis anteſtari? Cui libentiffims an- 
nui, ac de more autem .obtuli” tangendam, 
Lex xii Tab, iti jubebat: &i in jus OT 
ni it, anteſtatus manus. injicito : , aurem ant 
22 capito: vel, ut habet J. Lipf, Epiſtalic. 
QueR. 1, 4. Epiſt. 26. Si vis vocation? fyar, 
anteſtaminor : ni it, aurem capito antefiathe 
Quod fie ille ibid., explicat: In anteſtatione, 
inquit, actor imatn avriculam tangebat ante- 
ſtati, addens hoc — — * = 
— no auriculam; | N. I. 113 e. 54 
ij 15 p44 amn memorlæ locus, quam tangentes 
atteſtantur, vel potids. anteflantiy z_ ut contra 
fivs modd citatus, . lc 
Rapit in jus.] Poſt fäctam anteftation 
licebat pry «16 vel . teum. a 
8. Apollo.) Bonorum is poetarum tutor 4 
Auer. Alii teſpici volunt ad Auguſti forum, 
ubi erat ſlatua Apollinis ebprhea eo ipſo in 
loco, in quo jus dicebatur. Plin, I. 36, e, 3. 


Juvenal. Sat. 1. V. 128. , 2 1 jo 
Werle, deinde forum, Jarfque peritul 
. Apollo. | - * 

* t ; W 


79 — 1908 
* * 

« 14706 7 „ er 
„ eden bu gout 
5.07 29741 N 
_—_—— 4 1992 11 * 
„ al 
321 


= 


_ — SA 
1 . ta We - 
= 
p " «.4 - 4 2 i 3 
* o - * „ — * 
9 * # 3 . — e 
* 4 = 4 ks » 


9 an 


7 * 7 Ld 


UZ U 43 #7 
TIR 


- 
LT 
: 


# g 
S . * - 220 * 
* 


gon utter 


"alias allopvar. 
Ergone 


Ravardum ex lege & mote veteti -aflerit Lipe 


* 


- 


4 © Q HORATII FLACCI 
SATIRA x. $ 
2 Hurd d Livcilio' in quarts fuperiori ſeripferat, in ble aſſerit & 
ee ung ͥ ů 0 
_ eier d Lacitii NM Epe incompoſito dixi pede currere verſus 
2 22 A N Lucili. Quis tam Lucili fautor ineptè eſt, 
e, e e, Ut non hoc fateatur? At idem qudd ſale multo 


25 Verim ill 2 Fug Urbem defricuit, charts laudatur eadem, [e 


quid - acerbitate plurimd ci- Nec tamen, hoc tribuens, dederim quoque c#- 
3 1 tera : nam fic rows wg 
werd, id ei largiens, alia per- 1 mi an irer, 
OS mg 4 E. Laber i mimos, N poëmata, mirer 
facto mimos etiam Laberii velut pulchra carmi na celebrarem, 


ANNOTATIONES. 


Hoe mam te, leQor, monitum volo, ſpu- | Verumtamen nibil ef ex omni parte beatum, _ | 
rios ofto yerſus huic Satirz prafixos legi in| Sale multo Urbers defricuit. Sanctus Hie- 
quibuſdam - manufcriptis, quos nt deſideres, ronymus Epiſt. 47. de vitand. ſuſp. contub. 


hie apponendos cenſui. Sic habent, ubi illa quondam conſlantia, gui multo ſale ur- 
Lucili, quam fis mendoſus, tefte Catone bem defricans Lucilianum guidpiam retulifti 


. Defenſore tue, peruincam, qui male fafios \Perſ, Sat, 1. v. 114. 
©, Emendare parat werſus. Hac lenius ille 


++, + + ſecuit Lutilius urbem : 4 
dus vir melior, Long? ſubtilior ille Te Lupe; Te Muti, Cc. PR CLIT 
Dei multum puer, & loris & funibus udis Lege Cic. I. 1. de F inib. n. g. ubi Lucili refert 

Exornatus, ut efſet opem gui ferre poitis | verſus, Vide & quæ annotavi ad Perf, cir, 


Antiquis poſſet contra faftidia noftra, . $. Nec tamen, boc tribuens, dederim guog 
_ Cremmaticorum equitum dofiffimus, Ut re- ecætera 7] Ita profectò æquus rerum ællĩmator e 
R Horatius & rectus judex; quidquid velit Quin- 
4 incompoſita, c. > til, 1. 10. c. 1. ubi, Luci/tus, inquit, guo 
Horum Rafe eſt iſte : Si quidem Cato, Lu- is deditos fibi adbuc babet amatores, ut eum 
cilii admirator, eus tamen verſus complures | non ejuſdem m9. e auctoribus, ed omnibus 
emendare parat, certè non carent mendis. Ve- |po#tis preferre non dubitent. Ege, quantum 46 
ram eft qui Lucilium Catone meliùs defendat : Illis, tantum ab Horatio diſſentio, gui Lucilium 
is nempꝭ qui ſecum defert funes & flagella, qui- |fluere lutulentum, & efje aliquid qued tollere-poſ- 
dus percutiat & coerceat eos omnes qui ob're- | fr, putat, Nam eruditio. in eo mira, & liber ta: 
Airint. Lucille & veteribus Poetis, Et hæc fatgue inde ecerbites, & abund? ſalis. Multo oft 
ironic. Quz quidem oſtendunt & Lucilium| tegſer ac purus magis Horatius, & ad notan- 
habuiſſe reprebenſores dudum, & pariter lau · das bominem mores pracipuus, Senſus Hora- 
totes etiam*inepre, quod ait hie Horatius. ti: Tribuens Lacilio qudd ſalibus & acerbi- 
I. Nen incompoſite, &c,] Hoe certꝭ eſſe tate polleat, non proinde fateor pulchra eſſe, 
legitimum hujus Sati:z ex abrupto exordium] concinna, & perfecta ejus poëmata. Alias 
ſanxerunt eruditi. etiam laudare & mirari oporteret mimos, ut - 
. Incompeſito dixi pede, c.] Luciliam, fateor, | pote dicacitate præſtantes. 
reprehendi z dixique duriuſculos eſſe ejus ver-| 6. Laberi mimos,] Comadias Laberii ſalibus 
ſusz ſed laudavi pariter qudi vitioſos cives| & facetiis plenas. Sueton, Jul, Cæſar. c. 39. 
Rom. acriter inſectatus fit, Uno verbo nec Ladis mimum ſuum egit Decimus Laberius 
debita negavi elogia, nec indebita conceſſi. eques ; & qud1 Cæſari admodum placuiſſet, do- 
Sanctus Hieron. Epiſt. 45. ad Pammach. mor- natus quingentis ſeftertiis, & annulo aureo, ſeſſum 
detur, inquit, & Lucilius, gudd * — pede in quatuordecim à ſcend per orc! eftram tramſit: 
emrat, & tamen ſales ejus lepoſque laudantur. Hunc verò tranfitum minimè ferens Cicero, 
3. Ur non boc fateatur F Sic eſt. Sunt| eos ludos tum ſpectans, Laberio ſedile querenti 
qui probent omnia in eo quod aliquz parte|ait: Recepiſſem te, niſi anguſte ſederem : ſimul 
admodum placuitz nolintque fateri nævos & illum reſpuens, & in novum Senatum joca- 
ſs ei, in quo perfecta quepizm admirantur, | tus, cujus numerum Caſar ſuptà fas auxerat.. 


1 n 8 Ergo 


3 
% 


S A T:L-RA:R-U:M LIBER . 10. 
Ergd.non fatis eſt riſu diducere rictum Jie non! affe riſe - ew 


| Auditoris : et eſt quædam tamen hic quoque vir-| 9 e . ger en, 


- 


guanguam off in boe | 
tus :  nonnulla © of — 


Eſt brevitate opus, ut currat ſententia, neu ſe [5 eirhur, ut ſentontia lee, 
Impediat verbis laſſas onerantibus aures: e 
Et ſermone opus eſt, modò triſti, ſpe jocoſo, 

Defendente vicem modo rhetoris, atque poëtæ, e eee wee, bilaviey 


Interdum urbani, parcentis viribus, atque ——— 


; -{toris,. ac potter, alias | 
8 eas conſults, Ridiculum acti ; 
Fortiùs et meliùs magnas. plerumg :. ſecat res. 1 5 | : 
Ill, ſcripta quibus comcedia priſca viris eſt, Ser] Zei, fee e 
Hoc ſtabant, hoc ſunt imitandi; quos neq; pulcher |acerbum. Eo polichant, in 
| eo ſunt imita:ione digni bomines 
illi à quibus vetus comardia condita off : pu munguam 
ANNOTATIONES. 


Id verd non impund. Reſpondit enim res 
rius : Mirdm fi anguſie ſcdes, qui ſoles duabus 
ſellis ſedere: exprobrans Ciceroni ſevitatem & Omne wafer uitium ridenti Flaccus emica + 
lubticum fidei, Hec Macrob, Saturnal. I. 2] Targit, & admiſſus circum prevordia ludit, 
c. 3. & J. 7. c. 3, Vide ejuſdem Il. 2. c. 7. Callidus excnfſo populum ſuſpendere naſs. 
Gell. I. 10. c. 17. & Cic, I. 7. Epiſt. 1. 14. Ridiculum acri Fortih, c.] Nonnun⸗ 

Mi mot.] Mimus erat fabula plane dicax, ab|quam ſermo hilaris, facetus, ſalſus, feſtivus plus 
uno actore agi ſolita, nec in plures actus divi- | valet & efficit quam vehemens, graviss pugaaty 
ſa; ſine exordiis, fine cantu & gefticulatione. |dicax, acerbus, Hic enim adyerſarium irvitat, 
Diomed, Item, oft factorum cum laſcivis|& vires novas colligere impellit 3 at ile queſs 
imitatio: unde nomen I wyutioYaz; imitari.| nervos ſuccidit, ac proſternit. Gorgias Leon- 
Gell, I. 17. c. 14. C. Cæſarem, inquit, ita 


carpit vt etiam penuinum frangat. Perf, Sat, y 
v. 115. Nocke contrh, ut ait ibid. Perſiua, 


tinus dicebat, res ſeveras riſu, riſum rebus ſeve- 
Laberii maledicentia & arrogantia offendebat, ut 


ris diſcuti: ex Atiſtot. I. 4, de arte dicendl, 
* & probatiores ſibi eſe Publii um Oell. I. 12. c. 12 ita ſcribit z Hee diſei- 
Laberii mimos prædicaret. plina rhetorica «ft, callide & cum au res crimi- 
Ur currat ſententia.] Ne vel nimia brevitas | woſas citra periculum con itari ut fs objeffum. fit 
MY faciat orationem, vel prolixitas verbis |turpe aliguid, uod * non queat, r | 
22 animam legentis oneret & impediat i [joculari elndas .. . Ita Cicero, urbane 
n quo peccabat Lucilius, Hue pertinet quod difto diluit id inficiari non poterat, Ge. 
Auguſtus Agrippinam neptim admonebat in|Scilicet cùm à Pub Sylla, qui tum revs erat, 
quadam Epiſtols ; ejus nempe laudans ingenium, | pecuniam mutvd, ad emendam in palatio do- 
cam de ſu3 vita cafibuſque ſuorum commentarios| mum, accepiſſet, aique hac ei exprobrarentur z 
ſcriberet, aiebat : Opus eff dare tz am ne\utrumque firmiter negavit : atque tum, inguit, 
molefle ſcribas. Sueton. av, c. $6, Tacit.| 


Annal. 4. emero. At re ſobinde prodit, emptiq; domo, 
12. Modd vhetoris, atque poctæ, Interdum|cliim hoc mendacium in Senatu ei ab inimi 
urbani.] Horatius, egregie ſuo more, tres iflas |objice:etur, rifit ſatis, reſponditque: Parum 
virtutes requirit in fatirographoz defendat]|cert# conſulti homines eftiz, qui ignoratis pruden- 
vicem rbetoris, argurnentis pugnando ; poctæ, ti: & cauti patris familias efſe, gued emere velit 
ſolertem & aptam diftionem adbibendo z | empturum ſe negare 6 competitores empi- 

urbani, ſalibus & jocis quaedam etiam pravia|nis, Id. ibid, Vide Orat. pro L. Murgena z 
traducendo ſolvendoque. Cic, 1. de Orat.|cavillans aſtvte Cicero adverſarii Catonis au- 


n. 17. Accedat lepes quidam, facetiægue, & &oritatem elodit vincitque, 
eruditio libero digna, celerita gue & brevitas 


urbanitate conjuncta. nes, c. De quibus Sat. 4, rcd. 

13. Parcendis viribus.] Sapienter, conſultè, 12. Hoc fabant, Tc, ] His virtutibug, quas 

eallide, flylum acrem aliquando coercentis ;|modd laudayi,. excellebant.; warif aruditione, 

neque ſemper acerbe excandeſcentis aut mor-|ſententiarum. arguta. brevitate, ſatiricum a, 

dicus lacerantis. Et hoe vitii habebat Lucilius, lem apte affricabant acrimoniam ſtyli - modd 

aqui paſfim enſe veſut fricto ardens infremit; Ju-|exerentes, interdum cohibentes, & conſults 
venal Sat, 1. v. 165: atque auditorem ita dente|viribus parcentes, &c. 


4 Here 


4 


verum fit accipiſſe me pecuniam, ſi domum 


— 


16. Ii, ſcripta quibus, . Ge,] - Comadize 
Pa endi & laceſſendi, ſubtili venuſtate & | veteris aufores, Eupolis, Cratinus, Ariftopha» 


4 'S. | 


4 


aut fimius ifle, nibil *ſeiens 
canere nifi Cali um & Catul- 
hum; At enim Ludilivs 
laudabiie hoc prefiitit, gud 
Gracas weces Latinis mi ſcuit. 
Oytupidi in literis! Ergone 
exifitmatis arduum & aomi- 
Fubile qued fecit  Pitholeon 
Rbedius ? Sed, inquies, dul. 
ciar eſt oratio utreque ſer mene 
conflans, welut fi wvinum Fa 
dernum miſceatur Cbio. Verim 
enimverd guandoguidem condis 
tu carmina, guero à te, % 
ribi defendend, 


cauſa Petillii accu ati, utrum patriæ videlicet & 


* 


wocabula patriis admiſeere, 


Miſcuit. O 


18. Hermegenes.] Tigeilius, acer Lucilii 

autor, de quo Sat. 3. præced. 

Simius iſe.] Demetrius potta & fabularum 
actor, de quo paulò poſt: miu, corpore de- 
formis; vel ineptus & inſulſus imitator, 

19. Nil præter Calvum, c.] Uterque ille 
Hos tantüm pcbtas amatoria ſcriptitantes 
legebat, nunquam verd eximios illos veteris 
Comediz ac perfectorum hujus generis carmi- 

num ſeriptores. Sic Horatius Heimogenem 
Demetrium imperitiæ notat patiter atque 
Juxuriz + indeque probat Satiræ veras ignorafſe 
—_ & hinc illos eſſ ineptos admiratores 

cin. , 

_ Caturm,) Cor. Lucinius Calvus in pcematis 
ſeridendis perelegans, ingenio lepido & urbano; 
Catulli pette amicus fuit, Cicero in Epiſt. eum 
laudat, aitque Jambicis præſtitiſſe: quibus 
civitatis etiam Principes, C. Czfarem & Pom- 
peium acerrimè inſectari minime dubitavit, 
Quintil, & Seneca Calvum ſcribunt conten- 
diſſe cum M. Tullio de principacu eloquentiz, 

Petr. Crinit. Gregor. Gyrald, &c. 

Crtullum.] C. Valer, Catullus Veronenſis, in 
-utbe claruit quo tempore Terentius Varro: 
Docti cognomen adeptus eſt peculiati epitheto, 
ex eruditorum conſenſu: Val. Martialis ad 
Macrum, 10. 78. | 
Nec multos mibi preferas pottas 

Uno ſed tibi fim — Cal. x 
Scripfit Lyrica, Elegizs, Epigrammata; com- 
mendatur mirum in medum a Gellio, Crinit, 
ge eo vulgatum eſt diſtichon iſtud. 
Tuantum parva ſuo debet Verona Catullo, 
© © Qaontum magna ſuo Mantua Virgilio, 

20. At magnum fecit, &c,] Ita loquuntur 

Lucilii fautores: quos refellit Horatius dein- 
" ceps» Infulfi” nimmùm palati homines lau- 
- Sabant quod eſt fatuum & vitio vertendum; 
-"nempe verbis · Grita Latinis miſctre. Lucilius 
eee, 


oy * . * „ 


| <Q HD FPLACOH 57 
ovolvit aut bellus Berge, Hermogenes unquam legit,” neque ſimius iſte, 
Nil præter Calvum et doctus cantare Catullum. 
At magnum fecit, quod verbis Grzca Latinis 20 


ſeri ſtudiorum ! quine putetis [693] 


Difficile et mirum Rhodio quod Pitholeonti 
Contigit? At ſermo lingua concinnus utraque 
Suavior: ut Chio nota ſi commiſta Falerni eſt. 
Cum verſus ſacias, teipſum percontor, an, et cum 
Dura tibi peragenda rei fit cauſa Petillij, 
Scilicet oblitus patriæque patriſque Latini, 
Cum Pedius cauſas exſudet Poplicola, atque 
2 «jt diſßeiĩ] Corvinus, patriis intermiſcere petita 


26 


Latini arent is immemor ſatageres gu ita foris 


ANNOTHTITONES. 


xai, inguam, Tie. . Xe, Kc. De 
Finib. 3. n. 44. 

« + +» Lelic' clamores ſi pls ille ſolebat 

Edere, Sc) | 
Apud Non, Marcell, in voce compernes ; Lucil, 
Sat. I, 3. 

Nanc cen ſes 
illams 


bete, xaMiogy;er 


F 3 

Camper nem aut varam fuiſſe Ampbitryonis 
Angry, b 

Aicmenam 


Typ iimrariguar, &c. 

21. O ſeri e "Oliuedi;, qui ſerd 
animum ad ſtudia appulerunt, proindeque mi- 
nds eruditi; contrà Wasdeuabee, qui ab ipea 
pueriti3 literis incubuerunt. y 

Duine putetis ] Al. Quive: que particula 
reſpondet Grece yi wigue, certe ; nec redun- 
dare eft exiſtimanda, Priſcian. J. 16, c. 1. 
Alii interrogative accipiunt, 

22. Pitboleonti.] Pitholeon, ex infuls Rhodo, 
Epigrammata quædam inſulſa compoſuit 3 & 
Grecis vocibus infercire amavit. 

24. Ut Chio nota fi, Sc.] Falernum vinum 
paulo . auſtexius temperabatux lenitate Chii, 
Quid fit zeta illa vide I. 2. Od. 3. v. 8. ubi & 
de Falerno, pariter & I. 1. Od. 20. De Cbio 
I, 3- Od. 9. V. &o 

26. Peil7,] De Petillio fure aurez Jovis 
coronæ, jam mentio fuit in Sat. 4. ſuperiori, 
21. Latini.] Quidam legunt Latine, & jun- 
gunt cùm ſequentibus. Sed non placet iffa mu- 
tatio, quanquam A viris ſans grevibus invecta. 
21, Pedius Poplicala.) Hic filius fuit Q, 
Pedij, qui a Jul. Cæſare ſcriptus haresz & 
Conſulatum Rome. geſſit cum Auguſto, poſt 
Hirtium & Panſam. .. 

Exſudet.) Magnis ſudoribus elaboret, ad 
puritatem ſermonis patrii aſſerendam. 


| | 29+ Corvinus. ] Medala Corvinus domi valdꝭ 


Verba 


" 
& 


 $SATIRARUM 


verba foris malis, Canuſini more bilinguis? 30 


wh. 7 


tqui ego cum Græcos facerem, 
n 


Verſiculos; vetuit me tali voce Quirinus, | 
Poſt mediam noctem viſus, cum ſomnia vera: 
In'filvam non ligna feras inſanits, ac fi __ 
Magyas Græcorum malis implere catervas. 

urgidus Alpinus jugulat dum Memnona, diimq;|,, 
Diffingit Rheni luteum caput, hæc ego ludo, 
Quz nec in æde ſonent certantia, judice 


94 


4 . NN 
nobilis ac pariter clarus orator, atque Græcis 
vocibus Latina orationi admixtis infenſus, 
Zxov0caray, Latinè funambulum reddidiſſe fer- 
tur. Quintil, ib. 10, cap. 1, Meſſala, inquit, 
nitidus & candidus, & gucdammodo pre ſe feren: 
in dicendo nabilitatem ſuam. Crinitus de hon, 
diſcipl. I. 1. e. 12, inter alia de illo non pauca, 
fic habet: De ejus fingulari prudentia & gra- 
vitate teſtimonium extat ampliſſimum M. T. 
Ciceronis, Sic enim ad Brutum; Meſſale 
inquit, excellentiam non poſſum ſilentio præ- 
terire. Cave putes quemquam eſſe illi ümi- 
le m conſtantid, curã & ſtudio Republic atque 
eloquentid, qua, mirabiliter excellit, Tametſi 
Mefſala idem cam provectior foret, memoriz 
ſenſum fic amiſit, ut ſui quoque nominis obli- 
tus tradatur, Idque ei biennio ants obitum 
contigitz quod Orbilio itidem Beneyentano 
accidiſſe conſtat, Vide & Cel. Rhodig, I. 11. 
c. 13. Alex, ab Alex, I. 6.c, 20, Sc. 

30. Canuſini more hilinguit.] De Canuſio, 
oppido Apuliz, jam dixi * ad Sat, 5, ſub 
finem, Hoc a Diomede conditum ;  hincque 
cives partim Grace partim Latine loqueban. 
tur, Totus etiam ille terrarum tractus Magna 
Græcia eſt appellatus, gr 

31, Natus mare citra.] Apud fines Apuliz 
in Ttalia; non ultra mare in Grecia. , . ___ 

2. Vetuit me tali voce Duirinus.] © Lepida 
fictio. Quirinus Latini populi ſermomiſque 
auctor & conditor deterruit à ſcribendis Grace 
verſiculis. 


33. Cim ſomnia vers.] Quando jam coctis 


alimentis purgatiores eſſe debent ſenſas. Atque 


ita ſtatuebant veterum ſuperſtitio, Tertull, de 
anima, c. 22. Certiora & collatiora ſomnjari affir 
mant ſub extremis noctibus, quaſi jam N 
animarum vigore, product ſopore, Ic. Philoſtrat. 
I. 2. Si tempus antelucanum fit & ſomni matuti. 
ni ; conjeffant ſomnium illud, guaſi tunc animsd 
verum vidente. Theocrit. Idyll. 19. initio ſcribit, 
a Venere immiſſum Europæ ſomnium, cùm ter- 
tia pars noctis ſtaret, proximã jam aurora, quan- 
do ſomnus oculos molli vinculo detinet, ac tum 


veracia paſcuntur inſomnia, Tibull, I. 3. Eleg. 4. 


nee recitanda in Apollinis 
OTA 


'UTBER I. ies 427 
ad inflar Canuſini dupliei la- 
4 wtentis 5 contra guns 
Pedius Poplicole & Corwinus 
orationes puras elaborant ? 
cm werſus Graces meditarer,.. 
[ratus ego cis mare, Quirinus 
ſapparuit. poft mediam noctem, 
tune dd vera ſunt in- 
3 5 ſomnja, ac me probibuit bis 
verbis : Non flultide in filvam. 
tes ligna, quam magnat 
Gracorum _turmas _ 
4 det. Itaque dum inflatus 
Narr - goon: pas Memnonem, . 
Los e dun egen Rheni foorem 
Hhermat; ego iſt a ſcribe ludent, 
lo ad certamen, Tarpd Judice j 
TIONES. 22 


Dii meliora ferant, d ſint inſomnia vera, 
ue tulit extremd proxima nocie quies,] 
Ovid, Epiſt. Heronis. 19. v. 195. 
Namgue ſub aurogd, jam dormitante lucerna, 
Somnia. quo cerni tempore vera ſolent. 


4. 1n flvam nm ligna, &c,] Verba ſunt 


natus mare 
ET [504] 


Quirini Horatium redarguentis. 


35. Magna Grecorum caterwas.] Iagentem 
numerum Græcorum Pottarum vel Pomatum. 
36. Turgidus Alpinus jugulat dum Memnona. ] 
Ego, inquit noſter, à Quirino edoctus has ludo 
atiras; dum alii carmen heroicum miſers diſ- 
perdunt, temere ac inepts attentantes gra ve 
ſcribendi genus; v. g. dum Alpinus de Mem- 
none (ex Heſſodi Theveonis) ab Achille inter- 
fecto tum inſulſam Tragediam profert, inflatis. 
quidem & turgidis verſibus ut ipſe magis quam 
Achilles Memnonem jugulaſſe videatur. ; 
_ Alpinus.]J Aulus Cornelius  Alpinus iſte- 
longe eſt alius ab inſigui pocta Cornelio Gallo, 
de quo Virgil, Eclog, 10. ut ervdits monet 
Torrentius contra Cruquivm, | 
37. Diffingit Rbeni luteum caput,] Idem 
Alpinus Epicum etiam carmen molitus fuerat 
de bello Germanico, ubi Rhenum deſcripſerat 
aded perdite, ut nobile flumen deturpatet, 
limpidis aquis pulchroque capiti quaſi lutum, 


grandi certe arguments ſordes aſpergens. Non 


abs re putes hic alludi at! morem pingendi 
effingendique fluyios ſpecie humana, ex urn 
aquam fundentes, Sunt qui legant defingit ; alii 
depingit ; ſed minds bens. 3 
38. Qu nec in ade ſonent certantia.] He 
inquam, ſeribo ludens, minime vero propalanda 
in certaminibus & commiſſionibus postarum 
ab Auguſto inſtitutis, apud Apollinis Palatiai 
templam, De quo diflerui dudum in Perfi 
Prologo, Vide Sueton. Octav. c. 8 9m2 
Judice Tarpa.] Spurius Metius Farpa re- 
citantium auditor aſſiduus; unuſque 8 quiny 


que arbitris, quorum debebant, calculo probari 
que in æde Muſarum proponebantur; "nec 


in ſcenam preſerebantur quæ ab eis ſuiſſent 


exploſa, De illo iterum in Epiſt, ad Piſones, 


V, 307. E . 4 Nec 


PICS 


i 


. 1 
"hh 


424 
ner reponenda bis terque in 
theatro ad ſpectaculum. Tu 
 quidem, 8 Funcani, ſolus vi- 
vent ium nifti urban ſcribere 
werſus comicos, in quibus 
meretrix aſtuta & ſerous de- 
cipiunt wetulum Cbremetem. 
Pollio principum 5 a refert 
pede ter percuſſo. Varius car- 
men beroicum exequitur ma 
of frenud quam ullus alius. 
uſe filvartm amantes do. 
ndrunt Virgilio tenerum ac 
lepidum. Iftud reſtabat 2 Var- 
rene Atacin» & ' aliquot aliis 
tentatum fruſtra, quod feliciug 
expedire poſſem ego, au) | 
tamen inferior : cuineguaguam | 
velim auferre lauream ma 
cum laude capiti ejus 
guidem guam appr obanda, 


Arguta 
| Eludent 


Dic verd, precor, 
A 
39. Herum ſpettarda theatris.] Neque dra- 
mata compoſut in ſcenam producenda, ad au- 
ram vulgi & publicum favorem captandum, 
Hic ſum etenim ambitione procul. - 
40. Argutd meretrice potes, &c.] O Fundani, 
ſolus poetarum qui modò vivunt, peritus es, 
atque unus ſcite & faceit vales ſeribere cp- 
medias: in quibus arguta meretrix & ſervus 
aſtutus comicer gayrientes eludunt ſenem, ejus 
crumenam emungunt, &c. | 
awvogque Chremeta.] Allufio eſt ad Terentii 
Andriam, ubi Chremes ſenex, Davus ſervus, 
notæ ſunt perſonæ comicæ. 

41. Comis.] He voces comis, comedia, 
comeſſatio, habent originem a x#po; Hit 
Hoc etiam nomine colebatur Deus hilaritatis 
& laſciviæ. Varro 6 de Ling. Lat. 

42. Fundani.] Mirum ſane quò ] à nemine 
uſquam laudatur Fundanius ille, quem tam 
infgni elogio exornat Horatius. 

Pellio regum Fa#ia canit.] Trageœdias 
eleganter ſeribit: pede ter percuſſc; verſibos 
ſenariis tres dimenſiones habentibus : qui ſenos 
reddunt ins, ut eſt in Epiſt. ad Piſon. v. 253. 
In tragtediis nemfs, ut nörunt omnes, ad 
1ggum ſunt argumenta conſueta, & verſus lam - 
bici trimetri duntaxar adhibentur, Vigel, 2. 
Od. 1. ubi de Pollione, &c, 

43+ Forte epos.] Varius epicum carmen ſtre- 
nut exequitur; forte, quippe qosd nequit ex- 
pediri fine forti & conſtanti ſpiritu, & veng 
abundanti ac divite, eſtque opus longum, ani- 
mique ſolertis ac diu multamque attenti. Vide 


F 


1. 1. Od. 6. ubi de Vario excellenti porta. Item 


Petr, Crinit. Poer, Lat. I. 3. e. 44. 
44. Molle atque facetum Virgilia, &c.] Virgi- 
livs Bucolica & Georgica ffylo molli & idoneo 


gompoſuiz. Tung nimirdm Aaeis gondym io 


* 


Q HORATIITLAC OI 


Nec redeant iterum atq;. iterum ſpectanda 
e 3 


85 


Unus vivorum, 
Facta canit pede ter percuſſo. Forte epos acer, 
Ut nemo, Varius ducit: molle atque facetum 14 
Virgilio annuerunt gaudentes rure Camenæ. 
Hoc erat, experto fruſtta Vatrone Atacino, 46 
Atq; quibuſdam aliis, meliùs quod ſeribere poſſem, 
Inventore minor: neque ego illi detrahere auſim 
Hzrentem capiti multa cum laude coronam. 

At dixi fluere hunc lutulentum, ſæpè ferentem 50 


ens, Plura quidem tollenda relluquendis. Age, quæſo, 
aptatam. Sed dixi illum currere 


1 


* 


trice potes, Davẽque Chremeta | 40 
mis 2 libellos n 
undani. Pollio regum 


bout] 


ecemoſum; ſa p vebentem damnanda, et Plura 


NNOTATIONES.. 


licem prodierat, cm ſeriberet iſta Horatius. 

Facetym.] Quiotil, 1.6, c. 3. Facetum non 
tantum circa ridicula opinor cunſiſtere. Nec enim 
diceret Horatius, facttum carminis genus naturd 
conceſſum «fe Virgilio, Decoris banc magis & 
excultæ cujuſdam elegantia appeliationem puto. 


des gue in Epiſtelis Cicero bac Bruti werba re- 
rt : n illi ſunt pedes faceti, &c, gued convent. 
um ills Horatiano: Molle atque facetum, 

46. Hoc erat, experto :] Carmen fatiricum 
erat, quod ego meliss aliis multis poſſem ſeri- 
bere ; non tamen par Lucilio inventoti. 

"on fruftre Varrone Atatine.) Pub Te- 
rent. Vaio Atacinus, ab Atace Narbonis 
Galliz vico vel fluvio cognominatus, iis natus 
temporibus quibus Cicero & Horteafius clari 
habebantur in elcguentiaz ingenio preclaro 
fuit: ſcripſt Epigrammata, Elegias, & alia 
mitifico ſtudio, Argonautica ejus celebrant 
Probus Valerivs, aliique Grammatici, & en 
illis ſexe verſiculos referunt. At in Satiris fru- 
ſt à deſudavit. Aded verum eſt quod canit in 
Eclog. Virgilius: nur cmnia poſſumus omnes. 
Vide Pet. Crinitum. 1. 2. c. 13. Cuintil. I. 10. 
c. 1. itz ſcribit; Macinus Varro in its per que 
nemen adet tus 4 interpres operis alieni, nou 
ſvernendus 17 em, verum ad augendam facul- 
tatem dicendi parum /ocuples. Ejus etiam me- 
minit Fuſeb, Chron. natumque refert ad O- 
lymp. 174. annis circiter viginti a morte Lu- 
cilii ; & Grzcas literas ſummo ſtudio didiciſſe 
anno @tatis 35. | 2 

48. Invemore minor. ] Qudd Lucilius Satiras 
primas ſcriß t, & qudd miram eruditionem li- 
bertatem, acerbitatem & abunde ſalis habet, hine 
ed ſe minorem profitetur noſter, quamquam 
terfior multd ac purus magis, & ad notandos mo» 
res precipuus + vt fatetur Quintil, ante citatus. 


* 1 
„ : 


| 


' 


S ATIRARUNM LIBER I. yo. as. 

Tu nihil in magno doctus repreadis Homero? fn, ν eraiitys er 
Nu comis tragief mutat Lucilius Ati 7 N e 
Non ridet verſus Enn gravitate minores. 607 aiif mitar Attii Trage- 
Clam de ſe loquitur, non ut majore reprenſis? [608J|diarum_ ſeripteris An we 


deridet .Enzii wetſus quol» 


dams eie eue, de figs baud ug bens in ques HapitÞ 
. ro + » - wy fagprootgn 


: | 32. Homere 2].Qui, bonus licet & matznus, in- Vide & apud Cie, cit, Attii verſus, variis lo- 


t-rdum ipſe dormitifle reperitur, . neq3 omning 


cis de ivin, 1, ts 44, 


&ec, 
eſt fine mend is, quamvls agnoſcatur ab aniverſis} $4« Enmi.] Q. Ennius Poets natus eſt T 
Ingenio, arte, eruditione, aliiſque virtutibus;{vel, ut pleriase volunt, Rudiis in 


omnium facilꝭ princeps,. Vide Longinum. 


Salentinorum. Tullius pro Archia, 


$3- Nil comis tragici mutat Lucilius Arti PII beminem vocat, & mire commendat Ennium 3 
Si Lucilius ipſe in prioribus postis quatdam ner minus alfi, velut acri virum Ingenio, 
 emendat; cur nos Lucilium ad. trutinam non eruditione multiplici, fide, comitate, probitate, 


revocabimus ? 0D. : 


dorins omnind fingulari. Floruit temporibus 


I. Attius (Actins ſeribunt quidam) Tra- Plauti Comici & M. Catonis oratoris clariflimi. 
gtediarum ſcriptor, Pacuvio paulò junivr, inge- Quem deincepe ſecuti ſunt Czcilius, Pacuvius, 
nio aeri fuit. Ejus verfibus exornari templorum | Attius, &c. Permulta compoſuit vario car- 


ac monumentorum aditus volebat Decimus Bru- 


mine, Annales, Tragedias, Comedias, Satiras, 


tus, teſte Cicerone in orat. pro Archis poeta.| &c. ex Luecretio, I. f. c. 118. COT 
n. 25. Pacuvius autem Acci Tragediam Atreum| Emin ,, , , . « . « primus amieno, _ 
Jaudavit velut grandem & ſonoram : rep1chendit} Detulit ex Helicone peramni fronde coromam, 


verd quaſi ſubacicam & duriuſculam. Quod 
faſſus eft Attius; addiditque ſe non pœnitere; 


Per gentes Ttales bom inum que clara clue m. 
intiſianus Enilum feribie pati veneratione 


N 
quia, ſicut pom acerba primùm & dura pau- 5 —— ac ſacros vetuſtate Iocos, in quibus 
latim fiunt mitia z ita & ingenia: contra quie{grandia robora non tantam habent ſpeciem 


_ vieta gignutitor & mollis, ad veram fru 


& maturitatem nunquam petveniunt, ſed potius|pluribus locis. Lege de Divin, x. u. 40, &. 
ac magix” putreſcunt, Vide Crinit, de Postis] Vide & Macrpb. Satutnal, I. 6, | 
I. 1. e. 7; Gell. I. 13. e. 2. l. 18. c. ult, ubil Ride vaſus. graviſaie minores.] | 
fic ſcribit in fine» poſt-2 Q. Ennivs, & juxia|tanti habitus eſt Ennivs, in ejus carminibug 

Cecilius & Terentius, ac ſubinde Pacuvius, @\|quedam ret reprehe 


quantam religionem. Ennii verſus affert Cicero 


ac deridet Lucilius 


Pacuvio jam ſene Aulus, clariorque tunc in pod tanquam haud ſatis graviter & accurate ſeripta. 


matis rum obrreflandis Lucilius fuit, Attius 
Tragoedias bens multas ſcripſit, quarum frag- 


Ann#vus Sedees Epiſt. ad Lucil. Admirer, in- 
quit, elognentiſſimos vir & deditos Ennio, pro 


menta quædam fuperſunt; Comadias etiam, | op/imis ridicula laudiſſe : & hoſce de Cethege 


_ fortaſſis ob rem comis Tragicus hie ap- verſus Ennii alfert ; 

| pellatur, Vulgd tamen vox comis non in Genit.| I difus cnc ollis f opularibus 2g 

aceipitur, ſed in Nominat, referturque ad ſeq. Nui tum wivebant bomines atgue 
Lucilizs, Tragedia Acci celebrantur, Phenice, tabant 


* 
1 
— 


Medea, Menalippus, Alcmzon, Prometheus, Fes delibatus Populi, Suadaque medulla. 
Atreus, Philoctetes, Neoptolemus, &c. imprimis Ennium tamen defendit Gell, I. 12. c. . 
autem Argonaute, unde eſt illud carmen de Mscrob. Saturnal, I. 1. e. 4 & l. 6, ©. 3. 


Argo navi laudatiſlimum : 
«* + +» +» Tanta moles labitur 


Nemo, inquit, ex hoc wiles putet weteres poet 
gu, werſut corum ſcabri nobis widentur- Ik, 


Fremebunda ex alto, ingenti ſonitu & ftrepitu, | enim s Enniani ſeculi auribus ſelus placebat : 


Pre ſe undas volvit : vorticet vi ſuſcitat. 
Ruit, prolapſa pelagys reſpergit : profiuit, 
Id dum interruptum credas nimbum wolvier ; 
Dum quod ſublime wentis expulſum rapier 
. Saxum; aut procellis, wel globoſos turbines- 

Exiſtere ictos undis coneurſantibus ; 
Ni quas terreſires pontus flrages contiet 
Aut forte Triton fuſcind verrens ſpecus _ 
Subter radices penitus undanti in freto 


Molen ol udo ſaxcam ad celam erxit, 


diuque laboravit ætas ſecuta, ut is 
molliori flylo temperarent Neque vero pratte- 
rire ne! icet aut ridiculos aut ſcabros Eanii 
yerficulos iſtos : 

0 Tite, tute Tati tibi tanta tyranne tuliſbi. 

At tuba terribili ſonitu taratantars diait. ; 
55+ Cam de ſe logaitur, Cc. ] Cm Lucilius 
{quoſdam Ennii verſus ridet ac reprehiendit, aon 
tamen ed ſe majorem dicit: fic ego Lucllii 


1guadam reprebendens, haudquaquam me illi 
22 e 


** _—— + ts 


426 
Aid par ite, inmpellit nos 
ſeripta Teal evolventes diſ- 


guirere, an eius, an rerum 


natura  difficilis probibuerit 
werſus limatiores & ſuavinus 


Fuentes quam fi aliguis id 
unum ſatis bubeat carmen al:» 
 gued. includere ſex pedibus 3 
et gaudeat feciſſe ducentos 


— ante cœnam, ac totidem 
pe ? qualis fait vena Calſſii 
Etruſci vebemente fluvio ra- 

org quem narrant Cre- 
matum- fuiſſe ſcriniis & 


' feriptis ſuis, ico igitur ; 


'Q HORATII FLACCI © * 


| Quid vetat & noſmet Lucili ſcripta legentes 56 
Quzrere, num illius, num rerum dura negarit 
Verſiculos natura magis factos, et euntes 
Mollius ? ac ſi quis pedibus quid claudere ſenis 
(Hoc tantum) contentus, amet ſeripſiſſe ducentos 
Ante cibum verſus, totidem cænatus? Etruſci 61 
Quale fuit Cafsi rapido ferventius amni 
Ingenium ; capſis quem fama eſt eſſe Jibriſque'? _ 
Ambuſtum propriis. Fuerit Lucilius, inquam, 
Comis et urbanus; fuerit limatior idem, 
Quàm rudis et Græcis intacti carminis auctor, 


1559) 


* 


65 


Eſto, fuerit Lucilius facetus ac lepidus; fuerit etiam magis politus quam inventor pocmatis 


nondum exculii, atgue Gracis baud tentati. 


ANNOTATI 


ONES, 


erendum exiſtimem. Isa verba Horatii & pulchtæ 'venz poeta, ab Auguſto juſſus in- 
de Ennio intelligenda contendit Heinſius, ex- terfici, tum quod ipfi obtrectate pergeret, tum 


ploſiſque aliorum 


interpretationibus cantat præcipuè quod Jul, Ceſaris percuſioribus hoſti - 


E7pnxa, inveni; verùm quam longe ab Hora- | buſque ſui ſemper adhæſerat. Hinc eum ſponte 


tii mente aberr3rit, luculenter & erudite, ut 
certè alia, exequitur noſter Dacerius, ad quem 
te paulam divertere, lector, nuſquam pigeat. 

7. Num illius, num rerum dura negarit na» 
tura, &c.] Utrum Lucilianorum verſuum com- 
poſitio rudis & impolita ex materiz & rerum 
natura difficili prodieritz an ex ipfius jngenio 
duriorj, vel certe ex indiligentis, & qi dd ſeri- 
bentem offenderit lime labor & mera Epiſt. 
ad Piſ. v. 293 · 

58. Verfentos magis fattos, 
Intellectam e quaniam vim 
acid guodan:mods oratio. 

Euntes Mollius. Martial. Epigr. 11, 91. 

Carmina la probas molli gue limite 


* 
currunt, 


Cie, in Bruto, 
at accurata & 


- 


| 


vellicat Horatius Auguſto velificans, Sueton, 
Octav. c. 4. Caſſius Parmenſis guadam epiftcla 
von tantum ut piſlorii, ſed etiam ut nummularii 
nepotem, fic taxat Aug uſtim; materna tibi fari- 
na; fiquidem ex crudiſſimo Ariciæ piſtrino 
hene pars manibus collybo decoloratis Neru- 
lonenfis menſarius. Vide Vell. Paterc.1. 2. Orof, 
l. 6. c. 19, Appian, bell. civil. I. f, item Valer, 
Max, I. 1. c. 7. Art. 7. Crinit. I. 3. c. 47- 
63. Capſis libriſque Ambuſtum propriis.] Tot 
libros ac verſus tutiles ille ſcriplerat, inquit 
noſter jocosè & dicaciter, ut cremando ejus ca- 
daveri ſuffecerint. Quod ex Senatuſconſulto 
factum aſſerit vet. Comment, Verum id refel- 
litur ex verbis, fama eff, 

Caſsf Parmenſis de Orpheo carmen hoc 


Sed gue per ſalebrat, altaque ſaxa cadunt. afferunt. 


$9. At , quis] Quanta hie varietas difficul- 
taſque? Alii legunt, ac ff guis, junguntque cum 


antecedentibus, & fic explicant : Yerfiaulos eun - 


ee: Mollius, ac fi quis pedibys, &c, Id eſt, ver- 
ſus molliores & concinniores, quam facere 
ſoleat pocta negligens, qui ſatis habuit plures 
ſcribere patvo labore verſus, parum etiam 
venuſtos, Alii, aut fi uit. Alii, an ff quis, 
Se. Prima legendi ratio ſatis placet; malim 
tamen, an fit qui pedibus, c. hoc ſenſu; quid 
vetat nos ſcripta Lucilii recenſentes quzrere 
unde fiat, ut plerique verſus ejus incompoſiti, 
non magis facti, & molliùs eant ? an ex vitio 
rerum; an ex ipſius rudiori natur3z an is ipſe 
fuerit qui pedibus guid claudere ſenis Hoc tantum 


contentus, amawverit ſcripſiſſe ducentos, c. 


nec ſtuduerit recenſere, emendare, ac mal? tor- 
nates incudi reddere werſus; ut eſt in Epiſt. ad 
Piſ. v. 441. 
61. Etruſci Quale fuit, &c. ] Caſſius Parmen- 
6s abundantis ac fecundz magis quam divitis 
} 


| 


* 


Argutæ primùm cum plefira parentis, & auro 
Diftin#am ſumpfit citharam Rhodeperus heros, 
Ridebant ſeg nes pulſus, digitoſgue micantes 
Seriùs, & chordis indoctæ diſſona vocis. 
Mox pudor exardens & gloria dulcis honefli 
Lufibus avertit puerilibus, onnis & illuc 
Perditus incumbens Muſe f allebat amore. 
Et nunc maternis inbiat, nunc ille paternis 
Cantibus, bine illinc diſcens dependet utrimg ; 
Nulla Venus faciem cepit mentita doloſis 
Compedibus ; ſoni fuerat parciiſque Lyæi; 
Donec ridiculus dudum modulamine ſilvas, 
Evulſeſgue ſuis ſcepulos radicibus egit; 
Au ſus & ire viam viventibus inconceſſam, 
Pa rarum oblitos demulſit carmine Manes, 
Non lewis aſcenſus, ft quis petit ardua. Sudor 
Plurimus bunc tollit, nofturno exſomnis olivo 
Immoritur, delet quad mox laudaverit in ſes 
Qui cupit æternæ donari frondis bonore, 
66, Nuam rudis & Gratis istadi carminis 
auftor,] Quam Ennius, qui primus omnium ſa- 


Quamque 


| Spe caput ſcaberet, 


Seripturus: neque, te ut miretur turba, labores, 
Contentus paucis læctoribus. An tua demens 
Vilibus in ludis diQari carmina malis? 5 2 
Non ego. Nam fatis eſt equitem mihi plaudere ; . 


% 


oni operam navat. 
hic alludi volunt ad Minervam è cerebro Jovis 


SATIRARUM 


Quimque pogtatum ſeniorum turba: 


di foret hoc noſtrum fato dilatus in 


Detereret fibi multa; recideret omne quod ultra 
Perfetum traheretir ; et in verſa faciendo - [60] 
vivos et roderet ungues. 71 
iterum quæ digna legi ſint Jin condendis carminibus free” 


Sepe ſtylum vertas, 


+ *rutaudax;” 
Contemptis aliie, exploſa Arbuſcula 


Men' moveat cimex Pantilius, aut crucier, . 
Vellicet abſentem Demetrius, aut quòd ine- 


ptus 


y loſa conſanter aiebat, ceteris perl. 


LIB E R. I. 10. 42 
& omnes port 

e, ee 
tas a fatis p. 
rima ſbi reſecaret ; quice ' 


quid tranſgreditur perſettum 
modum, reſcinderet 3 2 


— eaput ſcalperet, as. 
2 7 3 mor- 
um 

— mereantur Shad 
emel 1 are nec 
- te plebs De 1. 
O|/atis babe wt J tak te= 
ant, An verd 
= tot werſus I, | 
— 


eguites mibi 
uemadmodum 


— — 


dixit. 


3 
uſ.ula an- 


[617)ſur 


) Jon hovkbe ins Panlfthe} Tins f aut doleam 5 


ſentem me err if ee aut pudd redarguat nugax 


wry ANNOTA 


tires ſed rudes mid ſeripſit; at Lucilius 
ſubinde limatiores & pertectiores, Quare” hic 
ſatirz quaſi primus auctor aut certè artifex _ 
habestur. Alii vocem rudis in caſu nomipativo 
accipiunt, ſieque interpretantur; fuerit Lucilius 
limatior-quam rudior, &c. Sed perperam. 

Gracis intacFi] Gtæcorum nemo Satiras; 
ſeripſit. Unde Quintilianus I. 10, c. 1. Catira 
Pe tota nora efl, in gud primus inſignem| 
audem adeprus eft Lucilius, Cc. Aliter ſenſit 
Jul, Scaliger, Poet. lib. 1. cap. 12. & lib. 3. 
cap. 98. Vide Caſaub. de Satira. 

67. Poitarum ſeniarum] De his Sat. 4. prac. 

69. Recideret omne quod, c.] Superflua, 


inconcinna, ambitioſa recidet ornamenta, inquit 


noſter ad Piſ. v. 447. item omne ſupervacuum 
Pleno de pectore , v. 377. Vide illic ans 


notanda. 

71. Caput babe Hæc enim haud rard 
facit quiſquis accurate & perſectæ compoſiti- 
Marcilius & alii quidam 


editam, 

Vives & roderet UNgHES, ] Perſ. Sat. 1. v. 106. 

Nec pluteum cædit, nec demorſos ſapit ung ues.] 
Sic leviter ſcribendi genus fignificat ille, ut 
notat. lib. 10. cap. 3. x 

72. Sep? fliylum wertas, &c.] Quintil. I. 10. 


c. 4. Emendatio pars fludiorum longe utilifſima. 


| Neque enim fine causd creditum ei, flylum non 


minus agere cum delet. Hujus autem operis eff, 
adjicere, detrabere, mutare, Sed facilius in us 
JON judicium, qua replenda wel dqici- 

fant ; premere 6d ta tumentia, humilia extol - 
lere, lexuriautis adftringere, inordinata digerere, vi 


CEONES. bats a4 


Nam & dannanda junt que pc & is 
venienda que fugerant, 

Seylum wertas, ] Veteres nimirum in cerats 
ſcribentes tabellâ utebantur ſtylo, cvjus pars 
altera acuta erat, & acumen dicebatur: altera 
obtuſa, quad delebant id quod erat exaratum, 
complanantes & æquantes ceram, ut novam 
ſcripruram /exararent, Ergò qui aliquid vole» 
dat mutare, ſtylum vertebat, atque alteram 
ejus partem adhibebat, Rem graphice exponit 
P. Crinitus I. 17. de hon. diſcipl. c. 4. & Pru - 
dent, Hym, de coronis z 

 Intle alii fimulos & acumina wibrants 
Nu parte aratis cera ſulcis ſcribitur; 

Et 2 efti apices abolentur, & cequoris birti 

wrſus niteſcens innovatur area, | 

75. Vilibus in ludis diftari I Perl. 
Sat. 1. v. 29» 

# Ten" cirratorum centum diftata fuiſſe 

Pro nibilo pendas? 

77. Arbuſcula dixit.] Mima illa cùm 
à plebe & vulgo explodebatur, parvi ducebat, 
dummodo paueis nobilioribus placuiſſet. Illius 
meminit Cicero ad Attic. lib. 4. Epiſt. 

14. Queris nunc de Arbuſcula ? Vulde placuit. 
Ludi — & prati, a 

78. Men moveat ci mer Pantilius, ] Proſite - 
tur Horatius parum ſe moveri diteriis Panti - 
lii ſeurræ ipfi obtrectare aſſueti. 

Cimen] Gall. Punaiſe, Angl. A Ben- Bug, 
metaph. homo putidus & mordax inſtar illius 
inſecti omnibus inviſi & moleſti ob aculeum & 
fetorem. 


79. Demetrius.] Hunc antes ſimium yoca» 


ſoluta componere, exultantia coercere, duplicis oper. 


—— 


| vit. 


/ 
Fannius 


| 
| 
x 
: 
| 


. HORATIHFLA:CCl - - 


- 
- 


* 


, Hermegenis ag. Fannius Hermogenis ladat conviva Tigelli? 80 
eee, i., Plotias, et Variys, Marcenas, Virgiliuſque, 


ilius, Va int, pom criam 
Davis, & - Fuſcus ; nee: 
nos and, ici laudent ve. 
lim. Citra ambitionem licet 


ala, cum tus 
vet guogue Bibule, 


Serwi ; 


ac te pariter, © fincere Fur- Complures alios, doctos 


#iz atgue. ahot non pauces. 
eruditos nge. 10 tas 
1 | 


ce ſponte 3 quib: qua; 


Valgius, & probet hæc Octavius optimus, atque 
Fuſcus, & hæc utinam Viſcorum laudet uterqz: 


Ambitione 7 te dicere 
accenſere je, 6 Pollio; te, & P ollio; te, Me 


ala, tuo cum fratre; ſimulque 85 


re Vos Bibuli, et Servi; ſimul his te, candide Furni; 


o quos et amicos [5:2] 


Prudens prætereo: quibus hæc, ſunt qualiacumque, 
Arridete velim; doliturus, ſi placeant ſpe 


| Deterius noſtri, Demetri, teque, Tigelli, 90 
Lacumgu „ Place 8 , » gein, 9 
2 * Diſcipularum inter jubeo plorare cathedras. 


arrideant, 
autem, 4 
Nxelli, jubeo 


fſeriptis meis. 


nam ſpero. Ti 


emetri, teque 1 puer; atque meo citus hæc ſubſcribe libello. 
flere inter, ſedilia diſcipularum. 'Vade 6 famule, & quamprimum lee adjunge 


|  _ANNOTATIONES. 
$0. Fausiai] De hoc vili poeta, item def Timagenem t primus ſeripta ſua recitavit, pri- 


Hermopene Tigellio, in Sat. 4. ſuperiore, 

81. Plotius, & Variuvs,) De Plotio Tucca, 
in Sat. 5. preced. De Furie, I. 1. Od. 6. 

Meacenas,] Is literatorum patronus & iplſe 
Hiteris mirabiliter imbutus, facilitate ingenii, 
eloquentia mediocriter excelluit, & poetics 
facultate, Scripſit varii generis poemata, 
Elegias, Tragedias, De ſepulchri contemptu 
ſertur ceciniſſe : 

Nec tumulum curo : ſepelit natura relictos. 

FVirgilius.] De hoc pot᷑tarum certꝭ principe 
nulla quam pauca annotafle preſtat. 

82. Yalgizs,) T. Valgivs conſulari ortus fa- 
miliz elegans fuit in condendis carminibus, 
tefle vel Tibullo ad Meſſalam its ſcribente, 
I, 4. El. 1. v. 179. 

Ei tibi qui pr fit mag nis ſe accingere rebus 

Valgius : terne proprior non aller Homero, 
De eo jam 1. 2 Od. g. infcripts, 

OfFavius oftimus,) Optimus nempe is poeta 

hiſtorias etiam ſcripſit. Cave, lector, ne Au- 
guſtum accipias, 
33. F+ſcus,]} De Ariſtio Fuſcocelebri Oram 
matico jam ante, I. 1. Od. an. iphi inſcriptk, 
_ 9. praeced. iterumque poſter Epiſt, 
10. 1b. 1. 

Viſeorum utergue.] Duo nemps fratres e- 
rant, bonus uterque poeta: nati patre Vibio 


Viſco Equite Romano opibus & gratis apud 


- Augoſtum pollente. | 
84. Ambitione relega!d | Citra adulationem. 
85. Pollie;] Aſinius Pollio orator praeclarvus, 
 Avguſto pergratus, Rome ſcholam tenuit poſt 


0 


mus etiam Rome bibliothecam feciſſe dicitur. 
Bella Cœſaris & Pompeii ſeripſit. Diligentia 


plurimum, confilii & animi ſatis habe bat, teſte 
Quintiliano; at nitore catebat & jucunditate 
Ciceronis, Vide l. 2, Od. x. illi inſeriptam. 


Mejals,] De hoe ante v. 29. ad vocem 


86. Ves Bibuli, & Servi; ] Bibulorom atque 
Serviorum Nome infignes fuiſſe familias nemo 
neſcit, Jul, Cæſaris in conſulatu collega Bibu- 
lus, Ad Servium Sulpitium font multe Ci- 
ceronis Epiſt. l. 4. 

Feral, | Furnies hiſtoriarum ſcriptor elegans 
& accuratus, etiam Rome Conſul fuit. 


91. Diſcipularum inter, &c.) Locum hunc 


pleriq; interpretum tranſiliunt intactum, quan- 
quam, ut mihi videtur, ſtylo non indignum. 
Quidam volunt Horatium imprecari luctum & 


infortuniom Demetrio atque Tigellio tanquam 


ineptis & inſulfis ſcriptoribus, qui mulierculis 
duntaxat placere ſtuderent. Ego verd fic in- 
terpretor Horatium quaſi dicat: Ite molles & 
effeminati, pergite adoleſcentibus corruptis, 
vel etiam mu] erculis recitare Elegias, amato- 
ria carmins, voce flebili & affectata ad molli- 
tiem: juxta id quod habet Perfius, Sat. 1. v. 34» 


— tum plorabile 4 guid, | 
Eliguat, & tenero ſupplantat werba pelato, 


92. Meo citus 'bec jubſcribe libello,] lis que 
anteà de Lucilio ſeripſi hac adjunge. Nimi- 


rom Satire quartz praxcedenti hanc attex i 
jubet, que illam & explicat & aſlerit,- | 


* 


Q. HoRAT1} 


* ws wa w# . 4 


. He 0 * A T 1 1 
iy . S # © ” hw 6 , * - 
2 4 3 on | 5 
9 1 1 k | 
7 0 14 1 * "A 


Pf 1 oy! 4 ++ +4 9 


& non . Trobe cnn 2 a erent Satira heats, - 


gon Ta. in Satira videar - nimis acer, 
- 2 v [$3] 
Legem tendere opus. Sine nervis altera, quicquid 
Compoſui, pars eſſe putat; ſimilẽſque meorum 
Mille die verſus deduci, poſſe, Trebati, _ . 


Quid faciam . n Ne 2 — * — Pu gy 


INTERPRETATIS. 


inquis, les 0 T: 
> 4 4. V 12995) NIB 8 | "Pen Yo —_ TREBA' . 
+ xt . Dia, us 
. a On OTATIONES SIN 
1. Fun quibus, Ce. Dialogiſmus iſtic 2. Tendere we. ] Metaph, ab infeumentls 


Horatii ne Trebatii, ane nempe magni no- miſficis, in quibuy tenſz nimis chorde rum 
minis Juriſconſultum facete conſulit ille quid 


puntur. 

agat, num Satiras ſeribere debeat, Tandem 4, Deduci.] Epiſt, ad Augoſtum.. - ; 

omnes Trebatii diſſuadentis rationes, ac legum| . « Tenui didufia poemata Ph. | 

etions preferipta,. riſu ſolvit Horatius. | Trebati.] C. Trebatias Teſta Cas J a 
Videar nimis acer,] Nimis di cacem & acerbum ſcientia, bellic3 etiam virtute inſi nis: Bques 

me redarguunt. alii 3 alii coatra velut ener- Romanus, julio Carſari charus, 4 Afſecla-co- 

vatum & ſatirico ſale deſtitutum, ee 2d bellum Gallicum: Tullio Ciemoni 

Judicia ! perquam familiaris, & niere, paſſimque lau- 
Ulira len.] Vel, ultra modum Satirz| datos, Epidt. ad Famil. I. 72 ad Aug, I. 10. 

convenientem: qum quidem lepida, jocoſa, | Epiſt, 2. Topic. Sc. Alex. ab Ales. 1. 6. c. a3. 

ſalſa potiùs quam aſpera, inj orioſa, contume- ſeribit. Trebatium ſab diſci 7 Ciceronis Faris 


lioſa, Vel, ultra quàm jubet len ſeu 32 Tab. periti aliquot . libros C viii come 
ſeu Julia de Majeſtate, utraque ſeilioet vetans poſaiſſe, ac denies — 


— <———_ — 


* 


ſa mol libello violari. | werſu plurimum walui aoque tr pes — | 
quemquam o carmine aut li I. | werſu inter 4 
Vide poſted v. 82. Item Epiſt, ad Fil. v. 283, meratum. 5 l 
ubi fic habetur,' F ibn J Adverts IJ 
- - + » Sed in vitium Iibertas excidit, & vim|diftiones Juriſconſulto preſcribenti accommo- | 
Dignam lege regi, Ce. | datas, | | 
gy Omnino | 


o 
! 
. 
. 
: 
' 
] 


*- >, em UL ue . 2 


236 Q. HORATI 


1FLAc ei 


erz H gon e, anno verſus ? Alo. Peream male, fl non. 


inteream, niſi optimum Ge 


Optimum erat: verùm nequeo dormire, Ter uncti 


| vet at dormire non paſſum. Tranſnanto Tiberim, ſomno quibus eſt opus alto; 
TREB, Wu gent profinde\ krriguumque mera ſub ngQern corpus habento. 


e, oleo uti ter Tibe-| «5 
rim tratſuatent, atque * A ut, ſi tantus 


ri vino corpus irrigent. Cæſaris invict 


amor ſeribendi te rapit, aude 10 
i res dicere, multa laborum 


6 tam webemens ſcribendi c- Præmia laturus. Cupidum, pater optime, vires 


: atinora ca 


4 


Pido te oc _— injuperabatTy 6 0; nt: 8 . . ; hk 2 Fr 9 
: bad. : neque enim quivis horrentid'pilis 
ES, ingentem oper mir Agmind, nec ftacta pereuntes Euſpide-Gallos, « - 


cedem acceprurur. HOR. O Aut labentis equo deſcribat vulnera Patthi, 15 


bone parens, cupientem nervi 


deflituunt. Mir enim quiliber| Attamen et ju 


valet dicere cobortes ſpiculis Scipiadam ut ſapiens Lucilius. Haud mibi 


4 2 aut Callas . ruptis deero 
re 1 
decigentes pra wulneri- 


ſtum poteras et ſcribere fortem, 


: [615] 


, Lee dug bees. Cüùm res ipſa ſeret: niſi dextro tempore, Flacci 


eguis * 2 22 . ͤ Kd ͤ JO RR 

bus, Tb. gui poteras| Verba per attentam non ibunt Cæſaris autem: 

— 2 oc Tea. Cui male fi palpere, recalcitrat undique tutus. 26 
x 7 Quantò reQtius hoc, quam triſti lædere verſu 


HoR. Hoc praſtabo diſi- Pantolabum ſcurram, Nomentanumq; nepotem ? 


genter, quoties dabit ſe occa- C 0 
„: Verumtamen non nifi Cum ſibi gut 


ſque timet, quanquam eſt intactus, 


ofportune tempore werba Ho-|  _ & odit. Ni en LS es 
ratii adibunt aures Augufli| Quid faciam ? Saltat Milonius, ut femel io 


ſapientis; cui fi perperam 


aduleris, reſpuit munitus undepnague. TREB. Quaritd melia id, quim molefto carmine offendere 
Pantolabum ſcurram, & Nomentanum decoftorem ? quandoquidem omnes ſibi metuunt, atque 
averſantur poetam, etiam minime lacaſiti. HOR. Quid gam? Enimverd” Jaltat Milonius 


cam primùm capiti per 
wg ANNOTA 

7. Ter uncti Tranſnanto, &] Jocoſæ queri- 
moniæ jocosa & callida reſponſio, certè apta 


* 1 
N * . * ne 5a | gre 
T TOY 


ili elypeo ĩmpactum curvaretur aut frangeretur: 
eorpori autem vulnetato inhæreret fetrum I 


chomini natanèi ſtudioſiſſimo, - qualem fuiſſe}ligno ſeparatum; aut lignum transversã cuſpide 
-*Trebatium dicit Tullius, 1, 7. Epiſt. 10. In re hærens deorſum penderet, quo fiebat, ut vix evelli 
-militari multo es caurier, quam in advocatis - oblique infixvm, certè ab hoſtibus retorqueri non 
nibus, gui neque in Oceano natare volueris fi- poſſet incurvatum aut corruptum, 


diofifſumus homo natandi 2 +» „ ſed jam ſatts 
jocati ſumus, Cc. as 


Ter] Corporis defatigatio ſomuum conelliat. | 


Un#i.] Olei calore muniebant ſe nataturi ad- 
verſus aquefrigus, ' _ 
9. Irrigaumgue mere, Wc.) Neque hoc à 


Labentis equo deſcribat wulnera Partbi.] 


1 
De Ful. 1. Od. 12, & 19. & J. 3. Od. 5. 
16. Attamen & juftum, c.] Atqui ſi Auguſti 


bella non vales deſeribere, poteras certè juſti- 
tiam, animi magnitudinem, alia ſque virtutes 
celebrare; quemadmodum Scipionis Luciliue, 


Trebatii moribus & ingenio prorsũs abhorrens ; — vitam ejus privatam deſeripſit, Ennius 


ait enim ad eum Tullius 1, 7. Epift, 22. Ilu- 
ſeras beri inter ſcypbes, quod dixeram, Cc. 

12. Pater eptime.] Cic. I. 7. Epiſt. 16. Tu, 
mi wetule, non ſero, &c. 
14. Hat pereuntes cuſpide Gallos,] Ex hi- 
florid C. Marii, quem adverſus Cimbros pug- 
nantem Plutarchus refert nova tela excogitifſe, 
Scilicet haſta lignea quæ ferrum ingreditur, du- 


utem bellica facinora. 

20. Undique tutus.] Rerum cognitione & 
ſapientia afacien inſtructus quaſvis adulationes 
ſtatim repellit ac reſpuit. + f 

21. Pantolabum ſeurram, Nomentanumgue,] 
De his nebulonibus jam dictum, Sat. 8. I. 1. 

23. Cum fibi quiſque timet, c.] Naturs 
duce id nobis timemus malum, quod aliis 


abus fibulis ferreis contineri ſolebat z tune au- 
tem Marius alteram ut ante reliquit: alters 
verd exemptà clavum ligneum fragilem in ejus 


locum immitũi juſſit, eo conſilio ut jaculum ho- 


fieri cernimus. fel 
24- Quid faciam ? ſaltat Milonius, ut ſemel, 
Se.] — — a ſeribendd Satirä poſſum 


temperare, quam a ſaltando Milonius temulen. | 


Acceſſit 


ALT”) 


SATIRARD MW LIBER I. . 
8 cagjti, pumerulqye Jucargis.., aH 
aſtor gaudet eqyisz;,0v0, progyatus,,codem. fi. 
Quot capitum vivunt, totidem ſtudiorum 
Millia: me pegibus delectat claudere er * 
ge 0 ene 

% £ 


11, 
Pugnis. 


Lucili ritu, noſtrüm, meſioris utroque. 


* 


„munen Jampatie 
bus, Sic & Caſtor. equisy en- 
dem autem v editusy caeſti» 
bus delectatur. 

tum, 0 ] 


Votiva pateat veluti deſcripta;/tabella_.. _ 
Vita ſenis. Sequor hunc, Lucanus an Appulus, 


anceps ;z...*... . 


Nam Venuſinus arat finem ſub utrumqz colonus,3 5 
Miſſus ad hoc, pulſis (vetus eſt ut fama) Sabellis, 
Quo. nè per vacuum Romano incurreret hoſtis: 


Ille velut fidis areana {odalibus olim 
Credebat libris ; neque, fi male. ceſſerat, uſquam 
Decurrens. aliò, neq; ſi hene : quo fit ut omnis 


exiſlunt, Me: juvat numeris 
vecet gere inflas 
Lucilti  nobis \ambobus;, prog» 
flantiaris, I pridem ſua 
a _ commi 
tanguam amici  fidehbus, 
nec alid iebat un 
frve projpert five infeliciter 
res caderent. Unde, unis ut 
ſenis illius vita omi . app 
reat guaſi depitia 1n, tabells 
ex voto fatii, Hunc imitor 
ego dubins' utrum Laucanus 


- 
, 


fim, an wlus ; guippe Venufinus agricola terram exercet ad utriuſque limites; cam ob rem 
deductus fe 72 80 Samnites ( 2 antigua fert opinio) ut 4005 per inane 


e 

non irrueret in KL ' 
| F134 1 
tus, Cic. pro Murzna, n. 13. Nemo fer? ſaltat 
fabrivs (nifi. forte. inſanit) neque in ſolitudine, 
ue in convivio moderato atque boneſto. Tatem- 
7 convivii, amæni leci, multarum deliciarum 
comes eft extrema ſaltatio, a | 
25 Numeruſque' lucernis.] Vini vaporibus 
concutitur mens & caput, nec fibi conſtat; 
fimul oculorum nervis nimidm & inzqualiter 
diſtentis, viſuales, ut aiunt, radii diſtra huntur; 


2 ANNOTATION ES... 


wah 1 
+ Wa, Xa 
{1 "x" 18 "dnt 
nec in rebus ſecundis letitiam ſuam cum aliis 
communicabat. r 
33. Yotivd tabella.)  Infortunia enim ſus 

* 


perinde ille deſeripit, ut proſperas 
ceſſus. De nayfragis tabellam in templis Deo- 


345 Vita ſenit,] Sem Vocat Luc | 
non tam ætatis quim honoris & venerationis 
cans, Nee ad rem videtur quod afferunt ex 


& Hine lucernam unam videns ebrius plures Gell,1, 10, c.2$. milites annum ate eſim 
1 


ſe videre putat.j Ariſtot, Problem, Sect. z. 


Athen. I. 10. Cal. Rbodig. 1, 23, c. 34. 


Lueret. 1 4. v. 452. 
_ Bina lucernarum flagrantia lumina flammis, | 
Et daplices bominum facies, & cor pora bing. 
Juvenal. Sat- 6, v. 3. N 
„ein exurpit menſa lucernit. 
Huc etiam fefetri ,poteft quod ait "Virgil, 
ZEntid. 4. v. 470. 
* gemi num, & duplices ſe eftendere 
rl udet equis, Ce. ] De Cafi 
26, Caſtor ga is, Ce. ore 
& Polluce 1. Nu * wh 
Hunc equis, i uperare 
r 


27. Quot capitum wivunt, tot idem fludiorum 

Mila Nees. Phorm. 2, 3, 14. 1 

wot bomines, tot fſententia,— | : 
„Sat. F. v. 524 | | 

Mille hominum ſpecies, & rerum diſcolor uſus« 

Pelle ſuum cuique eft ; net vote vivitur uno. | 

Hic campo indulget, &c, 

29. Melioris.] Poetics facultate, Alii mals 
referunt ad nobilitatem & opes : de quibus 
anfri, v. 75. N 
31. ceſſerat.] Legunt alii, geſſerat. 


32. Decurrens alio.] Id eſt, non aliud que- 


— « 2 


| Venufiam miſſa eſt, expulis inde Sabellis, id 
jeſt, Samnitibus 2 uam graves foerint Ro- | 


ſextum ſupergreſſos ſeniores fuiſſe appellatos. 
Nee valde certum eſt mortem Lucilio contigiſſe 
fanno etatis 46. quod refert Euſebius, Sunt 
qui. ſenem vocari putent quod veteribus postis 


accenſeatur Lucilius, Lib. 2. Sat. 4. & 10. 


Lucanus an Appulus, anceps,} Quid 
Poetez dubitatio | m_—_— Ort; 
ita ſe jocoſe & facete oſtendit ancipitem. dubi- 
tare de Trebatii conſillis. ded 
35. Yenufinus. ] Venuſia, hodis Yenoſa, urhs 
in Apuliz Lucanique ſita confinio. Horatii 
patria, Vide I. 3. Od. 4, v. 9. 
26. Mifſus ad boc, Cc. Colonia. Romana 


manis hoſtes, pa itur, apud Tit, Liv. 
I. 7, $, 9, 10, Porrd ne a Samnitibus credere- 
tur oriundus noſter Poẽta, poſtquam Venuſinum 
ſe indicavit, notat inde pulſos olim Samnites, 
coloniamque illuc Roma fuiſſe tranſmi 

unde originem habuerit. | n . 
Sabellis.] Hi à Sabinis orti ac denominati 
Samnium incoluerunt, : 

ituta manſiſſet, vel recurriſſent beſtes in; 

pulſi, nempè Samnites ; vel Appuli ac 4 
res continue novas moliti potuiſſent. 


4 * . 


rebat levamentum aut ſolatiom in adverfis [ 


* — 


_ © Give 


7. Per vacuum,] Si Venufia przfidio Rom. : 


inflar 


, chartis 


rum ſuſpendere confuetis, I. 1. Od. $2 OTE” 
ilium poi 


— —— 


— . wꝛ — ˙ erp rp ee 
— 


acturum reos, & accufaturum quos odit. 


7 


„% 2 HORATIHE FLACEt | 


| wt quis nat l, e Sive qudd Appula gent, feu quod Lucanis'belfſuch 


_— w_— r vioſenta. Sed hic ſtylus haud pet 
aculeus ie '"meus nminem e 
wivum — leder, me verꝰ Quemquam animantem, et me veluti cuſtodiet enſis 
— im g Vagina tectus. Qem cur diſtringere coner àr 
dune eduxerim ſecurn ab| T utus ab infeſtis latronibus? . et rex _ 
inſtnſs latronibus 0 fa: Jupiter, ut pereat poſitum rubigine telum:' 
_— — 2 75 ie Nee quiſquam|noceat — et pil at ille 
abſumatur : nalluſque t Qui me commòrit (melius non tangere, clamo) 43 
provecet - e ee Flebit, et infrgnis totũ cantabitur urbe. 
r N A Servius iratus leges minitatur et urnam: .. .. 
> me) penas dabir, & rp Ae 2 inimica, venenum ;. 
J s per omnem civitatem Grande malum T vufius, ſi quis fe judice certet. 
On ON Ut, quo quiſq; valet, ſaſpedtos — utque 50 
judicinm ; Cunidia 2. Imperet hoe natura potens, fre collige mecum. 
_ filia toxicurr his 6 Dente lupus, cornu taurus petit. Unde, niſi intus, 
1 * Monſtratum; Scævæ vivacem crede nepoti [6:8] 
diſceptarit apud ſe Fudi- Matrem; nil faciet ſceleris pia dextera: (mirum, 
en; a7" ami fre naque eite lupus quemquam, neque dent 
waler pluria um, & el petit bos:) WA . en 55 
bee ſuadeat natura mar m, Sed mala tollet anum vitiato melle cicuta, 


ita merum intellige. Lupus Ne longum faciam, ſeu me tranquilla ſenectus 


dente, taurus. cornu impejit. 


ir. | | oy 
Dude hoc, , nomintus Ane Scævæ luxurioſo committe parentem longæ uam: Iilins bona 
manut baud patrabit ullum cr | 

Faurus ullum impetit,) Sed improba cicuta meile edmixio weaulam, interficiets . Ne diu morerg 


erimen (mirandum ſeilicet, Ita nec pedibus, lupus, nec  dextibus 
Joe guiera ſenec us. | | ; \ 
" UNNOTATIONES: 


. Appula gen. . Licania.] De — 32. Dente lupus, Oc. Ge. de Nat, D. a. n. 
nid, Epod. 1. ſub ſinem. De Apuli2 lib, 3.7 Ja ia cernimus, ut contra metum & 
Od. 30, & Epos. 2 vim ſuis ſe armis puægue defendat, Cornibus tau 
46. Inflynis totd cantabitur urbe.] Populi fa | ri, 775 dentibus, no leones, ali ſugd ſe; ali 
buls crit, fl __ ego infemavero. Plato mone- wor” tatione tutantur, &c. Lucret. lib. f. v. 1033. 
bat, ſi quis infamart metperet, ne bllum of-] Sentit enim vim  quiſque ſuam, gud poſſit 
ſenderet Potarum : bor enim valere plurimùm g abuti, - re J 7 ral 
ad fomam ; feu lausent, ſev vituperent, Cornua naia prits witulo quam frontibus 
47. Servius,} Al. Cervios, is certs delator © extent; © FN AY » 
ue Sycophanta ctebris | acchſationibus infignis} Illis iralus petit, atgue infenſus inurget. 
& formidoloſus, Leges mnitatur, minatur fef Ar catuli pamtberarum; ſcymnigue leonum 
Unguibus, ac pedibus jam tum, morſugue rep"g 


ce : 


„ 


Urnam.] Jodiciariam nimirum. Nam wh nant, 
cautum eſt tacitT ferri ſuffragia, in ornam tabel-] Vi jam etiom in ſunt dentes ungueſ6pue 
las comjiciebant Judices, quarum aliz contine - creati, | 


bant literam A, id et, abſolyo; aliz literam 3 Aniz hos autem Phocylid. carm, admonuit. 
C, id eft, condemno. Cie. 3. de leg, Aſcon. Ort indgw d Oe. Kc. a {inquit 
in divin. Sigon, de Judic. Alex, ab Alex. I. 3 fille) amcvigue Deus attribuit, avibus magnam 
c. 5. Fovenal. Sat. 13. v. 4. celeritatem, bur leonibus, tanris cornus, apibus 
Gratia _ Pretoris witeret urns, aculeos innatum tutamen dedit, At ratia propug- 

48. Canidia,} De ei venefic3 infigni. Epod. I nacylum oft bomini, ac telum onmi tele potentius. 
$+ v. 19. Canidia Albuti. Sic Virg, Zn, 6. v. 36. 53. Sceve ] Hic veneno matrem impiꝭ ne- 


Deipbobe Glauci, wy ba caverat, melle dulcem effectam potionem ei 
49- Turist. ] Judex maxim? ſeverus & cor-|propinans. De cicatæ focco ob nimium frigus 
tuptus, atque in primis iracundus, lethifero dixi ad Epod, 3 v. 3. 


0 6 Expecta 


SATIRARUM 


Expectat, ſeu mors atris circumvolat alis; 


PIN n 


mibi erit, foe mers nwigrie 


a'is circa me wolatz 


ives, inops, Rome, ſeu fors ita juſſerit, exul: 4% an pavper : ſeu 
Quiſquis erit vitz, ſcribam, color. O puer, vt ſis ae, feu extorris vixero, Me 


wolente fortuns z _  quicungue 


Vitalis, metuo, et majorum nè quis amicus 61 fitgrus of witee Sata, 


Frigore te feriat, Quid? cùm eſt Lucilius auſus berſus 4m, 


ego 
TREB, O 


Primus in hune operis componere carmina morem, | juvenir, dne, e now di 


Detrahere et pellem, nitidus qua quiſque per ora 


viva: ac. re aliquis \"mag- 
natum tibi -  amicus 


Cederet, introrſum turpis; num Lælius, aut quiſ ca, feigid te percutior. 
Duxit ab oppreſsa meritum Carthagine nomen, 66 Hon. 16 


Ingenio offenſi? aut læſo doluere Metello, 
Famosiſque Lupo cooperto verſibus? Atqui 
Primores populi arripuit populimque tributim ; 


61 9] Lucilius 


gue facie decorus 


us, wel is qui juffum ehgium 


Scilicet uni æquus virtuti atque ejus amicis. 70 A Cartbogine 'retulit, 
Quin ubi ſe à vulgo et ſcenã in ſecteta remorant |azimo irate fuerunt ? an ut 


Virtus Scipiadæ et mitis ſapientia Læli; 
Nugari cum illo et diſcincti ludere, donec 


ti Metellum «effenſum, 
ar * carmine — 
oem! Attamen ille in- 


ſectatus erat hi primates & fingulas tribus, ſoli nimirum virtuti ejuſque fludioſis parcens. Ir 
verd cum ã es 2 ſpeRaculis — ſeceſſerant fortis Scipio & ſapiens benignuſque Lælius, 


 — 4NNOTATIONES. 


50. © puer, ] Horatius patrem vocavit Tre - 


batium initio, 


Ut fis Vitalis, metuo,] Plaut. Bacchid, 4. | 


9, 75» 
225 A efſe ſalvam vlt me ant witalem tibi] 
Homer. Iliad, 18. ad Achillem filium fic The- 
"Qatpaoroc N face, ring, Icetal I dyopruncg. 


61. Majorum' ne quis amicus Frigore te feriat.] 
Ne quis procerum Satiris tuis offenſus tibi ne- 


cem inferendo fe ulciſcatur; vel, n& Mzcenas |. 


aliquando tandem adverſetur & excludat te ab 

ſud familiaritate velut contumelioſum & ſy- 

cophantam. Ita Perfius Sat. 1. v. 108. 

Vid fir, ne majoram tibi forte Iimina fri- 
gejcant. 3 

632. Frigee) Morte que frigida eſt: vel, 
frigido ac faſtidioſo vultu. © % 

* Quid? eim eff Lucilius auſus, &c,)] Treba- 
tio reſpondet Horatius; ſeque tuetur exemplo 
Lucilii, qui Satiras ſcribens valdè acres, nec 
vitæ damnum tulit, nec ab amicorum famili- 
aritate excidit, 

64. Detrabere & pellem, Cc. ] Occulta pro- 
cerum vitis divulgare, ac turpes oftendere eos 
ipſos qui honeſſi & probi. exiſtimabantur. 

65. Læliu, Ec. ] Scipionis Africani impen- 
© ille amicus, magna ſapientiæ fam# apud 
Romanos inclytue. Hujus nomine Dialogum 
de Amicitia Cicero inſcripſit. 

66, Qui Duxitab oprgſia, Cc. ] Scipio ZEmi- 
lianus, ſeu minor, ab Africani majoris filio 
adoptatus, qui deter incendio Carthagine etiam 
Africanus appellatys eft, Is Lucilium juyenem 


* 


duxit ad bellum Numantinum, ſemperque deinde 
familiariter adhibuit. Vell. Paterc, 
67. Merello,] Conſulares multi hujus nominis 
Rome extitere, rebus preclars geſtis inſignes. 
Macedonicus à domiti Macedonii cognomina- 
tus cum ione ſimultates exercuerat: poſted 
Metellus Nomidicus, Jugurtha ac Numidarum 
age clarus, Scipionis æmulus fuit,” Quem 
Lucilius petiverit Metellum, amicum ultus, 
haud conſtat. Vide Valer, Max. I. 7. e. 1. & 
ſeq. Plin. I. 7. e. 43, & 


etiam arcefſitus 3 Lucilio iſtis-verfibus : 

Si Lupus aut Carbs, aut Neptuni lin Dives © 
E puiaſſet, tam impius aut perjuru fuiſſet ? 
Vide Cicer, de Nat, Deor, I. . n. 63. Rutilius 
iſte Lupus neglecta aruſpicum obaunciatione 
adverſus Marſos pugnans, ipſe cum exercitu 
contrucidatus eſt. : 3 Be 

69. Primores populi, &c.] Conſules, Pre». 
tores. + hs = 

Tributim.] De Pop, Rom, in tribus xxxv. 
diviſo T. Liv. &c. Cic. Verr. I. 3. n. 4. Credent 


viſſimo. 
73. Diſcincti.] Solutis veſtibus & animis 
ab omni curg. 

Ludere,) Cic, de Orat, I. 2. n. 22. Ità Catulus 
loquitur : Sæpò ex 2 mes audi vi cm is di- 
ceret ſocer um ſuum Lælium ſemper fere cum Sci- 
pione folitum ruſticari,. eoſgue incredibiliter re- 
pueraſcere eſſe ſolitos, cùm rus ex urbe, tanguam 
8 vinculis evolaviſſent. Non audeo dicere de ta- 
libus wiris, 3 tamen ita ſolet narrare Scævola, 
conc bas tos 
F-f Deco- 


4 


ferdus licet intust an Lell 


44+ 
68, Lupe.] Rub. Rutilius Lupus impietatis 


omnes guingue & triginta Tribus bomini gra- 


umbilicor ad Cojetam & ad Lauren- 


e 
* 


434 


a Wen” > Cr; ran — I" clit. A Po— a. 


_— — —— 
oi 3 — 


% * 


verunt & liber jocari, dum 
berba co uerentur.  Qualis 


Q HORATII FLACCHT: 
cum Lucilio nugari Ae Decoqueretur olus, ſoliti. Quicquid ſum ego, 


quamvis 


gualu cxo ſum, lame Lu. Infra Lucili cenſum ingeniùmque; tamen me [620] 


cilio infericr ep but 
no, cum proceribus tamen 
wixiſſe me wel invita fate- 


inge. Cum magnis vixiſſe invita fatebitur uſque © 76 
Invidia; et fragili 9 illidete dentem, 


bitar 2 quæ f 47. Offendet ſolido : niſi quid tu, docte Trebati, 
tem Lale imprimere. fragi, Diſſentis. Equidem nihil hine diffingere poſſum. 
en, Sed tamen ut monitus caveas, ne fotte negoti. 80 


tu aliter judicas, erudite Tre- 
bati, 


TREB, Cert? aib:l is Incutiat tibi quid ſanctarum inſcitia legum: 


hoc caſſare ques, di. vibe. Si mala condiderit in quem quis carmina: jus eſt 


minis, ut monitus tibi con- 


. Judiciumque. Eſto: fi quis mala: fed bona ſi quis 
od tibi faceſet igntratis| Judice condiderit laudatur Cæſare: fi quis 
anftarum deem; hoc Ito: Opprobriis dignum Jaceravetit, integer ipſe. [92] 


Si guis malos werſus fecerit 


in guempiam, jus 


judici: Solventur riſu tabulæ; tu miſſus abibis. 


um . exiflit, HOR. Fateor, fi quis males: at fi bonos ſcripſerit, laudatur Auguſta arbitro: 
guiſguam innocens probroſum vellicirit, libelli diſrumpentur See eu mw abſe uf diſcedes, f 


"ANNOTA 


tum legere conſucſſe, & ad omnem animi remiſſionem 
ludumgue deſcendere. Vetus comment. in hunc 
locum fic habet : Scipio Aſricanus & Lelivs 
feruntur tam fuiſſe familiares & amici Lucilio, 
ut quodam tempore Lzlio circum lectos triclinii 
fugienti Lucilius ſuperveniens, eum obtorts 
mappa quak percuſſurus ſequeretur, 

74. Donec Decogueretur clus, } Dum paraba- 
tur cena frugalis ex oleribus, ex nimirdm 
ſumptuari3, que tunc vigebat, Vide A. Gell, 
lid. 2. cap. 24. 

Olus, ] Malvz, betz, helvellz, fungi, alia- 

ve, que quidem iti condiebant, ut nihil eſ- 

t ſuavius; teſte Cie, lib. 7. Epiſt; 26. ubi 


etiam de ſeipſo ita ſeribit. i me — &} 
muranis * facils abſtinebam, 2 malvd 


deceptus . 

75. Infra Lucili cenſum] Lucilius erat > 
Patricia gente, utpote cujus ſoror fuerit avia 
Magni Pompeii. T 

Cenſus] Equeſtris cenſus erat ſeſtertiorum 


400. Senatorius 8co. Vide Epiſt. ad Piſ. v. 


383. ibique Annot. 
76, Cum magnis] Avguſto, Macenate, 
Pollione. i | 
77. Fragili illidere dentem, &c.] 
Alludit Ad Fabulam de Vipers & Lima. Phædr. 
lib. 4. Fab. 7. 

78. Ni quid tu, docte Trebati, Difſentis.] 
Hoc modeſtiæ & reverentie cautã ditum qui- 
dam referunt ad ſequentem ſententiam : ego 
cum aliis ad præſentem : nec yerba hace, Equi- 
dem nibil binc, &c. attribuenda putem Horatio, 
ſed potids Trebatio; ut mox dicam : quan- 
quam non 5 26f IEP my RY 

Een ˖ ibi inc 1 um. 
m2 — Clar. Bentleius, 15 non 
bie codices meliores, Clara utigue fenten- 


TIO NES. 
tia, niſi nodum in ſeirpo qumrere cupimus, 
Eguidem, inquit Trebatius, nibil ex bis, g 
dixcifti, difngere, boe eff, caſſare, infirmare, 
refeilere, refutare, con vellere, afare. poſſum. 
Poteris igitur in Satiris ſcribendis pergere : 
meque- vereri, ne in um amicorum 7 
nem incurras, Nam & Lucilii exemplum bone 
animo te efſe jabet. Illud tamen vide, ut intra 
jus & leges & licentiam ſatirarum coerceas : fi 
guis enim malum carmen & famoſum in aliguem 
ſcribat, lege agere contra eum licebit. 

82. $i mala condiderit in quem, c.] Vide 
Annet, in Epiſt. ad Auguſt, v. 132. ubi fic 
habetur : : 


 Pandque lata, male que nolltt carmins 
| | a F | 
Deſer i. 


; | 
ws e Fudiciumgue.] Datur actie adverfus 

2 1 ED, in quemquam fcripſe- 
rit : iſqde revs agitur ex lege. | 

83. Elo: fi guis mals :] Ludit Potta in voce 
mala, ſignificante maledica : quam tamen jocoss 
accipit pro inconeinnis & ineptis carminibus 2 
Iraque ipſe utitur praxcepte ſuo, quod in Sat. 
10, hbri primi t. v. 14. | 

Ridiculum acri 

Fortids ac meli magna: — fſecat res, 

$4. Judice laudater Cejare.] Auguſtus enim 
& verſus faciebat interdum, & quotquot bones 
facerent amabat. | 

$6. Solventur riſu tabulæ ;] Non fine ludibrio 
ejus qui dignꝭ fuerit laceratus, rumpentur ta- 
bule accuſatoris, ſeu libelli in reum conflati 
accuſationem frivolam & futilem continentes, 

Tu-miſfſus abibis.] Poẽta quilibet, opprobriis - 
dignum bominem inſectatus juſis ac meritd,; 


abſolutus dimittetur & impunè. 


. SATIRA 


præeſt Minerva, 


SATIBARUM LI BE R II. 2. 


425 


imptuoſi vieits incmmada : frugolitatis emolumenta. 


Q virtus et quanta, boni, ſit vivere parvog 
(Nec meus hie ſermo eſt, ſed quæ præcepit 


Ofellus | 


Ruſticus, abnormis ſapiens, craſsãque Minerva) 
Diſcite, non inter lances, menſasque nitentes, 


Cùm ſtupet inſanis acies fulgoribus, 


Acclinis falſis animus meliora recuſat; 
Verum hic impranſi mecum diſquirite. Cur hoc? 
Dicam fi potero, Male vetum examinat omnis 
Corruptus judex. Leporem ſectatus, equ6ve 
Laſſus ab indomito, vel fi Romana fatigat 
Militia aſſuetum grzcari, ſeu pila velox, 
Molliter auſterum ſtudio fallente laborem, 
Seu te diſcus agit, pete cedentem ata diſco : 
pile, five diſeus te deleBat, ebleBaments lenients_ operam medioeriter- graue, alis "warbers 


arrem 7 


INNO T7 A4 


1. Que virtus, Ge. ] Sub Ofelli ruſtiei qui- 
dem, at boni & ſapientis viri perſon, inſecta- 
tur homines luxui & ſumptui deditos : tum 
frugalis vids emolumenta percenſet. Vide 
ultimam hujus libri Satiram argumento non 
longs diflimilem, 

Boni,] Legunt aliqui, bonis: nec ita perperam, 
ut videtur nonnullis. N 
3. Abnormis] A natura, non in ſcholis inſti- 
tutus bonoſque mores ſortitus. Alii leg. abn. 
m, & jungunt cum ſequenti voce, Minerva. 
Hue facit quod Tullius ſeripſit in Lelio, n. 18, 

Nunguam ego dicam C. Fabricium M. Curium 

© ©* „„ „ ad Horum Normam fuiſſe ſapientes, 

Craſſazue naps) Simplex, rectus, ſince - 
rus, licet minimè imbutus Philoſophicis regulis 
& documentis, aut iis artibus ac ſcientiis quibus 
Tullius modo cit. agamus 
igitur pingui Minervd, ut aiunt. Scilicet pro- 
verbium eſt de hominibus-ingenii rudioris & 
impoliti, 

4. Diſcite,non inter lances,] Perl. Sat. 4. v. 30. 
Ecce inter pocula queerunt 

Romvulide ſaturi, quid dia poemata narrent. 

Menſaſque nitantes,] Tum copia ciborum, 
tum vaſis aureis, argenteis, &c, 

24 Cam flupet inſanis] Tunc enim & mens 

© feriata nequit redlè judicare de tempe- 
rantie virtute & preſtantii: quinimo in omnem 
errorem facile propendet. 

9. Leporem ſe datus, &c.] Romani ſe ve- 
natione, equitatione, ac militaribus artibus 
exercebant, vi 

11. Aſuetum grecari.} Delicati quidam 3 
duris laboribus & exercitationibus ante dictis ab- 
horrentes, ludis duntaxat Græcorum operam 
1.ayabant, Hos octo fuille refert Alex, ab Alex. 


8 


"a A 
4 * $ N 


is ad 


; us, exercendi corporis 
— — Rom. autem juventus 


autem agilitas 


[ 


Que gaantague Artes fa 
modico wiftitare ¶ nique mes 
eft hec. oratio, fed guæ docvit 


Ofellux agreſtis, iens int 
2 & eg O leni, 
acripite wen "inter cat inet 
| epucaſgue lautas ! guando oruli 

untar wano ſplendore, 
menſque decepta fulſi reſpuit 
præſtantiora; ſed bie mecum 
examinate jejuni. Quare boc # 
exflicabo fi prjſum. Jude 
guilibet corruptus nunquam be- 
% diſquirit veritatem. Chm 
fueris venatus wel 
defatiga:us | ab eque indemi- 
to; at ff Romania aner- 
faticnes deterrent te Grazcos 


|imitari folirum's foe lit: 


et cum 
atk [522 


10 


* 
= 


TIONES. 


[mox. tend. Alii de compotatione Orect ia- 


terpretantur ; cujus ita meminit Cic, in Verre 
I. x, n. 66, _Diſcumbitur : fit ſerm inter eas & 
inwvitatio, ut Graco more biberetur : boſpes borta« 
far, 


ee, joribus poculis 5 celebratur omnigin 
| ſermone unf ue convivium. In iſtis Gracorum 


conviviis toties bibere oportebat; quoties deos 
aut charos nominiſſent 2. Lex atem erat 
7 mit i det, aut bibe aut abi, Hage refert 
& explicat Cicero Tuſc. I. 3 n. 1 5. Et refit, 
inquit, aut enim fre cum aliis poriter v 
luptate potandi : auf, ne ius in violentiam 
winolentorum incidat, anti diſcadat. 7 

Pila welox.] Apud Veteres ludus pile & fol. 
liculi precipuz commendationes & magai ſtudii 
fuit, Eo ſul. _ 2 _ viri 

ta Sczvola Juriſcogſultus, Dion 

t 45 & animi vegetand 


in campo Martio frequenter”ludebat pili ſeu 
mers ſeu Miene; in qu Ghifirae dſus 
ipuus traditur magis quam dextr#.: corporis 
— mag — I wy ſcirer aptà 
Im jacere atque excipere, moed_ incurrere, 
— —— Hos IS ab Alex, I. 3. 
c. 21, Pila etiam mulieres lufitale, Homerus 
docet. De Mecenate conſtat ex I. 1. Sat. g. 
v. 48. Vide ibi Annett. 
12. Studio fallente laberem,] Gall, L' applica» 
tion & le divertiſſement fait 01 lier la Peine. * 
13. Diſcus) Nomen à Nu, Jacio, Mole 
erat ſaxes, plumbea, ferrea, figure plana 2 

rotundz ; cvjus jactu decertabant Hg 
Victor erat, qui aut alfids, aut longids, aut 
propids deftinatam metam projeciſſet. Vide 

jam annotata, Lib. 1. Od. 8. 2 

Cedentem aera. ] Projecto diſco credit acer: ut - 
F f 2 Cum 


435 Q. HORATII FLACCI 


2 — labor - Cim labor extuderit faſtidia: ſiccus, inanis 
wierit nauſeam fitiens , * * 0 ” 

amet repue wile ſea: + ana Leaky vilem; niſi Hymettia 8 9 
negue bibas Falernum vinum | 5 J 
ni _ Hymettio mitiga-|Ne biberis diluta. Foris eſt promus, et atrum 
= 8 dete Defendens piſces hie mat mare : cum ſale panis 
inhibeat piſces; pan com Latrantem ſtomachum bene leniet. Undè pu- 
or. E ſedabit floma- tas, aut CRIT, : 
2 92 U"-1Qui partum? Non in caro nidore voluptas | 
fam? Nimirdm ſumma Summa, fed in teipſo eſt : tu pulmentaria quære 


woluptas baud in cdore cibo- Sudando. Pinguem vitiis, albumque, nec oltrea, 
rum exguifitorum, ſed in te- jo 


met conſiftit. Tu condimen- Ta F | [924] 
ta fara tibi ad ſudorem uſque laborande, Enimverd witioe opimum & pallidum non delcFabunt 


 ANNOTATIONES. Noe 


pol gravioribus corporibus leviora cedunt quoque gratum facit additus. Hincque Ne- 
14. Cam labor extuderit faſtidia;] Poſtquam| ptunus eodem quo Ceres templo colitur. Cic. 
labor ſatietatem diſcuſſerit, famemque revo-| Tuſc, 5, ex Xenophonte, Perſe nibil ad ponem 
carit excitaritque; tum profe&i0 quemlibet vi- adbibebant quidguam preter naſturtium. 
lem cibum ac potum cum voluptate capies.| 18. Unde putas, 2 Unde putas eri ut 
Hippocratis præceptum eſt: à wing ere jucundus tunc videatur cibus quilibet vilis & 
nyeie do, labor cibo praecat, Cic. de Fin. 2. n. I parabilis? 
90. Socratem audio dicentem, cibi condimentum| 20. Pulmentaria quare Sudando.] Opſona 
efſe famem, potionis 4 5 Tuſc. I. 5, n. 97,|famem laborando, tuqve fac ut tibi quævis eſca 
Socratem ferunt, cùm uſque ad veſperam con- videatur ſuavis & optima. Cic. Tuſc. J. 5. n. 97. 
tentids ambularet, 1 Mee ab eo, quare| Parvo cultu natura contenta. Quis non widit 
id faceret, reſpondiſſe, ſe, guo melius cœnaret, | defideriis condiri omnia] Darius in fugd, chm. 
epſonare ambulando famem, aquam turbidem & cadav:ribus ingquinatam 
15. Sperne cibum vilem :] Id eff, profeAd|bibiffet, negaver unguam ſe bibiſſe jucundiuss 
non ſpernes cibum vilem, quando inani fto | Nunguam widelicet * biberat, Nec eſuriens 
macho fueris. Ptolemæus ederat 3 cui cùm peragranti Ægyp- 
Nifi Hymettia mells Falerno Ne biberis di tum. comitibus non conſecutis, cibarius in casd 
luta. ] Hypallage, id eft, nè biberis niſi opti- pan datus et, nibi! wiſum oft illo pane jucun- 
mum vinum melle optimo dilutum & ſuave|dizs, Lege ibidem quod Dionyſio tyranno jus 
effectum. De Falerno vino, I. x. Od. 20. Hy-|quoddam nigrom faſlidenti reſpondit coquus ; 
mettus regionis Attiem mons, Athenis proximus, Sciſicet tendimenta defucre; labor in wenatu, 
thymi atque aded mellis excellentiſſimi copia|ſudor, cxrſus, fames, fur. | 
celebratus, Porrd vini aufteritatem veteres| Pulmentaria] Plin, Hb. 18, cap. 8, Pate, 
temperare ſolebant mel!e admixto, vel alio vino ven pane, vixiſſe longs tempore Romanos mani- 
mitiori; ut eft, I. 1. Sat. 10. v. 24. Vide & am, quoniam inde & pulmentaria bodieque 
infra Sat, 4. v. 24. Virgil. Georg, 4. v. 101, {dicuntur. Porrd pulmenta & pulmentaria uſur- 


| Dulcia mala premes, nee tantum dulcio pari pro cibis delicatis, vel pro condimentis pa- 
Y. 
um 


latum jucunee titillantibus, patet ex Macrob. 
Et liguida; & durum Bacchi domitura ſa- lib, 7. cap. 4. ſub finem, ubi ſunt hæc ver ba 
porem, 


ad rem præſentem omnind pertinentia: Pul- 
| mentorum warietas recipit varia condimenta, 
- 26, Foris e promus, c.] Si domo abfuerit|quibus gula, ultra guam nature neceſſe eft, laceſſi- 
promus qui tibi famelico promat apponatque| ur : S fit inde congeries, dum pruritu defiderii 
opſonia & dapes; vel tempeſtas hyberna im- | amplits, wel cert? de finqulis parva libantur, 
pedierit piſcari ; tum cert efurienti ſatisfaciet| Hine wo en mn ſolitus erat, illos cibos po- 
cum ſale panis fimplex. Cic, Tuſ. 5, n. 102. 
Aperta res eft, & guotidie nos ipſa natura ad- 


tuſque witandor, qui ultra ſitim famemgue ſee 
* n ctentiam, Cc. eg 

monet, Paucit, quam parvis rebus egeat,} 21. Pinguem witiis, albumgue, Cc. ] Nimio 

am vilibus. cibo potuque plenum, atque ex cruditate & 
17. Cum ſale panis) Plin. lib, 31. cap. 7.|zgri- coctione laborantem, & inde pallidum, 

Harro pulmentarii vice uſes weteres auftor cf: te non juvabunt exquifita quævis, oftrea, ſca- 

7. enim ſalem cum pane & caſeo, ut prover- 

bio 1 Ex Plutarchi Symp. lib. 4. q. 4 


rus, lagois, Seneca de brev. vide; Nan 
: multi continuis woluptatibus pailent F Vide in- 

eitra nihil prop? aſt edendo : qui panem fra, v. 76. N 
Nes 


* 


SATIRARUM LIBER H. 2. 437 


Nee ſcarus, aut poterit peregrina juvare lagois. 


Vix tamen eripiam, poſito pavone, 


Hoc potiùs quam pallina tergere palatum, 
Corruptus vanis rerum; quia veneat auro 
Rara avis, et pid pandat ſpectacula caudd: 
Tanquam ad rem attineat quidquam. Num veſ- 


ceris iſta, 


Quam laudas, pluma? coftcve num adeſt honor 


idem? 0 


Carne tamen quamvis diſtat nibil hac magis illa; 
Imparibus formis deceptum te patet. Eſto. 
Unde datum ſentis, lupus hic Tiberinus, an alto 
teſne inter jactatus, an amnis 


lupus Tiberi an mari captus os pandat ? an inter pontes exagitatus, an ad 


Captus hiet? pon 


| ANNOTA 

Abus. ] Quidam iaterpretantur, nitidum 
cute bens curata & candids : quales eſſe ſo- 
leat qui optimo victu utuatur abundanter qui - 
dem. Perſ. Sat. 3 v. 98. 

Turgidus his epulis, atpue albo wentre lavatur, 

Oſtrea.] Oftreis delectatos Romanos patet ex 
Varrane. 3 Sat. 4 v. 140 & ſeq. Item 
Sat. 8. v. 85. Plin. 1. 32. c. 6. Gell. I. 7. c. 16. 

22. Scarus,] Gall. Sarge. De hoe piſce ex- 
quiſito, Epod. 2. v. 50 Annot. 

Peregrina lagen,] E longinquis regionibus 
advecta avis, cujus cato fimilis leporinæ: 
unde nomen. Nam Gracis ay vocatur 
lepus. Plin. I. 8. c. 57,  Cenforie leges canis 
ademere conchylia, & ex alio or be convectat aves. 
Piſcem eſſe lagoin perperam credunt nonnulli. 
Siquidem ex Plin. 1 32. c. 1. lepus marinus 
wevenym eft in cibo vel potu datus \atque etiam 
ſus, Cc. Eo extinctus eſt Titus Imperator, a 
Domitiano fratre conſorte imperii & ſucceſſore, 
ut quidam ſcribunt. Iſto etiam genere veneni 
uſum aliquando Neronem affirmant. Vide Ca). 
Rhodię. I. 26. c. 30. 

23. Vix tamen eripiam, &c.] Neque tamen 
iſtis rationibus & argumentis eyincam, ut abji- 
cias errorem mentis vans ſpecie deluſæ. Quin, 
ſi tibi apponantur ſimul pavo & gallina, huic 
illum anteferes: & ſuaviorem putabis pavo - 
nem, quia carior & rarior, quam gallina, tam- 
eth non eſt reveià melior, 

24. Tergere palatum,] Perſ, Sat. 3. v. 113. 

Tentemus fauces : tenero latet ulcut in ore | 

Patre, quod baud deceat plebeid radere betd. 

25+ Qua weneat auro] Juven. Sat. 11. v. 14. 

Interea guſtus elementa per omnia querunt, 

Nunguam animo pretiis tibus, Interius fi 


Attendas, magis illa juvant que pluris 
emuntur, OE , : 


| vel ſearur, wel lagen externes 
neon vis obtinebo, fi pa- 
{wo apponatur, ut non boe lis 
bentius quam gallins fricare 
palatum welis, (cilicet vand 
rerum ſpecie deluſus: e 
gud4 avis rara wendatur au- 


ri io, & ſpeffaculum 


velis quin 


25 


1p" caudd pitta: 
ad rem aliguid faciat. . An 
5 comedes cam guam 
[ 25] 4 2 - r decor 
uper 
dem . nu/lum diſcrimen 177 


30 | banc 727 — i 2 
pecie difſimili te deceptum 
— Sane. Unde animad- 


vertis utrum appoſitus . iſle 


TIONES. 

27. Tanguam ad rem attineat quidguam.] 
Quaſi 199 & ſaporem — 
fulgor, Cic, de Finib. I. 3. n, 18. Quedam 2 
natura ad uſum donata ſunt ut crura, pedes : alia 
nullam ob utilitatem, ſed ad er 42 ornatum, 
ut cauda favoni. Vide Athen. I. 8. c. 12, 
Idem, I. 14. c. 20. ex Anaxandride, An non 
| Furioſum alere domi » guorum | 

veant emi flatue ? Ibid, Strattis; Tanti funt 
| fatienda, guanti pavones, & alia weſtre 
nage, guat domi paſcitis eb pennarum pulcbritu- 
di nem. Vide 1, 1. Sat. 2. v. 116. ibique Annot, 

23. ve num ade baynor idem ?! An 
cocto pavoni remanet idem pennarum nitor 
& ſplendor ? | 

29. Carne tamen quamvis, &c,)] Ergd cùm 
diſcrimen nullum fit inter carnem pavonis & 
gallinæ, patet te deluſum ſpecie & forms pa- 
vonis, ut hanc ſuaviorem putes, quia gallinam 
vincitpulchritudine, I 

32. Unde datum ſentiz, &c.) Unde babes 
ut explores, judices, ſentias quo loco fit 
captus iſte piſcis, lupus nempè; an in alto mari, 
an in Tiberi : neque hoc ſolùm, ſed etiam 
utrum ad oftium Tiberis, an inter pontes ? 0 
ſagacem & ingenioſam nimis profes gulam | 
Juvenal. Sat. 4. v. 140. fimiliter canit, | 

A irceis nate forent, an 

Lucrinum ad ſaxum, Rutupinove edita | 

Oftrea, callebat — deprebendere mor ſu : 

Et ſemel aſpect᷑i littus dicebat echini. 

32. Hier ?] Piſcis iſte à voracitate dictus lu- 
pus hianti ore bellè exprimiturz five qudd - 
piſces omnes recens capti os diducunt, 

Ponteſne inter jactatus, c.] E mari piſces 
quidam ſubire flumina cognoſcuntur, atque 


hos inter lupus marinus, Porrd ex faſtidio 


| helluonum ſeu catillonum palati judjcio, bonus 


Ff 3 Ostia 


438 Q HORAT 
yoo 3 
tulte, laudas barbum trium 
librarum, quem porte divi- 
das in plura Fulle Capit 
te forma, ut cegnoſco. Quer- 
igitur ſper nis lupos in- 
Manas nemje gudd natura 
mes ſuram  ampliorem tribuit 
illi, ii vero minorem. 
Stomachus eſuriens rard cem- 
munia © veſpuit, Cuperem 
widere ingentem mullum 


: 


11 FLACCI. 


2 Herruſci ? Oftia ſub Tuſci ? laudas, inſane, tiilibrem [626 

Mullum ; in. fingula quem minuas pulmenta 
5 neceſſe eſt. , Oud | | 

ucit te ſpecies, video, uo pertinet ergo 

Proceros ile lupos? Quia ſcilicet bbs os 
Majorem natura modum dedit, his breve pondus, 
Tejunus rarò ſtomachus vulgaria temnit, 
Porrectum magno magnum ſpectare catino 
Vellem, ait Harpyiis gula digna rapacibus. At vos 


39 


ingenti Patinã exten ſum, irguit gula digna rapacibus Harpyiis. Sed vos 
ANNOTATIONES. 


erat ille & medio mari; melior ad oftium Tis, 
beris fluvii z at optimus qui inter pontes con- 
citatiori aqui jaQatus, proindeque tenerior, 
pingvior, ſuavior, effectus fuerat, Columel. 1. 
12. c. 16. Multorum gula ſubtilicr , « . & eru- 
dita palata faſtidiunt fluvialem lupum, nift 

vem Tiberis acverſo torrente defatigdſet. Plin. 
+ 9. e. 54. Quando, inquit, eadem aquatilium 
genera altubi atque aliubi meliora : ficat 1 
piſces in Tiberi amne. inter duos pontes; rbombus 
Rawenne, Murena in Sicilia, & » Vide Ma- 
crob. I. 3. Saturn. c. 16, ubi ex Varrone & 
Lucilio ſtatuit lupum marinum egregii ſaporis 
habitum, qui inter duos pontes captus eflet ; 
Arque a Lucilio piſcem hunc dici catillonem 
guaſi liguritorem : ſcilicet quia proxime ripas 
fiercus inſeftaretur: , , . ponte: Tiberinu" duo 
inter captu catillo, Id. ibid. ex C. Titio ætatis 
Luciliane viro homines prodigos deſcribente : 
Edimus turdum pinguem, bonumque piſcem lupum 
germanum, qui inter duos pontes captus fuit. 

Amnis Tuſci.] Tiberis Tuſciam alluentis & 
a Latio diſterminantis. Virg. Georg. 1. ſub 
finem, Tuſcum Tiberim. 

33. Laudas, inſane, trilibrem Mullum; &c.] 
Delicatorum & catillonum erat etiam aliud vi- 
tioſi faſtidii genus: inter piſces natutã parvos 
laudabant volebantque magnos : contra parvos 
querebant ex iis quos natura magnos facit. 
Itaque Horatius in ejuſmodi faſtidĩoſos helluo- 
nes inſurgens, laudat, inquit, inſane, trilibrem 
Mullum, ed quod rarò talis inveniatur : odifti 
verd lupum marinum qui procerus eſt & mag- 
ni ponderis. Plin. I. 9. c. 19, Ex religud no- 
bilitate & gratia maxima eft & copia mulliz, 
ficut mag ritudo madica; binaſque libras ponde- 
ris rard admodum ant, nec in wivartis 
Piſciniſue creſeunt , „ ag weſcuntur, & 
gſireis, & limo, S aliorum pi cium carne. 

34+ Mullum;] Barbatulos vocat Cicero, Gall. 
Barbeau + Angl. 4 Barbel, quidam tamen 
ſunt imberbes, at minds laudantur, Plin, modo 
cit, Barba gemind 1 inferiori labro 
* + +» {audatiſſuni. conchylium ſapiunt. Nomen 


biz Feneficila (mullis) à core mulltorum calcea- 


mentorum datum putat . + ++ ++ + » mullum 
expirantem werficolori guadam & numerosd va- 
rietate ſpeftari, eres pul narrant . , « « % 
Aſinius 2 Conſularibus, boc piſce prodigus, 
Claudio principe, unum mercatus octo millibus 
nummiim, Vide Scnec. Epiſt. 95. Sueton. 
Tiber. c. 34. refert, tres mullos triginta milli- 
bus nummum wenifſe : quod damnavit Tibe- 
rius, Vide Mactob, I. 3. c. 16. Juvenal. Sat, 
v. 15. : ; 
RI Mullum ſex millibus emit 

LEgquantem ſane paribus ſeftertia libris. 

In quem locum olim pluribus diſſerui, ut & 
Sat. 5. v. 92. 

39. Porrectum magns, &c.) Obſerva, lector 
ſtudioſe verſum hunc crebris ſpondæis ex pri- 
mentem grave mulli pondus. Alibi jam notavi 
luxuriam Roma norum in apponendis magnis 
& integris opſoniis. Juv. Sat, 1. v. 140, 

» + + + » van gula qua ſibi toto 

Ponit apros | 

Contra Tiberius: Ut parſimeniam publicam. 
exemplo quogue juvaret, ſolemnibus ipſe canis 
pridiana ſepe ac ſemeſa opſonia appoſuit affir- 
mans - dimidiatum aprum or:uia babere. 
gue latum. Sueton. Tiber. c. 34 

40. Harpyiis gula digna.] Harpyiz appella- 
tione et numero. incertæ: in primis celebran- 
tur: Atllo, Celæno, Ocypete, Iris, Thyella : 
dicuntur ab apragu, rapio. Has deſcribit 
Virgil. n. 3. v. 215, & ſeq. Sic de iis fabu- 
lantur. Phineus rex ob excæcatos filios, a Jove 
excæcatus immiſſis etiam Harpyiis pœnas dedit, 
He alatæ furiz (nam Harpyias in inferis eſſe 
& vocari Furias Servius affirma!) appoſita ſtatim 
opſonia rapiebant ex alto devolantes : quin & 
relictas forts dapes tetro odore fœdabant & 
corrumpebant, Virgil, cit. 

Virginei volucrum wultus, faedifſima wentris 

Proluvies, uncægue manus, & pallida ſemper 

Ora fame * + „1 * nec [@wvior ulla 

Peftis, & ira Deum Stygiis ſeſe extulit undir, 

A * + + * » atrunt c oribus alas, 
. Diripiuntque dapes, cuntactugue omnia fadant 


Inmundo, Se, 


Præ- 


SATIRARUM' 


| 


Præſentes, Auſtri, coquite horum 


quanquam 


* 


Putet aper, rhombuſq; recens, mala copia quando 
ZEgrum ſollicitat ſtomachum; cum rapula plenus 
Atq; acidas mavult inulas, Necdum _— 


abacta 


Pauperies epulis regum: nam vilibus ov 
Nigriſq; eſt oleis hodie locus. Haud ita pridem 
Gall oni præconis erat acipenfere menſa | 


* 


LIBER II. 2. 
opſonia i nw adefle atgue borum 
[ corrumpi:e ; fang, 3 
e 
cent, cam mala abundantia 
* ſatur it rapes 
intlas acres, Verimome- , 
nis cibus- viltar nondum exu- 
lat d mend divitum. Er- 
enim ' admittuntur ova & - 
live nigræ; neque dudum 
Gallanii praconis menſa as 


45 


Infamis. Quid? tum rhombos minis 2quor|*iprſowe inſamate. | foil. 
alebat ? 1 | 1 28] _ An _ mare minis 


 ANNOTA 
41. Preſentes, Auftri, coguite borum op ſonia 81 


Satiricus excandeſcens in guloſos helluones 
invocat Auſtros meridionales ventos, qui hu- 
mido ſuo calore illocum cibos putrefaeiat. 
Sed mox ipſe ſe corrigit, memor ſcilicet iis 
putrida videri quzvis opſonia. | 

442. Ruanguam Putet aper, &c.] Verdm non 
opus eft Auſtri flatu, ipſa illorum fatietas 
nauſeam moyet ſtomacho repleto : atque ſacit 
putere cibos etiam recentes, 

Rhombus] De eo piſte laudatiflimo, Gall. 
& Angl. Tuibot, in Epod. 2. v. 50. 

43. Cim rapula plenus, Cc. ] Càm fatur 
cupit acida, rapas, invlas, quibus appetitus 
excitetur, diſcuſlis viſcoss pituit3 erudiſq 
humoribus. | 

Rapula.] Gal, des raves. De his plura 
narrat Plin, I. 18. c. 13. Item. I. 10. c. 3. 
Eft & rape vii medica inquit. s 

44+ Tnulas.} Gall. de l Aulnee : Angl. Ele- 
camtane. Plin. I. 19. c. 5. Idem J. 20. c. 5. 
inuſæ virtutes affert; priori loco fic habet; 
amarior inula per ſe flamacho inimiciſſima, eadem 


dulcibus miſftis ſaluberrima, Pluribus modis 
auſteritate vici gratiam invenit © „ „ „ # £4 
defeftus precipus flemachi excitat, illuſftrata 


Necdum omnis abatta Pauperies, &c.] Cibi 
vulgares, viles, parabiles, adhuc locum habent 
in mensa & conviviis divitum. Nam ova caput 
cenez ſunt; ab lis ſemper ducitur initium 
epulandi: ut di xi L 1. Sat. 3 V,. 6. ad hæe 
verbs, ab ovo uſque ad mala. 

Nigris oleis] Nigror in oleis & uvis maturitatem 
indicat. 3 

47. Galloni] Is helluo infignis, primus appo- 
ſuit acipienſerem exquiſitiſſimum piſcem; atque 
ob id à Lucilio carpitur ſatira ſus 4. iſtis 
verſibus, quos etiam refert Cic, de Finibus, 
1. 2. n. 24. 


maxim? Julie Auguftee quotidiano cibo. 


TIONES. 


Ibid, n. 90. Nui ad woluptatem omnia 
wivit ut Gallonius, Cc. - Idem Cicero pro 
Quintio n. 94. Qui, relift# bonorum wirorum- 
dijcipling, & quaſfium & ſumptum Gallanii ſegui 
maluerunt. n | | 
Aciperſere] Acipenſer vel acipenſis. Gail, 
Eturgeon, Angl. a ©turgeon, Vulegd turſio, - 
vel flurio, ſed perperam; Galeno vage; 
Rondeletio ex genere galeorum eſt: valde pre- 
tioſus & nobilis; utpote qui ſingulari pompf 
inferretur menſæ divitum. Plin. I. 9. c. 27. 
Piſcium ncbiliſimas acipenſer, unus omnium 
ſquamis ad os verſis contra aguam nando meat 
acipenſer illius ſeculi. delicias ca ft. in 
— fuerit hic piſcis apud P. Scipionen Afri- 
canum illum & Numantinum, accipite ex Cicer. 
dialog. de fato, Nam cùm gſet apud Lawernium 
Scipio, unaque Pontius, allatus oft forte Scipiont 
acipenſer, gui admodum rard capitur : ſed eff 
piſcis in primis nobilis 2 * 5.9 acipenſer i pats 
corum Homi num eft "YM OS. a coronatis miniſtrit 
cum tibicine intreferri us. +» » « bc Sam- 
monicus, prodens wenerationcm gud piſcis babeba- 
tur ut d coronatts inferretur cum tibicinis cants, 
guadam veluti non deliciarum ſed numinis pompd. 
Athen, I. 4. c. 5. His precrat fortiſimus impe- 
retor acipenſer, infgnis haſfid : quem eg jam 
ſatur guſtare percupivi : ambroſia certe is mibi 
wviſus eff. Lib. . cap, 12, Yuam acipenſerens 
vocant Romani, cum tibiis & cororis circumferunt 
in canis : coronatis etiam illis qui portant 
Acipenſer minor eft galeo, roll o longiore, Sgura 
is triangular, Que cùm ita fint, ne 
Leftor, quod ſcridit Martial, Lib, 13 · 
Epig. 91. EY 


Ad palatinas acipenſem mittite menſas, 
A — — rar a dapes. ; 


48. Infamis.] Nam & Gallonius 1 tar 


* 


O Publi, O gurges Galloni, es homo miſer, inguit.¶ gu 


Cænaſti in vitd nunguam bene, cùm omnia in iſta | 


Conſumis ſquil's, ati acipenſere cum decumana, ex Cit, Cicer 


iges vocatus: & quivis guli & helluativni- 
bus turpis Gallonii fimilis vulgd dictus, Patet 
„de Finibus 2. &c. y 


f4- - Tutus 


. rarus inventu, Macrob. J. 2. c. 12. Nec . 


440 
'Securus rhombus, & ſecura 
vide ciconia degebat, uſque 
quo Prætorius indicavit pri- 
mut. Tague fi aliquis nunc 
Suadeat jucundos efſe mer gos 
aſſatos, continud an ſcultabit 
Romana juventus facilis doceri 
witieſa, Sordidus cibus 2 
Frugali differt, Ofello judice 


Parebit pravi 


Judice. 


Enimverd fruſtrd vitium hoc 
declinabis, te ad aliud a 
malt converter, Avidienus, Quinquennes 


Canis merit appellatus, edit 
olivas quinquennes & corna 
filveſtria : nec libenter defundit 
vinum niſi corruptum : ipſe 
verò è vaſe corneo duas libras 
continente braſſicas aſpergit 


Ille repotia, 


Caulibus inſt 


Sordidus à tenui victu diſtabit, Ofello 

Nam fruſtra vitium vitaveris illud, 
Si te alio pravus detorſeris. Avidienus, 

Cui Canis ex vero ductum cognomen adhæret, 


Q'HORATII FLAECI1I/ 

Tutus erat rhombus, tut6que eiconia nido; 
Donec vos auctor docuit Prætorius. Ergò 
Siquis nunc mergos ſuaves edixerit aſſos; 


50 


docilis Romana juventus. 


129] 
55 


oleas eſt et ſilveſtria corna; 


Ac, niſi mutatum, parcit defundere vinum; et 
Cujus odorem olei nequeas perferre (licebit 


natales, ali6ſve dierum 60 


Feſtos albatus celebret) cornu ipſe bilibri 


illat, 'veteris non parcus aceti, 


olco veleri, cujus odorem tolerare nen paſſit, large quidem fundens acetum; quamvis repotia, 
ANNOTATIONES.' 


Tum rhombos minus a@quor alebat?] Oftendit 
Potta non tam obſoniorum bonitatem quam 
gulæ infanum faſtidium valere ut plurimum. 
Olim, inquit acipenſer in pretio ac deliciis 
foit : deinde rhombus: alias ciconia, pavo, 
&c. imd ſi quis modo novas dapes excogitat, 
etſi minimè bonas, v. g. mergos aſſis: hos 
continud cæ eris omnibus anteponi & optimos 
habeyi cernas. | 

50. Done: vos aufor deevit Pretirins.] Aſi- 
nius Sempronius Rufus ciconias primus devo- 
rare inſtituit Auguſti temporibus, illum vocat 
Satiricus Prætorium jronicè; queniam Prætu- 
ram petens cb gulz infamiam repulſus eſt: 
hique de eo verſieuli per ludibrium etiam clau- 
dicantes in vulgus ſpark : W 

Ciconiarum Rufus iſte conditor, 

Hic eft duobus elegantior Planciß; 
Suffragioram puncta nn tulit ſeptem. 
Ciconiarum populus ultus eff mortem. 

gr Mergos aſſo: ;] Gall. Plongeons, Hi cam 
fiat mac!i admodam, ſi etiam aſſentur, nihil 
præter oſſa ac pellem erunt, Si quis tamen 
gule anteſignanus & magiſter edicat mergos 
aſſos ſuaves eſſe, & fic apponi debere; parebit 
Juventus ſtultè, & quaſi bonos devorabit. 

53+ Sordidus & tenui victu diſtabit,] Pruden- 
ter monet Poeta tenuem frugalemque victum 
differre à ſordido; hunc vitioſum ae turpem, 
illum contra honeſtum, dignum laude. © 

55. Avidienus, &c ] Exemplo demonſtrat 
quid fit victus ſordidus. Avidienus à ſordibus 
& immunditia canis cognominatus verè eſt, 
quippe qui veſcitur oleis vetuſtate corruptis, 
& cornis filveſt;ibus: caules vero aſpergit exi- 

vo oleo vetere & fœtente, acetum duntaxat 
abundè affundens, Hæc certè vivendi ratio 
ſordida eſt, * | 
* 38. Ac, niſi mutatum,parcit de undere winum ; ] 


Etiam in libationibus ad honorem deorum 
fieri ſolitis, ille vappam adhibet; nec vinum 
pateri defundit nifi aceſcens, 

60. Repotia, ] Feſtus. Poſtridid nuptias apud 
novum maritum cæœnatur, & quaſi reficitur po- 
tatio; que inde imavkia dicitur, pridiè vero 
nuptiarum wpoaynia, inquit Cœlius 1, 15. e. 
18, & 24. Alex. ab Alex. I. 2. c. 5. Repotia, 
inquit, poſtridis nuptias latiore convictu af- 
fines apud novum maritum percolebantz qui 
die nova nupta in viri domum libertatem au- 
ſpicari, & dominam agere ſimul, & rem divi- 
nam facere afſuErat, 

Natales, ] Vide Perl, init. Sat. 2, ubi natalem 
diem meliore lapillo numerandum, hilariterque 
tranſigendum, atque in ea fundendum Genio 
merum præcipit. 

 Aliefee dierum Feſftos] In his mos erat op- 
timum vinum promere, & quidem liberaliter, 
ad lætitiam excitandam : nam lætitiæ Bacchus 
dator, ex Virgil, En. 1. v. 738. At Avidie- 
nus contra, : : 

63. Albatus 
dutus recens 
v. 4 


J Ex more m; togs in- 
otZ & dealbatz, Perſ. Sat, 2. 
„2 +» » pepato 

Jupiter bæc illi, quamvis te albata rogarit, 
Cornu ip ſe bilibri Caulibus inflillat, weteris] 
Adverte ſingulas voces ſordidam parcitatem 
aotantes; & vaſcylo in olus vile guttas aliquot 
olei fœtidi inftillat ipſe quidem, veritus ne alter 
copioſids affundat; vel ne ſervus iade quid 
delingat, delibet, furripiat, 220 

Veteris] Hoc epithetum alii jungunt cum 
præcedenti voce, clei : alii cum ſequente, 
aceti. Simile quid habet Perf, Sat. 3. v. 27, 
& 


Pauniſam fecem mrientis fbi acti 


Quali 


S ATIRARUM WISE A Ik 2. 


Quali igitur victu ſapiens utetur, et horum 
Utrum imitabitur ? Hac urget lupus, hac canis 


angit 
Mundus erit 


magnum, 


Accipe nunc victus tenuis que quant5que ſe- 


cum | 


Aﬀerat. In primis valeas bene : nam vatiz 
Ut noceant homini, credas, memor illius 16 
Quz ſimplex olim tibi ſederit. At ſimul 


mini pernicioſam minim? dubitabis, recordatus ejus 


qui non offendet ſordibus, atque 
In neutram partem cultũs miſer, Hic.neq; ſervis 
Albuci ſenis exemplo, dum munia didit, 

Sævus erit; nec ſic ut ſimplex Nævius, unctam 
Canvivis præbebit aquam. Vitium hoc quoque 


44k. 

natales, alieſgue dies feflos 
| colat i ew, candidl. 
Quo og vic utetur ſapi- 
; S quem ) imita- 
bitur ? inde premit lupus, 
illiac inflat canis, Nitidus 
erit qui nec ſordid L 
vivendi ratione, nec je miſe- 
r# curabit bdc aut illi parte. 
I; negue ' verberabit fatmules 
officia diftribuens, inflar 
vrt wetuli ; neue, ut 
eint inconſultux, dabid 
corvivis aquam immundam. 
Eſt enim hoc etiam grande 


peccatum. am diſce que 


& quanta 
vebat frugalitgs, Prins fa- 
barum diverſitatem bo- 


nitatem babebis. 
aliguando conſtiterit. Verum i 


630] 
65 


70 
res 


eſcæ, que una tibj 


ANNOTATIONES, 


63. Horum Utrum imitabitur ?] An Gallo- 
nium luxurioſum & prodigum, an Avidienum 
ſordidum & nimis parcum ? 

64. Hac urget lupus, bac canis angit.] Loco 
vocis angit, quidam leg, aiunt, Certe pro- 
yerbium eſt, Porrò comminiſcuntur hine eda- 
citatem & ingluviem lupi, illinc, immunditiam 
canis: item delicias interpontani lupi, de quo 
ſuprà, atque ſordes Avidieni Canis cognomi- 
nati. 

65. Mundus erit, Cc. ] Is erit mundus, ho- 
neſtus, bonus, rectus in vivendi modo, qui 
medium tenebit ac modum; nec profusè ſump- 

tuoſus nec indecora parſimonia ſordidus. 

Non offendet fordibas, In neutram partem 
cultus miſer,) Non ſe odioſum aut miſerum 

reſtabit; cultu ſeu ſumptibus ſeu 'parcitate 
mmoderat3; neutrã parte nimius erit. Vo- 
cem, culiili, accipe in genit. id eſt, cure ſui 
majoris aut minoris quam par ſit. 

67. Albuci ſenis exemplo,] Hu ne avaritiee 
wer alii contra profuſionis- accuſari vo- 

unt. Neutri bene, Horatius primò culpavit 
intemperantiam & immoderationem in quæ- 
rendis cibis carioribus, pariter ac ſordidiorem 
victum. Jam damnat nimium lautitiæ & ele- 
gantiæ ſtudium in ſtruendo parandove convivio, 
atque huic contrarium negligentiz vitium; 
affertque exempla Albucii & Nzvii oppoſita. 

lbucius nimia cur3 peccat, qui ſævit etiam 
in famulos injunctis officiis pauld minds ſe- 
dulos, ac ſi quid non fatis accuratum com- 
perit, dur plectit: ind inquiunt, ſervos ille 
antè verberabat; ſeu ad arcendam flatim ſegni- 
tiem, ſeu nd poſteà peccantes cœdere non va- 
caret, Contrà Nævius indiligens & partum 

utus : ut mox dicetur. | 
n Bot gs eee 


* 9 


Dido, is, quod frequens uſurpat Lucretiusz ' 
quin & Virgil, FEneid. 7. v. 144. 5 
Diditur hic ſubird Trojana per agmina rumor. 
Er ZEneid, 8. v. 152. * 
-wTua terris didita ſuma. 


68. Simplex Nevins.) Negligens pardim ſa - 
piens & prudens, non ſatis mundus, qui 
qui aquam impuram, lutulentam, ſordi 
contaminatam præbet convivis admiſceadam 
vino ae bibendam. Ergd Albucius 'ille plus 
quo erat cutioſus in epularum apparatu : 
Nevius autem minds quam decet : quod u- 
trumque vitium magnum eſt. i 

70, Accipe nunc wviftus tenuit, c.] Cie. 
Tuſcul. 5. n. 99 Aude ficcitatem que ſequi- 
fur continentiam in vidtu. Adde integritatem 
valetudinis. Et Offic. „ i, 68. Valetuds 
fuftentatur . . « *, continentid in viftu omni 
atque cultu, &fc, 

72. Credar, memor illius gc, C.] Facils 
credas varietatem ciborum homini eſſe 
fi modò velis meminifſe quam utilis tibi fuerit 
eſca ſimplex, que in ſtomacho placide cocta, 
bono ſucco, atque, ut ajunt, chylo, reparfrit 
vires corporis: & & contrario, quantum mo- 
leſtiæ tibi crearit eſca multiplex; quoties de- 
glutiſti fimul aſſa cum elizis, carnes cum pi- 
ſeibus, &c, : 

73. Tibi ſederit.] Quieverit concocta fine 
ulla ventriculi aut ſtomachi perturbatione ac 
tumultu. Tefte Hippocrate cibi diſſimiles in- 
vicem ſe corrumpunt & 1 concitant, 
rd yae aviund Caras, Plot. Sym ; 
Cibrun copia LE 4 = 


Epiſt. 2. 1 achi multa deguftare, 


TE uti a ſunt & alunt, Sed 
Lens Gn VT 


— ——_— 


——— — — 2 


—U—ä ñ — mans 


— — ̃ ̃ 5?—i . 
. 


— 
MY 


442 Q. HORATIT EL ACC: 


| dultia mutabunt ſe in bilem 


Pituita humidus ac frigidus humor à cerebro 


R * 


miſcueris elixs cum Aſatis, Miſcueris elixa, fimul conchylia turdis; | 
& conchylia cum twwdis Puleia fe in bilem vertent, ftomach6q; tumultum 
atque iners pins flama-{Lienta feret pituita, - Vides ut pallidus omnis 76 
bum , perturbabit, An af |Coena deſurgat dubia? quin corpus onuſtum [634] 
. * e Hleſternis vitiis animum quoque prægtavat una, 
5 Ind corpus op-| Atque affigit humo divinæ particulam aurz. 


Prelſum . intempe | Alter, ubi dicto citiùs curata ſopori ' 80 
_ 1 og! Membra dedit, vegetus præſcripta ad munia ſurgit. 


ivini ſpiriils portionem. Hic tamen ad melius poterit tranſcurrere quon- 
Alter contra, poſtiguam re- | 


0 it i cibo & Io. b ö 2 7 
ED —.— ae, ad in- Sive diem feſtum rediens advexerit annus; 


Junas funftiones, Nibile| Seu recreare volet tenuatum corpus: ubive 
minus iſle poterit ne 


anterdum ad lautiorem cibum, ſeu tempus recurrens adduxerit ſacrum diem, ſeu cupiet debilitatum 
INNOTATIONES. 


Corpus reficere ; item 


Saturn, lib, 9. cap, 4, & 5. hac de re pluribus Photm. act. 2. Ph. Cœna dubia apponitur, Ge. 
& luculenter diſſcrentem. Qui fimplicem cibum | Quid ifuc werbi eff ? Ph, Ubi tu dulites quid 
ſumit, facilè, gu ſucco ejus corpus vel juvetur ſumas potiſſimum. | g 
wel graucetur, uſe docente cognoſcit ; atque ita | 78. Animum pregravat una,] Hebetem red- 
Eujus cauſa deprebenſa eft, p od] pop devitat. dit ac ſvi fimilem, iecumque ad terram inclinat 
Dui autem multiplicem, diverfitate ſuccorum|animum, qui cùm divine conſors nature fit, 
diverſas patitur gualitates : nec concordant bu- ſurſum debet & ad ſublimia cœleſtiaque con- 
mes ex materiæ warietate naſcentes, nec effici- | niti, Cic, Tuſcul, 5. n. 100. Quid, gudd ne 
unt liguidum purumve ſanguinem, in quem je-| mente quidem refe uti paſſumus multo cibo & 
Coris miniflerio. vertuntur; & in wenas cum potione completi ? | 
tumultu ſuo tronſeunt, Hinc merborum ſcaturigo 79. Mic bumo] Al. Migit humi, Cic. de 
6x repugnantium fibi bumorum diſcordid, Ac. Senectute, n. 77. Eft animus califtis ex altifi- 
74+ Conchylid.] Piſces conchis incluſos, oftrea, mo domicilio depreſſus, & quaſi demerſus in 
&c, Cic. in Piſonem, n. 67, Menſa exfirutia non terram, locum divine nature æiernitati ue con- 
conchyliis aut piſcibas, ſed maſts carne. Flin. 1, |trarium, 
3. c. 57. Cenſeriæ leges, Princepſpue M. Scaurus| Diving particulam auræ. ] Cic. Tuſ. 5. n. 38. 
in conſe/atu, canis ademere cunchylia, & ex alio| Humanus animus ex divind mente decerptus cum 
orbe contra aves. Col. Rhodig, I. 27. c. 23. alis nullo niſi cum ipſo Dev, fi hoc fas ff dictu, 
ex Phalereo Demetrio, & Sophrone mimogra- | comparari pete. Senec. Epiſt, 56. ratio uihil 
pho, Carchylia, inquit, gule proceribus aded pre- |aliud eſt, quam in corpus humanum pars divini 
bata, wut wel inde fit conformatum adagium ; | ſpirits merſa. Juvenal. Sat. 15. v. 146. 
eſſe conchylia viduarum cupedias, | GOP . | 
Turdis;] Gall. grives. De his jam lib. 1. Senſum d cæleſti demiſſum traximus arce, 
Sat ,z, & poſteà lib. 1. Epiſt. 15. obeſo nil me-| Egregiam hanc illi Ethnici ſententiam hausere 
b& $turdo. Vide ibi annot. | ex ſacris codicibus, quos non ignoravfre, ut 
75. Dulcia ſe in bilem vertent,] Que ſcilicet] alibi dixi. Geneſ. c. a. Formavit Dominus, 
non bene cotta fuerint in ventriculo, maximè] Deus hominem de limo terre & inſpiravit 
verd dulcia in bilem amaroſque humores con-| in faciem ejus ſpiraculum vitz : & factus 
vertuntur. « eſt homo in animam viventem. 
Stomachogue tumultum Lenta feret pituita.]] 80. Alter, ubi dicto citiiz, Sc.] Alter fru- 
gali utens victu, poſtquam cibo ſomnoque mo- 
defluens in ſtomachum, ibique offendens ex-| dico curavit corpus, ſurgit alacer & expeditus 
citatam bilem calidam & ſiccam, tui bas ingentes ad ſolitas aftiones : Contra, qui heſternis epulis 
ac tumultus movebit. Macr. ante cit. Hamores| adhuc graves, ad reſumendum mane laborem 
repugnantes ac diſcordes non purum faciunt ſan-| parum ſunt vegeti. 
guinem, & in wenas cum tumultu ſus tranſeunt, 82, Hic tamen ad melius, &c.] Qui cibum 
76. Pallidus annis, &c.] Decolor, male: quotidie capit exiguum, poterit interdum lau- 
habens, dum ægre coquitur cibus multiplex & tiori ſe convivio exhilarare & recreare, ſeu 
varius, qui calorem naturalem gravat imbe-| publice lætitiæ cavsa & occafione, ſen ob pro- 
cilliorem, & extinguit, atque hinc pallor. priam neceſſitatem. Qui verd molliter vivit, 
77. Carnd aubid?) Sumptuoſa, tam copiofa, | ſeniv vel ægritudini incidenti quod præbeat, 
ut quem è tot cibis capias dubius fis, Terent, levamen aut ſolatium nullum inſuper habet. 


3 Acce- 


 SATIRARUM LIS ER IL 5s. 4 
Accedent anni, et tractari mollids ætas 85 fe anni maltiplicats.. fs. 
Imbecilla volet. Tibi quidnam accedet ad iſtam , 4 melize. anruri 


Quam puer et validus præſumis mollitiem, ſeu 
Dura valetudo ingiderit, ſeu tarda ſenectus? 

ancidum aprũ antiqui Iaudabant; non quia naſus fe 2 9948 e 

Ilis nullus erat; fed credo, hac mente, quod 4 


hoſpes 


Tardiùs adveniens vitiatum commodids quam 91 cidulum, + nan 
Integrum edax dominus conſumeret. Hos uti: |canfilio quad 


-Nam inter | 


Heroas natum tellus me prima tuliſſet ! 

Das aliquid fame, quæ carmine gratior aurem 
Occupat humanam? Grandes rhombi patinæq; 
Grande ferunt una cum damno dedecus. Adde 96 
Iratum patruum, vicinos, te tibi iniquum, 
Et fruſtra mortis cupidum, cùm deerit egenti 


| „tam abundanti cumulo non detrabis 9 77 dilectæ pattie 1 ? 


93+ Nue carmine gratior] Vel, qua gratior 


quavis modulatione : vel, qus fit per carmen 
celebrior, Norunt omnes Alexandrum illum 
magnum Achilli invidiſſe, qudd nactus eſſet ex- 
imium 28 ſuarum — — 
, atum — c.] Prater al- 
183 luxurioſi victus mala, adde quod odi- 
um incurris propinquorum, amicorum, imo & 
vicinorum, qui omnes oderunt luxuriam. Cic, 
pro Muren. n. 76. Odit Populus Roman. priva- 
tam luxuriam, Offic. I. 1. n. 106. 7%“ oft dif- 
Auere laxuria © © # #',% # Luxuria cam omni 
atati turpis, tum ſenect᷑uti ſediſſima ei. 
Patruum,] Cajus es tutelæ commiſſus, & 
cui proinde obſequi te par eſt à prodigendo pa- 
trimonio deterrenti, ſumptus nimios vetanti. 
Te tibi iniguum,] Quippe qui tuas opes ef- 
fundis in alios, nihil tibimet reſervans, ſeu quo 
ingruenti inopiæ ſubvenias, ſeu quo in deſpera- 
tione _ tuarum — — —— 
99. 4 i pretium. pecuniæ ad e- 
5 — Placet alia leQio as hoc 
ſenſu : ut nec aſſem unum habeas ſuperſtitem 


quo emas taſtim, ad ſuſpendium finiendaſque 


Gmul cùm vid &rumnas & miſeriam ſumme 


* 


443 


poſeet 4. ingrawaſcens. To 
verd. ad cam mollitiam gun 
adhuc juvents sc we 


LU 33] Priſci 
.doratu : ſed, ut opinor, c 


cedens aptiui _ — — 


egeſtatis aſſeclas, Hue ſpectat adagium : 4d 
aſſem redact᷑us. 


Thrafius] Homo prodigus & hine protehs 


inops & egens rerum omnium. | 

100. Ego vefligalia magni, &c.)] Prolepſis 
eſt, Qui non amplas babet & magnas opes, 
ac ſumptus facit magnos, is jure admonetur 
& objurgatur. Atqui ego non ita. Nam in- 


tes divitias poſſideo cuilibet magno 


umptui pares, | 
Veftigalia] Privatos reditus copioſos publicis 
vectigalibus æquales. 
101. Tribus amplas regibus.] Plutarchus iti 
ſcribit, Matium ædes & opes habuiſſe multis 
102. Ergd gud uperat, non oft melius guo, 
Se. ] Reſpondet Horatius: Atque divitias it- 
las ingentes non dilapidare, ſed red inſumere 


oportet qua ſuperſlus tibi multa ſunt. Quin 


iis ſublevas cives quos iniqua ſors pauperes 
fecit meliori conditione dignos ? Quin in- 
ſtauranda curas diruta vetuſtate deorum tem- 
pla? Quin è tante honorum acervo decerptum 


ee Uni 


aliquid impertis Reipubl, & patriz, qua tibi 


- 
Ee ) ] 


—.:TFT—T— m — —u—-— - _— - = 


444 

emma: O cachinnut 
' ongens deinde ad ver ſariis 
Uter duorum co ſe- 
curius, in ca incertis; an 
3s gui animum & 


. 
ati ſolet ſapiens ? Verùm «t 
22 bis babeas — ; 

go parvus puer Ofellum 
bunc animadverti non largi- 
ws. uſum facultatibus bares 


7 gam nunc attritit. 
s jam in dimenſo agro 
cum liberis & grege fircauum 
icelam mercenarium fic 
— : Haud ego die non 
fel comedi quidpiam teme- 
re nifi berbas eum pede fe 
fo porci. Quando werd boſ. 
Pes acceſſerat poſt diuturnum 
inter vallum, aut vicinus ju- 
eundus mibi convi va, per pluviam 


dive operum 


106. Uni nimirdm tibi, Ic. ] Attende verd 
quim ſtultè præſenti rerum ſtatui confidas, 
vaſi proſpera ſemper habiturus. Imò cave ne, 
te corrvens lapſu graviore, præbeas & ini- 
micis riſum ac Judibrium, malitioſe fortunz 
lvdum ac jocum, atque, ut ait Juvenalis, mi- 
mum, Sat. 6. v. 607. 
107. Uterne ad caſus dubies c.] Urget 
porrd noſter Poeta: Die amabo : uter in ad- 
verſis conſtantior futurus eſt, an qui rerum 
emnium copia ſemper ſe ſatigrit, an qui bonis 
licet afluens modico ſe victui afſuefecerit ? 
exemplo rem aceipe. Ofellus olim dives, nunc 
pauper mutatam ſortem vix ſentit; quoniam 
inter opes non abundantiori cibo uſus eft, fu- 
turi metuens : atque in pace, & ſecundis rebus, 
ut ſapiens, aptans idonea bello & egeſtati preſi- 
dia, nempe tolerantiæ ſtudium, animumque & 
corpus contentum par vo. 

112. Ofellum] Poſt Philippenſem victoriam 
reductis in Italiam militibus agros di viſit Au- 
guſtus veteribus dominis ademptos, Sic & 
Propertius prædia amiſit :: quod ipſe conqueri- 
tur: & Virgilius ipſe ſuorum poſſeſſione de - 
pulſus ac tantùm non ſpoliatus eſt. Patet ex 
Bucolicis Ecl. 2. & 9. Sic etiam Ofellvs ſuum 
agrum Umbreno cuidam militi attributum 
perdidit; ac deinceps velut alienum mercede 
conductum excoluit : ſuoque labore & opera 


aluit. 5 
114. Metato in agello.] Salmaſius metatum 


Q. H OR AT 


| laberem intermittenti 3 laute erant epul non 
guefitis, ſed & pullo & capro, Deinde penſilis woe, & nuces, S craſſiores ficus i 


ANNOTATIONES. j 


ruſtici ſe ſuamque familiam ſuſtentavit &| 


I1FLACCI 


Uni nimirùm tibi rectè ſemper erunt res? 

O magnus poſthac inimicis tiſus ! uterne 

Ad caſus dubios fidet tibi certins ; hic, qui 
Pluribus affuerit mentem corpũſque ſuperbum; 
An qui contentus parvo, metuënſque futuri, 110 
In pace, ut ſapiens, aptarit idonea bello! © 
Quo magis his credas: 
Ofellum 
Integris opibus novi non latiùs uſum, | 
Quam nunc acciſis. V ideas metato in agello [63s] 
Cum pecore et natis fortem mercede colonum, 
Non ego, narrantem, temere edi luce profeſti 116 
Quidquam præter olus fumoſæ cum pede pernæ. 
Ac mihi ſeu longutn poſt tempus venerat hoſpes, 


puer hunc ego parvus 


vacuo gratus con viva per imbrem 


m--|Vicinus; bent erat, non piſcibus urbe petitis, 120 
ved pullo atque hædo: tum penſilis uva ſecundas 
Et nux ornabat menſas cum duplice ficu. 


iſci + arde 
2 


gnatum. Malim tamen cum aliis intelligere 
ſimplicius, pertica dimenſum, Nam ita cui- 
que certa menſura, certa jugera aſſignabantur, 
Virg. in Diris. 

Pertica que noſtrot metata eft impia agellos 
Propert. lib. 4. Et. I. 1. v. 130. 

Abſtulit excultas pertica rifle opes. 

116, Non ego, Cc. ] Hac & quæ ſequuntur 
ad finem hujus Satire Ofelli narrantis verba 
ſunt. 

119. Pernæ. ] Pernam cum petaſone malè con · 
fundunt aliqui, Petaſo eſt coxa porcina ſalita 
coſtas etiam compre hendens: perna eſt petaſonis 
pars carnofior, pedi proxima, cum ipſo pede; 
Undè patet Poetz noſtri accurata diftio, atque 
Ofelli parfimonia, qui profeſtis diebus pon per- 
nam ſed pedem tantùm pernæ partem deterio- 
rem comederet, etiam dum integræ opes erant. 

119. Per imbrem] Dum plueret, atque in- 
termitti opus neceſſe erat. ' 

121. Penſilis uva] Quz paſſa ſuſpenditut 
hyeme comedenda, Varro de re ruſt. lib. . 
cap. 58. Cato ait... . wvas quas ſuſpendas, 

ortuniſſimas eſſe duracinat, amineas, 
[eentianary & cap. 68. penfilia, ut uve, mala, 
& ſorba, ipſa oftendunt quando ad uſum promt 
oporteat ; qudd colore mutato, & contractu aci- 
norum, fi non dempſeris ad edendum, ad abji- 
ciendum deſcenſurum je minitantur. Plin. lib, 14. 
c. 1. Uve durant aliæ per byemem penfiles nodo 
concameratæ, congeminatæ, conglomeratz, Sunt 
enim variz lectiones hujus vocis. 4-13 


interpretatur * quaſi electum & aſſi- 


122. Cum duplici fen.] Alii intelligynt ca- 
Poſt 


 SATIRARUM LIBE R. U. 2. 43 
Poſt hoc ludus erat cuppã potare magiſt ta-: J laden egg Lider g- 
Ac venerata Ceres, ut culmo ſurgeret alto, [e562 2. he.. 


, p ata ut celſam ar «ie. 
Explicuit vino contractæ ſeria frontis. 8 125 — — — 
- . rem rugo[am icitam. 

Szviat, atque novos moyeat 8 tumultus; 7 i 2 9 
Quantum hinc imminuet ? quantd aut ego par- ie dalla mnoliatur, quid inde 
cius,. aut vos, [oufere San minis wel 


O pueri, nituiſtis, - ut huc novus incola venit? „ ve] oor, 4 pueri, au 
Newt propriz telluris herum natura, neque Mom, H A 2. 
Nec me, nec quemquam ſtatuit. Nos expulit ille ;|proprii agri dominum neque 
Illum aut nequities, aut vafti inſcitia juris, 131 gue me, ulum war 
Poſtremò expellet certe vivacior hæres. 
Nunc ager Umbreni ſub nomine, nuper Ofelli [*47]| wel igneratio tricarum. juris, 
DiQus; erit nulli proprius; ſed cedetiin uſum , cert? bare 


 nuncupatur, nemin} Sropriue ef 3 at fruttum a 
41NNOTAI0 NAS wo ons 


ricas ſeu ficus' ſiceas duplicis generis, albas (any ut antꝭ, in promptu ſemper adfue-. 
nigras; præcoces & ſerotinas. Alii referunt|runt; eadem vivendi agendique ratio idem 
ad ficum quz bifera dieitur. Alii volunt 'fig-| animus. 4 8 yt 
nificari mariſcas, quæ ſunt ficus grandiores at 129. Nam prepriæ telluris herum, Ce, Cie. 
infipide, viles, fatue, Martial. I. 7. Epigr. 24.|Offic. 1. n. 21. Sunt autem privata nulla na- 
certè Ofglli convenientes frugali menſe, Ari» [tura, ſed aut weteri occupatione, ut qui gen- 
ftot, Probl, lex Ae al Nx ioxiopiya, Vide|dam in vacus venerunt : aut wittoria, ut qui 
Columel, 1, 12. c. 15. Plin. I. 15. c. 18. Ma- [bello potiti ſunt ; aut lege,. pattione, conditions, 
crob, I, „C. 20, &c, * * forte. Senec, Epiſt, $3. Non domi nus No, ſed. 
wy. ws erat cuppd potare magiftrd :] Nul- | colonus intraft, | 1. gi 
12 archipoft3, nullo convivii rege bibendi mo- 141. Ln aut ties, Cc. ] Sus ipfas 
dum preſcribente : ſed quaſi ipea cupps dun-|luxuria, vel aliena fraus & improbitas, FYafrs 
taxat domina, potabamus ad arbitrium, li- «nm juris: Gall. une chicane malicieuſe. 
bers, quantum placeret. De rege ac legibus| Vide poſteà I. 2. Epiſt, 2. v. 127, & ſeq, 
convivii, I. 1. Od. 4. & l. 2. Od, 7. Quidam 138. Vivacior bares.) Horat, Ep. 2, 2, 75. 
legunt culpa, ut qui peccaſſet adverſus leges| , . Perpetwus nulli dutur uſus : & bares 4 
convivii & ſympoſiarchz, in pœnam bavrire] Haearedem alterius velut unda RO undam. 
cyathum juberetur z afferuntque Plaut. Stich.] 133. Nunc ager Umbreni, c.] Expteſſa 
» 4» 43. ter demutaſſit poculo multabitur, dictio ex Luciani Epigrammate, | | 
erdm hac parum congruunt ſimplicitati ru- ö a | 
ſticæ & moribus Oſelli. Are AN -M eee ere, wy e 
Cupph] A aug, prouium : Heſych. Gall, mie, wars: 
Une coup pe. Angl. a Cup. Ka? mano if irheu HH tis Frege. 
124. Venerata Cera, Religioss libatione| Kat 5% bxetver IX jet wor” gere, nat 4 
Cererem venerabamur, ac precabamur ut am- e | 
plam daret meſſem: tumque bona ſpe con-“ Ola, , I Ne d, A Tuxue, 
cept2 hilaritati indulgebamus. Antiqui we- : 
nero & weneror dixerunt. Virgil, ZEneid. 3. Ager Acbæmenidæ olim, nunc verd. Menippi. 
v. 460. Viserata ſacerdos, paſſivi fignificatio-| E: rurſus ab alio tramſibo ad alium, Emm 
ne, ut hoc Hotatii loco. 8 ille e me putabat; & bie nune putat, 
126. Seviat, atque novo, &c.] Fortunam | Nultius autem omnino ſum ſed Fortune, 
rectè provocat Ofellus anguſlam pauperiem| 134. Cedet in uſum nunc mibi, nunc alli. 
pati aſſuetus. Ad rem omnino Senec. Epiſt. Lib. 2. Epiſt. 2, v. 1740. | 


11. Quad neceſſitati ſat eft, Fortuna debet etiam + + > + » tfanquamy. 
irata, | Sie proprium cuigaam, puncto guad mobilis 
127. Quantd aut ego parcids, &c.] Ex quo] bore, n 0 


Umbrenus tenet. agrum meum, an Fortune] Nunc prece, nunc pretis, abt of, nunc forte 
ictus, an diminutom victum ſenſimus? an} - 11 l eker 


uprema, 
vorpotis color .ac nitor deperiit ? Imò cibi} Permutct amines, et cedat in altera jura. £34 + 
: Nunc 


„% <Q notariryuacer © | 
jew wi wit at5. Eg Nune ili, nine ali, Quoeirea vivite fortes; 130 
rebus — „ Fortikque adverſis opponite pectora rebus. 


wor objicite. 


ANNOTATIONES.. 


135. Nuocirca wivite fortes, c.] Quz cdm|nihil proprium vobis exiſtimare, parvo con- 
ita ſint, 6 pueri mei, diſcite exemplo meo ſtenti eſſe, & fic fortune vim frangere. 


a+ + 


— 1 


bs * — — _ 


| "WH 3s & Ws: 
Fut traftat paradoxum illud Stoicum Omnes fultas. inſanire. 


DAMASIP. Sie infre-| 8¹⁰ rarò ſcribis, ut toto non quater anno 


Er ee parte Membranam poſcas, ſcriptorum quæque re- 

membranam, fingula tua texens z A 

Jeripia recenſent; — Lratus tibi, quod vini ſomnique benignus 

5 — ene indulge „Nil dignum ſermone canas: quid fiet? ab ipſis 

componas dignum ce ebrari; 
erit ſebrius veniſſi 

danny 


ts 


NNOTHTIONS 8.0 


1. Sic rard, &c.] Plures hie dialogiſmi, ſed |chartam defuiſſe non puto, Egypto min iſsrante 
duo funt precipui : prior Damaſippi philoſo- | commercia. Et f alicui Ptolemarus maria tlau- 
phi cum Horatio, uſque ad verſum 39. abi Het, tamen rex Attalus (Eumenes) membranes 
Hunc ille Stoĩco ſupereilio redarguit, quod ni- |a Pergamo miſerat, ut penuria charte pellibur 
Hil novi ſeriberet: alter eſt. Stertinii item |penſaretur i unde & Pergamenorum nomen ad bunc 
Stoxci cum Damaſippo, Vel fi mavis, Dama-|uſque diem, tradente fibi inwicem itate, 
ſippus i ſe refert Horatio Stertinũ ſecum & cum um eſt, Ubi ex ocaſione & & wapitw, 
altis gulbofdam ſermocinationem ſat prolixam. | Lector, meminiſſe oportet, Pergami reges 
Atque in hic Satiricus noſter, excutiendo fſo- |fere omnes appellari conſue viſſe Attalos : 
lemne Stoicis placitum, acuiꝭ vellicat pleroſque ] pariterque Ægyptios nominatos deinceps 
vane mentis homines, qui ſolos ſe fſapere|Ptolemezos, qui antea Pharaones, 
venditabant. Retexens.] In tabellis enim, verſo ſtylo, ceri- 

Ur toto non puater, &c] Prĩmùm ſe caſtigari i que complanata, licebat mutare & reſeribere 
infimularique deſidiæ 3 Damaſippo fingit Hora - quidlibet ; non perinde in membranis, Ovid. 
tius, ut inde ſenſim ac pedetentim ad propofitom| Incipit, & dubitat : ſeribit, damnatg; tabellas, 
ſubrepat, atque wefer vitium ac vulnus, quod Et notat, & delet; mutat, 77 probatque, 
reſcindere vult, fangat; quemadmodum ait Vide Quintil. lib, 16. cap, 3. ſub finem, | 
Perfius, Sat, Is v. 116. g J» Iratus tibi, quod, ce] Qudd ſatis elabo. 

2. Membranam car] Ex adverſariis in ratum nihil tibi videatur, iraſceris & ſuecenſes 
membranam nihil tranſcribis velut emenda- tibimet; hine relegis, deles, vertis, donec ali- 
tum, atque hominum lectioni dandum: multa quid menti occurrat quod ipſe probes, dig- 
quidem habes in tabulis exarata, quæ perpetud numque judices evulgari & tradi lectitandum 
retexis, ſed pauca aut nulla in chartam & mun-|eruditis. Epiſt. ad Piſones. v. 293. 
dum refers. Priſci nimiram ſcriptitavere primo « + Carmen reprebendite quod non 
in ceratis tabellis; ut annotavi I. 1. Sat, 10. Malta dies & multa litura corrcuit, &c, 
Deinde in charta ſeu papyro : I. 1. Sat, 4.| 4+ Dignum ſermone.] Dignum Satiris man- 

Poſted in membranis quze pelles animalium, | dari, proindeque legi & laudari. 

qudd Pergami inventz & aptatz ad ſcriben-| A ipfis Saturnalibus buc fugifti] Quorſum 
dum, Pergamenz did ſunt, Plin. lib, 13. huc ſecefliſti in villam tepidiori cœlo, vel foco 
cap. 11. S. Hieron. Epiſt. ad Chromatium : |luculentiori commodum, quaſi ad ſcribendum 
tum parvam Epiſte/am miſeritis « +» + » |aptiorem ? A | : , 


. 


Satur- 


S ATIRARUM LIE X II. z. 


2 


Less) 


Saturnalibus huc fugiſti ſobrius. Ergo 
Die aliquid dignum promiſſis. Incipe. Nil eff 
2 fraſtra calami; immerittifque” Is labo- 


Iratis — paries Dis atque poetis. 
Atqui vultus erat multa et przclara: . 
Si vacuum tepido cepiſſet villula tecto. 
Quorſum pertinuit ſtipare Platona Menandro t. 
Eupolin Archilocho ? Comites educere tantos ? 
Invidiam placare patas virtute reel? on 


10 


tonem Menandrb 


_— 


— — Igitur 
idpiam pollicit ir reo 
dens. nib probibe.; 
Sine ſh.» calamos | 
nec jure cæditur parity 


ſpondeba; cum primum lie 
domricilio "ealemti — ert 


He. 


Nuid prodeff adj, Junxifſe 
atque 
Arcbilocbo # 


ANNOTATIONES. 


8. Saturnalibus] In memoriam priſce li- 
bertatis ſub imperio Saturai, Rome celebra» 
bantur Saturnalia 14. Cal. Januar. tumque 
fervis domini præſtabant epulas, ipfique mi- 
niſtrabant: omni dati quidvis loquendi li- 
centia. Vide Macrob. lib. 1. Saturnal, cap. 10. 
Athen, lib, 14. & infra Sat. 7. V. 4 ubi de 
libertate Decembri. 

Sobrius ergo Dic aliguid, &c.] Si quidem| 
Romanz plebis in Saturnalibus commeſſationes 
ac tumultus fugiens huc veniſti, & quiete ex- 
optat3 Jam frueris, vinoque & ſomno parce 
indulzere licet, jam ſcribe quidpiam fſobria 


mente dignum. 

6. Nibil e.] Nihil excuſationis habes. 

Culpantur ffuſrd calam! ;] Non eſt qudd 
pueriliter culpam rejicias in calamos patüm 
idoneos. Vide Perſ. Sat, 1 12. ubi, 

Tum queritur creſſus calamo 

bumor, 

#8 CS G2 69S ES 3» EE 8” 6060 40 50 

An = udeam calamo ? 

7 ituſgue laborat, Cc. ] Immeritd 
cædes —— iratus qudd. votis reſponden- 
tia non pariat mens, Perf, Sat. 1. v. 106. ner 
pluteum cædit, Sc. Quintil. lib, 10. cap. 3. 
Tum illa, gue apertiorem animi motum ſepuun- 
fury « « » + + + + » + jattare manuin, torquere 
wultym, . . « » quague Perſius notat, Ec. 
Hic nonnulli perperam afferunt fuiſſe veteri- 
bus parietes ceratos, in quibus noctu ſeriberent, 
fi quid mente occurreret. At fuerint tabula 


ceratæ : quas quidem, vel fortaſſe ipſas parie | 


tibus leo proximas appenſas, ceratos parietes 
interpretari licet, Prior tamen explicandi 
ratio magis arridet. 

$. Tratis natus paries Diis, &c.) Qui nempe 
toties immeritd verberetur, Poctis ſuam exo- 
nerantibus indignationem & iram qudd ani» 
mus eximia non excogitaret, Ita veteres 
dixere Diis adverſis fieri, 6 quid male ce- 


deret, 


gud. pendeat | 


. 
—_— * — 


10. Si vacutm fei, &c. Horatius Imp 
tiens frigoris in villam ſuam prope Tateritons 
ſecedere conſueverat. Lib, 2: Od. 6. 

Ver ubi lon w ep idaſue rabet 

Japir gum, teh Re prabe 
Lib. x, Epiſt. 9: v. roc 

Quod fi bruma ni ven Albani! — agris, 

Ad mare deſcendet wates tuns, c.] red 
& Epiſt. — 5 

11. Quorſum pertinuit, &c.] Quorſum 
tur * tecum iy Wk ? trim ge 
ſententias. Epiſt, ad Piſ. Rem tibi Socraticas 
from tn Mendere charts, Menandrum, ad mo- 
ru 


8 3 


* 


m imitationem, qu3 pracellir: Expoliden 
& Archilochum, ad ſales & acrimoniam. Que 
quidem omnia juvabant ſcripturum Satiras. 
Vide. Platonis Aleibiad. poſter. unde eee 
materia Satire deſumpta. 
Platona] Cic. de Orat. Non i ow 


lim, ſed etiam dicendi ities and 
72 Plato, Et poſtea z Platonis locutiopotius 
porma putandum, quam Comicorum Pottarum. - 
Menandros Hic Athenis oriundus, nov 
quem Terentius 
vin, 


| 


comediz ſcriptor- eximius : 
ſecutus eſt, Quint1, 10. c. 1, vel unus; 
diligenter leus ad cunfia effitiendw 
Menander ; ita omnem wite imaginem 
fit ; tanta in e inveniendi copia, & 
2 ita eft omnibus rebus, Pg oe 
bus accommodatus . « « in bus mid cuſfedi. 
tur ab boc Poaa decorum. —— is quidem ejuſe” 
dem operit auct̃oribus abflulit nomen, & fulgore 


quodam ſue claritatis tenebras chduxit. 
polin, Archilocho ? De 8 Epos. 


| 


12, Ku 
6. de illo Sat. 4. lib. 2. 
13. Invidiam placare parat, GJ An times: 
homines malos offendere, catpendo vitia eo- 
rum, & ſatiricum ſalem iis affticando Ant 
verd fic iavidiam formidare incipis & inimici+ · 
tias NS Catil. 1. Hoe anime" 
wi, ut invidiam wirtute bori- 
— non invidiam. Wr $18 


Con- 


— — OR ee — 


—— 4 —ü—ũ—ä— 


443 
O infelix deſpeFui eris. Fu- 
ren; wel pariter amittendum 


id omne quod meliore vita 


| tonſorem, Verum 
tam ben? me cognoſcis 
MASIP. Poſigram cuncta 


mee facultates perierunt 4 
ud Fanum medium, rerum 


Verum ob conſilium donent tonſore. 
7 N Tam bene me nôſti? Poſtquam omnis res mea. 
DA- ; 


N 
- ? 


ORATITI FLACCT - 

Contemnere miſer. Vitanda eſt improba _ 
Deſidia; aut quidquid vit4 meliore pariſti g 15 
Ponendum æquo animo. Di te, Damaſippe, deæqʒ 
Sed unde 


Janum e TX 
Ad medium fracta eſt; aliena negotia curo, 
Excuſſus propriis, Olim nam quærere amabam, 20 


aljerarum ſatago, diniotus 4 Quo vafer ille pedes laviſſet Siſyphus ære; 


Propriii. Etenim pridem 


14] 


ni erat inogligare, pus Quid ſculptum infabre, quid fuſum dutiũs eſſet. 
vaſe ereo pedes abluiſſet Si. Callidus huic ſigno ponebam millia centum: 
Hb ille callidus: quid] Hortos egregialqug domos mercarier unus 24 


Ane arte | inciſum, puid im- 


perit conflatum «jet ? Ege] Cum lucro nöram. Unde frequentia Mercuriale 
folers illi flatue pretivm|[mpoſuere mihi cognomen compita. Novi, 


_ fatuebam centena millia : ſo- 


luſque noveram bortos & des magnificas emere cum quaſiu. Quocirca plate celebres cog no- 


mindrant me Mercurii amicum.  HOR. Scio, 


ANNOTATIONES. 


14. Improba Siren Defidia;] Hæc enim 
velut Siren hominibus blanditur & perniciem 
affert. Fruſtta eſt quod Cruquius hie commi- 
niſcitur dogmaticas Sirenes, de quibus Laert. 
lib, 10. in vita Epicuri : quaſi ad eas invidiosè 
alluſerit Stoicus Damaſippus. De Sirenibus 
lib. 1. Epiſt. 2. v. 23. 

16. Vita: meliore] Meliore vite parte, es 
nimitùm que peracta eſt virtutem colendo & 


exercendo, bonumque tibi nomen ac famam 


acquirendo. | 

16. Damaſippe, ] Is Senatoria dignitate clarus 
ad inepta mercaturz ſtudia & negotia deflexit ; 
in quo perditis facultatibue, futile Stoici Phi- 
loſophi nomen captavit & babitom. 

17. Donent ten are.] Lepida pariter & ſalſa 
gratiarum actio; adſit tonſor qui radat & ton - 
deat apte barbam illam tuam philoſophicam 
prolixiorem, Nihil certe aliud optari poſſe 
videbantur homini res omnes ſpernenti, unam- 
que virtutem & ſapientiam zſtimanti: quan- 
quam barbi tenus ſapienti & philoſopho, 

18, Poflquam omnis res. mea, &c,) Poſtea- 
quam fœnore, verſuris, mercaturis, omnia 
bona diſperdidi, antiquas imagines & ftatuas, 
villas item & des egregias emendo vendi- 
tandoque; nihil jam habens pro me gerere 
negotii, res alienas deinceps curo; fic * 
nota ſunt quæ ad te pertinent. 

- Fanum Ad medium] Ad medium Rome 
forum, nimùm hine & inde Jani duplex erat 
effigies; medius autem locus mercatoribus 


frequent erat; dicebaturque Janus medius, ed 


qudd eſſet duas inter Jani ſtatuas, quarum al- 
tera Janus ſuperior, altera Janus inferior, ap- 


* 
. 


2 


pellabatur. Hine poſteà lib. 1. Epiſt. 1. v. 54+ 

Virtus poſt nummos, Hac Janus ſummus ab ima 

Pierdocet. 
Meminit etiam Tull. in fine 1. 2. Offic. 2 gui. 
buſdam wiris- eptimis ad medium Janum ſedenti - 
bus commodius diſputatur de guærendd, de collo- 
cands, etiam de utendã pecunid, Et Philip. 6. n. 18. 
de flatud ills palmari non poſſem fine riſu dicere, 
L. ANTONIO JANI MEDII PATRONO. 
Trane ? Janus medias in L. Antonit cliertela fit ? 
| 20, Olim nam quærere amabam, &c,] Coria · 
thium æs, vaſaque antiqua ſtudebam cogno(- 
cere; v. g. que Siſyphi evo conflata, ſignata, 
cælata: nec non que haberentur mollids ac 
ſolertiùs fabricata, 

21. Siſyphus] ZEoli filius Corinthi regis, de 
quo l. 2. Od: 14. v. 20. & Epod. ult. v. 16. 

21. Callidus huic figno, &c.] Tanquam pe- 
ritiſſimus iſtarum rerum æſtimator, & negoti- 
ator famoſus, ego pretium imponebam ſignis, 
ſtatuis, ædibus magnificis, &c. | 

Millia centum :] Supple, ſeſtert um. Vide 
Annot, lib. x. Sat. 3. v. 15. | 

24. Hortos egregiaſque domos, Nc. ] Cie. I. y, 
Epiſt. 24, emptorem exoptat vanum quem- 
piam & fatu& curioſum Damafippi ſimilem, cui 
vendere poſſit figna quzedam haud ſibi grata. 
Et Epiſt. 32. lib. 12. Atticum rogat ut Da- 
maſippum aggrediatur, atque ab eo quoſdam 
agros ſibi mercetur ad ripam Tiberis ſitos. 

25. Mercuriale] Antonomaſticè nimi um. 
Nam commune hoc alioqui mercatorum & 
lucrionum cognomen, Quidam leg. Mercuriali, 
[pr ſenſu, Mercurium præeſſe lucro & mer- 
caturæ, cuilibet eſt compertum. IIb. 1. Od. 10. 


r 


Et morbi miror pufgatum te ius. Atqu . 
Emoyit veterem mire novus, ut ſolet, in cor 
—— miſexi capitiſve dolore: 29 
Ut lethargicys bie cam fir pugil, et medicum urget. 
Dum ne quid ſimile byic, eſto ut lubet. O 
. Ionia binds Sava 
Fruſtrère, inſanis et tu, ſtultiq; prope omnes [642] 
Si quid Stertinius veri crepat; unde ego mira 
Deſcripfi docilis ptæcepta hæc, tempore quo me 
Solatus juſſit ſapientem paſcere barbam, 33 
Atque à Fabricio non triſtem ponte reverti. 
Nam male re geſta, cùm vellem mittere operto 
Me capite in flumen, dexter ſtetit; et cave faxis 


R II. 3. 449 

& adniror te Hberamm 0 
moro. DAMASIP.- Nimt- 
rum weterem morbum 30 
wus depulit pro modo : 4 
cut fit quando Jaborantis l- 
teris aut capitis egritude 
tranſit ad flomachum : atque 
lethargicas aliguis fit" pugily 
& medicum verberat. OR. 
Eflo quidvis, dummede 9n 
accidat ghidguam i. 

DAM Asp. 79 tek =>» 

res, tu quogue  inſanus %, 
faritergue flulti omnes, fi 
quidem vera docet Ster tini- 
us: 2 quo ego pulibra bec 
documenta ſponie bau, tum 


cim me confolatus p*acepit 


Te quidquam indignum : pudor, inquit, tea, '15rham - fapicriem, ac 


maus angit, 


lætum redire à ponte Fabri. 


Inſanos qui inter vereare inſanus habetri. 40 de. Enimve'd perditis opibus 


cam obvoluto capite wellem 


Primum' nam inquiram, quid fit furere: hoc fi], g ouinare in ferien, 


* 


* erit in te 


Solo; nil verbi, pereas quin fortiter, addam. 


Quem mala ſtultitia et quemcunque 


proba 
gui times inſanus exiſtimari ab inſanis. Etenim ſciſcitabor primum ; quid fit inſanire : 4 
reperiatur in te uno, nibil ultra loguar, 1d impavide mortem oppetas, Aqui fſcbola & 4. 


ANNOTA 


27. Morbi miror J Miror te purga- 
tum ei veſani libidine mercandi cum lucro. 

28. In cor 'Trajefo lateris capitiſve dolore. ] 
Ne hie cor ipſum, ſed ſtomachum aut ventri- 
culum intellige. Gracis xapha' cor ſignificat, 
item ſtomachum five os ventriculi ſuperius, in · 
deque pro ipſo ventriculo ponitur, Eo ſenſu 
percommade intelligitur quod dicitur bic in 
cor & capite vel latere dolor trajici : primum 
quidem, cam pitvita corrupta in ventriculum 
& capite defluit; alterum verò, cùm bilis in 
latere ſeviens effunditur in ventriculum; atque 
ilinc ægritudinem huc & malum transfert, 
oſque veatriculi afficit. 

30. Ur letbargicus bie cùm fir pugil.] Quando 
lethargus morbus vertitur in phrenitim. Sei- 
licet veternum creat frigidior & abundantior 
pituita; que, fi qui ratione accendatur, cerebri 
membranas inflammat mentiſque perturbatio- 
nem, delirium, furorem gignit: Quo fit ut 
phreneticus æger quemvis impetat, quaſi pugil, 
nec ipfi parcat medico. Corn, Celſ. 1. 2. c. 20. 

- 31, Dum nm? guid fimile buic, &c.] Feſtive 
hoc & ſatiricè Horatius : O Damaſippe,  fis 
licet inſanus, ac, mutato morbo, phreneticus 


opportunus © adfuit, © aitque - 
(Stertini) Cave -nd * — 
aliquid te indignum : in- 
te verecundia afficit, 

4 7 

cipu 


inſcitia veri 


TIONES. 


3. 2 .] Ut gravis auctor profertur 
| us ſtatim, ad fidem faciendam. De eo poſte 


lib, 1. Epiſt. 12. | 
35. Fuſſit ſapientem Sefeme barbam ] Nimi- 
rdm extet nam ſapientiæ ſpeciem aſſumere juſſit, 
ac barbam deinceps alere ad umbilicum uſque 
promiſſam. Is etat Philoſophorum habitus, ſeu 
ad wvenerationem, ſeu ad negletum corporis 
indicandum. Perſ. Sat. 4. init, barbatum ma- 
giſirum vocat Socratem, Arnob. I. 6, AÆſculapii 
gravitatem notat ex hard ampliſſimd, boni pon - 
derii, ac pbiloſopbicæ denfitatis, e 
36. Atque d Fabricio, &c.] Et prohibvit ng 
in rerum mearum deſperatione me præcipitem 
darem in fluvium Tiberim è ponte Fabricio, 
Fabricio.] Is inſulam Tiberinam ui bi Roma 
jungit, a F abricio Conſule ædificatus: hodie 
Ponte guido, quod Judais habitetur : item 
Ponte 4 arre capi, ſeu quatuor capitum, 
vulgs dicitur, ob quadrifrontis Jani ſtatuam ibi 
extantem. * 4 ; I 
37. ſports capite,] Seu pudoris & jndignationis 
causs : ſeu ob contemptum lucis bujus ac vita. 
38. Dexter.) Contra [awvus malum & infor- 
tunium deſignat. 


quantum libet, modò ne pugnis me contunda 
ac verberibus urgeas. 1 


dendi. 


43. Mala fultitla,)  Vitioſa animi iffeftio 
i veri cognitione aliena, ſapientiz contraris : 


0 bene, n2 Fruſftrire, &c.] En arripit occa-| nam alioqui furor ſeu phrenefis ſapienti etiam 
fionem S$toicum dogma aggrediendi & expen-| contingere poteſt ex atra bile, nec vitio cul» 


quam verti debet. 


Gg Cacum 


— 


— 


> —— ———— IN 


3 
1 


2 


ludit baud minus 


* 


450 
on guemeungue prawa ſo- 


cordia & quemcungue veri 
ignorantia detinet in errore. 
Ag; Jententia ia populos @- 
ac principes complefitur, 
uno exceplo Sapient, Jam 
intellige cur perinde ut tu 
in'amant omnes gui te in- 
fanum vocant. Qeemadmo- 
dam in filvis, ubi paſſim 
error wagabundos agit extra 
veram — bie ad læ vam; 


ad dextram it: ambo 
of * di veriã 


eque aberrant, 

ratione decepti, Sic te defi 
pere exiſtima, ut qui te il. 
infipiens 
caudam trabat. Eft fatui- 
tatis altera ſpecies, metuentis 
ea gue formidari non debent ; 


| welut fi quis conqueratur flam- 


mas, ſeopules, flumina, fibi 
obftare in campo: altera pri- 
ori. difſimilis, minim werd 
ſanior, temere petentis me- 
dios ignes ac fluvios. 


. @& HORATIT FLACCE , - 
inſamwm|Coecum agit, inſanum Chryfippi porticus et gre 
any ie oo 


* 


- 


magnos formula 
reges, yy Hai eee 
Excepto ſapiente, tenet. - Nune accipe, quare 
Deſipiant omnes, æquè ac tu, qui tibi nomen 
Inſano poſuète. Velut ſilvis, ubi 4 
Palantes error certo de tramite pellit, 49 
Ille ſiniſtrorſum, hic dextrorfum abit ; unus utriqz 
Error, ſed variis illudit partibus. Hoc te | 
rede modo inſanum ; nibilo ut fapientior ille, 
Qui te deridet, caudam trahat. Eft genus unum 
Stultitiz, nihilum metuenda timentis : ut_ignes, 
Ut rupes, fluvi6ſq; in campo obſtare queratur, 55 
Alterum et huic varium, et nihilo ſapientius, ignes 
Per medios fluvisſque ruentis: clamet amica 
Mater, honeſta foror, cum cognatis, pater, uxor $ 
Hie foſſa eſt ingens, hic rupes maxima: ſerva: 


Autumat. 


Non magis audierit, quam Fuſius ebrius olim, 60 
Cuùm Ilionam edormit, Catienis mille ducentis, 


vamvis autem ſedula parent, bona ſoror, pater, conjux, propiagul omnes 
* Increpent : Illic eſt * — immane, illic berrendus ſeopulus : cave tibi : baud ET Rr 62 
Aer, quando mille ducenti Calus 


guam Fufius guondom temulentus, dum ſopitam Ilianam 


A 


NNOTATIONE Ss, 


44. Chryſippi porticus,] Porticus Greet got nam Polymneſtoris uxorem noctu vocat der- 


figniticat ſcholam Stoſcam; 


tieu deambulantes Zeno ejus au 


ceps alii philoſopharentur. 
gicitur bic, quod eam fuleire 
ait Tull. Acad. qu. Vide lib. 
Annot. | 


ed quod in por-|tnientem, ut ſuis manibus juſta perſdlvat- in- 
ac dein-|bumatumque ſepeliat. Quidam volunt hie in- 

Chryfippi verd|telligi Hecubam, tum quod eſſet vere Polydori 
putabatur ille, ut] mater, tum ex ſequentibus verbia, tum ex Eu- 
1. Sat. 3. v. 127. tipide & Cicerone: conjiciuntque Hecubam 
alio nomine Ilionam fortaſſe dictam. Sed quid 


45. Formula.] Apud Juriſconſultos formulz opus iſtis ? Ilionam matrem appellat Polydo- 
dicuntur ſolemnes quædam propoſitiones ad ve- |rus, vel ztatis provecte, aut veneratione, aut 


ritatis indagationem dirigentes: axiomata ſeu etiam miſerationes excitaadæ caus3. 


placita vocant philoſophi. 


Adde 
quod puer ille domi fuerat ab IHong velut à 


3. Caudam tra bat.] que, ut tu, ridiculus parente educatus, Vide Euripid. Hecub. Vir- 


& inſanus habendus. Dictio proverbialis ex eo|gil ZEncid, 3. Cie. Academ. 
facta, quòd ebriis & infawis pueri ſoliti fint 


Quet. 2, &c, 
Catienis mille dacentis Clamantibas.} Cend 


tergo appendere quidpiam, inftar caudzz, adjhbiſtzio Catienus Polydori clamantis-partes ages / 
ludibrium, veluti exprobrantes fic hominibus bat. Quare vero. dicuntut clamäſſe plutes Ca- 


illis quod in beftiz naturam 
nerarint, 


interpretantur, ſuperbè incedere, &- terram 


ſyrmate verrere. 


Abſurdi ſunt qui caadam trabere}ifle ? Mater te 


& ſpeciem dege- |tieni ? vel Catienus pluries itetũſſe ac repeti- 
„ accipiendus; vel alti 
iſtriones, vel potids ſpectatores errarem intel- 


ligentes ſuggi nt; atque 


60. Fufus ebrius.)] Autor ille tragicus, chm 
dormientis Hecubæ five Ilionæ ſomnum ſimu- 
lare deberet, ex vino & potu vere fopitus, fru- 
— ab inclamantibus vocatus nequaquam evi- 
gilavit. | | 

6+. 1/ionam.] Ex tragedi3 Attii, vel Pacu- 
vii, in qui Polydori, à Polymneſtore Thraciæ 


ut em in Epiſt. ad Piſones, Remani pedites egui- 
teſgue cachinnym unt. Errant qui chorum 
Tragicum intelligi poſſe opinantur 2 tum quod 
unius AQoris partes ſuſtinet chorus; tum pre- 
ſertim quod videatur eſſe contra decorum, ut 
matrem appellet chorus fimiliter cum. Polydoro, 


rege clam interfecti umbra ſororem ſuam Ilio- 


& accinat umbrz, que ſola ſoli apparere &- 
loqui fingenda eſt, 4 


BY EE 


SATIRARUM BIBER-IL 3 458 
Mater, te appello, clamantibus: huie ego vul- |inclenabente_ 0 vw 


| gem 
Errori ſimilem cunctum inſanire docebo. 


Inſanit veteres ſtatuas Damaſippus 


Integer eſt mentis Damaſippi creditor? eſto. 65 


'%* 
N 


ae 
C rings, Sued got Da- 
emendo: 


Accipe, quod nunquam reddas mihi, fi tibi dicam: I nbi dean: © Actipe 


Tune inſanus eris, fi acceperis? an magis excors, T 
Rejectã prada, quam prœſens Mercurius fert? 
Scribe decem a Nerio; non eſt ſatis: adde Ci-|diaveris 2 


cutæ 


__ reddas, an — 
defipere exiſtimeris, ff accipias 
an inſanior, 77 repue 
| be — accepta 
oblatam ? Jube jc 
(%45] a Nerio Lane ner 


Effugiet tamen hæc ſceleratus vineula Proteus. 
Cum rapies in jus malis ridentem alienis, 
Fiet aper, modo avis, modò ſaxum, et, cùm volet, 


arbor. 


| riones & millena” vincula wafri 
Cicutæ t: iſtas omnes catenay 
nibilominus excutiet improbus 
Proteus, Cdmque ad judicium 
pertrabes exaltantem 1 erm. 


nis aliorum, fiet aper, mox avis, deinde' rupet, & arbor quando liburrit. 
ANNOTATIONES. 


62, Mater, te appells,] Tull. x. Tuſeul. n. 
106, Ecce alius exoritur d terra, gui mitreth 
dormire non finat, 

Mater, te 2 tu que curam ſomno ſiſpen - 


| ſam levas. 
N. | te mei mi 8 * ſepeli natum, 
* 1 &c, 
Pro P. Sextio, n. 126. Cum weniret, eter 
bat ſubito, cùm ſub tabulas ſabrepſerat, ut, Ma- 
ter, te appello, Dicturus wideretur, Acad. 1. 2. 
12 eme ill? Mater, te appello. 
illa cradit filium locutum, ut verd er- 


perrecta etiam credetet. 5 

Huic ego wulgum, c.] Oftendam ego vul- 
zus omne tanto erroris ſopote obrutum, veluti 
Catienus ille, ut nullis admonitionibus retrahi 
queat 2 lueri z imò ſæpè non 2 
omnia ſus perdendi periculum, dum 

6g. Damaſippi creditor 7] Perillius, de quo 
mor, qui ſtulte DamaGppo verſipelli & dotoſs 
credit ſeu ſtatuas, vaſa, domosz ſeu pecuniam 
his emendis : ftulte & fruſtra oper3 
Nerii argentarii, & fol Cicutz aſtuti fœ- 
aeratoris vel tabellionis utitur ad nectendum 
delld ac ritè debitorem, Quippe is velut pro- 


teus effugiet creditorem, ac tot artibus eludet 


ut debitum nunquam reuddat. 

= Scribe decem 2 Nerio.] Ita Perillius Da- 
ppo tradens mutu$ pecuniam ſuam dictare 

intelligendus apud Nerium: O Damaſippe, 

ſcribe te decem millia rie & pecunif med de- 

cepifſe a Nerio, five per manus Netii, ut aiuat; | 


ſcilicet in commentariis ſeu codicillis Nerti | movie 


argentarii mei ſyngrapham & chirographum in- 
ad crediti mei ſecuritatem. 


aſtutiam & nodos quibus ſcit callidus Cĩcuta 
de bitores conſtringere ; confice tubulas concep- 
tis ritꝭ & cautè verbis; uno verbo adhibe quaſ- 
libet cautiones, ſtipulationes & obligationum 
inſtrumenta, velut totidem nexus & catenas t 
Hwc omnia profectò caſla & vana erunt, Ju- 
venal. Sat, 8, 8 50. | 7 
op, Wh. * nodes, legum ; 
$1," Pieces. } Is i rex in varia b ſpe- 
cies transformiabat, ut fabolantur, ſicque facild 
fogiebat quoſvis perſequentes; huic fimilem 
dicit Horatius fraudulentem debitorem, qui: 
trĩcarum jutis peritus liti tergiverſando 
preſcribendo, ereditoris actiones ereditum repo- 
ſcentis improbe eluctatur. N 
76. Cum rapics in jus malis ridentem alienis. ] 
Cam jure ueris debitorem ſceleratum ac 
perfidum, qui te creditorem deludit, tuaſque” 
vanas ſolicitudines affatim d impense deridet, 
Alia pridem erat lectio, cam rapie in jura ma- 


lis ridentem alienis : quam quidem utpote cla 


riorem expreſſi in interpretatione med. Placuit 
verd ſubindè eruditis dictionem ae ſenſum ri- 

mari ſubtiliorem, & aſſerere expreſſam hie ab 

Horatio ſententiam ex Homeri Odyſſ. 20, 346. 
ut allenis ridere mali, id eſt, maxillir, fit ef-" 
uss cachinnari, ſoluto riſu, propriis malis ſeu 
maxillis haud parcendo perinde ac alien, 
quemadmodum rei alien ac mutuo ſumptas © 
minus parcitur quam propriæ . Locus Homeri 
eſt ura uñDνονν It H, A 'acteriy yideo 
Se . » +» 2 eee % ern 
vowy procit autem Palas immoderatum rim 
„„ +« „ hi ward maccillis 


el Chet Nekicebule}* —— ode ad 


} 


42 A HO'RATILI FLACCI 
Si inſpientis oft beng Sſper-,Si male rem gerere inſani eſt; contra bene, ſani; 


e, contrarium ve! facere, 


ſapientis ; fidem babe mibi, Putidius multo cerebrum eſt (mihi crede) Pe- 
long? inſanior e Perilli mens rilli 9 6 


— Jubentis quod 828 Dictantis quod tu nunquam reſcribere poſſis. { 545] 
ere cas. YICUNque . « | . 
_—_— Lens, By — 2. Audire, atque togam jubeo componere, quiſquis 
capidirate afficitur ; quicungue| Ambitione mala, aut argenti pallet amore; | 
luxurid wet mad (bah i Quiſquis luxuria triſtive ſuperſtitione, 

aliove nim mor bo exæſtuat, A I; . bo | H -\ 

togam aptet, meque avſcultet' Nut alto mentis Morbo calet. Hue proptius me, 
velim. Appropinguare iſiuc, Dum doceo inſanite omnes, vos ordine adite. 81 


atque ordine ad me accedire anda eſt ell : S | * 
. * D ebori multò pars maxima avaris: 


bee. Long? maxima pars Neſcio an Anticyram ratio illis deſtinet omnem. 
ellebori danda eft avaris t\ Hæredes Staberi ſummam incidere ſepulchro; 


At Ee num ratio ills Ni ſic feciſſent, gladiatorum dare centum 85 
f deſtinet Anticyram tctam. | D . ] . ] = . 
j Staberii bæredes legatam amnati populo paria,. atque epulum, ar bitrio 


fGbi ſummam inſcu/pere tumulo:  Arri 3 8 | [ 64 7 ] 
guod niſi feciſſent, debebant : i , 70 2 
e e e aria rumenti quantum metit Africa. Sive ego prave,- , 


gladiatorum, & c:mnvivium, ad libitum Arrii ; tantum etiam 4ritici quantum celligit Africa. 
Prætetreà voluerat aſctibi: Seu mal? : 


ANNOTATIONES. 


Diodorus, Hi enim modò leonis, tauri, dra-[Ad medendum infaniz illorum maximæ. Plin' 
conis effigiem, mocd arborem, mocò ignem lib. 25. cap. 5. MNigrum elleborum medetur pa- 
alias unguenta ſupra caput gefiaban', princi- |ra/yticts inſanientibus , . . . trabit akvum, & 
patũs inſignia; tum ad ornatum ſuum, cùm . pituitaſgue. ' 
ad ſuperſtitionem populis injiciendam. Et bine] 83. Anticyrem.] Inſulam ellebori feracifli-' 
ſane manavit fabula de mutabilitate & multi- mam. Vide Epiſt. ad Piſ. v. 300. Annot. 
plici variaque transformatione Protei. Plin, moed cit, Druſum Tribunorum popular ium 
75. Perilli.] Creditoris, nen tabellionis, ut |clariſſmum comit:ali morbo conflat liberatum eo 
putat Torrentius: reſragator enim ſenſus. Mi- | medicament apud Anticyram. 1bi, enim tutiſ- 
nds quippe tabellionis, at certe maximè credi- | fire ſumitur, Cc. Perf, Sat. 4. v. 16. 
toris refert, ſi debitor ſolvendo non fuerit. » » +» « Anticyras melior ſorbere meraces. 
76. Diftantis quod tu nunguam reſcribere $4. Heredes Staberi, Sc.] Exemplo demon- 
Polis. ] Tibi mutuum prebentis adeoqz dictan-ſtrat quanta fit avarorum inſaniz, Staberius 
tis ſyngrapham acceptz teſtem pecuniæ, quam |opes ita deperibat, ut poſteris etiam notum efle 
nunquam redditurus fis, Porrò quia obligatio|voluerit ſe divitem fuiffe : adedque a pauper- 
fiebat ſcriptura,  hinc ſcribere ſigniſ cat mutud [tate abhorrebat, ut nominis immortalitatem 
ſumere: proindeque reſcribere eft ſcripturam |ſperaret, ſi vel epitaphium omnibus conteſtare- 
delere, factam obligationem diſſolvere, mutuum tur ingemes divitias hæredibus à ſe relictas. 
five debiꝰ um reddere. Terent. Phorm. 85. Ni fic feciſſent.] Apponit damnationem 
Iilud argentum mibi jube reſcribi, & penas, quo heredibus inſtet neceſſitas ſatiſ- 
77. Togam jubeo cemponere.] Ne defluens ills |faciendi conditionibus teflamenti, 
vos interturbet dum me attenceris de re gtavi] 86. Epulum, arbitrio' Arri.] Ac proinde 
loquentem. ſumptuoſum ex ingenio Artii hominis valde 
80. Mentis morbo calet.] Ut febri corpus, ſumptuoſi. Cic. in Vatin, n. 30. querit à Va- 
ità mens vitiis æſtuat. S. Ambr. in Lucæ c. 4. tinio, cur in epulo Qu. Arrii atratus, ſeu, cum 
Variis crimi um febribus caro neſtra languebat |togs& pulld actubuiſſnt . , . ſubditque: ita il- 
& diverſarum cupiditatum immodicis efluabat|lud epulim et funebre, ut munus fit | funeris, 
illecebriss Nec minorem febrem _ amoris g c. & pauld poſt: ex epulo magnificentifſimo 
dixerim quam caloris, Hague ille animum, bæc famem illam veterem tum non expleras. 
corpus inflammat, Febris enim noftra avaritia|] 87. Frumenti quantum metit Africa.] Hane 
i febris nefira libido ; febris neſtra luxuria| fromento abundare jam dium hb. 1. Od. 1. 
eft ; febris naſtra ambitice ft; febris noſtra ira - v. 10. jam verd dicendum, ex hac magnam - 
cundia eft. : | | annonæ ſuz partem Romanes habuiſſe. . Nam 
82. Danda ef ellebori fars maxima avarit. ] licet & Sicilia & Sardinia frumenti plurimum 


7 — 


„„ 3 

= > > ef —_— - > of — — - cept - 

— TORT T4 5 < — 

— K—— — ——ñꝛñ f(＋ũ¹ł—i.:ñ— r oe 
- 7 « 4" a — 


Seu 


* 


SATIRARUM LIEFERN. 3. 
Seu rec hoc volui, ne ſis patruus mihi. Credo |/® 


Hoc Staberi prudentem animum voluiſſe. Quid 
3 ahh eint non 8 
Senſit, cum ſummam patrimoni inſculpere ſaxo ; 
Hzeredes voluit ? quoad vixit, credidit ingens 
Pauperiem vitium, et cavit nihil acriùs: ut, fi 
Fortè mints locuples uno quadrante periret, 
Ipſe videtetur ſibi nequior: omnis enim res, 
Virtus, fama, decus, divina, humanäque pul- 
'* ehrey* <7? | 115648] 
Divitiis parent; quas qui conſtruxerit, ille © 95 
Clarus erit, fortis, juſtus, ſapiens etiam, et rex, 
Et quidquid volet : hoe veluti virtute paratum, 
Speravit magnæ laudi fore. Quid ſimile ifti 


) 4 
4 


[puando 
- ljuffit ſepulebro ab | beredibus 


453 
mibi cenſor, xiſtimo 

enter ＋ Staberio juſſum. 
DAMAS, . Quid igitur woluit 
nie legatæ ſummam 


incidi STERTIN. Nemps 
guamdiu in wvivis fuit, cenjuit 
paupertatem ſummum elſe ma» 
lum; nibilque magirille fugit 
quam cam; ne | forte 5 5 
minus | dives uno quadrante, 
ipſe fibi inimicus fuiſſe exiſti- 
maretur. F ninruerd praclaris 
opibas obediunt univerſa, pre- 

bitas, exiflimatio, gloria, di- 
vina, atque humana t quiſquis 


|illas comparaverit, is babebitur 


nobilir, firenuws, juſtus ; pris 


Grzcus Ariſtippus? qui ſervos projicere aurum 
In media juſſit Libya, quia tardius irent 
Uter eſt inſanior horum ? 
Nil agit exemplum litem quod lite reſolvit. 


Propter onus ſegnes. 


ui famulis imperavit, in media 


ter borum magis defipit ® DAM. Nibil prodeff 


gone, ec non rex, 

quodcungue libuerit. Itaque 
ili fbi pollicitus e boc magne 
bono i futurum tanguam 4 vir 


tute prefettum. Quid fimile 


101 


"ANNOTATIONES. 


colligerent, tamen ÆEgyptus & Africa prefer: 
tim dicebantur horrea ouo populi Rom, Varro 
de re ruſtic, lib. 2, Manus mowere maluerunt in 
| theatro ac circo quam in ſegetibus ac winetis; 
frumentum locamus qui 2031 advebat, "quo 
ſaturi fiamus ex Africs & Sardinia, &c, Cor - 
nel. Tacit. Annal. 12, Olim ex Italic regioni- 
bus long inguas in provincias coummeatus porta» 
bant; negue nunc in fecunditate laboratur; ſed 
African potius & gyptum exercemus, navi - 
buſque & cafibus vita populi Rom. permiſſa et, 
Apud Claudian de bello Gildonis, v. 52. Roma 
ſic loquens inducitur: 
Tot mibi pro meritis Libyam Nilimgue dedere, 
Ut dominam plebem, bel/atoremgue Senatum 
C'aſſibus eftivis alerent; geminipue viciſſim 
Littore diverſi erent borrea vent i. 
Stabat certa ſalus, Memphis fi fort? n-gaſſet, 
Penſabam Phorium G etulis meſſibas annum, 
Frugiferas certare ratet, latdque vidibam 
Punica Niliacis concurrere carbaſa welts, 
Sive ego prave, c.] Hoc referont ad Da- 
maſippum nonnulli, certè perperam : melids 
88, Ne fis patruus mibi.] Noli me reprehen- 
dere, ut ſolet ul:td patruus nepotes, Vide 
lib. 4. Od. 12. 
Credo Hee Staberi prudentem, c.] Loquitur 
Stertinius, 
89. Prudentem animum woluiſſe.} Alii legunt 
prudentem animum wolviſſe, & explicant, pro- 
widiſſe ſagaciter : nec abſurdꝭ. 


avifſert -ingens malum, cam poſſet; nec bona 
tot fibi procuraſſet ex opibus manantia, a 
98. Hoc weluci virtute paratum, & c,] Hine 
igitur tant? cura divitias congeſſit ac ſervavit, 
qud ex his fbi provenirent affatim fructus 
virtutis uberrimi & præſtantiſſi ni, ut quidem 
exiſtimabat fatue. Juven. Sat. 14. V. 136. 


Cm furor baud dubius, cùm fit mani feſta 
pbreneſis, 6 , 

Ut hcuples moriaris, egenti wivere fato, 

99. Quid mile i Graeus, &c.] Sic varia 
ſunt inſaniæ genera, Staberius inſaniebit pe- 
cuniæ amore; contra deſipit Ariſtippus nimio 
ejus contemptu: quippe qui neceſſarium abjiciat 


7 n 


| ]viaticum, futili prorsas ratione. 


foo, Ariftippus,] Is genere Cyrensicus, A- 
thenas venit Secratem auditurus; ſectæ Cyre- 


[naice auctor fuit ; primus Socraticorum infti- 


tutionis mercedem erxegit, Gettabat ejus 
famulus in itinere pecunian; & cum onere ſe 
preſſum quæſtus eflet; Effunde quod nimis eſt, 
inquit Ariſtippus; & fer quod potes, Lacrt, 
ex Bione, Suidss, &c. Alii aliter rem natrant. 
Porrd quod Grecus appe latur hie, ratio varia 
affertur: vel quod Græcè pbiloſophatus fit : 
vel quod Socratis audiendt cau'3- Athenis 
commoratus fit : vel quod eilet ex inſula Thera, 
que Grzca erat colonia. ; 
102, Liter.] An Staberius, an Ariſtippus ? 
103. Nil agit exemplum, Sc] Incertum 


[quidem ex inceito, ob{curum ex obicuro migime 


94. Videretur ſibi requior,] Utpote qui non 


eluceſcit. 


g 3 S 


| , buic egit Graecus Ariflippus ; 
Lybid aurum abjicere, es quod lentiùt progrederentur ob onus graves? 
M. exemplum quod controverſiam cont rover dirimit. 


454 Q. H 
gui emar- cieharas, emp- 
taſue unum in lucum deferat, 
nec peritus cit bare pulſandæ 
aut wllins muſice : Si ſcalpra 
& formas congerat qui no» 
eft ſatar ; aut wela nautica 
& mercaturs  abborret ; 
& vecors ab omnibus 

Jure appelletur, 

At enim bis differt 
Alle gui 2 S ys 
accumulat, bene 
uri comparatis, ac timen 
Ala contingere guaſ rem ſa 
ram ? Si quiſpiam jacens 
continud 2 prope mag - 
aum fritici cuculum, 
matus ingents! fuſtez nec in- 
de famelicus t granum 
aecipere licet dominus, imd 
illi alar ſe oleribus 
acerbis : fi conditis in cella 
Ci & Falerni wetufli cadis 
mille ¶ parum eft, imò tre- 
cent is millibus) acre bibat 
ecetum: Quin etiam fi in 
Pramine decumbat annos cla 
ris babens oftoginta uno mi- 


ar- 


mig, cui in arculũ putr e. 
Pragulum wveftlimentum, 
b$ricorum werniculorum 


cibus: is widelicet non mul- 
tis cenſeatur defipere, guoni- 
am bominum s maxima 
Fimili witio laborat. Vah, 
ſenex numinibus inviſe, an 
ea ſer wat, ut filius wel etiam 
libertus bares abſumat; an 
me egeas ? etenim guam mi- 


OVATI FLACCT: 
| Si quis emat citharas, emptas comportet in unum 


unum, 
105 
Si ſcalpra et formas non ſutor, nautica vela 1 
Averſus mercaturis: delirus et amens 


Nec ſtudio citharæ, nec Muſe deditus ulli; 


Undique dicatur merito. Quid diſcrepat iſtis 
Qui nummos aurümque recondit, neſcius uti 
Compoſitis, metuenſque velut contingere ſa - 
crum.? - 2.40 
Si quis ad ingentem frumenti ſemper acervum 
* 50 vigilet cum longo fuſte, neque illinc 
Audeat eſuriens dominus contingere granum, 
Ac potius foliis parcus veſcatur amaris : 
Si poſitis intus. Chili veteriſque Falerni, 115 
Mille cadis (nihil eft, tercentum millibus) acre 
ind Potet acetum; age, ſi et ſtramentis incubet unde 
Octoginta annos natus, cui ſtragula veſſ is. 
Blattarum ac tinearum epulæ, putreſcat in area: 
Nimitùm inſanus paucis videatur, £0 quod 120 
Maxima pars hominum morbo —— eodem. 
Filius aut etiam hæc lidertus ut ebibat hæres, 
Diis inimice ſenex, cuſtodis, ne tibi defit ? 
Quantulum enim ſummæ curtabit quiſque die- 
rum, 
Ungere ſi caules oleo meliore, capũtque [650] 
Czperis impexa fœdum porrigine? quare, 126 
Si quidvis ſatis eſt, 2 ſurripis, aufers 
Undique? Tün' ſanus? Populum fi cædere ſaxis 
Incipias ſerv6ſve, tuo quos ære pararis ; 


Inſanum te omnes pueri elamentque puellz. 130 


mimum ex acervo diminuet puæ que dies, etiamſi meliore oleo perfundere inceperis brafſicas, & ceput 
Impexum ac porrigine immundum ? 9udd i quidlibet parvum e. diCas, cur viola fdem, tur * 


depradaris ac furaris undepuague ? an tu _ ? Si lapidibus petas ell aut famulos tud peennid 
mf ros, * te dicent pueri cuncti & puellæ 


4 


104. Si quis emat citbaras, 


Us exemplis explicatur avari inſania. 
pecunias que ſunt ad uſum, & Yprmeare pro 
inde Grecis dicuntur, magno ſtudio congerit, 
nec iis utitur; prorsùs eſt ſimilis homini citha- 
ras comparanti quas pulſare neſcit, &c. 


106. Scalpra & fermas.] 


ria, cultros, pedes ligneos, &c, 

J Vel ſilveſtribus oleribus, 
que hortenſibus ſunt amariora; vel malè con- 
ditis, & hinc inkpidis & acerdis. 


114. Foliis amaris. 


115. Chi.] Vini exquiſiti 


lib. 3. Od. 19. v. 5. Falerni, lib, 1. Od. 20. 
117. Acetum.] Vinum aceſcens, 


proximum, 


NNOTATIONES. 


Se.] Congloba- Stramentis incubet.] Strato vili ac duro, 
Qui|cdm habeat molliores ftragulas, periſtromata, 
&c, 

123. Diis inimice.] Dant enim Dii utilia 
hominibus, non ut recondant, ſed ut ad uſum 
promant ; at avarus aded metuit nè ſibi ali- 
quando quod opus eft deſit, ut ſemper deſit, cùm 
iis quz adſunt non, utatur, 

125. Ungere fi caules,]J Si vide pauls 
meliore ac lautiore utaris, Vide lib, 1. Sat. 6, 
ſub finem, 

126. Porrigine.) E ſordibus & incuris pec- 
tendi capitis oritur porrigo, quo vitio caput 
furfuribus velut farinã obfitur in ſquamulas | 
quaſdam reſolvitur. 1 


Cum 


Inftrumenta ſuto- 


ex inſula Chio. 


corruptioni | 
4 


———_ T7 ”Y>Y Wu 


* 
onde nequior & inſanior. 


facis Argis, 


Nil ſans 


Nec ferro, ut demens, genitricem occidis, Oreſtes.|/#* 
An tu reris eum occis4 inſanifſe parente, 
Ac non ante malis dementem actum Furiis, quam 
In matris jugulo fertum-tepeſcit acutum? - ' 
Quin ex quo eſt habitus male tutæ mentis 


Qui Vejentanum feſtis potare diebus Nee 
Campana ſolitus trulla, vappãmq; profeſtis, 144 micens bil 


Quondam leth 


Ta - o grandi eſt op 
Jam cireum 


os et claves lætus ovitiſque * 


preſſus; ut heres De indigent dre © are 


fl Kee 2 Companid lem 


Curreret. Hunc medicus multum celer atq; fidelis| Hentanum conſueverat 
Excitat hoc pacto; menſam poni jubet, atque % voppam autem 


Effundi ſaccos nummorum 4 accedefe plures 149 
Ad numerandum : hominem fic erigit : addit et 


illud: 


Ni tua cuſtodis, avidus jam berc auferet heres. 7, 


tis, olim 


At bunc medicus fidas & r. 
efecie ind ration 


expgrge, 
admoveri i [ ö ingi ad ſu „ Its 
gere ee er Leere, regler ante, 


ungen; 


endizg, ea mor beres inbians aſportabit 


ANNOTATIONES.. | 


131. Ch laqueo wxorem, Sc.) Carpit Ho- 
ratius quoſdam ſceleratos ſui temporis, quales 
Sceva, de quo hujus lib, Sat. 1. v. 53, & Ne- 
rius, de quo Perf. Sat. r. v. 14. * 
Nerio jam tertia ducitur uxor, 
Hic nempę, ut dotibus potiretur, urores neta- 
bat, ille matri vitam etipuit, ut hæreditatem 
adiret, vel ne diutids aleret. 


132. Neque ts bor facis Argis,] Non in urde . 


Oræc, fed Rome 
133. Nec ferro, ] Sed vetieno, Sarcaſnus, 
cit, Sat. 1, hujus Hd. | 

Orefter.] Hie mattem Clytemneſtram pere- 
mit ultarus patrem Agamemnonem ab ei in- 
terfectum. Vide Sophocl. Electram : Evripid. 
Oreſtem. Senec. Agamemnonem. 

5. Ante dementem] Quocirca tu, Scæva, 


Aftem furiit] —9 Ki. 4 e . 
s + « Aptmemnonius ſcenis agitatus Oyeffer 
- + 2 AF agit get” 


ta» Tull. de finib. 2. n. $4. Pylades amicitia. 

140. Maledicit utri us.] Aliter pauld Euri - 
pides. Sed poeris Reet adjonRa rei immurare, 
& comĩniſci nova: ut dieitur in Epiſt. ad Piſ. 


| 141. And, jaſſit quod ſplendida bili.] Aliud 
| convicium, quod ſuggerebat iracundia, ſeu fy- 


ror & flava bili, Alii atram bilem interpretan- 
tur. Perf. Sat. 3. v. 8. Fitrea bilits. 

142. rd Opimins] Opimia gens Roma 
præclara britatem it Opimiano etiam 
vino & marmori, Hie pauper dicitur ob ſordi- 


dam avaritiam, cui deeſt tam quod habet 


quIm quod non habet, ut habet adagium. 
143. Pijenanum] Vinum gay ens tr | 

N 2 Hetruriz agro, meminit Perf; 

Sat. 5. v. 157. N 8 
| . - + Vgentanumgue rubellum 


Exbalet vapidd le ſum is obbg, f 
Feſtis 2 — . cauſa 


vinum optimum debet poni. 


Armatam fatibus matrem & 

Cam fugit, altriceſgue ſedent in [imine Dirt. 

139. Pyladem] Amicum. Vid. 'Cic. de 
amicit, 24. Porrd fingularis Oreſtem inter & 


C 


144- Campanũ trulld, Vaſe fictili 2 Cam- 
panid. | 
YVappam.)] Corruptum vinum lib. r. Sat. 1. 
146. Claves] Ad arcas aperitndas, aufe- 


Pyladem amicitia etiam proverbio decanta- I rendoſque nummos Opimii. 


6864 f Men 


Re 
\ 


* 


46 - Q. HORATIH I: PFLACCH » 


Me ſeilicet wivente ?.. exclas Men”. vivo? 
mat ger, Ergd ut vitam . Quid 
retineas, inquit medicus, ex- 2 a 
pergiſcere : iſtud cura. W 
precipis? Vene tt inbecillum 
deftitaenty niſi alimenta & 
Fulcrum. waiidum adbjbean- \ 
tar | labenti flomacho, Qui; 
moraris? age accipe hanc Quant 
pultem ora. Nuyanti con- 
fat Vili. Quanti. inguam ? 
Octo aſſibus. Eben I guid in- 
tereſt, utrum moriar ægritu- 
dine, an furtis & rapinis ? 
DAMASIP, NQuis ergd tan- 
dem ſapit? STERTIN. Is 
gui aan werors, DAM ASIP; 
Quid evarus? STERTIN, 
Fatuus eſt & demens, DA- 
. MASIP. Ecquid ? Si aliguis 
nent avarus fit, an proinde 
Japiens STERTIN. Ne- 
guaguam, DAMAsSIP. Qua- 
re, & Stoice? STERTIN. 
Explicabo, Agrotus ite 
non' eft cardiacus (crede tibi 
Craterum loqui) an ergi 


» 


Dones quid 


Deficient inopem venæ te, us | 
Ingens accedit ſtomacho fultura ruenti. 154 
Jum ; ſume hoc ptiſanarium oryzæ. 


I emptae ? . Parvo. 
aaſſibus. Eheu! 
Quid refert, morbo, an furtis 
Quiſnam igitarſanus? Qui non ſtultus. Quid avatus? 
Continuò ſanus? Minimè. Cur, Stoice?. Dicam. 
Non eſt cardiacus (Craterum dixiſſe putato) 161 
Hic æger. Rectè eſt igitur, ſurgetque ? Negabit: 
Quod latus aut renes morbo tententur acuto, 163 
Non eſt perjurus neque ſordidus. Immolet æquis 
Hic porcum Laribus. Verùm ambitioſus et audax. 
Naviget Anticyram. Quid enim differt, barathr6ne 
idquid habes, an nunquam utare 
ratis, | | 
Servius Oppidiu 
bene valet, atque exſurget * Minim?, inguiet ? nam latus wel renes 


Ut, vivas 
vis? 


igitur, vigila: hoc age: 


18 4 + $14.1} $4 
ni cibus atque 


Tu ceſlay-? agedum 


I SINK 1 653] 
ergo? Octo 


Quanti 
peteãmve rapinis? 


pa- 

ina 153) 
s Canusi duo prædia; dives 168 
Non oft 


officiuntgyr acri morbo. 


perjurus nec jordide parcus, Ille ſuem mactet benignis Laribus. Arqui eſt ambitioſus ac teme- 


uid 


rarius. Navi pergat Anticyram, 


152. Men' vivo ?] Inquit expergiſcens ille 
d veterno, ad ſonitum peeuniæ commotæ, & 
zd voces jacturam illius minantes. 


Hoc age. Quid vis ?] Sermocinatio eſt le- 
thargici vix evigilantis, & medici lethalem 


ſoporem diſcutere ſatagentis. 

155. Priſanarium.] Diminutivum eſt a 
ptiſand: T7054», pinſere, decorticare, eſt 
ahoan vel nlioodin, ptiſana, ſeu hordeum! 
piſtum & cortice purgatum, unde fit puls op- 
timi & ſalubris ſucci reſtaurandis viribus ac- 
commodati. Galen. lib. 1. | 
Ohr.] Ex oryza, Gall. du ris, Angl. Rice, 
ſit pariter, ut ex hordei faring, puls ſanitati 
perutilis. Plin. lib, 18. cap. 7, lade maxim? 
guidem oryz4 gaudent Iralicd (Al. ut Itali) 2 
gud 22 conficiunt quam religui mortales 


e bordeo, Oryza gquidem folia carnoſa, porro 
ſfimilia, ſed 2 altitude cubitalis, flos 


purpureuns, radix gemme rotunditatis. 

156. Quanti empte] Adyerte ſordes avari 
moribund: plus quidem etiam tum. anxii de 
pretio remedii neceſlarii ad ſalutem, quam de 
propria ſalute, 

Octo afſibus.] Al. oftuſſibus, Gallica mo- 
ne ta circiter deux ſoli, dix deniers, _ 

158. Nuiſram igitur ſans ?] Damaſippus 


uitur Stertinio. 


enim interefl, utrum bona tua fprojicias in barathrum 
an acquiſitis utare nunguam ? Servius Oppidius weteri cenſu locuples dus prædia duobus filiis Cara 


ANNOTATIONES: 


N 


laborans eo morbo, quem Greci zapharylav 
nuncupant; Gall, mal d eſtomac. 

Craterum] Illuſtrem medicum tempore Au - 
guſti. Eum laudat Perſius Sat. 3. v. 65. nec 
non Tullius ad Atticum, 

164. Immolet @quis Hie porcum Laribus.] La- 
ribus diis domeſticis crediiam hominum cu- 
ram veteres exiſtimabant, Hinc 1is ſacrifica» 
bant five ut a vitiis ac malis eſſent liberj eorum 
preefidioz five pro collats ope grati. Quoniam 
verd mater Lartum Mania dicebatur, patroci- 
nium illorum requirebant ad depulfionem in- 
ſaniz, quæ Græcis wayia, Porcum ritu proprio 
Laribus immolari, patet ex Od. 23. lib. 2. 


166. Naviget Anticyram.] Elleborum ſcilicet 
ibi quæſiturus, ad ex 


purgandam inſaniam qua 
laborat. , Vide ſupra. 


Baratbro] Ventri admodum voraci. Qui: 
dam explicant, ambitioni, gue eſt veluti gur- 
ges. Propriè barathrum locus erat Atheni 
profundiflimus, in quem demittebantur noxii 
& capite damnati. Senſus Horatii eſt ; quid 
differt utrum prodigalitate an avaritia pecces, 
& ad inſaniam ruas ? 

168. Servint Oppidus] Rem illuſtrat exem- 
plo patris prudentiſſimi filios duos à di verſa 


inſania ſpecie deterrentis. 8 ' 


Canus 


361, Cerciacus] Ore 'ventriculi affectus, 


baer. . 


,] Hæc urbs erat 
Anti⸗ 


SATIRARUM LIBER U. 3. 


Antiquo cenſu, natis diviſſe duobus - 


Fertur, et hoc moriens pueris dixiſſe . 170 
Ad lectum : Poſtquam te talos, Aule, wuceſque”” 
Fei ſinu laxo, donare, et ludere vidi; 

Te, Tiberi, numerare, cavis abſcondere rriſtem 3 
Extimui, ne vos ageret veſanla diſcors: 


4” 3 4 
1 


I 

e: r , ib 

1 fappitare, "'@ Vo 5 
uy © 


Tu Nomentanum, tu ne — 75 ei, pecultare:* wert 


Quare per divos oratus uterque Penates, fahr 
Tu cave nè minuas: tu nè majus fucias id 
Quod ſatis eſſe putat pater, et natura cobtcet. 
Przterea ne vos titillet gloria, jure- 
Jurando e ee ambo: uter dilis coerte 


vel 


Veſtruùm Prætor, is inteſtubilis et ſacer eſto, 
In cicere, atque faba, bona tu perdaſque lopitis, 

Latus ut in circo ſpatiere, et adneus ut ſtes, 

Nudus agris, nudus nummis, inſane, paternis? 


{quidem” ſum 1d 7 
wor teneret : me he 
| — Cicutam 
imitareris 1 em — 
* Rene pr 


180 11 — 


 magnifice incadat, wel fles ex ere conflatus, tu, flulte, opes . E e 


2 * & 2 à patre acceptis ſpoliere ? 


109 Die]. Did, ſyncope. | 
171. Aule,] Fili mi. | 
Tala] Ne teſſeras luſorias, Gall. ** AC- 
eipe Lector, ſed ocellatos, Hu enim, non item 
illis luſitabant pueri. Suet. Oct. cap. 83. 
Animi laxandi cauſa, modd piſcabatur H—_ 
modo ta'is aut occel/atis, nucibuſque ludebat cum 
pueris minutis, ubi officulis alli, alii ocillis le- 
gunt: alii etiam ocel/atis nucibus, id eſt, in 
oculi figuram compoſitis, 
11s. Ferre finu 
negligenter. 
1417 Tiberi,] Alter hie eſt Servii Oppidii 


174. Veſania diſcors:] In pueris nempe elu - 
po mores, jam ſtudia micabant, Aulus 
propendebat in prodigalitatem. Tiberius ad 
avaritiam vergebat. 
175. Nomentanum,] Hominem / 
& luxuria famoſum: de eo lib. 1. Sat. 8. 
Cicutam] Fœneratorem avaritie ſordidæ. 
178. Natura coercet.] Nimirdm illa 
contenta non nifi quod ſufficiat requirit, 
179. Ne vos titillet gloria, ] Ne vos ambiti 


duci & teneri contingat: ne ambiatis ullum 


magiſtratum. Præturam, &c, 
181. Intefabilis,] Adempto jure teſtimonii 


laxo,] Sine magns eur, quadrupedum gen 


i " Rixanii "popule, 


n 1 ld faciebant demulcende 


& captande plebis gratis, qui ad —— 


fibi viam munire ſtudebant : ſpargebant in 
1 legu mina, quz magni tum æſtimabantur 


a populo nondum locup'ete ſuperbienta. 
Plin. lib, 18. cap. 12. varik eicerum genera 


affert i ejuſdem vers capitis initio ith ſcribit. 
Inter legumina maximus» bonss fab: qu 

gud tentatus fit etiam panis,''cap, 2. ine 
inquit, wſus- ef — cum fit 2 & bo 


& poſtea: — coli e 


in cibo eft. | þ not 
183. 12 ut in cires, el Ut 1 4. 
magnifice & glorioze ambules, cum EAilis 


ex more ludos Florales procurabis, tumque 
ad, munera etiam plebi diſperges, ad benevolen- 
tiam ejus aucupandam, atque mejores ali» 


GS 
n | cicer ingere largd- 


a — Floralia Poſſe. + 
Aprici meminiſſe 
neus ut fles.] Ut * Ratua ex 
ere. 


Rue bins 


114. Nudus s, Sc, 
= & donariisz & 


ſua profuderunt in miſſi 


&cendi & condendi teſtamenti inſamis. Cell. Milo quidam tria dicitur patrimonia con- 


lib, 6. ca & lib, 
114. hk hoy argue fabd, Ljoſmodi nempe 


ſumpſiſſe auram * MAT APE 2 
riis, 


= 
7 
8 ili t 
« 4 


— — 9 


| lata 
Aida, quare probibes n Rex ſum. 


- 11+ | quam 
Rem i 
-Anterroge, AGAMEM, 
2 & rem. juſtam jubes. 
Wed , guis me iniguum 
'» 'huic me licet 


tam 


. Greecis toties liberatis inclytus ? An ut letetur 


Q FARATII FLACCT/. 
s Scilicet ut plauſus, quos fert Agrippa, ſeras tu, 198 
Aſtuta ingenuum vulpes imitata leonem? | 
Ne quis humaäſſe yelit Ajacem, Atrida, vetas cur? 
Nil ultra quæro plebeius. | Et 95+ 
mperito: ac ſi eui videor non juſtus, inultd 
Dicere quod ſentit permitto. Maxime regum, 190 
Dii tibi dent captà elaſſem deducere Troja. | 
Ergo conſulere, & mox reſpondere licebit ?? 
Conſule. Qur Ajax heros ab Achille ſecundus 
Putreſcit, toties ſervatis clarus Achivis; 
Gaudeat ut populus Priami Priamuſg; inhumato, 
Per quem tot juvenes pat: io caruere ſepulchro ? 
Mille ovium inſanus morti dedit, inclytum Ulyſſem 
Et Menelaum una mecum ſe occidere clamans. 
Tum cùm pro 


* 


f 


» 


of 


een 


4 


104 


vitula ſtatuis dulcem Aulide na- 
| ; [$56] 
populus Priami, ipſeque Priamus quod 


4 


maneat inſepul:us, per quem tot adoleſcentes patrid ſepulturd privati ſunt? AGAMEM, 
Imd quod mille oves furens trucidavit, weciferans, mafare ſe Fræclarum Ulyſſem ac Menelaum, 
atgus ipſum me. STERT. At at, quando tu in Aulide 


 ANNOTA4 


L 18 * ri Auguſti gener, populo item 
| — — ea lib. 1. Od. 6. | 

2486. HAftuta'' ingenuum, c.] Tu pufillus 
mag pera m mulat us. Sunt qui alludi 
welint ad Kſopi Fabulam de Vulpe, ſeu Afinc 
Cumano leoninis exuviis induto. e 
19% Nd quis bumdfje welit, Sc.] Novus 

i s, quo ambitioſos pariter inſanite de- 

monſtratur; aſſeriturque id quod eſt ſupra, 


. 4% Here nag formula reges tenet. Ita- 
Stertinius ſeu plebeius qui quam inducitur 


yens cum Agamemnonez qui quidem, ut 
maximus appelletur, grande piat ulum 


Sliam ambitioni ſuæ magis immolat, quam 
Dianz aut publica utilitati. Vide Euripid. 
Iphigen. in Aulide. | 
«  Hjacem,] Telamonis filium, excepto Achille 
ſolo, fortiffimum Græcorum; eorumque ig ne 
props naculum, atque inter exteros capite & 

tis is eminentiorem : teſte Homero lliad, 
Vide hb, 2. Od. 4. l | 


& * 
1 cur 5] Ajacem propria manu inter- 
fectum Teucer frater ad ſepulturam efferre 
moliebatur; at prohibitus eſt juſſu Agamem- 
nonis, ed -qudd hoſtilem in Grecos animum 
ille prebuiſſet, ut mox explicabitur. 


188. "Nil whra guar] Quidam legunt, 
gueere, ut continuus fit Agamemnonis ſermo. 
195. Gaudeat ut populus Priami) Gaudium 
gem: hoftibus Trojanis ingens parasz ex 
1. 


mon dubitat perpetrare : videlicet propriam 


TIONES. 


Priamus) Is non Trojæ ſolùm, ſed props 
totius Aſie rex: pater Hectoris, Paridis, alio- 
rumque numero zo teſte Cic, Tuſc. x. quorum 
19. è legitims uxore. Hos bello Trojano ferè 
omnes vidit ab hoſtibus occiſos ; ipſe denique 
Troja capta interemptus A Pyrrho Achillis filio. 

197. Mille evium inſazus morti dedit, &c.] 
De armis Achillis mortui contendit Ajax cum 
Ulyſſe; cave verò cecidit: unde irs & furore 
percitus in Græcos, uicifci putans, pecudes bens 
multas trucidavit. Demum ad mentem rever- 
ſas facinoris pudore ſemet gladio peremit, Vide 
Sophocl. Ajac. flagel. Ovid, Metam, 13, &c. 

Mille evium)] De hic loquendi formul3, 
Mille bominum, e. Gell. lib. 1. cap, 16. 
Macrob, Saturn. lib, 1. cap. $. | | 

198. Mexelaum] Agamemnonis fratrem, 

Spartz regem; cujus vxor Helena à Paride 
rapta, Troje incendio flammas ſuppeditavit. 
" Und mecum ſe occidere clamans.] Arietes 
nempè grandiores ac boves occidens Ajax arbi- 
trabatur ſe mactare Agamemnonem, Ulyſſem, 
Menelaum : & ſcommata etiam in eos jactabat. 
Sophocl. cit. Juvenal. Sat. 14: 286. 

Hic bove percufſo mugire Agamemnona credit. 

199. Tum cum pro witula, &c.] Vid. Euripid, 


lphigen. in Aulide. Virgil, Eu. 2. v. 116. 
Sanguine plataſt i ventos & virg ine cæſa. 
Porrd tetam hanc fabulam confinzerunt Poete 
ex Hiſtoria Jephthæ, lib, Judic. c. 11. Item ex 
ſacrificio Abrahz, Genef, c. 22. Præclarè Ci- 


cero I. 3. n. 95, Quid Agamemnon, cum devo- 
| Ante 


| Hob arss, ſpargiſq; mala caput, improbe, ſalal; f 


U 


SATABARUM, LIBER I. % 49 


if 
| 
| 


ectum animi ſervas? Quotſum? Inſanus 


enim Ajax 


: * — . b ” La} : a 20 
Fecit, cum ftravit ferro pecus? abſtinuit vim 
'Uxore, et nato; mala multa precatus Atridis; 
Non ille aut Teucrum, aut ipſum violavit Ulyfſem, 
Verùm ego, ut herentes adverſo littore naves 200 
Eriperem, prudens placavi ſanguine diyos. 
Nempe tuo, furioſe. Meo, ſed non ſurioſus. 
Qui ſpecies alias veris, a ee 1 
Permiſtas capiet, commotus ha bitur, atque ; Lia 
Stultitiane erret, nihilum diftabit an ir. 220 . "plas! 
Ajax immeritos dum occidit, deſipit, agnos?  (|$FERT: Footer 
Cuùm prudens ſcelus ob titulos admirtis inanes, quam, fed winind eee. 
STERT. Verm gui ſpeciebus. falfis & ſcelere con 1 es dxciter, cerÞ furioſus conſeri = 
debet : nec intereſt utrum per inſanium” an per tram peter. quid Ajax inſane, od ago; 
ferimit innocentes ꝙ an tu mente ſang er j phande ſpunte crimen.porpetrar 6b W 
es ANNOTATIONES. 
wiſſet Diane in ſur cherrimum hie verd aris imponebat accenſdque 
natum eſſet gud ( or, Hiſtoclæcremabat. 7. _Epulas inftruebant, circum 
varietatem ſeu variam narrationem) immoelawit| aras ſaltabant, choreas ducebant, hymnos Diis 
Ipbigeniam, gud nibil erat es q anno natem |concinebant. odds 0 278 
Pulcbhrius ? Promiſſum potius non faciendum,| 204. Us. Teemeſss. Nato, Zurymte. 
quam tam tetruam facinus admittendum fut. Aridi, Agamemnone & Menelso 
Ergd & promiſſa non facienda nonnunguam. ic 
— 17 & Jephthe culpatur, tum qudd vorit 
"Nolte, tum qudd putavit ſtultum votum ad- 
- implendum eſſe. * | 
tatuis dulcem Aulide natam Ante ara, ] Ad 
Avlidem Baotiz portum detinebatur claſſis 
Oræcorum, ſaſpenfis ventis, & graſſante peſti- 
lentis, ob Dianæ cervum ab Agamemnone 
Imprudenter venando interfectum. Qu de re 
conſulti vates reſponderunt placandos effe 
Deos mactati Iphigenis Agamemnonis filia. 
Itaque ſacrificio perafto Graci proſperam na- 
vigationem habuerunt, Trojamque exciderunt. 
Evripid, cit. Ovid. Metam, 12. Alii liter, 
Vide Cic. ants cit, Offic. 3. 
200. Spargiſqne mold caput, Ic. ] Ex ſolem 
xitu ſacrificorum; qui quidem talis erst: 
1. Inter cornua victimæ deponebant molam ex 
farre molito & ſale; unde facta von 1 ide II. 2. fub'finem : ubi numerantur no- 
Vide lib, 3. Od. a3. ubi farre pio s minuntur reges ac duees Orærarum copiarum. 
micd. 3. In caput Laser verd iſti; Achilles 
© quo prius tum Sacerdos tum aſtantes deguftare]Ulyrles Ithacenſium, Thoas Stolorum, Ido 
ſeu delibare ſolebant; hincque dicta libatio.|meneus retenſum, Tlepolemos — 
3. Ipſe manu ſetas avellebat inter hoſtis F hiloctetes Melibeorum, Ajax T 
cornua: atque in ignem, velut prima libamina Sala minorom, Ajax Oieus Locrenfium, Mes- 
projiciebat. 4. Vidtimarius mandabat hoftiam|thees 'Athenienfhom, Neftor Pyliorum, Dio- 
erdere ac jugulare. g. Aruſpex cultro ferreo|medes Argirerum, Menelaus Lacedirmiodiventn, 
viſcera explorabat, an perlitatum foret. Agapenor Atrcadum, '&e, iber omnibus, 
6, Miniſtri & fingulis viſceribus ac membris}id eſt, navibus eireiter milte ac 
certas partes exſecabant, farinique - involutas|viroram autem "miffibus centum '& 
& in ca compoſitar ſacrificanti offerebant z"praerat frgumemnon Mycenenfium rex, 


| 
l 


+$4KE-.4 


* 
** 


* 


21s. 06 ritwbor — . 
m imperii, itioß nominis ſtudio, 
toties "Gracize exercitds imperator diearie. 


% 


8 Dr 
8 RONATII FEACCT a * 


. dum eſt cor 


Fi 


ns 


leigm & uttum cul 
caret pn dum ad 


2 
e 


\ * 2 
„ ** 
. wanam 


= 
G - 
* 


Age verd, , guis. agnam 
deflich cirtumfrrre gaudeat ; 
ac welnt filigg: weſtes, aurum, 


gnam, 214 


* 


Si quis lectica nitidam geſtare amet a 
Huic veſtem, ut natæ, paret ancillas, paret auru 


_ Jamulas - tribuat: puellam 
wel puellulam nominet ; atgue 
© Giro... gexieroſo conjugem dare 
welit : i Prater edifio 


- emnem . auferat poteſt atem; 
we- fenes  cognatos Qu 
Japientes; ' * Quid fi. aliguis 


Ham loco agnus muta ad- 
- dicit morti? an mente con- 


X #., Neguaguam 4 ; 
— bi oft inigus —_ 
ibi ſumma oft inſania. Qui 
. Improbus; erit pariter in- 
Janes. Quiſguis, præclaræ 
 exiftimationis avidus fuerit, 
Bunc attonitum fecit Bellona 


Puſam aut puſillam appellet, fortique mar ito [6 
Deſtinet uxorem ; interdicto huic omne adimat jus 
Prætor, et ad ſanos abeat tutela propinquos, 
Quid ? ſi qui natam pro muta devovet agna; 
Integer eſt animi? Ne dixeris. Er 
Stultitia, hie ſumma eſt inſania. 
Et furioſus erit. Qu | 
Hune circumtonuit gaudens Bellona cruentis. 
Nunc, age, luxuriam et Nomentanum arripe 
| mecum : | 
Vincit enim ſtultos ratio inſanire nepotes, 


i) 


0 ubi prava 220 
in Oui ſceleratus, 
Quem cepit vitrea fama, 


225 


Hic ſimul accepit-patrimoni mille talenta,- 


pO yi ad a » 3 | 

DAMS. aue extare ui 8 N . J 

defipere & — "We ubi 8 patre accepit g Al * * guippe = * ” ioſos 
MN ANNOTATIONES. 


213. Stas anime] An non tua mens de ſus 
ſede mata ac de jecta eſt? cùm enim ſtat illa, 
rect ſentit, rectè agit. | 5 

Purum eft, vitio tibi cum tumidum eft cor ? 
Alii fie interpungunt : purum e vitio, tibi 
cum tumidum g cor : ceriè bonus utrobique 


214. Si quis lecticd, Cc.] Aliud argumentum 
a ſimili. Porrd ne cui ea ſimilitudo videatur 
futilis aut inſulſa legat lib. 2. Reg. cap. 1a. 
ubi Nathan Propheta ex pari ſimilitudine 
Dayidem regem redarguit: Pauper nibil babebat 
omni no præter ovem unam am, que 
creverat apud eum cum filiis ejus, de pane A 
comedent, & de calice 67 bibent, in finu 
illius dormiens: eratque illi ficut filia. Item 
Sueton. . Calig, cap. 56. nimirùm Imperator 
ille * ſuo, præter _ marmoreum, & 
pre eburneum, præter purpurea tegumenta, 
ac monile & — domum et iam Nen 
ſapellectilem dedit, quo lautids nomine cjus 
Invitati acciperentur : — guogue traditur 
deflinaſſe.. Quid. verd Xerxes platano arbori 
donans aureum monile, aſſiduumque ſatellitem, 
ex corum numero qui immortales voc 
bantur ? Herod, lib. 7, Vide Aanot. lib, 2. 


Od. 15. V. 4. 
216. ex aut n.] Puſus & puſa, 
undè puſilla & puſio, idem fignificant quod 


er & puella: Varro 6, de Ling, Lat, Alii 
t pupem & pupillam, | 
217. Interdicto buic mne adimat jus Pretor,] 
Huic homini tanquam male ſano Pretor inter- 
dicat omni jure adminiſtrandi bona ſua, 
218, Heat tutela,] Bonorum illius admini- 


| ocuratio transferatur & commits- 
tatur propinquis. Lex, 12. tab. ita ſtatuebat ; 
fi furioſus exiſtit, agnatorum gentiliumgue in eo 
pecunidpue ejus poreſtas co. | 

219. Quid, ff quis natam, &c.] Quid ergd 
Agimemnon morti addicens filiam, & arise 
devovens, num integra mente eſt ? TE 
221. Qui ſceleratus, Et furioſus erit,.] Non 
abludit quod legitur apud Iſai, cap. 35. Ha 
ſanfla wocabitur & directa, ita ut ſtulti non 
rest Per eam. 1 * 

222, Vtres fama,] Vel fragilis; vel ſplen- 
dens, inſtar vitri. 

223. Hunc circumtonuit, Cc. ] Hunc bellice 
gloriz plus 2quo avidum & ſtuliè appeteatio- 
rem, ſcilicet attonitum indèque veſanum red- 
didit Bellona bellorum Dea. Juvenal. Sat. 4. 


v. 123. By | 
„ Ut Fanaticus r 


fratio ſeu p 


7 Bellona tuo. = 
Gracis iuGpirrule;, velanus  fulmine vel 
ages ſtupefactus; ipcporioia, ſtuport, 
veſania, 


224. Nunc age luxuriam, &c.] Oſtendimus 
infanire avaros & ambitioſos; nunc luxurioſos 
arripiamus, omneſque Nomentani Gmiles, 

Nomentanum] Hominem profuſione & luxu- 
pe famoſum, de eo jam. I. x, Sat, 8. & l. 2. 

at. 1. 


- 


229. Hie fimul accepit, Cc. ] Statim atque 
Nomentanus pinguem hæreditatem Aaccepit, 
eam dilapidare totam agereditur., 

Mille talenta,] Gallicæ monetz fix cent mille 
ben fi quidem unum quo que talentum ad 


tationes noſtras, facit nummvs ſexcentos. 
Edicit 


S ATARAR DN. 


Edicit, ꝓiſcator uti, pomarius, auceps:. 
Unguentarius, ac Tuſci turba impia vici, 
Cum ſcurris fartor, cum Velabto omne macellum 
Mane domum veajant. Quid. tum? venere Afr 


quentes,. 


Verba facit leno: Quidquid mibi, qvidquid % 


Orum 


Cuique domi eſt, id crede tuum z & 'vel i nunc 


pete, vel cras. 
Accipe quid contra juvenis re 


ris; N 


Segnis ego, indignus qui tantüm poſſideam, aufer; 
Sume tibi decies: tibi tantundem: tibi triplex, 
Und uxor media.currit de note vocata. 

Filius Æſopi detractam ex aute Metellæ 


ſponderit =quus. * 
Tu nive Lucana dormis ocreatus,” ut aprum 
Coenem ego: tu piſces hiberno ex æquore ver- 


LIBER IL. ,,6. 


ſtatim wenire mane i in hn 
domum Jabet Piſcatires, 
marior,  aucupes 
|tarbamgue e 


truſci vici, ſcurras, fart 
82 ndcellum 2 2 


[49] 


& 


* 2 Quid” ia p ? 
mano numer con nflux#re, 
[Leno ' proloquitur :* Quiegaid 


babeo, quicquid' etiam illoyine- 
finguli domi habent, tun 
Ad Puta: ar ſeu mox, ſen 
5 peſce. Audi quid ad 
2 repoſuerit bonus „ nh 
"Jens : Tu in nivibur 
pernotas ocreas indutus, ut 
aprum ego comedam : tu Piſce 
rue in mari guaris mihi. 
£0 


235 1880 


certe_deſes baud mereor 
| [fanras opes babere, Tolle, 
+ « tibi decies centens 
ia ſeſtertiàdm: ti6i tan- 
| — ri ; triplum verd tibi, 


1 N feſtinat conjux media noche arcerſita, LEſopi filius margaritam =” ex ke. 


ANNOTATIONES. 


— 


227. — Qui fructus | ſive 
omnis generis vendit. 

. 228, U arius, | Pharmacopola, li 
Sat, 2. Gall. Par fumeur. 

© Tuſci turba impia wici,] Quotque volup- 
tatum aſſeclæ & miniſtri habitant- vicum 
Tuſcum; qui Palatium inter & Capitolium 
firus eſt: dictus à Tuſcis incolis, Quam 
appellandi rationem variè quidem explicant, 
Varro de Ling. Lat. I. 4. Tit. Liv. I. 3. Dion 
Halic, Vide Alex. ab Alex. I. 3. c. 18. In eo 


notam habuit, Plaut. Ciſtell. 2, 3, 2. Tuſc 
modo indign dotem queras corpore. Et Cureul, 
4, 2, 2, in Tuſco vice, ibi ſunt bomines 75 ipfi 
itant. 
NH Scurris) Gall. Bon ont. 
Fartor, ] Qui aves farcit & ſaginat : qui luca- 
nicas aliaq; id genus farcimina facit & condit, 
Cum welabio omne macellum] Cuncti Gmul 
copediarum ac deliciarum artifices & mĩniſtri. 
Vielabro] Velabrum à vebendo dictum volunt 
aliqui cum Varrone 1, 4. de Ling. Lat, paluſtris 
& aquoſus pridem locus erat, per quem etiam 
Tiberis defluxit, donec ab Auguſto, in alveum 
eſt eoactus : quemadmodum dicitur- in Arte 
Poet. v. 67. hinc & Tibul. I. 2. Eleg. 5. 
At gud velabri regio pater, ire ſolebar 
Exiguus pulsd (per vada linter aqud. 
Exinde vicus fuit Rome celebrisz.ex quiduſ- 
dam, in foro, boario z ex aliis, in foro olitorio: 
S. Georgia in Velabro. Nomen alii deducunt 
ex eo quod locus erat obtentus velis, ſub quibus 


meretrices habitIrunt; item vnguentaxii z 
unde & Thurarius dictus eft ; certè male = 


fait locuples admodum & 


4 


1 
Captiv. 3, 1, 29. quaſi in Velabro. oleaviie 
Martial, I. 13. Epigr. 32. caſeum Velabrenſem 
commendat. 

Macellum] Locus obſoniis vendendis Rome. 
deſtinatus : à maRandis ibus ac venun- 
dandis appellatus: vel 3 quodem Macello 
nomine, cujus domus olim ibi diruta W 
Alii aliter. 

231. Lens] Hic vel a leniendo.. wel. 
alliciendo dictue, accommodatum plans 
nomini ſermonem habet ad juvenem prodi- 
gum, 

233+ Eguur,] Ironice .Nomentanus ſciicer 
erga nequam illos homines ac. jucundos libidi- 
num miniſtros beniguus ac liberalis. + 

234, Tu nive Lucard, &c.] Qantas, inquit, 
pro me fers zrumnas, venando in Lucanie- 
montibus ac filvis, vel dum nivibus rigeſcunt, 
ut mihi apros afferas | de Lucania, in Epod, 2. 
ſub ſi nem. 

235 · Ferri: 1 Hine retis genus piſcatorium 
vocirunt everriculum, Non. Marcel. 

237. Sume tibi decies :] En vobis promis 
rependete ſtatui ; dono videlicet tibi, venator, 
decies centena millia ſeſtertiũi n ; tantumdem 
quoque tibi, piſcator : tibi vero triplum, 6 lego, 
qui ſeduld mihi voluptates procuras, 

239. Filius Aſopi, Sc.] Æſopus Tragoedus. 
xurioſus, Sed Ce- 
dius ejus filius decoxit ab eo telictam fibi hae - 
ditatem ducenties ſeſtertifim, ut aiunt 1 * cum 
i Cæcilid Metells adamaretur, pendentem * 
ejus aure margaritam ingentis pretii de 

atque aceto liquefctam —3 — Vide Valer. 


1 5 


ö 


vendebantur oleum, caſei, & fimilia, Plaut. Max. I. 9. c. . Macrob, J. 3. c. 16. Plin, 8 


3 


$6: A HORAT! 


abſorberet decies 3 fimul ; 

N Inud 
in curren- 

7 ny in ch ? 


Scilicet ut decles ſolidiim exſorberet) acstd 240 
Diluit inſignem baccam, qui fanior,' ac ſi 

idem in rapidum flumen jacerttve cloacam? 
uinti progenies Atri, par nobile fratrum, 243 


Fr uitia & nugis & | Ig 
j 7 ltate, cur- pravorum & amore gemel um 
ri — | ——. E Lulbiniss foliti impen do prandere coemptas, [6617 - 


mum; afſueti comedere 
inias magno pretio emplas z 
edlantur ſapere 

atro lapide 
veulus quiſpiam 
gaudeat extruere 


ANNOTA4 


. . ubl de Antoniique epulis 
— 8 fuddirque Prior id fecerat 
Pome is wnionibus magnet taxationis Clediud' 
Tragedi AEſopi filins, reliftus ab co itn amp 

ibus beres; ne in Trimviratu ſuo nimis - 

iat Antonius, pene Hiftrioni comparatus, &c, 
Caligula quoque pretioſiflimas mergaritas aceto 
 liquefaRtas ſorbuit, Sueton. Calig. cap. 37. 

240: Stificer wt decies- folk ex 
Plin, dd cit. Dao foere ni uniones per 

eme g 7 utrumgu? peſſedit Cleopatra My ypti 
; | | manu Orient regum 


| vim aceto, docet 
Vitruv. lib. $. cap. 3. Macrob. lib, 3. cap. 19. 
„eit. Ex miniftri unum lantùm was 
ne lire eceti, cujus aſperitus wiſque in| 
tabim margaritas reſolvit,  leem lib, 23. cap. 1. 
ſub' finem ; atem ſaxa rumpit infuſum, que 


nos ruperit ignis antecedens. 
243- NQuinri ies Arri, _ Pariter 
leves ac luxvriofi duo fratres-Q. Arrii fllii, Is 


videtur eſſe, de quo ſupra v. 86. 1 Va 

45. Luſcinias ſoliti impenſo prandere . 
ler, Mas, you opi T. — — — 
non ſo iu ſed etiam nau⁰ri 
| bin emptas pretiis in cænd pro ficedulis ponere, 
ecetegue lig magne ſumma uniones potioni- 
bus aſpergere- ſolitus, ampli ; 
Vn amaram am 


. 


8 ? ſanin'? creti an carbon 
ifhcare caſas, ploſtello adjungere mutes, 247 
Ludere par impar, equitare in arundine longs, 


+ perv0 currui mures alligate ludefe par impar, equitarein longo ſuſte; | 


i? 


TIONES. 
woes meritos  dignus prorſus filio, 4 quo dev 
rates dixi murgaritas. | 

' Prandere) Vox fortaſſe ad avgendam in- 
vidiam-poſita, Nam qui tam exquiſitas dapet 
prandebant, quae non cenabant? Si quidem 
ex Plutarchi Sympoſ. 8. cap. 6. prandium erat 
matutina qumpiam eſitatio, fine apparatu, en 
obviis quibuſſibet : cœna vero convivium 


II beratum & elaboratum. Unde &- {li pran- 


debant, at cienabant in edetu amicerum 3 
unde nomen. Vide. Alex, ab Alez. Ii. 5 
cap. 21. J 
246; Qrorſum abeamt ſani ?] Q mode 


i annumerentur? Mareilius haud abſurdè core 


rigitz Quorſum abeant? fſanin'? cretd an 


Creta an car bone notandi ?] Am laudandi, an 
vituperandi? Perſ, Sat. 5. v. 108. 77 1 

La prids cretd, mos hee carbone notai. 

247. Adiſcare caſas, e.] Amantes etiam 
defidere jam probat; tamque puerilia agere, 
quam ſolent pueri domunculas. extruentes & 
cn & lapillis; mures velut jumenta ad 
ploſtellum alligantes, b. 

248. Ludere par impar, ] Sicut pueri- mana 
prementes copiam nucum, fabarum, caſtanea - 
rum, nummorum, di vinandum alii aliis propo - 
nunt, ſitne par numerus, an impar. Sic tamen 
viri luſitdtunt interdum, imò & Avguſtus, 
Pew Octav. on Ale —— 

| expavit :  Jmpliciter &  palom 
oblectamenti causd — ſenex, Et poſtea 2 
rilit ad filiam: M tibi denarios dacentos\ 


i carbone notandi ? 


eee, ques ſingulis comvivis dederam, ff 


\ inter "ſe, inter canamy wel tan wel par” 
impar ludere. Dehis Jul. Pollux lib, 9. cap. 7. 


Ovid. de Nuce. v. $0, 


Eft etiam, par fit" mmer, qui diaz as 
N g 


—— pats yt — 


| narratur ſapiensille-Socrates ; nec ſupers 


WTEY 


6 SPSS CO HE 


* oY. 


Ce. 
Sollicitus plotes; quæro,  faciaſne, quod olim ossi lacbrymere 


* 
Mutatus Polemon ; ponas inſignia morbi, nam ature fie quod” 
Faſciolas, cubital, focalia : potus ut ille 235 1 * — 
Dicitur ex collo furtim carpſiſſe coronas, cen, palin, 22 
Poſtquam eſt impranſi correptus voce magiſtri, 9mm: —— 


|  vapire detraxiſſe, ftatim ut 


 ANNOTATIONES:. 


„ Si quem delefict barbatumz) Id eft, fi» Sj recitaturus dedero tibi Iibellums - 
2 & ſenex. ludos iſtos pueriliter Hoc 3 | 
conſetetur, ac totus iis incumbat. Nam, ut] Et lib. 4. Epig- 47. * 
dixi, tum paulò ant?, tum alibi, nugari se Quid recitaturus cirtyndas wellera calls? 
ludere viri graves aliquando viſi ſunt, Vide} Potxs ut ills Dicitur- ex collo car 
Sat. x, hujus lib. J Valer. Max. citat. 

254. Mutatut Polemon;] Is adoleſcens Athe» 
nienſis luxuriã perditus, die quãdam ebrius & fra 
comeſſabundus ſcholam Xenocratis ingreſſus 
eſt ; hune verd cum de temperanti2, ſobrietate, 


tis diſcipulus poſt oo docuit magna 


. Þ 


crates valde ſobrius & continens fuit. Ergd qyod 
impranſus hie dicitur ille;z et quod ait Perfiut 
vinciebant preeſertim molles 1 Grazci periſceli= Sat. 5, v. 85, cur quis wen prandeat, doc off 
das vocant : Latini ſubli — — notat ſobrietatem philoſo- 
feminalia: Gall, bas &@ — de chayſſer. 'Cic, phorum ſemel in die eibum capientium, ns 
* . P. — _ 2 muy- — cibo & potions —— — 1, {0,4 
ebribys ſoleis, @ purpureis fa + + [ent mente ac ingenio, ut loquitur Cic, Tuſc,, 3 
ff Dal rg 11, | Porrd.ut ſiecus Xenocrates, ita & caſtus x Nat 
2 faſcias quibus crura veſtiuntur.  -  |& Phrynes & Laidis nobilium meretridam 
ith] Polvillom canantis cubito- ſuppo- |blandimentis atque illecebris nequicquam 
nendum aliqui interpretantur, ſed abſard&, |tentatus pudore ſuffudit ipſas impudentes ; qua 
Nam quid ad rem? Imd erat palliclum|demdm vieee predicirunt non virum illum ſed 
quoddam ſuper humeros ad cubitos uſque|ftatuam viſum eſſe. Diog, Litrt, lib, 4, &c. 
protenſum, caput etiam cucullo protegens| Correptus vote magift/i, } Val. Max, ants cit. 
contra frigus. Quintil, modd eit. Non contentus Polemo tam deformi / introitu, 
Focalia :] Torques, coronas floreas, inqui- | conſadir etiam, wt clariſimum eloguium. & þi | 
unt. Imo colli ac favcium involucrum- & |dentiſſima precepts temulentiæ laſeiviis ST 
= Sn Palin fo ins 4 ous iſe 4 — 
v. 17. annot. Quintil. Pa om! i , Mia as. 
faſcias 15 SE EO iete Io ma: . * 4 | 
a poreff excuſare valetudo. | Polemo unius orationis ſaluberrims medicing 
Senec, Natur, 4. Videbis —— gracilis ſanatus, ex infami 27 Maximus 7 
l ciremmdatot. 14. evaſit. Peregrinatus elf jus animus ney u- ia » 
Epigr. 144. ies babitawit, 
Por». 


qe 


- . — * 
r 4 * n * 
© Cn ite reagent Ae a 
> rr * 
2 —— 


= . — 
— — by 


—— 


— 


4 
* 
| 
its 
oo 
i 
* 
Fi 
_ 
= - 
ry 
4 
. 
1 
1 
LW 
* 
(4 
Loh 
4 
't4 
18 
i 
hy 
1 
1 
uf 
1 
4 


- 


— 
— 


4% A HORAT I 
as 


deneges, efflagitat, In guo Excluſus qui 
animo. pug nat: redeat ne 


jam accerſit, an 
revertar ? minime ; licet _=_ 
cctur. En famulus 2 


tium modo & ratione carchs. 


iſpiam firma reddere nitatur, 
—4 —.— inſtar incerta 
unt, argue. cæce impetu mo- 
vontur 3 is non n 
4a i velit 


efipere certa 


238. Perrigis irato puero, c.] Comparat 
actiones amatoris cum aQionibus pueri, 

2859. Amgtor Excluſus] Ex Terentii Eunuch. 
Sc, 1. ubi Phedria expulſus à Thaide mere- 


deliberat; W 
t 2 faciam nen eam f nd nunc 
i 


Con accerſor ultro ? an potiùs ita me comparem 
Won perpeti meretricum contumelias : | 
Exclufit : rewocat : redeam ? Non f me ob ſecret. 
Perf. Sat. 5. 177. 
Nunc ferus 


dicas : 


9 


N accerſat S ultrd 
Supplicet, accedam ? | 
261. Heret Inviſis foribus ] Odit & aver- 


ok poteſt diſcedere. Vide Perf. modd cit, 

4 263. An potids mediter f̃nire dolores ?] Perl. 
t. N 
1 finire dolores 
Præteritos meditor, 

© 26s, Servus non pauld ſapientior. 
ſervus 82 


hero ſuo longe ſapientior, 


eam conſilis regere non potes, 


trice, ac xdſt accerſitus, ita ſecum agit ac 


| | Et tibi blanditias tremuld componere voce. 


1 LAC 


Porrigis irato puerto cùm poma, recuſat: 663 
ie i Sume, catelle; negat: ſi non des; optet: amator 


diſtat? agit ubi ſecum, eat an non, 


differt. amater expulſus, cum) Quo rediturus erat non arceſſitus; & haret 261 

- * vo | [NViſts foribus. Nec nunc, cum me vocat ultro, 

— hwy 8 adden Ton Accedãm ? an potiùs mediter ſinire dolores ??: 

recedic 4 Excluſit; revocat; rede am ? non, ſi obſectet. Ecce 

Seryus non paulo ſapientior. O Hete; quæ res 265 

au fizem doloribus conguiram ? Nec modum habet neque conſilium, ratione, 

modo Pro bd 

Tractari non vult, In amore hæc ſunt mala: bellum, 

prudentior. O domine, confi Pax rurſum. Hæc ſi quis tempeſtatis prope ritu [564] 
& ratione baud geritur nego-) Mabilia, & cad fluitantia forte, laboret 


We 24/5 


Tn amore bac ſunt incenmada? Reudere certa; ſibi nihilo plus explicet, ac ſi 270 
bellum as deinde pax. If, Inſanire paret certa tatione modòque. 

Quid? cum Picenis excerpens ſemina pomis 
Gaudes, ſi cametam percũſti forte? penès te es? 
is proficiat, uid? cum balba fetis annoſo verba palato; 
rations & modo, Quid? cum Picenis pomis ſemina detrabens lataris, fi caſu ferias tectum 
Convexum z an tui ex compos Nuid quando ſenili palato molliculus woces fngis. 
n 1 rn 


Is amore bec amm a inſunt vitia, injurie, | 


Bellum, pax \rurſum. Incerta hc fi * 


Qu dm ñ des operam ut cum ratione inſanias. 
Plutarch. amant, oderunt: eundem abſentem 
deſiderant, præſentem metuunt: adulan'vr, 
convicia dicunt: pro amato moriuntur, occi- 
duat ; optant non amare, abſtinere amore no- 
lunt, &c. Vide Plaut. Ciſt. Se. 4. Cred: ego, &c 
272. Quid? cum Picegis, c.] Aliis 


* 


vieles, at fi wocet, baud mora, amantium ineptias confert cum puerorum 


nugis. Nimirùm folebant amatores pomi ſemina 


cjaculari, que fi cameram fave lacunar triclinii 
contigiſſent, velut felix augurium accipiebant : 
ſeque rem concupitam ſperabant aſſecuturos. 


ſatur januam, vubi repulſam tulit, nec tamen ab Vide Jul, Poll, lib. g. cap. 7. | 


Picenis.] Synecd. pro quibuſlibet malis ac 
pomis: laudabantur-verd il a que proveniebant 
in Piceno Italia regione, quz hodie complecti- 
tur Maxchiam Anconitanam 3 Aprotii, 

273 · Gaudes, fi cameram, c.] Ineptè & 


N ] Parmeno| pueriliter exultas leni ac futili de caus8, an 
Phedriz juvenis amatoris, ipſo quidem|ergd ſapis. g 


274. Com dalla, Ge,) Com tu men molll⸗ 


* Que res Nec modum babet, Cc. ] Ex Terentio| uſcule verba effers & pueri ad inſtar balbutiendo 
d. 
| — gue ret in ſe negus confilium neg; modum 


pronuncias, blanditiarum causa, ad captandum 
puellæ bene volentiam. Tibul. a 


Quid ? 


N " 
* 


SATIRARUM LIBER H. 3. 46s 

Quid ? cum balba feris annoſo verba palato, Quid ® quando ſenili. palate 
Adificante caſas qui ſanior? adde cruorem 275 . | 2222 
Stultitiæ, atq; ignem gladio ſcrutare: modo, in- cala exernente f * 
uam, W P — , [angiinem_ dementia, f 

Hellade percuſsa, Marius cùm præcipitat ſe, [665] N, e e Die 


: - ty . vero, Marius nuper Hel ade 
Cerritus fuit? an commotæ crimine mentis orciſ@ pareipitem ſe dans, 


Abſolves hominem, et ſceleris damnabis eundem, [/vime, furioſus ? unum i- 


Ex more imponens cognata vocabula rebus? 280 , * 1 . 
Libertinus erat, qui circum compita ſiccus [affirmabit, prarima, ut fits 
Lautis mane ſenex manibus currebat, et, Unum, eee re qualque de 


(Quid tam magnum? addens,) unum me ſurpite — En — 


morti, junus diſcurrens per  plateas, 
(Dis etenim facile eſt) orabat: ſanus utriſque manibus lautis,  atgue ita 


Auribus atq; oculis: mentem, nifi litigioſus 285 nf an LL a 


Exciperet dominus, cum venderet. . Hoc quoqueſinquam, ab interits windi- 
vulgus | | [656] |care, O di; nam poteſtis. 

Is aures ambas & oculos integros habebat ; at mentem exciperet eum wenundans berus, fi lites fu- 

giſet. Atque hoc etiam hominum. | | fl 


ANNOTATIONES. e 

Perſius ſimile quid habet, Sat. 1. v. 33 282. Lauri: manibus.] Ritè omnia peragit, . 
Rancidulum guiddam balbg de nare lacutus | puraſque manus ad deos tollere ſatagit, fatuè 
Phyllidus, 1 tylas, watum & plorabile fi quid tamen. 
Ehquar ; & tenero ſupplantat -1erba palato. 283. Quid tam magnum ?] Quid hoe diig 


* 


275. Adde cruorem Stultitiæ.] Verdm amor] magnum & difficile? unum ſeilicet hominem , 
non tantùm facit inſanos, ſed & crudeliter fu- |morti eri Alii leg. quidnam magnum f * 
rioſos. Nam ad cædes etiam perpetrandas im- Alii vulgo, gziddam magnum addens, Veruüm 
pellit & cogit, | noſtra lectio clarior, ac meliorem ſenſum gignit. 
276, gladio ſcratare:) Pythagoricum| Unum me Jurpite morti.] Immortalitatem 
illud ſymbolum ac præceptum erat; Ignem gla- |concedite mihi veſtrũm obſervantifliimo, Huc 
dio ne ſodito: id eſt, hominis, præſertim verd [pertinet verum etymon vocis ſuperflitio, cujus * 
| potentis, iram jam ardentem ne magis accende | meminit Cic, 2. De nat, Deor. n. 924 Qu rotor | 
< & move. Diog. Laert, lib. 8. Hic Horatius in- | dies precabantur & immolabant, ſui ut libert fibi 
| nuit, eum qui jam gravi affectu, ut amore | ſuperſtites eſſent, ſuperſtitiofi ſunt appellati : quod 
abreptus, alio inſuper affectu, ut ira, commo- | nomen pofiea latiis ae Contra tamen pugnat 
vetur, omninò inſanire, imd ad quodvis pa- | LaQtant, lib. 4. De veri ſap. cap. 28. Saltem 
trandum facinus & crimen accingi- Sic Ma- liquet ſuperſtitionis vocabulum olim optatum 
rius nuper, inquit, Helladem puellam, quam de- iis bhominibus, qui ſuperſtites eſſe eupiebant - 
peribat, pre irs & zelotypii trucidavit; ac de- | vehementids, mortem abhorrentes pluſculum, 
inde ſemetipſum pre dolore precipitavit. Rem | & vitam a diis enixè flagitantes, | 
ſuo tempore videlicet factam poẽta comme» | 285, Mentem, niß litigioſus, Exciperet dominus 
morat, Sc.] Id eſt, libertinus ille, five libertus, ſanus 
278. Cerritus ] Quaſi Cereritus, id eſt, a Ce- ¶ quidem erat corpore, at mente nequaquam : 
rere perculſus, & in furorem actus. quocirca fi eum adhuc ſervum deminus ven- 
An comme crimine mentis, & .] Urget ] didiſſet, vitium mentis dicere debuiſſet emen - 
valde hæc ratio: An, inquit Stertinius, mavis ] ti, fi lites habere cum eo nollery atq; aded fa- 
iſtum hominem ſceleratum dicere, quam fateri | num aſſeverans, mentem debebat excipere, Cir, 
inſanum f verim quoquo modo reſpondeas, | Offic, 3. n. 91. In mancipio wendendo dun i- 
nihil proficis; fi quidem improtus quilibet|/a vitia, que ni dixeris, redbibeatar mancipium 
inſanit. | | Pre civili, Vide Gell, lib, 4. cap. 2, ubi fic 
281, Libertinus erat, Se Jam ſuperſtitio-| ſeribit: In edicto ædilium curulium, "qua parte . 
ſos aggreditur, omnemque fimul religionem de- | de mancipiis vendundis cautum eft, ſcriptum fie 


% r 


_ 
* 
0 


ridet. uit: Titulus ſervoram fingulorum ut 
Circum compita,] In compitis «oli penates fit curato, ita ut intelligi ref? paſſit quid morbi 
juſſerat Auguſtus. vitiique cuique fit, c. Unde i morboſum aut 
Siccus man? ſenex, Cc. ] Singulzz voces ad-|vitioſum, noxave non ſolutum ignoraſlet emptor, 
vertendæ, animum tranquillum & hoc magis| redhibere poterat ex lege» 
luperſtitioſum notantes, | 


„ 4c 


_—  . 
cy 


H h Chryſippus 


* 
\ 


466 


genus 
F 
er ing; men- 
bus eegrotantis 110 4 :; 


G HORAT 1 


Chryſppus is Chry 
Menenit grege. 


0 iter, qui m 
egritudines immittis & au. 
| „ fi frigida quartana 
reliquerit meum hunc 
liolum, _ in Tiberi ſtabit 
mane, gud die tu jejunia præ- 
un! itaq; ſeu 43 feu 
medicus ergrotum 2 periculo 


liberawerit, veſana parent H æc mihi 
in frigido Iittore flatuet, ac " 
wil ab. ebri PR Arma dedit, 
Ecquo morbo mente 


ſippus ponit facunda in 
Jupiter, ingentes qui das adimiſque dolores, 
Mater ait pueri menſes jam quinque cubantis, 
magna;| Frigida fi puerum quartana reliquerit, illo 
Mane die, quo tu indicis jejunia, nudus 

F. In Tiberi ſtabit. Caſus mediciiſye levarit 
Egrum ex præcipiti, mater delira necabit [577 
In gelida fixum ripa, febrt 

Qu6ne malo mentem cancu 


, 


1 FLACCI 
gente Meneni. 


290 


Fd 


ue reducet. 294 
? timore deorum. 
Stertinius ſapienturn otavus amico 

poſthac ne compellarer inultus. 


* 


fd Dixerit inſanum qui me, totidem audiet, atque 


metu numi num. DAM AS IP. ad Horat. a mibi velut amico dedit arma Stertinius ———— ofta- 
our, ne deinceps impun2 dicterĩis inceſſerer- Quiſquis mp dementem afpellarit, pariter me wocabitur, 
ANNOTATIONES. 


286. Hoc quogue vulgas, &c.] Hanc ſuperſti- 
tioſorum turbam accenſet Chryfippus numeroſæ 
genti ac multitudini infanorum, five fimilium 
Menenii. De Chryfippo lib. 1. Sat. 3. v. 127. 

287. Fæcundd in gente.] Sap. Stultorum in- 
Fuitus eft numerus. 

Meneni.] Hic pardm integra ſanæve mentis 


vivebat Horatii tempore, ſuperſtes unus ex illâ voti 


Meneniorum familis pridem celebri quamvis 
- plebeis, Notus in primis extitit Agrippa ille 
Menenius, qui ſolerti membrorum ac ventris 
diſſidentium apologo, patres & plebem alienaios 
in concordiam reduxit. Tit, Liv. Ib. a. 
288. Jupiter, ing enten, Sc.] Aliud ſoperſti · 
tionis genus & exemplum. Mater ſtultè vorum 
facit, ac ſtultiùs adimplet, Vovet pro incolu- 
mitate filii, voti rea incolumem ipſa enecat, 
290. Frigida quartanz,] Ex atra bile quar- 
tana febris proficiſcitur : atque hujus paroxyſmo 
incipiente, totum corpus frigore & horrore con- 
cutitur. 
291. Ile die, guo, c.] Die nempè Jovis, quo 
jejunia indicebantur a magiſtratibus ac ſacerdo- 
tibus, qum a populo in Jovis honorem obſer- 


vanda erant. Morem certè hunc hauſerant 3 


Juazis, Chaldæis, Ægyptiis, quorum ingens e 
rat Rome numerus, 
ſe jejuniis præparabant, ut & hodie Chriſtiani. 

Nudas In Tiberi flabit.] Quaſi ut toto ablu- 
tus corpore, hinc purior ad Jovis ſacra proce- 
deret: is veterum mos erat ſuperſtitioque. 
Virgil, Ta. a. v. 789. 


Attreftare nefas, donec me flumine vivo 
- efas, Au 


Juvenal. Sat. 6. v. 522, 


2 fractd glacie deſcendet in amnem: 
er matut ino Tiberi mergetur, & ipfis 
Voerticibus timidum caput abluet. 


Perſ, Sat. 2, v. 15. 


li enim ad ſolem nes feſtos 


Hæc ſan#? ut poſcat, Tiberins in gurgite mergit 

Mare caput lis tergue, Cc. , 

292. Caſas 9 * levdrit.] Spius 
enim parùm valet medici induſtria adverſus 
quartanam: quz Proinde vocatur Madicorum 
opprobrium, 

293+ Mater delira necabit.] Veſana mater 

e religione putans obſtringi ad ſtatuen- 
dum eum nudum in gelido flumine, reducet 
febrim depviſam, & filium enecabit. 

293. Fimore deorum.] Cic. De nat, Deor. 1. 
n. 118. In ſuperſiitione ine timor inanis deo- 
rum : religio deorum cuktu pio continetur. 

296. mibi Stertinius, c.] Damaſippus 
ſermonem finiens, Hæc ego documenta, inqu.t, 
bavſi & accepi a Stertinio, qui ſane meretur 
annumerari ſeptem Gracie ſapientibus. Qua 
vero illa? (adverte quan acre ludibrium) ni- 
mirim tota ſapjentiz Stertinii laus in co eſt, 

uod omnes ſtultos eſſe docuerit. 

Sap ientum octavus.] 24 Sat, a. v. 40. 

Tertius & ceelo cecidit Cato. 

De ſeptem illis viris ſapientie fama inclytis, 
ita Cic. De finibus 2, n. 7. Septem illi non ſuo, 
ſed populorum omnium ſuſfragio nominati . 
Non conſentiunt omnes de fingulis tamen; at 
quatuar hi ab univerſis agnoſcuntur ; Thales 
Mileſius, Bias Pri:næus, Pittacus Mitylengeus, 
Solon Athenienfis, quibus alii alios ſubnectunt. 
Ergo & iſti cclebraatur ; Ariſtodemus, Cleobu- 
lus, Periander, Cailo, Anaxagoras, Pythago- 
ras, Anacharſis, Arceſilaus, &c. Vide Diogen. 
Laert, lib, 1. Cic. 2. De leg. n. 26, Thales ſa- 
pientiſſimus inter ſeptem, inquit. 

297» Ne compellarer i wy O egregium 
ſapientiæ fraQtum ! imd ridiculam vanitatem ? 
non deinceps inultus compellabitur ipſe ſtultus, 
quipps qui pariter alios poſſit ſtultos vocare, 
didiceritque fere omnes inſanire; unde convici- 
1 conviciati queat. 


Reſpicere 


$ATIRARUM LIBER H 3. 467 


Reſpicere 


num) 
Inſanire putas ? e 


Ad ſummum totus moduli bipedalis; 


Corpore majorem rides Turbonis in armis 
Spiritum et inceſſum. Qui ridiculus minus illo ? 
An quodcunque facit Mzcenas, te quoq; verum eſt, 
Tanto diſſimilem, et tanto certare minorem ?  - 


Abſentis ranz pullis vituli pede preſſis, 


deridens, quomodo videare, minis illo ridiculus ? 
te certatim moliri tanto diſparem & inferiorem ? 
vituli pede contritis, 


Ref — diſcet pendentia tergo. 
Stoice (poſt damnum fic vendas omnia 
Qua me ſtultitia (quoniam non eſt genus u- 


nam videor mihi ſanus. 
Quid? caput abſciſſum demens cum portat Agave 
Nati infelicis, ſibi tum furioſa videtur ? | 
Stultum me fateor (liceat concedere vetis) 
Atque etiam inſanum: tantùm hoc ediſſere, quo me 
Ægrotare putes animi vitio. Accipe: primùm 
Ædificas: hoc eſt, longos imitaris, ab imo 


| 


j ph; | t . f 7 « 
dentia dorſo averſe. HOR. 
o Site, poſt jatttram bo. 
norum, ita wenuntdes chnfih 
plurts: die verd, quando. 
quidem diverſa ſunt 


pluris) 


(03 
2 
82 furem Agave Ye 


wm fo oft fant 
ga ren 


305 


HOR, Fatebor N 
8 conredo me dementem, imd 
 weſanum t it ſake 


et idem doce, gud me animi noxd 


cum arbitreris, DAMAS 
310 — ede cru : id 


et, iv & wertice 


vix dues peds alu, 
amularis proceros : ipſeque 
armaii urbonis animum 


[59]|& um corfgore majoerem 
Quicguid autem 2 Magxcenas, an txpedit 
Sic profectò fabulantur ; Abſenti: rane pullis 


ANNOTATIONES. 


299. Ignoto diſcet pendentia tergo.] Nimirdm 
. homines D pe- 
ras hinc & illinc pendentes : in anteriore aliena 
teponi vitia, propria verò in poſteriore, que 
& tergo eſt; quo fit ut illa facile videant, hee 
non ita, Senſus itaque eſt, diſcet ſcrutari & 
cognoſcere propria vitia quæ ignorabat. Catull. 
Carm. 20. v. 21. 

Scd non widemus, mantice quod in tergo eft, 

Perſ. Sat, 4. V. 24+ | | 

Sed præcedenti ſpeflatur mantica tergo. 

Non abſurdus omninò, fed aproſdionyſus, qui 
locum hunc interpretetur ex verbis ante 
ſitis, cavdam trahat; hoc ſenſu : diſcet ille 
pendere ſibi alligatam tergo caudam, inſaniæ 
videlicet indicem ac probroſam notam. Vice 
ibi, ſi vacat & libet, v. 53. 

300. Stoice poſh dammum, c.] Abhine ad 
ſatire finem Horatius cum Damaſippo collo 
quitur, 

Sic vendas omnia pluris, &c.) Ironica pror- 
fus apprecatio : faxint dit, ut quzeſtuoſ3 nego- 
tiatione reſarcias priora damna jaQuraſque olim 
facts : quandoquidem ex inope tam ſapiens 
evaſiſti, ac tot ſapiemtiz arcana mihi reveliſti, 
At eum me inſanum tam aſſeveranter pronus 
cies, qui fit ut ſanus ipſe mihi videar ? 

303. Quid? caput abſciſſum, &c.] Tibi nempꝭ 
ſanus videris: nec tamen ſanus es. Enimverds 
in propriis cæcutimus. Dic amabd, nunquid 


; 


| 


Agave.] Hac cum aliis Bacchantibus Oryiz 
peragens, Pentheum filium facra illa con 
nentem, & ad ea curioſids & contra Fas pene- 
trantem, Bacchi furore incitata diſcerpſit, ab- 
ſciſſumque caput quaſi ovans thyrſo circunita- 
lit, rata ſe occidiſſe immanem aprum vel, u 
alli ſeribunt, vitulum. Vide Ovid, Metam. 1 
& Perf. Sat. x. v. 100. & que adnotavi lib. 4. 
Od. 19. v. 14. 

20s. Stultum me futeor.] Victus ind ratiane 
Horatius fatetur quod ante negabat; inquirit 


tamen, quz ſua fit ægritudo, quod animi vi- 
tiums Z quidem Damaſippus ipſi ediflerit, 


308. A4dificas.] Hoc primim : #dificandi li- 
didine vexatus, magnatis ambitio:è æmulatus. 

L. imitaru.] Ludus eſt in ambiguZ 
voce os, Tu pufillus magnos, tenuis & 
modicis bonis opulentos ac divites vis imitari 


tuitz quidem: des moliris facultatibus ma- 


ores. | 
zog. Meduli bipedalis,} Minima certs bee 
eſt humani corpuſculi menſura, Vide Plin, lik. 
7. cap. 16. 
310. Turbonis.] Gladiator ille ſtatura exiguus 
erat, cæterum grandis animo, inceſſu, actione. 
312. An quodcungue facit Mycenas, We] 
Hie in Eſquiliis lumptuoſas ædes hortoſque 


magnificos tune temporis moliebatur. - - 
fabula 


Agave ſe furere noverat, cùm maxime fureret ?: 


- 


314. Abſentis rane pullis, It.] fo 
22 quam Phædrus — N : | 


Hh 2 


Vnes 


463 Q. HORATI 
un effugiſſe, Is verd n- 
tri ediſſerit, qua ratione im- 
mani: con ſanguineos 

I ſeiſcitatur, 
guanta atque intumeſcens 
quErit, an ergo tanta ęſſet f 
Major. Deinde, an fic? 
Cumgue plus & plus intume- 
ſceret; ait pullus, Etiamfe 
diffregeris te, baud par fuerts, 
Imago ifa non walde tibi 
7 Aude jam carmi- 
na (id eft, oleum igni appone ) 
gue fi condit' ſapiens 77 
guam, tu quogue ſapis, illa 
factens, Face iracundiam 
graviorem (HORAT. Obe 
ſatis eft) nitorem facultates excedentem 


indulge denique minori. 


I FLACCI 


Unus ubi effugit, matri denarrat, ut-ingens 31 
Bellua cognatos eliſerit. 
Quantane? num tandem, ſe inflans, fic magna fuiſ- 
Major. Dein: Num tantum? cum magis atque 
Se magis inflaret; Non, fi te ruperis, inquit, 
Par eris. Hæc a te non multùm abludit imago. 320 
Adde poëmata nunc (hoc eſt, oleum adde camino) 
Quæ ſi quis ſanus fecit, ſanus facis et tu. 5 
Non dico horrendam rabiem, (Jam deſine) cultum 

Majorem cenſu (Teneas, Damaſippe, tuis te) 
Mille puellarum, puerorum mille furores. 

O major, tandem parcas, inſane, minori. 


Illa rogare, [ ſer?” 


325 


(HOR ar.“ o Damaſippe, rerum ſatage duntaxat 
lwarum) amores ſexcentarum puellarum tetidemgue puerorum. 


HORAT, o fultorum maxime, 


ANNOTATIONES. 


321. Adde poimata.] Apud Stoicos pridem, 
ut & plerumque apud alios, & etiamndm, vix 
bene ſani pcEtz habiti ſunt, Epiſt. ad Piſones, 
v. 296. 


excludit ſanes Helicone porta: 

Democritus. v 

Oleum adde cami no.] Proverbium eſt. Indi- 
cat hie hominem jam forte inſanum, ſi verſus 
faciendi prurigine inſuper titillatur, duplici 
inſani3 laborare. 

323. Horrendam rabiem, &c,] Patientiam 
imprimis colebant Stoici; cultum ve!$ corpo- 
ris, & nitorem veſtium negligebant. 
contraria Damaſippus objicit Horatio. Quæ 
quidem ipſe non diffitetur Nam iracundum, 


= 


td 


Duo his 


ſen iraſei facilem ſe innuit, tum in Epiſt. vlt. 
lib, 1. tum alibi non ſemel : cultum werd mun- 
diorem, atque majorem cenſu etiam declarat 
lib. 1, Sat, 6. v. 78. 

Jam deſine.] Haze & ſequentia quædam ira- 
cundulus reponit Horatius crebro, Damaſip - 
pum interpellans, tem lepieè quam ſalsè. 

324. Teneas, Damaſippe, tuis te.] Tua vitia 
diſcute, non mea, 

325» Mille puellarum, &c. ] Erat enim libi- 
dinoſus admodùm, atque in Venerem putris, ut 
loquitur Perſ. Sat. 5. 

346. Major Os parcas, &c.] Cùm fis 
maxime inſanus, mihi parce minus te inſano. 


| 


_ 


en. 


R A IV. 


Præcepta culinaria Epicureorum quirundam ſaliè irridet. 


HORAT. Unde venit, & 
gud vadit Catius? CAT. 
ibi reſpondere non licet 


U ND E, 


et quò Catius? Non eſt mihi tempus 
aventi 


ANNOTATIONES. 


mibji per rempus cupienti 
1. Unde & quo &c,) Quemadmodum ſa- 


tirà præcedenti falſos & adulterinos Stoicos 
ſub Damaſippi per ſonã Horatius inſectatus eſt ; 
fie in hic ſophiſtas Epicureos exagitat ſub 
perſonã Catii, 

Undz, & gud] Fortvitum occurſum fingit 
poeta. Simile eſt exortium Phedri Platonici. 

Catius,] Hic ipſe eſt M. Catius Epicureus phi- 
loſophus Inſuber, eujus mentionem faciunt Cice- 
ro & Quintilianus, 3 lib 10. cap. 1. ita 


ſcribit:” In Epicureis Lois quidem, ſed non inju- 


Jrum natur, & de ſummo bona quatuor libros 
ſeripſit, inquit vet. comment. teſte verd Cice- 
one mox citando, doctrinam Fpicuream Latinè 
deſcripſit. Cic. lib. 15. Epiſt. 16. Coſſium A 
Stoics ad Epicuri diſciplinam tranſlatum quaſi 
rransfugam vellicat : Ne te fugiat Catius Injuber ' 
Epicureus, Se. S-2, 46.2: 4.42 Jam biennium 
aut triennium eff, cum wirtuti runcium remi - 
ili delinitus illecebris woluptatis. Epiſt. 18. ſeq. 
Ubi igitur, inguies, ah ? Tua quicem in 
culina, mea moleſta eſt, Reſcribens autem Ci- 


cundus tamen aucter eſt Catius : nempe is de re- 


ceroni Caffivs cod. lib. Epiſt. 19. fic habet: 
Ponere 


Ponere ſigna novis præceptis, qualia vincant | 
Pythagoram, Anytique reum, doimque Plato- 


Peccatum fateor, cùm te fic tempore lævo 
Interpellirim :, ſed des veniam bonus, oro, 
Quod fi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox, 
Sive eſt nature hoc, five artis; mirus utroque. 


Quin id erat curæ, quo pafto cuncta 


Utpote res tenues tenui ſermone peractas. 
Ede hominis nomen; ſimu] an Romanus, an hoſpes. 
Ipſa memor præcepta canam : celabitur auctor. 


SATIRARNM LIBER U. 4 


469 


— news documenta, quer 
ediantur Pythagoram, 
arcuſatum ab 0, a! 

eruditum Platenem. HOR. 
Confiteor erratum, qudd te 
awecarim bora tam impor- 


tuna 7 indu' 

benignus ; F onde excidat © 
tibi madd quidpiam,. ſen illud 
pendet 2 natura, ſeu ab arte 
revecabis facile, cum utrague 
pollear, | CAT, Ind ſata-' ay 


ut fingula retinerem, _ 
quippe ſubtilia ſubtili diffige 
ne cumprebenſa. HOR. Els © 


1. (0998 
3 


tenerem; 


9 


guere nomen viri, pariter ue dic, an Romanus ſit, an externus, CAT, Fræcepta guidem res 5 


citabo memoriter : at reticebs aucterem. 


ANNOTATIONES:. 


Non meberculd in bac med peregrinatione quid- 
guam libentius facio, quam ſeribo ad te. Videor 
enim cum preſente logui & jocari, Nec tamen 
hoc uſu wenit propter ſpectra Catiana : pro guo 
tibi proxima apiſtola tot ruſticos Stoicos regeram, 
wt Catium Athenis natum efſe dicas « . + + 
Difficile eff hominibus perſuadere rd nan $8 
ard aipiriy eſſe: ie wed & artapatiar 
virtut, 1fticid, T5 nas parari, & verum, & 
pretered probebile et. Ipſe enim Epicurus, à guo 
omnes Catii & Ameſinii mali werborum in erpre- 
tes proficiſcuntur, dicit, un ici dis avev TY u- 
Mag S Iixaiag Qiv, Ttaque & Panſa, gui n+ 
Tomy ſeguitur, vlrtutem reti net; & ii, qui a nbi. 
$i wocantur, ſunt $1ihixanu Na! Side 
FT. x2:0i z omneſgue wirtutes & co/unt & retinent, 
Ex quibus intelligitur doctrina Epicuri quidem 
ſana, & quorundam Epicureorum, & quorum ſe 
eſſe numero Caſſius ille oſtendit; inſana verd 
aliorum plurimum, inter quos iſte Catius, quem 
hie ſubſannat poeta, Hi nimitùm ad corporis 


voluptates perperàm referebant quicquid Epi- 


curus tribuebat voluptati dumtaxat ei, quam a 
nimus & virtute percipit ac metit. Vid. Sat. 8. ſeq. 

Non e mibi tempus, &c.) Interpellaatem a- 
movet & amandat, quaſi rem gravem moliatur 
anziè, dum culinæ myſteria pertractat. 

2, Ponere Aus.] Hæce onjaiia xa? uriuala 
vocat Plato in Cratylo : & certe non minus per 
imagines quam per literas rerum memoria con 
ſervatur, Vide Cicer . 3. ad Heren, Senec. Epiſt. 6; 

Qualia vincant Fytbagoram.] Talia ſunt hee 
documenta, ut pluris æſtimanda videantur, quam 
que ſeripſere Pythagoras. Socrates, Plato; quocir- 
ca laboro, ne quid memoria efluat, ait Catius. 

3. Pytbageram.] Samo inſuls oriundus ille 
floruit ante Chriſtum annis ferme ſexcentis. Di- 
ſcendi cupidus ad Z/Egyptics & Babylonios ſe 
contulit, Diog+ Laert. lib. 8. Venit in Itgliam, 


regnante Tarquinio Superbo, eamq; regionem 


Hh 3 


| | 1. 
quæ Magna Græcis dicta eſt, privatim & publi- 
ce exorna vit præſtantiſſimĩs inſtitutis & artibus, 
Cùm vero doctrina ejos longè lateque flue ret, 
permanavit in urbem Romam, Hac Cicero | 
Tuſc. 1. n. 38. Tuſc, 4 N. 2. Tuſe. 5 N. 10. 
De eo jam antea lib, 1. Od. 28. & Epod, xg. - 
Anytique reum.] Soeratem, quem reum e- 
gerunt Anytus quidam dives, Melitus poeta, 
& Lycon orator, quaſi. male de diis ſentientern, 
Alia ab aliis accuſationis capita xeferuatur: in- 
vidia & calumniis oppreſſum conſtat. Que ve- 
rd publice damndrat Aibenienſium civitas, pub- 
lick luxit ; atque in ejos accuſatores indignatio- 
nem & ultionem convertit; ut ſcribit 8. Au- 
guſt, De civ. Dei, lib. 8. cap. a. Vide Lactant. 
lib, g. cap. 16, Platon. Apologiam Socratis 1 
Apul. De afino aur, lib, 10. Athen, lib. 1 3. 
Nec pretermitte Cicer. cum variis locis, tum 
preecipus Tuſc. 1, n. 71. Socrates, inquit, im- 
piis damnatis ſententiis . ... cum jam in mas» 
nu mortiferum illud teneret poculum, 'locutus ita 
f, ut non ad mortem trudi, ſed in ceelum vide- 


retur aſcendere. De Socrate jam dixi non pau» : 


ca lib, 4 Od. 21, | 8 N 
Platona.) Hie Soctatis auditor, magiſtro 
par aut major evaſit, divini etiam conſecutus e- 
logium : facundus aded & eloquens, ut Plato- 
aice locuturum fuifſe Jovem, 6 reed lequi 
voluiſſet, vulgd dicerent. Calebs, & cafius vix- 
it ad annum etatis $2. teſte D. Auguſt, Vide 
Sat. præced. v. 11. annot, item Cal. Rhodig, 
lib. az. cap. 4+ lib, 30. cap. uit, & alibi Gepe, 
7. Mirus utroque J Memoria valens tum na- 
turali tum artificiali, ac mirum in modum ſo- 
lers. Ita nempe Catio blanditur | 
ut impellat ad dicendum. 
13. Celabitur aufo.) Videlicet ed qudd. 
Epicuri nomen erat vulgd odieſum, inquiunt, 
—1 quid bæe ad Epicurum priecepta atti- 
nent 


. 


Longa 


"5 —— — 2 — —— 
en — —ͤ—è — 9 — ESE — 
D - — 5 . . — 2 
we - > < - — 2 — 2 — * = WorTes” * 


arr — 


—— 


- 


— 


＋ 2 7 1 
"ERIE 


— 


40 Q. HO RAT] 


1I FLAC 


ut apponas ove gur Longa quibus facies ovis erit, illa memento, 


Cura | 

oblonge, ul pete gratioris ſa- 
Poris, atque rotundis candi- l 
diora. Fiesie duriora con- dis 
tinent ma ſculi m 
Braſſica in arido ſolo educa» 


ta, © ſuavior eſt ſuburbang, Caule ſuburbano, qui ſiccis crevit in agris, 


Ur ſucci melioris, et ut magis alba rotun-. 


[672] 


vite!lum. PPonere : namque marem cohibent calloſa vitellum. 


15 


Certs nibil [0 wmegis exſuc-[Dulcior, Irriguo nihil eſt elutius horto. 


cum borto rigato. 
tibĩ bo inopinanti 


adve- 


nerit ſerd, ne gallina durior 
palato maligne 
memento adhuc ſpirantem| Hoc teneram 


per fundere Falerno muſto : id 
molliculum reddet, 


Sisi veſpertinus ſubitò te oppreſſerit hoſpes, 
Ne gallina malum reſponſet dura palato, 
relu&etur, Doctus eris vivam muſto merſare Falerno : 


faciet. Pratenſibus optima fungis 


;<8ax-| Natura eſt: aliis male creditur, Tile ſalubres 21 


tem naturam babent fungi| Eſtates peraget, qui nigris prandia moris [673] 


in pratis naſcentes, alit 
tut) comeduntur. f Lie 
Bates ſanas traducet, 


yi Finiet, ante gravem quz legerit arbore ole. 8 


BR 
fniet prandia moris nigris ex arbere decerptis ante ſolem ardentem. 


| ANNOTA 

12. Longa quibus, &c.] Incipit Catius diſ- 
ſerere. Sunt qui velint ridiculum exhiberi Ca- 
tiam, quòd ſtatuat omnia-convivalibus praeecep- 
tis optimorum auctorum difſidentia z pluſque 
conſulat palato quam valetudini. Verum tamen 
guedam affert ſatis probabilia & vera. 
ridiculous ille potiùs, quod rem fntilem, puta, cu- 
linariam, ut jam dizi, tam ſtudiosè anxieque 
mohiatur, quam ahii res quaſque graviſſimas. 

Bonga guibas facies ovis erit, &c,} Ab ovis 


epulas ineipiebant vetere*, Vid, lib, 1. Sat. 3. v. 6. 


13. Ur ſucci melir is.] Plin, lib. 10. cap. 52. 
Junt ova, gratioci: ſaporis putat 

Heoratius. Feeminam edunt, quæ roiundiora gig- 
nuntur; religua marem. Calumel. pariter ſcribir; 
Cam wolet quis mares excludi, eva long ima & 
acutiſſima Haie; & rarſus cum feemmnes, ro- 
turdiſſima. Contrarium verd his omninò docet 
Axiſtot. Hiftor, animal. lib 6: nimitum rotun- 
dis & obtuſts ovis mares, longis & acutis fœ- 
minas produei. Vide Cal; Rhodig. I. 27 cap. 
17. vbi ex Avicenna & Alberto fic habet: Ex 
orbiculari evo brevique progignitur mas : ex ob- 


Ergd| 


TIONES, 


detergit, demit, Porrd ſuburbanos hortos te- 
nent olitores, eoſque rigant crebrius. Sic emm 
celerids & copioſiùs olera gignuatur, ſed minus 
bona. ' 
19. Nam muſto merſore Falerno,} Fit tene- 
rior gallinæ caro, ſi adhue palpitans tubmergatur 
aqua frigidd; magiſque ſi in muſto Falerno ſub- 
mergatur z fic enim fortiùs repercutiuntur inclu- 
dunturque ſpiritus naturales, quorum intus actio 
carnis partes dirimit. Lambinus ahiam docet ra- 
tionem teneram efficiendi gallinam. ame, in- 
quit, ' quodlibet laparbi genus: banc herbam in 
ollam, in qua. gallinam ſeu guaſlibet alias car nes 
ceguere wolueris, im onito : boc teneras facit. 
20. Pratenſibus opt ima fungis Natura « 
Certs aperto aere creſcentia quælibet meliora 
ſunt : fungos verd ubique reperiri alios bonos, 
alios malos etiam conſtat, Vide Fin. lib. 23. 
cap. 23, fic habet: Sur valuf tas tant an- 
ciprtis cili ? Familias nuper inter emore fungi, & 
ecta conviuia, Annawm Serenam, prefeaum Ne- 
ronis vigilum, & tribungs & cent ur ionen. Corn. 
Tac. Ann. 13. & Senec. Epiſt. 63. 


amine, Ipſum bor comprobat 
fuffrapatur raris : ſrquidem 


22. Qui nigris prardia- mori Finiet,} Imd, 
i teſte Galzno, qudd facile corrompantur mots, 


longis acutiſve 
expwimceem, 

tutis perfectio in maſruiinis ovis ambit &qua- noxia ſunt poſt alios cibos ſumprta : initio vayg. 
liter, & continet extrema; at in feminis -&| ceom proſunt maꝑis. Aliter locum hune intel- 


centro longius abit materia, in guo eft witalis 
cor: boc wero plare imperfeqioris argumen- 
tum eff, Certi tamen nihil eſt in iſtis. 
& è longiotibus ovis mares cxeluduntur. 


ligere poſſumus, ex more veterum, qui levem 
& modicum duntaxat cibum manè capiebant ;- 


Nam | nimirg n e refriggrantibus valde moris prandi - 


um utile eſſe æſtate, ha apud nos in jenta- 


14. Calleſa.] Denſiora, proindeque duriuſeu - culo plerique amant. 


la; veluti callo obducta. 
putamen, ſive teſticula 1 sii intelligunt albu- 
men: ſed perperam, N 


ſtaque cellus ovi eſt 


23. Ante gravem gue legerit arbore folem.Þ 
Tunc enim virtuten ſuam totem nocturno 
frigore ineluſam continent teneriores fructus. 


rg. Cue ſuburbun⁰ Se.] give quod ficcum | Contra dotiores ardore ſolis quaſi cocti & per- 


ſolum cauſibus eſt aptum, few quod irrigatio ſei, ex arbote decorpi debent fervente potiſ- 
frequentior terræ ſuccum ac bonitatem eluit, . | 


fi die,. ö 2 
aid Aufidiug 


& - ewe = 


7 $5.05 


= © LEW 


y 


a millia babuit, 


TT SS WD TT _W- 8 
_ 2 * = 


SATIRARUM LIBER Tl. 4. 471 
Aufidius forti miſcebat mella Falerno, eee mel ie . 
Mendosè: quoniam vacuis committere venis 25 , 4 f qui- 
Nil niſi lene decet: leni præcordia mulſo if * 
Prolueris melifis. Si dura morabitur alvus, Viſcera ſuavi melicrato fe- 
Mitulus et vites pellent obſtantia conchz, [75] —_ To 2 * 
Et lapathi brevis herba : ſed albo non fine Coo. font - 
Lubriea naſcentes implent conchylia lunæ. 30ſt villera, & rums ber 
Sed non omne mare eſt generoſz fertile teſtæ. Gre ae Cow. . — 
Murice Baiano melior Lucrina peloris; 5 | 4 


Sed non mare guodlibet profert opti ma teflacea, Baiano murice projet pier 22. | 


ANNOTATIONES. 


24. Aufidiur.) Ejus meminit Plin. lib. 10. hoe ſcilicet Illis concoctis admixtum. Cornel. 
cap. 10. Mar, Aufidius Lutcre ſaginare primui Celſus, lib, 2. cap. 29. Aluum, inquit, movent 
inftituit pawones, circa noviſſimum piraticum bel-| cochlaæ, garum, ſaiſamema, oftrea, pelorides, e- 
lum : ex eoque queſtu reditus ſefertifkm ſexagin*| chini, muſculi, & omnes fere conchulæ, "maximd 

iat earvm. Athen. lib. 3. cap. 9. Ex conchyllit, 

Forti miſcebat mella Falerm.) Jam ants eſt| alvo movendo ciendogue lotio excellunt pott inet, 
obſervatum Sat, 2. huj. lib. x 5. ſolitos veteres|muſculi, cham, oftrea, ' Vide Caton. De re 
inchoare convivia à promulſide ſen potione mul-|ruft, cap. 158. Plin. lib. 32, cap. g. | 
fi, id eft, vini cum melle mixti, 3 mulcendo fa-} Mitzlus.] Alii ſcribunt; myrilus; & muri 
ctum nomen, qued venas mulceat lenitate ſuf. Piſciculuy eft ꝭ concharum genere, in arenofis 
Varro De re ruſt, lib. 3. cap. 16, Yenit favus ad|potiflimim locis proveniens, Martial. memi- 
altaria, & mel ad principia convivii, Porrd mul-| nit. lib. 3. Epigr. 59. Non defuit, qui iſto He- 
fk potionem confectam interdum apponebaat ;; ratii loco legerit, git. ö 
aliquando vinum & mel ſeparatim; ut conviva 29. Lapathi.] De lapatho jam in Epod. 2. 
utrumq; temparans, ſibi mulſum arbitrio quiſq; Lucilius apud Cicer, De fin. . n. 44. | 
ſuo faceret, Mulſum laudat Plin. 22. cap. 24. O lapathe, ur jactere 70 * — cui fe, 
Multi ſenectam longam mulſi tantum nutritu tole-| Coo. Cos five Coos, hod.“ Lange, inſula ma- 
ravere, negue alio ullo cibo, celebri Pollionis en- Iris Egei Cariz proxima, producebat vina le- 
emplo. —— annum excedentem eum D. nia alvum ſolventia z que idcirco lubrice vo- 
Auguſtus, beſpes interrogavit, puanam maxima cat Perſius Sat, 3. v. 135. = 
ra'tone wigorem illum animi corporiſgue * | 30. Labrica. ] Lubricantia, alvum | 
diffet, 1 ille reſpondit : Intus mulſo, foris olto. Ali abſurdè interpretuntur polita intus & l- 

25. Mendes? : gugniam wacuis, Cc. ] Imò bend via, Athen. lib. 3. cit. O ciim milva &f 
Quippe excit, modò Plin. Mulſum ex veteri vino lapatbo aut piſcibus ventrem leniter ducunt, | 
vil mum, facillimeque cum melle concurporatur, Naſcentes implent conchylia Inn.] Lucilius: 
guod in dulci nunguam evenit. Ex auftero faflum|} Luna alit oftrea & implet echinos; muribu' fibras, 
non implet flomachum, neque ex decofto melle, mi-] Et pecu addir, 


nuſque inſtat, 2 epenit. tendi guogueſ Idem ſeribunt Cicero 2. De divin. n. 43. Gell. 
ſque inflat, ged. fend « ——_— — 33 — 


revocat aviditatem cibi. - | lib. 20. cap. 7. Plin. lib, 2. cap. 4t. 
cap. 16. & Macrob, lib, 7. cap. 12. _ reftate augeri . 

, 26. Leni præcordia — Prolueris melids. ]\|conchyliorumgue — " — ſoricum fibras 
Delicato & faftidioſo Catii palato mulſum & reſpendere numero lung. Verum errorem huns 
Ma ſſico leniori placuiſſet magis quam & fortiſ jam dudum experientia contraria diſcufſiie, 

Falerno: cujus tamen auſletitas melle & qui-| 32. Murice Baiano, &c.) Bainni finds murice 
dam vetuſtate mitizata, virtus autem adhuc{melior eſt peloris capta in Lucrino lacu. Da 
ſalis vegeta roborando ſtomacho longe utilior.| Baiis lib. a. Od. 18. Mares piſcis aculeos ha- 


Docet Martialis, lib, 13. Epig. 208. dens & cuſpides complures, Plin. lib: g. cap. 33- 

Attica nefareum turbaſtis mella Falernum. | Firmioris jam te murices & contharum Lene- 

Miſceri decet hoc & (;anymede merum. ra: in quidus magna ludentis nature conan, 
28. Mitulus & viles peltnt dbflarule cunchæ. ] I tot coloram difſerentiae, tot , planis, 


Alvum duram emollient obſtructamque laxa- | cavis, longis, /unatis, in cireumatiis, di- 
bunt mitulorum aliarumve concharum ſalſus midio orbe cafit, in derſum elatis, lawibue, ru. 
humor, lapathi herbæ ſuccus, & viaum album; |gatis, vertice muritatim intorto, Wc, keg 


H h 4 | Oftres 


472 
rea praftantiſſima junxta 
gon Hey 25 WT iſe- 
ns proveniunt. Tarentum de- 
" ficatum wenditat ampliores 
* peftunculos. Nemo fibi teme- 
1 altribuat ſcientiam epula - 
rum, niſi antea ſubtiles exp/0- 
raverit ſapores. Nec d men- 


* 


Nec ſibi ecœn 


i piſces caro pretio auferre 
Fadi, i ignoretur quibuſ- 
nam juſculum fit magis ido- net. ; 
newm, & quibus Umber, et 1 


[ 


afſis excita- 
tus conviva jam ſatur In cu- 


ANNOTA 
Lutrina peloris.] Hoc conchylium nomen ha- 
bet à Peloro Siciliæ promontorio vubi frequen- 
ter capitur; non autem A voce Graeca T$A&poy 
magnum, ut ſcribunt quidam ex Athenzo an- 
te citato, Eft de genere chamarum, ſeu oftreo- 
zum teſtam hiantem habentium. 
Lucrina] Luerinus lacus, ad intimum fnfis 
Puteolani receſſum, piſcibus olim delicatiſſimis 
abundabat; at modo cœnoſa eſt palus terræ 
motu facta anno 1528. De eo jam lib. a. Od. 15. 
23 · Oftrea Circæis.] Optima capiuntur oftrea 
apud Circæos urbem, vel ad Circeum promon- 
torium, quod in mare Tyrrhenum excurrit 
prope Circzi ruderaz quz fuit olim civitas La- 
tii, nominata a Circe ſorore Medeæ. Circzis 
oftreis nec dulciora nec teneriora efje ulla comper 
tum eff, inquit Plin. lib. 32. Cap. 6. At Lucrina 
tamen in primis laudabantur : ut dictum eft 
in Epod. 2. Tarentina quoque celebrat Varro, 
item Gellius lib. 7. cap. 16. e a 
Miſeno.] Miſenum urbs & promontorium 
Juxta Baias, dictum a Miſeno /Enez nauclero 
ibidem ſubmerſo & ſepulto. 
Ecbini,] Echinus, Gall. Heriſon, Ang. an 
urchin or bedge- beg, de genere cancrorum, 
ſpinas habet pro pedibus, alius ter reſlris, alius 
matinus Plin. lib. 9. cap. 31. Nomen habet 
and T5 x zur, quod convolutus ita le 
condat & contineat, ut nullæ carnes appare- 
ant ; vel &n vd jan TrracYai xte da, ques 
teneri mĩinimè paoſſit ob aculeos, quibus totus 
inhorreſcit & contegitur: unde echinum vo- 
carunt ſpineſum caſianee operculum. Plin. lib. 


0 
== aw P ———= N= - — — — * — 2 
— — — — = —_— 

——— ̃ UNQ—̃ꝛ ²Ü—ÄÄ—— F == * 5 


— 
_ — — 2 


Non prius exaCta tenui ratione ſaporum. 
Nec ſatis eſt cara piſces averrere mensa, 
Ignarum quibus eſt jus aptius, et quibus aſſis 
Languidus in cubitum jam ſe conviva repo- 


Q. HORATII FLAC CI 
Oftrea Circæis. Miſeno oriuntur echini. [67s] 
PeCtinibus patulis jactat ſe molle Tarentum, 


arum quivis temere arroget artem, * 
36 


(976] 
ligna nutritus glande rotundas 40 


bitum ſeſe reponet. Aper ex Umbria, & querna glande nutritus, rotundas 


TIONES, 


ahimal. cap. 4. Teftaccorum alia 
pect᷑ines, muſculi, c. Athen. li 
9. & ſeq. de his plura, 

Molle Tarentum.] De hac urbe lib. 1. Od. 23, 
lib. 2, Od. 6. lib. 3. Od. 5. Molle, vel propter 
acrem molliorem; vel ab purpuram & lanas 
exquiſitas, atque luxuriam z vel à Tereno Sabi- 
norum linguã molle fignificante, Macrob. lib, 3. 
cap. 18. 

35. Cornarum arreget artem. ] Eſt coquorum 
gens arrogans & faſtuoſa, teſte Athenzo lib. 7, 
cap. 11. ubi refert quorundam coquorum vanos 
ſermones non infacetos. Ambroſiam ergo reperi : 
jam mortui fi olfecerint, ut reviviſcant ego effici- 
am, Item alius; Si ſemel coguinam aptavero, 
guod olim apud Sirenas accidebat, id ipſum tu 
videbis modo contingere, pre odoris ſuavitate ne- 
mo poterit bac angiporti præterire wid, Si guis 
autem propius accedat ad bas foren; aperto fa 
tim ore flupefadtus confiſiet, welut affixus clavit, 
& mutus, donec aliguis accurrens nares prebenſas 
vellat. | 
Y. Averrere ment, ] Quaſi everriculo ab- 
ſtrahere piſces omnes in ment3 piſcatori2 ex - 
poſitos & venales. 8 * 

8. Quibrs jus aptius, guibus afſis, 
Qt 1085 At, — & in 1 
diri & inferri; item quos aſſari magis conve- 
niat, & fine ullo condimento & jure apponi. Ex 
Non, Marcello, 2% um in obſontis dieĩtur, quod 
eſt ſine pigments ſaporis alieni; ficut merum 
dicitur ſolum, i : 

39 · In cubitum jam ſe conviva reponet.] Ex- 


_ patula, ut 


Jo cit, cap, 


27+ Cap. 9. Jn cacumine capitula ſunt echinata 
ſeinis, Inquit Martial. lib. 13. Eyig. 86. 
Ie licet * teftudine punga: acuta, 

'. - Cortice depoſito, mollis echinus erit. 

39+ Pefinibus patulis ] Hi piſces,Gall. peton- 
cles, Ang. cockles, conchas habent ſerratas in- 
ſtar pectinis; unde nomen Græcis xTivs; vo- 
cantur dęntes anteriores, item piſces iſti ob 
allatam rationem. Patules dicit Horatius ob 


apertum os & tęſtam. Ariſtot. lib. 4. Hiſtor, 


ks 


* 


citatus quaſi nova fame novos cibos appete ns, & 
ad jucunds comedendos fe rurſus componens, 
Eum porrd 6iſcumbendi morem veterum & ra- 
tionem fuꝛð explicavi lib. 1. Od, 27. ad has vo- 
ces, et cubito remanete preſſs ; item lib. 1. Sat. 
4. v. 86. | . a 
40. Unber,) Umbria Italia regio inter Hes 
truriam, Picenum, & mare Adriaticum, Apen- 
nino monte diviſa, Stativs Sylv. 4. carm., 


$47 « cur Tuſcus aper generefior Umbro. | 
Curvet 


% 


JET ON worms 
EO OTE TINY 


SATIRARUM 


Curvet aper lances carnem vitantis i 
Nam Laurens malus eſt, ulvis & arundine pinguis. , e Laurens 


Vinea ſummittit capreas non ſemper 


Fœcundæ leporis ſapiens ſectabitur armos. 


LIBEK R II. 4. 


edules. 


Piſcibus atque avibus que natura, et foret ætas, 454, requiret bumeros lipori 


Ante meum nulli patuit quæſita palatum. 
nova tantiim 


Sunt _ quorum ingenium 
promit. 


Nequaquam ſatis in re una conſumere curam : 
Ut fi quis ſolum hoc, mala ne ſint vina laboret, 
So medum f quiſpian — 


Quali perfundat piſces ſecurus olivo. 


Maſſica fi cœelo ſupponas vina ſereno, 


cruſtulaſ v ſeivit difti —— 
[677 J row. etaſque ö 


Nocturna, fi quid craſſi eſt, tenuabitur aura, 3 5 — 
Et decedet odor nervis inimicus ; at illa — of] — — 
Integrum perdunt lino vitiata ſaporem. Maſfica, quicquid craf ** 
Surrentina vafer qui miſcet ſæce Falerna 55 — gg 
illa vero lino percolata onnem amittunt ſaporem, Qui vinum Surrentinum Falerne fact ſeite 
l ANNOTATIONES. 


$1- Curvet aper lances] Pondere ſcilicet mag» 
no. Integros enim apros olim appoſitos docet 
Juvenalis Sat. 1. v. 140. 

. + ** guanta eft gulg, gue fibi fotos 
Ponit apros, animal gropter convivia natum ! 

42. Lauren malus] Inſipidus eſt aper ex 
agro Laurenti paludoſo : guem idcircò ranis ap- 
tiorem dicit Martialis lib. 10, Laurentes agri 
& populi Lavinio proximi fuere, versùs oram 
Tyrrheni maris. Virgil, Z&neid, 10. v. 707. 


Aus aper ( multos Veſulus 2 pinifer annos 

Defendit, multoſgue palus Laurentia) 

Paſtus arundined. 

43. linea ſummittit capreas, &c.] Non ſem- 
* geſlui grata eſt caro caprearum & capreo- 
orum vitis palmitibus nutritorum. Virgil, 
Georg. 2. v. 371 docet, vitem ſepibus munien- 
dam adverſus capreas ſequaces, 

44. Facunde leporis] Plin. lib, 8. cap. 55. 
diſſerit de leporum & cuniculorum innumers 


fecunditate, Quidam letunt, facundi; nem- ature 


pe incerti ſexds habitus eſt apud ve- 
teres. 

Sa piens] Qui ſubtili & ſagaci eſt palato gu- 
ſtuque. Cic, 2. De fin, n. 24. Non ſeguitur, 
inquit, ut cui cor ſapiat, ei non ſapiat Fed «wit 

 Sefabitur grmes.] Plerique nofirfim ſectan- 
tur potius lumbum, le rable, velut ſublimioris 
ſaporis & ſucci : non abs re tamen quis armos 
preferat ut teneriores, At ſuum cuique judi- 
cium eft, fimiliter & palatum. 

45. Piſcibus atque avibus gue natura, Ic. ] Sic 
apud Juvenal. Sat. 4. v. 139. Montanus * 


« + + + nulli major fuit uſus edendi : 

Tempeflate med, Circæis na'a forent, an 

Lucrinum ad ſaxum, Rutupinove edits funds 

Oftrea, callebat primo deprendere morſe « 

t ſemel aſpecti littus dicebat echini, 5 

47. Cruſtula] Gall. de la pat iſſrie. De his 
ſcriptum a Catio libcum refert vet. comment. 
ES fortafſe reſpicit et alludit ſatirĩcus noſſer. 

51. Maſſica fi cle ſupponas uina, &c,] Elin. 
lib, 14. cap. 21. Mitiores plage doliis condunt, in- 


. + + » de montibut ahis |fodiuntque terre tota, aut ad portionem fitus ; item 


28 mon t alibi _ FA as tectis arcent. 
t poſtea ; Campaniæ nobiliſſima vina expeſita 

dio in cadis, werberari ſole, lund, imbre, "oy 
aptiſſimum wide:ur, Scilicet ubi cœlum calidi- 
us, viua ſub dio relinquuatur : pbi frigidius, 
defodiontur tota : ubi medium, partim abdun- 
tur terra, partim colo permittuntur, inquic 
Dalecampius. Atheneus. I. x. c. 25. pariter do- 
cet vina quædam aperto loco ſub dio exponenda, 
ut nimia illorum vehementio expirando minu- 


c. 1. ſcribit nervis prodeſſe Albanum; non item 


Falernum: & pauld poſt, Niuus illud quod wee 

tuſtate dulceſcit, minus infeſflare ner vos. 
54+ Integrum perdunt lino_ witiata 

Per ſaccum lineum tranſmittebant & colebant 

vina, ad ca defzcanda; vel ad fran 

vim. Plin. I. 14, Cc. Martial. I. 12. Epig. 41. 
Turbida ſollicito tranſmittere Cæcuba ſacto. 
55. Surrentina wafer qui miſcet farce Falerna] 

Nimirum vt ex Falerni bonitate aliquid contra- 


hat Surreatinum paulo auſterius. Farne 


lib, 1. Od, 20. Surrentinum, ex agro Campa« 


ſaporem,]* 


De Maſfici vini bonitate, J. 2. Od. 1. 
53. Er decedet odor nervis inimicus;) Plin. I. a3. 


P 


Vinas' 


—— — ĩ 282 : 
* _— * * — 
i — 
LR 


r 
„ 


474 


+ QHORA©ATIMELA'CCT 5 : 


Emu bene evercet owo rolumber 3) ina, columbino limum bent colligit ovo; 


wnian- vitellus decidens in 
undem, fret abripit aliena. 


Potorem 


Quatenus ima petit volvens aliena vitellus. 
larguentem excitabia| T oltis marcentem ſquillis recreabis ex-Afr4 [578] 


per. ſyvilias toftas & cocblems|Potorem cochlea : nam lactuca innatat acri 59 


Africanos. Etenim poſh epulas 
* innætat acerbo 72 


Poſt vinum ſtomacho: perns magis ac magis hillis 
Quin potiis ad edendam| F lagitat immorſus refici 5 quin omnia malit, 


reftaurort, debes Pera argue) Quzeunque immundis fervent allata popinis. 


billis wellicatus, Imo præ- 


ferret unde que ex popitix Eſt operæ pretium duplicis pernoſcere juris 


2 lantis afferrantur ca- 
b Zapedit naſſe naturam 
iaſculi mixts, Simplex quidem 


Naturam. Simplex & dulci conſtat olivo: 
At pingui miſcere vero muriaque decebit, 65 
i Non alia quany qua Byzantia putuit orca. [679] 


eportebir immiſcere craſſum Hoc ubi confuſum ſectis inferbuit hetbis, 


winum & muriam non aliam 
gram gua putuit orca Byzan- 


Coryci6que croep ſparſum ftetit ; inſuper addes 


tina, Poſiguam — berbit concifis mixtum atque incofum ft, & Corycio croco perfuſum 


cenguiovit, adjunge Peters 


ANNOTATIONES. 


niz prope Surrentum urbem, convaleſcentibus 
optimum, caput minime tentans, ac ſtomachi 
& inteſtinorum rheumatiſmos cohibens; ex 
Plin. lib. 14. cap, 6. & lib. 23. cap. 1, 

15 Columbino limum ben? colligit ow0;] Vi- 
telfus ovi, vel, ut alii aſſerunt, albumen po- 


tiùs, in delium vini turbidi conjectum, aliena, | 


id eft, fæcem omnem ad ima deyolvit ſecum que 
detrahit; ac porum efficit vinum. | 
5s. Toft Gate Aſſis, vel frictis. Sg uilla 
eſt & cancror 

Afra cochlea:] Varro 3. De re ruſt. cap. 14. 
has eommendat. 


59. Lafuca innatat acri Poſt vinum ſtomac bo :] quit, liguoris exquifiti genus, 


in genere, Plin. lib. 9. cap. 43. 


v. g. olez ſale conditz, rape, cappares, aliaque 
eduſia aceto & ſiaapi macerata, pernæ, &c, Vide 
Athen. lib, 4. Quidam explicant, impranſus, 
jejunus ; abſurde quidem, ut animadvertertint 
doQiores : fignificat enim id quod, wellicatus, 
excitatus, punttus, pervulſus, 

63. Duplicis ago up Juris Naturam.] Sim - 
plex jus ex olivo dulci tantùm; duplex autem, 
ſev mixtum, cùm inſuper illi adduntur, muria, 
vinum, erocum, herbæ conciſæ, &c. 

65. Maria.) 1fidorus lib, 20. cap, 3. docet 
eſſe piſcium liquorem five liquamen ſalſum. 
Plin. lib, qr. cap. 9, & 8. Aud etiamnum, in- 
uod garum vo · 


| Eaftucam utpote frigidam veteres adhibebant|cavere, inteſlinis piſcium, 7 que abjici- 


poſt epulas & vinum, ad hujus vapores compri- 
mende. Unde eſt illud, | 
© Grataque nobilium requies lactuca ciborum. 


Foftea ved contra factum, atque initio cen {erat pauperum vile & thunnis, 
intulerunt, ſes ad movendam & Jubricandam 
alvum, ſev ad ſorinum conciliandum, Martial. 


Nb. rr. Epig. 54. 
Prima tibi dabitur ventri lactuca movendo 
Utilis. | 
Et Hd. 13. Epig. 14. | 
Claidere gad cn lactuca ſolebat aworunt, 
Die mibi cur neftras inchoat ills dapes ? 


60. Bill] Tottiaedlis, lucanicis. Ga'l. Au. 


endi efſent, ſale maceratis, ut fit illa putreſcen- 
tium ſanies. Jllud garum ſev liquamen exqui- 
ſitum & ſcombris febat, & divitum erat z aliud 

Vide Martial, 
ib. 213. 


65. ByZantia orca] De eg marind bellud 
Plin. lib. g. cap. 6. Quidam intelligunt thun- 
num, qui quid-m in Boſphorum Thracium ſeu 
kresam Byzantinum aliquands penetrat. Alii 
rum interpretantir vas flctile ventricoſum, 
e anguſta, in quo muria treponi ſolita eſſet, 
vale Byzantii frequens erat uſu, Perſius eo 
{fu dixit, Sat. 3. v. 76. | 
| Managque quod prima nondum defecerit orca. 


Gilles, ſaliciſes. Ang. Chitterfirigs, or ſau-| 
mY afro 4. De R. R. H — Bilo, id e Byzantia) Byzantium urbs ad Boſphorum 
dia, Feſtus zutem, ab hira inteſtino, | Thracium celebratiſſima; Conftantinopolis ſub- 
quod jeſunum vocant, fit diminutivum hilla' five} inde appellata, hodie Stamboul. 


hitlewyy, inquit; & inde ponitur pto ſulllis in- 


68. Corycioque croco  Corycus urbs & mons 


teſtinls & earnibus minutatim concifis & arvins Ciliciee optimi eroci aBundanter ferax, Strabo, 


fartis ; ut mod dictum. 


Stetit ;] Deferbuit, Alii explicant, concrevit z . 


"61. Ininicrſus refici 1 Ur mod, fe & olim] quos bene redargoit Totrentius, ex eo quad 
u 


in cohviviis adhibita 
gate, ad redintegtandam edendi appetitionem 


5 0 
TAHITI © 


nt quædam irritamenta}/liquidum eſſe oporteat, minim verd concretum 


Jus, ip quo piſces aliave obſonla innatent. b 
1 Preſſa 


| SATIRARUM LIBER II. 4 8 
Preſſa Venafranz quod bacca temiſit olive. imitar 2 bard Wee 
Picenis cedunt pomis Tiburtia ſucco: oi 
Nam facie præſtant. Venucula convenit ollis: 
Rectius Albanam fumo duraveris uvam: 

Hanc ego cum malis, ego fæcem primus & alec, 
Primus et inyenior piper album cum ſale nigro [630] 
Incretum paris citeumpoſuiſſe catillis. 75 
Immane eſt vitium, dare millia terna macello, 
Anguſtoque vagos piſces urgere catino. 
Magna movent ſtomacho faſtidia, ſeu puer unctis 
Tractavit calicem manibus, dum furta ligurit; — 
Sive gravis veteri crateræ limus adhæſit. 80| nauſcam flomacho faciunty B 
Vilibus in ſcopis, in mappis, in obe, quantus — Jon pms 
farrepta; five craſſtor Iimus occupat antiquam crateram. Quan parue ſunt impenſa, in 

in _mappis, in ſcobe ; (un 5 | ee eee 


ANNOTATIONES. \ 


_ addes, &c.] Poſtquam ſupradicta illa 75. Incretum] Vel mixtum; vel, incerni- 
ſimul incofta ſunt, aſpergitur crocum, &|culo ſeu cribro quodam à furfure expurgatum z 
«funditur oteurm Fenafranum. De hujus ex-|ab incerno, purgo, i NY 
cellentia lib. 2. Od. 6. | 77. Anguſtogue wager, Kc. ] fo & 
70, Picenis cedunt pomis.] Deinceps præ- vano luxu accumulates piſces who appo- 
cepta dat ad ſecundam menſam pertinentis. nere, emptos videleet tribus millibus feſter» 
Picena poma jam laudavit Horatius in Satirf|tidm : Gall. pour ſurante & guinze ttt; de poiſo 
& meminit Plinius lib. rg, cap. 15. |ſons dans un plat. 4 Ix 
Tibure ac Tiburtino agro dizi lib, 1. Od. 7.| 87. Vilibus in ſcopis, æc.] Ut nimius fump 
& 18. Item lib. a. Od. 6. tus in obſonlis domnatur, ita cert netligentiam 
71. Vrnucula corvenit olli: Albana uva op- vel ſordes in vaſis ac ſupelleQilt nemo probave= 
time ſervatur paſſa & fumo indurata: at Venu- rid Ergo ealices, lafices, menſam,/ mappas, tri- 
cola in ollis meliùs cuſtoditur. Hinco/lares uve|clinii pavimentum, toros, ac toralia, minds eſſe 


* — 


in ſua tantum continentur anima ollis ſchilibur, & Scobe] Scobs eſt limatura, five ramemtum 
in doliis incluſee . . . . alis gratiam, qui & ſtritmentum & materis qunlibet, dum vel 
r, fumws affert fabrilis, &c. diſcindicur, vet terebrũ perforatur, vet lim im- 
73. Hane ego cum malts, &c,) Ego minuitur aut politur. Gill, Linkei/le, clan. 
docui in vaſis nitidis eircumponere Albanam|Ang. Filings, — * - "Seobs 
uvam fumo exſiceatam; item alec ſeu muriam, ſtrielinium inſpergi t, ad colli fa- 
&c, cir: umpoſuiſſe ; vel ſingulis convivis aut eilids poſt canam purgamenta, & ſeopis aufe-- 
ertè binis catillum unum, vel certis locis catik. Senec. Controv. lib. 9. declam. 2, Buer 


ia convivio ſcobem, humanus » 
Scobs etiam pretioſa ad fa ſpargebatur, 
vel piſces fæcatos ſeu face conditos; vel Lamprid. Heliogabal. Scobe auri 88 


Conſiſtit 


TY 
tam gravis culpa eſt, fi reg: 
bigantur. An convenit te la- 
pides warii coloris mundar 


rimenta 
immemorem 
minor ſumptus & cura 77 Hlæc habeant, 
in bis, eo redargui juſtid: 
quam it, gue nw Paſunt 
eceurrere niſi in menſis divi- 
tum, HORA T. Erudite 
Cati, oro te per dest & fa- 
miliaritatem noftram, fac ut 
me  deducas ad avdiendum, 
guscunpue ibis, Etenim lice 
memeriter enarres mibi fine 
gule, at renuncians aud 
ita prodefl, Adde bominis 
waltum geflumgue, cujus tu 
Poritus aſpectu non multi æſtimas, quoniam bo: 
fontes, & percipere dacumenta vite fortunate. 
ANNOTA 

Ne perſuſa lute fit porticus ; & tamen uno 

Semodio ſcobis bæc emendat ſervulus unus, 

Id eſt, fervus inſpergens ſcobis ſemodium, ſta- 

tim abradet lutum ac ſordes omnes, mundaque 

præſtabit atria, porticum, &c, Valeant qui 

ſeobem autumant utilem fuiſſe ad defricanda 

vaſa, dandumque iis ſplendorem. 

$3. Tapides Sari] Pavimentum & verfico- 

Joribus lapidibus et marmoribus, Vide lib, 2. 

Od. I 4+ in fine. 

Palma, ] Scopis & palma. Martial. lib. 14. 
1 pretio ſc tefiatur pa wiſſe, 

4 24. Bola, ce z] Stragula & periſtromata 
tioſa ſeu purpurea ex urbe Tyro: de qui 

ib. 3. Od. 29. in fine. 

Toralia] Torus à tortis herbis dictus; quod 
in iis congeſtis olim ſedebant ac diſcumbebant, 
Toral, quod ante torum eſt, ex Varrone 4. De 
ling, Lat. puta congeſte herbez, palem, arun- 
dinis, item Jang, vel etiam plume involucrum 
ſeu operimentum. . Itaque leo imponebatur 
matte, culcita, lodix ; Gall, pailaſſe, matelas, 
loudier. Hac vero interdum contegebantur 


q. HORATII FLACCT 
Conſiſtit ſumptus? negleRis, flagitium ingens. 
Ter' lapides varios lutulenta radere palma, 


Et Tyrias dare circum illota toralia veſtes? [681] 
imponere coralibus] Oblitum, quanto curam ſumptũmq; minorem 85 


* 
N 


tanto reprehendi juſtius illis, 


Quz niſi divitibus nequeunt contingere menſis. 
Docte Cati, per amicitiam div6ſque rogatus, 

Ducere me auditum, perges quocunque, memento, 
Nam quamvis referas memori mihi pectore cuncta, 
Non tamen interpres tantumdem juveris. Adde 91 
Vultum habitumque hominis, quem tu vidiſſe beatus 
Non magni pendis, quia contigit; at mihi cura 

Non mediocris/ineſt, fontes ut adite remotos, [682 
Atque haurire queam vitæ præcepta beatæ. 


babuiſti 3 ego werd mag nopcre cupio ignatos poſſe adire 


95 


TTONES. 
„In medio torus off de mollibus ulvis 2 
eflibus bunc welant, quas non mſi tempore 
feſt 
Sternere conſuerant. | 
Lamprid. cit. Heliogabalus primus omnium pri- 
vatorum toros aureis toralibus texit, Ex his in- 
tellig} poteſt iſte Horatii locus ſatis commodè. 
Verim magis ad rem videtur, quod oral figni- 
ficat etiam ſegeſtria, five amiQum vel tegmen 
linteum, tricliniari lecto circumdatum, quaſi 
munimen adverfus cenantium purgamenta & 
jactus, atque ad cuſtodiendam à ſordibus ftra- 
gulam pretioſam ; quod quidem toral ſeu teg · 
men, quando ſordidum erat, lavabatur et elue- 
batur, ne odore fœdo ac turpi nares offenderet; 
ut innuitur lib. 1. Epiſt. g. 
EY. we turpe toral, ne ſordida mappa 
Corruget nares. 

Ifidorus, lib. 19. cap. 26. hoc ſenſu, teralia dicit , 
eſſe /ongas perpetuaſgue mappas a toro appeliatas, 
Eręò hic Horatius vel potids Catius damnat 
incurjam hominis teralia expurgare negligen- 
tis, ſed ea illota & immunda weſtibus Tyriis, ſeu 
pretioſæ ſtragulæ ac purpuree circumdantis & 


purpureis ſtragulis, ad pompam & faſtum, Ci- 
cer, Tuſcul. 5. Collecari hominem juſſit in aureo 
lecto, frato gulcherrimo, textili frapulo magni- 
Heis operibus picto. Ubi tria vides, lector, Ain 
gals lectum, tora!, fixe ſtratum, ſtragulum. 

rid. Metam, 8, 


circumponentis, | 

07, dds anion ee ee ne- 
neca Epiſt. 34. Conſpectus, & preſentia, & 
converſatio habet aliquid vive voluptat is. 

4. Fontes remote, ] Ipſos auctores illiug 
inz tam excellentis mihi incognitos. 


22 


1 


S ATIRA 


SATIRARUMILELBERUIV 5. 


WE» 2 mo ct}. 
Dyferibit artes & inſidias captantium tflementa & hereditates, | 


He- quoque, Tireſia, præter narrata, petenti ULYSS. o Tirefie, pre- 


- * 


Reſponde: quibus amiſſas reparare queam res n jam reſponſa, illud eam 


ueſo dic, gquibus nations - 


Artibus atque modis. Quid rides? Jamne, doloſe, Gus ite reſurcire peſ- 


Non ſatis eſt Ithacam revehi, patriõſque 


tes | 


(ſm fa 
15 Quare rides? TIRES. 
E gene tibi, ver ſute non Jufe i 


in. 


Aſpicere? O nulli quidquam mentite, vides ut 5 
Nudus inõpſqʒ domum redeam, te vate; neqʒ illic 
Aut apotheca procis intacta eſt, aut pecus: atqui 


cit Ithacam repetere, ac . 


viſere domum paternam #. 
beute, cernis quemadms+ 


Et genus et virtus, nifi cum re, vilior alga eſt. 
Quando pauperiem miſſis ambagibus horres, - 


dum ſpoliatus & egen re- 
vertar in patriam ex ie 
oraculist: nec ibi 


Accipe qua ratione queas diteſcere. Turdus 100, coy 23 


Sive aliud primum dabitur tibi, devolet illuc, 
Res ubi magna nitet domino ſene. Dulcia poma, 
Et quoſcunque feret cultus tibi fundus honores, 


bus. Verum enim & or; 
& virus vilior oft ales, & 
opibus deflituantur, 


AES. SQuandoquidew fore 


tergiwverſatione paupertatem averſarit, audi quo pacto locupletari liceat, Si donetur tibi turdus wel . 
3 5 fatim deferatur co ubi m:gne opes fulgent domino ætate prouecto. Ruoſeungue 


ſruftus exquiſuos & munera producet ager excultus, 


ZANNOTATFORREE: oo 


1. Hoc quogue, &c,) Non fine multo Gale miſſum, ve! non ſatis diligenter ab eo impe- 
perſequitur noſter ſatiricus, quibus Rome ditum. 
blandimentis & artibus ſenum animos ineſcarent 4. Non ſatis oft Itbacam revebi,] Quod maxi- 
captatores, ut hæredes ab iis ſeriberentur. mum erat, et in votis Ulyſſis præcipuum. 


Inducit itaque Ulyſſem apud inferos cum Tireſis Cic. 1. De erat. Patria nos delefiat : ejuſyue © 
vate ſermocinantem, & poſt alia multa quæ- rei tanta vis eff, ut Itbacam illam in * 
rentem modos ſarciendi ſuas res afflictas. Unde|ſexulis tanguam nidulum affixam ſupi 
eſt initium illud, Hoc quog; velut continuatio|vir immortalitati anteponeret. 


ſermonis, quem Ulyſſes habet conſulens Tire- 


ſiam de ſuo reditu. Apud Homer, Odyſſ. 17. di 


vel, fi mavis, fingit Horatius Ulyſſem ad inferos 
reverſum poſt amiſſa naufragio bona, rur- 
ſumq; à Tirefia reſponſa perſcrutari de repa- 
randis opibus. 

Tirefia,] Thebanus ille vates apud inferos 
etiam gratioſus Proſerpinæ fuit; que illi mor- 
tuo mentem firmam ac ſapfentem ſoli tribuiſſe 
dicitur, Odyſſ. 10, ſub finem : ubi Circe Ulyſſi 
perſuadet ut ad inferos deſcendat Tirefiam 
conſulturus. Ejus meminit Cic, 1. De divin, 
n. $8. Tuſc. 5. n. 115. De nat. Deor. 2. 7. 

2. Amiſſas res] Tireſias enim Ulyſſi pre- 
dixerat reditum in patriam, fi moed ipſe ac ſocii 
non violarent boves Solis in Sicilia paſcentes, 
Verim illi, Ulyſſe dormiente, mactatos devo- 
rarunt, Qui naufragio perierunt conſcelerati : 
Ulyſſes autem nudus vix enatavit, 

3. Jamne doloſe, Videtur Tirefias Ulyfli 


* 
Itbacam] Hac inſula maris Tonii, hod. Va 


& Echinadas ad ortum, Ulyſſis patria fuit. 


exprobare crimen ſociorum vel dolozs per- 


4 


6. Te vate] Odyſſf. 11. dt. reditum fore di- 


ficilem prenunciarat Tireſias: at mala quam- 
vis patientes Ithacam perventuros, mod ſuum + 
Ulyſſes ac ſociorum animum coerceret illæſique 
omitterentur boves Solis, Quod nifi caveret, 
navim ac ſocios interituros ; ipſum verd cala- - 
mitoſum fore, domique reperturum ſuperbos 


viros ipfius victum abſumentes. 


7. Aporbeca] Reconditorium, locus in quo 


reponitur id omne quod pertinet ad victum z . 


ſeu fruges, ſeu vinum, &c, | 
Ant pecus:] Odyſſ. 1, proci Pene di- 
cuntur cibo veſci alieno ;; atque ad epulandum 


mactabant boves & oves Ulyflis, quod & ' 


Minerva queritur, 


10, Turdus,] Vide Lib, 1. Sat. g. & hvjus © - 


Lib. Sat. 2. 


Ante 


i 


e, inter Cephaleniam ad octaſum 


11. Primum] Propriis deliciis reſeryatum., © 


* 


os - Q@HORATH FLACCH - 


— 


TIRES. 


rem, hamo circumreſo; 


F ea 
m colendus. 


ſenex prune 
icet fuerit, al: 
Fratricida, ſerous; ne tamen 
dubites eum afſefiart tu c- 
mes inferior, fi petat, UL VSS. 
gene turpis Dame ſim 
a ” minims fic vixi 
ab Nei, imd pre- 
Huntioribus nun ceſſi. 
* Igitar v ver. 
UL VSS. 9 an imo 
id ferre viriliter: fora 
2 ſaftinui. At 1 
tes, doce quamprimum, vnde 
ram opum Cumples 
TIRES. Ceris docui, ac 
repeto, callidus paſſim aucu- 
Pare legata ſenum: ac fi unus 
aut a effugerit captato- 
ne 
wel abjicias, wel 
tut gf deſeras. * 
guando in foro diſceptetur de 


re ſeu pravi 


gui ſceleratus ac 


ſeu parva; 
iquis erit dives & fine 
— ejus propugnator f 
perutang 


Ante Larem guſtet venerabilior Lare dives ; 

Qui quamvis perjurus erit, fine gente, cruentus 19g 

Sanguine fraterno, fugitivus; ne tamen illi 

Tu comes exterior, ſi poſtulet, ire recuſes. 

Utne tegam ſpurco Dame latus ? haud ita Tran 
- [*%4] 


Me geſſi, oertans ſemper melioribus. Ergo 
Pauper eris. Fortem hoc animum-tolerare ju- 
bebo, 20 
Et quondam majora tuli: tu protinus, unde 
Divitias æriſque ruam, dic, augur, acervos. 
Dixi equidem, & dico. Captes aſtutus ubique 
Teſtamenta ſenum: neu, ſi vafer unus & alter 
Inſidiatorem præroſo fugerit hamo, 25 
Aut ſpem deponas, aut artem illuſus omittas. 
Magna minõtve foro fi res certabitur olim, 

Vivet uter locuples ſine natis, improbus, ultro 
Qui meliorem audax vocet in jus, illius eſto 
Defenſor. Fama civem causaque priorem 30 
Sperne, domi fi natus erit ſœcundãve conjux. [685] 


meliorem ſponte laceſſiverit. 


Contemne verd civem exiſtimatione 


quoniam aures delicate amant 


Quinte, puta, aut Publi (gaudent prznomine molles 


& Jure potioremy, þ liberes aut uxerem fecundam babuerit, Et 
prenomen, fic alloquere : Quinte, ſcilicet, wel Pub i, 


ANNOTATIONES. 


14. Ante Larem] Laribus Diis frutuum ] mores prave immutari velint ab Horatio, con- 


rimitias deferebant. Vide 
vjys lib. Sat. J» V, 16 * 


Ig. Sine gente,] Nullis majoribus, qui jam 


clarverint ; homo novus, li 


Cic. Topic. n. 22. Gentiles ſunt, gui inter ſe 
eodem ſunt nomine ab ingenuis oriundi, quorum 
majorum nemo ſervitutem ſervivit, gui capite more 


ſunt diminuti. 


17. Canes exterior, ] Inferiori parte incedens, 
honoris deferendi causd. Interior comes, qui 
ad 1 * exterior qui ad q vam. 

18. Niue tam] Gall. 9 þ irois 
a eftafier à un — bf pre we. 3 
ammus à ſordida & infami 1114 ditefcendi rati - 
e, Latu alicui tegere dicitur, qui virum 
honoratum vel ſtipat ut ſatelles, vel comitatur 
atque ad ejus capeſſenda imperia eft 


Dame] Servi nomen eſt diminut. a Demetrio. 


one, 


ut aſſecla: 
expeditus, 


Vide lib. 1. Sat. 6. item Perſ. 
19. Certans melioribus. ] 


contendens cum Agamemnone & Ajace, &. 


20, Fortem hoc animum, 


zrumnas ferre conabor potiùs quam vitæ ſceie- 
ratz infamiam, Aliter vuled interpretantur, ed 
abſurds plane, qui decorum & notos Ulyſſis 


6 


. 


lib, 2. Od. 23. & tra id quod ipſe tam luculenter præcipit, Epift, 
d Piſ. v. 119. 

21. Tu protinus, Ke. ] Ne mihi illude, vates 
optime; turpem res perditas reparandi modum 
ne propone : meliora quæſo verba profer, meoq; 
nomine dignas rationes doce. 

22. Dixi equidem, & dico.] Satiricus in in- 
ſtituto pergn, atque per veridicum vatem effert 
quicquid reipſa fiebat turpiter Rome paſſim ab 
improbis teſtamentorum captatori bus. 

25. Præreſo fugerit bamo, ] Sicut piſeis eſcam 
. hamum verò non arripiens : ta forte 
quiſpiam veteratur mentem tuam intelligens cal- 
lid oper3 tus, officiis tuis ac donis abutetur, 
nee te ſcribet hæredem; ſed ne ftatim deſpera, 
nec ab incepto defiſte ; fic enim rem aliquando 
facies, ac 6 unus effugerit, alios captabis. 

28. Jet uter, &c,] Conſidera uter my 
tium vivet locuples & fine gnatis ; atque huic 
cauſam licet deteriorem habenti auxiliatorem te 
acriter praeſta. 

31. Sperne, domi fi natus erit, &c.] Juvenal. 
Sat. 5 v. 140. 
Jucund um & carum flerilis facit uxor amicum, 

32. Quinte, puta, aut Publi.] Ejuſmadi 
prenomine crant nobilium duntaxat ; Gall 


Auri- 


bertus, libertious. 


Sat. 6. v. 76, & 79. 
Virtute & gloris 


&c.] Paupertatis 


Nonne vides (aliquis cubito ſtantem prope tan- 


Avriculz) tibi me virtus tua fecit amicum: tus virtus ami "tibi_me 
Jus anceps novi: cauſas defendere poſſum: Wwe xr 
Eripiet quivis oculos citiùs mihi, quam te 35 Tier oculot mibi act, 
Contemptum caſsi nuce pauperet. Hæc mea|#riuquam te vittem - de- 


ſt | nuce wacuth Iſh 
cura eit, ; ; mea eff ſolicitudo, at gibi 
Ne quid tu perdas, neu ſis jocus. Ire domum, atq; n, * neve ludibrio be- 
Pelliculam curare jube: fi cognitor ipſe : bearis, Nen ſuade ut de- 


Perſta, atq; obdura; ſeu rubra canicula findet de fe ee 
Infantes ſtatuas; ſeu pingui tentus omaſo 40 |[procurator 9%; labors & 
Furius hybernas cana nive conſpuet Alpes. 


gens | W 
Inquiet) ut patiens, ut amicis aptus, ut acer ? 
Plures annabunt thynni, & cetaria creſcent. | 


bit : An non advertis 1 il e patient, guam ſedulus, quam amicis fit commodus ? adnata. 7 


bunt thynai plurimig | 
ANNOTATIONES. 


Menſeigneur, Porrd virum honoratum afſenta- |ut non minorem laudem tulerit quam Catullos 
tores prenomine ſalutabant: at familiares cog- aut Horatius. Certè quzdam ex eo mutuari 
nomĩne ſe invicem appellabant: ut, Ceſar Pulcro. atque imitari Virgilius non dubitavit, Cre- 

Molles auricule, } Aſſentationibus aſſuetæ. 

34. Jus ancept.] Quod in utramque partem Lucilius & Sext. Turpilius interierunt 1 & in 
ſzpids trahi poteſt, Unde warizm & contro - carmine iambicoegregie verfatum, P. Cxiait. 
verſum dicit Tullius. Verum juris igroratio| lib. 2. De poet, Lat, cap. 31. Ma Saturnal. 


its lit igioſa vam ſcicntia, inquit ipſe, De lib. 6. Quintil. lib, 10 cap. x. GelWHib, 18, ca 
ery ks 15 4 ; Ius. Ces cit. hos Furii yecſus a bert de villa 
,36. Caſſa nuce] Re qualibet inani & mi- Tuſculans Catonis, que s alienum 
D 


. ditoribus ceſſerat, a 
38. Fi cognitor i, ]; Cauſe ipſius cognitiv-| Catonis modd, Galle, Taſculanum 
nem, cutam, defenſionem ſuſcipe, Cognitor| Tota creditor urbe tabat. 
dicitur, qui præſentis cauſam novit, & fic tue- | Mirati ſumus unicum magiſtrum, . 
tur ut ſuam, inquit Aſcon. in 2, Verr, Porrd, | Sammum grammaticum, optimum poctam, 
| eſt imperandi modus a fio, quo & Plautus| Omnes ſolvere poſſe queſftiones, 
non ſemel uſus eſt, Alii legunt fs. Nullum difficile expedire nomen, 
39+ Seu rubra canicula, Ic. Aſtatis & hy-| En cor Z en jecur Cratteis, 
emis incommoda, æſtum & frigus, ſuſtine pati-| 42. Nenne ( aliguis, &c.] Heeſi feces 
enter, De canicula alidi dixi. ris, aliquiggſeni aftans tuam ſedulitatem lauda- 
Findet In ſantes flatuas ;] Ut acriori gelu fin- I bit ei, Videſne hominis tibi addicti 
duntur lapides, fic etiam æſtu dicit findi futuas 
lapideas, ligneas, &c, quas & infantes vocat. J Perſ. Sat. 4. v. 34. 
Dura ſane dictio, quam eſſe crediderim infulfi ignotus cubito gti tangar, Cc. 
cujuſdam poetæ nobis ignoti, ac notari proſein- , 
dique ab Horatio: quemadmodum & mox Furii jſenes opulenti accedent ad te, priorem tuam di- 
metaphoram, conſpuer, 
40. Pingui tentus omaſo] Omaſum inteſti- [tr ſuaſque res tus fidei cure committent. 
num, pro ventre, Synecd, Ita Perſ. Sat. x. Cal- | Thynni ſont piſces grandiores, vit brevis, Oe. 
vi poetæ agualiculam ſeſyuipede extantem ridet. {Plin lib. 9. cap. 15. Cum his apt&comparantur 
41. Furius bybernas, &c,] Patodia eſt Furi- I ſenes oplibus potentes, ut & captator eum piſea- 
ani verſiculi, quem ut duriorem carpit Horatius :{tore, Similiter Juvenal. Sat. 12, v. 122. or- 
ſimiliter & notat Quintil. lib, 8, cap, 6. Furius | bum ſenem ab inſidiatore captum dicit inciuſum 


* —— diſeribens, dixerat, carcere naſe. Sic habet: | 
upiter bybernas cana nive conſpuit Apes. % Libitinam evaſerit ger, 
Cæterùm poeta ille cognomento Bibaculus ſum- it tabulas incluſus carcere naſe,” 


mo ingenio & in primis lepido fuiſſe narratur, Poſt meritum ſand mirandum. 


£ = 
„ * 
4 


WALES 


mone natum aiunt, iiſdem temporibus, quibus 


% 


| wel non, 


480 


Porr i aliguis filium va- 
Etudine parum firms edu - 


* 


Q HORATII FLAECCT/ 


Si cui præterea validus male filius in re 


r ie bar epalon- Præclarã ſublatus aletur; ne manifeſtum 


tam familiam ; 
caelibis obſervantia te dete 

at, jenſim officia perve- 
a bf * oo ſubſti- 
tuaris ; ac , caſus 2. pu- 


ne aperta Cœlibis obſequium nudet te, leniter in ſpem 

Arrepe officioſus, ut et ſcribare ſecundus |; 
Heres, & ſi quis caſus puerum egerit Orco, [587] 
In vacuum venias, 


Perraro hc alea fallit. 50 


erum ad infero; demiſerit, 4c. Qui teſtamentum tradet tibi cunque legendum, 


cum wvacantem ſubeas, Iſie 
budus walde rare fruftratur. 


Abnuere, et tabulas à te removere memento ;' 


At 8 tabulas erer Sic tamen ut limis rapias quid prima ſecundo 


tibi lege 
argue 4 te codices rejicere: 
ita nibilo minus ut obliguis 
oculis inſpicias guid prima 
tabula cerata edicat in ſecun- 
di lines, Celeri aſpetiu ob- 
ſerva, an ſolus an cum pluri. 
bus fis bares. Enim vero 
wonnunquam ſcriba ex uin 
gueviro faftus biantem cor- 


Captatorque 
Num furis, 


„ cr recuſare|Cera velit verſu: ſolus multiſne cohæres, 
Veloci percurre oculo. Plerumque recoctus 55 
Scriba ex quinqueviro corvum deludet hiantem, 


dabit riſus Naſica Corano. | 
an prudens ludis me, obſcura ca- 


nendo ? 
O Laertiade, quicquid dicam, aut erit, aut non, 


vum frufirabatur, & Naſſca inßdiator Corono ludum præbebit. Ul VSS. An inſanis, an ſciens 


_ ludificaris me is 


ANNOTA 


 Cetaria creſcent.] Allegoria. Cete, Ciceroni 
piſtrices, ſunt piſces maximi : hinc cetaria ſunt 


vivatia ſeu piſcinz, in quibus aluntur magni 
quilibet piſces. | 

46. Sublams aletur ;] Proprid: nam infantes 
olim in lucem modd editi humi deponebantur. 
Tum tollebantur, utque ut adoleſcerent edu- 
candi tradebantur, ſi placerent parentibus : di- 
cebanturque ſublati. Alii contrà ſperneban- 
tur, jubebanturq; exponi, ac fortunæ permitti, 
ſeu in viz public, leu in ſylva, ſeu in rip 
maris aut fluminis. 

Ne manifeſtum Cælibis obſequium nudet te.] 
Ne homini uxore carenti officium frequentius 
exhibitum patefaciat — atque inſi- 
dias, prodentur age & cauteWhpaulatim ejus 
animum demerere, ne ſuſpicioni locum des. 

48. Secundus Hare, ] Secundo 
ſubſtitutus beredi ſeu filio parùm v 
reditatem non adierit; ut tum 6 
e vivis excedenti, vacuum que Jlocu 

49+. Egerit Orco,] Morti addixerit. 
ferorum fluvius eſt quibuſdam, aliis eſt Cer- 
berus, Ciceroni eſt ipſe Pluto 3. De nat. Deor. 
n. 43. ab nee juramentum quod nihil fir 
religioſius, quam cum per Stygiam paludem ju- 
ratur. Feſtus ſcribit erchum, & ab urgendo 
vult dici, quod ad mortem urgeat. 

80. Perrard bac alea fallet.] Raid fit ut inanis 
fit labor iſte, & ars captandi: imd fere ſem- 
per optatum ſortitur eventum. 

52. Tabalas d te removere memento :] Callide 
nimiram, ne ſuſpicioſus videare, 

53. Rapias] Raptim & celeriter legas & ob- 


"Prima cera] In ceratis tabulis olim ſcribe- 


ta re/pondendo ? TIRES, O Laeritis fili, quodeunque pramunciavero, wel fiet 


TIONES. 


dant, ut jam dictum lib, 1. Sat. 10. ubi de 
ſtylo. Itaque prima cera fignificat primam teſta- 
menti paginam. Vide Sueton. Nero cap. 17. 

Secundo der ſu :] In primo verſu nomen te- 
ſtatoris, in ſecundo hæredis nomen, in imo ſub- 
ſtitutiones ſeribe bantur. 

$5. Recoftus Scriba ex quinque viro] Senex 
quidam exercitatus ac peritus rerum, vafer, 
aſtutus ; utpote qui diu ſcriba fuerit, ac ma- 
giftratus etiam in provincias comitatus ſit ; vel 
in municipiis quinquevir extiterit, publica in- 
terdum aliqua adminiftratione & procuratione 
functus : a numero dicti Duumviri, Triumviri, 
&c. 

56, Corvum delndet biantem, ] Captatorem 
alienz hereditati inhiantem eludet, non ſecus 
ac vulpes corvum in /Eſopi fabula. 

57+ Dabit riſus Naſica Corano,] Deceptus cap- 
— ludibrio erit omnibus, quemadmodum 
Naſica olim deluſus Corano ſeni. Vide infra, 

" 58. Num furis,] An more vatum furore cor- 
reptus ? an ſanus & tui compos ? 

$9. Laertiade,] Ulyſſes filius Laertis, Ithacæ 
& Dulichii inſularum rex: vir facundus, va- 
fer bellicoſus, laborum patieatiſſimus, inter 
Græcos principes eximius, ab Homero tot 


Ooyflea celebratus, 

Aut erit, aut non.] Magna HH: inter docto- 
res etiam controverſia, Alii contendunt, ſerio 
loqui Horatium, five Tirefiam hoc ſenſu ; cæte - 
ri vates loquuntur obſcura & per ambages ; 
ego verd loquor aperi® & fine ambagibus z 
quodque futurum prædico, erit; & contra non 
erit quicquid dico non futurum, Alii volunt 


jocari Horatium, & ſatiricè ittidere ambigua 


vatum reſponſa, ; 
Di- 


7 


tantùm perſonas & nomina, ſed & tempus ip- 


"M 


* 


SATIRARUM UI BER. II, 3. 48. 
Divigacs etenim magnus mihi donat Apollo. 60 | 
Quid tamen iſta velit ſibi fabula, {i licetz ede, [$88 
Lempote quo juvenis Parthis horrendus, ab alto 
Demiſſum genus ned, telſute mari qu 
Magnus erit; forti nubet procera Corano 
Filia Naſfice metuentis reddere ſoldum. f rxclſo Nee, tera & mari 


TY . ent en Are Co- 
Tom. gener hoo facitt: tabulas ſocero dabit, atq; wy AO. =” filia 


ULYSS. 8 as off, 
fe gud Heer bes fla, 
HY ＋ f 7 ug temp ore 
adoleſeens Pane midd- 


Ut legat, orabit. Multùm Naſica negatas Ae deirefhentia #2 
Accipiet tandem, et tacitus leget; inveniftq; [559]]-._intgrum debitum. T 
Nil ſibi legatum, præter ry ſuiſque. 72 * : nl 
lud 2d hæc jubeo: muher ſi forts doloſa, ee. Ve 4 — 
ibertüſve ſenem delirum temperet ;; illis - {tandem caßiet, ac 475 ſecre=. 
Accedas ſocius: laudes, lauderis ut abſens. ; 1; videoitg; moi n 
A diuy dig AA an ſuis relicum, ni flerus. 
Adjuvat hoc quoque ; fed vincit longe prius iplum[7g;, bet moniia adds, $8. 


Expugnare caput. Scribet mala carmina vecors f Le, a farmina wel lis - 
Laudato. Scortator exit 2. cave te roget: ultro 75 Vertu regat ſenew e 


Penelopen facilis potiori trade. Putàſne, ande coz, ur abſentem ii te 

Perduci poterit tam frugi tamque pudica, N Pas * nn 
＋ ; um 

Quam nequiere proci recto depellere curſu ? 71+" Jiohim | ALS. 2; Qui 

Veait enim magnum donandi parca juventus, „ demens . inconditos faciat 


Nec tantùm Veneris, quantum ſtudioſa culinæ. 80. ven, epplaude, Si mare. 
- keg oh | a | | chus fuerit, ne te erregt, 
cave: ſponte ei periori tuem Penelht en futilm dna.  ULYSS. An credis tam probam & caftam 
Felle Hecti, quam procj a" recta wia dimevere non potuerunt ? TIRES, Scilicet ad cam acceſſes” 
Juvenes baud lberaliter munifici, neque tam amoris, quam gule, ſetatores, Wn. * 


ANNOTATIONES tn be 
. 62, Tempore guo, &c. ] Tirehas deſignat non N aſicæ mentem Coranus intellenit, fibiqz mis. 
mum fecit & delus& inſidiatoris captatione, Ne- 
ſum, quo res eventutæ ſunt; quod alii vates que modò nihil teſtamento reliquit, fed & vo- 
non ſolent facere. Horatius autem aptè indu- fluit Naßeam reſeire nihil fibi legatum ; atque 
cit Tireham velut divinantem ag praedicentem ſex ejus dolore ac mæœſlitiã gaudium fibi * 
fotura, que nuper fa#a eo tempote noſceban · tim riſumque ded it. 
tur. Sunt in Aneide multa ejuſmodi longin- | Seldum.] Seu dotem filiæ, ſeu debitum do- 
qua egregis à Virgilio tempoti atcommodara : dum ſummam pecunie integra m. 
pendetque ex hoc non minims lux ac virtus 66. Gener ſocero,] Coranus Naßca. Irani! 
poëſeos. Vide Eneid. 6, ſub finem. plena animadverte paflim verba : eq; magie, 
Frvenu Parthir horrendus,) Auguſtus: deſ quod ſeria prorsòs & gravis dictio videtur. Sie 
cujus in Parthos victoria, terrore, fam, recep-| paul ante," nuber procera furti Cue Filia 
riſque ſignis, lb 3. Od. 5. & lib. 4. Od. 13. Naſcar, Se. 12 1 4 
* Ab alto Demifum genus Aued,] De Augusti] 65, Multum Naſiea negatar, c.] Callids 
origine lib. 4, Od. 5. & Hd. 4. Od. 15. in fine. | nimirim ex more captatorum, ad amovendan 
64 | Forri Corano, ] \Jorenal, Sat: 16. v. 54 · | ſuſpicionem, ot antè jam dictummn. 
meminit pariter Corani. Sie habet: 69. Sibi ſviſpue.] Nec fbi, nec flia ſur. 
oy — .o Coranum| 76. Putaſne Perduci porer it] Perſusderi ac: 
Hrorumgue ara meren- pe\lici in adulteriom. Peoelopes uxeris Ulyſſis 
5 5 . - —— pudicitiam tatus Homerus cantat. 
'- Quamvis jam tremulus captat pater. Porrd, ficat prids Dame latus regere Ulyſſes re - 
65. Naſicee metuentis reddere ſoldunt.) Naſica|cuſavit, ita & ſuam Penelopen turpiter addi- 
avarus pecuniam mutv$-acceperat'a Corano-ſe- |cere multò magis negare intelligendus, : + 
ne perinde avaro, ſed aſtutiore; cumque fuge-| 79 · Venit enim ma donandi, c.] Mu- 
ret en ſolvert debitum, filiam tradidit; ſperans neribus expugnari eaſtitatem notat. 
inſoper, atque ita captans Corani hereditatem, | - $0, Smdieſa culinæ. ] Supra 1 
"Ihe 682 ; L 3 g ic 
, %. 


> 


_ Signorum comitem 
fem, ' : 91 . 


2 8 2 ETD — 3 
1 — FRY l 3 
— — S ec. „ K —ͤ˖ „ „„ 


2 oF 
482 Q. H 
Hine pudicam kaber Peniclo. 
pen: 1 uu delibarit 
&t uno ſore, kur parten 
nog tecum, wit ungquan 
ampvebitur,  welut- cant ab 
wntto * Dum ſenex _ 
contigit id enarrabo : 
7 e n quee- 
dam malitioſa ad  ſepy/crum 
fit tlala off ex teftomeiito: 
i” ud bomiris . porte- 

cadawer oleo multo on 
Ham! nempe” ft poſſet 
og effugere : quia, ut i. 

„ mnimils l wvivam 

roſecutus fuerat, Callidus 


- 


actede t ne labori pare, nee 5 


us gn urge. Verbeſus 
Ibonte diſplicehit moreſo & 
Neill: ne wero taceas, 
„ Daus comicus : per- 
mane ' inflexa capite, valde 
Amili timenti c per officia 
irrepe. Si ventus acrior in- 
ruat, admone nt carum caput 
eriat diligenter. Defende à 
tur ba objeftis bumeris : aurem 
actommoda garrulo, 'Qood fi 
plaſculum laudari amat ; infla, 
atque inflatum utrem imple 
verbit adulator:is, donec elatis 
ſurſum manibus dicat: Heut, 


SAT Fiir 
Sie tibi Penelope frugi eſt: que fi ſemel ung 

e ſene guſfärit, tecuim partita lucelſuim 

t canis a corio nunquam abſterrebitur uncto. 
Me ſene, quod dicam, factum eſt : anùs improba' 


. PhReth- 5-035 - [690 
x teſtamentu fic eſt elata: cadaver 85 
nctum ole largo nudis humeris tulit hzres : 


Scilicet elabi ſi poſſet mortua; credo, Rho 
Quòd nimium infliterat viventi. Cautus adito: 
Neu deſis 6perz, neve immoderatus abundes. 
Difficilemm & morofum offendet garrulus ultro: go 
Non etiam ſileas. Davus fis comicus, atque - 
tes capite obſtipo, multùm ſimilis metuenti: 

Obſequio graſſare: mone, ſi inerebuit aura, 

Cautus ut velet carum caput: extrahe turba 
Oppoſitis humeris : aurem ſubſtringe loquaci. 95 
Importunùs amat laudari? donec, Ohe ! jan 

Ad ccelunt manibus ſublatis, dixerit, urge, et 
Creſcentem tumidis infla ſermonibus utrem, _ 
Cum te fervitio longo curaque levarit [591] 
Et certùm vigilans, Quartz ſit partis Ulyſſes, 100 
Audieris, hæres: Ergo nunc Dama ſodalis (lem? 
Nuſquam eſt? unde mihi tam fortem, tamq; fide- 


ſatis . Quando verd te liber- 


Sparge ſubinde: et, ſi, paulùm, potes, illacrymare. Eft 


2 . » >% 4 e 
averit diuturnd ſervitute & ſolicitudine, ac wer? experreus audiveris, 


vers { Uſes _ beres quart 
Farilij tum exclama, Igitur non extat amplius amicus Duma Repete ver d i n, Ubi reperiam 
4 n conflantem ? fue wales, - Ne „ 
1  'ANNOTATIONES, . 5 
83. Ut canis 2 corio, Oc. ] Canibus venati- ſnominati, patrig Hereulis, Bacchi, Pindati, 


cis ad venationem excitandis 


' ferz corium recens detractum & ſanguinolen- | 
tum, cbjus appetentiſſimi cognoſcunturs, 
84. Me ſene, quod dicam, c.] Aliud Tire- |, 
ie monituny ad demerendum teſtatoris ani» {yus comicus, qui timidè & verecundꝭ ſemper 
mum, ſcilicet frequentioribus ac nimiis officii 


non eſſe urgendum. 


- Anus improba Thebis] Anus quedam ita eft inclinato & immoto : quod bom 
captata, ut coptatorem- importunum ac mole- {modeſtum, ſubditum, & obſequi 
ſtum averſaretar. Itaque cùm non poſſet viva, 


ſaltem mortuz uleiſei voluit. 


ſuo teſtamento, ut eadaver multo perunctum 


Epaminondæ, Tirefize vatis, kee. 
ot. Non ctiam fleas.) Ne contra nimis 
taciturnum te exhibeas, 


dari ſolet captz 


& 


Davis fi comicus, ] Talis efto, qualis Da · 


herum alloquitur. | | hs Ty 
92. Capite obſtips,] In alterum humerum 
i inem notat 
tiſſimum. 
95», Aurem ſulſtr inge loquaci. Accinge te 
Cavit nimi m ſad audiendas qua ſcunque ejus narrationes, mo- 
leſtas licet & graves. .. Apage qui interpretatur, 


oleo nudis humeris heres efferret, quaſi elabi adulatoriz prehende auriculam. 


. cupiens, illumq; legatis fraudare, 


Ea quippe 98. Creſcentem rumidis infla ſermonibus] 


conditio erat; ut ſi portanti cadaver, portans |Homini vano. adulationibus. gaudenti affatim 


hereditate excideret. 


tribue & indulge, denec- ille, velut plenus 


Thebis] Non una eſt hajea nominis eivitas. vento uter, amplids non expetat z imd 
Alia'caput Thebaidis, Hecatompylos dicta, in Ohe, ſatis eſt, gms rt: 


kl 3 


Zxyptoy hodie-Minioz led. hie mentio eſt de] 99. Cum te ſervitio, Ce. ld un.] Per mor- 
al in Boots, hodie Stivei, Heptapylot cog- tem ſuam. | | 


Gaudia 


SATIRARUM 


Gaudia prodentem vultum celare. Sepulcrum 


Permiſſum arbitrio fine ſordibus extru 


Egregiè factum laudet vicinia. Si quis 
Forte cohætedum ſenior male tuſſiet; huic tu 
Die, ex parte tua, ſeu fundi, five domils fit 

Emptor, gaudentem nummo te addicere. Sed me 


Impetioſa trahit Proſerpina. Vive, 
tu dic let? quidem 


revocat, Vive, & vale, 


- 4ANNOTATIONES. 


1380. Ex parte tad,] Ex parte hiereditatis 
tibi relictæ. | 
109. Caudentem nummo te addicere.] Alii fie 
explicant; Die te pecuniam malle quam fun- 
dum, ideoque libenter te venditurum. Alii 
interpretantur de fia3 & ſimulatâ venditione, 


ſeftertio te ei traditurum partem tuam, At me P roferpina dominatrix 


LIBER II. 6. +383 
oporret fo” wultu obcuitavre 
letitiam, | Sepulcrum due 
woluntati commiſſim Se 
ſumptuoſe. Vicini telibrone 
 Freclar? "fafias en,, 
. f aliquiv 
etate provect᷑us * 
pericu bd, froe | predium, 
froe domum emere welit, bus 

Jam 


> Lata: 


e: funus 105 


a 
4 * > * 


valeque. It0 | 


« a 
+» a> wh a. 
- 
* Fd 
A 


* vendita dicebatut. G 

Sed me Imperioſa trabit Pre erpias.] Aya 
omnins ſermo abrumpitur, ne Ulyſſes lequs- 
tur id, quod loqui deoor non poterat. Bens 
yerd Tireſiam repen'® revocat Proſerpims, 
uror Plutonis, & inf:rorum domina, pro ſub 
in mo- tuos ſummo imperio. Vide lib. 1. O 


Lex nempe vetabat rem teſtamento legatam 
donare, At legi fraudem faciebuant, uno rem 
nummo addicentes, Sic enim res vers empta 


28. item Virg, Eg. 6. v. 545+ 


FED & | 


— — —— —— — 3 — 

SAT IRA VI. ; 1 

Sorte ſus mediocri contentum ſe efſe, Otium ruſticum præſtut ur bunt 

A ei rumultibus & moleftiiss © + + ata 
a | N 1 | n „ Fa 3 ,00 

H OC erat in votis : modus agri non ita mag-} HOoRAT. h fide 


- 


Hortus ubi, et tecto vicinus jugis aquæ fons 
Et paulum ſilvæ ſuper his foret. Auctius atque 


Dii melius fecere. Bene eſt: nihil 


Maia nate, niſi ut propria hæc mihi munera faxis. 
Si neque majorem feci ratione mala rem, 


in optatis : menſura apgri 
[992] non th * ubt effet - 
1 hortus & fors aque 2 
vis domuĩ prep nquus, ac n 
mus aliguod prettier 12 E 
amplius ac meliut quidpiam 
conceſſerunt. Abund? . 0 
fili Aale, nibil ultra” peto, 
[niſi wut iſa bona mibi” Per- 


o 


ac 


amplius oro, 


6 


Nec ſum facturus vitio culpàve minorem z - ens facies. Ered . met 
< Pes auxi malis artibuzs, nee abſumpturus Jum peccatis ac ſeHeribus 3 
MN No 


1. Hoc erat in votis 2] Lepida eſt hac ſa- 
Era, & quzdam præcepta morum habet valde 
Jaculenta : nonnulla etiam grati animi teſtimo- 
nia erga Mzcenatem. ; 
Modus agri.] Modicum prædium. Virgil; 
rg. 2. v. 412, 1 

Laudato ingentia rura : Exiguum colito. 
Columel. Modus erit 42 cnigue moderata vo- 
tuntas facultaſque, Vide Plin. lib, 18. cap. g. 
& 6. Modum agri imprimis ſerwandum antigu 
utaVvere, Ee. 4. 2 ; 

3. AuFGizs atque Dit meint frerre.] De 


vill Horatiand lib. r. Epiſt. 16. "Jamque de 
ed ante nonnihil lib, 1. Od. 7. lib, 2. Od, 28. 
lib. 3. Od. 13. & Epod. r. . 

4. Nibil amplius oro, ] Vide lib. 3. Od. 16. 


Bent et cui Deus obtulit 
Parcd quod ſatis eff mana «© 0 
Sat ii ſupergut me benignitas tua ditavit, -” 
5. Mais rate,] Mercurium præcipue chte 


& invocat Horatius, memor fre uentis ejus u- 
telæ : de qua Hb. 2. Od. 7 & 13, Se. * bn 

$. PD AIRS! 0 
+ Si 


% 


gu babes; à te peto lan 


viſli, adfir mibi tutor fer- 


i 


484 


modi : O fi angulus ifle wi 
j agrum mcaum de 
Fortuna alicubi oflendat mi- 
bi. urnam pecunid reiertam, 
guemadmod,m ei, qui, cum 
—— inveniſſet, Her- 
cule en ſocu eta as, 
emit coluit eundem agrum, 
quem antea colybat condu- 
Gus: fi contentus ſum iis, 


illi, 


im boc, ut pingees efficias 
greges, & alia, præter in 
wm; atque, ut conſue- 


Autumnüſre 


petuus. Laue peſiguam tx 


dure Libitinæ. 


8. Veneror] Enixè & votis importunis ex- 
Quidam legunt wenor, ſed perperà m. 

O fi angulus ile] O fi haberem partem 
illam agri vicini, quæ meum agrum inequa- 
lem reddit, Perfus Sat. 6. v. 13. hune imita- 
tus eſt Horatii locum. 

9. Denormat) Vitruv. lib, 7, Arguli ad nor- 
mam reſpordentes —— s longitudines ad 
regulam, altitudines ad perpendiculum. 

10. O fi urnam argenti, &c,] O h theſaurum 
(terre infoſſum inveniam. Perl. Sat. a. v. 20. 
* | 0 
Fab raflro crepet argenti mibi ſeria, f 
_.. Hercule. : 
Porrd theſaurus definitur quedam vetus depo- 
FHtio pecunie, cujus non extat memoria, ut 
jam. dominum non habeat; etenim theſaurus 
cenſetur, quod meifis v. cuſſodiæ causa teriz 
inſoſſum conditumque fuerit. 

12. Amico Hereule ;] Nie Jucro inopinato & 
recludendis theſauris ptæeſſe credebatur. Dio- 
dor. Sic. lib. 5 cap. 2. Mactob. lib, 3. cap 
12. Plutarch. problem. Arnob. lib. 4. 

24. Prater Ingenium z] Ludit in ambigua 
ſignificatione vocis pingue, Senius eſt; ne veio 
ingenium etiam facias pingue, id eſt, craſſum, 
hebes, ſtupidum. 

15. Cuſtos mibi maximus adi] Poere nimi- 


85 run in tuiela ſunt Mercurii. lib, 2. Od. 1. & 17. 


16. In arcem] Villam Tuſculanam in edito 
colle fitam. Epod. 1. ſub ſinem. Item lib, 2. 
Epiſt. 16. 

17. Quid pri illuſtrem ſatiris, @c.] Sunt 
qui lic interpretentur: Quid priùs canam, & car» 
minibus celebrem, quam deos agreſtes, Satyros, 
Faunos, & c. Vide lib. 3. Od. 18. Alii melids: 
Quid aptids ſcribam, quam ſatiras, oratione 


Thefaaro invento, qui mercenarius agrum 

Illum ipſum mercatus aravit, dives amico 
Hercule: fi, quod adeſt, gratum juvat; hac prece te 
Pingue pecus domino facias, et cætera, præter (oro, 
Ingenium ; utq; ſoles, cuſtos mihi maximus adſis. 
b. rgò ubi me in montes et in arcem ex urbe removi, 
Quid prius illuſtrem ſatiris musaqz pedeſtri? 17 
Nec mala me ambitio perdit, nec plumbeus Auſter, 


> Qt HORATII FLACCI Dy 
Ni nibil inſanus effagito 4juſ-\Si veneror ſtultus nihil borum : O ſi angulus ille 


Proximus accedat, qui nunc denormat agellum ! 
adjungatur; O O fi urnam argenti fors qua mihi monſtret! ut 


[93] 
11 


— Libitinæ quæſtus acerbæ. 


urbe ſecgſi in colles & arcem, quid potid exor nem gudm ſatiras & muſam pedeſirem ? Illic 
nepue me prava corrum-it ambitio, negue gravis Auſier, wel autumnus morbiſer, lucrum praſtans 


ANNOTATIONES. 


quidem ſtridtã, ſed quæ ſolute fimilis videatur 
& vulgari ſer moni propior ; ac proinde mu'a pe- 
deflris vocari queat, Vide lib, 1. Sat. 4. v. 40. 
& ſeq. | | 
18. Plumbeus Auſter,] Gravia & tardiora 
efficiens corpora» Lib, a. Od, 14. 
Fruftra per autumnos nocentem 4 
Corporibus metuemas Auſtrum. 1 
19. Autumnuſve gravis, ] Juvenal. Sat. 4. le- 
thiferum appel ſat: bene quidem, tunc enim 
acutiores morbi ſunt & frequentiores, Hippo- 
crat. Gal. &c, Item. Sat. 6. V. 16. | 
- xetuigue jubet A S Auftri 
| Adventum. 1 
Cur autem Horatius in ſui vills non metuat Au- 
trum in autumno, quamvis noxium, jpſe expli - 
cat Epiſt. 16. fita nempę illa opportunè & ſalu· 
brirer haud excipiebai peſtilentes Auſtti flatus,” 
He laicbre dulces, etiam, fi credis, amænæ 
Ineolumem tibi me prefiant Septembribus horis. 
Libicinæ quaſius acerbæ.] Pluribus enim in 
autumno morientibus, majorem queſtum ha- 
bent ii, qui funeribus procurandis incumbunt, 
dicti Libitinarii à Libitina funerum dei : de 
qua lib. 3. Od. 30. Seneca 6. De beneficiis, com- 
parat vota corum, qui teſtamenta captant, cum 
vous Libitinariorum: nempe utrique lucri gra» 
tia mortem hominum cupiunt, etiam amico- 
rum. Huc verd præcipuè facit, quod ex inſtitu» 
ro Servii Tulli, Rom. regis, naſcentes recen» 
ſebantur in zde Junonis Lucinæ; puberes in Ju- 
ventæ; morientes in Venerjs Libitinæ: nummo 
quidem pro fingulis delato. Dionyſ. Halic. lib. 4. 
Hinc Sueton. Nervn, cap. 39. Tanifs ex principe 
malis probriſque acceſſerunt quædam & fortujta : 


Peſtilentia unius autumni, gud triginta funerum 
milia in rationem Libiting wenerunt 


| Matutine 


7 6s 


hand 
* 
** 


a %V 


crob, In ſacris invocamus Janum geminum, Ja- 


iar 


Principium. Romæ ſponſorem me 


Ne prior officio quiſquam reſpondeat, urge: 


SATIRARUM LIBER H. 6. 485 
Matatine pater, ſ u Jane libentids audis, | 
Unde homines operum primos vitzque labores 
Iaſtituunt (fic Dis placitum) tu carminis eſto 


20'0 Pater Matutine, 

mavis, Jane, d quo bomires 
exordiuntur primos laber 
aftuoſoe wite (ita numiiy- 
bus placet) tu initium fs 
verſuum meorum. Quando 
Rome (im, me fidejuſſe- 


rapis: Eja, 


Sive Aquilo radit terras, ſeu bruma nivalem [695] om fe cogis : Bie inquis, 


Interiore diem gyro trahit, ire neceſſe eſt, 
Poſtmodo = | mi obſit clarè certũmque locuto 
LuRandum in turbà: facienda injuria tardis. 


26 proprra, "ne quiſquam 

, Cioſor ante reſpondeat, Srve 
Aquilo flringat terras, five 
hyems contrabat dies nive« 
ſox orbe imterieri, oportet 


ire. Poſte verd quam apert? & manifeſt dixi guad mibi noceat, cogor contra tur bam . vit fas 
ANNOTATIONES,. 


cienda lent it, 


20. Matutine pater, ] Janus dicitur Matuti- 
ant a Matuta, five Aurord: & quod mars 
primus invocaretur, ut qui temporibus preefir, 
ac velut rerum omnium incip;endarum auctor. 
Arnob, lib. 3. Quem in cunct᷑ it ante ponitis pre- 
cibus, Et alibi: Incipiamus ergo ſolemniter ab 
Jane & nos paire- 

Pater,] Janum wocamus Patrem quaſi des- 
rum Deum, inquit Macrob, lib. 1, Saturn. 
cap. f. 

Fane] Sic appellatur, quod quaſi janua fit 
ad novum annum, imo ad menſes fingulos ; 
omniaque regat tempora, Macrob, cit, 
| Libentiis eudis,} Seu mavis appellari Jani 
nomine. Deos ſuos pluribus infigmebant appel- 
lationibus, honoris vel aſſentationis causa, Ma- 


num patrem, Fanum Junnium, fanum 2uiri- 
num, Janum Confivium, FJanum Patucilum & 
Clufium, Cc. Sic & Horat. Carm, ſecul. 
Leni: Ilitbyia tuere matres :- 
Sive tu Lucina probas wocari, 
Seu Genitalis. 10 

22. Sic Diis placitum] Ut præſideas tempo- 
ribus & primis hominum laboribus, deſque iis 
felix avſpicium : Jer. tu in Italia primum 
Diis templa fetiſli, & ritus inflituiſti ſacrorum : 
unde in ſacrificiis. prefationem meruiſti perpe- 
tum. Macrod. jam cit, 

Carminis eflo Principium.] Fave mihi hanc 
ſatiram exordieati, in qua urbanæ vitæ incom- 
moda à matutinis horis perſequor, 

23. Roma ſponſorem me rapis :] Hoc primum 
eſt incommodum, quod pro aliis ſpondere fre · 
quenter neceſſe fit, ac fotenſibus tumultibus 
intereſſe. 

24. Ne prior officio] Ne deſis amico, acri- 
ter ſubveni, laborantem in judicio tuere & 
juva 2 officium prabe, five per hyemis frigora, 
five per anguſtias dierum breviſſimorum. 

25. Aquilo] Septentrionalis ventus, a ve 
hementiſſimo joſtar aquilæ volatu dictus, ex 


quoni+m fit violen: i flatus & ſonori. Gell. lib. 
2. Cap. 22. p 
Bruma) A dierum brevitate dicitur, en 
Varrone & Feſt. Alii factum nomen potant 2 
g nap, brevis dies, Macrob. Sat. x, Ifi- 
dor. b. g. Jul. Scalig. lib. 1, De cauſ. L. L. 
Bruma, five ſolſtitium byemale, ex Ovid. 
Faſt, 2. eſt/ dies. . 
Prima novi, weteriſque noviſſima ſoliz, | 
25, Interiore g yro] Breviori curſu & ambitu: 
circulum minorem, utpote qui centro propior 
fit, ſole in Capricorno decurrente, ac breviores 
hinc dies faciente, Scil. in ſpher3 noftr$ ob- 
liqui hyemalis tropicus ita ab horisonte inter- 
ſecatur, ut minor pars ſupra. terram, mejor 
autem ſub terra exiſtat, Cic, 2, De nat, Deor, 
Cynoſura, inquit ex Arato, | 
Curſu interiori brevi convertitur orbe. : 
Ire neceſſe eft.] Ad ſpondendum pro altero. 
27. Poſtmodd quod mi ohr, &c.] Alterum 
eſt incommodum; quod poſtquam ſpoſpondi, 
vix & turbã me eripere liceat : quodque luftan- 
on & jurgandum fit com obviis & remoran- 
tibus. D 
Quad mi obfit] Certe rard. eſt expers mo- 
leſtiæ & dammi quiſquis pro altero ſpondet. 
Proverb, cap, 6. Si ſpoſponderis pro amico uo, 
deSxifti apud extraneum manum tuum ; 2 
, 


* 
— 


tus ex verbis oris tui, & captur propriis ſerma- 
nibus, Bias ſapienter admodcum Spe 

noxa prefid et. Cic. Epiſt. ad Brut, Dependen- 
dum 405 ” — mibi 2 illo a | 
Clare certumgue locuto] enim ſponfio 
ac fidejuſſio præſtari diſertis verbis & fine am- 
bagibus, Allii locum bunc minds rect intelli- 
gynt de advocatione & peroratione couſarum ; 
afferuntque verba Tullii De petit, conſul. Nos 
nul/os efſe tibi iratos ex iis cauſi egifti 

 neceſſe . & alibi, Quos lefiſti, — 
co contra eos diceres. 

28. Pacienda injuria tardis.] In ſorenſi turbs 
pulſare oportet & objurgare tardids @ntes, dum 


Feſto, Grgeis Bones, «md vg fegen 4 bears 


inde quamprimum exire contendo. : 


113 Quid 


— 
— Jn 4 cn ng 
. * = 


23 I; — — ny & % — — 8 2 
* * 7 - [4 — — I — = 
ITY _ * * * boy - — 
- — — 2 — — 4 — * 
2 _——— — — — > 5 — — — _ - — —— 
— — — — — 3 1 8 


— — - 
—T——— 
- - . r — 
——ů IO. 


hc 


— — 


5 
— — - — 
—— * ps 
2 - 
Lad BA 


bl 
k | 


— oy 1 — 


1 
4 
1 * + 
4 = 
as 
. 
. 
=” . 
* . 
* « 
'S (| > 
1 = 
. = 
4: 
* 
D 
11 bs 
16 # 
479 
. 


Petit, Pulte, & guid moliris ? 


.Quidam, autem iracundas 


cum ad Eſquilias atras per- 
. went, , aliena centum negotia 
_invadunt caput & latera, 


. ut ei cras opitu- [mprimat his 


Q HORATII FLACCI 


Ki verg icerepant 3 Quid [Quid vis, inſane, et quas res agis? Improbas urget 


lratis precibus: Tu pulſes omne quod obſtat, 30 


dic imprecationes : A, Ad Mæcenatem memori {1 mente recurras ? 
igitur evertas quicquid ob- Hoc juvat, et melli eſt; non mentiar. At ſimul atras 


Ecenatem 


Hie tibi ad i ne . ; 
Zi anti, egen wemoria ? Ventum eſt Eſquilias, aliena negotia centum 


t verum dicam, illud ju Per caput et circa ſaliunt latus. Ante ſecundam 
cundum & ſuave et. Verim|Rofſcius orabat ſibi adeſſes ad Puteal cras. 35 


leris Puteal ante horam 


ſecundam. Morat, ſcribæ te rogant ut bodie redeas 


has tabellas obſiznet, 
ANNOTA 


29. Nuid vis, inſane,] Ita reluQatur, gol 
ab Horatio ſeſtinante pulſatus ef: trudentem 
retrudit, atque execrationes jaculatur. A.. 
dam iratas preces explicant iram hominis ad- 


verſas Horatium excandeſeentis, quod jpſius de 


obteſtantis patrocinium aut ſuſcipere detreQet, 
aut non ſatis acriter aſſumat. Prior interpre- 
tatio magis probatur. | 

31. Ad Macenatem memori fi mente recurras P] 


Dum properas adire Macenatem condifto 


tempore: vel quod acceptorum beneficiorum 
memor quotidianis officiis vel ſemel deeſſe 
2tu2$, : - 

32. Hoc juvat, & melli eff, Sc.] Objurga- 
tiones ejuſmodi, quantumvis invidioſe, me 
quidem delectant, & quaſi mel dulces videntur, 
aded Mzcenatis mentio, nomen, & recordatio 
yeneranda mihi ſunt, e 
At fimul atras Ventum e, &c.) Tertium 
hoc genus moleſtiarum urbanarum eſt, Cùm 
verd ad Mzcenatis ædes in Eſquiliis ſitas veni, 


De re communi ſeribæ magna atque nova te 
Orabant hodie meminiſſes, Quinte, reverti. [597] 


cura Mzcenas ſigna tabellis. 


ad negotium commune ac novum. Fac at Mæcend: . 


TIONES. 


Martial. lib, 4. Epig. 8. ubi & diei varias oe - 
cupationes pro diverſis horis explicat, Portò ex 
alibi annotatis, lector, intellige illam diei 
naturalis horam tertiam Romanorum nobis qui · 
m Francis nonam eſſe matutinam. Videlb. x. 
Epiſt. 16. v. 8. & Alex. ab Alex. lib. 4. cap. ao. 
35. Sibi adſes] Quaſi advocatus, adjutor, 


* 


fautor. Apud judices actor, & patronus rei 


cauſam dicebat, At aderant preterea quidam 
adrocati, ſulqʒ praſentii vel teſtimonio etiam, 
ſi opus eſſet, reum adjuvabant, F 
Ad Putaal] Ad jud'icium, Puteal locus erat 
in comitio Rome, ubi jus reddebatur. Lib. 1. 
Epiſt. 19. v. 8. Forum Putealque Libonis Man- 
dabo ficcis, © Nimirdm in ipfis gradibus, ad 
lævam curiæ, ſtatua erat Actii Navii avguris, 
qui, inſpectante Tarquinio Priſco rege, cotem 
novacu}g difciderat, Ibidem porrd cotem illam 
& novaculam eſſe defoſſam tradunt, ſupraque 
impoſitum puteal, id eſt, umbellam ſive oper - 
culum, quale puteis imponi ſolet. Cic, de 


1 


afſitiunt importuni plerique ſua mihi negotia|Divin, 1. n. 52. Illic etiam fœneratores con- 
commendantes: quos amoliri nefas, De Mz-|venire ſolitos idem teſtatur pro Sextio, n. x8, 


"c:natis xd\bus apud Eſquilias, lib. 3. Od. 29. 
43 10 & lib. 3. Sat. 8. v. 14. Vide ibi annot. 
Atras Eſguiliat,] De atris curis quidam in- 


Puteali & feneratorum gregibus'inflatus, Item 
Perſ. Sat. 4. | m 
Si puteal mulid cautus vi bice flagellas. 


terpretantur: at meliũs alii de ſepulcreto, quod] Vide Cal. Rhodig. dib, 10. cap. 


fuerat olim in Eſquiliis; ut fuſe diſſerui ad 
Epod. 5. v. 100. Epod. 18. v. 6. & lib. 1. 


Sat. 8. 


bypotypoſis. 


34. Per caput & circa ſaliunt latvs.] Un- Ide I Epargne, Angl, 
dique adoriuntur & circumobſident. Preclara l oel 


17. 
36. De re communi ſcribæ, Cc. ] de ſcribarum 
ſe numero fuiſſe oſtendit. 
Scribe] Gall. Les preffiers, ou ſecretaires 
ficium erat, acta publica literis'man- 
dare, literas publicas ſcribere, &c. Conſtat 


Ante ſecundam] Mature, ut tempus habeat [ſcribas mazime probitatis à queſtoribus al- 
de 're-ſva diſſerendi tecum, priuſquam forum lectos, Alex. ab Alex. lib, 2. cap, 3. 


aperiatur ac diſceptandum fit in judicio. An- 


«te ſecandam, Gall. 


38. Imprimat bir cura, @c.] Allus ita ro- 


A buit beures f reciſes du gat; O Horati, cura ut Mazcenas figillo mu- 


matin plitoft drvan! gu" apres: Any. At eightniat has tabellas: ord te etiam atq; etiam. 


of the clock in tbe morning, rather before than 
after. Una ſcilicet hora anteJudicia, quæ hora 


Signa] De figillo five annulo Auguſti in- 
tellige. Hunc enim ab eo concreditum M- 


ter tiũ exercebantur, Feenati, diximus ad Epod. 1. v. 3. & conſtat er 
Exercet rauces tertia cauſedicos, IXiphilino ibi cit. Item ex Dione lib. 317. 
4 , 8 a 5 4 OE ORE Ty '# "42 © Dixeris 


ſeptimus, 
incipiet, ex b  tempore 
|Metcines inter familigres me 
afcivit z ad id verd 


Tum in currum @ mere 
8 guando wiam init 3 
cum qu? loguere:ur Fri 
lia ejuſmodi : Rat 
ra Cal ina Thracius eff 
See? Hartes jam 
lagi Frites matutinum : 
& fimilia, que cn 
2 auribus perſſuentjbus. 
xinde vero mapis ac magis 
a . 41 obn:xius invidia foi. Aiunt | 
Scire, deos quoniam propius contingis, oportet) pine, naher, fortune fl» 


* k ; "0 

i Num quid de Dacis audifti ? Nil equidem. Ur tu 1% r in candy 

hs . . o - vit cum Mee * „ 

| Semper etis derifor | At omnes Di exagitent me, aste. Quod fi 2 'rofris Y 

s ” - — 3 " oy*., » - 821 . 7 

a Si quicquam. Quid ? militibus promiſſa Tri- i, frigidus rapur , 

A currdt ; gui,quis eccurrerits 

, : quetra FF 

: Prædia Cæſar, an eſt Ttala tellure daturus? ſ%½%½ Dae aliguid accipi 7 

ie te ſcire oportet, gui ad magnates acccdis. Tum ego : Nihil certè. Illi continues : Ergen 

, 5 69 path, ; Me, inquam, diſperdant 2 1 82 ſcio, Ecquid P ai, 

t agres militibus promiſſos an afſignabit Auguſtus in Sicilia, an in tali None 7 Ke 

; ANNOTATION £8 +4 ns ms 

d 32. Dixeris, Experiar 2] Si huic dixero, Cu--| 48. Noſter dudos ſpectawerat und, Ce. Sic 

by - & experiar, er a Mzcenate id — de L. ia vidi: Ea ille — 

n neficii queam obtinere tibi. Hic Horatii mode · filius fimul cum Mæcenate ludos ſpeftavit: en 

n ſtiam adverte, lector, ſuam apud Mecenatem cum ipſo luſit in campo Martio, De hac vide 

ſe gratiam extenuantis, tametſi apud eum ſummè lib. 1. Od. $, annotat, * Th 

'* valere diceretur, Vide & que ſequuntur, 80. Reftris] In foro Rom, erant roſtra, id 

e 40. Septimus offavo propier] Septimus hie eſt, ſuggeſtum ante Curiam Hoſtiliam!extru- 

— annus prope eſt elapſus, & mox octavus age - ctum, ornatum veiò navium roſtris ab Antia- 

. tur, ex quo, &c, ; tibus captarum, unde nomen. Tit, Liv, lib, 8. 

n 42. Dumtaxat ad bec,] Non ad res graves Varto lib. 4. de L. L. Ex eo loco leges fere- 

| ſed ad nugas, ad jocos, atque ad relatzandum |bantur, & conciones ad populum babebantur z 
animum magnis curis paſſim diſtentum me ad- |imd & jus dicebatyr, i a 1 
hibet Mecenas, inquit noſter, duntaxat. Rumor] Eſt fama incerta fine capite, id eſt, 

m 44. Thrax eft Gallina Syre par ?] An ille gla-¶ ſine auctore, frigidus, vel triſtis, vel levis. 
diator huic par eſt virtute, robore, arte, peri- 52. Deos] Auguſtum, Macenatem, a 

es tis? ille ſecutor huic retiario; ille Thrax huie] $53. De Dacis] Cum his tune Romani bel» 

a. Mirmilloni ? Horum pugnandi rationem diver- lum habebant, Vide lib. 2. Od, 20. 

n ſamque armaturam fusè explicavi ad Juvenal. 55. Militibus promiſſa Prædia] Sicut jam 

at Sat. 2, v. 1. 143+ & Sat. 8. v. 200. aſſignata fuerant poſt Philippenſem victoriam. 

1 45. Matutina parùm cautos, Sc.] Verba] Vide ſupra Sat. 4. v. 110. & ſeq, item Virgil, 
hec innuunt ſcriptam autumni tempore hane Eelog. 1. | | - ts © 

= ſatiram. Trigquetrd,] Sicilia Trinacris etiam diciti r 

u 46 Et que rimod, Ic. ] Et ſimilia, que lo- ob triangularem formam ; habetque in triplici 

a quaciſſi mo cuilibet poſſunt committi, atqg homi- ]angulo triplex promontorium. Pelorum, Pa- 

1- ni nullum ſecretum retinenti, ſed paſſim quod |chynum, Lilybeum, Hine Ovid Faſt. 4. 

e- audi vit in obvios quoſq; ſtatim effundenti ; qua- Terra tribus ſtapalis vaſium procurritin Aguor 

2 lis ille apud Terent. de ſeipſo predicans: . Trinacris; d pofitu nomen adepta loci. 


Plau rimarum ſum i bac atgue illas fe... 8 ; 
I Iuntan- 


% PP "a * a * * | . Y Is ws — * * = . 

s &@ HORNATII TTA 

At 2 me NW Jurantem me ſcire nihil, mirantur, ut unum 

4 tur t 7 1 | *y+. 8. 9 * , A 
ee & fende tac. Scilicet egregii-mortalem altique ſilenti. 


r 


ternitatis. In iſis diem per Perditur bæc inter miſcro lux, non fine votis. N 
de - infelix, nom fis defde-| O rus quando ego te aſpiciam? quand6q; licebit 60 
: 9 _ Luer. 3 Nunc veterum libris, nunc ſomno et inertibus horis 
a * . * 5 — 8 J 
li v ionem 48 50 capiam Ducere ſollicitæ jucunda oblivia vitæ ? 2 
ibi, modd ſcripra waerum O quando faba Pythagotæ cognata, ſimulque 
nay Feen ſatis pingui ponentur oſuſcula lardo? [692 
faba Fytbageræ offnis, f. O noctes, ccenæque Deùm, quibus ipſe, meſque, 65 
tue * tins, by Ante Larem proprium veſcor, vernafque procaces 
1 go! 5 & Paſco libatis dapibus, Prout cuique libido eſt, 


am liares camamus 4 Siccat inzquales calices conviva, folutus 
rem mm, ac proter/2s fa-1 Legibus inſagis: ſeu quis capit acria fortis 


los ale cibis libatis, Ibi $4.0 . * | 
| . liber A Pulti lexibus, Pocula, ſeu modicis humeſcit lætiùs. Ergo 70 
ad 


arbitrium exbaurit ſcy-|Sermo oritur, non de villis domibuſve alienis ; 


| diverſos, foe x 8 ' is ad nos 
2 ths Nec male necne Lepos ſaltet; ſed quod magis ad n 


, cpi - madeſrere, Pertinet, et nefcire malum eſt, agitamus: Utrimne 
Tum fit confabulatio, non 9 2 * 

de alierum prediis wel ædibus; neue utrum Lepos inetè ſaltet, an non; ſed qued utilius, gued- 
gue ignorare eft nefas, guærimus : | Fit 2 


ANNOTATIONE S. 


63. O guando faba, &c.] Qurndo ruri ve-] 65.0 nefer, caenaque Deim,] O quieti ſom- 
ſcar fabis, oleribus, &c. tranquillam ejuſmodi | ni ! 6 epuiz tranquiliz & jucundæ; quantum- 
vitam agreſtem preferp lautis epulis quibuſ- | vis ſobrĩiæ & frugales, ceite nectari & ambro- 
cunque. | fie deorum zquiparande ! vel nofex dicit po- 

Faba Pythagore cognata, ] Varia hie varii sta, quod olim in multam noctem producerent 
romminiſcuntur. Aiunt plerique fabam Pytha- cœnam, ut alibi notavimus, 
gore cognatam diei ironice quidem & fatirice, } 66. Ante Larem proprium] Religiosè diis 
quaſi — comvam & con ſanguineam : nem-domeſticis Iibans, & primitias offerens ruſti- 
pe quod ide aſſereret ſabam ex eadem origine carum dapum; ac poſtea & /ibatis dapibus hi- 
& eodem tempore cum homine natam; eam- | Jariter cum familiaribus & ſervis cœnans. Vite 
que, ſi pyxide incluſa ſervetur, vel afedintur, lib. 1. Od. 12. 
in carnem & ſanguinem conve ti. Ego nec fa-| Vernat] Sic vocantur, qui ex ancillis nati 
bulas nec metempſyehoſim afferre hut ytlim: | ſunt verno tempore. Feſtus, procaces, a pro- 
cog natam inter pretabor amicam. Fabis enim, cando, five poſcendo. | ru 
aluſque leeuminivus atque oleribus, amniaue bg. Legibns inſanis:] De bis conviviorum 
cibo parabili Pythagoras & Pythagbrici libenter | legibus vide lib. 2. Od. 7. annot. | | 
. veſcebantur; carnibus autem vis aut nonquam, | Seu quis capit acria Fortis Pocula.] Plin. lib. 
frogalitatis quidem & ſanitatis gratid, quan- 14. cap. 22. refert, Ciceronem Marci filium 
quam nonnulli contrarium ſcri bunt. Vide Cic. Ines congios ſimul baurire ſolitum, atque ebrie- 
De civin. 2. 0 119. Dicg. J. aert. ib. 8. Itatis mala eleganter deſcribit, Vide Macrob. 
Athen. lid. 4. & 10, Plin. lib, 18. cap. 12. Saturn. 2 cap. ultimo. Gell, lib, 15. cap. 2, 
"Gell. lib. 4. cap. 11, Cel, Rhodig. lib. 21 70. Humeſcit.] Al. uveſeit Lib. 4. Od. 5. 
cap. 3. lib. 28. cap. 12. Jib, 39. cap. 36. et in fine, à vidi, id eſt, bene poti, madidi ac 

du nos ad Juvenal. Sat. 75, ver 173, ubi def pleni vino. | | 
anthrepophagie quibuſdam ita ſcribit : 71. Non de willis domibuſve alienit;] De 
i diceret ergo, his invidi et _avarifſermocinantur z ut gelicia- 
V. 2 i nunc bac monſtra vi- rom ſectatores & voluptaril de ſaltatoribus 


| & ſcurris. 
Lr cunct it animalibus abſinuit gui 72. Lepos] Avgoſti ſeurra, archimimve, 
onguam bomine, @ wentri indulfit non omne| egregius ſoltator, Lepos dictus, à motli, ſcirs, 
n? ? & lepidã ſaltandi ratione. EY 
Fytbageræ] Vide lib, 8, Od. 28. Epod,| Ned mapis ad nos Pertinet, Cc] De aptis 
15. & Sat. 4. hujus WW "44 | convivio ſermonibus, Gell, lib, 13. cap. 17, &c. 


Diyitiſs 


— 


q * 
\% 
* 
4 | 
1 
14 
#8 
A 
[i 
'4 
' TERRY 


7 - ” 
1 * — 
— 2 
phy © —— > Es 
— — - A - 
b 
* 2 ——— 


— 
4 
— 
3 
— — 


1 
5 


3 


SATIRARUM LIBER IL. 6. 
Divitiis homines, an ſint virtute beati; 74 
Quidve ad amicitias, uſus, rectümne, trahat 


Eg. is, \ +. LO 
Et quæ fit natura boni, ſummùmque quid ejus. 
Cervius hc inter vicinus garrit aniles 


Ex re fabellas. Nam fi quis laudat Arelli 


Sollicitas ignarus opes, fic incipit : Olim 
Rufticus urbanum murem mus paupere fertur 80 
Accepiſſe cavo, veterem vetus hoſpes amicum, 
Aſper, etattentus quæſitis; ut tamen arctum 
Solveret hoſpitiis animum. Quid multa? neq; illi 
Sepoſiti ciceris, nec longæ invidit avenæ: 

Aridum et ore ferens acinum, ſemeſfque latdi 85 
Fruſta dedit, cupiens varia faſtidia cœna 

Vincere tangentis male ſingula dente ſuperbo : 
Cum pater ipſe domũs palea porrectus in horna, 


[797] 


Eſſet ador lolinmque, dapis meliora relinquens. |: 
Tandem urbanus ad hunc, Quid te juvat, in- 


quit, amice, 90 
Prærupti nemoris patientem vivere dorſo? 


Vis tu homines urbemque feris præponere filvis ? 


Carpe viam, mihi crede, comes; terreſtria quando 
Mortales animas viyunt ſortita, neque ulla eſt 


Aut magno aut parvo lethi fuga ; quo, bone, citca, , ib 


Dum licet, in rebus jucundis vive beatus: 96 
Vive memor, quam ſis ævi brevis. Hzc ubi dicta 


» - 


* 


© 
>: 


; | 


an. heminer, 4 
\falices eri um nes 
ad amicitias impellat,  utili. 
| us 
— 
— | 
rits landat anxias Arellij 


Io 
1 
11 
f 


| 1c paret dedit 2 222 


abſtinens, Denique 
— — Amice, + 

worſum ru is ad 
; montis ardui ? — — 
Lomi nes & urbem pr eferre fibvis 
. ita, iter 
mecum ingredere z quandoguidem 


animantia ſi terram vitam 


agunt morti obnoxiam, nec 
Fugtendi ratio eff five paruo 


five magno. Quocirca, O bone, quamdiu petes, rebus fruere Jucundis, recordatus gud brevi tempore 


is witturus. og he. 


ANNOTATIONES. 


- amicitia afljutriz d natura data g. Et in fioe 


. fine .qud amicitia efſe non 


fat ſummum bonum; hoe eaim in voloptate 


75 Uſus, red umme, ] Alii quippè ſentiebant 
amicitias propter utilitatem colendas, alii 
propter virtutem, Vide Cic, Lælium, ubi, Sq» 
lem, inquit, à mundo tollere widentur, qui ami- 
citiam &@ witd tollunt. Amicitia tantas p- 
portunitates bapet, quan;as uyix que dicere, Cc. 

' Reftumne,) Cic. mox, cit, Virtus amicitiam 
& pgignit & continet Virtutum 


ejuſdem lib. Yos bortor, ut itd wirtutem loceris, 
„ ef? „ ut a excepta, 
nibil amicitid præſtabilius eſſe puretis. 

76. Summimgue — eins.] In quo conſi - 


alii, alji in virtute reponebant. Vide Cicer, 
De ſinib. Tuſe. Queſt. &c. 1 g 
78. Ex re fabeilas.] Sunt fabulæ ad perſua- 
dendum valde commodæ & efficaces, fi appoſitè 
adhibeantur. Hine facri etiam codices pro- 


& ſapientia. Ut guod per fimplex | 
reneri ab 1 ons 2 per pots os 
& exempla teneatur. 8. Hieronym. lib. 3. 
Comment. in Matth. 
Arelli.] Arellius famosè avarus : contra ſtul - 
tam ejus de opibus opinionem Cervius affert aptꝭ 
exemplum & apolagum ruſtici muris & urbani. 
$3. Hoſpitiis] Hoſpitibus amice excipiendiss 
84. Nec longe inoidit av,’ Helleniſmus. 
$6, Varia cand] Dubiam canam dixic 
ſupra Sat, 2. v. 97. 


$8. Horng, ] Nov, hujus anni. I. 3. Od. ag. v. 3. 
89. Ador.] Frumenti genus, ab edendo ap- 
pellatum; vel quod aduratur, ut & toſto flat mo- 
la ſalſa ad ſacrificia utilis. Feſtus, Alii aliter. 
93. CR quando, &c.] Vel ex perſons 
murium, aliorumque brutorum : vel ex pete 
ſoni atheorum hoc dicit potta, 
97. Vive memor, quam fievi brevis] Eandem 


verbis & parabolis inſperſi ſunt, hiſque per- 
ſæpꝭ uſus eſt Chriſtus Dominus, veritas Dei 


hanc orationem tribuit Herculi Euripides in 


Alceſtide, ut bens obſervavit Muretus. 


Agreſtem 


8 


* 
2 4A Fa En 4 A = Sow > 
— 2 ——ů— —ů —— 
- res ,. \ Sr = = 
Ss — ka "Tr > «© * 
ä © 3 3 . — “* 


I 

18 

i 
n 
ly 
FI 
i * 

* 

1 ' 

17 

_ =: 
44 
i 
_. 

4 

N. 

0 =_ 
1 

1 "2s 
"$1" 10 
N 

1 
* 
wn [et 

4 
i  K\- 
Li 
n 1 
. 1 
ni i 
et 
ſ * 

„e 

. 7 f 
A , 

ms * : 

WH #1 * 
"MM 
by, 41. 488 

"ks 
! 

” 4 
1 
N * - 
. 
* 9 
"T8 * © 

1 46 8b 

"La 17 
3 'F i 

1 

+l | : 
WL TT ' 
4 an” 

U 

. We. "4 
. 
WE 
i 9 : 
"oF! 
by ; 

8 3 

- Hf 

„ » 
is 1 : } 
3» 
4 - 

; N 

1 | 

4}, hg 

s: þ N 

b ö 
{ : 
10 f 

42 G 4 
= 3 | 

by +Y 
* 
3 

44 10 UL 
7 
. 

p 9 

1 * 

14 

8 

9 . 
1 

by T 
_ 4 4 
þ 
A : 

"i 
v3. 3 
I bY 4 

p | 

8 

11 
"4 
; 1 : 

Ll „9 5 
® v1 ' 
$. 

. 
1 ly 
4 

* 1 
8 1 

i 4.488 

x 7 ' 

0 91 
a 1 
L 14 i 
i 3 

j iz * 

\ 

1 +19 

. y : 
= _ 

"0 RED 

7%. 
i 
} "0 

[ 7 * 

N 14 | 
| b 

d 


490  _Q HORATII FLACCI, 
Bermonibus illts excitatus ru-[ Apreſtem pepulere, domo levis exilit. Inde 

— * 2 Ambo propoſitum peragunt i Ne urbis aventes 
Hitutam | deeurrint, cupientes| Mcenia nocturni ſubrepere. Jimque tenebat 100 


n ſubire_civitatiz 'pemoe=| Nox medium cœli ſpatium, cùm ponit uterque 
er he? mk oh. ot In locuplete domo veſtigia z rubro ubi coco 
pedem 2 ee ſuper lectos canderet veſtis eburnos, 
 opulentas, ia el. Multaque de. magna ſupereſſent fercula cena, 
1 45 Que procul extruQis inerant heſterna caniſtris. 
weftabant >lauto convivio, que Ergd ubi purpurea porrectum in veſte locavit 105 
Seri 3 in * Agteſtem, veluti ſuccinctus curſitat hoſpes, a 
2 F 9 fragutg) Continuitg; dapes, nec non verniliter ipſia [793] 
Pei recumbentem, welut\ Fungitur officiis, prælibans omne quad affert. 
"£3 _ beſts ile cubans 1 mutata ſorte, boniſque 110 
s cibis accimulat, in- — . % : . 
Rebus agit lætum convivam : cum ſubito ingens 


Par famuli miniflrat ſedulus, l 6 
Prat as,  quicquid © appor-| V alyarum ſtrepitus leis excuſſit utrumque. 
9 — agg — Currere per totum pavidi conclave, magiſque 
convivam  exbibet faverte) Exanimes trepidare, ſimul domus alta Moloſſis 
forturs ; guanco magnus re Perſonuit canibus. Tum r uſticus, Haud mihi vita 
3 — Eft opus hic, ait, & valeas: me filva, cavüſque 
eceperunt fupere per ene cu · Tutus ab inſidiis tenui ſolabitur ervo. 
diculum 'gravins autem ex * f 
weſcere quaſi moribandi, cum ædes ample inſonuer unt magnis canibus, Tune agreflis dixit : Ne- 
guaquam me juvat vita iſta, eique nuncium remitto : me nemus & . 4 periculis libera 
canſolabuntur exigus le gumine. \ 


ANNOTATIONES. 


104. Fereula.] A ferendo vocantur fic vaſa) 117. Erve] Quovis legumine, Synecd, Er» 
eduliorum, & per Synecd, ipſa edulia, &c, * enn, Gracis Lehe, Gall, ers, Angl. ' vetcher, 
| 108. WV, ernaliter. ] Al. Verniliter, more ſer- er tares, Legumen eft piſis affine, ſaginandis 
vorum prælambens dapes quas affert, armentis utile. Columel. Plin. Virg. Ecl. 3. 

114. Moleffis) Ingentibus canibus & Moloſ- v. 100. ejus meminit, fi fides quibuſdam 


fi3 regione Epiri. Apud Moloſſos Epiri po- veteribus membranis. Nam aliz babent arve, 
pulos erant canes venatici generoGſlimi, ali ervo. ; 


a. © Ad. 


SATIRA VI. 
Inducitur ſervus, pro libertate Saturnalium, heri vitia tazans E carpens. 


_ DAVUS. Jan duet] AM dudum aufen & cupiens tibi dicere 
nn —1 ſervus 5 [793] 


ANNOTATIONES. e 
dudum auſculto,] Suum ipſe ſervum] tentiam 'hanc aſſerit, ſolum ſapientem eſſe 

vitia bi . objicientem ita inducit Horatius, ut] liberum, quam tractat Cicero — & 

-Quilibet- vitioſus a ſervo ſuo pariter reprehen - Perf. Sat. 5. ; 

Ai ſe zuſtè quidem putet & ſentiat. Porrò ſen- 4. Cab Ad omne cbſequium paratus aſio. 


- 


Ts Jan 


i 
2 
\ 
n 
! 
ö 
1 
: 
. 
: 
4 
oo 
It 
* 


Fauca, 


eſſe indolis, quod contra rard ſint longevi, qui 


temperatum diutids eſſe victurum, contra mo- 


SATIRARUM.LIBER I, 7: gt 


Paues reformido, Davuſne? Ita, Navus, amicum re, Tori, ego Hegg. 


Ming doming, et frugi, quod 
eſt, : 
Ut vitale putès. Age, Jibertate Decembi 


| 3 A | 

ſit ſatis; hi Dont DAY, ws 
wu, | bero ſerous  fidelis, "ac 
ralis abunde : 1d of, ut 


(Quando ita mejores voluerunt) utere: narra. Shao. 2 2 fruere — 4 | 


Pars hominum vitiis gaudet conſtanter, et urget 
Propoſitum ; pars multa natat; modo tedta ca- 


peſſens, * 


Interdum pravis obnoxia, Sæpe notatus _ 
Cum tribus annellis, modo lævã Priſcus inani, 
Vixit inzqualis, clavum ut mutaret in horas: 100 
Adibus ex magnis ſubitd ſe conderet, unde 
Mundior exirer vix libertinus honeſtè: 

Jam meœchus Rome, jam mallet doctus Athenis 


[9 


poſt finiſtrã 3 diverſus 


wixit, aded ut veflem mutaret boris ſiagulis : exiens autem ſuperbd 8 baſilics repente migraret illue, 


unde 'vix decenter egrederetur libertinas nitidulus, Modo Rome adulter, modd 
ANNOTATIONES, 


degere cuperet 


2. Daviſne P] Tpſene Davus hee loquitor ? | 

4 Ut ol putes.] Habebant domini in 
ſervos jus vite ac necis. Dayus ait, pro ſedu- 
Id & diuturng ſervitute videre fibi meruiſſe a- 
pud herum ut vivat. Alii alias interpretationes 
afferunt, at meo judicio Jonge petitas. Quidam 
volunt Davum ſignificare ſe mediocriter bones 


indole ſunt eximig. Seneca Controv. l. Tam 
immatur? num ingenium non efje vitale. Ali! 
fic: Davus oftendit ſe in victu moderatum ac 


rem ſervorum, quos edacitas brevi conficit. 
Libertate Decembri utere :] Die libetè quie- 
quid volueris, fiquidem hoc tibi dant Saturna- 
ia, Ea nempe 14. cal, Jan, celebrabantur in 
honorem Saturni, & monumentum aurei ſub 
ej us regno ſeculi, quo tempore cuncti æquales 
erant, tam ſervi quam ingenui, Macrob, lib. 2. 
cap. 10. Saturnalia uno die ſolita geragi: pal 
in triduum propagatio, adjeftis 4 Ceſare buic 
menſi diebus: deinde ex ediflo Aupuſti, quo 
trium dierum ferias Saturnalibus addixit 
— n orc adjecta celebritas in ſep- 
fem dies diſcurſum publicum & letitiam reli- 
gionis extendit, Alex, ab Alex. lib. a. cap.'22, 
turni feflis diebus — ingenuorum miniſte- 
ria occupare, pileos ſumere, à liberis nullo 
diſcrimine differre, flipeſque invicem dare, & 
munera miſſuare, ſervatum . Regna quogue 
ſortiri inter e@quales, & tanquam reges imperi- 
fare, magiſtratus purpuram induere, religuos in 
weſfle candidũ diem concelebrare, Qui etiam mos 
Gracis & exteris communis fait. . Namgue apud 


, 


Babylonios Sacra appellantur fata, quibus dies 


guingue 3 ſervi dominis, eorumgue 


unus flold jumpts dominabatur, &c, Vide ſu- 


1 


| prope ac debilitatum 


Athents erudiths 


7. Natat;) Inſtabilis eſt: ficut natagtes 
modd coatra flumen, modd currente- ſeruntur 
Amne. 5 N 

9. Cum tribus aunellis,] Plures annulos 
ſtare luxurioſum habebatur. 

Priſcus] Hie orator fuiſſe dieitur, ſenatorii - 
quidem, vel certe equeſtris ordiuis. 

Levd inani,] Sine ullo annulo, quod ege- 
ſtatis ignum, Ia lev, utpote minds actuosd, 
annuli geſtantur. Macrob. lib. 7. cap, 15, A. 
nulum in digito, qui minimo vicinus 4, guem 
etiam medicinalem wocant, & manu pretcipue 
liniftr# geflandum efſe. Gell. lib. 10. cap. 10. 
N eft nervum quendam tenuiſſimum 4b 
eo digito ad cor hominis pervenire. Hine tali ho- 
nore eum digitum placuit decorari. Vide Plin, 
lib, 33. cap. f. ubi de origine & jure annulorum 
aureotum. Alex, ab Alex. lib, 2, cap. g. &c. 

10. Inequalis,] Sib: parùm conſtans, | 
 Clavum] Modo latum. moo anguſtum ſu- 
mens, De ea veſte præclara, lib. 1. Sat, 5. v. 36. 

It. Zdibus ex magnis] E ſuperbo domici- 
io in vile & abjeQtum migraret. ** 

13. Jam mœcbus Ram,] Salfus in Roma- 
norum impudicitiam ſarcaſmus. 0 

Jam mallet doctas Athenis Niuere;] Modd 
otioſum & luxurioſum præferens vitæ genus, 
modò ſtudia literarum & honeſtos doctrina 
ac philoſophiæ labores. 

Athenis] Ubi fons omnium doQtinarum, 
Cic. De orat, Ubj artium exquifitarum officina ; 
ubi prærc ipud coluntur ea I, erig , ibu x 
apreſti immanig wird exculti al bumanitdtem 
& eruditionem mitigati ſumus. Id. De leg. 4. 
Ubi tanta duftoritas, ut de ejus urbis ne 
inter dot ee. ut jam fraftum 

racie nomen bujus urbis 
laude nitatur. Id. Orat; n. 25. ods I 1 


1 


31:3 

1 
certe natus infeſlis; omnibus] 
. Pertumnis. 2 2 
ſannio, quando ju iragra 
2 digitos, hominem 
Fuotid/ ana mercede conductum 
alxit, qui taxillos pro fe col. 
ö 2 ac immitteret in alve- 
ö ; guanto magis conſtans 
in gravis, tanto minus infelix 
guam prior iſle, gui nunc 
intento, nunc  laxato fune 
tufFtatur. HORAT. An non 
hodie declarabis, furcifer, quo 

ent flla aded inepta 

DAV. Dico, ad temetipſum. ' | 
HOR, Ecqud ratione, d ne-|Fortunam et 
quam DAV. Extollis con- 
ditiovem & inftituta priſci 
gopuli;, tugue ipſe fortiter 
abnuas, fi numen aliguod ad 
ea te redigat : five quad non 
firmiter tenes melius efſe id 
quod afſeris ; five quod non 
conflanter virtutem propugnas z 
atque befites, fruſtra exop- 
rans pedem Juso extrabere, 
Cum Nemæ  verſaris, cupis 
ruri degere ; cum ruri degis, 
remotam url em /audas incon- 


Nequicquam 


Vinctus eas, 


Q HORATII FLAC T 
Vivere; Vertumnis, quotquot ſunt, natus iniquis. 
Scutra Volanerius, poſtquam illi juſta chitagra 


Contudit articulos, qui pro ſe tolleret, atque 
Mitteret in phimum talos, mercede diurna 
Conductum pavit: quanto conſtantior idem 
In vitiis, tanto leviùs miſer ac prior ille, 
Qui jam contento, jam laxo fune laborat. 20 
Non dices hodie, quorſum hæc tam putida tendant, 
Furcifer? Ad te, inquam. Quo pacto, peflime ? 
. Laudas 


Romz rus optas, abends ruſticus urbem 
Tollis ad aſtra levis: ſi nuſquam es fortè vocatus 
Ad coenam, laudas ſecurum olus; ac velut uſquam 


— 


[795] 
10 


1 


of 


20 


mores antique plebis, & idem, 


Si quis ad illa Deus ſubitò te agat, uſq; recuſes: 
Aut quia non ſentis, quod clamas, rectius efle; 25 
Aut quia non firmus rectum defendis; & hæres, 


cœno cupiens evellere plantam. 


[16] 


., 
— 


ita te fejicem dicis, amaſque, 3 


Lans. Fi à nemine tnvitatus et ad Cryngm, extolli: olera tranguilla, S quaſi pergas coactus, fic 


Je beatum prædicat, atque gratularis t ibi, 


ANNOTA 


14. Pertumnis,] Vertumnus, deus anno ver- 


TIONE Ss, 


tillum vocant Juvenalis & Seneca, orcam Perſi- 


tendo præſidens, multiformis erat; & vai us, tqrriculam Martialis, fyrgum (que vox 
pingebatur, & variis colebatur locis tum in| Grzca turriculam deſignat) alii, & hie Hora- 


urbe tum in municipiis : mod fofſ.r, mods 
arator, ſeminator, plantator, meſſor. Hine 
plurali numero Vertumni appellantur, Aiunt 
etiam ſenſus & cogitationes hominum ab eo 
verti, Und iratis Vertumnis dicitur natus, 
quiſquis ſemper incertus & inconſtans 8liis ali- 
iſque affectibus agitatur. Tibul. 4, 2, 13. 

Talis in #thereo ſelix Vertumnus olympo 

Ulille babet ornatus, mille decenter habet. 

15. Chiragra.} Vel metri cavta licenter & 
contra etymon primam corripit ſyllabam ; vel 
poera ſeripſit cheragra, ut volunt yuidam 

yen wig, weight, poetice xe. Fuſla, digna 
uxurize pena, Perf. Sat. 5. v. 88. 
Sed cum lapidoſa chiragra 

Fregerit articulos. 

Scilicet morbus ille articularis mands ac digito- 
rum uſum præpedit, non ſecus ac fi fracti & 
contuſi eſſent articuli manum. 

16, Qui pro ſe tolleret,] Chm talis ſemper 
ludere conſueviſſet, interclus3 manus ſuas mo- 
vendi facultate, aliens manu talos colligebat, 
movebat, jactabat. 

17. Pbimum] Vaſculom ligneum, corneum, 

rneum, oris anguſti, & quo tali antea agi- 


tati effunduntur in alveum ſeu tabulam. Fri- 


tius, ut placet multis, hiſque doctiſſimis. Gall, 
cornet & dez, Anygl. the dice- box. Jul. Pol, 
lib, 10. cap. 14. phimum, gien, numerat 
inter aleatoris inſtrumenta: item Æſchiges in 
Timarch. apud Suidam, 

20. Qui, jam contento,] Metaphorica dictio. 
Velut Priſcus mord parcus admodym & fruga- 
lis, modd laxus, magnificus, luxurioſus ; utrin- 
que nimius & vitio laborans. 

21. Putidg] Auditu ingrataz tranſlatio A 
naribus ad aures. 

22. Furcifer ?] Servus hoc probro inceſſeba- 
tur, cum ob deliftum quodpiam levius appen- 
ſom collo furcam cogebatur ferre, ignominiq 
Causa, 

23. Mores antique plebjs,] Probos nimirdm 
& caſtos, Nam iubinde vitia ſenſim gliſcerę 
viſa ſunt, 

27. Nequicquam ceeno cupiens evellere plantam, ] 
Truſtrz cupiens è gureite vitiorum emergere, 

30. Laudas ſecurum olus;} Tranquillam 
domi cœnam @ cibo parabili laudas, & prefers 
quibuſſibet lavtis & opimis apud alios epulis, 
ad quas invitatus fueris. | 
Velut uſquam Vinftus eat,] Videri vis 


ad alienam ire cœnam velut coactus, vinctus, 
Quod 


CR D © 


bs & ES. 4 


SATLRARUM, LIBER. Il, 7. 493 
Qudd nuſquam tibi ſit potandum. Juſſerit ad 8 D A RES 


Mzcenas ſerum ſub lumina prima venire 
Convivam, Nemõn' oleum feret ocius? ecquis -, 
Audit? cum magno blateras clamore, furiſque. 35 
Milvius et ſcurtæ, tibi non referenda, precati, .: , 
Diſcedunt. Etenim fateor me, dixerig ile, 
Duci ventre levem : naſum nidore ſupinor: 
Imbecillus, iners, ſi quid vis, adde, popino. 

Tu cum ſis quod ego, et fortaſſis nequior, uitro 40 
Inſectere velut melior, verbiſque decoris _ 

Obvolvas vitium!? quid, ſi me ſtultior ipſe [797] 


N 1k empto drachmis deprenderis? Aufer gelaber. 


4 4 


wotet te cnatum apad "ſe 
veſperi” ad prinias candelas; 
borrenddm wwociferaris ' 
bundus, Nulluſne afferet uns 
guenta "titins fa as 
cult? Tum vers "Milvius 
& 'parafiti ebernt, tibi im- 


* 


e vultu terrere: manum ſtomachümque teneto ee e 429," & fortaſſo 


Dum que Criſpini docuit me janitor, edo. 
Te conjux aliena capit, meretricula Davum : 


45 ene uf prefer 


are praciaris ſermonibus 


Peccat uter noſtium cruce dignius? actis ubĩ me dee provum baber Y 


Natura incendit; ſub clara nuda lacerna, _ 
Quæcunque excepit turgentis verbera caudz, 


Dimittit, neque famoſum, neque ſolſicitum, ne 
Ditior aut forme melioris meiat eodem. 
Tu cum, projectis inſignibus, annulo equeſtri, 
peccat ? Cum me ardent libido inflammat, # „ „67 


quid "| 'tu agvoſctris inſanio# 
| me; "quem em por oe 


ei? "Dy/ife oultu ters 
Clunibus aut agitavit equum laſciva ſupinum, $50| nibj facire: eoerte 


manum atque iram, dum 
aa, p didiei 2 Criſpin 
janitores Tu (eftarit ij fue 


Uter moftrum cruct dighte 
» „ „ „ „„ „% „ WS 


ab ea diſcedo, nec in famis, nec anxius, ne of ulentior wel pulchrior eddem potiatur. Tu' vers 


quando, exutis vwrnamentis, annule equeſtri, 


LEY 


A N N Q T 4 11 ONES. 13D! vibe; tf 


invitus: ac felicem te dicis quod nemo te vo- 
carit, Verum te dithmulas. 


Me ftultior deprenderis 7 Ego enim vitia lus 
ipſe agnoſco & fateory' . las, 


tua celae, & va- 


33- Serum ſub lumi na prima} Magnates qui- no decore tegis: & hinc aliis tibique etiam 
dem ſerd cœnabant pluribus negotiis occupati 2 | bonus videri gaudes, ſtultitg 27 


at alii vulgò circa tertiam aut quartam horam 
pomeridianam, Martial, lib. v. Epig. 8. 


| Imperat extructos frangere nona totos, , 


quor, , 4 F 
34+ Nemon oleum feret ocyis ? &c.] Clamitas} : 4.5. 2 — docuit me 
rv 


44. Manum flomachumgue teneto,] Ne t 
Ine verbera mihi intentes, dum a . : 
" PR | : I - * 45 19” 


janitor, 405 


morz impatiens, & mirum quantum properans| Doctum ſe ſervus a ſervo philoſophi aptè & 
ire illuc bene lotus, bene unctus. Sic nimirùm Certe à magiſtris gublicis documenta quem 
ve teres ad cenam invitati pergebant, unguen-» ¶ ſervi eorum captabant, ſeu domi, ſeu cuftodi⸗ 


tis odoriferis perfuſi. 


entes januam ſcholarum in quibus docebant : 


35. Furiſque ] Ali leg. fugi id eft, audire nempe multa atque utiliter entipete 
— 24 a — 


cum magna feſtinatione domo abis, 

cenatis cœnam curris. 

36. Milvius & ſcurræ, &c.] Paraſiti & ſcur« 
re apud te cœnã ſperatã fraudati, diras in te ja- ſectator quilibet 


terant, ſi paulùm ingeniofi eſſent. De Cyi/Sins 
Stoicam ſectam amplero, lib, 1. Sat. 1. 34. 
46. Te cosjux aliena' capit,] Adultertorum 


hie arguitur, non ipſe 'Horas 


b Dau eke, 


ctant, imprecantur tibi mala omnia diſcedentes, 
38. Naſum nidore ſupinor :] Elatum habeo 
naſum ad captandos odores obſoniorum ; tan» 
quam ventris & gulæ mancipium cænas venor. 
43. Quingentis empto drachmit] Gall. achete 
cinguante e.. Angl. That coft you 'but fifty 
crowns, Siquidem drachma Attica ſex aſſea, 


tius ; qui ab iis abhorrebat, Ib. 1. Sari 2 


| T; reffis i , 
33. Ta cum, projettis - infipnibus/\» Depots 
| exuto anguſto clavo, equeſtrique: innulo 
| & dignitate, quibus ab Auguſto es inſignitus 7 
ſervilem autem indutus habitum, ns -agaoſs 
'caris: jam non videris\ equer Romanus, Ted 


vilis fervus. Vide Gell. lib/15, enp. a. 
1&1 ' a ob 4H G5 3.03% l 


Gve ſolidos noſtræ monetæ contlaebat. 


* * 50 


: 


j 


T ry „ bo : 9 * - 
a + ® 5 1 * 1 n A. 3 
1 1 444 PT 5 1 W% + 4 442 
= _ 


& N 2 judlict 

mutaris "in, ths joe 

cucullo obvolvente "ja 

guentis delibatum ; 2 — en 
; fingis 7 Pavidus qui- 

intromitteris, cor - 

pore corcutef ii, . metu 


ſos erpiditates lufante. Age 
id inter an per- 

ga ad +. Fus — cæui, & 
| dia interfici? an infami 
incluſus arca, in guam te 
. compegit ancilla flagitii be- 


— particeps, nibus, tan- 
caput ia flenuum ? Die 
28.7 vir matranæ delin« 


2 jus babet adverſur 


an non  aguius 


tas 2 erum ? . fare 

mina bac ſuum non mutat 

— vel locum; ® 2 „* 
* te metuit, Cad gene 
Sponte feres 

255 atque bero 5 

—— bona, vitam, 

7 Corpus, . MHimationem. 5 

incolumis evadas,. dein - 

4 fortaſſ : vereberis, & eru- 

ditus 'evitabis. Imò verd in- 


ires — 2 timendi pereundiq; occoſiones, 
fragt aii twprobe ſe religat, fi quando evaſie? At enim non ſum adulter 


Q. HORATIL. 121641 


jadiceRomanGque habitu, prodis ex judice Dania 
. Turpis, odoratum caput obſcurante Jacerh4; 54 
Non es quod fimulas? Metaens induceris, at- 


ue 

Altercante libidinibus tremis oſſa pavore. | 
Quid refert, uri virgis, ferr6que necari 
Auctoratus eas, an turpi clauſus in arc, 
Quò te demiſit peccati conſcia herilis, 
Contractum genibus tangas caput ? Eſtne marĩto 
Matronæ peccantis in ambos juſta poteſtas? 
In corruptorem' vel juſtior, Illa tamen fe 

Non habitu mutitve loco, peccitve ſuperns, 
Cim te formidet mulier, neq; credat amanti. 65 
Ibis ſub furca prudens, domin6que furenti 
Committes rem omnetn, et vitam, et cum corpore 
Evaſti ? metues credo, doAtila; cavebis. (famam, 
i Quæres Fuse iterum paveas, iterümque perire 
Poſſis. O toties ſervus! Quæ bellua ruptis, 7 
Cuni ſemel effugit, reddit ſe prava catenis? 

Non fum meœchus, ais. Neque ego hercule fs 


[792 


ubi vaſa i 


O multh * nancporn! 
Ws 


fera winculis 
ec ego certe fur, 


* 


ANNOTATIONES. 


$4. Ex judice] Certatum terum cognitio. & 


ad equites Rom, 


quod eligebantur judices tam ex equeſtri quam 


ſenatorio ordine, . 


55. Lacernd ;] Pallio caput etiam adverſus 
Cucullum bode 
« Gall; "une" cape, An 

In domum meche 
de quibus lib, 2, 


88. Quid refore uri wirgis, &c.] Gladiatores 
emens has illis oonditiones proponebat ; flam- 


mis uri, virgis edi & ſecari, ſerto necarĩ: quas 
cam accepiſſent certo quidem pretio, auctorati 
dicebantur; ſeu obligati & obſtricti ad quidli- 
iendur, Senſus eſt: Tu ſervili me- 
tu continud preſſus, ſervili auctoramento quaſi 
addictus, an non verè ſervus es? Nihil certè 
intereſt gladiatorem inter & adulterum. 


yn prote gente. 
t. 3. 6, & 
56, Metuens indaceris, 
is metuens para 
10 


bet 


dintor virgis etedendum fe 
addicit : tu .pariter cum 


Quid enim com timens adulten maritum in 


— recluderis ? 
17 
adulterum in adulterio 


licebat occidere, ſimul & adulteram. Lex ſub- 
nde Julia de adulteris nonnibil immutavit, 


Eftne ei Ame, G0 obs 


atque flagſtiorum ejuſmodi cognitionem ad 
2 judices referri juſſit. Vide annot. lib. 
1. Sat. 2. 

64. Non babitu-mutatve loco.) Adultera nom 
egreditur domo ſui, non inſignia deponit, ut 
tu : -proindeque longs pejus illa facis, Juſtions 
que pœna te ſ6quitur, 

66. Ibis ſab furcd prudem, ] Sponte Cabis 
ſervitem ignominiam- & pœnam. 

Dominoque furenti, Ge] Vel irato & ultio- 
nem anhelanti marito; vel affectui vehemen- 
ti euilibet tibi tyrannicè dominanti paratus et 
— bona, famam, vitam. 

68. Ei? credo metaes, &c.] Tronied, 
Dod ſi & vitæ periculo emergas, fortaſſe cautus 
deinceps ſimile diſcrimen longè fugies, Imd 
| vero queres ſemper novas mechandi, — 
periclitandi occafiones ; aded mancipatus es 


pertinebat, Al 


uvenalis, 
a cowol. 


Gla» N vit iorum. 
de necandum ſe} 50. Nur bellua ruptit, &c,} Hunc Horatil 
committis. he v. 168. & ſeg. 


imiĩtatus eſt Petſñius, 805 
72. Non fam machus, ant, Cc. ] Si tu non es 


mirchus, ed quod apertè non ſectaris —_— 
nec ego fur ſum, qui argentea vaſa quelibet ob- 
via metu prene non furripio palam. be 
fi periculi formido removeatur, jam ego fu- 
rabor, & tu mcchaberis; & vitio's indoll 


Præteres 


ſum marito' 


* 


5 * 


2 5D 


o 
- 
* 
* 
L 
d 
e 

" 
i 
. 
'2 
3 

- 
n 
- 
ti 
9 


SATIRARUM LIBER I. 3 oy 
prætered fipichs frpetites. Tolle periclum, 


I 


- 


ler. N vaſe canes? 


Jam vaga profiliet frenis natura remotis. by 74 — * 2 2 
une mihi dominus, rerum imperiis hominùmq; |erumper ſublatis fronts, : 
Tot tantiſq; minor? quem ter vindicta quatérque cum ita fint, an aut es e. 


Inpolta herd unquam miſera formidine privet? 


Adde ſupr 


Sive vicatius eſt, qui ſervo paret; uti mos 
Veſter ait, ſeu conlervus ; tibi- quid, ſum ego ? 


nempe en 
Tu, mihi qui imperitas, aliis ſervis 
Duceris, ut nervis alienis mobile Ji 


dictis, quod non levids valeat. Nam quem wirga 


gnum. cer, hoe |; 


rus, tu ſubditus  dominatsi 
tot rerum atgue  bominum? 
ratoris ar au? 

water i non unquam 
79 lber moleflo met 
adjungt, guad nen wi 
momenti fit. ] 


miſer, atque e, 2 ee obediny 


Quiſnam igitur liber? Sapiens; ſibi qui imperi- |4po- L ee e ſeen 


oſus; 


Quem negue pauperies, NHeque mors, neque_vin-| weveris, prrinde ac 


cula terrent : 
Reſponſare cupidinibus, contemnere 


Fortis, et in ſeipſo totus teres atque rotundus, 
Externi ne quid valeat per læve morari; | 
In quem manea ruit ſemper fortuna. Pot&ſne 


ell & 


1 mibs- 
emperas | 


Aa = 
1 H At , | 
honores 85 ber 2 DAV.* Sims, gui 
fibi dominatur : » new 
egeſias, nec mort, nec cnteney 
]rerritant 2 qui vl  repugy 


Ex his, ut proprium, quid noſcere? Quinq; talenta fe dignicater, -atgue. 
Poſcit te mulier, vexat, foribũſque repulſum goofs „nie equalis & glo- 


Perfundit gelida, rursùs vöcit. Eripe turpi 
Colla jugo. Liber, liber ſum, dic. age. Non quis: impetit fe 


An potes ali 
liber ſum, Atqui non wales : - 


ambo ſerviemus. Pig tu perinde ſeryus ac 
ego, Hue pertinet quod Stoici pläs ahimum 
peccandi ſpeAtabant quan fackum. 

Js. Rerum imperiis beminumgue Tot tantiſq; 
minor 7] Obnoxius libidini, timort, ambitio- 
ni, c. qui & ſetvitute prætor eximere te non 


valet. | I aut, ſed 
6. Nadga! Tribus modis 1 ſereitute l serii moventia. 
findicabatur, & in libertatem aſſerebatur fer- 


yus: 1. Cenſu. 2, Teſtamento. 3. Vindiels: 
nempè cum virgi capiti ſerviliter incuſsg ritè 
manumittebat ſervum prætot. Vide Perf, Sat. 
5. v. ubi — 5 —_ | 
Vindifa meus d prætore , 
. LS wins fermion & 
Corporis quidem dabit libertatem, at anim 
nequaqum. n F 
79. Vicarius.) Inter ſervos erat ere 
us, ut plurimùm atrienſis, quibuſdam diſpen- 
fator dictus. Hie aliis ſetyis diſtribuebit ex 
more dimemſum tiburn aut frumentum, habe 
dätque in tos quandem auftoritatem, Refiqui 
ſervi dicebantur vicarii, ſeu confervi : cmmu- 
nem etenim habebant dominum. 


quid ex iftis ve/ut twum obſervare #f Fanina talenta quingue 2 te exivir, 


iNYNDTITIONEE OED 


4 
e e juntura eee, 


eſes, we nibil externi 
— * per err 


Ta, qui meus es domiabs, affectuum ag vite- 
rum ſeryus es; atque ab en doceris, inde 
ac imaguncule ligneæ certis nervis &: fidicyli® 
motz, per ſe yidentur moveri, caput, brachias 
pedes agitate, oculos etiam torquere, &. Gell, 
lib. 14. . 1. Nihil arbitratu ſus. faciunt, in · 

udicra viufida va g videntur, id oft, 


| | ty — ae 
86. Totus, terer arque rotundus,] Tam laevis, 
politus, zqyabilis,, ut quaſi perfectus globus ſa- 
eile moveatur, nihilque aſperum anſ@umve 
habeat, quo re ineri ac retargari queat, aut invi- 
tos impelli vi quãdem extern. Perf, Sat. 3. v. &. 
N per eve. ſeuer sit 


* 


$8. In quem mbnca ruit (em ortuna.]...Yic- 

ut aectibus non ſervit, — fortunm ; & 

ne madmodum irtuentium vitiorum, id . 
oftunz impetum frangit. Aus 

91. Perfundit gelida, ] Malierum en ö ſt im- 
brobitas. De qua Perl. Sat. g. v. 169% K 
Soled puer objurgabere rubrde.0 11 

Eripe turpi Colla jugo.} Ai tu liber es, 

age, te liberum oſtende ; ſperqntem te mere- 


a, Duderir, ut nervii alienis mobil lig num. II trieulam ſperne & deſere, Atqui non vales, 


Urget 


* 


4% Q_HORATII FLACCH, > 

quippe animuni premit bers Urget enim dominus.mentem non lenis, et acres: 

2 Subjectat laſſo ſtimulos, verſatque pegantem. 94 

exaritat. Veran eninwer Vel cum Pauſiaca torpes, inſane, tabella, [711] 
Qui peccas minus atq; ego, cum Fulvi, Rutubæq; 


yw Hupen, miraris tabei- 
7 6 ee, 956) Aut Placideiani conteiits poplite mitor 


ratione levids delinguis quam 


* 


ego, cum attentus contemplor 
Pugras Fulvii, Rutube, & 
Placidejani, 'rubricd, wel tar- 
bone delineatas, intents peplite 
altero, ua re ipſa wiri 
decertent, moveant arma, im- 
petant, declinent? Nempe 
Dawu iners & prauus habe - 
bitur : e verd ſolers & 

itus copniteoy rerum anti- 
— — Ki 
trabor odore placentæ calide, 
homo nibill ſum; at tibi 
magna virtus & mens tems 
nit lautas dapen. Quare 
vero damneſius mibi eft ob- 
temperare wentri * nimirùm 
guia” dorſum werberatur, Sed 


Subrilis veter 
Nil ego, fi d 
Virtus atque 


Nempe inam 


Quinimd amaræ fiutt dapes frequentiis captatæ, 
tiatum. Denique nunguid peccat ſervus quijpiam 


ANNOTATIONES. 


cupiditati ſubditus, Cic. Parad. 5, An ille mibi 
liber wideatur, cui mulier imperat, cui leges' im- 
ponit, preſcribir, jubet, vetat quod widetur : qui 
nibil inperanti negare poteſt, nibil recuſare au- 
det, Poſcit ? dandum 
Ejicit ? abeundum, Minatur ? extimeſcendum. 
Ego werd iſtum non modd ſervum, ſed nequiſſi- 
mum ſervun puto. | 

93. Urget enim dominus] Dominatur tibi li- 
bido, invitumq; trahit. Perſ. cit. Sat. 3. v. 124. 


Tiber ego. nde datum bac ſumis, tot ſubdite 
40 . 3111 7 2 


An deminum. ignoras, ni quem vindidta re- 

Laar? 1 | 
95. Vel cim Paufiacd tor pes, inſane, tabella, ] 

Cum pre immoderato pictarum egregiè tabel- 


larum ſtudio velut inſanis. Cic. Parad. 5. Sunt 


Pari Pultitid, ques figna, ques tabulæ, quos ca- 


datum argentum, ques Corinthia opera, quos ædi- 


feia magnifica nimiopere delectant.— 
Echicnis tabula te 


8 


fs 


prone” WR m_y 7 


ineptiarum omnium judico, 


ifta feftiva ? ſunt, Nam nos quogue oculos ern. 


ditos babemus, Sed obſecro te, ita wenufta ba- 
bean ur iſta, non ut vincula virerum ſint, ſed 


ut delectamenta puerorum. 
6 


Prælia, rubrics picta aut carbone, velut 6, 
Re vera pugnent, feriant, vitentque moventes 
Arma viri? Nequam et ceſſator Davus; at ipſe 


Illusique pedes vitioſum ferte recuſant 
Corpus. An hic p 
ö uvam 


guo patto minus tu puniris, quoties appetis edulia ifla, que 


eft. Vocat ? veniendum. 


ſervum te efſe 
Nonne igitur ſunt 


? huj. lib. Ve 7% ſeq, 


. 


um judex et callidus audis, 
ucor libo fumante : tibi ingens 
animus ccenis reſponſat opimis. 


101 


„ 
* 


Obſequium ventris mihi pernicioſius eſt cur? | 
Tergo plector enim: qui tu impunitior, illa, 105 
uz parvo ſumi nequeunt, cum obſonia captas 


qui puer 
2 352/539 biup en 172 

tio exiguo habert non poſſunt ? 
& pedes vacillantes detrectant portare corpus vi- 
Pro 1 * - | N 


areſcunt epulæ ſine fine petitæ, [77 


eccat, ſub noctem 
5 OTE 111 


- ' " » * oy 


- 4 
1 


 Paufiacd] Pauſias infignis pictor, de quo 
Plin. lib. 21. cap. 2. & lib. 35. cap. 11. 

96. Fulvi, Rutabæ, Placideiani,] Hi ſamoſi 
erant gladiatores. 

97. Contento poplite.] 
um digladiantiom. 

98. Pralia, rubricd pic aut carbone] Pu- 
blicè & propalam expoſita, Plin, lib, 35. cap. 7. 
Quatuor coloribus ſolis immortalia 1a opera 
fecere Apelles, Echion, Melanthius, Nicoma* 
chus, clariſſimi pictores; ex albis melino, ex fila- 
ceis Atico, ex rubris finopide Pontics, ex nipris 
Qtr amento——— —publicas porticus inveſtis 
vit . piturd gladiatorum, miniſftrorumg;- omnium 
weris imaginibus redditis — f. j 
autem - pladiatoria munera, atg; in 7005 
exponi, ceepta & C. Terentio Licanro, - _ 

101. Subtilis veterum judex & callidus audis,] 
Cie,” ante citat, Nos guogue ocules erudt tet bg 


Is geſtus eſt certanti- 


* 


1 


| bemus.- # ' * "a 
. 105. Qui tu impunitior,] Perl, Sat. 5. v. 
130. ſimiliter. | 35 


gu? tu impunitior exis ? Js 
107. Nempe inamareſcunt epulz.] Immodice 
epulatus das pœnas, cum debilitatum crudirate 
corpus vexatur; pedeſque bobo ſucto & all- 
mento, proindeque viribus deſtitüti, vacillant, 
ſolitumque officium non praftant, Vide Sat. 3. 


Furtivam 


> wo = 


SATIRARUM LIBE A II. 8. 49 


Furtiv4 mutat ſtrigili? Qui prædia vendit, 
Nil ſervile gulæ parens habet? Adde quod idem A 
Non horam tecum eſſe potes, non otia rect ſaibiſ 
Ponere; tẽque ipſum vitas fugitivus et erro ; 
= vino querens, jam ſomno fallere curam: %, 

ruſtra: nam comes atra premit, ſequitdrque ſſervitutemn 


fugacem. 


115 
Unde mihi lapidem? Quorſum eſt opus? Unde tx rand guar 
quippe he rrifte afſeclae 


ſagittas ? 


Tio dans * flrigilem ſubreptan 
0 circa noctem u derd gulæ 
prædia wenumdat, 


ſer vile exbibet ? Adde 


cum werſari, nec bend uti. 
atque temet fugis, ut 
abborrens 

nune vine, 


vagabundus; | 
ens levare 


Aut inſanit homo, aut verſus facit. Ocyùs hinc te Hν,⁊ñ un en ac Page, 


Ni rapis, accedes opera agro nona Sabino. 


vous. Ecquid neceſſe eff 7 HORAT, Ubi tela inveniam? DAVUS, N furit homo'noſter, 
vel condit carmina. HORAT, MNifi bine abis vebciter, ibis ad agrum meum Sabinum nonus 


operarius, | 
ANNOTA 


110. Furtivd mutat 7 ?] Dans ſtrigilem, 
quam furatus eſt, ad habendam uvam, quam 
appetit. Strigl inſtrumentum eſt æneum, fer- 
reum, arzenteum, quo in balneis ſudorem 
veteres detergebant, _ 

112. Non boram tecum efſe potes,] Variis 
diſtractus cupiditatum illecebris, uo 
manere apud te ſolus eſſe vix potes 3 animo 
tranquillo nunquam frueris : ac proinde otia 
ref ponere, utiliterque tempus inſumere non 
vales in rebus ſeriis & honeſtis, Perf, in fine 
Sat. 4. Tecum baba. Nunquam minus ſolus 
ſapiens, quam cam ſolus eſt. 


113. Tegue ipſum witas] Vitio6 ſibimetip- 


TIONES. 


valens: aut ſaltem velut erro, dies multos = 


ſens, tandemque rediens. 

116, Lade mibi lapidem, &c.)] Unde lap 
habebo, quo feriam impudentem ſervum 2 
Unde ſagitras, quibus illum confodiam ? 

117. Aut verſus facie.) Poetico furore ab- 
reptus, Satira 3. hujus libri in fine : 

Adde pot mata nunc ; (boc eft, oleum adde ca« 

mino. . K 2 

118. Accedes opera agro nona Sabine.) Pro- 
tinùs hinc te amandabo ad ergaſtula prædii & 
ville meæ apud Sabinos, ubi cum aliis octo 
ſervis opert ruſtico incumbas z fiaſque agreſtis 
ex urbano, vinctus & ſoluto, ſordidus & ab- 


fis graves ſunt, maxime fi ſoli ſint; quia tune jectus 8 pracipuo. Juvenal. Sat. 14. v. 24. 
recurrente flagitiorum memoria & conſcientis Carcer rafticss. Plin, lib. 18. cap. 3. Yintt 


amplids torquentur, 
Fugitivuz et erro;] A te diſcedere cupis vel 


pedet, damnatæ manns rura exercent. Et cap. 


6. Coli rura ab ergaſtulis peſſimum «ft, & 


omnind, vel ad tempus : ficut moleſtum — 2 agitur & deſperantibus. 


num evitat ſervus fugitivus, redire nunquam 


— — 1 


** 1 


— — 


SAT IR A VIII. 


Cane Naſidieni luxum 


Ur Naſidieni juyit te cazna beati ? 


ANNOTA 


minime lautum irridet. 

HORATIUS, SQuomods 
te cblefavit cans Naſidie* 
41 ditis ? | a 


TIONES. * dove 


* 


1. Ut Nafid.) Horatio 3 Fundanio per- ad metri legem, vel quadriſyllabam vocem ac- 
cunctatur, qualis fuerit cena illa, quam vanus cipe, ut windemiator, lib, 1. Sat. 7. v. 30, vel 
oftentator Naſidienus præbuerat Mecenati, & anapæſtum loco dactyli. Apage qui leguat, L te 


evi ille interfuerat. 


Naſid. Sec. vel, Naſidieni gui juvit te, &c. Nam 


Nafidieni.) 1s eques Rom. fuille dicitur, Porro — _— nec non Priſcianus lib. 25. 


Nam 


quod tu nequis uni bord e- 


inutiliter 2 


12 nter. HORAT. 4 - 
[7'3) Harte babebo lapidem ? BN. 


— * — 
A « 7 


— 


— . ̃ K e =— we 4 
— — - — — — 
- Xs — 2 * 6 2 


—— — 


| 3 

4 
1 
© 

N 
N 

5 

b 


498 


Etenim ber? mibi te conatu» 


: 
: 


rum apud me perguirenti di: 


. HO RATII FLAC CI 
Nam mihi convivam quærenti dictus here lic.” 


Hum eſt te ibi epulari De medio potare die. Sic ut mihi nunquam 


meridie, 


v, refius babuerim, HOR, 


For kay opts In primis Lucanus aper leni fuit Auſtro | 
rind fedaret gra | Captus, ut aiebat cœnæ pater; acria circum 


edulium 


 FUNDANIUS. In vita fuerit melius. Dic, ( grave non eſt,) 4 
La ut nunguom, er guo vi- Quæ prima iratum ventrem placavetit eſca. 


ag 
[714] 


vizrew famem. FUNDAN.|Rapula, lactucæ, radices ; qualia laſſum 


Tnitio fuit aper 2 Lucania 


p gh 4} of Mga Pervellunt ſtomachum; ſifer, alec, ſæcula Coa. 
admodum affirmzbat convi-\ His, ubi, ſublatis, puer alte cinctus acernam 10 
vater; circa erant acres ra, Gauſape purpureo menſam perterſit, et alter 


pe, laftuce, radices; & 


„ Sub'egit quodcunque jaceret inutile, quodque 
excitant;  ſiſer, alec, fa Poſſet cœnantes offendere ; ut Attica virgo + - 


vioi Ci, 


oi, Poſtquam remata Cum facris Cereris, procedit fuſcus Hydaſpes, 14 
e 2 Cæcuba vina ferens: Alcon Chium maris expers. 


fured ; alter autem corrafit 
as ror ſuper vacuum, & 
Fe 

nienſis, quan 
Mo dominus dixit : Si fo 
allata ſunt, utrumgue adeſt. 


 rer fit mapp4 willss& pur- Hic herus: Albanum, Mæcenas, five Falernum [715] 

Te magis appoſitis delectat; habemus utrumque. 

75 r creare conviviss Tum ſubniger Hydaſpes progredien ad inſtar puelle Athe+ 
0 


LS 8 vinum Cæcubum detulit; Alcon autem Chium fine marina aqua. 
i Albanum wel Falernum, © Macenas, te pluſcilum juvat, quam gue 


ANNOTATIONES., 


2. Herz] Heri & here dicebant veteres : 
ut weſpere & weſperi, Priſcian, Juvenalis 
Sat. 3. v. 23. 

3. De medio potare die.] Solemnes ergd epu- 
læ, que tam matu!e inirentur, contra morem, 
de quo alibi Juvenal. Sat. 11. v. 88. 

Al has epulas ſolito maturiis ibat. 

6. Lucanus aper] De Lucanii Italiæ regi- 
one apris fexcunda, jam dictum eft Sat, 3. 
hujus libri. 

Leni Auſtro Captus,] Fruſtra conatur Naſi- 
dienus venditare, fic teneriores factas eſſe illi- 
us apri carnes, & fruſtra excuſat fetorem in- 
ductum vehementiori Auſtri flatu, cum nares 
convivarum eo offenderentur. Vide Sat, 2. 
hujus lib. v. 40. 

7. Cane pater ;] Convivii præfectus, infra 
Parocbus, nempe Naſidienus. 

Acria circum Rapula, &c.)] Aptè ſatis ad 


emendandum fatorem apri. 


9. Siſer.] Olus utile ſtomacho, urinam ci- 
ens, appetitum excitans, Gall. Cbervy, vel 
ſelris. Angl. Skirwort, Dio ſcorid. Pun. &c. 
Tiberius Cæſar eo delectatus narratur. 

Alec, ] Vide Sat. 4. hujus libri, v. 73» 

Fæcula Coa.] Condimentum è faxce, ſive & 
craſñori ſedimento Coi vini. Supra Sat. 4. 

10. Alte cinctus] Quo expeditior foret, 

Aternam menſam] Ex acere arbore. Gall. 
Erable. Angl. Maple, Plin, lib, 16. cap. 15. 
Acer, inquit, operum elegantis & ſubtilitate 


citro ſecundum, Pariter & Martial. lib, 14. 
Epigr. go. 

11. Gauſape purpures menſam perterfit,] 
Gauſape & gauſapa, periſtroma ſeu tapes, quo 
menſa infternebatur. At hic adhibetur ad ter- 
gendam menſam, quz nullo mantili tecta 
fuiſſe oſtenditut. 

13. Cr Attica wirgo] Ut Cereris ſacra in 
caniſtris portat virgo Attica, ſablatis ſupra ca- 
put manibus z ita famulus alt? defert vaſa vi- 
naria, proceditque lento gradu, ad faſtum & 
pompam. Vide lib, x. Sat. 3 

14. Hydaſpes,] Puer famolus, ortus in Par- 
this, prope Hydaſpen fluvium, indeque adeptus 
nomen. Vide lib. x. Od. 22. 

15. Cæcuba] De his lib, I, Od. 20. 

Alcon] Alter famulus, | 

Chium maris expers,] De Chio vino ſupri 
Sat. 4. Quod addit, maris expers, vel indicat 


vinum in Italia factum, adeoque non tranſmari- 


num, quod tamen pro Cnio & Greco vende- 
retur ; vel hine jactat purum eſſe, & cui nihil 
aquæ marinæ admixtum fit. Nam ſolebant 
Greci vino infundere marinam aquam, ut fir- 
mius, defzecatius, & incorruptius redderetur. 
Columel. Athen. lib. 1. Plin, lib. 23. cap. 1. 
Huc pertinet oraculum quoddam paſtoribus 
editum, quod jubebat Dionyfium in mare 
mergere, | 


Ned Lib. 3. Od, 12; 
Falernum] Li 1. Od. 20. , 


© Divitias 


> «> - oe 1 © me 5 5 OO 


SATIRARUM UIBER H. 8. 
Divitias miſeras ! ſed queis caenantibusun3, 
Fundani, pulchtè fuerit tibi, noſſe laboro. 


439 
HOR. O infortunatas opes ! 
|at ave ſcire, quiduſcum 


, i ulantibus tam ante 
Summus ego, et prope me Viſcus Thurinus, et infra, epulantibus 4% - 


weris, 0 Fundani, FUN. 


Si memini, Varius cum Servilio Balatrone 21 DAN. Ego ſupremo in the» 


Vibidius, quos Mæcenas adduxerat umbras. 
Nomentanus erat ſuper ipſum, Porcius infra, 
Ridiculus totas ſimul abſorbere placentas : 


7, & juxia mg Viſcus Thu-" 
rinus accumbebat ; atgque in- 
Ferieri loco, f bene recors 
dor, Varius, Aderant in me- 


Nomentanus ad hoc, qui, fi quid forte lateret, 716) lefto Servilius  Bala- 


Indice monſtraret digito. 


Nam cetera turba, 


tro, & Pibidius, ques aſ- 


eclas adduxerat M zcenas. 


Nos, inquam, cœnamus aves, conchylia, piſces, |In imo eat Nomentanus 


Longe difimilem noto celantiaſuccum : warty 
Ut vel continu patuit, cùm paſſeris aſſi, et 
Inguſtata mihi porrexerat ilia rhombi. 


Naſidienum, , infra 
verd Porcius, riſum præ- 
bens, cdm devoraret 
20' integras  placenias, - Porrd 


Poſt hoc me docuit melimela rubere, minorem r,  propterea de 


Ad lunam delecta. Quid hoc interſit, ab ipfo 


rat, ut digito indicaret, f 
guid forte apponeretur 
reconditi - ſaporis, Etenim 


reliqui 2 *. nos, inquam, comedimus avet, conchylia, piſciculos, ſaporem habentia valdi cognito 
ac 


diſparem. 
guflaram. Tum me docuit, meli 
id referat , ab ipſo 

ANNOT A 

18, Divitias miſeras !] Hoe alii dici volunt 
à Fundanio, abi ab Horatio, Senſus eſt: Mi- 
ſeras divitias, que divitem non faciant bea- 
tum, ind perſæpè ſordidum & miſerum red- 
dant | Certè hie ſordes Naſidienus exhibet, 
qui non ſtatim optima vina Mæcenati depro- 
mat. Eccui enimvero alii reſervabat Albanum 
foum & Falernum ? 

19. Fundani,] Hie erat eo tempore potta 
comico ſale & facetiis clarus. 

20. Summus ego, ] Ego ſummus in ſummo 
lecto. De ſitu diſcumbentium, & ratione diſ- 
cumbendi ad menſam, egi lib. 1. Od. 27. Item 
I. 1. Sat. 4. v. 86. Porrd notandum eſt, honora- 
tiorem in quoque thoro locum fuifſe medium, & 
convivii dominum in imo lecto ſemper aceubu- 
iſſe. Itaque hic in ſummo thoro medius erat 


| Fundanius Viſcum Thurinum ſuperiorem inter 


& Varium inferiorem, In medio lecto medius 


Mæcenas Balatronem inter & Vibidium, ques 


adduxerat umbras, In imo Nafidienus cum 
ſuis convivis, Nomentano ſcilicet & Porcio. 

Viſcus Thurinus,] Thurio Calabriz oppido 
oriundus, Lib. 7. Sat. 10. v. 83. 

21. Varia] De eo celebri poeta lib, x, Od. 
6. lib. 1. Sat. 57 & 8. 
22. Umbras,] Scurras, paraſitos, homines 
non invitatos à convivatore, ſed ab invitatis 
adduftos velut comites. Sic enim pridem ad 
cœnam vocatus, de hoſpitis confiſus benevolen- 
tis, quoſdam deducebat aſſeclas ſecum; qui - 
bus nomen datum ex eo quod invitatum ſe- 
querentur, velut umbra corpus. Plutarch. 
Sympoſ. lib. 7. cap. 6. & alibi, 


rubicundiora eſſe, fi 


ur imminutd lu 


gue mox innetuit, quando mibi obtulit ilia paſſeris afſi & oe gre non ante 


Quid autem 


TIONES. 


Porcius] Famoſus nepos, | 
24. Placentas i) Hz cenſebontur inter prez» 
cipuas veterum cupedias & delicias. Caſaubon. 
in Athen. lib, 3. cap. 29. Perditiſſimi catillo- 
nis fit, inquit, non alimentis veſei, ſed gulas 
irritamentis. Epicureus quidam pro mortuo 
dicitur elatas, placent} fervente devorats. Hie- 
ronym, ad Marcellam : Syavcs non ſunt epule, 
non placentas redolent. | | 
25. Si quid forts lateret, fc] Ad boc præ- 
ſertim vocatus ille, ut cibos quoſque indica- 
ret, & corum ſaporem velut exquiſitum ven- 
ditaret, Scilicet erat infignis obſoniorum ar- 
tifex, ſeu gulæ antiſtes & myſta, 
28. Longe diſſimilem, &c,] Ironia. Senſus 
ent: $i illi vano oſtentatori & garrulo fides, 
cenabamus — omnia, & ſuccum ha- 


bentia long lem ei, quem guſtare con- 
ſuetum e |, 


29. Ut wel continud patuit,] Pergit ironice 
ul, 

Paſſerii] Paſſer piſcis planus. Gall. Carrelet. 
Angl. A plaiſe. A rhombo differt ſitu corporis 
duntaxat. Nam dexter reſupinatus rbombo, paſ= 
eri lavus, Plin. lib. 6. cap. 20. 

31. Melimela) Gall. Fommes de Paradis. 
Angl. Apples of Paradiſe. Plin. lib. 16. cap. 
14. Mala muftea 2 celeritate miteſcendi ſeu ma- 
tureſcendi, que nunc melimela dicuntur à ſapore 
elles. b | 
Minorem ad lunam.]J Alii creſcentem 
alii decreſcentem interpretantur, Ego cert 
lunam minorem dixetim potiùs quando minui- 
tur, quam cam augetur & creſeit : aſtipulatur 


23. Nomentanus] De eo luxurioſo nepote Plinius, qui imminui lunam ait, pro, decre- 


lib. I. Sat, 8. & alibi, 


ſcere. 


k 2 | Audieris 


| 
g 
N 
10 


— . ̃ ̃ ͤ?!n - n 
— 
* a - 2 os 


3 


_ 2 
AP yer = 5  52- - 


Ry” a 
—_ 


—  —  — H A= — 
_ _——— A 
2 — <a. wo 4 4 


— <& —— 2 


N 

4 
q 
"4 
1 

, . 


0 — 


1 

if 
* 

| 
4 
44 : 
1 
WM 
* $ 
[ ; 
at 
{ & 
45 
1 


— — nei et reno es on” 


2 


— 


— — 


0 * _ 
a> "ill a engurs — 


3 


— 


* 


mur fine ultione; ſtatimque 


co 


melius acceperii. Deinde Audicris meliti 1 
Vibidius at - Balatroni : ce 
Ni fotamus 

ptæ bentis canam, morie- 


pe:it ſeyt bes capaciores, 
Tune fallor cpit immutare 
wultum dantis epulas, nibil 
tum formi. antis guam vali 
dos jotores; five gued dica- 
cicres funt, frue quia vini 
calor bel etat puflum acutio- 
rem, Jam Vibidius & Ba- 
latro, e 0 pariter urnas 
integras exbauriunt poculis 
* Filufanis : infimi vero tori 
bomines minin è læſerunt lagenas. 

ox apfonitur muræna in 
cating extenſa inte- [qui las juſeulo immer ſas. 


'berd carne foiſſer, peſiguam Peperiſſet. 


Potores: vel 
Fervida quod 


ANNOTA 
32. Quid Loc inter ſt,] Qvanti referat, ut hee 


vel illo flatu lune anelimcla colligantur, ab 
ipſo Naſidieno didiceris melius. Nempe ille 
magna verborum pompa Ce ze futili qualidet 
uique ad nauſeam diſſerebat. | 

34. Nos, nifi damrose bibimus, c.] Naſi- 
dieni, ejuſque convivi inſulſitatem ulciſci aliter 
non poſſumus, quam vinum ejus affatim bi- 


| bendo, cum damno ipſius & dolore. 
| 35. Vertere Ne 


Avarum ſubit indig 
Ratio, ubi cnophora ſua inverti conſpicit. 

35. Parochi] na(6xw præbeo. 

. Fervida- guid ſubtile, &c,] Ex periona 


avary; honeftam colendi rationem prætex it, qua- 


| H pal tum immodici poiũs calorc obtuſum jam 


vinji bonitatem ſapere nequeat, 

ag. Allifanis] Mejoribus & capacioribus 
poculs, «x Allifis urbe Semni', ad ag nem 
Vulturnum, in plani ie 6:2, non longe ab A- 
Poe quæ nunc in ruderibus jacet. Alli- 
ani agri meminit Tullius 2. conua Rullum ; 
& pro Plancio. | 

40. Ini Conviee lecti, &c.) Naſidienus, ejuſ- 
que aſſeclæ duo, Non entarus & Porcivs, in 
imo lecdio diſcumbentee, parum aut nihil bibe- 


runt; quia nos majoribus ſcyphis brevi lagenas 
exhauſimus, & v»inena tota invertimus, ut 


pail ante dictum; five que illi attoniti ſpe- 
ctarent alios tam acriter & firenve potantes ; 
ſeu quod Nomentanus & Porcius Naſidieno fa- 
miltari ſuo jam pallenti ex avatitis novum do- 
loicm creare farn. idarent, ſi ſaltem ipſi vino 
ejus haud peperciſſent. Horatii locum hune 
alii sliter interpungant, ſecutus omnibus imis. 
Conwia li, &c. atque interpretantur ut li- 
buerit: judicabit æquus lector ſenſum fore con- 
fuſum & incptiorem, Apage qui convivas 
lectot ecmminiſcitur, id eſt, ſeleclos, honora- 


Q' HORAT/II FLACCE 


Tum Vibidius Balatroni, 


aum danse Nos, niſi damnose bibimus, moriemur inulti; 
Et calices poſcit majores. Vertere pallor 


35 


Tum parochifaciem, nil fic metuentis ut acres [717 


quod maledicunt liberiùs, vel 
ſubtile exſurdant vina palatum. 


Invertunt AHifanis vinaria tota 

Vibidius Balatröque, ſecutis omnibus: imi 
Convivæ lecti nihilum nocuere lagenis. 
Affertur ſquillas inter murzna natantes 

In patina porrecta. Sub hoc herus, Hæc gravida, 

inquit, | 

Capta eſt, deterior poſt partum carne futura. 
Tum dominus ait: Ifta pregnas ca fta eft, qua minds 


46 


[759] 


TIONE $8, 


tos. Cert unus Macenas ibi primarius vir. 
por que interpretatio, nibilum nocuere lags - 
nis, à poru fibi temperarunt, ſeu temperantiam 
ſervarunt? Neque verò aptiùs huc intruduntur 
imi ſublellii homines, paraſiti, ſcurræ : quo- 
rum nulla eſt ibi mentio. 

42. Sguillas) Squilla piſciculus eſt è can» 
crorum genere, de quo jam ante Sat. 4. Cic- 
De nat. Deor, 2, n. 123. Piana (quæ eſt & 
conchis marinis) cum fared ſquilld coit ſocieca- 
tem comparandi cibi. Plinius lib, 9. cap. 42. 
rem feſtive explicat; nec pigebit tranſcribere ; 
Corcharum generis pinna et. Naſcitur in limojis, 
ſubtefta ſemper, nec unguam fine comite, * 
pinro/ beram, vocant alii pinnephylacem. Is off 
ſquilla parva, alibi cancer, dapis aſſectarer. 
Pandit fe pinna, luminibus ori um corpus intus 
minutis 1 prebens, Aſjultant ilit protinu : 
S ubi licentia audacia crewit, implent eam. Hoc 
tempus ſpeculatus index merſu levi fignificat. 
Ila, ore cempreſſo, quicquid inclufit, examinat z 
ertemgue ſocio tribuit, 

Murens] Piſcis carens pinnis & bronchiis, 
de genere eorum, qui flexuoſo corforum impalſu 
ita mari wtantur, ut 28 terra : in ſicce 
etiam repentes. Plin. li 9. cap. 20, & 23. 
dem ibia, cap. 55. celebrat murznarum vi- 
varia, & earum ſex millia in cœnis triumpha- 
libus Cæſaris Dictatoris. | 
43+ Forrefa,)] Ergo magna & procera. Sat. 
2. huj. lib, | 

Perretam mag no 
tino 
f Vellem, &c. | 
Gravida capta eff, Quod hoc ad rem? 
& que ratio fulciat ea, que mox adduntur ? 
Proſectò inſulſi convivatoris vana ſomnis. 


magnam ſpectare ca- 


His 


- 


SATIRARUM LIBER II. 8. 
His miſtum jus eſt oleo, quod prima Venafri 45 


* 


tor 
His affuſum ft jus, ole er- 


preſs e pracipud Venafu 


Preſſit cella, garo de ſuccis piſcis Ibetiz' © [cog, pars 2 faces Piſctume 


Vino quinquenni, verùm citra mare nato, 
Dum coquitur : cocto Chium fic convenit, ut non 
Hoc magis ullum aliud; pipere albo, non ſine aceto, ape 


Hiſpanorum, vine guingue 
annorum, at ciſma ine, dum 
coquitur 4 cucto verd 11a Chis 
um ef, ut nullum as 


uod Methymnzam vitio mutaverit uvam. oh, aptius fit, non fine pi. 
Sana * 


Erucas virides, inulas ego primus amaras 
Monſtravi incoquere ; illutos Curtillus echinos, 


wvinum Leſbium corrupit, 
Primus eo erucas viride & 
inulas acerbas;  Curtitlus 


Ut meliùs, muria, quam teſta mat ina remittit. [779 — F wean 
autem aceos non 


Interea ſuſpenſa graves aulæa ruinas 


- 


velut conwenientius, coguenda 


In patinam fecere, trahentia pulveris atri, 35 iind murid, quan tefla 


Quantum non Aquilo Campanis excitat agris. 
Nos majus veriti, poſtquam nihil eſſe pericli 
Rufus, poſito capite, ut fi 
Quis eſſet 
Finis, ni ſapiens ſic Nomentanus amicum 
Tolleret? Heu fortuna, quis eſt crudelior in nos 
Te Deus ? ut ſemper gaudes illudere rebus 
Humanis ! Varius mappa compeſcere riſum 
Vix poterat. Balatro ſuſpendens omnia naſo, 


Senſimus, erigimur. 
Filius immaturus obiſſet, flere. 


marina reddit. Interim 
aulæa graviter collapſa ſunt in 
catinum, tantumque  nigri 


60 Campanis. Nos timentes aliquſd 


8 

mali i ere; bond anime 
fuimus, . Rufus Nafidienvs 
contra demiſſo capite lacryma- 
t eff, quaſi filius intempeſtie? 
et mortuws, Ecquis modus 


edfuiſſet, niſi callidus Nomentanus ita familiarem ſolatus eſſet ? Eben fortuna, qued numen eft incle« 


mentius er ga nos guam tu? quantum ſemper gaudium captas 
mappd coercere wix poterat, Balatro cuncta in jocum 


| ANNOT 4 
© "45. YVenafri] De præſtantis olei Venairani 
Plin, lib. x5. cap. 2. Ia boc guogue bono prin: 
cipatum obtinuit toto orbe Tala, maxime agro 
Venafrano. De eo jam ſupra Sat. 4. v. 69. De 
urbe Venafro lib. 2. Od. 6, in fine. 

46. Garo de _—_ piſcis Theri ;] Garum mu- 
ri genus laudatiſſimum è ſcombris piſcibus, 
qui frequentes ſunt ad Iberie ſeu Hiſpania 
littora, præſertim ad Carthaginem novam. 
Plin, lib, 3x. c. 8. Vice ſupra Sat. 4. v. 65. 
Nec prætermittendum, adjacere parvam inſulam 
Scombriariam, & promontorium ejuſdem nomi- 


nis, ſie appellata a frequenti piſcatione ſcom- | 


biorum. Strabo. 
Theri ;] Iberus fluvius Hiſpaniæ præcipuus, 
exmque dividens olim in citeriorem & alteri- 


orem, ei quoque ſæpius apud poetas appellati- | 


onem tribuit. | 
47. Citra mare nate. ] Vernacule, Italico. 
49. Aceto, Quad Methymnæum, &e,) Aceto 
optimo ex optimo vino Leſbi inſule. Vide 
iid. 1. Od. 17. Methymaa ibi civitas. poſt 
Mitylenen preclara, vino generoſo celebris 
Silius Ital. lib. 7. 5 a 
Tmlus, & ambrofiis Arviſia pocula ſuccis, 
Ac Merbymna Latiis ceſſere Falernis. 
51. Erucas] Gall, de ia roguette. Ang. the 
berb rocket, He herba urjnam- ciet, coctio- 
nem juyat, alvum laxat, Caſaub. in Athen. 


res humanas ludendo! Varius cachinnes 


TIONES. 
lib. 3. cap. 2. Eruce, inquit, in tenuiorum 
lautitiis, al:guando etiam in_beatorum menſam 


admiſſe, ut in caend Maſidieni. 
Inulas.] Gall. de laune Ang. Elicampane, 
Triſftes vocat Cblumella : Horat, ſupra Sat. 2. 


V, 44. accidas, 94 


Epicureus docuit non faciendam & maceratis 


das eſſe iliutos, id eft, non ablutos, & ſui ſal- 


ſugine non. purgatos, fed quales depromuntur & 


vaſis, in quibus ſaliti fuervat, 

Echinos,] De his Sat. 4. huj. lib, v. 332 
5% Ut melius.] Aſſcrens nibil efſe melivs; 
quam ita illos incoquere in muria five ſucco 
illo ſalſo. qui reperitur in murins teſtd. 55 
54. Suſpenſa graves aulan rina, Ce. ] 
Grade corte info tunium. Olim triclinii ca- 
mero velo ſeu tabennaculo obtendebatut ad accie 
piendum pulverem. Varro. Servius ad ZEncids 
1. v. 701. ? i 
93 excitat agris.] Campania, qudd 
ft plana & campeftris regio, plus habet pul- 
veris. | Ka K ” ? 
7, Not majus veriti.] Scilicet- ruinam & 
caſum tecti ac domds. 

63. 
mapp d. 


l 64. 83 Lib. 1. Sat. G. v. 3. 
K k 3 Hæc 


ulveris extulerunt 
— move! Aquilo. in . | 
ravius, ubi comperimus nibil 


52, Illutos Curtillus echinos, &e.] Curtiſlue | 
echinis muriam, ſed integros. potiùs coquen- 


24 conpejere rifem} Appolith wh. 


— — — TII=S . 


} 

4 
; 
[1 


| Fama | aqua reſpondebit 


502 Q HORATITFLACCT 


tra bent, dicebat, Ea ſors eff 
bujus wite, ideogue * 

ori 
tuo. Itane verd oportet te 


| follicitari multiplici curd dif- 


cerptum, ut ego lautas epulas 
capiam ? ne adufius panis, ne 
Jus ma conditum inferatur ; 
ut berg expediti miniſtri 
emnes nitidigue famulentur ? 
His junge infortunia : puta, 
fo tentoria collabantur, ut mod} 


- contigitz /, | offenſo pede 


us  catinum  diſrumpat. 
% N A o . 
Verim ficut imperateris, ita 


convivium præbentis animum 


res contrariæ oftendere, proſpe- 
r ceccultare conſueverunt. 
Naſidienus ad iſſa reſpondit: 
Quæcungue bena prſiulabis, 
Dii largiantur tibi; aded vir 
probus es, acetus conviua. 
Tumque * cerpidas. Mox 
in firgulis thoris aſpexiſſes 
clam ad aurem fieri ſuſurra- 
tiones diverſas. Certè nullos 
welim ludos ſpeftaſſe pos ius 
vam iſlos, HORAT, At 
refer ea, poſflea jocum tibi 


Hzc eſt conditio vivendi, aiebat z eõque 65 
Reſponſura tua nunquam eſt par fama labori. 
Tene, ut ego accipiar lautè, torquerier omni 
Sollicitudine diſtrictum ? ne panis aduſtus, 

Ne male conditum jus apponatur; ut omnes 
Præcincti rectè pueri comptique miniſtrent ? [720] 
Adde hos preterea caſus: aulæa ruant ft, 71 
Ut modo z ft patinam pede lapſus frangat agaſo. 
Sed convivatoris, uti ducis, ingenium res ; 
Adverſæ nudare ſolent, celare ſecundæ. 74 
Naſidienus ad hæc: Tibi dii, quæcunque preceris, 
Commoda dent; ita vir bonus es, convivaq; comis. 
Et ſoleas poſciſi. I um in lecto videres 

Stridere ſecretà diviſos aute ſuſurros. 

Nullos his mallem ludos ſpectaſſe. Sed illa 79 
Redde, age, que deinceps riſiſti. Vibidius dum 
Quzrit de pueris, num fit quoqe fracta lagena, 
Quod ſibi poſcenti non dentur pocula; dumque 
Ridetur fictis rerum; Balatrone ſecundo; [721 
Naſidiene, redis mutatæ frontis, ut arte 


Emendatorus fortunam. Deinde ſecuti 85 


dere, FUNDANIUS. Rifimus dm famules interogavit Vibidius, an frafta etiam lagena fit, quad 
Poſtulanti fibi pocula non præberentur. Dum verd conflatur riſus 2 fimulatis rebus, Balatrone 


pſecundante 
Jequebantur 


* 


; en revertitur Maſidienus mutaid fronte, quaſi ingenio reparaturus infortunia, Pone 


ANNOTATIONES. 


. luftus occupet. 


65. Haceſ conditio vivendi] Ut nullum fit 
bonum purum, & ſtabile; ſed extrema gaudit 


66. Reſponſara tus nunguam, &c.) Fama 
nunquam latis predicare poterit tuum hunc 
laborem in parandis ac teparandis epulis, qua- 
rum hilaritas gravi aulæorum caſu intertur- 
bata eſt. - 

70. Comptipue miniſtrent ?] Hoc maxime ad 
convivii lautitiam pertinere credebant olim, 
ut formoſi & nitidi eſſent miniſtri, quorum 
aſpedtu convivæ oblectarentur. 

' 72. Agaſo.] Propriè qui jumenta curat. 
Gall. Palefrenier. Ang- A boſtler, or groom. 
Non caret ſareaſmo dictio illa : qualis enim erat 
agaſo, ut miniſtraret convivis ? 


77. Et ſoleas poſcit,) Veteres priuſquam ac- 
cumberent, togas mutabant veſtibus, quas I 
re cænatoria dixerunt, Petron. Cænatoria re- 
petimus, & in proximam cellam duct i ſumus, in 
gud tres lecti flrati erat. Tum etiam ſoleas 

dibus demebant, ne lectum leRique ſtragula 
* toralia confpurcarent. Martial. 3. 50. 

Orpeſui ſoleas, affertur protinus ingens 


4 


Qus6 verd pergit Naſidienus ſoleis reſumptis? 
Convivium aulzorum caſu & multo pulvere 
inquinatum vult reparare, Balatronis ſermone 
ſcilicet erectus & ipſe reparatus, Vide J, 
Lipſ. Antiq. leR, lib. 3. 

Soleas] Calceamenti genus plantas tegens 
pedum, annexum teretibus habenis cetera 


| prope nuda vincientibus. Factum nomen, quod 


ſolum dumtaxat ſeu plantam obtegerent. Porrò 
calceis veteres foris utebantur, at domi ſoleis. 
Has etiam appellabant crepidas & crepidulas, a 
Græcã voce garmid:c. Gell. lib. 13. cap. 20. 

78. Stridere ſecreid, c.] Alter alteri inſu- 
ſurrat : Ecquo pergit ille? quid molitur ? Ob- 
ſerva, lector, in hoc verſu trequentiorem lite- 
ram 8, belle ſuſurros exprimentem. 

83. Fiftis rerum, ] Ridendi prætextus finge- 
batur, ne ſe derideri Naſidienus ad verteret, 
cam maxime rideretur. Sat. 2, hujus lib. Va- 
ms rerum corruptus, 

Balatrone — 3] Secundas partes agente, 
Vibidium adjuvante, ad movendum tiſum. 

84. Matatæ frontis,} Hilaris & meœſto fa- 


Aus, læto animo lutiam inſtauraturus. 
Inter lactucas oxygarumgue liber, | 1 | | | 


Mazo- 


Quaàm ſi cum lumbis quis edit: 
aduſto 


Vidimus et merulas poni, et fine clune palumbes: 
Suaves res, ſi non cauſas narraret earum, et [722] 
Naturas dominus; quem nos fic fugimus ulti, 

Ut nihil omnind guſtaremus, velut illis 
Canidia afflaſſet pejor ſerpentibus Afris, 


S ATIRARUM LIBER H. 8. Foz 
Mazonomo pueri magno diſcerpta ferentes 
Membra gruis ſparſi ſale multo, non fine farre ; 
Pinguibus et ficis paſtum jecur anſeris albi, 
Et leporum avulſos, ut multò ſuavins, armos, 89 


1 in prægrandi lance 
geftantes membra gruis di- 
"via; Plurimo fale- i 

Aer Taper per oy 


jecur albi anſeris pinguibus 


fieis ſaginatum; bumeros 
tum pectore etiam. 1 le por ĩnos abſirafidr, 
= nge meljus quid, 


tan 

2 7 cum *lumbis edantur. 
Fan aſpeximus" aſferri meru/as 
aduſts pectore, & palumbes 
fine natibus: que quidem, 
Jucunda extitiſſent, þ cauſas 
eorum & naturas importu 
herus non commemcraſſet, E 


95 


bunc nos ulti ſumus, ita fugienter, nibilque prorzus delibantes, perinde ac fi Canidia Africanis 


arguibus peſtilentior illa aſpirando infeciſſet. 


ANNOTATIONES. 


86, Mazonoms] Genns eſt lancis magne : 
dicitur «ns T# viutw , A diſtribuendo 
mazas, id eſt, edulia quedam'e farina & lacte, 
ut. vult Suid. & farind, aqua, & oleo, ut 
placet Heſychig. Vatro uſus eſt ed voce lib. 3. 
cap. 4. De re ruſt, Lacul us, inquit, & twrdis 
aviarium fecit in Tuſculanoz ut alios videret 

08 in mazonomo coftos, alias circum fene- 


firas wolitantes. 
Diſcerpta ferentes Membra pruis] vale 


hoc edulium & reciſis gruis memoris multo ſale 


farrato conſperſis ? Alii intelligunt qpaynaia 
ſeu edulia & partibus avium extremis, maxime 
cervicibus, Plin, lib. 10. cap. 23. Cornelius 
Nepos, qui D. Augufti principatu obiit, cum 
ſeriberet turdos pauld ant ceeptas ſaginari; ad. 
didit, ciconias magis placere quam grues : cum 
bæc nunc ales inter primas expetatur, illam 
nemo velit tetigiſſe. | 
88. Pinguibus & ficis paſlum jecur anſeris 
albi,] Hoc in præcipuis delicns erat, Plin, lib, 
10. cap. 22. Neſtri ſapientiores, qui eos (an- 
ſeres) jeceris boutate noverunt. Fartilibus in 
magnam amplitudinem cre cit, 29 * exemptum 
—_ lacte mul's e Juvenal. Sat. 5. 
Anſeris ante ipſum magni jecur. 
Peiſ. Sat, 6. 


Satur anſeris extis, 
Martial. lib 13. Epigr. 38. 
Aſpice quam tumcat magno j 
us, 
Vide Athen. lib, 9. cap. 8. 
Anſeris albi.] Talem in primis commendat. 
Vario De re ruſt, lib, 3. cap. 10. 


ecur anſere ma- 


89. Et leporum_avulſos, &c.] Vide hujus 
lib; Sat. 4. udi, ED a 7 
Leporis ſapiens ſectabitur armas. 2 
Martial. de anate : 13, $2. | | J 
Tota tibi ponetur anas, ſed pectore tantum 
Et cer vice ſapit. Cetera redde. coguas 
91. Aae Gall. Des . merles Angle 
Palumbes ;) Silveſtres columbas. Gall. Ras 
_— Angl. Ring-deves. [43 3 11 
ine clune tamen. pars optima eft, et 
e — Vide bl. 1 . 2 a 
Negant ullam avem prefer ficedulam tona 
comeſſe ere: cæterarum avium atque alti- 
lum niſi tantum appenatur, ut @ cluniculis in- 
2 fg io ant, convivium putant 
inopid fordere: ſuperiorem partem avium aty| 
— gui +a ge — babere, 8 | 
2. Suave: res, fi nm, @c.] Qu quidem 
obſonia nobis fortaſſe jucunda extitiſſent, fi 
non importuni garulitate ea Nafidienus ni - 
miùm venditaſſet; ac velut optima collaudaret, 
quæ ſunt deteriora, adductis perperim I re- 
rum natura cauſis & rationibue, ah 
93. Fugimus ulti, Ut nibil, &c,] Ulti fumus, 
nihil guſtando ex iis que fic inepte venditirat, 
94. Felut illis Canidia afflaſſer, Sc.] Ut fi 
afflatu ſuo venenum lethiferum affudiſſet Cani- 
dia, venefica celebris, de qui in Epod. ult. 
Columel. Cavendum ne 2 ſerpentibus afflentur, 
quarum odor tam feſtilens, ut interimat uni- 
ver/0s, 
95+ Sepentibus Afris.] Africa monſtrorum 
jomais generis ferax. Alii leg. atris, 


Kk4 


Q. Ho- 


* 


— — * pu = 
tg _— YI. — 
— S's 328 
SEED < 2 L 
— 
232 — 


—— — 


w 


— — - 
< — — — — 


| 
| 


— 


— — —  — 


— 


- - ei A — — 2 — — ———_ —— 


£67 8 | ( 504 Fx 


2 Q. HOoRATII FLACCI 
E PISTOLAR UM 


\ 


LIBER I 


_ epiſtolas, in quibus eleganter & ornate quidem ad amicos ſcri- 

bit, non tam de rebus domeſticis & futilibus, quam de gra- 

viſimis quibuſque, putà de moribus vera virtute informandis. Meritd 

Igitur Sapientes Epiflolas nuncupat Scaliger. Quod fi novum, at certè 

pulchrum eſt, verſibus & ftria oratione ſcribere ejuſmodi epiſtolas. 

Hinc etenim & major familiaritas in ſuos elucet, & nonnullam ſcri- 

benti libertatem & amecenitatem tribuunt Muſæ. Ita ſanè quædam 
faciliùs enarrantur, & quæ per ſe auſtera, jucundiùs excipiuntur, 

Prima hc epiſtola Mæcenatis hortatu ſcripta ſatis apparet, & qui- 
dem ætate jam provecto poeta noſtro. In ea reprehenduntur homines 
virtutem honoribus ac divitiis poſthabere ſoliti, & quæ ad corpus, 

vam quæ ad animum ſpectant, multò ſtudioſiùs inquirentes. Jul, 
Scaliger Poet. lib. 6. quanquam durus alias caſligator, nitidioris fHyli 
fatetur eſſe Epiſtolas. Prima, inquit, guovis melle dulcior eft : ſenten- 
tie appoſitæ, difiio caſta, rotunda, ſuavis. Quapropter arbitror po- 
firemam omnium 'fatlam, primam poſitam cb luculentam raritatem. 
Duare etiam Epiſtolarum librum Satiris poſiponendum cenſeo. Id quod 
cim in vetuſtis exemplaribus videamus, neſcio quid hay in mentem 
venerit its, qui inventum ordinem ſubverterunt. Grammatics mhil inſe- 
licius, Credo quod viderent verſum illum, ſumma dicende camcena * 
quaſi vero non hanc ipſam intelligeret. 1 


H C pars Horatii Sermonum altera dici poteſt, continens 


EPISTOLARY) 


EPISTOLA I. 4 


mn, haminum redarguit, & fravum e de ils & 


bonoribus. 


RIM A 
P nã 


Spedlatum ſatis, et donatum jam rude quæris, 
Mzcenas, iterum antiquo me includere Judo. 
Non eadem eſt ætas, non mens. Veianius, armis 
Herculis ad poſtem fixis, latet abditus agro, 
Ne populum extremi toties exoret arena, 
Eſt mihi purgatam crebro qui perſonet aurem z 


Solve ſeneſcentem mature ſanus equum, ne 


dice mihi, ſumma dicende Cane 


M RANTS , 


"IX 


MECENATEM.. 


a 


*,n Me 


"mrraenntins.” 


[734] 


E 


culis ade ſuſpenſis, dalins- 
ſcit got _ ne — 


[725] fi 
areal ary arend. . 


72 


2 KÄ —2 2 
ANNOTATIONES. e 


ergentem, 


1. Prims dicke mibi, &c.) Similem dictio· tur 


tur ſupplicare populo in theatro ſedentiz fon: 


nem legas apud Græcos poetas, Heſiod. Homer. ad petendam vocationem, ſeu ad 


Theocrit, Theogn, præſertim erga Deos ; unde 
Horatius Mezcenatem quaſi numen venerari ſe 
oftendit, Sic Eclogi 8. Virgilius five Pollio- 
nem hve Auguſtum alloquitur, 

A te principium, tibi deſinet i accipe juſſis 

Carmina cæpta twis, 

*. Donatum rude] Acceptã miſſione jam li- 
berum. Rudi virga erat (palmea f quibuſdam 
fides) qua donabantur gladiatores, in ſignum 
exauctorationis; ut deinceps ceſſarent à gla- 
diatur, & alimenta ex publico caperent, 
Hine dicti rudiarii, Priſcian. Sueton. Tiber, 
cap, 7, Munus g/adiatorium dedit di wers tem- 
paribus ac locis, Primum in foro, ſecundum in 
anpbilbeatro, rudiariis quogue quibuſdam reve- 
catis auctoramento cent millium. 

3. Antiquo lado.] Scribendis etiamnum lyri- 
eis & amatoriis carminibus, velut olim in juve- 
nili flore & facultate. Atqui minds aptus nunc 
ſum iſtis rebus: imo ſeria, honeſta, philoſo- 
phica dein conſector. | 
4. Veianins, ] Illuſtris rw 

Armis Hercults ad poſt mans] Ac . 
poſt emerita ſtipendia Ae 
Herculis ſacello, quod erat ad amphitheatrum : : 
ut notat Theod, Marcilius. Cojus certꝭ magis 
arridet ſententia, quam opinantium idcircd pre 
cæteris diis Herculem nominari, quod ille 
cum monſtris luctatus 3 r z 

+ Latet abditus Apud villulam ſuam 
ot otio fi 


6, Ne pepulam a Ge. Ne ulers cogs- 


mortem: extremd arend, in ultimo vitæ dif- 
crimine, & jamjam à pari ſuo victore enecan - 
dus: vel, in extrems margine, 
ubi certabatur. 

7. Eft mibi purgatam, c.] Prima ratio ſeu 
excuſatio non ſeribendi fuit Veiagii- rudiarii / 
exemplum ; altera eſt rationis monitum tecte 
& ſapienter ſuggerentis, mature ceſſandum, ne 


prior gloria poſterioribus ſcriptis & animo jam 


marceſcente obſcuretur. | 

Purgatam] Philoſophiz documentis excul- 
tam, & ſanam mentem, Perf, Sat. 5. | 

—purgetas inſeris aures * 

Fruge — 3 | 

8. Solve ſencſcentem] Sicut 8 oft 
incitatoris, equum etate fatiſcentem amque 
minus alacrem ſolvere à curru, & maturs A cir 
co removere, ne ilioſus ac ſuſpirioſus in curu- 
li certamine deficiat, prioreſque victorias de- 
honeſtet: ita debet ſeriptor ingenioſus tempe- 
{tis ſe quieti dare, & I ſcribendo ceffare, com 
ſenio fatiſcens eximia, ut ante, . non 
valet, Ennivs, 


| Sicut fortis equus, ſpatio qui ſap? ſupreme | 
Felt Dani nunc ſenio confettu" . ee 

De circenſibus Romam tranſlatis, de poſitis me- 
tis, de ſolemnibus curriculis, deq; ſepteno au- 3 
rigarum ad metam circuitu, ac cæteris ludorum 
ritibus, vide Alex. ab Alex. lib. 5, cap, 8. &c, 

9. Ilia ducat.] Spiritus ducendi diffi 
cultate, nnn ut olim ve. 


% * 


ERIE _ —— — « a> 
F I mh" = png 


— 23 — — 


— 


— LS. 
* 


— 
— EE TC 


HT 


— — — — 
= 


3 


_ 


— 
ko — 


— 
— 


— — 

N * ry . 

* ES , 4 IEC: 
— — — 


— — 
— Ol. LIP — 


— 

— 

— — — 
— 


— 
— 


S i 
— — 
— 5 


ä ZR 
ax 


— 
—ů——— —E—ä—— — 
1 ˖———— at ao et nd, 


— —_—_—_——_—_— 2 — 


— 


— 2 —— ——— SW2ä 
— + - 


== 
ED 


— 


"AFL 
— 
—— 


— —fͤ 
9 
-— 2 


== 


K 
U 
i 
1 


1 
1 F 
1 
0 


5 
f 


Job iat, atque 
. — 
rideatur. Ergd jam carmi- 
widus, eliiſque joc is nuncium 
remitto, Jatage deinceps & 
5e, guid bonum, guid 
um ſit; atque in id 
incumbo totus. Colligo & 


Q HORATII FLACCH 


Peccet ad extremum ridendus, et ilia ducat. 

Nuac. itaq; et verſus, et cæteta ludicra pono: 10 

Quid verum atque decens curo et rogo, et omnis 
in hoc ſum : 1 


Cotido, et compono, que mox depromere poſſim. 


eomtexo, queer flatim adbibere 
ad mum. Ae ne 

Fe feiſciteris, quem ego 
8 Sſcip han 
Mar; nulhus videlicet præ- 
paris opinionibus me addico; 
E velut  boſpes feror, quo- 
more me impetus ait. 
Pa fum aſe, & reip. 
tut occupor, acer virtu- 

ris finceres defenſor & ob. 
ans; mod? clam redeo ad 
Hiſlippi decumenta ; mibique 
res, non me'rebus, vrlim ſubji- 
ci. Sicut autem hbnga nom is, 
meretrix fullit, & ies 

a operi debito aſtrictis 
idetur; annus werd tardus 
pwpillis ſevere diſcipline 
ngvercorlm noxiis; ' ita 


| 


mit  lentum & moleftum 


— labitur, qued ſpem differt ac defiderium exequendi 
druitibus aule fit ; ſpretum verò fpueris ac ſenibus ſimiliter nocebit, 


Ceptianibus. regam & tucar. 


oa 


Ac ne fortè roges, quo me duce, quo lare tuter; 
Nullius addictus jurare in verba magiſtri. 

Quo me cunque rapit tempeſtas, deferor ho- 
8 e 
Nunc agilis fio, et merſor civilibus undis, | 
Virtatis veræ cuſtos, rigidiſque ſatelles; 

Nunc in Ariſtippi furtim præcepta relabor; 

Et mihi res, non me rebus, ſubjungere conor. 

Ut nox longa quibus mentitur amica, dieſq; 20 
Longa videtur opus debentibus; ut piger annus 
Pupillis, quos dura premit cuſtodia matrum; 

Sic mihi tarda fluunt ingratãq; tempora, quæ ſpem 
Confiliimque morantur agendi gnaviter id, quod 
que pauperibus prodeft, locupletibus æquè; 25 
que neglectum pueris ſenibiiſque nocebit. 
Reſtat, ui his ego me ipſe regam ſolerq; elementis. 


Prenue illud, quod inopibus pariter ae 
Supereſt ut me ipſe bis pre» 


ANNOTATIONES.. 


2 IS fir =" =_ n — — - 
r 5 Een = ——_ 
_—— E — — — 
_ —— 
: 


2 — 
—— 


wins diſcipline legibus a 


loeitente & ardore, 2deoque alios ſecum cer- 
tantes prævertere & ſuperare nequeat, Plin. 
lib. 26. cap. 6. Tanta vis, inquit, verbaſco eff 
1 jumentis non mods tuſſientibus, ſed ilia guegue 
trabentibus auxilietur potu. 

10 Cætera ludicra] Nugas, jocos, lyrica, 
ſatirica. a | 

11. Quid verum atque decent, &c,) Philoſo- 
phiæ motali operam dd ſedulam. | 

12. Condo, & campen] Moralia documenta 
in mente mea recondo & rumino, ac pdſt in 
ortinem digeſta ſcribe, tum ad meam, tum ad 
allorum utilitatem. 

13. Quo duce, gue lare, Nc. ] Quam ſectam am- 
better A. 1 Od. 9 1355 
Plures nempe philoſophorum familiz celebres 
ſuom quzque ducem ac principem colebant : 
Academici Platonem, Peripatetici Ariſtotelem, 
Stoici Z:nonem, Cyrenaici Ariſtippum, Epi- 
curei Epicurum,. &c. Vide Diogen, Laert. 

14. N::llias addifius jurare, c.] Nulli: 

2%, quibus in pbi- 
loſtphid neceſſarid Nr quid fit in quaque 
re maxim? probabile ſemper requiremus, Cicer. 
Tuſcul. 4. n. 7. n 

urare in verba] Metaphora eft à re mili- 


tar}, apud quam milites in verba ducis jurant, 


eique ſe obſtringunt ſacramento, 


3 


Secraticam dumum 


16. Nunc agilis o, &c.] Interdum Stoicus, 
proſcriptis voluptatibus, ſuommum bonum in 
virtute repono, & ſapientem I capefiendi re- 
publ. non removeo. 

18. Nunc in Ariflifpi, Sc.] Alias volupta- 
tes corporis conſector, atque in his ſummum 
bonum ſtatuo: rei verò public adminiſtrati- 
one ſapienti interdico; pariter ſentiens cum 
Cyrenaicis & Epicureis, cumque horum duci- 
bus Ariftippe & Epicuro, Cic. 4. Acad. n. 131. 
Alii voluptatem finem eſſe voluerunt, quorum 
princeps Ariſtippus, gui Socratem audierat : 
unde Cyrenaici Ariſtippus, quaſi 
animum nullum babeamus, ita corpus Nau 
tuerur. 

19. Et mihi res, non me rebu, Cc. ] Quid 
hoc ſibi velit, Ariſtippus ipſe dicat & explicet, 
Nimi/dm cùm objiceretur, Habere eum Lai- 
da: minimè erubeſcens, Habes Laida, inquit, 
non babevy & Laide. Cicer. lib. 9. Epiſt. 26. 

24. Apendi gnaviter id, quod] Scribendi 
vulgandique libellum moralia præcepta conti- 
nentem. 
26. Pueris ſenibuſq;] Perſ. Sat. f. v. 653. 
Petite binc, juveneſgue ſeneſſue, 
Finem animo certum, miſeriſque viatica canis. 
27. Elementis,] Primis philoſophiæ docu- 
mentis, morum regulis, 

Non 


EPISTOLARUM LIBER L . 
Non poſſis oculo quantum contendere Lynceus, 
Non tamen ideirco contemnas lippus inungi z- [77] 
Nec, quia deſperes invicti membra Glyconis, 30 
Nodosa corpus nolis prohibere chicagra. 
Eft quodam prodire tenus, ſi non-datur ultra. 
Fervet avaritia, miſer6que cupidine-pectus ? 
Sunt verba et voces, quibus hunc lenire dolorem 
Poſſis, et magnam morbi deponere-partem. 
Laudis amore tumes? ſunt certa piacula, quæ te 
Ter pure lecto poterunt recreare libello. 1 
Invidus, iracundus, iners, vinoſus, amator, 
Nemo adeò ferus eſt, ut non miteſcere poſlit, 
Si modo culturz patientem commodet aurem. . 40 
Virtus eſt vitium fugere, et ſapientia prima [728] 
Stultitia caruiſſe. Vides, quæ maxima credi 
Eſſe mala, exiguum cenſum, turpemq; repulſam, 
Quanto devites animi capitiſque labore. 


I mpiger extremos curris mercator ad 


Per mare pauperiem fugiens, per ſaxa, per ignes: |? 


fugere vitium, & prima ſapientia liberum eſſe d fatuitate Cernii, quanto aii & corporis ak 
declines mala, qua putas eſſe maxima; videlicet, paupertatem, ac repulſam ignominicoſams Sic tu 
negotiator ad uſtimes Indes contendis, inopiam flirenue devitans per mare, per ſcopults flammn 


ANNOTA 


29. Non tamen idcirco, &c,) Etfi moe 
tam acres habere oeulos, quam Lynceusz non 
ided tamen negligas collyrium oculis adhibere, 
ad arcendam vel ſanandam lippitudinem. De 
Lynceis oculis, lib. 1. Sat. 2. | 

30. Glyconis,] Is fuiſſe robuſtus pugil dicitur. | 


Qunidam legunt, Afilonis; nempe Crotoniatæ 


mentionem hie eſſe volunt, qui taurum vivum 


bumeris tulit, manu mactavit, ac devoravit, 


in Olympicis victor. Heinſius ingeniose & 
eruditè contendit intelligendum eſſe hie Glyco- 
nem philoſophum, quem Latrtivs ſcribit, firmo 
cor pore & babitu prorids athletico extitifle, 

31. Nodeſs chiragrs.] De cbhiragrà lib. 2. Sat. 
7. Nodoſa, quia nodis quaſi præpedit motum & 
uſum manuum. Seu quò humor eraſſus digi- 
torum internodia occupans, turgeſcere faciat 
velut nodos & lapillos quoſdam. Unde Perſius 
lapidoſum dicit chiragram, Sat. 5. v. 58. 

32+ Eft quodam prodire tenus, Cc. ] Al. qua- 
dam. Senſus eſt: Quanquam non licet recon- 
ditiflima philoſophiæ arcana ſcrotari, at prodeſt 
tamen plurimim vel primis elementis imbui, & 
ſaltem delibare nonnihil ex iſtis medicamentis 
vitiorum. Expugnat Horatius eos, qui ſapientiæ 
ſtudium binc diſſuadebant, quòd eam afſequi 
perfectè nemo paſſit. 

34. Sunt werba & voce, Cc. ] Doctrina 
morum habet remedia adverſus quemlibet ani- 


1 


807 


Enimverd  quainvis mende 
tam acute ies ein | 
tamen 


cent, non des 
nas ungere oculas i 

ac licat non ſperes wn : 
tis . Glyconis, 10 propterea 
negligas .&  corpore ar 
chiragram innodantem, \Litee 
ali progredi, | 
nom liceat witerids, 

enim , animus affuat ive 
ritid & eupiditate 2 Fa- 
ciente ; in prompt A 
ſermonet, quibus | midigate 
gveas hoc malum, & magna 
ius agritudinis partem "th- 
pellere, Si glorice fiudis in. 
deſeces, habet quaedam remedia, 
uibus: curanri poſſis, "libro "tar 
— ee Denique, i#- 
vidut, iracundus, piger, ebris- 
ſus, perdite amans, & -quitn- 
tumuis inbumanus guiſque 
\profead ſanari pate, þ 
uidem animum docilem præ- 
Virtus 


* 


35 


Indos, 45 


beat Aiſcipli n. 


» per flamma: z 


y 

"IN * ad © a, Is ak "a 

r 
36, Pidcula, que te Ter pur? Io, Fe. J A4. 
verte tria verba à rebus ſacris & religione 
tranſlata ad ſapientiæ ſtudium. Piacula: lib, 1. 
Od. g. V. 29 · & E pod 8 Vs 90. Ter ? de ter 
nario numero in ſacris ſolemai dixi 1 Jo- 
« Purges 


venal. Sat. 6. v. 522: Perf: Sat, a. v. 1 
pura mente. Tibull, 
Caſta placent ſuperis : purd cum wefle 26 
Et manibus parts ſumite fontis aquam. 
40. Si mod) culture, patientem, &c.] Cie. 
Tuſc. 2. n. 13. Cultura animi phileſaphia eff, 
que witia radicitus extrabit, ac præ parat animuns 
ad ſatus excipiendos i ca. mandat & ſerit, gue 
adulta fructus uberrimos ferant. 12 
42. Stuititid l Carere vitiis, Is 
enim vitioſus, qui falſis ac ſtultis vulgi opini 
nibus velut norma vivepdi abutitur, Coat 
qui rectæ rationis lumen ſequitur, bonus & 
piens eſt. 10 
43. Turpemque repulſam,] In petendo ma- 
giſtratu. Cic, pro Plancio; C. Marius duas 
Adilitias accepit repulſas. Offic. 1. n. 74. Cum 
offenſiones tum repulias quaſi quandam ignomi. 
niam time! & infamiam. — | 
44- + 7 labore. ] Synecd, pars pro toto, 
45. Ad Indos,] Ad remotiſſimas orbis regi- 
ones, Vide lib. x. Od, 12. v. 56. Ot 
] Juvenal, 


46. Per mare panperiem fugiens, 


- - 


mi motbumy 


* 14. v. 275. 


Ne 


08 
at vers detreftat 


- #4 contemnere, 

- Mas magnt, 

i. 

- mittor ofſe in _celebribus Olym- 
| dabore? Enimverd ut argen- 
Sum auro, fic aurum wirtu- 


Frecapta recolunt tam 


bitatem, furundiam, integritatem ; nihulominds 


Et plenum mag nis tra bibus — "Per bout: 


4 mum et Jam, 
I pelago, Vieniet claſſis. qu vocarit 
Spes —_ nec Carpathium, etulaque tan- 


: . rr 

46. Per ſaxa er ulos mari r 
quadlibet vice ditetimins. all va 
Her ignes:] Vel per graviſlima pericula, 
vel per mundi partes Zone torridæ ſubje - 
Qas, Lib, 3. Od. 3. v. 55. Virgil. Georg. 1. 
v. 434. 


declinee, v. g. paupertatem, nullum non laborem 
ſubeundum ultro credis ; cur igitur detrectas 
facile doceri, quo pacto fugias multò gravius 
malum ? Scilicet audire piget ac diſcere, & credere 
non vis aſſerenti philoſopho, Stultum eſſe mirari 
& optare, ſeu avide conſeQtari opes & honores 
tantis curis atque laboribus. 
. Diſcere & audire,] Tete mpiriper., 
Prius enim audire quam diſcere. 

49. Ruiz circum pagos, &c,)] Majorem glo- 
riam minori prefert vel ruſticus & hebes quivis. 

uare ergo tu virtutis decus, & glorioſum pe- 
cuniz contemptum non anteponis ipſis opibus; 
preeſertim cùm he non nif ægrè & vix haberi 
queant, iſla verd facilè poſſint comparari per 
Kugdium ſapientiz ? 

50. ure. Olympicis in ludis, Vide 
lib. 1. Od. 1. 


51. Sine puſwere] Auen Thucyd, & He- 
rodian. Metapb, citra laborem, nullo_certamine 


—— RN 5 — — 
| — —.— - 
n 2 


— — 


— 
— 


= 


— 


- 


<<< 


47. Ne cures ea, Cc. ] Ut minora mala 


DES LE IRE 


— — —— ä Uſ 
— — wt —— 
— 2 


—— 


« — 
* ” 4 


. 
— — 


=> 
Fg \ — 
8 — Y 
* " — Fx 
—_ a. - 4 1 — 
— 
* 
* = 
1 


— 
— — 
an — 


& pericalo, Ita etiam wr & andert, fine 


0 


1 QHORFATII FLACECT 
vers e we Ne cures ea, quæ ſtultè miraris et optas, 
— 2 Diſcere et 2 — vis? 
| concupiſeis 71 Quis circum pagos et circum compita pugnax, 
Zeguis L a in| Magna coronari contemnat Olympia, cui ſpes, 50 
e Cui fit conditio dulcis fine pulvere palmæ? [729] 
„„ Jp. facilis adi: Vilius argentum eft auro, virtutibus aurum. 
dipiſcendee vittwie finemagno| O) cives, cives, quærenda pecunia primim, _ 
Virtus poſt nummos: hæc ſanus ſummus ab imo 
Ain  pefiponi deer. Nee Perdocet : hæc recinunt juvenes dictata ſen6ſq; 55 
indus qui fic moncat: Lævo ſuſpenſi loculos tabulimque lacerto. 4 
Eft animus tibi, ſunt mores, et lingua, fidẽſque; 
anten poſt pecuniam. Tllud| Si quadringentis ſex ſeptem millia deſint; | 
ee J lebs eris. Ati pueri ludentes, Rex eris, aiunt, 


| i guam ſenes, brachio finiſtro appenſa geſtantes 'loculos & tabulam, 
Adde quod ff ſex aut ſeptem millia defiderantur e: licet babueris ingenium, pro- 


eris plebeiun. Verum quanto melius pueri inter 


# 


ANNOTATIONES. 


udore: dveuprori vine, fine ſanguine, ſeu incru» 
entam vict᷑oriam referre. 

2. Vilius argentum eft auro, Ce. ] Caſſian. 

t 23. cap. 3. præclaram fimiliter grada- 

tionem inſtituit: Stannum vilius argento, argen - 

tum aur, aurum gemmis, gemma margaritas, 


| margarite ſanctitate. 


57. O civer, cives, Sc.] Proſopopœia, qui 
ſtultè loquens inducitur quiſpiam è vulgo. 

54. Hæc Janus ſummus, &c.] Id norunt & 
docent fœneratores ac trapezitæ in ſoro conſi- 
ſtentes duas inter Jani ſtatuas. De bis lib, 2. 
Sat. 3. v. 18. | 

56, Lævo ſuſpenſl, &c.] Hyne eundem 
verſum antea jam poſitum 'explanavi, lib. 1, 
Sat, 6. v. 24. Locules, ad fœnus reponendum, 
vel in quibus calculi ad numerandum : tabulam, 
vel in qui debitorum nomina deſcr;pta ſunt, 


vel ſuper quam poſitis calculis aut numeris 


ſupputarur. 

57. Quadringent is.] Supp'e millibus ſefterti. 
um; qui cenſus equeſtr.s eſt, ut alibi annotavi, 
Quidam legunt, Sed gaadringentis, Qc. ut lic 
loquatur avarus idem & ambitioſus: Qaidai opes 
congeram, ut à plebe me ſegregem, & ad equeſ- 
trem cenſum, ordinem, dignitatemq; aſſurtzam? 
At prior lectio & interpretatio præferenda. 

59. At pueri ludentes,] Confutatio eſt ſtul- 
torum præcepiorum Jani, ex naturali lumine & 
recto puerorum judicio, Hi nimirum vers, 
ſanQ8, juſtè ſentientes, inter ludendum ſpon- 
dent princigatum ei, qui reQius egerir, non ei, 
qui fit pulchrior, opulentior, nobijior, Vide 
ol. Poll. lib, 9. cap. 7, ubi de baſilinda, ali- 
iſque ludis puororum, ies 

Si 


FE 


Si rectè facies, Hic murus aheneus 


Nil conſcire ſibi, nulla palleſcere culpa. 
Roſcia, dic ſodes, melior lex, an puerorum 
Nænia, quz regnum rectè facientibus offert, 

Et maribus Curiis, et decantata Camillis ? 

Iſne tibi meliùs ſuadet, qui ut rem facias; rem, 65 
Si poſſis rectè; fi non, quocunque modo rem; 

Ut propitis ſpectes lacrymoſa poemata Puppt ; 

An qui fortunz te reſponſare ſuperbæ 5 
Liberum et erectum præſens hortatur, et aptat ? ; 
Quòd fi me populus Romanus forte roget, cur 70 
Non ut porticibus, fic judiciis fruar iſdem, 

Nee ſequar, aut fugiamn que diligit ipſe vel 


odit; 


Olim quod vulpes zgroto cauta leoni © 


ron eadem cum ipſo judicia babegm, ſicut porticus 


gue iſe amat aut averſatur ; reſpondebo idem, quod olim aftuta vulpes aiebat lioni cretanti : 


ANNOTA 


60, Hic murus abeneus gte, Proverbialis 
dictio. Senſus eſt: nihil firmids tene quam 
doctrinam hanc : vel, ut explicat Eraſmus, hoc 
certum fit tibi & immutabile animi decretum, 
Item muro quolibet aheneo fortior & inex- 
pugnabilior eſt innocentia & integritas, Hec 
tibi fit velut propugnaculum zre validius. 

62, Roſcia lex.) Lex theatralis lata & Roſcio 
Othone trib. pled. qui veruvit equitem Rom. 
fieri, niſi qui poſſideret quadringenta millia ſe- 
ſtertidm. Vide Epod. 4. v. 16. ibidque annot. 

63. Nenia.] Propriè lugubris cantio, ſed ad 
alia quoque transfertur, Hic ſignificat ſolemne 
di tum puerorum, de quo mor, 

64. Maribus Curiis & Camilliz.] Fortiflimis 
Romanorum maſculi virtute preditis, Lib. 1. 
Od. 12. 

65. Ine tibi melizs.) Roſcius ille theatralis 
legis auctor, tibi ſuadens ut ſtudeas luero per 
fas & nefas. 

67. Ut propizs ſpettet, Sc] Equeſtribus in 
gradibus ſedens. Nempe ludos ſpectabant ſe 
natores ex orcheſtra, qui proximus erat pro- 
ſcenig locus; equites Romani deinde e qua- 
tuord-eim theatri gradibus ex Othonis lege; 


EPISTOLARUM” LIBER' I. 1. 


denique plehs & caves. 

Lacrymoſa puimata Puppi.] Tronics, Trage 
dias Vuppii tragici poetae, quem vetus inter- 
pres nattat ita moviſſe affectus ſpectantium, ut 
etiam Jacrymari cogeret : ac proinde de ſeipſo 
feciſſe hoc diſtichon iambicum : 

Flebunt amici & Benè voti mortem meam : 


A rette agas 7 Ita ſane, Nie 
tibi murus ft ex r.; | 
lius ' peccati conſcium 
nullius itt probtum 


eſt [739] 


gui preſens ſuadet 
derat, ut itus ac 


[737] 


TIONE S. 


non ſuadet morum , vel animus tuus 
philoſophis imbutus, docet calcandam 
fortune adverſatitis ſuperbiam ; cumque hot 
tatur, ut A vitiis liber ad virtutes erigaris ? + 
70. Cur non ut porticibus, fic, Ge Car | 
cum ipſo pariter ſentiam de honoribus & divie 
tis, ficut promiſcuè cum illo rebus communi. 
bus utor; v. g. publicis ambulationibus, cone 
greſſibus, colloquiis, | | 
71. Porticibus,] De porticibus Rome variis 
atque infignioribus fusè Alex. ab Alex. lib, 3. 
cap. 23. Nos etiam aliquid lib, 2, Od, x 
Celebris in primis erat porticus Augufti in 
palatio cum bibliothees Greed Latinique, Nu- 
midico marmore eleganter extructa, nec non 
eximiis imaginibus, tum laureatis & magnif- 
cis operibus exculta, Erat præteted porticus 
Catuli, de manubiis Cimbricis facta; porticug 
Pompeii ante ipſius curiam : porticus Octavia 
juxta dem Junonis, in qui Auguſtus collo» 
cavit figoa militaria olim Domitio à Dalmatis 
erepta ; Philippi porticus, in qui effigies Her. 
culis, & Helene imago, Zeuxidis manu ela- 
borata : porticus duplex ad circum Flaminium, 
opere Corinthio inſignis, ubi matrone v 
& ſpatiari ſolebant : porticus Quirini antique 
opere ſpectanda: porticus Claudiz, obi am- 
bulationes ſubdiales, miro ingenio conflrute 
S ornatz, &c, ? A 10 
73- Olim quad wulpesr, C.] A ei 
Aſopi, re 72 1 2 1 110 
primo, Leo rex animalium egrotabat : feras 


Nam populus in me vivo lacrymavit ſatis, 


653. An gui fortune.) An ved melivs tibi 


jam plures officii causa adeuntes devoraverat, © 
Accedit & vulpes ad oſtium cavernæ z at chm 


Reſpondit, 


— ey - 


_ = 
- under AS ev > 


— — 


— == 


— 
—=IE=- 


— >. 
— —ę— 


22 


2 


— — 


« —_— -* 0 4 — 
I © — 222 1 — — 
— —— ——— vB IT n 
2 . _— 7 _— Fax” BD. om he 7 
— —— — — — — 
£ = - —— —— — — 
2 IT 3 


— 
——— 


— 
— - 

"= 
— — 


- EET. 
_ 
— 
- 
— 
— 


it ! 
1:44 
4; 

1 
oh 
N 


th 


ſunt gui viduas evaras cap · Cruſtis et pomis viduas venentur avaras, 


A licet diverſs di ver ſa con- 
ſefentur negotia & propeſita, 


verd paſcua publica conducebant, magiſtri 


i 


310 Q. HORATIIFLACCI 
Lei me dacrrent  weftigia; Reſpondit, Teferam : Quia me veſtigia terrent 


—— $4 450 Omnia te adverſum ſpectantia, nulla retrorſum. 
bellua. cx plurium capetum. Bellua multorum es capitum : nam quid ſequar, 
. 2 quem * 7 aut quem? 4 
Bows dect . Pars hominum geſtit conducere publica: ſunt qui 
tent cruſtuli & pomis z atgue 


Fee nentur avara [732] 
a . Excipiantque ſenes, quos in vivaria mittant : 
1 * Multis occulto ereſcit res ſœnore: verum 80 
pes angent occulto fænore. Eſto, aliis alios rebus ſtudiiſque teneri 5 
lidem eadem poſſunt boram durare probantes ? 


numquid %% aden conflancer Nullus in orbe finus Baiis prælucet amœnis, 
proſequi valent per unan Si dixit dives; lacus et mare ſentit amorem 


Nail . g's 9 Feſtinantis hett; cui fi vitioſa libido 83 


Jucundis Baiis 3 ſtatim /acus marinus experitur cupiditatem domini properantis, od fi perverſum 
fudium ædifi candi augurium ei | | Quod ff perverſs 


ANNOTATIONES. 


ingredi renueret, quid ita officium ſola detrec- nis inſtituit Ancus Martius, Cic, pro lege 
taret ? leoni interroganti, reſpondit : Quia me Manilia, ita ſcribit; Cùm hoflium copiæ non 
deterrent belluarum veſtigia, quibus ad te ſpec- longè abſunt, etiamſi irruptio nulla ſacta eft ; 
tantibus univerſis, cognoſco multas adiiſſe, tamen pecora relinquuntur, agricultura deſeri- 
rediiſſe nullas. Apud Non. Lucil. lib, 30, tur, mercatorum navigatio eonguieſcit. Ita ne- 
QNuid fibi vult, quare fit ut introverſus & que ex portu, neque ex decumis, neque ex ſcrip- 
| 4 ad te p Fr tura * l poteſt. , 
ectent, atgue ferant igia ſe omnia 78. Cruftis] Quid leg. fruftis, minds bene, 
1 1s F wi / or Alii, frudis, pro ar quod uſurpavit 
74. Referam :] Sic ego, inquit Horatius, po- Cato, Terentius, &c. At cruftula jam habemus 
pulo quzrenti cur non amem & ſeguar eadem, lib. 1. Sat. 1. Poſita pro muneribus ac donis 
que ipſe diligit, nec fugiam quod jpſe odit; vilioribus & parvis. 
reſpondebo: quoniam multos equidem cerno 79. Excipiantque ſenes, &c.] Senum ac vi- 
vitiorum inire viam, at paucos inde emergere: duarum opibus & hæreditatibus inſidiantur 
imd fere omnes avaritja & ambitione invete- nonnulli. | 
ratã miſere abſumptos, Ruos in vivaria mittant :] Devorandos à ſe, 
76. Bellua multorum es capitum :] Velut Hy- quaſi piſces in vivariis educatos. 
dra. Egregia populi deſcriptio. 83. Nullus in erbe, Sc.] Jam levitatem 
77. Conducere publica 2] Hine dicti publica- hominum & inconſtantiam in propoſito repre- 
ni, qui vectigalia populi Romani redimunt, hendit. 
exercent, exigunt. Notandum verd ex Ge Baiis] De hae urbe deliciis tantis affluente, 
Juriſe. nullam civitatem præter Romam ha- ut mores integerrimos depravaret, dixi jam 
dere publicanos; quoniam aliz urbes membra lib. 2. Od. 18. 
cenſeantur reip. Rom. Zum, inquit, qui vefi-| $4. Lacus & opts Lucrinus lacus in ſinu 
gal populi Rom. conductum babet, publicenum | Baiano ſitus. De eo lib, 2, Od, 15, & lib, 2, 
wocamus. Nam publica appellatio in compluribus Sat. 4. | 
cauſis ad pop. Rom. reſpicit : civitates enim 85. Feftinantis beri;] Cupide properant in 
loco privatorum habentur, Porrd triplex olim] locum amœnum, ab ibi ftruendas ædes deliciis 
vektigal exigebatur ; primum ex importatione] deftinatat, ſuvenal. Sat. 3. v. 4. 
rerum & exportatione, dicebaturque porterium, Janua Baiarum ef, & gratum littus amaeni 
exactores autem portitores; alterum ex agris,| Seceſeũt. 
nimirùm decima pars frumenti excipiebatur ; Cui , witioſa libido Fecerit auſpitium, &c.] 
quòd qui redimebant, decumani appellabantur,| $i libido ſuo inſtinctu, vel pruritu incitarit, ac 
qudd decumas exigerent : tertium & filvis, ſeu & velut avis eantu aut volatu auſpicium fecerit ; 
paſtione pecorum; & ſcriptura vocabatur z qui] ſtatim Balis reliftis, Teanum aliove feſtinabit; 
ſerip- eoque cæmenta, ligna, ferramenta, cæteraqut 
ture, ſeu ſcripturarii, dicebantur, 2 &deſcri- {inftrumenta 
bendis cjuſcmodi veQigalibus, Quartum d ſali- |ferri jubebit, 


ad ædificandum neceſſaria tranſ- 
Fecerit 


EPISTOLARUM LIBER I. 1. 
Fecerit auſpicium, cras ferramenta Teauum 
Tolletis, fabri. Lectus genialis in aula eſt? 
Nil ait eſſe prius, melius nil-ccelibe vita: - -- 
Si non eſt, jurat benè ſolis eſſe maritiss. 
Quo teneam vultus mutantem Protea nodo? [713] 
Quid pauper? ride. Mutat cœnacula, lectos, 91 |canjuger hegte 
Balnea, tonſores: conducto navigio æquè ö 
Nauſeat ac locuples, quem ducit priva tritemis. 


Si curtatus inæquali tonſore capillos 


Occurri, rides: ſi forte ſubucula pe æ 5 e condufie mene faſtiae 
Trita ſubeſt tunicæ, vel ſi toga diſſidet impar, 
Rides: quid, mea cum pugnat ſententia ſecum; |obviur tibi fiam babens capit- 
Quod petiit, ſpernit; repetit quod nuper omiſit: t !nequaliter reciſos & tons , 
AÆſtuat, et vitæ diſconvenit ordine toto: af 
Diruit, ædificat, mutat quadrata rotundis? 
Inſanire putas ſolemnia me; neque rides; 
Nec medici credis, nec curatoris egere 

A prætote dati; rerum tutela mearum : 
Cùm ſis, et pravè ſectum ſtomacheris ob unguem ee abjecic; agitarar 
De te pendentis, te reſpicientis amici. 105 
Ad ſummum ſapiens uno minor eſt Jove, dives, tat roturdir # tum certe 
Liber, honoratus, pulcher, rex denique regum 3 


nec putas indigere medico wel curatore & prætore aſſignats : cum I columen rerum mearum, 8 
Mecænas, & indigneris propter male reciſum unguem amici d te pendentis, teque velut unicum 


Denique ſapiens Jove jon eſt inferior, opulentus, liber, infignis, Freiin, | 


ANNOTATIONES. 
86. Teanum] Cognomento Sidicinum, urbs{ continebat aut ſignificabat, imo quaſdam habe» 


prefidium intuentis, 
imo rex regnum ; 


Campaniz in colle extructa inter Cales & 
Sueſſam, non longe habet acidulas aquas calcu. 
loſis valde ſalubres. Plin. lib. 31. cap. 2. 

87. Lefus genialis in aula eft 7] Si uxorem 
habet, cœlibes laudat; ſi non habet, felices 
prædicat matrimonio junctos; adeo levis eſt 
animi & propoſiti, diverſaque femper expetit. 

Genialis] In nuptiis ſternebatur lectus ad 
honorem Genii: cui nomen ab antiquo geno, 
i, egigno. Feſtus, Vide Catull. de nuptiis Pelei 
ac Thetidis. 

90. Protea] Lib. 2. Sat, 3 v. 71. 

91. Quid pauper ?] Neque dives modd, ſed 
& pauper inconſtantiæ vitio laborat. 

Cœnacula,] Ita vocabatur ſuperior ædium 
contignatio, ad quam ſcalis aſcenditur: qu 
quidem tenuiores domicilium mercede condu- 
cebant. Feſt. Meminit ſuvenalis Sat. 10. v. 18. 
Plautus Amphitr. Apuleius Metamorphoſ. 
Prudentius: 

Omnis gue cel:4 ſcandit cænacula wulgus. 
Porrd cœnatio divitum erat, cœnaculum verd 
pauperum; quod quidem non unum cubiculum 


64 


| 


Jer 


ir, and y 
iti: Team 
a arti ces. Porrd k gen 


thorus in aula us fit 3 af 
mat - nibil prafiabilius 
nbi optabilinas wita canli. 


Si non ade, | afſeverat ſole 
lagues firingam Proteum 22. 


tus wvariantem? Inops autem 
quid agit? vide: mum d- 


micilium, thoros, balnea, con- 


riter afficitur, ut dives, gui 
proprio webitur nawigie. Si 


ore, cachinnos tallis : - 
an detrita ſeg A2 
10O |tunice munde, wel fi eg i- 
egqualis diſconvenit; in riſum 
olveris. Quid verd, cum mea 
mens ſecum Iufatur s con- 


[734] temnit quod cuptvit, - repuirit 


ac diſcordat toto vitæ ordinzes 


deſtruit, extruit ; qguadrata 


exiflimas me communi inſa- 
lnia laborare, neue derides, 


bat appeudices, Gall, Un appartement. 

94. Si curtatus inequali, &c.] Senec. De 
brev. vitæ: Quis iſforum non malit remp, turbart 
guam comam ? gois non ſolicitior de capitis decore, 
quam de ſalute ) &c. 

95+ Si forte ſubucula prxe] Si veſtium in 
æqualitatem, diſcrepantiam, inconcinnam poſi- 
tionem videris, rides; quid verò ſi mentem 
meam i ſeipsã diſſentientem animadvertas ? 

100. Mutat guadrata rotundis 7 Quadratam 
ædificationem rotund3 mutat. IIIa nimirom 
pauld ante placuerat, hzc vers jam magis placet. 

101, Inſanire putas ſolemnia me ;] Commuai 
omnibus errore me duci putas, ideoque me non 
derides, . | 

102, Nec medici credit, &c.] Non me credis. 
inſanum, qui helleboro ſanandus fim; & cui 
pretor curatorem date debeat, ut dictum eſt, 
lib. 2. Sat. 3. v. 208. 2 

104. Prave ſeftum ob unguem, ] Ob leviſſima 
quæ vis errata, vitia, incommoda. ; 

, 105. De fe pendentis, ] Clientis te velut pa- 
tronum & prefidium unicum reſpicientis. 


Præcipuè 


. ˙ *» 


22 
= © > 
— £ 


r 
= 45 — 1 oh — \ W — 
2 —_ : \ | 
— — A 
— — Dr 


So, - 
P =" = 
- — 1 — 8 - 
_ = — — - —_ * — * 
* - 2 
— ——— — o 22 - 


e 


$12 


"QUHORATIT FLACCT” 
2 — ertim, niff gu. "* FR HIT — * 
2.2 if Ser, Prreipus ſanus, niſi cum pituita moleſta eft. 


ANNOTATIONES. + | 


videtur Stoicos, aſſeverantes, ſapientem etfi 


wgrotet, nihilominùs ſanum eſſe ; item, ſapi- 
- entem non dolere, Pituita, quod petat vitam, 


a. th < 


dicta creditur nonnullis, Hæc acida & ſalſa 


morborum fons eſt, quicunque A diſtillatione 
fiunt, teſte Platone in Timæo. 


| 


. 


— 
O \ 


EPISTOLAIL 
Reprimende eupilitates. 


Dm u, Lolli, 
vir, Rome recitas 
rem belli Trani, ego Præ- 


— 


Ad LOLLIU A. 


Virtus maturd excolenda. 


2*ͤ . 


bible e's Pi . 
ow 7 belli ſcriptorem, maxime Lolli, 738] 


um tu declamas Romæ, Præneſte relegi: 


nefle hunc revolvi; gui per- Qui, quid ſit pulchrum, quid turpe, quid utile, 


inn & wheri uam d 
— & moe HY, do- * 


non » * 


— —— guid Pleniùs ac meliùs Chryſippo et Crantore dicit. 


malum. Si nibil te probi 
bet, accipe 
ime Carmen, guo Gre- 
cia refertur longo Phrygie 
contrita bello ob cupidinem Paridis, 


Cur ita crediderim, niſi quid te detinet, audi. 5 
uamebran id Ve Fabula, qua Paridis propter narratur amorem (736] 
Grecia Barbariæ lento colliſa duello, 


— 


ANNOTATIONES. 


1. Trojani belli] Eximia eſt hie laudatio 
Ematum Homeri: qui ſane velut optimus 
iptor epicus exemplis oftendit luculentis, 
quid fugere, quid ſectari debeas; ita virtutis 
bona, vitii autem mala exprimens, vt ſtudioſus 
quiſque lecter afficiatur, Vide Plutarch. lib, 
de Homero. Plin, 7. cap. 29, &c. | 
Maxime Lolli,} Huic nobili adoleſcenti in- 
ſeripta eſt Od. 9. lib, 4. item ſequ. Epiſt. 
18. Ejes meminit Vel. Paterc, lib. 2. Sueton. 
- Tiber, cap. 12, & 13. Dio. lib. 54 Ex quibus 
apparet cur maximus dicatur. Nemęè is ſubinde 
militum tribunus Caio Ceœſari in Armeniam 
ti rector datus eſt ab Auguſto patre. 
_ Quo magni ingenii ſummæque integritatis 
indicio non poteſt afferri aliud clarivs, 
2. Dum tu declamss] Dum tu exerciti 
eau ex Homeri icriptis recitas aliquid, ac 
are diſſeris de virtute, Hoc faciebant 
| Rome preſtantes quique viri. 
Prange] Seceſſerat Horatius in eam Latii 
urbem edito colli inædificatam Tuſculum 
inter & Tiberim : bod Palefirina dicitur. Eam 
commendat Gell. lib. 16. cap. 13. ubi refert 
Præneſtinos à Tiberio imper. municipes factos, 
pro referenda gratis, quod ſub eorum oppido 
ex capitali morbo revaluiſſet. 
4+ Chryſippo] Stoicus ille philoſophus, imo 
Stoicorum coryphæu & columen. De eo lib, 
I. Sat. 3. v. 127. nec non lib. Sat, 4, 3. v. 44+ 


7 


Crantore] Academicus ifte, Platonis auditor, 
Kenocratis condiſcipulus, mire laudatur à Ci- 
cerone, tum alibi, tum Academ. qu. 4. n. 135. 
ubi fic habet: Legimus omnes Crantoris weteris 
Academici de luftu, Eft enim non magnus, ve 
2 aureolu . ad verbum ediſcendus 

US, 

6. Fabula, qua Paridis, &c.] Iliss vigiati 
quatuor libris comprehenſa, opus omni laude 
majus, a ſummo poetarum antiſtite conſerip- 
tum, de bello Grzcorum adverſus Trojanos ad 
vindicandam injuriam Helenæ Menelai regis 
Spartz uxoris, ob ſingularem pulchritudinem 
per Paridem raptæ. 

Fabula,] Sic vocatur epicum carmen, item 
dramaticum; quia in his confita multa inſe- 
runtur; difteruntq; ab hiftoria, que nihil nif 
rere geſtum debet complecti. Vide Epift, ad 
Piſones, v. 211, 151, 338. es 

Paridis] Hic erat Priami & Hecube filius, 
frater Hectoris regis Trojæ, alio nomine Alex- 
ander vocatus; quem utero mater geſtane, 
vere ſomniavit facem ſe ardentem parere: nam 
Trojani excidii incendi:que causa fuit. De es 
jam lib. f. Od. 15. | : 

7. Barbariæ] Cur fic appelletur Phrygia, 
repete ex annotatis lib, 2. Od. 4. v. 9. Item 
Epod. g. v. 6, 

Lents] Quod annis decem continuum. fuit, 


Stultorum 


k Ept$ToLakUM LIBER ½½ . gas 
Stultorum regum.et populorum continet æſlur, [ra- hin; failed 


Antenor cenſet belli præcidere cauſam : Pn e X 


Quod Paris, ut ſalvus regnet, vivitque: beatus, 10 fee gend! 22 - 


Cogi poſſe negat. Neſtor componere-lites + -. f War ſe iel hs 

Tnter Peleiden feſtinat et inter Atreiden: n 1 
ac feliz veg. . Neſtor 

Hunc amor, ira quidery communiter; urit utrumq; alen inter & Agamen 


Quicguid delitant reges, plectuntur Achivi. 14 new diſſe 22 3 


Seditione, dolis, ſeelere, atque libidine, et ira, RY 

Hiacos intra muros peccatur, et extras + 

Rurſum quid virtus, et quid ſapientia poſſit, 

Utile propoſuit nobis exemplar Ulyſſem; 

Qui domitor Trojæ multotum providus urbes, 

5 mores hominum inſpexit; latũmqʒ per æquor 20 — J ous. gs 
um ſibi, dum ſociis teditum parat, aſpera multa 

Pertulit, adverſis rerum immerſabilis ome 

Sirenum voces, et Circes pocula ndftt.: 

of m callidus obſervavit z & PR tiſgi 

45x que mores ervavit z — 9e 


ſabiir immenſo mari, cuntrariis wipers" 
Sirenum, ati Circes Pharmach : 


ere 


TY — — Tem Grazeorum | 1. Frepeſeit att * ta 


qu m Phrygum, Odyſſes, ubi Ulyſſes — mari” terrdqne 
. Antenor cenſet, Oc. ] Vows ille ex Tro- | perieula modd virtute, modd arte oiciſſe oe 
janotum principibus, qui autor fuerat Helene | ditur; riou-ſolttm contra bomities & 
reddend® Gtæcorum legatis ext repoſcenti- | ſed & contra deos luctatus. 5 
bus. Hiad. 7. Paris autem negavit, Ibid; nus concutiunt & frangunt abi undo naves: 
Ir. Neffor] Griticus princeps, de quo _ Lotophagi, Cyclopes, Lavftrygonii; Circe, Sis 
Hd 1. Od, 15. & lib. 2. Od. g. renes, Seylla, Charybdis, proci etitium ma- 
12. Peleiden.] Pelei filium, de quo lb, 1. jehinantur, Ex his temen omnibus evadens 
O0. 6, 9, 15. Lib. . Od. 4. 16. Lib. 4. Od; dudum va vs, poſt annes viginti ih pa- 
6. Epod. 14, & 17. | triam ta rediit. Sram tultd . 47 
Atreiden 2] Atrei filium, de quo lib. 4. Od, [Ulyſſes in flo errore diuturno ! Cic. 
4+ Hb. 4. Od. 9. lib. 2. Sat 3, v. 187. n. 713. 

13. Hunc amor, ira guide, "@c.] Ineita- 19% Demitor Troj J Sie et Hometus 6X 
tio fuit amoris, irzque, Priſeis five Hippo- , arbis orem, Ulyſſem vocat dunta- 
damia, quam adamans Agamemnon, Achilli] xat, nec tribuit id nomimis Aehilli, Agameme 
eam ſortito eripuit, quz cavſz implacabilis| noni,  Afact, Diomediz ita prudenti2 magie 


0 inter utrumque fomitem præ huit. quam robore, marie quæque rag 1 | 


14. Quicquid delirant reges, &c.] Peccate beat 
regum luunt plebeti. 23. Sirtmum wocts, } Antipha hec ſeges bun- 
Deliram] Lita eſt ſulcus; lirare, arande toribus. Sirenibus — o care. Alid 
fulcos ducere, Hine delirare fignificar, X recti alter / Quidam originem Hebraicum * 
via declinare, aberrare, defipere, Non. Mar. Tres fuerunt, Parthenope, Leucoſe, Ligen : foe 
Feſt. Ind. periore cor potts ſpecie molieres, inferiore 


Acbieh.} Ita vocantur ab Achai? Gracie} aut ad, Una tibiis, altera lyrà, tertia voc com- 


regione, vel ab Acheo rege. cinebat, His fata vivere conceſſerunt, quamdiu 
15. Seditione,) Acbillis à reliquo exercitu pertranſeuntes cantu morarentur & 'captarents 
fecedentis, De quo Rb. r. Od. 15. in fine, Itaque præternavigantes ſaati ſymphong allts 
Doll,] Ulyffs Palamedem citeumvenientis. ¶ cere ſtudebant, devorabantque. At Uyſſes & Cira 
Scelere, Iibidine, ird,] Paſfim exemplar legas in ce edoftus, nautarum & com um auribas cerf# 
Wave. De Aganiemnone Ajacis cada ver yuma- obturatis, ipſe verd malo na Aigrtus, andivit 
ri vetante, iter Iphigenlam mactante, dictum quidem, at prætervectus off incolumis, Unde 
ot lib, 2. Sat, 3. ere furioſoivid, Ac. ile ſe in mate preci pit duns. Seer habebans 


| 
» 


E „ Que 


72 
— — - - - 4 Io 
G — — * — __ — 
- _ — — - — - — 
TT , . WS — — 9 
9 W — K 
2 2 i — ONS 


— r 
1 


1 ' 
* 
$ 7 
i 
» 
'Y 
' * 
5 
1 
t 
= + 
17 
14 
* b 
7 
be [ | 
F. [ 
- * 
KS. 
n 
'\ 
1 " 
* 8 
bh 
[ * 


— —— : 
9 * * — — * 
83 5 — — — — — N 


0 2000 


* 
: A I # a; 
——— <> IE 
2 — — 
— 


$14 


 minatu meretricis 


G HORATII FLACCH 


Pur 2 & avid# po po Que ficum ſociis ſtultus cupidiiſque bibiſſet, [139] | 


et, ut ſui comiter, — th Sub domina meretrice fuiſſet turpis et excors; 25 


Infamis" & * demens, at welut Vixiſſet canis immundus, vel amica luto ſus.. 


canir, © aut pers Nos numerus ſumus, et fruges conſumere nati, 
. — 8 _ —— Sponſi i Penelopes, nebulones, Alcinoique 


vivien tantdim. 45. In cute curanda plus æquo operata juventus; 


da ali _ ſumus Cai pulchrum fuit in medios:dormire dies, et 30 
8 4 < Arn . Ad ſtrepitum citharz ceſſantem ducere curam. 


eurondo corperi "ela = Ut Jugulene homines, ſurgunt de nocte latro- 
ram dantes : guiby 5 opt im [739] 
— Lg hs tr Ut 1 ſerves, non expergiſceris ? 1 f 

noles ſanys, curr ep hydropicus : ee, ni \ 


tu lenire ſolititudines. ' 
quantum eſt illud 1 

Ecce prædonei not ſurgunt ad bomines trucidandos tu verd non excitaris ad temer ſervandum f 
Vern fi valem denretlas i ire, bydropicus Jeflinabis : ; ac niſi 


INNOTATIONES. 


ad Siculum littus; vel, ut alii ſcribunt, in Sire - |poſtque perfuncta opera iteràm ad en 
nuſis ſcopulis, & in Capreis inſula, atque ad Sur. | Videatur 8. Autuſtinus De civ. Dei, I. 18, 
rentinum Italiæ promontorium Tyrrheno im- c. 17. & 18. Item Daniel, c. 4. ui Nabu - 
minens mari, inter ſinum Puteolanum, v. {chodonofor ab hominibus dicitur ejectus, ac 


Golfo di Napoli, & Preſtanum, v. Golfo di Sa- 
lerno, Homer. Odyſf. 12. Ovid. Met, 5. cap. 9. 

Sirenes te veta erant meretiĩeolæ tum forma in- 
figni, tum veneficiis animos hominum trahen- 
tes ac depravantes, Indicatur autem Ulyſſes vo 

luptatum illecebras ac le nocinia prudenter devi- 
taſſe. Plutarch. Symp. 9. cap. 14. Hemer i Si- 
renes, inquit, abi immeritꝰ fabuloſum inj ici- 
unt metum. Innuit werd ille avolantes ac diva · 
gantes animes per muficam demulceri, & ad 
cæleſlia diwinague pellict, t. 


23. Cirees. poculs}. De i113 amor veneficio- 


rum antiſtite & anteſignana fuse dictum eſt in 


Epod. 19. Plin..lib.25. cap. a. Homerus guidem 
primus doct᷑rinarum & e ee parent, mul- 
tus alias in admiratione Circes, ploriam berba 
rum AEpypiotribuit, Vige Odyil. 3. 
26. Amica luto ſur. } Socii quidem Ulyſhs i in 
porcos mutari à Circe venefic4 dicuntur, quis 
ſedis voluptatibus ita corrupti ſunt, ut rati- 
onis uſum amiſiſſe videtentur. Ita 8. Chiy- 
ſoft. & alii. Vide Epod. 17. v. 15. At Jo, Bo- 
dinus Andegavenſis De magorum dixmonoma- 
pig, I. 2. cap. 6. de ejuſmodi hominum in bel. 
Juas per artem magicam transformationibus fuss 
diſputane, multis & gravibus exemplis ac teſli- 
moniis eas revera fieri aſſerit, additque ; Neque 
fabuloſum eſt, quod Homerus nartat, Ulyſſis 
comites per Circen maleficam in porcos fuiſſe 
trans formatos, cum Auguſtin. ipſe lib. De civ. 
hiftoriam eandem adducat, quamvis opinione 
ipſius miram, & illam de Arcadibus. In Alpi 
bus quoque memoria ſua frequens fuiſſe dicat, 
ut ftgbulariz mulieres imbutæ malis artibus in 
caſeo darent viatoridus, unde in jumenta illico 
verterentur, ut necellaria quague — 


r annos ſeptem inter beſtias fœnum quaſi bos 
comediſſe: poſtea verò figuri ejus revers3 ad 
ipſum, recuperaſſe priſtinum ſenſum, ac deto- 
rem honoremque regni. 

27. Nos numerus ſumus,] Turba ſumus dae 
virtute, exercitfls numerum explentes dyntax- 
at, velut Therſites ille iners & inglorius : vi- 
demur tantùm vivere, ut edamus. 

28. Sponſi Þ enelopes, ] Sive luxuriæ de diti, 
five gulæ ; ut alibi eſt annotatum. Vide lib. a. 
Sat. 8. 

Alcinoigue In cute curands, Sc.] Similes 
ſumus Alcinoo Phæacum reti apud Corcyram, 
inſulam, ejuſque familiaribus & populis ; qui 
mollitie & voluptatibus perditi, in ignavia 
ſocordiãque conleneſcebant, Proverb. Aleinol 
menſa, id eſt, luxurioſa. 

32. Ur jugolent bemines, &c,] Torrentius 
ubique ſagax errorem bic ſobedoratus, librarii 
incuria paginas confuſas aſſerit. Iſta nimirdm & 
v. 32. ad 64, pertinere contendit ad priorem 
Epiſtolam, atque reponi debere illic poſt v. 51. 
cui fit cendito. Materia quidem & argumeoti 
ratio ad hene emendationem ducit. Judicabit- 
æquus leQor de conjecturã hac ſat audaci, 

34. Si noles ſanus, &c.] Si dum ſanus es, ire 
nolie ad medicum; curres profectò, cum gro- 
tabis, Quidam leg, Si nen is ſanus, &c, Id eſt, 
fi ſegnis et, & ire piget, dum ſanus es, fi tor - 
pes ignavia ; deinde cogeris ire, imo currerey- 

um hydropifi cruciabesis : eu ſu enim, & cor- 
doris agitatione ac labore morbus iſte minuitur, 
Senſus eſt; nifi vitia mature corrigas, fruſtra 
deinde conaberis ea depellere inveterata 5 ** 
ab his opprumere;, Vulgare oft : 
Venienti occurrite morlo. 


Poſces 


EPISTOLARUM LIBER I. 2. 
Poſces ante diem librum cum lumine; fi nom 35% ½ eee 
Intendes animum ſtudiis et rebus honeſtis, 
Invidia vel amore vigil torquebere . 
uz lædunt oculum, feſtinas demere ; fi quid 
Eſt animum, differs curandi tempus in annum? 
Dimidium facti, qui coepit, habet. Sapere nude: 40% f 
Incipe, Vivendi qui tectè prorogat horam. 
Ruſticus expeQat dum defluat amnis ; at ille 
Labitur et labetur in omne volubilis ævum. 


uæritur argentum, pueriſque beata creandis m u. 

oY et c. — ſilvæ. 45 am gra, af ca 4-2 

Quod ſatis eſt cui contingit, nihil amplius op- expefans deer dn 
tet. [749] l defluxerit ; med fit 

Non domus et fundus, non æris acervus et auti m — as tam ſo. 

Ægroto domini deduxit corpore febres, | [licitF comparantar per, ex- 

Non animo curas. Valeat poſſeſſor oportet, ny — eee 

Si comportatis rebus benè cogitat uti. 50 — E 7 

Qui cupit aut metuit, juvat ilfe 


m ſic domus et res, Verdm enim gui naftus 
Ut lippum pictæ tabulæ, fomenta podagram, quantum hel, nibil 125 


Auriculas citharz colleQa ſorde dolentes. 0 N F 4 


Sincerum eſt niſi vas, quodcungz infundis, aceſcit; a cumulus . polſont ar- 
Sperne voluptates. Nocet empta dolore voluptas, |=* gp Lag tn 
Semper avarus eget. Certum voto pete finem. 56 

| Invidus alterius macteſcit rebus opimis. 
Invidia Siculi non invenere tyranni — 
ti Fatur, il domus &@ pecunia, quam tabella pile, podogre 
2 22 4 N ma affetis on — te ſonantes. * 
forma tuos mores. Nam | was non „ quicquid immictes, vitiabitur. Contemne wolup- 


taten. Dolorem cent wvoluptas 1. Avarms emper oft inops; Modus definitur 
cupiditati. — ERR 2 eln — f 


Invidus torguetur 
tum invidid graviorem, 


ANNOTATIONES.: 


34. Ni Poſces ante diem librum, &. 4 Si vi * Ur iam pt, 81 — 
t 


tilare nolveris diſcendee caush virtutis ac fa a bite. ana ante, & poſtea. 
pientiæ, fiet, ut dormire aliquando nequeas ob] 53. Atriculas "cithare;, Ec. 1 
invidiam, amorem, aut aliud vitium, quo fo. f leviter oblectant, & pauliſper . 
licitabere. nequaquam ſanant. 

40. Dimidium facti, &r.} Hefiodiea ſenten- * 2 2. Necet 2 dove vluptas.] 


tia eſt: 2 ium ft drmidium _ Auſon. voluptates — 
* dim acki eft cepiſſe. ft 8. Loc al contra Jovinian, Irri 


- 


1 2 


idium : rurùm boc inci . tius appetitum ciborum, go Jn hon 


42. Ruſticus en pectat, Cc. imilis et rut peenitentiam : dicens, 
co illi, qui cùm ad amnem pervenifſet, ſolid? Sperne woluptates : nocet empta, We, 
erpectabat, dum efflueret omnis aqua, ut d 36. Semper avarus eget.] Avaro dee tum 
alteram ripam tranſire poſſet. quod habet, quam quod non habet. 
44. Nueritur argentum, &c.] Curamvs om-| Certum wore pete fnem.] Modum & figem 
. quz ad corpus ſpectant: que animiſ ſtatue cupidirati & deliderits, Vide I 3. Od. 26. 
wr a 2 58. Sicul tyranni] DionyGiug & Agathocles 
Mer oportet, &c.] gem pro- 1 Phataris Agrigentiaorum fy» 
1 = 1 ger fit animo, v -1ranni, &c 1 lib. 4. Singule civitates is 
torquea- | ty 


re ? fi febei, ſi metu, vel 


jar, an diritiæ ſublevabunt? | ave feracier ful, fit. | 1080 
L1 2 Majus 


* 
1 * 
— . ˙ does 


W EAR. 


| =_ 
nem a — 4 n 
8 — be — - 


—— 
= Br 2 = - 
- — — — _ _ 
+ Ar x 2 we * — » 


= 


— 5 > 2s, RG 
4 CY 


— 
-, 


ES ae. 


1 PY X - 4 
OE Go na: 
— — - 


- 
* Ge? 
—— 4 
— 


— 


—ͤ—ũ—h) — — — 


2 
—— 
— — ao." _— 


19 


TIE IS 


| bominem buc & illuc rapit; altera in ratione, 


* Ly 

; * 
* | 5 

L * 


* 


56 


ſerit, poſtea' 3 _ fagum 


ey  guod _ animas 
225 15 ——— 
dare vindittam p- 


tioni non fatiate. tra 
brevis inſanio +: Freena) 
224 wo gui? \dominatur, 


4 2 > ome wineulis 


Nam certè mags | 
A” 


22 bret, 


cute ; format "ad — Militat in filvis catulus. 
7 Pectore verba, puer: nunc te melioribus offer. 


quacungue | ſaſr 

Ganis wenaticus-" 

cerwi car gg domi a 25 , Dao ſemel eſt 
t is, 

— — e in wr . Teſta diu. 


menta excipe,” 0. juvenis : jam 


inguire- Enimverò tefla cuſſodiet ſemper odorem, quo / primum infecra fuerit. 
— 8 n 


. HORATII FLACCT: 
Wert tam mans compreſs] Majus tormentum. Qui non Hokirabice | ire, 
Infectum volet eſſe, dolor quod ſuaſerit et mens, 

Dum poœnas odio per vim feſtinat inulto. 6r 
- Ira furor brevis eſt. Animum rege, qui, niſi pa- 


” [14] 


| Imperat ; *hunc frenis, bune tu compeſee catend. 
Jaan Fingit equum tenera docilem cervice magiſter 

Ire viam, quam monſtrat eques. Venaticus, ex quo 
een flexibilens. mali T empore-cervinam pellem latravit in aulä, 


Nune adbibe puro 


imbuta recens, ſervabit odorem 


Quod fi ceſſas, aut ſtrenuus anteis, 70 
Nec tardum opperior, nec ptæcedentibus inſto. 


Quod 
2 neque precuntes anteuer- 


tere 
fy ANNOTATIONES. | 
N . — ] FaQti ſubinde pœ⸗ & inſuitur, taliſque venaticis canjbus objicit 
nitebit, ' i * ad eos ad venationem acuendos. Gall. aire be 
"bx, Din peer odio] Eft enim odium 
atientia ultionem ap 
2. Atimunt"rege, Sc.] A ppetitu vche - 
de warts qui niſi a — matur, 


hane ipſe opprimit, & in * alto Perk, 
Sat, 5. v. 36. na, 


«Y wo 
"4 mM | wwe Farortor extendit more? 
2 © Ef premitur ratiofe ſubs; eigue laborat. 
cle. Office, 1. n. Yor, Duplex " vis anne 


rn ac kate Dun pars" in appetitis poſita, 
2 & explanat, guid faclendum fugiteidime 


its. Tra fit, * Nef: n werd] | 


cbtemperet. 
fiend How abies: 


——— 
titus ebediant rationi ; eamque nec pracurrant 


ob ev ar oo propter pigritiam aut igna- 
. Figs aqua] Bains tang ee 
' ingit egun uus t 
matur, & ad arbijriom fingitur: catulus ad 
vegationem facile eruditur: fic puer bonos.mo- 
res ſponte imbibit. 
65. Ex guo Tempare. cervinam latra- 
wit] Quando pellis, cervo i 


cave, 

| 67, Milieat in Alvi] Poſtquam domi catu- 
5 odore cervi aut alterius feræ imbutus eſt. 
ratione modo allata; exinde in filvis feras ul 


venatur, 
Nunc adbibe puro] Pracepta morum accipe, 
dum animus adhuc purus tibi manet, necdum 
ſollis occupatus aut corruptus eft pravis opinio- 


nibus vel affectibus. Quidam leg. adbibe: ut 


(fit anapeſtus pro dactylo. 


68. Nunc te melioribus offer.) Vel præbe te 
imbuendum optimis documentis; vel ad me- 
liorem & ſapientiorem virum, à quo fingaris 
ad virtutem & rectum. 

69, Quo ſemel off: imbuta, c.] Præclara 
ſententia, quam hinc mutuatus eſt S. Hierony- 
mus — — 7 „ = 
70. gu 0 , Co es in 
philoſophiæ — 3 non expectabo Ge. mini- 
me valentem ſubſequi me acrĩorem. Quod fi 
me ſtudioſior aut ingenioſior fueris, quem aſſe- 
qui non paſſum, nequaquam in videbo tibi aut 
inſtabo z neg ultra vires meas enitar. Axiſto- 
teles interrogatus, quo diſcipuli egregie 
proficerent, reſpondet. : Si curſu prafiantes pro- 
expetients 


detrafta, | jequi fudeant, tardiores autem minime. 
1 inteſtinis & lanzuine e cum * imple, [Dio Laert. 


r 


% 


EPISTOLARUM LIBE 


+ + 


EPISTOLA IIL 


317 


* Gs _ 
i unt enn C7 


Nin 1 Bi \ 84h Ki. 5 
FULIUM FLORUM.. 


De Tiberio Claudio Nerme, deque literatis quibuſdom cum interts 


gat: deinde 


cordiam. 


TF& Flore, quibus terrarum militet oris [74] 
Claudius Auguſti privignus, ſcire laboro. 
Thracane vos, Hebruſq; nivali compede vinctus, 
An freta vicinas inter currentia turres, 
An pingues Aſiæ campi collèſq; morantur 


Quid ſtudioſa cohors operum ſtruit ? 


Quis ſibi res geſtas Auguſti ſcribere ſumit? (curo: 
ella quis, et paces longum diffundit in æ vum: 
Quid Titius, Romana brevi venturus in ora, 

Pindarici fontis qui non expalluit hauſtus, 


pace 
dabit ? guid agit Titius, pauld poſt ſermone Romanorum celebrandus j qui 


Pindari baurire, 
| ANNOTA 


1. Juli Flore,] Tala bella eff bac epiſtola 
inquit belle Parthenius: pura admodum mini» 
megue ambitioſa, teſte Scaligero. Scripto Julio 
Flore Claud. Neronem comitanti, ſeu ad Pan- 
nonicum bellum, ſeu apud Armeniam, cum 
Tigranem in regnum reftitueret, Ad illum 
Horatii familiariſſimum inſcripta eſt etiam 
Od. 2. lib. 4. item 2, Epiſt, 2. lib, Porrò in 
hac ed collimare videtur poeta, ut ad bene 
faciendam charitatem fraternam exhortetur ; 
ad quod artificioss infinuatione utitur, & per 
quaſdam ambages ſenſim procedit, ut melids 
propoſitum exequatur. | 

Juli] Theod, Marcilius non abs re, Luci 
reponendum contendit: quod Julius nuſquam 
fit prænomen: nomen autem Floro nequeat 
ſtatuĩ: ſiquidem Flori non Juliz, ſed Aquil- 
liz 2 ſint. 1 5 

2. Claudius uſti privignus,] Claud. Ti- 
berius Nero, Berz frfter =» oO filius 
autem Liviæ Drufille, Hunc enim Auguſtus, 
repudiatã Scriboniã, marito ſuo & guidem præ· 


gnantem abduxit, dilexitgue & probavit unicè 


ac per ſeveranter. Sueton. Octav. cap. 63. Quin - 
etiam erga ejus pueras Nerones, hoc eſt, in 
utrumque illum privignum, animi paterni fuit. 
Nam & hos adoptavit, ac Druſum quidem præ- 
cipuis henoribys decora vit; Tiberio verd Livi- 
am ſuam ex Scribonia liam dedit uxorem, 
denique imperium tradidit, Vide lib, 4. Od, 4. 


s . 


& 14+ ibique annot. 


hortatur ad fludium ſapientiæ, & ad fraternam com- 


0 Juli Flore, n6ſſe defidero, 
in 2 ovbis regione bellum 
gerat Claudius Auguſti pri- 
vignut: an commemoremint in 
Thratia ad Hebrum biemali 
glacie conflrifium z an apud 
mare defluem inter terras 
proximias 53 an in is 


collibus . Afiz opimis ? Quill 
operrs 2 Nom hiter ato» 
rum # Ia ſcire etiam velim : 
is ' ſuſcepit ſcribenda Alt» 
7050 — quis bello & 
gefta poſteritati mans | 
non timuit ex ipſo fonte 


? (743) 
Hoc quoque 


10 


n * 
3. Wraca] Or. Su, Thrace vel Thrack 
pro Thracia, 9 


Hebrus) Thraciæ mons & fluvius. Porrd 
ibi vebemens rigere frigus dixi lib. 1. Od. 23. 
4. Freta vicinas inter, &c.] Helleſpontus in 
anguſtiis illis fremens, ſcil. inter Seſtum Thra- 
ciæ & Abydum Afi arces, vel oppida. Gall. 
Les Dardanelles, Item, Le detroit de Gallipoli. 
Ovid. Triſt. 1. _ 
Sefton Abydend ſeparat urbe fretum. 
Turres, ] - Quid. leg. terras, i. e. Europam & 
Afiam anguſto illo mari ſeu freto diviſas. Lucan. 
lid. 2. Europamgue Afie, Seftonque admovit 


5. Pingues Afie campi] Cic, pro lege Manil, 
n. 14. Alia tam opima eft & fertilis, ut & uber» 
tate agrorum, & warietate fruftuum, & m 
tudine paſtionis, & multitudine tarum rerum que 
exportantur, facile omnibus terris antecellat, 

6, Sed, cobors] Prætoriani milites lite- 
rati, vel potiùs docti comites Tiberii. Ut enim 
ipſe ſtudioſus & literarum amans, ita ſecum 
habebat literatos quoſdam & imprimis fudic- 
ſos, quorum precipui nominantur hic: Titius, 
& Celſus poetæ : Florus autem orator, pobta, 
& joriſperitus. Vide infra Epiſt, 8. n 

» Titius,] Septimus ille cognominatur qui- 


buſdam, diciturque lyrica & tragica ſeripſiſſe : 


8 quibus nihil extat. 
10. Pindarici fortis qui, Ge,] Oui valgates.- 
& vulgaria contemplit, quaſi lau & rivare \ 


Faſti» 


L13 wen 


| 


518 Q. HORAT !] 
gow & rivules patente @- 
Pernatus ? quomodo walet ? 
noftrine recordatur ? an mu- 
farum auſpicio Pindaricos 
numeros accommodare Latini 
thordis laborat; an iter 

it, 2 7 cr ibendo 
S br Celſus fa- 
cit * admoniius nerungue 
admonendus, ut profrias fibi 
divitias 


Ut valet? ut 


C0 er caweat 
autem 1 ene, 90 
ſerwat Apollo Palatinus: 


ne f avium turba ſuas 
@liguando weniat plumas reſu- 
mere, riſum excites cornix I 

liata ſurreptis coloribus. 

= verd guid agi? gue 
thyma circumwolitas ſeduius ? 
Enimverd nen exiguum, non 
rude, non aſperum ingenjum 
babes: atqz aded fre ad 
tauſas orandas facundiam 
adbibes; five je accingis ad 
interpretandum jus civile; 

e amatorios werſus con- 


ANNOTA 


ipfurn Pindarum lyricorum principem atque 
ontem adiitz Latiniſq; verſibus auſus eft 
* eemvlari ſtyli ejus ſublimitatem & ſenſus pro- 
funditatem. Allegoria. 

13. Thehanos] Pindarus Thebis oriundus, 
Lib. 4. Od. 2. 

14. Deſævit,] Sevientes reges & principes 
repreſentans, graveſque terum & animorum 
exprimens converfiones & motus, ut vulgd in 
tragediis. 

Ampullatur) Debet magnus & ſplendidus 
eſſe tragedize ſtylus. Unde & ſæpe ſignifieatur 
cothurno ſubl:mi tragicorum calceamento. Vid. 
Epiſt. ad Piſ. V. 30. 

15. Celſus] Pedo Albinovanus ipſe eft, cui 
eft ſcripta ſequens Epift, 8, Hunc monet, ut 
plogium evitet, neve aliena ſcripta vſurpet, 
venditetque quaſi ſua, Quo iratum ſibi poſteà 
redarguit Horatius ebliqus, velut moroſum. 

16. Privatas ut quarat opes,] Ut proprio, 
quod aiunt, Marte aliquid invenlat & compo- 
nat; quæ verd ſunt aliorum, ne compilet, ſibiq; 
attribuat. 

17. Palatinus Apollo] Auguſtus bibliothe- 
cam in monte Palatino cenfiruxit, adjunxitque 
Apollinis templo. Ibi deponebantur afſervaban- 
turque fcripta quæcunque judicata fuerant ce 
do & immortalitate digna, 


19. Moveat cornicula riſum] Nota Aſopi fa- 


byla, notum adagium Eraſmi, AEſopicus gracu - off 


[Faſtidire lacus et rivos auſus apertos; 


: 


\ 


1 FLACCT 


meminit noſtri? fidibuſne Latinis 


Thebanos aptare modos ſtudet auſpice Musa ; 
An tragica deſævit, et ampullatur in arte? 
Quid mihi Celſus agit? monitus multùmq; wo- 
Ptivatas ut quærat opes, et tangere vitet (nendus, 
Scripta Palatinus quæcunq; recepit Apollo. [744] 
Ne, ſi forte ſuas repetitum venerit olim 

Grex avium plumas, moveat cornicula riſum 
Furtivis nudata coloribus. Ipſe quid audes? 20 
Quæ circumvolitas agilis thyma? Non tibi parvum 
ngenjum, non incultum eſt, nec tutpiter hirtum. 
Seu linguam cauſis acuis, ſeu civica jura 
Reſpondere paras, ſeu condis amabile carmen 
Prima feres hederæ victricis premia, Quod fi 25 
Frigida curarum fomenta relinquere poſles, 

Quo te cceleſtis ſapientia duceret, ires. 

Hoc opus, hoc ſtudium parvi properemus et ampli, 
Si patriæ volumus, ſi nobis vivere cati. 


ſcribis; præcipua tolles munera beder@ wiftricis, Porrd fi abjiceres fomitem ſolicitudinuw 
efficientem, certè pervenires, quo te ſumma eveheret 


Parvi quam magni, fi volumus tffe patrie nobiſque utiles. 


14 


fr igidos 
ſapientia. Id curemus, ad id incumbamus tam 


TIONES. 


lus. Cornix (vel graculus, ut alii volunt) plumarum 
ſuarum pertæſa, alias undequaq; mutuata eſt. At 
cùm ſe alienis coloribus ornatam & fulgentem 
admiraretur, ecce aves, quz ſua erant Gngule 
repetentes, nudam haud fine ludibrio reliquerunt, 

20. Ipſe quid audes ?] Tu quidem ipſe, Juli 
Flore, Lf, wen operum moliris ? que ſcripta, 
quos aucteres imitaris aut evolvis? unde exi- 
mia quzque decerpas, velut apes ſuceum 2 
thymo & floribus optimis, 

25. Prima feres hederæ] Sive in foro cauſas 
orare, five conſultoribus jura explicare, ſive 
carmina condere volueris, ubique victor & in» 
ſignis habebere, | 

Hederæ victricis.] In commiſſionibus & cer» 
taminibus ingeniofis victores hederi coronaban - 
tur, Vide lib. 1. Od. 1. v. 29. DiQa eſt hedera, 
quod hzreat ; vel quod edita petat; vel quia id, 
cui adheſerit, edat. In tutels Liberi putaba- 
tur eſſe, quia ut ille ſemoer juvenis, ita he 
viret: vel quod ills omnia, ficut ille mentes 
hominum, ill:gat. Feſtus. 

Quid fi Frigida, &c.] Amicè caſtigat Flori 
vitia, 

26. Frigida curarum Frags. Ambitio & 
avaritia curas pariunt infinitas, nutriunt ac fo» 


vent, hominemque reddunt fiigidum & ſegnem 
ad virtutes & ſtudium ſapientiæ. 


29 · Si 


patriæ volumus, Ic. ] Vide Cic, De 
Debes 


ciis. 


EPISTOLARUM LIBER E. 519. 


Debes hoc etiam reſcribere, ſi tibi cutæ eſt, L751 1 2 — 
Quantæ conveniat, Munatius : an malè farta | 
Munatius : an Concordia 
Seu calidus ſanguis, ſeu rerum inſcitia vexat d bed reconcitiara . 
Indomita cervice feros ? ubicunque locorum dus ſanguiz, fove rerun img 
feritia wos. exagitat anime 
Paſcitur in veſtrum reditum votiva juvenca. =» [pug ei 4e, — — 
fraternam violare : at quacenque in reg lone verſamini, ego veſirum in reditum witulam paſco, dits eas 
371. Munatius :] Non is eſt Plancus ille Mu-] Rerum inſeitia verat] Contra rerum uſus 
natius, ad quem eſt Od. 7. lib, 1. Sunt qui non & experientia, pariter & doctrina morum, 
fuiſſe arbitrentur: fadus verd fraternum dici] docet animum temere efferveſcentem. . 
poſſe de amieitiã. 36. Votiva juvenca.] Diis vo*a, & promiſſa 
ſpe & facile ebulliens circa cor, iramq; faci - ¶fottaſſe pertinet, quod, ut tragici, hircum, ita 
ens & offenſionem. Eſt in quibuld. codd. ee vitulum ſeu juvencum ſolebant mactare. 


: A a eats earus, " quam decet, tibi 
Gratia nequicquam coit, et reſcinditur; at vos 
matur # Verim ue fervi» | 
Vivitis, indigni frateroum rumpere ſcedus 
- dig P g 35 noe erudite iqmites j pro- 
voto ſacrificandam, 
| ANNOTATIONES., 
fratrem juli Flori, ſed familiarem duntarxat ejuſmodi juveniles motus placat, & cohibere 
33. Calidus ſanguis,] Fervens in juventute, | pro felici reditu veſtro & incolumitate, Hue 
Heu calidus ſanguis ! beu rerum inſcitia vexat ! 


+ 


PR. * 


— 


EPISTOLA IV. Ad ALBIUM TIBULLUM.. 
Ad laborem hongſtum, moxque ad voluptatem hortatur, 
A L BI, noftrorum ſermonum candide | jus| Tizi bane cenſor myfre> 
d | l [7 46] rum ſermonumy pu 7 putem 
L ex, . K \ J] agere te nunc in regione Pe- 
Quid nunc te dicam facere in regigne Pedana? | Jana? Credamne te com- 
Scribere quod Caſsi Parmenſis opuſcula vincat? 97% e ſuperet opera 
An tacitum filvas inter reptare ſalubres 8 
n : Tee! rep 4 udres, 4 ambulare in nemoribus as 
Curantem quicquid dignum ſapiente bon6q; eſt ?| nenis, caterdm aibil pre- 
| termittentem eorum, gue 
decent virum probum ac prudentem F *© 
ANNOTATIONES.. | 
T. 1bj,) Albins ille Tibullus equeſtri fa-{bit T. Liv, In ea porrd regioge Tibullus preedi- 
milia Rome natus, eodem tempore quo Ovidius. um habebat amenum & loeuples. Quo cam ſe» 
Ingenii ſolertia & ſuavitate, nec non ptæſtanti |cefſiſſet. ad leniendas quaſdam curas, ad eum 
corporis forma inſignis, nobilibus charus extitet, [ſcripſit Horatius, oftenditqz multis donatum 
Elegiarum quatuor libros perelegantes ſcripſit, muneribus à naturi, a diis, à fortun& etiam, 
Horatio quam familiaris it, patet ex Od, |frui debere illis, dum licerer per uſuram vita ſen- 
33. lib. 1. & ex bac Epiſtold. ſim defluentis: neque ſolicitum eſſe , 
Sermonum] Satirarum pariter & epiſtola-| 3. Caſii Parmenſis] Idem is crecitur, de quo 
rum. lib. 1. Sat. 13. quiqz Etreſcus dicitur. Scripſit 
Candide judex,] Sine invidentia & adula- ſtragediay, elegias, epigrammata, De eo fic 
tione. Fortaſſe alludit ad nomen Albii, Epiſt. vet. comm. Caſſius Parmenſis, tribunus mili- 
ad Piſon. v. 445. 
Vir bonus & prudens werſus reprebendet inertes, 
Culpabit duros, &c, 
2. Pedan ] Pedum Latii oppidum fuit, non 
longs ab urbe Romi. Pedanos fimul & Aricinos, 


Lavinienſes ac Veliternos civitate donatos ſeri» Itragediam 1 opus Caſſu Parmenſis, 


tum, in partibus Caſſii & Bruti fuit. Quibus vi- 
ctis, Athenas ſe contulit. Quintus autem Varus 
ed miſſus ab Auguſto, ut eum ĩaterimeret, ſtu- 
dentem it; illog; perempto, ſcrinium cum 


—.— 
libris abſtulit. Unde multi eredidere Thyeſten 


14 Non 


: 


. 


* 
= ! 


510 


| antem tibi 

, his bene 
atem largiti ſunt. 
a. verd wo wats mo 
cari exoptet melius, qui 
ir aut & gue ſentit poſſit 


Dii. 
yoe 


vis of gui favorem 
babeat, & exiftimationem, 
% & wvigum lau- 


2 
, 
guam vacuum? Quoniam 
autem vivimus inter fſpem 
& ſolicitudines, inter timores 
ue indignationgs, auctor 


C HORATII 'FLACCT: 
Atgui tu nou e Nen tw corpus 


eras ſine pectore. Di tibi formani; 


Di tibi diyitias dederunt, artẽmq; fruendi. [247 
Quid voveat dulci nutricula majus alumno, 
Qui ſapere, & fari poſſit quæ ſentiat, utque . 
Gratia, fama, valetudo contingat abunde, 
Et mundus victus, non deficiente crumena? - 
Inter ſpem.curimque, timores inter & iras, 
marſupium nun:, Omnem crede diem tibi diluxiſſe ſupremum. 
m Grata ſuperveniet, quæ non ſperabitur hora. 
Me pinguem & nitidum bene curata cute viſes, 15 
Cum ridere voles, Epicuri de grege porcum. 


19 


ibi ſum, ut ore gage, 269 diem ultimum tibi lucere exiftimes, Sic enim jucundum tempus acce- 
e 


det minime ſperatum. 
Jocari welis,” ſuem ex bard Epicuri, 


rie me ſucci plenum 10 corpore egregie culio fulgentem videbiz, imd, fi 


ANNOTATIONES. 


5. Sine pefore.)] Sine corde, excors, fine 
animo & ingenio, 

Formam] Egregis corporis form3 præſtitiſſe 
dicitur Tibullus, 

7. N Hoc ed referunt aliqui, cùm 
pauperior jam factus eſſet Albivs : alii explo- 
dunt, conftanterque legunt, dederunt; penul- 
tims licenter correpti, Ut & apud ipſum 
Tibull, lib. 2. Eleg. 5. Her fuerunt olim, &c. 
pro fuerant, Apud Lucret. lib, 5, & /Enrid, 3. 


confliterunt, ubi vuled conſtiterant. Certè con- 


fentiunt de Ecl. 4. Virgil. | 
Matri longa decem tulerunt fuſtidia menſes, 
 Artemgue fruendi,] Oeconomie ſcientiam 


* | 

» Quid woveat dulci nutricula, Cc. ] Perſius 

de his fuss, Sat. 2. enn 8 

9. 3 Leg. al. & cui. 

10. Cratia, ] Apud magnates. Meſſala Cor- 

virus mii Tibullum fovit: pariter Meſſalam 

Tjbullus celebravit. Ipſe teſtis eo diſicho: 

Hie jacet immiti conſumptus morte Tibullus, 
HMeſſalam terrd dum equiturgue mari, 

Fama, ] Apud omnes. O d. 


Donet erunt ig nes arcuſque Cupidinis arma, 
Dicentur numeri, culte Tibulle, tui. 


11. Mundus vickus,] Lib. 2. Sat. 2, 


Mundus erit, qui non offendit ſordidus, atgue 
In neutram partem cultus miſer. 


12. ] Inter ſpem, curamgue, Qc.] His enim 
vita mortalium perpetudò conflictatur. 

14. Grata ſu per weniet,] Gratiora ſunt, qua 
non expectata ſuperveniunt. bona, acceduntque 
inſperata. | 

15. Me pinguem] Se, qualis reapſe erat, 
dingit Heratius, obeſulum, & cultfis corporis 
ſtudioſum. ; 

16. Epicuri de grege porcum.] Abdomini & 
voluptatibus ultrò indulgentem. Cic, in Piſon. 
Epicare neſter ex bard producte, non à ſchold. 
| Apud Athen. lib. 7. cap. f. non obſcure dicits 
ſed alt& voce clamat Epicurus > Quod bonum fit 
nullum agnoſco, prater voluptatem ex guſtu & 
venere. Contra tamen ſenſiſſe Epicurum, vide 


2 annot. lib, 2. Sat. 4. init. 


— * 4 


C oa 


EPISTOLA v. Ad TORQUATUM. > 
Ad cœnam frugalem inuitat, & - bilaritatems 2 Ebrictarit cnmuoda | 


re 


8 I potes Archiacis conviva recumbere lectis, 
Nec modica cœnare times olus omne patella, eee aden quoduit 
Supremo te ſole domi, Torquate, manebo. | 
Vina bibes iterum Tauro diffuſa paluſtres 4 
Inter Minturnas, Sinueſſaniimq; Petrinum. [749 ][;;.,um concule, in cados ful 
Sin melius quid habes, arcefſe; vel imperium fer. ine, Minturnas puladeſes 


EPISTOLARUM LIBER I Ss gut 


* 


8 
* * 


* 


ly mg in thoris pow, mm rec 


„ Potabis winum, Tanrs 


Jamdudum ſplendet focus, et tibi munda ſupellex. % Sinneſanum, 2 


Mitte leves ſpes, et certamina divitiarum, 
Cras nato. Cæſare feſtus gigs accenſus of 


Et Moſchi cauſam. 


aid niteſeit. Intermitte curam rerum futilium, ac labores pro opibus, atque 


ies craftina Caſarjs 


fi babes ali 2 melius, af- 
fer j wel juſſa exequere. Tam 
Y meus 


ignis, 


ANNOTATIONE SS + oo onion, 
uit clarifimus. Conſul primd fuiſſe dicitue 


1. Si potes] Si frugalis & tenuis cœnm ap- 
tus tibi eſt. | 
— tiene —— pictore Pauſſaca 
tabella, Sat. 2, 7, 95, ita ab Archia fabro 

Conviva recumbere lectis,] Ad menſam ac- 
cumbere triclinaribus in leQis antique modo 
fabricatis & rudiori materi3. | 


2. Olus omne] Durum olus, hetam n 


Perſ. Sat. 3. v. 475 3 
3. Supremo ſole veſperam. Perperam 
aliqui altiflimum ſolem accipiunt, afferuntque 
illud ex lib, 2. Sat, 8. Dimidio potare dic : net 
enim hora ifta convenit frugali che: adde 
quod ſequitur de æſtivæ no#is benigno ſermone. 
Torguate, ] Eftne is L. Manlius ipſe Torqua- 
tus, cauſarum patronusz ad quem eſt Od. 7. 
lib. 4. Theod. Marcillus, Zuge, inquit: Sie 
mortuum vacat Quintus ſcilicet, Intelligit verd 
Q. Nonium Aſprenatem, qui & Torquatus "Gt 
appellatus, Auguſtoque junctus arGits dicitur. 
Sveton. Octav. cap. 56. Vide ibid. cap. 44: 
ubi fic habetur: Jn hoc ludicro C. Nonium Aſ- 
renatem lapſu debilitatum aureo torgue dona- 


wit : paſſuſque n ipſum poſlereſgue Torquati fer- 
cognomen, 


4. Vina bibes] Nec generoſa, quippe & pa- 
laſtribus Minturnis, nec vetuſtate inſignia; 
pam annis ſuperioribus fuſa in amphoras, 
Iterum Tauro] Conſulum nominibus folita 
notati vina alibi dictum eſt. Vide lib. 2. 
Od. 20. & lib, 2, Od. 3. Porrd T. Statilius 
Taurus, homo novus, ut & Agrippa, ſed Au- 
guſti amicitis, victoque in Sicilia Lepido, re- 


buſque. mox in Africa geſtis (unde & trium- 


phum meruit) amphitheatro etiam extructo 
b b | 2 


| 


anno U. C. 717. ſecundò vers 728. cùm Re- 
ratius annum ætatis ageret Ra aut circiter, 
Neroni nupſit ejus abneptis Statilia Meſſali ing. 

8. Minturngs,] He olim fuit La 
ſatis culta, prope oſtia LIris fuvii, planiti 
ubi amphitheatrum & aquadutus, ., Hor 
reliquize adhue viſuntur, de urbe verd ſu 
parva turris cum tabernd duntazat. Non 
aberat ingens palus, in qui latuit Marine & 
Sylla profligatus. De quo Juvenal., Sat, 20% 
v. 276. ; ; 


E. 


Siaueſſamumgue Petrinum.] Montem aiunt 
eſſe urbi Sinveſſe imminentem, ubi nunc 
oppidum cum arce apud Sinueſſam exciſam, 
V. Nacra di monte D Alii dicunt fuiſſe 
vicum agri Sinueſſani, qui celebris erat, vini 
non quidem bonitate, ſed copia. Sinueſſa 
Sinope, in ors ubi Maſſicus mons definit, inter 
oftia Liris & m_— flumiaum. i | 

6. Imperium fer. ] Qyidam  interpretantur, 
Tu me who convivii : quod mihi quidem 
abſurdum videtur. ; 

7. Splendet focus, &c.] Ad convivium pa- 
randum, coquendaſque dapes. 

8. Mute leves ſpes, ] i 
litas , occupationes moleſtas, five pro divitiis, 
Give pro fams & honoribus, five pro. defenfione 
clientum tuorum. | 7 

9. Moeſchi] Is fuiſſe thetor Grecus refer- 
tur, origine Pergamenus, qui veneficii mus A 
Torquato defendebatur, 


Cras nate Gefare fafus] Cres jultitium ef, ob 


d N "I 2 * * * "7 4 


--*S 


a Tie rs. 


= 


* , 
3 2 „ . a4 
"a x * - 2 7 N 
{ 6 5 OS : 

. 1 N 
i . ks - — 
dy N 1 , 
* * 
: 
| 


» * 
7 2 _— "> 
a P *.% l l 


wn | 1% 
Laaeapih 3 n 
An * 

; 114 
7 | F \ 25 
Ids 
. 


= 522 Q. HORATITFLACCI 
Dat veniam ſomnimq ; dies. Impunè licebit 10 
r Eſtivam ſermone benigno tendere noctem. 
e. Quid oper juvant, | ud mihi fortunas, fi non conceditur uti? 
„ e deer his fruit? SilParcus ob heredis curam, nimiũmque ſeverus 
Tai, be Nr Aſſidet inſano. Potare et ſpargere flores 
fulto proximus of. Ego vers{[ncipiam, patiarq; vel inconſultus haberi. [759] 
"contra, ber magis bidam, & Quid non ebrietas defignat ? operta recludit; 16 
ll gd, eta Spes jubet eſſe ratas; in prælia trudit inermem 
guid , winolentia non Seit / Sollicitis animis onus eximit; addocet artes. 
n * Fœcundi calices quem non fecere diſertum ? 
2 2 Tal . Contracta quem non in paupertate ſolutum? 20 
gritudinem diſcytit; aries} Hæc ego procurare et idoneus imperor, et non 
Invitus; ne turpe toral; ne ſordida mappa 
Corruget naresz ne non et cantharus et lanx 
Oſtendat tibi te; ne fidos inter amicos 


aatalibus ſacre indul et licentia 
do · . faſque wir nactem 


— 


decer, Scypbi abundantes quem 
non reddiderunt eloguentem # 
em non liberalem vel in 


anguftd inopid ? Cert? aptus 


& non repugnant ego i 
- jubeor curare ; ven. 


ANNOTA 


natalem Cæſaris; ac proinde ſilentibus jodiciis, 
Cc ftrepitu forenſi, dormire in multam lucem, 
& epulari, & hilaritati vacare licebit. 

9. Nate Ceſare] Accipiunt vulgò de natali 
Avugufti, qui cum in Septembri fit circa finem, 
ex Suetonio, ad rem preſentem non facit ad- 
modum. Malim igitur cum quibuſdam intelli- 
gere natalem Jul. Czf. qui Julio menſe habet 
wochen efliva;. Vide Mac, Sat. 1. c. 12. 
Dion. I. 44- 

11. Zſlivam ſermene benigno tendere noctem.] 
Noctem zftate breviorem extendere ſeu protra- 
here ſermonibus prolixis, familiaribus, jucundis. 

12. Quo mibi fortunat,] Ita Muretus, aliique 
deinceps. Habent tamen codices plerique: Que 
ibi tuna. 

13. Parcus ob beredis euram,] Quiſquis 
ſumptui parcit, geniumque defraudat, ut majo- 
res hæredibus opes relinquat, inſanit prope. 

14. Spargere fleres incipiam, ] Splendide c- 

nam apparabo, atque in ſecundd mensa de 
more flores inſpergam. - 

16. Deſgnat ] Non Marcell. deſignare, eſt 
cum nota & ignominis aliquid facere, Donat. 
in Terent. Adelph. ad eas voces: Modo guid 
defixnavit ? eſt, inquit novum, quid moliel, 

+ feu malum ſeu bonum. 
19. Ipes jubet efſe ratas z] Lib. 3. Od. 21. 

Tu reducis ibus an. 

Vide ibi, irem lib. 4. Od. 12. 


est 


Inermem 3 Al. interim. Loco mox 
Fireſque & addis cornua pauperi, ' 


Sit, qui dicta foras eliminet; ut coëat par [7st] 


mundum, ne nappa illota nares faciat contrabi; ut vaſa & patine te tibi repræſentent; ne intæ 
familiares reperiatur, gui dicta exportet card; wi pares congregentur. ; 


TIONES. 

18. Sollicitis animis onus eximit; Hinc Li- 
ber dictus Bacchus, 

Addovet arte,] Seu quia vinum moderate 
ſumptum acuit ingenium, five quod ebrii ploſ- 
culùm ſant jactabundi, ſeque omnia terre præ- 
dicant inepte quidem. f 

20. Solutum ?] Vel ab omni ſolicitudine pau- 
pertatis iberum, vel prodigum in ipſa paupertate, 

21. Ideoneus, & non Invitus ;] Erat enim Ho- 
ratius agilis, hilgris, necnon munditiei perquam 
ſludioſus. 

22: Ne turpe toral,] Ne thori ſeo lecti tri- 
cliniares offendant contivis ſordibus. Vide 
lib. 2. Sat. 4. ſub finem. ' 

Ne ſordida mappa] Ne dum manus abſter- 
gant convivz inter edendum, mappæ immun- 
ditia faſtidium pariat & navſeam, quod naribus 
corrugatis figaificaturs. Vide loc. mox cit. 
Sat. 4. J. 2. N 

23. Cantharus & lanx Oftendat tibi te 3] 
Vaſa tam ſint nitida, ut quaſi ſpeculum imagi- 
nem tuam reddant exhibeantque. 

Cantharus] Vas vinarium ſpeciem reſerens 
ſcarabæi, qui xawapog Grace dicitur: tali poculo 


id uſus Bacchus, ipſi proinde ſacro. Meminit Ma- 


crob. pariterque Athenæus. Item Plin, lib, 33. 
cap. 11. C. Marius peſt victoriam Cimbricam 
cantbaris potaſſe Liberi patris exemplo traditur. 
Arnob. ſub ſinem lib. 6. Quid in Libeyi dextera 
ins cantherus ? Magnum anſatum- 
que indicat Virgil. Ecl. 6. v. 17. 
Et gravis attrith pendebut cantharus ans, . 


Pa te nec iratos trementi 


Rum apices, neque milltum arma. 


* 


25. Sit, dict as eliminet; N 
r — 
Junga- 


55 


B 


EPISTOLARUM LIBER I. 6. 323 
Jungatũrque pati. Butram tibi Septimiũmque 26 
Et, n. ſi cœna prior potiorque puella, Sabinum 
Detinet, aſſumam. Locus eſt et pluribus'umbris': 
Sed nimis arcta premunt olidæ convivia capree. 
Tu quotus eſſe velis, reſctibe ; et, rebus omiſſs 


Atria ſervantem poſtico falle cliente 


Tu reſcribe quotus efſe cupiaz, Mox autem - negetiis 


atrio flantem. 


> r WR % © 
9 8 N 3 . 
2 * * * . * 
» * d 
* p 


* F N 4 
x 8 — uo d » 
N * »- av b » 
> * * 4 > * 


a * 
o a 4 


Porrd conviver tibi dabs 
. Setimn, So- 
bim queue, new 
Uetinevt eum ces prior & 
amica petior, , iam l- 
cus multic "cominibite at” in 
convivi nimis  conflipate 

et. 


ö 


* 
— 


caprinus | 


15 per fores pied r- 


ANNOTATIONES. 


quæ inter potandum dicta liberids fuerint ; ex; 
quibus temer? invidia confletur. Apud Lacede- 
moniot, inquiunt, publica intrantibus convivia 
aliquis ſenior oſtendens ſures ita monebat z Per 


*bas ne ver bum ullum 


tur. 


25. Ut ceeat par. ] Hine enim jucundior fit 


ſermocinatio. 


26. Butram, tibi, Sc.] Non unus eſt qui 


legat Brutum. 
23. Umbris.] De his conviviorum ſectatori 
bus lib, 2. Sat. 8. 


29. Sed nimis arcta premunt] Ubi plures ſunt 


convivz, axillarum gravis odor creat nauſeam. 


convivarum numerum inci oportere 
Gratiarum numero, & progredi ad Muſatum; 
id eſt, proficiſci A tribus, & conſiſtere in novem, 
&c. que lege apud Gell. lib. 13. cap. 18. | 
31. Pofiico] Plautus pofticulam, dicit, fub 
oſtium. Petronius pofticu/am, ſub januam. Gall, 
Porte de derriere. Angl. The back door, Virgil, 
En. 2. v. 453. ita rem explicat : 2 


Limes erat, caceque fore, & 

Tectorum inter ſe Priami, pofteſque relict 
A tergo, | 

CEemem,] Moſchum vel alium, qui in atrte 


| 


4 


Vide Epad. 12. | te obſervat alloquendi cupidus, Hunc autem 
30. Tu quous efſe velis, reſeribe ;] Dic quot] falle egrediens per januam poſteriorem, & veni 
velis tibi fodales convivas, Varro dicebat,| ad me- ages gs 5 


* 


— 


. 


EPISTOLA vi. 


Ad NUMICIUM. 


Felix of, qui nibil time, nibil capi. 


IL admirari prope res eſt una, 


O  Numici, nibil 


Numici, _ * 3 mirar?, 
Solaque quæ poſſit facere et ſervare beatum. * . 
H une ſolem, et ſtellas, et decedentia certis * ese 4 
Tempora momentis, ſunt qui formidine nulla - fies, ui nall# rrepidatione 
Imbuti ſpectent. Quid cenles munera.terrx? aas , 
Quid maris extremos Arabas ditantis et Indos ? © |cerris be abruntia. 
Putas de terræ donis F quid de muneribus maris ultimos Arabas Indoſque 1 


ANNOTATIONES. 


1. Nil admirari] Admirabilis epiflola, in- 


quit Patthenius; erudita, Torrentiusz aurea, 
andinus, Sane admirabilis, quæ nihil ſtulte 
mirari, luculenter mire docet ; erudita, quæ 


philoſophiz moralis & Stoz myſteria recondi- 
tiſſima clarè exhibet, atque ſolerter inſinuat ; 
aurea, que auree mediocritatit, ac vert virtutis 
imaginem eleganter adumbrat. 

| Nil admirari, Cc. ] Non percelli admira- 
tione illa fatud & qui naſcitur capiditas vel 


timor, animum perinde torquentes. . De <> 
Fpiſt, 3, v. 47+ Stute ili admirationi 


On.  ——_— Democritus vocabat 
Tacky, 
Nai, Numicia gens Rome patricia. 

3. D ia certis Tempora momentis, ] Con- 
verfiones aſtrorum, indeque natas mutationer, 
temporum vices, ac tempeſtatum varietates, &c. 

4. Formidine null Imbuti] Quod ſi intrepidi 
ſpectant cœleſtia, certe multò magis terrena, 

5. Munera terre 7] Aurum, argentum, &c, 

6. Munera maris ?] Margaritas, gemmas, &c, 

Arabas] De bis lib. 1. Od. ag, lib, 13. Od. 13. 

Indes 7] Lib. 1, Od. 22. 
Lud 


ICTA 


* a e * * 5 
ra” . 4 aA * 
* N. n wat ? 
2 4 


| 
| 
) 
? 


F 


ac muneribus populi 
faventis ? 


„6 N HORATII FLACCT. 
guid d. Judit, & pla Ludicra-quid, plauſus, et amici dona 


pol : 12 * 
* . 


Quiritis?! 


i Quo ſpectanda modo, quo ſenſu crediset ore? [753] 


Gudicio . eultague  aſpicienda| Qui timet his adverſa, fere miratur eodem | 
hec pntes / Cen gui formi- Quo cupiens pacto: pavor eſt utrobique moleſtus; 


dat .. iſlis contraria, . codem 
modo officitur, quo is, qui ea 


Imptoviſa ſimul ſpecies exterret utrumque; 11 


— 


defiterar 2. stqus in - utregue| Gaudeat, an doleat, cupiat, metuitne, Quid 


trepidatio e wque moleſta ;. 
cum inſperata ſpecies utrum- 


gue perturbat ; ſeu lætetur, ſer 


ad rem, 


formidine 
nutem ad propofitum, fi cum 


”- : 


Si, quicquid vidit melius pejuſve ſua ſpe, 
meren ſeu cupiditate, ſen Defixis oculis, anim6que et corpore torpet ? 
rcellatur. Nuid|Inſani ſapiens nomen ferat, 


uus iniqui, 15 


aliqnid oſpexerit fortanativ: Ultra quam ſatis eſt virtutem {1 petat ipſam. 


an infelicius pudis ſperavit, I nunc; argentum, et marmor vetus, zraque et artes 


erulos tenet immetos, atque|Suſpice 3 cum gemmis Tyrios mirare colores ; 


mente mul & corpore obſtu- 


rau? Vinten ipſam Gaude, qudd ſpectant oculi te mille loquentemz 
quis nimium expetat; ſa- Gnavus mane forum, et veſpertinus pete tectum, 
piens | deſipere, Ius, ingufiur) Ne plus frumenti dotalibus emetat agris 21 [754] 


tis 1 & van Mutus, et (indignum quod fit) pejoribus ortus 


marmor, 
are; pur puram 5 
ntl. : lætare guod te di- 


Le. er Hic tibi fit potiùs, quam tu mirabilis illi. 23 
end Qyicquid ſub terra eſt, in apricum proferet ætas; 


anten mille oculi attendant ;| Defodiet condetque nitentia. Cum bent notum 
mane forum frequenta ſedulus, ac ſerd domum redi, ne Mucius plus tritici, quam tu, colligat ex 
agris dotalibus, et ne ille (qued indignum eft) ignobiliori flirpe genitus @ te ſuſpiciatur magiz, 


g tw ab ills, Quogcungue abditum in terrd del 


autem & eccullabit conſpicua. Sic poſtquam 


nefeit, id rempus exponet in apertum ; infodiet 


ANNOTATIONES. 


7. Ladicra] Victoriam in ludis, quæ magni 
olim habita. : : 
Plauſus,] Benevolentiam populi ſignificatam 
publice, vel aſſurgendo, vel conſalutando, vel 
acclamando, vel applaudendo. Vide 1, Y Od. 20. 
ona Quiritis ?] Honores & magiſtratus de- 
latos per ſuffragia populi Rom. Qui dabat olim 
Imperium, faſces, leg ionei, omnia. Juvenal. 
Sat. 10. v 


8. Doo ſenſe] Stoici dicebunt petturbationes 


omnes opinione conſtare. 

Ore ?] Fronte: oculis affeftus demonfirantur 
ut plarimim. | 

9. His ——_ Inopiam, contemptum, 
ignominiam, fibilos, exploſiones. 

10. Pawor] Metus off mentem loco mbveis. 
Cie. Tuſcul. 4. 

Utrobigue moleflus 3] Al. utrigue, copienti ac 
timenti: timens enim vexatur dolore mali 
futari, cupiens autem defiderio boni abfentis. 

ir. Improviſa fimul ſpecies exterret uttumque;] 
Seu ſpecies boni præſentis inſperata, que nimio 
gaudio exanimat etiam interdum, ſeu ſpecies 
mali præſentis triftitiam creans eo gtaviorem, 
quo minds exſpectabatur. Unde exoritur ſtupor, 


| torpor, ægritado, mentis allenatio, &c. 


12. Leid ad ren.] Quid ad felicitatem, 
quam nunc rem inveſtigating, 


17. I nunc, Cc. ] Si res bonas, fi virtutem 
ipſam ultra quam ſatis eſt, expetere ſtultum eſt; 
an licebit cupidè ſerutari metalla, vaſa, lapillos, 
purpuram { imd famam, celebritatem nominis, 
| 9pes, honores, &c ? ' 


18. Tyrios colores J Vide lib. 2, Od. 18. v. 8. 


ibique annot. Item lib, 3. Od. 20. in fine. 
20. Gnavus man? forum, &c.] Vel primo 
mans forum negotiantium pete, ibique exerce, 
quod Janus ſummut ab imo perdocet; hoc eſt, 
fœnote divitias aceumula: Epiſt. 1. v. 54. item 


& cauſis agendis quæſtum fac. Martial. 

Dives eris, Rome fi cauſas egeris. 
| Peſpertinus pete tectum,] Diem totam lucro 
faciendo eonſume; nec domum redi, niſi ſero & 
ſub veſperam. 


21. Dotalibus agris] Ab utore acteptis dotis 


nomine. 

42. Murut.] Plebeius & ignobilis, 

23. Judu tu mirabilit illi. ] Quod tu patri- 
eius illi obſcuro & abſecto non fis mirabilis per 
majores diotias. Prolepſis, A 

34: Quicquid ſub terra 7275 Quicquid nune 
ulis miraris & optas, peribitz & tu pariter 
cum iſtis : quitre potids virtutem, quz ſola 


r ſtabile eſt et ſolidum. Epiſt. 1. v. 47. 


Porticus 


lib. 2. Sat. 3. vel forum judiciarium frequenta, 


E722 ˙¹¹ ̃ ͤw Md So 


EIS Tor An LIBER I. 6. 
Porticus Agrippæ, et via te conſpexerit Appi; .. 2 2 2 


£8 


Ire tamen teſtat, Numa quo devenit & Ancus. 3 7 ns — = 
Si latus aut renes morbo tentantur acuto. — r. = 
Quære fugam morbi, Vis rectè vivere? Quis non? Sd, tandem 


Si virtus hoc una poteſt dare; fortis omiflis 30 — — 2 — mt ro : 


Hoc age deliciis.  Virtutem. wars putas, 1 


7 ales [756 Jer Zou <= 
Lucum ligna ! 5 ne portys occupet . [755] Tr — 
Ne Cibyratica, ne Bithyna negotia perdas ;. . — AE 
Mille talenta rotundentur, totidem " + Mg A labora firenud, 2 


Tertia ſuccedant, et quæ pars quadret acetyum. 35 / π⁹] n e 


vis ſutam 2 
verba, ficut lucum arbores tantùm; cura diligenter: ne alter a7 — neve 
onem apud Ci byrates & Bitbynos: cura ut mille talenta c 
* tertia, imo & yon; ut cumulns reddatur r in wy 1 

221i. ANNOTATIONES. tig, Mes 
«6, 8 M. Agrippa tertidm | Bithynos: occaß ones n 
conſul] ee vero 5 negotiatione diteſcer ad Ne eg 2 7 As 
columnis ingentibos, trabibus etiam zneis auro }Mercare, atgat excite ſalrs Omne lat ws, 1 
ſuperfuſis ſuperbam. Synecdoc. pro quavis|ne fit preflantior alter, o. 
icu, quz quidem Rome fuit myltiplex.| 33, Cibyratica, } Cibyra urbs Phryg 
pitt. 1. v. 71. In bis ambulare, ſeque oſten · in con Hin Lyciz, cognamento m 
tare inſignes quique conſueverant, tatis fama celebris; ex a 
Via Appi ;} Appius Claudius cenſor viaw 'mitti ſolebant ends & quotquot val 
Romz per portam Capenam Brunduſium vſque[queſtum odorari & ſeQari cognoſcebantur, 
conſtravit aded latam, vt plauſtra oo. ndi Altera fuit .Cibyta minor dicta, apud Ciliciam, : 
occurrentia facile pertranfirent, Hac à rojano ab ori maris diftans docem prope mii liaribgs. 
inſtaurata, Statios 2. Sylv. carm. 2. Bite] Bitdyoia Alis regio, hne EUiao | 
ia longarum teritur regina viarum. maxi, illine Propontidi vicins, Thracis Aflatica | 
27. Ire tamen reftar,} Poſtquam te omnibus Nenophonti, nuncupsta.  Urbes haut 2 
oftentaris, diuque ſplendide egeris, tandem eleras Chalcedonem, Nicomediam, Apaining, 
moriendum eſt  perinde ac ip Rom. reges Hetacleam, — | 
mortui ſunt. Vide lib. 2. Od. a8. & lib. 4. % Mille talent rotundentus, Þ "Rota 
Od. 7. v. * Sil N , ade wang perfeRon,” Gal. Faire 
8,. ſecundus an "compete 7 make 'u 1 
rex, juſtitis elarus & religione. F. . 4 2. * fy M7 
Plutarch, &. | 


* 


Anc vs] Manus, rex quartus. Rom. Ness er 
filia nepos, bellici glozis effu ln. T. Li. cit. pondete auri — eee pas Goa es 
28. Si latus aut rene, Sc. Si. 1— adus, * tamen * 


Vs 29. 
29. ** nord. } Ve eorpoginy fic rachma Attica wot — Filk | 
& animi debes morbos fugere, park {ahem alet octo ſolidos cum fer deniariolis 8 4 
dibgentia, jciter : ſiquidem marca scgenti g rade Habet 
31. Virtuem werba — Si inane quid: ſexaginta- quatuor, illaque ut —— valet 
eſſe virtutem putas, ules apud tragicumſ viginti, ſex aut ſeptem kidellay, five Franicicos, 
uendam, & exinde Brutus (ex Dione lib. 37, ſut vocamus,. Our cam its fine; gro 
-ploratis rebus, exclamalle ſertur: O miſers ſexies millies multiplicati cohficiunt moe: 
virtus, erat igitus ang tantummodd : aff: ego| noſtræ libellas 2550, * verd taenty 
te velut rem ſolidam ſetabar, werum fortunt | auri majus fit avgents, . | 
22 — nn familiacibus, valore facile æſtimaveris. 


numini. 8 Rem diplice i 1 „ 5 
32. Cæve ne portus eccupet alter JJ. Ante alio quartd, 25 "Jo maj at with 
mari te committe ; naviga ad — & Jam dacies redit in rug am, 


| Scilicet 


* 


Ariſcat, Je domi 


526 Q. HORAT 
tribuit  opulentam © conjugen, 
&" fidem, & amicos, & nobi-| 
fitatem, & pulcbritudinem | 
— — divitem flipant Saada 
Venus. Veromenim Cap- 
padeciee rex abundans wm 
wis indi * Ne tu 
eris U potids 
— — Lucullus, 
rum 
ad 
ud of 

8 ratione - 
tot — gels. 


am, & quot invenian, 
— Pauls vero Fe 
1 
ingue mi c m: 
— igitur ſumi —— vel 
tn Hoe eſt locupletem 
eſſe. At contra anguſia ef 
yes familiaris, in gud non 


Ne fueris hic 


Si res ſola p 


plurima ſuverftuunt igno- 
ranturgue & domino 9 


Si poſſet centum ſcenæ præbere rogatus ; 
Qui poſſum tot? ait: tamen et quzram. et quot ha- 
Mittam. Poſt pauld ſcribit, fibi milliz quinque 

Eſſe domi chlamydum : partem vel tolleret omnes. 
Exilis domus eſt, ubi non et multa ſuperſunt, 45 
Et dominum fallunt, et proſunt furibus. Ergo 


II FLACCTI 


Scilicet uxorem cum dote, fidemque, et amioos, 
Et genus, et formam regina pecunia donat ; | 
Ac bene nummatum decorat Suadela Veniſque, 
Mancipiis locuples eget æris Cappadocum rex: 


tu. Chlamydes Lucullus, 


ut aun, 
49 [756] 
(bebo, 


teſt facere et ſervare beatum; 


Hoc primus repetas opus, hoc poſtremus omittas, 
Si fortunatum ſpecies et gratia præſtat; 
Mercemur ſervum, qui dictet nomina, lævum 
Qui fodicet latus, et cogat trans pondera dextram 


A 340 17 


fures. Qua cum ita ſint, , 4 walent reddere felicem & conſer ware; bunc laborem 
pr imum ¶ ume, & ultimum N not facit decus —— _—_— emamus ſer vum, 


Ll 


ſuaſionis dea. 


naſgue;. tum quod ant? dixit, wxorem cum dote. 
39- Mancipiis 


Romanis, maluerint r eligere 


redit. in ſenatum * 


1 de 
trete venalium diceres. jam eit. 


Cappadecas ri 


ſapientizz ſtudendum 
omaia preftd adſunt. 


inſignis vir nobilitate, facundis, opibus, Afri 


cam prietor j uſtiſſimꝭ adminiftravit ; Mithri- 
datem non ſemel proſligevit, &c, Is rogatus A 
preztore urbano, ut celebrandi causi ſpectaculi 
multas, longs plures 
Efſe dini chlamydum :] 


vita, cap. 39. minorem 
numerum defignat; centum nempe ait ab eo 


quod 


commodaret chlamydes 
etiam obtulit. 

43. Millia 
Plutarch. in 


itas, ducentas autem fuiſſe miſſa 
| propide ad verum accedit, 


„ Sc.] Cappadocia 
minoris Afiz perampla regio, cujus populi ad 
ſervitutem adeò nati, ut offerentibus libertatem 
Ariobarza- 
nem. Alex. ab Alex. lib. 2. cap. 27. Cic. poſt 


gui noming civium ſuggerat, qui latus finiſtrum purgat, meneatgue manum offerre trans moles : 


_JANNOTATIONES. 


33. Suadelg] Sive Suada, Gr, n«0s, per-| 
Videtur Horatius indicare facili- 
tatem Conciliandi nuptias, tum quod addit, Ye- 


46. Dominum fallunt,] Neſcientem eſſe tan · 
tas ſibi divitiav, | 
Proſunt furibus.] Scilicet & magno numero 
facile detrahitur ac ſurripitur aliquid, domino 
vix advertente. Plaut. Nibil e bie quaſti 
furibus : ita inaniis ſunt eppleta argue araneis. 
47. Si res ſola poteft, c.] $1 opibus fieri 
beatum credimus, iis imè congerendis 
operam demus. 4 21 5 
49. Si fortunatum] Si nominis ſplendore & 
gratik apud populum conſtare felicitatem exiſtis 


rigidd pi 1e catafid. | margus, captandis civium animis ineumbamut, 
i Ne fueris bic tn.] Ne fis qualis rex ille, 

una re abundans, ceterarum inops. Quin potids 
fis ut Lucullus adeo locuples rebus omnibus, ut 
plus poſſideret quam ſciret. Vult ſuadere poeta 


imprimis, quam _— 
Chlamyder Lucullus, At.] Lucullus Rome 


magiſtratus & dignitates ambiamus ; adeoque 
mer cemur nomenclatorem, qui nobis 
præeat, ut fit, deducatque ad prenſandum unum- 
quemque & verbis officioſis demerendum. _ 
50. Nui dictet nomins, Cc] Qui candida- 
tum moneat, quo quiſque civium appellar.duy 
nomine, quo officii genere obtinendum fit 
|<jus ſuffragium. Cic. pro Muraena: Qi 
gred babes nomenclatorem m ũ 
nomine appellari abi te civer tues boneſlum eſt ; 
rurpe oft eos notieren efſe ſerve tus quan tibi, 
Vide Signon. 3. De judic. cap. 30. * 
Ln Qui fodicet latus,] Servus nomen · 
clator incedens ad latus heri levom honoris 
caus3, quoties obvius repente fiebat quiſpiam 
FIC domini latus cubito pulſabat fodi- 


ebatque atque inſuſurrabat, quis & qualis eſſet 
ille civit, ut cite & honeR? 


Porti- 


„ — 


rern 


„e 


7 


j- 


* 


EPISTOLARUM LIBER I. 6. 


, r rere 
. * . 


327 


Porrigere: Hie multùm in Fabia valet, ille Velind;|a:que-- infuſurret © indigiter-, 


Cuilibet hie faſces dabit, eripiẽtque curule, 
Cui volet, importunus ebur: frater, pater, adde, i en volxerit, faſces 
Ut cuique eſt ætas, ita quemque facetus adopta. 5 5' ai libuerit 


Si bene qui ccenat, bene vivit; lucet, 
Quo dueit gula : piſcemur, venemur 


Gargilius, qui mane plagas, venabula, ſervos 


rs rin CY. 


carule. 
eamus (7551 ene, et 
z ut olim | eterem cnjuſyue: ſc nam» 
| wrbane tibi concilia.. 

„ beard wivit, ry 


Differtum tranſire forum populũmque jubebat; | i ety; ods 


Unus ut è multis populo ſpectante referret 60 


gula trabit 2 


bogen quo f 
Emptum mulus aprum. Crudi tumidique favemur, Ee 


Quid deceat, quid non, obliti ; Cærite cera — 


» qui mane per. 


imperabar famules cum retibus ac venabulit, ut coram plebe mulus unus > pluribus erw aprum/ 


retio comparatum; Epulemur etiem, & balnea ſubeamus cibis non coctit plen; nec curemwe, guid 
um ſu, & quid indecorum : ptſtemus nos licet cenſurs | 5 


ANNOTA 


gt. Trans pondera dextram Porrigere] = 
hic varii effutiunt. Sunt qui notari velint ambj- 
tioſos petitores publica pondera in largitionibus 
excedentes, & olei, vini, cterot umque pluſ- 
eulum donantes. Alii fic explicant : Moneat 
brachium exerere extra togam collectam & 
complicatam, dextramque porrigere ad pren - 
ſandum occurrentem forte civem, He ſane 
longs quæſita videantur, Vero propius eſt: 
Aemoneat candidatum occurrenti civi obviam 
ire; & manum vel prenſando vel adjuyando- por- | 
rigere, ſuperatis etiam impedimentis, 6 qua 
interveniant ; v. g. five turba obſtiterit, five 
moles aut trabes in via ſaxaque ponderoſa 
fuerint intermedia, ea tranGliendo,. & ſalutan - 
dum civem diligenter & officiose adeundo. 

52. Hic multim in Fabia, &c.] Sic nomen - 
clator hero candidato ſuggerit: En ille civis in 
tribu Fabi2 multùm valet ; eum proinde multi: 
officiis & blandimentis capta. | 

Fabid, Velind;} Pop. Rom. in 45 tribus ſev 
claſſes aut familias diviſum, r cunt omnes; & 
ſuffragia ferri ſolita modò viritim, ſeu per viros 
ſingulos; modò tributim aut centuriatim, id 
oft, per tribus aut centurias, Vide Alex. at 
Alex. lib, 4. cap. 3. ubi de comitiis curiatis, 
centuriatis, tributis, deque variũ ſubiade rati- 


7 


TI ONE S. | 
Faſces,}] Nemo neſcit pro magiſtratu poni 
hec magiſtratuum inſignia. Synecd. Nimicdm 
dictatori appatebant lictores 24. cum faſcibus 3 
conſuli duodecim; procon ſuli, & prætori ſex, 
Faſces autem erant virge plures ſecuri ci cum - 
'igatze, ita ut extaret ferrum; quibus ſiguiſies- 
batur poteſtas caſtigandi quæ corrigenda erant, 
preecidendi verd quæ non emendari, 
2vutarch, Problem. : * 
Curule ebur : ] Synecd. magiſtratum, cui jus et 
ſelle curulis eburnete, & in ci ſedendi, ſeu <dma 
judicia exercet, ſeu chm in curiam vehitur. 
Gell. J. » Co 18, Tull. Catil. 4. Non bec ſedes 


bonoris, ſella curulis, unguam vnc mortis peri- 

culo atque infidiis fuit. Juvenal Sat, 20. v. gi, 

| 1 * "IRA 
exercitibus preponere, Oc, 

* 56. Ji bend gui catnat, ben? wivitz] Perl, 
t. 4+ v. 17. ; ? g - iÞ 

Rye bi ſumins boni ur ut u be. 


Semper, & aſſiduo curata cuticula b 
60. — ] Is inanis '& on glorie 
cupiditate ductus, videri cupiebat venando 
eepiſſe feram, quam pretio mertatus erat ab 


aliis aaptam. {og 
61, Crudi tumidigue lavenur,] Larabant 


one ſuffragandi. 
Fabia.) A gente Fabiorum 
dic̃ta eſt. 


priſci helluones ad accelerandam ciborum coc- 
tionem, excitato calore naturali per frigoris 
amtiperiſtafin, ut citids & nord fame ad epulas/ 


Velind,] Seu & Velinf, edit3 urbis s redirent. 


ſeu I Velino lacu, cujus incol in civitatem 
aſciti. Catera tribuum nomina, numerumque 
quandoque diverſum lege apud cit, Alex, 
Alex, lib. 1.0 17, &c. 

83 · Cuiliber luc faſces dabit, ] Imperium, con- 
ſulatum, ſummum magiſtratum hie habet, & 
afferet cuicunque ille ſuffragari voluerit ; ade 
valet apud tribules, totque ſecum 
trahit. Et & contratio. 


3 


64. Cerite cer# digniz) | Digni-inferri ia 
tabulas Ceritum, id ef, 3 cenſore infamiee / 
labe notari, non ſecus ac urbis Cœre populi, 
quibus ob flagitioſam defectionem jus ſuffragii 
ademptum eſt, Vide Gell. lib. 16, cap. 13. Item 
Petrum Criait. De hon, dilc, ſib. 7. cap. 6. 
ubi fic habet; Primi omtmum municipes facti 
Carites fine ullo juris ſuffratzio » + 
tabula Gariees did, in quas cenfor e 


Bigai 


* 


= 


4 ' 11 


as 
dignes « | imiterur luxwrio- 

tomites” ' Ulyſſn Ithace 
regis, gui patriam oft ba- 
buerume - wetite woluptati. 
Si autem, ut mu: 
arbitratur, nibil dulce 'eft fine 
amore & jjocis; in amore & 
joris vive, Axe, wale, Si 


an yen ſets bis melius, be- 


Vive, vale. 


„eon. 
referebat, qui not2 vel ignominia quipiam forent 
infSgnes,” Ex quo erudite Flaccus in Epiſtols 
ad Numicium, dignos Cœrite cera appellat 
Romanos, qui luxu & voluptatibus turpiſſimis 
tenebantur; quem locum Horatiani interpretes 
ineptiſſiwè, ut alia permulta, expoſuerunt. 
Hactends ille. 3 

63. Remigium vitiaſum Ithacenſis Ulyſſei,] 
Ulyiies, a Tirefis vate monitus edixerat fociis, 
ne boves ſolis violarent. At illi, Ulyſſe dor- 
miente, ex iis mactatis epulas fibi parärunt. 

Quapropter iræ numinum obnoxii pœnas de- 
derunt, naufragioque abſumpti pairiam non 
reviſerunt. Vide lib. a. Sat. 5, 

6s, Mimnermus] Hic poeta Epicureus, Co- 
lophonius, vel Smyrnzus, ſeptem ſapientibus 


Q'HORATITIFLACCH: 
Digi : remigium vitioſum Ithacenſis Ulyſſei, 
Gui potior patria fuit interdicta voluptas. | 
Si, Mimnermus uti cenſet, fine amore jociſque 

Nil eſt jucundum; vivas in amore joc 


* 


jociſque. #759] 
St quid noviſti reQius' iſtis, * 


Candidus imperti; ſi non, his utere mecum. 


* communica nobiſcum; i nen autem, illis mecum utere. 


TIONES. en 
elegiace verſu, tam ſuavitet & argutè, ut Lis 
gyoſtades appellaretur, Suidas. Mimnermut dul. 
ces reperit ſonot, wolli pentametri cantum. 
Athen. lib. 13. cap. 8. Propert. lib. x, Eleg. g. 


Plus in amore valet Mimsermi verſus Homero 
Carmina manſuetus lenia querit amor, 


Apud Plotareh, lib. De virtute morali, hoe 
Mimnermi diflichon refertur ?- ; 
| Tie N xh, wi TÞ re Cru xu, 
Agpodirng 
Tebvalm, drt pac fannete Twi wn ping © | 
Nuid gratum, quid jucundum, aurea fi Venus 


a 
Emoriar, me berum cura relingutt nbi. 


antiquior vel æqualis: pleraque ſcripſit amatoria 


— »„— — 


1 


67. Ni,] Quiz de ſummo bono diſſerui, _ 


8 


4 


Macenatis in fe liberalitatem 


Promiſeram tibi, Mace- 
nas ruri me commoraturum 
non plus guingue diebus ; 
ecce autem integro menſe 


 4NNOTA 

1. Quingue dies] De hic epiftol3 rectè qui- 
dem Scaliger: Septima, inquit, ades cleans 
eff, adde urbana, ut ad teas wirtutes nibil addi 

EV . 

Nure] In vills mea Sabind, Vide infra 
Fpift. 16. Ce ill8 jam anteF lib. 1. Od. 7. 
lib, 2. Od. 18. lib. 3. Od. 13. Epod. 1. 

2. Sextilem} Hic menſis, ve & Quintilis, 
3 numero ectus, ſet unduùm Romuli ordinatio- 
nem, Martio anni tenente principium ; nihil- 
ominùs tamen etiam poſt praepofitos à Numa 
Januarium ac Februatium, vetus nomen reti 
nuerunt QuinQilts & Sextilis, quamvis non 
jam quintus & ſextus, ſed ſeptimus & octavus 
eſſent. Poſteà verd in honorem Julii Cæſaris 


. „ 


> 


EPISTOLA VII. Ad MECENATEM, © 
laudat, at libertatem & otium opibuy 
prefert. © | 
Uinque dies tibi pollicitus me rure futurum 
Sextilem totum mendax delideror ; atqui 


TIONES. | a 
filio conſule, Quintilis appellatas eſt Julius, 
quod co menſe ad 4. id. Quintil. Julius Ceſar 
- lucem editus fit, Auguſtus deinde eſt qui 
extilis anteà vocabatur, donec honort Avguſtt 
daretur ex ſenatus conſulto, evjus hee ſunt 
verba : Cum imperator Caſar Auguflus menſt 
| Sextili- & confulatum inierit, & tri» 
umpbes tres in urbem intnier it; & ex Faniculs 
legionss dedufiz ſecutægue fint cjus auſpicia ar 
; & us boe menſe in poteflater 
uli Rom. redacta fit; ' finiſye bar menſe 
ellis civilibus impſltus fit; atque ob hat cauſes 
bir meme buic imperio feliciſſimus fir ac fuerit 3 
Placere ſenatui, ut ment Auguſins appelieturs 


* 


. 


* T. cap. . ' f 


— 


EPISTOLARDU- 


i me vivere vis ſanum rectẽque valentem ; [760] 

N mihi das ægro, dabis zgrotare timenti, 
1zcenas, veniam ; dum ficus prima, calorque 5 

Deſignatotem decorat lictoribus atris ; 

Dum pueris omnis pater et matercula pallet ; 

Officioſaque ſedulitas, et opella forenſis 

Adducit febres, et teſtamenta reſignat. 
uòd ſi bruma nives Albanis illinet agris, - 


Ad mare deſcendet vates tuus, et ſibi 
ContraQtiſque ] 


Tu me feciſti locupletem, 


viatorem cogit pyra comedere. CAL, Comede, queſo, ait. VIAT. 


tum placuerit. VIA T. Liberalis es admodum. 


eget, Te, dulcis amice, reviſet 
Cum Zephyris, f concedes, et hirundine prima. 
Non, quo more pyris veſci Calaber jubet. hoſpes, 
Veſcere ſodes. 
Jam ſatis eſt. At tu quantum vis tolle. Benigne. 
Non inviſa feres pueris munuſeula parvis. 


M 1 IBE R I. 7. 529 | 
Auguſto abſum fallax. Verum 


me vit incolumem wvivere, 
S& bene valere, guad ægrotan- 
ti concederes, hoc indulge & 
gretare metuenti ; dum prima 
cus, & eflus libitinarium 
exornat atratis miniſtris 3 
dum parentes OL timent 3 
dim jedulus officioſus in 
| foro laber gignit febres, atque 
aperit 2 Cum wid 
byems nivibus operiet agros 
Albanos, ſtatim ad mare de- 
curret tuus pocta, Juigue ſoli- 
citus rarius teget, mum 
ad te revertetur cum Fave- 
niis, & primd birundine, fi 
quidem ita wolueris, © ſua- 
vis amice, Enimverò nequa- 
uam mibi largitus es, 
704 rat ione or * Calaler 
unde eft. CAL. Aufer fn 
CAL, Aufer, inquam, dona puerulis grata. 


— 


10 
parcet, [761] 


15 


ANNOTATIONES. 


3. Dabis eprotare timenti, Macenas, veni- 
am ;] Horatium nempe habere comitem aſſidu- 
um Meæcenas cupiebat. At ille amantior ſue 
libertatis, hoc ſervitii genus vix ferebat, Adde 
quod poeta & carmina ſeceſſum atque otium 
requirunt. Vide poſteà v. 34. 

5. Dum ficus prima, talorgue] Dum fervet 
canicula, quo tempore matureſcunt ficus, Por- 
1d gravis æſtate eſt Rome habitatio nifi divi- 
tibus domicilia quzdam & viridaria, ſeviente 
etiam eſtu, frigida habentibus, 

6. Deſgratorem] Sic dicitur, qui pompam 
funebrem, vel ludos ſcenicos conſtituit, ordinat, 
cemponit ; quique locum & temps ad agen- 
dum perſonis deſignat. Gall. Furt criezr : Item, 
Maiftre de ceremonies, 

Decorat licteribus atris 3] Lepidè, quaſi ma- 
giſtratum lictotibus, fic defignatorem exhibet 

ta noſter ſtĩipatum & decoratum ſuis mini- 
Arie libitinariis, veſpillonibus, uſtoribos, pol- 
linoribus, ſandzpilariis, qui omnes pull veſte 
induti adſunt. ; | 

7. Dum fueris omnis pater, Se.] Ob fre- 
quentes & periculoſas ca tempeſtate zgritudi- 
nes, 

8. Opella forenſa) Nimia quidem opera 
clientibus preſtita nimia ſedulitas in actione 
ſorenſi. 

9. Teftamenta reſgnat.] Scilicet aperiuntur 
teſtamenta duntaxat poſt mortem, 

10. Albanis] Circumjetos Rome agros in- 
dicat. Alba Latii urbs, Roma antiquior, in- 
de diſtans 14 millia paſf. ab Aſcanio condita 


ruderibus. Ex his autem ſurrexit crevitque Al- 
banum, v. Albano, principatus titulo gaudens. 

11. Ad mare deſcendet] Ad urbem aliquam 
mari proximam, ubi per hyemem aer tepeſcit, 
eſtate * friget, De Tareatins temperie lib. 
2, Od: 6. 


Ver ubi longum tepidaſgue præbet 
Jupiter brumas, 3 
12. ContraFuſque leget.] Legendis libris mi- 
nùs incumbet. Metsph. a navigantibus, qui ve- 
la contrabunt, & littus legunt, tempeſtate in- 
gruente vel imminente. 

13. Cum Zephyris,] Verno tempore, quo 
incipiunt flare Tephiri. Vide lib. 3. Od. 1, 

Hirundine primd.] Hirundines abeunt hy- 
bernis menſibus, apricos ſecutæ montium re- 
ceſſus; redeunt vere primo, Plin, lib, 2. cap. 
47. Favonii bybernum molliunt caelum, . , . . 
2+++++0+ + « Favonium flatuunt quidam 
ad 7. Calend. Mart. Chelidoniam wocant ab bi- 
rundinis _ Id, lib. 10. cap. 24. & lib. 18. 
cap. 26. Cic. ad wy I. 4. n. 62. Hirundines 
five tempore prefid ſunt, frigore pulſe rece- 
2 Vibe e e 2 7. & 
Cel. Rhodig. lib. 16. cap. 10. ubi de proverbio, 
Una birundo non facit ver : item de Ariſlopha- 
nis dicto. Hirundinibus plurimil indigere : quo 
deridebat hominem hyeme ati ritas veſtes haben · 
tem; & ſignificabat, opus eſſe illi, ut ver eftaſ- 
que quamprimim adeſſent. Id. Rhodig. Iib. 21. 
cap. ult. aſſerit hirundinem albam perdice 
baud minorem apparuiſſe in Samo. 


pau!d poſt excidium Trejanum: nunc jacet in 


14. Calaber} De Calabris Italiz rigione 
ib. 1. O4. 3. Fg 
| M m Tam 


—— — _— — the 
2 


05 
| 
ot 

* 

i 
4s 
I 

Ll 


== = 
— - - 


= 
— = 2 — 
— — — ——ͤ —— > = 
ECO — —— U:.:˙ꝑ:: 
— x —- — =z= - 


= —ʒ 


—— — 
— 


te — — 
— 


4 - N a 
A E rr * 


— 


EN — 


= —_— * 
—— > — oy — my 
* — © = = 1 _ - — == 
: R - . = - = ———_ hs 
OOO, 2 27 ³ůu 2 —̃ — 2 Ht wum * pe - — Ca 
_ . — A — * * — 
26 - & * 2 — = 


530 | 
VIAT. Tastum debeo. tibi 
ob munera, quantum fi a 
cedam iis oneratus, CAL. 
Penes te ſunt omnia ifta, 
gue dirmittes hedie fuibus 
devoranda. Profuſus & a- 
tuns elargitur, gue contem- 
nit & averſatur: & hac 
meſſis ingratos procreat, ſem- 
Ptraue proireabit, Probus 
autem vir & prudens pro- 
fietur fe paratum efſe lar- 
giri dignis : negue tamen 
neſcit, quod d ſcrimen fit in- 
ter numnos & lupines, Ego 
guidem me prafiaby dignum 
laude promerentis, Audi Fe 
me nuſquam abire permiſe- 
ris; reflitue firmum robur, 
& nigrot crives fronte ar- 
Hiori : reſtitue lepidum ſer- 
monem, jocos faretos, & do- 
lere naræ laſ iu diſceſ- 
ſam inter epulas. Olim 
mus apreſtis macer per fiſſu-- 


Reddes dulce 


iſti. 


ram ſubierat tritici alveum, deinèe vero ſaturatus exire obeſe corpore fruſlra nitebatur. 


S&T SUES THF FLAOCET 

Tam teneor dono, quam fi dimittar onuſtus. 
Ut libet : hc porcis hodie comedenda relinques, | 
Prodigus et ſtultus donat, que ſpernit et odit. 20 
Hæc ſeges ingratos tulit, et feret omnibus annis, 

Vir bonus et ſapiens dignis ait eſſe paratum : _ 
Nec tamen ignorat, quid diſtent zra lupinis. [752] 
Dignum præſtabo me etiam pro laude merentis. 
Quod ſi me noles uſquam diſcedere ; reddes 25 
Forte latus, nigros anguſta fronte capillos: 


2. 


loqui : reddes ridere decorum, et 


inter viva fugam Cynarz mcerere protervæ. 
Forte per anguſtam tenuis nitedula rimam | 
Repſerat in cumeram frumenti, paſtaque rurſus 30 
[re foras pleno tendebat corpore fruſtra. 
Cui muſtella procul, Si vis, ait, effugere iſtinc, 
Macra cavum repetes arctum, quem macra ſub- 


4 


Hac ego ſi compellar imagine, cuncta reſigno. 34 


Huic 


muſtela à longinguo dixit. Si cupis illinc evadere, per anguſtam rimam exibis gracilis, per quam 


gracilis intraſti, Iñd ego ſimilitudine i urgear, omnia libens reftituo, | 
ANNOTATIONES. 


21. Hec ſeges ingrates tulit,] Donatio re- 
rum nempe vilifimarum gratum animum 
haud meretur. 
crates, Te; xai rat a xai r: xaplg te Sal. Gall. 
Donner de fi mauvaije grace, gu on nen d print 
obligation, | 

22. Vir bonus & ſapiens, &c,) At vir pru- 
dens in dando, perſonam, locum, tempus con- 
fiderat : cum delectu agit: dignos cum indig- 
nis non confundit. 

23. Nec tamen ignorat, quid diftent æra lu- 
Pinis.] Novit diſtinguere pretioſum a vili, ve- 
rum à falſo, dignum ab indigno, nummos bo- 


nos à malis Judicris, ſcenitis. Loupinus eſt le- 


gumen, quod aliqui dictum putan', quod lupi- 
na quadam indole terram voret : ali tamen me- 
liuvs dd dg Aung, quod vultum guſtantis a- 
maritudine contriſtet. Iſider. Hine Virgil. 
Georg. 1. triſtem lupinum dicit. Ejus legumi- 
nis ſemina orbiculata ſunt & compreſſa: bine 
olim iis utebantur in comœdiis ad imitandos 
nummos, quo alludit Horatius hoc loco. Plaut. 
Penul. AR. 3. Sc. 2. 


Ag. Avite, inſpicite, aurum ef}. 
Col. Prefecto, ſpectatorei, comicum. 
Macerato hoc pingues fiunt auro in Barbaria 
boves, 


Verum ad hanc rem agendam Philippeum eft. 
25. . Reddes Forte latus, Sc.] Oportet ut 


3 


wa 


Hinc non abludit quod ait Iſo- 


mihi reddas priores ac meliores annos apud te 
conſumptos. 

26. Nigros capillos :)] Nigros olim in juven- 
tute, jam verò canos. N 

Angufta fronte] Dum erant capilli denſio- 
res, anguſt3; at eis decidentibus, jamque ra- 
cioribus, lata. = 

27. Ridere decorum, Inter wina ; 
Sc.] Levitates amatorias & juveniles. n 

29. Forte per anguſtam, Sc.] Apologus & 
ſimilitudo maxime ad rem, quibus ſolerter & 
ingeniosè mentem ſuam declarat Horatius. 

30. Cumeram] Vas ſparteum, palmeum, 
vimineum, quo plebeii condebant frumenta. 
Ejus mentio jam lib. x. Sat. 1. v. 54. faQa, 

32+ Maſtella] Sive muſtela, Gall. une belete, 
Ang. a weaſel. | 95 

34. Cuncta reſgro.] Non temere aut fictè, 
ſed conſultò & ex animi ſententiã loquitur Ho- 
ratius. Ejus certè menti penitds inſidebat illud: 


Non bene pro toto libertas venditur auro, 


Quod quidem oftendit luculenter, cùm nec ipſi 

Auguſto ſuam mancipare libertatem voluit. Sic 
enim Mæcenati Impetator ſcripſerat : Ant? ipſe 
ſufficiebam ſcribendis epiſolii amicorum ; nume 


occupatiſſimus & irfirmus Haratium noftrum te 


cupio adducere. Veniet *. ab i parafiticd 


mem ad banc regiam, nos in epiſtolis # 
bendis adjuvabit. Quid verd ad hac Horatius? 


Nec 


EPISTOLARUM LIBER I. 7. 
Nec ſomnum plebis laudo ſatur altilium, nec [563}}Negie 
Otia divitiis Arabum liberrima muto. ert 199 
Sæpe verecundum laudaſti : rexque paterque a 
Audiſti corim, nec verbo parciùs abſens. Ef _ pauchs contentum 2, 
Inſpice, fi poſſum donata reponere lætus. 20 e Ar- — 
Haud male Telemachus proles patientis Ulyſſei; e abjen:. 3 
Non eſt aptus equis Ithacæ locus, ut neque planis hen, gueam reftituere gu 
PorreQus ſpatiis, neque multæ prodigus herbe: _ —_ . — 
Atride, magis apta tibi tua dona relinquam. aiebat: Iibace regio non 
Pa- vum pat va decent. Mihi jam non regia Roma, idonea, quippe get cam. 
Sed * Tibur placet, aut imbelle Chr Yar. Not accpiom fu — 
um. | 4 nera, 6 erelae, tibi mag is 
Strenuus et fortis, causiſque Philippus agendis [764] 8 1 N ce 
Clarus, ab officiis octavam circiter horam mY es A. 2 > kt] 
Dum redit, atque foro nimiùm diſtare Carinas |= Jrequens, vel Tarentn 
Jam grandis natu queritur ; conſpexit, ut aiunt, 
Adraſum quendam vacui tonſoris in umbra, 50 
Cultello proprios purgantem leniter ungues. 


baud bellicoſum. Philippus 
cauſarum actor ſedulus, acer, 
infignis, ab occupationibug 
conſuetis revertebalur circa 
] boram diei cftavam & jam 
ſenior conguerebatur Carinas foro lorgius abeſſe. Tum, inguiunt, in tabernd tonſoris pratonſum 


quendam widit cultro ungues oticae reſecantems Mox ſerwo mandaia ſua firenud capeſſenti impe- 
ravit : | 1 


ANNOTATIONES. 


Præclarum nihilominus officium- deptecatus eft, | LH, lib. 2. Sat. 5. De Ithaca, ibid, v. 4. 
detrectavit, recuſavit, Patet ex Auguſti ad ip- 44+ Regia Roma, Urbium principem di- 
ſum epiſtol4, in qui fie erat: Jui gualem babes eit, Lib. 4. vt - +268 
memoriam, poteris ex Stptimio guoque noftro au. 45. Vacuum Tibur] Minus populoſurn, Lib. 
277 fo enim fi tu ſuperbus amicitiam 1. Od. & 18. | 


* 


noftram ſpreviſti, ideo nos qunque av0umigpp- | Imbelle Tarentum] Voluptatibus magis quam 
Fr o, lector, iy Ry — bello aptum. Lib. 1, Od. 28. Lib: 2. Od, 6. 
peratoris benignitatem & clementiam : quam Lib. 3. Od. 5. | pr 2-9 4 * 
virtutem principibus idoneam ut magis admires | 46. Strenuus & fortig, &c.] Eęregio lep - 
re, non pigebit inſuper referre quod idem ad |doque' exzemplo demonſtrat, opibus longe pre- 
eundem ſcribebat: Sume tibi aliguid juris apud ſtare quietum vita genue, quamvis mediocre 
me tanquam 7 conwviftor mihi fuerii. Rectè enim ſ& anguſtum. 


& non temere ſecer is: quoniam id uſus mibi tecum| Philippus} L. Matcivs Philippus, conſulsxis 


eſſe voluit, , per valetudi nem tuam fieri poſit, vir ac cenſorius, gravitate, ingenio, facundis, 


5. Nec ſomnum plebis laude ſatur] Neque |divitiis etiam præclarus. Eum laudat Cicero 
ond plebeiorum quietam frugalitatem nune in Bruto, Item in orat, pro 2 
laudo, cùm ſumptuoſis epulis a bundo & . 47+ Ab officiis] Forenſibus fatigatus afficiis, | 
ſum, aliam ſententiam aliumque ſermonem ha- quibus tum acriter incumbebat, ut elaguentid 


biturus, ſi egeſtatis incommoda ſentiam. Imo florentiſſimus cicutatis diceretur, Cic. cit, 
libertatem præfero quibuſlibet divitiis. 


- Ot auam circiter boram] Hora poſt meridiem 
Altilium,] Avium quæ domi aluntur ſagi- | ſerè ſecunci : quod alibi explanavi fuge, 
nanturque ad epulas ſumptuoſiores ac lautiores, 48. Carinas} Vicus erat Rome curvus & ab · 


36. Divitiis Arabum] Vid. lib, 1. Od. 29. longus inftar carina : unde nomen. In eo fita 


37. Rexque patergue Audiffi) Ellipfis, de- erat Philippi domus. Erant & plures ali ædes 
eſt dici ; hoc 1 audifti dici te a me regem ſuperbæ, atque inter illas Pompeiana : quaprop- 
ob munificentiam, patrem ob amorem. Sie ſ ter /autas Carinas vocat Maro, An. 8. v. 361. 
vulgo aiunt: bere wel male audire. 49. Grandis naty puer itur 3] Iter quippe ſe- 

40. Haud male Telemachys] Menelao ſci- | nibus moleſtum eſt. 
licet equos dare volenti reſpondit Telemachus, 


I. Purgantem leniter un mw Quod animi 
baud fbi aptos eſſe, &c. Homer, Odyſſ. 4. De tranquillitatem denotabat. * 


m 2 Demetri 


deim guærere 


 Fegue curat parum, wel for- 


$32 


Demetri, wade, percundtare, Demetri 
& norra, quis ie, qud 
cond;tione & familia, quo 
oy fit, et quo patrons. 


it, revertitur, 


refert, Vultcjum DMenam 
weeari, preconem eſſe, re 
fanihari 
exiſtimari, 
rnterguieſcere, comparare, 
& utiz parvis ſociis fixo-, 


domicilio frui, necnon | 

nepotia racta. 
Tum Philips b bh ipſo, 
ea, QUE, 
narras ; ad canam voc. 
Viz fidem habet Mena: 
aud ſe attonitus cogitat, 
Said fplura ? Nimis libe- 
raliter, inguit. PHILIP, 
Itane 2 * e? DE- 
MET. ecuſat pertinax, 


midat. Poſtridiè Philip us 
improviſus adoritur, ſaluiat-| 
ue prior Vu tejum exiguas 
merces venumdantem — 
culæ tunica indute. lte 
jus Philigpo chtendit cures 
& occupationes negotiationis, 
propter quas ad eum mane 


| 


.« It, redit, et narrat, 


Mirari ſecum tacitus, 
Reſpondet. Negat ille mihi? Negat improbus, et te 
Negligit, aut horret. Vultejum mane Philippus 
Vilia vendentem tunicato ſcruta popello 
Occupat, et ſalvere jubet prior. Ille Philippo 
Excuſare laborem et mercenaria vincla, 4 
Quòd non manè domum veniſſet; deniq; quòd non 
Providiſſet eum. Sie ignoviſſe putato 

Me tibi, ſi cœnas hodie mecum. 
Poſt nonam venies: nunc i, rem ſtrenuus auge. 71 
Ut ventum ad ccenam eſt, dicenda, tacenda locutus, 
Tandem dormitum dimittitur. 
Occultum viſus decurrere piſcis ad hamum; 


A HORATII FLACCI 8 


(puer hie non lævè juſſa Philippi 
Accipiebat) abi, quzre, et refer, unde domo, quis, 
Cujus fortunæ, quo fit patre, qu6ve patrono. 
Vultejum nomine Menam, 55 
Præconem, tenui cenſu, fine crimine notum, 
exigud, probum Et properare loco, et ceſſare, et quærete, et uti, 
diſcurrere, & Gaudentem parviſque ſodalibus, et lare certo, 
Et ludis, et, poſt deciſa negotia, campo. 


59 
ue den Scitari libet ex ipſo quodcumque refers: dic [766] 
Lee & campo Mar- Ad cœnam veniat. 


Non ſane credere Mena: 
Quid multa? Benigne, 


65 


Ut libet. Ergo 


Hic ubi ſæpe 


non iviſſet; veniamque petit, quod eum non prier ſalutaſſet, PHILIP, Tum demum condo- 


naſſe me tibi exiſlima, fi mecum bodie caenaveris, VULT. 


Faciam gued jubes, PHILIP. 


Ergo wenies poſt horam nonam ; jam abi, opeſque ſeduld congere. Peſiguam ad cœnam convenit, 
atgue tam fproferenda quam reticenda effutiit, — mittitur dormitum. Mena jam frequenter 


ries, velut piſcis ad uncum obteftum, 


ANNOTATIONES. 


82. Demetri (puer hic, &c.] Adverte narra- 
tionem & hypotypoſin eximiam: rem oculis 
obverſari credas, aded vivida ſunt omnia. 

56. Præconem,] Buceinatorem publicum, 


© qui venalia proclamabat, aliaque denuntiabat. 


57. Preferare loco, ] Tanquam viatorem, aut 


+ mercatorem. 


58. Gaudentem parvis ſodalibus,] ZEqualibus 
ſibi conditione hominibus conſueſcentem, & 
cum iis exigua ſed pacata vitz gaudia deliban- 


tem. 


59. Campe.] De Martio campo, & frequen- 
tibus illic exercitationibus dixi lib. 1. Od. 8. 

62. Benign?,] Reſponſio blandè recuſantis. 
Gall. Ceft trop d' bonncur u il ne fait. Fe luy 
ſuis fort oblige, Je le remercie. 1 

63. Negat ille mibi ? Philippus excandeſcit. 

65. Scruta] Gr. yd ru, & y(ulapa, frivola. 


Hine ſcrutariam facere, i. e. vilia quædam vaſa 


* 


vendere, apud Apuleium lib. 4. quod tamen 
alii aliter exponunt. Hine & ſcrutarium, locus 
in quo venduntur ſeruta : & ſerutarivs, qui 
vendit. Lucil. | 


6 


Quidni? & ſeruta quidam ut vendat ſcruta- 
ius laudat, 
Prefraftam firigilem, ſoltam improbus dimi- 


diatam, 
Vide Cell. -lib. 3. cap. 14. 


Tunicato popello] Infimæ ſortis 
togi, ſed tunici ſimplice veſtitæ. 

6g. Providifſet] Al. leg. prowiſſſr. 

71. Peſ _— Ad cœnam venies hora ſo- 
lita, nempe terti3 poſt meridiem: de qui nos 
alibi, & Alex. ad Alex, I. 5, c. 21, quem adi, 
multa ibi diſquirentem ſcitu digna, 

72. Dicenda, tacenda locutus,] Egregiè vide- 
licet potus & canhatus, atque hilaris & Baccho 
factus quævis liberè effutiebat: ut fer fit, 

74. Piſcis ad bamum z] Mena rerum imperi- 
tus ad oblatum Philippi patrocinium decurri 
velut piſcis ad hamum, ignorans quid inde fi 
impenteret & conflaretur mali. Nempe ipfrus 
libertas & animi quies in diſerimen adduce- 


plebi, non 


bavur, 
; Mana 


4 


EPISTOLARUM LIBER I. 7. 333 


Mane cliens, et jam certus conviva, jubetur [766] 
Rura ſuburbana indictis comes ire Latinis. 
Impoſitus mannis, arvum cœlümque Sabinum 
Non ceſſat laudare. Videt, ridetque Philippus; 
Et ſibi dum requiem, dum riſus undique quærit, 
Dum ſeptem donat ſeſtertia, mutua ſeptem 80 
Promittit; perſuadet uti mercetur agellum. 
Mercatur: ne te longis ambagibus ultra 

Quim ſatis eff, morer, ex nitido fit ruſticus; atq; 
Sulcos et vineta crepat mera; przparat ulmos ; 
Immoritur ſtudiis ; et amore ſeneſcit habendi. 85 
Verùm ubi oves furto, morbo periere capellæ; [767] 


cliens mand, jamgue convi- 
Hor offuetus jubetur ad vil- 
lam ſuburlanam comitari 
per ferias Latinas imperatas 
I equo infidens, agram & 
airem Sabinum walde laudat. 
Philippus widet, ac ridet z 
dumgque fibi joca & oble- 
Famenta . er- 
quirit, ſeſlertia ſeptem lar 
gitur, aliaque ſeptem com- 
modare ſpordet ; ſuadetque 
ut emat prædiolum. Vohe- 
jus emit. Ae ne te prolixe 
ſermone pluſculum detineam, 


Spem mentita ſeges, bos eſt enectus arando; 
Offenſus damnis, media de nodte caballum 
Arripit, iratüſque Philippi tendit ad ædes. 
Quem fimul adſpexit ſcabrum intonsũmque Phi- 


lippus, "1 


Duras, ait, Vultei, nimis attentiiſque videris 
Pol me miſerum, patrone, vocares, 
$1 velles, inquit, verum mihi ponere nomen. 


Eſſe mihi. 


Quod te per genium, dextrimque, 
nates, 


de bemine polite fit agreſtis 
dein fond fold 4 
leis ac winetis ; arbores 


* macerat ſe curis, 


inveteraſcit. At cam cœpit 
JO} oves furto, & capras morbs 
perdere 5 cùm meſſis ſpem 


| fefel/it, boves autem aran- 
| do cunfecti ſunt ; op pete 
ris perculſus note d in- 
deõſque Pe- ſcendit equim, iratuſyue ad 
Hunc Philippus ſqualidum 


eernens atque borridum, dixit ; Vultei, nimis te laborieſum & anxium video. V vitejus reſpondit t 
Certè miſerum appellabis, & patrone, fi verd me nominare wolueriss Quocirca enixFYe rogo pg” genium, 


& dextram, Penateſque dess, 


7 1 — client, ] Patronum clientes quotidiè 


ANNOTATIONES. © 


dixit, Poſt autem exactos, altera dies ad- 


alutabant,officiumque ſuum ei deferebanr, jecta populi juſſu. Demdm reſtitutꝭ plebe, qua 
Certus convi va, ] Sic Menæ libertati inſidia - ad ſacrum montem ſeceſſerat, à conſule vel præ - 


batur Philippus, fibique mimum parabat. 

76. Indictis Latinis.] Feriis, quibus erat [ibe- 
ris itium & jurgiorum quies, ſer vis autem ope- 
rum & laborum, inquit Cicero 2. De leg. n. 29. 

Indifis) Has enim tempore incertas magi - 
ſtratus vel pontifex maximus in diem certam 
concipiebat indicebatque, Quatuor feriarum 
erant genera : Stative, ſtatis menſibus ac die- 
bus obſervatæ; ut ſaturnalia, Lupercalia, &c. 
Conceptive ; vt Latine, Sementinæ, Paganalia, 
Compitalia : Imperative, quas conſul, prætorve, 
aut pontifex maximus pro arbitrio imperabat ; 
Nundine, que feriz paganorum nefafiz erant. 
Cztera ad ferias pertinentia lege apud Alex. ab 
Alex. lib, 5. cap. 7. 

Latinis] Varro 5, de L. L. Lating ferie, 


fecto Latinarum indictæ ſunt in tres aut qua- 
tuor dies. Interjecto deinde tempore dilatas ſer- 
vataſque invenimus in dies decem: ultra quos 
duo etiam poſt Latinas religioſi habiti, quibus 
ſolemne ludicrum in Capitolio exhibebatur, 
quadrigis concito curſu decertantibus, Hac 
Alex. rr eit. | 

77. Sabinom] In Sabinis fita Phi» 
lippi villa. Vide Epod. 2. wm 5 ; 

80. Septem ſeftertia, ] Poẽtice, pro 
millia ſeftertiim, Nee enim agellus ſeptem aut 
etiam quatuordecim nummis ſeſtertſis emi pot · 
erat; ut bene ſtatuunt Budæus & alii, Vide 


'poſtes lib. 2, Epiſt. 2. v. 33. 


84. Præparat ulmas ;] Ad vites ſuſtentandas. 


89. Iratuſque Philippi tendit ad edes.) Ergo 


dies conceptivus diftus & Latinis populis, quibus jam Vultejus hamo captus ejus aculeum ſentit 3 
Philippus autem parato inde fibi ludibrio 
det & obleQatur, 2 0 Ma. 
92. Pol] Id eſt per Pollucem. 
94- Genium,] Præſidens natalidus numen. 


M m 3 


pariter cum Romanis jus fuit carnem petere ex 
acris ; (cil, ex tauro in Albano monte — 
ſolito, ad honorem Jovis Latialis, Latinas ſe- 


rias Tarquinius a principio in unum diem in- 


Obſecto 


in cupiditate pafidendi 


- 


\ . oy -— Y gy” 2 * 3 2 
- on. OE Ml BRI r— 8— > wag oo GA ae. — 


534 


tioni. 
agnovit, 


fræcellant 


Itaque guicungue ſemel 
guantum relifta 


concupitis, 


Q. HORATII FLAC CI 
ot reflitugs me priſce condi. Obſecro, et obteſtor, vitæ me redde priori. 96 


Qui ſemel aſpexit, quantum dimiſſa petitis 
fa-Ptæſtent, mature redeat, repetãtque relicta. 


tim revertatur, ac reſunar Metiri ſe quemque ſuo modulo, ac pede, verum 


eſt, 


- tatem mentis potiùs optandam aiebat 2 2 


metiatur, 


dimiſſa. uam et enim, 
ut ſe quiſque ſud menſura & 


ANNOTATIONES. 


94. Perates] Deos patrios ac domefticos, 
quorum erat religio ſanctiſſima. Qui vero ie 
fuerint haud conſtat. Alii ſtatuunt Jovem, Ju- 
nonem, & Minervam : alii Neptunum & 
Apollinem : alii Calum & Terram, &c. 

Dextramgue,] Plin. lib. 11. cap. 45. Ineſt, 
Inquit, bcminis de rtr gquadam religio, obſer- 
watione gentium. Sie. Virgil, Æneid. 4 v. 3144 

Per ego bas lacrymas, dextramque tuam : 
& Eneid. 7. v. 234. 


96, Qui ſemel aſpexit, &c.] He aliqui dicta 
volunt a Philippo Volteii Menæ votis reſpon» 
dente: ego ved, ab Horatio apud Mzcenatem 
perorante. 

98. Metiri fe puemgne ſus modulo, Sc.] Debet 
unuſquiſque ſeipſum nöſſe, ac pervidere, Yr 
nam fibi conditio potiſſimùm conveniat ad be- 


at vivendum, Sie ferme Perſius Sat. 4. v. $2, 


Fata per Æneæ jure dextramque potentem. 


4 ** 
— ** * 


au habita 3 @ ri, gude fit 1ibi ane 


ſupeliex., | | 


* 
4 


— _ — 
* 5 PR * * 


'EPISTOLA VIIl. Ad CELSUM ALBINOVANUAk. 


_ * —_— * LA EY LA . 7 * * TY OE 


Quædam ejus vitia obligu? vellicat, - 


wn og we (QELS O gaudere et bene rem gerere Albi: 


novano X 


renuncia, gueſo, tem & 
— 5 Si interroget, Muſa rogata 
guid agam; reſponde, me 
Flur ima & præclara ſponde- 


re, at vitam ducere net bonam 


[765] 


refer, comiti ſcribæque Neronis. 


Si quæret, quid agam; dic multa et pulchra mi- 
nantem 


2 Vivere nec rectè, nec ſuaviter : haud quia grando 
granio fregerit wites, aut ni-| Contuderit vites, oleãmve momorderit æſtus; 

Os I babe: Nec quia longinquis armentum ægrotet in atvis ; 
ant in agris remetis; ſed Sed quia mente minus validus, quam corpore toto, 


ius calor eiu arefecerit ; 


age prjus animo wa- 
1s, guam tote corpore, 


ANNOTATIONES, 


r. 'Celſo paudere, &c,) Seipſum ita hie poe- 
ta reprehendit, ut Celſum in ſo3 perſon vide- 
atur axguere levitatis & arrogantie : quem ſu- 
pid (6 quidem is idem eſt) jam nonnihil velli- 
cavit, Epiſt. 3. v. 15. & ſeq, 

Celſo] Corneliorum & Papiorum cognomen 
fuit Celſus, Poſthumiorum autem Albinova- 
nun, ut notat Torr, ex Appiano, 

Gandere & bene rem gerere] Sic amicos 
falutabant Græci. 
bus exoptabant proſpera omnia. Plato ſani- 
Its ſalutandos familiates: z pp, vel 5458; 


— 


pery 8 pe: qui-| tem 


2. Comiti ſcribægue Neronit.] Ex iis qui ma- 
giſtratus in provincigs ſectabautur, alii officii 
gratid; vt ſcribe, medici, accenſi, &c, ali 
honoris & amicitige causa duntaxa?, Sic, Jul. 
Florus Neronem comitabatur z de quo ſup13 
Epiſt. 3. Vide Cic. Ver. 4. 

Scribe] Librarid, ſcribendis literis pre- 
poſito. Gall, Secretaire dei commandemens. 

4. Nec rect, Non ſatis ſecundum vütu- 


Nee ſuaviter 2] Epicurus ipſe Batuebat, 


tque | abſque virtute neminem poſſe ſuaviter vi- 


vere, 
* 


Nil 


F often 45's. wha 


— 1 


2 : 


EPISTOLARU, 


Nil audire velim, nil diſcere, quod levet ægtum: 77 anſculfare, nibi 4. 


Fidis offendar medicis, iraſcar amicis, 


Cur me funeſto properent arcere vete 
Quæ nocuere ſequar: fugiam quæ pro 


Romæ 'T ibur amem ventoſus, Tibure Romam. -: 


ſcere wvelim 0 rotum 
me cuxet. : ah 4 feiibns 


9 
rno: Þ769]|medicis offendar, & anticis 
: iraſtar, e ud lerbargiam 
fore credam fo 3 * a 
deant: imo verd conſeter 


Poſt hec, ut valeat; quo pacto rem gerat, et ſe; e, devitem profutire : 


Ut placeat juveni, percontare, atque cohorti. _ Tibur, 


Nom inconflans defiderem 
Tiburi autem Ro 


Si dicet, rectè; primum gaudere : ſubinde 15%. Pies, quere, ques 


Præceptum auriculis hoc inſtillare memento : 


modo ſe babeat, & gquan- 
tum  negetia at ; 


Ut tu fortunam, fic nos te, Celſe, feremus. | 


guamgne to/us - advleſe 
centi fit, atque ejus familiaribus. Si reſpondet, bene omnia procedete; prim ſalvere jube: tum 
ad aurem inſeſurra monitum iflad : Nos tecum agemus, 6 Celſe, quemadmedum tu fortund uterit. 


ANNOTA 


8. Nil audire velim, &c,] Malis meis reme 
dium petere nolim & philoſophia, ut mens ſana 
mihi fit in corpore ſano. ſuveu. Sat, 10. v. 356. 
9. Fidis Hd, Sc.] Recta monentibus 
minimè obtemperans amicis, qui mederi co - 
nantur ægritudini meæ. 

To, Veterno :] Morbo pertinaci, metaph. in- 
conſtantiz anime ſuperbæ, & c. De weterno ſeu 


lethargo, lib. 2. Sat. 3. v. 30. 
12. Rome Tibur amem, &c.] Dum Rome 


ſum, populares ſtrepitus abhorreo, et ruſticum}- 


otium expeto: cum verd ſum ruri, ſolitadi- 
nis impatiens urbanam vitam deſidero. Lib. a | 
Sat. 7. v. 28. "aft 
Rome rus optas, abſentem ruſticus urbem 
Tollis ad — wr | 
Tibur.] Lib. 1. Od. 7. & 18. Lib. 2. Od. 6. 


TIONES. 


Ventoſus,] Vel levis inſtar venti, vel infla- 
tus vento, & ſuperbiens rebus ſecundis, _ - 

14. . Juveni,] Tiberio Claudio Neroni : de 
quo Epiſt. ſeq. Item ſuprà Epiſt, 3. 

Coborti,] Precipuis amicis & familiaribus. 
Vide modò cit, Epiſt, 3. Sueton. Galb. cap. 7. 


Per bee gratifſimas Claudio, receptuſue in cp - 


bortem amicorum, tame dignationis e babitus, 
Sc. Senec. De clement, lib, f. cap. 10. cohors 
prima interioris admiſſionis. 
17. Ut tu fortunam, &c.] Si ex amiciti3 
Claudii Neronis proſperũque fortuna non extol - 
laris, te ſemper amicum habebimus, Sin autem 
tui oblitus ſuperbias, te negligemus velut amici. 
tia noſtrã indignum, Lib. 3. Od. 27. v. 74+ 
bene ferre magnam 
Diſce fortunam, | 


— 


EPISTOLA IX. Ad CLAUDIUM NERONEM. 
|  Septimium illi commendat. | 


CEptimius, Claudi, nimirum intelligit unus, [779]| o Claudi Nero, ſoſus em- 


Quanti me facias. Nam cum rogat, et prece 


cogit, 


Scilicet ut tibi ſe laudare et tradere coner, 


ANNOTA 
T, Septimius,] Adverte, lector, quam potta 


ſolers pariter ac modeſtus; qui quanto ſuam 
apud Claud, Neronem gratiam extenuat, tanto 
illam auget: oſtenditque, tenere ſe artem pla- 
cendi ptiacipibus viris. 


pe Septimius  novit, guanti 
me eftimes. Etenim quanda 
me orat inſtatgue precibus, 
ut ipſum ad te perducam,. & 
commendem, languam 


| Good] De eo Tib. Claud. Nerone Auguſti 

privigno, ſupra Epiſt, 3. initio, , 
3. Tradere coner, ] Cic, lib. 7. Epiſt, ad Tre - 

bat, Sic ei te commendavi & tradidi, ut gra- 


Septimius, ] Is eſt de quo lib. 2, Od. 6, | 


* 


viſſimè diligentiſſimegue potut, 


Mm4 | Dignum 


w— 


$36 
non indignum amicitia &| 
familiaritate principis, non 
nifi probos eligentis z guan- 
do putat me cenſeri inter 


amicos intericres tuos, ani 
madvertit ſcitgue magis 
guam ego ipſe, quantum 
apud te valeam. Plurima 
cert? cauſatus ſum, ut me 
excuſarem. At weritus ſum, 
ne widerer minorem exhi- 
buiſſe meam audttoritatem, 
eamque woluifſe occultare, 
ut mibi ſoli utilis forem, 


Q. HORAT II 3 
Dignum mente dom6q; legentis honeſta Neronit, 
Munere cùm fungi propioris cenſet amici; 

Quid poſſim videt ac novit me valdiùs ipſo. 
Multa quidem dixi, cur excuſatus abirem: 

Sed timui, mea ne finxiſſe minora putarer, 
Diſſimulator opis propriz, mihi commodus uni. 
Sic ego majoris fugiens opprobria culpæ, 10 [777] 
Frontis ad urbanæ deſcendi præmia. 
Depoſitum laudas ob amici juſſa pudorem ; 
Scribe tui gregis hunc, et fortem crede bonumque. 


1 FLAGET | 


Quod fi 


Traque ego devitans gravieris peccati notam, deveni ad ſpecicm urbani wulifs, Ergo fl probas, quod 


werecundiam abjeci amici gratiã; bunc tuis aggrega, 


exiſtima probum & conflantem, * 


ANNOTATIONES, 


4+ Legentis beneſa Neronis,] Hac laus gra 
vi uma eſt in magnate, tum verd præſertim in 
juvene. Epiſt. præced. v. 14. Vide Pſaliis re 
gis Pſal. 101, Nen adbæſit mibi cor pravum 
— cum ſuterbo non edebam — non 
babitabit in med demo, qui loquitur inique, &c. 
5.  Proprioris amiciz] Apud Senee De benef. 
lib. 6. cap. 33. en iſti ſunt amici, qui agmine 
magno januam f ulſant, qui in prima: & jecun- 
das admiſſiones digcrun ur. 
7. Cur exciaius abirem:] Ne commenda- 
titiam hanc epiſtolam ad te ſeribetem, tibique 
moleftus viderer. 
3. Mea finxifſe minora] Exbibuille 
poiſe me, quam poflim, 


minus 


9. Opis] Æneid. 1. v. 604. 


"Rn 


» Grate: pe 


olwere di 
Nos opis eft r oy Dido. * | 
Mihi commodus uni,] Quod ſane invidios» 
ſum, Nam ex Platone, homo non fibi ſoli, ſed 
aliis quoque natus, (ts 1. 
10. Majcris opprobria culpæ, ] Diſſimulatio- 
nem, invidiam, ſolius mei ſtudium & amorem. 
11. Frontis ad urbanæ] Solet, qui in urbe 
degit, elſe humanior atque officiofior, contri 
ruſticus & agreſtis fronte & verbis aſperior. 
Alii frontem urbanam interpretantur perfrictio- 
rem, audaciorem, minus pudentem. Favet 
quod mox ſequitur : Depeſitum A ; 


Quod fi depofitum laudas, c.] Si lauday 
quod malui apud te eſſe confidentior, quam 


videri pardm ſincerus ac figelis amicus, 


EPISTOLA x. Ad PUSCUM ARISTIUM. 


— 


Vitam ruſticam pra urband laudat. 


Nos ruris amantes ſalu- 
tamus Fr cum urbis aman- 
tems in boc tantum diſpares 
walde, in vreliquis atem 
prope gemini, mente fa. 
ternã; guodcungue alter re- 
Huit, alter  quogue recuſat: 
v verd conſentimus, ut mY 


tuli, & noti columbi, Tu nidum cuflodis i. g 


Rb's amatorem Fuſcum ſalvere jubemug 
Rutis amatores : hac in re ſcilicet una 
Multum diſſimiles, at cætera penè gemelli, | 
Fraternis animis ; quidquid negat alter, et alter, 
Annuimus pariter, vetuli notiq; columbi. 
Tu nidum ſervas: 


5 [771} 
ego laudo ruris ameeni 


» * 1 


ANNOTATIONE SS. 


1. Fuſcum] Ariftio Fuſco comadiarum 


5. Celumbi,] Inter hos plurimus, & mutuus 


fcriptori inſcriptam vidimus Jam Oden 22, lib. | plans amor eſſe conſuevit. 


1. ejus quoque mentio fuit in Satiris, 


3. Cemelli,] Perquam ſimiles, ut ſolent eſe | qui mirum in modum delectaris. 


6. Nidum ſervas.] Reſides in urbe Roma, 


Rivos, 


— 


Vivere naturz fi convenienter oporte 


Ponendæque domo quzrenda eſt area primùm; 
Noviſtine locum potiorem rure beato? | 

Eft ubi plus tepeant hyemes? ubi gratior aura 15 
Leniat et rabiem Canis, et momenta Leonis, [773] 


Cim ſemel accepit ſolem furibundus 
Eft ubi divellat ſomnos minds invida 


Deteriùs Libycis olet aut nitet herba lapillis ? 
Purior in vicis aqua tendit rumpere plumbum, 20 
Quam quz per pronum trepidat cum murmure 


rivum ? 


Nempe inter varias nutritur ſilva columnas ; 
Laudatũcque domus, longos quæ proſpicit agros. 
Naturam expelles furca, tamen uſque recurret, 
An aqua in wicis contendens frangere tabulos plumbeos, limpidior 6 


alveo declivi ? Scilicet nemus fovetur inter columnas wer ſicolores, | 
fured naturam abigas, nibilominus redibit ſemper, 


ANNOTATIONES, 


ſpectum ad campos remotes, Verum tametſi 


6. Laude ruris amaeni Rives, Fc. ] Colu- 
mella vitam ruſticam dicit eſſe proximam ſa- 
pientiæ, & quaſi conſanguineam. Vide Epod. 
2. Seneca Hippolyt. Act. 2. vitæ ruſtice com- 
moda fic deſeribit: 

* Non alia magis eft libera & vitis carem, 
Rituſque melias vita gue priſcos colat, 
Quaͤm que relifis mænibus ſylvas amat. 
Non illum aware mentis inflammat furor, 
Nut ſe dicavit montium inſontem jugis : 
Non aura populi, & wulgus infidum bonis 2 
Non „ere invidia, non fragilis favor. 
Non ille regno ſervit ; aut reg no imminens 
Vano bonores ſeguitur, aut fluxas opes : 
| Spei metuſque liber, Wc. 
Nec ſcelera populos inter atque urbes fta 
Noevit, Cc. | 
Et teſte celo vivit, &c. 
9. Que vos ad caelum effertis] Seil. honores, 
opts, favorem populi, pompam urbanam, &c, 
10. Sacerdotis fugitivus,] Is faſtidiens libs 
& placentas, quæ "Heerdorl © facrificiis obve- 
niunt, ſimplicem panem appetit & præfert, he- 
romque fugit præ illorum tædio. Ovid. Faſt. 3. 
Tiba dei f̃unt, ſuccis quia dulcibus idem 
Gaudet, & a Baccho mella reperta ferunt. 
12. Vivere nuturæ fi convenienter ] Nature 
impertiri duntaxat idonea & neceſſatia, negare 


EPISTOLARUM LIBER I. 10. 
Rivos, et muſco circumlita ſaxa, nemũſque. 
Quid quæris? vivo et regno, ſimul ifta reliqui, 
Quz vos ad ccelum effertis rumore ſecundo. 
Utque ſacerdotis fugitivus, liba recuſo; 
Pane egeo jam mellitis potiore placentis. 


ſaxa muſco obdufia, argue 
FI IE 
1 gue wos laudatis admodimy 
wul, Placentas 


t, 


acutum ? 
cura? 


13. Ponendægue domo, &c.) Si vita beata 
& trarquillz fundamenta jacienda fint, © 
16. Rabiem Canis,] Caniculz ardores mole- 
ſtos. Lib, x, Od. 17. v. 17. Lib. 3. Od. 13. 
Momenta Leonis, _ AÆſtum ferventem, 
dum fol obit fignum is, menſe Julio. 


Vide lib. f. Od. 29. v. 19. | 
1B, Invida an ] Invidens homini, & eri- 
| Numidia, 


piens quietem, 
19. Libycis lapillis N. Lybia pro 
quæ utraque eſt regio Africe. Porro Numidicum 
marmor in pretio erat. Lib, 2. Od. 18. v. 4. 
20. Purior in vicis aqua, Cc. ] Per tubos * 
canales plumbeos deducta. AqueduQus magno 
ſumptu extructos Rome paſſim vide apud 
Alex, ab Alex. &c, | 10 5 
22. Nempe inter warias, &c.] Satis patet, 
inquit Horatius, quanti rura eftimanturz cum 
in medi$ urbe, & in ædibus magaificentiflimis 
nemora conſtruantur, &c. We.) 
24. Naturam ex ured, &c,] Eraſmus, 
Senſur eft, inquit, baud — dediſci, gue n- 
bis natura penitts indidit & inſevit. Duda me- 
tap bora d ramis, qui appofits furci tor guentur 
alio quam natura poſuerat, quã ſublatd, rurſum 
vergunt codem quo prius. ii, furcd * 
interpretantur, per vim, aſperè, & ignominioss 
god magis arridet. Cic. ad Attic, 


| 


autem, quz vitioſa expetit libido, 
ar > 1 E + "© % 4 x ; 


4 


lib, 26, Epiſt, 2. Sed guenicas furcillg 


expellere. Qui 
Et 


V4 


5 oC >] Q. H 
— vitirix  perfrie- 
| Aur gui diſcrimen ig 


8³⁰ 


l it purpurom Sidoniam 
* * nam Aquinate 

% mrburam, detrimentam 
| Soud capict majur, & me- 
n nic ioſtut, Im qui 
weſtier diſcerners falſum 3 


vero. A ro 
lernt ur piu ſeulum, adverfis 
Aerturbubitur. Si aliquid 


viminne  eftimes, invitus re- 
Hynes. Devita grandia. In 

10 inope beatior vita 
dri pate, quam ! ducunt 
Fincipes & frincipium fa- 
miliares, GCervus prgnacior 
equum arcebat paſcuis com- 


munibus, donec in diuturnd 


Den te tengo 
m, nee ore franum ex- 
. Ira qui timens ino- 
Nen ſroliat fe l bertate me- 
n pretiofiore 3 infelix do- 
winum. feret, J ſempergz fer- 
ous crit, quia faruvo con- 
gentus non e. Cui ſuæ non 


Quem res plus nimio deleRavere ſecundæ, 


;| Serviet æternùm, -quia parvo neſciet uti. 


ORATII FLACCT: + 

Et mala perrumpet furtim faſtidia victrix. 
Non qui Sidonio contendere callidus oftro 
Neſcit Aquinatem potantia vellera fucum, 
Certius accipiet damnum, propiũſve medullis, [774] 
Quam qui non poterit vero diſtinguere falſum. 
Mutatæ quatient. Si quid mirabete, pones = 
Invitus. Fuge magna: licet ſub paupere tecto 
Reges, et regum vita præcurrere amicos. 

Cervus equum pugna melior communibus herb is 
Pellebat, donec minor in certamine longo 35 
[mploravit opes hominis, fremimque recepit : 

Sed poſtquam victor violens diſceflit ab hoſte, 
Non equiteth dorſo, non frenum depulit ore. 

Sic qui pauperiem veritus, potiore metallis 
Libertate caret; dominum vehet improbus, atq; 40 


by 


Cui non conveniet ſua res, ut calceus olim 

Si pede major erit, ſubvertet; fi minor, uret. 
Letus forte tua vives ſapienter, Ariſti; 

Nec me dimittes incaſtigatum, ubi plura 45 [775] 
Cogere quàm fatis eſt, ac non ceſſare videbor. 
Imperat aut ſervit collecta pecunia cuique, 


nt facultates, ut olim 
pur hi 2 9 Tortum dign 


a ſequi potiùs, quam ducere funem. 


defornet, A anguſtior, lædet. O Avrifli, wives ſapiemter conditione tus contentus; mepue redargaei, 
| quando widebis accumulare plus, guam ſufficit, & mon deſinere, Opes congeſtæ unicuigue dominantur 
wel ſu uiunt; at debent magis fune trabi, quam trabere. | | | 


ANNOTATIONES. 


mur: quanquam ibi alii leg, aliter. Ariſtopha- 
nes de Pac. fimili dictione utitur, TwpcT; vy 
G 5% Sat. IJ. v. 239. 


Ie ad mores natura recurrit | 


 Damatos, fixa & maturi neſcia. 
25. Ft mala perrumpet furtum fuſtidia] Sa- 


pienter natura, quæ paucis contenta elle ſolet, 
vincet & damnabit faftidioſam luxuriem divitum 

que mal> expetentium, præter, aut etiam 
contra inſtinctum naturæ. 

26. Sidonio] Sidon & Tyrus urbes Pheœni- 
ci, opti d purpura nobiles. Vide hb. 3. Od. 
29. & Epod. 16. ſub finem. 

Contendere cullidus offro Neſeit Aquinaten, 
Se.] Apud Aquinum Latii urbem fie bat pur- 
pora, ſed quam periti facile dignoſcebant longe 
viliorem genvina & pretiosã & Tyro vel Sidone. 
Alii parum callidi in Aquinate, quod Sidonian: 
imitaretur, decipiebantur. Aquinum ignobile 


oppidum angelici+ doctoris Thome illinc ori- 


Oftro] Color eſt ſubrubeus aut violaceus, & 
ſanie confectus oftreorum, maximè verd muri- 
cis, cujus frequens piſcatus eſt ad urbes modò 
dictas. 5 

28. Propiuſve medullis,] Metaph. à venenis 
aut mor bis; quibus cum medullæ ac recondi- 
tiores partes corporis attinguntur, de ſalute 
conclamatum eſt. 

34. Cervus equum, Cc. ] Steſichoro fabulam 
iſtam attribuit Ariſtoteles, narratque Rhetor. 2. 

40. Dominum vebet improbus, &c,] Sicut 
victor cervi equus in ſervitute hominis manſit, 
fic homo pavpertate excuſsã mancipium fit cu- 
piditatis & pecuniz fibi dominaafis, 

42. Cui non conveniet ſua res,] Qui opes ha- 
bebit nimias, ideoque fibi non convenientes, 
tam ab iis lædetur, quam pes a calceo parum apto. 

Ut calceus] Proverbium eſt à Grecis deri- 
vatum ; Ne ſupra pedem calceus, | 

47. Imperat aut ſervit] Senec, De vita bea- 
ta: Divitie apud ſapientem wirum in ſervitia 
ſunt, apud fultum in imperis, 


undi ſama ſubinde illuſtravit. | 


| 48. Tartam digna ſegui, &c.] Dio vide- 
Hec 


= 


EPISTOLARUM LIBER. 1 . 


339 


Hæc tibi dictabam poſt fanum putre Vacunz, , | ||Fgo. % ſcribebam, ite pope 
Excepto, quod non ſimul eſſes, cætera lætus. 50 ras 7 S 


* 


ſane per emma, ni 
| nee oo ro 


tur ducta à facris illis ſaltationibus Roma fieri 
cConſuetis ad reftim, eujus printipĩum tenens priæ- 
ſultor funem ducere, slii ver fone duci, aut 
dudtum funem ſequi dicebentur. Tit. Liv. lib, 
27. Per manus. reſle dati wirgines ſonum_wocis 


pedum modulantes i 


neefſerunt. | 
40. Bac tibi diflabam} Puero vel librario 
dictabam Epiſtolam hanc tibi mittendam. 


ad Vacunam, dum vacuus & otloſus ſcribit ad 
octupatiſſimum Fuſcum Ariſtiu m. 

| Vacune, ] Vetuſtimma hc Sabinorum des, 
in agro Reatino, ſacra etiam habens nemora, 


ex Plin. Ib. 3. cap. 12. aliis dieitur Minerva, 
aliis Diana, Venus, Ceres, Varro Rer, divin. 
lib. 1. ait eſſe Victoriam, quz facit vacart A 
curis. Vet. ſchol. Porrò Vacunalia Decembri 


Peſt fanum putre Vacung,] Hæc vacationis menſe celebrabantur à ruſticis jam vacuis ope- 
dea, Sabinis pridem culta' fuitz unde fonum rum, poſt collectos fructus. Ovid. Faft. 6. 


ejus vetuſtate & carie detritum, putre dicitur, | Nunc 
Ingeniosè vero & lepide ſe ipſe poeta collocat 


. 


—_— — 0 


cum fiant antique ſacra Vacung, 


3 2 4 ” * _ 


W 


% — 


EPISTOLA XI. Ad BULLATIUM. wan 


i felicitatem parim facit bens. 


d tibi viſa Chios, Bullati, notäque Leſ- 


bos? 


O Bullati, guid cenſes 4 
Chio, & de Lefbo celebratiſ- 


776] 


#7 quid de o niti 
Quid concinna Samos? quid Creeſi regia Sardis P 4 4% Ce np 


guid de Sardi Craefi regidF?. 


Smyrna quid, et Colophon? majora minoräne 7% % Spe & Colophone? 


fama ? 


minus fams? An ie vi- 
CunQine pre campo et Tiberino flumine fordent?|dentr way 


| ANNOTATIONES. 
1. 2 tibi viſa, &c,] Bullatium elariſſi - 
mas Aſiæ minoris urbes pervagatum compellat 
poeta : & quod noſſet hanc eſſe ejus mentem, 
ut extra Romam vix ſe beate vivere exiſtimaret ; 
. occafionem ſumit aſſerendi, ſelicitatem minime 
a loco pendere: ac ſapientera virum ubique 


locorum eſſe beatum poſſe. 
Od 


Chior,] Inſula maris lonii: de qui lib, 3. 


. 19. / : 
5 er ?] /Egei maris inſula nota cùm vino 
yr tum præſertim natalibus Alczi & 
Sa 


4 habent aliquid majus aut 


reg nenda pre Martio 
campo & fluvio Tiberi q 


divitiis inclytus, 3 Cyro ſubinde victus | 
quod ante Solon monuerat, rebus humanis b 
eſſe fidendum. Nempe fortuna vitrea eff 5 cum 
ſplendet, — 2 ; 

3- Smyrna] Urbs Jonizz maritima, hodie 


regionis primaria. 


Colophon ?] He civitas Smyrnam inter & 
Epheſum, mari pariter imminet; avro proba- 
tiflimo celebrata eſt: dedit etiam locum diftio- 
vi iſti, Colopbonem imponere, id eſt; ultimam o- 
peri manum adhibere. Inde fluxit, quod cum 


pphonis: de quibus lib. 1. Od. 17 & 32. exardeſceret bellum inter populos quoſpiam, il- 


item lib. 2. Od. 13. 


lud ſtatim conficeretur, ubi primdm ulteros 


- 2. Samos] Inſula maris Icarii contra ur- |equitatu ſuo juviſſent Colo deal. Strabo. 


bem Epheſum : concinna, vel edificiis elegantiſ- 


fimis, vel cœlo temperato, vel cultu pracipuo | ſuperiores an inferiores laudi 
Junonis. Adde celebritatem & vaſis fiftilibus, | tribuir ? - 


Majora minorane famd 7] Suntae urbes iftze 
„ quas illis fama 


que Samia dicuntur; necnon ob Pythagoram| 4. Campos] Ameniſſimo illo ad Tiberim, ex- 
illine oriundum, &c. - i 


ercitationtbus Rom, juventutis 


Croſs regia Sarais ?] Hec urbs Lydiz, regia; Metonym. pro urbe Rom$. Hb. 1. Od. 8. 


quondam Cref, hodic jagct, Cu. immenlis 


Tiberino flumine] Albula pridem * 
| n 


540 bo 
An optores aliguam > civita- 
"ribus Attali* an Lebedum 
-Eupias, maris perteſus atpue 
itinerum? BUELAT, Nofti, 
gualis fit Lebedus ; deſertum 
_ oppidum Gabiis' & 
 Figenis; attamen ego mal- 

ibi degere, aue im- 
memor propinguorum, tiſque 
contemptus, & terrd mare tt- 
widum eminus contemplari, 


Fidenis vicus 


Oblituſque meorum, obliviſcendus et illis, 
Neptunum procul è terra ſpectare furentem. 

Sed neque qui Capui Romam petit, imbre lutõque 
Adfperſus, volet in cauponi vivere: nec qui 


E HORATII FLACCT 


An venit in totum Attalicis ex urbibus una? [777 
An Lebedum laudas odio maris atque viarum ? 
Seis, Lebedus quid fit; Gabiis deſertior atque 


: tamen illic vivere vellem, 


1 


HORAT, At nec qui Ca- Frigus collegit, furnos et balnea laudat, 


gra Rimam pergit, 
& carno. conſpurcatus, morari 
ſemper in caupond welit : nec 
gait contraxit 
JSurnos & balnca, tanguam 
prebentia vitam omnino feli- 
cem. Nejwe fer vebemens Au- quod 
fer exagitaverit in aperto ma- Penula ſolſtiti 
ri, ideo wendas nawem ultra | 


mare ZEgaum, Certe hominem ſang mentis non plus j 


eerns in ſe/flitio eæſtivo, campeſtre tempeftate nivali, 


ANNOT 4 


fluvius Romam interluens, Tiberino Albæ re- 
ge ſubmerſo, novam eſt appellationem ſortitus. 
Lib, 2. Od. 2. Ovid Faſt. 2, . 

Albula, quem Tiberim merſus Tiberinus in undis 

„„ + | 

5. Attalicis ex urbibus uns?] Quaedam ex 
vrbibus Aſiaticis, quas tenuit rex Attalus, 
Lib. 1. Od. 1. Lib. 2. Od. 18. 

6. An Lebedum laudas odio maris, &c.) Adeo- 
ne pertædet navigationis & peregrinationis, ut 

In quovis ignobili & deſerto vico malis ſubſiſtere 
ac refidere, quam mare aut quodvis iter am- 
lius inire ? ö 

Lebedum] Oppidum Aſiæ minoris, ad oram 
finds Ionici ;z ubi quotannis ſcenici luci celebra- 
bantur in honorem Liberi. Strabo. Non deſunt, 
qui vicum eſſe in Italiã maritimum dicant. 

7. Scis, Lebedus, Ic. ] Reſponſio eſt Bullatii, 
edium ſuum maris & viarum ex hibens. Hæc ta- 
men citeraque omnia ipfi Horatio tribui poſſunt. 
- Gabiis, Fidenis] Doo hæœc oppida Latii in 
Sabinis poſita. | | 

10. Neptuuum procul, &c.) Deum maris, 
Meton, pro ipſo mari, Lucret, Lib. 2. 

Suave, mari magno motantibus equora wentis, 

E terra m1gnum alterigs ſpect᷑are laborem. 

11, Sed negue qui Capus, Sc.] Vel ſe ipſe 
poë a corrigit, vel Bullatium refellit fimilitu- 
dine conglobata, Quaſi viator in cauponi ſem- 
per diverſari velit, qui lutum itinere collectum 
illie abſterſerit, madidaſque imbre veſtes exſic- 
caveritz atque imbrium lutique odio viam ac 


| 


| 


| 


1 


patriam nolit repetere, 
Capuã] De hac vrbe Campaniz precipus, 


b Ut fortunatam plenè præſtantia vitam. 
Nec ſi te validus jactaverit Auſter in alto, 
rigus, laudat Idcirco navem trans Egæum mare vendas, 
Incolumi Rhodos et Mitylene pulchra 


15 


facit, 


[77] 
o, campeſtre nivalibus auris, 


ut Rhodus & clara Mityline, 7a las 


4: 


TIONES. 
Romom petit, ] Longo itinere. 
13. Furnos & balnea laudat,] Calida nempe 


loca, | 
15. Aufter,] Ventus meridionalis, pluvios 
admodum & procelloſus. Lib. 4. Od. 4. 

16, Idcirco. navem trans Ag. Cc. ] Velut 
nunquam rediturus in patriam, ſatiùs ducens in 
regione tranſmaring vitam finire, quam naviga- 
tionis incommodga & pericula iterum experiri. 

- Egaum mare] Lib. 7 Od. 6. . , 

17. Incolumi Rhodos, &c.) Vir fapiens ad 
beatam vitam non magis expetit Rhodum, ali- 
aſve urbes florentiſſimas, quàm penulam eftate, 
&c, Vel ſenſus eſt; Quamvis jactatus fis Auſtro 
& tempeſtatibus, attamen ſalvus evaſifti ; nec 
te morari debet incolumem Rhodus, &c. Ergo 
Romam redi quamprimam, dum vales j vþi 
apud nos jactes &-extollas Rhodi pulehritudi- 
nem ac Mitylenæ, Samum etiam & Chium, &c. 

Rhodos, Mirylene] Inſulæ  rebus omnibus 
felices, Vide lib. x. Od. 7. 

18. Penula ſolſtitio.] Pallium denſum adver- 
ſus imbres & frgus, fervente zftu, Junio menſe 
in ſolſtitio eſtivo, cùm ſol ultra non progre- 
ditur, Macrob, _— = * cap. 7. Con- 

at ſolem negue ſur ultr ncrum, neue 
——— deorſum "meare'; ſed cum ad 
trepicorum confinia pervenerit, mox revert! : 
unde & ſolflitia wocantur, Et quia eftivus tro- 
picus temperate noſtræ terminus ' eft, ideo cum 
ſol ad ipſum finem wenerit, facit nobis æſtivot 
calores, de wicino urens ſenſu majore ſubyefa. 

Campeſtre] Subligaculum aliqui interpretan- 
tor: alii tenviorem veſtem, qua induti juvenes 


Epod, 16. & Lib. 2. Sat. g. 


( 


ſeſe in campo Martio exercebant, 


Per 


EPISTOLARUM LIBER' I. 12 


Per brumam Tiberis, Sextili menſe caminus. | 
Dum licet ac vultum ſervat fortuna benignum, 20 
Romæ laudetur Samos, et Chios, et Rhodos abſens. 
Tu, quamcunque Deus tibi fortunaverit horam, 
rata ſume manu, neu dulcia differ in annum: 
Ut, quocunque loco fueris, vixiſſe libenter 
Nam ſi ratio et prudentia curas, 
Non locus effuſi late maris arbiter, aufert; [779] 
Cœlum, non animum mutant, qui trans mare morari declare. 


Te dicas. 


currunt, 
Strenua nos exercet inertia 
Quadrigis petimus bene vivere. 
Eſt Ulubris, animus fi te non deficit 


tenet ſocordia : navibus & equis vitam beatam 
Ulubris, modo tibi Pacaſa — an fuerit. 


ANNOTATI 


19. Per brumam Tyberii,] Quaſi vers quiſ- 
quam hyeme cupiat flumen ſubire, ſeque in eo 
lavare, aut natare, 

Sextili menſe] Ardente cœlo & canicula. 
Vide ſupra, Epift. 7. 

Caminus] Vox Graca eſt fornacem fignifi- 
@ans, and Ty xatual@, à calore. Iſidor. 

21. Rome laudetur Samos, &c.] Hac Bulla- 


tius: Rome ſim moed, laudabo ſponte Samum, | 


Rhodum, &c. at ad eas urbes & inſulas navigare 
ne mihi contingat in poſterum. Vel hæc pari- 
ter, & que ſequuntur, intellige ab Horatio 
dicta, quemadmodum explicavi paulò ante, 

22. Tu, guamcungus Deus, c.] Reponit 
Horatius: Imò quicunque hors & quocunque 
loco lætus ac beatus eſſe potes, ſi ratio & pru- 
dentia duces tibi ſint. Vel, interim, dum ad nos 
redeas, horis felicibus fruere, ubique lætus 
efto, & æquo animo quævis accipe. 


23+ Nec dulcia differ] Lib. 3 Od. 8. v. 27. 


: navibus atque 
uod petis, hic eſt: 


1 4 
. 8 


& Cbhium, & Rbodum pro- 
cul poſitas. Quodcungue verd- 
tempus felix tibi Deus con- 
c 1 , gratd manu ! ' 
25 b in annum dier lætiti- 

am: ut quacungue in regione_ 
; degas, te ſponte ibi cm- 
Enimverd 

ratio ſapientia, 16 
autem fitus arcens mare 
exundans, abigit ſolicitudines 3 
7 ultra mare navigant, 
cœlum quidem mutant, non 


2 3 verd animum. Gravis nos 


guerimut, Atqui bie eff illud, quod guaris : of 


ONES, | 

26. Locus effuſi laid mariz arbiter, ] Urby 
quzevis ad mare pulcherrima & potentiſſima, 
portu commoda, navigatione celebris, egregid 
munita apggeribus, quibus velut ad arbitrium 
fluctus maris aſſilientes frangit ac domat. 

27. Cælum non animum mutant, C.] Pytha- 
goras dicebat, non mutatione locorum pruden- 
tiam doceri, aut imprudentiam tolli, 

28. Strenua inertia :] Oxymoron. 4 

Nawibus atque Quadrigis,) Gal). Par mer & 
far terre: Item, A pied & d cheval, 

29. Quod petit, bie 27 Ne longe quæras 
quod in promptu eſt. Si ſapis, ubicunque fis, 
felicitatem præſtò habes, vel in quovis angulo 
& oppidulo maximꝭè obſcuro & ignobili; v. g. 
Ulabris in Italiß; vel Lebedi in Aſid. 

30. Ulubris,} Ulubræ oppidum Latii in 
Campani4 prope Velitras, deſertum ac vile, 
hoc unum habens memorabile, quod Auguſtus 
Cæſar in eo fit educatus. 9 

Animus fi te non deficit equus.] Plaut. Aulul. 


; Dona preſentis cape lætus bore. | bens Af ering TI NY * 
EPISTOLA XII. Ad It | 

Tantum dives quifque, quantum rebus utitur. 
Ructibus Agri Siculis, quos colligis,|  9- Jeri, „ werd | potiaria 


ANNOTATION 


in Siciltd  percipis, majeres 
E 8. 5 


1. Frufiibus Agrippe) Ad Iccium hunc eſt . Agrippe] Is Augufti gener, de quo l. 1. Od. 6, 


Od. 29. lib. 1, ubi, ficut & hie, ejus cupiditas 
Aetatur, non ſine multo ſatitico Ale. 


Siculis,] Sicilia inſula Italie adjacens, & ab | 
| 1 


| 


542 


Q. HORATII FLACCT / 


tibi cpes dare nequit Fupi-] Sj rectè frueris, non eſt ut copia major þ 245471 4 


ter : define congucri. Ne 


r ans oxtnttt han 4iun Jove donari poſſit tibi: tolle querelas. 


bet wſum. 
tus ac pedes commode ſunt, 
mibil amplius regum divitie 


Si venrer,. ſs l- Pauper enim non eſt, cui rerum ſuppetit uſus. 
Si ventri bene, ſi lateri eſt, pedibuſque tuis; nil 


FR 


Lala. 187 fortd ine Divitiæ poterunt regales addere majus. 
ter edulia- poſſeſs ſobrius Si fortè in medio politorum abſtemius herbis 


weſceris oleribus & legumini-| Yiyis, et urtica; fic vives protinus, ut te 


bus, ita porrd wiftitabis, ut 


fors te flatim aureo flumine Confeſtim liquidus fortunz rivus inauret : 


1 


hecupletet : ſeu guoniam pe- Vel quia naturam mutare pecunia neſcit, 10 


cuma .mequit indolem mu- 


ture 3 . five quod omnia 2 


am virtutem penis. 


Vel quia cuncta putas uni virtute minora. 
Miramur, fi Democriti pecus edit agellos, 


et quod demiremur, , De- Cultique, dum peregre eſt animus fine corpore 


mocriti agros & ſata depaſ- velox 
catur grex aliens, dum Che the inhar 
mens agilis velut extra cor- Inte 


Pus peregrinatur : quandoguidem tu in tantd prurig 


27 ANNOTA 
eſt. Habet in circuitu plus quam ſexcenta paſ- 
ſuum milliaz omnium maris Mediterranei am- 

pliſſima cenſetur; frumenti adeo ferax, ut hor- 
xeum populi Romani diceretur. Cic. Ver. 5. 
c. 2. Sapient ille M. Cato penariam cellam reip. 
noſire, nutricem plebis Rem. Siciliam nominavit. 

1. 2uos colligis,] Velut procurator aut coaQor 
ab Agrippi conſtitutus, ad colligendos ſructus ex 
agris fructvariis, paſcuis, vectigalibus. Sunt 
qui Iccio donatos ab Agrippa aſſerent agros. 
Verdm quod, ait poeta, frueris, indicat magis 
uſum ſructuum fuiſſe conceſſum, id eſt, jus 
utendi fruendique iis, quæ Agrippz erant. 

5+ Si ventri bene, @c.] Sicibus potuſque ſup- 
petit, fi ſtratum & cubile, ſi equus, vel potiùs 
calcei ac indumenta. Hinc volunt quidam 


Jecium perſtringi velut Epicureum. Quin] liberales callebat. 


t 


ſcabiem tantam et contagia lucr i, 
ine & lue quaſius, 


TIONES. 

It. Vel quia cuncta putat, &c.) Satirice 
vellicat ejus parſimoniam; quaſi oleribus veſ- 
catur pre amore virtutis, & contemptu dapum 
exquiſitarum; cùm ſordida parcitate & avaritia 
potiùs ducatur. | | 
12. Miramur, fi Democriti, &c.] Aded mi- 
rari non debemus, quod Democritus itz neg- 
lexerit patrimonium, unis rebus philoſophicis 
intentus, ut etiam agros & fruges ſuas per- 
mitteret à vicinorum pecoribus devorari. Tu 
certg, Icci, mirabilior es, qui quidem augen- 
dis opibus ſedulò vacas, fimul & ſtudio rerum 
maximè ſublimium. Irxiſio ſalfifſima, 
Democriti] Abderites ifte philoſophus ex 
atomis conſtare omnia ſtatuebat. Naturalia, 
moralia, mathematica, omneſque diſciplinas 
Vixit cum Socrate, circa 


imo paulo poſt Stoĩcus fuiſſe oftenditur, - ac] Olympiadem 80. conſenuit verd ad annum 


rerum ſublimium ſtudioſus. g 

3. Urtica;] Plin. lib. 21. cap. 15. Urtica 
incipiens naſci were, non ingrato, multis etiam 
religioſo in cibo eſt, ad pellendos totius anni mor- 
30. Vide & Dioſcorid, lib, 4+ cap. g4+ Nihil 
ad rem. Urtica piſciculus carnis tenerrimæ, coc- 
tu facilis, in mati Siculo frequens; de quo 
Athen. lib. 5. : 

9. Rivus inauret :] Alluſio eſt ad ſabulam 
Midæ Phrygiæ regis, qui cùm ſtolidè optäſſet 
in aurum converti quicquid contrectaſſet, jam- 
que Cibis pariter immutatis fama periret ; tan- 


dem Bacchi, vel Apollinis confilio ſe abluit| 


in PaRolo flumine, quod exinde inauratum 
pretioſas cepit arenas volvere. Cicero ad Tre- 


batium ſcribit : Malle te pute 4 Ceſare conſuli, 


guam inaurari. 


10. Vel 7 naturam] Liberalior non fit 
avarus, et 


Z#tatis 109. Plinius eum vocat, Sagaci 

ac vitæ utiliſimum. Cicero paſſim laudat. De 
nat. D. I. 1. n. 121. Democritus vir maguus in 
primis, cujus fontibss bortulos ſuos Epicurus irti- 
| gavit. n. 6g. ait, Eſſe corpuſcula guadam levis z 
alia aſpera, rotunda alia, partim angulata; cur» 
7 fuæ dam, — velut adunca : = ex bis 
effetum efſe cœlum atque terras, nulla cogente 
narurd, 7. pon ho fortuito. Acad, Qs 1 
4+ n. 56. Ex inviduis omnia gignt affirmat : & 
n. 121. Aſperis & levibus, bamatis, uncinatiſque 
corporibus concreta bæc eſſe, &c. 

13. Dum peregrè e animus] Dum mens 
extra corpus veluti peregrinata naturæ arcana 
ſerutatur: adeoque non advertit, quæ circa ſe 
gerantur. Cic. pro Milone. An werd tu ſolus 
a tu boſpes in bac urbe werſaris? tuæ 


rinantur aures ? 


pecunid cupiditas imminuitur, 


opibus affluatz nec . 


14. Scabiem] Avaritiam inſtar ſcabiei adhæ- 
, ſerpentem, mordentem. 5 
Nil 


EPISTOLARUM LIS ER I. 12. 
Nil parvum ſapias, et adhue ſublimia eures: 
Quæ mare compeſcant cauſæ; quid temperet 


annum; 
Stellæ ſponte ſus, juſſæne 
Quid premat obſcurum lunz, quid pr 
Quid velit et poſſit rerum concordia 


Empedocles, an Stertinii deliret acumen. 
Venim ſeu piſces, ſeu porrum et che trucidas, 


Utere Pompejo Groſpho ; et ſi quid 


Defer ; nil Groſphus aiſi verum orabitet æquum. 


Vilis amicorum eſt annana, bonis ubi quid deeſt. 


Ne tamen ignores, quo fit Romana | 


Vilis ef} amicorum. 
reſpublua z 


16. Quæ mare compeſcant canſe,] Ne terram 
obruat, cum ea fit altivs, Propert. lib, 4. Eleg. 4+ 
Curve ſuos fines altum non exeat &quor P 

Nuid temperet annum z] Quid varias temporum 
faciat commutationes ac vices, quatuor anni 
tempeſtates ; ver, æſtatem, autumnum, hyemem, 

17. Stella ſponte ſuf, juſſæne vagentar, Cc. 
An motu proprio, an juſſu & impulſo externo, 
Virgil. En. g. v. 21. Palantes cœls flellas dicit. 
Plin, lib. 2. de his multa. Cap. 6. Septem 
fidera ab inceſſu vocamus errantia, inquit, cum 
errant nulla minis illis, Qc. 7; 

13, Quid premat obſcurum lune, &c.) Quid 
lunam creſcere ac decreſcere menſibus fingulis 
efficiat. Plin. modo cit, lib, Cap. 9. Omnium 
admirationem wincit lune fidus terris familia» 
riſſimum, Mu'tiformi bac ambage torſit inge · 
nia contemplantium, & proximam ignorari 
maxim fidus indignantium : creſcens ſemper aut 
ſeneſcenn: & madd curvata in cornua, modd 
&qud portione diviſa, modo finuata : 
Immenſa orbe pleno, ac repente 
nulla; alias pernox, alias ſera, &c, 

19. Quid velit & poffit rerum concordia diſ- 
cors :] Quomodo dlementa quatuor inter ſe pug 
nantia concinnam tamen mundi compagem ref. 
que omnes conſtituant, perinde ac fi virtutes 


vagentur et errent: [782] ö 


proventus, quando Gonis guidpiam deefl, Ne anten neſcign, quo 


ANNOTATIONES. 


mediter : * 


15 


oferat otbem; 
diſcors: me, gui lumen ejus prada 
2014: uid waleat gffeciat 
di] s | rerum conſenſo> 
utrum Empedocdes, a Ster- 
tins ſubtitites aber. AM 
| ſue piſces, Jive 
ca pe ae amiſiariter 
ſadbile Pompriues Groſphins 


petet ultro 


[78] 


'ac fi allguid regal, Jpore 

1 0 0 

te dons. Nibhil 75 Bus p- 
deo res; 25 tet mfi rectum 


5 
47 


dus, præterquàm quod (ut ef in Kpiſt. ad Pi- 
ſones, v. 464 ) 


| 


„bes immortatis: baberi i 

Dam cupit Empedocles, ardenters frigidas 
AMtnam | ph 4d 

Jafiluit. 


Quz cer's ond veſani3 æqusvit aut ſupergait 
ſtultitiam multiplicem Stertinii abunde ventila- 
tam, I. 2, Sat. 3, Prætetea vero id habentes 
miles quod, ut Stertinius ducentos ac viginti 
libros Stoicorum verfibus Latinis deſeripſit, itn 


| Empedocles Pythagotea acute magis qui m util 


carmine complexus eſt: ac fic nimirum 
philoſophiam obſcuriorem redJidit, fatuogue 
ſe labore pariter maceravit, De Empedecle 
iterum dicemus ad locum modo cit. Epiſt. all 
Piſones. 

21. Seu piſces, ſeu porram, Q.] Seu and, 
ſeu WED GAP ſeu ES 
ſobriuſque, & ab omni animatium carne ab ines, 
leguminibus autem veſci amasz ſeu mare. 
Epicureorum piſces ac dapes exquiſitas ſectatia. 


- 


| 


In delicils piſces habitos patet ex dictis lib. a. 


Sat. 4. N a 
22. Utere Pompejo Proſpho ;] In contuberni- 
um tuum ac famifharitatem adhibe Pompeius 
Groſphvm, equitem Rom. & Sicilm orjuaduimy, 


non contrarias haberent, Lactant. lib. 2, cap. 10, 
Diſcordi concordid mundum conſlare dicit, Ovid, 
Metamorph. I. 1. v. 430. 


Nuippe ubi temperiem ſumpſere bumorque ca- 
lorgue 


1 

Concipiuat $ & ab bis oriuntur cuncta duobus, 

Cumgue fit ignis ague prgnax, vapor bumidus 
omnes 


Rex creat : & diſcors concordia, fatibus apta 


20. mpedocles, an Stertinii delirit acumen, ] 


Hunc Horatii fuiſſe amicum, cam ex hoc lo 
innoteſcit, tum ex Ode 16. lib. 2. 

24. Vilis amicoram off annona, Fr.] Pareo 
conſtant amici, cùm boni viri non omnino ſent 
divites; hos enim vill pretio comparabis, tibigue 
adjunges, videlicet haud ita difficile, ſed offi- 
cioſos; haud in petende importunos, ſed vere- 
cundos. At contra opulentus, quippe ut plufi- 
mom arrogantes ac ſuperbos, 7 er bj bi- 
que conciliare non ita facile eſt. Paſleratiss 
feet: Bonis ab! ge dos wat Wan Ae 


Empedocles fant haud eum Stertinio comparaa · 


ablimili, Plaut. umm. Carifiram probe- 
Cantaber 


5 


ran aw 


— ͤ f a 2 
— — — — — — - 


rr 


=” hs 
—— 


——— — 
. — — —— — . —— — T 2 


| 
| 
| 


— — 


— 
— ———————— — — — — _—_— — 


Fe . — 


— — 


| 
| 


/ 


$4 Q. HORATII FLACCH 


Cantdbri ab Aird Ar-| Cantaber Agrippæ, Claudi virtute Neronis -- 


menit 2 Claudio Nerone ſub- 
acti ſunt, Phraates ſupplex 


Armenius cecidit : jus, imperiimque Phraates 


Jubdidit ſe legibus ac potetari| Cæſaris accepit genibus minor. Aurea fruges 


Cæſari. "tia Pen Italiæ pleno d 


cornu. fruges ralice profundit 


INNO 7 4 


iffundit copia cornu. 


TIONES. 


ram eff annonam, improborum werd proventum| poſuit, Recepit & Agua, que B. Craſſs adems 


multd uberrimum. | 

26. Cantaber Agrippæ, c.] Ex his innuitur 
ſcripta hæc Epiſtola, Auguſto ſextum conſule, 
anno imperii ejus decimo ſexto, qui fuit inſigni- 
tus triplici ejus victorià, Cantabrici, Armenicà, 
Parthici, Fabric. Anno U. C. circiter 
733. Cantabros a L. Emilio jam ante — 
tatos victoſque, at rorſum bellum moventes, 
Agrippa ſubegit. Eodem tempore Tiberius in 
Armeniam profectus regnum Tigrani reſtituit. 
Patbhi demum bis perculſi amicitiam Avguſtipet's 
verunt, Phraateſque regnum ſuum recuperavit. 

Cantaber] De Cantabris lib, 2, Od. 6, lib. 3. 
Od. 8. lib. 4. Od. 14. 

Arippæ,] Vide citat, modd lib. a. Od. 6. 

Cleu i wirtute Neronis Armenius cecidit :] 
Sueton. Tiber. cap. 6. Stipendia primd expedi 
tione Cantabricd tribunus militum fecit. Deinde 


rant Parthi, De Claud. Nerone ſupra Epiſt. 3. 
& 9. De Armenia lib. 2, Od. 9. ; 
27. Phraates] Petſarum rex & Patthorum, 
Vide lib. 2, Od. 2. * 
28. Genibus minor.] Supplicans apud Auguſ- 
tum Cæſarem. Plin, 11, cap. 25, ita ſcribit: 
Hominis genibus quedam ineſt religio, objeruds 
tione pentium. Hec ſupplices attingunt : ad bec 
manus tendunt : bac ut aras adorant : fortaſſe 


quid inet iis vitalitas. Virgil. En. Jo V. 607. | 


Genua amplexus genibuſue wolatans 
Herebat, 1 8 


Wem in locum Serviut, Genua, inquit, i- 
ſericordiæ conſecrata, ut aures memoriæ, frour 
genio, dextra fidei. 

Aurea fruges, c.] Abundans eſt frugum 


ducto ad orientem exercitu, regnum Armeniæ nom 4 & proventus in toti Italia, 


Tigrani reſtituit, ac pro tribunali diadema im- 


29. Pleno copia cornu.] Vide lib, 1. Od, 17. 


vo 
—_ — 4 — — 
_ 


WP 


EPISTOLA XIII. Ad PINNIUM ASELLAM. 


Decet, qua ratione libros 


Auguſto decenter erat. 


-  Quemadmodum non fene, IT proficiſcentem docui te ſæpe, diũque 784 


nec paucis admonui te diſce- 
dentem, © Vinni, i Auguſto 


Ceſari libres meos figillo Si validus, fi 


clauſes, i quidem bers 
| ANNOTA 
1. Ut preſficiſcentem] Scripto iterat Horatius 


mandata verbo ante commiſſ; Vinnio ſuo vel 


miniſtro vel familiari. Ruri tum fuiſſe illvm 
iaelligimus. 

Sæpe, diuque, ] Nempe, ut ad Brutum lib, 2. 
Epiſt. 16. ſcribit Cicero, Permagni intereſt, quo 
tempore ep iſtola reddatur, Nam quemadmodum 
gui ad nos intempeſtive adeunt, moleſfli ſæpe ſunt ; 

epiſtolæ offendunt non leco redditæ. 


2. Signata volumina, ] /Equum eſt enim, ut 


primo rei miſſæ aſpeRu fruatur ille, ad quem 
mittitur, præſertim ſi vir fit primarius. Quòd 
f quis præriperet, aut per incuriam improbita- 
temve librarii vel tabellarii interciperet, munus 
vile & peſſum ire cenſendum. | 


reddes ſignata volumina, Vinni; 
lætus erit, {i denique poſcet: 


TIO NES. 


1 olumina,) Gall. Un rouleau de papier. Ang. 
A roll of paper or parchment. | 
Vinni;] Is C. Vinaius Fronto dicitur, Vet. 
comment, 
J. 3. Si validus, fi lætus erit,] Cicer. modo cit, 
Præcepi ei, quem ad te mifi, ut tempus obſer- 
varet epiflole tibi reddendæ trum cum 
ſolicitudinis aliguid baberes, an cum ab emini mo- 
leſtiã vacuus eſſes. Noſter lib. 2, Sat. I. v. 18. 
| Ni dextro tempore Flacci 
Verba per attentam non ibunt Cæſaris aurem. 
Si denigue poſcet :] Hinc apparet expetita ab 
Auguſto fuiſſe carmina, quæ Horatius per 
—— mittebat, Itaque mandat Vinnia, ut 


\tat fe decenter ham principe, N 
a b "Nu 


EPISTOLARU 


Ne ſtudio noftri pecces, odiũmque libellis 
Sedulus importes, opera vehemente miniſter: 3 
Si te forte meæ gravis uret ſarcina chartz, 
Abjicito potiùs, quam quo perferre juberis, [783] 
Clitellas ferus impingas ; Aſinæque paternum 
Cognomen vertas in riſum, et fabula fas. 
Viribus uteris per clivos, flumina, lamas: 
Victor propoſiti ſimul ac perveneris illuc, 

Sic poſitum ſervabis onus : ne fortè ſub ala 
Faſciculum portes librorum, ut ruſticus agnum; 
Ut vinoſa glomos furtive Pyrrhia lane 
Ut cum pileolo ſoleas conviva tribulis. 


Ne vulgo narres te ſudaviſſe ferendo 


Carmina, quz poſſint oculos aureſque morari 


Cæſaris: oratus multi prece, nitere. 


Vade, vale: cave ne titubes, mandatiq; frangas. 7 


4 NNO 7 4 


paulùm, dum ſuo nomine ſalutatus Cæſar ultrd 
quzrat, num ab eo fint delata, qua popoſcerat. 

4. Ne ftudio neftri pecces, &c.] Quiſquis vel 
non opportune, vel inept rem molitur, peccat«. 
| Pindarus egregis 4 3s xaiple warri; Ixt ap- 
vv. ofpportunitas omnis rei ſummam, caput, 

fectionem continet, Pyth, Od. 9. 

6, Si te fort? gravis, & ,] Nihil age omni- 
nd, potids quam temerè, inconfiderat> quid- 
mou agas coram avuguſtiflimo imperatore, 

ave ne delatum munus parùm decors tradas z 
aut ſtolide feſtinando, aut præproperè mandatis 
perfungi cupiendo. ; 

8. Clitellas] Thecas librorum. Alludit ad 
Afinz cognomen, vt & in ſequentibus. 

Ferus] Praxceps, inurbanus, ſtupidus. 

Impingas ;] Solent Afini grave moleſtumque 
ſibi onus excutere, & in terram impingere. 


Aſmneeque paternum, Ce. ] Pater Vinnii 


a, hinc Aſellæ cognomen habebat. 
10, Viribus uteris per cliuot,] Viriliter ac 
ſttenuè aſcendes ſuperabiſque atdua loca urbis 


* 


$45 


2 f bilari ft animo, 


M LiBER I 14. 


ſcrip᷑tit noftris confles nimiã 
ey! & officiofier es ſtudio. 
4 fi librorum meorum” 0* 


10 


& fabula fas. Contende per 
colles, fluvios, lacunas, .. Cm 
autem eco deweneris fe icitery 
gud tendis, bunc in modum 
|faſciculam pones : ne ſub brg- 
chio codices meos at, ut 


15 


Porro [786] agreſtis agnum; ut bibax 
Pyrrbia lane 
urto ablate; ut $'ebcius - 

cr. 
ultra. Ito, wales 


TIONES. 


2 2 hn) Letra 
D altus, , que uto/as. 
11. — propaſiti ſimul ag, Se.] Cam 
propofitum finem adeptus eris, ac pervenerts 
ad Auguſti palatiun. 

12. Sie um ſeryabis onνj, Se. Decenti 
aptoque geſtu libros defer in manibus, non au- 
ep ſub brachio. NET "4 
14. Pyrrbia] Nomen eſt ancille in fabula 
quadam Titinii; qua furata lane glomos, ita 
geſtavit, ut deprehenſa fit, Ita vet, ſchol. 

15. Ui cum pileolo ſoleas] Ut vieinus ex et 
dem tribu ad cœnam invitatus, pileolum ac ſo- 
leas. pottat, indeque reportat, nempe tenens 
ſub axil}la. Ex iſto loco patet, pileolum habu- 
iſſe veteres conviviis proprium ac peculiatem ; 
qualem etiamnum plerique noſtrates interdura 
aſſumuat inter epulandum, velut aptiorem, 
leviorem, commodiorem, De. foleis dixi at 
Sat. S. lib, 2. TR 

18. Otacus mul 4 prece, ntere. Perro] A m: 
toties rogates, 6 V.nni, diligenter ac ſeduld ex- 


— 


ſeptem collibus inzdificatz, ut ad ædes Au- 
guſti pervenias in monte Palatino conſtitutas. 
Lamas,] Fluvii foſlas, vel majores lacunas 


equere & perfice quod przecepi, Ali fic; Etſi 
fort2 curioſus quiipiam oret te pecunfteturque, 
quid rei fir, propter quam veneris ; ne immo- 


aquam pluyiam continentey, amv 7g Aayuu,; rare, ne oblequere, imd abi quamprimùm. 
= vorago viarum eft, ſeu foſſa fluviorum, 19. Cave ne titubes, Sc, | Conttanter age; 


ne quoque dictæ ſunt lamiæ 


erorum 
trices. 4 


. vora-|quzcunque verò docui te ſæpe verbo, & nous 
vet. interp. Aliz tamen aliter, {cripto hee, accurate obſerva. 


Nn EP l- 


EEC CG CC RC — ̃ - 


prædium. Me Rome deti net 


Varro lib, 1. De te ruſt. cap. 11. 


— 


5%nfe Q HORATII FLACCI 


EPISTOLA XIV. Ad VILLICUM SUUM.. 


Hum reprebendit, qued babitationem urbis defideret. 


— 


O procurgtor nemorum &| Y ice Nn et mihi me reddentis agelli, 


prædii me mibi reſtituentis, 
guod tu ſpernis, guing; licet 
fumiliis babitatum, | 


Quem tu fattidis, habitatum quinque focis, et 
probos| Quinque bonos ſolitum Bariam dimittere patres; 


quing; Jenes Bariam mittere Certemus, ſpinas animone ego fortius, an tu [787 


conſuetum; contendamus, u- 
trum ego. diligentiis ex ani- 
mo meo wepres evellam, an 


Evellas agro; et mclior fit Horatius, an res. 5 
Me quamvis Lamiz pietas et cura moretur 55 


w ex % atque 1 Fratrem mœrentis, rapto de fratre dolentis 


pus waleat Horat ins, an ejus | Inſolabiliter ; 


tamen iſtue mens animũſque 


caritas & amor Lamia fra- Fert, et amat ſpatiis obſtantia rumpere clauſtra. 
ten dejiderantis, & be eum] Rute ego viventem, tu dicis in- urbe beatum. 10 


morte præreptum dventis, 
ut nibi 
attamen ed me impellit men: 


folatii admittar i} Cui Placet alterius, ſua nimirum eſt odio ſors, 


& onimys, & exoptat frangere repagula ſpatiari impedientia. Ego felicem appel's degentem u- 
ri; tu contra in urbe commorantem, Scilicet qui alienam conditionem eupit, propriam adit. 


ANNOTATIONES, 


t. Nice filvarum, wo) Hvjus epiſtolz 
argumentum convenit cum ſeptimà & decims, 
at diverſe traQtatur. 

Villice) Ville cuftos, aliiſque ſervis fibi ſub- 
fiitutis agrorum colendorum opus diſpenſans. 
colendi cauzs confli appella N 
agri ca itutus; tuſque 
wills, qued ab c in eam convebuntur . 
& evebuntur cùm veneum. 

Mibi me reddentis } Urbane ſcilicet occupa- 
tiones me mihi praripiunt, inquit poeta z at 
mihi me reddit rvris ſolitudo, otium, tranquil- 
litasz ubi memetipſo frui videor, ac meus ef. 
ſe: nam Rome ſom Macenatis & amicorum. 
Vide fopra Epiſt. 7. 

* Agelli,] I fitus erat ultra Tibur, ad octa- 


vum ab urbe lapidem in via Valetis, Poſtea 


Epiſt. 16. | 
* Habitatum guingue ſocis,] Amplum ſatis 
& ſufficiegtem * habitationem quinque fami- 


liarum, ſetvilium nempe. 

3. Quingre bono: ſalitum, c.] Bonos homi- 
nes ætatis provectæ, quinque familiarum ca- 
pita: ſervos frugi, qui Bariam mittebantur ad 

undinas, venaleſque. fructus ed convehebant. 
Varro antè cit, Alij interpretantur homines 
andes natu mitti ſolitos ad lites in Baria diri 
1endas : imò & ſenatores Romam interdum ac- 
Eitos. Verùm auſcultandus magis Theod. Mar- 


ſcilius fic ſcrizens ia hune Horatii locum; Non 


injucunda flultitia eft narrantium hie de guingue 
ſenatoribur, & 4 patribus conſcriptis, gui 
ex Horatii agellb Bariam wenientes, de ſumm# 
S$abinorum rep. deliberent. 1 

Bariam] Al. Variam, oppidum Sabinorum 
ad fluvium Anlienem, . 

4. Certemus, ſpinas, &c.) Videamus an tu 
diligentids -agrum colas, an ego animum ; u- 
trim ego ftudiofiis curas mentem pungentes 
reſecem, quam tu vepres, herbaſque inutiles 
noxiaſque ex agro avellas, | 
| 5. Meller fit Horatia, an res.] Ego gertè 
melior, inquit Horatius, quia memet excolere 
ſtudeo; res verꝭ dete tor, quia parùm curas & 
colis, & villice, quam faſtidis. 

6. Me quamwviz Lamiæ, Cc. ] Quanquam ego 
Rome detineor, & validiſſimo amoris in Lami- 
am vinculo conffringorz mens mea tamen quæ- 
rit evadere, oq; tendit rus & in villam, 
Lamiæ pietas] Vide lib. 5. Od. 27, 

8. Nac] In agrum meum Sabinum, unde 
tu in urbem redire perperam cupis. | 

9. Amat ſpatiis obftantia, &c!] Hine ſpits 
impedimentaquelibetexcutio, frango, tranhlioz 
ut lidertate, otio, meque ipſo fruar apud villam 
meam; ac ſpatier tantillim, animumque refi- 
ciam urbani tumultũs pertzſum, 
Clauſtra.} Metaph, à circo, in quo certis 
elauſtris detinebantur equi, donec liceret ſigno 
dato apertoque ſtadio decuitere. 


Stultus 


EPISTOLARUM LIBER. I. 14. 347 


Stultus uterq; locum immeritum cauſatur inique, | Faru! uterg; improb2 1 — 
m 


In culpa eit animus, qui ſe non effugit unquam. 3 ui ſe 


Tu mediaſtinus tacita prece rura perebas: [758]! vnn der. Tu wile 


Nunc urbem, et ludos, et balnea villicus optas. 15 | *@ncipium ſecretis wetis rus 
exoptabas e jam very procu- 


Me conſtare mihi ſcis, et diſcedere triſtem, rams villas, expetis civite- 


Quandocunque trahunt inviſa negotia Romam. tem, & pectacula, & bainea, 
Non eadem miramur : eò diſconvenit inter A ntem gfe i, ac 
meſlum abire, guoties' mol 


M<que et te: nam quæ deſerta et inhoſpita teſqua ais * Remam revoant, 
Credis, ameœna vocat mecum qui ſentit; et odit 20| e, rebus delefFa- 


m inc t 
Quz tu pulchra vocas, Fornix tibi et uncta popina| 773 * Fre 2 2 


times. 


Incutiunt urbis deſiderium, video; et quod ſ a, & intali abilis pes 
Angulus iſte feret piper et thus ocius uva: wores, ea grata putar guiſe 
Nec vicina ſubeſt vinum præbete taberna quis metum ſentit z & avere 

fatur que tu jucundg exiſſi- 


Que poſſit tibi; nec meretrix tibicina, cujus 25/ . Tia garca & loutee 

Ad ſtrepitum ſalias tenæ gravis; et tamen urges . gy * 
ur, Icio; c age 

Jam pridem non tacta ligonibus arva, bovemque|7'* * a, ins Of ow 


Disjunctum Curas, et ſtrictis frondibus exples. ein dum 20e nec prope 
Addit opus pigro rivus, fi decidit imber, 29] ad:ft raberna, gue vlnum ti 
Multa mole docendus aprico parcere n [739] „. 4 Ts — 
Nunc age, quid noſtrum concentum dividat, audi. faltes oth, K pul- 
Quem tenues decuere togæ nitidique capilli, |faus: ac nibilominas exerces 


"fa dudum incultss ; & cu- 
Quem ſeis immunem Cynarz placuiſſe tapaci, | | — bovem  otioſum, ee. 


iis decu Porrd defidis laborem L uvia decidat, c 0 
— ne 1 —— e 2 nos e . EP? geen, alim 2 
tile wefles & crines uni deleFavere ; quem gi fine ouneribus foifſe, dileum nere a, 


{Fm ha” 


ANNOTATIOOEE nm” Tron 


12. Locum immeritum cauſatur inique.) Nec per, Oc. Adunstone- N 
enim locus animi eſt cauſa inquieti; ſed We 2 2 cina] Ut — tibicl= 
animus parùm ſaaus haud quieſcit, abi maxrme nas ate merc* ices al-bi-notavimus. - - 5: 
quietus eſſe deberet, -. . 26. Tore giavin} Sa'tatione ſeu cripodia- 

13. Qui ſe n:n effugit] Adeoque ſeeum de- tione vudi, agroſti, roſticd, DEED Vide 
fert ſemper ſomitem petturbationum, quocun- 11.3. 04. 18. 24 T8 04 
que migret, & guamvis loca mmer. Vid lib, Er tamen Te Tronicd. neghgetat enim 
2. Od T6:'v. 20. i villicus iſte faſtigioſus hac. que tic Zum. 

14. Mediaftinus] Servus in —— Hans ad tur, ſane ad villæ procurationem 1 
viliflima quæque minifteria: -piratus, Quòd mox] 28. Di; Jogos ſolotum, 4b: altero | 
dicitur 'oPtare balnea, favet 1 iis, qui mediaſtinum oy L um. 
appellari volunt, quod medii in balneie, ſeu in] 29. Addit pigre rivus, G. J Longe 
medio lavantium flet ad quæque — ju fad mp} — in moliendo 
ptus; quanquam illud inas mera videtur eſſe vo aggere hy torre atem aquam deſtructo, 

aRtio vocis, ut in clandeflimn, © | + am fuiſſet in vetere muniendo 'ae' conttipane 

19. Teſqua] Loca ſemota, edita; aſpera, u- 2 Quod fi facere pigeat, riuus imbribus re- 
greſtia, inculta, ſuo ſitu ac ſilentio hortorem ſa-! pentinis auctus, eluvione ſud. &- exundations 
crum incutientia z hincque peragendis myſterijs pronimum pratum devaſtubit. ; 
vel captandis avguriis apta & conſcerata. Pro- 32. Tenues ge, 1 . ttati conve- 
inde quidam ſeribunt teſca, quaſi tueſea, à tuen - nientes. 
dis ſacris. Varro 6. De ling. Lat, Feſt; loca 33. Cynare} be eñ lib. 3. 0d. 73. & lib. 
denſam umbram by eſſe teſgua, ait Scalig. | 4. Od. 1. 

23. Angulus ite Exiguus ite meus ager Rapaci,] Quaſi m_ eſt meretrjx, ut di» 
Sabjaus, jRum eft in Sat. 2, lib. 


Nu 2 Quem 


| 
[ 
1 


1 
1 
8 
i B 
1 
1 
. 
1 
| 

'F 


. dis cœna, 
mine juxta rivum, eque 


548 


taſſe; delefiat nunc fruga- 


& ſomnus in gra- 


verd jam pudet 
Fiille, ſed nugas non abdicare. 
Li mea in vidi: oculis | 


nemo. diminuit, nec ſecreti 


Q. HORATII FLAC CI 
& 2 meridie Falermm po-\Quem bibulum liquidi media de luce Falerni, 


Cœna brevis juvat, et prope rivum ſomnus in 
herba : | 35 

ungatum Nec luſiſſe pudet, ſed non incidere ludum. 

Non iſtic obliquo oculo mea commoda quiſquam 

Limat, non odio obſcuro morsũque venenat. 


inimicitiis & difterits Rides vicini glebas et ſaxa moventem. 


pravat. Vicini autem 


tt verſantem eledar & Cum ſervis urbana diaria rodere mavis: 
1 cum mancipiis Horum tu in numerum voto ruis, 


pides. 


Invidet uſum 


urbana diaria comedere E Lignorum, et pecoris tibi calo argutus, et hor- 


adjungi - 


etis : bis ti 
Atqui ver- - 


menter exoptas. 


ſutus calo 1ibi invidet uſom Optat ephippia bos: piger optat arare caballus. 


[799] 


lignorum, & pecudum, & Quam (cit uterq; libens, cenſebo, exerceat artem. 


bortuli, Sic bos epbippia, 
Equus iners aratrum deſide- 


rat. Ego verò edicam, ut guiſque gaudens colat artem, quam novit, . 
| / ANNOTATIONES. 


34. Quem bibulum, c.] Quem optimi vini 


cudes, olera, Ade6que alienam quiſque con- 


appetentem ſeis intemperanter compotaſſe à ditionem diligit, ſuam odit ; quia ſuz perſen- 


meridie in multam noctem. 


tiam, aut etiam ſeriùs cœnam adibant. 


Luxurioſi hoc] tit incommoda, non autem allenæ. 
faciebant, contra ſobrii non ante horam ter- 


42. Calo] Græci lignum nao dicunt x 
hine ſervus lignis quærendis & ſubminiſtrandis 


36. Non incidere ludum.] Finis enim ali-|deputatus, dictus calo, quaſi lignarius ſeu lig- 
quando ponendus inſanizz juvenili, Juvenal. nator; quo præcipue vocabulo iatelligi ſolet 


Sat, 8. v. 165. 


1 
n 


turpiter audes, 


militum ſervus, iis præbens & portans ligna ſeu 
ligneas cla vas. Feſt, Pomp. Non. Marcell. Lati- 


37. Non iſtic obliguo] Rure in Sabinis ne- nam verd aflignat originem Servius, in Æneid. 
mo mihi invidet, aut maledicit, aut nocere 7. ita ſcribens: Calas dicebant majores neftri 


conatur. 


ventem ceſpites, protrudentem ſaxa, &c. 


Imd vicini gaudent cernentes me fuftes, 
tractantem ruftica inſtramenta, ligone mo-|lum : 1 


quos portabant ſequentes dominos ad bel- 
unde & calones dicti. Lucil. Scinde puer 
calam, ut caleas z id eſt, Serve, frange fuſtem, 


40. Cum ſervis urbana, &c.] Tu abundanti|ſeu lignum, fac focum, accende ignem. 


victu dudum potitus, quaſi magiſter in villa 


43: Optat ephippia bos :] Proverb, in eos, 


mea aliis ſervis imperans, honeſtz hujus pre- qui ſui muneris officia & onus impatienter ſe- 
fecturæ jam perteſus, optas Romæ eſſe, ibique|runt, aliena verò temers appetunt. 


tenuiter victitare E dimenſo in quamque diem 


Ephippia] Bqlmruy, firatum five ſella equi, 


eibo, qualis in urbe ſervis attribui ſolet. Vide|apud Xenophontem. 


1 Lipſ. Elect. lib. 2. cap. 15. Cal. Rhodig. 
ib. 7. cap. 31. & lib. 2 5. cap. 17. & ſeq, 

41. Invidit uſum Lignorum, &c.] 
urbanis aſcribi & annumerari geſtis. 


44+ Nam ſcit uterque, &c.] Que cùm ita 
int, & cùm ſuo quemque muneri incumbere 


Tu ſervis|expedit ; villicus rus colat, calo maneat in 
Contra|urbe, &c, Cic. Tuſc, 1. n. 41. Bene Græto- 


urbanus calo, qui foras it NJignatum, &c. tibi rum proverbio dicitur, 


invidet uſum & facilitatem habendi ligna, pe- 


am quiſque nirit artem, in bac ſe exerceat, 


EP I- 


EPISTOLAR U 


M LIBER I. 15. $49 


EPISTOLA XV. Ad NUMONIUMVALAM. © 


Parcunflatur de Velid & Salerno, deque rebus ad jucunde vivrndum 
idoneis. p 


U fit hiems Veliz, quod ccœlum, Vala, 


Salerni, 


Quorum hominum regio, et qualis via (nam mihi 


Bajas 


Muſa ſupervacuas Antonius; et tamen illis 
Me facit inviſum, gelid4 cum perluor unda 


Per medium frigus. Sane myrteta 


Dictaque ceſſantem nerviselidere morbum 


Sulfura contemni, vicus gemit, in 


Qui caput et ſtomachum ſupponere ſontibus au- . 


dent 
bum ner vo 
ſubjicere aguis 


" 0 Pala, tum nob it 
perſcribere, noſtrum ve 8 
tibi credere perſcribenti, 
gualis fit biems apud Peli- 
am, guad ar apud Sater- 
num, quales homines atri- 


[79] 


inqui jas, baud mibi utile eſſe 
relinqui, * Leit; me word. iltie fied 
a ] odioſum, quando frigi, 
idus gris, aqud perfunder rigente fri- 
. 2 deſert 


beta, 
Peſbaberi aquas falf a= 
tas, exiflimatas ſanare mor- 


præpedientem, dolet oppidum, invidens egratis, gui no verentur_ caput & peffus 


ANNOTATIONES. 


1. Que fit biems, &e.] Confilio medici p 


raverat, Plin. lib. 29. cap. 1. Antonius Muſa 


ſecturus Veliam & Salernum Horativs, lippi-| Auguſftum contrarid medicind gravi periculo ex» 
tudinis curandæ causg, ſignificat quætere ſeſ emerat. Sueton, cit, cap. $1, Oftav. Diftillay 


pariter ſalubritatem atque delicias, 
Veliæ,] Lucaniz oppidum eſt maritimum, 
olim Helia. Plin, lib. 3. cap. 5. Virg. n. 6. 


uſque require Velinos, 
Vide Gell. lib, 10. cap. 16. 


Quod carlum,] Interrogat que ſit temperi 


acris, & que hiemis aſperitas illic, ubi hie- 


maturus erat, 


Vala,] Is dicebatur C. Numonius Vala, aut 


Vaala. 


tionibus jocinore vitiato ad deſperationem redac- 
tus, contrariam & ancipitem rationem medend; ne» 
ceſſarid ſubiit : quia calida fomenta non proderant, 
rigidis curari coafFus, auctore Antonio Mud, 

5. Myrteta] Amana loca myrtis confita 
apud Bajas. ; 
6, . Ditague ceſſantem nervis elidere morbum 
Su fura] Sulfuratas aquas ibidem ſcaturientes 
non longe ab Averno lacu, quibus curari dicitur 
morbus articularis, cefſare faciens ner on, id 


Salerni,] Urbs eſt Lucanie, ad Tyrrbeniſeſt, præpediens uſum & motum articulorum 


maris littus, dicta a copid ſalis ; portum ſatis 


capacem etiam num oſtendit. 

2, Bajas] Vide lib, 2. Od. 18. 

3- Muſa) Antonius Muſa medic arte ela- 
rus, ex quo Auguſtum ancipiti morbo laboran- 


tem ſanaverat; ab eo non tantùm ingenti pecu- 
nia donatus, ſed & ſtatuũ juxta fignum E ſcu- ¶auxilia 


lapii erecta: nec non ipfi, quamvis liberto, 


imd & quibuſcunque medendi artem profeſſis 
conceſſ jure annuli aurei. Dio, lib, 53. Sueton. 


Octav. cap. 59. & $1. 


Supervacuas] Acrioris pituitz in oculis de- 
fluxu vehementer affectus podta noſter, ſolebat 


proficiſci Bajas ad lavacra calida; verùm Ant. 


Muſa contrariis utendum remediis auctor fuit, 


. ablutiones quærere ſrigidas, quibus de- 
uens humor retunderetur, Pati ſcilicet modo 
Auguſtum calidis fruſttà uſum ille frigidis eu- 


atque nervorum, 

7. Vicus gemit,] Bajani indignantur contemni 
ſuos fontes toto orbe celebres, ſuaſque myrtos 
relinqui. Plin. lib, 31. cap. a. Emicant benign? 
& poſſim in plurimis terris aguæ alibi calidæ, 
alibi frigide, alibi ' unt ibi tepide, 

ilia morborum conferentes nungu 
ramen largius in Bajano finu, nec pluri- 
bus auxiliandi — 2 
aluminis, aliæ ſalis, aliæ nitri, alia bituminis, 
nonnullæ etiam acidd ſalve miſtur ———nervis 


4 


** 


roſunt, pedibuſgae, Ic. 
5 255 —— & Ex 


#gris enim alii medicantes illas aquas bibunt, 
alii in iis lavantur, alii partes affectas, v. g. 
caput, ventriculum, renes, ſtillicidiis aquam 
ejuſmodi affundentibus ſupponunt uns hora 
per dies aliquot, 


Nn 3 


Cluſinis, 


2 — 


: E42 —— = 
— — — . — — — L 
— — — 
2 0 — — — 
* _— — — — — — 
- " — 2 
: — — > — a S - * 
5 * — — 2 - 


— In 


8 


* a * CY — 
* = — A tee 
- - 
* — ” 2 


* 


Ty 
) f 


8 © Q HORATI 
Clafinis, proruntgue Gabis 
i. F. regiones. It 
que eum mutare cportet, 
#quumgue agere ultra diverſe- 
#ia ceꝑ nita. Quo pergis ? baud 

mas wel Bajas contendo, 
Inguict i acundus eques, fræ- 
num ed læuum torquens: 
verum auricula ef in ore 
Frenatis equis) uter populus 
majore tritici abundantia nu» 
triatur; an pluwins collecta. 
Potent, an ag 41 Culcer e fon 
fibus, perfpetud manantibas, 
Etenim ſperno ii. iftins 
regionis, In wills quidem 
med guodiibet waico tolerare 
at ſiſtinere; at cum deweni 
ad mare, defigero vinum ge 
nere ſum ac lere, guid * 

iitudines, quod in wenas 
Fluens ingentem fiduciam mee 
menti ccttferat, quod werba 
ſuppeditet, 2 me juvenen 
gratum reddat Lucanæ me- 
retrici : utra regio þ 
ut illinc demum redire queam obeſus & Pha ax. 


ANNOT A 

Fontibus Clufinis, &c.) Aquis frigidis = 
Cluſium Etrurize oppisum. | 
9. Cavinjque petunt] Urbs ifta Latii in via 
Pr:zneſtini fere media Romam inter & Pre- 
næſte. Virgil. ZEneid. 7. 
=guigue arva Gabing 
e Anienem, & roſcida rivis, 


Præteragendus 


Dulcis aquæ: 
Rure meo po 
Ad mare cùm 


Utra magis pi 


1 


| Funonis, gelidumgu 


Illic verò ſslubres aquas fuiſſe, teſtatur Strabo| 


lib. 5. Per ban planitem Anrio decurrit, & 
eque frigide dictæ Albulæ multis e fontibus ma- 
nart var ion ad morbo tum bibentibus ſalutares, 
tum ſedentibus infuſe. © 20 

10. Mutandus locus ,] Jubente medico re- 
linquendæ ſunt B-janz deliciæ, pergendumque 
Veliam abt Saler num, ut I:ppientibus oculis 
mederi poſſim. Plin. eit, lib, 37. cap, 2. Ca- 


Piti, auribuſque privatim medentur ; oculis werd 
2 41 * * 11 . b 12 
Ciceronia agu, — In ZEnarid 


inſuld calculifis, — —— . 
in Velino latu Potaxtibus, Se. 


11. Duo tendi: 7] Verba ſunt Horatii ad 


equum ſuum. 


Cunias] Urbs eſt Campaniz maritima, antro 


Sibylle celebrata, Bajis proxima, 


12. Lawd flumachsſus habens] Neapolim, 
indeque Veliam aut Salerrum euntibus ac 
eextram ſunt Bajæ, avertendo igitur equo 


f:Qenda erat ad ſiniſtrzm habena, 


13. Ei, franato oft auris in ore} Equu: 
non verbis ſed ftœno docetut, percipitque quo 


Cumas ; 
FR iter, aut Bajas, lavi ſtomachoſus haben 
D cet eques : {ſed equis frænato eſt auris in ore) 

Major utrum populum frumenti copia paſcat, [793] 
Collectõſne bibant imbres, puteõſne perennes 15 


Idem contingi: 


TFLIGOCCT 


Clufinis, Gabiõſque petunt et frigida rura. 
Mutandus locus eſt, et diverſoria nata 


10 
Quo tendis? non midi 


equus. 


= = 


(nam vina nihil moror illius ore, 


um quidvis perferre patique; 


veni, generoſum et lene requiro, 


Quod curas abigat, quod cum ſpe divite manet 
In venas animpmque meum, quod verba miniſtret, 
Quod me Lucanz juvenem commendet amicz.) 21 
Tractus uter plures lepores, yter educet apros z 


ſces et echinos æquora celent ; 


Pinguis ut inde domum poſſim Pheaxque reverti, 
Scribere te nobis, tibi nos accredere par eſt. 


25 


lures lepores, utra apros alat; utrum mare meliares piſces & echinos babeat z 


T.1ONES. 


14. Major utrum popuſum, &c,)] Repetendus 
bie & paſſim verſus 25. Scribere te nobii,. 
par e; ſcilicet, major utrum populum, Sc, 
Adverte ergo, lector, hyperbaton longiſh- 
mum. 

trum fepulum] An Velienſem, an Saler- 
ninum. 

15. Collectoſgue imbres,] In cifternis, | 
18. Ad mare cum weni,] Ad aliquam urbem 
maritimam. 

19. Quod curas abigat, Cc. ] Vide lib. 1. 
Od. 18. &c. 

20, Animumgue] Vini calor ſpiritus vitales 
excitat accenditque, hineque animum pariter. 


Quod verba miniſtret,] Epiſt. 53. 
Feæcundi calices quem non fecere diſertum ? 


21. Commendet amicæ] Hilarem & face- 
tum præſtando. Apage hinc aliam interpreta- - 
tionem. 

22. Trafus nter] Velinus, an Salerninus, 

23. Ecbinos] De his libro 2. Satira 4. 

24. Pinguis ut inde, &c,] Ut ex iſtis regio- 
nibus poſſim redire non ſolùm oculis ſanus, ſed 
& toto corpore nitidus, vinguis, & bene curati 
cute. Gall, Gros et gras, dans  enbonpoint. 

Pbæax] Inftar Phzacum : de quibus ſupri 
Epiſt. 2. v. 29. 

25. Accredere] Hic etiam voce utitur Lu- 
eretius lib, 3. | 


od OI 


— Facilz boc accredere paſſii. 


Mzniyy 


„ 


we 2. a. # 


EPISTOLARUM LIBER I. 15. 35 
Menius ut, rebus maternis atque paternis 


F 


NQuemadmodum Menim, ge- 


trimonio de or o, facetum ſe 


Fortiter abſumptis, urbanus cœpit habeti; [794] exbibuit : paraſitus ille wa- 


Scurra vagus, non qui certum præſepe teneret; 
Impranſus, non qui civem dignoſceret hoſte; 


bundus, cui ceri@ mon 
culing * qui fame'icus” civem 


Quzlibet in quemvis opp:obria fingere ſævus; 30 — neg N jo 


Pernicies, et tempeſtas, barathriimque macelli ; 
Quicquid quæſierat, ventri donabat avaro: 
Hic ubi nequitiæ fautotibus et timidis nil 

Aut paulùm abſtulerit, patinas ccœnabat omaſi 


we dirus dorfungeret ; 
; — procella, 9 gur get 
macelli, guedeurgue lac: at 
erat; wentri avnda largieba- 
tar: porrd. e, cum parùm 


Vilis, et agnini, tribus urſis quod ſatis eſſet; 35 vibil obtinuerat & luxu- 


Scilicet ut ventres lamna candente nepotum 
Diceret urendos correftus. Mznius idem 


riæ oni: & for midelefic, 
Oe 6 lance plend ver- 


wvecinis eis croffloribus, 


Quicquiderat naCtus prædæ majoris, ubi omne [795 ]| 429147 ſufficeret iribot ur- 


Verterat in fumum et cinerem, Non hercule miror, [aus 
Aiebat, ſi qui comedunt bona : cum fit obeſo 40 wee ardente "laming 
Nil melius turdo, nil vulva pulchrius ampla : 


fre; add nm rim wt emen- 
offereret, be/lucnam 


irurendss : ſe Manius cum 
in 1 
giſſet, fi quid optimum cap- 


taverat, dicere erat ſolitus, Haud equidem miror, f nonnulli facuuates abſumant, quandoguidem 
nibil jucundius oft pingui turdo, nibil juavius pregrandi wulud:; of * e 


 ANNOTATIONES.. 


26, Maenius ut, Sc.] Fab. Manius Pan- 


tolabus gurges & vorax : de quo jam anteà non 
ſemel, lib. 1. Sat. 3. Hie nonnulli dividunt, 
alteramque epiſtolam ſaciunt, ſed p erperam. 
Deinceps enim explicat Horatius quod ſupra 
dixit v. 17. & ſeq. | 
27. Urbanus] Lepidus, feſtivus, ut ad men- 
ſas divitum facile admiitetetur. 
28. Scurra wagus,] Modò hue modd illue 
cenam mendicans & captans per facetias, 
Præſepe] Metaph. Eft enim proprie locus 
præſeptus, in quo pecudes ftabulantur : & per 
ſynecd, linter, in quo pabulum jumentis apponi- 


tur. 


29. Impranſus,] Theod. Marcilius interpre - 
tatur, bene pranſus, ſatur, temulentus. 

30. Quælibet in quemvis, Ic. ] Qui tame quaſi 
furore quodam percitus, omnes obvios impetebat, 
maledico dente carpebat, probris inceſſebat. 

31. Pernicier, & tempeſtas, &c. ] Univerſa ma- 
celli eculia abradens, rapiens, vaſtans, quaſi 
tempeſtas; & abſorbens, quaſi vorago & gg. 

33. Uti neguitia fautwibus, Sc.] Manius 
ite, chm nihil fuerat venatus avud divites 
lvxurian ſuam fovere & alere ſolitos, eique 
faventes, utpote fimiliter luxnrioſos, _ 

Timidis] Avaris ſumptum facere timenti- 
bus ; vel ſcurrilem nequitiam & maledicentiam 
reformidantibus, qui cibos interdum offerebant, 
ne dicteriis ejus lancinarentur, 

34+ Patinas cænabat ama] Vili quilibet 
eſc3 contentus domi cœnabat. Widam leg. ta 
bulas, ut fit tabula lancis genus planum. 


— 


| 


| 


d- 


Craſſior ventriculi pars, adipata. 
Gall. tri des freſſures. Ang. tripe. 
Al. caro bubula pinguior. ov. 


35. Agnini,) Al. agnine, ſup. carnis. 
US Quod animal ingens & vorax. 
36. Jeilicet ur wentres, Qc.] Menus vili 


eibo expletus domi, correctus, & agnoſcens na- 
turam haud egere lautioribus alimentis, luxu- 
riam ipſe ultrò damnans aiebat, luxurioſos eſſe 
diſperdendos. Vel, cerrectus, eruditus propris 
experientia & egettate, quam fibi per luxurio- 
ſum victum conflaverat. - 

37. Correflus, Maeniut idem] Quidam leg. 
correptus Beflius idem Quicquid, &c. hoc ſenſu; 
Beſtius avarus a Menio luxurioſo ſordide par- 
citatis accuſatus & acriter correptus, pra ind & 
indignatione diceba*, Urendos nepotum wentres 
lamind candente. Beſtii avaritiam carpit Per. 
Sat. 6. 

Menins idem Quicguid, &c.] Ille qui domi 
tenui victu contentus erat, quando lautiores 
nactus dapes deglutierat, exquiſito ſapore af- 
fetus aiebat, Haud miror quod opes abſumant 
aliqui, ut delicatiora comedant obſonia. 

40. Obeſo Nil melius turdo,] Martial. lib. 12. 
Epigr. 92. inter aves turdo primam faporis 
2 adjudicat. — dat. 6. v. 24. 

ernuem s turdorum r8ſJe ſalivam. , 
Nempe — 6 —_ lubtilis adeo 
palati, ut guſtu dignoſcerent turdoram ſapores 
varios ; an filyeſt:es, an ex aviario z3 an mares, 


an-femive. Vide \upid hb, 1. Sat. 5. & 


lljb. 2. Sat. 2, 
Nang Nimiràm 


32 Q. HORATTY FLACCT 
Talis nempe ſum exo quippe|Nimirum bie ego ſum : nam tuta et parvula laude, 
pi 2-4 "deſene 2 Cam res deficiunt, ſatis inter vilia fortis: 

ans inter parve; af quande| V erùm, ubi quid melius contingit et unctius, idem 
treftantivs aliguid & lautius] Vos ſapere, et ſolos aio bene vivere, quorum 45 
yan eva & l dne Conſpicitur nitidis fundata pecunia villis, 


He, gui babetis opes bonis pradi:s flabilitas. 


ANNOTATIONES. 


Fulle] Jucundam palato & maximꝭ deli-ſſperno, imo collaudo ; & quibus opes atque iſtze 

catam primipare ſuis vulvam, teſtatur Plin.|deliciz adſunt, beatos cenſeo & prez 4ico, 

I. S. c. 81. & lib. 11. cap, 37. Martial lib. 13. 45, Quorum — nitidis fundata pe- 

Fpigr. 56. cunia willis,] Cenſum habentes fundo certo 
Me materna gravi de ſue wulva capit. ſtabilitum, villam proventus certos referentem: 
42. Hic ego ſum :] Manio fimilis ſum : par-| opes furdatas argue optime conflitutas z* ut ait 

vo & vili contentus, cùm deſunt meliora;z|Cic, pro Rabirio, Idem pro Domo: funda- 

quando vero ſuppetunt lautiora, hæc ſane hav) 72 famil @ ruina. 


— NESS OS TIESTO * | "I-04 3” f a | 1 4 
EPISTOLA XVI, Ad QUINCTIUM, 
Deſcriptis villæ Hiratiang. Quis dicendus vir bonus. 


N. ? A ho F ai, ' e , . * . 
2 * 2 | N E n fundus meus, optime Wn 


rugibus nutriat, an. baccis| © | \; a 

2 ditet, an fruBtibus, a Arvo paſcat herum, an baccis opulentet olivæ, 
3 2 213 en Pomĩſne et pratis, an amictà vitibus ulmoz 
we: ya pany 2 Scribetur tibi forma loquaciter, et ſitus agri. 
P rpetui junt co'les, niſs quod Continui montes, niſi diſſocientur opaca 
Tame —_ RR Valle, ſed ut veniens dextrum latus aſpiciat ſol, 
«nay + won, Þ cnn vero Lavum diſcedens curru fugiente vaporet. | 
cur-u cecedens repefaciat f-. Temperiem laudes. Quid, ſi rubicunda benigne 
b 2 — Corna vepres et pruna ferant ? i quercus et ilex 
Lan ee robes Levy Multa fruge pecus, multa domipum juvet umbra? 
& pruna : puercus & ilices| Dicas adductum propius frondere Tarentum. 17 
g lardem plurimam pecori bs 
& derſam umbram bero ſuppeditant. Diceres Tarentum prope advectum forere. 


LNNOTATIONES. 


1. Ne percunBieris,] Per infinuationem agrom 

ſavm deſcribit poeta : deinde quis verꝭ fit bonus 

'explicat: ubi Quinctium notat yelut adulatori- 
bus nimis credulum. 6 

NQuin8i,\ b videtur eſſe Quinctius Hirpinus, 
cui eſt inſcripta Od. 11. lib, z, 

8. Continui montes, & 0. J Situs ille ſaluberri- 
mus, vallis ame@na ventis orientalibus & ocei- 
de ntalibus expolita, meridie verd & ſepten- 
faiope cyobus collibus defenſa; que porrd 


temperat3 fruitur auri, & fonte irrigetur, eujus 
aquz infirmo capiti alyoque medeantur. : 
6. Yalle,} Hmzc Hfica dicebatur, ut volunt 
2 Cruquius verò opinstur nomen hoc 
viſſe potius propinqui montis, cui ex adverſo 
immineret L is mons, de quo lib, 1. 
Od. 17. ( . 
11. Tarentum.] Urbem prorſus jucundam & 


voluptariam, quam ſæpius commemorat Hora- 


|tivs, Lib. . Od. 28. lib. 2. Od. 6. lib, 3. Od. 5, 


EPISTOLARUM LIBER I. 16. $53 
Fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec [797] Interluit guegue font apeun 
Frigidior Thracam, nec purior ambiat Hebrus, * e ber, 
Infirmo capitĩ fluit utilis, utilis alvo, 41 
Hz latebrz dulces, etiam (ft credis) amœnæ, 1.5|<4piti male affetto, pariter . 
Incolumem tibi me præſtant Septembribus horis. % eg, "Grata bac las 
Tu rectè vivis, ſi curas effe quod audis. 
Jactamus jampridem omnis te Roma beatum. 
Sed vereor, ne cui de te plus quam tibi credas 
Neve putes alium fapiente bon6que beatum; 20 
Neu, fi te populus ſanum re&eque valentem 
DiRitet, occultam febrem ſub tempus edendi 
Diſſimules, donec manibus tremor incidat unctis. 
Stultorum incurata pudor malus ulcera celat. [79%] 
Si quis bella tibi terrà pugnata marique 25 
Dicat, et his verbis vacuas permulceat aures: 
Tene magis ſalvum populus velit, an populum tu, able 
Servet in ambiguo, qui conſulit et tibi. et urbi, |: 
Jupiter: Auguſti lãudes agnoſcere pofſis? | 
Cum pateris ſapiens emendatũſque vocari, 304 


Utinam ter, gui te ut diligit, incertum ſem 
Fupiter, 9 rbemque 4 20 


incolumem, an tu populum Y numgiu cernere 

te appellari & 5 | | | 
12. Fons etiam rive] Blanduſia nempe fons|  Reſpu non ei, tolla — n 

ia finibus LX Mandelam pagum. 3 WL & ON 2 Yn 


De illo lib. 3. Od. 1 — — * po -— 1 ad 

vocabatur, a in defluebat ar-] 22. Occultam e 7 ce} . 

farum — ox & Vacunz fanum. Vide ne vitia tibi cert 13 ura Wk 

poſteà Epiſt. 18. v. 104. f 8 „ dbnec ea ipſe prodas incautus, aut vitioſo 
Dare nomen idoneus, ] Tam abundantes aquas quopiam impetu abreptus, & patefactus qualis 

ei rivo præbens, ut inter fluyios Sabinorum [es : ficut azger edendi appetens aſſerit ſe nom 

Digentia numeretur & nominetur. tentari febre, nec eibo demperat, done ipſa 
13. Tbracam] Vide lib. 1. Od. 25. ſſe prodat ſebris edeatiſque menus reddat tres 

Hebr us,] Ingens Thraciæ fluvius, de quo jam mulas. Perſius Satixa 3. v, 100. = 
ſupra Epiſt. 3 & cit, Od. 25. lib. 1. | $ 


Jupellex. 


: Sed tremor inter wing ſubit, calidumque triental 
16, He latebræ dulces, Ic. ] Autumno ine-|. 2 manibus ;; dentes crepuere retacti ; 
unte ſecedens in hanc villam meam, à morbis] Un&#a cadunt laxis tunc pulmentaria labris,/ + 
tune frequentibus me vindico, Juvenalis. lethi-| 44. Stultorum-incurgte puder, Ce] Stulti ſua 
ferum autumnum dicit, Sat. 4. v. 56. ex Hip- vitia non curant emendare, ſed curant abſcom 


poc. & Galen. Id. Sat, 6. v. 616. dere, per malum pudorem. Lt 
— Metuique jubet Septembris & Avfiri| 26. Vacuas per molacat aure :] Adulationibus 
Adventum. gaudentes, & adulatoribus ſemper 


17. Tu ref vivis &c. Cic, Offic, 24 N. 27. Tene : , & J Hi Roy 4 
Præclarè Socrates FA —— ad gloriam proxi-| vel * —— — —— —— 
mam & quaſi compendiariam dicebat + guiz|(cripti fuerant, ac velut noti hie reſeruntur 
id ageret ut gualis baberi vellet, talis r. vel ab ipſo Horatio ſacti, ſub tertik 
* 1 MY 2 te plus quam tibi ſadhibentur. | e 
credas 3] Imitatus us Sat. 4+ v. 46. 29. Augufti landes apnoſcere pdſſis?] An 
1 Egregium cùm me vicinia dicat, tibi ſtulte attribues, quod ad 2 
Non credam ? 5 tur pertinere ? an cognoſtes non ad te, ſed ad 
21. Neu, I te populo, &c.] Perſ. modd cit. [ipſum ſcriptas eas-laudes ? 3 | | 

Neguicquam puls bibulas donaveris aures, | 30. Emendatus] Vixiie carens, | p | 


CO Reſpon- | 


554 2 
gueſs dic an reſpondes buic 
tae appel'ationi # Scilicet ego 

s &- ſapiens vocari gan- 
dev, & tu fimiliter. Verdm 
gui Hadi tribuit iflud elogi- 


I _ ipſe eras eripiet, fi lubet ; 


quaſi immeritd 
detulerit, adimet, Depone, ait 


lus, quod mem of | 


Jepono, ac meſius abeo. Si 
autem ipſe furem me aut im- 

cm woret, wel pairem 4 
8 — an 
pereellar falſu iſtis crimina- 


_ Pionibus aut expalleſceom in- 


anis gloria delectat, & fa'ſa 
contumelia exterret ecquem, 
wif witioſum & fallacem ? 
Age: it eff vir probus # 
Qui edicla, gui leges & ' infti- 
tuta majorum objervat : quo 
yadice dirimuntur plures & 
graves controverfice : quo ad 
flipulatore, teflimonium 

ibente, ſe — 
At iflum cuncta familia om- 
weſywe vici vi pſcunt is. 
tus fla it ioſum, yer en- 
— boneflum. Verdm 
enimverd „ mibi ſervus dicat, 
Hard furatus ſum, negue au- 
Fug! : rel 


eenes,. ſcilicet ſcuticis mini- 


me carderis. Si dicat, Neminem interfect, r 
prebebis. Dicat, Probus ſum & innocens : 
aftutus foveam timet, accipiter autem 
4 peccatum ob fludium virtutis. 


4 


vat Marcilivs. 


Q HORATII FLACCT: 


* 


Reſpondeſne tuo, dic ſodes, nomine? Nempe 
Vir bonus et prudens dici delector ego, ac tu. 
Qui dedit hoc hodie, cras ſi volet, auferet: ut ſi 
Detulerit faſces indigno, detrahet idem. | 
Pone; meum eſt, inquit. Pono, triſti{q; recedo. 35 
Idem fi clamet futem, neget eſſe pudicum, | 
Contendat Jaqueo collum preſſiſſe paternum ; 
Mordear oppiobriis falſis, mutemg; colores ? [799] 
Falſus honor juvat, et mendax infamia terret 
Quem, niſi mendoſum et mendacem? Vir bonus 
eſt quis? | #5 of 40 
Qui conſulta patrum, qui leges, jurique ſervat; 
Quo multæ magnzque ſecantur judice lites; 
Quo ref] ponſore, et quo cauſſæ teſte tenentur. 
Sed videt hunc omnis domus, et vicinia tota 
Introrſus turpem, ſpecioſum pelle decora. 45 
Nec furtum feci, nec fugi, ſi mihi dicat 
Servus: Habes pretium, loris non ureris, aio. 
Non hominem occidi: Non paſces in cruce corvos. 
Sum bonus et frugi: renuit, negat atq; Sabellus: 
Cautus enim metuit foveam lupus, accipiterque 50 


Suſpectos laqueos, et opertum miluüs hamum. 
Oderunt peccare boni virtutis amore: 


bo, Mircea T ähil admittes in te formidine peeve. [300] 


debe: Benz 2 in patibulo corwis Ter 
enufinus refragatur contredicit, Qui upus 
icam — * milyius uncum 8 Probi 
u Vero non peccabis metu ſupplicii : 


NNOTATIONES, 


31. Nomine 7] Pro nemini, ut bene obſer- ergo umbracula * 19 & fia virtutis ſpecies 
erenda. | 


nobis eft 


Nempe vir bonus, &c,] Reſponſio eſt Quin-| 46, Nec, furtum feci,] Rem illuftrat bmill- 
tii, quam mox Horatius refellit, tudine. 


32. Delefor, ac tv. Cie. Philip. 1, u. 57. 


it, videlicet bonum & ſapientem, cùm fit tur- 


48. Non * ces #n cruce corvot.] Non affigeris 
Levis e animi lucem ſplendoremgue fugientis, eruci, quod ſervile pridem erat ſupplicium: nec 


veram gloriam, qui fructus vere oft virtutis, tuum cadaver ibi pendens corvis pabulum erit, 
| diare. 


49. Renuit, negat atque Sabellus ;) Ego Ho- 
33. Quid edit hoc bedid, cras, &c.] Populus ratius contrarium affevero. Sabellis olim ex 


ul- 
nempe inconſtans & levis. Verdm ut bonus & | ſis, invecti ſont coloni Romani, ac Venufum 
ſapiens talis eſt, quamvis I populo non dica- |occuparunt, Vide lib, 2. Sat. 1, v. 36. 
tur; fic qui non eſt, talis non fit, licet dicatur, co. Cautus enim, &c.) Similitudine conglo- 
40. Mendacem ?) Qui ſe exbibet alium quam |bata oftendit ſervum baud poſſe dici bonum, eò 
qudd abſtinet a peccando metu penz duntaxat. 
pis & ſtultus. Sunt qui legunt medicandum, id| 5. Oderunt 
eft, egentem medicaminibus - philoſophies, ad Non metu decori gratis abftinendum à 
mores formandos aut emendandos, peccato, Cie. 1, De leg. Si non ipſo boneflo mo- 
Vir bonus eft guis ?] Ex opinione & fatui vul-[wetur, ut wiri Boni fimus, ſed utilitate aligus 
xi ſententia, quiſquis videtur eſſe bonus, talis ant rafts; callidi ſumus, non boni, Nam quid 
exiſtimatur & prædicatur. Itaque per ironiam | facter in tenebris, gui nibil timer, nifi 
deſeribitur, qui fal:d bonus cenſetur. Plato 2. vel judicem ? 
De rep. Si opinio & fama vim affert weritati,| 53. Tu nibil admittes in te idine pane ] 
& penes eam oft vitae beatæ principetus Clemens Alexandrinus pretlareſcribit, duo eſſe 


3 wh | Sit 


ate boni, &c. ] Bias dicebat, 


EPISTOLARUM LIBER I. 16. $55 
Sit ſpes fallendi, miſcebis ſactà profanis, „ 


Nam de mille fabæ modiis cam ſurripis unum, 35 _—_ _—_— 2 
Damoum'eſt, non facinus mihi pacto lenius iſto. r am furaris, injuria 
Vir bonus, omne forum quem ſeat et omne ſ% mid: quidem, at nen cul- 
; 5 7 fs ns 4 | pa minor videtur. N 
- _—_ tribunal, r | Jui ile Soneflus, guem 
Quandocunque deos vel porco vel bove placat, % . univerſum & onnia 
ane pater, Clare; clarè cum dixit, Apollo, r 1 
| bra movet metuens audiri, Pulchra Laverna, 60 Per cu 


aut bovem, nam ald vo- 
Da mihi fallere; da juſtum ſanctümque videri; ſce — — 


: od 2 ter, vel Phabe, labia com- 
| Noctem peccatis, et fraudibus objice nubem. . 
Qui melior ſervo, qui li berior fit avarus, clara Laverna,. tritue mi- 
In triviis fixum cùm ſe demittit ob aſſem, _ _ | hi ut Jarere poſlim;; concede 


Non video; nam qui cupiet, metuet quoque ;“ Mine, inreger & in- 


- | T8 nogius : crimina caligine, 
porro 1 I 65 [ — 40% s autem nubils ob wels. 
Qui metuens vivit, liber mihi pon erit unquam. cen baud iatelige, . gud 


9 5 - „ bt 2 p ti i 
Perdidit arma, locum virtutis deſeruit, qui aaa 1 
Semper in augenda feſtinat et obruitur re. and jn cumpiti 12 2 
Vendere cum poſſis captiv um, occidere noli: be afſem defixum, te- 
Serviet utiliter: ſine paſcat durus, atẽtque, 70: 22 
tum vitam ducit, hune liberum nunguam cenſebo. Amiſit arma, flationem virtatis religuit, 
cungue in opibus amplificandis laborat atque opprimitur. NRuandoguidem ſervum licet 

cave ne inte: ficias : utile miniflerium exhibebit : permitte ut ærumneſus greges paſcat, 


_ANNOTATIONES. 


genera timoris :; unum, evi pudor junctus; quo[Alex.. lib. 4. cap, 16. fic ſcribit : Laverne 
timore bonum principem cives metuunt, & nos|furum Dea, in cujus loco, ut impunita” effene 
Deum timemus, & boni liberi parentes : alte« | furra, prædam fares ſortiri, & rapaciſſimum 
rum, cui comes odium; quali afficiuntur ſerviquemgue immolare tradiderunt, Huic erat des 
erga dominos aſperos, ſacra Romæ, & Lavernalis inde porta. 
56. Damnum ef, non facinus, &c,) Legunt] 64. In triviis num cum ſe 2 
plerique. | r um ad aſſem colligendum ſe inclinat, ac Judi- 
E damnum levius, ſed non 'facinus, tamenbrium ſubit puerorum, qui aſſem homi defigunt 
ee. quod nec ſtylum Horatianum ſapit, nec ad illudendum prætereuntibus. Perf, Sat, 5. 
reperitur in ulla veteri membre. Pe. mts | | 
5.7. Vir bonus, omne forum," Se.) Vir ite] Ingque lute fixum poſſis tre nummum. 
bonus falsd A te & vulgo exiftimatus, ; 67. Perdidit arma, c.] Nihil militi ef 
60. Labra mover metuons, He.] Videri volt [Matis ignominioſum, quam perdere arma, aut 
rtecta precari & orare ab Apolline ed es ſec jſtationem deſerere, Senſus eft : qui lucro avi- 
revetà improbus improba precatur. Perf, Sat, 2. [de inhiat, ſanam perdidit mentem, que homi- 
Mens bona, fama, fides: hec clart, & wthnis eft armatura adversds errores, quibus ut 
audiat. boſpes :. © GEES hoſtibus ratio ejus felicitaſque impetuntur ex- 
Tlla fbi introriùm & ſub lingud immurmurat : Putznantur que. ne + 26 
0 15 | 69. Vendere cùm paſſis capti vum, c.] Vel ita 6 
Ebullit patrui præclarum funut, Ge, — tiocinari avarus eſt accipienduz, vel fic inter- 
Laverna, ] Dea, ſub cujus tutela erant fures, ſoretari licet: Quemadmodum non expedit ſer- | 


, 


hinc laverniones dicti. Nomen vel à nan ſvům occidere, quem vendere poſſumus ; ma- 
capere, quaſi Laberna, mutato Þ in v; vel aſgiſque finendus eſt vivere, quia utilis ad multa 

lavando, fi laware pre furari, veteres dixere : ferit; fic ille avarus cupiditati ſervire permit- | 
nam leware potius dixiſſe, alii affirmant :' quod 'endus eſt, Nec enim inutilis erit publica 
ſi ita eſt, Laverna dicta eft, pro Levarna, Alii|Quippe fi ad rem augendam negotietur, 
deducunt I Adqupa, ſpolia, ut Laverna dicatur menta comportet, &c, annone proderit, eam 
pro Lapbarna, quòd mints arridet, Alex, ab ſviliorem faciendo; adeoque cives juvabit. 


Naviget, | 


. 82 * 
— ' —— — ¶＋-œƷꝗ—E ̃ — 
-. 8 K 


} 


| 
[1 
F 
| 
| 
| 


$56 
agros colat, . 5 
exerceat, ac negotianda bie. 


mem in medio mari tradu- 
3 ane Premovcat, 


navigat ĩonem 


id me — es innoxium 
— ac re ? 20 Bonis 
Nimirum auferes 


greges, 2 ellectilem, pecuni- 


Q. HORATII FLACCI 


Naviget, ac mediis hiemet mercator in undis ; 
Annonæ proſit, portet frumenta penũſque. 
Vir bonus et ſapiens audebit dicere, Plates, 


-|ReAor Thebarum, quid me perferre patique 74 


| — Indignum coges? Adimam. bona. ' Nempe pe- 
0 Pentbeu, rex Thibarun, | 


cus, rem, 
Lectos, argentum. Tollas licet. In manicis et 
Compedibus ſevo te ſub cuſtode tenebo. [802] 
Ipſe Deus, fimulatq; volam, me ſolvet. Opinor, 78 


am, Aufer, potes. Manibus 
ac pedibus r te retine- 


Hoc ſentit: Moriar. Mors ultima linea rerum eſt. 


bo ſub cuftode ſæ w iſimo. Ipſe Deus liberabit me, ubi primim cupiam. Credo ego illum ita ſen- 


ſire : Moriar : mors rerum omaium finis . 


ANNOTATIONES. 


73. Vir bonus & ſapiens, Cc. ] Vir reaps 
22 & ſapiens — ſuam 2 i RT 
inter ipſa quoque vincula, 

Pentheu, Rector Theb, Dialogum inſti- 
tuĩt pota, imitatus Euripidem in Bacchis, ubi 
inducitur Bacchus a Pentheo lipatus, nibilomi- 
ns audacter Icqui, & conſtanti animo Pen- 
thei regis minas & vincula ſpernere. Hic adum- 
brat Horatius virum vere ſapientem, quem nec 
metos, aut minæ, nec catcer, aut ulla vis ſer- 


78. Ipſe vo Exſolvent me mevs 
Jupiter, inquit Bacchus ad oor apud 
citat. Euripid. Bacch. AR. 2. 

Opinor, bot ſentit 2] Hæc Horativs : Credo 
ſapientem ita ſecum reputare: Quid grave tan- 
dem ac durum mihi poteſt accidere, quod me- 
tram? quid me ſubigere & vincere valeat ? 
Enimverd quibuſcunque ærumnis me exſolyet 
mors tandem, mors, inquam, rebus omnibus 
brevi finem impoſitura. Adde, quod corpus eft 


vom efficere, aut à virtutis gradu valent de- |animi carger : eryd velut & carcere liberatur 


cetut inducare tentet. 


pellere. De Pentbeo lib. 2. Od. 19. De Thebis] animus, quando per mortem corpore ſolvitur. 


1 2, Sat. 8. 


75. Adimam bora. ] Cir. Parad; 1. Mer en vel 4 picturd, vel 3 geometria, 


79. Mors ultima linea rerum eft.] Metaph. 
Omnium mort 


ego dicam bena perdidiſſe, " gais pecus aut ſu- i extremum, Demoſih. Tull, 


Kale amiſerit. 


n "Ins 


— 


EPISTO 


9 


LA XVII. Ad SCEP A MM. 


Spernenda non of} amicitia princpum. Quomodo comparanda. 


O Ser va, nam tx te- 
— fo 2 & noſti 
41 ratione oporteat 

cum magnatibus ;\ 

pe tamen erudiendus ace 
cipe, gue exiſiimat parvus 
amicm tuus; welut i wiam 


Uamvis, Scæra, fatis per te tibi conſulis, et 
ſcis, I. 803] 
Quo tandem pacto deceat majoribus uti; 
Diſce docendus adhuc, quæ cenſet amiculus, ut ſi 
Cæcus iter monſtrare velit : tamen aſpice, fi quid 


Traque 


Et nos, quod cures proprium feciſſe, loquamur. 3 


edverte, fi nos etiam aliguid dicamus, quod tuum fatere ftadeas, 


ANNOTATIONES. 


1. Quamvis, Scevs,] Eft hc epiſtola gra- quam egens. Sic leniter aſſentatur Hroratins, ut 
vis, elegans, erudita, callida, magnatum aſſecta- "oy præparet ad auſcultanda monita. 


toribus idonea. 
Scæva, ] Eques Romanus. 


Fer te tili conſulis,} Alieno conſilio nequa- 


ued cures rium 2 80 in 
ſtuam 483 vel: Felis! ny 


Si 


EPISTOLARUM LIBER I. 17. 


Si te grata quies et primam ſomnus in horam 
Delectat; fi te pulvis ſtrepitiiſque rotarum, 

Si lædit caupona; Ferentinum ire jubebo. _ 
Nam neque divitibus contingunt gaudia ſolis; D bo wit 
Nec vixit male, qui natus morienſque fefellit, 10 4 e | 
Si prodeſſe tuis paul6que benigniùs ipſum [$04] * vixit infelix, qui nates 
Te tractare voles; accedes ſiccus ad undtum. \& moriens ln. At A tui 


Si pranderet olus patienter, regibus uti X. TN ee 
Nollet Ariſtippus. Si ſciret regibos uti, | re ; inops ad opulentum con- 
Faſtidiret olus, qui me notat. Utrius horum 15 aer Si berbis Te 
Verba probes et facta, doce; vel junior audi, f ae, . mage 
Cur ſit Ariſtippi potior ſententia. Namque | magratibus wivere wütet is, 
Mordacem Cynicum fic eludebat, ut aiunt: qui me 98 berbgs reſpus- 
Scurror ego ipſe mihi, populo tu. Rectius hoc et hege pray - —_— 
Splendidius multo eſt, equus ut me portet, alat rex«\junior 5 : 
Officium facio; tu poſcis vilia rerum, 21 er wideatur Ariftippi Jen 


Dante minor; quamvis fers tenulliusegentem. {805}, S 3 

unt : Ege mibi ipſe ſeurram 

, tu verd plebi, Atqui long? potius illud & boneflins eff. ut me vebat equus, & rex autriat. 
230 obſequium preflo ; tu res wiles petis, donante inferior 3 tametſi dicis nulla re indigere, 


INNOTATIONES. 


6. Primam in horam} Uſque ad ortum ſolis,| crimine inveherentur, Quos inter eluxit Dio» 
que prima eſt, & olim numerabatur, hora diei,|genes ille Cyaicus, dolio tuo, in quo degebat, 
naturalis videlicet, rx-angl victum in ſingulos dies emendicare 
7. Pubvis] Ob vehicula in vrbe frequentia, fſoljtus, hincq;' diftus nurgie:O-. Alexandrum 

8. Caupona ;] Ubi rixæ, pugaz, contentiones, magnum inviſeatem vix alloqui dignatus, ei 
vociferationes, aliaque mala paſſim graſſantur. ſe ad mirabilem ptæbuit. Ad annos prope nona- 

Ferentinum] Parùm celebre oppidum Herni- ginta conſenuit, Plut. Laert. Vide ſuv. 
corum. Synec. pro quovis alio ejuſmodi, in que 14. v. 311. | * 
non ſunt eadem incommoda, que in magnis ur- 19. Scurror ego ipſe mibi,] Ego meam ad 
bibus z ubi proinde quietam ducere vitam licet. ſutilitatem regibus me gratum preſto : tu were 

9. Nam neque divitibus, c.] Imdò tenuiores te populo admirabilem exhibes per victum 
plerumque facilids vivunt quam divites. inopem & durum, Atqui quanto rex plebe eſt 

10, Nec vixit male, &c,] Epicurus dixerat excellentior, tanto videtur melius regi quany 


Nabe flixoang, Vitz private buna antea non populo gratioſum eſſe. Ita cenſebat Ariftippus, 
ſemel vidimus. Ovid, Triſt. 


5 & cum eo nofter poeta, Vox ſcurror 3 
Cred? mibi, bene qui latuit, bene vixit, & intra Sat. 2. lib. 2+ . 
Fortunam debet quiſue manere ſuam. 20. Equus ut me portet, alar rer.] Proverb. 


12. Accedes ficcus ad undum. ] Magnatum a- Oræc. & Tragedia quadim, inquiuat; in q us 
micitiam, con ſuetudinem, & familiaritatem re- juvenie militiz aicriptus, cùm ad petendam 
quires, quorum ope tibi tuiſque utilis fias, miſſionem impelleretur, abnuens reſpondit, 

13. Si praxderet olus, Ic. ] Ariſtippus, Alex-| Ira yl ite, Saeed ref. eue ma. 
andri magni ſectator, aliquando invenit Dioge-| portat, rex alit quo ſcilicet oſlendebat bens 
— olera * 2 capiendum, 2 ſibi eſſe, 

indignanti illi dixit: Si Ariſtippus oleri-{ 21. ium ſacio; tu poſcis, &c. 
dus ad — ut ego, contentus ſet, pro- dt — r 
ſecid nollet ſerviliter ahſequi regibua. Tum] nanciſcor; tu autem nullius egentem jactes li- 
Diogeni reſpondit Atiſtippus: Si Diogenes ect, vilia tamen mendicaas, te danti lubjicis, 
ſeiret uti familiaritate regum, certe olera faſti- [quod muliò eſt indigoius, | 
deret, malletque, ut ego, principes ſectari. Vilia rerum, Dante minor ;] Sic habent op- 

14. Arifip.} De eo plura lib. 1. Sat. 3. &c. |timi codices: quod clegantius, & magis Hara- 

18. Merdacem Cynicum] Cynici ohiloſophi tianum, quam iſla, 1 
ſectatores Antiſthenis, A canina mordacitate fic — tu poſcis vilia, verm ot 
appellati, quod in mores hominum nullo diſ-} Dante miner, N&W. 


Omnig 


558 W 
Omnis Ariſtippum decuit color, et ſtatus, 
Tentantem majora, fere præſentibus æquum. 
Contra, quem 00 

Mirabor, vitæ via ſi converſa decebit. 

Alter purpureum non expeQabit amictum; 
Quidlibet indutus celeberrima per loca vadet, 
Perfonimque feret non inconcinnus uttamque: 
Alter Mileti textam cane prejùs et angue 
Vitabit chlamydem. Morietur frigore, fi non 
Rettuleris pannum. Refer, et fine vivat inep- 


Ariflippum  detuit rlibe: 
Tal conditio, 4 fer- 
tuna. Quærabat meliora, ſed 
F Aſentibus contentus erat, E 
contrario, quem tolerantia du- 
plici operit vgſte, demirabor, 
i wvite 2 diverſum de- 

ctat. ter non expectabit 
weflem purpuream; & gui- 
cungue weſiitus ibit per loca 
maxim? frequentata, nec llle- 
Pidus ſuſtinebit bunc illum- 
gue habitum; alter Mil;ftam 
cblamydem fugiet plus quam 
canen aut ſerpentem ; atque 
enecabitur frigore, niſi ſuum 
i pannum reftituas, Redde, 
& permitte ut vivat inſulſus. 
Præclara facinora exequi, & 


tus, 


et 


1 
res, 


25 


pliei panno patientia velat, 


30 


Res gerere, et captos oſtendere civibus hoſtes, 
Attingit ſolium Jovis, et cceleſtia tentat. 
Principibus placuiſſe viris, non ultima laus eſt. 35 
Von cuivis homini contingit/adire Corinthum. 


bere, eft al:quid poteflati di- 
wine & cœlo proximum. Megue mediocriter {audabile q demereri weros primarioss Non cuilibet 


ANNOTATIONES. 


JubaFos es civibus exhi ; 
datur Cærintbum pervcnire. 

23. On. Aviſtippum decuit color, end La- 
ertio teſte, conformabat fe Ariſtippus - aptiffi-ſ 


me ad omnem vitæ humane conditionem, ad 
locum, tempus, & pei ſonam ſeſe accommodans : 
niebatque, turpe eſſe & nefas, non acquieſcere 
præſentibus, & plus ſemper appetete. 

25. Contra, guem dup. ici, Sc.] Ariſtippus 
in omni ſtatu decoiè le gerit, tam in opibus, quam 
in inopi2 ; at non ita Diogenes, qui inops qui- 
dem præclatè agit, at vix inter opes credam ex 

decoro & virtute acturum. Flato quidem ita de 
Ariſtippo ſentiebat. | 

Quem duplici panno patientia welat, &c. ] De- 
ſcriptio eſt ſeu periphraſis D.ogenis Cynici, de 
quo Laert. Pallium, ut wolunt guidam, primus 
duplicatum habuit in uſu, tum propter frigus 
tum ut * dor mient involveret. | 

27. Alter purpureum non exp, &c.] Ariſtip- 
pus, fi deſit veſtis purpurea, qui uti ſolet, 
fine mora induet quamlibet viliozem, nec 
verebitur pannoſus prodire publicum. Con- 
tra Diogenes pretioſum amictum omninò recu- 
ſabit ; ac fi deſuerit vilis ſibi conſuetus, nudus 
matlet confiftere, ac frigore confici. l 

29. Perſonamgue feret non incbnc.] Plutarch. 
Orat. 1. de fortuna & virtute Alexandri; Ari- 
ſtippum mirantur, inquit, qudd tam vili pallio 
quam Milefia chlamyde utens, in utroque tue- 
batur perſonam ſuam, 

30. Alter] Diogenes ſordidæ veſtis pluſcu- 
lum tenax. : 

Milcti textam] Ex optims land, & Mileto 
urbe loniz ver:gs Cariz fines, apud Aſiam 
minorem hodie Melaſſo. Ubi molliores con- 


textus olim chlamydes in matronarum deliciis 
babiras, teſtis Virg. Georg. 3. v. 306. 


Quamvis Milfia magno 
Vellera mutentur, Tyrios incoct᷑a colores, © 
31. Si non Rettuleris pannum.] Aunt Dioge- 
nem ab Ariſtippo invitatum ad balneas: vbi 
cum eſſent (cli, prior Ariſtippus exiluit, ac 
Diogenis vile pallium induit, ſuum que purpu- 
reum ei reliquit. Tum verd pertinaciter repetete 
Diogenes quod ſuum erat, ac nudus remanere, 
Quem Ariftippus increpavit ut_nimitim fame 
ſer-ientem, & perperam algere malentem, quam - 
conſpici in purpurea veſte fibi inſob ta, 4 
32. Refer, & fine vivat ineptus.] Præclarum 
ſchema. ; | 4 
Treptus.] Non ut Ariſtippue, aptus & con- 
cinnus in quocunque fortunæ ſtatu & habitu: 
nec animo æquo omnia ſuſcipiens, . 12 
33. Res gercre, &c.] Hactenus oſtendit Ho» 
ratius, laudabilius videri ſectari viros principes, 
quam obſcuram & inopem vitam duceie. Jam 
dicit arduum eſſe cum prine pibus verſari, eo- 
rumque benevolentiam conſequi. Demum ad 
id quædam monita haud ſpernanda profert. * 
35. Nen ultima lau H. Prima ſit laus egre - 
siam reip. navare operam, & preclars geſtis 
rebus principatum aflequi : ſecunda erit, ſum- 
mis viris, ac reip, clavum, aut primos in ed 
gradus tenentibus placuiſſe, eorumque gratiam 
demereri. 55 f 
36. Non cuivis bomini, &c.) Houjus prover- 
bii varia offertur origo, Alii ad magnas Corin- 
thiorum opes & luxum referunt. Strabo. Alii 
ad Laidem aliaſque meretrices nimio quzſlu/ 
famoſas. Ge!l, lib. 1. cap. 8, Alii optimè ad 
difficultatem adeundi portum Cotinthiacum 
Iſthmi causa geminum; unde bimaris Corin- 


„ 


thus dicitur, Vide liber. 1. Od. 7. 
Sedit, 


Sedit, qui, timuit ne non ſuccederet. 
Quid ? qui pervenit, fecirne viriliter? atqui 


Eſto. Wii, 


.areret, 


it, an firenue ſe e. 


Hic eſt, aut nuſquam, quod quærimus. Hic|rin ee quod perimas 


onus horret, 


1 flat, vel dena exiſtit. 


; , 8 Ml I : . 
Ut parvis animis et parvo corpore majus: 40 tle fogic can veluc fuperans 


mum & corpus imeberille : 


Hic ſubit, et perfert. Aut virtus nomen inane eſt, fe ſubir & ſuftiner. Profects 


Aut decus et pretium rectè petit exper 


Coram rege ſuo de paupertate tacentes, 


Plus poſcente ferent. 


; $70) | vel nom n wanum off wir 
iens vir. [870 oof perient dP Whigs 
elriam & premium, Ergo 


Diſtat, ſumiſne pudenter, hee animadverie, Nes gue» 


An rapias. A: qui rerum eaput hoc erat, hie ſons. 45 % %. e coram fas 


Indotata mihi foror eſt, paupercula mater, 

Et fundus nec vendibilis, nec paſcere firmus, 
Qui dicit, clamat, Victum date. Succinit alter, 
Et mihi dividuo findetur munere quadra. 


Sed tacitus paſci fi poſſet corvus, haberet 50{/ dale, matrem | 

Plus dapis, et rixz multo minus invidiæque. wand ng # 

Brunduſium comes aut Surrentum ductus amce- provbeas 3 is aper dicis, 
num | Date cibos, Mor alter ſuc- 


Principe, plus con — 
quam qul HFetunt. nter 
fern las werecunde, 

an 2 Ven tames 
Jer ſuntma card rei 'eft. 
Dini i leni, : Soro= 
ren babeo fine dale 


Qui queritu r Calebras, et acerbum frigus, et imbres, , Dividatur munue, ut 


Aut ciftam effratam, et ſubducta viatica plorat; 
plus ciborum baberet, & longs minus rixarum & invidia. Porrd qui B 


arcam rupiam, & viatica ſurrepis ; 


tian ibi Par: di buatur, 
Perum fi corow filens ederer, 
um aut Surrentues 


comes aſſumprus congueritur de ivineris diffcultate, de aſperitate 2 ds pluvid; wel defies 


 _ANNOTATIONE'S. 


37. Sedit qui timait ne non ſuccederet, &c.] 
Qui periclitari veretur, quoniam incertum exi- 
tum timer, is abſtinet à navigatione, vel quili- 
bet ali re grandi ſuſcipiendi ; deſeſque manet. 
Et is non reprehenſione dignus judieatur. Ve- 
rdm qui non terretur dithcultatibus, & labo- 
rem ulird adit, remque exequitur, is ſane vi 
ri fortis elogium meretur, & priore longe 
laudabilior. Prolepſis eſt. 5 3 

39. Hic eft, aut nuſquam, guad querimus.] 
In agendo veriliter confiſtit ea vera laus & vir- 
tus quam quzrere debemus, & de quia modo 
diiputamus. 

Onus borret,] Grave eſt ſans magnatibus 
obſequi. _ | 

42+ Experiens vir.) Magnum uſum habens 
rerum maximarum, & de is recte judicans, 

43. Coram rege ſuo] Jam præcipit que ſunt 
obſervanda apud viros primarios, ad gratiam 
eorum promerendam, obtinendumque decus & 
fprecium, id eſt, laudem 5 & premia. 

De paupertate tacentes, Plus e ferent, 

vippe homo querulus fit ——— 2 
odloſus. At qui modeſtè & tacitè feret ali - 


tur. ? 
45» An rapias, ] <4 
poſtulat, velut inſatiabilis habeturz mox gradu 


indignuſque familiaritate nobilium, 


ratio captandz magnatum bene volentiæ & gra- 
tis, & ſtodeas & ſcias cum potentioribus de- 
center verſari. | | 

49 Quadra.] Vel panis fruſtum, vel lanx 
edutia os Sat. 8. Aliend vivere 
guadra, Virg. Hneid. 7. Nec parcere quadris. 
Haec ergo vox fignificat tum placentam, tum 
catinum quadratæ figure, Metonymia eſt, + 
50. Sed tacitus paſci, c.] Vel alludit ad 
apologum de corvo prædam nacto, quam vulpes 
crocitatione accita dolo intercepit z vel ad com- 
munem avium morem, que voce ſtrepunt cùm 
ad cibum accedunt; quod fi tacerent, plus ba- 
berent dapis, non accitis garritu conſortibus, 

52. Brundyfium] Urbs eft Salentinorum 
maritima, de qui lib. 2. Sat. 5. in fine. 
Surrentum) Ha urbs Picentinorum 2d 


quandiu ſuam ne page. patronum movebit 
ad opem fibi Jargids impertiendam, Porrd 
ſi cum pudore ſumat, qua dabuntur, nova in- 


mare vino generoſo celebrata eſt lib, 32. 
4. Ovid. Metam. g. | 
; Hagan — 


LES 


Nota 


Qui enim avide accipit aut 
excidit, & arcetur tanquam indecore ſe gereas, 
Rerum caput et fons.] Hint petidet omnis | 


FF, 


vit abundantes fletus emit- 
tat, & ſacrum Ofirim conte- 


marin? liber, cavebis imita- 


ſcurrd. Huic witio ef aliud 


560 Q. HORATILI FLAC 

ine initatur ſolitam mere-[ Nota refert meretricis acumina, ſæpe catellam, [808 
2 32 Sæpe periſcelidem raptam ſibi flentis; uti mox 56 
7 aniſſam lacrynantur ;| Nulla fides damnis veriſque doloribus adſit. 


ade ut prfbac non credan-| Nec ſemel irriſus triviis attollere curat 
ur were jacturæ & lacryme. 


— wo ag ay 22 Fracto crure planum, licet illi plutima manet 


el, Baud ſatagit erigere frau- Lacryma ; per ſanctum juratus dicat Oſirim, 60 
Aulentum rapid tibid, quam-| Credite: non ludo: crudeles tollite claudum; 
Quzre peregrinum, vicinia rauca reclamat. 
tus clamet : Fidem habete : minim? jocor : 6 inbumani debilem erigite. Huic enim wicini 
us reſpondent ; Heus, peregrinum invoce, 
ANNOTATIONES, 


5. Catellam.] Vel parvum canem, quem inſ cui, chm aliquando id mali vers contigifſet, 
geliciis habebat ; vel potius, monile muliebre,|haud etiam tum fides habita eft ; & fracto genu 
ut fi diminutivum à ceten3, 6 ebilem nemo ſublevabat, quoniam anteà ſæ- 
36. Periſcelidem] Cruris vinculum & orna-| pius illuſerat, 
mentum: vi circum, Ta" gn crure vel] 60. Ofrim,] /Egyptiorum deum: qui bie 
genua, Gall. Jarretiere. Periſcelides funt orna- præcipuꝭ nominatur, ſeu quod planus iſte indi- 
menta crurum mulierum, five armillz pedum, | care vellet ab Ofiride irato immiſſum ſibi cru- 
quibus earum greſſus ornentur, inquit Ifidorus. - | rifragiums z ſeu potius, quia Ofiris, veſut 
57. Nulla fides damnis] Sic ille querulus alter ZEſculapius,, credebatur- egris mederi, 
exploditur ; ejuſque dolor et fletus apud patro-|Vide Plutarch. de Iſide & Ofiride, Diodor. 
num fiti habentur, nihilque muneris obtinent. Sie. K. 

59. Frafio crure planum} Mee fallax,| 6. Quare „] Qeere hominem 
impoflor, nebula : qui etiam voce utitur Cicero{imperitum, qui neſciat fraudes tuas & illufio- 
pro Cluentio, n. 72. Hic ille s improbiſſi- nes, ut ei impobas, nobis enim jam perſpecti 
mus guα¹ judiciario paſtus.. Erat nempe qui- ſunt doli & joei tui. 5 
dam illuſor in triviis lamentari ſolitus, quaſi] Nauca.] Pie alta vociferatione & reclamandi 
fractum crus eſſet, ut in vehicula tolleretur: contentione. 


4 „ . 
ata „ — Fey _— "Y 


— — 


* 


EPISTOLA XVII. Ad LOLLIUM. 
Duc fint amici cia. Quid animo tranguillitatem conſerat. 


$i Ie cognoſc te, . OI benè te noni, metues, liberrime Lolli, [#9] 
"i ſcurrgm, te exbibers, ami | Scurrantis ſpeciem præbere, profeſſus amicum, 
cum. Sicut matrona differ| Ut matrona meretrici diſpar erit atque 
2. ſeorto, ita amicus d fallace| Diſcolor, infido ſcurræ diſtabit amicus. 

> re herus - mimi. Eſt huic diverſum vitio vitium prope majus: 5 
2 2. m—_— Firs, Aſperitas agreſtis, et inconcinna, graviſque, 


ESR. 4 Ho Quæ ſe commendat tonsa cute, dentibus atris, 


dentibus, 
25 ANNOTATIONES, 

1. Si bend te novi, &c,] Idem fere eſt argu- —— impinges vitium motibus feris, a- 
mentum hujus epiſtolz, quod præcedentis. ſperis, agreſtibus, nimiùm ſeveris : vitabis ſcur- 
Lolli} Ad hunc infcriptam jam vidimus ſu - Irilitatem pariter & gravitatem inconcionam. 
pra Epiſtolam 2. item Od, 2: lib. 4. Vide} 3. Diſpar atgque 8 Diſpar omaind, 
etiam poſteà Epiſt. ult. huj. lib. v. ult. tam habitu quam moribus diſimilis. | 

2. Scurrentis ſpeciem} Ut potentiorem ineas | 7. Tem cute, dentibus atrit, Vel ſqualore 
amicitiam, nec adultationibus graſſabere, nec in [hirſuti corporis (nam qua tondentur, hirſuta 
2 Dum 


- 


£ÞISTOLARU 


Dum vult libertas mera dici, verique virtus. 
Virtus eſt medium vitiorum, et utrinque —— 
Alter in obſequium plùs æquo pronus, et imi 
Deriſor lecti, fic nutum divitis horret, 


Sic iterat voces, et vetba cadentia to 


Ut puerum ſzevo.credas dictata magiſtro 
Reddere, vel partes mimum traQace ſecundas. 


Alter tixatur de lani ſæpe captinũ, 


Propugnat nugis armatus : ſeilicet, ut non 
Sit mihi prima fides; et verè quod placet, ut non 


Acriter elatrem, pretium ztas altera 


Ambigitur quid enim ? Caſtor ſciat, an Docilis plus: 
Brunduſium Numici melius via ducat, an Appl. 20 
Quem damnoſa n om præceps alea nu- 


= 


W \ 


piloſaque ſunt) vel potius agrefti mordaeĩtate 
& dicacitate amicum radendo ad cutem, & 
dur paſſim caſtigando 2 quaſi ca fit Joquendi 
libertas, ac vera virtus. 

9. Utringue reductum .] Ab utroque extremo 
xemota eſt virtus. 

10. Ater in obſequiam] Aſſentator divitibus 
amicis nimis obſequitur, 

Ini Deriſor lecti,] Paraſitus in infimo lecto 
vel in ſubſellio accumbens aut aſſidens, riſum 
diviti propinans inter epulss. Plaut. Stich. 
Scis me dudum efſe imi ſubſelli virum. Vide 
Jib, x, Sat. 4. v. 86. & lib. 2. Sat, 8. v. 47. 

11. Herret,] Admiratione & veneratione, 
Virgil. Eneid. 6. v. 10. 


— Horrendeque procul ſecreta Silyllæ : 


id eſt, ſacrum horrorem ſummamque venera- 
tionem incutientis. 

12. Verba cadentia tollit 3] Quicquid loquitur 
dives ille amicus, ſcurra velut eximium mira« 
tur ac repetit, nec ſinit elabi & cadere fine 
admirabundis exclamationibus, Epiſtola ad 
"__y v. 418. 

22 ; Clamabit enim, Pulcbrd, bend, ref? 2 

. Palleſcet ſuper his : etiam lillabit amicis 

Ex oculit rorem ; fe aliet, tunget pede terram. 
Deriſor vero plus laudatore moverur. 


Ut paerum ſæve, &.] Sicut diſcipulus 

— . jubetur 4 vel dictata A 
nempe ut memoriæ infigantur, 
14. Vel partes mimum tractare Mi- 
mus nempe ſecundarius ſolet vocem & —— 
dari opers extenuare, ut primus actor magis 
vluceſcat, & quam maxine —— ut ait Ci- 


M 1. [BER 1 18. 


2 


dum wult exiflimari- [bategr. 
libertas, & fincera , wirtuz,. 
Virtus media eft inter vitigs.. 
10}binc & illine i 4 
Vene. = obſequentior, velut e 
infitii thori, ita porentis = 
[$80] ram religiozs 2 1 
dicka repetit; & woees caden- 
|fes attollit, ut Puter di 42 £ 
lum recitare diftata 2+ durs 
15 præteptore, wel — * 
partes ſecurtdas Alter 
Jurgatur de land 2 
a mague umit pro. rag is. 
Nempe, inquit, ut. certd mie... 
bi fides not. babeetur ; at. 
non audaFer . proferam . quod.. 
prorſut libet,  reſpuatt 
cundæ 


llit; 


ſordet. 


. 


— 


2 1. Viae lid, 1. Sit, «6.46 "I 
annot, 

15. Alter rizatur de land, &e.]  Agetti 
reprehehfor, witio frope majeri, alteit᷑atur ra- 
viſſimè de rebus levioribus : ſicut itle qubndam 


pilos ſetaſve capra habeat; Pros, 
verbium eſt, . 


16, Sealer, ut non Sit tnibi fries fuel, Ec. 
Ita iile graviter, ſed ineoncinnꝭ & inſulsè: Li- 
bere, Inqatt, loquar ſemper, & quogcunque 
libuerit: neque hane libertatem perdere velim 
quovis pretio, etiamſi vita diutarnior ac n 
tas offeratur- 

19. Caflor an Decilis] Ambo gladiatorcd, vet. 
pantomimi, ut alii dicunt. 
20. Brunduffum. 1 De ea urbe lib, x, Sat. * 


E Epiſt. prœced-. 
Numici via, an pi] Utra via meli ducat. 
ili fant iſtæ litcs & con 


Brunduſium. Atqui nih 


uträm lanas an 


trovetſiæ / Sunt qui cotrigant Minuci, metri gta- 


tit; ſed perperam : de poęt ca ligentia rizari eſt, 
21. Damnoſa Venus, | Vide lib. 1. Sat/ 4, c. 
Precept alaa] Brevi aleatorem redigens ad . 
opiam. Peiſ. Sat, 5. v. 554 Hunc alas decohum 
vel præcepi indicat ſtudium alez vebtmens "1 
pertinaxy quod RON etiam viros tenvit; Sue 
ton; Octav. cap. 714 A rumorert nullo mode 
expawit 4 45575. ele & palam obleda- 
menti 2 etiam 2 Ubi & a wad de ſe ie 
ſcribit; Luſimus per omnes dies, forumgue ay 
tor ium calfecimus c « + perdidi viginti milla 
2 '&c; la. Claud. _ Hleam flud.ohſe_ 
me luſfit; de cujus arte librum queque emuſut s 
ſolitus etiam in geſtatione ludere, ita «fJedo alueg« 
que adaptatis, ne ſus confanderetur, Alex: ab As » 
tex. lib, 3. cap. 21. Alea taxillorum nempe ja. 
Qu delectati. ſunt, i inquit, Portius Cato, Adgu* 


O „0 loria 


_ = - * 
— — * 
2 
| 
_ — 


tat. ad Od, 24. lib. 3. ſub finem. 


962 


tex beit, & laute nutrit; 

m- occupat vis pecuniæ 
3 qu abborret ab 
impif; tronc amicu opulen-| Spe decem v 
rus multd vitiaor frequenter 


& HORATII FLACCI 
le exceden; faculta-) Gloria quem ſupra vires et veſlit, et ungit; 


{ Quem tenet argenti ſixis importuna fameſquez. 
Dem paupertatis pudor & ſuga; dives amicus, 


itiis inſtructior, odit et horret: 25 


re Aut ſi non odit, regit; ac veluti pia mater, 
| wn adis babef, moderari\ Plùs quam fe ſapere, et virtutibus eſſe priorem 


volt, au ut bona pa ens, 


apientior eſſe, & 
. 


Vult, et ait prope vera: Mea (contendere noli) 
Stultitiam patiuntur opes: tibi parvula res eſt. 


uperi * s 
citque — a : Arcta deeet ſanum comiteny toga. Define mecum 
Ne” conere mibi exequari : Certare. Eutrapelus cuicunque nocere volebat, 


diwitiæ meæ inſanire me per- 
mintunt : tu mediocre; facul- 
tates naftus es, Prudenti 
tele convenit toga anguſti-\ ( | : 
. — Me mibi. ON —— 
Eutrapelus, fi quem peſſum- rmiet in 


* {9k 


Veſtimenta dabat pretioſs. Beatus enim jam 


nicis ſumet nova conſilia et ſpes; | 
m; ſcorto poſtponet honeſbum. 


dare cupieba', ei prerieſa: Officium 3 nummos alienos paſcet : ad imum, 35 


firs tribuebat. Etenim, in- 
quiebat, ſplendidus nowa pro- 
poſua & fludia cum præcla- 


Thrax erit, aut olitoris aget mercede caballum. 
Arcanum neque tu ſcrutaberis ullius unquam,, _ 
ris weſlibus ſuſcipiet ; ad di. Commiſſũmque 


es, et vino tortus et ira. 


7 uſque. dormiet, meretricem Nec tua laudabis udia, aut aliena reprendes » 


or occupationi preferet, 
nummos aliorum nutrict ; de- 


oris patio pretio circum- 
ducet. 


Nec, cum venari volet ille, poemata panges. 40 
| n gladiator fiet, vel eguum * ſic fratrum geminor um, Amphionis atque 
4 q 


u ne cujuſguam ſecretum expiſcari velis unguam; creditum werd ne revela, ſeu vino, ſeu is 


pertenteris, Negue tua fludia laudabis, aut vituperabis alicna ; & cm ille wenatum ira cupiet, u 
wer ſus non preferes, Nam fic diſſoluta oft amicitia daorum fratrum, Amphionis & n 


INNO 4 


fos, Domitianus, Claudius: — inter reliq 
Jenn Gothgerum rex, qui cùm in ales 
ceret, fertur. indulgentiſſimus fuiſſe: unde 
momenta illa promerendis gratiis captare dome- 
ftici conſueverant. Sidonius de Theodorico fic 
teſtatur ; Quibus boris tabula cordi eſt, teſſeras 
colligit rapide, inſpicit ſolicit?, wolvit arguts, 
mittit "ar nd geeulariter compellat, patienter 
 expeftat : in bonis jafibus tacet, in malis ridet, 
in neutris iraſcitur, in atriſque philoſopbatur 


e. lum & in calculis arma trafare.| 


Sola off illi cura wincendi, Cim ladendum en, 
glam ſequeſtrat tanti per ſeveritatem, bortatur 
d ludum, libertatemgue, communionemgue : di- 

cam quod ſentio, timet timeri, &c. Vide & anno- 


22, Gloria quem, &.] Qui ſuperbas veſtes & 
lautas nimium epulas amat. 

28. Mee Stultitiam patiuntur opes:] Ingentes 
opes poſſidenti mihi licet, quod minime tibi non 
ita locupleti. Luxuriari poſſim ego impunꝭ, tu 
vero nequaquam. ; 

2 Stultitiam patiuntur opes :] Ariſt. Rhet. 2. 
Stultgs ęſe divitias ſeribit. Iiſocrates Areopag. 
Cam potentibus ombulat amentia, inquit. 


TIONES. 


magis ſplendeat dives ampliori togs- veſtitus, 
cum tu arctiorem habens comitaberis ; vel; qudd, - 
ſicut iter facienti moleſta fit toga laxior, ita vrtum 
bonum impediunt opes majores. Vid: Epod. 4. 

31. Eutrapelus cuicungue, &c.] Ariftot, Mul- 
tis, inquit, Deus Birgitur felicitatem, non 
benevolentiam, ſed ut in calamitates — 
graviores, Sunt qui velint notari Volemnium 
Eutrapelum Antonii famillarem, cujus memi- 
nit. Cic, tum in Epiſt. tum Philip. 13. 

35. Nummos alienos poſcet :] Alienam pecu- 
niam grandi fœnore accipiet, atque ita paſcet 
augebitque. a . 

36. Thraz erit,] Plerique gladiatores & Thra- 
cia erant, Libro, 7. Sat. 6, v. 44. 

Olitoris aget mercede caballam,] Ad vile q 
libet ſervitium & miniſterium- adigetur egeſtate 
& paupertate. . 

37. Arcanum nequs tu, &c,] Suſpectus enim 
& inviſus fit, quiſquis ita curiosè ſerutari vult 
aliorum res & arcana, ; 

33. Vino tortus & ir4.] His fiquidem homi-.. 
nes explorantur, quod ut plurimùm bene poti 
& irati quidlibet-effutiant, 2 

41. Gratia ft fratrum, &c.] Amphiokis 


- * 


% _ 


30. Ara dicet ſanam comitem toga.] Vel, ut 


& Zethi coneordia dirempta &. difſoluta- 6--* 


Zethi, 


EPI3TOLANUM ar I. 18. 363 
Zethi, diſſiluit, donet ſuſpecta ſeve Ie, domec » 


eir bars aſptro. 
Comticuit lyra. Fraternis ceſſiſſe putatu - inviſe flit. Ut auterm Ame.” | 


Moribus Amphion. Tu cede potentis amici [rz wow — 
Lenibus imperiisz quotieſque edudet in ayfos 45 deideriis' amict Tales 
A tolis onerata plagis jumenta, canẽſque, 1 

Surge, et inumante ſèemum depone Camœnæ, raibun ente, axitrge, E ſes 
Cecenes ut pariter pulmenta laboribus empta. 3 Maſet 3 7 2 
Romanis ſolemne viris opus, utile fame, * —— _ ——— 
Vitæque, et membris; preſertim elim valeas, et ln. 7 Romeniz fiudiving 
Vel curſu ſaperare cane, gel viribus aprum FI H wie, Waiter, — 


Poſſis. Adde, virilia =_ ſpecioſiùs arma ri, maxim com fit" 


& gueas canem carſu, wit 
Nor eſt qui trafteti' Seis quo clamore corone fu witeere- 


Prælia ſuſtineas eampeſttia. Denique ſævam e , e decencids ids trades 
Militiam puer, et Cantabrica bells tuliſti 55 eren 


* 


bes - tircu „ acc 
Sub duce, qui templis Parthorum ſigna refixit 3 b, eee \anercitationts 
Et nunc, fi quid abet, Itatis adjudicat ar mis. fers * — 
Ac, ne te retralias; et inexentabilivabſity ,, eee en 
Quemvis nil extra numerum feciſſe ane fecifti imperatore, ©. 
Caras, interdurti nugaris rure paterno 60 
Partitur lintres ekereltas: Wann 9 tefati Romanorum 


rengits. 
aki 341 gw aliquid deft. Ne ved talia * 


relinpuas; & hin 


culperis; nam fludes nibil agere indecor? & am 2572 in — ä 
moliris. Felt cet — 222 te . e 


KN 


* — 
eiffimilibus eorum ſfudiis, cum alter philofophia ſpe; ur Greed Hoth? * diſei bse. Vice Line 
& muſicz torus vacaret, alter ab iftis attenuv a- 3. Od. 26. Libro fl. Sat. 2; 

grefies & ruſticos mores ſequeretur, De Am- Utile fame, Vireque & 1 7 Agitatio 
phione lib. 3. Od. 11. Cic- . De Oratz MN cr pri & qxertitatlo valetudiai prodeſt; ro- 
rer cur pbilaſapbiæ, 22 Zerbus ille Pacuvia- burque conſert, & hinc famam fortitudinis. 
nus, prope bellum indixevis; Ad Heren. n. 3. 38. "Speciofiiy]  Decentity yu toy . 
Uti 4 Pacuvium Zethit cum Amp biong, you vel, qud n venator quilibet. 


rum contoverſia de muſicd, &c. ; 
43. Conticuit ya., " Amphiod Lede frarri |} ie 4 
obſequens, Iyre ſtudium & uſum ſponte abjreitz 19,Arem lib. 2. Od. 6. 2 lib. $7 Od. * | 
. amieitiam reſarſit Sic tu ami ch potentis 56. Oui templis Parthoruny: 
voluntati obfequere; & ————— — Rom. Craſſo eregta k F 
etur, cave ne muſarum . — raſtieutac bibrd 4. Od, 19 


obrrudas. 58. Ne te retra bat, J. Ne ab ann 
46 Atolls onerata * Atolia * Martii te diu removes. wy 


Achaiæ in E piri confi in bac erat Cahydon 9. Zana Aumerum} + Nahe d faltatoribys, 
urbe, eujus regi Oe neo — Diana immiſt = — pErparamite : 


terribilem, non Calydvnize (lth; ſech * 60.  Nageris rure paterns: ) Ludiera ptmlia: in- 
totius /Etoliz agres 2 at Meleager NRituis ; apud villam paternam, in quidiverſagi: £1 


Oeneĩ fRvs validis i um plogis irretitum inte 61. Partilur dintres oxe -VUi. Mt ayes 
fecit. Hine Ætolæ plage velut 1 
„ maxim veto pagham ihm 


brantur, ponuntutque per gy need. f 
lo qvs. Autzüſtus Antonium debelJayit; pr 


43, Pulnitnta lubo#ibus emp. E pr 
venando capt} Qi propre pulmentum, A: e inn 
1. 9 9— 92 4 2 2 


dix Libro 2. Satira 2. v. 20. 
Wenns 


* 
80 
:< 
Ci 


49 Rn mer virirepni, Venatio nem- 1 e 
pon |; 1 202523! 3 487752 1 nol 


, 
25 


N 
| 
| 


Q. HORATI 
| adoleſcentes 
* —— 
ii 
eſt . 
Ma witto- 
ria alterutrum coronet fron 
dibus, . Certè Auguſtus, qui 
ſuis te ftudiis convenire in 
 telliget, approbabit webe- 
menter ee ifla, Ut au- 
tem onere. te pergam (i 
guidem monitore opus babe: ) 
diligenter adwverte, quid de 
unoguogue wire,» & cui lo. 
8 Devifa perconta- 
„ "gui Phe off lo- 
7 aures , * 
Felice 2 — 
Au vor za celeriter 
abit, nec poteſt rewocari. Nec 
in edibus amici potentis de- 
ereat ancillam aut um, 
ne” berns' pulchri pueri wel 
/ ; ate 'remuneret 


7 
pd alterius delict᷑a 
tibi faciant. Deci 


- 
- 
„ 
* 


igitur maculabit ſuum witi- 
um, cave ne illuſus defendas 
wvelut plant cegnitum. Si verò quiſpiam 


Te duce per pueros hoſtili more refertur. 
Adverſarius eſt frater : lacus Adria: donec 
Alterutrum velox victoria fronde coronet. 
Conſentire ſuis ſtudiis qui crediderit te, 
Fautor utroque tuum laudabit pollice ludum. 
Protinus ut moneam (fi quid monitoris eges tu) 
Quid de quoque viro, et cui dicas, ſæpe videto. 
Percontatorem fugito; nam garrulus idem eſt; 
Nec retinent patulæ commiſſa fideliter aures; 70 
Et ſemel emiſſum volat irrevocabile verbum. | 
Non ancilla tuum jecur ulceret ulla, pucrve 

Intra marmoreum venerandi limen amici; [875] 
Ne dominus pueri pulchri, carzve puellæ 
Munere te parvo beet, aut incommodus angat. 75 
Qualem commendes, etiam atque etiam aſpice, ne 
Incutiant aliena tibi peccata pudorem. 
Fallimur, et quondam non dignum tradimus. Ergo 
Quem ſua culpa premet, deceptus omitte tueri, 
Ut penitùs notum, Si tentent crimina, ſerves, 80 
¶ Tuteriſque tuo fidentem præſidio: qui 

Dente Theonino cùm circumroditur, ecquid 

Ad te poſt pauld ventura pericula ſentis? 
Nam tua res agitur, paries cùm proximus ardet: 
Et neglecta ſolent incendia ſumere vires. 


calumniis impetarur, propugna & protege 


«* 


reer. 


- 


65 


5 


# F 


8 


auxilio tuo 


confiſam's | qui. cam impugnatur morfibus invidorum, an non ſentis imminere tibi ſimile diſcrimen f 
Etenim tu periclitaris, quando flagrant vicinæ ades, Neglefia verd incendia gliſcere conſueuerunt. 


21 , 
63. Wb 1 Dion, lib. 50. narrat .pue- 
ros Romæ 9 Antoni br arp, 


mirdm' divifi inter ſe pugnirunt ; cum alii ſe 


Antonianos, alii Cœſarisnos dicerent, - Biduo | 


conflixerunt. ' Tandemque victi ſunt, qui An- 
toniani voeabantur. xz 0; 

- 63. Lacus Atria :] Lacus ruri paterno vici- 
nus, inſtar eſt Adriatici maris. De hoc lib. 1. 
Od. 16. & lib. 2. Od. 11. ü | 92 

- Alterutrum } Te, vel fratreme © 

Veli 


referunt celerrimam fuiſſe A ctiacam victori- 
am: vel ſpectat poẽta victoria naturam, que 
fare ai poi nes : 4 
566. Faster utrogue tam laud.] Avguftus 
| _— pry] vel, potentior amicus;- \ 
V. ce 
prob: bĩt. Pollice -nimirim compreſſo favor, 
Inverſo condemnatio indicabatur olim. Plin. 
lib. a8. cap. 2. Juvenal. Sat. 3. v. 36. g 


69. Percontatorem fugito ;] Infidioſum inda- | 
Ktorem rerum & 2 


cretorum ſuorum. Supra 


ANNOT4 


118811 


victoria] Plutarch us, Florus, aliique 


Impenſiſſimꝭ, valde com- 


TIONES. 


monuit, res aliorum non eſſe indagandas z hie 
monet, ab indagatore curioſe & ſubdolo ca- 
vendum. 

75. Angat.] Adamatum puerum aut puel- 
lam tibi denegando. : 
380. Ut penitis notum :) Hoc alii jungunt 
cum precedentibus hoc ſenſu ; Cave ne quem. 
quam temerè commendes, neve quem vitiis. 
aut criminibus occultis inquinatum pertina- 
eiter tuearis, velut penitùs tibi nota & per- 
ſpecta fit ejus innocentia. Nam ſæpius deci» 
pimur. Alii fic; Si quem deceptus improbum 
commendaſti, deſere, nec tuearis; ut defendas 


'Jalium quempiam tibi penitùs notum, ſi cri- 


minationibus inceſſatur ; ſerveſque & tuteris 
innocentem ope tus fidentem & nixum. 4 
maledi · 


82. Dente Tbeonins] Theon fuit 
centiſſimus, ut aiunt, poſt Acronem. | 
84. Paries cùm proximus ardet :] En. a. 
v. 311. 4 | 


% — — — 1am 1 ardet 
3 Jam proxumus ar, ; 
Dulcis 


EPISTOLARU 


Oderunt hilarem triſtes, triſtẽmque 


Sedatum celeres, agilem gnavimque re 


Potores bibuli media de luce Falerni 


Oderunt porrecta negantem pocula, quamvis 
Nocturnos jures te formidare vapores. 1. 4 0 
Deme ſupercilio nubem. Plerumque modeſtus 
Occupat obſcuri ſpeciem, taciturnus acerbi. 
Inter cuncta leges, et percunctabere doctos, 


Qui ratione queas traducere leniter 


Ne te ſemper inops agitet vexẽtquẽ cupido 

Ne pavor, et rerum mediocriter utilium ſpes: 
Virtutem doctrina paret, naturane donet: 
Quid minuat curas, quid te tibi reddat amicum, 
Quid purè tranquillet; honos, an dulce lucellum, 


tura virtutem conferat ; quid diminuat ſelicitudines 2? guid te tibi 
tranguillitatem tribuat ; an dignitates, an ſuave lucrum, 


ANNOTATIONES; 


86. Dulcis pr al c.] Qui non expertus, 
clientelam vel obſequium 1 eredit 
facilia & dulcia eſſe omnia; at qui expertus eſt, 
quanta ſint in ei re incommoda, longè aliter 
ſentit. 

87. Tu, dum tua navis, c.] Allegoria eſt 
aptiſſima. Tu, dum gaudes benevolentii prin- 
eipis, vide ne ab ed excidas, Nam ob levem of- 
fenſionem hoc ſepe accidit, & mutabilis omni- 
no eſt potentium favor. Plaut. Pen. Sc. 11. 


Verdm ita ſunt ii mftri divites : 
Si guid bene facias, levior plumd oft gratia: 
Si guid peccatum eft, plumbeas iras gerunt, 


89. Oderunt bilarem triftes, &c.) Indolis, 
morum, & ſtudiorum ſimilitudo parit amiciti- 
am ac neceſſitudinem; contra diſſimilitudo 
alienationem, & odium. 

93. Nofurnos va 1 Al. 5 
calores vini, vel febres, Melids alil vapores vi- 
ni caput petentes afficienteſque, noctu preſertim, 
atque ſomnum, & quietem impedientes. 

94. Deme ſupercilio my, Euripid. Hippolyt. 
| . Cic, in Piſ. frontes nubeculam, 
id eſt, faſtum, ſeveritatem, inem mentis, 
c. Plin. I. 11. cap. 37. Front bomini tantdm 


In aſcenſu eus ſupercilia pariter & alternd mo» 


M LIBER I. 18. 
Dulcis inexpertis cultura potentis amici; | 
Expertus metuit. Tu, dum tua navis in alto eſt, 


Hoc age, ne mutata retrorſum te ferat aura. 
jocoſi; [816] lb, ne te wentus contra- 


— 


vantia divitis 
peritus fo . 
tua in alto eft, ad bee 


rius retro ipiat. * Maſti 
90 letum, ee feſtivi, tar- 
* [dum citi, lenti promptum & 
alacrem non amant. Qui Fa. 
lernum uſque ad mediam no« 
Hem compotare ſolent," odib 
Preſeguuntur eum, gui” pre- 
pinatos calices recuſat, 
affirmes te metuere * 
| nofurnos, Excute wn 
[fitiam : ſepe atus ſe+ 
veri ſpeciem habet, & taci« 


95 


- 
vum: 
9291 


turnus inbumani. In 
conſule peritos, & per 
quo. pacto ſuaviter | 


100 


rum. Utrdm eruditio an na- 


da 


15 


| A” 4 
Superbia alibi 
. corde 3 
Nibil altias fimul abrup- 
tiuſque invenit in e, bi ſolitaria efſets 
98. Inops cupide.] Avarus enim ſemper eget, 
—_— quam quod non 
100. Virtutem doctrina paret, &c. eſtic 
eſt a veteribus agitata' plurimùm. us in 
P Orat, Yuonam pacto wirtus pariatur x 
naturdne, an ratione, an uſu.” Pro Archia poeta 
fic cenſet : Spi ad wirtutem, naturam fine 


rr 


cepractlum, ſed bie 
+ ubit, * pry" 


' [ doBtrind, quam fine naturd waluiſſe doctrinam. 


At optime Ariftoteles in lib, Ethic, ad -Nigo- 
mach, ait, Virtutes morales à natura inchoatas 
doQrin& & uſu perfici. - , 


id ergo? horum contemptus ; nit 
conſcire his - quz-alibi poeta noſter haud ſe- 
mel afſeruit, Præelarꝭ Cie. Definib, L. 1. n. 30. 


index 2 75 bilaritatis, clementiæ, ſeveritatis, 
tilia ; & in iis pars animi, Negamut, annuimut,! 


jentiam, . antiam, fortitu dinem, copulatas 
g docuj ——— 7 ab ed nec divelli nat 
7.0 pofſine, Sic 4 Jin z * 


5 K wwe wes 7 _ . 
Oo3 An 
1 & : 


$66 nnr eee 


— & ratia laters) An ſecretum iter, et ſallentis ſemita vita. 
& vile recreat Raſter Tp Me DAY teficit gelidus Digentia rivus, 


frigidus uus, forum Juppe- Quem Mandela bibit, rugoſus ſtigore pagus; 105 


delæ wico walde' 
you * 2 . Quid ſentire putas, quid credis, amice, precatri ? 


exoptere me putas, 8 amice ? Sit mihi, quod unt eſt; etiam minus; et mihi 


mpe * waneat mihi gu, vivam 


75 wel etiam 1 Quod ſupeieſt tevi, {i quid ſupereſſe volunt Di: 
rot 4777 got *: 755 Sit bona librorum et proviſe ſrugis in annum 
fr libre am c. Copia: neu fluitem dubiz ſpe pendulus hore, 110 


pet ed annum 
pores — Hzc ſatis eſt orare Jovem, qui danat et aufert; 


expefatione 2 7 7 — Det vitam, det OPS 3 Fquym mi e ipſe 
= aſs ky the 2. & Tort patabo. 


—7 5 — vitam & 4 | 1 
ae, at mibimet ipſe animum equabilen ads. 


ANNOTATIONSERS; 


775 non madd nyngquam niet cyigue, ſed con- 103. My quaies reficit, &c.] Cum ſeceſſu 
4 ſemper "alit © aliguid, tum vi fol alghe natu-|quiete, meque jpſo truor in villa mea Sabin 
s tang air animos; tum pe ni bil ea» quam rigat Digentia amnis, aquas præbens op- 
= rerum defutyrum, quas uaturg defrataia\picanis Mandelæ pagi. De his jam Epiſt. 16. 
chideral: guemadmodum ſemeritas, libido, g 105, Ru Zeſui frigore pagus; 3] Ubi pagani pie 
25 ſemper animem excruciant ac ſolicitant, fibre * contrahuntur. Vide Por, 85 
bulentegue ſunt, &c. 107. Mibi vivam.] Tandem * 
102. pi ſecretum iter, &.] Vita privata, tu, à negetiis officiiſque urbanis. 
Vide Epiſt, preced. v. 10, ibigue annat. b Thi. Hee ſatis, Kc. ] Bona externa. 
Falentis ſeniita vice] Allegoriam pete, 6 112. Kum mi qnimum ipſe parabo. ] Cic. 
8, Jector, cum quibuſdam, J viatoribus cal- 3. De nat. Deor, Fadicium bie omnium mor- 
lat qui paucis cognitas ineunt ſemitas, vel |ralium e, forturam d Deo petendam, à ſei 
es vel minim latronibus lofe- ſumendam 2 * Jopientiam. Juyen, Sat. 10. vs 
s. Sic qui vitaro agunt privatam, tpti ſunt|fitem ; 
BY incommogis, periculis z quibus con- Monſiro guod ipſe tibi pę of s dare ; : ſemitg cert} 
Aantur guokguot OT" I 1 „e o virn patet unica vita, g 


„ 


* Mn th 
2 
wh => 
* . 


. EPISTOLA XIX. af MECENATEM, 
eee Vitigſam imitaudi rationem damnat. 


O Mecerat erudite, f un P iſep ſi credis, Mæcenas doe, Cratino, [3:3 
Babes deter "Cratino, * nulla 2 Nulla placere diu, nec vivere Carmina , b 


ta diu P'acere wel (ge. 
bs :t ab [Que ſeribuntur aquæ toribus t male 
* E. 22 Fel q Fore 7 U maie ſanoz 


ANNOTATIONES, 


7. Priſeo f eredis, ] Pe ⁊taſtri quidam vino in-, riter deridet velut ebrioſym & eie 
dolgebant plefculgm: : i$que jaQabant-focere ſe] Achen. Hb, 2, cap. 3. Vinum lepido pdttee Us 
exemplo veterum pc Etarum, Cratia 'Homeri, ſe uns weloeifſimus, Si potantur agu, n:bil Fre- 
Eunii: quaſi donum earwen panpere nequi- * m predutir, Cratinus bor dixit, chm mon us 
vent, niſi qi Baccho pleni effens. ee trem K *— 2 fed pets dolivm inte · 
jg ſententiam pugnat ſolerter hie _— 58. 


amms eſt Nicerato atttributu 
& Evbulus apud Athen. Bb. 2. cap. 6 Vice 3 id, 1. Sat. 4. whe 25 


Cratine,] Is J Suids yalde bibax & vinoſus 3. Ve mals ſans Adfſeriph Liber Satyris) 
ertitiſſe traditur: à veteri autem ſehel. tante] Hac Cratinus, & quer ſequuntur. Ex quo Bac- 
Wide ebriofitatis, ut (oleret immezete in pelles;] chus pottas vini calore concitatos,' velut ſus 
fopra q guas recumbebat, Arillophancs dam pa- aumine plenot, ant Satyris ac Faunis. 


Adfcriplis 


W * 


# 


7 fobriz non tuerunt, Vice Plutarch. Sympoſ. 
| ro \ 7. ' 
Zanner een 2 arguitur vini vin ſus Homerus 2] 


az 4 \ $4 
sY a;H(7 7 IDC V 
2 » 4 
„ Kc. 


. antiquitatem, AÆſchylus 
nunquam nifi ebrius ad ſcribendum ſe accinge- 


| lib. 10. 


„ 

clatè ſcribere 
Bacchi munere factus non erit entheus & fu- 
rens. Non videtur hie apraſdionyſon, quod 


- Ubi legunt vulgo ſeverss, Attamen credam 
ego reponendum ſeveriz, id eſt, ſobriis : multo 


fugerent, ſed potids qui inter aliorum compo- 


__ quis edixitz an Liber, an Ennius, an Cratinus. 


_ Torrentius,. ex vet. cod. legit edixi-; ut ip6 


oratio 4ribuatur, velut prattorianum hoe edi-| 


EPISTOLARUM LIBER I. 19, 
- Adſcripſit Liber Satyris Fauniſque pottas, | | 
Vina fere dulces oluerunt mane Camene, 
Laudibus arguitur vini vinoſus Homerus: 
Ennius ipſe pater nunquam niſi potus ad arma | 
Profiluit dicenda. Forum Puteãlque Libonis {*19]| 
Mandabo ſiccis: adimam cantare ſeveris. 
Hoc ſimul edixit, non ceflavere potæ 
Nocturno certare meto, putere diurno. | 
- Quid ? fi quis vultu torvo ferus, et pede nudo, {condendi 
Exiguæque togæ ſimulet textore Catonem; 80 
Virtutemne repræſentet moreſque Catonis? 


verã fronte gravis nudis pedibur, & brevis tegæ uu Catenem exhibeat, mum 


referat mores ac virtutem P 


4. Satyris Fauniſque] Diis agreſtibus, biba-+ 
eibus quidem & vinoſis, De Satyris, lib, 1. 
Od. 1. lib. 2. Od. 19. De Faunis, lib, 1. Od. 
4. lib. 2. Od. 19. lib. 3. Od. 18. 

8. Vina fer? dulces oluerunt] Ipſæ Muſe 


8. 9, 10. , 


7. Ennius] De eo lib, 1. Sat, 10, pater ob 
riter inter Græcos 


bat. Alcæus etiam ih g notatur. Athen. 


Puteal Libonis} Locum ſeu tribunal, ubi 
us dicebat prætor in Rom. foo, conſtitutum 
Libone, Vide lib, 2 Sat, 6. v. 35 
Adimam cantare .] Carmina proe- 
interdictum ſit iis omnibus, qui 


canit Tibullys lib. Jo Eleg. 6. L 
1 ce ſcit Baccbi 
Mu ner 


Jam vent — ai miumpue ſeveris, 
Qui timet irati numina magna, bibat, 


ſenſu melioti. Quo notantur, non qui convivia 
tationes & crebras iavitationes, ebrietatem aſty- 
te & callide vitarent. Vid, Epiſt. præced. v. 91. 
Petores bibuli medid de nofte Falarni 
Oderunt porretia negantam pocula, c. 1 
10. Hoc fmul ediait,] Magna controverſia, 


Pro Cratino facit, quod de eo ante annotatum eſt. 


3 


* 
10 
* 


Ire. 


SNNOTAMHTLONES © ea 


Aum. Placet quibuſdam conjectura Heini 
tranſpofit3 uns literula legentis, iti, 
edixiſti ; ut ad Mzcenatem referatur. Yea 
optima eſt JeQtio, ediait 2 ſoluſque dptimꝭ Li- 
ber edixiſſe intelligitur, utpote deus potleos 4 
poetarum, | b 

Nen ceſſavere poctæ Nocturno, c.] Diu 
ctuque vino ſe ingurtitärunt, ut egregia 
poemata viderentur. 

11. Necturno certare nero,] Roms frequens 
hoc erat bibonum certamen vigilem pergracin- 
do noctem ducentium. Et qui fic pervi 


Rtrenve, premium accipiebant placentam * Jul, 
Pollux, Athen. lib. rg. ſchol. Ariſtoph. 
Putere dinrno.] De die crupulam 

ut ait Tull. Sic quidem luxorioſi quaſcunque 
horas compotationibus idoneas habebant. At 
viri graves & occupati non adibant canem; nif 
veſperi & ad Jucernas, Unde Alemus ita que- 
ritur, ſe ipſe vinoſum arguens in Epigrammate : 
lhe tr, 7} v Axvey dj pairojuey 3 Bibanns : 
quid lychnum sf 

Quid ?. ñ quis waltu, c.] Refellit Ho- 
ratius opinionem ante allatam. Qui Cratinam 
imitatur in vitios ipfius bibacitate, non 


o 


{inde poeticam ejus virtutem ſſequetur 5 


qui habit&s ſqualorem, aut vultts ſeveritatem 
Catonis imitabitur, non continud mores eus 
optimos habebir, c. Ergo boni e 

non vitia, ſed yirtutes et emulari; 

Pede nude, ] Cato Uticenſis fine calceis & fine 
toga prodibat in publicum z imo * -pretor fic 
ad roſtra veniebat, - judicia exercebi, interdam 
etiam bene pranſus & potus, Plutarch, 

13. Exiguiegue toge textore] 'Brevioti tögf 
vilis texture, ſicut Epiſt. 14 — Curtatus the - 
quali tonſore capillesr, pro, inequati twnſurs, 
r fon 
vero patricium & nobilem Lncanus 'Catonem 
ilum Uticenſem canit :Hircow Romani more 


Oo4. Rupit 


— ̃¶ — , — oy a 


a 


* F 
* 
* . 1 


868 N HORATII FLACCT” 
 - » Hyarbitam perdidit ſus lin-] Rupit Hyarbitam Timagenis zmula lingua 5 1 | 
| Timagenem cela Dum ſtudet urbanus tenditque diſertus haberl, i 


elequens wi 


deri cupit,  Fallit exemplar Decipit exemplar vitiis imitabile. Quòd fi 


. vittis - imitabile. 
i forte pailidui ferem, pota- 
rent cumini 
acientem. 


Enimberoſ Pallerem caſu, biberent exſangue cuminum. 
ſoccum fallin O imitatores, ſervum pecus, ut mibi ſæpe 


- fecutur ſum veſtigia alterius, 


O imitatores 
"didi & ſervils, quam ſæpe 


- e@pitationes ' weſtre excitarunt 
. Jum! Ego verd primus intuli 


indignationem. & ri- 
in wvacua ſpatia, nec 


"Nui confidit i, turman 
— & ork : Ego prior 
Jambes protgli apud Latinos, 
Archilochi Parii metruam & 
wirtutem imitatus,, non a. 
gem materiam & diflivnes 


» Lycamben adigentes ad ſuſ 
pendium. 


Negue ver) me 
tere minoqribus © corones 


Bilem, ſæpe jocum veſtri movere tumultus! 20 
Libera per vacuum poſui veſtigia princeps : 
Non aliena meo prefſi pede. Qui ſibi fidit | 
Dux, regit examen. Parios ego primus iambos 
Oſtendi Latio, numeros animoſque ſecutus [$21] 
Archilochi, non res, et agentia verba Lycamben, 
Ac ne me foliis ideo breyjoribus ornes, 26 
Qudd timui mutare modos et carminis artem : 
Temperat Archilochi muſam pede maſcula Sappho, 
Temperat Alczus: fed rebus et ordine diſpar, 
Nec focerum quærit, quem verſibus oblinat atris, 30 
Nec ſponſæ laqueum famoſo carmine nectit. 


Frondibus, quoniqm 
ſum immutare 
metri | 


numeros ac 


em. Nam Arcbilochi pogim werſu mitigat Sappbo. virilis, etiamgue 


ſententins & diſpoſitione, nec petit ſocerum _ carmine proſcindendum, neg ſponſe reflim patat 


veritus|unc ego, non alio dium prius ore, Latinis 


Alceus: at difſimilis 


" werfibus contumeli aii. Hunc d nullo alio antea celebratum, ego lyr4 canens Latinis gfendi. 


ANNOTA 
Duiritis Induxiſſe tegam. Sunt qui Jegant, teſ- 
guore, id eft, ſquaſore, inquiunt. 

Ig. Rupit Hyarb, c.] Alii fcribunt Jarbi- 
© fam, ab larba rege Africani litoris. Hyarbita 
_ Ignobilis, ac vin nomine notvs quidam, volens 

imitari ſales & dicacitatem Timagenis, ſemet 
perdidit, ut ille, petulantem ejus linguam - 

mplatug yelot urbanam & diſertam, 

 Timageniz] Hic rhetor fuit Alexandrinus, ex 

_ aliis /Egyptivs: ſub Pompeio magno Romam ad- 

. SuQtus à Gabiniq captivus, rede mptus a Fauſto 
Sylle filio, rhetoricam docuit ad tempora Au- 

ti. Demum ob maledicentiam urbe ejectus, 

prædio Tuſculano diem ſoum obiit. Suidas. 

19. Deęeipit exemplar witiis imitabile.] Præ- 

clarum exemplar quodlibet yix omnino vitiis 

. caret;z & ftultum imitatorem decipit, qui non 
quod perfeftum, {ed quod forte vitioſum ineft, 

18. Biberent gxſangue cuminum.] Pottaſtri 

poſtri, inquit Horatius, fi pallido eſſem vultu, 
pallorem fbj praqcurarent, ut æmulari me in 
cteris etiam credereotur, 28 mihi 
poẽſeos facultstem adipiſci. Vide Dioſcorid. 

Ab. 3. 2 Plin. lib. 22 * Caminum 

Pallorem bibentibus gigait. Jia cert? frrunt Por- 

cii Lgtronis clari 2 — aſſecta - 
gores ſfimilitu dinem coloris fludiis contrafti imi- 
gates, &c. Perl, Sat. 5. v. 35. 

tl — allestis grana cumini. 


* * P 


$i» Fibers per wacuum, &c.] Ego lyricam Itium, nemo Latinorum fuerat imitstuvs. 
HIS} | s Vulgavi 


TIQNES. 


podſim Latinam primus tentavi, fine ullo exem, 
plari mihi propoſito. Vacuum, locum a nemine 
occupatum, Vide Od. ult. lib. 3. & lib. 4. Od. 3, 
23. Regit examen.] Metaph. ab apibus. Ly- 
ricorum ego princeps aliis deinceps exemplum 
præbebo. a 
Paris ego primus iambos Ofltendi Latig,] 
Jambos etiam verſus Latinè ſcripſi primus, ad 
inftar - Archilochi Græcorum iamborum in- 
ventoris, ex inſula Paro oriundi, De hac lib,'z, 
Od. 19, 
25. Archiloebi,] De iſto poeti jam antꝭ in 
Epod. 6. & poſtea in Epiſt, ad Piſon. v. 99. 
Lycamben.] Socerum, de quo cit, Epod, 6. 
28. Temperat Archilachi, &c.] Archilaochi 
aſperitatem temperavi ſuavitate Alcæi & Sap- 
phonis. Scilicet jambi ſatis acres Epodarum 
temperantur Alcaicis & Sapphicis Odarum. 
Maſcula Sappbo,] Hæc nempe dicitur virilem 
adepta virtutem, quod fe precipitirit ex eo ſal- 
tu, unde viri tantum ſolebant ſe jaculari, pre a- 
moris impatientia. Hine Auſon. Eidyl, 6. v. 25, 
E: 0 2775 frm Leucate minatur | 
 Maſcula acis Sappho peritura ſagittis. - 
29. Alcæus e] Vide flo. 1.04 Jt lib, 2 
Od. 13. ubi etiam de Sapphone. 
30. Socerum] Lycamben, 
31. — Neobulæ Lycambes filize, quæ 
ſe quoque poſt patrem laqueo peremit. Epod. 6. 
32. Hanc] Archilochum, quem ante Hora - 


EPISTOLARUM LIBER I. 19, 
Vulgavi fidicen. Juvat immemorata ferentem , * gaudes nova proferens 
Ingenuis oculiſque legi, manidiiſque tener. | Eontrefari. Porr 
Scite velis, mea cur ingratus opuſcula lector 356 % cupis, cur later, in- 
Laudet ametq; domi, premat extra limen iniquus ? 2 ma „ | 
Non ego ventoſæ plebis ſuffragia venor era Arte. cates led 
Impenſis cœnarum, et tritz munere veſtis. [822 pere, nempe ce louis 
Non ego nobilium ſcriptorum auditor et ultor 2 — 24 
Grammaticas ambire tribus, et pulpita dignor. 40, — Tee, tym 
Hinc illæ lacryme. Spiffis indigna theatris [rorum ego illuftriom auditor 
Scripta pudet recitare, et nugis addere pondus, | e nw tht hy 
Si dixi; Rides, ait, et Jovis auribus iſta 7 1 veninat ihe 
Servas. Fidis enim manare poëtica mella querimoniee. . Si dicam, Pudet © © 


Te ſolum, tibi pulcher, Ad hæc ego naribus uti 45 —_— 2 5 mo Wt 


Formido; et luctantis acuto ne ſecer ungui, fſasgas ofentare: mor aliquis 
Diſplicet iſte locus, clamo, et diludia poſco. inquiet, Deriſ es, & 2. 
Ludus enim genuit trepidum certamen, et iramʒ a3 In der reſervar, Ni. 


Ira truces inimicitias, et funebre bellum. N 2 
ru. Ad ifla ego times exhibere ſannam ; ac ne proſcindar acerbo ungue contendentis, locum iſfuns 
devito, weciferor, & dilationem . Etenim ludus gignit trepidationes, pugnas, indignationes ; 
indignatio vers acerha odia, & beilum lugubre. | as; 

ANNOTATIONES. e SIS oy. 


37. Non ego venteſæ, &c.] Idcirco mihi invi-ſtitur etiam Tullius pro M. Celio: Hine ille 
diam creant, quia Jaudes & approbationem non lacrymæ : & bac cauſa oft omnium ſcelerum, _ 
capto, ut alii plerique, per munera & canas| 42. Nugis addere pondus,] Velut eximium 

jy ae Pla he datas, Perf, Sat. x. quiddam alte & graviter pronunciandd res levi. 


——Calidum 222 ſumen : |culas, a 5 | 
Scis comitem borridulum tritd donare lacernd. 43. Ait,] Quiſpiam invidus, , OM 
Martial. ; 1 i. Augufti, Virgil. Eclog. 2. de eodem. 
Quid tam grande Sopbos clamat tibi turba togata ? deus nobis bæc otia AS 
Non tu, Pomponi, cana diſerte tua ..- 44, Fidis enim manare, &c,) Unum te gere- 
Vide poſtea Epift, ad Piſ. v. 419. dis edere ſuavia posmata. 
Ur præco, ad merces turbam gui cogit emendas,| 45. Tiber pulcher.) Ipſe tibi videris preeftare 
Aſjentatores jubet ad lucrumei a cxteris omnibus; nullumque tibi parem ar- 
Dives agris, &c. we © iſtimas. - 
39. Auditor] Juvenal, Sat. 1, Naribus uti] Naribus corrugatis indignatio- 
Semper ego auditor tantim ? nem vel deriſionem fignificare timeo, ne ejuſ- 
Ultor] Optimorum auctorum errata notando modi hominis iram in me concitem, Perſ. Sat. z. 
b caſtigando, nulli per adulationem parcendo ]. ——Rides, & ini uncis , © 
Quidam interpretantur, mea ſeripta viciflim Naribus indulges — par poor 
recitando. Juvenal. cit, | Vide ſapra lib, x. Sat. 6. & lib. 2. Sat. 8. 
— Nunguamme reponam ? | 7. The locus. ] Theatrum pulpita, 
Prior interpretatjo magis ad rem. Nam Diludis] Ludorum dilationem : id eſt, ſpa« 
ait, Non ambire pulpita dignor. tium intermiffionemque, ad accuratits men- 
40. Grammaticas ambire tribus, ] Ut ſeripta danda que ſeripſi, antequam vulgentur, Qed ; 
mea diſcipulis ſuis dictent & proponant ediſcen- luculenter admonet Epiſtola ad Piſones. - 
da. Perf. Sat, 1, v. 29. taphora eſt A gladiatorio ludo. Nam intra dies 
Ten' cirratorum centum dictata fuiſſe, pugne deſtinatos, ſpatium concedebatur gladia= 
Pro nibilo Saw toribus, ut ſe ad certandum melius compararent. 
_ Pulpita] E quibus recitentur carmina mea] Malim ego tamen cum doQtiflimo Salmafio le- 
a grammaticis, vel 3 meipſo. De hac Roma-| gere, deludia, & ludendi ceſſationem & finem 
norum ambitioſã recitatione Perfius cit, &| interpretari. 
| nos ibidem non pauca. 43.] Ludus enim, &c.] Climax eft Ludus cer- 
41. Hinc ills lacryme, Cc. ] Terentianus iſte tamen, certamen iras, ira inimicitias, hae bel- 
locus ex Andria in proverbium abiit j eoque y-|lum generant aliquando funebre & luQtuoſum. - 


EPI. 


; Vertumnum & Janum: nem- 


" fe educatus. 


'Q HORATII FLACCH - 
EPISTOLA XX. Ad LIBRUM SUUM. 


\ 


0 liber, ot wider, reſpicis Y Ertumnum Janiimque, liber, ſpeQare videris : 


pe ut wenalis fas Softorum pu- 


Tier expolitus, Claves fugic, Scilicet ut proſtes Sofiorum pumice mundus. 


Killa werecund» grata: Odiſti claves, et grata ſigilla pudico : 
doles extiberi kau, Sn, Paucis oſtendi gemis, et communia laudas, 


#t pendis 0 min 


erg: guo ir Non ita nutritus: fuge quo deſcendere geſtis: 


expis + redire non licebit tibi 
_ wulgato, Tum ve: Quid in. 


flix ei, quid perii ? inquies, 


a 1 o te non nemo proſcindet. 


i werd te in arlum com- 


Non erit emiſſo reditus tibi. Quid miſer egi? 
Quid volui? dices, ubi quis te læſerit: et ſcis 

In breve te cogi, plenus cùm languet amator. 
Quod fi non odio peccantis deſipit augur, {[#25] 


; is, 3 te gue | , % k b Þ In 
1 wah ws Aut fugies Uticam, aut vinctus mitteris Iterdam, 


gi manibus tritus negligi| Ridebit monitor non exauditus, ut ille, 


pingi, cum lector primò a- 
widus, mox aftidioſus nepli- 


Carus eris Rom, donec te deſerat ætas. 10 
"git. 2udd fi non mſanit.au- Contrectatus ubi manibus ſordeſcere vulgi 


r odio Gelinguentis, Rome Cœperis; aut tineas paſces taciturnus inertes, 


Incipjer, vel clam Qui male parentem in rupes protruſit aſellum 15 


'Blatter inutiles, wel ablega- 
beris Uticam, vel cbligatus deportaberis Jlerdam. 


Tune ridebit caftigator non auditzs; welut fe, 


gui afinum non obedrentem iratus impulit in preccipitivm 


WA a ANNOTA 


1. Pertumnum] Per proſopopæiam librom| 


tum à publico deterret, ob imminentia pericula, 


Piertummum Jammyue,) Hi dii præſidere ven- 
dentibus ementibuſque credebantur; & ad eo- 
rum ſiatuas ac e erant tabernz bibliopola- 

rum. De Vertumno lib. 2. Sat. 7. De Jano 
lid. 2. Sat. 3 & 6. 

" Speftare videris :] In lucem prodire vis, & 
; pub ice vendi. 

2. Sgforum pumice mundut.] Pellibus intege - 
bantur libri: pelles autem pomice levigari, ex- 
2equari, expoliri ſolebant. Pumex, lapis caver- 

"poſus, quo rudia & aſpera complanantur. Vide 

Plin. I. 35. c. 21. Sefi fratres erant bibliopolæ 

infignes: unde hie antonomaſticè nominatur. 

3. Odiſi claves, Ic. ] Tædet incluſum reſi- 
gere; amplius in arci domi contineri non vis. 
5. Non ita nu'ritus ?] Non eo conſilio tamen 

iptus, ut prodires in publicum. 

Diſcedere] Al, Deſcendere, ſcil. & collibus in 

Thuſcum vicum ad imum Cælii montis, apud 


VYe!labrum, ubi Vertumnus ædem habebat ; & 


plures erant taberrg, librariorum pręſertim. 
6. Non erit emiſſo reditus] Cum femel emiſſus 
& vulgatus fueris, non poteris ad me redire, u: 
axpurgeris erratis, quæ in te fortaſſe notabuntur, 
7. Scis In breve te cegi, &c.] Scis in angu- 
ſtiam & diſcrimen redigi te, cum jam afpernari 
Iacipit, qui prids diligebat. Alii fic; ſeis te 


contrahi & complicari ; vel, non integrum te] 


legi, fed quzdam pervolvi dumtaxat, & plera- 
gue preeterir: à lectore defeſſo & langvente. 


num cernens ad 


TIONES. 


9. Nuod fi mm odio, &fc,] Si non omnino fal- 
lor, fi dene nuguror, primò quidem novitate 
celebraberis, ac ſenſim in faſtidium incurres. 
Sic enim fere fit. 

12. Tineas paſces] Neglectum & projectum ex- 
edent tineæ & blattæ. Taciturzus, obſcurus & de- 
ſpeQtui habitus; jam tacentibus de tot hominibus. 

13, Fugies Uticam,) Tanquam exilio mulcta- 
tus, ſermone Romanorum haud amplius celebris. 

Uticam,] Urbs eſt Atrice, Catone minori no- 
bilitata z in qui nimirum ſibi mortem ille con- 
ſcivit, & ab ea dictos Uticenſis. Vide lid. I, 
Od. 12. & lib. 2. Od. 1 

Vinfus mitteris I.] Veluti captivus. Ex te 
fient mercium aut literarum involucra Tlerdam 
mittend-rum, Olim epiftolas chartis intectas 
obligari obſignarique mos erat. Alii legunt, 
unfus, optimo cenſu, Nam ſalſamenta, garum, 
piper, thus, aliaque ejumodi bene mutta invol- 
vi ſolent chartis inutilibuzg, Vide 1, 2. Ep, 1 
tn fine, Catull, | 2 


Et laxas ſcombris ſæpe dabunt tunicas, 
Perſ. Sat. 1. v. 4% _ 


Nec ſcombros metuent ia carmiaa, nec thus, 
Ilerdam.) Hæc urbs v. Lerida, Hispania 
Tarraconenſis, five Cataloniz, ad Sicorim flu- 


vium, Ejus ita memiait Lucanus, lib: 4, 


Fundata | 
Surgit Ilerda manu, placidis pralabitur undis. 
15. Qui male paremem] Quidata rufticus afi- 
precipitemrypem obſlinatẽ con. 
Iratus: 


* 


Occupet extremis in vicis balba ſenectus. 
Cuùm tibi ſol tepidus plures admoverit aures; [96] 
Me libertino natum patre, et in tenui re 
Majores pennas nido extendiſſe loqueris 

Ut quantum. generi demas, virtutibus addas, 
Me primis urbis belli placuiſſe domique; 
Corporis exigui, præcanum, ſolibus aptum, 
Iraſci celerem, tamen ut placabilis eſſem. 
Fortè meum ſi quis te percunctabitur ævum; 
- Me quater undenos ſciat impleviſſe Decembres, 
Collegam Lepidum quo duxit Lollius anno. 


0000000 ems 


ſinunt plures vici, loco nempe maxim frequen - 
tato. 


in remotiſſima urbis regione habitantem, 


. p*p*larum nomen ac ſpleadorgin, e. | 


. 


EPISTOLARUM LIBER 


Tratus: quis enim invitum ſervare laboret? 
Hoc quoque te manet, ut pueros elementa docen- 


tem 


ſecuis enim cometur invitum 
e? "ind ctiam tibl 
» 


optimatibus tam in bello quam 
Lum ante ternpus, co 
gaviſum, iracundum, Mie 
tigari facilem, 


ANNOTATIONES. 


tendere, xetrahebat pro viribus ; at pertigax 
beftia renitebatur: tum iratus ille aſinum im- 
pulit quo tendebat, detruſitque in præcipitium. 
17. Ut pueros elementa decentem Occupet, Cc. ] 
Ut atteraris vili manu ſenis cujuſpiam balbi, 
ueros doceas elementa, Juvenalis pariter no- 
the miſeram hanc fortem cum Virgilii tum 

noſtri Horatii, Sat. 7. v. 226. 
n—_— tt decolor efſet 


Flac, & hereret nigro fuligs Maroni, | 


Rara tamen merces, &c, 
Vide, fi vacet, que ibi pridem annotavi, 


Libertino natum patre,] Vide libro x, Sat, 6. 


21. Majores pennas nido extendifſe] Natali- 
um ac generis ignobilitatem me nobi- 
libus ſcriptis. | 

23. Primis wrbiz. 

* 4 ] Macenati, Auguſto, 


24. Corparis exigui,] Lib. 2. Sat. 3. v. 306. 
Ad ſummum totus mcduli bipedalis, 
25» lraſci celerem, tamen ut, Se.] Cie. af 


| Attic. lib. 2, Epiſt. 14. ſeridit, Trritabiles | 


enimos optimorum ſæpe wirorum, eoſdemque pla- 


18. Extremis in vicis) Ludimagiſiri ſoholam}cabiles : & eſſe banc agilitatem 


habere amant in-triviis, in que incidunt ac de- 
el Horatius defignat vilem magiftrom 


19. Cim tibi fol tepidus, Ic, ] Cùm verd 
non pueri tantùm, ſed & alii plures ad te audi- 


endum confluxerint, dum fervet æſtus : vel ſub ha 


veſperam, & ſole jam deferveſcente, cùm dictata 
diſcipulis traduntur. 

20. Me libertino natum patre, &c.] Multa de 
me tum narrabis, ex obſcuri origine eyaſiſſe in 


na 

ture plerumgue bonitati tribuendams 
27. Quater undenas, c.] Annos mtatio 

tuor & quadraginta compleviſſe, eum — =o 

tum inirent Lollius ac Lepidus ; anno ſcil. 

U. C. 732. Nam Horatius natus erst, L. 

Manlio Torquato & L. Aurelio Cotta Coſſ. an. 
C. 688. ut dictum eſt lib. 3. Od. 21, 

28. Collegam Lepidum, guo, Ec] M. Lolli- 

us virtute ſingulari & Czſaris gratis adeptus 

conſulatum, geſſit laudabiliter cum Q. ili 


Lepido, Dio. lib. 34. Ad cum ſunt Epiſt, 2. 4 
18. & lib. 3. Od. 9. me rr 0. rin” 


I, 20, 551 


2.5 . file me Rome. 


— — 


* 


372 


- 
— * - 
T,- 


* 


2. HokATII Fl AC 
10 


LIBER SECUNDUS. 


| 1 4 X 


EPISTOLA I. 


— 


Ad AUGUSTUM. 


— — * 


+ a 


” | | 


Optimum maximumgue principem mird ſolertid collaudat, De pot ſi multa 
refert, & vetera duntaxat æſlimantes radarguit. Demum Cæſaris in 


Pao. tas benevolentiam ſlimulat. 


 INTERPRETATIO. 
Quandoguidem, & Auguſte, 
fortas wnus molem tor tan- 


tarumque rerum, Italiam armis 
defends, 


inflitutit exornas, 


legibus corrigis, - ego | ſane 
carem adverſus utilitatem 


publiram, 
int 


I prolird epifte/8| Poſt ingentia 
occupationes tua: 
graviores. Romulus & Bac- 
chus, Caflor aig; Pollux, 


pe magna facinora admiſfi 


COM tot ſuſtineas et tanta negotia ſolus, [827] | 
Res Italas armis tuteris, moribus ornes, 
Legibus emendes; in publica commoda peccem, [$28] 

Si longo ſermone moter tua tempora, Cæſar. 
Romulus, et Liber pater, et cum Caſtore Pollux, 5 


facta, deorum in templa recepti, 


Dum terras, hominumq; colunt genus, aſpera bella 
Componunt, agros aſſignant, oppida condunt; 
Ploravere ſuis non reſpondere favorem 


in deorum fana, dum in ter- Speratum meritis. Diram qui contudit hydram, 10 


ris werſantur cum bominibus, 
difficilia bella conficiunt, agros 
Mribuunt, urbis adificant ; 


* dolutrunt gratum animum non exbiberi meritis ſuis 


 Cognita monſira periculorum pleno labore perdomuit, 


ANNOTATIONES. 


1. Cum tor] Epiſtolam hane ſane eximiam| 


expreſſit Auguſtus ad Horatio, chm ad eum 
- cripfifſet his verbis: Jratum me tibi ſcito, qudd 
non in pleriſque ejuſmodi ſcriptis mecum potiſſi- 
mum An wereris, ne apud poſteros in- 
tibi fit, quid videaris familiaris nobis efſe ? 

empe legerat Sermones Horatii Cæſar, ſui- 
que nullam in eis factam mentionem ægrè fe- 
rebat. Antes verò jam Seculare carmen impe- 
raverat ſcribere, item Vindelicam victoriam 
privignorum ſuorum Tiberii ac Druſi Nero - 
num, Odarumque 1. 4. Suet. in vita Horatii. 
Suſtineas] Summus print eps alios quidem adhi- 
bet in confilium, at ſo)us imperii molem ſuſtinet. 

Solus, ] Diſcuſſis jam factionibus, victo Le- 
pido, Antonio profligato. 

2. Res Italas] Rom. Imperii ſplendorem. 

Moribus] Optimis inftitutis, reQ3que diſci- 
plins, quibus mores optime formantur. 

3. _— emendes ;] Cic. Philip. 1. Lex ef 
refla, & @ numine tract᷑a ratio, impe- 
rans boneſta, probibens contraria, Sueton, Oct. 
3, 34, &c. utiliter ab eo ſancita pleraque com- 
memorat : & cap. 27. etiam in triumviratu 


- recpiſſe rum legumque regimen perperaum, = 


—_—_— fatali portenta labore ſubegit, 


parem, Qui ſævam occidit Hydram, & bend 


— 


$5. Romulus, ] Quatuor primi verſus inſtar pro. 
mii ſunt ; jam Auguſtum extollit ſupra heroes 
maximos, per comparationem. Vid. I. 1. Od. 1. 

Liber Pater, ] Indorum victor, animum cu» 
ris liberans, &c, De hoc alibl, 

Caftore Pollux, ] De his Od. 3. & 12. lib. 2. 

6. Deorum in templa recepti,] In deorum 
numerum adſciti. | 

7. Aſpera bella Comt onunt,] Multa in ho- 
mines beneficia conferentes. | 3 

8. Agros aſſignant, ] Colonias deducendo vel 
mittendo, agroſq; urbibus adjacentes iis diſtri- 
buendo. 60 1 & J Queſti 

9. Ploravere ſuis non reſpondere, &c, 
ſunt, qudd parùm grati populi a pares ſuis 
meritis honores deferrent, 

10. Diram qui contudit bydram,] Hercules 
duodecim laboribus exantlatis clarus, quos ces 
lebrat Lucret, init, I. 5, Videl, 1. Od. 3. & 
l. 4+ Od. 4. 9 F 

Non bydra ſecto rmior 

robs hes yl &c, 

11. Fatali] Erat in fatis, non aliter inferens 


dum cœlo Herculem, quam debellatis monſtris. 
| Comperit 


* 7 A 
- 


 EPISTOLARUM-bIBER H. 1. 373 


cComperit Invidiam ſupremo fine domari. [erat invidiam fold merte 
Urit enim fulgore ſuo, qui prægravat artes 1 — — for 
Infra ſe poſitas : extinctus amabitur idem. 14|dofirim ee. ors 
Præſenti tibi maturos largimur honores, [829] K 7 Vivent 
28 tuum per nomen ponimus aras, i — 2 . — | 
il oriturum alias, nil ortum tale fatentes. ad guet jurabiter per me 


tuum, profuentes nibil par 
tibi es nibilque ; 
turum unguam. Verdm tuns _ 
20|ille populus in und re jaime _ | 
& ſapiem, nempe quod 7. | 
atoribus Romanis Gree - 

UL ert, noa a 1 

ben — de aliis rebuss : 

ſcilicet negligit atgue aſper- 

natur omnia, praterguam 

que terris abfiratta dudum- 


Sed tuus hoc populus ſapiens et juſtus in uno, 
Te noſtris ducibus, te Grajis anteferendo, 
Cætera nequaquam ſimili ratione mod6que 
Aftimat, et, niſi quæ terris ſemota, ſuiſque 
Temporibus defunda videt, faſtidit et odit. 
Sic fautor veterum, ut tabulas peccare vetantes, 
| Quas bis quinq; viri ſanxerunt, ſœdera regum [839] 
| Vel Gabiis, vel cum rigidis æquata Sabinis, 25 
Pontificum libros, annoſa volumina vatum, que preteritas aded ves 
probans, ut tlabulas delinguere 


| fprohibentes, 2 decemviris conflitutas, fadera regum Romanorum ſeu apud Gabios, ſeu cum ſeveris . 


? ua vatum prædicta, 


dabinis compoſita, jus pontificale, anti IE: 
ANNOTATIONES +» 
12. Invidiam ſupremo fine demari.] Non ante 18. Sed tuus hoc pep. Sc.] Tranſit ingenioss 
mortem: mot rationem ejus rei ſubdit Quintil. & ſolerter ad eos repreheadendos, qui vetera ſe- 
Declam, Res inter initia urunt: at liver morte| Qtantur, & quevis nova faſtidiunt fine diſeri- 
ſeluitur. mine & judicio, of \ 
13. Urit enim fulgore, &c.] Qui ceteris præ- 21. Terris ſemata,] Ex hominum conſpedtu 
cellit, horum excitat invidiam, quia videnturſfibi | ablata, carming pottarum mortuorum. 35 


4 * 


ab eo deprimi, At cim fato eſt functus, jam 23. Tabulas feccare vetantet,] Leges 12 tab. 
virtus ejus ab invidis etiam colitur, amplids non 
metuentibus viventis fulgore ingi & obrui. 

186. Preſenti tibi, c.] Tu, Cæſar, vivus 
etiam in deliciis es, invidiamq; viciſti: quod eſt 
prortùs fingulare, Nempe tua magnitudo euncta 
ſupergreditur: invidia verò non reperitur nifi in- 
ter æmulos & fere zquales, Adeoque ſolus hono- 
res divinos adeptus vel dum hie inter nos degis. 

Preſenti] Lib. 3. Od. 5, 

Præ ſeni divus babebitur Auguſtus, 

Maturos] Jam yiventi debitos. Servius ad Ec], 
1. Auguſtus templa wivus meruit, inquit, citat- 
gue hunc Horatii locum. Propert. I. 3. Eleg. 4, 

Arma dia Cæſar dites meditatur ad Indus. 
16. Jurandaſue] Aram tenentes jurabant olim. 

uum per nomen] Theod. Marcilius vult, 
Tuum per numen. Sed tantundem eſt. 

Ponimms aras,] Vide lib. 4. Od. 5. item Dion. 
1. 15. ubi refert edictum ſenatũs de divinis ho- 
neridab Auguſto tribuendis, Ovid. Faſt, r, 

Cæſaris arma canant alii, nos Cæſaris aras. 
Tamen conſtat nullas Rome fuiſſe, ſed tantùm 
in provinciis,nifi fortꝭ privatas. Sueton. Oftav. 52. 
& Dio. l. 54. decretas ſibi ex ſenatuſconſulto haud 
accepiſſe, imd prohibuĩſſe, nartant. In urbe guidem 
pertinacifſims abſflinuit boc bonore, atque argenteas 
etiam ftatuas olim fibi poſitas conflavit omnes : & 
ex tis aureas cortinas Apollini Palatino colloca- 
vit. De pri vatis aris Auguſto erectis intelligendus 
ergo hic Horatius, item Ovid. ante cit. & 1. de 
Ponto, Eleg. 5. & 3. Eleg. 1. & Virgil, Ecl. 1. 


„ Hias aram 


Sepe tener meftria ab ovilibus imbuet agnus, 
z 


quas decemviri, ad inftar legum Solonis, compo- 


ſuerunt anno U. C. 302. Portò quæ in eis conti- 


nerentur, haud comperta omnind, niſi quod pau- 


ca, quse ad morum diſcipliaam & judicia'ſpe- 


Rant, intercise auctores produnt : ut ait A'ex. 
ab Alex. lib, 6. cap, 10. ubi & fragmenta quz- 
dam earum pervetuſta & obſoleta refert, In ur- 


be ne urito, neve ſepeliton—ff guid agro Planta- e 


veris, guingue pedes & vicino abeſto, &c, _ 

h 24. Faedera regum, Se.] Duplex not at ſœ· 
dus: alterum à Tarquinio Superbo cum captis 
civibus Gabiis, in ipſã urbe; alterum a Romy» 
lo cum Tito Tatio Sabinornm tege: & hoe 
equatum five quis factum conditionibus; non 


autem prius illud, quod iniquum potiùs dicas 


tur: ut bene obſervat. Theod, Marcil. De pri- 
ori fadere, Dion, Halic, lib. 4. de poſteriori 
lib. 2, ubi ſcribit conftitutum eſſe, ut Rome 
reges efſent ægue Romulus & Tatius, paribus ſuf 


fragiis, & equaliter benoribus fruerentur. 


annot, noſtras lib. 1. Epiſt 11. & 15, 
Sabinis, ] T. Liv. cit. not. ad Epodon 2. 


26. Fontificam libros,] Compoſites 3 Num, 
continentes ritus ſacrificiorum, precat ones, &c. _ 
Annales etiam fignificari volunt, Cic de orat. , 
n. 863. In jure civili, & in _pontificum libris 
plurima eſt antiquitatis . 
effigies ; quad & werborum 2. veruſlas cog- * 

genera mau 


& in duodecim tabulis 


citur, & afionum qua 


conſuetudinem vitamgue declarant. 


— 


25. Gabiis, ] De his T. Liv, lib, 1. Vide. 


 Annoſa wolumina watum. ] Attii Navii, apud 
Cie, De divin. Servius ad En. 5. Macrob. Sat. 
Dictiter - 


+ 


1 N 9 


594 G HoRATIIFTILAe er 
2 "Mufis in mute Abawo fu. Dictitet Albano Mufas in monte locutas. 1 
ans ro, Mens quia Grajorum ſunt antiquiſſima queque' 
guoniam ſeripta Gracorum|” : | 

wetufliſſina ctiam preflantiſ-\SEripta, vel optima, Romani penſantur eAdent © 
ima exiſtunt, Latini ſcripto- Seriptores tratin4; non eft quod multa loquamur: 


plaribus verbis non ef pur: 


res fimili ratione æſtimantur ; 


Nil intra eſt oleam, nil extra eff in nuce duri. 31 


nibil in od, nibil extra - Venimus ad ſummum forturtæ: pinzimus, atque 


cem duri eff, Fortunas a item 


mas, 


onthe een Pſallimus, et luctamur Achivis doctiùs unctis. 
aun, & ien, flu Si meliora dies, ut vina, poëmata reddit, 


gudm Græri. Si tempus mzli-\ Scire velim, pretium chartis quotus arroget annuus. 


ora facit carmina, perinde ac Scriptor abhinc annos centum 


ina, quæro, quot anni aucto- 


qui deeidit, inter 


rien dent libris ? $criptos Perfectos vetereſdue refetri debet, an inter [53 
a anni centum mortuus d. Viles atque novos? Excludat furgia finis. 


beine cenſeri inter weteres & u 
bonos, an inter ignobiles & re- Eft vetus 


tque probus, centum qui perficit annos. 


centiores * Definitis temporis Quid? qui deperiit minor uno menſe, vet ano, 40 


decidat controwerfiam. Vetus 


Inter quos referendus erit? veterefne' poetas? 


& perfeius of, qui ante an-| An quos et præſens et poſtera reſpuet ætas? 


not centum obiit. Quid verd? 


qui uno menſe wel anne junior interiit, quibus anmmerabituf? an antiquis, an ils, quos tat | 


noſtra & ſecutura negliget ? 
er. 


TIONES. 13 


Marcii duo vatielnia ſatis incondita profert T. floquia Num@ cum Egeris nymphâ in mon 


Liv. lib. 25. c. 12. alterum Canneaſem cladem | 
prædicens, alterum, jubens inſtitui ludos Apol- 
linares. Non pigebat ea deſcribere, Prius fic 
ferms canebar, 

Amnem Trojugena Cannam Romane feuge, 

Ne te allenigenæ in campo cegant Diomedis 


Ante mibi, doneum compleris ſanguine campum, 
Multague millia caſa tuorum deferat amnis 
In pontum magnum de terrd frugiferente ; 
Piſcibu* pennigeriſque feriſque colentibu* terras 
r fuat eſca caro tua, Nam m ita' Jupiter infit. 
Pofterius carmen obſcurius perplexiuſque ſerip- 
ture genere, ut ait Livius, ita fere habebat: 
Romulide ft perduelles expellere voltii, 
Er vomicam gentum, que longe alienigenarum 
Venit; Apollineri voveatis cenſes ludes, 
Qui deo Apellineri fiunto come guotannis, 
Nuom jam poplicitus populos diderit ſtipi partem : 
Conferiunto privatim pro ſepue ſuiſque. 
Et prætor ludis faciundis ollu' preefio, 
Nui ſunimum pp plebique endo u: be dabit jus, 


Alt bis guingue viri Grats /acra ritu cheuntos | 


Hae ſi faxitis recte, gaudebiti ſemper, 
Agne aded fiet melior res poplica weſtra. 
Nam js dius weſtiros perduelles ſtinguet ad unam, 
Qui weſtros * placide nunc ruraque paſcunt. 
27. Albano Muſas in monte 12 „ Quia 
monticolæ ſuat Muſe, hinc Horat. Muſarum 
Latinarum ſedem collocat apud Albanos tumu- 
los, in medio Latii, ubi communia ſacra La 
rum celebrari ſolebant. Turneb. Alii mimics 
in Albano Muſas collocari à poeia noftro vo- 
lunt; nempe ob ruſticitatem Albani montis, 
que tanta quidem, ut Virgilius Albanorum 
regum geſta exorſus ſcribere, omiſerit nomiaum 
aſperitate deterritus ; quod teſtatur Servius ad 


n 


| 


Albano; præſertim cam Egeriam unam de Mu- 
ſis fuiſſe ſcribat Dionyſ. Halic, lib. 2. & Plu- 
tarch, in Nutm#r quanquam Toll. T. Leg. 60s 

ut imperitos & bardos explodit, qui Numan 


cum Egeriz collocutum credaat, item qui api- 
{cem Tarquinio ab aquils impoſitum. 
Conſeruiſſe manus pugnantem, Sed negue credes | 


28. Si, quia Gretorunt, Cc. ] Reftlfit posta 
vulgi opinionem. Apod Grectos, inquit, vetu- 
ſtiſſimi quidem pariter etiam optimi ſunk, At 
non ita ſe habet de ſeriptoribos Latinis. Ind 
contrarium omnino fierl judicium deber. Atque 
tam falſum” eff atbitrari Latindrum antiquiffi- 
mos e ſſe præflantiſſimos, quam affirmare ofitant 
[nihil intus, nucem extts nifit avri Babes: 
item quam contendere pictores, eantbres, athle- 
tas Romanos Grecis antecellete, quiz quidem 
apertè à vero, & ab omnium judfcio abHorrenr. 
1. Nil intra ef oleant, Cr. ] Provervialis” 
ſermo iſte uſurpari ſolet in eos, qui negant ma-. 
nĩfeſl vera, vel aſſerunt perfpicue falſa. Enim- 
vero quid certius, quam in oll eſſe os, & etra,, 
nucem eſſe putamen duru m/; 
Olm, ] Olea proprie eſt arbor, oliva fructos; 


[attamen utraqz. vox in utrag; figmificatione po- 


mtur, 
32. Penimus ad ſummum fortwne i Und ab- 
ſardo poſito, multa confequonitdr abſurda. News 
pe dicamus deine: ps, inquit pot᷑ta, nos fam eſſæ 
celebriores Grecis, & artium perixiotes ; quum- 
vis haQtenus ii præſtare ortinſtiu crediti fint, 
33. Unis] Athſetz unzebantur ante patæ- 
ſtram, ut olei virtute membra fferent tum robu- 
ſtiora, tum etiam lubrica & tether! difffeiliora. 
Si meliora dies, Aliud argumentum 1 
Idiſſimili. 45 
39. Ef vetus atque, Se.] Reſponſo eſt d. 
verſarii, quam mox convellit Horatius. 


Eclog. 6. Alii cum Acrone _ putant ad col- 


He 


* 10 * . ws, ” 
Dum cadat eluſus ratione ruentis acervi, 


EPISTOLA RU UI ER U. r. 
ne quidem veteres inter ponetur honeſts, | i 
Quai vel menſe brevi, vel toto eſt juruor anno. 
Utor permiſſo, caudzque pilos ut equinas 45 
Paulatim vello; et demo unum, demo et item 


Qui redit in faſtos, et virtutem æſtimat annis z 
Miratarque nihil, nifi quod Libitina ſacravit. 
Ennius et ſapiens, et fortis, et alter Homerus, [$33] |que ibi laudar, vi guad 
Ut critici dicunt, leviter eurare videtur, Jes centers. is N 
Quo promiſſa cadant, et ſomnia Pythagoræu. 
Nzvius in manibus non eſt, et mentibus hæret res, parum ſolicitus 
Pzne recens: adeò ſanctumeſt vetus omne poëma. 
Ambigitur quoties, uter utro ſit prior; aufert 55 
Pacuvius docti famam ſenis, Accius alti: ut nowus'; aded ſacratum. 9 
 expenditur, galt altere fit preflantior ; Patuvius docti ſenis, Acti 1 prey Tag" obt ina 
= 55 FN G TFT TTG NEA | a 
22 Ihe quidem veteret] Ita loquitur adver-| S. v. 20. & J. 1. Sat 120. | bs 
us, 


| Sapiens, ] Quia cor triplen ſe habero 
45. Utor permiſſo,] Tua reſponſione utor,| nempe quod triplicem lingoam cullerer, Grive + 
ac te expugno, inquit potta, | cam, Oſcam, Latinam. Gell. lib. 15. & cap. ry 


Caude piles et equine, Oc.] Ex biftorid| Foreit,] Cvis militavit. Cic, Tuſe, 2. & p 
Sertorii, qui ut barbaros ac fetociores militum{Licinio Poeta. Claudian; VB 
ſuorum auimos erudiret, duos equos adduci} Alter Homerus,] Homericg pobſtos - vietute* 
juſſit, alterum imbecillem, alterum. validum. . imbutus. | \ 
Imbecilli appoſuit virum fortem, valido- infir- on Crieici} Grammatici, vel eritici ab Au- 
mum. Dato ſigno vir fortis equi imbecillis cav- | guſto inſtituti ad recenſeados libros in Palsting 
dam ambabus captans manibus totam ſimulſ bibliothecã collocandos. Vide ſuprÞ Epiſtolem 
abſtrahere & avellere nitebatur fruſtra; contra] 19. & poſtea Epiſt. ſeq. | 
vir inſirmus fortis equi caudam brevi denudavit,| 52» Scotitia: Fycbag. ] Enaius ipſe de fo Au . 
fingulos pilos evellens. Tum aſſurgons in con- ſommiis midi wilus Homerus adeſſe Soctay r- 
cione Sertorius 9it'z Videtis, commilitones, .in-|De his v de que attiplius annotavi- pridem ad 
duſtriam plus pofſe quàm vires z fic que uno Perſ. Sat, 6. v. 10. vb 
impetu ſuperari nequeunt, paulatim arte & pa-] Cor jabet bee unt, Peſtyuam deftertuir offe 
tientiã vincuntur. Plutarch. Meaonides Quintus ne ex Pythaporato-- 
46. Demo unum, &ec,] Singulos annos demen | 5g. Naviuinmani »noreft, Ec. ] Nanviiſerip- 
do paulstim, corruet acervus ille tuus annerum{ta, quipte quz memoris twnentur, rom legun- 
centum : ſenſimque deducam te ad poſtremaſtur ampliùs, net egent ſubſidio literarum : tam 
dempora, Porrò licebit mibi ſemper unum an- hærens animis, ut etiammumirecentis videantur.” | 
num detrahere: fi: quidem conteiſiſti, inter De» |Neevivs Ennio antiquive; Cioero in Brutodic: 
teres boneſid poni, pui toto anno junior off,  [Enniuny alioquitut + 4 Nevis ſumpfiſht anuh a,” 
47» Dum cadat e'ujus ratione- ruentis acer, uteri; vel fi negas, 8 Campa nus 


, 


do Hngulas, tota vis argumenti ſolvitur. Sicutſtragetias.Nylo'in primis erudito & gravi. Row 
autem Chryfippus ſiſlendum in uns ð propoſiti · — primates probris infectatus, à triumviris 
n 


& lib. | 
30. Zanius & ſapiens, &c. ] Ennĩos ipſe Næviom laudant Varro, Tullius, No- 
eriticis agnoſcitur pleraque negligenter ſeripiiſſe, ius, Gellius, &c. 443 

adeoque parùm memor eſſe promſſorum ſuorum $5. acuvins doct᷑ĩ „] Pacus 
atque ſamniorum.z quamvis ex Pythagorm opi; vius Q Enni nepos, ut aiunt Euſebius & Plinins, 
nione & metempſychoſi, Homeri in ſe animam| Brundifio oriundus, Rome claruit ingenii & bo. 
tranſmigraſſe jactaſſet, & poetica ejus facul-|narum diſciplinarum luminibus: tragedias bene 
tate ac ſpiritu ſe informatum, De ea I. 4. Od. | | Dicitur 


vium videri deftiorem, qui efſe dofi 


K ' 


576 


Q HORATIT FLACCT : 
Afranii de Menandro con-| Dicitur Afrant toga convenifſe Menandro, [#14} 


Row N Flautus cru- Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi, 


inflar Epicbarmi Si- 
culi, Cæcilis gravitate, Te- 
rent ius artificio preftare. Hot 


Vincere Czcilius gravitate, Terentius arte, 
Hos ediſcit, et hos aro ſtipata theatro. 


ediſcunt "ac wenerantur Ro- Spectat Roma potens: habet hos, numeratque poëtas 


mani anguſliore Theatro co- 


arti: hos eflimant, ac cer») Ad noſtrum tempus, Livi ſcriptoris ab ævo. 


ſent porras, ab atate Liuii 
Andronici uſque ad neſtram. 
p * ANNOTA 
multas egregie ſcripfit : Hermionam, Atalan- 


» # 


Siculi Epicharmi.] Hie Pythagorz auditor, 


tam, Antiopam, Ilionam, Medeam, Teucrum, quædam de natura rerum & megicini, complu- 
&c: L. Accio paulò antiquior ad annos nona- res autem como dias præclare ſcripſit; quin & ei 


ginta conſenuit, Hine ſenex ab Horatio dieitur. [comediz inventum aliqui tribuunt. 


Tullius eum præfert omnibus in tragedi3, 


Omnes bunc ornatos elaboratoſque efſe verſu| 
ait lib. De orat. 


Ab eo 
multa certe Plato delibavit. Tull. ad Attic, J. 
1. Ep. 19. Vafer ille Siculus inſuſurret Epichar-. 
mus cantilenam illam ſuam, Na, xai wives 


56. Accius alti, JQuintil, lib, ro, cap. 1. Accius d ric iv. dy raꝗ re Twy gg. & De petit. 
atque Pacuvius clariſſimi gravitate ſententiarum, Conſul. n. 30. Quamobrem, inquit, *Emixap< 
werborumgue pondere, & aufloritate perſonarum, | ten illud teneto : Nerves atque artus eſſe ſapi- 
Cæte m nitor & ſumma in exc:;lendis operibur| entiæ, non temer? credere, © ; 


manus magis videri temporibus i 
defuiſſe. Firium 1 * 
cant, vo- 
lunt. Cicero pleriſque locis Accium laudat, ejuſ. 
que verſus affert, maxime verò De nat. Deor, x. 
Vide que de eo jam annotavi lib. 1. Sat. 10. 


59. Cæcilius] Statius Cæcilius, Mediolanen- 
ſis, ut volunt quidam, ſcribendis comodiis in 
urbe excellunt, Enaii familiaritate ac Terentii 
uſus, hujus etiam ſcriptorum cenſor. Fabulæ 
Czcilii plus triginta a veteribus celebrantur : 
Nauclerus, Plocius, Epheftion, Syracuſz, Pau- 


7. Dicitur Afrani toga conveniſſe Menandro.] I ſimachus, Epiclerus, Fallscia, Fenerator, &c, 


Afranius Menandrum prope adæquaſſe fertur. 
Afranius porta comicus Romæ celebratus eſt to- 
gatis fabulis, à togã Rom. dictis, quia de rebus 
Romanis tractant. Menandrum imitatus eſt 
præcipuè, & ab eo non pauca ſumpſit. Ingenio 
& ſalibus excelluit, nec non ſummũ elegantiſ & 
venuſtate dictionum. Eum laudat Tullius in 
Bruto. Quiatil. In togatis excellit Afranius, in- 
quit. Gel). lib. 13. cap. 8. Afranii carmen 
commendat, in quo fic loquitur de ſapientia : 
Uſus me genuit : mater peperit memoria : 
Sepbiam wocant me Graiti, wor ſapientiam. 
Menandro,] De eo poeti comico Athenienſi 
dictum eſt lib. 2. Sat. 3. v. 11. 
58. Plautus ad exemplar, c.] Egregiè Epi- 
charmum imitari in fabulis conftituendis & or- 


nandis,atquead exitum ſeitꝭè perducendis. Plautvs| 


ex Umbria oriundus, ingenio fuit per urbano & 
max ĩmè feſtivo. In urbe floruit iiſdem tempori- 
bus, quibus P. Scipio, & M. Cato. Comedias 
ſeripſit viginti quinque ex Lælio. Latinz parens 
& princeps elegantiz, dicitur Gellio; & Muſas 
fi Latinè loqui vellent, Plautino ſermone locu- 
turas, ait Varro ex Stolone. Quintil. cit, Mor- 
tuus eſt P. Claudio & L. Portio Coſſ. Catone 
cenſore ; ex Cic. De clar. orat. n. 60. Hoc ſibi 
epitaphium feciſſe dicitur: 4 


Poftquam morte oft captus Plautus, 

Comædia 4 2 ſeena eft deſerta, ' 

Deinde riſus, luduſque, jocuſque, & numeri 
- Jnnumeri fimul omnes collacrymgrunt, 


Properare] Hac vox indicat officium gnari 


Quintil, Cæcilium weteres laudibus ferunt, inquit, 
Terentius. ] P. Terentius poe:a comicus Car- 
thagine oriundus, puer adductus Romam, Te- 
rentii Lucani patroni diligentiã inſtitutus, ac 
brevi manumiſtus ob egregiam indolem, ingenii- 
que facilitatem & elegantiam. P. Scipione & 
C. Lælio uſus elt familiariter, aliiſque primori- 
bus civitatis, Statium Cæcilium maxim? obſer- 
vavit, eumque cenſorem adhibebat, Sex fabulay 
ſcripfit ab Apollodoro & Menandro Græcis po- 
Eris tranſlatas, tanta Latini ſermonis proprietate 
& venuſtate, ut ab eruditis quibuſque mitè lau- 
detur. Cic ad Attic. Optimum Latinitatts aucto- 
rem dicit, Quintil. jam cit. Terentii ſcripta ad 
Scipionem Africanum referuntur, nempe ob fin- 
gularem elegantiam. Auſonius: ä = 
Tu guoque, qui Latium leo ſermone, Terenti, 
Comis, & aftrifto percurris pulpita ſoceg * \ 
Arte.] Terentii ſolertia precipua fuit in ex- 
primendis moribus, quam ſatis nemo laudare 
queat. Vide Donat. in Terent, Julius Scaliger 
Poet, lib. 3. cap. 97. Lefifſimam orationem, & 
artem ſummam Terentii dicit. | | 
60. Arche] Pre multitudine affiventiuny 
ſpectatorum. | 
62. Livi] Livius Andronicus poeta epicus 
Rome floruit eo tempore, quo 8. P. Q R. pa- 
cem fecit cum Penis. Utrãque lingvi primo do- 
cuit, non fine magna commendatione ſui nomi- 
nis. Epos apud Latinos primus digns ſcripſity 
geſtapopuli Rom, duodeviginti complexus libris, 
qui Annales Liviani dicti font. Hymnos etianr 
deorum compoſuĩt, inquit Diomedes Vide T. 


poette, de quo in Epiſt. ad Piſon. v. 148. 
Semper ad eventum feſtinat. * 


Liv. init. I. 7.68 Cicer. Tuſc. 2. initio, &c« 


% © 


„n 7 


»y >” © 


SS ST SH * 1 4 


« ST wor TE TTCET HOLT ALTUO TS - 


EPISTOLARUM LIBER. I. t. 377 
Intefdum vulgus rectum videt: eſt ubi peccat. 
Si veteres ita miratur laudãtque poEtas, 


Vg, aliquando recte judi · 
cat : alias altrrat, Si zee. 
res pottas adeo extelly & a» 


Ut nihil anteferat, nihil illis comparet; errat. G5] mar, ur nibil wajes, nibil 
Si quædam nimis antique, ſi pleraque dure [536 Cr dar, babucinatur.” 8 


Dicere credit eos, ignave multa, fatetur z 


verd gaadam obſce't, | ion» 
nila mcondite, plurima nt 


Et ſapit, et mecum f.cit, et Jove judicat quo. feet es fen pf eri 
Non equidem inſectot, detendave carmina Livi |! & agnoſcit ee cenſer, 


m. 5. adfl, ulatur, & Props 


Effe reor,- memini quæ plagoſum mibi parvo 70% Jove fert judicium, Haud 


Orbilium dictare; ſed emendata videti, 
Pulchrique,'et exactis minimum diſtantia, miror; 
Inter quæ verbum emicuit fi tortè decorum, et | aaa inmi Orbilio + felt - 
di verſus paulo-concinnior unus et alter; 
Injuſtè totum ducit venditque poëma. 


0 certe deſpicio, nee pro 
Ku, premata Ardrenici, 
gue recorder mibi puero dis 


| accurata, eximia, & © fere 


per fetta cenſeri, indignor : 
inter que? 1 fort? dictio 


Indignor quidquam reprehendi, non quia craisè q,epiam - clegantior. © figus 


| ; | [ 837.) , verfieulus unus aut duo "wee + 
Compoſitum, illepideve putetur, ſed quia nuper; "er | afpareant, 


inigus 
rated carmen 


Nec veniam antiquis, fed honorem et ptæmia poſci. ah & wemdrtat. Agr? 


Vero quidw's culpari, non good : 


raſtice vel imperite ſcriptum, ſed quod retent: ac weteribus non indulgentiam, ſed dignitatem & 


palmam exigi, 


62. r Cum Penis pace 
facta, Claudio Centone Appii Ceci filio, & M. 
Sempronio Tuditano conſulibus, anno poſt ur- 
bem conditam 515, primus omnium L, Livius 
poeta fabulas docere Rome copit, poſt Sopho- 
clis & Euripidis mortem annis plus fere 160, 
poſt Menandri, annis circiter 52. Anno dehinc 
ab. U. C. 519. C. Nevius poeta fabulas apud 
populum dedit, quem M. Varro ait bello Pu- 
nico primo ſtipendia ſeciſſe, idque ipſum Ne- 
vium dicere in eo carmine, quod de eodem bel- 


 ANNOTATIONE $, 


quam emolumento. Nature fuit acerbe non mods 
in antiſophifias, ques omni ſermone lactravit, ſed 
iam in diſcipulot:. De eo Domitius Marſus: 


| Si quos Orbilius feruld ſcuticaque ceridit. 


Vixi: ad annum #tatis prope centeſimum, 2- 
miſsa jam pridem memoria z unde Bibaculi 
rerſieulus. 
Orbilius ubinam eſt, literarum oblivio e 
71. Videri exactis minimùm diftantia, miror;] 


Patiter de Livii Andronici ſeriptis cenſet Tulli- 


vs, Quippe ejus fabulas non ſatis dignas legi 


lo ſcripſit. Annis deinde ferè poſt 15, M. Cato\afſerit, in Bruto, De ſenectute, &c. 


orator in civitate, & Plautus in ſcena florue- 
rent, Neque mayno intervallo poſtea Q. En- 
nius, & juxta Cæcilius, & Terentius, ac ſubinde 
Pacuvius, & Pacuvio jam ſene, Accius, clari- 
orque tunc in poematibus eorum obttedtandis 
Lucilivs fait, Hæc fere ex Gellio J. 17. cap. 
ult. Quintitianus J. 10, cap. 2. ſcribit, Nil in 
peitis ſupra Livium Andronicum, nibil in bi. 
feriis ſupra pontificum Annales, 

66. Nimis aniigue, ] fag. Gall. A a 
vcille mode. Angl. Aftet the old Faſhion, 
Videtur Horatius loqui ex Auguſti ſententis, 
Sueton. Octav. cap. 86. Cacozelos & antigua- 
rios, ut diverſo genere witioſos, pari faſtidie 
ſerevit. Ipſe nin. rum gerus eloquendi ſecutus 
elegans & temperatum ; vitatis ſententiarum in 
eptiis, atgue incencinnitate, & recenditorum 
werborum, ut ipſe dicit, fœtoribus. 

68. Jove judicat æguo.] ReQe ſentit, & ju- 
dicat jupiter omnis æquitatis fons, ut & ſcien- 
tiæ ac ſapientiæ. Unde Minervam ex ejus ce- 
re bro procreatam dixerunt. | 

70. Plageſum Orbiliam] Magęiſtrum meum 
frequentes plagas infligere ſolitum. Suet. De 
illuſtr, gram. c. g. fic habet: Orbilius Puppil- 
lus Beneventanus, anno quinguagefimo Romam 
migravit, Conſule Cicerone; decuit mejore fad 


= » 


73. Verbum micuit fi forte decorum, &c,] At- 
qui aſſutum craſiz ac vili toge fruſtum panni 
fulgentis præclatam veſtem haud facit, ut eſt in 
Ep. ad Piſ. v. 15. nec laudatur celater fat fe- 
liciter æte exprimens quidem ungues & capil- 
los; at infelix operis ſumma, quia totum bene 
affingere neſcit. Ib. v. 32. Vide ibi annot. 

75. Ducit] Producit in publicum & in ſces 
nam, velut opus numeris omnibus abſolutum, 
Metaphoram volunt eſſe a mangonibus ac ne- 
gotiatoribus ſervos venales producentibus, 
Quintil, Declam. 440. Mango novitium puerum 
per publica reſtra ducit prerextatum, 

Venditque.) ZEdiles à poetis emebant poematas' | 

76. Craſie} Craſed & pingui Minervi, ut 
alunt. | 


77. lilepide] Sine lepore. 


78. Nec veniam antiquis, &e,] Excuſandos 


quidem fateor veteres, i rudia, craſſa, incon- 
dita pl-raque habeant, nec enim ars ulla ſta- 
tim -perfefta fuit z st indignor eos abſolute 
laudari & venditari, quaſi nihil non accuratum 
& pror ſus elaboratum ſeripſerint. Vide Tull. 
Orat, ubi de veteribus ſentit ac dicit idem 

cum Horatio. e 4 
Honorem & præmia] Imazines poe'is erectas 
in biblioth, PaJatina, de quibus Perſ. in prologo, 
P p | Recte 


integrum , 


7 


* videantur magis inniti plantis, quam liber> 


ab Iſigoro; in Conciliatore, in /Edilibus, in Ti- 


. f 1 1 
i : * 
* 1 : 4 i; . jy 


578 Q. HORATI 
n 


een . flores, univerſi 
props ſeniores 


werecundiam mullam efſe, 
guoniam baud dubitem ea re- 
darguere, que ac ſunt ab 
LEſopo avi & ſolerte 
Roſcio : ſeu qued nibil b 
num aſlimant, niſi quod ipfis 
placuit; ſeu qudd indignum 
arbitrantur cedere ; 
bus, & ſenes corfireri abji-![ngeniis non 
cienda, gue pueri didicerunt. 
Nunc gui 
4 Numa conditum extollit, Quòd ſi tam 


1 


0 


I FLAC CI 


Rectè nëcne, crocum floreſque perambulet Attæ 
Fabula, fi dubitem; clament periiſſe pudorem 80 
erclamabunt Cuncti pene patres, ea cum reprehendere coner, 
Quæ gravis Æſopus, quæ doctus Roſcius egit: 
Vel quia nil rectum, niſi quod placuit fibi, ducunt; 
Vel quia turpe putant parere minoribus, et quæ 
Imberbes didicere, ſenes perdenda fateri. 
Jam Saliare Numæ carmen qui laudat, et illud, 8 
juniori-/Quod mecum ignorat, folus vult ſcire videri ; 


[833] 


ille favet, plauditque ſepultis, 


Grecis novitas inviſa fuiſſet, 


90 


wultgue credi ſolus intelligere Quam nobis quid nunc eſſet vetus ? aut avid 


id quod, ut ego, non capit ; 
is non. favet induſiria, nec 


impetit : nos & neſtra in in- 


vidiam adducit fer livorem. 


A 


&e. item applauſum in theatro, Præmia etiam, 
quod pretium carminis ad ludos poetæ ſolveret 
edilis vel prætor. Hinc ſequitur: 

Geftit etiam nummum in loculos dimittere. 

76. Recte nec ne, crocum, &c.] Si dubitem, an 
Atte fabula mereatur in ſcenam produci, flori- 
bus conſperſam & odotibus perfulam de more, 
Nam " fuit olim conſuetudo. Luciet. lib, 2. 
V. 419, 

Et cum ſcena croco Cilici perfuſa recent ef, 
Propeit. ub, 4. Eleg. 1. * mm of 

Pulpita ſolemnes non cluere crocos, 
Plin. I. 21. c. 6. Crocum vine mire conpruit, 
Præcipue dulci : tritum ad theatra rplende 
Spartianus in Hadriano : In bonorem Trajani 
belſamum & crocum per gradus theatri fluere juſßt. 
Vive Senec. Epiſt. 21. 

Arte) T. ille Quinctius togatarum ſeriptor, 
a qu buſdam magnopere commendatur: Atta 
cognominatus ob pedes aut crura vitioſa. Nam 
a 't dicuntur, qui eo pedum vitio la botent, ut 


ambulare, ut obſervat Crinitus : atque hoc ſa- 
tyrice aliudere pottam noſtrum volunt, cum ait, 
perambulet Atte Fabula. Ilius meminerunt 
Cic. pro Sextio, Iſidarus, &c. 

Arte fabula,] He inſeripta fuiſſe dicitur 
Matertera: at præterea eitatur Atta in Satytis, 


rone proficiſcente, A Gellio, & aliis. Crinit. 
lib. 2. De pet. Lat. 
$9, Clament periiſſe pudorem] Perſius Sat. 5, v. 


103. 
E E xelamat Melicerta periſſe 

Frontem de rebus * 

$1. Ea (um reprebendere coner, Que gravis 
LE opus, Kc. ] Quah verd hiſtrionis fama & ſoler- 
ria pretium nomengue dare fabulæ que ut. 

$2. Gravis opus] Tragediarum actor, 
gravitate tragict & actione vehementi celebris. 
Hunc laudat Cicero pluribus locis ; ac per ĩpſum 


Atqui ft Graci tam recent ia odi ent, quam nos, quid jam anti 
extaret vel quid eſſet, quod 7 * in manibus haberet & 


tdebuifle videretur, 


haberet, #74 
mortues laudat 3 ſed nofira o legeret tereretque viritim publicus uſus ? 


veret quaſi omnibus commune ? 


NOTATIONES. 


I. 11. c. 3. Roſcius citatior, Eſepus ij 
inquit, gued ille — bic tra dias egit. 
Ejus divitias & luxum refert Plinius I. 10. c. 51. 
& J. g3. c. 12. Vide & annot, lib. a. Sat. 3. v. 239. 
Dectus Roſcius] Hie præſertim comaediarum 
actor inſignis arte geſtum agendi excelluit. De 
eo Tullius ad Quinctum fratrem : Fidetiſne, 
quam nibil ab co Hiſtrione ni perfectid, nibil 2 
cum ſumms venuflate fiat z nifs ita ut decrat, 
ut: omnes moveat ac et: Itague hoc jam did 
7 conſecutus, ut in ſuo quiſquis artificio excel» 
et, is in ſuo genere Roſcius diceretur. Et pro' 
Archia poetia, Roſcii excellentem artem ac venn- 
fatem dicit eam fuiſſe, ut mori omnino non 
Macrob, Sat, I. 3. c. 14, 
Nullus, inquit, ignorat Ciceronem Roſcio & 


{ ZEſopo hiſtrionibus tam familiariter uſum, ut 


res rationeſque eorum ſuã ſolertia tueretur, &c, 
Is eſt Roſcius, qui etiam L. Syllæ 
cariſſimus fuit, & annulo aureo ab codem di- 
Qatore donatus eſt, &c, | 
86. Saliare Numa carmen] Inſtitutum 3 Nu- 
ma rege ſolemne carmen, quod Salii Martis ſa- 
cerdotes ancilia geſtantes ſalienco canebant, Dio» 
nyſ. Halic. I. 2. Vide & annot. lib. 1. Ode 36. 
87. Qued mecum ignorat, ] Illud enim obſeu- 
riſſimum, atque initium fuit poẽtices apud Ro- 
manos, teſte Varrone 6. De L. L. Quintil. I. 2. 
c. 6. Saliorum carmina vix ſacer dotibus ſuis ſatis 
intellecta dicit z quod vel ex iſto verſiculo Lu- 
cilii patet: 
. Praful ut amptruat inde, & vulgu redam- 
Ppiruat olli. 
Feſtus fic rem explicat: In Saliorum exul- 


qui eoſdem motus invicem referunt. De jiſtis 
Dionyſ. Hahc. cit. ſeribit: Ab tibiam moveri 
numerosè, motu armis accommodato nune fi- 
mul, nunc viciſſim, patrios hymnos cum choreis 
canentes. 


actionem in dicendo emendũſſe fertur. Qintil. 


Ut 


aliorum carmen Noſtra ſed impugnat : nos, noſtrãque lividus odit. 


Ls 


tationibus, inquit, quando præſul amptruavit, 
id eit, motus edidit, redamtruare dicuntur, ' 


Ut primiim poſitis nugari Grzcia bellis 


Ceepit, et in vitium fortuna labier æ qu; 2 k F ſetundiq + a 
Nunc athletarum ſtudiis, nunc arfit equorum; [339 — ſefariz 'modd pages, 
Marmoris, aut eboris fabros, aut æris amayit : gf equerum_ atore flagrs- 


Sulpendit piAa vultum mentEmque tabella; 
Nunc tibicinibus, nunc eſt gaviſa trageedis. . 
Sub nutrice puella velut ſi luderet infans, 
Quod cupide petiit, mature plena reliquit. 
credas ? | 
Hoc paces habutre bonæ, ventique ſecundi. 
Rome dulce diu fuit, et ſolemne, reclusa 
Mane domo vigilare, clienti promere jura; 
Cautos nominibus certis expendere nummos, 105 
Majores audire, minori dicere, per quæ 
Creſcere res poſſet, minui damnoſa libido, [345] 
Mutavit mentem populus levis, et calet uno 
Scribendi ſtudio: pueri patrẽſque ſever} 


100 
Quid placet, aut odio eſt, quod non mutabile 


rant 5 artifices marmoris,. wel 


2 


= 4 6. 
Si: Co modd ihia 
2 modo trageedis 
avi ſunt 3 non 

—— puella cùa . 
ludit, guod Audiosè N 
runt, cih fafidiaſ alt- 
guid Placer, 


runt, Enimverd 


res 
vetd apud. Remane din 
ufitatum & gratum, vigilane 
mans patente dome, ibiqus jus 
interpretari clientibus z certis 
cautionidus pecuniam locare, 
ſeniores conſulere, juniores do- 


| 


Fronde comas vincti cœnant, et carmina dictant. 
Ipſe ego, qui nullos me affirmo ſcribere verſus 
Lage amp 4 ve AR epulantur, & werſus pronuntiants + 

TIONES. 


gue egomet, qui nulla me re carmina a 
ANNO 


A Nogori) Levioribus fudiis operam dare. 


| Nageri folite Grae. | 
94+ In vitiam fortund labier equd ;] Egregie 
dixit quidam. Quem nimiim fovet fortuna, ftul- 
tum facit. Ita nimirum ſont homines compa» 
rati : inter adverſa & dura virtutem colunt, ſe- 
cundis rebus enervantur. Annibal exemplum 
eſt totque aliiz imd integra imperia eam ſor- 
tem _— ſunt. 4 
97. Suſpendit pits wultum, &c. ] Vel egre- 

pita tabella ſpectatores —_ indicat, 
vel in picture artiſ cio defixam attentiſſimè co 
tzitationem Græcorum, ut quod in eã arte ſum- 
mum eft & perfectum aſſequerentur. 

98. Tibicinibus] His volunt deſignari comœ- 
dias, utpote que ad tibias agerentur. Diomed. 
lib, 3. cap. 4. Donat. Prolegom. Terent. Alii 
non abs re ipſam avayruy interpretantur, ſeu 
artem tibiarum ſono res & actiones experimen- 
di. —— ad Piſones, v. 202. 

101. non mutabile credas 7] Nihil perpe- 
tud placet aut diſplicet. — duntaxat re- 
ficit ac delectat. | 

102. Hoc habuere] Ita ſe Otæci per 
pacem & res ſecundas geſſere. Vel, bas arte: 


produxit varias apud band I 64 
am Romanorum 


103. Rome dulce did fuit, 
pariter inconſtantiam oſtendit, ut antè Græco- 


rum,. 


cere, . quibus modis a- 
geri, pernicioſa 2 cupi- 
ditas extirpari queants Sub- 
— 22 Hudia 


vertit, jamque verſus con- 


110 
* 


Reclus4 Mane domo wigilare, &c.) Patents 
domo ſalutaturis, deque jure intertogantibut, 
Tull. pro Mureni : Yigilas tu de not, ut tuis 
conſul:oribus reſpondeat. Supra lib, x. Sat. 4. 

Sub galli cantum conſultor ubi oftia pulſat, 

105, Cautos nominibus certjs] Pecuniam cola 
locare apud locupletes & idoneos debitores. Al, 
refis, id eſt, legitimis uſuris, non ili aut 
immodicis, honeſtas ob res. 

Expendere] Occupare, ne ſteriles maneant, 
utque perpetuos ſumptus ſuppeditent i , 
cautcs, ſpenſore dato, datis pignoribus, ſcripts + 
ſyngrapbi. ; 

106. Majores audire,] Plin. lib, 8. Epiſt. 24. 
Suus cuigue parent pro magiſtro, aut cui pures 
non erat, maximus gquiſque & wetuſiiſſimar pro 
parente——erat enim antiquitus inflfitutum, ut 
& majoribus natu non auribus modd, ſed & oculis 
diſceremus quee facienda ; mox ip per wices 
guaſdam tradenda minoribur ; Se. 

I. Hb. 2. cap. 15+ Apud antiquiſſimes Roms 
— generi, nec pecuniæ prafiantior honos tri- 
bui quam atati ſolitus : majereſue natu @ mi- 
noribus colebantur ad deorum props & parentum 
vicem. * x 

110. Fronde comas Heder3 
more illuſtrium poetarum. Perf, Prolog. 

Carmina dittant.] Iſtum verſus fundendi ing 
ter epulas morem tangit Perſius Sat, 1, 


Pp 2 


Sd . HO RAT 
„ ſum, 2 
de ante exortum ſolem vi- 


gilans feto calamum, papy - 


rum, capſas. Certe gui neſcit 


II FLACCI 


Invenior Parthis mendacior, et priùs orto | 
Sole, vigil calamum, et chartas, et ſcrinia poſes. 
Navem agere ignarus navis timet : abrotonum 


gubernare navim, baud re- ægro 

it; qui medendi artem ip- , 7 28 be: 
Sede, | mquagran” arab, Non audet, nifi qui didicit, dare. Quod medi- 
 rgroto tradmm. Pallicentur corum eſt, RE BY 5 
"medici quod pertinet ad me. Promittunt medici: tractant fabrilia fabri. 


dicinam . oprfices opus moli 
wntur r at periri gue & im- 
perii carmina condimus, 
* Attamen guantas utilitates 
afferat boc vitiam, & levis 
1 veſania, fic intellige : 
Poctæ animas baud facile fi 
peeuniæ cupidur:- amat ver- 
fur, hos duntaxat meditatur : 


ſpernit - jafturas, fugas ſer- 


8 


Scribimus indoQi doctique poemata paſſim. 

Hic error tamen, et levis inſania quantas 3 

Virtutes habeat, fic collige: vatis avarus [341] 

Non temere eſt animus: verſus amat, hoc ſtudet 
nunum: | | 120 

Detrimenta, fugas ſervorum, *incendia ridet: 

Non fraudem ſocio, puer6ve incogitat ullam 


eorum, incendia: non ma- 
chinatur fraudem vllam ſo- 
dali wel juveni pipillo: vi- 
Hitat lkeguminibus & pane 
ſecundario : quid fi ad bel. 
lum minime proclivis & ido- 
-Feus, at civib:s witlis eft, | 


Pupillo: vivi 
Militiæ quan 


t ſiliquis et pane ſecundo: _ 
quam piger et malus, utilis urbt. 


Si das hoc, parvis quoque rebus magna juvari: 125 
Os tenerum pueri balbiimque potta figurat, . . - 
Torquet ab obſcœnis jam nunc ſermonibus aurem: 


Si boc concedis, parvis etiam rebus mag nas adjuvari : poeta format wocem puari balbutieniem 3 


jam tum detorquet aurem d ſermonibus impudicis : 


__ 


112. Parthis mendacior,] Mendaciſſimos na- 
turi fuiſſe probat, quòd mendacium acriter du- 


riſq; penis coercerent, teife Herodoto, Alii vo- 


Jont alludi ad Parthorum perfidiam, qui Roma 
nos duces nonnunquam illuſerunt ſuis fraudibus; 
præſertim ve:d cum induciarum tempore rupto 
federe incautum Craſſum oppreſſerunt. Alii, 
quòd tum maxime pugnarent cum fugere vide - 
rentur, Vide lib. 1. Od. 12, & 19. lib. Od, 5. 
113. Scrinia] Capſas, in quibus ſcripta re- 
untur & chart, 
114. Navin agere ignarui, &c.] Perl, Sat. 5. 
V. IF2Z., 
Navim fi poſcat ſibi peronatus arator. 
Luciferi rudis, Sc. | 
Abrotenum agro Non audet, Sc.] Syneed, 
* Petl. Sat. g. v. 100. | 
Diluis helleborum, certo compeſcers puncto 
VWieſcius examen, wetat boc natura medendi. 
Abtotonum. Gall, de Pauronne, ou gardore hc. 
Coutberntocod, male ard female. Planta perpetud 
virent, amati valde ſucci, cujus tum folia tum 
ſemen prorſus utilia ſunt neryis, tuſſi, lumbis, 
vrine anguſtiis, item contra venena & veneſi- 
cia, &c. Plin. lib. 21. cap. 21. Theophraft, 
Hift. plant. l. 6. c. 7, Dioſc:rid, &c, 
18. Ilic error tamen,] Hoc tamen verſus 
faciendi caccethesy & immoderatum fiudium 
ermulta hominibus affert commoda. Nam 
um animum detinet, à vitiis avertit, &c, -. 
119, e avarys Non temere oft animas | 
in, frrie nunquam. 
121. Detriment a, i gas, Kc. Adeò faciendis 


% 


- 


ANNOTATIONES. 


verſibus occupatur ac delectatur, ut parim aut 
nihil afficiatur bonorum jacturà, ſugi ſervorum, 
conflagratione ædium ſuarum, &c. 

123. Vivit filiguis] Frugali victu contentus 


agit. 2 ſunt leguminum involucra : Gall, 


la gouſſe des legumes, Angl. Pugks, Perſ. Sat. 


v. $5, 
c — ſecundo 1 Cibarium ejuſmodi panem 
Auguſtus maximè appetebat. Sueton. 
124. Miltiæ gquanguam piger] Imbellis licet, - 
non eſt inutilis civibus. Seipſum facetè notat 
poeta noſter. Vide lib, 2. Od. 7. ubi de ſe ait, 
—cberem fugam 
Seni, relict non bene par muld. 
Conſtat nihilominus fuiſſe quoſdam æquè bo- 
nos milites ac puetas, Vel unus id probat 
Tyrtæus, de que in Arte poetica, Adde So- 
phoclem, Æſchylum, &c. 

125. Paruis quoq; rebus magna juvaris] Gram - 
matic a, poEvica, rempub. juvari & promoveri, 

125, Gs tenerum pueri, &c.] Vocem ac pro- 
nuncjationem pueri fingit et componit, ut ft 
diſtiacta, aperta, &c, Quintil, 'lib, 11. c. 3. 
Ab his ætatibus exigendum, ut nomina quæ- 
dam -verſvſq; affectatæ difficultatis ex pluribus 
a\perrime cocuntibus. inter ſe ſyllabis catenatos, 
& vetut confragoſos, quam citatiſſime vclvant, 
quo fit abſclutizs os & expreſſior ſermo, inquit 
idem Quintil, ib, 1. cap. 1. 

127. Torguet ab obſcaenis] Preclara ſanè cura 
veteribus fuit conſeryande puerilis caſtimonite, 
Vide quæ annotavi pridem in præfatione ad Ja- 
yenalem, & que Juvenalis ſcibit Sat. 4. V. $4 


Mox 


4 


- 


EPISTOLARU 


Mox etiam pectus præceptis format amicis, 
Aſperitatis, et invidiæ correQor, et iiæ: 
Rectè facta refert: orientia tempora notis 
nſtruit exemplis: inopem ſolatur et zgrum. 
ſtis cum pueris ignara puella mariti 
Diſceret unde preces, vatem ni Muſa dedifſet ? 

. Poſcit opem chorus, et præſentia numina ſentit; 
Cœleſtes implorat aquas, doi prece blandus; 135 
Avertit morbos, metuenda pericula pellit; 
Impetrat et pacem, et locupletem frugibus annum. 

Carmine Di ſuperi placantur, carmine Manes. 

Agricolæ priſci, fortes, parvoque beati, 

Condita poſt frumenta, levantes tempore fefto x 40 

Corpus, et ipſum animum ſpe finis dura ferentem, 

Cum ſociĩis operum pueris, et conjuge fida, [843] 

Tellurem porco, Silyanum lacte piabant, 

Floribus et vino Genium, memorem brevis vi. 

Feſcennina per hunc inveRa licentia morem 145 


Jinis laborum patientem, cum 
Telluri, lac Silvano, flores & vinum Genio, 
Juetudinem indufa cavillatio Feſcennina. 


* * ** * 


rticipibus laboris, tam liberis quam fideli uxore, jecrificabant 


E 
M LIBER II. 1. 
8 . ws, Tt 
pet animum 
imbuit opt imis inftitutis - e». 


[$42] oy + 


a narrat; atatem pra- 
ſentem  inflituit  exemplis 
pretteritiss conſolatur pate, 
perem laboramtem, Unde 
&  pueri - pudici acciperent 
precationes, . niſi Muſee po- 
tam dona ſent ' Chorus aus, 
xil.um petit, &f faventes 
dess animadvertit ; * 5 
tat pluvias ' blande & rite 
ſupplicam; avertit morbosg 
arce!que ma'a impendentia 8 
pacem obtinet, argue ants 
num frugibus abundantem. 
Dii ſuperi carmine placan- 
tur, nec non & inferi. An- 
tigui agricole robuſti, - (#, 
paucis contenti, poſt collect as 
=> a feriis vecreantes cor- 


us, ipſamgue mentem oo 
ue 


qui facit recordari oh 25 vitae, Per banc con- 


ANNOTATIONES. 


128, Pefus præceptis format amicis,} Docu- 
mentis honeftis & morali philoſophia petitis. 

129. Aſperitatis corre&or, | Mores inconcin- 
nos, ſevos, duros corrigent, flectens, in me- 
lius formans, 

130. Ref? facta refert :I Majorum virtutes 
& egregia facinora commemorat, quibus pueri 
ad imitationem accendantur. 

Orientia tempora notis Inſtruit exemplis :] Ex 
ante bene factis docet quid nunc fit agendum, 
quid deceat, quid laude dignum eſſe videator 2 
ex preteriti« preſentia moderatur. 

133. Prece:,] Hymnos in honorem deorum. 
maximè vero ſeculare carmen in ludis ſecela- 
ribus cantari folitum à pueris ac virginibus, 
De quibus ſuo loco diftum eſt, 

134. Chorus, ] Puerorum & virginum car- 
men ſeculare canentium. 

135. Corlefles impicrat aguat, ] In magna fic- 
eitate facra Rome fiebant Jovi, ad eliciendam 
pluviam: que Aquilicia, ſacerdotes autem A- 
quilices dicebantur. Tertull. Apologet. cap. 40. 
Azuilicia Jovi imme alis, nudipedalia populo de- 
unciatis, Hue etiam pertinet quod ſeribit Var- 
ro J. 2. De vita pop. Rom, Manalis lapis in 
pont iſicalibus ſacris novetur, cum pluviæ exop- 
tant ur. Rem. expiicat Feſtus: Mznalem, inquit, 
lapidem vocabant petram quandam, quæ erat 
extra portam Capenam juxta ædem Martis; 
auam cum propter nimiam ficcitatem in ur- 
bem pertraberent, inſequebatur pluvia ſtatim. 


»36. Avertit morbos, &c.] Hæe & cetera 
legere eſt in carmine ſeculori, , . 
138. Manes.) Hi nocere vlventibus crede- 
bantur, niſi placarentur, V:de Epod, g.v. 49 
139. Agricolz. priſci, &c.] Horatius modd 
explicavir, unde ortum fit carmen ſacrum z jam 
oſtendit, qua ratione protanum habuerit orie 
ginem atque incremeatum. * 9 0 
142. Cum ſociis aperum puerit, &c.] Non er- 
gaſtulis tunc & ſervis colebanrur agri ſeilicet. 
143. Tellurem porco,] Pro porci.. Sic enim 
terre fertilitas ſuis farcunditate indicabatury 
Cic. 2. de legibus, 
Silvanum lacte piabant,] Aptum facrificium 
deo ruris & paſtorum. Vide Epod. 2. 
144. Fhribus & vine Gentum.] Nature 
deo flores, placentz, vinum . / offerebantur } 
nulla vero cædebatur viftimaz ut explica 
lib. Od. 17. Per ſius Sat. 2. v. 3. 3A 
Funde merum Genio, 
145. Feſcennina per bunc invecta, &c.] Sio, 
inquam, poeta deſeribit originem profane 
eſeos. Rufticus jam laborum liber, ut eſt in 
Epiſt. ad Pal. feflp tempore corpus animumpie 
relevans, _ opprobria joctavit; id eft, abi 
alios rudi fed procaci carmine laceſſentes ob- 
letamentum quæſivere. Et hinc nata et ſub- 
inde comoœdia; ut dicetur alibi, . 
Feſcennina licentia} Verſus petulant*s & pro- 


* 7 


tervi inter jocoſa convivia adverſus: quem bet 
|prolati, locum habuere primo in vibe Hetrutle 


Pp 3 Veilabus 


: » \ 
* 3 
feen 


$2 Q. HORATII TLACCI 
jaftavit agreflis  diferia) Verſibus alternis opprobria ruſtica fudit, 
— ver Libertaſque recurrentes accepta per annos 
centis bilariter jocata ef ;\ Luſit amabiliter; donec jam ſævus apertam 


Par enim 
um, ne pro- 


diſſet, oued infamiam pfferret flagitiumve alte- 
2 Arnob. ne 4. Xt 5 conſcribere, 
guo fama alterius coinquinetur & vita, decem- 
viralibus ſcitis evadeſe noluiflis impune, Vide 
8. Avguft, De civ, Dei lib. 2, cap. 9. & ſupra, 
lib. 2, Sat. 1. v. $2, 

Si mala condiderit in quem quis carmina, jus 


Judiciumgue, 

154. Vertire modum] Deſierunt carmina ſeri 
bete Feſcennina, & nominatim vitia notare ; 
ſatiras vero ſcripſerunt non tam apertè vel di- 
caciter arguentes vitioſos, 

Formidine fuſtis,}] Pœna foſtuarii decreta 
fuerat in auctorem carminis malediciz qui. 
quidem ad necem cædi jubebatur fuſtibus, ſeu 
virgis illis, ex quibus ſimul & ſecuribus con- 


ſtabant faſces magiſtratuum. Vide ſupra 
Cicer, cit. 4. De rep. | 
155. Ad bene dicendum dele&a reda - 


i.] Ad hæc certè magis nata poeſis videtur. 

156. Cræcia capta, &c.] Poſteaquam Ro- 
mani Græcorum imperio ſubverſo Græciam 
in provinciam redegerunt, artes liberales à 
Grecis illatæ ſunt in Italiam, adhve rudem, 
& diſciplinis nondum excultam; quarum a« 
menitate capti ſunt Romani. 

158. Numerus Seturnius,)] Priſca barbaries, 
rudis & impolita compoſitio verſuum, qua fu- 
erat in Italia ab Saturno rege, ac dig etiam 
poſt eum. Aſcon. in 2, Ver. Verſus Saturnius, 
inquit Feſtus, appellantur illi antiquiſſimi, gui. 


| dirum * "ſcomma\ In rabiem verti cœpit jocus, et per honeſtas 
ir in pubbicem deen. Ire domos impune minax. Doluere cruento 1 
bra: temerd impetivit, Tum 
. ere 1 Conditione ſuper communi : quin etiam lex, 
yaa n Pœnäque lata, malo quæ nollet carmine quemquam 
rondeluerant de publics dif- Deſcribi. Vertere modum formidine fuſtis, 
* — Ad bene dicendum delectandũmque redacti. 155 
maledicis werfibus notari. Græcia capta ferum victorem cepit, et artes 
Tunc fuftuarii metu carmen 
NN Defluxit numerus Saturnius, et grave virus | 
Deinde vita Gracia viftorem bellicmſum devinxit, invexitge diſciplinas in rude Latium. Sit 
peru pott Saturnia defiit, & cultus abegit putidum feetorem, 
ANNOTATIONES. | 
Feſcennif, v. citta Cofia/lena, Hine quoque or- verunt, , quis afitaviſſet, fe carmen condi” 
dicteria nonnihil obſcœna continens, Porro ex- 
nde verſus quilibet obſcœeni & procaces Fe- 
ſcennini dicti ſunt. T. Livius lib, 7. initio, 
multa refert non valde his conſona; ſed pro- 
fectò magis Horatio credendum. 
dit, ] Auguſtus ejuſmodi verſus Feſcenninos, ni- 
mirum dicaces & mordaces, in Pollionem ali- 
quando ſcripfit : quibus quad non reſponderet 
increpantibus, fic locutus fertur Pollio : Nec 
licet, nec libet in eum ſcribere, qui poteſt pro- 
147. Libertaſque recurrentes, c.] Mos iſte 
mutua probra objectandi impunè & liber, 
poſt meſſem annis ſingulis uſitatus & confir- 
matus eſt; donec licentiam nimiam & crimi- 
noſam coerceri neceſſe fuit. Huc pertinet, quod 
diam invicem exprobrantibus, 
Ilan compellans voce cucullum. 
148. Sevus apertam In rabiem werti caepit 
Joeus,] Faceta primo libertas cavillandi Fir 
tantùm, at ſubinde erupit in maledicentiam 
vivis viri, nominatim vitiis objectis. Talis 
it vetus comœdia chm apud Græcos, tum e- 
tiam poſtea apud Romanos. 
162. Conditione ſuper communi ; 
fors omnibus imminebat, & peri 
Lex, Parnague lata,) Lex, 13. tab, erat: 
Si quis occentdffet malum carmen, froe condidifiit, 
guod jinfamiam faxit Pegitiamgue alteri ; capi- | 
yal 9% Cic. Tuſc, 4. Item 4. De rep. ejuſdem| Verſbu guos olim 
meminit: Neftre xii. tabule cum per parvai res we neg; 


1 Jo Dente laceſſiti: fuit intactis quoque cura [344] 
2 
1 Intulit agreſti Latio: fic horridus ille 
tum eſt carmen nuptiale, inconditos ſales & 
146. Verfibus alternis opprobria ruſtica fu- 
fcribere, Vide Alex. ab Alex. lib, 2. cap. 5. 
lib. 1, Sat, 7. v. 47, notatur de ruſticis deſi- 
poblicam j contumeliosz notati ſunt honefti 
hroſo carmine proſcinderentur, 
Jensifexts Ss bis banc quoque ſanciendam pura- 


but & & Nevio bellum Punicum ſcriptum eft, 


a multis aliit plura compoſita ſunt, Ennius 
de iiſdem 2 


Scripſere alii rem 
Fauni wateſque 


canebant 
arum ſeopulos quiſquam ſuperdrat 
Munditiæ 


EPISTOLARUM LIBER. I, r. 83 
Munditiz pepulere. Sed in longum tamen 


Manſerunt, hodiẽque manent veſtigia ruris. 160 
Serus enim Gracis admovit acumina chartis; 
Et poſt Punica bella quietus quzrere ccepit, 


Sophocles, et Theſpis, et Æſchylus utile prin grid . 
P 


Q 


ferrent. 


Tentavit quoque, rem ſi digne vertere poſſet; 

Et placuit ſibi, natura ſublimis et acer. 16 
Nam ſpirat tragicum ſatis, et feliciter audet: [54] 
Sed turpem putat in ſcriptis, metuĩtque lituram. 
Creditur, ex medio quia res arceſſit, habere 
Sudoris minimum; ſed habet comœdia tanto 169 
Plus oneris, quanto veniæ minus. Adſpice, Plautusſe 


ducunt & averſantur. Putatur comadia 


Communi. © Verum ed magizs opereſa eft, gud minis babet i 


Plautus 


ævum — did ſuperfuit, & 

etiamnum guadam 
[345] — Nam rar Ro- 
mani ixgenium appulere ad 
libros ræcorum 3 ve 
bellum Carthaginienſe pa- 


p bocles. win tentdrunt 
an es Tron pro . 
nitate transferre. in 
Latinum ſermonem: @ 
lacuerunt ſibi animo excelfi 
2 — 


= The is, AÆſcbylus, So- 


parum, nec infeiititer exe- 
quuntur : at emendare quod 
oſucrunt, | ign:minioſum 
am eſſe difficilis, ed gadd materiam ſumit à vita 
tia, Animadverte, quali modo 


ANNOTATIONES. 


Porrs ii verſus omnes erant iambici hyperca- 
talecti ; qualis iſte ; | 
Malum dabant Metelli Nævio poute. 

158. Grave virus Manditiæ lere.] Ve- 
nuſtas Græcorum expulit ruſtieitatem & in- 
coneinnitatem e ſermone & ſcriptis Romano- 
rum. Virus, doctas aures velut enecans; bar- 
bara ſcilicet oratio, atqz reconditorum werborum 
fatorz ut aiebat Auguſtus, teſte Suetonio an- 
tea cit, Octav. 86. 

159. In longum tamen avum Manſerunt, &c,] 
Diu in Italis, ac Rome etiam manſit inqui- 


natus ſermo, permixtus videlicet è pluribus 
linguis ; lll, Greci, Oſci, Phrygid. Semi- 


græci erant cùm poetz tum otatores. Roma- 
ni paſſim Graii vocabantur: adeo ut indigna- 
tus Cato exclamaverit in ſenatu, ſe non poſſe 
ferre amplius Græcanicam urbem. Varro 6. 
De ling. Lat. Dionyſ. Halic. in fine lib. 2. 
Juvenal. Sat. 3. v. 60. 

© 4 + + + Non um ferre, Quirites, 

Græcam urbem, &c. 

163. Sopbocles, Theſpis, AÆſcbylus 
apud Græcos tragici poet infignes fuere, An- 
nis ante Chtiſtum plus ſexcentis trazediam 
Theſpis invenit, Æſchylus poſt annos fere cen- 
tum expolivit, denique Sophocles mire perfe- 
cit, Æſchylo jam ſene. De Theſpi & Ef- 
chylo plura in Epiſt. ad Piſones. 

Sopbocles,} Is Athenienfis exercitus dux for- 
tifimus cum Pericle, idem & accuratiflimus 
ſcriptor tr-gediarum 120, ut aiunt; quanquam 
ex iis habeamus ſuperſtites tantùm ſeptem; 
cœteras autem nobis invidit injuria temporum. 
Annos vixit nonaginta quinque. Eodem tempore 
floruit, quo Socrates & Ariſtophanes : apis di- 
tus ob ſuavitatem orationis : ter & vicies pal- 
mam adeptus, Sophocles Homerus tragicus, 


Hi tres 


- 


Homerus autem Sophocles epicus 3 Polemone 
nuncupabatur, teſte Diogene Laertio lib. 4. Vid. 
Val. Max. lib. 8. gap. 7. & lib. g. cap. 13. 

164. Tentavit quogque, & c.] Tragicorum 
iſtorum lectione delectati, quzdam ex illis in 
Latinum ſermonem vertere aggreſſi ſunt. Quin 
integras etiam tragedias Gracorum Latinitate 
donatas in ſcenam dedere Accius, Cœeilius, 


Pacuvius, Nævius: quarum ſuperſunt etiam- + 


num aliquot fragmenta. 
Rem digne wertere) Græcorum vim, altuſgz 
tragediz ſpiritus 
emulari. 
165. Placuit fibi, natur ſublimis & acer. ] 


Illi tragicorum Græcorum Latini interpretes 


fibi viſi ſunt non infehciter rem moliri, & dig · 


ne ſatis imitari ſublimes illorum dictiones & 


ſententias, pro inſito nempe Romanis acri & 
ſublimi ingenio, ad ſuſtinendam tragici ſpiri- 
tũs altitudinem valde apto & idoneo, 

167. Sed turpem putat, &c.] Atque utinam 
ab incepto i 
viribus ſuis nimidm diffifi, ſeu quod eos n- 
der et lime labor & myra. Qudd fi jam tunc 
illi, aliique deinceps, lituram & cenſuram mi- 
nus timuiſſent, certà nunc nec virtute foret 
clariſve potentius armis, Quam lingus Latium, 
Ita ſen it & loquitur Horat;vs tum hie, tum 
in Epiſt. ad Fiſon, v. 289. | 

168. Creditur, ex medio, c.] Comœdiæ diffi- 
cultatem oftendit, quia poEize comito venia non 
datur : quaſi facile fit perfectè exptimete res & 
actiones vulgares, Verdm exemylo celebrium 
comicorum pr bat, arduum opus eſſe comadiam, 

170. Adipice, Plautus Quo pacto, & c. Vide 
quam aberret a ſcopo ipſe Plantus alioqui fol 
pariter & Dorſennus : quam ilie parùm fibi con 
ſet in tuendis partibus juvenie amantis, &. 


 Pp4 Quo 


ippe „% 
bent de tragico 2 nen 


aſſequi, & Latino ſermone 


noſtri po&'z non deſtitiſſent, ſeu 


- 


©. DEAT 
ſuftincat rfficia adeldſeents 


amatoris, jents aue, leno- 
ris captantis, ut rimius fit 


Dorſernus in parafitis guls- 


584 


fis: ut d'fſeluro ſoccs per 
theatra wadat enimve/d 
gaudet pecun am inferre in 
marſupium 3 einde neu an 
gitur, ſen fabuia inte cidat. 
fea firmo gradu conſiſtat, 
Qui ad tbea um ducitur ſu- 
ferbo curru gioriæ, occiditur 
ſpeftatore largu do, erigitur 
attent)y, Adee love & par- 
vum g, gucd contriſtat wel 
conſo/atur animum gloriæ cu- 
pid. Apage rem ſcenicam, 
ff efprohbatio denegata 2 
reducit maſtum, conceſſa ex- 
uilantem, 
Gudacem poetam deterret, 
atgve alienat, quod flures 
numero, iique merito & 


ue 
mare inferiores, imperiti &| 


hoc 


Sic leve, fic 


11 FLACCI 


Quo pacto partes tutetur amantis 
Ut patris attenti, lenonis ut inſidioſi: 
Quantus fit Dorſenfius edacibus in paraſitis: 
Quam non adftrito percurrat pulpita ſocco: 
Geſtit enim nummum in loculos dimittere; gol 
eke 


Securus, Tadat, an recto ſtet fabula talo. 
Quem tulit ad ſcenam ventoſo gloria curru, 
Exanimat lentus ſpectator, ſedulus inflat. 


a varum 
Subruit, ac reficit. 
Palma negata macrum, donata reducit opimum. 
Spe etiam audacem fugat hoc terretque potam, 
Non rare guogue ud numero plures, virtute et honore minores, 
Indocti, ſtolidique, et depugnare parati, 
Si diſcordet eques, media inter carmina poſcunt 


7 


2 


* 


176 


parvum eft, animum quod Jaudis 


Valeat res ludicra, fi me 189 


184 


Sar di, promptique ad cori gendum, ſi equites diſſentiant, med am inter fabulam petunt 


man aher edacibus pareſitis fit importunus, 


indicat non accuratum - pcEtam, inconcinn& 


quos pergetuo ad nauſeam uſque repreſentat. ſeribentem; ſeu negligat, ſeu nequeat deco» 
Plerique dubuatunt, utzhm ab Horatio repte - rum perſonarum ubique & ſemper cuſtodire, 
henceretur tj: Plautus, an culpato Dorſen- vel deſcriptgs ſervare vices operumqug colores, &c. 


no præſerretur, & velut exemplar optimum 
exhibetctur, At mentem ipſe ſuam aperuit 
Heratius ip Epi?, ad Piſones, v, 70. 
At weſtri preavi Plautinos & numeros, & 
Laudaa Ee ſales, nimiùm patienter utrumgue, 
Ne dicam ulis, mirati.— | 
171. Quo fatio partes tyiatur, &c.] Ergo 
Pl.ytus hic arguiiur, qued neſciat, vel non 
curet ita ferſoram formare, ut ſervetur ad i- 
num, qualis ab inceepto proceſſerit, & jibi con 
fet, ut eſt in cit. Epiſt, ad Piſ. v. 136. 
172. Patris attenti,] Ad lucrum, ad parſi- 
moniam. ; 
Lenunis inſdig ?:] Locul's amantium inſidi- 
antis. 
173. Deſſcunas] Vel Doſſenus, porta comi- 
cus, Atellangtum fabularum ſcriptor: cujus 
mentio et apud Plin. 1, 14. cap. 13. ubi & 


aliquot eius verhcali referuntur, 

174. Qugm ron adſritto, &c.] Quàm uter- 
que peccet, & a pei fedlo diſtet; aded talluntur. 
qui credunt minimum eſſe difficultatis in ela- 
boranda com di. Certe in hoc pie a ut plu- 
rimum aut nimius eſt, aut deficit: quod face- 
re videtur materiæ par viias, 


Vice Epift, ad Piſ. 

175. Geftit enim] Et hoc unius Jucri magig 
quam laudis ftudium referri videtur tam ad 
Plautum quam ad Dorſennum, F . 

Nummum] - Pretium pro fabula datum A 
prætore, vel ædilibus : ut annotavi ſupra, 

176, Cadat, an recto ſtet fabula tals, An ex- 
plodatur à populo, an ſemel approbata ſzpiug 
expetatur, Petſ. Sat. 5. v. 104» 

* + + ibi recto wivere talp 
Ars dedit, | 

177. Quem tulit ad ſcenam] Neque feliciot 
eſt p &ia fabulas in ſcenam dandas ſcribens 
gloriæ parandæ cau*3 ; tam vanus & calamito- 
ſus eſt hie laudis, quam ille lucri cupidus. 

183. Numero plures, ] Plebeii nempe adver- 
ſus equeſtrem ordinem, armis contendere para- 
ti, fi quod ſtolied poſcunt, negetur. 

18 5. Si giſcerdet eques, } Si equites aliud ve- 
int quam plebs ; fi obſiſtant pledi flagitanti, ut 
fabu'a interrumpatur, aliique ludi producantur 
nimirum, urſus, leo, camelus, pugilum certa- 
men, .gladiatoxes, funambulus, &c. 

Media inter carmira] In media fabula 


—— 


At conti in tra- actione poſt unum aut alterum comed:æ ſeu 


grad res graves bine pettæ ingenium ſtimu- tragediæ alum, Vide Terentii Hecyræ pro- 
lavt, ſublevant, erigunt ; illise sutem avcito- Jogum, qui totus ca de ze eſt. 


rum animos lum plus officiunt, etiam avucent 
2 faſtid1o, & à notandis erroribus, 

Nen 4 itte fecro :] Allegorra : fſeeeus co- 
mæœdorum calceui en Hriclu:, lazus, iolutus, 


Ilecyra— bac Cum data et nova, 
Novum intervenit witium & calamitas ; 


Ut neque getiari, negue cognoſci pauerit a 
Aut 


T4 FA 


of 
* 


* 
YT 7 þ * 


FPISTOLARUM LIBER U. . «8: 


Aut urſum, aut pugiles: bis nam plebecula gaudet 


Verim equitis quoque jam migravit ab aute vo- 


luptas | 


Omnis ad incertos oculos, et gaudia vana, 
Quatyor aut plures aulæa premuntur in horas, 
Dum fugiunt equitum turmæ, peditiimque catervZ: 
Mox trahitur manibus regum fortuna retortis ; 191 
Eſſeda feſtinant, pilenta, petorrita, naves : 
Captivum portatur ebur, captiva Corinthus, [349] 
Si foret in terris, rideret Democritus, ſeu 
Diverſum confuſa genus panthera came 


ANNOTAT 


Tra populus ſludio Pupidas in funambuls 
Animum occupdrat . 
Cum pr imum eam agere cæpi, pugilum gloria, 
Funambuli aodem acceſſit expectatio; 

Comitum conventus, fludium, clamor mulie- 

rum 
Fectre, ut ante tempus exirem forase 

Primo act᷑u placeo; cum intereg rumor venit, 

Datum iri gladiatores : populus conv#lat, 

Tumultuantur, clamant, pugnant de loco, 

Interea ego meum non þttui tutari locum. 

* Nunc turba nulla e, oium & filentium ef, 
: endi tempus mibi datum e, &c, 

137. Verim equitis guogue, &c.] Sed nunc 
equeſter etiam ordo levitatem popularem ſequi- 
tur; & ſpectaculo malunt oculos paſcere, quæ 
voluptas eit evaneſeit, quàm auribus excipere, 
q vod animo certam & diuturniorem afferat vo- 
Juptatem. | 

189. Aulza premuntur] Aulæa recondita c. 
ſant, ut canit Juvenalis, Sat. 6, ornamenta ſce- 
nz & vela removentur, adedque fabyla & car- 
mina intermittuntur, dum ad obſequendum ftul- 
to vulgi ſtudio, introducuntur quæpiam ſpecta- 
cula, Cic. Epiſt. 1. lib. 7. ad Marium ita ſeri- 

dit: N Ii religuos Iudes, gui ne id quidem leporis 
babuerunt, quod ſolent mediccres Judi : apparat as 
enim ſpettatio tollebat emnem hilaritatem; quo gut- 
dem afparatu non dubito guin cnim? agiifſime ca- 
rueris. Quid enim delectatlonis babent ſencenti mu 
li in Ciytemngſirg, aut in eguo Trojano crater arum 
tria millia? aut armatura weria peditaths aut 
equitatis in aqua ẽ , gue popularem admi- 
rationem babuerunt, de/ettationem tibi nullam 
attuliſſent. r . at a8 
Quæ poteſt qſſe bomini politics delrchatio, cum aut 
homo imbeciltius q valentiſſimã beſtid laniatur, aut 
preclara betia wenabulo tranſuerberatur ? &c, 


190. Dum Fugiunt equitum turmæ, Cc. ] Dum 


vel urſum, wel atbletas 3 big 
enim plebs delefiatur, Sed © 
equites ig abjeAs aurinm 
voluptate, convertuntur ad. 
oculorum obleFlationes infla- 
biles & fluxas : per quatuer 
aut plures beras wela compli» 
cantur, dum fugiunt equitum 
turm & peditum cobortes. 
Mor reger ants fortunati 
revintis à tengo manibus tra- 
buntur : properant ęſſeda, pi 
lenta, petorrita, naves : pore 
tatur ebur captivum, & Coe 
rinibus captiua. Q fi Dem- 
lo, 195 [critus wiveret, ** rideret, 


ſcùm plebs * vel 
e 
IQNES. 


bellorum ſpecies repræſentatur, hoſtlum fuga 
fimulatur, ac ſubinde trjumphalis pompa exhi- 
betur, Huc refer funt lib, 2. Epiſt. 6, 
v. 40. & ſeq, de magno numero chlamydum 
ſcenæ præſtitarum. 

192. Eſeda] Currys quibus capti reges tra- 
ducuntur, E//edum vehiculi geftatgrii genug 
apud Gallos uſitatum. | 

Pilenta,] Reginarum matronarumque eapti- 
varum vehicula, quæ & carpenta. | 

Petortica,] His captiva regum devictorum 
familia vehebatur; quatuor rotarum erant, 
Vide Gell. I. 15. cap. 30. 

Neves :) Quibus navali prælio reges victi: 
vel exhibit; naumachi$, vel productis navibus, 
ſeu pictis in ſcena, ſeu veris in Tiberi, qui 
theatro proximus, ut vult vetus ſchol. aut potius 
in amphitheatris; quemadmodum docet Martial, 
ſpectac. Epig. 24. vbi de repræſentato navali 
certamine, S irGave immiſsã in amphitheatrum 
per tubos tanta aquarum vi, ut peregrinus eſſe 
pontum facile credidifſer, nifi mox emiſſam ad 
munus gladiatorium 2quam cerneret, ; 

193. Captivum portatur ebur.] Captarum ur- 
bium imagines & ſimulacra ex ebore. Meminit 
Quintilianus lib. 6, cap. 3. Chryfippus, cum in 


rriumpho Cæſarii eburnea oppida gſſent tranſlata, 
Maximi lignea, thecas 


$43] 


» 


& poſt dies paucos Fabii 
e ep pideram Ceſaris dixit. t 
Captiva Corintbus.] Simulacrum urbis Corin- 
thi à L. Mummio expugnatz & expilate, ' Alii 
interpretantur, vaſa tis Coriathii à victore 
direpta & aſportata. | , 
194. Democritus,] De eo lib. 1. Epiſt. 12, 
195. Diverſum confuſa genus] Cave ne ac- 
cip1as belluam & duabus naturis mixtam : imd 
defignatur optimè camelo pardalis, vulgo «ne 
giraffe, Varro 4. de ling, Lat. Came ut fuo 
r::mine Syriaco in Latinum wenit ; at Alexandri# 
care!s pardalis nuper adveBta, qued erat 5 
ive 


> a 26A 0 
* 8 * 
\ ' 


536. . Q HORATII FLACCHL. 
| wel candidum elephantem : ou Sive elephas albus vulgi converteret ora : £8 
| 2 2 bo yon 4. Spectaret populum ludis attentids ipſis, 
tem ſpeBacula ples quam bi-|Ut ſibi præbentem mimo ſpectacula plura: 
Priene: : poetas antem diceret|Seriptores autem narrare putaret aſello | 
> RY 3 — Fabeltam ſurdo: nam quæ pervincere voces 200 
F gued red E valuère ſonum, referunt quem noſtra theatra ? 
x . 1 4 —_ ee, Garganum mugire putes nemus, aut mare Thuf- 
P 2 . cum ; 850 
27 1 hd, 1 Tanto cum ſtrepitu ludi ſpectantur, et artes, : 
. 3 quious Divitiæque peregrine, quibus oblitus actor 
13 | Ks fax. Cum ftetit in ſcend, concurrit dextera lævæ. 2056 
tre jungitur. An verd jan Dixit adhuc aliquid? Nil ſane, Quid placet ergo ? 
guidþian locutus eff? Nibil Lana Titentino violas imitata ve . " 
pre 2 Quid igitur admi- g e- 


rantur? Pannum Tarentino Ac ne forte putes, me, quæ facere ipſe recuſem, 


ſucco violas imitantem, Ne Cum recteè tractent alli, laudare maligne ; 

werd arbitreris, me Parte leu- Ille per extentam funem mihi poſſe videtur 210 
dare ea, qua facere detrectem, [ , 3 , 

quando ſeit? peragunt cæteri; Ire poeta, meum qui pectus inaniter angit, 

is poita mibi widetur peſſe Irritat, mulcet, falſis terroribus implet, 
ambulare per funem exten- ' 


tum, gui meum cor fiftis ſermonibus torguer, flimulat, placat, falfis terroribus concutit, 


ANNOTATIONES. 


camelas, maculis ut pant hera. Vide Solin. cap, 33. [da plebs junctas manus tollit, vel approbans 
Dion. Lib. 43. Plin. lib. 8. cap. 18. Camelorum, percutit & complodit. 
inquit, al gua fimilitude in duo trangfertur ani- 206. Dixit adbuc aliguid ?] Tum vers hoſpes 
malia: Nabin tbiopes wocant, cello fimilem|querere poſſit: Unde populi admiratio, cum 
eguo, pedibus & cruribus bovi, camelo capite, nihil adhuc pronuncifrit ator ? O ftultitiam ! 
albis maculis rutilum colorem diſtinguentibus : unde] ad veſtimentorum fulgorem percellitur, geſlit, 
pellata camelopardaliss Difatoris Cæſarii Jex ultat inſana plebs. 
Akaenibe: ludis primum viſa Roma, Ex to| 207. Lana Tarentino violas imitata veneno.] 
ſubinde cernitur 7 magis gugm feritate con-|Veſtis & land violacei coloris tincta apud Ta- 
ſpicua : guare etiam ovis ſeræ nomen invenit, frentum; que vrbs cùm lana, tum purpurk ex- 
196. Fiplar albus] Qualis rard invenitur. |quiſita celebratur. Plin. lib. 8. cap. 48. Lane, 
+ Vide Elian. lib. 3. cap. 46. inquit, circa Tarentum e nobilitatem ba- 
199. Narrare aſello Fabellam ſurdo:] Pro - bent. Lib. g. cap. 39. Violacea purpura vigebat, 
verb. Narrare ſurdo, vel afino: id eft, oleum |cujus libra denariis centum venibat: nec mult 
& operam perdere : aſello, plebeculæ ſtolidæ & |poft rubra Tarentine, Vide & lib, 21. cap. 6, 
i & 8 


| 


contumaci. . 
200. Que pervincere wocer, c.] Quis aded| 208. Ac ne fort? puter, Ce. ] Removet I ſe 
vocalis hiftrio, quantumvis contenderet, in Horatius ſuſpicionem invidentia, Ne putes, 
ſcenã poſſet audiri tantum inter ſtrepitum tu- s Auguſte, me derogare laudem pottis dra · 
multuantis populi & vociferantis. maticis, ed qudd dramata non. ſcribam ; pro- 
201. Referunt quem noftra theatra ?] Ob re- |fiteor me illos, ſi peritꝭ rem moliantur, protſùs 


flexam echo. Vide lib. 1. Od. 20. admirati. 
202. Garganum] Apuliz montem, de quo] 209. Laudare malign?;] Exigu?, quaſi invi- 
lib. 2. Od. 9. dendo illis. Virgil. Æneid. 6, 270. 


ire nemus, ] Ventis maritimis percuſſum: vale per incertam lunam ſub luce malignd. 
* & reſonans, Auftro flante, fluc-} > er extentum . &c,] ve & 


tibus * ] M : 2 perficere quod difficillimum eſt. G] Qui 
Mare Thuſcum z] Mare inferum, & Tyrrhe- | 211. Qui pectus inaniter angit, Cc. i 
num, de quo lib. 1. Od. 11, ; pro biete —— animum, & 10 quamlibet 


203. Artes,) Habitus hiftrionis artificioſus : | partem infleRit, ſeu ad dolendum, ſeu ad la- 
apparatus veſtium peregrinis opibus & artificio|tandum; vel ad iram, vel ad miſerationem z ad 
conſpicuus. | metum, ſpem, &. Epiſt. ad Piſon. 

205. Concurrit dextera læ ve] Vel mirabun-l Quecungue volent animum auditoris agunto. 


Ut 


Phd _ 4 
41 2 


E FPISTOLA RUM LIBER: I. . 
ot magus; et modo me Thebis, modo ponit 
Athenis. | 
Verim age, et his, qui ſe leQori credere _ 
5 
Quim ſpectatoris faſtidia ferre ſuperbi, 215 
Curam impende brevem; {i munus Apolline dignum 
Vis complere libris, et vatibus addere calcar, 
Ut ſtudio majore petant Helicona virentem. 
Multa quidem nobis facimus mala ſæpe poctz 
t vineta egomet cædam mea) cum tibi librum 
llicito damus, aut feſſo: cum lædimur, unum 


. Noſtros, et tenui deducta poëmata filo; 225 |culis noftrisz dum 
Cam ſperamus eò rem venturam, ut, ſimul atque i repermur non | ro» 


Arceſſas, et egere vetes, et ſcribere cogas. 


. i audieris nos 
Sed tamen eſt operz pretium cognoſcere, quales h, ſponte & 
Adituos habeat belli ſpectata domique | 


Virtus, indigno non committenda poet. 
Gratus Alexandro regi magno fuit ille 


ANNOTATIONE 8. MIN ROY 
213. Magus] Prefiigiator, oculos faſcinans. 219. Mulka nobis, & c.] Ia ſe & aliog 
Vide Cel. Rhodig, lib. 9. cap. 23. Plin. &c. i 
Modd me Thebis, 85. Dum ita deſcribuntur |qudd minds Auguſto gratioſi ſint. 
& narrantur in ſcend, qu Thebis vel Athenis| 220. Ut wineta egomet cedam mea] Proverb; 
geſta ſunt, ut illic intereſſe videatur ſibi audi-|id eſt, vt meos ipſe errores fatear & emendem, 
tor, & rem oculis ſpectare. Ariſtot. Poeta an- Cum tibi Sollicito, Mc. ] Porta noſter, ut alios 
uam interfit rebus ipfis agendis, Porro ille ur- cortipiat, ſeipſum petit notatque; quanquam 
præcipuè nominantur, quod inde materiam|ab iſto peccandi genere longs alienus ; ut patet 
mque tragici deſumpſerint. De Thebie, ex datis luculenter Vinnio Aſellaz man & 


datis 
ib, 2. Sat. 6, de Athenis, lib. 2. Sat. 7. preeceptis, «dm eum doceret rationem tem- 


214. Verim age,] Auguſtum comadia in pri-|peſtive & commod? porrigendi Auguſto ipſam 
mis gaudentem hortatur poeta, ut faveat non|hanc Epiſtolam. Vide I. 1. Epift, 13. 
foldm dramaticis, ſed & epicisz quandoqui-| 224. Non apparere labores] Velut aliud agens 
dem his magis quam illis heroum nomen ad po- Horatius expoſtulat, qudd plerumque non ſatis 
ſteros tranſmittitur; atque omnes que præemiis advertat lector vel auditor, quz ob auQoribus 
ſtimulet ad rectè & naviter ſcribendum, ſumm3 curũ, arte, ingenio ſunt ſcripta, 

Qui ſe lettori, e.] Qui odas vel epos malunt 225. Tenui deducta poimata filo] Poſſunt 
componere à poſteris legenda, quam drama ſpec-|hac verti in bonam malamque partem : vel ex- 
tandum à populo 9 1 2 faſtidi- —— & ſcitE compoſita; vel exili & humili 
ente, at ineptam vers urſi, funambuli, purpurez adedque indigna eã laude, que depoſci- 
veſtis ſpectationem geſtiente. Vide ſupra. = a auQoribus, me . 

216. Curam impende brevem 3] Certa ad vic- 


226, Cum ſperamut, Fr.] Tantum nobis 
f = 8 ſubſidia: vel utroſque laudando} arrogamus 2 & . 
ovendo. 


| 229. Qualen AEdituos babeat, &c.] ts 
Munus Apolline dignum] Bibliothecam à te| præcones deceant virtutem egregiam. 1 

edi Apollinis adju in monte Palatino. ] virtuti velut numini erigit Horatius, afſignatgue 
1. Epift. 3. v. 17- laudatores & poẽtas velut zdituos. — 


218. Helicona] Montem Bœotiæ ſacrum 232. Alexandre magno] Illi Macedonum 
Muſis, Allegori i fama ſuper — * 


* — 82 a 9 9 a * ” 7 
_—_— — 3 & 
| , | 


} \ 


588 
Cbærilut, qui pro werfibus in- 
eonditis & incorcinnis obtinuit 
Philippes, regium numifma, 
At qu m atramentum 
© eontaftum imprimit notam & 
waculam, fic fere ſcriptores 


rudi carmire inquinant gefia 


2 I ipſe rex, qui tam 
ignum 


carmen tam caro 
tio emit profuſus, decreto 
erdixit, ne pingeret ſe quiſ- 

- gram ni TS alius 
uam us eret ex 
Bo : — —— 
Quod ſi judicium hoc folers in 
eftimandis artibus wocares ad 
feripta, & ad munera ifta 
Meſarum, affirmares ortum in 
ingui aere Beeotiorum, Varum 


feletii e te, Auguſte, 


Q. HORATII FLACCI | 
Cheerilus, incultis qui verſibus et male natis 
Rettulit acceptos, regale numiſma, Philippos. 
Sed veluti traCtata notam labemque remittunt 235 
Atramenta, fere ſcriptores carmine foxdo 
Splendida facta linunt, Idem rex ille, poema 
Qui tam ridiculum tam care prodigus emit, 
Edicto vetuit, ne quis ſe, præter Apellem, [3] 
Pingeret, aut alius Lyſippo duceret æra 
Fortis Alexandri valtum ſimulantia. Qudd fi 
Jadicium ſubtile videndis artibus illud 

Ad libros, et ad hæc Muſarum dona vocares; 
Beeotum in craſſo jurares aëte natum. . 
At neque dedecorant tua de ſe judicia, atque 245 
Munera, que multi dantis cum laude tulerunt, 


* 


= 


249 


ANNOTATIONES.. 


233. Chorilus,] Inſulſus poẽta Thucydidis & 
Herodoti vivens temporibus; quem Ariſtoteles 
in Top, notat : Qualia Hamerus, non qualia Chæ- 
rilus, inquit. Vide Epiſt. ad Piſones, v. 357. 

234. Pbilippot.] Nummos aureos p ilippi 
Macedonum regis, patris Alexaneri magni, effi- 
gie ſignatos. Duos fuiſſe Charilos conſtat, quic- 
guid nonnulli ſentiant. Prior eximius poeta A- 
thenienfium de Xerxe victoriam celebravit z cui 
pro ſingulis verfibus totidem ſtateres ſeu num- 
mos aureos contulerunt Athenienſes, facto eti- 
am gecreto, ut cum Homero legeretur. Poſte- 
rior fuit ifle Alexandri comes aſſiduus, teſtibus 
Q. Curtio & Plutarcho; de quo varie narrant. 
Quidam ſcribunt pepitiſſe Alexandrum cum 
Chœtilo, ut pro ſingulis bonis ver ſibus fingulos 
acciperet Philippos, pro ſingulis autem malis, 
totidem colaphos; opere verò confecto, vix ſep- 
tem verſus laude dignos extitiſſe: denique refe- 
runt Chœrilum inedia periiſſe. Vide Suidam, 
&c, Portò videtur Horatius iſti Cherilo quæ- 
dam tribuere, quæ prioris ſint; ut Alexander fit 
3mitatus, quod fecerant Athenienſes, conditum 
de ſe carmen pariter remunerans, 

236. Scriprores carmine fado] Hinc ſapien- 
ter Auguſtus, quemvis ingenia ſui ſeculi omni 
modo foverit, ac benigrè patienterque audiverit 
recitantes non tantdm carmina & hiftor as, ſed 
& orationes atque dialogos; componi tamen ali- 
quid de ſe, niſi & ſerio & præſtantiſſimis, of- 
ſendebatur; ad monebatque prætores, ne pate- 
rentur nomen ſuum commiſſionibus obſolcſieri. 
Suet. Octav. cap. 89. 

239. Edifto wetait, ] Cic. lib, ö. Epiſt. ta. Nec 
enim Alexander ille gratie cauſa ab Atelle pe- 
rifimiam pingi, & à Lyſippo fingi wolebat : ſed 
gucd illorum artem cam igfis tum etiam ſibi plorie 


fore putzbat, Idem nartat Plutarchus, aitgue, 


7 


8 


& duobus Alexandris, alterum invictum, ſcilicet 
Philippo natum ; alterum ab Apelle factum, non 
eſſe imitabilem. Apuleius Florid. 1, fic habet: 
Alexander imaginem ſuam, qud certior poſteris 
daretur, noluit & multis artificibus wulgd conta- 
minarl ; ſed edixit univerſo orbi ſuo, ne quis effi- 
giem regis temer8 adſimularet ære, colore, cæla- 
mine; quin ſolus cam Polycletus ere duceret, ſo» 
lus Apelles coloribus delinearet, ſolus 9 
cælamine excuderet, Plin. lib. 7. cap. 37. Edixit 
imperator * ne Ln; ar alius quam Lov 
pingeret, quam Pyrgoteles ſculperet, quam 11 
ex te . Vide 2 Val . Max. 6.73. 
cap. 11. 

Apellem,] Eximius ille pictor ex inſula Co, 
toto orbe celebratus pictis ingeniosꝭ & venuſte 
tabellis. : 

240. Lyſippo] Statuarius ille præclarus ad 
veritatem optimè acceflit, Quintiliano teſte. 
Hine Fropertius lib. 3. El. 9. v. 9. | s 

Gloria Lyſippo eft animeſa effiagere figna. 

241. Fortis Alexandri vullum] Cui nempe 
maſculus ac leoninus erat obtutus. | 

Judd fi Fudicium, Cc. ] Alexander de pie- 
tura aliiſque artibus bene judicans, quam inept 
cenſuit de carminibus! Certè Bœotico fuiſſe 
ingenio dixeris. Plinius tamen lib. 7, cap. 29. 
docet, quanti ab Alexandro æſtimati ſint Home- 
rus, Piadarus, &c. /Elianus autem Hift. var. 
lib. 2. non fuiſſe picturæ æſtimandæ peritum 
oftendit 4 refert enim, Alexandri equo adhinnie 
ente ad equum ab Apele pictum, quem tamen 
Alexander haud valde laudaverat; dixiſſe Apel- 
lem: Atqui, imperator, videtur equus tuus in 
arte pingendi eſſe te intelligentior. L 

244. Bavotum in craſs} Quinquam ſæpius, 


fortes cregntur fortibus, contra tamen evenit in- 
cerdum, Sie Pindarus craſ:2 licet regiane, Bæotiis 


Dilecti 


EPISTOLARUM LIBER Ik 1. tg. 
Dile&itib{V irgilius Variùſque poëtæ. [SIT Virgilin & Nee, 


Nec magis expreſſi vultus per ahenea ſigna, 4; "x ay r 
Quam per yatis opus mores animique virorum | |plurins- am ——— : ; 


Clarorum apparent. Necſermonesego mallem 2500. Zirorum autem ile 
Repentes — quam res componere geſtas, 2 
Terrarimque ſitus, et flumina dicere, et arces ſ.%½ & ingenum 2 
Montibus impoſitas, et barbara regna, tui{que 26. A OO | 
Auſpiciis totum confecta duella per orbem, por we collins 
Clauſtrãque cuſtodem pacis cohibentia Janum, & ue regionum, & fluviog 


Et formidatam Parthis te principe Romam; 256 — _ 2 — 
Si, quantum cuperem, poſſem quoque : ſed neque|,,,” & bela * auſpiciis 


parvum orbe toto finita, & templume 4 
Carmen majeſtas recipit tua; nec meus audet e Jamm pacis — 
Rem tentare pudor, quam vires ferre recuſent, Parehic — Tx 
Sedulitas autem ftulte, quem diligit, urget; 260{dem rantum walerem,  quan- 
Precipue cùm ſe numeriscommendat, et arte, [SSS en. Ar e mas 


Diſcet enim citiùs, meminitque libentiùs illud, — 142 


l Quod quis deridet, quam quod probat et veneratur. ren aggredi vereur, 44 
: WH Nil moror officium, quod me gravat; ac nequehQoſ from p oy . 
6 In pejus vultu proponi cereus uſquam, 265] van eum, guem galant, +9 
* Nec pravè factis decorati verſibus opto: ſertim cim ſe protruduat . 


# a . | werfibus & carmine, Enims. _ 
. Ne rubeam pingui donatus munere, et una gs ag io 

8 ac facilids recordatur id, quod deridet, guam quod eflimat & miratur. Ego quidem perro fedu« . 
it litatem, que mibi moleſtiam creat ; & nolim uſguam 8 cerd effingi male expreſo wults, aut verfibus 
4 Inconditis laudari : ne erubeſcam turpi afſetius dono, 13 f 
11 | 


5 


. 7 | ANNOTATIONES. | 
* nempe Thebis, oriundus, ſagacifſimi nihilomi-{ certè mallem res ab Auguſto præclarè geſtas ver- 
8 nus ingenii fuit, Verùm conſtat Bœotios ut plu- I ſibus heroicis conſignate, quam ſatitas pedeſtri 

rimùm fuifſe ſtupidos & hebetes, aut valde craſ-| mug ſeribere 3 verùm illius materia gravitati, 
d ſas pro celi & aeris ratione, Unde nata prover-| vires meas impares ſentio ; timeremque ſolen- 
e. bia: Sus Peavtica, auris Hœotica, Bæoticum dida facta fardis ſcriptis il inere & maculare, 


ingenium. Cic. 2. De leg. n. 79. Videmus quam| 252, Arces Mont ibus impeſiias, ] Prœidia 8. 


varia fint terrarum genera , RE aliæ, |cuftodias 1 „ „ LON 

u acuta ingenia gignant, aliæ, gue retuſa. Rbeni guidem ri uinguaginta . amplits 
>» — omnia 'fount 2 — wi ex 4 - fella direxit, en | : 
ah parili aſpiratione terrarum. Idem De fato, num. | "253. Tuis Auſpiciis confeFa] Vide lib. 4. 
18 7. Inter locorum nat uras quantum interſit, vide- Od. 4. 5 
Te mus 3 alios efſe ſalubres, alios peſlilentes . ... .| 255, Clauflraque cuflodem, &c,] Portas ita- 
» 4 + » » +» Athenis terue cœlum ; ex quo acutiores que Jani clauſas, ut pacis tempore, J. 4. Od, x5. 
* etiam putantur Artici; craſſum Thebis; itague] 256. Formidatam Partbis] Lib. 1. Od. 12. 
4 pingues Thebani, &c. & 19. lib. 3. 5 5. lib, 3. Od. 15. | 
* 247. Faria] De eo lib. 1. Od. 6. & lib. 1. 260. Sedulitas antem, &c.] Intempeſtivum 
is Sat. ult, ſub finem, officium' nec utile nec gratum videtur, ſed po- 
_- 248. Nec magis expreſſi] Plutarchus refert|tids grave eſt. | . 
1. Catonem cenſorivm eos deridere ſolitum, qui] 262. Diſcit enim citids, c.] Cic. pro Muræ· 
* Gatuarum cupiditate flagrarent, ignorantes ſe| nd. Cui placet, obliviſcitur ; cui dolet, meminit. 


pictorum & fabrorum operibus gloriariz ſui 264. Negue fito In pejus, Cc. ] Malim nul- 
vero pulcherrimas imagines extare in civium|iame cerã imaginem, quim pravs fabricatam 


— animis. Vide lib. 4. Od, 8. - [habere: ex more veteri, de quo nos alibĩ; Ju- 
118 250. Nec ſermones ego mallem] Adverte pru- | venalis autem fuſè, Sat. . | | 


dentiam & modeſtiam peete noſtri, Ego, inquit,| 267. Pingui munere,] Rydi & inepto carmine, 
& epici carmigis ſcridendi facultate pollerem, Linconditis inſylfiſque verkibus, - Fl 


— 6 


id jacens, deporter in vicum, 
ibi venduntur thus, aromata, 


iter, & quodcunque invol- 
— —— | 


Q. HORATII FLACCI 
an, laudatore mes potente Cum ſcriptore meo caps correc̃tus a 


„ — 


Deferar in vicum vendentem thus, et 85 


Et piper, et quie quid chartis arnicitur ĩneptis. 276 


ANNOTATIONES. 


268. Porref7us] Quaſi cadaver, 5 


les infolforum librorum inſelici, ſed juſt forts 


270. Ruicquid chartis amicitur ineptis.] De I dii alibi. Vide lib, 2. Epiſt, ult, v. 12+ 


„ 


— 


hd 


: þ 4 * 
„ a 1 „* IE 


EPISTOLA II. Ad FULIUM FLORUM. 
Excuſat ſe, quod nec literas nec verſus miſiſet. 


0 F. bore, amice fdelis 
bo & illuftri Neroni, fi En. 
is vellet tibi venundart 
Tibure 8 Gabiit ori- 
andum, atque tibi fic logua- 
tur: Ifte — 6 — 
& capite ad calcem, tibi ven- 
detur octo millibus — 
amulus prom ui nuti- 
155 * 2 es — e- 
ruditus, omnis diſcipline ca- 
pax: hunc velut molle lu- 
tum ut hbuerit finges : canta- 
bit etiam fine arte, quod ju- 
cundum inter epu'as, Nimie 
icitationes minuunt fidem, 
guando pluſculum laudat mer- 
ces wenales, qui cupit eas citè 
vendare : at nulla me neceſ- 


tat it : in propriis boni: 
— : N negotia - 


| Flore. bono clar6que fidelis amice Neroni, [856] 


Si quis forte'velit puerum tibi yendere natum 
Tibure, vel Gabiis, et tecum fic agat: Hic et 
Candidus, et talos a vertice pulcher ad imos, - 
Fiet, eritque tuus nummorum millibus octo: 5 
Verna miniſteriis ad nutus aptus heriles 
Literulis Græcis imbutus, idoneus arti 
Cuilibet: argilla' quidvis imitaberis ud2 : 4 
_ etiam canet indoctum, fed dulce bibenti. 

ulta fidem promiſſa levant, ubi pleniùs æquo 10 
Laudat venales, qui vult extrudere, merces. [857] 
Res urget me nulla: meo ſum pauper in ære. 
Nemo hoc mangonum faceret tibi: non temerè à 


me 
Quivis ferret idem. Semel hie ceſſavit, et, ut fit, 


tor fie tecum ageret ; non alis à te idem 2 me facilb obtineret, Hie ſemel ceſſator fait, atgue, ut 
ANNOTATIONES. 


eccidit interdum, 


1. Flore, bono, @c.) Julius Florus ad bel. Hie & Candidus,] Verba ſunt mangonis 


um Pannonicum proficiſcens cum Tiberio 
Nerone, petierat ab Horatio ut quepiam ad 
fe ſcriberet : ceſſantem vero, quanquam nihil 
pollicitum, ſubinde increpavit, Cui ſe Hora- 
tius excuſat hic Epiſtolaz in qui & eximia 
quzdam ad poëſim & ad bene beateque viven- 
dum pleraque documenta perſeribit. Ad hunc 
_ Florum inſcriptam vidimus jam Epiſt. 3. 
* 1. 


Amice Neroni,] Ie ipſe eſt Tiberius Claudius 


Nero, qui Auguſto in imperium ſucceſſit. De 
eo jam antꝭ. 
2. Si quis fort? velit, Ic. ] Similitudo, qui 
ſe apud Florum purgat Horatius. 

3. Tibure,] Lib. x, Od. 7. & 18. & lib. a. 


Od. 6. 
Cabin, ] Lib. 1. Epiſt. 11. & The - 
4 | | 


uſque ad verſum 17. | 

6. Verna] Servus ex ancills, natus domi. 

7. Litterulis Gratis imbutus] Erudiebant 
ſervos, ut pluris venderent, Terent. Eunuch. 
Fac periculum in literis, fac in palefird, in mu- 
„cis: ſolertem dabo. 8 | 

10. Malta fidem promiſſa levant,] Subdolus 
negotiator vult videri non dare verba, cùm 
N Nullum æs alie- 
I2. um in are, | Nu #9 
num — 41 — — — Cic. pro 
Roſcio comado : Locuplet erat s nibil debebat 4 
in ſais nummis verſabatur. 


rem verbis involvit, extenuat, ſubornat, 


14. Semel bic ceſſavir,} Verfutus mango fu- 
gacem ſervi animum ita declarat metu legis, ut 
— diflimulare & tegere dicendus fit z ade 


Ig 


—— 


F e F734. © 


® 


> © 
8 


F 


. o 
8 it metuens 
8 


Talibus officiis prope mancum ; ne 


| Jurgares, ad te quod epiſtola nulla veniret. 

Quid tum profeei, mecum facientia 
Si tamen attentas? Quereris ſuper hoc etiam, quod 
Expectata tibi non mittam carmina mendax. 25 
Luculli miles collecta viatica multis [353] 


Erumnis, laſſus dum noctu ſtertit, 


Perdiderat: poſt hoc vehemens lupus, et ſibi et hofti 


Iratus pariter, jejunis dentibus acer, 


_ EPISTOLARUM LIBER II. 2. 391 
; pendentis haben, 18, 
Ds, excepta nihil te fi fuga lædat. 
Ille ferat pretium, pœnæ ſecurus, opinor. 
Prudens emiſti vitioſum : dicta tibi eſt lex: 
Inſequeris tamen hunc, et lite moraris iniqua. 
Dixi me pigrum proficiſcenti tibi; dixi 20 


d. 
pravim : figni 
cata rg conditio : — 
nibilominùs inſequeris, & in- 
nd lite implicas, ' Te diſce- 
dentem admonui me | 
«ſe, & ad cjuſmodi 


mea ſævus 


jura 


mitterem. Quid wverd 


uandoguidem lepes mi - 
x — Wee 


Leg falls. Fade 


ad aſſem 


Præſidium regale loco dejecit, ut aiunt, 30 fil vie ſabſdiem multir las 


Summè munito, et multarum divite rerum. 
Clarus ob id factum donis ornatur honeſtis, 
Accipit et bis dena ſuper ſeſtettia nummim. 
Fortè ſub hoc tempus caſtellum evertere præ tor 


Neſcio quod cupiens, hortari ccepit 


Verbis, quztimido quoque poſſent addere mentem: f 9 
I bone, qud virtus tua te vocat: i pede fauſto, 
Grandia laturus meritorum præmia. Quid ſtas ? 
Poſt hæc ille catus, quantumvis ruſticus, Ibit, 
Ibit e6, quo vis, qui zonam perdidit, inquit. 401g; 


elicibus auſpiciis, 
r 


fret fatigarus. Tnde uu e 
lens, tam fibi quam 5% into 


eundem 35 


endis munera conſecuturns, Cur moraris ? Tum ill e 


loculos amiſerit, 


ANNOTATIONES., "» 


14. Ut fit In ſealis, Ge. ] Qudd ſegnis fuiſſetj venditionis conditio. | 
a 21. Talibus officiis propd mancum ;] Yr 
* 4 


ad mandata peragenda, timuit loris ſtringi 
cædi. Hine pavluldm delituit, abfuitque domo. 
Sic per ambages mango loquitur, ne uno verbo 
eoque odioſo dicat, fugit : vel, ſemel fugit. 

15. In ſcalis] Ad terrorem ſervorum ita pen- 
debant in ſcalis ſcutica, quas ob oculos ſemper 
haberent, ut I peccando deterrerentur, 

16, Excepta nibil te fi fuga lædat.] Tandem 
fugam dicit breviter, excipitque : quod niſi fa- 
ceret, redhibere acceptum pretium vel ſervum 
cogeretur legibus ædilitiis. 

17. Pane ſeturus,] Non obnoxius legi ac 
penze: non timens actionem redhibitoriam. 
Cic. Offic, 1. Ia mancipio vendendo ea vitia di- 
cenda ſunt (ut putà, eſſe mendacem, aleatorem, 
furscem, ebrioſum, fugacem) gue niſ/ dixeris, 
redbibeatur mancipium jure civili, Vide lib, 2. 
Sat. 3. v. 285, annotat. 


manibus carentem, ac proinde ineptum 
bendas epiſtolas, a 


26. Laculli miles} L. Lucullus Rome Cla- 


riſſimus Mithridatem Ponti, Tigranemque Ar- 


8 reges profligavit, opibus maximis cele- 
ratus, 

30. Prefidium rale] A rege Mithridate, 
vel Tigrane collocatum. 3 

Loco ſummè munito, ] Tigranocertam quidam 
intelligunt, ex Appizno in Mithridat, guer urbs 
capta exercitum ingenti prada ditavit ; ſeu ali 
melius, Niſibim Meſopotamiæ civitatem, quæ 
bene munita Tigranis opes ſervabat. Dio. 

32. Donis boneftis,] Qualia ſunt phaleræ, 


torques, coronæ. 


18. Difa ribi off lex :] Pronunciata eft tibi 


40. Zenam] Caftrenſem crumenam & | 
Py quam milites in zonã portare — 


cle . 
nim2 ſedulum; ne gravit n. 
cereris, fi nullas ad te lers 


enſus, ardens fameiicis dd 


Romæ 


C 
- 
nn — IY 


592 Q. H 


Ege Rome educatus & edec- 


tus ſum, ntum damni Gre- 
is attulifſet Achilles en- 
. Deinde 2 . Aubenæ 
aliguants plus dofirine con- 

erunt, nemp? ut - poſſem 
pravum ab boneſio difiin- 
guere, at weritatem inda- 
gare in nemore Academi. Sed 
infortunata tempora ahftra- 
Ferunt me loco jucundo, & 
civiles fluctus midtie impe- 
ritum appulerunt ad exe ci. 
tum nequaguam parem vir i- 
Bus ref Ceſaris, Unde 
ſtatim ut Philippi me exe- 
merunt abjefium  amputatis 
ali, ſpoliatumgue domo & 
bonis paternis ; audax inopia 
adegit carmina componere. 
Nunc autem paſſidens quan- 
tum ſuſficit, guibus pharma- 
cis unguam curari poſſim, fi 
fatius non ducerem guiecſcere, 
gugm werſus condere ? Mia: 
defiuens omnia paulatim au+ 
fert à nobis: jam eripuit jo- 
cos, amores, convivia, face- 
tias : canatur & abſtrabere 
facultatem poericam: gui 
jubes ut agam? Denique non 
omnibus endem placent. Tu 


_- lyricos amas, ille i- 


icos. Hic gener ſaliris 


ORATAHEFLACET TT 
Rome nutriri mihi contigit, atque dot 3 
Iratus Grajis quantùm nocuiſſet Achilles. 
Adjecere bone. paulo plus artis Athene : -» 14591 
Scilicet ut poſſem curvo dignoſcere rectunm, 
Atque inter ſilvas Acade mi quzrere verum. 45. 
Dura ſed emovere loco me tempora grato, - | 
Civiliſque rudem belli tulit æſtus in arma, 

Cæſaris Auguſti non reſponſura lacertis. 


Unde ſimul primùm me dimisere Philippi, 
Deciſis humilem pennis, inopemque paterni 50 
Et laris et fundi; paupertas impulit audax, / 


Ut verſus facerem : ſed, quod non deſit, habentem 
Que poterunt unquam ſatis expurgare cicutz, - 
Ni melius dormire putem, quam ſcribere verſus ? 
Singula de nobis anni prædantur euntes: 1 55 
Eripucre joco, Venerem, convivia, ludum: + © 
Fendunt extorquere poëmata: quid faciam vis? 
Denique non omnes eadem mirantur amãntqʒ [860} 
Carmine tu gaudes; hic delectatur iambis 
Ille Bioneis ſermonibus, et ſale nigro. 60 
Tres mihi conyivæ propè diſſentire videntur, | 
Poſcentes vario multum diverſa palato. 


Quid dem? quid non dem? Renuis quod. tu, 


jubet alter: | 


Quod petis, id ſanè eſt inviſum acidimque duobus, 


& difteriis mordacibus. Et quidem tres convivæ rard idem appetunt, quin divetſa- longe difſimili 
guftu wolunt, Quid tribuam P quid negem ? Tu recuſas quod alius petit. - Quod cupit, illud ama- 


* 


rum & grave duobus videbitur. 


ANNOTATIONES. | 


rant. Evange), Mar, c. 6, Gell. I. 1 f. c. 12. fic|ligens copias, Athenis iter habuit in Macedoni- 
loquitur C. Gracchus: Cim Romd profefus am; unde Horatium & alios quoſdam juvenes 


ſum, Quirites, zonas, guas argenti plenas extu- Romancs ibi litetis incumbentes abduxit ; no- 


li, eas «x provincid inanes retuli, 


rum vero poetam tribunum militum conſtitu · 


41. Reme nutriri mihi contigit.] Lib. 1. Sat. 1. it, quamvis belli rudem, ut patet. 


42. Tau Craju quanizm, Ec. ] Id ef, didi- 


48. Cajaris Auguſti, Sc.] Commodè aſſen · 


ci Homeri Iliadem, in qua refertur Achilles ob tatur, | 


ereptam ſibi Briſeidem iratus ſeceſſiſſe a teliquo 
exercitu, itaque ita Grzcis plurimùm nocuiſſe. 
Vide lib. 1. Ode 15. ad finem, Porrd ſtudio- 
rum olim initium ducebant pueri ab Homeri 
Achille, Unde proverbium de rudi & illite- 
rato + Ne iratum guidem Achillem nevit, 
43. Adjecere bonæ, ec, | Dein apud Athenas 
philoſophiz,operam dedi. De Athen. I. 2. Sat. 7, 
48. Inter filvas Academi] Academia locus 
Athenis ſuburbanus, arboribus multis amenus, 
illuſtrium etiam virorum monumentis exurna- 
tus, ubi philoſophiam primus docuit Plato. Di- 
oven, Laert. Alii nomen trahunt ab Ac:demo, 
qui potticum ibi quondam extruxerit: alii a 


Cadmo. 


46. Dura ſed emed ere loco, ec.) Nullo nempe 


49. Me dimiſere Philippi,] Ad quam urbem in 
Theiſalicis campis Auguſtus Brutum profligavit, 
Vide lib 2 Ode 7. 
co Decifis bumilem pennis, Ic. ] Amiſſis dig- 
nitate & pat timonio etiam per proſcriptionem. 
83. Cicuiæ. ] Non eſt quod vox hæc aded tor- 
queat interpretes {ane pro elleboro poſi -a. Nam 
& Avicenna cicutam vocat nigrum elleborum. 
Itaque ſenſus eſt: quanta eſiet inſania mea, fi 
ſcribendis verſibus etiamnum caput obtunde« 
rem, frangeremve? & quz ſrigidiores herba 
poſſent temperare furorem hunc poeticum ? 
56. Singy/a dz nobis, &c.] Altera non ſeri- 
bendi ezcuſatio. | | 
58. Denique non eadem, &c. ] Tertia eft hae 
ratiu & excuſatio, quare verſus nolit ſcribere, , 
* Go, Blaneit ſermenibus,| Bion ſophiſtes & 


eivili flagrante, Brutus adyerfus Auguſiun col- 


Prætet 


* bd WY, 
1 4 
„ rl 


Ul 


EPISTOLARUMYLIBER: I 2: 


Hic extremo in Aventino: viſendus uterque: . : r ge. 
Intervalla vides humane commoda. Verum 70 NL Z v1 chr He | 
Purz ſunt plate, nihil_ut meditantibus obſtet. "ca . Aventine« am- 
Feſtinat calidus mulis geruliſque redemptor; | adire. oportet# cernis loca 


Torquet nunc lapidem, nunc ingens machina tig- V ie, = aibil 


- num; in +, 1862 dam impediat. Imo occur 
Triſtia robuſtis luctantur funera plauſtris z OT OE 
Hac rabioſa fugit canis; hac lutulenta ruit ſus. 7.5 |machine lapidem at  tras: 
I nunc, et verſus tecum meditare canoros. bem —_— toliit — 
Scriptorum chorus omnis amat nemus, et fugit Peg Ne 

urbes, | 2 canis, iflac porcus car= 


Rite cliens Bacchi ſomno gaudentis et umbri. % <iſcurrit, age mode, 


Tu me inter ſtrepitus nocturnos atque diurnos 2 CORN = 
Vis canere, et contracta ſequi — vatum ? $0|ſclitudinem, urbeſyue vitat, 


Ingenium, ſibi quod. vacuas deſumpſit Athenas, r en Bach er. 


Et fiudiis annos ſeptem dedit, inſenultq udp , gy e Toma 
Libris et curis, ſtatua taciturnius exit bus notis ac ' diei "Lyric 
Plerumque, et riſu populum quatit: hic egb rerum rob Lay. | —.— 
Fluctibus in mediis, et tempeſtatibus urbis, 85 eilen Anbei . — 2 
Verba lyrz motura ſonum connectere digner? adi ibique ſeptem "per 


a dnnos fludiis operatus, ſeilalæ 
librorum incumbens lectioni, frodit interdum taciturnior quam flatua, & populo ludibrium exbiber; 


; Ergone 3 ego inter agitationes ac frepitus civitatis animum inducam meum aptare votes lyrf 

— PLE ANNOTATIONES _ - _ 
| poets, dicke: Boryſthenites, adeo worda & di.] 92, Calidar redenipter 1 Atdetis & inhians 

* cax ut nemini parceret, ſed Homerum ipſum ad quæſtum. Vide Od. 1 lib. 3 

* ſalibus amariſſimis proſciderit. Ejus meminit 73. Ingens machina} Vel ſaxa ad muros, vel 

x” Plutarchus, . tigna ad contignationem attollens. - NC 

67 65. Prater cætera, ] Quarta excuſatio, 77. Scriptorum chorus, & c,] Ovid, Trift; 1; 


67. Sponſum] Vide libro 2. Satirs 6. ubi Carmi „ 
y | wh: . . ſponſorem me rapis | ſeceſſum ſcribentis & otih quetuits 
Auditum] De recitandi more & veſanis jam |Quintil, lib, to, cap. 3+ Secretum & liberum ar- 
_ dixi. | . |6itris locum, & quam altiſfmum frentium ſeri- 
— 68. Colle Quirini :] Ad remotiſſimam vrbis|bentibus maxime convenire nemo dubitaveritz & 
regionem. pelo poſt : Silentium & ſeceſſus & undique 
6g. Extremo in Auentiso :] Ad oppoſitam ur- liber avimus maxim? optanda ſunt; Vide Juvenal. 


* bis partem verſus Tiberim. Sat. 7. v. 53. & ſeq. 

| 70. Intervalla vides, c.] Inter utramque il-| 78. Cliens Bacebi] In tute'$ Bacchi efle pot - 

ak lam regionem ſunt nempe forum Romanum, tas dictum. eſt alibi non ſemel. 

* templum Jovis Feretrii, Capitolium, Palatium. 80. Contrafa weftigia vatum ?] Anguſta, ar- 

* . Humane commoda.] Ironicd, id eſt, va'de in- dua, diffictlia, Vide Juvenal. modò cit. Alii 

10 commoda ob longinquitatem itineris ac regionum leg. contact᷑a, ſed inep'e. | 

— diverſitatem. Perperam iſtas veces aliqui ſepa - $1, Ingenium, ſibi puod, &c;] $i Athenis lus 
rant. | _  "{dibrio, eſt homo pluſculum medi- abundus, & 

+ Verim Pure ſunt plate, ] Prolepfis, At vacue|quaſi lectioni librorum immerſus : quid eſſem 


impedimentis ſunt viz, atque inter evndum ver- ego Rome, ſi per vias irem profundũ cogitatione 
ſus meditari licet, Imd, inquit Horatius, mole-|abſiratus, & tam à rebus que circa me ſunt, 
ſtiſlima eft vel ob iſtam rationem quælibet urbs{ quim à me ipſo fert alienatus? 


ec 
by valde frequens & populoſa. Vide Juvenal. Sat. 3.) 86. Yerba re motura ſorum] Verſus Lyricos. | 
* ; * Qq rater 


. 
| 
ef 
4 


' , N g 
* - . Ly 
| * 


582 


frater juriſperi- 
ti, qui alter alterius perpe- 
tum laudes audiebant. 
iHi quaſi Gracchus, 0 
tanguam Mutins predica- y 
batur, Nibild 1 minus Czlatumque 
inſania ifla detiner porta: Quanto cum 


loquaces. | Odas ego ſeribo, 
hic ia, opus admiran- : 
dum a novem Muſis ela- Mox etiam, ſi 


Hie Qui minus argutos vexat furor iſte poetas ? 


Carmina compono, hic elegos, mirabile viſu, 


Q HORATTI FLACC1 

Infuper & alia que deterre-| Frater erat Rome conſulti rbetor, ut alter” "7 
Alterius ſermone meros audiret honores: F - 

Gracchus ut hic illi foret, huic-ut Mueivs ille. 


90 


novem Muſis opus. Aſpice primùm 
faſtu, quanto molimine cireumn- 


Spectemus vacuam Romanis vatibus ædem. 


forte vacas, ſequere; et procul audi 9 3 


—— 5 Animadverte b Quid ferat, et quare ſibi nectat uterque coronam. 
Furie, bene lane, Cædimur, et totidem plagis conſumimus hoſtem, 


anxietate contemplemur 


Apollinis templum Romani: Lento Samnites ad lumina prima duello. 


Potis deſtitutum. 

per otium licet, 

r 
id quiſqz aſſerat, & cur 

2 Man attribuat, Conficimur, toti, 

uſque ad weſperam, quaſi Samnites, 

Callimachns # $i quid amplius petere videatur, 


Wius ſententid ſum Alcæus : ille med quis erit? quis, ni 


i" #| Diſcedo Alczus puncto illius : ille meo quis? [863] 
— Ss Wis niſi Callimachus? ſi plus adpoſcere viſus, 100 


oF 


ANNOTATIONES. 


$7. Frater erat Rome, &c.] Quinta ratio, in- 
eptus & vanus poetarum animus, quem fimili- 
tudine explicat, Profectò jam pudere debet 
pottam eſſe, inquit Horatius; cùm inſulſa va- 
tum noſtrorum arrogantia paſſim nauſeam & 
offen ſionem ingeneret. | ; 

89. Gracchus] Tiberius & Cajus Sempronii 
Gracchi & Cornelia, de Scipionum familia, filii : 
ambo eloquentia claruerunt; ſed popularibus 
tumultibus nimidm indulgentes miſerè & inde- 
eore perierunt. Cic, de Aruſp. reſponſ. n. 42. 
Tib, Gracchum ſecutus eft Cajus Gracchus, quo 
ingenio! quantd vi! quantd gravitate dicendi ! 
wt dolerent boni omnes non illa tanta ernamenta ad 


meliorem mentem woluntatemgue converſa, 
Idem de clar. otat. Fuit Gracchus — Cor- 


nelig matris & puero doctus, & Græcit literis e- 
ruditus , , » y « » Ulinamin Tib, Gracch, Cajo- 
gue Carbone talis mens ad Remp. bene gerendam 
Fuiſſet, quale ingenium ad bene bra a2 fait. 
Proſceld nemo bis wiris glorid præſtitiſſer. 

Mucins] Pub. Mucius juris civilis intelli 
tia, atque omni prudentiæ genere prafians, Cie. 
modò cit, 

97. Mirabile viſu, &c. ] Judicio quidem ip- 
ſorum auctorum futili & inſulſo. 

93+ Circum- Spectemus] Se quidem cum iftis 
poꝛtaſtris jungit Horatius, ut gravius eos pro- 
ſcindat & confodiat. | 

94. Vacuam Romanis watibus dem.] Quandiu 
ſua ſcripta non replebunt ædem ſeu bibliothecam 
Apollinis, eam Romanis vatibus vacuam putant 
inepti illi; adeo ſe mirantur, & aliis omnibus 
prefſtantiores exiſtimant. | 

96. Quare fibi neat wtergue comnram.] Quam 


97. Cedimur, & totidem, Ce. ] Invieem quaſi 

vulneramur, & conficimur inani gloria opini- 
one decepti, dum mutuis laudibus vaniſque tis 
tulis & elogiis alii alios perperam exornamus, 
Alii de recitandi & aodiendi viciflim moleſts 
occupatione intelligont, afferuntque illud ex 
arte Poeticaz Recitator acerbus quem arripuit, 
tenet occiditque legendo, ſed mints — 
98. Lento Samnites, Cc. ] Parum ad rem eft 
Samnitum pertinax adverſus Romanos ad finem 
uſque diei pugna, de qua T. Liv, lib, 9. & 
Ennius ; 4 


Bellum quis manibus nox intempeſia dire- 


, mit. 422 
Aptiùs ergo intelligemus illud genus gladiato- 
rum, quos ab armatura Samnites dicebant, 
quoſq; inter epulas ſpectaculum adhibebant, ad- 
eoque ad lumina, lento etiam duello; quippe non 
gladiis ſed ſudibus decertantes, graves quidem 
ictus ſed minime plagas aut necem inferebant. 
99. Aru] Ab eo dicor alter Alcæus. De 
hoe Lyricorum coryphao lib. x, Od. 32. & 
lib. 2. Od. 13. | 

Puncto] Examine, ſuffragio, judicio, 

100. Callimachus ?] Hie Elegiographorund 
princeps apud Grzcos, Quintiliano etiam teſte, 
Cyrene in Africa oriundus, floruit ſub Ptolomes 
is Philadelpho & Euergete, plurima certe ear - 
mina ſcripſit, ſed pervenerunt ad nos pauca 
duntaxat epigrammata, & hymni. Ex eo qua- 
dam imitari interdum & prædari ſtuduere Ca- 
tullus atque Propertios. Quod breves libroy a+ 
maret Callimachus inſimulantibus aĩebat, 


| 


Rults laurea le poctica dignos putent. 


| .= | 


 EPISTOLARUM EIBER If, 2. 363 
2142 TY * tut 1. uod opta« 
Multa fero, ut placem genus irfitabile vatum, 2 vecabu's fue n, 
Cim ſeribo, et ſupplex populi ſuffragia capto: 
- PP POP S P irritem Pottar, ut plurimim 
' N b | iracundos ado" quidpiam 
Obturem patulas impune legentibus aures. e 
Ridentur, mala qui componunt carmina: ' verurn|ovem enixis precibus flagits t © 
wee 4 P at "poſt finita fudia chm ad 
Si taceas, laudant quicquid ſeripsère beati, dam ante apertat temerd re- 
At qui legitimum cupiet fecifſe poems, citantibur, Deridentur qui 
. 4 , "(ed aufores ie fibi placent © 
Audebit, quzcunque parim ſplendoris habebunt, & 5 2 ven- 
Verba movere loco, quamvis invita recedant, ts nou N r 
Et verſentur adhuc intra penetralia Veſtæ. | 
115% accipiet animum — ci 
Proferet in lucem ſpecioſa vocabula rerum, * _ Fa 5 Ms A) 
Quz priſcis memorata Catonibus atque Cethegis % wpunger, fs reluftans 
, : CAN 8 cli ſæ fint in Vilæ ſacraris : 
Adſciſcet nova, quæ genitor produxerit uſus; folers adbibebir fol 5. . 
Fundet opes, Latidimque beabit divite lingua; ae ignotas redete? 
Luxuriantia compeſcet ; nimis aſpera ſano 2 
| | mat turpis ſqualer & obſo- 
Ludentis ſpeciem dabit et torquebitur; ut qui e amiguitas : fnget nowas 
Nunc Satyrum, nuue agreſtem Cyclopa movetur. 44 inflar fluminis rapids ac - 
. —_— ny addet ; quaſi ludens circumagetur, welut qui modd Satyrum, modd rudem 
J Jimulat, | 
ANNOTATIONES. 
ad finem, | thegus, quem Cicero in Bruto commendat, e- 
105, Obturem patulas, Qc.] Iaterdum inep- * eloqventiæ auctorem idoneum dicit 7 
poſtea indignor, averſor, abhorreo, de mortuo ſcribat ; unde nemo ſuſpicari poſit, 
114. Intra penetralia Veſta.) In conclavi, in| amicitize cans3 eſſe mentifum. Is cum Pub, 
ſcrutari licet: quemadmodum ſolus olim onti- Punico ſecundo, annis ferè ducentis antequam 
fex maximus adire poterat ad & penctrales| hæc ſcriberet Horatius. Ennius in'Annal, 
plo Veſtz tanquam ex aſylo quemvis extraxiſſe 
nefas eſt. ff ws hie pro Lare poni quidam 
116. Obſcurata did, &c.] Art. Post. v. 70. 
Malia renaſcentur, gue jam cecideres &c, 
oratopibus, ferz cozvis, Plin. lib, . d. 27. Cato 
inquit, primus Porcie gentis tres ſummas in bo- 
for, optimus imperator, optimus ſenator . , . 
r & guadrayies cauſam dixit; nec quiſquam 


Additur srator Corneliu' ſuave loquenti, 

Ore Cetbegis . . co eo oe + 0,8 

Fles delibatus 7, Suadæ que medulla, 
Vide Quintil. lib. 2. cap, 15. ubl, horum facit 
mentionem. X 


N — Aldſciſcet nova, ] Vide Art, Post. v. 46, 
829. : 

124. Ludentis ſpeciem dabit] EA ſubtilitite 
ſcribet ut ludere videatur j aded res quzque Tyu- 
culenter & facile ſcriptæ appatebunt, ut ibi gui- 
vis ſperet idem; at ſudet multym fruſtraque laberet 


Fit Mimnermus, et optivo cognomine creſeit. dicetur Mimnermus, & exore 
Multiæa quidem pe- ſero, ne 
dem, finitis ſtudiis, et mente recepta, 
105 con pono, vulgi approbati- 
Gaudent ſcribentes; et ſe venerantur, et ultro, , 9893. 
Cum tabulis animum cenſoris ſumet honeſti: 11017 1 
Et fine pondere erunt, et honote indigna ferentur,|dicane quod compeſuerunt, | 
iſguis 
[364] 2 ere voluerit, is cum char- 
Obſcurata diu populo bonus eruet, atque 
ter pulcbræ judicabantur, 1 
None ſitus informis premit, et deſetta vetuſtas. h amoveantur, & allbuc in- 
Vehemens, et liquidus, pur6q; ſimillimus amni, 120 um appellationes, ac did pou 
- g 4 pdrunt, nunc autem de 
Lzvabit cultu; virtute carentia tollet : i 
gras autor uſut propagabit x 
nitidi proferet divitias, ac ſermone opulento ditabit Latium: redundantia cvercebit, duriora ſeit” 
101. Mimnermus,] De eo Poeta I. 1. Epiſt, 6. Cerbegis] Intelligendus hie N. Cornelius Ce- 
tias legentium & recitantivm ferre cogot; at] Enniom: quippe qui & ipſe eum avdierit, & 
ſcrinio ſeriptoris, que nemini preter ipſum | Sempronio Tutitano confolatum * bello b 
: 
focos apud Veſtæ fanum. Cic, vel ficut® tem- 
volunt, De Veſta lib. 1. Od. 2. 
1175. Catonibus atgue Cetbeis] Vetuſtiffimis 
mine res præſſitiſſe exiſiimatus e; optimus ora- 
Jour 
ſwtpius paſlulatus, & ſemper abſelutus, 


We idem. Art. Pot. v. 240. Vide fbi annot. 


'Qqz Prætu- 


125. Ut gui Nan Satyrum, tune, Sc.] Velut 


* 


584 Q. H 

Ego cents mallm baberi pot- 
ia veſanus & inſuſſur, 2 
mod? placeant mibi, vel etiam 
ignota fint witia mea; gdm 
— ſcribere & animo cru- 
ciari. Argis fuit guidam 
non plebeius, qui c 7 
audire tragedes excellentes, 
in wacuo theatro ſedens & 
applaudens : ceterum hbone- 
fe vitæ officia non omittebat, 
Probus omnird wicinus, benig- 
mus boſpes, bonus erga ur 


gem, miti: in ſerwos, nec ſu-| 


pra modum excandeſcens fi 
fraftum inveniret lagene fi- 
gillum : denigue ru em wel 
puteum facile devitabat, II- 
le affinium curs & auxilio 
ſanatus, pulſo morbo & bile 
per elleborum purum, ad men- 
tem ſanam reverſus dirit: 
Prefeto me occidiſtis, © a- 
mici, non ſervaſtis, cui gau- 
dia fic a * mentis 
errorem jucundiſſimum eri pu 
iſtis per wirtutem medica- 
mentorum. Scilicet expedit 
ſapientiæ fludere, abjecti: 
nugis; & pueris relinguere 
ludum etati congruum, fam 


: FC 5 * 7 , vi \ «4s 1 W * 4 
\ NA 5.4 - 
1 
* 


kr 


ORATII FLACCI 


Prætulerim ſcriptor delirus incrſque videri, 1865) 
Dum me delectent mala me, vel denique fallant, 
Quam ſapere, et ringi. Fuit haud ignobilis Argis, 
Qui ſe credebat miros audire tragcedos, 

In vacuo lætus ſeſſor plauſ6rque theatro; 
Cztera qui vitz ſervaret munia recto 

More; bonus ſane vicinus, amabilis hoſpes, 
Comis in uxorem, poſſet qui ignoſcere ſervis, 
Et ſigno læſo non inſanire lagenz : 

Poſſet qui rupem et puteum vitare patentem. 135 
Hic, ubi cognetorum opibus curiſque refectus, 
Expulit elleboro morbum bilẽmque meraco, 
Et redit ad ſeſe: Pol me occidiſtis, amici, 
Non ſervaſtis, ait; cui fic extorta voluptas, 
Et demptus per vim mentis gratiſſimus error. 149 
Nimirum ſapere eſt abjectis utile nugis [566] 
Et tempeſtivum pueris concedere ludum ; 

Ac non verba ſequi fidibus modulanda Latinis ; 
Sed veræ numerõſque mod6ſque ediſcere vi:z, 
Quocirca mecum loquor hc, tacitũſque recordor; 
Si tibi nulla ſitim finiret copia lymphz, 140 
Narrares medicis: quod, quantò plura paräſti, 
Tantò plura cupis, nulline faterier audes ? 


130 


* 


„ 


ven amplids j vat ſectari 


weces chordis Latinis canendas, ſed reg vitæ rationes & inflituta ſcrutari. Quapropter ita me- 
cum reputo, & tacit? flatuo: fi nulla aguarum abundantia ſitim placaret, medicos adires z cur 
autem nemini audes fateri, gud plus babes, ed plus te appetere ? 


ANNOTATIONES. 


eximius pantomimus geſtibus exprimens nunc 
agilem Satyrum, nunc tardum Cyclopem, tant3 
quidem arte, ut ipſa Satyri, vel Cycl-pis natura 
& perſona agere credatur; quod quidem pariter 
emulari ſe poſſe quiſque ſpectantium facile fibi 
perſuaſerit : verùm ſi rem tentet jam difficulta- 
tem ſentiat. Vide lib. 1. Sat. 5. v. 63. 

126. Prætulerim ſeriptor, Cc. ] Videtur per 
proſopopœiam induci Florus vel alius quiſpiam, 
hec dicens & concludens ex rationibus ab Ho- 
ratio prolatis. 

128. Rixgi.] Stomachari, intimis ſenfibus 
angi. Cic. ad Attic. lib. 4. Epiſt. 5. Hi ſubrin- 
gentur, qui villam me moleſſe ferunt babere, que 
Catuli fuerat. | 

Fuit baud ignebilis Argis,] Homo ille voca- 
batur Lycas, ex vet. Comment. De Argis uthe, 
lib. 1. Od. 7. annot. 

129. Qui ſe eredebat, &c.) Idem Abydi ge- 
Num narrat Ariſtoteles. Vide Athenæum l. 12. 
in fine, ubi ſimilem refert de inſano hiſtoriam 
fat lepidam, Thraſylaus nempe quidam (Thra- 
ſyllum vocat Ælianus Var. lib. 4. cap. 25.) ſuas 
eſſe putabat naves omnes in Pirzum appelen- 


tes ; has recenſebat, excipiebatque tanto gau 
dio, quam fi dominus fuiflet earum rerum om* 
nium, quz adveniſſent ſalvæ. Is verò Critonis 
fratris curã ſanatus, affirmabat l:etum ſe pror- 
ſus ac beatum vixiſſe ea dementia z quoniam 
omnis moleſtiz expers, & multam voluptatem 
animo 2 * 5 
I igno leſo lagene : as vini - 
a olim — fra ſervorum. Cie. 
lib, 16. Epiſt, 26. ad Tironem ; Olim matrem 
memini lagenas etiam inanes obſignare, ne dicaren- 
tur 22 exficcate fuiſſe. Perl. Sat. 6. v. 17. ubi 
t fignum in wapida naſo tetigifſe lagend, 
Inſanire] Iraſci nimium, uique ad furotem 
& inſaniam. 
140. Mentis grati error.] Vide Athen. 
paulò ante cit, ubi ait, jucundiſſimas eſſe inſa- 


norum delicias. 

141. Nimirum ſapere eft abjeSis, Ic. ] Tranſit 
ingeniosè Horatius ad aliam materiam, nempe, 
moribus corrigendis potius quam verbis con- 
nectendis & numerandis ſtudete jam expedit, 
ibi Flori vitia ſolerter notat. 


146. Si tibi nulla itim, Sc.] 9 


EPISTOLARUM LIEBER U. 2. 


Si vulnus, tibi monſtratà radice vel herba | 
Non fieret Jevius, fugeres radice vel herbA 150 
Proficiente nihil curarier. Audieras, cui 

Rem Di donarent, illi decedere pravam 
Stultitiam ; et cum ſis nihilo ſaptentior, ex quo 
Plenior es, tamen uteris monitoribus iſdem ? 

At ſi divitiæ prudentem reddere poſſent, 155 
Si cupidum timidũmque minus te; nempe ruberes, 
Viveret in terris te ſi quis avarior uno. 

Si proprium eſt, quod quis libra mercatur & ære; 
Quzdam, fi credis conſultis, mancipat uſus ; 

Qui te paſcit ager, tuus eſt : et villicus Orbi [367] 
Ciim ſegetes occat, tibi mox frumenta daturus, 161 
Te dominum ſentit : das nummos, accipis uvam, 
Pullos, ova, cadum temeti : nempe modo iſto 
Paulatim mercaris agrum, fortaſſe trecentis, 

Aut etiam ſuprà, nummorum millibus emptum. 165 
Quid refert, vivas numerato naper, an olim ? 
Emptor Aricini quondam Veientis et arvi, 
Emptum ccenat olus, quamvis aliter putat; emptis 
Sub noctem gelidam lignis calefactat ahenum, 


Sed vocatuſque ſuum, qua populus adſita certis 170% 


Limitibus vicina refugit jurgia : tanquam 
Sit proprium quidquam, puncto quod mobilis horæ, 
Nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc forte ſu- 


{fetus 


585 
$i itudo non levaretur- 
pla vel radice tibi indica 


addicit, ut aint juriſperiti 
75 qui te þ 5 & 
rbii occans ſegetes, 
ut tibi dein triticum wendat, 
te berum ſentit : dats pecu - 
nid mercaris wvam, pulles, 
ova, cadvm vin; ita nimi- 
rum paulatim emis agrum 
 millibus © nummorum 
trecentis wel ampliis "compa 
raium, 
er 


_ interef} ſeu nu · 
Poſeſſor [ 72 4 

veto tien 
ts & Aricini 8.2 co 
medit olus, ' quanwvis aliter 


exiſlimet ; emptis lignis abe- 

premã num calefacit nocr̃em 

| frigidom. Atque ſuum * 

lat uſque ad populam juxta plantatam, quæ certis fnibus dirimit controverfias wvicinerum. Nuꝗi 

veid proprium ali „ quod momento fluxi temporis mutet dominos & in allerius poſſeſſionem 
tranſeat, wel precibus, vel empti 


poris, conſulitur medicus; in morbis animi, 
diflimulatur celaturque malum, nec ullum pro- | glebas 
inde remedium queritur, 
I5t. Audieras,] A Stoicis didiceras, | 
154. Monitoribus iſdem ] Vel cupiditatibus 


161, Occat,] 


dus es dominus, 


IN NOTATIONES. 


Sparſum ſemen terra operit 


verſando & frangendo. 
162. Te domirium 
catur ager & villicus; tu tamen magis dicen- 


ſentit :] Quamvis Orbii di- 


cui ſructus fert ager, & cui 


vel avaris, qui ut rem ſemper augeas, admo- 
nent : quak ſapientia & felicitas una cum opi- 
bus accreſcerent, 

158. Si proprium eft, guod quiz, @c.) Agit 
adverſus ech, qui multos agros emunt, ma- 

m pecunie® vim congerere ſtudent, 

Libra mercatur & ' &re;) Olim rei pretium 

ſeu pecunia pendebatur : poſtea numerari ce 


159. Mancipat] Jus & poſſeffionem cer- 
2 tradit, uſu continuato per tempus lege de- 

nitum. 

160. Qui te paſcit ager, tuns : Tum em- 
ptione tum uſurpatione proprius tibi dicendus 
eſt ager, cujus fructibus uteris licet emptis. 


Cie. 1, 7. Epift. 30. Id cujuſque oft proprium, 


guo guiſque fruitur atque utitur, 


" be per, an olim agrum 
166, Numerato , an olim 7] Qui 
mercatur, fructus quidem fer wth __ 
& futuros emit dato ſemel integro pretio : qui 
vers neceſſarios in diem fructus mercatur, agrum 
emit paulatim numerato pretio & per partes dato, 
167. Aricini] Arieia oppidulum Latii, 
Veientis] Veli urbs Hetruriz, d 
168. 's aliter putat.] Non eſt quod 
inempta dicat olus & _— ilicet eorum o- 
lim pretium numeravit & ſolvit, quando a 
ſolutũ 9 emit. * * 
170. vocat uum, c.] Prolepfis, 
Vide lib, 2. Sat. — 2 — * | 
173. Nunc prece, &c.] Quatuor ifta ſunt rem 
capiendi genera: prece, per donationem precibus, 
officiis, aut ali; ratione captatam ; pretio, em- 


Qqz Permu- 


W 
' 


vel per wiolentiam, aut per 
mortem. Quoniam igitur ne- 
mo. babet uſum perpetuum, 
atque leres beredi ſicut flu - 
frus fluctui ſuccedit; quid 
preficiunt villæ aut borrea ? 

varſum Lucani agri Cala- 
bris adjunti, fi magna par- 
vague abripit  mors nequa- 
guam ruro placabilis ? La- 
Pillos, marmor, ebur, Etruſca 
gra, pifturas, argentum, 
weftes Getulicd purpurd tin- 
Has multi non poſſident 3 qui- 
dam nec cuptunt poſſidere. 
| Quare fratrum alter otium, 
nupas, unguenta babere ma- 
5 quam optima palueta He- 
rodis ; alter autem licet opu- 
lentus agrum - flerilem laberi- 
" 6532 demet igne & womere, à 
primes luce uſque ad veſpe- 
ram; novit Genius, qui co- 
mitatur fidus ortui prefi- 
dens, humane nature Deus. 


: 


Q HORATII FLACOL, 
Permutet dominos, et cedat in altera jura. 
Sie quia perpetuus nulli datur uſus, et heres [598] 
Hzredem alterius, velut unda ſupervenit undam; 
Quid vici proſunt, aut borrea ? quidve Calabiis 
Saltibus adjecti Lucagi, fi metit Qrcus 

Grandia cum parvis, non exorabilis auto? 2 
Gemmas, marmor, ebur, Tyrrhena ſigilla, tabellas, 
Argentum, veſtes Gætulo murice tinctas, 
Sunt qui non habeant, eſt qui non curet habere. 
Cur alter fratrum ceſſare, et ludere, et upgi, 
Præferat Herodis palmetis pinguibus; alter 

Dives et importunus, ad umbram lucis ab ortu 185 
Sylveſtrem flammis et ferro mitiget agium 3 | 
Scit Genius, natale comes qui temperat aſtrum, [869 
Naturz Deus humanæ, mortalis in unum 
Quodque caput, vultu mutabilis, albus, et ater. 
Utar, et ex modico, quantum res poſcet, acervo 190 
Tollam ; nec metuam, quid de me judicet heres, 


174 


181 


ui cum firgulis bominibus interit, faciem babens multiplicem, propitius, & adverſur, Quæ chm 
a Gat, bovis utar, & ex parvo cumulo deſumam gued opus erit 5 nec curabo quid beres de me 


cenſe eat, 


ANNOTATIONES. 


Ftione, vi, erepta veteri domino poſſeſſione, 


ſeu per vim armorum, ſeu per fraudem & ini- 
quas lites: ſorte ſupremg, eum hereditario jure 
obveniunt bona, 
177. Quid vici proſunt,) Quidam legunt, vi- 
tes, id eſt, vineæ. ; 
Calabris Saltibus adjefti Lucani,] Calabriæ 
ariter & Lucaniz opima valde paſcua erant. 
— contiguis illis ad ultimam Italiam regioni- 
bus jam dictum in Epod, 1. x | 
180. Ty:rhera Hilla, Imagines parvas ex 
Hetruria, quam regionem primò incoluerunt 
populi a Tyrrheno Atyos (qui unus e poſteris 
Hercubs) filio nominati, & & Lydia huc deducti. 
181. Getulo murice] Purpuræ florem illum 
tingendis expetitum weſlibus murices (piſciculi) 
in mediis habent faucibus . . . "Precipuus in 
Meninge Aft ice & Gaetuls littore Oceani. Plin. 
lib. 6. cp. 36. De Getulia dixi lib, 1. Od, 23. 
& lib. 2+ Od. 20. a 
183. Alter fratrum] Deſignat Mitionem & 
Demcam fratres, quorum alter in urbe quietus 
degebat, alter ruri duris ſe labotibus exercebat, 
apud Terent, Adelpfm. f 
: 184. Heroiis palmetis] Agris Judæe fertiliſ- 
ſimis, & Jerichuntinis palmis, & quibus opimus 
it proveatus. Illic verò Herodis regia erat. 
T*% lib. 16. Hjerichus campus & montana qud- 
dam circumdatus, gue in amphitheatri ſpeciem ad 
15 75 falmetum, haben: & alias 
ur 


Ipſum declinaf. 1 
== arbores, fed plures palmas: ad fladia cen- 
A 


fur extenditur 


D „ 


$2 . 


ER —_ 8 


Illic etiam wiſuur Herodis regia, & balſami vi- 
ridarium. Inde werd amplus eft reditui & ingen: 
vectigal. Vide & Plin. lit, 5. cap. 7. 


Herodis] Herodes apud Judzos regnavit 
:emporibus Auguſti in partibus Syria: inquit 
vet, Schol. ad Perſii Sat. 5. v. 180. De eo 
nos amplius ibidem. ö 

186. Sil veſlrem flammis]- Rem fusè explicaz 
Virgilius Georgic, 1. v. 84. & ſeq. 


Sæpe etiam fleriles incendere profuit a 
Atque lewem flipulam 2 urere 
ammis, | 
8 3 occultas wires, & pabula terræ 
Pinguia concigiumt : de illis omne per ig nem 
Excoquitur vitium, atque exudat inutilis humor: 
Seu plur es calor ille via, & cæca relaxat ; 
Spiramenta, nevas veniat gud ſuccus in berbas z 
Seu durat magis, & wenas aftringit biantes ; ' 
Ne tenues pluvie, rapidive potentia ſolis 
Acrior, aut Borea penetrabile frigus adurat, 


187. Genius] Numen quod rebus gignen- 
dis præeſt, & ſimul cum naſcente naſci, cum 
moriente mori credebatur. Ammian. Marcell, 
J. 21, Cenſorin. de die natali. Plutarch. lib. 


de interit. orac. &c, 


189. Albus, & ater.] Duplicem evique genium 


veteres aſſignabant, bonum & malum. Bruto cu- 


banti narrant obſervatam olim ſpeciem corporis 


horrifici, & quærenti, quis Deus vel 


homo eſſet. 


EPICSTOLAIUM LIIEN II. 2. 
Qudd nos plura datis invenerir:” et tamen idem 
ire volam, quantum fimplex hil arſſqque nem 
ſerepet, et quantum diſcordet pareus a] 
Diſtat enim, ſpatgas tus prodigus, am neq; farhprom | 
Invitus facias, neque' plura parare labores: 19 — 
| &c:potiis, page ut ſeſtis Quinquatribus, um 

xiguo grat6que fruavis- tempore raptim. 

Pauperies, immunda procul domus abſit: ego, utrum 


Nave ferar magna an parvã, ferar unus et idem. (57 


D 


Non agimur. tumidis velis Aqvilone ſeeundo: 701 
Non tamen adverſis ætatem ducimus Auſtris: 
eg Virtute, loco, re, 


Viribus, ingenio, f | 
err ptimorum, extrẽmis uſque 

on es avarus.z abi, d? entern 
Cum vitis fugere N carer tibi 
Ambitione? caret mortis formidine, 


Somnia, terrores magicos, miracula, ſagas, 
Nocturnos lemures, portentique Theſſala rides ? 


+ witia cum ills abſunt F num liber e animus ambitione wand, 
nunquid ſpernis inſomnia, magorum terriculamenta, prodigia, weneficas, umbras noflurnas, & 


Toa 


ANNOTA 


& quid vellet; reſpondiſſe, Malus 
ſum ; hodiè me ad Philippos videbi 
tus intrepidè : Videbo, Plutareh. 

192. Plura datis) A Mæcenate, ab Auguſto. 

193. Simplex] Non ſumptuoſus aut predigus, 
at bilaris & honeſtè bonis utens, 

197. Puer ut feſtis Quinguatribus,] Pleni & 
libera mentis hilaritate, quemadmodum pueri 
hilariter omninò tranſiguat dies feriatos fibi 
conceſſos in Quinquatribus. 

Quinguatribus, ] Quinquatria vel potius Quin- 
quatrus pluralis numeri, dies erant fefti in hono- 
rem Minervæ, quibus a ſtudio vacabant pueri, & 
minerval ſuis magiſtris deferebant. Nomen vel a 
dierum numero, qudd celebrarentur quinto die 
poſt Idus. Varro 5. de L. L. Gell. lib. a. cap. a 2, 
& c. vel quod ed die Minerva ædes in Aventino 
conſecrata fit. Feſtus, Alii aliter, Ovid, Faſt, 3. 


na diet media off, & fiunt ſacra Minerve ; 
Nominague 4 junfiz guingue diebus habept. 


201. Non agimur tumidis, &c.] Allegoria. Id 
eft, Ego non opes habeo ingentes, nec ſumptuoss 
vivo: at nec paupertate conflictor, nec ſordido 
victu immundam aut miſeram ætatem ago, 

208. Somnia, terrores, &c.] An ſapienter & 
fortiter contemnis vana queque terriculamenta ? 


tuus genius 
Cui Bru- 


| 


lam Gaul | 
peQus inani 200 


' trere fludeas : qui” po- 

— m utaris deinceps. 

revi & jucundd ætate, ficut 

er tis Quingquatribus, 

res familiaris inops aut 

1 fit: _ eu = 

ſr exigu2 cy veDars 

riores, 5 ow” EE 


t quidem pelis feror pro- 
FEE 
is 8 =_ diefito, wi- 

. Pp 110 G 
> "grads, fatuartbus, 


ultimis antecedo, Non awvarts 
et; euge: Quid? an cetera 
timore mortis, & iracundid ? 


et ird? 


TIONES, 
209, Lemures,] Perf, Sat. 5. v. 185. nigros 


lemures vocat: id eft, umbras ſeu larvas, qui- 
bus noctu infeſtantur domus : quas procuran- 
di ſeu expiandi rationem docet Varro lib. 1. 
de vita pop. Rom. Ovid. Faſt, 5, Vide Pl n. 
lib, 7. Epiſt. 27. in qua * refert ejus 
generis phantaſmata tum ſuis tum aliorum o- 
culis obſervata, Erat Athenis, inquit, ſpatieſa 
domus ſed infamis & peſtilens. Per filentium no- 
His, ſonus ferri, & fi att anderes acriùs, firepitus 
vinculorum, longids primo, deinde proxime redde- 
batur : mox apparebat idelon, ſenex macie & ſgua- 
lore confectus, 22 barbd, berrenti capillo, 
cruribus » manibus catenas gerebat gua- 
tiebatgue. Inde inbabitantibus trifles dirægue no- 
Ces per metum wigilabantur, &c, 

Portentague Theſſala, &c,] Miracula perpe- 
trata a Theſſalis per artem magicam & venefi- 
cia, quibus ii maxime pollebant, 3 Medes e- 
docti, ut aiunt. Plimus lib. 30. cap. 1. magiam 
apud Theſſalos propagatam ſcribit. Hine & 
mulier Theſſala, pro maga & venefica, in pro- 
verbium abiit. 

Tbeſſala] Theſſalia pars foit regni Mace- 
donic1 perampla, quanquam diſtincta regio, inter 
Peneum fluvium ad Boream, & Thermopy- 
las ad Auſtrum, ab occidente Epirom habet. 


Vide Ca}, Rhodig, lib. 27. cap. g. & feq. . 


dus inclyta. 


Ejus precipua urbs Lariſſa fuit, Achillis natali- 


244 


Natales 


Q. HORATI 
Natales grate; 
Lenior et melior fis accedente-ſeneRa ? 
Quid te exempta juvat ſpinis de pluribus una? 


588 

num Alerhe⸗ anno tuos ＋ 

cenſes ? an indulges - amicis 
fob 


an jngraveſcente tate 
nignior ac probricr # 
verd guid tibi prodeſs unum 


de multis ſpinis avulfiſſe ? Si 
weſcis bens wivere, da locum 
melioribus : 


is edifti & bib 4 jan 
— 1. ut 4 4 jun 


Rideat, et 


Vivere fi rectè neſcis, decede 
Luſiſti ſatis, ediſti ſatis, atque bibiſti; | 
, Tempus abire tibi eſt : ne potum largiùs æquo 21 I 
et pulſet laſciva decentius ætas. 


L'FLACCT -- | 
numeras? ignoſcis amicis? 210 


[#2] 


peritis. 


Pluſculum te laſcivienten derideant & exagitent juvenes convenientibs loſcivientes, 


ANNOTA 


210. Natale grand numeras F] Libenterne æõ- 


tatis annos recenſes? an non horres mortis ac- 
cedentis mentionem ? hoc enim puſilli eſt a- 
nimi. 

211. Lenior & melior fit accedente ſeneftd P] 


Tunc certè, aut nunquam, minui debent animi 


TIONE S. 
7 OY TEES 2422 2 


4 arch uid prodeft avaritiam expugnaſſe, 
bh ambitio, fi ira, metus, ſuperſtitio, animum 
adhuc tuum obſident & cruciant ? 


214- = of of winding Ls OY 


perturbationes, tum deferveſcente ſanguine, tum 
uſu rerum & ſapientii 


- 
3 8 


une 


* * — 
1— — 


2 
8 


ki : K T * — 


2 
. 
. 


Q. HORATII FLAC 


E PISTOLS. 


K 
pIS ONE S: 


ARTE POETICA LIBER. 


YE U Demetrio Phalerea, ſeu e Neoptolemo Pa- 
rio, ſeu potius ex Ariſtotele, ſeu e proprii inge- 
nii acriſque judicii fecunditate, ſagacitate, opi= 

bus hauſerit potiſſimùm Flaccus nofter ; cert? eminentiſ- 
ſima queque ſcribend: carminis precepta hoc libello com- 
plexus eſt. Attamen Artem Potticam vix appellem cum 
Duintihano G- aliis : malim verò Epiſtolam nuncupare 
cum nonnullis eruditis; tum ob inſperſum identidem ſati- 
ricum ſalem, tum ob preceptiones aut carptim aut ſaltua- 
tim datas. Hinc enimverd animo meo conſilium pridem 
ſubjit, ordine quodam adhibita illuſtrare hanc Horatii 

gartem 3 


: 
: 
—  — — . . —— RCCCC TR CN”  ——_S 


[ 590 |] | 
partem; fi quod eft eximium illuftrari potęſt. Liberali- 
ter accipe, Lector, opellam hanc meam ; dico libellum, 
quo Epiſtolam ad Piſones in Artis Pottice formam ut- 
cunque redigi, olim jam editum, nunc vero d me recog- 
nitum rurſuſque tibi propoſitum. 


— 


— — — 
— 


— „ WW 
* * * A - 7 4 : " * F 4d * 1 4 ; 


Q. HORATII FLAC 


N OEM 
ETC 
i425 DE 


ARTE POETICA LIBER. 


mano capiti cervicem pictor equinam CM TERPRETA PIO, 
1 Jungere fi velit, et varias inducere plum | ,, $f pid nan Zur 
Undique collatis membris, ut turpiter atrum gue plumas apponat membris 


Deſinat in piſcem mulier formoſa ſuperne z bine & inde colleBtis, aded ut 
Spectatum admiſh riſum teneatis, amici? 5 — — — 
Credite, - Piſones, iſti tabulæ fate librum chinnes cobjbere | poſſitis, 6 


Perſimilem, cujus, velut ægri ſomnia, vane ad” ſpefandung. intro- 
Fingentur ſpecies: ut neg pes, nec caput uni 2e credite famin 
Reddatur forma. Pictoribus atque Potis + -|cujur- feat is inſure 
via 2 conflabuntur z ità ur nec Anis nec principium ad unum quid — 


ANNOTATIONSS | 
1. Humano capiti, Sc.] Per ridiculz & Calpo Num filio 3 unde poſte3, Yor 6 Pompi- 
monſtroſæ cee al primo loco] Ii is, Porrd ſeribit Horatius ad patrem 
docet Horatius, uniforme opus, ejuſque partes & ad filios Piſones, prieſertim verd ad hoe z 
homogeneas eſſe oportere; tum ut cohereant & | quorum pater L. Piſo Conſul cum Druſo Libo- 
conveniant univerſa & fingula, tum ut ad quid] ne, anno U. C. 738. Auguſto gratioſus extitis, 
unum omnia reſpondeant. Vide Ariftot, Post. aliiſque muneribus in Rep. egretzie perfunRus 
cap. 1. & ſeq. . fest cterùm literarum ac literatorum impenes 
3. Undigue collatis] Diverſorum animalium amans. þ | 
membris corpus unum monſtroſum conflantibus, | 7, /Zgri ſomnia,] Corruptis morbo perturba- 
6. Piſones,} Horum familia Rome 4udum| tiſque humoribus, cerebroque mal affecto, por- 
nobilis ac numeroſa, Calpurnii vocati ſunt al teatoſa ziguuntur inſomnia. 5 


Quid- 


P * 
4 
; - 
his * ; * 
x . 5 1 VN 
E P 2 » 7 0 * 
= Y o * : * * 
1 - 
5 " — 5 1 * 
* » * 
5 : * » 
. 


e U A DATES de OE ee 
n 


592 


* libuit | etiam 
— ateor ; _—_ in- 
dulgentiam pet imus ægud & 
largimur : werim non aded ut 
aſpera mitibus, angues volu- 
cribus, agni tigribus ſocientur. 

Tritiis grandibus ſape & 
magnificis ſubjunguntur unus 
wel due centores 22 

i to refulgeant ; guan ; 
21 "ys aum Di 
arg, rivulus fer amæ noi cam 
pos decurrens fluwius Rbenus, 
iris, At non erat tunc aptus 
His locus, Et fortafſe 16: 
pingere cupraſſum. Nuerſum 
vers iu, ft pacto pretio pin 
gerdus eff homo fretie nave 
emergers nudus * amphora 
fermari ceepra e; cur rota 
revolutd urceus prodit ? Deni 
gue ſimplex & unum plane fi 
id guod componis. 

O pater, & juvenes patre 
dignt, nos potte ut plurimùm 
imagine rei faliimur, Si 
conor ef]: brevis, obſcurus eva» 


QHORATH FLACCL;  _.. 


Quidlibet audendi ſemper fuit qua poteſtas. 19 
Scimus, et hanc veniam petimüſque damuſque 


viciſſim: 8 
Sed non ut plaeidis cotant immitia, non ut 
Serpentes avibus geminentur, tigribus agni. 
Incceptis gravibus plerumque et magna profeſſis 
Purpureus late qui ſplendeat unus et alter 15 
Aſſuitur pannus; eùm lucus et ara Dianæ, 
Et properantis aquæ per amcenos ambitus agros, 
Aut flumen Rhenum, aut pluvius deſeribitur arcus. 
Sed nunc non erat his locus: et fortaſſe cupreſſum 
Seis ſimulare: quid hoc, fi fractis enatat exſpes 20 
Nav. bus æte dato qui pingitur ? amphora ccepit 
Inſtitui; currente rota cur urceus exit? 
Denique fitquidvis fimplex duntaxat et unum. 878] 
Maxi na pars vatum, (pater, et juvenes patre digni) 
Decipimur ſpecie recti. Brevis eſſe laboro, 25 
Obſcurus fio; ſetantem lævia, nervi 
Deficiunt animique :* profeſſus grandia turget : 
Serpit humi tutus nimiam timiduſque procellæ. 


[#79] 


do. Folita conſectanti ſpiritus 
& wires haud ſuppetunt i qui 


Qui variare cupit rem prodigialiter unam, 


* 


wult logui ſublimia, turgidus fit : ſecurus nimis & ardua metuens fit bumilis ; qui rem unam plus 


&&guo wariare nititar, 


ANNOTA 


132. Sed non ut placidii] Nec pictor, nec poeta | 


debet fingere unquam nature repugnantia. 
14: Inceptis gravibus] Precipit vitandas di- 
greſi:on*s {utiles & ineptas; atque locos commu- 


nes intempeſtivè haud tractandos: quem ad ſco- 


pulum ſrequenter impingunt illidunturque pce- 
taſtri. Vice quam aptè & quam non prolixe Vir- 
Eilius deſcribat peſtilentiam, Geor, 3. famam, 
En. 4, &c. Lucanus contra more ſuo omnia 
Penit in exceſſu. Scal, I. 5. e. 15, Idem de eod. 
I. 6. e. 3. Lucani effrenis mens, ſui inops, ſerva 
Smpetus, atgue idcirco immedica, raptague calore 
Saul & c ipſum rapiens. * 
15. Purpureus late gui, &c.) Non magis 
ſplendet carmen locis communibus perperam 
traQtatis, quam veſtis aſſuto centone purpureo. 
Vide ſupra I, 2 Epiſt. 1. 73. 
16. Laces: & ara Diane, ] Nemus Aticinum, 
ubĩ ara Dianz ſacra: quæ poetis materia fre- 
quens, tum ob amenitatem, loci, tum ob Diane 
Tauricæ Oreſtiſque miram & fatalem hiſtoriam 
multiplicis argumenti ſertilem. 
18, Fumen Rbenum, ] Hoc celebrare affecta. 
bant in gratiam Aug. Cæſaris, cujus ibi victoriæ 
multe & preclarz. Suet. Octav. c. 21. & Dio. 
Flavius arcus.] In eo deſcribendo ſepids in- 
ſulss mo abantur imperiti; at rard & paucis 
Vargilius Eneid. 4. v. co. | 


TIONES. 


20. Si fractis enatat exſpes] Mos erat naufts- 
gorum, pictum in tabella nauftagium circumferre 
ad corrogandam flipem, Vide Perſ. Sat. 1, 
v. 89. Juvenal. Sat, 14. v. 301. & ſeq, 

21. Anpbora cepit Inflitui, c.] 
vas grande, urceus vas exiguum, notant principium 
gra ve paulò poſt in minuta & levicula abiens & 
evaneſcens. Iſto loco utuntur S. Hieron, ad Læ- 
tam, aptius autem Sidonius Apoll. Epiſt. 16. 

22. Currente In operis progreſſu. Me- 
taph. a rota figulari, | | 

23. Quidvis] Al. guodvis. 

25. Brevis 4 labore, Ob ſcurus fio :] Quintil, 
I. 4. c. 2. Nimium corripientes omnia ſequitur obſcu- 
ricas, Summorum pot tarum eſt magnum ſen- 
ſum paucis efferre. Virgil. —_— 3. v. 11. 

. Campos i Treja uit. 
Perſ. Sat. v. 38. x hy | 
Virtutem wideant, intabeſcantque relifia. 

26, Sectantem levia nervi Deſſciunt] Senten · 
tiarum majeſtas, ſpiritũs poetici vis & altitudo 
ſæpe deeſt: deeratque verſibus Neronis à Perſia 
deriſis, Sat. 2. 

27. Prefeſſus grandia turget :] Magniloquen- 
tia orationi inflatæ affinis eſt, 

28, Serpit bumi tutus] Qui non audet afſur- 
gere, tepat neceſſe eft, Id vitii habent Valer, 
Flacc. Argon. Silius Italic. &c. 2 

29. Qi variare cupit] Varietate carmen Jucet 


Delphinum 


12 


| Þ ak 6 


DE ARTE POETI 
Delphinum filvis appingit, fluctibus aprum. 30 
In vitium ducit culpæ fuga, ft caret arte, 2 
A milium circa ludum faber imus et ungues 
Exprimet, et molles imitabitur ære capillos, 
Infelix operis ſumma, quia ponere totum 
Neſciet: hune ego me, fi quid componerecurem, 35 
Non magis eſſe velim, quam pravo vivere naſo, 
Spectandum nigris oculis, nigr6que capillo. 
Sumite materiam veſtris, qui ſcribitis, æquam 
Viribus : et verſate diu, quid ferre recuſent [$75] 
Qud valeant humeri, Cui lecta potenter erit res, 
Nec facundia deſeret hunc, nee lucidus ordo. 41 
Ordinis hæc virtus erit et venus, aut ego fallor, 
Ut jam nune dicat, jam nunc debentia dici 
Pleraque differat, et præſens in tempus omittat. 
Hoc amet, hoc ſpernat, promiſſi carminis auctor. 
In verbis etiam tenuis cautũſque ſerendis, 46 
Dixeris egregiè, notum fi callida verbum 
Reddiderit junAura novum, ft forte neceſſe eſt 
Indiciis monſtrare recentibus abdita rerum, 
Fingere einctutis non exaudita Cethegis 50 
Continget : dabitütque licentia ſumpta pudenter, 
Et nova ſactãque nuper habebunt verba fidem, ſi 


CA. 593 
deſpbinum fivis, aprum mari 
appingit. Ia witium im 


88 „Nins 


Ignobilis flatuarius 'ad E- 
milranum ludum habitans un- 
gues ac tenues capiilos ere fin- 
ge optimè, opus tamen da- 
it  inconcinnum, quia totum. 
perficere neguit. Huic ego 
fimilis eſſe guidpiam ſcribens 
tam nolim, adm nigris ooults 
& capillis ſpecieſus indecors 
eſſe na ſo. 
Nuicungue aligrid componi- 
tis, eligite materiam wiribus 
weſtris parem 7 d: ve per pen - 
dite guid poſſitis & quid ne- 
weatis exequi. Qui rem ſoler- 
= — *. — ela- 
et ion & pulcbrd diſpoſitione. 
Ordinis, ut optnor, bac er it 
vis & per fectio; ut jam guars 
dam dicat, flura verd qum 
jam dicenda videatur alium 
in locum reſervct: alia aſſu- 
mat, alia relinguat ſcriptor 
poematis polliciti. 
Porrò in wocibus pr 
dis ſobrius & pruders, præ- 
clare dices, fi ſolers conjunttis 
novam fecerit dictionem wil 
arem ; quod , oporteat ret 


olfiruſas exprimere ſgnis inſolitit, Ticebit procudere verba juccinfiis Cerbegis iran ia: 
licentia concedi werecunde uſurpata. 4 Voces autem recentes & neve locum obtinchunt, 1 4 


ANNOTATIONES. 


ac deleQat : at ſi preter modum illa fit, tam 
prodigiola videbitur, quam delphinus in ſilvis, 
aper in mari pictus; quique fic vel tabellam 
pictor vel carmen pocta infignire geſtit, ridiculus 
evadit, Profana figmenta ſaeris rebus inept? 
interſerit Sannazarius, 


32. /Emilium ludum] Ludum gladiatorium 


ZEmilii, | 
37. Nigris oculis, @c.] Hi olim in laude 
erant, ut alibi dictum eff, 


33. Sumite materiam] Tertium præceptum quod 
efle primum debuit, inquit Scaliger Post. I. 6, 

42. Ordinis bec wirtus] Quarto de ordine, 
quem ſane muti/2 docet. of Scalig. modò cit. 

43. Jam nunc dicat, &c.] Hiſtoria rerum ſe- 
riem enarrat ſecuncQm ordinem temporum : at 
contra poẽſis artificioſam requirit rerum diſpo- 
ftionem, Patet ex Homeri Odyſlei, & Iliade. 
Sic in Virgilii Æneide liber primus eſſe debuiſſet 
qui ſecundus eſt, & tertius eſſe qui eſt primus. 
Vide poſteù verſ. 146. & ſeq, 


t opinione non ref] 


of * 

46. In verbis etiam tenuis] Jam de partibus 
elocutionis. Verba licet nova facere; ſed mo- 
dus ſervandus. Cic, in Bruto, Quintil, I. 1. c. 5. 
Nova werba non fine gu: dam periculo fingimus, &c. 
Gell, Lt. e. 12. Qucd & C. Caſare excellentis in 
genii ac prudentie wire, 1. lib, de Analegid ſerię- 
tum ei, habe ſemper in memoria atque in pectore, 
ut ranguam ſcopulum fic fugias inauditum at 
inſolens werbums & pauld ame ; Vive moribus 
præteritis: 2 verbis pra ſentibus. 

48, Jundtera] Sive in verbo & duohus com- 
poſito, ut, peliminium, welivolum mare, ſoltiva - 
gus, feedifragus ; five in oratione, ut arborum 
come pro follis, Epod, 2. & hic v. 68. fignatum 
preſente not nomen t ubi noe voces novitatis 
habent gratiam, & quaſi novam giftionem fa- 
ciunt per juncturam non vulgarem; Vide 
Macrob, Saturn, 1. cap. 4. & 5. 5 
50. Cinctutis Cethegis] M. orn. Cethegum 
Tullius in Bruto inter priſcos oratores numerat g 
cinfutis, veteti more ſuceinctis, aptat2 infra 


45: Promiſſicarminis] Did ante exſpectati, quod pectus tunici. Epentheſis. Vel, i cinctu ſcilicet 
| atina exploditur. 
3 


Gabino, fit einctu tus. 
_ Graco 


p CO 2 _ * 
2 - 
„„ ¶—— — CR : „„ ä R 


= 0:3 


ORATTHI FLACCI 


Graca origine deriventur Gheco fonte cadant,parcedetorta. Quid autem[#77] 


paulu.im de, b 


Quare ved Cecilie ae Cæcilio, Plaut6que dabit Romanus, ademptum 


Plauto indulgebunt Romani 


Virgilio, Vari6que f cur acquirere pauca. 55 


guod Virgilio & Vario ncga-· Si poſſum, invideor z cum lingua Catonis et Khni 


verint ? Quare wetabor ego; 


i valeo, quapiam propegart ; 
guandoguidem — 
Ennii ſermo linguam Roma- 
nam locupletavit, inauditaguc 
rerum wocabula induxit ? Cer- 
te licuir ſemper ac licebit pro- 
Ferre difiones uſu comproba- 
ta 


no arboribus folia mutan- 
tur, & vetera decidunt ; fic 
antiguarum diftionum autto- 
ritas cbſoleſcit « nuper autem 


Sermonem patrium ditaverit, et nova rerum 
Nomina protulerit? Licuit, ſemperque licebit 
Signatum præſente nota procudere nomen. : 
Ut ſilvæ foliis pronos mutantur in annos 60 
Prima cadunt: ita verborum vetus interit ætas, 
Et juvenum ritu florent modo nata vigentque. 


— wortente inw= Debemur morti nos, noſtrãque; five receptus 


Terra Neptupus, claſſes Aquilonibus arcet, 
Regis opus; ſteriliſve diu palüs, aptãque remis, 65 
Vicinas urbes alit, et grave ſentit aratrum: [378] 


frodufie quaſi juvenes flore- Seu curſum mutavit iniquum frugibus amnis, 


ſcunt ac vigent. Homines bu- 
manaue morti ebnoxia ſunt. 


DoQus iter melius: mortalia facta peribunt, 


Ind mare terrd receptum, re. Nedum ſermonum ftet bonos, et gratia vivax. 
gale opus, navigia d wentis| Multa renaſcentur, quæ jam cecidere; cadentque 70 


tuetur, palus autem antea fe- 
rilis & navigabilis jam pro- 


aptiori alveo deduftuss Mortalium 


Quæ nunc ſunt in honore vocabula, ſi volet uſus, 
pinguas nutrit civitates & womere proſcinditur. Sic fluvins curſum 


ges devaſiantem convertit, 


ra interibunt : tantim abe ut werborum decor & vit 


Permaneat. Plerumgue dudum ol ſoleta reviviſcent : & guæ nunc wigent abrogabuntur, ii waluerit 


ui, 


ANNOT A 
53. Graco fonte cadant,] Qualia, ephippium, | 


TIONES. 
59. Signatum præſente not] Metaph, 2 fe 


trielinium, propola, bibliotheca, exantlare, &c, |nummaria, 


54. Cacilio,] De eo poets lib, 2. Epiſt. x. 


59. 
— Plauto] Lib, modd cit, Epiſt. cit, verſ. 58. 
170. 

. $5. Virgilio,] Hie Latinorum pottarum co- 

ryphæus intulit quædam inſolita ; lychni, ſpe- 

la, Thyas, trieterica Bacchi Orgia, &c, 

Vario, ] De eo I. 1. Od. 6. & I. 1. Sat. 5, & 8. 
6. Invideor;] Dum agit de fingendis novis 

vocibus, ipſe fingit hanc appoſitè, invideor, pro 

mihi invident, 

Catonis] Hie tempeſ i vum primus dixiſſe fer- 
tur, Cic, 3. de fin, Si Zenoni licuit, cùm rem 
aliquam inveniſſet inauditam, inufitatum gucque 
ei rei nomen imponere, cur non liceat Catoni ? De 
eo jam ante non ſemel. 

Zuni] Lib. 1. Sat. 13. & I. 2. Epiſt. 1. Ovid. 

Ennius ingenio maximus, arte rudis. 

$7. Nova rerum Nemina protulerit ?] 
qnidem eo tempore uſu comprobata ſunt, 

" 68, Sem pergue licebit, Sr] Quintil. cit. lib. 1. 
c. 5. ita ſcribit : Nova indu#fa fi recepta fint mo- 
dicam laudem afferunt, repudiata etiam in jocot 


* 


Precudere] Al. Producere. 
63. Sive receptus Terrs Neptunus. ] Portus qui- 
libet, vel portus Julius apud Bajas, immiſſo in 
Lucrinum lacum mari effectus. Sueton, Ofav, 
cap. 16. Dio lib. 48. Virgil. Georg. 2. v. 161. 
An memorem portus, Lucrinoque addita 
clauſtra, 
Atque indignatum, Se. | 

65. Regis opus;z] A Julia Cæſare inchoatum, 
ab Augufto perfetum, Sueton. modd cit, Plin. 
lib, 36. cap. 15. ; 

Steriliſque din ow &c.) Pomptina palus in 
Campania, T. Liv, Epit. lib, 46. Pomprine 
paludes 2 Corn, Cethego Conſule, cui ea provincia 
ebvererat, fitcatze ; agerque ex iis faftus, &c, 
66. Vicinas urbes] Setiam, Privernum, Ter- 
racinam, &c, 5 

67. Ses curſum mutavit iniguum] Tibetis 
olim per Velabrum fluens, in alveum aptiorem 
deductus Auguſti jufſo, nè urbi agriſque amplids 
mala & perniciem exundans inveheret, 

70. Multa rena ſcentur,] Lib. 2. Epift. 2. v. 
115, Quintil, cit. lib, c. 6. Verba d vetuſtate re- 


exeunt : audendum tamen : nqmque, ut Cicero ait, 


ctiam gue fprimd dura viſe ſunt, uſu molliuntar, 


it a not tores babent, ſed & 
—— — 


Quem 


r 


88e 1 


6 


D BAR TE: 


Quem penes arbitrium eſt, et jus, et norma loquendi. 
Res geſtæ regũmque duc umque et triſtia bella, 
Quo ſcribi poſſet numero, monſtravit Homerus. 


Verſibus impariter junctis querim 


P'D/ETOTC A. oa 
— ſermetnt” ane 

A & modus, — 

oftendit quo metro 

a debeam fade & bella princi- 

onia primùm, n & imperatorum; Verfibus 


Poſt etiam incluſa eſt voti ſententia compos. 96{""*9%*%u: eee ſeriprar- 


Quis tamen exiguos elegos emiſerit auctor, 


res ty 5 
Quiz verd 


Grammatici certant, et adhuc ſub judice lis eſt. 87g ei ediderit elegias, Gra 


Archilochum proprio rabies armavit iambo. 
Hunc focci cepere pedem,grandeſque cothurni, 80|eroverfa, 
Alternis aptum ſermonibus, et populares 
Vincentem. ſtrepitus, et natum rebus agendis. 

Muſa dedit fidibus divos, puer6ſque deorum, 
Et pugilem victorem, et equum certamine primum, a pepuli, 
Et juvenum curas, et libera vina referre. 

Deſcriptas ſervare vices, operumque colores, 
Cur ego, fi nequeo ignor6que, poeta ſalutor? 


matici non conſentiunt ; argue 
integra etlamnum manet con- 
Avrchilocham ira 
armavit iambe Hunc 
pedem nſurplrunt comædia &f - 
ira 742 tanquam idoneuns 


85 — 9 75 lyricis verſi- 
atbletam victorem, eguum 
curſu priorem, * 


% . - & " 
Cur neſcire, pudens prave, quam diſcere malo? Quad. 1 — ER 


rietates & proprietates neſcio, 


nec valeo obſervare, guare pocta vocor F quare per malam verecundiam ignorare mals quam diſeere Þ 
ANNOTATIONES. 


leFatione, Nam auforitatem antiquitatis — 
& quia intermiſſa ſunt, gratiam novitati Aimilem 
parant, Sed opus eft mode. . » nec utique 
ab ultimis & jam obliteratis repetenda tempori- 

bus Se. ö 
72. Jus, & norma loquendi.] Gall. lib. 12. 
eap. 13. Conſuctudo omnium domina rerum, . 
2 Quintil. cit, lib, x. cap. 6. 
ti 


Ridicul, e it, malle ſermonem 
Ant, — 2 — ed — of 
8 wn f 


r01co, * . * . 
75. Verſibus impariter junct it] Elegiacis, quo- 
rum alter hexameter, alter pentameter. 
Querimonia] Apte quidem: nam ut — 
lugentis fractus & debilis, ſic Elegiz numerus 
quaſi fractus & claudus. Theod. Marci. 
77. Exiguos elegos] Quorum ſtylus magis te- 
ner & humilis eſſe debet, quam altus & magnus, 
Pater ex Ovidio, Catullo, Tibullo, Propertio. 
Autor, ] Callinoum Epheſium alii dicunt, alii 
Naxium, alii Colophonium quendam, ſeu T 
andrum. Vide Ifidor. lib. 1, cap. 38. 


Iambicum invenit ſtimulante ird. De eo inſ eo 


Epod, 6, Ovidius in Ibin. 


$0. Cocci, eotburni,] Hi tragedorum, ill] co- 
madotum calcei, Synecd. grandes : tum quad 


revera alti z tum qudd tragic res grandes, ſub- 
limiſque earum ſtylus: à Sophocle inductus 
primo in ſcenam cothurnus; teſte Servia in 
Virgil, Ecl, 8, ; 
81. Alternis J. Wia ſepd Tambicus 


verſus imprudentibus nobis excidit, & quod ora- 
tioni ſimillimus, hinc prepter fmilitudinem weri- 
tatis in fabulis adbibetur. Cic, de Orat, 3. Ari- . 
tot, Poet. C. 4. . 

82. Populare: Vincentem ſtrepitus, ] Gravitate | 
propria vel altids fonantem, vel etiam compri- 
mentem ftrepitus populi. | 

Natum rebus agendiz.] Ob naturalem motum | 
& ſaltum, Cie, Orat, Quintil, I. g. c. 4. cert2 ai 
verſus fluere, at Iambieus per ire videtur, 

83. Muſa dedit] Pindaro, Alezo, Sapphoni, ' 
Anacreonti, Simonidi, &c, necnon & Horatio, 

34. Certamine] Olympico, 7 

85. Libera vina] 1 
convivia in quibus licet cuique quodcunque libet 
loqui citra invidiam, 

86. Vice,] Varias dotes, affectiones, diſeri- 
mina; vel » diſpoſitionem materiz ex arte 
variam, &c, Ergo Claudianus, Auſonius, & 
alii, verſus magis quam carmen fetere, | 

Colores,] Varium ftylum, modo ſublimem, 


loribus; fic argumenta varia diverſo ſtylo, varia 


79. Archilochum] Hie amarulentum 2 remiſſum. Ut in piQura diverſa diverſis 


Tinta Lycambeo ſanguine tela feram. 


dictione, & propriis una quæque dotibus exor- 
ta diſtinguuntur. Vide Quintil. I. 12. c. to. 


Verſihus 


596 


magnat tradtans. Sua cuigus propria lex, ſuns 


O. HORATI 


þ # by N v 
* * Ly 
1 


I FLAC CI 


Res comica non debet ferri Verſibus exponi tragicis res comica non vult. 


werfebus tragicis. Pariter Thy- 
eſtæ cena recuſat exponi dicki. 
one bumili 


Indignatur item privatis ac prope ſocco 
fer? comicd. Dignis carminibus narrari cœna Thyeſtz. 91 


(8 


Omnia proprium ibi licum ob- Singula quæque locum teneant ſortita decenter. 


tineants Aliquando, tamen 
comedia wocem attollit z & 


Interdum tamen et vocem comcedia tollit ; 


Chremes iratus alto -ſermene Iratũſque Chremes tumido delitigat ore; 


altercatur, 
rragicus dolet bumili dict ione. 
Telephus & Peleus ambo en- — 
in & epentes reſpuunt voce Projicit ampul 
tumidas 
unt ſoo lufu commovere a- 
nimum ſpectalorii. 


. Non ſefficit 
endida #1 
— 2 guo woluerint 
impellant mentem audientis, 


Sieur ridentibus arridet be- Primum ipſi ti 


minis  wultus, ita logentibus| Telephe, vel Peleu : male fi mandata l 


adflet, Si vis me lacrymari, 


flere - temet primim porter, Aut dormitabo, aut ridebo. Triſtia m 


tunc arumnge tu movebunt Vultum verba 


& nonunquam Et tragicus plerumque dolet ſermone pedeſtri. 9 
Telephus et Peleus, ciim pauper et exul uterque, 


las et ſeſquipedalia verba, 


magnat, fi crpi- Si curat cor ſpectantis tetigiſſe querela. d 
Non ſatis eſt pulchra eſſe poë mata: dulcia ſunto, 
ut carmina Et quocunque volent, animum auditoris agunto. 

nt + ſint etiam Ut ridentibus arrident, ita flentibus adflent 


Ion. 


Humani vultus. Si vis me flere, dolendum eſt [881] - 


biz nunc tua me infortunia ledent, 
ueris, 
um 105 
decent, iratum plena minarum, 


ne, 0 1 e — Ludentem laſciva, ſeverum ſeria dictu. 
3 "- 2 Format enim Natura priùs nos intus ad omnem 


natura primo 1 rum animum componit ſecundian 
. ANNOTA 
89. Verſibus exfoni tragicis, r.] — 2 


magniloquentia rebus comicis humilibus haud 
eongruit, Sic etiam ſlylum mediocrem Coma- 
diæ idoneum reſpuit Tragedia, res nimirdn 


decor eft : nec Gomaedia in cotburno, nec Trageedia 
ſecco ingreditur. uintil. 

90. Privatit] Vulgatibus, plebeiis, Magi« 
ſtiatu fungentes appareant ſublimes, privati con · 
tia humiles, 

91. Cena Thyefte.] Synecd, pro qualibet ma- 
texi3 tragediz api, De Thyeſte lib. 1. Od. 6. 
& 16. item Epod. 3. Vide Senec. Trag. 

93. Interdum tamen, &fc.) Si quid infandum 
horrendumve fit deſcribendum, vocem debe: 
attollete comeadia, ſtylumque aptum adhibere. 

94+ Tratuſque Chremes] Vide Terent. Heauton- 
timor. Act. g.. Scen. f. item Adelph. Ad. 5 
necnon Donat. Ibid, ſupra lib. 1. Sat. 4. 

ä —a pater ardens 
7 le delet ſ. deri. 

» Trazicus ue dolet ſermone ri. 
G enimverò — grandia "ws ea 
fit ? Itaque meras nugas effutit Hecuba apud 
Senec, Troad, cum tam multa & tam magnz 
dolens proloquitur : Apage gui frigidum ſeptena 
—— pandentem , G. : 7 
aptè contri apud Eur ipidem. 

95. Telepbus] Hic Myſorum rex ad inopiam 


_ Triffi wultui maſia werba conveniunt, irato minacia, laſcivienti procacia, ſevero ſeria, Etenim 


: 
- 


TIONES. 


prebuit. Suidas, a « 
Peleus. ] Tragicum aliud argumentum. Achil- 
lis pater a civibus vel ab Taco pulſus & 
exagitatus. ä 
97. Projicit ampullat, c.] Inflatas dictiones 
przeſenti rerum ſtatui minime congruas, In hoc 
decoro ſervando ceſpitavit Sophocles nunquam, 
Euripides interdum, Seneca Tragicus paſſim. 

9. Pulchra] Diſerta, verbis ac verſibus mag - 
nificis, . . 
Dulcia ſunto, ] Pathetica, affectibus plena: 
alias non delectabunt, nec proinde movebunt 
auditorem. | 
100. Animun auditoris agunto.] Lib. 2. Ep. i. 


Iritat, mulcet, falfis terroribus implet, 
Ut magus, c. | 
102. Si vis me flere, &c.] Cic. Ardeat gui 
vult incendere. Quintil, Pris afficiomur ii, 
ut alios afficiamus, 
104. Telepbe, wel Peleu :] Potta, vel Hifrio 
Telephum vel Pelea exhibens & repræſentans. 
108. Format enim natura, Cc. ] Cic. de Orat, 
Omnes animi motus ſuum quemdam habent à na- 
tura wultum, ſonum, geftum : totumque cor puis, 
omnes wultus, omneſque voces, ut nervi in fidibur, 
ite ſonant, ut & quogue animi motu ſunt pulſe, | 
tus ad cmnem, Ce, ] In animo imprimit afs 
fectus preſenti conditiogi idoneos, in adverſis 


1 


' 


tedactus & mendicitatem, tragediæ materiam 


meftitiam, in proſperis gaudium, &c, 
Fortunarum 


Fontunarum babitum; juvat, aut impellit ad itam 


DE ARTE POET DCA. 


* 


varios fortune flatus:: movet., 


Aut ad humum mœrore gravi deducit, et angit: 110 ant  proverat ad inagnat 


Polt effert anmi motus interprete lingug.. 
Si dicentis erunt fortunis abſona dictaag 
Romani tollent equites pedheſque cachinnum. 
Intererit multùm, Daviiſme loquatur, an Eros: 
Maturiſne'ſenex, an adhue florente juventd (882 
Fervidus; an matrona potens, an ſedula nutrix; 116 
Mercat6rne vaꝑus, cuſtõrne virentis agelli; 
Colchus, an Aſſyrius; Thebis nutritus, an Argis. 
f Aut famam ſequete, aut ſibi convenientia hnge, 
Scriptor. Honoratum ſi fortè reponis Achi 
Impiger, iracundus, inexorabilis, acer, $ 
Jura neget ſibi nata, nihil pon arroget armis, ' 
Sit Medea ferox, invidtique ; flebiſis Ino, 
Rerfidus-1xjon, Io vaga, triſtis Oreſtes. 

Si quid inexpertum ſcene committis, et audes 125 
Perſonam formate novam; ſervetur ad imum [383] 


baud fibi pofitas, omnia verd armis eſſe obnoxia. Medis exbibeatur ſave & im 


: lirgud explirame, k \ . 
oi condiliont. legnentis ſera. 


mo nen convettiat, abi & 


plæbeii ridebunt n. -. 
crimen ergo Magnum! TY 
run loguatur Datu, an 
Eros; utrum ſenem prudenty. 
"ou _—— vigen & 

15 1 mina inſig- 


nis, an nutri; 4 


e 7a nrgotiator, an agrico- 


la; utrum Colchus, an Aſ- 
int; an Thebis, an Argis 
educatus, 


Scribens PoEma, wel fe. 
4 


quere famam, wel res 
congrueftes. © & repreſent 


claram Arbil; mcitatus, 


82 | 
ad iram' prone, inixpupna-' 
| bilis, w«hethents, —4 : 

rabilis; Ixion' 


perfidus ; To wagbunda ; Oreftes meeſtusr. Si autem gm aliguid proferre ih theatrum, no 
N 11 : £2 1 1 7 . 


vamgue perſonam fingere andes, 


ANNOTATION ESO OOO 


109. Juvar,] Vel, gaudium gignit : vel, ju- 
vat ad iraſcendum & impellit. Sicque vel una, 
vel duæ ſunt ſententie, | 

113. Romani equites pediteſyue 
in amphitheatro, ſpectatores adſunt audiunt- rum ſeryandos 
que; five nobilitas, five plebs. Illa in equo,  Famam} 
hec pedibus militabat. 

114. Intererit multum,] Preceptum de deco- one. 
ro perſonarum obſervando 2 ubi quatuor diſtin- 


O4. 7. 


gieum in Theflia, hodic ani, de quo jam 
1b. 1. 11 


119 %, fingen, | ſequore,},, Preceptum. de 
Quicunque [formands perſons, ſeu de ere perlona- 


Convementia finge. } Ex decoro & recti rati- 


4 * 


120. Honoratum fi fort? muſk; &e,] Prima 


gui debent, fortuna ſeu conditio, ætas, vitæ pars præcepti. Si expteſſos jam ab 


inſtitutum, patria. Terentius alioqui ſolers ſa - 


is mores exponis rurſum, vide ut talem 


pientum dicta quædam profert malè per ridi- eum exhibeas qualis vulgo exiſtimatur, & fuifſe 


culas perſonas: ut per Soſiam; Ne guid nimis. ſcognoſcitur, c. 
Euripides ſervis & barbaris mulieribus graves 
nimis ſententias tribuit perperam. 

Davus] Servus aſtutus & verſipellis, cui op- 
pomtur Eros, ſervus frugi apud Menandrum, deam. 


128. Jura negat 


in armis poſitum aſjerat. 


#73 11 
nata, ] Jus omne ſuis 


Iliad. 21. & 28. r 
123. Sit Medea ferox,] Vide Euripidis Me- 
De ea nos ad Epod. 3. & 5757. 


Alii legunt, diveſne /oquatur an Irus, id eſt, pau- 
per. Unde proverb. apud Eraſm. Ira pauperior, 
Alii, ut videtur, melius: Diwuſne log. an heros. 
215. Maturus ſenex,) Ætate & rerum pe- 
ritis adeptus ſapientiam. | 
118, Colchus, an Aſſyrizsz] Certe diverſarum 
nationum lonęè diverſi mores, diverſaque ſtu- 
dia. Colchi natura ſevi, Aſſyrii callidi & volup- 
tarii, Thebani hebetes, Argivi arrogante & 
magnanimi, c. Vide lib 2. Epiſt. I. v. 244+ 
Cera, Lib. 2. Od. 13. . 


ris) Lib. a. Od. 11. 
bebts] Lib. 2. Sat. 15. 


cum filio Melicerta precipitem dedit. Homer, 


tum it. 


Ie Ha Inachi filia, à Joe adamata, atqus 


Flebilis Ino,] Haxc Cadmi filia Athamantem 
maritum furore percitum fugiens, in mare ſe 


Odyſſ. 5. | | * 4 
124. Ixion,] Is ſocerum fraude cirtumven - 
Virgil. Adeid 6, Nett 


in vaccam, ut junoni lateret, converſe : ſed 


meth, Ovid, Metam, 1. * 
Orefles] Is ob interſectam matrem conſcien- 
go ſtimulis vexatus nuſquam quieſcebat, Vide - 
uripidem. De eo nos lib, 4. Sat. 3. v. 159- 


is] Tn os: Peloponneſiacum, 
a Aab dena Niro; Felak. 


135. Si guid inexpertum} Alterum prexceoti 


Rr Qualie 


Juno rem cum intellexifſet, eſtro vexatam in 
ZExgyptum uſque egit ac depulit. /Eſchyl, Pro-. * 


- 


\ 


598 


: 


* 


evra ot quali ab initio ap- 


QUHORATII FLACCTI 
#p-|Qualis ab inccepto proceſſerit, et {ibi conſtet, _ 


Ni tal: ad finem uſque) Hifficile eſt propriè communia dicere : tüque 


Conwe- | 


en AY Rectiùs Iliacum carmen deducis in aus, 
© Arduum off communis b- Quàm fi proferres ignota indictãque primus. 1 


mufori cum umen- 


1 „ e eee. Publiea materies privati juris erit, fi 


tam de Iliade in rragediam Nec Circa vilem patulimque moraberis orbem ; 
redige, quam  inaudice & Nec verbum verbo curabis reddere fidus 


3:a| [nterpres'z nec deſilies imitator in arQum, 
reudetar tibi propria, ff nec Unde pedem proferre pudor vetet, aut operis lex. 334 


bereas circa vilem circulum Nec fic incipies, ut ſcriptor cyclicus olim: 136 


& omnibus em, nec 


werbum derbe explicare fludeas, ut fidelis * ? 


ut, & quibus te expedire nequeas, feu ob 


Nec incipes ficut oli pocta cyclicus : | | A 


6b legem carminit, 


eres nec imitande conjicies te in angaſtie 


ANNOTATIONES. 


membrum, de perſons novs, & 3 nullo ante 


inductũ aut formats : qualis Dido apud Virgili- 
um, Octavia apud Senecam, &c. 

127. Sibi conflet,} A ſuis moribus nunquam 
recedat, aut aliena appareat. Quod Homerus 
ſemper ſednlo cuſſodivit. Euripides autem 
meritd argvitur, quòd Iphigenia in Aulide pri- 
mo timida mortem deprecatur, deinde ve 
Achille pro ed exorante, animoſam exhibeat fe 
repente, ' dicatque paratam ſponte mactat i pro 
ſalute Græcorum. 3 - * 

128. Difficile e m de ci i 
tandn, — 0 perſons potids denuo exhi- 
bendi, quam novi formanda; quoniam hoc 
autlere & ritꝭ exequi fit difficilius & periculoſius, 
quam illud preſtare : modo tamen que am ob- 
ſerventur ſolerter evitanda, quæ ab Horatio no- 


tantur. 
« Proprid] Apt, convenĩenti, & propriũ ratione. [quidem 


Communia} A nullo ante occupata & tractata. 
129. Hliacum carmen] Materiam ſeu perſonam 
In Iliade ab Homero tractatam. Nempe is mul - 
tiplicis argumenti fons uberrimus : Illumque 
ang Tpapuilig ena, werner nai 
22 * Tpay> raw refte nuncupat Plato 
epu 0 "=" : 
237. Pablica materies] Publicata, nota, jam 
tractata, qualis in Iliade vel Ocyfles. 
Priveti juris erit.} Tua dicetur per novam 
& ſcitam diſpoſitionem tractationemque a te in- 


ventam. | 

132. Si Nec circa vilem, &c.)] Si paſſim non 
ſequaris auctorem, quem tibi imitandum 
ſulſti: unirerſa & ſingula ab eo deſumendo: 
quad quidem vile, atque omnibus obvium, pa- 
tens, & facile eſt. At contra maxima artis & 
laudis eft, fic imitari, ut nihil non tuum ac 


Patalum orbem;)] Carmen vulgatum 2 args 
menti diſpofitionem omnibus expoſitam & cg 
nitam: materiam continus ſerie pertexta 
more cyelicorum. Vide poſtea annot. ad v. 
133. Nec verbum werbo] Imo fententias in- 
genioeè expiſcari oportet; quemadmodum So- 
phocles, Euripides, aliique ex Homero. Quin & 


$, pleraque in und lingvi nitent, que in akerT 


nihil habebunt ſplendoris. 

134. Nec defilies imitator in arfum, &e.] 
Tertivs hie eſt ſeopulus imitatori cavendus, Ne 
Dramatici carminis & Epiei diverſam legem tur- 
piter ignoret aut confundat. Sciat ergo audeatque 
immutare permulta, & nova quedam inſerert & 
affingere Tragediz idonea, nec ſe coarctet ipſe 
& aſtringat ad ea duntaxat, que induxit Rpicue, 
v. g. Homerus, quem imitatur, 


136. Nec fic incipies,] Præceptum de initio 
grandiori evitando, quod tam Epicus quam Tra- 
gicus cavere debet,  Peccavit Statius in Achil- 
leide, & Thebaide ; Seneca in Troade, &c, 

Scriptor cyclicus] Circulator ; citeumſorane - 
us; vagus; trivialis, a'>vprug, in compitis ho- 
mines congregans, quibus inconditos vetſus Ge» 
| « Non tu in triviis indefte 


Seridenti miſerum ſtipalã diſperdere wy me b 


Cel, Rhodig. IIb. 28. cap. 10. In novi come 


dia inquit, cyclos dici invenio, loca ubi ven- 
derentur mancipia : fortaſſe etiam ubi & vena- 


propo- |lia reliqua, Aſtipulatur Schol. Ariſtoph. ſeribens / 


u fuiſſe Athenis circum, ſeu locum, ubi 
carnet & piſces vendebantur, Sunt qui Mzvium 
hic notari afferant. Caſaubonus in Athen. lib. 2. 
cap. 3. multa erudite de cyclo & cyclicis z atque 


proprium efle videatur: ratione jam dicti & mox 
6:4ends, f 


—_ appellari ſolitos, quicunque materiam ali- 


Fortu- 


W 


„e MHII SST / 


5 DE ARTE 


BITE 
Qui mores hominum multorum vidit, et urbes. 
Non famum ex fulgore, ſed ex fumo dare lucem 


Fortunam Priami cantabo, et nobile bellum. 


U 5 


PO'EP IC 4, 


Fond diced 
tam A 2 7 
edunt partum, ori- 


tur mus riſum excitants 
ror Nane melids is gui nibil 
agit : Refer [ 


Hes” Tj e 


Jelapem, Charybdim. Nee 


Dinmediz reditum incipit narrare q Meleagri merit, nec Trojet expugnationem d duplics ove, 


* ANNOTA 


us Thebanam hiftoriam, Additque, quem verd 
Pottam intelligat Horatius per ſcriptorem cycli- 
cum, nominatim indicare non poſſumus. Staſi- 
mum docti putant qui auctor parve Iliadis ex- 
titit 2 ſed repunat Photius diſertꝭ illom ſepa- 
rant à cyclicis, Jtaque Cyclicus apud Horati- 
vm erit potius alius quiſpiam & Cyclo Epico: 
Nam poete ifti non ob preftantiam carminis 
commendati, fed tantum propter ſeriem rerum 
eo corpore comprehenſarum: quod valde congruit 
illi Horati loco, ubi ineptiarum arceflitur is 
quem cyelicum nominat, Hzc omoia Caſqub.cit, 

137. Fortunom Priami.] Carminis de Priamo 
deque bello Trojeno initium eſt nimis inflatum, 

148. Hiatu ?] Perfius Hgratii locum hune re- 
yolvens ita ſcripfit Satira g. init. 

Fabula ſeu malo ponatur bianda tragerdo, 

gt 'Y * o 0 Ci 


Tu negue alen coguitur dum maſſa ca- 


Folle ventot, Cc. 
Wer tumidas intendi: e buccat. 

139. iunt monte. ay Ex Kſopi Fab, 
Phedrus rem explicans fic ant: 

83889 © +» dec ſcript um eff tibi, | 
Uſurpatur nempe illa dictio proverbialis in eos 
qui magna oftentant ac pollicentur ; minima 
verd, ut fere fit, præſtant. Improbè autem & 
in ſuam perniciem tale dicterium aliquando ja- 
Qirunt Agyptii cum ſuo rege Tacha. Laced®- 
moniog auxiliatores pridem Illi exſpeAirant ; obi 
Apefilaurn regem demum adventare flaturi pu- 
flum aſpexerunt, non fine ludibrio dixere : 


hag Sus “ e, v “ Irin 


. contichi terte pertexuigent! ficut Antima- partzrighes mont ? formidabat Fupit 


TIONES. 
ter 2 ille wero 
murem peperit, Quo alienatis Lacedzmoniis E- 
gyptii profligati arrogantiam ſuam luerunt. | 
141, Dic mibi muja virum,] Exordium ef 
Odyſſe Homeri. 
"Ardpa {4 hure, Audra, , &c. 
143. Non fumum ex fulgore, &c.] Non 3 
ſplendidis initiis & promiſſis exigua & obſcura, 
ſed potius © tenui modeſtoque principio res mag · 
nas & nitentes profert. 
144- Mga] Res admirationem moventes. 
Quanta ſcilicet pericula incurrit, & quania vite 
tute aſtuque Ulyſſes eſt eluctatus. 
145. Antiphaten,] Left regem an- 
thropophagum. Odyff. lib. 10. ö 8 
Scyllamgue] Scopulum terribilem in freto 
Mamertino, ut ſabulantur, Phorci filiam, cujug 
latera canibus latrantibus ſuccincta. 2 12. 
Cie. contra Verrem, Hec infeſtior nautis erres 
guem Scylla, qued multo ſe pluribus & majoribus 
canibus ſuctinxerat, Et de Haruſp. reſp, uam 
Scyllam tam eminent ibus canibus tamgue jejunis 


* endo exprimere potuerunt # Vide Virgil. 
cl. 6, v. 74- 
Cyclope] Polyphemo Cyclopum rege. Odyſſ. 


on 2 I" 5. A 

m, Vor-ginem Seylle adver 
freto Siculo 12. Oday. cit, Vigil. Tuc. Ma 
nos lib. 1. Od, 27, 

146. Nec reditum Diomedis, &c.] Nec in O- 
dyfI-2 longè nimis exordium aut aliam qusmeis 
narrationEm tepetit: ut fecit in ſuo de D:ome- 
dis reditu carmipe Antimachus, qui & Theba- 
nam ſcribens hiftoriam vĩgenti quatyor vol»mina 
implevit, antequam ſeptem duces uſque ad Tue- 
bas perduceret, De Diomede lib 1. Sat. 6 

147. Nec gemino bellum Trejarum, &c.) Nee 
Iliadem condeas à primg origine res nartaf, aut 
poEma exoritur: ut in patvã Iliade Staſimue, gui 
& Ledam à Jove adamaram, & duo 2 


2 a, & ex corum altero Caitorem x Clvia mne- 


K'”s Semper 


\ 


60 G HO RATIT FLA 
e, ad fnen id & Semper ad eventum feſtinat: et in medias res r 


fran'fert auditcrem in medias Non ſecus ac notas, auditorem tapit; et que 
„ Deſi tractata niteſcere poſſe relinquit. 150 
non fore traftatu pultra ju- Delperat tract g 18 9 3 3 
dicac, omiteit. Porrd fic fin- Atque ita mentitur, ſic veris falſa remiſcet, 
. = 3 fue Primo ne medium, medio ne diſcrepet imum. 

4, 4 R - 
oy a, io, Tu quid<ego, et populus mecum deſideret, audi. 


Ace ſe quid ego. prpulyſ- Si plauſoris eges aulæa manentis, et uſſue 
gue mecum cxofter, St wis 


* 
1 


. Seſſuri, donec cantor, Vos plaudite, dicat; 1 55 | 


periftrcmata, exſprctantem- Atatis cujuſque notandi ſunt tibi R 
gue donec actor dicat, Vos plaudite; cujuſque lalis mores @ te exprimendi ſunt, (11544 A 


ANNOTATIONES. 141 99 


| | a 
firam, ex alteto verd prodiiſſe Pollucem & He- prætermiſit in Iliade & Odyſſcd: in hie Pals- 
lenam, quz A Paride rapta ex cidii cauſa Troja-\medem Ulyſſis fraude interfectum: in illa, 
ni tverir, prolixe & otioſe commemorat. Simi- [raptum Helene, Achillis apud Lycomedem re- 
liter peccirunt auctores Heracicidis & Theſei- gem Jatebras, &c, Viigilius Kathe & ſoler- 
dis, aues redargvit Ariſtoteles in ſua Petüca. ti nihil dizit de ZEnez in Mackdoniam aps, 

148. Semper ad evertum feflinar 3] Egregium |pulſu ; nibil de avventu in Lavrentem agramy 
ſane præceptum, ut leviter perfiringantur non- |deque comitum ejus Trojanorum certamine 
nulla quidem dittu n-celfaria, graviter autem & | adverſus Latinum regem & Aborigines ea loca 
pot iſſimum traftentur que propolitum maximeſtenentes. T. Liv. lib. 1, init, 10 
remque promoveant. Hee verd ut & præce- 151, Atque lia mentitur, &c. ] Præceptum de 
dens etiam perditè wolavit Statius in Thebaide, |affingendis pleriſque, ita tamen ut boats 4 * th 
ubi et res altius repetit & permulta congerit vel|reant, vique A veris falſa vix diſcerni queant. 
parum conducibilia vel nihil, que quidem in- Eſt enim fictio velut anima poeſeos, Ariſt, Poet, 
tegro carmine reſcind; queant. Sic ficta à Virgilio complura, totumque Æneidos 

In medias ret, c.] Rerum primordia ſuppo- quorum librum eſſe confictum, nemo literatus 
ni debent ut nota: auditoris autem animus inf ambiꝑit. Certè doctis conſtat Trojam ab Enes 
res medias ſtatim rapiendus ; que verd preceſ-|& Antenore proditam, Aſricam nunquam illum 
ſe-unt, occaſione dati ſubinde narrantur ſfoler-| vidiſſe, nedum Diomedem; Didonem à Sichæi 


ter & tempeſtive, Sic Homerus lliadem ab viri morte caſiiflimam vixifle, &c. Hue perti. 
Achillis ird, quæ Trojæ excidium pauld ante - 


net quod præcipit Scaliger, lib. 3. c. 97. . 
ceſſit; & Virgilius ZEneidem à ſeptimo errorumſ mentum ſumendum eft breviſſimum ; 2 
Ewe ar no exorſus eft, Macrob, Saturnal. maxim? warium multiplexque faciendum, 

lib. 5. cap, 2. Hemerus, inquit, witans in Pocmaie 152. Prime ne medium, &c.] Quintil. lib,” 4. 
Biftoriceorum ſimilitudinem guibus lex eft incipe - cap. 2. Prima fit curarum, ut id qued e 
re ab initio rerum, & continuam narrationem\ fieri peſſit : deinde ut & perſonaæ & loco tempori 
ad finem uſgue perducere 5 ipſe pottica diſciplind | 


congruat ; & credibilem rationem & ordinem ba- 
à rerum medio ceepit, & ad initizm joff reverſus wi 


beat ; fi contingat etiam, ut vere alicui gei c 
75 Ergo Ui errorem non incipit 4 Trejano 
titore 


Eereat, aut arguments quod in can fit confir= 
deſcribere : ſed facit eum prime navigantem metur. Nam gue tota extra rem petita 
de inſula Calypſonis; & ex perſor# ſud perducit, mentiendi licentiam- produnt, Curaydum precis 
ad Phaacas, Illic in conviwio Alcinoi regis nar-| put, ne qua inter + pugnent : quaedam enim par» 
rat tpſe quemadmodum de Trijd ad Calypſonem, tibus biandiuntur z —— ſummam non conjenti- 
pervenerits Pf Pbæacas rurſus U!yſſis naviga»|unt. Preterea ne iis gue vera ef}e conſlabir, ad- 
ticnem uſpue gd Ithacam ex perſond proprid de-|werſa ſint, &c. —_ 1 
ride Porta. Quem ſetutus Maro AEncam 4. 154. Si plauſoris es, &c.] Si vis ſeti 
icilia perducit ad Libyam, Illic in convivio, Tragediam, que, ita populum delectet, ut 
"Didenis narrat ipſe Aneas navigationem ſuam , uſque finem in amphitheatro detineat, & donee 
de Trojd uſque ad Sicilam, &c. amoyeantur aulza ſcenam exornantia, wy" 
150. Que deſptrat tractata niteſcere, &c.]\ 155. Vos plaudite,] Hoc dicebat hiftrio pe- 
Præceptum de ſeligendis præcipuis argumenti ractam ſabulam indicans. Tullius in Catane 
partibus & adjunctis, que trectata puleritudi- e. 19. Sapienti nen eff uſque ad plavdite. win 
nem poemati conferant: deque c#teris relin-|wendum,' id eſt, uſque ad vite finem, ſeili 
quen is quæ nec oratione ſplendeſcere nec ſplen · ut haneſiè vixiſſe intelligatuir. 
Corem argumento & propoſito facere poſſint. 156, Statist cujuſque notandi ſunt ti „] 
Sic pleraque minimum adjuvantia Homerus] Præceptum hoc de moribus bene & luculenter 


Mobili- 


8 * a PP — r 


FB. 


1 


1 


pue 
4. 
mus 
_ 
ba- 
2 - 
= 
eue 
47 
i- 
ad- 
nee 
3 
pee 
DG 
Vie 
— 
er, 
_ 
ili- 


DEA RPE POETICA,, 


1&  naturis 


Mobilibiſque decor natutis dandus et annis. 
Reddere qui voees jam ſcit puer, et pede certo 
Signat humum, geſtit paribus cottudere, et iram 


601 


2 mutas-· 
tibus decor tribuendus eſt. 
Fuer jam logui ſciens, & 


: 


Pine pede gradient, ludert 


Colligit Ac ponit temere, et mutatur in horas, 160 amat cum aqualibus, iraſri- 


Imberbis juvenis, tandem cuſtode remoto, _. 
Gaudet equis, canibũſque, et aprici gramine campi; 
Cereus in vitium flecti, monitotibus aſper, 
Utilium tardus proviſor, prodigus æris, 
Sublimĩe, eupidũſque, et amata relinquere pernix. 

Converſis fludiis, ætas animiiſque virilis 166 
Quzrit opes et amicitias, inſervit honori;ñ 
Commiſiſſe cavet quod mox mutare-labor-t, [888] 

Multa ſenem circumveniunt incommoda, vel quod 
Quærit, et inventis miſer abſtinet, ac timet uti; 170 
Vel quod res omnes timidè gelidèque minittiat z 

ilator, ſpe longus, iners, avidiſque futuri, 
ifficilis, querulus, laudator temporis acti 
Se puero, caſtigator cenſõrque minorum. 

Multa ferunt anni venientes commoda ſecum, 175 
Multa recedentes adimunt. Ne forte ſeniles 
Mandentur juveni partes, pueroque viriles ; 
Semper in adjunctis, ævõque -morabimvr aptis. 

Aut agitur res in ſcenis, aut acta refertur. 
Segniùs irritant animos demiſſa per aurem, 


tur facils & placatur, atque 
boris fingulis mutatur. J 
venis fine barbd, dimiſſo tan» 
dem padagogo, deiefia ur e- 
* & canibus & came 

art o; flexibilis ad viti- 
um, reprebenfionis impatieng, 


utilium . contemptor, pecun am 
profundens, pc! By arden- 
ter cupiens & cupita cid de- 
ſerens, 5 


Lia & animus wirilis 
babet alia jam flutia ; fu 
det comparandis divitiii, dig- 
nitatibus, amici; - cavet 
facere id cujus mox eat, 
dener pluribus molefitis obnox- 


J's ef; ſeu quia opes accu» 


mulat, & quaſitis parcit in- 
felix; ſeu quia pigre & fri- 

ide cuncta mo'iturz fro- 
craſtinator, longingua ſpe» 


N 


. [rans, ſegnis,. . cupiens yivere 


iti, morcſus,  queribun- 


dus, laudator avi ſe Þvero 


tranſacti, juniores avtem 


180 arguens crebd & objurgans, 


Anni accedentes plura bo» 


na ſecum Merunt, plurima abeuntes auferunt. Ne oi 7” yo commitiantur officia ſenis, aut 


puero que viri ſunt, diligenter obſer mabjt ætatum different ia. 


proprietates. 


Vel res in theatro peragitur, wel facta narratur ; audita minus animum movent quam gu vi- 


dentur, 


exprimendis non ſemel inculcat Horatius, vide- 
licet præcipuum. 12 a 
162. Equis, canibuſque, & 


nationi, item exercitatiunibus juventuti Roma- 


” &c.] Ve- Senect. 


{NNOTATION £ oe ere 


173. Querulus,] Nam | ſenes plerumque 
contemni ſe putane, deſpici & — Cic, de 


Laudator temporis afti] Sener tes olim 


ne conſuetis in Martio campo, natatu, curſu, | preteritas cum gaudio in memoriam revocat, 


palzeftrs, lud, &c. Vide hb. 1. Od. 8. 


aliifque narrat, 
164, Cereus in vitium flecti,] Moltis & facilis 


Ariſt. cit. 


198. 20 aptis.] Ut juveni levitas, adole- 


ad ſuicipiendam quamlivet a ectionem perver- ſcenti fervor, viro cura divitiarum, ambitio & 
fam, ficut cera ad quamcunque formam & figu- — honoris; ſeni maturitas & prudentia 


ram. tribuatur, &c. 
164. Utilium tardus proviſor,] Ut qui non- 
dum egeſtatis incommoda expertus fit. 


179. Avt agitur res, &.] Preceptum grave 
ne res ulla vel atrocior, vel turpior in ſcenam 


167. Amicitias] Quo optima & pulcherrima proferatur, aut publicè fiat; ſed narretur dun- 


Cic. in Lelio, taxat. 


vitæ ſupellex. 


fi contra fiat, ſpectator non mo- 


A rr expetit tas florens. vetur ſuaviter, ſed offenſus indignatuſque ex» 


Ariſtot. R plodit, 

170., [nventis miſer abſlinet, æc.] Sunt avarii Agitur] 
ſenes, qud1 uſv didicerunt & difficile eſſe inve-| ſeos nomen. 
nire & facile amittere. Ariſtot- cit, Poreft guic-} 180. 
quam efſe abſurdius, guam pus minus vie reſlat, 
eo plus widtici quarrere P Cie. cit. ; 

172. Spe longus,] Nemo tam ſenex, qui an- 
num yivere non ſperet,... Cicero ibidem, 


Rr 3 


Hine dramatis & dramatiem pos- 


Segnius irritant animos, &c.] Curgt 
igitur poeta dramaticus, ut agatur in ſceng 


quicquid magis afficere poteſt, ratione tamen & 
modo ſtatim explicandis, 


Quam 


\ 


bo2 Q HORATII FLACTT | 


ſpeBater "Boſe Abi 
„ Attamen ole fot 


Quim quæ ſunt oculis ſubjecta ſidelibus, et que + 


ere Ipſe ſibi tradit ſpectator. Non tamen intus 


da: & pleraque aſpectui non Vigna geri promes in ſcenam; multãque tolles 
ejtcies, ſed max oratione re Ex oculis, que mox narret facundia præſens. 


præſentabis velut modo aQa. 


E 


I Medes Ideen occidar| Nec pueros coram populo Medea trucidet? 185 


ob oculos ſpeiatorum : well Aut humana 
nequam Ares: paltm , Aut in avem 
* umana membra, Net Quodcunque 


ogne trau for metur in vo- 
lucrem, aut Cadmus in ſer- 


alam coquat exta nefarius Atreus; 
rogue vertatur, Cadmus in anguem. 
oſtendis mihi fic, incredulus odi. 


Neve minor, neu fit quinto productior actu 


Pentem. Quicguid mibi fe Fabula, quæ poſci vult, et ſpectata reponi. 190 


* non credo, imd aver ee Deus 


interſit, niſi dignus vindice nodus 


Nec broviar, nec longior| Ineiderit: nee quarta loqui perſona laboret. [390] 


E 
6 
8 
D 
D 
> 
8 
2 
a 
iv 
TT 


ut ſepins ſpectanda repoſca- 


Actoris partes chorus officiimqre virile 


ur, Nee Dems adbibeatur| Defendat: neu quid medios intercinat actus, 557 
nif diffcultas occurrat dig- \Quod non propoſiio conducat, et hæreat aptè. 195 


wa tall winuice: Nec quarta 


perſona loguendo deſudet. Chorus ſuſtineat 2 unius afteris & viri, Ne verd in mediig 


allilus quidguem dicat, nifi quod ad rem fit 


faciat, 


ANNOTATIONES. 


181, Ocufis fideliþus,] Plaut. Trocul, 
2 eft oculatus teflit unus, quam auriti 


183. Scenam 3] Nomen à oxy} umbraculum 
quod olim ſub arborum umbraculis prima dra - 


mata fuerint acta, Poſtea verd locus tabulatis & vis rem enervabit, Si tres ſoldm fuerint adus, 
contignationibus conſtructue, aulæiſque & pictu- vel argumentum nimis preſſum ac jejunum fiet } 


ris rem theatricam adjuvantibus decoratus eft, 
18 5. Nec puercs coram, &c,) Ut ineptè apud 
Senecam Tragicum: Qui non immerid d pau- 
cis probatur, Scalig. lib. 3 cap. 97. 
Medea trucidet;] De Medea in Epodis. Quod 
pertinet ad rem pre ſentem, notandum eſt pre · 


orbis regionen pervagatus, ſenio tandem ingrue - 
| ente, in ſerpentem mutatus eſt. Ovid. Met. 3. 

189. Neve minor, Se.] Hac certè juſta eff 
fabulz magnitudo. Nam ſi plures quam quin · 
que aQus ſint, nimis laxa tractatio & diſperſa 


elumbe; vel rebus & adjunctis pluribus nimi⸗ 
um coarctat is erit confuſum. 

191, Nec Deus interfit, c.] Non enim in- 
tervenire in machinũ numen debet, nifi quando 
res adeo difficilis continget, ut ope negueat hu · 
mana extricari; & Deum aliquem 1 


ceptum hoc graviſſimum a Tragicis Grzcis re- zquum eſſe decorumgue videatur. Hine vitio 


Iigiosè ſemper obſervatum; & eos allucinari 
qui aliter putant. Apud Æſchylum, Agamem- 
nonis in ſuo palatio trucidati auditur clamor 
luctuoſus; minim verd cædes ſpectstur. Apud 
Sophoclem, Clytæmneſtra ab Oreſte cæſa intus 
vociferatur, auditurque; at nequaquam in ſce- 
ni occiditur, Hac & alia bene multa ſagaciter, 
Atrenus, g-aviterque probat vir Pramatice rei 


cataſtrophe Medez Euripidis jure exploditur, 
Vide Ariſt. Poetic, Sed & culpatur idem, quad 
ſzpiusDeos ꝭ machinã producat i Dianam in Hi 
polyt. Minervam in Iphigen. Tauric. Theta in 
Andromach, Caſtor & Poll. in Helen, Ke. 
192. Nec guarta logui per ſana laboret, ] Ita ſal- 
tem conſuetum Dramaticis Græeis. I res per- 
ſon duntaxat agunt ſimul & colloquuntur : at. 


peritiſſimus Hedelinus in Praxi Theatrica : ubiſ que muta eft, fi inducatur, quarta. Nihil tameg 
& Sophoclem defendit, quòd Ajax gladio ſpoſvetat quartam induci non multa logientem, 


palam incumbat, Verfim in proximo nemore id 
pe petrare Ajax intelligi poteſt. 
186. Atreus;] Supra, v. 91. 


Scaliger lib. 3. Quatuor in eadem ſcenq perſa 
nas logui, 'nulia religio eff, Profectò ſi parum 
agat loquaturve quarta, haud ullam affergt 


187. Progne] Hac I1yn filium Tereo maritoſ perturbationem aut conſoſionem. 


eomedendum appoſuit, A quo jam enſe tranſ- 
figenda in hirundinem verla eſt, Fhilomela ejus 


| 193+ Acleris partes] Chorus eos exhibet, qui 
rei peractæ interfuerint; plures ſunt homines, 


ſoror in avem fui nominis, I ys in phafianum, |ſed unus loquitur, Cotyphæus dictus. Porrd 
Chorum jam pridem obſoletum inftaurari velut 
maximum Scenæ ornamentum non abe re e- 


optat Hedelinus ante laudatus z ac de iftis egre- 
Ille 


Tereus ipſe demum ia upupam. Ovid. Met. 6. 
Camo tn anguν .] Age nos is ille filius à patre 
miltus ad Europam ſorore m guæiendam, varias 


=” HI Liv 
1 C. % pa . * * 
: 


Et regat iratos, et amet peccare timentes: 


Ille dapes laudet menſe brevis; ille 


uſtitiam, legeſque, et apertis otia portis.: . 
; Deolque precetur et oret 200 Can. eg its xe revelet3, 
Ut redeat miſeris, abeat fortuna ſuperbis. N 

Tibia non ut nunc orichalco vincta, tubæque 


le tegat commiſſa; 


DE ARTE POETICA; 653 
Ine bonis faveatque, et concilietur amicis, | ale probig 1 


micit opituletur + irates p. 
innoceates pretegat & 
ſalubrem Haudet frupalitatem, _ jufbiti- 
— 


| nudwing. deprecetur, ut mi- 


AX mula; ſedtenuis,fimplexq; for amine panco, C47) 95 2 4 


Aſpirare & adeſſe choris erat utilis, 


atque 


Nondum ſpiſſa nimis complere ſedilia flatu: 205 |**<ine far ; l > 
Quo ſane populus numerabilis, utpote parvus anon paxcis nj 


Et frugi, caſtũſque, verecundũſque coibat. [wore 


idonea erat, & ſong 


Poſtquam cœpit agros extendere viſtor, et urbem s ſees, baud me aal 


Latior amplecti murus, vin6que diurno 
Placari Genius ſeſtis impune diebus; 
Acceſſit numeriſque modiſque licentia major. . 5 1 * 
Indoctus quid enim ſaperet libẽrque laborum ae — — 
Ruſticus urbano confuſus, turpis honeſto ? 

Sic priſeæ motũmque et luxuriam addidit arti 


refertas. Illuc enim populus. 
dicus,. & moteflus conven 


Fel 24 210|/requens, 


| n amplificavit z ae 
diurnd compotatione penis in- 
iebus fe- 


Tibicen, traxitque vagus per pulpita veſtem. 215; 222 — verſuum & 


Sic etiam fidibus voces crevere ſeveris, 
& labore ſoluti cum civibus iat, & ſordidi 


muſice luxuria aufta oft, ; 


guid melius facerens 
cum bonoratis? Sie antique arti 


altationes luxuriaſas adjunxit tibicen ; & per theatra amplum e traxit, Jie & olim moded 


tyre ſoni per luxum multiplicati ſunt : 


ANNOTATIONES.. 


tis differit, prax. Theatre I. 3. c. 4. ubi redar- 
gvit Ariſtotelem & Scaligerum, apud quos per 
peram Chorus appellatur orioſus rerum curator, 

196. Ille bonis faveatque, &c.] Chori offi- 
cia recenſet Horatius. — paſſim a- 
pad Tragicos Grzcos : nec te moretur Seneca 
udique ferꝭ vitioſus. . 

199. Apertis otia portis:] Vel privatarom 
=dium, vel civitatis, vel etiam templi Jani fores 

= indicant pacem, clauſz autem bellum. 

ide lib, 4. Od. 15, 
| 202, Tibia non ut nunc] Chorus in mediis 
aQibus agebat & loquebatur per Coryphæum, 
vt antè dictum eſt. Sed proxrerea inter unum 
& alterum Afum canebat ſeltabatque. Hine 
mentionem facit Horatius de inftrumentis mu- 
ficis Chori concentum adjuvantibus. 

Tibia] De hic fuſe Scaliger, Post. I. 1. e. 20. 

Crichalco vina,] Gall. garnie de leton. Angl. 
Begirt w'th Braſs. Montanum illud 25 
magno quondam in pretio fuit; quod auri ſplen- 
dorem, & ris duritiam habebat, Ifidor. Feſt, 
Servius ad x2, /Encid. erichalcum omnibus me- 
tallis pretiofius fuit, inquit, 

Tubague emula;] Gall. auf grande & auſſi 


203 · Foramine pauco,] Quatuor fuiſſe priman 
foramina ſcribit Varro; ali trig duntarat. 

20g, Sedi/ia] Caveam, in qui ſubſeliia ad 
ſpectandos ludos. Vide cit. Scalig, lib. 1. c. 21. 
ubi de theatro, & amphitheatro; deque eorum 
partibus, incrementis, & ornamentis. 

208, Apros extendere victor, & urbem, &. 
lis tantàm licebat urbis mania peoferre, q 
imperii fines propagaſſent. Vopiſc. in Aureliano, 

210. Flacari Genius] Vide lib. 3. Od. 17. 
& lib a. Epift, 1. v. 144. | | 

Impune] Sine metu legum & Cenforum. De 
die epulari vetitum olim: & panis conſtitutis 
lyxuriam & ſumptus coercuerunt leges Cornelia, 
Julia, &c. 


267, Acceſſic numeriſqne, &c.] Oliſcente pou 
puli luxu, pariter & tralis apparatus crevig - 
& luxuriatus eſt, ö | 


218. Iadactus guid enim] Licentiam 
illam majorem in verfibus & muſfici poſtulaba 
ſpectatores luxurioſi ; plebeii ruſticis, nobileg 
plebeiis — & corrupti. 8 
213. Confuſus, turpis bonefla #] Diu qui 9 
ludos ſpeAirunt confuſi nobiles cum popules 
Tit, Liv. Valer. Marx, lib, 2. cap. 4 Vide 8 


eclatante gue la\trompette, Antzl. As big ani 
as clear {ounded as a Trumpet, 


3 216. Sic ctiam 


Ep. 4 annot. | 
] Vt in comadi 
Rr4 | Et 


604 Qt HORATIITTLAC OI. 
argue „eure rapids iovexit|Et tulit eloquium inſolitum facundia preceps 4 » \ 


dictionem antea inaudican ; 


nee non forms" wiilia daumen: Utiliũmque ſagax rerum, et divina futuri | * 
ta continens” & futurim pr Sortilegis non diſcrepuit ſententia Delphis. 

Sion wiz dijcrimen babuit| Carmine qui tragico vilem certavit ob hircum, 
25 bes oracuia Fefe en. Mox etiam agreſtes Satyros nudavit, et aſper 221 


s. 


Paulo poſt is qui” propter|Incolumi gravitate jocum tentavit; eò quddde 
wilem bircum" contendit car-|[|Jecebris erat et gratis novitate morandus 


mine tragico, nud intro- 


duxit Saen eue; & Spectator, functüſque ſacris, et potus, et exlex. 
acer bus protulit- ſales, ille-\Verum ita rifores, ita commendare dicaces 225 
ſs ſeveritare » tragedie : Conveniet fatyros, ita vertere/ſeria ludoz ;: 


a guod oble tamens- | 


tis & jocund mwonnate di- Ne 3 I eos; oe adhibebitur heros, 
n 


rondus erat pecrator acris! Regali co 
fer functus, , fs S 


0 


tranfire, © ut quiſquis 


pefus in auro nuper et oſtro, [393] 
— Migret in obſcuras humilj ſermone tabernass 

4 erte Sgtyrer ri. Aut dum vitat humum, nubes et inania captet. 2 30 
ſores & þ commendare, Effutire leves indigna tragcedia verſus, 1 
fic & ſeriis ſermonibus ad jo- „at * * g 


1 


ws wel Heror producetur, paulo ante In aure'& pere conſpeFfus, ' won loquatur ſordid? quaſi 
in vili taberna j neve rerram fagiens ſectau- nabila & vacud. Trageedia verſus leviculos re- 


75 Di in; 
* * f 
ANN OT 4 
tibie ſonos & foramina, ita etiam in tragedi4 
lyrz chordas & modos auxit luxus. In hae tres 
primum, deipde ſeptem, poſt decem fuiſſe aiunt. 
Severis, ] Cic. 2. lex. antigue muficee ſeveritas. 
217, Facundia praceps ;} Verſus magnijoqui, 
turgidi, rapide fluentes, ut torrens. 
218, Liilium ſagax rerum,) Tragediz Cho- 


rus ſententias protulic affectavitque nimium | 


Divina futuri] Ventura prenuncians ad in- 
Kar Apollinis Delphici. 
219. Sortilegis] Vide infra ad verſum 403. 
Delpbis.] Apollo colebatur, & reſpoaſa da- 
bat apud Delphos, Vide lib. 1. Od. 7. 
220. Carmine qui tragice] Agit Horatius de 
Satyrico Oræcotum dramate 2 cujus aliqui di- 
cunt inventorem Cratinum in Dionyſiis, Suidas 
autem Pratinam Theſpi non multis annis poſte- 
riorem, Unum jſtius generis drama ſupereſt 
nobis Cyclops Euripidis. Porro iſta Græcorum 
drameta Lati utcunque imitati ſunt in Atellanis 
fabulis: guas argumentis digtiſfue jocularibus fi- 
miles Diomedes Icribit, Vide Tit. Liv, lib, 7. 
it, 
x” UNS ob bircum,] Scilicet pott ſunm 
quiſque Satyricum poEma certatim edebant. Et 
ui victor cenſebatur mercedem accipiebat hir- 


gcutas, e ſimiles oraculis. 


' . cum, quem Baccho ſacrificabat. Hine nomen 


rageedias, TpayO» bircus, & dt cantus. Alii 
5 qua ſi Tov; = Fay ⁰dici yolunt, à eye 
ces, quod hiſlriones primùm ore fecibus pe- 


"rung, in ſcenam prodirent agerentquve trage» 


dam, ante iqventum perſonz uſum, Yide po- 
2 877+ | | 


. ; 
TIONES. oe 

221. Satyros nudavit,] Satyrica dramata ei." 
dit, in quibus erat Chorus è Satyris, Corypha+ 
uſque Silenus, Hiſtriones nimirum perizomatis, 
villoſa tunica, hircinis pellibus, Sat) rotum ha- 
bitum & ſpeciem referentes, inter Actus, & 
tragediara ſales & dicteria jactabant : ficque 
riſum moventes populum delectabant. 

244. Funttuſque ſacrit,] Quaniam ludi pars 
erat religionis & cultus Deorum, fic faftidium 
inſulſæ plebis fallendom fuit, & grata govitate 
Jjocofis nempe ſalſiſque . carminiovus de: inendi 
ſpectatores, T. Liv, cit, lib. 7. ˖ 

Porus & exlex.] Poſt ſacra voluptati dumtaxat 
inhians, ſuo genio nihil jam negans: quiq ve e- 
pulis & vino refertus nulla jam lege regi poteſt. 

225, Verum ita riſores,] Ita plebis faſtidia 
obſequendum, ut decorum non violetu.. 

227, Deus, ] Pan, Bacchus, Silenus, &c. 

Hero,] Semideus: Hercules, &c, "A 

228. Regali conſpeftus in auro, Ic. ] In tras 
geedia magnifice tus ex decoro, idem poit 
in Satyrico dramate abjecta, obſcœna, ſordids 
ne effutiat, quaſi tabernarius. +1 

229. Tabernas;] Alludit Poeta ad tabernaris 
as fabulas, in quibus Perſonæ viles & argu+ 
mentum humile, Feſtus, X 

230, Aut dum wit.t bumum,] Ergo adhiben - 
dus ubique modus: medium teneat, ſuamque 
dignitstem ſervet 1 nec incidat in comicam 
parvitatem & humilitatem, nec vane extolla» 
tur & inaniter intumeſcat, e e 

231. Effutire lo, Cc. ] Tragedie grayi- 


Jes & jocos. Sig matrona in ſacris non leviter & 


tas cuſigdiri debet inter protervos Faunorum ſa- 


Ur 


DE ARTE [POETTITS Aj? 


Ut feſtis mattona moveri juſſa diebus; 555 7» 4 
Intererit Satyris paulùm pudibunda protervis. 
Non ego inornata et dominantia nomina ſolům, 
Verbaque, Piſones, Satyrorum ſcriptor amabo: 23 
= fic enitar Tragico- differre color, (1s | 
t nihil interſit Daviiſne loquatury et audax || 
Pythias, emuncto buctata Simone talentum, 
An cuſtos famuliſque dei Silenus alumni. 
Ex noto fictum carmen ſequar, ut ſibi quivis 240 
Lxret idem, ſudet multùm, fruſttũque laboret [894] 
Auſus idem. Tantum ſeries juntturãque pollet: 
Tantum de medio ſumptis accedit honaris. 
Silvis deducti caveant, me judice, Fauni, 
Ne velut innati triviis, ac pen ſorenſes, 245 
Aut nimiùm teneris juvenentur verſibus unquam; 
Aut immunda crepent, ignominioſaque dicta. 
Offenduntur enim quibus eſt equus, et pater, et res: 
ec {i quid fricti ciceris probat et nueis emptor, 
quis accipiunt animis, donantve corond. 250 


decoris amittit. i 
232. Mover i jaſſa] Erant enim chorez ſa- 
cræ modd virginum, modò matronarum, ut in 


ludis Megolenfibus, & in ſacris Cybelest & juſſu 


Pontificis age bantor. 4 

234+ Non ego inornata] Docet Pog'a Satyrici 
carminis dictionem eſſe debere tragicũ inſerio- 
rem, at agreſti ſuperiorem. 

Inorrata} Abjecta, vetuſta, abloleta. 

Dominantia] Gracis pa, a tranſlatis ſuo 
jure non expulſa, res-proprie & apertè fignifi- 
cantia: qualia ſunt quæ res venereas & obſcœni- 
tatem clatè & ſimpliciter denotant. 

235, Satyrorum] Al. ſatirarum, 

236. Nec fic enitar] Decorum perſonarum hic 
etiam, ut & slibi ſemper obſervandum eſt.” 


Tragico colori,] A tragediæ magniloquentis. | 


237. Dawu, Pyebias, Simo.] Perſonæ Co- 
micæ apud Lucilium, Menandrum, Terentium. 

238. Emuncto] Terent, Emunxi argento ſenes, 

239. Silenus) Gravior quzdam perſona, qua- 
lis ille Bacchi pædagogus. 
24e. Ex noo fim carmen ſequar,] Satyri- 
cum ego drama condere yolens, non confingam 
argumentum, vt ſolent Comiciz ſed pot ds ex 
nota materia & hiſtoria deſumpto argumento, 
affitiſque ut decet adjunctis, carmen eximie 
componam. Sic Euripides Cyclapem finxit ex 


Homeri Odyſſes 9. Vide ſupra v. 128, & 129. 


: 


va  Pythias daluſo Simoni ta<. 
lentum extorquens, an Silenus 
curator & minifter dei_alunmi," 
E materid vulgats fic pie. 
ma condam, ut quiſque pari- 
Je facere poſſe confidat, rem 


& opex ; negue probant wel laudant puicguid placet ementibus friflum cicer & nutz. 
SN 4 IN 07 TID NERC LITE 
laſcive, fed modeſtè & grayiter ſaltane, nihil fur 


"241+ Sudet multym. ] Cie. orat, perf. Ih n- 
do tonfidunt ſe poſſe dicere. Nam orationis ſubei- 
litas imitabilis illa quidem widetur eſſe exitimaigi 
[ed nibil experienti-minds. Vide Quintil, lib. 
2, cap. 1. & lib, 4+ cap. 2. 
242. Series] Rerum di ſpoſitio ſeĩta & ingeniofa; 
Funftura] Structur verborum artificioſa, 
243 · Accedit bonoris.} Ex ills ſolerti in ven- 
tione, fictione, connexione, otrdine. 
244. Silvis deducrti] Vel agreſtes & in filvi 
educati; vel & proſcenio ſilveſtri & nemo 
prodeuntes. Nam triplex erat ſcenz forma tri- 
plici dramati reſpondens. —— columnis ſuf. 
fulta, ſuperbiſque faſtigiis & ſignis ornats, Co- 
mica dium privatarum ſpeciem oftendebat; 
Satyrica arbores, montes, ſpeluncas, agreſtia 
omnia exbibebat, - Vitruv. lib, 7. cap. 3. 
Fauni] Dii ſilveſtres, qui & Sylvani & Satyr: 
de his jam I. 1. Od, 4 I. 2. Od. 19.1. 3. Od. 8. 
246. Teneris juvenentur verſibus] Ne verfibus ni 
mium excultis juyeniliter & ſcurriliter laſciĩviant: 
ſed ubique — 2 re 
247. Ignominicſa)Famam alieujus labefactantia. 
248. Quibu: eft equus, & pater. ] Equites Rom, 
& Patricii; honeſti 7 & nobiles. — 
249. Fricti ciceris & nucis emptor,] Homines 
. ſortis & plebe: qui dum —4— ade 
rant, emebant friftum cicer ad levandam famem. 
Nucis] Fritz quoque nuces ibi vendebantur, 


Plaut. Athen, lib, 3. Feſtus auces las dieit. 
Syllaba 


I 
£ . 


In 


i 
| 


| 


11 
i 


ji 


Ld 


1. 
Fil 
133 


1. 

2 
EX] 
FI 


 eccural8 ſcribam? 
an ame credam errdta mea 


Rituros, providus & ſecurus 
ps. Iaudem 


O RAT 
Syllaba longa brevi ſubjecta vocatur Iambus, 
Pes citus: unde etiam trimetris accreſcere juſſit 
Nomen Iambèis, cum ſenos redderet ictus, [355 
Primus ad extremum ſimilis ſibi: non ita pridem, 
Tardior ut paulo 
Spondeos ſtabiles in jura paterna recepit 
Commodus et patiens; non ut de ſede ſecundũ 
Cederet aut quarts focialiter. Hic et in Acci -. 
Nobilibus trimetris apparet rarus, et Enni. | 

In ſcenam miſſus magno cum pondere verſus,26(3 
Aut operz celeris nimium curaque carentis, 
Aut ignoratæ premit artis crimine turpi. 
Non quivis videt immodulata poëmata judex: 
Et data Romanis venia eſt indigna pottis. 

Ideircõne vager, ſcribimque licenter; an omnes 
| Viſuros peccata putem mea, tutus, et intra 
Spem veniz cautus ? vitavi denique culpam, 
coneeffa\ Non laudem merui. Vos exemplaria Græca 
Nocturnà verſate manu, verſate dijurna. 
At veſtri proavi Plautinos et numeros et 
citra ſpem indulpentiæ Tum demum 


ITFLACCTI 


# # 
* 


graviorque veniret ad aures, 225 


264 


ol 


270 
quidem, fed 


wmerwero. Itaque Piſones, die nose ue ſcripts Gracorum evobouce, Verim Majeres 
probaverunt + 


weftri & numeros & jocos Plauci ap 


ANNOTATIONES. 


» Syllaba longa, &c.] Agit iterum de verſi- 
| ati propriis. Nam de his jam ſupra v. 80. 
2523 Pes citus 2] velociorem Partho- 
rum ſagittis dicit. | 
253. Ci mſencs redderet ictus, ] Cum ſex haberet 
pedes, omnes Iambos ; ob celeritatem trimetri 
didi ſunt; queſi tres foldm percuſſiones atque 
tria duntaxat intervalla pronunciando faciunt. 
Quint. lib. 9. cap. 4. ſupra, lib. 1. Sat. 10. v. 43» 
286. Sponders flabiles, &fc,] Inſerti ſunt Spon 
deĩ pedes tardiores in verũbus lambicis, ad dan- 
dum iis pondus & robur, magiſque movendos 
animos audientium. | 
2 58. Aci] Accius, five ARivs, aut Attius, 
Porta celebris, de quo lib. 1. Sat, 10. & lib. 2. 
Epiſt. 1. ubi & de Ennio. 
259. Enni.] De eo lib 4. Od. 8. v. 20. Item 
Jocis mox citatis, 5 
260, In Scenam miſſes] Appoſitè Marcilius 
6 miſſus : alias que ſyntaxis? 
ab3. Nen quivis widet, @c.] Prolepfis, ad 
quam mox reſpondet, igcircong vager, & c. Apa- 
ge verſ culum. ; 
Nec tanta in metris wenia conceditur uti. 
guem velut Horatii affert Servius ad g. ZE neid, & 
eollocant aliqui ante ifum, Non =_ widet, c. 
| 264. Et data Romani, Sc.] ide lib, x, Sat. 


» 


4+ & 10. lib. 2. Epiſt. 2. | 
265. Scri licenter z] Nulla habits ratio 
one pedum & Jegis metrice: an Latinorum 


| negligentiam imitabor potids, quam exatam 


rationem Grzeorum ? 

226. Intra Spem weniae] Præcisã ſpe omni 
veniz: qui fi mibi blandirer, oſcitanter ſcribe« 
rem, nee mihi ſatis caverem. Sunt qui emen- 
darint, extra, Sed veteres codices reluctantur. 
Vide Agel). lib. 12. c. 13. Extra ſpem veniae 
eſt, qui ſcit nullam fore veniam. Intra ſpem 
venize cautus & tutus eſt, qui licet veniam ſpe» 
ret, recti amans fibi' cavet tamen, & peccare 
non vult. Haec ego. 

267. Vitavi denigue culpam, c.] Quod fi 
verſus Jambicos diligenter condam, nec hoc ſatis 
ad laudem. Plaut. Trinum, Scen. ult. 


arbitror. 

vi erratum vitat, debet, non ideo laudem 
—— ſed i res, artificiosd 
ſcribit, is laudatur. 

270. Plautines & numero; & ſales :] Donatus 


in Plauto notat & carpit numeros inconditos & pe» 


[regrinos, item (ales frigidulos interdum atque 


Lauda- 


|; 
; 


2 23 


* anth POETIC... 


Laudavere Tales : nimiùm patienter 


Ne dicam ſtultè, mirati; — ct yon 


Scimus inurbanum lepido ſeponere 
itimimque ſonum di 
Tragicæ 


Poſt hunc perſone palſæque repertor 


Aſchy lus, et modicis inftravit pulpita tignis, 
Et docuit magnũmque loqui, nitiquecothurno. '289; 


off 
A rr pe bs 


ANNOTATIONSS. 


etiam ſcurriles, &e, 8. Hieronymus in 
Ruffin. Plautinum ſalem dicit, pro ſeu au- 
dant tamen Cicero Offic. 1. Maerob, Saturnal, 
lib, a. cap, 1, Gell. lib. 3. cap. 3. Vide hb, a. 
Epiſt. x. v. 68. Item. v. 170, 

254. Dig iti & aure.] Verſuum dimenfionem 
digitis faciunt parum exercitati, aurium verd ju+ 


dicium adhibeat peritiores. 
275. Tragicæ genus inveniſſe] Libet altids re- 
petere originem = ac Dramatum. Bae 


chus Icarium docuerat plantare vites. Hie in At- 
tico agro hircum vineas depopulantem Baccho 
mactavit, convocatis ad facrificium vicinis, qui 
choreis & cantilenis Dei lætitiæ datoris vindi- 
ctam celebrirunt, Religioss illud etiam quo- 
tannis vindemiarum tempore fieri placuit tum 
in pagis, tum ſubinde in urbibus, Mox e 
ſcribere certatim pottæ -paywIar, id dell, he. ” 
men hirci, vel dz hirco : quod a choro decanta- 
tum, Illis carminibus Baccho facris in- 
ſerta, addita, ſubſtituta quædam alia fuerunt, 
atque etiam dialogi inter duos aut plures. Mine- 
que natum drama cùm Comicum, tum Tragi- 
cum, tum Satyticum. Ka 5 ad inventorem ſpe - 
Kat, certe ante Theſpim fuerunt Dramatiei ru - 
diores quidem : at ille nomĩnatur auctot, quoni. 
am unum actorem induxit; qui dum chorus Bac- 
chi laudes canens pavJutum interquieſceret, he 
rois aut ſummi cujuſpiam viri infigne aliquod 
facinus carmine celebrabat. Alia infuper orna- 
menta ſubjunxit, quibus Tragedia illuſtrata eſt. 
276. Dicitur,] 'Scilicet res non extra con- 
hog ap eſt. Scalig. Poet. lib. 1. cap. 6. fic ha- 
: Nui primus raged am dederit, baud ita 
_ babetur, Satis conftat illud, à Theſpi 
niridiorem fafam, qui penfiles ſeenas in gow ls 
circumegit : addiditque nudis oribus farcem pro 


7 ris wexifſe poimata] Circa vicos The- 
ſpii alnque plauſtris yeM! in obvium quemque 


ſcommata jaAahant & ſalſa convicia, Plutarch. 


Q 


3 | 
gitis — et autre. 
genus inveniſſe Camenæ 275 427 
Dicitur, et plauſtris vexiſſe poëmata Theſpis, 

Quæ canerent agerentq; peruncti fæcibus ora. [%97] 


TY 


patienter utrumque, [cr 


honeſtæ 


in Solone, Hine Proverb, E plauſtro 

Wee! Athenienſis ille potta Solonis tem- 
pore it ante Æſchylum plug ſenagiatn, 
ante Sopheclem octoginta cireiter annis, Th 
— 3 ſeu hiſtrionem induxit cum 

20, aut alio quopiam & Choro loquentem. 
Nad. deinde — na ſeu Deuteragoniſtam 
addidit, Denique Sophocles tertio five Txita- 
gonifta ende Tragediam cit, 

277. Perun#i facibus ora.] Ideo Theſpis Au- 
que vultu ceruſaſ, vel minio, vel fæce perundts 
diQeriis obvios quoſque inceſſebant, ut imĩta- 
rentur Silenum rubicundum, Satyroſque dica- 
ces Bacchi _ & miniſtros. Wes 5 8 

hanes 0 e vocabat, Ga : 

— lie Aug. Merrp dane be: 
nt haben with Lees Viai an olei fæcibus Un- 
gerent ſe hiſtriones, diſceptant fatali more ſuo 
Grammatici, & nugas nugis addunt, i inquit Se- 
liger paulò ante citatus, . 

278. Perun] No r hiſtriones. 

Palla. Que ad pedes imos-uſque demiſſa, & 
Latina dicebatur, ad diſcrimen pallæ Gallicay 
quz brevior, 

279. ZEſchbylus,} Domi nobilis Posta ifte 
non militando magis, quim ſcribendo acer & 
audax fuit. In Marathoni pugn$ aon ulti- 
mam laudem tulit : adeo bibax, ut Sophocles 
ei objiceret, non ipſum, ſed vinum ; 
<jus efſe auctorem. Has dum ſeriberet Tay 
b, Leders, inquit Ariſtophanes, tauro Fee 
fimilem aſpecrum habebat, Non ergo fit incredi- 
bile narrant ejus Eumenidum terribili * * 
Aaculo exanimatos eſſe pueros aliquot, pere 
autem prægnantes fæminas ad partum adactas. 
Ab Æſchy lo compoſitas nonaginta fabulas tra- 
dunt, quarum ad nos vix ſeptem pervenerunt. 
Denique caſu teſtudiais eliſo capite extinQum 
referunt. 


280. Cothurno.] 23 | 


( PropriGy 8 | 


—_— 


— . - 
—— — . 
5 —— EY 
— - ůͤ˙Ü AM 
be —__—— * — — —- 


2 . — LEES 
u 


a” 
— 
— _  —_— —_—_—_—_ 


— — 
25 — 


8 


wa — ra _ 
.. RNC ES ESET - - 
2 42 — — — — = 
— . 


— 
_— 


— ts 


* _ 
——ů ů — ——Lv 
— . 


— 
— 


— 


—— — 
— — 
ms 


— 
— 


4 v 
—— — 
— 3 — — 


uw — 


— — 
——— 
— 


Aale maledicendi. 


Hjs. foceefſit vetus 


cen laude ; ſed liber- 


- 


as ewaſe In eine & au. Laude ; ſed in vitium libertas excidit, et vim. 


Q. HOFFE Ol 
Succeſſit vetus his Comœdia, non ſine multi! 


. — 


4 0 


2 lege corr-endam * tex Dignam lege r eg : lex eſt accepta; chorũſque 650 
a off : &S chorns ignomi- Turpiter obticuit, ſublato jure nocendi. el! 


8 S * * 5 
nie ſacnit, adcmptd Pate. 


Nil intentatum noſtri liguere-pottz, 


285 


Neſi pa nibil non ten Net minimum meruere decus, veſtigia Gtæca 


nz negie laudem exi m A uſt deſerere, 


ebflulerunt, gui relickis Gra» 
corzm argumentis geſta Roma- 


Vel qui prætextas, vel qui docuère togatas. 


et celebrare domeſtica fact, 


— 


arm decantdfunt « five qui Nec virtute foret clariſve potentius arcmis | 
Fade fabulas, ſeu grilQuam lingua Latium, fi non offenderet unum- 290 


227 ſcripid e. Nec vir tute 


a i-leGriores ac potentiis · 


Quemque poetarum limz labor, et mora. Vos & 


e facundid offent Ro- Pompilios ſanguĩs, carmen reprehendite, quod non 
mani, ji potras plereſpue non Multa dies et multa litura coercuit, atque 


gerrerer cura & long um tem- 


expoliendi. 
= protes, redarguite car- 


At wo, 5 Perfectum deęcies non caſtigarit ad unguem. 
Ingenium miteri quia fortunatius arte Ou, 


2 2 — Zed et excludit fanos Helicone Poetas 29 


fm nou ſe pits emendatum, 


1 exiflimat ingeniam lis walere quam artem, & poitasna# inſanientes arc 


ab Helicone, | 

e ANNOTA 

281. Fern Comgedia,) Hæc à nov differebat 

in omnibus, tempore, argumento, apparatu, 
ro ut ait Cruq. Vetus tempore belli 


it Pele ponneſiacĩ : nova poſt extinctam populi 
Ibertatem, jam rerum potentibus Philippo & 


Alexandro. In veteri Duces, Magiſtratus, Phi- | 


loſophi, Dii ipfi proſcindebantur. Patet ex 
Ariſtophane, item ex Eupolide, In nova ſunt 


TIONE 8. gi 
verſus tranſtulerunt, ut eſt in Epiſt. modd cit. 7. 
164. at poſtea Marte proprio argumenta ex hi- 
ſtoriis Romanorum traftarunt laudabiliter En- 
nius, Pacuviue, Actius, &c, ; | 

288. Pretextos, ] hating fabulas groviores,, 
ubi pretextati & nobiles perſonz locum habent ; 
quæ reſpondent tragediis Græcorum. 

.Tegatas,] Fabulas tabergarias, in quibus agunt 


amores  adoleſcentum, ſervorum fraudes, &c. 
vetus aſſurgit ad tragicum ſtylum: nova popu- 
Iaris eff. In veteri omnia metrorum genera 


perſonæ privatæ & plebeiz, Et he Comœdiæ 
Oræcorum nove, ſicut veteri Atellana & Satira 
| Latina, reſpondebant. Illas ſcripſerunt ÆElius 


admittebantur 1 In novi ſoldm fers lambicum. | Lamia, Anton. Rufus, Cn, Meliſſus, Afranius, 
In vetere mirus apparatvs, & luxus : in novi; Pomponius. 


prope nullus, ablato etiam Choro, In veteri 


| 291. Lime labor, & mora.] De curi & feduy 


erſonze vivum effingebantur, ut atznoſceren- litate diuturns emendandi jam alibi dium. 


r faci'e: nova nihil tale habet. 
2833. Vim Dignam lege regi:] Nee enim ulli 
parcebatur: hoc eſſique viri,perinde ut alii,dicte- 
riis & ccnvitiis nominatim proſcindebantur. 
| . Sa vn a per tam 
In rabiem werti cæpit jocus, Ce. | 
Lex eft accepta.] Ou maledicentiam illam 
effrenatam paen's propoſitis vetabat, Vide lib. 
2. Epiſt. . verſ. 1 50. & ſeq, 
| * + Quin etiam lex 


Parnague lata, malo gue nollet carmine guem- 


qm 


Deſcribi. 


| Vide lib. 2. Epiſt. 1, Sc. Ovid. de Ponto lib, 
3. Eleg. ult. 
Sepe pig ee 0,0. 0 
Corrigere, & longi ferre laboris onus, 
Corrigere at res d tanto magis 'ardua, 
„ „ne 
Magnus Ariflarcho major Homerus erat. _ 
| 292+. Pompilius ſanguis, ] Piſones trahentes o- 
riginem a Numa Pompilio, & a Calpo ejus 
filio dicti Yar mance i | 
293. Perfectum] al. prefeum. | 
= . 27724. 8 Sc.] Redarguit Ho- 
ratius eos, qui non virtutem pod ſeos, ſed vanam 


« 


Cæterum Chmædia Satyrica multum civitati opinionem ſeftabantur, 88 
Dn cum cayeret unuſquiſque culpam, ne. Ingenium]Potticam facultatem à naturidatam, 


Raculo c#teris eſſet, & domeſtico probro: ut 


ait Donatus. 


Mi ſerd arte.] Ironicè; exereitatione & arte 
quæ parum valeat ad faciendum bonum pottam, 


286. YVftigia Graeca Aufi deſerere, Cc. Primò & ad laudabile cat men ſcribendum, ., _ 
widem Græcas tabulas & hiſtorias in Latinos 296, Excludit ſanos Nlic. P.] Cic. 1. de Divin. 


Dem- 


5 TE 
- —— 
— ” — C 
2 2 
2 . —— AS 
ROT 


PP Za, 54 


DE ARTE 'FOETICN 


Jemocritus 3 bona pars non ungves ponere curat, 
Nan darbatw ſeereta petit loca; balnea vitat. 
Nanciſcetur enim pretium nomenque Poetie, 


* 1X 1 


* * 
* 


Xe wi? 


gues e —2 a 
loca remota, fugiver Jene. 
Zteaim conſepuentur, ut p 


Si tribus Anticyris caput inſanabile nunqusm 300 um, rens & landen pübn- 
Tonſori Licino commiſerit. O ego lævus, 2 . — _ tonden=" 
ui purgo bilem ſub verni-temporis horam ! **- | {ibis "Amicyric” wining — 


Non alius facetet meliora Pomata. Verùm 
Nil tanti eſt. Ergo fungar vice cotis, acutum 
Reddere quæ ſetrum valet, exfors ipſa ſecandi. 305 


 Arandim,  £ S dm fam f. 
aun cautus, e 


| incunte were : At mewn con a 
ret meliora Carming z fed b 


Munvs et officium nil ſcribens .ipſe' docebo ; 
Unde parenturopes; quid alatformetq;Poetam;[965] anus crtis, pus 


non tanti pus. Thaqueingiels 
fſecare nou” 
wvalens reddit ferrm ar 


Quid deceat, quid aon; quò vittus, quò ferat error. ſ x ſecando aptum, NI 


Scribendi rectè ſapere elt et principium et fons. 
Rem tibi Soeraticæ poterunt oſtendere chartæ, 31 
Verbique proviſam rem non invita ſequentur. 
Qui didicit pattiæ quid debeat; et quid amicis, 
Quo ſit amore parens, quo fratet amandus, et hoſpes 


ſeribens doceto'munus & 


& origo red ſcribendi : mareriam ibi fuppeditabunt placita Secratis : prizpardtamgue \materidas' 


ſeguitur ulird facundia. 
ſunt "as 
ANNOTA 
Negat fine Demecrirus -qu emguam e 
magnum eſſe poſſe. Et 2, De — Sine inflam 


mat ione animorum, & fine quodam afflatu gaaſt fu- 
rorts: guod & 4 Platone jcriptis relictum dicunt. 

Helicone.] Is mons Bavtiz Mufis acer, Par- 
naſſo vicinus. - | 

297. Democritus;] De eo Philoſ, 1, 1. Epiſt. 12. 

Bona pars non angues ponere, &c. ] Quaſi verd 
cultum exteriorem negligendb & inſaniæ ſpe- 
ciem ptæ ſe ferendo, bbni poetz habendi ſint. 

298. Non barbam :] Philoſophi quidam ale- 
bant barbam : & gravitati tribuedatur, 
c#teris infaniz ſpecies erat. 

Secreta petit loca; } Hominum conſpetiom-& 
conſpetudinem fugit. 
. $200, Tribus Anticyris] De Anticyri ident 
lib. 2. Sat. 3. v. 83. Ibidem de Elleboro in ea 
abundanti, quod inſaniz remedium. Quod au 
tem Horatius tres Anticyras dicit, cum duas 
Strabo ponat, auxeſis eſt, 

301. Licine] Is Auguſti ton/or & libertos, ab 
eo factus Senator, quod Pompeium odiſſet. 

30. Qui purgo bilem) Per quam inſaniens 
eptima posmata conderem, Ionia eſt. - Ali, 
purgor legunt perperam. 

304+ Nil tant eft, ] Abſit Abeba 
ad eximia facienda carmina. Imo ſapere malim 
& nulla componere: valeant Democritus 4 De- 
mocritici. 

Ege fungar wice cotis, ] Hoe petitum ab 10 
crate vel ab Ariftotele,. ut-volunt alii : at A 


Al ſei n, * amicis dibeat ; 9ud parentet, ir. 


At i In 


TIO NES. 
306. Nil ſcribon] Nullum carmen Epieum 


el Dramaticum, 

307. Oper; ] panes GR 
dives pobſeos facultas & virtus. 

308. Error. ] Iguoratio artis & eu K- 
Eiice, 

310. Secratice charte,] Philolphit erer . 
tim moralis ſeientia: quam Socrxtes 
& ab eo hauſerunt Plato, Xenophon, atique 
& ſeriptis illuſtrarunt. De Socrate, lib. 3- 
Od. 31. Item lib. a. Sat. 4. ; 
Rem poterunt oftendere] Scribendi ubertaterm 
præbebunt. Cic. ia Bruto. Habtat amn 
Pbileſopbiæ notes & tractatos lors: we 
enim de religione, "nibil de pie ue, nibil d 
charitate patriæ, mbil de morie, nibil de bl 
rebus aut mali, nibil de wvirtucibus nt vii, 
w/bil de officio, nibil de de ore & wolaprate, mibil 
de perturbationibus animi & — _— 
cadunt in cauſar ut i d 
inquam fine ed conſcienti — 2 & 
|explicart pete: & alibi: — ubertas & q 
ſylva —— e diſputationibus philoſophorum 
ducta | 

311. Verbaguc rem proviſem, Ge.) $i rem 
bene tenes, fi prezparatam habes rerum copiam, 
non deerit elocutio : verbaque & dictiones uf- 
fatim ſequentur : & aptꝭ atque  accommodatJ 
dices, Cie. de Orat. 3. ———— 
copiam gig nit. 

312. 'Patrie quid debeat, &c.] De rarils its : 


nova ada a Tajuity arret, Tir N 
ge ifia & Tp4nTixev ν 


officiis Plato 5. de legibus, &c. 
| 313. Heſpes,] Contra peregrigos peceata præ 


* 


8670 


* 


f facultatem, quippe 


pod Senatoris, guad Fudiciz 
, belli Ducis munus K 
s ceris novit tribuere - 


__  Solers Ark, debet in- 

vun, at binc | - 
gue proprics fn 

: San hecis pulchra, beneque 


Platone, Ariftotele, &c. 


rum unicuique perſons, 
tneri exemplar wite &f mo- 
onnunguam 


moren exprimens ; quamquam 
nec elegans nec verbis ornata 


is placebit, eumgue 
a Finke, jou werſus 
ſementiis deflituti & ſonanes 


iſa Eræcii largita eff 
Ingenium politi ſermonis 
petentibus 


numeris diſcunt a di- 
* in — 2 Al- 


guingue wncils dematur una, 
id reflat ? pot 
* 


Quad ſit conſeripti, quod judicis ofſicĩum, qua 
F ack Partes in bellum n profeao. 2 
Reddere perſonæ ſcit convenientia cuique. 
Reſpicere exemplar vitæ moriimque jubebo 
Doctum imitatorem, et vivas hinc ducere voces. 
Interdum ſpecioſa locis, moratique rectè 
Fabula nullius veneris, fine pondere et arte, 320 
Valdius oblectat populum, meliũſque moratur, 
Quam verſus inopes rerum, nugæque canoræ. 
Graiis ingenium, Graiis dedit ore rotundo 
Muſa loqui, præter laudem nullius avaris. 
Romani pueti longis rationibus aſſem 
Diſcunt in partes centum diducere. Dicat 


325 


ANNOTATIONES. 


lis qu in cives commiĩttuntur, ultori Deo curæ eleganter, 


ſunt. Nam cùm peregrinus amicis cognatiſque 
careat, majorem apud Deos & apud homines me- 
retur miſericordiam, &c. _ — 1 
17. Reſpicere 7 lar c.] In animo ſuo 
5 — — — ſibi fingat. 
Non hominem quempiam privatum, ſed perfec- 
tiſſimi & numeris omnibus abſoluti hominis ſibi 
proponat imaginem, five ideam, ut Plato vocat : 
atque ſecundum illam ſcribat & dicat. 
318. Initatorem,] Poẽſis eſt imitatio, ex 


Veras veces. ] Rei naturam vers exprimentes, 
Al. viva: ſed apage. 

319. Specieſa locis, &c.] Locis communibus 
& ſententiis rerum naturam & mores apprime 
exhidentibus, quamvis nullo verborum oraatu. 
Al. zocis. Prior lectio preferenda, 

Mor ref Fabula. ] Lege — lib. 6. 

22. Nuge canore.] Verſus verborum 
ſonitu inflati, modulati quamvis & numeroſi 
non ſic afficiunt, ut qui verbis inopes quidem, 
at rebus divites foerint. Perſ. Sat. 5, 

Wos equidem boc fludes bullatis at mibi nugis 

P aging cats 
Statius nugas ejuſmodi canaras effutiit. 

323. Graits ingenium,] Adverte, Lector, 


quam ſepe Græcos commendet Horatius : & 
merico : cam ſcripſetint illi ſapieater æquè & 


niosd & accurats, 
non queſtui ſed gloria ſtudebant. 
5. MA Diſcunt in centum diducere.] 


Nempe quod 


Phu 9, ſeduld ediſcunt augendis opibug 


utilem : longis rationibut : addendo, dividendo, 
diminuendo, multiplicando, ſubtrabendo, 

326. Dicat Filivs Albini,] Proſopopeis, Al- 
binus inſignis fenerator filium ad lucri ſtodium 
artemque inſtituens, 

Nuincunce, trient, ſemii.] As duodecing 


27. 
Was iden fire uncias 1 wncia ub uno difta, 
quod 


una fit & duodecim partibus aflis, Sextazs 
duz ſunt unciæ, fic dicitur quaſi ſexta pars aſſia. 
vadrans, tres unciæ ; qudd fit quarts pars. 
riens, quatuor unciæ, tertia pars, Qwuincunx, 
quinque unciæ. Semis, ſex unciæ, five dimidi - 
um aflis, Septunx, ſeptem unciæ. | Ber olim 
Des, quaſi dempto trieate, id eft, demptis 
quatuor unciis de aſſe, octo continet uncias. 
Dodrans, novem unciz, quod demptus fit qua» 
drang. Dertant, quod demptus fit ſextans, 
Deunx, quod una defit uncia ad aſſem. 
328. Poteras dixiſſe, ] Inſtigatio eft, qui inter« 
rogans urget Albini filium, ut reſpondeat, triens. 
Eu, ] Approbatio eft bone reſponſionis pueri« 
Al. beus, vel bem, &c. fed minds bene. 
330. Huge, ] Kris vitiom eſt. Metaphors 
pro avatiti & opum cupiditate; qui bons in- 
doles corrumpitur, ut metalla rubigiae. 


Tode 


3¹5 


I 


S822 See 


Ll 
Lag 


8 2.9 « 8 


| DE ARTE POETICA 
Poſſe linenda cedro, et 1zvi ſervanda cupreſſo?. 
Aut prodeſſe volunt, aut delectare Pot; 
Aut ſimul et jucunda þ idonea dicere vitz. . 
uicquid præcipies, eſto brevis: ut citd dicta 335 
— animi dociles, teneãntque fideles. 
Omne ſupervacuum pleno de re manat. 
Ficta voluptatis causa ſint proxima veris : | 
Nec quodeunque volet, poſcat fibi fabula credi: 3” 
Neu pranſe Lamie vivum puerum extrabat alvo. ae pi 
Centuriz ſeniorum agitant expertia frugis: 341} Fa. 
Celſi prætereunt auſtera poëmata Rhamnes. [993] [= pms; granny — 


Sunt delicta tamen, quibus ignoviſle velimus. 
Nam neque chorda ſonum reddit, quem vult ma- 
nus et mens; | 


Omne tulit punctum, qui miſcuit utile dulci, infoutem 3 Lane 
Lectorem delectando, paritẽrque monendo. 2 un 
Hic meret æra liber Soſiis, hie et mare tranſit, 245 PE WR 
Et longum noto ſcriptori prorogat zvum, rum det verd F 


edit ſonum, gnew wnld 
— — 


ANNOTATIONES. 


332. Linends Cedro, JDigna immortalitate,quz{Suidzz formoſa mulier Libyra, for! adamata, 
ſignificatur per cedrum minimꝭ putreſcentem. ] Alii aliter. Olim vulgo Lamie putabantur mu- 
Hinc olim eximia ſcripta cedrino oleo lineban-|lieres ſpecioſe, que blanditiis allectes juvencs 
tur, ne blattis vel ipe i vetuſtate corroſa abſump-|devorabant, Ifidorus à laniando dici exiftimat, 
taque interirent. Plin. I. 16. cap, 39. Cedri aleo quod infantes corriperent ac laaiarent. De La- 
perunfa materies nec tineam nec cariem ſentit, | mi Lybize regina pulchra ſed erudeli Diod. Sic. 
Levi 67] Cypreflivs arc, caps3,|lib. 20. Nihil ad rem Lamus rex Leftrygonum 
ſcrinio i cypreſſus cariem & wetuſtatem non ſentit,|humang carne ſolitus veſci. 
Item, adverſus cariem tinsaſque firmiſſima, Plin. 341. Centurie ſeniarum] Senes amant ſeria & 
lib, 16. cap. 40. & 42» gravia carmina moribus inſtituendis utilia: Cen» 
333+ Aut prodeſſewolunt, &c.) Duz ſunt he\tarie, Singulz tribus olim in centurias diviſee, 
ſeox virtutes, docendi atque delectandi i de qui-| 342. Rbamnet.] Equites& juvenes jucunda 
us præcepta dat Horatius iſta duo: Ut doceas uti · tunt: à Romulo dicti Rbamnes ſeu Rham 
liter, eſto brevis; Ut delectes, ſinge verifimilia. [ut Tatienſes a Tatio, Luceres a Lucamone, vel 
3 38. Fifa woluptatis caush, &c. ] Reprehendi-| Lucero, Varr,g.de L. L. Plutarch. in Romulo,&e. 
tur Virgilius, quod ait, mutatas naves in nym-| 343. Omne tulit panfu, Suffragia punctia 
phas En. 10.v. $3. item Æu. 6. per ramum au- aliquando notabantur. Cie, pro Murzna, n. 724 
reum ad inferos Ænesm deſcendiſſe ; item Di-| Recordor quantum bat queſtiones in Senatu Bubi 
doni comam 3 —— En, + &c. 2 detraxerint. K 
Neu pranſæ Lamiæ, Sc.] Nec fingat po- 48 Sofas, ] Hi fratres erant celebres Rome li- 
23 4 Lamia — & mox gu br e de his jam lib. 1. Epiſt. alt, 
ventre exttactum viventem. Hoc fortaſſe fig- 
mentum erat alcujus poetaſtri illius — & nibos. . 
ridiculum ſanè & à naturg abhorrens. 34% Nam negue chorda, Fc. ] Citharedus 
Lanie] Lamia Philoſtrato ponitur inter Jar-| interdum aberrat, pariter & ſagittarius non ſem« 
Fas & lequzes ; Scxto Pompeio eft vencfica ;| per ſcopum ferit aut collincat. | 


28 e 


CY # » 


Verùm 


672 G HORATITITFLAC G4 E 
1 e pars major au Verùm ubi plura nitent in carmine, non ego padels 
cioſa t, ego nom offen- IM. R allies © 
4 Ne erbe, * Offendar maculis, quas aut incuria fudit, 
n vel bo-{ Aut humana patùm cavit natura. Quid ergo eſt? 
menie © ingenium venue vir Ut ſeriptor fi-peccat idem libratius uſque. 
— Quamvis eſt monitus, venia caret; ut citharcedng 
librorum” deſeriprori, i idm Ridetur, chorda qui ſemper obertat eadem: 2 
eee _—_ Sic mihi qui multtim ceſſat, fit Chetiſus ile, 
acer G ethariffa dur. Quem bis tErve bonum cum riſu mitor; et idem 
detur, gui ſemper ad eandem Indignor, quandoq; bonus dormitat Homerus.:| 9<4 
> n Ver dau opere in ſongo fas eſt obrepere ſomnum. 36 
rilo, quem bis aut ter eigan- Te capiet magis; et quiedam, fi longiùs abſtes. 
dert due 4. fe, fung, Hæe amat obfcufum; volet hee ſub lues videri, 
cunque -labitur . to. Judicis argutum quæ non formidat aeumen; 
merus.” Sed in longo 70 placuit ſemel: hæc decies repetita placebit. 365 


was 


ceſpitare licet. * 1 O major iu | if \ F is et 4 t 4 
2 55 il . jor juvenum, quamvis et voce paterna 
Do A — art Fingeris ad rectum, et per te ſapis; hoc tibi dictum 
4 ky” — . e Tolle memor : certis medium et tolerabile rebus 
Vero remotior fueris. &-} N 4* . ' — ., , ' 

7 loco paillim tenebroſo, alte- Recte concedi. : Conſultus yarns et actor : 8 
1a ed lucem plenam vat Cauſarum mediocris abeſt virtute diſett!: $70 


JpeFari, ſeilicet que mon ti- 


» 


r: | Meſlalz, nec ſcit quantum Caſcellius Aulus; [995} | 


alte/a ſemel duntaxat, altera decies ſpectata approbabitur. ' n 

O major natu javenum Piſonum, tameth patris documentis formaris ad id quod perfectum eſt, & 
ex te ſapis ; hoc mon:tum auſculta & retine. In rebos guibuſdam mediccritas toleratur, & rite ad- 
mittitur. Pro, wn & cauſidicus mediecris longè dift eloquentia Meſſale ; nec tantum pollet 


guantum Caſcellius : Wot F | 
torres OTTO... 

351, 352. Non ego paucis Offendar maculis,]\ wifi: magni enim ſunt, bemi net tamen. . 

Vide Longin. cap, 30. 361. Ut pictura poifis erit ;] Pictura eſt muta 


357. Nui multum ceſſat,) Szpids iners & potlis: poelis loquens pictura. Plato 10, de 
negligens, & hinc crebrits peccans, lib, 2. Rep. Ariſtot. Poet, Plutarchus ex Simonide, &c, 
Epiſt. . v. 14. ſemel bic ceſſavit. ICic. Tuſc. 5. n. 114. Tradunt Homerum cacum 

Cherilus) De eo lib. 2. Epiſt. 1. v. 233. fuiſſe ; at ejus picturam non pogim videmus. Yue 

258. Bis terg; bonum miror. ] Demiror qudd non regio ? gquæ ora gui locus Gratie ? que ſpecies 
ſemper male, quodque vel bis aut ter bene ſcribat. forme ? gue pugna ? gue acies ? guod regium 
' 359. Indignor, quandoque . bonus dormitat] qui motus hominum, qui ferarum, nin ita ex- 
Nam bonum poetam bene ſemper & concinnè picture, ut que ipſe non viderit, nos ut videre- 
dicere velim. At peccare bumanum eft. Cic,| mus effecerit ? , | 
Nemo oft gui emnibus boris ſapiat. Plin, Vidctur| | 3: fi propritss ſtes, &c.] Ita quædam posts 
hie Horatius alludere ad id quod Ariſtoteles no- haud accurata, taptim fi legatur, fort? placebit, 
tat, Homerum contra decorum & rationem ſcri-| duobus locis aut tribus fat nitida. At fi diligen- 
bere, Ulyſſem prudentiſſimum ubique & vigi-|.tins conſideretur, apparebunt macule & Vitis 
lantiſſimum ſomno oppreſſum è navi ſublatum| permulta, quibus offenſus JeQor averſabitur, 
a Phæacibus & in litore Ithacenſi expoſitum.] Contrà poeſis elegans paſſim & ad amuſſim facta, 
Tunc certè Homerus ipſe plus quam Ulyſſes ingenioque & arte did elaborata, quo ſepids in- 
dormitaſſe videatur. Alia multa in Homero| ſpicietur, eo plus admirationem movebit: quia 
ſunt reprehenſa, pariter & in Virgilio pleraque. novz ſemper veneres & lepores elvceſcent. 
Vide Macrob. &c. 3 385. Hæc decies pays placebit.] Plato in Phi- 

350. Verùm qpere in longo, Cc. ] Quintil.| lebo, quæ pulchra ſunt bis & ter repetenda, dixit, 
lib, 10. cap. 1. Non ſemper intendunt animum, 71, Meſſalæ,] Meſſala Corvinus orator Aſer- 
oneri cedunt, fatigantur nonnunguam : & Cice· tiſſimus; de quo lib, 3. Od. 21. & lib, 1. Sat. 20. 
roni dermitare Demoſthenes, & Homerus Horatio| Caſcellius ] Aulus Caſcellius Vindex juris 48044 


4 


DE ARTE 


* tamen in pretio eſt: Mediocribus eſſe poets attamen. laudatur. 
9 


FakTICA 


n bomines, non dii, non conceſſere*coſuninie.” il mediorrem non ferunt 


Dii, non homines, non 145 


Ut gratas inter menfas ſymphonia diſcors, 374 we. Sicur lasas inter us 
Et craſſum unguentum, etSardo cum melſe papaver 4 ian muſic, & wn 


Offendunt ; poterat quei quia cœna fine iſtis : 
Sie animis natum inventimque poëma javandis, r, 


81 parry ſummo diſceſſit, vergit ad 


- 


unguentum, 


' papaver 4 

melle & ardo — 2 — 
voniam tra f c na 

pte fine illu: f ca 


ad ani mos recreandos fatum, 


imum. 


FETUS qui n eſcit, campeſtribus abſtinet armis , „ tantulum abe à Jupr em, 


os 


Indoctùſque pilæ, difcive, trochive, quieſcit; N ad i , 
| 76 


Ne ſpiſſæ riſum tollant impune corone. [5 
dui neſcit verſus, tamen audet fingere. Quidni? 
Liber et ingenuus, præſertim cenſus equeſtrem 


Qui luderum eft imperitus, 
fugit exercitationes 2 
fartii : baud ſolers pile: 
diſei, wel trochi, he: minim? 


Summam nummorum, vitioque remotus ab omni, —— ne frequentts cir 


antes  cachinnos Nut 


ſolvant : at carminum rudis ea nibilominus audet moliri. Cur non # liber eft atgue ingenuns,. 1 


in cen 


x 


ſcienti3 præcipuus: hunc commendat Valer. 
Max, 


legere, : | 
Non dii,] Apollo, Bacchus, Muſe : vel dit, 


in quorum feſtis canuntur carmina & aguntur 
ludi. Et quidem nihil niſi ptæſtantiſſimum diis 


offerri aut placere fas eſt. 

Non colummæ. ] Quia non invenient emptores: 
ſed in pulvere & oblwione jacebunt. Columnæ, 
ſeu pilæ, ad quas libri venales proſtabant; libra- 
riorum tabernæ publicis porticibus contigue & 
affixæ. De his jam L. 1. Sat 4. v.71, ubi 

Nulla taberna meat babeat neque pila libellos. 

374. Gratus inter menſas} Inter unam & 
altetam menſam : 5 ſecunda menſi. i 
75. Unguentum,] Quo utebantur veteres a 
geld, Lib. 1. Od. 36, & 38. ; 

375. Sardo cum melle papaver] Bellaria & 
melle deterrimo, quale eſt Sardoum; factum ſcil. 
ex amaris herbis creſcentibus in Sardinia inſula 
Italiz vicini. Sardum mel ut & Corſicum valde 


373. Nen bomines,] Certꝭ mavult e 
quſſque nullos quam mediocres verſus audire & 


5 poſſidere opes ad equeſt Wan ſuſficientes ie es, atque omnis expers criminis, * 
” , 89 „ „* a ö 5 Fes k 


a  ANNOTATIONES. 


| 380. Pile] Lib. 1. Sat. 5. v. 47. & Lib. 3, 
Sat, 2. V. 11. \ * P ** Bd 
Diſei] De eo Lib. 1. Od. g. & Lib. 2. Sat. 2. 
Trochi.] Duplex erat is ludus, ut jam dixi 
Lib. 4 Od. 24-v. 57. Priorem deſcribit Virg. 
ZE ned. $. v. 378. W 
Ceu guondam torto wolitans ſub verbere turbo, 
Quem pueri magno in gyro vacua atria circunt 
2 ludo exercent. Ille afius habens 
vatis fertur ſpatiis : inſcia turba, 
Impubeſ, 2 2 — 
Dant ani mos plag r. N 
Alter non ita puerilis  exercitationem poſce- 
bat, à priori longe diverſus, Rotula quæ dam 
erat ſeu circulus ex re vel ferro, cujus 4. 
xiculis appenſi erant annuli inter | cutrendun 
tinnientes : in locis publicis peragebatur: an- 
nulorum verd ſonĩtu monebantur pretereunt 
ut declinarent ab incurſu trochi. Sive, ut ſeri- 
bit Tarnebus, Rota erat habens anſam, quo 
facilids mitteretur, axiculiſque compacta tra 
vectis jaciebatur : quorum claviculæ & commiſ. 
ſurz aduncz, dum verſabatur miſſa rata v 


amarum eſt et nullius pretii. Plin, I. x9. cap. 8.fcirculus orbiſve miſſus, tinniebant, & crepaban 


Papaveris ſativi tria {wn pan Candidum, 
cujus ſemen toſtum in menſs cum melle 
apud antiguos debatur. Petronius ſatyricè va 
nos declamatores ait, mellitos fundere verborum 
globulos, & omnia dia factaque quaſi papavere 
& ſeſamo ſparſa. be ire | 
379. Ludere qui neſcit,] Similitudine con- 
plobatt oftendit artem poeſcos long exercita- 
tione ediſcendam & excolendam, nec temerẽ 
tentandam eſſe. | 


Artis quidem erat mittere ſeienter. F 

lib. 3 Eleg: 19 | 

Iuncrepat & werſi clavis adunca trochi. 

Martial. trochi meminit Lib. 12. Epig. 22. 

Lib. 14. Epig. 168, & 16g, | , 

arrulus in laxo cur annulus orbe yapatur ? 

Cedat ut argutis ob] turba trechis, 

332. Quidni ? | Proleplis. Quaſi ver d illa eſſent 

ad poem adjumenta, probitas, nobilitas, opes. 


Liidere} Luftari, jaculari, currere, equita 
natare, ſatire : ad que ſe exercebat Romana ju · 


: ventus in campo Martio, Vide Lib. 1. Od, 8. Lib. 1. = r, 


383. Liber. ] Licet ergo facere quodcunque 


libet. 


Nu 


Wane ket it +Licert 
. werd #bil ſeribes avt, Tu nihil invità dices faciẽſve Minerv4 : 15 
olim 


Minervs repugnante: 
The tibi eft ingenium & — 


Id tibi judicium eſt, ea mens, Si quid tamen 


dicium, At ff qiidpiam ali-\Scripſeris, in Metii deſcendat judicis aures, 
wando ſcribas, conmitte il ¶Et patris, et noſtras; nonumque prematur in annum. 
ud" aurious & examini La Membranis intus poſitis; delere licebit [e] 


„ patriſque tul, & noſtro. 


vin & reconde ad anno; no-|Quod non edideris. Neſcit vox miſſa reverti. 390 
dn. Dum. —_ ſcrinio] Silveſtres homines ſacer interpreſque Deorum 
manebunt inclue, fe Cædibus et victu ſcedo deterruit Orpheus; 


emendare quod non vulgave- 


. gis ; at verbum editum ne- Dictus ob hoc lenire tigres rapidoſque leones. 
guaquam redire walet. Dictus et Amphion, Thebanæ conditor arcis, 


Orpheus divinus & numi 
mum internuncius bomines fe- 


Saxa movere ſono teſtudinis, et prece blanda 395 


yos avertit & cedibus & 1urpi|Ducere quo vellet. Fuit hc ſapientia quondam, 
vitæ ratione, propterea dict Publica privatis ſecernere, ſacta profanis; 


mitigare tigres & leones fe- 
rociſſimos. Ampbion guogue 


Concubitu prohibere vago; dare jura maritis; [9**] 


Thebane arcis cenditer dict. Oppida moliri; leges incidere ligno. 


deges tabulis inſeribere. 


38 5. Tu nibil invite, c.] Piſonum juvenum 
maſorem alloquitur, Tu quidem cum bong in- 
dole, ſana mente, acri judicio polieas, nihil ag- 
gredieris perperam : intelligeſque quid pofſis, ut 
cmnia rite preefles, 

Minervd invitd :] Reluctante & infeſtã hac 
Dez artium omnium preſide; fine cujus ope 
Mihil feliciter quiſquam moliri valet, Unde pro- 
verb. in eos qui illud tentent ad quod à natura 
mini me comparati ſunt: quodque ptopterea nun- 
quam rectẽ exequuntur. 

337. Metii] Sp. Metius Tarpa eriticus opti- 
mus; de quo jam ante Lib. 1. Sat. 10. 

388. Patris, ] Hie enim erat valde ſagax, in. 
gznioſus, erudituſque in prim s. 

Et noftres;}] Amice ac fideliter. 

Nonumgue prema: ur in annum. ] Diu ſervetur 
Feriptum antequam in lucem edatur, ut limatum 
otios?, & expolitum non reformidet acre docto- 
rum judicium, quanto vulgeb:tur, Vide 3 
lib. 10. c. 4. Emerdatio pars ſtudigarum long? 
etilifſima. Nec fme caus4 creditum efl, fly'um 
non minus agere cum delet : bitjus autem operis 
eſt, adjicere, delrabere, mutore.Scrip a re- 
Ponartur ad alipuod ten pus, ut ad ea poſt inter- 
vallum welut rova atgut aliena redeamus; ne 
nobis ſcrita neſtra quaſi recerites fretus Blan- 
diantur, Cc. Cinns® Smyrnam nobem annis 
eccipimus ſcriptam & paneyyricum Ifecratis 
anms decem e aberatum. Vide Catull, Epig. 96. 
in Smyrn. Cinne, 

391. Sylvefires bomines, Sc.] Potſcos excel- 

lentiam oftendit & commendat. 

Silvefires] More belluarum in ſilvis & ſpe- 
lencis degentes. 

| $acer] Vates divinos Plato a ncupat, Cie. 


. tur lyre ſono ſuavigue cantu 
2 moviſſe & puoci aue Iibuit impuliſſe. Fa fuit olim ſapientia, diſtinguere publica à pri- 


watisr, & ſocra 2 frefanit, incerta connubia vetare, maritim modum preſcribere, urbes extruere, 


ANNOTATIONES. 


pro Archia n. 18, Ennius ille n:fler ſanfos vocat 
poitas, gudd quaſi Deorum munere conmendati 
nobis eſſe videantur. Ovid, 

At cri vates, & die im cura vocamur. 

Sunt etiam qui nos numen babere putant. 

Interpr. Deorum) Pobtæ nihil ſunt aliud nifi 
Deorum interpretes, & quocunque numine cor 
ripiantur: inquit Plato in Tone, ; 

392. Cædib. & wiftu ftedo deterruit] Ad hue 
maniorem vitæ rationem & cultum adduxit. 
Lucret, lib, g. v. 930. " 

Volgi vage vitam tractabant more ferarum, 
Vide tupra Lib. 1 Sat. Ff. ver. 100, & ſeq. 

Orpbeus 3] Apollinis hie & Calliopes filius, 
Moyſs tempore floruit, Nullum habemus Or- 
phei genuinum carmen. Hymai & alia quzdam 
ſub ejus nomine circumferun@r perperam ſunt 
enim Onomacriti poete, 228 

394. Anpbion] Jovis ille atque Antiopæ filius 
Thebas à Cadmo cendi as muris & aice inſtru» 
xit. Nen quod lyrd ſaxa duxerit, ſed quod 
ſuaviter er homines rupium accolas, & in- 
caltis mo- ibus rudes ad obſeguii civilis pellen · 
rit diſciplinam : inquit Solinus, cap. 13. vide 
Lib 3. Od. 11. 

396. Fuit bac ſapientia, &c. ] Potæ quondam 
ſapientes erant, & verſibus documenta dabant, 

397. Publica priv atis ſecernere, ] Nam commu- 
nia & publica tuncerant omnia, & robuſtior quiſ- 
que per vim quidlibit rapiebat. 
Sacra 5.77 Nec religio quemquam retinebat. 
398. Dare jura maritis; ] Non modo legitim 
ſtatuendo conjugia, ſed & adulteria prohibendo. 

399. Oppida moliri ;] Secietatis & opis mutua 
cauſa. 


Leges incidere ligne. ] Prima leges verſibus 2 
ic 


x 
a % 


DE ARTE POETICA. 618 


83 Bic honor et nomen divin is vatibus atque 400 Sie fama & dignitas facrir : 
= Carminibus venit. Poſt tos inſignis Homerus d e eee comigite 
. f a g | Poſt illes inclaruit Homerus, 
Tyrtæũſque mares animos in Martia bella. . [a Tyriaus wiriles animes ad 
5 Verſibus exacuit : dictæ per carmina ſortes; certaming carminibus accer- 
] Et vitæ monſtrata via eſt ; & gratia regum 1 
* 8 ö CY 2 "FL cinta : & vivendi inſlituta 
Pieriis tentata modis ; ludũſque repertus, [9 ]| rradira ſunt; net ion gratis 


Et longorum operum finis : ne forte pudori 406 Principum | caprata, inwenti 
Sit tibi Muſa lytæ folers, et cantor Apollo. A ST 3 
Natura fieret laudabile carmen, an arte, virecuadiam df fade L 

| Quæſitum eſt; Ego nec ſtudium fine divite vena, |/#  fricorum pat's & Pha 
5 Nec rude quid profit video ingenium: alterius fic 4 %%, an Ye. nyo, 


Altera poſeit opem res et conjurat amice. , . 411| natura, an ab arti, Ege 
quidem non wided guid valeat 


= ers ſine felici naturd, vel natura, fine eruditione. Ita res una petit auxilium alieriu, & mutd 
ANNOTATIONES. © 
TY dem in ligneis tabulis ſeriptæ; poſtea re iti- (vob Phyſicis, ut vitæ fit pro natare, oujus ar- 
re, ciſze, & locis publicis affixze ſunt, cana explicantur. Talia ſcripſere Empedocles, 
400, Sic boner, Sc.] Per eam ſapientiæ ras | Lutretivs, &c, : 
tionem; Gratia reguni tentata] Pottæ regibus gratioſi 
3 401. Poſt bos] Poſt primam illam pc ſeos æ · | extiterunt; fic Callimachus Fiolemmeo, Aſchy- 
471 tatem venit altera, qua Homerus aliique recte ] lus & Anacreon Polycrati, Euripides Archelao, 
facta ducum & ſummorum virorum celebrarunt, | Simonides ' Hieroni, Aratus Antigono, Ale- 
402. Tyrtzens,) Hie poſt Homerum nan ita | xandro etiam Chœrilus, Ennius Scipioni, Ar + 
longe ſeptingentis prope ante Cliritium arinis | chizs Lucullo, Virgilius & Horatius Auguſto 
ig vivebat. Athenis oriandus, ludimagiſer igno- | ac Magenati, Claudianus Honorio, Auſonius 
| bilig, luſcus, claudus, mutilus: attamen ex Apal- | Gratiano, &c, Ov d. 
2 linis oracu'o præfectus belli dux Lacedæmoniis Cura ducum fuerant olim regumgae post. 
advetrſus Meſſenios, victorĩam illis infignem pe- 409. Ludifque 1epertus, | Fabule relaxandis 
8 perit, cum militum animos præcedentibus cla« | & oblectand s «nimis aptæ comædiæ, &c, certe 
. dibus fractos, carmine de vers virtute & gloria | poſt longos labores verſibus, cantu, dramate, 
ſtimulaſſet, atque ad moriendum pro patria for - mirum in modum animns recreatur, TE 
titer incendiſſet. Carminis iſtius pretioſæ ali- | 406, Ne fort? pudori, &c,] Hec autem re- 
quot reliquiz ad nos uſque pervenerunt. Hugic | cenſere volui, Piſo, ne te pudeat fortè pottam 
* poctam laudant Plato 1 de Rep. Paulanias in | videri, . 
* Meſlenicis, Strabo lib. 6. Athenzvs, lib. 14. 407. Cantor Apollo. ] Carminum auctor, præ- 
* Stobæus multos ejus de bellica avdacia verſus | ſes, deus. 
* proferens : Juſtinus hiſtoriam fuse natrans, 408. Natura fferet, Ic. ] Vetus controverſia 
l lib. 3. Plotarch, Suidas, &c, eft : utrum poẽta naſcatur, an fiat. 
* 103. Dif per carmine ſortes;] Apollo ver-] 409. Ege. nec Hudium fine divite ben,] Cie. 
. fibus quidem heroicis ut plurimum reſponſa| pro Archia n. 18 Sic @ ſummis heminibus eruditiſ< 
dabat, Plin, lib. 7. cap. 56. werſum heroicum| que accepimus, cælerarum rerum ſNludia & dbe- 
i Pythio oraculo debemus, Virgil. En. 4. fortes| trina & preceptis & arte conſtare; poetam n- 
hoc ſenſu non ſemel uſurpat. Cic de Div. 1, a. % itſa valere, & mentis viribus excitari, & 
le cap. 56. Cum ſors illa edita eft opulentiſſimo regi| quaſi divine guodam ſpiritu afflari, Kh 
Afie, Crœſus Halym perietrans magnam perver-| 410. Rude irgenizm:] Arte non expolitum 2, 
tet opum vim; heflium vim ſeſe perverſurum| Bene Plutarchus & alii dixerunt, naturam fine 
putavit, pervertit autem ſuam. Vide Plutarch] diſciplina cœcam eſſe. 
72 in Theſeo. 411. Alter ius fic aller a poſtit opem ren] Cie. 
404. Vie monſtrata via c;] Quidam intelli- | mocd cit, Sæpius ad laudem & virtutem notre 
gunt præcepta morum: <0 quod libentius au- | ne doctrina, quam doctrina fine nat ura waluit. 
b diuntur & facilius retinentur que ſtridtà quam} Ar cum ad naturam cim: & illuſtr-m ace 
1 que ſoluta oratione ſeripta ſunt, Talia ſunt| ct ratio quadam & torfi-matis doctrinæ, 
bt apud Heſiodum, Theognidem, - Phocylidem, | tam lud ne/ci5 guid praclarum ac ſingulart exe 
y Epimenidem, c. Ali jaterpretantur carminade | ir, Vide & Quintily a 
81 2 | Qui 


B 
_ 


616 Q. HORATII FLACOT 
Qui cupit metam exopta-} Qui ſtudet optatam curſu contingere meta, 
ue, eats Bent 25 (Motta tulit fecitque puer, ſudaviteer alt; 


que, eum & frigus tolera-| Abſtinuit Venere et vino. Qui Pythia cantat | 
20 r . Tibicen, didicit priùs, extimuitque magiſtrum. 415 
ut tibia canit in Pythiis, - 2% © , 8 * 
A ae of & vag re Nunc ſatis eft dixiſſe; ego mira poemata gol 
ſubditus fuit. At nunc ſuff- 80: a px! 4 U 1 
F Aicere: ego eee ma Occupet extremum ſcabies: mihiturpe telinqui eſt, 
acto carmina d ut mum in- 288 "S. : : 3 
. 'pudet me pof Et quod non didici, ſane deere. 2 be 
alien %, & ir genie 2 Ur ptæco ad merces turbam qui cogit emendas, 
we 75 rn didi. Aſſentatores jubet ad lucrum ire poeta, 420 
cut Praco evem Conpre- 5 - . 1 na. N 
* 2 wires merces, *ita| Dives agrive dives poſitis in foenore nummis. 
edulateres. ad gpuæſum wecat| Si vero eſt unctum qui rectè ponere poſſit, 
eta prediis locuples & Pe- 1 v re. et eri re atris 
2 Tes dtd, Od, Et ſpondere levi pro paupere, pere 


leutum wilit prebere convi- Litibus implicitum: mirabor, ſi ſciet inter- 
vium, & ſe wadem pre-|Noſcere mendacem verümque beatus amicum. 425 


Fare pro Kere, eomgue ti Tu ſeu donaris,”'feu quid donare voles cui, 
tibus obrutum expedire : mi- 


rum- crit ff epulentus diftin- Nolito ad verſus tibi factos ducere plenum 


gute queat amicum fidelem 2 | Lzetitiaz. Clamabit enim, Pulcre, bene, rectè: 
way we ** am Jos Palleſcet ; ſuper his etiam ſtillabit amicis 


cui, ne hunc gaudio exul. Ex oculis rorem ; ſaliet, tundet pede terram. 430 
tantem admoveas ad audien-| Ut qui conducti plorant in funere, dicunt 


3 > * — Et faciunt prope pluradolentibusex animo : fic{®" F ] 


tim?, concinn?, epregi2 + ad| Deriſor vero plus laudatore movetur. 
illud expalleſcet : atque ante . 
amicos lacrymarum flillas aliquot cculis effundet : tripudiabit ac jaltabit. Non ſecus, ac conducti 
ad flendum in exequiis, dicunt aguntque fere plura quam qui ex animo lugent : ita plus adulator 
efficitur, quam fincerus approbator, | 
1 ANNOTATIONES. 

412. Qui fludet optatam] Oſtendit Poeticam } 419. Ut præco ad merces, &c,] Docet Hora» 
artem perinde ac cæteras artes ſub magiſtro di | tivs adhibendos eſſe ſeriptorum arbitros & cen- 


- 
1% 
. 
4 
1 
N 
. 


- — — — * ——— - 
E ble AE: 
* — ” — — XL — 
- 


_ — 


ſcendam eſſe priuſquam exerceatur: neminem- 
que eſſe pottam excellentem, niſi longs erudi- 
tione limatum & expolitum. 

Metam,] Locus unde incipiebat curſus, di- 
cebatyr carcer ; ubi definebat, meta. 


corpus animumque corrumpunt, enervant, fran- 
-guat, perdunt. D. Paul, ad Cor. Omnes in 
adio currunt, ſed unus accipit bravium .. « , 
„„ ++ ++ +» + gui in agone contexdit 
ab omnibus abſtinet * +++ ++ + + „ + HE Coro- 
nam accipiat, 

Qui Pythia cantat Tibicen, ] Eximius quiſque 
tibicen vocatus ad canendum in Pythiis ludis A- 
pollini ſacris ob interfectum Pythonem ſerpen- 
tem. In iis fiebat certamen citharedorum. 

417. Cccupet extremum ſcabies 2] Metaph. à 
pueris ludentibus, qui vt ſe mutuò ad curſum 
ſtimulent, poſtremo ſcabiem imprecantur. 

418. Neſcire fateri.] Sie multiplicatur impor- 

tuna & funeſta ſoboles malorum poëtarum. 


414. Abſtinuit Venere & wino.] Abſtinentia 
& temperantia mirè juvat: contra voluptates 


ſores, eoſque fideles & ſinceros. 

420. Aſſentatores jubet ad lucrum ire] Præ- 
mis allicit ad laudanda ſua carmina, Vide Per 
Sat, 1. Martial. ai | 

Non tu, Pomponi, ceena diſerta tua eſt, 

426. Tu ſeu donaris, Sc.] och oe & 
quando legas tua ſcripta, ut verum nanciſcatis 
de iis judicium. 

427. Plenum lætitiæ. ] Seu preemia ſperantem, 
ſeu paulo ante conſecutum, 

429. Palleſcet ;) Quaſi obſtupefactus mirandis 
criptis, | 

6-0 Stillabit ex oculis, &c.)] Præ ſimulati 
lztitia & admiratione. 

431. Qui conducti plorant) Praficz olim mu- 
lieres dictæ, quaſi zucillis ejulantibus & lamen- 
tantibus præfectæ, in ſuneribus adhibebantur, 
luctum ciebant, vellebant crines, tundebant 
pectus, &c. Nonnius ex Lucil, Mercede gue 
conductæ flent alieno in funere Præſcæ mulio & 
capillos ſcindunt & clamant mais. de 

433+ Deriſor] Fictus laudator. 


Reges 


— LA aca —- _ 


Reges dicuntur multis urgere culwllis, 
Et torquere mero, quem perſpexiſſe laborent, 435 


DEK ARTE POETICA, 


An fit amicitia diguus: Si carmina condes, 
Nunquam te fallant animi ſub vulpe latentes. 
Quiatilio ſi quid recitares, Corrige, ſ des, 
Hoc, aiebat, et hoc: melius te poſſe negares, 
Bis tërque expertum fruſtra; delere jubebat, 440 _ 
Et male tornatos incudi reddere verſus. | 
Si defendere delictum, quam vertere, malles; 5: 
operam inſumebat] 


Nullum ultra verbum, aut 
inanem, 


Quin fine rivali tẽque et tua ſolus amares. 


cias werſus, cave me te de- 
cipiat animus werſutus adu- 
latoris, 


_— 7 


e, boc F illud emmda. 


Vir bonus et prudens verſus reprehendet inertes, 445% ⁴ 4efendere males 7 


Culpabit duros, incomptis allinet atrum 


corrigere ; 
verbum, aut curam adbibe- 


Tranſverſo calamo ſignum; ambitioſa recidet{9**]| bat fryfra, ne te & tua fine 


Ornamenta; parum claris lucem dare coget : 
Arguet ambigue dictum ; mutanda notabit; 


emulo ſolus approbares, Vir 
probus & ſagax werſus lan- 
guides redarguet, aſperos 
damnabit, inconditis nigram 


notam apponet tranſverſe calamo ; luxuriantes ornatus amputabit z jubebit obſcura illuminare; am- 


bigue dicta reprebendet ; mutanda deſignabit : 

* : A N 

434+ Reges dicuntur, &c,] Inebriant homi | 
nem, ut explorent num fit loquax, & an temu- 
lentus commiſſa ſecreta effutiat ac revelet. 

Culullis,] Poculi genus eſt. Vide Annot, 
Lib. x, Od. 31. v. 11. ö 

437. Sub vulpe latentes.] Alludit ad Fabulam 
Vulpis & Corvi. | 

438. Quintilio,] Cremonenſis ille potta, ſo- 
lertiſſimus & acerrimus erat ſcriptorum judex, 
Vide Lib. 1. Od. 18, & 24. 

441. Mal? tornatos incudi reddere verſus.] 
Metalla igne & incude mollita fingi torno con- 
ſtat: & teſtatur Strabo de Cibyræ ferro. Ergo 
perperam crim.inantur quod Horatius duas eaſque 
contrarias metaphoras incudis & torni hic veluti 
conferciat. Alii rectius leg. formatot. 

444. Tegue & tua ſalus amares.] Ea eſt poëta- 
ſtri ſtultitia. Cie. Tuſc, Adbuc nemi nem Cognovi 
Poctam, qui fibi non optimus vidaretur. 

445: Vir bonus] Ab adulatione alienus, cæ- 
terdm ingenio & judicio ſagax, 

Verſus reprebendet inertes, | Arte & virtute ca- 
rentes, Vide Lib. 2. Epiſt. 2. v. 110 & ſeq, 

446. Duros,) Inconcinnos, non elaboratos, 
male ſonantes, crudos Perſio : ſupra cit, Epiſt, 
v. 122» ; a 

- imis aſpera ſano 
Lævabit cultu. P = 

Allinet atrum fignum 3] Græci sse gu di- 
cunt, Expungendi ſeu delendi, vel mutandi ſig- 
num & nota erat, virgula quzdam recta de 
dicta, quod tanquam veru corrigenda tranfige 
rat, verſibus & locis reprehenſione dignis ap 
ponebatur I critico, . 


447» Anbitieſa recidet Ornam.] Quntil i, 10. | 


OTATIONES. 


e. 4. Emendatio pars fludiorum longe utiliſſima 
nec fine cauſa creditum eſt, fiylam mn minus 
agere cum delet ; hujus operis «ft, Adjicere, De- 
tra bere, Mutare : fimplicius judicium gue re- 
plenda vel dejicienda ſunt, duplicis autem operis 
et, premere tumentia, humilia extollere, luxuri- 
antia aftringere, inordinata digerere, ſoluta com- 
ponere, exultantia coercere. Nam & damnata 
gue placuerant, & invenienda gue fugerant, 
Dc. Hujus preecepti ſui Horatius ipſe videtur 
imme mor fuiſſe, ſtylum juveniliter exultantem 
non caſtigans, nec ambitioſa & luxuriintia re- 
cidens, quando in Ep. 16. v. 28. plura coscer- 
vat, ubi unum & ſimplex erat afferendum. 
Certè mens dolore preſſa haud in multas aut 
acutas ſententias effunditur & ſpatiatur : nec tot 
minuta variaq; concipit, nedum eleganter & co- 
piosè eloquatur. In quo paſſim hallucitatus eſt 
Seneca Tragicus, Lucanus etiam, &c. Vide 
Cicer. in Bruto, ubi Gorgiam redargutt. | 
448. Parum claris lucem dare coget ; | Et me- 
met huic documento fateor obnoxium. Autor 
Re p. Literariz 1684. meas ad. Juvenalem anno» 
tatiunculas recenſens, vir certe bonus & prudens . 
animatvertit paululùm dormitaſſe me, nec ſatis 
expoſuĩſſe mentem Satyrici, v. 49. Sat. 1. Levi- 
ori nimium ſtylo locum eximium perſtrinxeram. 
Bene Scaliger lib. 6. cap. 7. I Juvenale in- 
quit, ſunt quædam tam acute dicta, ut vix uni, 
aut alteri par fit Horatius. Nec crede omnino, 
Lector, Hypercritico, In hoc tamen auſculta, 
quod ita laudat iſtum locum: | 
Exul ab oftavo Marius bil it, & fruitur Diis 
Iratis, : a 


8 3 Fiet 


— — —U— M m — 


bit; mec dicet, Quare ego 


18 Q. HORATII-FLACCT: 


fe velut Arifarchin: 2 20065 Ariſtarchus ; nec dicet, cur ego amicum 450 


amicum moleflia afficiam pro 


Offendam in nugis ? He nuge ſeria ducent 


re levi? Atqui ver % levis In mala deriſum ſemel exceptùqmque ſiniſtrè. [9:3] 


in vera mala impellit homi- 
nem deluſum ſemel & ma- 
ligne approbatum. 


Ut mala quem ſcabies, aut morbus regius urget, 
Aut fanaticus error, et itacunda Diana; 


. Qui ſina mente ſunt, «- Veſanum tetigiſſe timent fugiuntque poetam, 455 
quem exitioſa faber weng, Qui ſapiunt: agitant pueri, incautique ſequuntur, 


wel furor & diis immiſſus & [ 


Diaza infa; fe ęeham Hic dum ſublimes verſus ructatur, et errat, 


ir ſanum contingere 
dant; atque awverſantur 3, 
puer verd & imprudntes; 


formi-\Si veluti merulis intentus decidit auceps 
In puteum foveãmve; licet, Succurrite, longum 


conſetantur, Is dim verſis Clamet, Io cives ; non fit qui tollere curet. 46g 


excelſ:s meditatur & ab- 
errat, fi quaſi auceps ad me- 
rulas eaptandas attentus, in k a 
puteum aut foveam ruat, ne Ser vari nolit 


mo reperietur qui ' extrabere Narrabo interitum. 


Padeat, quamvots d.u voci- 


Si quis curet, opem ferre, et demittere funem ; 
Qui ſcis an prudens huc ſe projecerit, atque 


? dicam; Siculique patte - 
Deus immortalis haberi 


feretur: Heus cives auxilium Dum cupit Empedocles, ardentem frigidus Et- 


date. Quod f al quis welit nam 


ſubwenire, & funem precen-\Infiluit. Sit jus, liceftque perire poetis, 465 


dere, dicam: Unde naſli nun- 


51 


quid illuc ſponte ſe proxtipitaverit, & recuſet ſervari ? moxgue commemorabo mortem Siculi pecæ. 
Eu edocles geſi lens exiſlimari Deus immortalis; frigide ſe dejecit in Ætnam ardentem, Sit fas & 


licentia poetis interire. 


Quid enim argutius dici queat (pergit ille) quam 
nos fructum capere ex 113 Deorum; ut quod ob- 
eſt, juvet ? vide quæ jam de his annotavi Lib, 1. 
Od. 21. v. 15, ad vocem impune. 

45. Fiet Ariflarchus :] Sagaciter, aer ter, 
fideliter ſui amici errata notabir, obelo trans ſo- 
diet; ut ſolcbat Ariſtarchus. Hic Grammaticus 
wtatis ſuæ princeps, idemque ſeverus operum 
centor qui Pottas Grecos accur2tiflime caſtiga- 
vit, atq; in Homero verſus adulterinos pleroſq; 
a,legitimis diſcrevit. Proh dolor! pro fati & 
temroris injuria ! Tanti viri tot voluminum 


ANNOTATIONES. 


fanatici appellantur ; vel quod in fanis ſtipem 
corradant vel quod in ſacris locis furant & vexen- 
tur maximè, obſervantibns animo inanibus phan- 
taſmatis. Talis fuit Oreftes ab interfectam ma- 
trem Clytæmneſtram furiis agitatus. 

Iracunda Diana;] Hac lymphaticos efficere 
credita. Sic Ajax forioſus extitit apud Sopho- 
clem. Pan etiam inſeſtus habebatur, - Unde 
panici terrores dicti. 

457. ic dum ſublimes, &c.] Veſanys ille 
poetaſter, 

Sublimes] Op in one quidem propria, & van 


nih'l ſuperſtes habemus. Ter:pore Callimachi ſæſtimatione. Alii leg. ſubhmis pari ſenſu. 


floruit: à Cicerone multis locis laudatur, Lib. 3. 
Epiſt. 11, Ariſarchus Homeri verſus ie nega- 
bat quos non probabat. Ad Attic, Lib- 11. Ep. 1. 
eratior.es quarum tu Ariſtarchus es, &c. Ejus 
etiam meminit Plutarchus in vita Homeri. 

Nec dicet cur, Sc. Hac enim adulatoris ef: 
impieba « ratio, & conſuetudo. 

452. In mala deriſum] Quod pejus malum, 
quam fe & ſua ſolum amare, ter is iridentibus 
j uſte quidem, atqve in perpetuo errore verſari ? 

452. Ut mala quem ſcabies, c.] Meli pot 
Horatius exhibet infortunatam conditicnem, ut 
ab ea deterreat. 

Morbus regius] Eo croceus fit hominis vul- 
t us fuffuſo felle. Arquatus, IQericus, apud Lu- 
cret. Lib. 4. Cornel. Celſ. lib, 3. cap. 4. Plin. 
Kc. Regius dicitur quod eo affecti ſanentur, fi 
regis delciis impenſe od lectentur. 

454+ Fanaticus error, | Furiis vexati Rai, 


Errat, ] Animo ſimul & corpore: adulatori« 
bus nimium credulus, 

458. Decidit in foveam, Sc.] Al'ud't ad id 
quod refertur Th-Jes Mileſius fidera ſpectang 
in puteum decidiſſe. Laert, in ejus vita, Plato 
in Thezto, &c, 

460. Clamet, Jo cives, Se.] Vide Lib. 1. 
Epig. 17. ſub finem, 

463. Siculi Fcetæ] Empedoclis Agrigentini, 
Philoſophi & Foctæ: qui de rerum natura car- 
men ſcripfit, ut apud Latinos Lucretius. Hie 
illum celebgat, lib. 1, floruit ante Chriflum an- 
nis fere quingentis. Cig, 1. de Orat n. 217. 
Empedocles Phyſicus egregium poema fecit. De eo 
uw Lib x, Epiſt, x2, | 

465. tam Siciliæ montem flammas & 
lapides eructantem. 

466. 1rfluit. ] Vel, ut famam divinitat's ca- 
peret ; vel præ dolore, quod AÆtnei incendit 


Invitum 


* 


DE ARTE 


Invitum qui ſervat, idem facit occidenti. 
Nec ſemel hoc fecit; nec fi retractus erit, jam 
Fiet homo, et ponet famoſæ mortis amorem. catur inde, 


POETICA. 6s 
| Rui invitum | » Pera: 
que ac inter, N iens. * 
{ſemel id feci . Kt * — 


Nec ſatis apparet, cur verſus factitet; utrum 470% .  deinceps, nec fams- 


Minxerit in patrios cineres, an triſte 


Moverit inceſtus : certè furit, ac velut urſus, 
2 caveæ valuit ſi frangere clathros, 
n 


doctum doQumque fugat recitator 


, ſa mortis cupiditatem abji- 
bidental ciet, Certe — liguet quame 
dbrem werfibus faciend's ine 
cumbat : utrum minxerit in 
patris cineres, an triſte bi- 


acerbus. dental jeeleratus widlawerits 


Quem vero arripuit, tenet occiditque legendo, [.] Pf furieſus : & tan- 
Non miſlura.cutem niſi plena cruoris hirudo, 


guam urſus quando oppoſite 


cavea clauſtra perrumpere 


voluit; imperitum alguc eruditum in fogam vertit recitator importunus : at quem apprehen rit 
occupat ac interimit, velut ſanguiſuga non demittet cutem ni/i ſanguine repleta, IM 


ANNOTATIONES. 


tauſas aſſequi nop valeret. Poriò, rejectis ab 
AÆAtnæo lacn & camino, una cum cetera ma- 
teria, erepidis ejus æreis, detectam fraudem, 
aliqui fahulantur. ; 

468. Nec jam fiet bom, ] Haud deſinet velle 
immortalis exiſtimari; quicquid humani eſt, 
alienum a ſe & indignum ſe putans, pra ſtul - 
titia & ſuperbia. Alii interpretantur i non ma- 

is erit rationis compos : inſaniet ſemper. 

470. Cur verſus fafitet ; ] Ob quod ſcalus aut 
flagitium Diis ic viſus hanc luat pœnam, ut ma- 
Jos verſus faciendo ſeſe maceret. 

471. Utrum minxerit in patrios cineres, ] Du» 


bo. 


« + + « Pueri, ſacer &f locus: extra. 

Meiite, - ; 

471. Bidental Meverit inceſtus :] Locus ful- 
mine ictus jis ſacer habebatur ; bidentes ara 
ibi erecta immolabantur : ſepimentis incluſam 
calcare nefas erat h mini ptæſertim conſcelera · 
to. Perf, Sat. 2. Gell. lib. 16. cap. 26, &c. 
472, Inceſtus :] Flagitio quodam infando pol · 
utus, 

473+ Clatbros,] Greecis He ſepimenta, 
cancelios. STOE Ys 

474. Recirator acerbus.] Ligurinus ejuſmodi 
fuit, apud Mar ialem non uno loco, 


plex noxa, & ſepulchri ſanctitatem & pater- 
een violare, Vide Perſe Sat, fl. ubs, 


”. 


476. —_ Quz corpori tandiu adhæret 


donec ſanguine ſatutata excidat. 


F {ES 


wool 


* 2 4-4, - 1 _ _ - 
E 4 I — 8 2 — 


U ˙·1 d 


F 
— 2 2 


_ 


4 ; 
' . 883 * 1 . - 
1 4 . 
8 . 
I N D 5 E | X 
: 
: of 


* 


2 


R E RUM NOTABIEIUN 


Quæ reperiuntur tu 


m in Carminibus Horatii, tum in 
notationibus noſtris. 


Ab- 


8 


Monendus es, amice Lector, ut in uſu bujuſce Indicis attendas ad num 


* 


uncinulis incluſis in orũ pagine adſeriptos, unde & facilè guiduis in 
Annotationibus ed ſpectantibus reperiatur. _ | 


11 


* 


A. 
AR planta ſalubris 


Accius, wel Actius, wel 
Attius posts 606, $34. e- 
jus opera & werſus aliquot, 

ibid, 607 

acernæ men ſæ laudabantur poſt 
citreas 714 

acipenſer piſcis exguiſitus 627 

Acroceraunii ſcopuli 1 

Achemenes rex Perſarum 196, 


24%, 473 | 
Achilles 26, 36, 66, 163, 386, 


9 
Ala victoria Lib. 1. Od. 
= Epod, I, & 4 
ador 701 
Adriacus finus 17, 67, 126, 
191, 207, &c. 
advenæ wolucres 433 
adulator pottæ fugiendus maxi- 
me 910, &c, 
adultera dotem amittebat 529 
adulteri deprebenſi, cæſi & wul- 
nerati 521, &c, 
LEacus 2©0O, 319, 397 
adificandi libidine laborat Ho- 
ratius 668 1 
. edium olim fumarium erat 
tettẽ ĩ medio 666 
Agæum mare 214, 356 
1s Palladis clypeus 63, & ſeq, 
milius Paulus 83 
LEolie fides, id eft, Aletus & 
Sappho, Lib. 2. Od. 13. 
Lib. 3. Od. 30 
LE olus Lib. 1. $4. 3 
Aſcbylus Art, Poet. v. 299 
LE ſopus biſtrio arte clarus 837 


ZEſopi bifirionis luxuries 66 

æiatis cujuſque mores & propri · 
etates, Art, Poet, 887 

Ethiopia 276 

Etna mom 490», 914 

Etolia, Ætolæ plagæ, id e, 
retia 813 

Afra avis, ſeu gallina 435 

Afra cochlta 678 

Afranius poeta $34 

Africa N Ag yptus duo horrea 

2 Romani 647 | 

alec 676, 714 

Aamemnon 401, 654, &c. 

Agave furioſa diſcerpit Peutbe- 
um filum 668 

Agrippa Auguſti gener 26, 

654, 754 

Agyieus Apollo 389 

Ajax Oileus 466 

Ajax Telamonius 64, 163, 
654, & ſeq. 

Alta, urbs Latii 910 

Albanum vinum 495 

Albius Tibullus poeta ws 746 

Albunea nympha ; Sybilia : e- 
Juſque 2 & nemus 30 

Alc us pocta 122, 123, 201, 


& 

Altinoi Barde 378 

alta legibus wetita 338, $11 

Alexander Magnus peetas fo- 
webat, Idem wetuit ne pin 
geret ſe quiſquam af Hl 
$52, & leq. 

Alfenus ex ſutore Yuriſconſul» 
tus 542 

2 vaſa 717 

Allium, de quo multa 438 


Allebroges 480 
_ 377 & 416 
Alpinus poeta inſtlſus 604 


alvum ſolvunt conchylia 
amantium inſignia 662, 


tudines 663, & ſeq, 


it; 


' embubaiae 516 | 
amor fatuns Xerxis erga plata- 
2 arborem & ca. in 


equum 657 | 
Ampbicn N lau conditor 
294, & Art, Poet. v. 394 
Amphion, & Zethas fratrei 812 
Anacreon poeta 73, 400, 476 


 ancilia 268 


animus bominis diving particu- 
la auræ 632 

Anis fluw. 41 

annuli qud manu, & quo digito 


arent ur 704 
ej albi jecur in deliciis 271 
ntenor 736 


 anteflandi mos & ratio 598 


inſula ellebori 
G. item * 


K 2 


Poet. 

Antiochus Magnus rex 
279 

Antiam urbs Latii Fortune ſa- 


era 130 
Antonii & Cleopatræ fuga 461, 
& ſeq 


Antonius Muſa Auguſti medi- 
cus 791 

anus quadam teftamento uleiſci- 5 
tur captatorem 690 | 

Anxur urbs, ſeu Terracina 559 

apellæ difli Judæi 568 

Apelles piftor infignts 8 53 
lum 137, 17 

Tothers 6 3 Ale 


Appia via 442, 557, 7 


40 
Apalia 259, 439, 566 | 
f 4 


— - 
— 
— 


— 


= _ 
— 5 
— 
£1 a 
"* 
* 


” —_— 


tes; 


* 
— 


_ — - * 
— — 5 * 
——— —————— —— — a —— - 


* 
—— 


— 


*» 4 mn 
— — — 5 « —— 


— ́ꝗ— > 
* — r 


= 1 
_ - 
—— — 


r 


x." 


— r 
b eee Ire 


Ariſtiprus 7 


> 


ague potores an boni poctæ m? 
818, & eq, "IA * 
aguæ variæ wariis morbis me- 

dentes, 791, & ſeq. 
@gquis iſtis utendi ratio, ibid. 


Aguilicia ſacra ad eliciendam 
pluviam 843 

Aqrilo 98, 695 

Arabum gaze celebres 113, 
197 

aratrum urbi imprimere, id e 

eam delere 69 een. 2 

arbiter bibendi ; ſeu convivij 
rex 17 x 


Arbuſeuls celebris mi ma, à pau- | 


cis malebat wirts ſapientibus, 
. quam à _ uni verid ap- 
probari 610 
Arcadia 410 
er chaici lecti 748 
Archilechus poeta 4 54. 
Areurus ſidus 242 
Ar gonautæ 438 
Arges urbs 30 
arieli, ſortilegi, &c. in circo & 
ora Rom. 878, & ſyq. 
riſtarchus 7 err. 
iloſopbus pecuniam 
abjecit 648 | 
Ariſlof hanes poeta 844 
Ariflephanem legebat aſſidu? 
"0, Fean Cbryſoſtomus, ut 
Plautum S. Hicronymus, i- 
bid. #5 Bp 
arma cuigue propria dantur 2 
naturd; bemini ratio off te- 
tum pcten 618 0 
Armenia 18 5 
Alia g oy 5334, 743 
#5 in duodecim pertes diviſus 
901 
Alſyria nardus 192 
Atabulus wentus idem qui Ja- 
pyx 566 
Ather 7c4 : 
Athenienſes wirgines deferebant 
ſacra Furons, Palladis, Ce- 
reris 531, 714 | 
Atridet, frve Agamemnen 164 
Atta poeta 837 . 
—_— Tonicus, perdix Afiara 
4 
W rex 225 
Attica wirgo ſacra portant in- 
ceſſu = & 1 531, 
714 
Attius pceta, vide Accius. 
avaritiæ inſeclatie, Lib. 1. 
Sat. 1. : 


iN DEX 


avarus kthargo us medici 
aftutia curatur 651 
auttoris & libri eptimi bona 


ſors oz 


a aungurum dignitas 420 
eguila 379, 533 2 


Aupuſti encomia, Lib, x. Od. 
12. Lib. 3. Od. 4, 5, 14. 
Lib. 4. Od. 5, 14, 15. E- 
piſt. 1. Lib. 2. 

Augufius &ivis annumeratus 
267. pater patriæ dici ama- 
bat, Lib. 1. Od, 2. bibliothe- 
cam & dem Apollini me 
.cravit 744. nolebat laudari 
niſi a ſummis auct᷑eribus 8 52. 
annulum ſuum Macenati con · 
credebat 427 | 

aupuria & auſpicia, dextra & 
lzva 245, & ſeq, | 

auguria captandi ratio & mo- 
dus, ibid, , 

aulæa ad ſcena $48 - 

aulæa ad camergm triclinit 
719 

aurem in ore habet equus 792 

auſpicia contemnens panas dedit 
276 

aufter ventus obſonia. carrumpit 
627, 714 

4 morbos creat 207 
utumnas item lethifer Jibid, & 


693 


Abylonti numeri 46 
Bacchus pcetis præſid. 229 
Baiæ 227 
RHaianæ agque wariis medentur 
morbis 691, 792 
Balatrones 517 
barba ſafiens, ſeu index ſapien+ 
- tie 64 
Bartaria pro Phrygia 164, 460, 
461 
barrus quare glepbas dicatur ? 


407 x 
Baſjareus Bacchus unde diftus ? 


77 
betivlum quid ? 560, 
B. llerophen 105, 301 


bellorum imago exbibita in ſeend | 


14. &c, 

Reneventum 555 

Berecyntl ia 78 

bibitores totd nocte certat im po- 
tantes guid pramium fere- 
bant ? 879 

billietlecs in Palatino monte 


pe . x - * 


extrucła ab Auguſe 44 
bidental! 914 . | 
bionei ſermones, id eff, ſatir ] 

& mordaces $60 
Bithynia 131, T55 
Bæœotiæ aer crajſus, populi bea 

betes 8 5 3 
Boſphorus 1 
Briſeis 163 
Britanni 419 
bruma 698 
Brunduſum 569 : 
buccas inflare, id eff, iraſci 


Bupalus pictor Hi pponact is paetes, 
ei 454, & ſeq, 

Byſantium 679 | 

Byſantina arca 67 


C 


Aduceus Mercurii 44 
Cæcilius potty $34 
Cæcuba wina 84 
cœna portificum 209 
Cærite cera dignus: quid & 


758 

cola Jul, bortes plebi legavie 
59 

case II, 

calcei Sengtorii & Patricii $73 

Ca/enum vinum 84 

caliendrum 59 

Callimachus potta 863 

Ca. liope 258 8 

calo, ſervus lignator 577. 

Calvus pecta 602 

camelepardalis 195 h 

camera triclinii aui&is abtende. 
batur 719 

Camilius 54 

caminus male uſurpatur pro fu= 
mario 566 

Campanus morbus 564. 

Campus Marius 35 ; 

Carephora virgo Cereris ſacra 
portaus, Vide tic vir- 

% | 

canicula fidus 735 302 : 

Cantabri 181 5 

can are rogati cantores abnuunt 
530 

cantharus 83, 750 

Can: fium urbs 567 

capite minus, quid fignificet Þ 


271 

Copito Fonteius ad urguem face 
ius koxio 560 i: 

Copitoltzum 373 . 
1 * ne 


RERUM-NOTABILIUM. 


adecia 755 
Coney 52 grave & no- 
xX1um 222 | 
eapring de lana certare proverb. 
810 72 
Capua Rome æmula 480, 562 
caput welabant, qui je præcipites 
dabant 642 | 
carceres unde difti 515 , 
cardiacus 641, 652 


carminis exordium baud longits 


repetendum 88 5 
Cartbage Remæ æmula 271 


Caſſius Parmenjis pocta 608, 
745. ejus werſus aliquot, 
ibi. | 

Caſſius Severus orator maledi- 


Caſcellius Aulus 905 


eus 453 

Caſter 8 Pollux 15, 75 

Catius Pbileſopbus Epicureus 
670 


Cato cenſorius 212, 521, 864 
Cato Uticenſis 8, 151, 326 
Catullus poeta 707 l 
Caucaſus mons 89, 427 

caudam trabere, quid? 643 
cenſerum digritas & pole ſlas 


$72 He 

cenſus equeſirts 443, 729 

centauri 76, 473 C 

Cerberus 202 

Cereris ſacra filentio igſgnia 
248 

Cereris ſacra pertam virgo, Vide 
Attica wirgo 

geritus wel cerritus, id eff, 


fo ore percitus & Cerere 


ceta- ia 686 

Cerbegi 864 

Cherilus porta 8 52 

Charon 161, 235 

cbartæ inventio & uſus 555 

Charybdis 104 

cbimæra 105 

cbiragra 705, 727 

Chium vinum 320 

Chium maris expers 714 

chorus in Tragaediis 890 

ciberia 178 

—_ ſimplex ſanitaji utilis 

31 

Cibyra urbs 755 | 

ciconias quis primus in cibum 
pararit ? 628 

cicuta 438 

cqniflones 52.6 x 

Circea menia, id eft, Tuſculum 


- 449 


Circaum oppidum & promonto« 
rium 675 


Circe fame wenefica 43%, 737» 


73 
cithara & lyra differunt 42 
claſſicum unde dicatur ? 431 
claſſi Antonii & Chopatre, 
item claſſis Auguſli 276 
clawns latus, Cc. 560 
G"—_ mori wolens 141, & 
g. 


Cnidus urbs 17 5 


| coatlor, quis? $96 


ceæ weſtcs pellucidæ 413, 527 

Cocceius juriſc. 559 

Cocytys 207 

cena dubia, quid F 632 

carna luxurioſa magis guam 
lauta, Lib. a. Sat. 8. 

cœnabant olim we/peri, religud 
die fete jejuni manebant 
581 | 

ad cœnam invitati, uni adi- 
bant c . 

Colchis 199 


collyrium 5 
C:lopbon — 766 


colophonem im ponere, unde dica - 


tur ibid. 8 

come dig weius $44, 897 

comerdiæ diſſicultas $46, 

Concani populi 261 

conebe 674 

ccnebylia 631, 674 

concordia diſcors 782 

conopeum, quid proprit ? 452 

cortvivig demebant ſoleas, ne 
lectes ferdarent 720 

convivil ris, 22, 179 0 

conviatorum olim reges & ritus 
180 

Coranus Naſicam captatorem 
eludit 687 

Corinthus urbs 29 

Corin:bum adire non cuivis con- 
tingit 806 

cor nua Baccho, cur P 273 

corong à floribus in conviviig 


I4 

n Maſſala nobilis erator 

ho | 

. — 1 68 

Cos inſu/a : Coym winum 674 

coftus Aclæmenius, id eft, Syri - 
um unguentum 244 

cot icia ſacra 492 


Cantor pbiloſapbus 73 5 


Craſſuas prefligatus 267 
Cratinut peeta 544, 318 
Cala becs: or pelts 348, 454 


eritici fidelis officium gi 

Crefi regia 776 

cruftale 52%, 677 

eubital 662 

cuculus probroſa vox 58g 

Cumæ 792 

cuminum pallorem inducet by 

Cad polare magiftrd, quid # 
6 | 

Caries Dentatus $4, ' 

currus triumphalis gue forma ® 


485663 
curulis ſella 757, & eq, 


cyathus quid ? 579 
Cyclades inſulæ ba, 352 
cyclus & cyclicus 884 
Cyclopea jcenicum drama 364, 
& ſeq, 5 | 
clopes 21 
yclept, Polyphemus 564 
cycni an canori 374 
Seni Phorbo ſacri, pro bonis po - 
etis uſurpantur 236 
Cyricus 0g _ . 
G prefſus, multa de e 39, 208 
Cyprus inſula 4, 15 , 
yrus rex 157, 355 


* 


D. 
Ai populi 111 
D Dadalus 19 . 
Damaſipus patricius + a+ 
inde negotiator ; demum pbi- 
tolophas Roicus, Lib. 2. 
Saf, 3. 855 
Damocles 241 
Da nan & Daraides 207 
Danubius jeu Ifter hu. 419 
dapes Sicule, id g, lautæ 241 
Daunia go, 1 ; 
debitor mai Bhi quot artibus 
per eludit 644, &- 
eq. 
ee centena, gue ſumma ? 


$32 jt 

decor um in ſcribends ubigue ſer- 
wandum 8 Ro, &c, | 

del irare, unde d.tta vox g 7 36 . 


5 


Delos 37 
| Delphi, Delsbicum aurum 29 


Democritus 78 

deorum ſulſorum wanitas 586, 
& (eq. 

deſignator, maitre des ceremo- 
nies 706 

Deucalion, Pyrrha, diluvium 

dextra & læva auguria 34 % 


& leg · 
a Er 


Dii mortalia & inferiora bæc 
an curent 127 & ſeq, 


560: ._.. 
Dii patrii 174 | 
Diludia 82 ; 
dimidium facti qui carpit ba- 
bet 739 
Diogenes Cynicus 804 
Diomedes urbes condidit in J- 
talia 565 
diota, was 35 
Aſcors concordia 782 
ſcumbendi ad men ſam wetus 
mos & ratio 104, 551, 


676 
diſcus, ludus 30, 622 
divinatio per ſortes 594 
divitie guietem animi auferunt 
243 & ſeq, k 
Demorum olim fumarium ubi 
poſitum ? 566 
dormientem ſimulant hiſtrio we- 
n obdormivit ebrius 643 & 
ſeg. 
Dor ſennus poeta comicus 846 
detem amittebat adultera 529 
draco, unde diftus ? 517 
Dramata populo tumultuante in- 
terrupta $47 & ſeq. 
Dramatici carminis wirtus & 
excellentia 8 50 
Dremoticis neceſſaria decumen · 
ta 886, 888, 890, &c. 
Dramaticorum poetarum cala- 
mitates, Lib. 2. Epiſt. 1. 
Dulcia in bilem wertuntur 
631 


rietatis laudes 750 
ebrius duplicia widet ome 
ma 615 | 
EBurnea urbium fimulacra 
$49 
EFebinus heriſſon 446, 675 
Ecbinus vaſis genus 579 
editio /ibri nunguam properan- 
da gob 
Edoni pop. 180 
Effigies cereæ & laneæ in wene- 
cits 
P ubi miraculum 
thuris fine igne ardentis 


568 
Eleuſina ſacra Cereris 248 
Blleborum inſania medetur 


646 


fer dextram cum juretur ? 767 


1 Dr 


Empedecles 788, 913 

Ennius 396, 607, 833 
Epheſus urbs 29 

Epicbarmus poeta 834, 

Epicuri mens & jententia a- 
lia quam Epicureorum 670, 
„ 
Epidaurus ſerpent 533 


epiſtola tempore & loco redden- 


da 784 & ſeq. 
epodos quid ? 42 5 


- equeſtris cenſus & dignitas 443, 


729 
egli unguia maxim? ſpectanda 
54 
equo data ſtullè munera 6 57 
equo frænato duris eft in ore 
792 | 
Equotutium urbs 569 
Eruca berba 718 
er vum lepumen 70% '/ 
Erycina Venus 12 
Eſjquilie 452 f 
Ethrici libros ſacros cognoſee- 
bart & ex iis plerague ; 
mutuati 233, 568 
Evander 538 
Evius Baccbus 77 
Eumenides 203 
Fufolis poeta comicus 544 
Europa 347 
Furus 111, 380, &c. 
Euterpe 7 
exterior comes 68 3 


- 


F. 


2 FPytbageræ cognata 


fabe, cicer, lupini, legumi- 
na ſpargebantur in donariis 
654 

Fabricius 13. pons Fabricius 
642 


fabuls ſeu Carmen Epicum 


736 
 facetum quid proprie ? 605 


Falernum 8 5 

Fanatici unde dicti 913 

fames optimum cibi condimens 
tum 622 | 

ajces 52, $77, 757 

Fele 662 a 

fawere linguis, guid ? 239 

Faunus 71, 223, 313 

feminarum luxus in margaritis 
4.58 

feriarum genera quatuor 766 

Feronia dea 559 


PFeſcennini verſus 843 
us 6 
Fidenæ urbs 777 


| filiis familios baud licebat pe- 


cuniam credere 518 
fecalia quid ? 
feeneratores Calendis 
ad fœnus, Idibus debita col» 
ligebant 437 ' 
feenus & farnerator ſunt quid 
edicſum 430, 518 
Fonteius vir ad unguem fuctus 


fort 2 431 

Formiæ urbs 314 

formica 508 

Fortuna ab omnibus colitur 
730 | | 


Fortunam is provocare pott 


ity 


- neceſſaria tantum 
nem 


id, 2. Sat. 2. ad 


139 
Forte natæ inſulæ 484 


frugalitas priſcorum Romano» 
rum, Lib, a. Od. 15 

frugalitatis emolumenta, Lib, 2. 

At. 2. 

fuga Cliapatræ & Antonii 360 
& ſeq. 

fucus mulierum > creta & ter- 
core crocodili 470 


| fumarium olim in medio erat 


dium 566 


Fundanius Pocta 60 5 


Fundi urbs 560 

Fungi eptimi qui ? 672 
furciſer 50s 

Furins Bibaculas poeta 685 


G, 


Abii urbs 
G Gades 44 
Galeſus flu v. 171 
galli cantus 506 
Ganymedes 375 
Garganus mont 18 5 
25 714 
eloni pop, 187, 237 
Genauni pop. 416 
Genius quo ſacrificio placabatur 
316, 843 
enua in bomine religioſa 783 
Girgen gigas 206 
Get pop. 234, 423 
Getuli pop, 236, 323 
Giganten, ſeu Titanes 


195, 
— alis oppreſſ 262 + 
gigantes inſulis oppreſſe 262 5 
gladia 


RERUM NOTABILIUM.. 


ain conait ion dau 
f ſe * venderent 711 
Gnatia urbs. Vide Egnatia. 
Gracchus orator inſig nis $62 
gradus in Amphitheatro 
&1 443 
grecari, 115 662 
Græci duces ad expeditionem 
Trejanam pręfecti recenſentur 
657 
grues adueng 433. 
Gyas vel Gyges, gigs axntima- 
aus 220, 265 


H, 


Vide beres. 
Yah 199, 380, 396, 


Hargyie 606 

Hebrus fluw. 99, 340, 742 
Hecate 889 

Hector 164. 401, 488, 583 
_ ym Poctæ wittores 


6, 7 
Bela 7 Paride rapta 62 & 
2 
3 Vide elleborum 
berba Achillea 488 
heres ſecundus guid ? 687 


Hercules 19, 439 

Hermogenes Welker cantar, 
542, 550 

Herodis palmeta 868 

Heſperia 111 

billa, quid? 678 


Hippolytus, T. beſeus, Phedra 393 


Hs Pocta 454 & ſeq, 


Hirundo weris nuntia 761 

Hiftrio dormientem ſmulans Ve- 
re ſopitus eft 643 

Homerus 26, 399, 606 

Honores immerito defert plerum- 


gue populus 571 
Horatii villa, & Meacenate 


data 226, 302, 4312, 429. 


Ejus deſeriptis 28, 796 &_ 


ſeq. 
Horatii vitia, iracundia, '&c. 


- bag 
Horatius ſue libertatis aman- 
tior 762 & ſeq, 
Hybrida, lege Ibrida 533 


Hydaſpes 8 89, 714 
Hydropifes 


2 mella 623 
lymettiæ trabes 224 
byperberei campi 236 
Hyp/aa c&cior 526 


J. 


diflin- 2 ſeu tea novi nyt 


à Mario inventa 614 
Iambici maledicendo apti 70, 


8 

Jun 3 ter clauſum ab 
Auguſio 412, cur in pace 
clauderetur, apertum in bel- 
ho ? ibid. 

__ Matutinus 4 cur ? 


_ . quid ? 640 
75 - N 16. Vide - 


7 * 439 
brada 532 


4 


238 
Idus unde dicantur ? 406 
Jecur anſerinum in delicits = 
ignem gladio federe, quid fit ? 
664 
2% ſomme Li, fru. 


Fs Li's $25 

Nias Homerica 736 

iena Traga dia 6 Fs [ 

imagines cereæ F 
neficiis 444) 539 

imitatores flulti, vitia non vir. 
tutes æmulantur, Lib. 1. 
Epiſt. ng. 

at aut ſervit collecta pe- 

cunia cuique 77 5 

in vitium ducit culpe fuga fi 
caret arte $75 

Indi 5 5 

infantes recens nati wel expone- 
bantur : wel ſublati à terra 
alebantur 68 

inferie : 52 

Iro flebiles s $22 

inops inter magnas opes eft a- 
varus 312 

inſanorum gaudia ſunt jucun- 
diſſima 86 5 

inſtionem docuere aves & na- 
tura 432 


1 matutina ſunt weriora 


604 
inſulæ fortunate 434 


| Intonſus cur Apollo P $6, 477 


intra nature fines vivere 510 

inula, rapa, &c. flomacho me 
ſunt 627 

Io vage 882 

Jones molles, matus Tonici 277 


Trarium mare 5, 236, | 


nee in Ve- - 


. 2 Lariſſæn: 


genia 656 

8 669 

iratus Graiis. quantum . 
Achilles 8 88 

Ifter five Danubius rv. 419 
7 dev & in bis uifores 


die inſula Ulyſſs patria 68 3 

Judæi proſelytum unum pA. 
ſatagebant 5565 

bn Roma digt, wis. & 


J e is 22 olim 0 


e . i 52 5 4 

uno, quid a Plyſess 2 

75 pole 5 22 725 
clucidatas 198 


* 
2 porta boo 
25 25 ibid. 
Ejus in Ciceronem ſales, 
13 in ipſum, ibid. 
cedæ mon patientia inſigais 
lachanum, olus 59 5 
lafucee olim in * + 
oftea initio appoſitee 
e 


lagois, avis exqu 155 624 
lama, quid ? 785 

lamia- 9a 

de lang caprinã certare/Sro. 
23 : Ejus berbe virtutes 


— pop. * 175 f 
7 cur ſacrificaretur 33%» 


30 
laſanum, quid 57 


Latinæ feriæ 766 

latro undè diftus? 540 

latus clawus 560 

Laverna furum Dea 800 

Laurentinus ager 676 

Libedus urbs 777 

lefica domeſtica, ceu conclave 
guoddam pro matronis 526 

legio Www nol} res continebat wy 


$70 
legumina cibus 654 
lemures $70 
leones 90, 93 


Leonis fignum 354, 173 


Leſbium winum 73 
lethargicus avarus medici , 


— 7 


= NPE ETD 


| ludere 


ift er 2 


#4 ſanatus 65 f 
lerbargus morbus 641 
tex theatralis Roſcii 230 
lex x11. tab. 829 
libertatis ſuæ tenax Horatius 


760 


Libitina furerum Dea 360 


Libra us 321 
tibrum edere ne propera gob 


Liburnæ naves 142, 426 

Libarnt pirate, ibid, 

lippis & tonſoribus nota res, 
undd dicatur ? 882 

Livius Andronicus, potta vo- 
tuſriſſumus 835 


Joligo piſcis, livoris ſymbolum 


52 
Lahe 402, 735, 809 
Lucania 428; apris fæcunda 
659, 714 
Lucilius pita, Lib. 1. Sat. 4. 
Tacriaus lacus 210, 437, 674 


Tucullus 7 56 
N ludendi modus Theodorici Gotho 


rum * 111 | 
gocari non dubita- 

runt graves etiam wiri 619, 

© $61 

tudi Olympici, bmi, Pythii, 

emei 2 

jura fidus mirabile 782 

luna cœlo detratia per magos 
448 

luna creſcens implet conchylia 
674 r 

lupinus legumen, pro auro & 
nummis in cemædia 762 


Lupus Rutilius & Lucilio pro- 
ſeiſſus 619 


"lupus marinus piſuis exquifitus 
625 

| buſetmias afponebant luxuriofi 
661 


Iufirum 166, 502 

luxurious Juvenis arations Ne- 
nocratis mutatus 603 

lux Romanoram in contin 
ec medendo luſcinias, ſo: bendo 
margaritas 660 


 duxus edificandis in mari dumi- 


bus, Lib. 2. Od. 15. & 18. 
Lib. 3. Od. 1. & 4 


luxus feeminarum in ma gar itis 
* 


458 
Lycambe ad ſuſpendium adacta 
der ſibus Ar chilocbi poetæ 454 
Lycurgas wites aboleri jufſit 231 
Lydii woluptuarii 424 


Lymphe ymphati, ſeu lympba- 


tici 868 

Lympbis iratis extructa urbs, 
guid fignificet ? ibid 

Lyn oculi, unde dicantur ? 
526 | 


Lynx 204 


tyra differt 2 cithara 42, 124 
rici potter Graci novem, La- 
tinus unicus 7 


Lyſippus infignis frlatudrius 853 


Perſæ ver Parthis 14 
9 ſervus, quid ? 78, | 


medici cujuſdam aftutia in cu« 
rand» letharpico 6 51 
mediocribus wi poetis non licet 


© 
* aurea & laudatiſſi- 
ma 189, 214, & ſeq. 
melimela 716 
melle remperabant auftrum Vie 
num 613 oF 


| Melpomene 94 


M. 


MEcenas, 1, 84, 35%, 425 
Maænius bellue & ſcurra 


513, 532 


Avius peta ineptus 4 56 


Magorum diſciplina 417 & ſeq. 
5$6. & leq, N 
maledicentia poctarum lege re- 

preſſa 843, 898 
malobathrum Syrium 175 


Maltbinus 519 
malve in bum 120, 436 


Mamurrarum urbs 561 
Manes, guid ? 45: 
Mania Larium mater 652 
Manlius 224 
manni, equi 344, 442 
mappa difſert & mantiſi 680 
Marcel'us 54 
mare mediterraneum 381 
mar garitæ aceto diluta 660 
e tas, 2 pretium in rotun- 
itate 458 
Marius 655 
mar mne parietes quis incruſia= 
vit primus? 56 ; 
Mari ff + wveneficicrum periti 
450. milites fertiſſimi 268, 
480 
3 Patua in foro Remane 
© 


Martius campus 45 


Maſjicum vin 5 

Matinus mons 107, 306 * 

matronarum babitus gualis 53, 
516 ; 

Mauri 12 


mazonomes lancis gerus 721 


Medea Jaſonem edecemm: & 


poſt eundem irata perdens 
4 8. 449 
ede ndi ratio interdum Varianre 
da 701 
Medi img erium Fes re ig uere; 


membrana, quid? 938 

Memnon 604 

Memphis 343 

Menander pocta 639 

Menelaus 65 5 

Mercuriales wiri, id e, dot 
223 

Mercurius, ejuſque inventa g6 

meretrix eft quaſi virago 523 

meretricis fictus dolor 808 

Meſſala nobilis orator 574, 


03 - 

Metelli Rome illuſtres 619 
meluens nunguam eff liber, 

801 
Mexius malus pozta 46 f 
Midas 781 
Milefa chlamys 80; 
Miletum urbs, ibid. 


 Mimnermus pocta 758 


mimus, unde dictus ? 519 

mimus, id fi, fabula bog 

Minerva craſſa & pinguin 
quid ? 621 


Mina invits nibil ſuſcipi- 


endum 906 
Minos rex 108 
Minturne urbs 549 | 
minui capite, pu fit? 271 
mitulus piſciculus 67 5 
Mitylene urbs 28 
modi mufici tres præcipui, De» 
rius, Phrygies, Lydius 409 
cenads. ide M&ceaas. 
moloſſus 454. 702 
morbus locum mutat interdin 
461 , 
mors parcit nemini 222161, 
240, 216 | 
mors ultima linea rerum of 


802 
Mucius wel Mutins Juriſpru- 
dent ia clarus 9 54 
mullus piſcis exquiſitus 626 

mai um quid # 673 


6 
* 


er, 


gin 


RERUM NoOTABILIUM: 


Munera Ault dats equo, *. ar- 
bori 675 

muræna piſcis 717 

murex piſcis a8 1, 674 

muria, quid # 678 

Antoninus Muſa Auguſti medi- 
cus 791 

mutant colum non animum 
on trans mare currunt 


| 27 urbs opulenta 30 


rtoum mare $ % in 
— 143, 
e. Vide mines 


i 
NEnia 154 154 


nevi in re amata placent | 
amantibus 634 


* Ofavius 611 


Nomantia 194 
Numici via 752 
 Numide 135 ; | 
Numidicum marmor 22 5, 773 


Nympbe 6, 21, 117 
.0, 
O fange nfure nota 


g12 
Oceanus 18, 134 


* 


ederunt peccare boni wirtutis 


\ 


620 


Nevius poita 833 oleum Venafranum celebre 679, 
Na —_ 341 718 Wt , 
nar 92 Olympica certamina 2 
Nafica captator eluſus 687 Ohms mn 263 
naſo ſuſpendere adunco, omaſum, quid ? 685 
ft? 570 onyx 411 
natandi ars laudata 36 am perdere 513 | 
natura dives ofis fue Sas, opes non dant anime  quietem, 
$981 Lib, 3. Od. 1. 
Naturam expellas furcd, tamen Orbilius en, præcepter 836 
recurret 77 orca piſcis & vas 679 
vaves Antonii ingentes 426 Orcus 687 
naufragi tabellam & wveſles Orefter 650 
at in templis a4 Orion dus 109, yo! 
navibus & guadrigis petimus Orpheus 907 * 
bene _ we 9 i oryza 652 
naumachia cra 814 ci infames 
illa exbibita in ſcend $49 95 12 4 
Neapolis 447 ore Lucrina optima 435 


webulo, unde dictus ? 514 

necromantia 589 

near a 3 

nefaſtus dies 198 

Neptunus 111 

MNereus 63 

Nereides 352 

Nero auriga & cantor in Olym- 
Picii 373 

Neſtor 65. lonęæ vu: 86 

NMilut fluv. 254, 419 

Niche ſuperbiæ nat luit 

326 

Ni hates fluvius & mons 186 

nobilitas vera 569, & ſeq, 

noctiluca 390 

nomenclator ſerous 7565 

non cuivis bomini contingit adi- 
re Corinthum 806 

Voricum ferrum expuiſitum 68 

n 754 1 


item Circæa 675 
ova initio convivii 671, & 


ſeq. 
eva oblonga i ſueci, ibid. 
evi albumen 7. witellus vinum 
turbidum efficit parum 677 


2 ad mala 530 
P. 
PASolus vis aurifer 
478 
Pacuvius porta 833 


Padus frve Eridanus fluy, 483 

Palla matronarum weſlis ga6 

Pallas 27 
-” Ky 


wn Choo 3 307 


ſale, veterum * 


papaveris genera 8 904 
. 9 * 
r im 


dere 661 
par 1 le fratrum 660 
 parabilis s cibus 528 
parafne 329 
Parce 161 
Paris 6a, & eq, 736 
Parium mar mor 80 40 
paroc bus, quid # 562 , 4 
Parr bafius piftor oy... 394 


partes primas, ſecundas, tertias 


gere, quid? 596 
partfuriunt montes, &c . 
Partbi 55, Bt .. 
Parthi mendaces 6338 


paſtillus 520 


* 0 
4k A 


* mulichre — | 


pat carnæ, quid? 714. pater 


dentus 701 


Patrii Dit in gualibet regione | 


174 KA ab 
patriæ caritas 683 Sik 
patulz aures non retinent . 


paupertas weterum Rom, 217, 
& leq, 

um cinerei novendiales 2 

2 eruebant wenefict 


Pasha clarus pictor 11 


Pecbine: ſeu pectunculi piſces 675 = 


pecunia donat & genus & fore 


mam, &c, 75h. 
3 regie 7 


aſus, guid ie# 105 - 
P FS Pa [ok 5 


493 
ris piſcis 674 
n 767 


Penelope 73 


Pentheus 231. diſcern 2 n- 


tre 663 


Pergama 164 
Periſcelide: 8ot 


perna proprie, a 36 3 5 « 


Perſe, 11, 18, | 
Perſarum luxus in b 143 
Petillins fur aureæ Fovis corone 


562; 603 


petorirum currus quatuor rota - 


rum 578 
Phaeton 407 
Pheaces — 38 
Pharmacopolæ 11 
Pbaſeius 24 
7 ed 
2 


N 
1 
| 
| 


— 2 - — 
" * 
n — 
> 
3 — wv — „„ 
”- 


" a 0 


Kim 


Phit i nummi $ 


i urbs, campi 1 Philppici 


Philip ippus orator nobilis 764 

philerum & miſertum, amoris 
& odii potiones 494 

phimus ſeu pyrgus aleatorium 
inſtrumentum 705 

Philoſopborum ſefte variæ 725 

Pbocæi patriam deſerentes 482 

Phoebus 51 

Phraates 1 7 


Pbrygei 6 


Picena poma laudabantur 664, 
oy.” 

Picturæ cum porfe comparatis 
904 

Pierides 396 


Pierut mont 261 


File ludus 622 


ile quatuor genera 56 
pile polmarie ludum — 
Mecenas, ibid. 
file ludus lippis & crudis nox- 
ius, ibid. 


_ tu pilulam 2 bonis fac 
Wop nt, K 


2. 77 Fer 


pileolus 22 8 
8 

Fa, a 366 

Piritbous 266, 393 

Piſces elixi, & 45 67 

placentæ in deliciis 715 

Plancus Munatius 31 

planus, id oft, fraudulentus 
808 

Platanus 210 

Plato 630, 671 

Plautus 834, $46 

Pleiades 417 

Plotius, Varius, & Tucca - 
neidem emendarunt, Auguſti 
juſſu 561 

Pluto 205 

pluviæ cc % ratio 842 

ra 524, 740 

2 dant 2 ſerids ocy- 
25 249 

Posſeos comparatio cum pictura 


984 
*arum maledicentia lege re- 
pref 843. 898 

Poctarum Dramaticorum infor - 
tunia 847 & ſeq. 

potter eximii deſcriptio 548 

porre debent  efſe philoſophie 
Feriti g00 

potter inſani habiti 65g 

poite divites muneribus dat is 
applauſum captabant 82 I, 
910 


4 


IND E X. 


Polemo juvenis luxurid perdi 727 
XKenocratis oratione mutatus 
662 & ſeqg. 

pollice utrogue laudare, quid 

fit ? $14. 

Pollio 142, 605, &c, 


oe ius ſanguiz, * 373, 


: Pontificum! j jus 492. 


pepuli tumultus ad theatrum : 
ejuſque ſudium ad JpeAacula 
$47 & ſeq. 

1 arbor Herculi Sacra 32, 


fporrigo capitis — 650 


Porticus five Stoicorum ſchola 
642 | 


porticus ſuperbe 212 
porticus Rome pinres 730 
Pofticum 7 51 
Præneſte 260, 584, 735 
prætexta & bulla 445» 60 
pravi decilis juwentus 6 828 
Priamus 44, 63, &c. 
P. riapus 432, 586 
5 5 N laus of 
maxima $06 
incipium orationis non repe- 
18 — longius 885 
Proculeius 135  - 
prefani arcebantur à ſacris 238 
Prometbe:s 18. 6g, 203 
proprium nibil cuiguam dedit 
natura 636 
Proſerpina 109, 200, 487, 69 
Proteus 9, 645 
Proteo familis debitor li itigioſus 
& fraudulentus, ibid. 
ptiſanarium 652 
publicani unde diffi ? 731 
pueri concertantes Rum, cla- 
dem Antonii prefignificarunt rumex 
$14 
pueri non cogendi ſed invitandi 
ad diſciplinas 508 
wimentaria, quid ? 623 
Puppius Tragicus preta 730 
purpura 22.5 
putare wits, cur dicamus ? 
48 
puteal, quid ? 696 
352 
2 Vile phimus, 
Pyrrha & Deucalion g 
. Pyrrbus rex 275 


av 


1 
N 108, „. 678, 


Pytbia certamina 9 


n 66 * 
. 


{6 


c $07 | 
— rotundis mutare 


” a= 687 | 

DQuintilis * deinde Fulins 
759 | 

Quirinus 13, 251, &c. 

Quirites 4, 74 


R. 


R= ges Deo Jubjiciuntur 240 
Regina pecunia 755 

Regulus, 9% encomia 52, 
268 

Remus & 3 gud ratione 
caſus ? 457 

repotia 529 

repulſa in  bonoribus — 
non probreſa 247 


rer convivii 22.4 279 


Rhenus fluv. 604, 874 
Rbodanus flv. 237 

Rbodus inſula & urbs 23 
* piſcis 435» 528, 627, 


— magicu: 488 

ridentem dicere verum Nil vetat 
508 

Roma 253, 

Romuli wy * uu. 
457 

A 21 Ts &c. 

Roſcius hiſtrio 

Rubi urbs 6 

rude donari ? 

2 ibid. 25 

: ſeu "lapathum, berbs 

+3 | 

ruſtice wite laut, Epod. 2 
lib. 1. Epiſt. 10 | 

Rutilius Lupus à Lucilio Pre- 


ſeiſſur 619 


Abba 
8 Sabell ets vents 


Sabin 


fie isrum periti 489 


27, 


"WW 


Sabini pop. 89, 434, Ke. 
facri libri Ethnicis noti S e- 
pilati 243, 568 
ſacrificandi ritus 656 
75 militare 464 „ 
al cum pane, cibus weterum 


623 g 
Salamis Ajacis pa ia 32 
Salernum urbs 791 . 
Salii Martis ſacerdotes 137. 

139, corum convivia ſump» 
tuoſa ibid. | 
Saliare carmen 838 
ſalinum 215 
Salluſtius aa 
ſalum unde dicatur 492 
* - gladiatores genus, 
a 776 | 
ſopiemes & phileſopbi cur bar. 
bati ? 642 
ſapientia þr ima «ft 
ruiſſe 738 
Safppho 201, 821 
Sardinia 118 : * 
Sardis urbs 776 WA 
ſatira unde dicta 505, & ſeq. 
ſatire wirtutes 600 & ſeq. 
Saturnalia 638, 703 
Satyri 6, 230, 693 
Saturnii verſus 844 
arus piſcis 435, 624 
— nobilis familia 37 
ſcena odoribus per fuſa 837 
Scipiadæ 615, 619 
ſeobs in triclinio- ſpargebatur 
680 - 


ſcombri piſces 18 
Scopus flatuarius 394 
Scorpius Zodiaci fignum 22.1 
ſcribarum Rome officium 
ſcruta, ſeu frivola 765 . 
ſcurræ, duo certantes diftertis, 
Like 3+ Sat. ho; 
Scylla & Charybdis 1 | 
Scythe 80, 131, 288, 334 


, 


. 


iti ca- 


4 


501 

ſecundus beres 687 1 

fella curulis 257 | 

ſeniores &.juvenibus olim obſer» 
wati 839 | 

ſeptem Gracie ſapientes 667 

ſepulebris divitum cuftodes ad- 
bibiti contra weneficos 491 


Seres 55 

Sertorii ad milites erudiendos 
folertia 832 8 

ſervorum qui vendeban tur witia 


« 


* 


R E RUM NOTABILIUM, 


declarari - cautum. erat lege 
665, 857 


ſervi gluttones guomodo | plefie- 


rentur 794. C 
ſervi quidam aljis dominaban 
tur & confervis imperabant 


709 

ſervi eruditi cariùs vendebantur 
856 

ſervi agris colendis additi 


773 R 
ſervut mediafiinus 788 


ſervus nomenclator 7 56 


- Teftertia ſeptem 766 


tarius $12 

extilis deinde Auguſius 750 
Sibyllini werſus 406 
Sicambri pop. 369 
Sicilia 780 
Sicule dapes, id efl, lautæ 241 
—_ tyranni 740 

idonia purpurea 733 
Sidenit mercaturs aber 486 
ers Rom, à Partbis remiſſa 


267, 421 
filenti laus & religio 239, 
8 


24 

Simonides porta 154 

Simplex cibus utilis, multiplex 
noxius 637 £2 

Sinueſſa urbs 561, 749 

Sirenes 640, 737 


Aer olus 714, eo deletratus Ti- 


ber ius, ibid. 
Siſypbus 208, 493 
Smyrna urb 776 
Socrates, Socratica phileſopbia 
114, 325, 900 ; 
Socratis accuſatores, damnatio, 
mors 671 
Sol und? dictus ? 280 
$ onebant weteres ante- 
HY menſa accumberent 
720 
ſolftitium 178 


|, ſomni portæ 348 


Somnia mane veriera 604 

Sopbecles 845 

Soracte mons 38 

ſorites 832 | 

ſors propria odio eft cui placet 
aliena 787 

ſortes ex urna educendi, divi- 
nandique ratio 594 

ſortilegi in fore & circo 578 

Sofia Rom, bibliopole 824, 

© 
FR, a4 Spartani patientid in- 
_ chyti 30 


4 ela ut 


Spartacus belli civilis auftor 
306, 480 : 
ſpectaculit interrupta” dramata, 
que illa? $98 
ſpondere, ſponſionis incommoda 
LY 2 


AA 

Stafimus pocia inſulſus 888 

ſierilitatis cauſe 242 | 

Steficborus poeta 399, 490 

Stoici 459, &c. . 

palla matronis pro- 
priæ 523, 536 

Prix avis 445 

Aulti celant male u'cera incurata 

. — 

Pultitiam patiuntur opes 4142 

Hylus ad ſcribendum 610 

dryx 128, 236, &c. 

ſub judice lis e adbuc 879 

e etymon, vis, effefus 

6s Gs maths ee 

Surrentinum vinum 677 

Surrentum 877 

= tyrannus 524 

vlan 355, 432 

ſyncope, erepſemus 566, ſurrexe 
'_ | 

ſyrtes maritime 171, 464. me- 
diterraneæ 8g 


" 


Abellarum pictarum ſtudium 
olim immodicum 711 
ta lentum 653, 755 
tali, teſſere 180 : 
Tanais fluw. 261, 291, 385. 
&. | ' 
Tantalus 228, 493 1 
Tarentina lana & purpura 8 50 
Tarentum 111, 273, &c. 
Turpa judex criticus poematum 
6os _ 
Tarracina, five Anxur 559 
Taurus 728 conſul 748 
tela nova d Mario inventa 714 
bb rug rex 488 
Tellus porcd placebatur 8433 
Tempe 29, 87, 241 | 
8 1 velut Deæ templum 
| Rome babebant 466 
teneras faciendi carnes que ra- 
tio ? 672 | | 
Terentius poeta $19, $35 
teres atque rotundus 710 . 
Terminalia 436 
teſaua 788 
bs os + 


* © 


Teuceh 


1 


Tercer Haris frater 32, 65, 


400 
alia 389 
Tbeatri gradus diftin&i 443 
Tbebe 29, 79, 382, &c. 
Theen, Theonino dente curpere, 
guid? $15 
9 
722555 8 
racia regio frigida 98 
Thraces bi «cy 1 roa, in bel- 
he furiof 214 
Thyefte execrationes 4 51 
Thyftes & Atreus 27, 69 
2 


Tiberis fluw. 10, 35, 114, &c, 

tibia, guat olim 5 To 

Tibullus pocta 12 5, 146 

Tibur 75, 171 

Tigellius cantor 516, 530, 542 

Tri uv. 419 

ge 93 
imagenes rbetor Sac 

Tireſcas vates 682 

firones forenſes 51 

ed * 

Tithonus 108 

Tityus 296 

toral, quid? 681. 750 

Terguclus 393, 478, 748 

trabales clavi 132 

rrabes Hymettiæ 22.4 

Trage die origo 896 

Tragici carminis virtus & effi- 
cacia $50, jus inventio 
892, 898 

Trebatius Furiſc, 613 & ſeq, 

Tribuni miliiares 572 

tribus Roman 757 

Triqueira, Sicilia 698 

triclinii camera dulæis obtenta 
779 

eripoats 394 

triumpbalis currus fornia erat 
rotunda 463 

triumpbus 373, 456 

Trivicum oppid, 866 

Triumviri capitales 44% 

trochus, ludus 338 

Trote excidit cauſa prima 252 

trepbea 186 

Tucta AEneidos emendator cum 
alits 561 

tumultus 6g, 215 — 

turdorum aviaria: fimus opti- 
mus 565, 631, 795 

Tuſculum urbs 353, 429 

Tuſcus wvicus Rome infamis 


659 


IN D E X 


Typhis nauclerus 17 

tyrannis abundans Sicilia 740 
yrrlenum mare 47 

Tyrteus pocta gos 

— urbs 358 


V 


F Acna dea wacationis 775 
vades unde dicłi 507 

Palgius post 611 

vappa unde dicatur ? 518 

Varius porta 25, $61. &c. 

Varro Atacigus ports 606 

vatum carmina vetufliſſima, & 

. waticitiia 8320 

wveftigalia Rome diverſa 731 

Velobrum 659 | 

Velig urbs 791 : 

Vrnafranum oleum 679, 718 

Vera fi um 172 i 

veneficarum crudelitas, Epod. 8. 
& 17. I. 1. Sat. 8. 

ventrem laæant tonthylia, vi- 
num Coum, & c. 674 

Penucula uwoa 679 » 

Venus in talis ac teſſeris, quid ? 
180 

Venufium Horatii patria 111, 
616 | 

verbena 81, 406 

verbum ſemel emiſſum wolat 
irrevocabile 814 * 


VPergiliæ ſeu Pleiades 477 


ver ſus inepti deſtinantur in wol- 
vendo piperi, & c. 8 5 5 

2 vertice ad imos ftalos pule ber 
$56 

b Deus 704 

weru cenſuræ nota 912 

Veftales 11 ; 

wveſtes ſubtrictæ, item fuſe 583 

wveſtium differentia, pro ma · 
tronis, libertinis, &c. Lib, 1. 
Sat. 2. 

Via Appia 442, 557, 754 

via ſacra 456, 591 

vicarius ſervus 709 

wicus Tuſcus Roma infamis 
659 

vile amicorum annona 783 

Villa Heratii 28, 226, 302, 
312, 429, 766 

villicus 7 

vina Juedam ſub dio relingue- 
bantur 677 

vindict᷑a Prætoris virga 7c 

vini cadis inſcriptis af peneba - 
tur 83, 160 

3 


* cendendi & condiendi ratio 

—— fangs! 'ofiiie; 
& contrd 76 jus 

winum auflerum | 
batur — {45S MN 

vinum Coum laxat wentrem 
674 

vinum optimum > wite arbori 
annexd 431 

Virgilio que exprobrarentur ? 


5 JJ 
Frgilius 16,95, $10, &e. 
virus eft vitium fugers 728 
virtus repuſſæ neſcia 247 
virtus poſt nummos 729 ; 
virtus off medium witioram 


3 inſignia 247 | 
virtutem an doctrina, an u. 
tura donet $16 
vitæ brevitas, Lib. 1. Od. 11. 
vitiis fine naſcitur nemo 536, 
v. 12 a 
in vitium ducit culpæ fuga, f 
caret arte 875 
witis annexes arbori vimem pro · 
ert excelleny 431 
Ulubre . 779 
Ulyſſes 682, & ſeq. 
Ui. comites in porcos mutati 
89, 738 | 
Ms 55-40 in libro, quid ® 7s, 
ad unbilicum perducere ibid, 
umbræ in conviviis 715 
Umbrie Iralie remis 676 
unguenta in conviviit 1473s 
&c, 
ret, 2ate * 761 
urna jnuiciaria 617 
uſura legibus damnata 430, 
$ | 


* 


- 


1 
urtica in cibum 780 i 
us in lingui 1 
e fummum jus 
Utica urbs $25 


utrogue pollice 
— R 
ung paſſe 679 
Vulcanus 21, 264, 556 
vulva ſuilla in delici 795 


laudare, quid ? 


2 
unde dicti? 241 * 
Zethus & Ampbion fra- 
tres 812 "ITS 


= — — 
B F «of * CG MF a7 IS 'S .* CI S077 


INDEX 
V.OCA BULORUM OMNIUM. 


Qu in HoRATIo leguntur. 


Ita ad Editionem Pariſienſem conformatus, ut in aliquo V Voca- 
cabulo perquirendo Lector non ad numeros in ſuprema pagina 
depictos attendat, ſed ad illos qui in ejuſdem ori adſeribuntur. 


A — 2 * ac fi 604, 4. 560, 7. ; 
d bortivus 535, 2 Academi ſylvas La 1 
abrotanum, vide * accedam 663, 6 
Ly 446, 7. 627, 840, 8 7 ' ccedas 689, 5 
abrumpere 393, 1 àccedat 65, 75 692,7 
abliderint 390, 7 abſcidit 18, 4 * accedent Js 9 
abdidit 261, 5 abſcindere 434, 1. 328, 3 accedente ſeneQa $71, 1 l 
abdita $76, 11 — 4 f —_— 7 yh | , 
abditz 155, 1. 309, 3 on 3377 & 713, x. $04, 2 
abdito, £35! its Mm — 4 13. 175 5 763, accedet 370, 10. 632, Io 
abditus 724, . | * accedit 894. ® *© 
| abeant wy * 4 512,8. 551,7. 558, accendis 596, 8 
abeas 317, 1 » G12, 1, 706, * accendit 476, 6 
abeat 658, - 890, 10 4 entes 428, 4 » acceperis 644, 6 
abeo $75, 7 abſentis 66g, 1 accepiſſe 760, 7 
abes 383, 2 _ ablimt 237, $ accepit 556, 5 "658, 11. 773» 
abeſt 40, 1. 133, T+ 313, 1. abi 813, x 2. 7856 
339, 4+ $13, 14. 904, 12 abſiſtere 539, 7 .,_  accepta bs 8. $93, * 
abeunte 280, 7 abfir 86g, . acceptos 852, 9 
abfore 553, 1 abſotves 665, acceptus $O2, 2 
abhinc $31, 10 4 s — — N 4 accerſas, * * 
abi Oz or dere , accerſe, V, ar 
6 * * & abſtemius ALE accerfit, v. arceſſit 
abibis 6a 1, 2 abſterrebitut 689, 10 acceſſit 61 5. 9 r, 9. 295 
2 nugis 866, 1 abſterrent . uf = 
abjefto $$, 4 abſtes 904, 4 Acci, v. Atti 
abigat 793, 6 — =—_ — oy accidit "+ n 
abigunt 337, 1 | ine +3 n _ 4 1 Op 
abi 5 Tor abſtineto 350, * ' Tay, 20 25 
abjicito 78 6, I A bſtinuit 656, &. * 10 
abire 469, 2+ $92, 13. $71, abſtulerat 794, EN. wb 75 
5 2 2 y "abftulerit 5 "af accipias 510, 
abirem 7705 4 . abſtulit 217, — 4505 8 accipiebit 764, 8 
abit 8 58, 2. 658559 5 Abſumet 20g aceipiet 689, 1, 774% 
abito 306, 6 da; fob 167 | accipio 75 dy 
abludit 66g, 7 23,8. 747, accipis» $67, | 
abnegat 38. 3 | - abundes 690, 6 # l 'I 
abnormis 621, f ac pro ficut 357, 2 accipiter 140, 8. - Ty ; I 
abnuere 687, 4 2 dun 705, $ "areſplune 894, 2 


715 


die 636, 1 

Accius 833, 7 

acclinis 622, - , 

accredere 793, 12 

accreſcere 894, 12 

accrevit 572, 6 

accubat 411, 4 

accurrit 592, 2 

acer 12, 10, 401, 5, 416, 8. 
454, 12. 470, 6. 480, 3. 
511, 1. 548, 9. 550, 5. 
605, 6. 613, 1. 686, 2. 
882, 7 1 

acerba fata 457, 5 

acerbæ 693, 10 

acerbi 816, 7 

acerbum frigus 807, 12 

acerbus 537, 12. 914, 10 

acernam menſam 714, 5 

acerra thuris 28 5, 2 

acervi 832, 11 

acervo 509, 1. 510, 8. 670 


9, 4 
* 153, 1 684, 5 


acervum 649, 6. 755, 4 

acervus 510, 1. 740, 2 

aceſcit 740, 9 

aceti 629, 10 | 

aceto 58 5, 1. 660, 6. 718, 7 

acetum 22. * 

Achaico 37 

Achaicus 6 , *- 

Achemenes 196, 9 

Achemenia 473, 2 

Achæmenium 947 4 

Acheronta 19, 8. 251, 7 

Acherontiæ 259, 5 

Achille 655, . 

Achillei 66, 4. 488, 9 

Achillem 163, 3. 217, 9. 583, 
3. 882, 6 

Achilles 386, 6 

Achilles Gralis iratus $58, 


17 

Achivi 736, al 

Achivis 388, LY 655, 7. 83,7 

Achivos 252, 8 

acidas 627, 4 

acidum $60, 7 

acies 260, 5. 621, 7 

acinaces 102, 5 

acinum 700, 11 

acipenſere 62), 7 

acquizere 877, 3 

acre 649, 11 

acrem 113, 2. 522, 1 

acres 433» 9» 471, 6. 335,9 · 
$3, 12. 710, 11 

acti 49, 1. 245, 2. 60, 6. 
678, 2 


* D E K 


acria 699, 6. 714, 2 

acrior 126, 7. 270, 2. 4577 1. 
881, 1 4 

acris 20, 1. 636, 4 


Acriſum 309, 5 


acriter 8 10, 7 
acrium 27, 11 


acriùs 518, 7, 647, 7 
' Acroceraunia 18, 3 


aQta 388, 12 

actæ 136, 

acti 888, 6 a 

Acti, v. Atti 

Actia 814, 

actor cauſarum 904, 12 
actor $50, 3 

actoris 9o, 2 

actu 889, 7 

actum 650, 11 F 
_ pro appulſus 232, 1. 461, 


. pro partibus. fabularum 
883, 4. 890, 3 
acuens 183, 2 | G 
acuis 744, 7 
acuiſſe 11, 1 
acuit 323, 9 
acumen 582, 4. 904, 6 
acumina 808, 1. 845, 3 
acuta 3 50, 1. 382, 14. 458, 5 
acuta æra 68, za _- 
acuta voce 258, 2 
acutas 230, 3 
acutis 533, 5 
acuto 38, 4. 129, 5. W 
754, 8. 822, 9 
acutum 590, 5. 650, 12. 773, 
2. 899, 10, 903, 8 | 
acutum cernis 533, 2 
ad 4, 1. 5, 9. 92, 6. 114, 3 
265, 7. 398, 5, Kc. 
ad, i. e. propter 716, 1 
ad, i. e. uſque ad 442, 6. 
520, 1. $22, 1. 526, 10 
ad uſque 513, 12 
adamantina 27, 6 
adamantinos 9. 
adbibe 741, * 
addam 515, 7. 642, 11 
addant 358, 4 2 
addae, 26, 4 
adde 183, 4. 512, 4. 633, 
7. 645, 1, 2. 664, 8. 669, 
4 bis, 681, 8, 706, 13. 
709, 9. 75774 
adde quod 183, 4. wy 8 
adde huc quod 525, 7 
addens 665, 7 
addere 69, 3. 780, 6, 322, 
5+ $51, 4 


addes 679, 3 

addicere 69 1, In 

addictum 488, 6 

addi dus 725, 8 

addidit 249, 1. 891, 12 

addis 327, 6 

addit 509, 1. 651, 11. 697, 
3. 788, 16 

odditis adden, 270, 3 

additum 187, 1. 231, 4 

additus 266, 1 

addocet 950, 4 

addubites 554, 1 

adducere ad umbilicum 47 5, 8 

adducit 760, 7 

adductum 796, 11 

adduxerat 715, 7 

adduxere 410, 7 

adduxerit, v. adduxerat 

adempta 490, 15 

ademptum 185, 7. 877, 2 

ademptus 164, 4 

aderat 350, 6. 558, 8. 576, 


— 


9 
aderit 327, 9 
ades 595, 3 k 
adeſos 356, 6 ; 
adeſſe 891, 2 
adeſſes 696, 4 
adeſt 63, 7. 356, 2. 625, 1. 
693, 4 
adeſte 4438, 9 
adhærens 477, 6 
adhæret 629, 4 
adhæſit 680, 7 
adhibe 251, 4 
adbibebitur 892, 10 
adhibet 385, 6 
adjecere 889, 1 
adjeciſſe 276, 1 
adje01 868, 4 
adjectis 267, 2 
adjiciant 393, 2 
adimam Sor, 11, ages 
adimat 658, 2 
adimis 378, 6. 666. 3 
adimunt 97, 3, 888.9 
adire 682, 1. $06, 5 
adite- 646, 6 
adito 690, 5 
aditure 170, I 
aditus 597, 1 
adytis 67, 5 
adjudicat 813, 14 
adjunctis 888, 11 
adjungere 661, 3 
adj utorum 596, 1 
adjuvat 689, 6 
admirari 752, 1 
admiror 552, 13 


admiſſi 


as nnn 0 Par «as «as as «as as «as CTY ai CTY FTY «at 21 ay a XY a3 Gi. 


* A a6 i as as 


VocaBuLloOoRUM OMNIUM. 


2dmiſſi 873, 8 
admiſſus 108, 2 
admittes 800, 1 
admittis ſcelus 657, 5 
admonuit 881, 2 
admoverit $26, 1 
admoves 427, 1 
admovit 845, 3 
adoleverit 594, 6 
adopta 757, 5 
ador 701, 2 
adotea 380, 1 
adpoſcere 863, 2 
adraſum 764, 5 
Adria 191, 2. 290, 14. 814, 


Adiz 17, 5 126, 7. 207, 1. 
250, 4. 346, 10 

Adriano 67, 4 

adſciſcet 864, 6 

adſcribi 253, 6 

adſcripſit S's 4 

adſis 693, © 

adſit 428, 7. 808, 3 

adſita $67, 11 1 

adſtat, v. aſtat ö 

adſtricto, v. 8 

adſtrictum, v. aſtrictum 

adſtringitur, v 

adſunt 880, 12 

ad ve nam 433, 13 

ad veniens 633, 2 

advenit 859, 8 

adventum 434+ 9 

adverſa 753, 2 

adverſæ res 720, 5 

adverſam, v averſam 

2dverſarius 598, 8. 814, 5 

adverſis 814, 1. 637, 4. 737» 
3. 870, 3 

adverſo 656, 7 

adversùm 453, 2. 731, 4 

advexerit 632, 7 

adulta 246. 4- 03's 5 

adulter $40, 2 

adulteræ 252, 6 

adulteretur 483, 6 

adulteri 400, 5 

adulteris 309, 4 

adultero 126, 1, 138, 3. 335» 


. aftriggitur 


4 

adulteros 65. 1. 278, 3 
adulterum 448, 13 
adunco 570, 4 
advoceris 406, 7 
adurgens 140, 8 

aduri 446. 2 

adurit 104, 2 


ad uſque 513, 12. <68, 3 
aduſto 721, 8 


aduſtus 719, 16 


adytis 67, 5 


Faci 319, 3 


LEacum 2co, 6. 397, 5 

zde 605, 1 

ædem 116, 3. 223, 4. $62, 7 

des 274, 3. 707, 4 

#dibus 704, 5 

dificante Les, 8 

ediſicare 661, 3 

ædificas 668, 8 

#dificat 733, 11 

zdilis 654, 1 

#dituos 352, 5 

ZEgz0 214, 2 

FE geos 358, 6 

ZEgzum 777, 12 

ger 652, 8 

Egeria $29, 3 

ZExida 63,9, 264, 1 

=gri 873, 7 

egrimonia 494, 4 

gtimoniæ 474, 9 

#gris 792, 2 

#gro 760, 2. 840, $ 

ægros 554, 14 

#2rotare 668, 7, 760, 2 

#grotet 573, 3. 768, 6 

zgroto 731, 2. 740, 3 

wgrum 627, 3. 667, 1. 763, 
8. $42, 3 

Ali 314, 1 

Emilium $75, 10 

ZEmoniz 140, 11 

mula 480, Jo 820, 3. 891, 
1 


& mulari 366, 1 

æmuli 364, 2 

æmulos 310, 6 

ZEnea 688, 4 

Ener 388, 10 

ZEneas 392, 11. $00, 4 

neus 654, 4 

ZEoliz 400, 4 

/E.lides 208, 2 

ZE o0o' iis 200, $ 

ZE lio 374, 1 

/Eolium 461, 1 

qua 228, 7. 240, PO $33, 
10. $73, * 

æquale 531, | 

æquales 35, FM 471, 4 

quali 334, 8 

3 159, 1. 655, 1. 875, 
I 

#quare 167, 3 

æquas 541, 2 

æquata 830, 2 

æque ac 643, 3. 733, 4 

#que 68, 2, 220, 3. 284, 2, 


5 726, 11, bis, 13. 733,2 
qui 579, 1 


- quis 652, 10 
quis animis 894, 10 


quo 22, 2. 111, 4. 262, 8. 
$ 57x $+ $71, 5 

quo animo 640, - 

quo Jove $36, 3 

#quor 33, 4. 60 8. 120, I, 
279, 7 420, 7+ 628, I, 
737, 6 

#quora 23, 7» 62, 3. 24% Is 
337, 2. 383, 10. 483, $* 
793¹ 10 466, 
uore 10, 2. . 1. 

NO , 39, 3 


equorikes z3r, 4. 398, 3 

æquoris 131, 2. 347, 3 

zquum 783, 1. $05, 3 

tequum eſt n 4 336, 13. 
537, 1 

#quus 56, 1. 317, 2. 356, 3. 
$02, 4 619, f. 659, 7. 
733, 


acra 19, 6. 576, 2. 622, 8 
era 68, 334%, 238, 10. 
762, 1. $53, 2. 903, 4 

rata 243, 7 
ratas 217, 1 
acre 177, 2. $53, 6 
re 359, 1. 486, 12, 13. 
47, 6. 641, 1. 650, 5. 
577 2. 866, 18, 874, 11. 
875, 11 : 
actias 107. 3 ? 
#ris 538, 1. 684, 5. 740, 
0 755 8. 839, 2, 887, 


—_ $53» T, 902, T 
ærumnis 858, 2 


« 


, #916, 7. 558, 1 


ZEſchylus $45, 5 
æſculo, v l 
AE ſopi 660, 5 
ZE ſopus 837, 
ZEſquilias, v. Eſquilias 
eſtas 392, 5 
eſtatem 71, 6 
æſtates 673, 1 
xftimat 829, 7. $32, 12 
æſtiva 9o, 6 
æſtivam 749, 7 - 
zſtuat 171, 2. 733, 10 
æſtum 167, 7 

æſtuoſa 486, 10 N 
æſtuoſæ 118, 5 
ſtuoſas $9, 1 
æſtuoſis 177, 4 
zſtuofids 439, 8 : 


æſtus 73, 6. 309, 5+ $27, 
TSS: ” 10. 


5. 897, 3 


U 
bo 
1 
: 
ot 
< 
= 
us 


1. 736. 3- 768, 5. 339.5 


. imbecilla 632, 9 


#tas virilis 887, 14 

täs. 48, 2; 134, 7+ 160, 8. 
166, 5. 280, 9. 4c, 2. 
421, 1. 479, 3. 451, 3. 
$54, 7. 676, 7. 724, 4 
754. 4. 710, 7. 825, 2. 
83a, 6. 877, 9 

zetas ferox, i. e. rapida 168, 4 

tetatem ducimus 870, 3 

tetatis $87, 4 

æternæ 268, 6 

ternet 415, 10 

@:ernis 192, 5 

ternum 162, 4. 44d, 4 410, 
1. 774, * 

zthera 245, 2 

#theris 19, 1 

ZEtbiops 276, 4 

{Etna 490, 4 

Etnam 265, 8. 914, 1 

Etolis $13, 3 

vi 1 — 5. Jo, 10. $17, 
7. 843, 3 

vo $4, 4. 155, — 1 1. 
216, 3. $35, 3. 888, 11 

æ vum # . *_ 415» 
$. 502, 8. 569, 1. 577, 
8. bog, 7. 743) 4: 816, 9. 
326, 8. 903, 5 


Afer 380, 2 


affatus 32, 5 


after 464, 7 

afferat 630, 8 

afferet 205, 2 

aftert 702, 2 

aFertur 717, 7 

affigit 63a, 3 

aſſirmo 140, 5 

affixa 269, 6 

affixit 512, IT 

afflaſſet 722, 4 

affluentes 407, 3 

affuit 444, 6 

affulſit 383, 7 

Afra avis 435, 7 

Afra cochlea n 8 
Afrani 834, 1 

Africa 225, 2. 396, 4. 647, 2 
Aſrice 312, 6 | 
Africano 464, 5 

Africis 357, 4 

Africo 60, 4 
Africum 5, 4. 17, 2. 330, 5 
Africus 48a, 8 

Afris 152, 2. 742, 4 
Aſro 218, 3. 254, ® 
Atamemnona 401, 8 


INDE xX 


agaſo 720, 3 

Agave 668, 3 | 
ezedum 548, 1. 6525, · 
agelli 786, 3. 882, 3 
agello 575, 17. 635, 1 
axles? i, 4 T 
agellum 692, 1 766, 7 
agendæ 406, 

agendi 726, 16 

agendis 764, 1. 879, 5 
agens 280, 7 

a gente 217, 3 5 

agentia 821, 2 

ager 637. r I 
aggere 588, 1 

agilem 816, 2 

agilis 726, 2. 744, 5 
agimur $70, 2 


agis 60, 1. 592, 14. 695, 5 


' agitamus 699, 10 


agitant 902, 12 

agitantur 39, 5 

agitare 204, 1 

agitaret 477, 9 

agitata 241, 10 

agitato gor, s + 

agitatuy 189, 5 

agitatus g7, 17 

agitet $16, 10 

agito 558, 9 

agitur res 888, 12 

agitur tua res 815, 12 

agmen 287, 6 | 
2 417, 9. 488, 4. 614, 


N. An 246, 
agna 436, 4+ 
658, 4 

Agnz 534, 6 

_ Mis 7. 223, 8. 588, 
657, 7 

* 754 3 

agnini 794, 9 

agnis 440, 5 

agno 406, 2 


agnos 318, 1. 657, 4 
agnoſcere 798, 47 ; 


14. 471, 


agnum 78 5, 7 


agor 349 
2 Fol 17, 20. 864, 


* 313, 2. 892, 4 
wv rt 5, 6 7 


ogreftium 24 we 360, 8 
agri 227, 8. 692, 1. 796, 4 
agricolæ 842, 11 
agricglam 306, 8 
agricolis 584, 1 

Agrippa 26, 4, 654, 6 


Ayiepe 754, 6. 780; i, 565, 


wh 417, 8. $27, 2. 818, 
5. 5344 3. O54, 8. 672, 
3 719, 4. 754, 1. 760, 8. 
910, 

agro 199, 5+ * 1. 713, l. 
724, 3. 78 

agro0s 4, 7. 1 of? 242, 7. 
273, 6. 298, 9. 482, J 
773. 8. 813, 2. 828, 6. 
89 1, 6 

_— 87s 4. 538, 2. 693, 

857, f. $68, 12 

agunt $57, 5 

agunto $80, 11 

Agyieu 389, 4 

ah 104, 5. 220, 1 

ah, ah 450, 7 

ahena 132, 7 


2 126, 3. 409, I. $54, 


N oh. IT 
aheneus 2 , 6. 726, 10 
abenum 867, 10 

E 65, Is 163, 4+ 654, 


Ajacis 466, 4 

Ajax 655, 6, $56, 3. 657, 4 

atebam 592, 11 

aiebas 593, 1 

aiebat 554, 3. 714. 2. 719, 
13. 795, 3. 911, 8 

— $14, 2. 795» 8. 79% 


by 709, 3 


24 „4. 528, 11. 538, 9. 
26, 


8. 666, 4. 702, : 
709, 77. 756, 3. 813, 
865, 14 
aiunt ob, 12. 226, 9 
ala 785, 6 
alas 222, 6 


alat 804, 10. 900, 1 


alba 51, 9. 160, 2. 529, Is 


672, 1 
Albanam 679, 7 
Albanas 501, 6 
Albani gog, 4 
Albanis 337, 4: 760, 8 
Albano 831, 1 
Albanos 364, 3 
Albanum 715, 1 
albatus 629, 9 
albeſcens 307, 1 
albi 521, 6 


Albi, _ 125, 1. 553, 9+ 


7493 
albicaht Ib, 4 


Albini 901, 9 


Albinovano 


C ͤ X We wp,  * 


VocaBsulLoruM Ouxtun. 


Albigovano 768, . 

albis 501, 1. 582, 7. 588, 2. 
90, # 

Albius 547,6 

Ibo Coo 674, 2 

abo panno 1233, 2 

albo humero 168, 8 

albo cotpore 1 * 7 

albo pipere 718, 7 

album 236, PIE 

album piper 680, ® - 

Albuntæ 30, 7 

albus 31. 3» 346, 19.457, 3. 


429, 9+ 579, 3+ 869, 3 
Albuci 630, 4 


Aibuti 617, 10 

Alceæ 201, 3 

Alcæi 399, 3 

Alcæus 821, 6. 863, x 

Alciden 57, 7 

Aldi noi 738, g 

Alcon 714, 10 

alea 338, 7. 637, 2. 8, 1 

aleæ 148, 3 

ale bat 628, x 

alec 679, 8. 714, 4 

ales 13, 1. 236, 9. 266, 1. 
300, I. 363, 5. 407, 10 

aletur 686, g 

Alexandrea 418, 2 

Alexandti $53, 3 

Alexandro magno 852, 7 

Alfenus 542, a 

alza 316, 2» „ 8 

Algido 86, 5. 331,2. 381,8 

Algidum 502, 9 

alia 123, 7. 189, 5 48, 7. 
532, 7» 679, 1 

aliam 583, 5 

alias 657, 1 , 

alias 272, 2» 590, 3» 59s, 5 · 


29, 3 
alien3 574, 8, $54, 16. 596, 


all 


839, 4. 465, 1> 432, 10 
alitem 2.36, 3. 375» & 
aliter 76, 1. 273, 1+ 26 


9 
_ 452, 8 
alt 493 
alitibos a0, 7 
alium 797, 9 
aliunde 199, 1 
allabores 144, 2 
allapfus 4:8, 6 
eta 673, 5 
allinet g1t, 7 
aN om 437, 7 
Allobrox 480, 4 
10 
alma 380, 1. 384, 4 


alma 13, 2. 262, 2. 444, 2 
alme ſol 497, 3 


almum 392, 3 

Alpes 685, 11 

Alphius 437, 1 
Alpibus 377, 5. 416, 7 


Ts 


Alpinus 804, 6. 


Alpium 427, 7 
alfit 909. 9 
alta 38, 1. 192, 7. 425, L. 

460, 4 485, 8. 57, 3 
altæ 386, 3 


altas 431, 6. 45475. 
alte 714. 5 


; 


alter 509, 7+ 560, 1. 561, 6, 


577, 16, 632, 4+ 714, 6. 

755, 1. 770, 8, bis. $68, 
9, 10 

altera jura B67, 15 

altera 65, 11. 220, 2. 479» 

3. 527, 1. 3889, 2. 889, 
3. 429 v 513,38. 755 
3. 8105 7 

alteram 190, 1 

dltercame 708, 2 


Meri 38 5, 5 

5. 640, 6. 6%, 11. 696, alter alterius 852, x 

2. 907, 5. 8m, 9. 8135, alterius 37 5. 740, 12. 

5. 820, 10 797, 8. 868, 2 
alienas $21, 4 ualterius fic altera poſcit opem 
alieni 540, 1 . res 909, / 
alienis 523, 6. 645, 4. 699, alterna 990, 4 

8. 709, 13. alternis 843, 3+ $79, 4 
alieno $51, 4 alterno 21, 2 


alienos $12, 5 


«lio 479, 1. 616, 4. 629, 3 
alioqui 544, 4. 575, 12 


Alipharis 919, 4 
aliquid'633,/5- 638, 5.877, 4 
alzquis 532, 6. 11 


alis 470, 5. 618, 6 
akt 90, 2. 278, 1 
alite 26, 1. 256, 2+ 388, 11. 


altero 270, 1 


alterum 404, 6. $02, 7. $643, 


12 

alterutrom $14, 6 

alti 698, 9. 833, 7 

altilium 763, 1 

altior 271, 2 

altis 69, 8. 433, 3. 465) 7+ 
485, 3 4% 1 


80 


altius 459, 2. 567, ; 
alto 301, 6. 403, 6. 


3. 869, 3. 614, 4. 625, 
4. 636, 1 

alto, i, (. mari 777, 11. 8159 
15 

altos 9, J* 368, 10- 


altricis 259, 1 
altum 161, 4. 261. 4. 50, 4 
altum, i. e. mare 188,1 43, 
alveo 224, 4. 356, 4 

aluere 366, 6 

alumni 330, 7. $93, 12 
alumnis 37, 2 

alumno 473, 10. 747, 2 
_ 388, 7. 797, 3. 908, 


alvus dura 673, 6 

Alyphanis, v. Aliphanis 

amabam 640, 7 

amabile 303, 1. 744, 8 

amabilem 24, 2+ 186, 1 

amabiles 374, 3 

amabilis 258, 4. $65, 7 

amabiliter 843. 7 

amabitur 828, 12 

amabo 91, 3 

amanda 408, 8 

amando 34, 2 

amandus 900, 7 | 

amant "_ 459, 2. 860, 1 

amantem 468, 2 _ 

amanti 708, 10 

amantis 436, 2. 846, 6 

amantium 293, 3 

amara 217, 6. 411, 5 

amaras 538, 3. 718,9 

amare 661, 

amares 911, 13 

amari ſermonis 582, 6 

amari, verb. $36, Is 

amaris foliis 649, 9 

amas 596, 3. 706, 5 85 

amat 99, 3 310, 2. 331, 2. 
3. 3. 69, 3. 787, 6. 
I, a. 861, 5. 904, 5 

mata 489, 6, is”, 8 

amati 349, 3 | 

amator 316, 4. 623, 4. 663 

3. 727, 10. $24, 8 | 

amatorem 266, 2. 534, 4+ 

770, 5 

amatores 770, 6 

amavit $29, 2 

Amazonia 208, N 

ambagibos 553, 6. 766, 8 

ambas 507, 10 

ambiat 797, 2 a 

ambigitut 8 10, 8. 833, 6 

ambiguam 33, 1 
1 t 4 


ambign? 


ambiguꝭ 912, 3 

ambiguo 169, 4. 798, 5 

ambire $22, 3 

ambit 137, 1 

ambitio 693, 9 

ambitione 547, 4. $74, 13. 
687, 5, 611, 6. 646, 3. 

870, 8 

ambitioſa 91a, 1 

ambitioſor 138, 4 

ambitioſius 652, 11 

ambitus 874, 7 

ambo 654, 1. 701, 12. 393, 
no - 


ov 


ambos 708, 7 
ambubajarum 516, 1 
3 450, 7. 519,9. $50, 


ambules 44, 3 

ambulet 458, 8. 549, 2 
ambuſtum 609, 3 

ambuſtus 407, 9 

amem 290, 15. 769, 3 
amens 649, 2 | 
amentia 601, 5 

ames 13, 10 

amet 483, 8. 608, 6. 657, 7. 
821, 13. 873, 7. 890, 6 
amica luto ſus 738, 3 

amica 71, 1. 295, 2. 454, 
+ 548, 12. 643, 13. 726, 


\ . 
«Pe — = . 


A > 


amicæ 534, 4. 793, 8 
amicam 558, 3 

amicas goa, 11 

amice 185, 2. 206, 5. 425, 2, 
701, 3. 161, 2. 856, 1 
amice 909g, 7 

amici Ang. 173, 7. 287, 1 
$34, 9+ 73% 3» 752, 7 
$13, 1. $15, 14 

amici plur. 133, 8. 245, 1. 
472, 4. 643, 7+ 865, 13 
amicior 152, 1 

amicis 403, 15. 535, 6. 567, 
8 $575, 16. 619, 5. 686, 2. 
768, 7. $70, 11. 890, 5. 
goo, 6. 910, 14 

am:citia $34, 7. 911, 5 

* amicitiam 5 30, 5. 681, 5 
amicitias 700, 1. $87, 15 
amicitias graves 148, 1 
amicitur $55, 10 

amico 180, 3. 393, 3. 517, 3 
547, 13. $52, 10. $61, 
amico Hercule 693, 3 
amicorum 469, 10. 533, 2. 
575, 8. 851,9 

amicos 32, 5. 272, 3. 469, 
4.513, 4+ 530, 1. 535, 10. 


—— 


— 


5 _ 
<< 


a ——= 
— == © = CHEE AF 


= — FIC — 

— — « 
* 
3 


„ 
2 


o 
« 


1 N D E x 


$59, 6. 6132, 1. 750, 10. 
774, 6 . 

amicta 489, 8. 796, 3 

amictum 805, 

amictus 12, 2 

amiculus 803, 3 g 

amicum, adjiect- 703, 2 

amicum, id q, gratum 219, 
4. 280, 6, 391, 1 

amicum 226, 4. 260, 4. 465, 
9. 536, 17. $51, 7. 574, 
11. 593» 5. 685, 3. 700, 
7. 719, 8. 910, 10 

amicus 190, 1. 173, 1. 461, 
4+ 485, 6. 519, 4. 533. ge 
$36, 13. 537» 11. $35, 8. 

557 3. 560, 1. 618, CO 
09, 4 

amiſſas 682, 4 

amiſſos 270, 4 

amite 433, 11 

amittit 511, 3 

amne 389, 2 

amnes 232, 1. 366, 11 

amnem 261, 3 

amni 609, 1. 864, 7 

amnis 10, 10. 119, 3. 366, 5, 
828.8 739, 11. 878, 2 

amo 528, 9 

ameœna 788, 7, 

amQanzt 160, 7. 258, 6. 797. 
4 

ameenis 732, 6 

amœno 772, 2 

amœnos agros 874, 7 

amenum Jucretilem 71, 3 

amor 59, 4+ 78, 3. 98, 4 
125, 6, 162, 5. 308, 3. 
322, 7. 376, 8. 400, 2. 
434, 2. 469, 9+ 483, 5» 
$27, 7+ $3% 11 

amore 104, 4. 451, 1. 467, 
3» 4+ $53» 17. 646, 3. 
660, 10. 662, 2. 663, 10. 
739, ©. 900, 7 ; 

amorem 476, 3. 477», 10. 
$13, 2» 732, 7. 736, 1. 
914,5 

amores 39, 8. 185, 8. 192, 
1. 278, 1. 325, 3. 414, 6. 
479, 1 

amor1 dare ludum 299, 1 


amoribus $0, 2, 196, 4. 547, 


4 


5 poculum 447, 4 

amorum 408, 6 | 
amotas 43, 4 

amoto 508, 7 

amoyere, præter. $59, 4 
amovit 422, 2 


Amphion movit lapides ca- 
nendo 294, 4. 907» © 


Amphion ceſſit fratri 813, x 


Amohionis 812, 11 

amphora 312, 9. 874, 11 

amphorz 139, 1. 286, 3 

amphoram 35a, 4 

amphoris 432, 5 

ampla 795, 4 

amplas 634, 1 

amplecti 891, 7 

amplectitur 523, 2 

ampli 744, 12 

ampliet 547, 10 

amplis 570, 10 

amplitis 59, 1. 490, 1. 510, 
11. 515, 7. 692, 4 

amplum 205; 6 

ampullas 880, 8 

ampullatur 743, 10 

amputans 432, 1 

Amyntas, Epod. 12 

amyſtide 137, 4 

Anacreon 400, 1 

Anacreonta 476, 2 

anceps 616, 6, 685, 4 

Anchiſæ 501, 2 

Anchiſen 424, 2 

anciliorum 268, 5 - 

ancilla 523, 12. 814, 14 

ancillæ 162, 5 

ancillas 657, 8 


Ancus 392, 11. 754, 7 


Andromedes 354, 9 


angat 8 15, : 

angiportu 98, 1 | 

angit 630, 1, $50, to. $81, 
9 

angue 805. 9 

anguem 889, 5 

angues 203, 1. 296, 4 

angui, v. angue 

anguibus 293, 7 

angulo go, 6 

angulus 172, 4. 692, 8. 728, 
10 


anguſta 762, 4 
anguſtam 245, 1. 762, 7 
anguſtis 190, 8. 586, 6 
anguſto 680, 4 
anhelitu 66, x 
aniles 7Co, 3 * | 
anime, ſing. 16, 6. 52, 8. 
220, 1. 290, 3 
anime nom. plur. 561, 5 
anime Thraciæ 409, 2 
animalis 639, 2. 
animantem 617, 2 


animas 44, 4. 389, 1. 7Ot, 
7 | 4 
animi, 


VocarButortM Omnivum. 


animi, g. * 55352 2. 
518, 2, 549, 7. 656, 3 
animi, plur. 875, 5 
animis 405, 8. 750, 4. 770, 
8. 905, 7 
animo 107, 3. 264, 12. 393, 
4. 553%, 557» 5+ 740, 4+ 
787, 1 
animos 126, 3. 307, 1. $544, 
16, 588, 6. $21, 1, 888, 
13. 90, 1. 908, 8 
animoſum 81, 1. 583, 3 
animoſus 190, 8. 259, It 
animum 71, 2. 80, 2, 1517, 4. 
192, 6. 293, 7+ 333, 5+ 
368, 6. 381, 10, 530, 2. 
554, $. 632, 2. 647, 4+ 
684, 3. 700, 9. 719, 5+ 
741, 1. 863, 12 
animum æquum 817, 11 
animus 167, 5. 217, 5. 378, 
10. 395, 4. 402, 9. 524» 
6, 711, 9. 726, 8. 741, 2. 
887, 14 
animus æquus 779, 5 
animus non ſe ettugit unquam 
787, 10 
animus peregre eſt 781, 5 
animus fine corpore _ ibid, 
Anio præceps 31, 1 
annabunt 686, 3 
annellis 704, 3 
anni, genit. Ang. 403, 3 
anni, nom. plur. 205, 1. 632, 
9. $59, 13. $88, $ 
Annibal 380, 9. 481, 2 
Annibalem dirum 194, 2+ 
279,6 
Annibalis 396, 2 
annis 506, 3. 577, 8. 761, 
11. $32, 12. 887, 5 
anno 120, 1. 286, 3. 317, 3. 
331, 1. 637, 5. 826, 10. 
832, 4, 8 
annona amicorum vilis eſt 
783, 2 
annone 801, 8 
nnorum 360, 2 | 
annos 163, 5 186, J- 329, 
2. 407, 4+ 414, 10. 498, 
4. 649, 13, 831, 10. $43, 
6. 861, 10 
annoſa cornix 315, 
annoſa volamina ks, 3 
annoſo palato 664, 7 


annua cultura 334, 6 


annuerunt 606, 1 

annuimus 772, 1 

annuiſſet 388, 9 5 
azanum 122, 3+ 405, 3. 309, 


annuus 392, 3. 


3. 739, 8. 7818. 842, 9. 
906, 8 
annuo ſpatio 383, 11 
annulo 70), 12 b 
435,7, 632,7. 
697, 4. 726, 7. $31,9 
anormis, v. abnormis 
anſeris albi 721, 6 
ante aras 656, 2 
ante Larem 699, 3 
ante, adverb, 650, It 
antea 467, 1 
antecedentem 249, 2 
anteferat $35, 6 
anteferendo _ 5 
ante hac 139, 4 
anteis 941, 9 9 
anteit 132, 5 
antennæ 60, 5 
Antenor 736, 4 
antequam 345, I. 349, 9 
anteſtati 598, 9 


Antecyram 646, 8. 652, 12 


Anticyris 899, 6 
Antilochum 186, a 
Antiochum 299, 6 
antiphatem 88s, 6 * 


apertos 943, 7 

apertum 301, 4. 316 

apes Calabræ 312, 8 

apicem 129, 4 

apices 327, 8 

api 179, 2 

apis 369, T 

apium 137, 6. 426 3 

Apoliinari 367, 1 

Apoltine 29, 2. $51, 3 

Apallinem 118, ꝶm:nmn 

Apollinis 82, 3 477,9 

Apollo 12, 3. 37 9. 50 
190, 7. 264, 8. 499, 5. 

99, 1. 688, 1. 74% 1. 
oo, 7. 909, 3 

apotheca 683, 4 k 

apparatus 143, 1 

appare 190,9 5 

apparest 465,9 

apparent 854, 4 8 

apparefe 526, 1t. 351, 11 

opf artet, penult, longs 501, 1. 
895, 7. 914, 6 

apparet, penult. brevi 435, 2 


* $35» 1. 383, 15, 


antiqua ilice 433. . © appille 557, 9 

antiqua templa 634, 4 appellet 1 S 
antiquz 705, 9 1 | K 644, 

antique $36, 1 " Appi 556, 5. 754 6. 319,9 
antiqui 632, 13 Appia 557, 3 

antiquis 154, 5+ $37, 3 Appiam 442, 8 
antiquiſſima 831, 2 appingit 875, 8 

antiquo 653, 3. 724, 3 Appius 572, 1 


Antium 130, I 

Antoni 368, 10. 560, 1 

Antonius Muſa 791, 3 

antris 340, 3 

antro 23, 3. 154, 2. 261, 7 

antrum 618, 4 

anus, ſingul. nam. 97, Je 412, 

8. 491, 3. 394, 2. 690, 
5 5 


anus, plural. 452, 6. 493, 2. 
Y 

9 — 327, 5 

Anxur 559, 3 

Anyti 671, 1 

apella 568, 7 

Apellem 8 JAY 

Apenninus 483, 3 

aper 6, 3. 446, 6. 627, 2, 

645, 5. 676, 3. 714, 1 

aperire 497, 7 

aperit $52 3 

aperta 355, 

apertam 843, 7 

apertè $25, 7 

apertis 890, 8 


appone 39, 8 


applicet 295, 4. 302, 12 
applorans 468, 7 


apponatur 719, 7 


apponet 168, 5 


apponit 527, 

appoſitis 915, 2 

appoſuiſſe 69, 6 

apprecati 423, 9 

Appula 616, 10 

Appuli 417, 6. 434. 7 

Appulis 126, "A 

Appulo 258, 

* + FS ©3124 It. 

616, 6 

aprica 316, 5 

aprici campi 887, 10 

aprico 588, 1. 789, 1 

apricos 101, 2 

apricum 35, I. 754, 4 

Aprilem _ 10 

apris 482, 6 2 

apros 433, 10, 793,9 | 
aprum 301, 6. 632, 13. 559, 

8. 758, 6. 813, 8. 875, 8 
apta 


a” 218, 3. 763, 9. $97, 
3 


apta quadrigis equa 418, 3 
aptantur 455, 4 

aptare 743, 9 

aptari 194, 4 

aptarit 634, 11 

ap!T 890, 4 
aptior 233, 1 
aptis 838, 11 
aptius 675, 6 
apto 54, 2 ; 

aptum 30, 4. $26, 6. $79, 4 
975 53 3, 3. 686, 2. 763, 7. 


pol 333. Is 

Apulia 566, x 

Apuliz 259, 1. 439, 6 
Apulicum 333, 6 


aqua 119, 3. 447 Is 567, . 


5 I. 
312 4. 316, 4. 360, 8. 
373, 5. 433» 3. 409, 2. 
567, 6. 793,3, 318, 3. 
$74; MF 

ahve fons jugis 692, 2 

aquam 320, 2, $1 3. $52 
2. $57, 3. 636, ö 

Aquarius 509, 3 

que 242, 6. 365, 22: 446, 
4. 342, 7 . 

aquila 533, 3 

aquilz 379, 3 

Aquilo 359, 3. 455, 7. 695 


ara vetus 317, 5 
1 caſtis vincta verbenĩs q0g, 


Arabas 135, 3. 752, 6 

Arabum 113, 1,197, 3. 330, 
6. 763. 2 

aram 332, 1 

arando 767, 2 

arare 790, 2 

aras 656, 2. 829, 2 

arat 318, . 4, 7. 616, 7 

arator 20, 3 

aratra 428, 12 

aratro 210, 1. 5308, 8 

aratrum 70, 1. 878, 2 

aravit 793, 3 


1 N DE X 


arbiter 679, 1 


arditer Adriæ 17, 5 
arbiter pugnæ 32 3, 10 


arbitræ non in 448, 6 
arbitria 393, 6 
arditrio 247, 4, 647, 1. 691, 7 


arbitrium a$0, 3. $78, 7 
arbitrum 179, 3 | 


__ 54» 4. 90, 6. 260, 6. 


45 
arbore — 6. 672, 2 


arborem 75, 1. 485, 2 
arbores 385, 4 


arboribus 95, 9. 397, 6 


_ arboris 286, 2 


arborum 208, 4. 436, 1 

arbos 198, 

Arbuſcula Gro, 8 

— 240, 5 ; 

arbuſlo 

arbuto 3th 8 

arbutos 72, 1 

area 31, 10. 387, x, 649, 
14. 708, 4 

Arcadiz 410, 6 

arcana 468, 10. 478, 11. 
616, 2 

arcana ſacra 448, 8 

arcanz 248, 5 

arcani 78, 

arcanis 108, 2 

arcanum 327, f. $22, 7 

arcem 7 

arceo 238, 4 

arcere 569, 1 

arces 173, 5. 251, 1. 476, 6, 
456, 4. Son, 5. 854, 6 

arces ſacras 8, 3 

arceſſas 52, 3 

arceſſe 749, 2 

arteſſit $46, 3 

arcoſſitus 66 3, 4 

arcet $77, 12 

aicis 748, x 

Archilochi 8a1, 2, 5 

Archilochum 639, 6. $79, 2 

Archyta 106, 2 

arcis 907, 6 

arcta vite 145,2 

arcta convivia 751, f 

arcta toga 811, 10 

arctis 477, 5 

arcto 835, x 

ArQo 100, 3 

Arcton a12, 6 

arctum 700, 8. 762, 11 

ArQuri 242, 3 

arcu $$, 6. 114, 6. $89, 5. 
350, 8. 390, 4. 401, 1. 
502, U | 


ercum 190, 6. 264, 4 | +» 
arcus 903, 


arcus — foribus minaces 


34a, 7 

arcus pluvius 874, 8 

ardens 21, 3. 848, Ix 

ardentem 500, 3. 914, 1 

ardentes 193, 3 

ardentis 193, 3 

arded 490, 1 

arcet 818, 12 

ardor £50, 1. 469, 13 

ardua cervix $25, 13 

ardue 337, 1 

arduis 114. 5. 159, 1. 3545 2 

arduos 259, 12 

arduum 19, 9. 232, $ 

area 510, 3. 772, 9 

Are 40, 2 

reis 4, $ 

Arelli 700, 4 

arena 724, 6 

arene 106, 1. 110, 2 

arenas 260, 10 

arente 475, 4 

arentes 260, 10 

aret 510, 8. Yor, 6 

Argeo 171. 1 

argentea 709, 4 

argenti 509, 8. 547, 6. 646, 
3.651, 3. 693, 817,3 

argento 154, 4+ 405, 8. 513, 
1 


argentum 729, 2. 7439, 13. 
753, 10. $01, 2. 258. 7 

Argeo, v. Argæo 

argilla 8 56, 8 

Artis 650, 8. 86 5, 3. 882, 4 

Argivis 257, 1 

Argonautas 438, 6 

Argoo 486, 5 

Argos 30, 4 

arguens 58, 2 

vrguet 912, 3 

arguit 468, 3 

arguitur 818, 6 

arguta 60 z 3 

argutæ 306, g. 389, . 

argutos 262, 3 

argutum 904, 6 

argutus 790, 1 

Aricini $67, $ 

arida go, &+ TyT, 6 

aridas 99, 3+ 413, 7 

aridum 305, 5. 47, 3. 700, 1 

aridus 490, 5 

Ariminenſem 447, 8 

aris 135, 1 

Ariſtarchus 912, 4 


Arif 


VocaspvuitonukM Ou tun. 


Arifti 974, 17 

Ariſtippi 726, 4. 804, 7 

Ariſtippum 805, 2 

Ariſtippus 648, 6. 804, 4 

Ariſtius 597, 6 

Ariſtophanes $44; x 

Aritia 556, 3 6 

arma 123, I. 132, 3, 5 

1438, x. 269; 6. 427, 8. 
34% 3. 403, 8. 462, 3. 

67, 5+ 716. 201,3 

armatus 8 10, f 

armavit 879, 2 

Armeniis 185, x 

Armenius 783, 8 

atmenti 119, 1. 13, 7 

armentum 244, 2. 68, 8 

9 livida geſtät brachia 36, 


ay * 268, 3. 288, 2. 


"= 539, 5. 668, 10. 
ee 83 » 14. $29, 2. 
398, 7. 905, 9 


— 578, 3. 676, 6. 721, 


7 
armorum 150, 4 
arrepe 636, 7 
arrepta $92, 3 


Arri 647, 1. 669, 9 
arrident $80, 12 


arridere 612, 3 

arripe 658, 9 

arri pit 767, 4 

artipuit 619, 4. ods 11 
artogantem 343, 4 
arrogantes 97, 9 
arrogavit 418, 7 


RO 675, 3. 73, 9. 882, 


arſerit 590, 8 

arſiſſe 476, 1 

ar ſiſti 289, 6 

atſit 164, 1. 400, 5. 
$39, 1 

arte 50, 5. 250, 8. 
721, 2. 743, 10. 
525 I. 875, 9. 


565, 8. 


2, Jo 
34 3* 
399, 3. 


art cterfarum 675, 3 
artem carminis 389, 5: 55 4 
artes 398, 8. 422, 3 576, 4. 
750, & 753. fo. 28, 17. 
844. 6. $50, 2 
arti $56, 7. $91; 
—— 682, 5. bom s 
articulus 705 2 
2 4 12. 842, 4. 671, 
* t. $95, 10 . 


—.— 


| _ 363, 10. 35% 8. 4% 


Fw. . artubas 

artubus 2794 6 

02, 9 

4, 9. 269, 10. 484 
5 486, 2 738, 14 

ar vi $63, 3 

are 438, 8; 768, 5 

arundine 66x; 4. 676, 4 

arundo 586, 4 


— 


- arvo 796, 2 
| um 359, 6. 353 96, 


as 1 10 


Aſdrubal 379, 9 


Altrabale? 332, 10 
aſello 889, 7 
aſellum 513, f. $27, 7 
aſellus Iniquæ mentis 55 3 
Abe 525. 13. 741 
Afiath 583, 10 
Aſine 7355, 2 
Aſpectu 588, 12 
aſper 131, 5. 700, 8. 887, 
11. 892, 4 
aſpera 24, 6. 93, J. 737,7. 
$28, 5. $64, 9 
aſpert 236, 2 
aſperam 1255 6 
aſperas fores 291, 2 
aſperas ſerpentes 141 6 
aſpergere 552, 1 
zoribus 333, 2 


aſperitatis 842, 1 
aſperrimus 757 9 


aſperfus 777, 8 


aſperum 246, 6 


aſpexit 767, 5, 11 


aſpice £03, 4+ 815 . $46, 
5. 862, 5 

aſpicere 683, 2 1 

aſpici 80, 6 


aſpiciam 698, 11 
aſpiciat 796, 6 


99, 4 | Al aſpicit 221, 3. 462,6 
3 634, 9, 747, 1. 790, 


aſpirare 89t, 2 
Aſſaraci 474, 2 


aſſectaretur 592, 5 


. 599, 10. $00, 12. 907, 


— 910, 5 
aſſibus 652, 2 

aſſideat $12, 12 
aſſidens 5, . 
— 5 452) 3 
aſſiduas 24 1 
aſſignant 838, 6 


atrium 234, 6 


aſſis 571, 2. 
| affis miſcueris 614.0, Gre © 


' afſiſto 5795 1 
- aflby 528, 4 


aſſuerit 634, 9 
aſſuetum wo. 6 
aſſuitur 874, 6 

aſſumam 75t, 4 
aſſumere $74; 1% 
Aſſyria 192, 16 
Aſſyrii 260, 17 


 Aﬀyrius 882, 4 


aſt 479, 2. 884, 1. 586 
aſtat 579, 


Aſſerie 281, 3 

aſtra 328, 3. 3474 17. 368, 
7. 490, 13. 706, 3 * 

aſtri 486, 

aſtricto $46, 9 

aftriaum 286, 4. 

atringitur 477, 8 

aſtrum 222, 3. 869, 1 

aſtuta 654, 7 

aſtutum 536, ** 

aſtotus 684, 6 2 

Atabulus 586, 6 _. 

Atacino 606, 2 | 

atavis 1, 1 k 


E 1. 245. 2573. 


Athener $co, 1 

Aththis 861, 5 

Athenis 511, 7. Joa, 7 859, | 
12 7 

athletarum 8 39, 1 


Atlanteus 129, 1 


Atlanticum 120, 1 

Atlantis 41, 1 5 

atquey i, quam 477, $i I;, 
5. 711, 2 

atra 214, 2+ 243, 8. 357, t. 
465, 9. 683, 4. 712,9 

"a fila trium ſdrorum 16, 


bet 6. 408, 9 
atramenti 852, 11 ä 
atras 202, f. 305, 5» 696, x 
Atreidas 43, 9 

Atreideh 736, 7 

Atreides 164, 1 

Atreus 889, 4 

atri 719, 3 

atria 751, * 

Atrida "A 

Atride 7 
Atridis 68, 5 


atris 259, 8. 45, 2: 1 6. 
760, 4, $09, 7. $21, 7. 
9170, 8 L 


* ; 


atro 4550, 1. 490, 2 , Ng 

atrogem 251, 4 

atrox 65, 9. 302, 9 

atrum 142, 1. 623, 2. 873 
J» 911, 15 

Anz 837, 4 

attagen 435, 8 

Attali 225, 2 

Attalicis 4, 7. 777, 1 

attamen 614, 12 

attentam 676, 3 

attentas 857, 14 

attenti 836, 7 

attentids "ck 5 

attentus 700, 8. 

attenuat 129, 3 

atterens 234, 1 

Atti 606, 9. $95, 6 

Attica 734, 8 

Atticis x6, 4 

attigit 251, 1 

' attineat 624, 7 

attinent 81, 2 

attinet 337, 6. 44% 3 

attingit $06, 3 

attollens, v. tollens. 

attollere 808, 4 

attonitus $23, 3 

avafæ 403, 1 

avaras 407, 9. 732, 1 

_ avarior 866, 17 

avaris 154, 4. 646, 7. 901, 
6 . 


767, 7 


avaritia 727, 5 
avaritiam 547, 4. . 14 
* 358, 4. 794, 6. 869, 


3 5714, 1 
avarus 228, 1. 429, 5+ 514, 6. 


Gen, 4, Ff. 740, 11. oe, 


11. $41, 1. $70, 6 
auceps 659, 1. 913, 7 
zuctius 692, 3 
—_ 12, 7. 108, 7. 272, 

51, 6. 609, 5. 628, 

5 71, 9, 876, 7. 878, 


12 
avRoratus 708, 4 
avAcre 256, 7. 314, 5 
auctorem 554, 10 
auctos 570, 10 
audacem 847, 8 
318, 1. 367, 2+ 508, 
* 18, 8, 10. 51, 3. 263, 
8. 347, 8. 610, 7. 652, 
2 684, 12. $59, 9. 893, 


3 614, 6. 739, 9 
audeat 336, 2. 649, 8 


oe 


audebit 801, 9. 863, 13 

audendi 873, 10 

audent 792, 3 

audes 573, 11, 744, 4. 866, 
8. 882, 11 


5 audet 2925 I, 501, 11. $40, 


9 $46, I. 854, 12. 960, 


audi 4 „5, 6. 507, 4+ 735» 
24 * 2. $04, 6. $62, 
88 7, T : 

audiat 340, 3 

audias 38, 8 

audiat 296, 11. 322, 1 

audiendum 470, 9 

audientem 11, 7 

audieras 866, 11 

audieris 601, 75 716, 9 
audierit 643, 1 

audiet 11, 7, =, 667, 6 

audire 161, 1. 258, 5. 521, 
7. 646, 2. 728, 8. 768, 
8. 839. 12. 865, 4 

audiret 549, 4. 862, 1 

audiri 800, 8 

audis 97, 6. 291, 1. 
5 349, 7+ 694, 1. 


328, 
197» 


audis, 7, e. vocaris 711, 7 
audiſti 698, 4. 763, 4 


audit 229, 3. 233, 9. 573, 


2. 420, 2. 538, 4. 706, 9 
audita 239, 2 
auditam 9e, 9. 681, 6 
auditis 258, 4 
audi or $22, 2 
auditorem 886, 2 
auditoris 600, 6. 880, 11 
auditum 153, 3. 860, 10 
audixęre 412, 75 
audivit 519, 2 
avebas 513, 9 
avellier 527, 4 
avem 889, 5 
avenz 7c, 10 
aventes 701, 12 
a venti 670, 1 
Aventino 860, 12 
Aventinum 502, 9 
Avernales 44%, 4 
averſam 166, 1 
averſos 332, 3. 559, 6 
ave: 4 8 
averſus 649, 2 
avertere 675, 5 
avertit 842, 8 
avertunt 558, 3 


aves, nomen 375, 8. 433, 4. 


716, 3 
avet 406, 1. $52, I 


aufer 660, 2. 707, 2 

auferam 452, 4 

auferet 594, 3. 6gz, x 12. s. 
12 

aufers 650, 3 

aufert 216, 2, 300, 3 566, 
* 779, 1. e 10. . 


Aufidio 860, 2 

Aufidius 673, 3 

Aufidum 398, 7 

Aufidus violens 360, 7. 417s 
5. 5, 1 

auge 765, 12 

augenda re 80, 2 

augur 12, 3. 315, 4. $02, 1. 
684. 8. 825. 1 

auguris 310, 3. 320, 6 

Auguſte 415, 8 

Avguſti 186, 9, 370, 7. 378, 
9. 742, 2. 743, 3: 798, 6 

Avugvſto 784, 2 

Auguſtus 251, 2, 267, 2 

avi, ablat. 63. 3 

a vi, gevit. 517, 5 


avibus 676, 7. 874. 3 


avida 330, 4 

avidas 393, 3 

avide 581, 3 

avidi 77, 3 

Avidienſis 3 3 

avidis 109, 4 

avidos 564, 14. 566, 3 
avidum 156, 1 

avidus 264, 2. 651, 12. 883, 


aviis 92, 2 


avis, nominat, 246, 1. 409, 6. 
428, 5. 435. 7. 645, 5 
avis pejor parentum ætas 280, 

9 | 
avita 576, 6 
avitæ 255, 11 
avitis 139, 5 
avitus 54, 2 
avium 241, 6. 686, 2. 744, 


3 114, 2. 189, 4+ 228, 6. 
732, 10. 741, 5 

aulæ 296, 2 

aulæa 719, 2. 720, 2. 122 4+ 
887, 2 

aulæis 3 4 7 

aulam 6255 3 418, 3 


Aule 653, 5 
Aulide 656, 1 

Aulon 173, 1 

Aulus Caſcellius 9056, 1 

aura 13, 8. go, 6. 183, 11. 


8 .* 68 * fo 
35 * 358, 9. * 


VocaBpulorUMuVOwwiro:. 


816, 1 | 

auræ 24, 3+ 247, 4. 253, 7. 
298, 11. 499, 3. 622, 3 

aurarum 92, 4 

auras 108, 1. 546, 8 

aure 202, 3. 454, f. 660, 5. 
697, 10. 730, 9: 348, 2. 
896, 7 

aurea 24, I, 4 45, vs , we 
783, 

auree 374, 6 

auream 189, 1 

aureis 119, 5 

autem 615, 3. 643; 5. 1 
727, 18. $41, 9. 888, 13 

aurem votis præbeat 5308, 2 

aurem ſubſtringe lequact 699, 
Iz 

aurem culture patientem 727, 
12 

in aurem dicere 592, 8 

aureo 20T, 2. 233, 8 

aureos 368, 7. 463, 1 

aures 202, 6. 2 70, 4. * 
785, 11. 798, 3. 863, 7. 


695, 3. 906, 7 
aures > abou 295+ 4 es, 
12 


aures demittit 2023,ů , 7 
aures perſtringis murmure 1 50, 


aureum 224, 
490, 12 

auri 509, 8. 651, 3. 740, 2 

auribus 104, 5. 492, 1. 665, 
9. 322, 6 

auriculz 685, 1 

auriculam 598, 10 . 

auriculas 593, 3. 740, 8 

auriculis 769, 7 . 

auriga 65, 8. 515, 

auris equi in ore bean 7925 


auris nivalibus 1, 0 

auritas quercus 50, 7 

auro 215, 3. 228, 11. 270, 
2. 622. 5. 729, 2. 868, 5. 
893, 1 

aurum 119, 1. 255, 1. 310, 1. 
33779. 370, 3. 400, 6. 648, 
6. 649, 4. 657, 8. 729, 2 

auſa 141, 5 

auſeulto 703, 1 

auſi 898, 5 

auſim 606, 4 

Auſonias 281 tz 6 


auſpex providus 344, 7 
auſpicatos 275, 


=" 32, 8. 743, 9 


I. 486, 12. 


677, 6. 690, 10 77 TY 8 1. yoda 255 
54. 3 þ 


1 
auſyicium 732, 0 


Aufter 250, 3 47% — 


i4 


4+ 693, 9- 27775 te 
auſtera 004, MO! ©! 
auſterum ** 7 0 2% . 


Auſtri 347, 2. 627, 1% 
Auſtris 506, 5. 870, nn 
Auſtro 714, © ths 
Auſtrum 207, 3g” 
auſus, a, um, 576; 3+ 658, 
10. 650, 28. 4 Fe 2-4 
9. 894," 2 
autor, v. audt or 
autumat 643, . ab. 
autumnos 207, 3 1 
autumnus 432, 9PM 
autumnus purpures 1 yarius co- 
lore 168, 11 n mw oth 
autumnus pomifer 392, 7 
autumnus gravis 693, 1 8 


avulſos 8 1. 721; 7 

avus 70, 3 . 0489 nens 
auxilt 428 7 0• 
auxilio 555, 1 oh 


S DIP een 


O> OF , 50 
1 * % 121 
F B 11 
1.9 l 2 
eon * Ee 
Abylonios 46, 2 
bacta 174, 7 «679, ey 34 
accam 660, 7 
bacchabor 16% 07 inas 
bacchante 98, 2 


Baccharum 34, 4 
Bacche 76, * 251 4. 339» 
5.530, 7 

Bacchi 230, 5. $6r, 6 


- Bacchius 583, 11 


Baccho 29, 2. 173, 2 
Bacchum 102, 3» 229, 4 


Bacchus $12, 9 | : 
baccis 458, 8. 796, 2 

Bactra 455, 8 

Baiz 266, ©! (27 wn 1 
Baiano 674, 5 


Baias 791, 2. ar 

Balis 227, 4. 732, 6 
balanus 354, 4 | 
Balatro 717, — — 12 
Balatrone 715, 6: Tan, 1 
Balatrones 516; 2 


Balatroni 716, 


balba 664, 7. Lag, 10 
Balbinum 534, 6 
balbum $41, 8 
balbutit 535, 4 


hs 73%, 10 777 9 _ 


+ 399, "01 
Ne... tus 259, 6 
barathro 66, 142 ** 
barathrum 794, 5 | 
barbam — 65 e 
e 


barbara — F. 267; 4. 850 


bathate 164, 3. 350,6:449, 3 
barbaras 171, x, 40, 4 


barbarè 38, g Hes 
Barbariæ 736, 0 
barbato 340. 10 


barbarorum 231, 7. 40060 
barbarum 10. Senne 


460, 5 
barbarus 272, u,, 35 eo 
barbatum 66 t, 5 . 


barbite 123, , m — 
barbiton 77 3. 34, 4 1911 


Bari menia en 
Bariam 786, / 6 4197ns 
Banne 1815 2 41> 50460”! 
barris 470, 1 ede 
barros 382, ù 
barrus 533; 0. e 150 
Baſſareu y e hens 
Baſſum 137. 4 N 
— ets 45 nd 
batillem 5 fg “N 
— 21 $ : 7.22158 
bearts 1 5g,07, 57 4144 
beat 3, ) 4 


beata 458, 5. 4007. "564, 
11. 739, 11 
2 173, 4. 2315 re 


2, 1 


beatam 343, *: | _ 


beate 22, 2. ve 3. . 
beati 165, 1. 256, 10, Kc. 
deatior 289, 4. 3423" Nur 0 
beatis 113, 1. 50%, yy EEE 


beato 77%, 10 


beatorum 157, 2 . 
beatum 217, 8. 281, $4 Sc. 
— 392 nihil eſt ab omni 27s 


— 103, F. 226, 6, SM. 
beet $15, 

bella 5, 11. 194, 1, & 
bellante gor,'g : 
bellantis 246, 3 I:utid 
belle 555, 7 t 
Bellerophonte 301 ů r 
Bellerophontem 408; 2 
Bellerophonti 283, 2 


belli 146, 2. 153, 6, ce. 


belli civilis eftus 859) 5 / 
belli domique $26; 5. $52, 5 
belliea res 373, 2 

dellicoſis 


* 


feels #55 9: 
icoſus 291, 1 
bell 479, 3. 838, 9 
_ 54, 1. 1835 = 4165 3 
C, 
na 1 
bellua — 669, 3+ 709, I 
bellna eanticeps 202, 5 - 
heliva multorum e 7375 


; belluis 51," 8. 347 7 
belluoſus 419, 3 


bellum 88, 2 7. 51 
385. 2. 428, 19. 557, 5, &c. 

bene 17g, 3. 190, 1. 196, 3. 
215, 8. 337, 11, & c. 

bene erat Gg5, 7 

bene eſt cui, &. uv f eon 

bene eſſe 732, 12 

Beneventum 663, 7 

benigna 226, e. $5730, 4734 

benignz 493, $ 

benign 761, . 3. 796,8 

benignis 371, 2 

benignitas 429, 3 

beniggius 38, 6. 804, 1 

benitzno 73, 3. 333; 13+ 749, 7 

beoignum 7738, 4 

benignus 51 2. fa, 10 

benignus vini ſomnique —＋ 

Betecynthiæ 321, 3. 

— * 3, 2 es | 

bibam 103, 7. 460, 4 

bibant 793, 2 

bibendi 188, 2 

hibendura 138. 8 

bibentem 145, 3 

bibenti $56, 9 

bibere 286, 5 

biberent- wg 6 

biberes 292, 1 

biberis 6243, 2 

bibes $5, 1. 748, 4 

bibimus 716, 10 

bibis 413, 2 

hibiſſet 738, 1 

bibiſti 871, 4 

bibit 202, 3. 251, 3. 819, 4 

bibuli 816, 3 

Bibuli-35e, 4. 61, 8 

bibulum 259. 5 

bibunt 423, 2 

bicornis 499, 6 

bidental-9 14, 7 * 

bidentium 331, 7 

- 

al 


blew c, 82.7 820, 8, 865, 
bilo 639. 9 a 


NDR KX 


diſingnie 503, 10 


bilis 468, 12. 597, * 65 2 
bimaris 29, 8 


himeſtr 316, 2 
bimi ga 1 
Bioneis 860, 3 
bipedalis 668, 9 
bipennibus 381, 7 
biremis 358, 5 

Birrhi 550, 7 

Bitho 583, 11 

thyna 131, 3, 755, > 
bitumen 451, 2 
bland prece 907, 7 
blande 363, 6 

blandi 508, 5 
blandienti 296, 1 
blandior 332, 2 
blandius 95, RR: 
blandum 50, 7 
blandus $42, 7 
Blanduſiæ 302, 1 
blateras 706, 9 
blattarum 649, 14 
bobus 280, 6. 439, 3. 501, 1 
Beotum $53, 6 
Bollane 592, 10 


| Brennos 416, 6 
. I 37» 6. 525, 13. e's We 


824, 8 
bre yem 208, 6. 41a, f. $51, 3 
breves 160, 6. 414, 9 | 
brevi, i. e. paulo poſt 24 
9 47» 4+. 216, 3+ 

$32, 8. $94, 11 
brevibus 445, 5 
bre vioribus 82x, 3 


brevis 22,3, 218, 3. 674, 25e. 
+ brevis elle labors 873, 3 
brevitate 601, 1 


Briſeis 163, 2 


Britanpis 267, 2. 419, 4 
"7 88, 3. 2345 2 260, 


Diane 456, 5 


bruma 392, 8, 695, 1. 760, ; 


brumam oy 1 
brumas 173, 1 


| 1 569, 4. $07, 11. 


310, 

bruta — 4 128, 4 

Brute 585, a - / 

Bruto 274, 2. $33, $ 
Brutum 533, 14, 15. 751, 3 


bona 370, 10. 498, 10. 536, , buccas go8 


T4, 1 10, &c. 
. mT "ua. Pram, decepta, 

Kc. 511, 4. $99, 3 
bona, i. e. facultates 654, 3 
bon 368, 3. $39, 8. 859%, K 
bonam 903, 2, 623, 10 
bone 383, f. 385, 31+ 701, 8 
_ 370, 2. 621, 3» 700, 2, 

Co 

bonis 95, 4+ 169, 3+ 378, 17. 

12 1. 395 8. 702, 3 


—— * 8. 746, 5+ 7977 9. 
$56, 1 

bonorum $12, 9 

bonos 398, f. 786, 5 

bonum 771, . 90 17 

bonus 493-4: $522, 194.533, $. 
541, 9. 671, 3. got» 1 

Boree 336, 12 

* _ 3. 618, 3. 767, 7. 


Bolsbet 1 7 
Boſphorum 199. 9. 260, 9 
bove $17, 10. 800, 6 
bovem 788, 14 

boves — 2 3. 45 8. 463, 2 


— n $7, 3» 166, 3+ 
196, 4695 9» 289, 2. 


526, 3 597, 9 
brachiis 263, 4. 477, 6 


Bullati = 1 


Bupalo 464, 12 
buſto 254, 1 
Byrantia 679, 1 


C 


29 $77» bo 
caballo 575, 5 
caballum 767, by $12, 6 


. caballus 790, 2 


tum 5 
cachinouen to —— 861,1 


oacumina 483, 2 | 
cadant 833 3 877, 1 | 7 
cadat 3a 7, 2. $32, 11. 847,2 
— 69 0, 2 

cadaverz 686, 6 


_cadent $78, $ 7 


cadentia 810, 1 
cadentis 1 3 


cadi 308 


— 5 * 13% 7. 178, 3. 
649. 1 
cadit 317, a 36s, 8. 455-40 


Cadmus kl, 5 


cado 353. 8 
caduco 262, 4 


VocCABULORYM: Onno n. 


caducum 199, 5 

cadum 303, 10. 320, 1. 417, 
3. 867, 4 

cadunt 877, 9 

cadus 405, 4 

Czz, v. Cen 

Cæca 199, 11. 7 

Cæcilio 877, 2 664, » 

Cæcilius $34, 3 

czcior 526, 2 

cacos 347, 1 

Cecuba 209, 1. 714, 10 

Cæcubum $4, 7. 139, 4. 351, 
3. 460, 1. 464, 10 

cxcum 534. 3. 642, 13 

cæcus 803, 4 

cæcus amor ſui 78, 3 

cæcus furor 487, x 

cædam 852, 7 

cædas 541, 4 

cede $69, 7. 331, 7. 410, 3 

cædebat 540, 6 

cedes 153, 7. 246, 8. 335, 20. 
381, 9 

cædem $7, 2 

cædere 650, 4 

cxdibus 907, 4 

cedimur 862, 10 

cælatum $62, ; 

czmenta 243, 3 

cæmentis 333, 1 

cæpe 782, > 

Czrite cer3 758, 7 

cerula 474, 7 

cxrulea 48, 1 

cwla 436, 4 

Ceſar 14, 2. 140, 7 3 3. 
421, I, 92 4, &c. 


Cæſare 55 88, 2. . 8. 
370, 12. 5 1, & Co 
farem 82 261, 4. 369, 
8. 384, 2. 462, 8 

em 64, 3 

Cæſaris 13, 4. 27, 4. $5» 5. 

186, 8. 195, 6. 340, 3. 


426, 1. 464, 11, _ 
Czſaris Auguſti $59, 6 
czeſus 522, 1 . 3 
ctetera turba 7 
cætera 39, 2. 356, 3. 371, 10, 

47 — 507, 3, &e. 
cteterio 387, 4 | 
Calaber 761, 1 
Calabre 312, 8. 396, 6 
Calabria 118, 5 
Calabris 428, 

Calabros 126, is * . 
Calais 290, f 

calami 64, 6. 639% 1 
. 912, I 


calamum 34% 7 

calcanda 109, 2 

calcar $51, 4 

calce 613, 3 

calceus 553, & 77% 13 
caldior 53 9 

salebo 408, 

calefactat $69, 2» 

Calena 119, 4 

Calendz 538, 2 

Calendis 285, 1. 457, 4 

Caleno $4, 7 

calentem 173, $ 

calentes 216, 4 

calentis 468, 8 

cales 490, 5 

calet 22, 7. 646, 5+ $40, 2 
Calibus 410, ù 
calicem 6890, 6 


calices 699, 5 716, 11. 750 


3. 
calide 3 zo, 10 
calidus 307, 3. 743% 4+ 860, 


15 
caliendrum 591, 4 


*caliginoſa 355, 10 


callemus 896, 7 

callet 403, 13 

callida . 6. 876, 9 / 

callidi 337, 1 

callidum 43, 1. 228, 10 

callidus 641, 3. 7115 7 

Callimachus 863, 2 

Calliope 258, 1 

calloſa 672, 2 

cala argatus 790, 1 

calones 577, 17 

calor 760, 3 

calores 400, 3 

caloribus 336, 13 

caluiſſe 326, 2 

Calvum G0, 4 

camelo 849, 3 

Camena 53, - 724, 1 

Camenæ 218, 6. 259, 12. 389, 

7 399, 4+ *. 1. B13, 4. 

18, 4 

2 $02, 2 

cameram 564, 6 

Camillis 730, 3 

Camillum 54, 1 

camino $66, 9. 669, $ 

caminus 778, 3 

Camana, > 

Campana ſuppellex 579, 3 

ana trulla Gor, 3 
— 72% 
Campano 562, x 


Campanum 564, 7 
campeſtre 978, a 


aaktipeſires "LEES, 
campeſtria 13, 11 | 
carpeſtribus 905, 9 
eawopi pingues Au 743. T 
genit. 365, 12. 
10 » 
15 140, 10. 187, 
18. * 3. 373, 6. 
55 5. 456, 1 


| campo 917, 7. $14, 6. 64% 


11. 697, 13. 764, 14-770, 


4 

campos 167, 6. 236, 9 
campum 35, 2, 240, 6+ 
campus 30, 6, 40, 2. 153, 
_ oĩve conſpuet b ft 4 


* 42, 1. 370, 11,672, 
9 | 


canas 638, : 

candens 429, 1 9 
candente 794, 10 
candentes 12, 2 | 
cendentibus 599, 1m 


canderet 701, 16 

candide 89, 2. 46g, ty 
candidam 340, 9 ' 
candide 77, 3. 475,3. 615,0. 


746, 

candidi 28, 

candidiores r, 5 8 
candidis 307, 10 

candido . 11 

candid 1. , 
cantdum 3h, 7 45 o 3 — 
candidus 759, 3. 356, 4 


n 


cane pejus & angue Jos, 9 
canebat 123, 5 
canem 583, 16. 813, 8 
canemus 424, 3 , 
canendo 294, 4. 67, 10 
canentes 390, 7. 
canere 861, 8 
canerent 897, x 
caneret 63, 2 
canes, namen, 446. 14. obo, 

7. 813, E | 

canet $ i 
2 3s 7. 70, 8. 807, 


Canjeala rubra Gag, 9 

Caniculz 73, 5 uy 9 

Canidia 438, 8. 445, 5 1 
10 43, 1. In, 10. 7, 

Canidie 591, 4 

Canitian | 588, w 

Canis, pro Ale, 7 77 . , 


= 14 
„ te Fe ws = l \ = 
1 « — z: >= 
— — 2 yp. = - r — 

. * — — 2 4 
—U—ñä; — ” Semana 2 * — — CRT 2 — bY 3 \ 
. : N , "Bat — 1 5 , 
* — —x 2 ER 2 

n — — * — . - 


ay 
——— 


„T 
bY Geo rem ͤ — — 
Sg r - PIE 

: 


TESTS © D- . 


* propre viri, 455, 1. 

29, 4 

n ee demeſlic, 344 1. 
446, 1. 470, 6. 329, 5. 

* 630, 2. 689, 10. 738, 3 

canis adject. 20, 4 

caniſtris 701, 18 

eanit 367, f. 605, 6 

canitie 192, 2 

canities moroſa 40, 1 

canorz 901, 4 ' 

canoris 50, 7 


canoros 860, 4 


canorus 236, 8 

canas capillos 192, 9 

Cantaber 191, 1.288, 4. 418, 
8. 783, 4 

cantabimus 352, 8 

cantabitur 617, 8 

cantabo 884, 3 

Cantabrica 813, 12 

Cantabrum 170, 2 

cantamus 27, 12 | 

cantare 231, . 530, 2. bor, 
4+ 819, 2 

cantat 358, 3. 909, 10 

cantemus 186, 7 

cantharis 83, 2 

cantharus 750, 9 

canto 89, 6. 239, 3+ 593, 8 

cantor 542, 2. 

cantoribus 530, * 

cantoris 517, 1 

cantu 284, 6. 413, 3. 474, 3 

cantum galli 506, 9 

* 3. 196, 2. 241, 6. 
493, 5 

canum 309, 2 

Canuſi 567, 6. 653, 2 

Canuſini 603, 10 

capacibus 178, 5 

capaciores 464, 7 

capax 241, 2 

Cape, v, rape 

capella 514, 8 

capellz 485, f. 767, 1 

capellis 71, 5 

caper 466, 13 | 

capeſſens 704, 1 . 

capiet 510, 3, 657, 2. 904, 4 

capilli 789, 3 

capillis 53, 4. 114, 2. ſes, 
324, 2. 353» 4+ 446, 5 

capillo 573, 6. 588, 10. 875, 


capillos 175» 3» 192, 9. 477» 


; ” 733» 5+ 762, 4. 5 


capillies 307, 1. 489, 9 
t 547» 6, 699, 6. 107 8 


0 * 


837, 3 G . 


capitalis 383, 4 

capite 642, 7. — 8. 690,9 
719, 6 

capiti 110, 3. 606, 5. 615, 9. 
797» Je 573, 11 

capiti, i. e. ſumme 518, 6 

capitis 94, 2. 413, 10. 641, 9 

capitis minor 271, 4 - - 

Capito 559, 9 

Capitolini 55a, 8 

Capitolinus 552, 10 

capitolio 139, f. 373, 5 

capitolium 254, . = 6. 
360, 5 

Capitone 561, 2 

capitum 615, 11. 731, 5 

Cappadocum 755, 8 

capræ 751, 5 

Capræ inſana ſidera 282, 2 

Caprea 377, 1 

caprez 125, 8. 308, 4. 477 

capreas 676, 5 

Capri 550, 10 

Capricornus 222, 1 

caprificos 445, 7 

caprina 810, 4 

2 bo 3 

Caprius 550 

22 2 

capſa 85 5, 8 

capſis 546, 11. 609, 2 

capta 257, 2. 6555 4. 718, 2. 
844, 6. 


captæ 885, 2 

captas 711, 12 

go 434, 1. 511, 11. 527, 
8. 551, 9 

5 687, 9 

captes 684, 6 

captet 893, 3 

captis 388, 4 

captiva 26g, 5 · $49, I 

captive 163, 5 

captivum 301, 5, 849, 1 

captivus 538, 4 | 

capto 864, 5 

captos 806, 2 

captum 365, 10 

—_ 223, 11. G25, 5. 714, 


Capua 7777 7 

Capuz 480, 3. 562, 3 

caput 5, 9» 21, 4. 109, 6, 
382, 2+ 159, 7- 296, 4 
333» 6. 432, 7+ 445, 6. 
450, 10. 489, 15. 525, 13. 
558, 10. G4, 3. 90, 1. 
604, 7. 610, 2. 650, 1. 
6 56, 2. 689, 7. 696, 3» 
707, 14+ 708, 6. 


* 


2 


caput hoc W hie ber $075 | 

4 f. 

cara 67 8, 8 | 

care 634, 4. $15, 3 © 

carbo 285, 3 „ ny 

carbone 867, 26 711, 4 

carceribus $14, 12 

cardiacus 652,-7 

cardines 97, 6 

care Mæcenas 84, 3 

carè emit $52, 13 

cateam zao, 4 

careat 136, 7 a 

carebimus 206, 6 

carent 402, 3. 481, Ti 

carentem 121, 4. 36 2. 
348, 7 * 4 

carentes 182, 8 

carentia virtute 160. 10 

carentibus 335, 1 

carentis 106, 1. 895, 9 

carere 482, 2 

caret 163. 8. 189, 2, 3 355» 
3. 336, 10. 7744 13» 
870, 7, 8. 875, 9+ n 
14 0 

cari 94, 2. 744, 13 

carina 131, 4 

carinæ 60, 6 

carinam 466, 10 

carinas 20, 2. 764, 3 

caris 136, 2. 403, 15+ su, 
1 ö 

3 122, 4. 361, . 391, 
3. 460, 5. 47 5, 7+ 497, te 
744, 8. 838, 2. $54, 12» 
893, 13. 909% 4 

carmina 11, 8. 64, 4. 229, 
4+ 239, 1. 369, 6. 395» 
5. 410, 4. 489, 14. 610, 
6, 618, 21, 620, 8. 785, 
11. 818, 2. 836, 4. 9035 


2 
carmina male 639, ow. 
carmina, id e, odas, $62, 4 
carmine 30, 1. 296, 10. 352, 
9. 374, I» 2 10. 4244 
1. 450, 8. 633, 5. $44, 
10, bis. 844, 3+ $52, 11. 
360, 2. $92, 3 
carminibus 202, 4. 364, 8. 
395» 5 888, 5. $80, 6. 
903, 4 
carminis 26, 1. 389, 6, bogs 
5+ 694, 3. $76, 7 
carminum 487, 4 
carne 625, 2» 718, 2 
carnem 676, 3 


Caro, vel charo 393, 11. 623, 
K Carpathii 


5 
» 


: voc 43 LOR UM — 


Carpathii 434, 10 

. 131, 10 

carpe diem 48, 2 

carpe viam 701, 6 

carpentes, 568, 2 

carpentis 36553 

carpere 220, 8. NN I2. 350, 

4. 402, 8 

carperet 532, 8 

carpſiſſe 662, 6 

Carthagine 619, 1 

Carthaginem $63, 5 

Carthagini 382, 7 

3 m" Js 456, 3 

Carthago 27 

caruere 63 12 4 

caruiſſe 72 

carum caput 690, 11 

carus 119, 4 220, + $75) 
15. 527, 6. 825, 2 

caſas 667, 4. 664, 3 | 

Caſpium 184, 2 

caſſa 68 5, 6 

Caſeellius 905, 1 

Caſſi 609. 1. 746, 3 

caſta 384, 7 

taſtæ 252, 4 

Caſtaliæ 264, 5 

caſſellum $58, 9 

caſtigator 382, - ah 

caſtigavit 898, 12 


caſtis 56, 4. 40s, 


caſtitas 335, 7 
taſto 283, 4 


Caſtor 4905 13. G15, 10. 2 
8 


Caftore 828, 3 


Caftoris 385, 9. 490, 14 
caſtos 496, 2 


caſtra 5, 10. 32, 1. 44, 3. 


cle oi 4 89 1, 5 


caſu 18, * 55 14. 85 I, 
98, 7. 

eaſus 512, 11 "466, 7. 687, 1 

caſus pur. 674, 8. 94, 1 

catellam 808, 1 

catdlle 663. 4 | 

catena 288 F 740, 1 

catenæ 26 

catenam 925 

catenet 15 . U 200, 2. 645, 4 


catenatus 45 


_— 140, 11. 298, 7. 709, 


Aer 385 f. $43, 5 

tatervas 37, 4. 256, 4. 403, 
7. 604, 5 

cathedras 612, 5 

Cas, 681, 5 


$. $12,4 4 


; Comp 526, 6 
Sattels 643, 1 


Catonis 52, 


cave 914, 9 


IS. 


3. 1 


— . | 

catillum 933, $ 

catini 538 

catino bas, 7 7. 680, 4 

catinum 57g, 2 

Catius 670,.1 | 

Catonem © I E 

Catonlbus #64. 4 

6. 157, 4 2012, 

1 326, 1, $21, 4. $20, 
2. $77, 4 


F eatulis 6, 2 
- catulos 254, 1 323, 1 a 


catulus 741, | 
Catullum 6:44 4 

catus 41, 3. 31, 4. $43, 14 
cava 476, 3. 475» 3 


ace by, 3+ $274 # 


cauda 624, 6 

caude 832, 4 

caudam 23 

caudam trahit 665 9 

cave 67, 7. 283, rs. Le 9 
. bis. 642, 7. 653, 11. 689, 
8. 755, 1. 78% 4 

caveant 894, 4 1 

caveas 620, 6 

tavebis 708, 11 

caverat 263, 83 

cavere 288, 8 

cavet 888, 1 

taveto 551, 11 


cavis 231, 3. 303, $; 683, 7 


cavit 647, 7. 993; 12 
caule 692, 3 b 
caules 540, 8 650, 1 
caulibus 620, 10 
cavo 700, 7 

caupo 308, 

— A 8. $54, $ 
cauponas * 4 | 


| — 5 


— * 36 6 96 4 9s 


902, 9 
—. med 552, 11 
caus priore 4, 13 
cauſt 69, Y gc», '10. 781, 


8. 799. 6 

Pb '%y 533, 5 $33, 13 736, 
4. 749» 5 

cauſarum Ger 903, 12 

cauſas 146, 2. 664, + 603, 
8. 635, 4. 722, 1 

cauſatur 787, 9 


cauſis 744, 7» 66, x 


© cautivs 36, 3 


cedere 26, 


cauta 731, 2 


Ca? a Tv 4% 


$493 10 


cautos 697, 9 


cnutum 5 * 45 


cautus 188, 3. 6 
11. 799, 13. 
ig 


cavum 762, it 


b. 


__ Cavvs 702, 7 


Ceæ 1 545 


_ 4767 Mm 6. 116 


ed a eædo 4 

cecidit à cado 5 7. * | 
ceciniſſe 498, 8 
cecinit 473, 10. 694. 2 
Ceeropiæ 409, 6 
Ceeropio 149, 3 | 

cedat 32 ; 7 

cedat in * yg, 7, io 
cede $13, IX 
cedentem Og 
P 233, 6 
cederet 618, 1 5, 6 
cedes = 2, 4 


cedet 478 494, 6 

cedet in of 637, 4 
_ cedit 133, 7 

cedro go, 3 

cedunt 679, 8 

celabitur 67t, 0 


celantia 716. 4 8 

celare 692, 6. 720, 5 

celas 973.4... 

celat 255, 2.419, 1. 798, | 
ce lata 402, 5 | 
celeberrima $05, 7 


celebrare 30, 1 49, 1. 898, 4 


celebret 629, 8 

celebris 196, 9 X 

celent 254, 3- 79% 10 

celer .197, 1, 265, 8. 301, 
6. 65. 8 

celerem 64, 7. 175, 4. 200, 
1. 390, 9. $26 7 


celeres 50, 6. 63, I. 70, 4. 
295, 10. 323, 8. 35% 11. 
392, 9. 396, 1. $16, 1 

celeti 60, 4 


celeris 352, 8. 895. 9 

celet $25, 9 | 

cella 718, 4 

cellis 139 $e 886, 6 

cel'z 13g, 6 2359, 3 

Celſe 769, 

Celfi 903. 1 

Celſo 768, 1 

celſus Apenninus 483, 3 

Celſus 3; 11 | 
92 cenſebs 


— 


— w ů 


* — * — — : \ \ — - 
4 2 o N 
2 „ —— — ö N bs "- — — wp n — a = Y = _ 
\ - Y o _ 2 4 w « p " = ap. yo! - .\ 8 : _ 1 
2 4 K 23 2 & 1 C 8 Den l XA 4 1 I aa” < 2 by * 
— Pn —— 2 2 — — - 2 - 7 1 — 2 & - 
o Is & 2 by - —_— * - — — m — ah * 5 2 2 — IG o 3 
— a”. 2 r — —— 2 — a * 28 _ - = * — o ITY — . — 
— — * 2 3 K r 2 . IA 4 FI 2 
+ . C2 As 2 
1 
9 * . 
** ” FIT — — — * - * * - 


f 

inf 

. 
= 
11 A, 
"To 5 
1 
4 25 
13 'S 1 
j 4 - it 


tenſebo 790, 3 
cen ſes 790 730 . 8 


cenſet 736, 4. 758, 10. 770, 


803, 3 
er 1 9. 838, 7 
Cenſore 394, 8 
cenſoris 863, 1 
cenſu 653, 3. 669, 11 
cenſu tenui 764, 11 
cenſum 620, 1. 728, 3 
cenſus 212, 3. 906, 3 
Centaurea 76, 5 
Centauri 367, 7 


Centaurus 175 10 


centena 532, 2 

centiceps bellua 202, 5 

Centimanus Gigas 220, 10. 
265, 1 

centum 20g, 2. 218, 1. 287, 

2+ 296, 3. 348, 1. 363, 
10. 368, 3. 464. 3. 490, 
10. 510, 2, 510, 8. 645, 
2. 646, 10. 596, 2. 756, 
2. $31, 10. 832, 3 

centum millia 641, 3 

Centuriaz goa, 12 

Centurionibus 375, 19 

cepere 879, 3 

cepiſſet 639, 4 

cepit 658, 7. 844, 6 

cera 68 7, 6. 758, 7 

ceratis 366, 2 

ceratis 366, 2 

Cerberus 233, 5. 296, 3 

cetea 57, 2. 589, 2. 590, 7 

cereas 494, 7 

cerebri 592, 10 

cerebro 222, 8 

cerebroſus 558, 9 

cerebrum 645, 7 


Cererem 334, 5+ 484, 9. 409, 
I 


Cereris 248, 4. 714, 9 

Ceres 384, 4. 636, 1 

cereus flecti in vitium 387, 11 

cereus 855, 5 

Cerinthe 525, -5 

Cerite, v. Cærite 

cernere 526, 5 

cernis 633. 2 

ceritus 565, 2 

certa 51, 5. 58, 1. 214, 3. 
31%, $+ 549» 9+ 664, 3+ 
727), 

certabitur 634, 10 

certam 503, 2 

certamea grande 323, 6 

certamen trepidum 823, I 

certamina 749, 4 


certamine 416, 12, 774, $ 


. « „ * 5 6 - iy - 
a F N D E 1 


certamine primum 555. Jo. 
certans 684, 1 
certant 879, 1 

certanfem 432, 10 F 


certantia 605, 1 
certare 196, 6. 365, 3. 468, 


16. 668, 13. 812, 1. 819, 


4 
certas hyemes 66, 5 
certat 4, 3. 172, 5 
certatim 558, 5 
certavit 892, 3 
certe 165, 3. 597, 12. 635, 
9. 914, 8 
certemus 787, 1 
certet 617, 11 
certi 514, 4 
certior 223, 4 ; 
certis rebus 904, 10 
certis 577, 8. 752, 3» $39, 
11. $67, 11 
certius 774, 1 | 
eertiùs 634, 8 | 
* 9377. 7. 474, 5. 1 
435 — 
G A 740, 11 
certum 691, 2, 695, 3 
certus 473, 6. 498, 4 
certus Apollo 32, 9 
certus conviva 766, x 
cerva 6, 2. 270, 9 
cervi 380, 10 | 
cervice 241, 4. 331, 6. 741, 
3. 745» 


5 
cervice ubadd ferre jugum 


167, 2 
cer vieem * 2. 197, 5. 199, 
1. $73, 1 
cervici 289, 3 
cervinam pellem 741, 5 


cervis 217, 3. 483, 5 


cervius 700, 3 


Cervix $26, 13 

cervos 301, 5, 390, 4 
cervus 65, 11. 774, 7 
ceſpite 28 

ceſpitem . 3 213, 7 
ceſſant 321, 8 

ceſſantes 132, 3 

ceſſantem 352, 4. 792, 1 
* 764, 12. 775, 2. 868, 


ceſſus 349, 14. 652, 1. 7$1,9 
ceſſat 103, 7. 903, 1 
non ceſſat 766, 4 
ceſſator 711, 6 
ceſſatum 738, 9 
ceſſavere 8 19, 3 
ceſſavit 857, 4 

ceſſerat 152, 2, 615, 3 


\ ceffiſſe $12, 2. 
ceſſiſſet 584, 6 

ceſſit 296, 1 

cetaria 686, 1 
Cethegis 864, 4+ $76, 12 
ceu 380, 3 

Chærilus, v. Cherilus | 
chari, v. cari 

Charta 600, 2 

charta Ger, 569, 4. 724, 6 
chartz Plural, 975 1. 900, 


„ 


o 
chartas $40, 7 
"_ 402, 6. 547, 14. 535s 


55, 10. $31, 9. — 


5 $$, 10 


charus, v. carus 


Charybdi 104, 6 


Cherilus 852, 3. 903, 16 

Chia 464, 8 

Chiz 413, 5 

Chili 649, 120 

chimzra 105, 3 

chimæræ 220, 9. 367, 8 

Chio 603, 4 

Chios 776, 1. 778, 5 

chiragra 705, 1. 727, 3 

Chium 320, 1. 714, 10. 718, 
6 


chlamydem $og, 10 

chlamydes 756, 1 

chlamydum 956, 1 

Chloe 9a, 1. 289, 9. 290, 
10. 322, 6 

Chloen 28a, 6. 289, 6. 343, 


4 

Chlori 307, 12 
Chloris 168, 8 
chorda 903, 7, 15 
chordis 398, 9. 531, 1 
choreas 39, 9 
choreis 233, 1. 388, 2 
chori 6, 6 


"= 196, 5. 260, 4. 391, 


_ 169. 1. 417, 1 

choros 20, 5. 374» 4. 392, 

chorus 503, 3. $42, 69205 
5. 890, 2. 898, 1 

Chremes 429, 5. 880, 5 

Chremeta 6og, 3 

Cbryſippi 642, 13 

Chrylippo 735, 4 

Chryſippus 541, 11. . 2 

cibaria 508, 12 

cibo 447, 5 

cicoria 178, 5 


—_ 454, 3, 6038, 7+ 6% 
eibus 


SO © 


OS BB BB BS BB „ „ % „ „„ 


7 


Voce ABUöLlo RUM OMxN fou. 


tibus 657, 14 
Cibryatica 755, 2 
cicatricum 134, 5 
— 564, 5 
cicere 654, 3 
ciceris 579, 2. 700, 10. 3945 9 
ciceri 563, 5 
Cicerrus 565, 1 
cichorea 120, 3 
cicoria 628, 2 
cicuta 618, 4 
cicutæ $59, 11 
Cicutæ prepr. 615, 1 
Cicutam propr, viri 653,9 
cicutis 437, 7 
cimex 610, 9 
cinctus 714, 5 
tinctutis $76, 12 
cinerem 795, 2 
cineres 181, 5. 415, 8. 481, 
5. 914, 7 
cineri 1438, 5 
cinge 361, 4 
cingentem 341, 9 
cini flones 526, 9 
cines 490, 4 
cippus 587, 4 
Circæa 429, 2 
Circæis 675, 1 
Circe 489, 3 
Circen 73, 8 
Circes 737, 9 
circiter 764, 2 
circo 654, 4 
circum 575, 4. $76, 9. 681, 2 
circumagi 592, 16 
circumdata 526, 7, 10 
circumgemit 485, 7 
circumlita 792, 3 
circumpoſuiſſe 680, jd 
wicumroditur 28 
circumſpectemus 0 - 
circumtonuit 658, 8 
circumvagus 434, 8 
circumveniunt 888, 2 
circumvolat 12, 5. 615, 6 
cireumvolitans 744, 5 
ciſtam $09, 13 
cita 14T, 4. 217, 9. 506, 7 
citaret 530, 7 
cithara 64, 4. 94, 4. 121, 4. 
160, 6. 356, 3 
cithareæ 104, 4. 241, 6. 293, 
1. 308, 6. 648, 11. 738, 
9. 740, 8 
citharas 648, 13 
citharcedus go3, 4 
citids 59, 5565377 632, 4. 
* * 855. ® 
to 902, 5 
4 


eitra 514, 5. 604, 1 


citra mw e718, 5 


citrea 364, 4 

citum 488, 2 

citus 140, 5. 284, 3. en. 

394, 12 

civem 684, 13. 794, 3 
cives 11, 1. $73, 7. 573, 12. 
72% 3» bis. 913, 9 

civi r22, . 

civibus $06, 

civica 944, 7 

civicam 335, 10 
civicum 146, 1 - 
civiles 287, 5 
civilia 595, 4 | 
civilibus 479, 3. 746, 2 
civilis 422, 9. 9 9, 5 

civitas 371, 1. 482, 4. 434, 2 
civitatem 355, $ 


* 150, 1. 269, 8. 431, 


clade 256, 3, 417, 12 


clades 277, 3 


clamabit g1o, 13 

clamans 655, 11 
clamantibus 644; 1 

clamas 705, 11 

clamat 507, 2. 807, 7 
clament 650, 6. $37, 5 


clamet 529, 7. 643, 13. 798, 


13. 913, 9 

clamo 617, 7. $22, 10 

clamor 12, 9. 287, 4. 337, 7. 
598, 10 

clamore 3 56, 9. 706, 9. 813, 
10 

clamorem 103, 1. 237, 7 

clari Jucerni 707, 9 

clarabit 37% 4 

claram 28, 1 

clare 695, 3. 800, 7. bis. 

clari 240, 2. 304, 7. 414, 
I 

clarior 244, 2. 289, 8 

elaris 390, 1. 898, 7. 91a, 


2 
clarius 396, ; 
claro 498, 6. 575, 4+ 856, 
I 
clarorum 8 54, 4 


claros 577, 5 
clarum 217, 9. 398, 2. a 


7 
clarus 336, 4. 384, 9. 60. 2. 
648, 3. 655, 7. 764, 2. 


585 7 
claſſe 141, 4. 276, 3. 298/10, 
522, 


claſſem 655, 4 


claſſico 431, t 


elathros 914, 9 


| — 166, 6. 608, 5 


Claudiz 382, 11 


9 
clauſus 708, 4 


claſſes $77; 12 
claſſis 66, 4 


claude 284, 5 _ 
claudens 434, 10 


"0155 
Clandi 563, 4. 783, 4 


claudi vecat. 770, 1 


Claudius 417, 9. 742, 3 
claudo nomen. 249, 3 
claudum 808, 7 

claves 681, 7. 324, 3 
clavibus 209, 2 

clavos 132, 6. 333, 5 
clauſa 512, 4 

clouſas 269, 10 

claufit 421, 6 

clauſtra 298, 6, 787, 6. 854. 


clavum 390, 4. 372, 5. 7 
1. 704, 4 | 

clazomenis 5$2, 4 

clemens 298, $ 


cliens 411, 1. 266, 1. 861, 
"6 


clientz 225, 8 
clientem 761, 7 


_ clienti $39, 10 


elientium 227, 9. 240, $ 
clientum 175 4 

Clio 49, 2 

clitellas 2 3. 783, 2 
clivos 7 35 5 4 

22 — 4 


CO 2 2 
clunes 325, 13 
Clufinis 792, 4 


clypeo 108, 4 
Cnidi 115, 2 


Cnidius 168, 10 ” 


Cnidon 352, g 

Coa 714, 4 

coactor 576, 13 +- 

coaftus 69, 4+ 550, 13 

Coz 413, 11 

Cocceii 563, 3 

Cocceius 559, 5, 9 

cocco 701, 15 

cochlea 678, 2 

cocto 62 5, 1. 718, 6 

cocytus 207, 5 

Codrus 319, 4 

coeant 874, 2 

coeat 751, 1 

calcbs 210, 4. 385, 1 
Vua caleſted 


e 


cœleſtes 368, 2. $42; 7 
cceleſtia 392, 9. $06, 3 
cœleſtis 294. 2. 744, IT 


| wy 1495» 2. 369, 3. 707, 


- 


cœlum nomen 5 50, 

cœlibe 732. me pokes 

celibis 686, 6 

celitum 496, 4 

cœlo 31, 3. 1745 4. 182, 7. 
257, 7. 266, 4. 330, I. 
397, 9. 444, 1, 448, 2. 
447, J. 487, 5. 557, Te 
677, 5 

cœlum 13, 5. 194 10. 247, 
6. 450, 15. 472, 1. 766, 
3- 791, 1 

celum non animum 779, 

cemens 518, 1 

coemptas 661, 1 

coemptis 161, 2 

coemptos 114, 8 

cœna 579, 3. 700, 12. 701, 


27. 713; 2. 751, 3. 880, 


2. 905, 
erna dubia 632, 1 
cœna brevis 780, 6 
cœnabat 794, 8 
cenacula 733, 2 
cœnæ 354. 7. 699, 2 
cenam 106, 4. 765, 13 
cœnamus 216, 3 
cœnant 565, 6. 566, 3. 340, 4 
cœnantes 557, 5. 714, 8 
cœnantibus 71, 3 
cenare” 861, 125 748, 2 
ceenarum 675, 3. 822, 1 x 
cœnas worb, 765, 11 
ceenat 758, 1. $67, 9 
cœnatus 608, 7 | 
cœnem 660, 1 
cœnes 813, 5 - 
ccenis 209, 4. 711,9 
cœno nomen 706, ᷑ ͤ 1 
cœperis 650, 21 825, 4 
cœperunt 840, 1. 588; 14 
ecepi 597, 8 
cœpit 595, 7. 697, 5. 729, 
9. 794, 1. 828 10. 834, 
y $45, 4. 8585 10. 874, 
11. 897, 6 


* coerceat 464, 9 


cot tces 44, 5. 23%, 3. 647, 1 

coërcet 229, 1. $37, 6. 386, 
3. 653, 12 

co tcuit 898, 11 

cœtus 248, 1 

cogas 8 52, 3 

cogat 757, 1 

cogemus 556, 2 


1 ND E xX 


cogere 255, 5 $397 4 775 2 

cogeris 512, 2 | 

coges $or, 11 

coget 912, 2 

cogi 236, 6. 824, 8 

cogimur 162, 1 

cogit 290, 9. 368, 3. 575, 
10. 770, 2 

cogit, pro colligit 910, 4 

cogitat 740, 5 885, 5 

cogitet 191, 2 


. cognata 665, 4. 698, 14 


cognati 593, 10 
cognatis 643, 14 
cognatorum $65, 11 
cognatos 513, 3. 669, 3 
cogniter 685, 8 | 


cognomen oy! 2. 629, 4. 


641, 6 
cognomine $64, r 
cognoſcere 852, 4 
cogor 127, 5 
cohætedum 691, 9 
cohwres 687, 6 
cohibebor 236, 1 


cohibent 106; 2. 266, 3. 


672, 2 


| 23 $54, 9 


cohibentis 300. 4 
cohibere 
cohibet — 2 
cohors 19, 3. 232, 6. 486, 
8. 743. 2 ; 
cohortes 261, 5 
cohortem 583, 14 
cohorti 76g, S 
cohortis 237, 2 
coibat 891, 5 
Cois 527, x 


coit 754, 7 


Colchi 382, 1 


Colchia 199, 3 
Colchicis — 5 2. 4200 6 


Colchis 486, 6 
Colchos v. lolchos « 
Colchos 237, 1 882, 4 


colendi 495. 3 


coli 270, 1 

colis 208, 4 

colit 133, 2 

colla 195, 8. 710, 16 
collata 259, 10 $03 
collatis 873. 3 
collaudem 575, 16 

cclle 360, 11 


colle&ts 740, 8. 775, 3» 858 


I 

collectos 793, 2 
collectus 547, 9 
collega 574, 1 


collegam 326, 10 
collegia 516, 1 


collegiſſe 3, 1 


collegit 777, 9 
colles 8 55 3. 410, 5, 4979 1. 


743» 
collibotder 530, 6 
collib us 385, It 5 


collige 617, 13, $41; x 


_ colſigis 780, 1 

colligit 677, 10. 887, 8 
collines 65, 2 | 
colliſa 736, 2 


collo 252, 6. 436, 9. 662, 6 


collocare 493, 10 

colludere 387, 7 

collum 349, 16. 387, 7. 798, 
14 

collyria 559, 7 

coloni 206, 5 


colono 171, 4 

colonum 635, 2 

colonus 131, 2. 616, 7 

. Colophon 776z 3 

color 57, 5. 164, 4: 404, $ 
414, 4. 470, 10. 489, 7% 
618, 8. $05, 2 

colore 163; 2. 168, 2 


* 


* 270, 4+ 753; 11. 799% 


879, 9 
da 89%, 9 
coloribus 395, 1. 7. 4 
colubiæ 550, 6 
colubros 72, 4 
col umba 48 3. 6 
columbam 379, 3 
columbas 140, 9 
columbi 77, 1 
columbino 677, 10 
columbis 9, 6 
columen 219, 6 
column 905, x | 


* columnam 132, 2 


columnas 246, 1 

colunt 828, 5 

coma 86, 4. 322, 4 | 
come 373, 7. 391, 6. 40g, 


3 
2 4. 193, 8. 361; 


cochas 332, 6. $40, 4 

comòbiberet 1055 2 

comedenda 76, 9 
comedunt 796, 3 

comes 109, 7. 384, 10. 424 
3. 556, 4. $77, 16. 70% 
6. 712, 9. 80% , 86g, 
1 

comes exterior 683, 14 


comeſſabere 363, 6 


con 
con 
con 

( 
cor 


Ln) 
2 
W 


& 


vo Oba xv us; 


. 


comica res $79, 12 

comicus 690, 8 

comis 117, 2. 562, 4. 605, 4+ 
606, 9. 609, 4. 720, 7. 
865, 8 


comitem 133, 3. 811, 10 


comites 3a, 7. 220, 8. 295, 
9. 400, 8. 409, 1. 337. 
6. 583, 16. 639, 6 

comiti 768, 2 

commendare 892, 8 | 

commendat 809, 7. 855, 1 

commendes 815, 4 

commendet 793, 8 

comminuas 509, 10 

commixit 538, 5 

commiſerit $99, 7 

commiſiſſe 888, x 

commiſit 17, 1. 416, 10 

commiſſa 548, 10. 351, 10. 
314, 12. 890, 9 

commiſſi 400, 3 

commiſſum 348, 7. $12,8 | 

commiſta 604.14 

committenda 852, 6 

committere 117, 7. 373, 4 

committes 708, 12 

commitis Scene 882, 11 

commoda 720, 7. 2505 8. 28, 
1. $60, 13. 868, 

eommodet 727, 12 

commodis 321, 1 * 

commodius 578, 7. 633, 2 

sommodus 394, 1. 770, 9. 
752, 2. 896, 5 

commotit 617,3 

commotæ mentis 665, 

commotus 657, ® 

commune 212, 4. $537, 2 

communi 536, 40. 696, 8. 
844, 2 

communia $24, 4. 883, 3 

communibus 774, 7 

communiter 482, 1. Ten 

comatdia 544, 4. 348, 8. 
— 1. 846, 4+ 880, +: 

97» 5 

comparat 433» 8 

comparet 314, 40. 835, 6- 

comparis 167, 2 

compede 126, 6. 40%, 8. 441, 
2. 742, 3 

compedibus 802, 1 

compellans 5$4, 6 

compellar 762, 22 

compellarer 667, 5 

compenſet 536, 14 

comperit 848. 10 

compeſcant 781, 8 

campeſce 70, 2. £37, 7 


741, 2 

compeicere 719. mn 

compe 389. 3 

compeſcet 864, 9 

compeſeit 206, 2 

compilaſſe g15, 7 

compilens 542, 83 

compita 641, 6. 666, 5. 698, 
1. 7287 9 

complereV gi, 4. "B92, 3 

compleſt;- 454,7 x 

complexus 561, 7 

complures 612, 1 

compone 316, 1 

componere — 3. 514, 1. 

5» 3+ 89. 6. 618, 11. 

64, 4 736, 6. B54, 5: 
875, 13 


e 862, 4 
10. componuntV28, 6. 863, 8 
comportatis 740, 5 
comportet 648. 10 

compos 878, 11 

compoſita 40, 11 
compoſitis 480, 44. 583, 11. 


compoſitus 583, 11 
compoſoi 393, 11. 619, 3 


compreſſis 5 55, 9 

compti 7205, 4 | 

comptos 400, 5 

compulerit 96, 4 

conamur 27, 2 

Concanum 261, 1 

concedas 33% 12 

concedere "$559 1. 556, 2. 
668, 5. 866, a 

comms 761, 3 

concedi go, 11 

conceditur 749. . 

concentum 7 

conceſſa 854. 1 

conceſſerat 208, © © 

conceſſere 9053, 3 

cone ha 5 32,1 

conchæ 674, 1 

conchis 179. 1 

conchylia 435, 3. en, 3 
674, 3+ 716, 3 

concidit 3 10, 3 

concidunt 52,1 

concilietu 890, 5 

concilio 340, 5. dez 4 

concines 369, 7. 370, 5 

coneinna 776, 2 

concinnior 836,9 

concingus 535, 6. 603, 3 

cone pitur 99, 4 b 

concita 308, 


concluſas 546, 8 . 4 


condetet 704, 5 


conditum pennt. longa 751, 


concitet 132, 4 
conclave 702, 5 
contludere 348, 3 F. gSoLE9 


concubitu 908, 1 
concupivetis 440, 


concutrant 574. 4 


concurrit $50, 4 
concurritur . 
concurſus 899, 1 
concuſſa 3 5 
concute 534, 4 
concutitur 129, 2 
condere 43, 2 


condes 9 t, 

condet 754, 5 

condiderit 620, 8, 10 

condidit 4, 4. 214, 3. 463,5 } 
condis 44, 8 a ö 
condiſcat 2455 3 | , 
condiſce 408, 8 | 2 


condit 432, 5 8 
. ve dem de 1% 
err 414, 2. 552, 3. $42, 


contita 45, 4 | 
conditio 719, 13. 729, 1 
conditione 44, 2 
conditionibus 4, 7. 4 | 
conditio 499, 7 

condiĩtor 909, 6 


17 
conditum peuult. revi 84, * 
conditus 867,7 
condo 725, 
condoluit 812, 1 
conducat 890, 4 
conducere 931, 6 f 
conducti 910, 16 * 4 
conduct s gs, x 
conducto 737, 3 
conductum 705, 4 
condunt $28, 


oy 617, 3. 770, 3. %37, 3 


confecta $54, $ 
conferbuit ag. 8 
confeſt im 78. x 
confice 594, 1 
confidens 682, 6 
confunder 74, © 
confuſa 840, 3 
confuſum 679, 1 
5 588, 14. 897, 21 11 
U u 3 — 


——_— 1 —— - = > nt 2 
— 


—— — —— * 
* . _ - 


— 


— = 
- - 
pe r 


= if w Sa £4. . 
a * 


22 —— —— — — 


— — — . —— — —— — 
= — — 4 
— 
* 
— 
> 


— 


— — 


— — — 
pro 


— —ñ — — 


2 - 


SAS om 
au K 
— 


— — . 
— 


. — 
— — 
F _ 
— 


— 1 
— =. == _ 
- ' e — ——ů — — > —_— 
te WED = — W g _— — 
— — .- — >. _—_ = . 2 , SY 7 2 S — 
a - - Y — <4 » a 
- - — . 
— * — — — 


ENDE x. 
51 1. | NR me 15 A 


0 ongeſta 8˙8, 12 
- ongeſtis 517, 13 


ee 265, 5. 267, 4. B43, 


conjugibus 382, 6. 401, 7 
conjugis 6, 1. 231, 4+ 371, 3 
conjurat go, 7 

conjurata 63, 5 


conjux 335, 4+ 685, I, ver, 


5 
connectere 861, 14 
conopeum 462, 6 
conor 726, 5 
conſcia 529, 7. 708, 5 
conſcientia 446, 7 
conſcio 278, 7 
conſcire 729, 11 
conſcripti goo, 8 
conſecrat. 397» 7 
conſentire 814, 7 
conſentit 222, 3 
conſenuit 268, 3 
conſervus 587, 1. 709, 11 
conſidere 586, 5 
conſili 264, 9 
conſilia 264, 9 
conſiliantibus 251, $ 


conſiliis 192, 6. 378. 6. 412, 


5 
conſilio 272, 1 


conſilium 262, 1. 327, 4. 47), 
13. 555» 4+ 640, 4 603, 


9. 726, 10 
conſiſtere 514, 5. 592, $ 
confiſtimus 597, 7 
conſiſtit 680, 9 
conſociare 160, 3 
conſolor 581, 6 
conſortem 338, 9 
conſpectus 893, 1 
conſpexerit 754, 6 
conſpexit 764, 4 
conſpicitur = 2. 7959 
conſpicuum 311, 5 
conſpuet 68 5, 11 
conſtanter 703, 6 
conſtanti 28 1, 6 
conſtantia 478, 5 
conſtantior 705, 4 
conftare 788, 3 . 
conſtat 678, 7 
conſtiterint 38, 4 
conſtitit 445, 1 
conſtrictos 572, 3 
conſtructus 510, 1 
conſtruxetit 648, 2 
n pro — 155 5 


coll, $34» Þ 


conſul 403, 3 


conſularis 215, 4 + | 
conſule nom... * . 286, 
6. 307, 4. 324, 5 473, zo 


$24, 7 
conſule 3 655, 6 
conſulenti 149, 5 
conſulere 655, 5 
conſulis nom. 352, 
conſulis verb. 803, 1 
conſulit 698, 2, 798, 5 
conſulta 7 ; 
conſulti 2 15 
conſultis 866, 19 
conſulto 601, 6 
conſultor 506, 9 | 
conſultus 127, 3. 507, 7 
conſultus juris 904, 11 
conſumere 6757.2. 738, 4 
conſumeret 633, 3 
conſumet 594, 5 
conſumimus 863, 10 
contagia 486, 9.781, 6 
contaminato 139, 8 
contemnas 727, I a 
contemnat 550, 8. 728, 10 10 
contemnere, . 51 I, 8. 
710, 3 
contemnere, lar 640, 1 


4 


contemni 792, 2 


contemplere 526, 2 - 

contempleris 353, 7 

contemplor 11, 10 

contemptis 610, 8 

contempto 443, 2 

pag: 049 685, 6 

contendat 240, 8. 798, 14 

contendere 595, 7. 726, 14. 
773, 11. 811, 8 

contendit 486, 5 

contenta 476, $ 

contento $32, 3 

contento fune 705, 6 

contento poplite 711, 3 

contentus 506, 2. 515, 4. 553, 
. 5 10. 608, 10. __ 

34, 10 

di. 812, 13 

contigit 603, 3. 681, 10, 
74, 7. 848, 16 

continente 277, 6 

continet 736, 3 

conti ogat 747, 4 

contingere 649, 5, 8. e 
90g, 8 

continget $76, 13 

contingis 698, 3 

contigit 795, 7. 206, 5 

cogtingunt 803, 9 

continuat 702, L 


contiuuem 313, 6 5 


7 


continui montes a. 42 

continvit, 134, 9 5 

continuo 2. 877. 14s 
652, 6. cx 8 

contracta 243, 1. 313, 3. 755 
6. 861, 8 

contractæ 636, 2 

contractum 708; 6 


£ 


contractus 961, 2 


contrahes 190, 10 
contraria 519, 8 = 
contraxit 472, I 
contrectatus 825, 3 
contremuit 195, 4 
contriſtat 509, 3 
contuderit 373, 4. 768, 8 
_ 275, 6. 7055 3+ das, 


contulerim 567, 8 
contulerit $63, 7 


contumeliæ 469, 12 


+ contundet 452, 6 


conveniat 745, 2 
convenienter 772, 3 
convenientia 882, 5. 900, 10 
conveniet 774, 15. 892, 9 
conveniſſe 834, 1 

n 583, 1. 679, 6. 75 


conveniunt 257, 3 

conventu 583, 14 

converſa 483, 1. $05, 5 

converſis 887, 1g | 

converſo 30g, 8 > 3 

convertere 451, 8 

converteret 849, 4 

convicia 584, 4 

convictor 574, 8 

convictore 552, 10 | 

conviva 107, 5. 471, 4+. ”" 
5. G11, 2, 635, 6. 67 
699, 5. 720, 7» 74%, a 
7857 9 

convivæ 719, 6. $60, 4 

convivam 70a, 4. 706, 8. 71h 


3, 

convivas 566, 3 

conyivatoris 720, 4 

convivia 27, 10. 557. . 754 
$+ $59, 14 

convivis 630, 6 

conviviorum 468, 1 

Coo 674, 2 

cooperto 619, 3 

copia 73, 2. 411, 2. 501, 1. 
5 10, 14. 627, 2. 780, 2. 
783, 7. 793, 1. $17» # 
866, 6 


copiam 354, 1 * 
. copia 


* 
e 
c 
0 
0 
0 
( 
0 
« 
( 
{ 

{ 

{ 


14. 


37 


VocanuloRuM OMNIUM. 


> — 417, * 
puls 5 59, 

coquat 889, + | 

c WE +. 5 

coquitur 718, 6 

cor 64x; $. 657, 6, $30, 9 

Corano 687, 2. 688, 5 

corde 9%, 3 py 

cordi eſt 79, 

Corinth bo K 

Corinthum $06, 5 | 

Corinthus $49, 1 3 

corio 689, 16 * 

corna 629, 5. 796, & 

cornibus 302, 4 

cornicis 415, 2 

— 744, 3 "<a 

— 55 + 4 5 

— vaſculo 629, 9 

cornu 73, 4. 78, 3. 125. Te 
A 12, 547, 1. $64, 3. 

7, 1 

cornu pro oi pleno 783, 7 

cornua 327, 6 2485 4. 350, 
12. 454, 10, 486, 7 

cornuum 180, 2 

corona 33, 4. 499, m. 394, 
10 

coronæ 143, 2+ 347, 10 

c:ronz, i, catus, 813, 10. 
gob, 1 

coronam 94, 6. 101, 3: 606. 
5. $62, 9 

coronantem 337» 3 

coronari 728, 10 | 

coronas 179, 2. 305, 9. 662, 
6 


coronatus 175, 2 

ooronet 814, 6 

coronis 405, 5 

corpora 447, 2 

com_—_ 142, 2+ 156, 8. 259, 

8, 381, 11. 522 2. - 

10, 708, 12, 749, 1 
9. 768, 7 

corpori 536, 3 

corporibus 270, 3 

—_— $02, 4. 526, 1, 826, 


Corpus 130, 3. 445, 3. $12, 
10. 614, 5. 632, At 634, 
2. 712, 3. 727, 3. 746, 6. 
84a, 13 

correQtor 842, 1 

correctus 791, 11 

correptus 664, 7 

corrige 911, 7 

corrigere 96, 6 

corripuit 19, 5 

corruget 750, 9 


| _  corrupta 521, 9 
\ . eorruptius $68, 2 


cote 183, 3 


corrumpam 597, 2 


corruptorem 708, 8 
corruptus 624, 5 & 
corroptus jodex 622, 4 
cort e 290, 13. 854, 1 
corticem 286, 4 
Corvino 32 6, 6 
Corvinus 603, 9” | 
corvorum 590, 2 

corvos 799, 11 
coruſco 128, 1 | 
cor vum 346, 2. 687, 8 
corvus $07, 9 : 
Corybantes 68, 3 _ 
Corycio 679, 3 | 
coſtum 244, 4 


cothurni 879, 3 

2 56a, 9 0 
urno 14 7, 4 

Cotillus, v. — 

cotis $99. 10 

Cotiſonis 287, 6 

Cotyttia 492 

Cragi 87, 1 "ey 

Crantore 73 $1 4 

craſſa 532, 2 

craſſa Minerva 621, 5 

eraſſe 837, 1 

eraſſi 677, 6 | 


Craſſi, propr. 267, 4 
craſſo acre $ 53, 6 


craſſum _—_— dos, . 


craſtina 393, 1 

crateræ 319, 5. 630, q 

Craterum 652, 7 

cratibus 434, 10 

Cratino 818 1 

Cratinus $44, 1 

creandis 739, 13 

creantur 378, 11 

crebris 97, 2 

crebro 725, 1 

credam 489, 13. 76g, 2 

credas 389, 6. 631, 1. 634, 
12.7 797, 8. 310, 2. 839, 7 

eredat 568, 7. 708, 10 

erede mihi 701, 6 

crede 265, 5. 350, 3. 535, 
4. 618, 1. 643, 8. 645, 7. 
659, 6. 747, 7. 2 4 

credebat 616, 3. $65, 4 

Cn 519, 3+ 728, 8. 765, 

851, 1 

. > 182, 1 

crederet 576, 7 

credi 902, 10 

Tredidile 596, 7 


_ eredulum n 9 


3 crediderim 198, $o N . 1 


credideret 8 14, 
credidimus 266, »4 
credidit 270, 10 N h 
P 
7 2. 73 
I. 738, 7. 818, * 19 


credit $64, 2. $99, 
. eredite 230, 1. $08, 7. $73, 6 
creditor 644, 4 


creditur 672, 9. 846, 3 
creditum 16, 3. 95,6 


credo 633, 1. 64% 3 999, 4. 


708, 1 - 
eredula 48, 2+ Nr 483,7 
credulus 24, F 111 
ere mato 381, 2 
crematos 494, 10 


* i 


Creontis 449, 8, bak pon EY 
crepante 435, 4 r $ 
crepat 76, 2, 418 766, 10 
crepent 394, 7 


crepidas 541, wen ug res 


crepuit 222, 7 
creſcam 360, 5 
creſcent 686, F 52 
creſcentem 31f, 3. 390, 8. 
690, 15 N 


323 


ereſcere 84 1: 

creſcit 54, 4. 156, „ 183, 4. 

5 9 4+ 479» 732, 3. 
63. 


creſcunt 32, TH 33 

Creſſa 136, 7. 289, 1 , 

creta 470, 10 

Creta 661, 2 

Cretam 464, 3 

Creten 248, 2 

Creticum 100, 2 

crevere 422, 5, 891, 14 

crevit 380, 6. 3237 I- 1 3 

crimina 336, 5. 85, 8 

crimine bs, 2, 395, 10 

criminibus wt dh 

cri minoſis 67, 2 

crine 124, 2+ 127, 2 

crinem 306, 4 

crines 65, 2, 232, 4. 264, 
6. 389, 2. 400, 6. 405, 7» 
445, 6 | 

crinibus 74, 7. 169, 4 

Criſpe Salluſti 155, 2 

Criſpini 515, 6. 707, 4 

Criſpinum 543, 6 

Criſpinus $46, 3 

critici $33, 2 

croco 679, 3 

crocodi i 471, 1 

crocum 837, 4 


vu 


* 
— — — — — * 


Cræſi 


— 


„ — 

3 = PIR 1 — — P Xx 

y - a = — E — 
om <= —_ * 8 - 1 E — * — — 8 S  - 2 pq - — 
— — EA 2 —— * 2 3 * Fl; _ - — as — — 
be <p” = . = ** mY ETD - FE as 
- * * = — — —— — . — 
4 —— — — « 4 
N 


mm 
— — — 2 * "7 
CIP. 
8 modi 
— - — 


- — = — 
— — p 


8 — 
- 


— 2 == — 
2 _ — —ää—ä—ä ͤ — — — 7 — d 
— — — —— D — ꝙ ⏑— — A. - 
Ps * 4 2 3 3 _ = \ — »—_ = \ as 
— 4 = 4 S — 2 - - 
— a r y " a " 
4 . * 1 by KR. — = 
« =.a" 2 : Sad — 4 — — 4 
& 5 , = Fogel 
G * : IE. - Z 2g 
5 — — 
= * * a - . oy — 4 
re ts N * 


crudells 404, 1 


Criſt 996, 2 
» „6. 11 
cruce 337, 9. hn 799, | 


7 AGAIN, Fo 


% . 


ale a, 2 «aq 

crudz 658 * 8 
crudeles 806, 7 
erugelior 716.5 


crudi 258, 6 
crudis 343. 2 


__ 133, 5 | 
entæ 24 b, 

cruegtis 658, 8 
cruento 20 6 6 6. 843, 9 
cruentum 12, 15 


c:yentus 683. 
crumena 74 5 


cruor 438, 3. 577. 588, 14 
vor IN 199, 2, 490, 


Ges 2 K. 1 

cruoribus 148. 22 

cruotis 914, Wy i 

crura 234, 3. 47, 2 

crure 527, 2. 808, 5 

2 236, 2% 55 83573 
$25, 8. 55 5725 * 

croſth 732, 1 

eruſtula 808, 5. 679, 1 

cubans 102, 3 

eubantis 72, 7. 666, 4 

cubat 593, 1. 860, 11 

cubet 445, 4 470, 5 

cubili 422, 7 

cubilia 484, 4+ $39» 3 

cubilibus 450, 5 

cubital 662, 5 

cubito 103, 2 686, 1 

cubitum 676, 1 

eucutlum 584, 6 

* id eſt, alicui 535, 2. 910, 


coilibet 757, 3. 886, 8 

cui volet 757, 4 

— * 13. $50, 13. 
867, 2 

cuique 986 7. 659, 6. 699, 
4: 775. 3: 999, 10 

cuivis 806, 5 

cujvs 49, 3. 266, 5. 629, 7. 
764, 9 

cujuſque 887, 4 

culices 888, 2 

culinze 689, 13 

eulinam 56 2. 566, 1 

culmo 636, 1 


_ Culpa 27, f. 336, 8. 457, 2 


692, 7. 729, 11. 815,7 
culpabit 911, 15 


cu pas 297, 3. 422, 2 
culpatur 518, 3 


r* R 


ceeulpe fugi 875, 9 


culpæ 277, 1. $43; 5. $79, 
A 7715 1. 


cuipam 384, 10. 895, 15. 


culpante 244; 7. $518, 


culpagtor 639, 1 
culpati 38, ö. 547, 3 


calta 781, 5 
eultello 764. 6 


Culti 495, 3 | , 


cultis 413, 7 


cultor 127, 1. $82, 3 | 


cultro 5g$, 7 


cultu $64, 10 


cultum 669, 10 i 
cultura 334, 6. $15, 14 
culture 727, 12 

coltus 37, 3. 47, 25 379, 5 


uy 4; 630, 3. 633, 10 
culullis 119, 6. 911, 7 
Cumas 792, 2 


cumeram 762, 8 

cumeris 510, 10 

cuminum 8203 6 | 

cuncta 151, 3. 240, 3+ 293» 
3- 403, 2. 406, 3. 674, 6. 
681, 7, 762, 12. 776, + 
781,73 | 

. 383. 11 

cunctetut 525, 12 

cuncti 83), 6 

conctos 503, 1. 552,7 

cunctum 644. 2 

cuneos 132, 6 

cunque 2b, 2. 32, 6. 39, 7. 67 
2. 104, 2. 124% 5. 037, 3 

cunque pro quandocunque. 

Cupennius, v. Cupiennius. 

cuperem 9878 11 

cup.am 59 

cupiat 573, 4. 753, 5 

cupidè 839, 6 

cupidine 313, 3 

cupidine 9 511, 


cuſs miſero fervet 729, 5 
cupidinem 167, 9 


Cupidinem lentum 413, 3 

cupicinibus 5328, 1. 710, 3 

Cupidinis 337, 12, 492, 5 

cupidinum 99, 1. 362, 5 

cupido, ſubftant. 12, 5. 185 I, 
216, 1. 816, 10 

cupido, adje&. 619, 6 

cupidos 307, 2 

cupidum 614, B. 633, 9. 866, 

16 


cupidus 738, 1. 887, 13 


. eppiens 700, „en vos c 


I. 753, 3. 888, 10 
— 521, 


cupientium 3, 8 
cupiet 801, I. 853. 21. 
cupimus 335. 12 


«4. : 


; cupio 592, 4 


cupis 592, 13. $66, 8. 


cupit 568, 7. 740, 6. 115 7s 


914, 1 

cuppa potare magiſtra 635, 10 
cupreſſi 39, 1 | 
cupreſſo goa, : + ++ 
cupreſſos 208, 

cupreſſum 874, 9 
cupreſſus 38%, & 
cupreſſus acc. plur. 445, Þ 


_ 


. + ws vel prop 


770, 7 
cura carentis bs. 9. | 
cura nom, 5 f, 4 2 I, $2, 
4+ 247, * 243 8. 2 
68 1, 10. 685, 


* bot x 1. 25 987, 
a 344 77. 6 7 A 4 
pars 316, 2. 123 $ 


cur® 382, 13. 408, 10. 57 
7. 588.4 745, 12 
curam 464, 11. 574, 5. 677 

2. 681, 2. 712, 8. 738, 9, 
747, 6. 70058 38 3 
curanda cute 738, 6 
curandi 739, 8 
curantem 746, 5 


curare pellic 685, 8 

curare 217, aw 68 10. $33 
2 

curarier $66, 

curarum 411, 6. 744, 10 

curas nomen 3 3, 193, 2. 
215, 6. 287, 5+ 3035, 6. 
327» 3. 434» 2. $27, 10. 
740, 4. 77%, 9+ 798» 6, 
816, 13. $79, | 

curas, werbum, 355, 6. 788, 
15. 797, 6. $14, 2 

curat 179, bo 'Þ 270, 7 
$08, 4. 880, 9. $99, 3 

curata 632, > "47, 2 

curatoris 733, 13 

curem 875, 13 

cures 728, 7, 765 7. fois 

curet 38 5, 2. 8 11. $6 
8. 913, 9, 10 

curia 268, 2 

curi® 149, 5 

Curiis 730, 

curioſus — 


curis 


89 an 


"I |. JT. "I 


— OW 


Vocany Iban on,. 


curis 89. 7. 865, 12, BG, 1 11 

Curium 53, 4 

curo 145, 1. 640, 6. 54. 8˙ 
743, 2 8 

curras 11, 5 

currat 601, 1. Go '« 4 


currebit $27, 3. 66s, 6 
currens 


currente 202, 4. $74, 12 

currentia 742, 4 

currere $13, 5. 591, g. 5997 2a 
70, 6 1 

curreret 681, 8 

curtes 7.39, 3 

curriculo 2, 2 

curris 72$, 5s 

currit 168, 3 

curru 43 91, Te 2%, 7 
373) 1. 4%, 3. $72» Þ 
796, 7. 97, 3 

currum 128, 3 

currunt go8,10. 819,8. 779, 

——_ 4, 1. 463, 2. 5 


corſitall 406, 4 
curſitat 701, 20 _ | 
curſu 500, 2. 689, 11, $13, 8. 
909, 8 
curſum 878, 3 
curſus 26, 6, 127, 4 
curtabit 649, 19 
curtæ 339, 4 
curtatus 733, 
curtillus 718. bo 
curtis 598, 3 
curto mulo 51h, I 
,curva 352, 7 
curve 42, 2 
curvantis-126, $ 
curvat 29%, 5 
curvatos 321, 7 
curvet $76, 3 
curvis 452, 1 12 
MY 383, 14. 466, 11. $59, 


*. 757, 3 

cuſpide 387, 4. 614, 10 

cuſtode 123. 422, 8. 802, 1. 
887, 9 

cull. 309, 6. $56 0 

cuſtodes 135 6. 41 4+ 526, 
9. 546. 5 

cuſtodia 726, 8 

cuſtodiet 617, * 


cuſt nom. 6 
ten wr Ku. . 
evfiogit 342, 6 | 


cuſtos 855 3. 238: 3 266, 2. 
328, 4+ 383» 2, 693, ö. 


* 


thu 
| Cycladas + 3325 2 | 


7526, 71 $ 3. * * 
cute 738, 


cute i cv ta FOOTY 


cutem 106, 6. 
cyathis 321 1 


08.287, 1. 321, 3 


cyclicus 884, 2 
Com 64» 5 ** * 


S 21, 2 
15 Cydonio 400, 9 ET 


Cygni W's 
Cyllenes. 473» 7 
cymbæ 162, 4 
Cynaræ 362, 4. 414, 9. . 
6. 789, 4 
8 414, 8 
1 Cynicum $94, 8 
Cynthiæ 352, 8 
Cynthium I 
Cypri 15, 1 
Cypria 4, 8. FR + 
Cypriz 358, 1 
Cypron 116; 


Cyprum Zo, 8. 3437 3 


Cyri, rdpr. 125, 6 
Cyri, reg. 157. 1 
Cyro, reg. 355» 7 
Cyrum 74, 4 
Cyrus, propr. 125, 26 
Cycherea 20, 5 


Cythere® 300 
D. 


A 14 57 6. * m. 5·˙ 
8009, 9. 
9 289, 3. 24 5. $:2, 


aabimus 371, x 


dabis 5. 769, 2 
dabit WT 9. 3d». 7. toy, 9. 


618, 7. 7 . $877, 2 
Jabitus 68g, V. 378, 13 


dabunt 370, 3 
Daci 287, 6 
Dacis 698, 4 
Dacus 131, 5. 237, 2. 27% 4 
Dxdalea 366, z 
Dedaleo 35 6 
Dadalps 19, 6 
Dalmitico 15%, t 


* 915 Jo 707, "3 


, dandus 887, 5 : 


\ \ 
2 „ * 1 223 
Yak 


date 10, 


Dams propr. 0501 bi 
_ - Damalin 138, 1 


Damalis "37, 3. 18, 4.1" 


k | Dea bed ty; -blgs 22 
. eyatho $30, 12+. 379+ 4 


Damakippi bags 4 
Damaſippus 644, +1 
2 557% 7 
damnati 647 * 8 17 

amnatum 2 ; 

mnatus 2 F © gan 
damnis 567, 3. 808, 3 
damno 523. 1. 63%, 7 
damoola 280, B. 814, 1.308 


damos 760, 0 
damnum 290, 4. 46748 976 


1. 800% 4 


damus 1 2. 353, 8. . 
Danaen 30g, 1 


Danai 207, fl. 296, 
danda 646, T- $9 4 55 


dant 109, > bet, Sum. 
dante 30g, Bo , n 7 
dantis 853, 8 I} PET 
Danubium 428, wr 
dapem 1775 5 
dapes 241, 4. 436, Bs 418, 
5. 460, 1. 703, %%% 
dapibus 124, 3. 1.30; 3. 999;4 
dapis 376, 1. 64 121% 493» 
1. 70, ®. % Fn + 
Dardane 63, 8 
Dardanas 387, 3 a 
dare 111, 1. 12% *« 15676. 
299, 1. 33, „ 478, 3. 
$17» 3» SN. 9 646; 10. 
880, 3. 7344 10 
dare circum _—__ Coup 
dare linten 434, 4 las nal? 
dare lucem $8 8 + 912, 2 
dare ludum amori 299, * | 
darem 421, ©" 
daret 140, 11. 5% 8 
das 633, 55 666, 3. 760, 2. 
84x, 7 867.3 
da 513, 4. 2 * 74% 6 
data 55, 5 55 12 
date 457, 2. 435,3 40 
$09, 7 


dati 734, | 


datis 19. 7+ WII 869, 6 
datis vatibus $07, ( 


dato 262, 1. 292, 2 $745 1 

datum a8 3. 4. 625, 4 

datur 486 14 55%; 9. "oy 
4 $68; 4+ © 

daturas 689, 1 

daturos 281, 1 


„ urys 


. 
- 
U 
0 
. 
_ 
: 
on > 
« LNG 
" 
l * 
Fr 
= 1 
* 


— 


> 


Es —— — — ä — öǘnü— 

ky * 2 — —— — 
— — : = bk — * 

IT g — 2 P LANE — NY. — 
7 * 0 . 9 
— — Da IS .— _— þ 2 
* * —— — ® 1 3 — 
. — — : 


1 
deturus 366, J- 3005 F. 638, 
An i * and 
Dauni 4, ꝗ/ꝗ—.ʒn3 n:. 
Dau 2 


«14 | 

Daaniz't53, 6. 289, 3 

Daunus 360, 8 

Davo 605, 

Davum 70%, 5 

Davus 650, . 703, 2. bis, 
718, 6. 887, 13. $93, 10 


de die 472, 5 genere hoc 50%, 


3. luce 202013 789, 5 nocte 
medi2 660, 4 739, 1. 
767, 3 

de ie fabula narratur 617, 12 

de tenero ungui 278, 2 8 

dea 473, 11 

de 390, 3. 640, 3 

debaccyentur 355 7 

debeas 379, 2 

de beat 6 

N 

debeliata 77, 1 

debemur 877, 21 

debemus 34 9 

debent 562, 2 

debentia 776, 5 

debentibus — 7 

debes 16, 4. 61, 7+ 745) i 

debet 832, 1 

debetur 577, 4 

debilitat 47, 3 5 

debita 112, 1. 173, 6 

debitæ 347, 10 

debito 135, 5 

debitor 538, 1 

decantata 7430, K 

decantes 125 3 

4 RELA 5. 758, 7. $03, 


Zecedit 2 8. 805, 5 

decede 871, 3 

decedentia 752, 3 

decedere 866, 12 

decedet 677, 7 

decedit 243, 7 

decedunt 172, f. 185, 8 

decem 363, 1. 371, 3. 531, 
5. 645, 1. 817, 5 

December 467, A | 

Decembres 317, 8 ak a 

decembri 703, 4 

decempedis 212, 4 

decens 72 LO 363, 8. 414, 4+ 


725» 
decent 1 6. 763, 10. 881, 5 
decenter 880, 3 
decentes 21, 1. 549, * 
decentids 871, 6 


INDEX 


decepta 511, 4 
deceptum 62 2 3 
deceptus 524, 2 ” 55 7 
decerpens 432, 9 "gr 


decerpere $35, 3 
decerptæ 30, 2 


decertantem 17, 3 


IT” 


02, 427, 3. $734 2+ . 
5. 811, 10 

deciderint 404, 3 

decidimus 392, 10 


decidit 522, 1. 788, 16. $31, 


10. 913, 7 
decidunt 189, 7 
decies 82 4. 532, 1. $60, 

3, 6. 898, 12. % 1 5 
Decio 571, 9 , ; 
decipimur $75, 3 
decipit 820, 5 
decipitur 203, 3 
decipiunt 534, 5 
deciſa negotia 764, 3 
deciſis pennis 8 $9, 8 
declamas 735, 2 
declinat 125, 7 
declive 353, 7 
decoloravere 154, 7 
decoqueretur 619, 9 
decor 197, 6. 887, 5 
decore 525, 11. 799, $ 
decorz 41, 3. 304, 7 
decoram 116, 2 
decorare 213. 4 
decorari 85 5, 6 


ud > 


decorat — * 7. 2 4 


decorent 

decori 215, 1 

decoris, adjecł. 700, 15 

decoro 365, 7 

decorum 124, 2. 234, 3 246, 
9. 432, 7. 588, 7. 762, 5. 
$36, % 14 


decorus 36g, 9. 502, I 
decreſcentia 391, 7 


decreta 498, 1 

decuere 789, 3 

decuit 805, 2 

decurrens 344, 2. 366, f. 6164 

decurrere 358, 2. 765, 15 

decus 2, 1. 124, 3» 219, 6. 
31, 6. 340, 4 389, 3. 
418, 7. 444» 7. $95) 2, 
500, 10. 648, 1. 807, 1 
898. 4 

decutit 467, 9 

dedat 349, 2 

dedecet 145, 2 

dedecorant 379, 7. 853, 8 

dedecori $2, 2 


dederim 548, 2. Go, 


de decorum 27942. 

| dedecuit 196, 3 

dedecus 549, 2, 633, 6 
© dederant 747, 1 | 


dederint 46, .2. © 


© * dederis 393, 4 | 
decet at, 4, 6. 101, 7. 30%, | 


dederit 506, 1 | 
dederunt 275, J. 414, 10 
dedi 489, 5 


a 


* dedicatum 118, 1 


dedicet cg, 4 

dediſſes 452, 2 

dediſſet 842, 5 

dedit 94, 4. 51 4. 219, 1. 
357» 12. 389, 6. 521, 11. 
522, 2. 568, f. 5979 8. 
626, 5. 700, 12. 708, 10. 
$61, 10. $79, 6. got, 5 

dedit penas 524, 2 

deditus 648, 11 

dedocet 158, 2 

deducam 507, 5. 597, 4 

deducere 655, 4 

deduci 142, 5. oP 4 

deducis in actus 883, 4 


? 


- deducit 368, 7. 93, 9 


deducta 851, 12 
deducte 174, 2 


deducti $94, 4 


deductus 378, 1 
deducunt 472, 2 
deduxiſſe 361, 2 
deduxit 740, 3 
deerit 643, 9 
deero 597, 1. 675, 1 
deeſt 783, 2 
defecere 379, 6 
defendam 577, 6 
defendas 552, 9 
defendat 890, 3 
defende 389, 3 | 
defendens 623, 1 
defendente 601, 4 
defendere 532, 1. 685, 4. 
911, 11 | 
defendis 705, 12 
9 71, f. 382, 13. $57 


defenſor 684, 13 
defer 783, 1 
deferrar $55, 9 
deferens 158, 4 
deferor 726, 1 


deficient 651, 14 


deficiente 747, 5 
deficit 779, 5 
deficiunt 614, 9+ 7957 6. 155 


afingit V. difiogit | 


\ 


defixis oculis Med .202 


Ss 


defluxat 11154. 349, 11. 73% 


deflurit * It. 7 . 
— $4. J 35 1 


defodiet 754, 
de format, 5 Tony 435% 
deformis 474, 9 
defoſſa 309, 9 
defricuit Eo, 2 
defuiſſe 447, 9 
defuncta 829, 8 
defunctum 62506 7. 30, Y 
defundere 62 | 
defuſo 335, TT 
_— at, 4 

t 356, 12 
R inc 486, 13. 539 7. 0. 


4. $85, 5 
Dei Am 


dejecerit 813, 11 

dejecit 416, 8. 538, 6. $53, 
dejectum 10, 5 

dejicere Th 12 

dein 539, 4 

deinceps 720, II 

deinde 561, 1. $80, 1 1. 72¹ 3 
Deiphobus 401, 5 

delabentis 356, 5 

delaſſare 507. 4 

delatis 546, 11 

delecta 716, 8 

delectabere 364, 7 

delectam 165, 6 

delectando 903, 3 
delectandum 844, 5 


2 350, 2. 410, 5" $34» 


aeleftare 5 4 
_— I5, 13. 712, 2. 305 


gelectatur $60, 2 
delectavere 774, 3 
ee way 865, 2 


£613 - +3 
er} ; 


ectet g10, 14+ 661, 3 


delector 798, 9 
delenda 836, 4 
delenit 244, 3 
delere 907, 1. 911, 9 
delevit 276, 4. 400, 2 
Deli 159, 4 

Deliæ 390, 3 
deliberata 142, 3 
delibutis 439, 3 
delibutus 490, 2 
deliciarum 395, 4 
deliciis 764, 11 


delicta 274, 1. 537, 6. 543, 
8. 903, 6 
Wen 911, 11 


1 


delirum 689, "3g et”, T 


delubra 573, z . 


Deliis 373, 2 $20 zur 0 


delinit, v. delenit Nl 


deliquit 337, 11 
delira , t „ „ 
delirant 736, 5 
delitet 782, 4 4 


geb 


delirus 649, 2> 105 1 
itigat 880. Net RA 
ius 264, 8 

Delon 83, 3 

Delphica 361, 


51 


* 
- 
14 v1 + 


. delphinum ba. 8 ye : 


Delphis yn | 


delubris 269, 6 

deludet 687, 1 1 EY 

dem 860, 6 HR; 

demas $26, r 

deme 816, * 

demens 577, 11, 610, 5. 650, 
9. 668, 

dementem 322, 4. 650, IL 

dementes 139, 6. 

dementia 49, 1 800 

demere 5, 7, 739, 7. N 

demeret 280, 5 

de merſa 310, 5 

demeteret 322, 4 

Demetri 612, 4. zal. 7 

Demetrius 611, 1 

demiſit 376, 6. 573 1. 708, 5 

demiſſa 315, 3. 526, 6, 10. 

$9, 19; 7: "Pg 

demiſſis 519, | 

demifſum 108, 4. 688, 4 

demittere 369, 3. $47, 1. 
913, 10 = 

demittit 202, 5. $43, 3+ $00, 
12 

demitto 594, 

demo 27536 

— 781, 4 
mocritus $49, 2. 899, 3 

demoveat 5 * 

demovet 333, 14 

dempſerit 168, 4 

demptus $65, 1 : 

demum 558, 11 

dena $53, 8 

denarrat 669, 2 

denatat 264, 4 

deneges 313, 2 

denominatos 314, 3 

denormat 692, 9 

denos 4938, 4 

dens 458, 3 

denſa 323, 1 


denſantur 10, 3 


, 


% 


3 


» i} 


depoſco 524, 7 


Vocanv LongM/Onniv 1. 


den 9%; TE. 
denſo 177. 2 4 0 nt 354 0 
denſum 202, 8 "Tr hob 


dent 655, 4 720, 7 _—_ 


dente 8 » 7. 181, 31. 374, $+ 


377 2. 448, 7 455+ 5s 


73s 6, 590, 6 5 14, 
IS, 3 709 13. n 
844, 7 ord e 0 


dentem * 5 


- 


- 1 dentes 323, 9, 4134 9: 59%, 4 


dentibus 809, 7. $58, 4 9H 

dentur 720, 14 

deo 24, 8. 30g, 8 

deorum 42, 1. 45, 1. go, 
107, $+ 127, K. 134, 92 
139, 2. 152, 1. 213, 3» 
353» 7. 257, 5. 274, Jo 
349, 6. 307, 5- 375» 5. 
403, 11. 444, I, 452, 8. 
477, 3. 667, 3. 338, 4 

deos 4, 1. 23, 6. 34, 2.95 
7. 135, 6. 446. 4. 22 


2. 232% 4. 3319. 9 867 J 
Hg 


29 


_ 389, 8. 423, 9 
| 693, 3. 890, 6. 


907, 3 
depellat 733, 3 


depellere 5317, 4. 43 5 1x” 21 


deperdat 547, 10 
deperdere 527, 10 Prog 
deperiit $32, 4 8 Boy W. 
deponas 684, 9 eons 7-4 
depone my 9778, 313% 
deponent 13 

deponere 509, 9. 727%, 7 
deponuntur 697, 10 
depoſitum 572, 5. 77% 3 5 


„. * 


A 


depreliantes 39, 4 e 
deprenderis 707, ' 
deprendi, infinit, 929. 65 
deprenſa 529, 8 
deprenſi 554, 2 * 
deprome 38, 7 : 
depromere 139, 4. 5 6 
deproperare 179, 2 OG 
depugnare 847, 10 
depulit 774, 11 9 
depulſum 377, 3 

depygis 526, 4 

derepta 421, 4 

dereptum 40, 5 

deridet 643, 9. $55, 3 
deripere 352, 3 494, 9 
deripit 448, 2 . 
* 698, 5 $99, 11. 971, 


derifurn 913, 1 b 
derivata 2 hb 
77, 3 wi — 


| des 548, 7. 667 2. GG. , 
des veniam 67, _ 
deſevit 744,10 . 


ous. 240, 6. 435 7. 


N 777 . 2» 
S a 
deſcenderet 456, 5 
deſcendet 701, 133 
deſcendi 771, 2 
Ueſciibat 614, 17 
deſcribi 544, 3. 844, 4 
deſcribitur 874, 86 
deſcripſi 642, 3 
{cripta 616, 1 
geſcriptas $79, 9 
deſectam bg, S 
de ſerat 7s 
beſere 354, 1 
deſerert N 
deſeret 576, 3 
delerit 352, 5 
deſerta 788, 5. 166,3 
N deſertior 777, 3 
eſeruit 80, 8. 239, 3. $07, 3 
derantem quod ſatis , eſt 
242, 11 
deſigeret 887, 1 
deſideri 494, 11 
deſideriis 384, 1 
deſiderio 94, 1 
deſiderium 62, 1. 788, 9 
geſideror Poe» 5 
Gefidia 640, 2 
deſinat 750, 2 
defignatoiem 0 4 
deſiliat 829, 7 
deſtlies $33, 9 
deſilire = I 
deſiliit 488, 4 
deſiliunt 303, 7 
deſinat 373, 4 a 
define « $+ "356, 5.257, 4. 
07, 62, «+ $25» + 
40. Br I, 10 
definet 468, * 
deſint 137, 5 
deſipere BY 6 
geſipiant 43, 3 
deſipit 57, 4 · 825, 1 
deſis 690, 6 
— 597, 1 
deſiſtant * 
* 3 649, 18. 859 


tons 32, 3 
deſperat 886, ; 
deſperes 727, 2 
deſpice 284, 5 


- &eftinat 302, 5 


IN D E X 


deſtinata 228, 

deſtinatis 178, 3 
deſtinet 646, 8. $48, n 

deſtiti 467, 7 © 

deſtituit 2 82, 2 7 
deſtringere, v. diſtringere 
defum, 85 8, 5 

a t, 9 


$92, 10, 914, 
92, 10, 973, 23 


642,"7 
dextera 8, 3. 416, 8. en, 
2. 530, 4 | | 
dexteras 321, 20 12 A l 
dexteris 455, 3 
dexterids 595, 10 


deſunt 313, 7. 37s 4+ 726, 7 dextram 757, 1. 767, 9 


deſurgat 632, 1 

det $29, 1. 8777 11. bis 
deterere 27, 5 

detereret 659g, 8 

deterget 37, 3 

deterior 918, 2 

deterioribus 270, 7 

deterius 865, 3. * 773-4 


deterreret 553, 12 


deterret 68, 5 
deterrima 557, 4 
deterruit 907, 4 
deteſtata's, 12 
deteſtatio 451, 9 
detinet 735, 5 571, 4 
detinuit 126, 6 
detorquet 197, 4 
getorferis 629, 3 
detorta 877, 1 
detractem 660, 5 
detrahere 606, 4. 618, 12 
detrabet 798, 11 
detraxerat 461, 3 
detrimenta $47, 3 
detruſit 325, 7 

detolerit, 798, 11 

detur 298, 1. 546, 4 

de venit 754, 7 

devexi 109, 7 


'Y 


deviæ 72, 2 


de victis 213, 3 

devictus 379, * 

devinctior $61, 6 

devio 441, 11 

devites 728, 4 

devium 193, 5 

deum 49, 3. 341, 8. 355 
6. 395, 2+ 410, Sth, 1 

2 en. lara 6345 4+ 

699, 2 

devocare 487, 5 

devolet 683, 8 

devolvit 2974.5 

devota 260, & 416, 13 

devoti 487, 3 

devovet 658, 4 

deus 18, * 75, 3. 105, 1, 
129, 3+, 313,7 355 10. 
468, 8. 473. 4. 475, 6. bis, 


| = 4 25 2 to. 7 © 


NY Diane 196,'8 


- ditz 


dextra 223, 2. 255,4. 336, 3 


dextras 378, 3 


dextro G15, a 

dextrorſum 643, 6 

den trum latus 796, 6 

di 640, 3. 698, 5. 7466. 
dia 521, 2 

diadema 158, 3 

* 393,9 448, 7. 502, 


. 943, 3 
Dias yo leni regis 


50g, 3. 874, 6 
3 $5, „ | 
diaria 789, 21 
dicaces 892, 8 
dicacis 551, 9 
dico cum wocabulis inde te flexi, 

paſſim, ſd nwlo peculiapi 
ſenſu. 

dictabam 775 5 
dictabst 543, 6 

gos, 6 
dictant 840, 4 
dictantis 646, 1 
dictare 836, 
dictari 610, 
dictata 729, 5. $10,-2 
dicta 724, 1 
dictet 956, 11. 831, 1 
dictis 556,9. 709, 
dictitet 797, 11 
didicere 416, 3. 838, 1 
didici 569, 1. 970, 3 
r $40, 9. 900, 6. 


dieit 630, 4 
diducere 600, 5. 901, 6 


diductos 290, 9 
dies & ink inflexa, paſſim 
Dieſpiter 127, 5. 248,7 
differ 778, 7 

differat 465, 6. $76, 6 


909» 


different 4.92, 7 


differre 662,1. 293,9 
differs 7 39, 8 

differt 548, 17. 652, 13 
differtum 5 57, 1. 3 


difficile 603, 2. 883, 3 
difficilem 292, 6, 690, 7 
difficiles 597, 


. ins, 1 487, 


* 


Voca wan OM u . . 


dicßeili 37, 4 1 | diſcedit 567, 5 
e 8.6 dilator 22 ING . diſcedite 2 
didit 310, 5 dilatus, 9: 7 + 7 diſcedo 8 Oo 
diffindere 620, Li 0: of, _ | diſcedunt 786, 11 | 
diffingas 135, 2 „ ox» ot Q__ 86, 3 116 1 © difcentes 230, 3 
diffinget 357 w Adaͤllecte 235, 7 diſcere 508, 6. 1. K 0 
diffingit 6044-7 7 AJeillecti 884, , 8. $59, 1 
diffiſa 391, 3. ++, viligeret 471; 53 diſceret $42, 5 6 
diffuderit 475, 1 diligit 189, 2+ 731 1. OA diſcernunt, 77, 4 
diffudit 78%,  — | 14 | diſcerpta 721, 4+ 
diffugere 39 1,½ñ½0t diludia $22, 10. diſceflit 974, 10. 905, 8 
diffugiunt 76, 1. 1335 . diluit 660, 7 diſcet 237, 4. 667, 7 * 
diffundere 337 7, diluta 623, 2 diſci 9056, 10 
diffundtggg, 4 -  Giluviem.qn7,,7 diſc ncta 9, 
diffuſa A 42 diluvies 356, 10 diſcinctt 61r, 8 
diffuſo, 395, .$ diluxiſſe 747, 7 diſcinQus 429. 5 0 
Digentia, 317, 3 dimidio 669, 5 , diſcipularum 61a, g 
digitis 896,  --. .,_ , dimidium 16, 6 _._, diſcit-8g 8 6 ; 
Ggito 40, 3. 375 1. 716, dimidium facti 739.9. -  difcite 621, 6 
NN dimiſere 839, 7 diſco nom 36, 3. e 
ads a36, 5 ; dimiſſa, 767, fi diſcolor 80g, 4. 
digna 299» 5 5, 5+ 498, dimittar 751, 8 . , diſconvenit 733, 10. 768, 
3. 610, 3. 626, 8. 775, dimitrere 786, Þ diſcordet $47, 11. 369, 8 
4. 889, x 5 dimittes 775, 1 diſcordia 440, 6. 349, 1. ; 
dignam 898, 1 | dimittit 707, 10 lb 
dignatur 374, 4 + dimittitur 765, 34 diſcors 355, 8. 693, 8. 7825, 
- digne nom. 104, 7» 303, 2 dimovea 4. 2 9056, 4 
dignè adverb. 27, 7. 845 6 dimoveat, v. demoveat diſcrepat 102, 6. $77, 6: % 4 
digner 867, 14 . dimovebit 236, 4, * ö 3 7 
digni plur. 758, 8. $75, 2 dimovere 93, Ä _ -  , diſcrepet $69, 8. $86, 5 
dignior 209, 1 dimovet 383, 4 | . - diſcrepuit $942, 2 
dignis 761, 12, Ws . dimovit 274, 2 diſcretas, 200, 7 
digniſſima 740, 1 | Diglymane 675 . - diſcrimen US: $ 
digniùs 707, 6 . dio 161, 8 diſeunt gor, 1 \ 
: dignor 822, 3 Diomedi 583, 7 diſeus, 622, 2 
dignos 547» 3. 2e. Diomedis 885, 7 diſerti 904, iz 
dignoſcere $59, 2 | Dionæo 154, 2 , diſertum 750, 5. 
dignoſceret 594 3 Dionyſi 573, 11 diſertus $20, + 
May 5978. $41, + , diota 39, » disjecta 231, 6 
638, 3» 7 746, 5s 762, dir 333, 4. 449, $: 451+ 9+ ps nap de r 
8 770, 4. 831, 3. 884, 47 3 3 N 2 788, 16 
4 dire K dilpar ze 10. leg. t 
dignus 532, 11. 544, + 91, diram $28, 8 | aich patem 408, 3 0 
5 | Dircæum 36h 9 diſpani 74, 4 4 
Dii 46, 2. 73, 1. 264. 10. direpta 269, $ diſparibos 583, 7 , 
275, 35+ 393, 8. — 7. direptum, v. dereptum diſpenſare 524, 12 * 
bis. 500, 7, 8. 635, 4+ direxit. 40, 1 diſpeream 596, 2 
692, 4. 720, 6. 87, 7. diripere, v. deripete diſplicent 143, 2 
$66, 12. 905, 3 diris 451. 9. Nb 8 diſplicet 822, 10 
Di: bene fecerunt quod, &. dieuere 360, 1 danpleſa.- 598, 2 
595 6, 6 diruit 417, 10. 738, diſquirite bas, 3 
Dit ſuperi 842, 10 dium 194. 2. 279, 6 diſſentientis 26g, x 
Diis 6, 5, 61, 1. 77, 1». dirus 1 oo 5. 380, 2 diſfeatire 860, 4 
119, : 174, 44 219-4» dis 639, 2 _, difſentis 620, 3 
259, 1H 27% +. , 8, diſce 390, 15. 808, 3 ener 
391, 1. 497, * 649, 18. diſcedat 88 3, 8 diſidet a88, 2. 733, 7 
665, 8 diſcedere 762, 3 diffilire 429, 15 
dijudicsta 273. diſoed ens 796, 8 diſſiluit 812, 7 | 
dilabentis, Vs . diſcedere 592, 7. * 3.824 diſimile 57 aanles Me 


dilapſam 413, , 5 


2%, 


ᷓ ſſi miles 770, * 
difiimilis 553, 12 
diffimulare 597». 22". 


. - Eiflimulat 237, 1 


mulator 770, 9 

mules 797, 12 
— 181, 8 

fpare 491, + 

eiffipat 193, 1 
difſociabili 18, 5 
difſocientur 796, 5 
diffolvas $49, 6 
diffolve 38, 5 


giſtabit 629, T. 6 3. 10. 


4 

diſtantia 836, 7 

diſtare 764, 3 

diſtat 402, 4. 625, 8. 2 3. 
$07, 3. 869, I. 

diſtent 762, 1 

diſtenta 434, It 

diſtentius . 8 

diſtet 319, 1 

diſtinet 383, 12 

diſtinguere 774, 2 

diſt inguet 168, 1 

diſtorquens 597, 10 

diftortis 535, 3 | 

diftrictum 719, 6 

diſtructus 241, 3 

diſtringere 617, 3 

diſtuli 378, 3 

ditantis 752, 6 

ditaverit 877, 5 

ditavit 429, 4 

ditem 583, 10 

dites Myceoas 5 4 

diteſcere 683, 7 

dithyrambos 367, 2 

ditior 509, 7. 567, 6. 596, 6, 
707, 11 

ditior pro divitis 436, 10 

diva 15, I. 130, I, 328, 7. 
$43» 1. 497, 11 J 
ive 386, 3 8 

divellere 588, 13 

divellet 22 N 

divelletur 138, 3 

diverſa 506, 2. 514, 7. os 


diverse 540, 10 

diverſoria 792, 5 

diverſum 809, 5. 849,3 

gives 44, 1. 119, 5. 167, 6. 
196, 9. 226, 2. 392, 11. 

407, 7. 4'2, 2. 478, 9: 

11, 8. 513, 10. 518, 

Zi, 524, 11. 541, 8. 618, 
7. 65%, 2. 683, 11. 7355 


1 N 


7, 868, 11. 910, 6. bis” 


: divi 370, 2 4 1 
dividat 468, 13. N 2 n 


dividens 128, 11 

divideres 583, 1 

divides 64, 4 

dividit 136, 3. 540, 10 

dividuo $07, 8 

_ 746, 1. 594, 2. 648, 

„892, 1 

Gela 632, 3 

divinare 688, 

divinior $48, 6 

divinis 579, 1. oy 3 

divis 39, 2. 251 9. 300 © 6. 
371, 1. 383, A 

diviſimus 557, 2 

diviſit $13, 185 

diviſos 720, 9 

diviſiſſe 653, 3 

diviſus 191, 3 a 

divite 594, 8 634, 6. 
253, F. 860, 34 3+ 793 

divite vena "7 e 


divitem _ 


— Fry 


. divites 484, 8 
a 06575 3. N $50, 


2 5 4 
divitias 244, 8. 358, 4. 634, 
ws 684, 5, 715, 3+ 747» 


divitibus 354, 5. 397, 7. 681, 
4 80 03, 9 

divitiis 161, 5 648, 2. 699, 
11. 763, 2 

divitis 332, 6. 80g, 11 

divitum 295, 2. 311, 9 

dium, al. divum 78, 2 

divos 182, 7. 214, 1. 262, 7. 
418, 1. 653, 10. 656, 8. 
68x, 5. $79, 6 

diurna 705, 3 396, 2 

diurno 819, 4. 891,7 

diurnos $61, 7 

divulſus 59, 

Divim 11, 5. 388, 9. 541, 1 

divus 267, 1 

dixere 575, 1 

—_— 548, 4. 658, 5. 697, 


9 
dixerit 6675 6. 690, 14. 706, 
11 


dixero 553, 4 
dixi 220, 6. 599, 2. 606, 6. 


634, 6. 770, 7. $22, 6. 


857, 10. bis 

2 e 357, 1. 652, 7. 653 
4. 901, 10, 910, 1 

dixit 269, 7. 297, 11. 348, 


E. . 2 
PF of * 


3 0, 10. 380, g. 449; 
3 o, S. 7325 7. soo, 76 
50, 5 b 


. 437, x © 

do 529,35 © .) 

doce 804, 5 
doceat 313, 6. 1705 
docebo 644, 8993 is. 
docendum 5 

docendus 789, : 803, 3 


$& & 
* 


docentem 230, 1. 825,9 


doceo 646, 6 

doceri 277, 5. 848, 16 
docilem 741, 3 70 
dociles animi 902, 7 
docili goo, 7 


docilis 294, Al 391, 3. 628, 


642 
Dottie by! prop $10, $ 
docta 280, 1. 290, 1. 842, 7 
doctarum hederæ præmia fron- 
rium 6, 4 . 
doctæ 413. 


docte vocat. 125,3 5. Gow 4. 
681, f. 818, 1 


_— i 592» 6. $33, 7. 25 


aoctier 338, 5. 596, 6 

doctiſſimus 556, 3 

doctiàs 831, 

doctor 389, 2 

doctores 508, 6. 576, 9 

doctos 612, 1. 616, 8 

doctrina 379, 4. 816, 12 

doctum 671, 1, 900, 12. 914, 
10 


Doctus eris 672, 7 

doctus 114, 4. 503, 3. 602g 
4. 606, 8. 704, 7. 708, 
13. $37, 7. 878, 3 

docuere 376, 4. 898 6 

docui 784. 1 . 

docuit 628, 3. 707, 44 716, 
7- 397, 4 | 

documentum 553, 10 

dolat 558, 10 

doleas 125, I | 

doleat 812, 5. 753, 5 

dolendum eſt 88, 1 

dolentem 1 1. 381, 12 

dolentes 740, 8 

dolentibus 911, 1 

dolentis 787, 4 

dolet 265, 5. 880, 6 

dolĩo 435, 1 

dolis 737, 1 

dolitura 478, 1. 528,2 

doliturus 612, 3 


dolium 297, 1 * 
973 gols 


A. . a g. & & 


Vocaubronun oni. 


dodo 577, 4 0 
dolor 478, 6. 39 U + 749, 


rs 
9 521, 9. 64, 9. 749, 


Pl 727, 405 4 
dolores $27, „6. 
oleribas 47 6. 808, 3 - 
dolos 433, 12 5 

doloſa 689, 3 | 
doloſi 13%, 9 

doloſo 141. 5 347. © Yiu - 
doluere 619, 4. 343, 9 
dolum 43, 4 


domabilis 418, 8 

domando 156, x 

domari $28, 10 

domat 104, I 

domeſtica facta 898, 5 

domeſticus 581, 4 

domi 8317, 10, 6 59, 6. 685, 
1. 748, 3. * 4 3. 824, 
I 

Fit 91, 2. 699, 1 

domina 563, 8. 738, 2 

dominæ ing. 183. 6. 196, 1. 
350, 5. 418, 11. 565, 3 

dominam 131, 2 

dominantia $93, 7 

edmini 199, 7. 740, 3 

domino 211, 4 563.3 9. 69%, 
5. 703, 3. 708, 11 

dominos 4, 1. 867, 15 

dominum 163, 5 208, 6. 756, 


7. 774, 19. 736, 10. 867, 


dominus 243, 4, 6. 317, 11. 
633. 3» 649, 8. 6 666, 1. 
709, 6. 710, II, 722, 2. 
815, 2 

domita 396, 4 

domitam $4, : 
mitor LR. 

domitos 19 

— 3,4. 2 Fc; 

domo 19, I. 161, 2. 193, 5+ 
224, 2. 363, 4+ 383, 13. 
412, 2. 460, 3, 701, 11. 
701, 15. 770, . 772, 9. 
$39, 10 

domos 66, 6. 107, 3. 133, . 
197, 3. 227, 3. 241, 8. 
277, 2. 308, 1. 334, 2+ 
356, 7. 488, 9. 641, 4 
843, 9 

domuit 481, 1 

domum 25, f. 63, 3. 114, 9. 
284, 5+. 320, 3. 368, 1. 


5 


434, 5. 436, 7. 446, 3. 


469, 2, 474 6. 483, 1. 


© donabat 794, 6 


* 


303, 2. 56x, 2. 659, 4. 
685, 7 
mus 22, 


208, 3. 252, 7+ 310, 4+ 


584, 7. 406, 8. 409, 6. 


436, 10. 529, 6. 596, 4+ 


691, 10. 702, 7. 740, 2. 


dona 283, 3. 403, 6, 752, 7. 
763,9. $53, $ 


donaberis 302, 3 

. donandi 689, 12 

donandus 367, 1 

donant 894, 10 

donare 395, 6. 411, 5. 6353, 
6. 910, 11 


donarem 394, 1, 3 


donarent 866, 12 

donari 780, 3 

donatis 910, ns 

donaſſet $5.0 

donat gon 4. 523» 8. 688, 1, 
755, 6. 761, 10. 766, 6. 
817, 10 

donata 763, 5. 847, 7 

donatum rude 724, 2 

donatura 374, 9 

donatus $55, 7 

donavere 370, 2 

donec 40, 1. 272, 1. 274, 2: 
289, 1, 5+ 490, 4. 339, 
6. 558, 9. 619, 8. 690, 13. 
774, 8. 797, 13. 887, 3 


donem 4329, 4 


donent 640, 4 
dones 121, 2. 663, 1 


* 278, 5. 499, 1. $16, 


3 439, 3+ 888, 7 

dono 761, 8 

Dorium 460, 6 

dormiet 812, 3 

dormore 558, 5, 614, 3. 738, 
7. $59, 12 

PAs x. 259, 9 

dormis 97, 8. 65g, $ 

dormitabo 881, + 

dormitat goa, I 


1 25 563, 1. 580, 1. 765, 


Dale 846, 8. bis 


dorlo 883, 4: 701, 4. 774, 


Poo 35, 5 
dot ' 1 
dotata 335, 3 


1 357» 14+ 549%, Is 755 
doi $29, 1 


0 30, 7. 195, 4. 


dracones 376, 8 80 
drachmis 70%, , do een 
Druſonem 338, & __. : 1... 
Druſum 377, 6. . 
Druſus 416, 3 
duarum 59h t 
dubia 63a, ., 
dubiz $17, 9 
—__ It 
—_ 4,3 
dubitem 837, 
_ + No 
d ws 451, 5. 
ducant 1, 5 2 
ducat 344, 1. 726, 3» 150 5 
duce 14, 2» 26, 3. 725, 7+ 
32, 8. 43; 7. 174, , 25% 
5. $23, 13 n 
ducem 373, 3. 428, 7. 465. 


4 * 
ducenda 493, 5. 378. 1 
ducendus 577, 15 | 
ducent 912, 5 
ducenta 574, 3 
ducente 256, . X 


©4%S wt 

4 4 

* 5 
17 


ducentia 475, 3 


ducentis verb. 403, 2 
ducentis, nom. 643, .17 


n, 545,5. 601. 
ducere 50, 8. 253, 5s 295. 


27 


10. 392, 2. 410, 8. 681, 
63 698, 13. 738, 9. 778. 
3 900, 12, 907, 8. 910, 


Pe FI 11. $53, 2 

duceris 70g, 13 

duces, verb. 74, 1. 364, 6 

duces, nom. 151, 15 311, 3. 
429, 10 

_ 220, 5. 350, 16, 373. 


toi, wr: 443, 4+ 706, 12. 


4085 396, 1. 329, 5 

ducimus ætatem 870, 3 
ducis, verb, 63, 3. 314, 5 
ducis, i. e. putas 34 7 1 
ducis, nom, 304, 7. 720, 4. 


900, 9 

ducit 20, 5. 348, 10, 381, 
10. 385, 4. 398, 5. 605, 
7. 626, 3. 72, 4+ 75k, 


2 — 
duco 575, 8. 753, 2 
ducor 711, 8383 5 
ducta 195, 7 * 
ductos 388, 10 . 
ductum 252, 10. 629, 4 
ductus $07, 11 


04 | 


2 FILTER O10) „ 


= 


ducum $78, $ | 
ducunt $47, 8 
duella 854, 8 
. 305, ro 85 
duellis qt, ù _. 
duello 270, 8 3.9 736, 2. $62; 
11 
dulce 2, 1. 124, 5. 177, $. 
180, 3. 246, 9. 747, 7. 
258 6. 427, 4 * 


ales PL 914 7 4 
dulce loqui 762, 5 


—_ 10 „ 656, 


Ales 39, 3. 196, 1. 225; 6. 
2905 I. 330% 7. 43% 5+ 


T, $47, 
dulci 70, 3. 72; 6. 136, 4. 
140, . 203, 3. 299, 
302, 2. 383, 12 435, 1 
448, 1. 464, . 903, 2 


dulcia 58, 9. 631; 4 683, 9. 


$30, 10 
ſe in bilem vertent 


778, J 

doulcia 
631. 4 

dulcibus 474, 10 

dulcior 672, 4 

_ 107, 4. 536, 13. 555, e 

6. 729, 1. 761, 2. 793, 3- 

81 >  Wikek 

dulciſfime 592, 3 

dujcium 362, 4 

dum, id ef, donec 328, 3 

dum, id e, dummodo 70, 6. 
253 In 254, 1» $10,9 

dum, id g, quandiy 360, 5 

dummodo 547, 12 


dum licet 192, 10. 412, 4. 


701, 9. 778, 4 
dum ne 509, 7 
dum potes 315, 5 
dumeta 264, 755 355.23 
duritaxat 697, 6. 875, 1 
duo 579, 4- 533, 6. 654, 4 
duobus 653, 3. 880, 7 


duplice 635. 0 


dupkei 8 
gublicis 28. 6. 6. 678, 6 
3. 134, 6. 207, 4, 


* 75. 
TH We 3 2, , 2. 


248, 1. 4 469, 5 
11, 1 5,6 . _ 


92, 6. 726, 8. New ” 
duram 284, 8. 403, 13. 317, 


4 

durare cnn 581, 4. 722, 5 
durare 336, 13 

duraveris 679, 7 

duraverit 554, 7 


_ ecquid bis, 19 


£@#.0-£.A. 


MS 486, 


41 
dors 365, 12. $36, t 


duri 831, 


| duris 381, 7. 446, 8. 455 t. 


519, $ 
durids * — 
duro 297, f. 32% 2+ 503, 8 
duror 971,15 
durum 96, 5. 363, 2. 
duras 545, 4. 55 584, 
767, 6. 


4 


| dux 250, 4- - 4 Li 385. rr. 


461, 2. 820, 11 
duxit $71, 9. 619, x. $26, 10 
dyota, v. diota, 


= 


Amus 484, 2. 759, 1 
eas, verb. 708, 4 


5 294, 5. 573, 4. 653, 3 


' 


eblbat 649, 17 
ebork $39, 2 
ebria 140, 3 
ebrietas 750, 2 
ebrivs 549, 2. 643, 16 
ebur 119, 1. 234, 1. 757; 4. 
849, 7 . 868, 
eburna 193, 6. 348,9 
eburnor 701, 1 F 
echini 695, I 
echinos 519, 10. 794, 1 
echinus 446, 6. 9» 4 
Echionez 382, 2 


ecquis 7c6, 8 

efaceis 193, 2 

edacibus 433, 12, 846, 8 
edat 437, 7 , 


_ edax 359, 3. 633, 3 


ede 671, 8. 688, 2 
edendi 797, 11 

eth pretirit. 7355 3 
edicit 659, 1 

edicta 423, 3 
edicto 853, 1 
edideris 907, 2 
ediſcere $66, + 
etiſcit $45, 

ediflere 6 $, 16 
ediſti 871, 4 

edit 721, 8. 7Lt, 4 
edite I, 1 

editor 450, 6 
edixerit 628, 4 . 
edixit $19, 3 

edo, pr iere longa, 7073 4 
edomuit 384, 8 


eget 88, 6 \ 
_ ft. 7 
evi ag, 6 555 


ap 9, 3. 118, 3. 376, 8. 837, 


Edonis 130, 2 

edormit 

edncore —— bf | 

educet penult brevi 793 
edncet prnale, longu 3. 1 
edules 676, 5 

effare Q, $ 

effert T, 10 

effertis ad cum 778, g 


- efficaci 487, 7 


efficacis 439, 7 
efficax 411, 6 
etfieient J82, 11 
efficiet 959, 4 
— 589, 2 
ractam * 
effuderit 4 55 
Effugere 38 t, 4. 762, 10 
effugerit 45a, 10 
effugiet 645, 3 
eitel 4 2. 709, 2. 787 


effuni 651, 20 

effuſi late maris 779, 4 
effutire * 

egens 395. 4 

egentem 805; · 

egenti 633, 9 | 
egeo 772, 7 

egere infinite, 7335 13. $52, 3 
227 55, 8 687, 1 
eyes $56, 14.9. 887, 2 
511, 2. 634, 3+ 


. _ 


ego 05 896, 5 

egomet 529, 8. $3%, 10. 588, 
9. 851,7 

egregias b41, 4 

egregie 691, $. 876, 9 

egregii 27, 4. 340, 3, 698,9 

egregio 575, 13 

egregius 272, 4. 

egreſſum 86. 3 

e jecta 58 Fa: 

Sula 80 7 

ejus 296, 4. 396, 4 

elabi 690, 4 

elaborabunt 241, 5 

elaboraturh 476, 4 

ela'a byd, 2 

elatrem 810, 7 

Elea 368, 7 

Electtam 751, 1 

elegos 125, 3» 862, 4. 878, 


1% | 
elements 338, 2, 508, 6. $25, 
4 elamentis 


voc ADL RU OMAN. 


elementis 726, 12 
elephas albus $49. 1 Wers 
elicerent 389, 1 


eliciet 193, 5. 411, 3 


elidere 792, 1 ber 

eligit 278, 4 | 5 

eliminet 75's; 1 

eliſerit 669, 3 

elixa 631, 3 | 
ellebort, wv. hellebori 

elocuta 251, 8 

eloquium 891, 15 

eludebat 804, 8 

eludente bog, 4 

elvere 411, 6 

eluſus 832, 11 

ejutivs 672, 4 
emancipatus 462, 2 

emat 648, 10 

ematur g12, 14 

emendas 910, 4 

emendata 836, 6 
emendaturus 721, 3 
emendatus 798, 7 

emendes 828, 1 

emendo 644, 3 

emetat 754, 1 

emetitis 634, 1 
emicuit 836, 8 
emirabitur 23, 8 

emiſerit 828, 12 

emiſſo 824, 6 

emiſſum 814, 13 

emiſti $57, 8 

emit $52, 13 

emovit 641, 8 
Empedocles 782, 4 914, 1 
empta 740, 10. $13, 5 
emptæ 662, 2 
emptas 648, 10 

emptis 867, 9 

empto 207, 4 

emptor 279, 2. 691, 11. $67, 
8 5 2 

e rem 845. 

emptum 8, 6. $67, 6, 9 
emunctæ 545, 4 
emuncto 893 81 

en 507, 5 

enatat 874. 10 

enaviganda 206, 4 
Enceladus 4205. 8 

enectus 7 2 

enet vet 45 

Epipeus 233, 30 | 

enitar 349, 3» 3335 J 
eniteſcis 182, 2 

Enni 607, 1. 877, 4- 395.7 
Ennius 818, 7. 8335 I 


2 8 


epulis 1 


e ſſem 141, 3 

enſes 422, 10. 459 5 

* Wer 

I7, 4 | 

cois 134 3 436 s 

ephebi 846, 6 N 

Epheſum 29, #1  , */ 

ephippia 790, 2 

Epicharmi 834, 2 

Epicuri 747. 10 

Epigavurius 833, 3 

epiſtola 357, 12 

epos 605, 6 

epulæ 649, 14 vil 

epulas 28 5, 6, 

7, 4+. 39%, * * 5 

epulum 647, 1 

equa 218, 3. 495, 5 

eques 84, 3. Miele 4 301, 1. 
447, 1. 481, 6. 494» $+ 
526, 4. 741, 4. 793, 8. 
$47, 1 

equeſtrem 906, 3 

equeſtri 707, 12 

equi 564, 1. 792, 8 

equi feri ibid. 

equidem 85 5. 684, 6. 698, 
4. $39, 4 

equina a, 21 8 


equine $32, 9 

equinam 873, 1 

equino 261, I 

equis 26, a $0, 4, 61, 8. 
63, 7. 65, 7. 81, 1. 251, 


7. 2794 Is $15, 1. 615, 
10. 763, 7. 387, 10 
equitare 14, 1. 187, 4. 661, 


4 
equitat 35,4 


equitavit 380, 4 

equitem 244, 8. 408, 1. 610, 
7. 72% It 

equites $81, 12 

equitet, v, equitat 

equitis $48, 2 

equitum * 5 217, 2. 311, 

eque 338, % 387, 9. 610, 
11. 5 4 4 

equorum 98, 5, $39, 1 

* 128, * 159, 5. 462, 


3 he 1. 363, 7. 417, 
4. 725, 2. 741, 3 774% 
7. 879, 7 

equus 372, 4. 79%, 6. 304, 
10. 394, 8 

eradenda 337, 14 


eredum 730, 8 


erepſemus 566, 7 N 

ereptum 397, 5 ” 
ereptus 436. 5 7 
erigimur 719, 6 \ 


erigit 651, 11 

er mus 206, 5 
eripe 353, 5. 710, 9 
eripere 910, 1 
eriperem 656, $ 

eriperet 597, 10 - 
eripiam 624, 4 

eripias 549, 8 
eripiet 588, 3. 757. 3 


- *— . - - o * 


eripiunt 399, 3 | | 
eripEre 859, mo ” 
eripuit 222, 5: = 

errans 207, 5 | 1 


errantes 432, 4 ih 
errare 258, 6. 589, | 8 
erraremus 534, 7 2 
errat 318, 1. 8355 6. 913.6, 
errem 349, 4 "ex 

errent 782, 1 

erret 857% 3: 


erro verb, 2427s a 
error 64 3, 5, N 12. $65, 
* 15. 900, ®-, 13s 3 1 
errori $34, 8. 644, 2, 
— 104, 2 
erucas 718, 9 3 
n wy 
eruet $64, ů “ (6 + nh 
erutas 445, 25 
Erycina 1a, 4 - + 
erymanthi $6, 6 2 5 3 
eſen 9533s ©. „ & nh 
eſeæ 631, Leas 

eſculetis 90, 
eſculo 293, 6 E 
Eſquilias 696, — ; 
Eſquiliis £ 7. 6 
Eſquilinz 452, 8 
Eſquilini 492, 6 


2 2 


eſleda 848, 5 
eſt, pro comedit * ST , 
eſt, pro corradit 739, | 
* pro expedit e 5. 727, 
a pro licet $35, 3+ 527, 1 
et, pro pertinet 544» 2+ 645 


eſt mihi, id « 75 , habes 40, 8 
Eſulæ 353, 


2 528, LY 533, 8. 34% 


| many &c, v, Hetruſea _, 
eu gol, 10 
evaluere | 
X * N Evandri 


Evandri 838, 6 

evaſti 708, 13 

evehit 4. 1 

evellas 587, 2 6 
evellere 706, T1 
evenit 382, 45 $3Þ 4 
eventum 88 

evertere $58, £ 

evhoe, v. ev® | 

Evias 340, 8 

evincet 217, 1. 667, 6 
evitare 523, 10 

evitata 37 2 | 

Evius 7, 1. 193, T 
Eumenidum 203, 1 
eunt-205, 4 

euntem 515, 2 

euntes anni 8 58, 13 
euntes verſus molliũs 608, 4 
euntium 442, 3 

eye 230, 4, 6 

were 840, 8 

Eupolin 639, 6 

Eupolis 544, 1 | 
wow 217, 4. 70 57 3. OY 


Lowes 347, 2 349, 13 
FTuropen 4254. 8 

Eurus 111, 1. 4380, 3. 465, 
5. 496, 2 | 
Euterpe 7, 2 f 
Eutrapelus ga * _ 
evulſis 263, 7 
exacta 675, 4 
exactis 836, 7 
exacto g15, 
exactos 202, 
exacuit gos, 6 
exagitent 698, | 
examen 134, 55456, 10. 820, 
11 
examinat 02d, 3 IL 
exangue 82 
exanimari 2 18 
exanimas IE 
exanimat 554, Jo 847, 4 
exanimem 512, 
exanimes 702, 7 
exaret 4.53, 4 
exaudita 876, 12 
exauditus 82 6, 6 
excantara 448, 1 
excepit 401, 7 $55>5 


5 1 


excepta 857, 6 

excepto quod 77 5, 6 
Ercepto 583, and 623, 2 
exceptum 913, 

— 548, 1 
excerpens 664, 5 
excidere 591, 


exclamat 319, 2+ 


IN D- E X 


excidi 37, 3 * 
excidio 310, 5 
excidit 270, 6. $97, 6 
excipere 301, 6 
exciperet 666, x 
excipiant 732, 2 
excipiebat * 6 
exciſus 257, I 
excitare 494, 10 
excitat 651, 9. 719, 4 
excitatur 431, I 

2. 585, 2 


* 


excludat $32, 2 
excludet211, 6 
excludit 8 9, 2 
excluſit 663, 7 


MT $24, 4+ 597 3. 663, 


3 644, 6. 738, 2 

Excubat 413, 6 

excubite 309, 

excuſare 765, ; 

excuſatus 770, 7 - 

excuſſit 902, 5 

excuſſus 640, 7 

excutiat $49, 13 

excutitur 290, 10 

execratai432, 4. 484, 2 

execto dees, &- 

exegi 389, 1 

exemplar 737, 4. $20, 5+ ” 
2. 900, 17 

exemplatia 896, 1 

exeinplis%g 63, 6. $42, 3 

exemplo 269, 2. 620, Py 

exemplo eſt 508, 13 


— 


exemplum 407, 10. 648, 9 


exempta 871, 2 
exerceat 790, 3 
exercet 417, 1. 430, 3. 779, 


A Aettstds 464, 5 
exercitus 70, TI: Jas; : 3 
exbauriebat 446, 9 
exiccet, v. exſitcet 
exierit 5283, 10 

exigit 422, 9 
exigitur 1 
exiguæ d 20, 1 h 
exigui 107, 1 826, 6 
exiguis 187, 4. 276, 2 
exiguo 77, 2. 869, 12 
exignos 278, 12 | 
exiguum 728, 3 

exilis mme, 5. 756, 6 
exilis verb. 491, 8 

exilit jor, 11 

exilium 162, 4 8 
eximet 3065, 6 

eximit 158, x, 750, 4 


— 


wo 


by 


exirem 579, 17 

exiret 82, 1. 704, 6 A 

exit 5 1. 861, 11. 8745 
rs 10 0 : 


exitio 69, 8 

exitio eſt 109, 4 

exitium 275, 2+ 365, 2. 494, 
12 | 


exitura 162, ; 

exitus 398, 5. 4s, 8 

exlex 892, 7 

exorabilis 868, 5 

exorberet 660, 6 

exoret 724, 6 

exors, v. exſors 
expalluit 743, 5 

expavit 141, 3 . 2 
expectabit 806, 6 
expectans 887, 6 1 
e xpectat 618, 6. 739, 11 


1 « 


. expeRtata $57, 15 


expecto 566, 11 
expediat 482, 1 
expedies 333, 6 
expediet 105, 3 
expedire 469, 10 
expedit 182, 1 
expedita 446, 3 
expedito 36, 4 
expeditus 89, 7 
expediunt 392, 14 
expellas 773, 9 


expellet 636, 9 n 


expendere 3 39, 11 
expergiſceris 739, 2 
experiar 697, 3 
experiens $07, I 

expers 264, 9. 295, 7 
expers maris 714, 10 
expertæ 305, 3 
expertes 416, 2 
expertia frugisgo2, 12 


experto 606, 2 


expertum 91 4 9 


1 19, 6. 375, 6. 875, 


= In, - 
expiare 490, 9 
expiaris 148, 2 
expiatur 451, 10 
expiravero 541, 11 
exple 178, 5 

exple 2 — 15 
explicet 664, 3 
explicuere 354, 8 


'explicuit 403, 8. 636, S 


explofa 620, 8 
exponi $79, =. 


wy 


bs 


 Vocawvitontou! OMNI1UM. 


exponimbr 358, 11 
exponit 583, 1 
expreſſu 384, 4 
expreſſi 8 54, 2 
exprimet 875, 11 
expugnabis 596, 10 
expugnare 689, 7 
expugnat 308, n 
ex pulit 636. Te $65, 13 
expurgare $59, 11 
Exquiline, v. Eſquiline 
exſecat 318, 6 
exſiccet 119, 6 
munis 340, 8 
exlors 899, 11 
exſpes 484, 3. 874, 10 
exſtruat, wveextroat ba 
exſudet 603, 8 r 
ex ſurdant 717, 3 ** 
exta 389, 4 g wh 
extant neſs 1 
extat 563, 8 
extendat 264 7 
extendere 891, 6 
extendiſſe 826, 2 
extenta 210, ; 
extento 155, & 4 
extentum 8 go, 9 
extenuantis Gor, 6 ; 
exterior comes 683, 14 
externi 710, * 
exterret 753, 4 
extimuſ 653, 8 
extimuit 909, 11 
extinctus 828, 12 
extinxit 260, 6 
extorquore 8 839, 15 
extorta $65, 14 
extractus 507, 1 
extrahat 902, 11 
*extrahe 690, 11 
extrema 440, 4. 724» 6 
extremi $70, 5 
extremis 82 5, 10. 870, 3 
extremo $60, 12 
extremos 298, 9. 417, 11. 
515, 2. 728, f. 752, 6 
extremum 291, 1. 725, 3. 
895, 2. 910, 2 
extricat 538, 3 
extricata 20, 3; 
extruat 434, 8 
extructa 368, 5 
extructis 161, 4. 701, 16 
extrudere 857, 1 
extrue 691, 7 
extuderit 622, 9 
. extulit 432, Þ 
. exuQta' 447, 3 
Lt v. exſudet 


exukre 489, 1 152 "ies Te.5 = 
exul 216, f. 2725 44 6nd, 7. factos 608, 4. 976, a 
$80, 7 7 factu 594, 12 
exules 2 53, EC 0 , factum 386, 2. 577, 4 660 
exultim 295, 6 7+ bg1,.8 
| faQturus 89, a. 6g, 7 
2 29 factus 360, x 
F facunda 365. 7 | 
BO, 


Aba 2 Ar 
ſabæ $00 
fabellam 849, 3s 
fabellas 700, 4 
faber 536, 1, $75, 10 
Fabia 757, 2 
Fabio 529, 11 
Fabium 407, 4 
fabri 732, 10. 840, 10 
fabricaverat 339 ) 
Fabricio 642, 5 % 1 
Fabricium 53, 3 
fabrilia $49,516 
fabros $39, 2 
fabula 469, 11. Sts 13. 25. 
ks 19 15+ 688, 2. 95 


7 3. 837, 5 
15 228 . 


abus 22, 4 

fabuloſæ 258, 8 

fabuloſus 89, 3 

face 290, 4. 297, a 3905 3 


fatetum bas, 7 


facetus 520, 1. 3455 3. 757, 
fackbus 549, 3 


Arie A 6. 679, 6 


3, 14 . 3 526, 


TY 


faciendo 619, 1 

Faciens 555, 6. 697, 7 
facientia $57, 13 

facientibus 730, 2 

facies nom. 414, 9+ 525, 11. 
571, 10 

facile 665, 8 

facilem 19a, 2. 325» 3+ 508, 

2. 528, 9 

faciles 97, 5 

facili 197, 85 

facilis 689, 9 

facimus $51, 6 

facinus 800, * 

facti 739 

factis R. 

factitet 9166. 


fecibus 897, 1 


| facunde 41, 1 


facundia 393, 7. 876, 3.8, 
1, 


fecula 716. 4 


falce 119, 4. 412, 1805 5 


Falerna 244, bi 677, 9 
Falernzz 85, 1 


Falerni 103, 4. 160, 1. 103. 
3. 442, 7. 603, 4. 649, 


10. 816, 3, 


- Falernis- 194 | 


Falerno 0 ' 07%, 7 n. 


. 

fallacem 578, 10 f 
fallacis 44, 4 ” 

= 478, 11. 865, don, 


fallat 338, 9 


fallax 283, 7 

falle 298, 2. 7, 7 
fallendi o, 2 6 
fallente 622y 7 


fallenyis 43 55 1. 217. 2 


fallere 18, 6. 306, . 221 


2. 712, 8. 800% 


falleret 169, 3 188, 3 


fallimur 815, 1 21 
fallit 2 7. 146i, © 
fallor 876, 4 1 
* 756, 7 


8864 
falfis 15h, 1. 83. 1.7995 To 


falſo gin 4. 

falſum 22% 2 

falſus 799, 3 

fama 54, 5. 1657 7+ £40417 
422, f. 52, 8. $299.10. 
12 54. = 648, 1. 638.7. 

bo. ec 747» 4 756, 3 
2. 676,˙ 


e 577, 5+ 633, 3. 873, 


in 818, 4. 
72587 


23, — 2 
„12, $336 


v4 


fames argenti $11, 3 
famoſm 914, 5 
famoſis 307, 7. 619, 5 
fa carmine 821, 5 
famoſum 907, 10 
famoſus 2527, 7. N 1 
famulis 243, 4. 316, 3 
famulus 893, 12 
fana 380, 8. 482, 5 
fanaticus error 913, 3 
Fannius 546, 10. 611, 2 
Fanum 775, 5 

far 57$, 9 

fari 388, 5. 547» 3 
farre 332, 4. 721, 5 
farris 565, 5 

fartor 659, 3 | 
fas 77, 2+ 356, 2 

fas nefaſque 451, 7 

fas eſt 230, 8. 231, 4+ 378,4. 


PF aytin 6, 757, 3. 798, 11 

faſcibus 579, 11 

faſciculum 785, 7 

faſcinum, Epod. 8 

faſciolas 662, 5 

faſtidia 622, 9. 680, 5. 700, 
12, 773, 10. $51, 2 

faſtidienti 450, 14 

faſtidioſa 494, 4 

faſtidioſam 354, 1 

faſtidioſus 243, 5 

faſtidire 534, 10. 743, 7 

faftidiret 804, 5 

faſtidis 528, 5. 786, 4 

faſtidit 241, 9. 829, 8 

faſtidium 442, 6 

faſtis 414, 

faſtos Gy $15, 9: 549, 8. 

32, 12 

faſtu $62, 6 

faſtum 579, 

fata * 3. * 3. 199, 11. 

4355, 9- 290, 3, 7» 297, 2 
370, 2. 414, 10. 457, 5+ 
493, 4. 498, 11 
tale 141, 1 

ſatali 828, 9 

fatalis 251, 10 

fateare 540, 7 

fateatur 600, I 

fatebitur 620, 2 / 

fatentes $29, 3 

ay 668, 5. 672, 2+ 706, 


"Wc £48, 1. 910, 3 
-  faterier $66, 

* fatetur 836, 2 

fati 222, 5 

fatigaret 416, 14 


[ND E X. 


fatigas 192, 61 


fatigat 622, 5 


fatigatam 259, 2 

fatigatis 280, 6 

fatigent 11, 8 934 

fatis 55, 5 

fato 60g, 7 

fatum 594, 1 

fauce 475, 4 

fauces 828, 4 

faveat 890, 5 

faventium 337, 7 

favet 298, 12. 838, 4 

favere 239, 1 

favillam 273, 6 

Faune 316, 4 

Fauni $94, 4 

Faunis 818, 4 

Fauno 21, 6 5 

Faunus 71, 4. 223, 1 

Favoni 20, 1 

Favonii 281, 4 

favor 397, 6 

favorem 328, 7 

fauſta 524, 1 

fauſtis 378, $ 

fauſtitas 295 

fauſto 8; | 

fautor 599, 3. $14, 8. $39, 9 

fautoribus 794, 7 

faxis 642, 7. $92, 5 

febrem 797, 11 

febres 740, > Aa 760, 7 

febrimque 667, 3 

febrium 19, 2 

fefellit 44, 3 438, 4 450, 
4. 803, 10 

felicem 574, 13. 592, 11. 


709, 5 
felices 59, 1. 486, 1. 50), 
2 


felicior 478, 7 


feliciores 432, 2 

feliciter 846, 1 

felix 346, 4. 370. 12. 414, 8. 
471, 2. 502, 

femur 525, , 

.feneſtras 97, I 

fera 63, 2+ 326, 10. 454, 6. 

481, 1 


. fere 194, 1. 2. 385, 1. 
448, 117. 558.3 


feraci 381, 8. 498, 2 
feracis 118, 4 
ſeratum 540, 5 

ferax 445, 12 

fercula 701, 17 
Ferenti 259 7 
Ferentinum $03, 8 


feri, nom, 564, 3 


feriam 7, f. 298, .ñ 
feriat 711, 537 

ferias, nom. 25 TY 

feriat 618, 

feriatus 388, 1 

feriemus 223, 5 f 
ferient 250, 7 = 
feriunt 189, 7 


— 245. 3+ 369, 8. 37% 


20 142, 3 

Feronia 559, 1 

feros 41, 2. 260, 12, 745, 3 

ferox 26, 2, 64, 2. 123, I. 
131, $5. 168, 3. 254, 5 
407, 4. 882, 9 

ferramenta 732, 9 Y 

ferrata 417, 10 | 

ferratos 550) I 

ferro 297, 6. 349, 2. 38x, 14 10. 
387, 5. 10. 486, 13. 
524, 3 650, 9, 15. 656, 4 
708, 3. 868, 12 

agen 11, 1. 136. 3+ 569, 6, 
92 20 9. 12. 899, 18 

fertile 373, {a Po £ 

fertili 173, 2 

fertilibus 211. 4 | 

fertilis 312, 6. 498, 12 

ervens $7, 4 


fervent 678, 5 


ferventius 609, 1 

fervet 366, 7. 727, 5 
fervida 490, 3. 717, 3 
fervidi 415, 
fervidiore 468, 9 

fervidis 3, 1. 336, 0 
fervido 39, 3 

fervidos 211, 5g 

fervidum 418, 13 

fervidus 1 -- mg 809, 5. 152 
ferula 

ferum 

fervor 70, 4 8 
Feſcennina $43, 2 


. feſſas 261, 5 


feſſi 568, 1 

feflis 164, 5. 303, 2 
feſſo $51, 8 : 

ſeſſos 436, 8. 502, 3 5 
feſſum 178, 1. 25 

ſeſſus 355, 2. 558, 5 

feftas 391, 2. „ 

feftinant 848, 7 

feſtinanti 514, 11 


. feſtinantis 732, 8 


feſtinas 112, 4 73%, 7 


feſtinat 406, 3. 756, 7. 740» 
16. 801, 4. 86, 15, 886, 


o * ” 
| feſtis 


= 


\ 


\ 


VocanulorRUuM OmMNni1v 


feſtis 3885 . 4. 869, 11. 

- 8. 893, 5 
0 381, 12 

yo. 7. 7 tha 

feſtom 632, 7 

ſeſtus 286, 3. 05 317, 9. 
749, 5 

ficis 721, 6 

ficta 876, 14. 90%, 9 

fictis rerum . 

fito 885, 4 

ficu 635, 9 

ficulnus 88 5, 5 

ficus 485, 2. 591, 3. 760, 


3 

fida conjuge $43 

fide Ted, n 
473» 

fide oO 473, 7 

— no 4. 281, 5, 490, 8 


pro fidei 538, * 
rem 168, Fa 375, 6. 691, 


fdeles go2, 
fideli 248, 3 | 
* pe at 1. 228, 


della 651, 8. $56, x 

fideliter $14, 12 

fidem 23, 5. 755, 5- 856, 10. 
876, 14 

Fidenis 777, 4 

fidens 263, 2 

fidentem $15, 9 

fidentes 255, 11 

fides 78, 5, 95, 2» 133» 7 
ann 1. 04 338, 8 
; $4, 6. con, 726, 8. 

os, 3. $10, 6 

fidet 634, $ 

fid. bus 50, 7. 101, f. 135, + 
200, 8. 2 4 3. 400, 6, 
743» = 6, 3+ 379, 6. 
891, 1 

"_ 15 2. 389, x, 821, 

gais 616, 2. 769, 9 

fidis, verb. $22, 7 


fidit 61, 6. 335, 4+ $20, 
10 
fidos 7 50, 10 


7 
fidum — 4. 883, 8 
fidun 403, 4. 883, 8 
fige 307, 6 
figit 333, 3 
figura 13, 1 
figurat 841, 8 
fila 161, 2 


filia 6x, F 67, 1. 307, 13. 


5 688, 

iz wo | 

: filiam . 
filium 36, 6 


filius 13, 3. 290, f. 350, 8. 

387, 2. $12, 14. 35, 2. 
49, 1. 649, 17. 660, 5. 

— — 697, 13. 719, 7» 

filo 8 51, 12 

findere 4, 6 

findet 68 5, 9 

findetur Boy, 8 

findit 406, 10 

findunt 474, 3 

fine 77, 2. 228, 5. 712, 1. 
828, 10 

1 316, 3. 510, 5. 56, 4. 

ans 883 88a, 5 


fingent 374, 1 


fingentur $73, 8B 


. fingere 551, 10. 794, 4. $76, 


12. 906, 12 
fingere carmina 852, 2 
fingeris r 9 
fingi goz, 2 
fingit 741, 3 
fingitur 2 6 
fingo 
finib _ 
finiet 673, 2 
finire * 5. 261, 6. 513, 8. 


663 
nirer 866, 6 
finis 129, 1. 408, 6. 490, 7. 
13, 7. 569, 4. 719, 8. 
33, 3. $42, 13. 909, 2 


fFnitimi 460, 1 


figitimum 336, 12 
finitis 80, 2. 863, 6 
finium 432, 12 
finxerunt 546, 7 
finxiſſe 770, 8 
firmaret 273, 2 
wang 381, 11 
rmo 470, 3 
firmus 428, 2. 705 12. $07, 6 
fis 412, 1. $71, 1 
fiſtula 72, 6. 321, f. 364, 8. 
, 410, 4 
fixa 386, 5 
fixe 447, 5 ; 
fixis 724, 5 
fixum 667, 2. 800, 12 
Flacci 615, 2 
Flacco 478, 2 
Flagellis 442, 5. $21, It 
Flagello 543, 3+ $40, 3 


flagitat 678, 4 

flagitio 270, b 

ſtagitium 403, 14. 680, q 
flagito 226, 6 


 flagrans 98, 4 


flagrantia, al. 805 
flagrantis 302, 8 
flagres 451, 1 

flagret 354, 13 

flamina 321, 


flamma 67, 3. 104, 7. 


8. $30, 3. 490, 4. 566 
568, 6 | 
flamme 406, 
COS 338, 


'7 446, 2, 368, 
Pn 8 10. 8 * 
flava — 10 15 ; 

flavæ 165, 2 

fla vam 23. is 

flavi 575, 1 

flavo 37%» 7 

flavos 483, 7 

flavum 10, 3. 35, 6 

flavus 161, 3 

flebili 368, 

flebilibus . 6 

flebilior 95, 5 

flebilis 95, 4. 882, 9 
flebiliter 499, 5 

flebis 98, 1 

flebit 23, 6. 617, 8 

flebo 455, 2 

fleQere 284, 1, 363, A 

flecti 887, rx 


flectis 232, 1 


flentibus 569, 8. 880, 12 
flentis 808, 2 

flere 719, 7. 881, 1 

fles 281, 3 

fleturam 440, 10 

flevere 186, 5 

flevit 476, 3 


* prepr. 752, 1. 856, 
kore 21, 5. 333, 3. 404, 6 


* 877, 10 

florente juventa 88a, 1 

flores 10, 2. 160, 7. 285, 3. 
348, 12. 749, 10. 837, 4 

484, 10 

floribus 192, 3. 30a, 2. 365 
4 843, 1 

florum 347, 9 

flos 308, 7 G 

fluat 478, 10 

fluctibus 5, 2. 111, 2. 2 


Fe 5 735,5. 
x3 fluctus 


465, 4. 


— 


fluctes 60. 1. 349, 10 
fluentem 464, 9 
fluenti 384, 3 
fluere 605, 6 , 
flueret 545, 7 8 
fluit 797, 3 
fluitantia 6 4, 2 
fluitem $17, 9 
flumen 192, 1. 187, 1. 423 
6. 584, 2. 642, 7. 660, 
874, 8 - 
flumina 38, 4. 128, 4. 153, 
5. 391, 8. 474, 3+ 511, 
12. 78% 4. $54, 6 
flamine 207, 4. 510, 12 
fluminis 84, 4. 356, 3 
— 50, 6 
uvi 409, 3 
fluviis 56 4. 167, 6 
fluvics 643, 11, 13 . 
fluunt 726, 9 
floxit 277, 4+ 4577 7 
focalia 662, 5 
ſocis 786, 4 
foco 38, 5 
ſocum 434, 8 
focus 749, * 
fodiat 757, 2 
fecunda 277, 1. 330, 6. 666, 
2. 68s, 1 
feecundi 676, 6 750, 5 
feaeda 274, 4- 4. 664, 3 
ſœdera 830, 1 
fœdere 335, 7 
ſœdis 269, 2 
ſœdo 8 82, 11. 907, 4 
fedum 6 50, 2 
ſcedos y45, 6 
femina 365, 1. 408, 8 
famine 462, 2 
ſœminis 64, 4+ 1985 I 
fenerator 437, 1 
ſenore 430, 4. 518, 5. 73, 
3 910, 
fenum habet in cornu 547, 12 
ſæta 344, 3 
fætus 38, 1. 499, 2 
Foliam 47> 
foliis 92, 6. 185, 5. 315, 1. 
373» 3. 566, 9. 649, 9 
- Yan, 3. $77, 8 
follibus 546, 8 
fomenta 468, 14. 512, 12. 
749, 7+ 744, 10 
ſons 302, 1. 2 2. 797, 1. 
807, 4 900, 3 
fonte 277, 3. 877, 1 
Fonteius 559, 9 
fontem 231, 1 | 
fontes 433,5. 682, x 


1 N D E X 


N. n 101, 1. 260% 4 793, 


fonticu' o 510, 13 
fontis 743, 6 


fontium 303, 4. 419, 1 
foramine pauco 891, 1 


' foras 787, 1. 762, 9 


fore, i. januã 514, 4 
ſore 309, 7 


573,8 . 648, 5 , 853, 6 
forenſes 804 6 


forenſis 760, 


fores 291, 3. 309 2 

foret 250 4. 397, 2. 471, 4. 
* 2. 524, 4. 544, & 
564, 4. 609, 7 

_— 342, 8. 663, 5 710, 


fori Goz, 62 3, 2 ; 
forma 163, 5. 478, 124 796, 4 
formabat 554, 9 


forme 478, 5. 707, 11.893, 


9 
formam 746, 6. 755˙ 6 
formandæ 338, 3 
formare 883, 1 
formas 126, 3. 649, 1 
formaſti 41, 3 
format $41, 10. 881, 7 
formet goo, 1 
Formiani $5, 2 
Formiarum 314, 6 
formica 5808, 13 
fortnidare 312, 7. $16, 5 
formidat 904, 6 
formidatam 8 54, 14 
formidatus 276, 5 
formidet 9083, 10 
formidine 709, 8. 752, 4. 

800, I. $44, 4+ $70, 
formido verb. 586, 3. $22, 9 
formidoloſis 448, 11 
\ formidoloſus 221, 4 
formis 625, 3 
formoſa 413, 1. 873, 4 
formoſus 541, 9+ 573, 4 
formula 643, 1 
fornice 4*0, 5. 521, 1 
fornix 788, 8 


foro 551. 1. 684, 10. 764, 3 


\ fors 506, 1. 574, 15. 618, 


7. 693, 2 
forſan 111, 7. 217, 11 


forſit 574, 10 


forte 605, 6. 762, 4 

1 614, 12. 635, 2. 684, 
3 691, 14. 771, 4 

fortes 33, 2. 216, 3. 378, 11. 
4517, 8. 583, 2. 637, 3 


ſorti 427, 10. 567, 7. 858, | 


477. = Seb 1. 


1. 673, 3. 658, 8 


fortia 637, 4 


fortibus 8 

fortior 256, 2 

fortis 25, 1. 141, 6. 190, Gin 
270, 9. 370, 7+ 381, 3. 41, 
$. 535, J. 699 6. 710% 4. 


754, 10. 764, 1. 795,6 
fortiſſima 513, 1 » ! 


fortiter 60, 1. 642, 12.79% . 


fortium 394, 3 


fort ùs 601, 7. 787, 2 


fort uitum 213, 1 


fortuna 32, 6. 119, f. 129, * 
140, 2. 256, 3. 35% 7+ 
382, 9. 418, 4. 441, 4. 
595, 10 636, 3. 770, 6. 
719; 9. 778, 4. 838, 10. 
848, 6. $90, 10 

fortunz 147, 1. 697, 1 
7. 764, 9. 781, 1» 331, 6 

fortunam 350, 15- 705, 9. 
721, 3. 769, 8. 884, 3 


fortunarum 881, $ 


fortunas 745, 8 
fortunatam 777, 10 
fortunati 506, 3 


- fortunatius whe 


fortunatum 756, 10 
fortunaverit 778, 6 
fortunis 88 7, 11 


forum 370, 7. 437, 3. 956, 
5. 579, 1. 753» 2 758, 
4. 800, 5. 819, 1 

foſſa 643, 15 

feſſam 588, 14 

foſſor 318, 3 


foveam 799, 13. 913, 8 


fracta 176, 1. 614, 10. 64 


6. 720, 12 
fractis 207, 1. $74, 10 
fracto 803, 5 
fractos 4 5. 6 . 
fractus 250, 6. 5c6, 4 
fræna 422, 1 
frænato 792, 8 
frænis 37 5. 513, 6. 709, 5. 
741, 2 
frænum 778, 9. ' 
tragilem 16. 8. 248, 6 
fragili 331, 9. 620, 3 
fragilis 590, 3 
fragrantia oſcula 797, 4 
frangas 786, 2 
frangat 132, 4. 720, 3 
frangatur 529, 5 


frangere 93, 4. 349, 3-914» 9 
frangit 465, $ | 
frater 103, 5. 4904 14+ 7577 4+ 

814, 5+ zes, 15. 900 7 
fraterua 


730% 


VocanvuloruM OmNiuM 


fraterna 87, 5 6 
fraternæ 457. 6 
fraternis 770, 8. $12, 13 


fraterno 683, 13 
fraternum 745. 9 
fratre G11, 7. 787, 4 
fratrem 739, 4 


fratres 15, . 166, $- 263, 3 
fr atrum Ya 62060. 9. $12, 


fraudatis 380, 6 
fraude 18, 11. 232, 4. $00, 3 
fraudem 111, 7, $41, 4 
fraudes 347, 7 
fraudibus $00, 10 
fraudis 403, I 
fraudulento 252, 5 
fraxinos 341, 5 | 
fregerit 437, 6, 540, 12 
fregi 175, 2 ' 
fretziſſe 29g, t 
frementem 417, 3 
frementes 462, 7 
fremitum 347, 3 
frenis, v. frenis 
frequens 132, 2. 422,6. 243,2 
frequentes 498, 7. 659, 4 
frequentia 641, 5 
freta 17, 6. 62, 4. 742, 4 
fretis 126, 7. 177, 4 
freto 461, 7 
fricti ciceris $94, 9 
frigida 474, 2. 666, 5. 744, 
10. 792, 4 3 
frigidas 282, 2 
frigidior 797, 2 
frigido 5, 12 
frigidum 260, 1 
frigidus 698, 1. 914, 1 
frigora 392, 5. 697, 9 
frigore 512, 10. 618, 10. 80g, 
10 
frigoribus 330, 4 
frigus 38, 5. 303, 1. 517, 4- 
$32 1. 77/9, Bo7, 12 
fronde 259, 3+ 369, 10. 814, 
6. 840, 4 
frondes 99. 3. 318, 2 
frondere = 11 
ndi 30, 2 
frondibus 78, 1. 788, 15 
frondis 381, 8 
frons 302, 4. 564, 4 
fronte 125, 5. 168, 6. 371, 7, 
473, 1. $37, 4. 702, 4 
atem 3 54, 8. 458, 4. 564,6 
ontibus 514, 1 
frontis 636, 2.721, 2: 441,2 
frontium 6, 4 


' frutibus 780, 1 
fructus 525, 3 


fugiam 731, 1. 769, 2 


fruaris 869, 12 


fruendi 747, 1 


frueris 780, 2 


frugaliter 553 7 

fruge 330, 4. 796, 10 

fruges 334, 5. 392,7 412. 
3$, 4. 783, 6 


frugi 535, 5» * 10, 14. 
7 12. 


703, 3. 7 891, 8 
Eee e 


frugis $17, 8. 902, 12 
frugum 390, 9. 498, 12 


frui 121, 1- 


fruitur 24, 1 8 

frumenta 801, 8. 842, 12 
867, 2 

frumenti 510, 2. 647, . 649, 
2. 764, 1. 762, 8. 793, 1 

fruſta 700, 12 

fruſtis, v. cruſtis, 

fruticeto 301, 6 

fucatus 471, 1 

fucis 525 7 

fuco 270, 5 

fucum 773» 12 

fudit 843, 5. 903, IT 

fuerat 9, 6 

Fuſidius 518, 4 


 foga 360, 2. 486, 14. 701, 8. 


811, 4+ 857, 6. 875 9 
fugacem 246, 10. 712, 9 
fugeces 150, 4. 204, 2. 3903 
fuge 201, 4. 396, 1 
fugam 175, 4. 200, 1. 754 

9. 762, 6 
fugas nomen $41, 3 
fugat 382, 3. 847, 8. 914, 10 
fugatis 379, 10 
fugato 819, 5 

ugax 160, 5 168, 7 
fuge 39, 6. 166, 4. $47, 12» 

774, . 824. — 
fuge ſuſpicari 166, 4 
fugere 870, 7 
fugere 728, 1 


* fugerem 553, 6 


fugeres $66, 10 

fugeret 32, 3 - 

fugerit 48, 1. 156, 7. $52, 
14. 684, 8. 697, 4 

fugi 799, 9 


fagienda 524, 18. $40, 10 

fugiendam 529, 9 

fugiens 348,9 357, 2. 822, 
I. 531, 3. 728, 6. 7711 


fugient 393, 3 
fugiente 185, 9. 248, 2. 796, 


fugientes 301, 4. 518, 8 
 fugithrla 15 rt, $278 
fotzientum 316, 4 
fogis 66, 1. 323, 2+ 85, 1 


* 


fugimus 722, 2 
fugio $0, We... ö 
fugis 4/1, 6. 538, x 
fugiſſet 565, 4 


* 191, f. 283, 5. 836, 2. 


I, J- 


439» 4- 449» 5- 459, 7 
fugitivus . 171716 
fugito 814, 11 | 
fugiunt 52, 1. 848, 5. 913, 4 
fulgens 195, 4+ 254, 4 
fulgent 214, 3 
ulgente 502, I. 572, 3 
fulgentem 312, 5 


fulgentes 2.5 352, 10 


fulgentia 31, 

fulges 405, 7 
folget 247, 2 
fulgor 150, 4 


fulgore $28, 11. $35, 4 3 


fulgoribus 621, 7 


fulmina 19, 12, 56, 4. 189, 8 


fulminantis 250, 5 
fulmine 262, 4. 265, 6 
fulmineo'g10, 4 
fulminis 275, 4 l 
fulta 525, 12 

fultum 535, 4 

fultura nom ſubſt, 657, 15 
fulve 379, 2. 3 
5 711, 2 | 

ulvus 371, 10. 4 

— 717, 8 * 4 
fumat 317, 6 
2 274, 4+ 566, 8. 679, 7. 

4 
fumo * 63 55 4 by 


fumam 286, 4. 384, + 4, 


6. 795, 2. 88 
funali 342, 7 


functos 423. 10 

functum 229, 1 

functus 186, 1. $92, 7 
Fundani 605, 5. 715, 4 
fundata 795, 9 

funde 178, 5 

fundens 118, 3 E 


554 


+ Funder 264, s £95 95540 
fundi 442, 7- 691, 10. 839, " 


fundis 492, 1 
funditùs 69, 10 
fundo 2911 1 
Fundus 560, 2 
XX 4 


1 


» 7 


fugit præterit. 89, 9. 109, 6. | 
216, 6. 251, 4. 414, 4» 


fond um 


\ 


fondum 523, 5 


+ fundus 54, 3. 242, 6 68g, 10. 


740, 2. 796, 1. $07, 6 
fune 705, 6 1 
funebre 324, 2 
funebres 445, 8 
funem 77 5, 4- £5, 9 913. 10 
funera 37, 1 63, 8. 420, 1. 

574, 4. $61, 2 
funeratus 286, 1 : 
ſunere 237, 5-90, 16 
funeri 307, 8 
funeribus 255 4 
funeſto 769, 1 
fungar, wice cotis $99, 10 
fingi munere amici 770, 5 
fungis 672, 8 
fungitur 702, 2 
funibus 6, 5. 441, 1 
funis 292, 5 
funus 139, 7.227, 2. 458, 5. 

691, 7 
fur 540, 2. 544, 3. 554, 14+ 

590, 3 709, 3 


2 708, 11. 773, 9 
urcifer 705, 8 


furem 798, 13 

furens 58. 6 

ſurentem 70, 5. 606, 6. 777,6 

furenti 708, 11 

furere 180, 3. 469, 8. 642, 10 

Fares 512, 7. 586, 3. $38, 3 

furie 109, 3 

furiale 296, 3 

fariam 65r, 2 

furiare 98, 5 

furiarum 591, 1 

faribundus 773. 3 

furibus 756, 7 

furiis 650, 11 

furioſa 214, $5. 668, 4 

furioſe 636, 9 

furiofius 537, 10 

furioſus 656, 9. 658, 7 

furis, verb. 687, 10. 7c 6, : 

Furit 65, 9+ 354, 10. 914, 

Furius 68g, 11 

furni 611, 8 

furno 547, 15 

furnos 777, 9 

furor 422, 8. 451, 12. 457, 
1. 741. 1. 862, 3 

furore 348, 4 


furta g41, 6. 680, 6 
furtim 88, 2. =D 9. 590, 7. 
662, 6. 726, 4. 773, 10 

fortis 552, 8. 652, 3 


furtiva 743, 4 


fortivæ 785, 8 

furtivis 744, 4 

furto 43. 2. 767, . 

fartum 538, 9. 799, 9 

ſurvæ 200, 5 

furvum 36. 2 

Fuſce 88, 8 

Fuſcum 770, 5 

Fuſcus 597, 6. 611, 5. 700, 9 
Fuſilius, v. Fuſidius 

Fußus 643, 16 

tue 543, 1. 878, 11.649, 7 
fuſtes 280, 4 s 

fuſtibus 539. 4 

fuſtis $44, 4 0 

fuſum 456, a. 641, 2 


G. 


Abiis 777, 3. 830, 2. 


336, 3 
Gabios 792, 4 
Gades 179, 1 
Gadibus 156, 3 
Galatea 346, 5 
Galba 522, 5 
galez 12, 9 
galeam 63, 9 
Galeſi 171, 8 
Galli 462, 8 
galli cantus 506, 9 
Gallica 35, 4 
Gallicæ 420, 1 
Gallicis 312, 10 
Gallina prepr. 697, 8 
gallina 624, 4. 672, 6 
Gallis 528, 11 
Galloni 627, 7 
Gallos 614, 10 
Ganymede 375, 7 
Gargani 185, 4 
Garganum $50, 1 
Gargilius 788, 3 
garo 718, 4 
garrire 605, 4 
garriret $92, 12 
garrit 700, 3 


garrulus 546, 1. 594, 5. 690, 


7,814, 11 
gaude 476, 7. 753, 12 


- gaudeat 99, 2. 197, 6. 655, 


8. 753, 5 
gaudens 304, 5. 658, 8 
gaudent 658, 2 
9 4, 6. 691, 11. 


764, 1 
viele 430, 3 606, 1. 
$63, 9 


* - 


gaudentis $6x, 6 g 


gaudere 512, 2. 768, 1. 769,6 


oy 101, 2. 395,5 $513 4+ 
664, 6. 719, 10. 860, 2 

gaudet 20, 3. 129, 6. 277 8. 
318, 3. 432, 9. 615, 10. 
702, 3. 703, 6, 28, 1. 
887, 10 

gaudetis * 2 | 

gaudia 278, 6. 411, 7. 561, 
7 Sr, 6 $03, 9. 848, 3 

gaudiis 406, 8 

gaviſa 839. 4 

zauſape 714, 6 

bazæ 215, 4 

gazis 113, 2 

gelida 182, 7. 667, 2. 719, 
9. 791, 4 

ge id co, 4 

gelidam 867, 10 . 

gelidi 883, 4 ; 18 

gelido 50, 2. 86, 3 

relidos 302, 6 

gelidum 6, 5. 384, 11 

gelidus 817, 3 

Geloni 237» 3 

Ge:onos 187, 3. 261, 2 

gelu 38, 3 

gemant 60, 5 

ge melli 770, 7 

gen el um 660, 10 

gemens 40g 5 

gemeat!s 236, 7 

geminant 68, 3 

geminentur $74, 3 

geminis 392, 1 

gemino 885, 8 

peminorum 812, 11 

geminus 35, 7 


gemis $24, 4 | 


gemit 792, 2 
semmas 337, 9. 868, 6 
gemmis 215, 2. 7537 11 
gene 405, 2 
penas 58, 1. 365, 6 
Genaunos 416, 5 
gener 454, 11. 524, 1. 68857 
gene rat 90, 3 
generatur 50, 13 
genere 507, 3 
generi $26, 4 
generolz 674, 4 | 
generoſior 240, 5. 570, 1 
generoſis 57, . 
generoſius 141, 1 
— 79% 6 
generum 165, 1 
genialis IcAu 732, 10 
gevibus 93, 2+ my 
genibus minor 7833 

beni 


VocaBvuloORuUuM OnNI1UM. 


genis 413, 6 ud 

genitalis 497, 10 —— 

genitis 336, 4 | 

genitor 107, f. $64, 6 

genitricet 650, 8 

genium 316, 1. 767, 9, 843,3 

genius $59, 1. 891, 8 

gens 381, 3. 430, 2+ 616, 10 

gens humana 18, 9 

gente 161, 8. 666, 2. 683, 12 

gentes 9, 1. 141, 6. 200, 4 

genti 63, 9 486, 11. 500, 9 

gentibus 18, 11. 18, 1 

gentis 55, 3: 65, 4+ 333, 2 

genua 472, 6 

genuit 293, 1. 823, 1 

genus, 1. nobilitas 683, 5+ 

» 755, 6 

genus 9 5. 12, 6. 18, 10. 6r, 
4. 165, 3. 207, 5. 229, 1. 
277, 2. 314,4 319, 3,393, 
7. 416, 5. 441, 4+ 444» 2+ 
516, 2. 536, 4 $547» 2. 
550, 5- 563, 7. 688, 4 

gerat 514, 8 

gerentem 377, 6 

gerere 645, 6. 768, 1. 806, 2 

geret 382, 5 

geri $39, 1 

geris 275, 1. 325, 7 

Germania 384, 12. 481, 3 

germinat 485, 1 

gerulis 860, 15 

Geryonem 206, I 

geſſerit 26, 3 

geſſi 684, 2 

geſta 642, 6 

geſtæ 878, 8 

geſtans 132, 6 

geſtare 657, 7 

geftas res 743, 3 

geſtat 36, 2. $25, 7 s 

geſtiens 255, 6 

geſtiet 547, 15 

geſtio 313, 10 

geſtis 411, 1. $24, 5 

| geſtit 731, 6. $47, 1. $37, 7 

Get 334, 3. 423, 3 

Getulz 322, 1 

Getulas 236, $ 

Getulo 868, 7 

Getulus 93, 4 

giganteo 240, 2 

gigantum 232, 6 

gigas 220, 10 

glacies 18 5, 2 

glaciet 293, 2 

gladiatorum 646, 10 

gladio ignem ſcrutare 654, 9 

lande 676, 2 


- grandia 27, 2. 


glandem 539, 3 
glauco 583, 8 


5 gle bas 280, 2. 789, 10 


glevie 486, 3 
glomos 78 5, 8 g 
gloria 78, 4. 342, 2. 572, 3. 
653, 13. 811, 2. 347, 3 
gloriantis 469, 7 | 
Glycetæ $0, 3. 116, 2, 125, 
3. 322, 7 
Glyconis 727, .% 
Snati $34, 9 
gnatia 508, 4 
gnaviter 726, 10 
gnavum 816, 2 
gaavus 753, 13 
Gnidi, v, Cnidi 
Gnoſſii 64, 6 
Gorgonius 520, 2. 
Gracchus $62, 2 
gracilis 23, 1 | 
gradu 130, 2, 574, 1 
gradum 17, 7. 19, $ 
greeca 83, 2, 602, 5. 896, 1. 
898, 4 
grzcari 622, 6 | 
Gizcia 63, 4. 385, 2 736, 


352, 


9. $44, 
Sræcis 609, 5. 868, 6. $45, 


3. 856, 7 

Greco 338, 6. 877, 1 

Grezcorum 556, 5. 604, 
$31, 2 

Græcos 604, 1 1 

Grecus 68 5, 1. 648, 5 


5˙ 


Orais 466, 2 


Graie# 218, 6 


Graiis 164, 6. 329, 5 848, 
17. 901, 5. bis, 

Oraiorum 394, 4 

gramina 365, 11. 391, 5 

gramine 159, 6. 284, 2. 410, 
3+ 433» 2+ 887, 10 

graminis 65, 12 

grammaticas ee 3 

grammatici 879, 1 

granaria 510, 10 

grande 149, 10. 219, 6. 323, 
6. 617, 11. 63257 

grandes 633, 6. 879, 3 

grandi 473, 10. 54 ,1.651 6 

58, 13. $68, 

5. 875, 5 

grandine 242, 5 

grandinis 8, 2 

grandis natu 764, 4 

grando 768, 4 

granym $ 

graſlare 42 to 

grata manu 778, 7 


grata 20, 1. 64, 3. 80, 


118, 5. = 4. 126, K. 
295, 1. 3099s 3 Ts 
407, 7. 498, 6. 24 * 
grat® 354, 5. 388, 8 
gratarum 44, 9 
gratras 905, 4 
grate $70, 11 
gratia 32, 5, 392» I» $77» 
2.745, 3. 747, & 756, 10. 
$12, 11, $78, 4. 908, 7 
gratiæ 21. 1. 117, 1. 328, I. 
428, 10 


* 


- gratior 383, 7. 633, 5.7723 12 | 
- gratifſina 564, 3 


gratiſſimos 865, 15 

grato 23, 3. 296, 9 | 

tratum 130, 1. 251, 8. 460, 
3. 693, 4 | 

gratus 40, 6. 45, 2. $3» Zo 
289, 1. 6353 6. $52, 7 

gravat $55, 4 

gravatus 408, 1 b 

grave 9, 1. 331, 1. 407» 10. 
416, 9. 713, 5. $78, 2 

gravem 26, 4. 76, 2. 167, G& 
z08, 8. 673, 2. 903, 3 * 

graves 11, 2. 21, 2, 147, Is 
253% 1. 399, 4. 401, 3. 
469, 12 $27, 10 

graves Principum amicitias 
147, 1 : = = 

gravi 56, 2. 64, f. 69, 7. 
230, 7. 430, 2. 443, 3. 
407, 3. 581, 5. $81, 9 

gravibus 267, 3. $74, 4 

gravida 88, 7, 718, 4 

gravior $95, 3 

graviore 189, 6 | 

gravis 388, 4. 427, 2. 470, 
5. 5c6, 3. 557, 3. 680, 

29 784. 6. 837, 7 

gravitate 607, 1. $34, 3. 892, 

gravius 5243, 8. 593, 4 

grege 139, 8. 301, 5. 355, 1. 
484, 3 540, 6. 747,40 

gregem 436, 20 

greges 218, 1. 239, 4+ 432, 4 

gregi 96, 4 | 

gregis 302, 8. 771, 4 

grex 4 5 6. 642, 13. 744. 3 

Groſpne 215, 2 

Groſpho 782, 6. 

Groſphus 983, 1 

gruem 433, 13 

gruis 721, 5 

gula 626, 8. 758, 2 

gvle 222, 5 - . 

gurges 153, 5 

guſtaremus 72%, ]m 

Conn . guſtarit 


— . — — 3 
8 A N 
r 2 — "OI Wa. a 
£5 — 


P ng rl», 


—— — 


1 
x 


; 
* 
\ 
{ 
4 
| 
N 
4 
4 1 
"+ 
Y 
. 


| 
i! 
S 

£ 


guſtarit 689, 13 

guſtet 683, 11 95 
guttur 437, 8 2 
 gutturi 496, 3 

guttus 479, é ͤyyß 

Gyas 220, 10, 265, 1 
Gygen 282, 1 

Gyges 168, 10 


emo 695, 2 
8 H. 


] Abena 792, 7 © 
habene $57, 3 
abilis 322, 3 ; 


habitabilis 415, 10 
ha itanda 482, 5 
habitare 587, 6 
habitatum 786, 4 f 
habitu 907, 13. 708, 9 
habitum 681, 9. 88x, $ 
habitus 650, 13 

Hemo co, 2 

Hemoniz v. AEmonie 
hereat 890 4 

hzredem $68, 2 

hæredes 587, 5. 646, 9 647,6 
herd: 330, 2 

hæredis 397, 5. 646, 9. 647, 6 
hærentes 656, 7 

h#rentem 74,6. 123, 5. 606, 5 
he@eren 3 627%) 4 

hercre 438, 4 


heres, nomen 161, $5. 209, 1. 


225, 3. 636, 9. 649, 17. 
651, 6.12 687, 1. 690, 3. 
691, J- 868, 1. 869, 5 

heres verb 705, 12 

beret 533, 8. 663, 4. 833, 4 

bæßtt q, 

Halyatrici 313, 5 

o 684, 8 

hamum 765, 15. 799, 14 

hane 528, 11. 538. 6. 547, 1 

Hannibal v. Annibal 

harpyiis 626, 8 

harom 208, 4 

has 436, 6 

haſta 245, 4 

haſtas 64, 6 

haud 429, 4 509, 2+ 537, 7. 
551, 3. 557» 5. 577, 13 
615, 1. 634, 1 ' 

hand ita pridem 627, 6 

haud male 763, 6 

haud unquam 709, 8 

haurire 510, 9. $25, 3+ 682, 2 

havrit 511, 3 


hauſtus 743) 6 


- Heligonis 50, 1 


IN D © -:X: 


” Mk 99, 4 | 
Hebrum 340, 9 


Hebrus 742, 3. 790, 


' Hecaten 589, 5 < 


Hector 164, N. 401, 3 
Hectora 583, 3 
Hectoreis 252, 9 


— 


Hectorem 488, 7 


hedera 99, 1. 477, 5 
hederæ 6, 4. 405, 6. 744, 9 


' hederis 138, 4 


Helenæ 15, 2. 490, 13 
Helenam 62, 5. 540, 3 
Helene 400, 8 

Helicona 8 51, 5 
Helicone $99, 2 


Heliodorus 556, 8 | 
Hellade 665, 1 
hellebori 646, 7 


| helleboro $65, 12 
| herba 436, 2. 450, 3. 674, 2. 


773, 4+ 789, 866, 9, 10 
herbæ 763, 8 


herbas 445, 11. 888, 8, 591, 5 
herbis 33 4+ 371, 5+ 438, 4+ 
679, 2. 774, 7+ 780, 7 
herboſo 317, 7 
Hercule 693, 4 709, 3. 7952 

Herculea 195, 2 

Hercule n 381. 12 

Hercules 250,8 398, 1. 490,2 
Hercu'ens labor 19, 8 


Herculs 204, IT, 385, 10. 
439, 7+ 324 
here 663, nts 


heri, nom. 732, 8 


- herile 350, 3 


heriles 856, 6 

herilis 508, 5 

Hermogenes 542, 2. 593 8. 
602, 3 

Hermogenis 550, 12. 611, 2 

heroa 49, 1 

heroas 633, 4 

Herodis 868, 10 

heres 655, 6 881, 13. 896. 10 

herum 228, 7. 6 6, 6. 796, 2 

herus 715, 1. 8, 1 

Heſperia 136, 1 

Heſperiæ 153, 4. 222, 1. 275, 
4. 385, 12 

Heſperiis 111, 2 

Heſperio 422, 7 

heſterna 701, 18 

heſternis 632, 2 

Hetruſca 480, 2. 484, 6 

Hetruſci 608, 7 

Hetruſco 10, 4 


| Hetruſcos 569, 5 


. : 


„ 7 1 


—— 33 5 4095 9 
hiantem $25, 13. 687, = * 
hiatu 884, 4 

hiberna v. byberna, Kc. 
hiet 625, 5 © © 

hilarem $16, 6 


 bilaris'$69; 7 


hillis 678, .3 py 

hinnitum 218, 2 

hinnuleo gs, 1 

Hippolyten 283, 50 
Hippolytum 39% 30 

hireinis 546, 8 | 
hircum 520, 2. 552, 6. 892, 3 
hircus 470, 5. 483, 8 
Hirpine 191, 2 


 hirſutis 470, 


hirtum 744, 

hirudo 12 

hirundige e prima 7617, 3 

Hiſpana 304, 3 

Hiſpanæ 279, 1 

hiſpidam 404, 5 

hiſpidos 184, 1 

hiſtorias 284, 7: 838, 4 

hiſtoriis 195, 6 

* genus, pro. hujus generĩs 
97 

hoc, pro ideo $19, 3. 538, $ 

hodieque 845, 2 - | 

hodiernz 393, 1 

had: 242, 1. 347, 2 

hedilia 72, 5 

bhœdo 302, 3. 635, 8 

hedum 21, 7 

hædus 317, 3. 436, 5 

Homero 606, 

Homerus 399, 2. $18, 6. $57, 
T. $78, 9. 904, 1. 908, 4 


' homicidam 438, 7 


hominem 395, 2. 596, 2. 957, 
11. 665, 3. 799, 11 

homines 541, 8. 694, 2. 699, 
11. 801, f. 739, 1. 905, Js 


907, 3 

homini 19, 7. 199, 8. 531, 2+ 
631, 1. $06, 5 

hominis 671, 8. 681, 9. 7449 

hominum 41, 2+ 50, 10. $11, 
4. $33» 6. $51, 9+ 595» Js 
706, . 737, 6. 791, * 
328, 5. 885, 3 


homo 521, 1. ooh 1. 560, 1. 


$73» 2+ 882, 5. 71, 11. 
914, 5 
honeſta 643, 14. 770, 4 
honeſtæ 225, 5. 897, 2 
honeftas $43, $ 
horeſRe 704, 6. $32, 7 


Yo ane OM tun. | 4 


hdneftis donis 8 38, 9. 
honeſtis rebus 739, 5 
honeſto 891, 11 
honeſtos 9% $77s 10. ubi adit leg. 
onuſtos 
honeſtum 403, 5. $34» $, 
$75, 9- $12, 4 ! 
honor 489, 4. 50 5 9: 655, 7, 
799, 2. 908. 33 
honoratum 882, 5 
honoratus 73% 5 
honore 847, 9. $64, 4+ 878, 6 
honorem 30, 3. 231, fl. 467, 
9. 548, % 571, 8, 594, 10 
837, 3 
honores 51, 2+ 107, 4. 149, 
6. 237, 8. 289,871 
710, 3. 829, 1. $62, 1 
honores, i. fructos 683, 10 
honori 887, 15 | 
honoribus 4,3. 247 2+ 570, 10 
honor $94, 3 
honorum 73, 4. 475, 7 
3 192, 3. 576, 10. $19, 
878. 4 
— 40, 4. 217, 12+ 302, 9. 
357 6, 392, 4. 545, 5. 
546, 4. 558, 2. 21 
oræ 221, 5.288, 9. 506 
$17, 9. 867, 13 
horam 697, 11. 712, 6. 732, 
23 10. 764, 2. 778, 
899, 8 


horas 199, 9. 704, 4+ $48, 4 
Horati, genit. 391, 4 
Horatius 787, 2 


boris 50, 1a. 698, 12. 79% 


horna 330, 3. 435,1. 701, 1 
horrea 868, 3 


horreis 312, 2. 411, 4 

horrenda 254, 6 

horrendam 417, 7. 669, 10 

horrendas 588, 12 

hortendus 688, 3 

horrentia 614, 9 

horreo 4, 4. p53 3 

horres 683, | 

horreſcis 188, 3 

horret 43 1, 2. 446, 6. 763, 5. 
806, 8. $09, 11. 811, 5 

horribil 113, 4.242, 8.5641, 3 

96, 2. 128, 5. 264, 2. 

337» 1. 384, 12 

horridi 355, 2 

horridis 465, 3 

horridus 325, 9. 844, 7 

horruerim 591, 1 

hortaretur 553, 7 

hortari 8 58, 10 


hortatur 739, 8 


bert 549, 12. 79% é — 

buumo affigit 632, 3 3 Shoal 
| hymo@gh, 12. 58, 1 
"4 humum 248, 2. 


hortis 586, 5 
horto 405, 4+ 692; 4 
hcrtos 593, 1. — 


4 
hortus 692, 2 


hoſes 253, 7. 565, 5. 633,1. 


635, 5. 6715 N 362, 5. 
700, 7. 701, 20. 72% 1. 
761, 4. $65, 74 900 7 

hoſpitz 282, 5 

hoſpitale 491, 4 

hoſpitalem 160, 3 

boſpitem 338, 9 

hoſpites 169, 2. 463, 1 

baſpitibus 260, 12 

hoſpitii 500, 9 

hoſpitio 555 4 

hoſpitis 199. 3 


hoſte 774, 10. 794, 3 ' 
- * hoſtem-1a, 11, 396, 6. 501, 4 


1, 3. $62, 10 

es 3 1. 806, 2 
hoſt 858 
hoſtia 82 1 332, 2 
hoftibus 327 76, 70 
hoſticis 246, 2 
hoſticus 894, 3 
hoſtile 70, 1 | 
hoſtiles 448, 9 ꝶ -w 
hoſtili more $14j 4 
hoſtilium 462, 9 


hoſtis 288, 3. 454, 124 464, 
1. 616, 9 


hoſtium oo I, 268, 1. 347. 


1. 417, 2 


humana 512, 648, 1. 809, 


4. 903. 12 
humane 55, 3. A 2 
humanam 451, 8. 635, 6 
humane $60, 12 
 humagi volts 881, 1 
humanis rebus 719, 10 
humanos 255, 3. $88, 6 
humanum 444, 2 
humaſſe 654, 8 

humeri 876, 2 
humeris 202, 


567, 5. 693, 12 
humero 168, 8. 310, 5 © 
humeros 12, 2. 68, 5. 436, 5. 
321, 3 
humerum 87, 5. 324, 2 
humeſcit 699, 7 
humi 271, 6. 632, 3. $75, 6 
W 36 470, 10 
humilem 223, f. 8 
— 5 99, 8 


humili 341, 6, 360, 9. 93, 


. hydra 387, 11 


hyemat 6a3, 3 
. hyemes 47, >. Gow 190, 3. 


| Hymeitia 623, 1 I | * 


NF 4264, 4. 
404, 3. 43% 7+ 49% 8. 


humilis 142, 6. 29, 9 : | 


., 2 12. 
417, 12. . 

* 9. $69, 7.8995 wt 
hows Gu. | 


hunccine 598, 5 


Hyadas 17, 4 


Hyarbitam 820, 2 50 
hyberna 409, 4 . . 
hybernas 685, 1 
hyberno 666, 1 - » 
hybernum 477, 8. 584, 2 
hybernus 4 25 
hybrida, v —— 1 
Hydaſ 4. 74, 9 
hydram 328, 8 | | 
hydropicus 739, 3 x 4 
hydrops 156, 5 - Wes. 


242, 8. 772, 11 
hyemet $01, 7 
hyemis 99, 3 | 
W n 9 509, Gu ; 
79! . 
n 196, 2 


Hymettiz 224, 3 _— 
Hymetto 172, 4 5 - 
— 236, 9 


9 5 2 


2 * 
* 
X , 1 
. - 
b 4 ” 
"I . Fs 1 
* 


Acentem 141, 8. 31% 
jacentes 192, 8 £ ic 554 


580, 4 


jacere 433, 1. 459, 2 & 116d 


jaceret, penult, longs 2045 7 | 
Jacere, penult breui 58 ht. - 
Jacis 551, 6 $ £92 $57 
jactamus 797, 7 


Jactantibas N $ | 


jactantior 538, 6 | Lf 
jactat 10, 8. 52 5,9. 675, * | 


jactata 331, of 

jactatam 12.4, | 
jactatur 649, 16 ts 
jactatus 626, 5 0 f 
jactavetit 777, 11 

jactes 61, 4 

jactis 243, 2 

jaculamur 216, 3 

jaculari 301, 5 

Jaculator 463, 8 tet 
jaculatus 8, 3 7 4 q 
| jaculis 


A 
#4 * — — 


9 


jam, 92 5 deinceps 382, 7. 
— id of, pav 'd poſt 168, 3, 


5. 210, 1. 391, 1 
jambeis 895, 1 * 
jambis 67, 3. $60, 2 
iambo 879, 2 
jambos 70, 4. 475, 7. $20, 11 
iambus 894, 11 
ane 6944 1. 800, 7 
ah 296, 2. 707, 4 
Janitorem 306, 5 
janua 97, 4. 290, 11. 291, Fo 
529, 
Janum +98 6, 640, 5. 324, 
854, 
anus 729, 4 
— 18, 10 
apyga 16, 2 
Japyx 346, 11 
Jaſonem 439, 2 
Iber 237, 4 
Iberi 738, 4 
Iberia 445, 11 
Iberiæ 335, " 420, 2 
Ibericis 441, 
Ibetis 114, 5; 
ibrida 532, 1 
ibunt 615, 3 
Ibyci 307, $ 
Jeari 283, 
Icariis 57 2 
Icaro 236, 6 
Feci 113, 1. 780, 1 
icta 384, 1. 387, 5 
ictibus 97, 2 
icto 61 55 8 
iQu 286, 2. 310, 3 
ictum 223, 1. 229, 3. 390, © 6- 
iQtus 211, 6. 401, 6 * 
id 510, 1. 511, 7. 909, 6 
idque 550, 13 
Ida 334, 4 
Idæis 62, 5 
Idibus 437, 3. $76, 2 
Idomeneus 401, 3 
idonea 634, 11. 902, 5 
idoneum 363, 7 
idoneus 233, 2» 1 1. 750, 
7. 797, 1. 
Idus , 
jecur 57, . 98, 6. 265, 9. 
363, 7. 447, 3. 597, II. 
3 6. Os 14 
ne 440, 1 
Tunis 666, 6 
jezunis dentibus acer 858, 4 
jejunus 


Ignoſcis 


INDEX. 


igitur 513, 16. 651, 13 710,1 


ignara 153, 6. , 2. $42, 4 

ignarum 675, 6 

ignarvs 700, 5. 340, 8 

ignave $36, 2 a 

ignavi 557, 2 

ignavus 475 2 

igne 568, 8 

ignez 220,9 

igneam 71, 4 

igneas 251, 1 

ignem ſcrutare gladio 664, 9 

ignem 18, * 19, 1. 345, 10 

ignes 44. . 65, 1. 148, 4. 
255, 7. 371, 7. 417, 4+ 
643, 10, 12. 728, 6 ; 

igni 20, 3. 128, 1 

ignibus 58, 3. 104, 3.140, 4+ 
232, 7. 320, 2+ 451, 2 

ignis 66, 6. 69, 1. 265, 8. 476, 
5. 509, 6. 546, 9. 590, 

ignium 412, 4 | 

ignobile 590, 8 

ignobilis 85 57 3 

ignominioſa — 7 

3gnoras $32, 9 

ignorat 762, 1. 838, 3 

ig noratæ 89 5, 10 

ignores 783,3 

isnoro $79, 10 

ignoſcas 555, 2 

ignoſcat 637, 1 

ignoſcent 543,7 


| ignoſcere $65, 8 


ignoſces $98, 5 
70, 1 
ignoſco 532, 10 


ignota 439, 1. 573, 9+ B85, 5 
is voti 402, 2 

ignotis * 4 

ignoto 67, 7 


ignotos 570, 5. $72, 4 
ienotum 532, 9. 

ignotus 225, 3 

ignoviſſe 765, 10. 903, 6 
Iletdam $25, f. bis 

ilex 381, 7. 477,5- 796, 9 
ilia 433, 1. 716, 6. 725, 3 
* _ Prop. 289, 8. 397, 2+ 


mes 66, 6 

Iliacos 737, 2 

Iliacum carmen $34, 4 

Ilia 10, 7. 488, 6. 499, 8 

ilice 433, 1. 485, 3 

ilicem 303, 5 

ilices 331, 3- 465, 8 

iligna 676, 2 

Iho 44, 1. 66, 3. 319, 4. 
381,3. 466, 3 


imbuit 38, 11 


Ilion 251, 9 bis. 88. 476,6 


4 Ilionam 543» 17 


lies got, 3 + ii 
Ilithya 497, 8 

illabitur 250, 6 
illacrymabilem 205, E | 
illacrymabilis 402, 1 
illacrymare 691, 5 
illapſus 222, ne 
illaqueant 311, 

illecebris 892, 8 

ille pidè $37, 2 

illeverit 547, 14 

illidere 620, 3 

illigata 428, 11 

illigatum 105, 2 
illigaturum 439, 1 

illinc 649, 7 

illinere 559, 8 

illinet 760, 8 

illitum 400, 6 

illius, media longa 608, 3 
illota 681, 1 

illudere 719. 10 

illodit 643, 7 

illudo $55, 10 

illum ipſum 693, 3 

illuſi 712, 2 

illuſtrat 416, 1 

illuſtrem, verb. 693, 8 
illuſus 784, 9 

illutos 718, 10 

Illyricis 110. t 

ima 129, 2. 531, 1. 677, It 
3 546, 11. 590, 7. 762, 


imagines 458, 5. 494» 7 

imagini 96, 1 

imaginibus 577, 6 

imago 49. 4. 84, 6. 348, 8. 
669, 7 | 

imbecilla 632, 10 

imbecillus 706, 13 

imbelle 763, 12 

imbellem 379, 2 

imbelli 64, 4 

imbellis 27, 3. 246, 11. 428, 2 

imber 359, 3. 788, 16 

imberbes $38, x 

imberbis $87, 9 

imbre 777, 7 

imbres 31, 4, 184, 1, 366, 5. 
433» 7+ 672, 1. 793, Be 
$c7, 12 

imbrem 6435, 6 

imbri 568, 2 

imbribus 486, 2 

imbrium 346,. 1 

imbuerit 902, 2 


VocABULOARUn Ogi. 


imbuta 741, 8 6 
imbuti 752, 3 | 
imburum 450, 1 

imbutus $56, 7 
imi 717,5 509, 10 

imis 45, 1. 475, 1. 482, 
imitaberis $56, ũ ũ HH 
imitabile 820, 5 
imitabitur 640, 1. 875, 11 
imitandi 602, 2 

imitare 546, 10 WEI: 
imitaris 13, 2+ FAY 8 » 
imitata 654, 7. $50, 6. 
imitator 883. 9 
imitatorem 900, I2 
imitatores $20, 7 

imitatus 371, 7 

immane 680, 3 

immane quantum 102, 6 
immanem 262, 3 
immanes 416,10 
immanis 296, x 

immaturus 719,7 | 
immemor 6, 1. 65, 12. 225, 3 
immemorata $21, 10 
immenſum 50 9, 8 
immenſus 466, 7 
immerentes 453, I 
immerentis 199, 7. 45757. 
immeritam 74, 7 
immeritis 5 „6. 126,2 2475 
immeritos 657, 4 
immeritum 787, 9 
immeritus 274, 1. 639, 1 
immerfabilis 737, 8 
immetata 334, 4 

imminens 329, I 

imminente 20, 
imminentem 2409, 1 
imminentes 55,7 
imminvet 636, 4 
imminuit 280, & 
immiſcere 524, 13 
immiſerabilis 269, — 
immitia $74, 2 

immitis 167, 10 
immoderatus 690, 6 
immodicæ 58, 5 
immodulata 895, 11 
immolabitur 466, 13 
immolare 21, 6 | 
immolato 4c6, 1 

immolet 652, 10 
immoritur 766, 11 
immortalia 292, 3 
immortalis 913, 13 

ö mmunda $69, 13. — 7 
immundis 678, 2 
immundus 580, 6. 738, 3 
immunem 412, 10 739, 4 


immunis 333, 1 
imo 130, 2. 297, I. 468, 4 
$32, 7+ 90 
imos 241, 1. 593, . $56, 3 
impar 387, 1, 3325 661, 4+ 
7:3» 7 
impares 126, 2. 321, - 
imparibus 468, 15. 625, 3 
impariter $78, 10 
impavidi 65, 8 
impavidum 250, 7 
impedat 601, 2 
impediit 57%, 7 
. . a 
impellat 2 
impellit 881. 8 f 
impellunt 409, 2 
impenſis 822, 1 
impenſo 661, 1 
imperas 275, 1 
imperat 741, 2. 775 3 
imperet 501, 3. 617, 13 
imperĩ 11,6. w_ 
imperiis 393», 2. 418, 7» 709, 
6. 813, 
imperio 139, 7 · 262, 8. 
3. 312. 
imperioſa 691, 12 : 


267, 


 Iimperiofus 60, 7 7 


imperioſus 710, 1 

imperitare 6g, 7 

imperitarint 570, 2 

imperitas 709, 12 

imperito 655, 2 

imperium 132, 4. 240, 1. 
573, 8. 749» 2+. 783+ $ 


impermiſſa 278, 5 


 imperor 750, 5 


imperti 759, 3 
impetrat 842,9 


impetrato 7 6 


impetu 417, 1 
impetus 242, 4 92756. 376, 6 
impexa 650, 2 
impia 153, 3- 232, 6. 241, 3. 


437,5. 445,3. 481,3. 659, im 
_ 18, 6. 183, 6. 297, 4+ 


impiam = $ 
impias 335,9. 451, 4 
2 3 4 393, 1. 437, 
2. 728, 5. 88a, 7 

impingas 985, 2 
impio 222, 3. 380, 
impios 262, 2. 343, 5 
impium 102, 6 

implacidum 416, 5 
implent 674, 3 


implere 604, 5 


impleris, i, — I 


importunus 413, 7. 


be 826, 9 
implicata 445, 5 r 
implicitum 910 __ 
implorat 84a, 7 
imploravit 774, 5 
gay > 428, 5 
imponens 665, 4 
importes 784, 5 
importuna 313, 1. 212, 3 
importunas 586, 4 
byo, 34 

757» 4 . iT 
impoſita 70g, 8 
impoſitam 26s, 8. gr. 2 
impoſitas 416, 7. $54, 7 
impoſitum 559, 3 - 
im poſiturà 162, 4 
impoſitus 766, 2 
impoſuere 641, 
impoſuiſſe 263, 4 
impotens 143, . 152, 2. 359-3 
impotentia 486, 10 
impranſi 622, 2. 665, 5 
impranſus 994, 3 
impreſſit 38,7 
imprimat 697, 2 4 
imptimeret 69, 10 | 
improba 640, 3. 690, 1 
improbæ 339, 2 


improbaturum 

improbe 634, . 

improbo 290, 13 

improbus 3 3a, 2 725 6. 
684, 11. Ogg, 5. 7655 4. 
774, 13 

improviſa 200, + 755% 

imprudens $55, En 

impube 445» 3 

impubem 186, 3 4 

impudens 349. 5, hs 2. 

impudica 4 16,6 

impugaat $ * 

impulerit 2 

— 17.1 4 

7» 

impuns 59 I. 120, 4. 8 2. 
493, 1+. 749, 6. 843. 5 
863 7. 39 1, 8. .gob, 1 

impunitior 711, 11 

imputata 484, 10 

imum 883, 1. $86, f. 905, $ 

imus 875, 10 | 

in pro ad 125, 6. 371, 6 

in pro erga 378, 10 

in pro adverſus 27, 18. 
7+ 381, 12. 444, 4+ 
* .? 456, 20, 516 

620, 
Inackia 467, 3 


44 


=. 


i f 
14 
4 
4 
1 
11 
\ 
| 
ff x 
11 
by 
N 
= 
4 
» Ig 
1 
4 | 


: % 
* 
iv 
4 
L * 
7 £ = 
4 4 . 
„ - 
- - . 
. 
U * 


Wks 161. 6," 319, 1 wie 
inzquales 184, 3. 6995 5 
inæquali 733.3 

inæqualis 764 4 £ 

inæſtuet 468, 11 
inamareſcunt 712, 1 

inane 296,712; 444, 7- $28, 3. 

806, 10 

inanet 454. | * 657,5 
inaſem 917, 12 

Inani . 381, 3. 704, 3. 
;" 870, | 


Inania 89343 


inanis 622, 9 
inane $80, 10 
inarala 484, 9 © 


.- inarſit 439, 8 : 


inaudax 3235 2 
inauret en 


- Incantata 59 1, 5 


incaſtigatum 775, 1 
ineaute 909, 2 
incauti 91355 
incaufo ' 6: 
incedas 217, | 


 incedis * 47878 D 


incendia 25 3. 515 J. Bry, 
13.184773 
a 450, 2 


incendit 205, | Loa 
incertam 540, 5 


incerto 464, ö. 

incefths 35.9 b 3, 
wcettis , 1 

inceſſum 668, 1 

inceſto 249, 1 

inceſtos 278, e 3 

inceſtus 251, 10. 9148 a 

inchoare 22, 3 - 


incidatis $5, - 7 l 4 


| :ncidere 646, 9 84571 


incidete 789,7. 958, 2 
inciderit 6 mm . 
incidit 883, —— 


incipe 638, 5. 27 8. 4 
* 3 
— 513,9. 650, 5 


inc 1 


incipit 53583 6 0b, 5. 393, 4. 


| 542555, 8 


incitat, Epod. 8 
inclamst 598, 9 

iackinare 362, I 

welinet 836, 15 
ſudere 724, 3 
tuſ#4346, 11. 878, 11 
incluſam 309, 1 | 
incluſgt 4146 3 


I. N D E X 


vs incluſus 337, 9 £ 


inelytum 655, 10 
incoctus 438, 4 
inceeptiaB74,. 4 
incepto $84, * b 
incœptos 475, 
incogitat 841, 5 
incola 68, vo CE 
incolis 291, 3 


— 


incoluit, 370 7 


incolumem 16, ag; * 5. 
$54» 7, 797,8 
incolumes 405, 4 
incolumi 268, 7 * 
8. 778, 1. 2 
incolumis 552, 12 
incommoda 888, 2 
incommodus 813. 7 
incompoſito 599, 2 | 
incomptis $3, 4+ 911, 8 
incomptum 193, 7. 445, 6 


inconcinna 809, 6 


inconcinaus 805, V 


inconſultus 50, K 
incontinentes =P: : 
incontinentis 265; 9 
incoquere 718, 10 
incorrupta 95, 2 
incorruptiſſimus 576, 8 
increbuirt 690, 10 
incredibili 222, 2 
incredulus 889, 5 
increpare 489, 14 
increpuit 420, 6 
incretum 680, 2 
incruſtare 53 972 12 
incubet 649, 12 
incubuit 19, 3 
incude 135, 2 

incudi 911, 1 13 
incultz 739, 14 


incultis $52, 8 


Inculto 333, 10 
incultum 744, 6 
incurata 798, 1 
incuria 903, 11 
incurteret 616, 9 
incuteret 617, 1 
incutiant 815, 5 
incutiat 620. 7 
incutiunt 78, 9 a 
indecoro 181, 2 
Indi 501, 8 
Indie 332, 6 
indicant 396, 5 
indicat 24, 6 
indice digito 712, 2 
indiciis 876, 11 
indicis 666, 6 
indico 587 8 


ug; 


3 


indicta 883, 8 
indictis 766, 2 
indictum 146, 7 
Indicum 340, 7 


_ 28, 565 14. 893. 


4 895, N 
indignatio 442, 4 
indignatar 880, 1 
indigni 745 6 
indignis 571, 5 
indigno 339, 1/798;11. 85256 
indignor $37, 1. 904, 1 
OY 8.754, 2. Sor, 


| ee 654, 3. 660, 2 


indocili 251, 5. 484, 3 


indocilis 5, 5 a 
indocti 840, 11. 8%, 10 
8 170, 2836, 9.914, 


indoftus 891,'10, 905, 10 
indoles 378, 7 

indomita 745, 5 

indomite 205, 3 


indomitam 336, 2 


indomitas 416 15 

indomito 62a, 'S \ 
indormis 512, 1 

indormit 450, 5 

Indos 55, 10. 58, 5. 7325 6 
indotata 805, f 

inducant 580, * 

inducat 525, 12 

indacete 537, 5 * 2 


induceris 708, 1 


inducit 519, 6 
indulgens 136, 5 
Indus 418, 9 
indutus 803, 7 
ine mori 446, - kf 
inemptas 4 
inemptis $ 5%, bot 
inepte 599, 3.885, 
ineptum $44) 5 
3 $35» 3.882, 5. 57h 
61, 1. 806, 1 

inerant 701, 18 
inermem 89, 8, 750, 3 5 * 
iners 185. 2. 270, 13 

706, 16. 727, 10. * 1. 

888, 5 
inertem 262, 5 676, 3 8 
inertes 583, 6: $2574. 515,1 
inertia 475, 1. 77% 3 
inertiæ 402, 4 
inertibus 698, 12 
ineſt 548, 10. 682, 2 
— — 18 
inekorabtlis 88 2, 7 


igexpertis 815, 14 


* ” 4 
r ũ ůrrr! V . ̃ . A ee 


Voe Au ob MON fu M. 


inexpertum 882, 4 Ni 
infabtè 641, 2 
1 , 2 1 0501157441 
infamem * n 
infames Re wan 
infamia 799, 1 a" 
infamis 490, ie Re 


infans 259, 11. $9 
;nfectly Ravi 85 70 A 5 


infecit 2979, 4 


infectum 367, 5. 1 
infelicis 668, 0 s 5 


infelix 409, 6. 875, 12 
inferbuit/679, * 1 *. 2 my 
inferias 15% n 
inferiorem 539, 


inferius 40, 18 0 tl 


infernas 589, 7 
infernis 394, 9 
ivfeſtis 189, 26074 


infeſto 532, 5 +9 


infeſtus 288, TE 8 
inficiet 3oa, 5 f 
inficit 457, 3 

infideles 448; 6 
infidelis 480, 4 © 6 
infidi 423, 4 ee 
infido 454, It. hes 4 
infidum 133, 6 | 
infidus 493, 7 

infima 16x, 7 

infimis 398, 2 

infirmas 432, 6 

Infirmior 598, 4 

infirmo 797, 3 01 
infla 797, 7.972 215" g 
inflans 669, 6 £ ? | 
inflaret 669, 6 


inflat $47, 4 
inflavit oy *0 * 


„ = 


infletg > v6 
informes 1 « 2 
informem 


8, a2 
informis 864, 3 
infortunia 88x, a 506 
infoſſus 446, 10 501. 
infregi 469, 6 

infrequens 147, 1 
infundam 450, 4 
infundis 746, 9 
ingemens 446, 9 
ingen 2 8 . 
ingenii a6, ũ © 1 7 


ingeniis 438, 4 


ingenio 327, 1. 9 4 
Ingenium 468, 6. 533,9, 48, 


* 609, 2, 620, 1. 677, 


1. 693, 6. 70, 4. 744, 
6. 861, 9. _ 901, 
= . * & of | 


ingens 33, 4. 160, 2 1789, 
4 . 83 9˙% * 
6695 


* 


ingentem 2796 5: . 
ingentes 158, 5. 66, by 
ingentia 388, I 

ingenuis Bax, 12 . 


ingenuo 104, 3. $72, 0 


— — AS 32 | 

' * 5 58. 3 i nn. 
innatat 678, 4 . 
innati 894, s „Ae 
innectes 494, ; 

innixus 251, 1 eee 
innocens 33 5, 2 


ingenuos innocentis $95 gt 
—— 12 PE — # 5 i 
_—_— 33% 4+ . Ino 882, 9 2 7 
ngerere inominata | 
EN % | inopem 6g — $399 8 
ingrata 468, 13. 353, 3 #77 inopes 206,15, 901, 4" 
6. 926, 9. inopi 517, 3 Na 
ingratam 292, 4 | inopis 546, 6 1 Ni 
ingrato 63. 1 inops 412, 3. 85 ro, 678, 


ingratos 761, 11 
ingratus $91, 12 
inguen 521, x 

inguſtata 716, 6 

inheret, Epod. 12 

inhians a 1 
inhoneſtum 534, 12 
inhoneſtus 5373, 9 
inhorruit 9a, wmũ—( 1 
inhoſpita 788,6 e 
inhoſpitalem 89, . 7 
inhumanæ 813. 4 

inhumato 10, 3. 6% | 
injecit 422, 2 it 


 injeta"265, 5. 5 * 


injecto 31a, 5 


iajiciat n, 5. 573% 5 


inimica I, 4+ an * 
6175 om 3 v x 
inimicat 42%, 1 2 
Jon 165, 1. 
Inimicis 5 4945 or I* 


inimicum YT 

inimicus 679, 7- 

iniqua 44, 9, 357, 

iniquæ 171, . 593, 3 

iniquam 536, 1 

iniquas a4, 8 

inique 787, 9 

iniqui 175%, 8 

iniquis 704, 3 

iniquos 1659 4 

n 73 7. 138, 4- $40, 
9. 633, 8. 878, 2 

iniquus 921, 

inire 253 5 

injuria 695, 4 

injurioſis 490, 8 

injurioſo 1, 4 

injuſſæ 48,3 

injuffi $39, 3 

injuſtd 836, 10 


% 


7. 683, 3. 816, 10 
inornata 893, 7 1 
inornatum 40, 6 
inquam 182, 9. 592, 4. 60, 

7: 595, 3: bog, 3s 664, 9. 


705, &% 716, 3 
inquiet 686, Sg -T2® 18 6s 
inquieti 250," $5 Rect 


inquietis 452, 30 bet 
inquimus 536, 0 | 
 mquinavere 271. * g. 
inquinavit oo aeg e 
inquinet 5 e Nu 
inquiram 42, pts Nr 
inefviranit $399 þ. n 
inquis 381, 5. 614, 1 644; 10 
inquit 571, 5. 54 , 5, 523, 

6. 532, 10. ff, to, 

4. 25 6, 036 VE 

395 -$ 
inſana 28a, 2 | 
Toſwnablle.caput 399, 6 
inſane 626, 1. 634, 3.669, 


Mai 695, 12 4 


69, * 3605 3. 11, 6. 
743, 8 
inſania 258, f. 658, 6. 9605 1 


inſanientem 260 

inſanientis 2 n 

inſanior 537, 9. 648; $ 

inſanire 32 7. 644, 5: 646, 
6. 658, 10. 664, ses. 
2. 733» 12. 3 


inſanis, nom. „7. 
infanis vb, = 5 


inſaniſſe 65, % 
inſanit 522, 8 847 

12. 644, 3. 814, et "i 
fnfanids og, . 


inſano 643, 4. 7494 10 

2 * 4 64a, 9 83 

infanum 4 642, 13, 6 
667, 6. 668, 1 * 


+ 
of 
15 
4 
4, 
* 1 
4 

* Ca 
* 6 


'," 
' 3 
4 
4 
N. 
© 
| 
15 
f 
4 4 
+ 4 
+ iff 
' PF 
—_ 
I 
. 


1 1 N D E X | 7 
infanus 573, J. 64% 9. 644, inſliterat 690, 5 


6. , 6 , 6 6, 
$49, 15: £46, 8. 642, inftitorius 469,-6- 
in | 


inſcitia 620, 7. 6 

1a. 745, 4 

ium $76, 2 

zaſcius 270, 14 
iuſculpere 647, 3 
inſectere 706, 15 
inſector $36, 4 
inſecute 50, 3 
inſedit 439, 5 
inſenuit 861, 10 


jinſepulta 452, 7 


inſequeris 857, 2 
inſerere 240, 5 
inſereres 169, 1 


inſeres 7, 4 


inſeris 357, 9 

inſerit 432, 3 

inſeruit honori 887, 15 
inſeverit 834, 1 
inſidias 527, 4. 340, 6 
inſidiatorem 684, 8 
infidiis 702, 10 
inſidioſi 846, 7 
infigne 149, 4. 340, 6 
infignes 29, 3. 241, 1 


inſtitor 3738, 8 


ſtitui 874, 12 
inſtitutz 286, 5 
inſtitutum 344. 4 


1 


inſtituunt 694, 3 


inſto 2045 10 
inſtravit 897. 3 
inſtructior . 5 
inſtruit $42, 3 
 inftrumeato 542, 4 
inſuavis 537, 12 ' 
inſudet 550, 12 
inſuevit 553, 5 
inſulas 484, 8 
inſulis 397, 7. 
inſultet 254, 2 
inſumebat 911, 12 


inſumere 634, :: 


inſuper 679, 3 
inſulgst 466, 7 
intabuiſſent 447. 6 
intacta 68 3. 4. e 
intactæ 29, 4 
intactas 463, 2 


intacti 609, 5 ; 


inſignem 87, 4. 124, f. 129, intactis 332, 5. $44, 1 


323, 5. 669, 7 
153» 2 
inſignia 662, 4 


inſignibus 445, 2. 707, 12 
inſignis 617, 8. 908, 4 
inſiluit 9, 2 | 
inſiſtet 481, 5 
_anbtam 379, 4 


infitiva 438, 9 
inſolabiliter 787, 5 


intactum 134, 7 
intactus 456, 5. 616, 7 
intaminatis 247, 8 


integer 166, 4. 220, 4 621, i 


integer animi 658, 5 

integer vitæ 88. 3 
integer mentis 614, 4 
-integra 60, 8. 121, 2 

integræ 265, 2 


integris 101, 1. 6344. 13 


inſolens 23, 8. 70, 1. 181, 8. integro 38 5, 12 


375, 15 8 
inſolentem 163, 1. 3577 8 


inſolenti 159, 3 
inſolentiæ 494, 6 
inſolitos 376; 4 
inſolitum 89 t, 15 
inſomnis 282, 4 
inſons 233, 5 


_Inſperata 404, 2 
Inſperſos 575, 13 


inſpexir 737, 6 
inſpice 763, 5. 
inſpiciunt 525, 11 
inſtanti 205, 2 


inſtantis 250, 2 


inſtar 383, 6 a 


inftari 466, f. 515, 1. 594, . intererit muſtùm 88 T. 13 


697» 5 
inſtillare 969, 7 
ioftillat 629, 10 
in ſtita 320, 4 


integrum 249, 1. 382,4. 633, 


3. 677, 8 
intelligit 770, 1 
intendes 739, 5 
intenta 377, 2 
intentata 24, 5 
intentatum 898, 3 
intentus 913, 3 
interciderit 671, 4 
intercinat $90, 3 
intercurrentia 742, 4 


interdifta 529, 7. 758, 9 


interdicto 6583, 2 
inteream $95, 3 
interempto 432, 10 
intererit 893, 6 


intereſt 261 97. 397, 9 
inter-2ft g23,- m - 
interfuſa 6a, 2 


interim 323, . 43% 3 


, 


Interim dum, Id. 
interimis 650g 7 
interiore 160, 1, 695, 2 
interire 226 8 
interit 877, 9 

interitu 885, 7 

interitom 913, 1 


interitura 492, 6. 398, 6 


interlunia 98, 3 

interminato 447, 8 
intermiſcere 603, 9 
intermiſſa 362, 1 
internoſcere 910, 10 
interpellandi 593, 9 
interpellatim 671, 3 
interpellet 58 1. 3 | 
interpres 681, 8. 883, 9. 907 


3 | 
interprete $31, 10 
interſis 13, 6 
interſit 716, 8. 889, 9. 893,10 
intervalla 860, 113 | 
inteſtabulis 654, 2 

intimo 40, 5 
intonata 435, $ 
intonſi 2 13, I 
intonſos 477, 9 
intonſum 86, 1. 767, 5 
intorti 302, 6 

intrarit 478, 6 | 
introrſum 618, 13. 799, $ 
intueris 444, 9 60 
intulerat 263, 1 

intulit 18, 11. 486, 6. 844.7 
intumeſcit 488, 8 

invenere 539 7. 749, 13 
invenit 3s, 6 

invenias $50, 2 

invenient 95, 5 

inveniet 689, 1 
invenior 680, 1. 840, 6 
inveniſſe 896, 8: .. 

inventa 540, 7» $43, 4 
inventis $88, 3 

invento 693, 2 

inventore 606, 4 

inventum 905, 7 
inverecundus 468, 8 

inverſi 268, 2 

inverſo 465, 5 | 
inverſum 436, 8. $09, 3 3 
invertimus 535, 12 | 
inverturt 717, 4 | 
invicem 97, 94.352, 5. $436 
invicta 882, 90 
iavicte 473, 11 f 
invicti 350, 13. 614, 7+ 72715 
invictus 884, 5 | 
invide 48, 1. 397, 4. 77% 3 
iavide 456, 3 


1 


invideant 


7, 


| VocanvLonuM) OuN1vM: 


Invideant gab, 11 
Invideat 574, 11. 593, 8 
invidenda 289, 3 
inyidendis 244, 3 
invidens 142, 4 

invideor $77, 4 

invides 113, 1 


invidet 173, 3 363, 8. 789, 74 
invidi 336, 6 


invidia 325, 4. $36, $- 57, 


6. 620, 3. 739, 6. 749, 13 
1 697, 1a · 807, vo. $42, 


Javidiam 639, 7. 328, 10 
invidit 700, 10 
invido 374, 5. 9 
invidus 322, 1. 727, 10. 740, 
12. 792, . 
3 1, 3 
inviſa 767, 3. 788, 4. $38, 6 
inviſam 318, 
inviſas 208, 5 
inviſi as, 5 
inviſis 663, 5 
inviſum 257, 2. 2065 548, 
1. 791, 4. $60, 7 
inviſus 350, 1 
invita 20, 2. 863, 15. 900, 
906, 5 
Javite 433, 6 
invito 296, $ 
invitum 78, 1. 826, 8. 914, 3 
invitus 7 50, 8. 734, 6. $69, 10 
inulas 627, 4. 718, 9 
152, & 
inultz 254, 
inulti — bs: 
inultis 112, 2 
inulto 6g5, 2. 740, 16 
inultos 14, 1 1 
inultus 455, 2. 492, 4+ 590» 
67, 5 
inunctis 237 1 
inungi 927, IT 
involitant 404, 3 
in volvo 357, 2. 
inurbanum 296, 6 
inutile 61, 4. 337» 9. $54» 
12. 585, * 0 7 
inutiles 432, 1 


* 


mutili 36, 2 
Io vaga 88a, 10 


io 370, 13, 14 463, 1, 3. 
135 9 | 

bo ghd, thee. 

jo Bacche 530, 7 

jocatus 5 64, 7 


ocis 3 9. ol 1. 758, 10 
126, 4. 196, 6. 591, 6 
32 5 1. 308, 5. $59, 14 


49, 3. 84, 4 
roſe 257, 3 


440, 2 L 7 
4323s 7» os * 
us 35 4 
ſo 43» Is 527, 3. 601, 3 
laria 508, 3 
jocum $20, 8. oa, 
jocus 12, f. 683, 7» 
Jolchos 445, 11 
Jonicos 277, : : 
Jonicus 435 
Jonſus 466, 9 
Jove 5. 12. 22 111, 5. 
268, 7. 734. 4 f 
* , 12+ 266, 4. 444» 
5. 4 8. 471, 4. $04, 1. 
817, 10 


Jovi 86, 3. 277, 8. 863, 1. 


421, 3. 460, 3 | 
Jovis 42, 1. 108, 8. 124, 4+ 
anz, 3. 240, 1, 250, $- 
256, 5. 340, 5» 35% 13. 
397, 9. 43 7+ 493,11. 
$99, 3 806, 3 
Jovis, pro — $22, 6 
ira 246, 8. 287, 4. 422, 10. 
727 8. 883, 4. $57» . 
8. 737, „ 812, 


ira 1325 brevis eſt 741, 1 
iracunda 19, 1. 66, 3. 913,3 
iracundior 290, 14+ $33s 5 
iracundus 727, 10. $82, 7 


irarum 350,. 10 
iras 253, 2. 747s © 
iraſeat 768, 9 


traſci 826, 7 


irate 349, 2 


iratis 568, 5: 639, 2+ 695, 6 
irato 663, 1 


iratos 327, 7. 
iratum TR 2. * 8. 713, 


iratus * 4. 308, 1, 617, 


9. 638, 2. $2 

4. 848, 17. $1 
irrepertum 256, 1 
irreſectum 448, 3 
irretorto 158, 5 | 
irrevocabile $34, 13 
irrevocati $51, 20 
irriguo 672, 4 
irriguum 614, 5 
irriſus 806, $# - -* 
iritabile $63, 4 


. 858, 


wv 


_ Ithacz 763, | 
Ithacenſis 4 * 


- Ireitant 886, xg 


irritat 356, 21, b TY 
irritum 357s 8: 22 


Take 14 


Taalas 3, 2. % 4 


Italia 140, 7 * 
Italiz 271, 1 11.783, 7 
Italiam $73, 8 
er 
174. 4 þ 
Italos 76 61, 1 ' * 
Italum 200, a 
444 iter 89, 2. 220, 8, i 469, 
56 344, 4. 500, $+ — 
68, 2. 592, 15. 

92, 9 303, 4. 1, 3 
iter faciens 697, Fe *. nt 
iterabimus 35, 4 11 
iterabitur 356, 3 


iterare 127, 1 23 TS 
iterat 80, 1 


iterate 477, 2 
Ithacam 683, « 


— o 04 a 
— 4 -4 a 1 
ubeas 336, 5. 31, 6 
ube bat 355 as * 
ubebo 684, 3. 
ubemus 770, 22 Wa 
ubente 32 5, 
ubentes 213, 3 

Jubentium 2 80% x 


jubeo 514, 4. b 


ubet 79, 2. 337, 4 445» 7. 


— Ag + 750, 3. 761, 4s 


14 3 | 
obe 7 , 
jucunda 427, 4. 434, 1+ bod, 
13. goa, 3 1 
Jucunds 865, 5 
ucundior 435, 9 ee: 0150 
ucundis 701, 9 | 
veundo 561, 8 
= 7 $99.8 
undus 33 
dei $56, 2 
udZis 598, 3 
zudeus 563, 7 


' Judex 251, 10. 403, f. 62, ( 


71, 7. 746 1. $, 11 
Yy a judicane 


- . 
Pw»; gr. A O47 . — SITE TT > —_— 


—_ . 
<= EE 


& 
n 
= Li 
4 A 
£ 
7 


— — ——ä—ä _ 
a. tt at 2 


— 


”» V7 "ax * 9 - 'S . 4 
' 2 74 N * - 


jura 112, 1. 540, * 193, 4+ 


Judicantem 200, 6 
judica me $94, k- 
udicat 836, 3 | 
— 108, 7. 529, 11. 571, 
2 1. . 11. 620, 10, 
629, 2- 707, 13. 799» 5 

judicet $59, $ 


| Judicia 353. $4 


icibus $544 11 
adiciis 740, 10 
udicio $77, 12 
judici goo, 8 904, 6. 906, 7 
judiciuũm 552, 13. 620, 9+ 
$53, 4- 905, 6 
126, 3. 190, 2+ 280, 5 
{ 3535 8. 427, 7. $39, 1 
4zuogandis 498, 1 | 
Jugera 210, 1. 334, 4 442, 
7. 510, 7 8 
ugerum 312, : 
ugis priore longa 692, 2 
Jugis priore correpta 232, 2+ 
34%, 7 
ygo 290, 9. 710, 10 
. 85, 4 
jugulat 604, 6 
jugulent 739, 1 
jugulo, nom: 38. 4. 860, 12 
Jugzum. 133, 9. 123 1.251, 5 
ugurthæ 152 | 
Fopuntine 2 
Jole 366, 2 
ſali Plore 742, 1 
4. 423, * 
lulium 55 
Julius 590, 3 
jumenta — 3 | 


| po 3213 6 


nate 21,1 

junctas 97, 1 

junctis $52, 11. 878, 10 

juactos 5 5: 10 

junCtura $76, 10. 294, 2 

jungas 156, 3 

fohgatur 787, 2 

Jonzentur 125. 8 

ungere 873, 2 

Jungit $35} wo 

jungite 458, 11 

junior 125, 4- 804, 6. $32, 8 

juniores 2, 3 

[uno 152, 1. 264, 3 

Junone 251, 9 

ſunonis 3d, 3 531, + 

juaxerit 483, 4 

Jupiter 12, 1. 47, 2+ 6g, 2. 
go, 8. 173 1. 190, 3. 292, 

zog, 6. 375, 7+ 382, 

12. 489, 11. Son 10. 5195 


4. 666, 3 798, 6 


744, 7. 799, 4. $57, 13. 
867, 15. 282 8. $95» # 
jura dare 254, 5. 9037 1 
jura promere * 10 
jutabas 477, 4 
jorandas $29; 2 
jurantem 698, 7 
Trace 925, $ 
jurares 853, 6 
Juratus 732, 12. | 
uras Bog, 6 
— 574, 11. 935 1 1. 898, 2 
Jus 311, 4. 407, 1. 342, 5. 
633, 10 
jurejurando 653, 13 
juremus in hæc 482, 1s 
ures $16, 5 
Ya 1 gares 2 12 
jurgatur 637, 17 
Jurgia $32, 2. $67, 12 © 


Juris 18 1, 1. 506, 8. $34» 4+ 
636, 8. 883, 6 


4 2 i. juſculi 678, 6 


Juris, i. juſculum 537, 8.718, 
3. 719, 17 

us anceps 685, 8 

"ho 565, 3. 583, 11. 598, 
10. 620, $. 645, 4. 658, 
7. 878, 7 | 

us ſit liceatque 914, 2 

juſſa 278, 7. 50g, 1. 528, 
12. 6755 6. 764, 7. 771, 
3. 893, 5 


Jaſſe 782, 1 


juſſas 490, 8 
oder 618, 7. 196, 6 
juſſi 427, 3 
5 642, 4+ 648, 7. 651, 2. 
94, 12 
Wap 1, 11. 469, 2.5 7, 7 
_—_— % 795, 1. 7 27 
un 339% © ? 
ofticr 708, 8 
juſtis 304, 5 
juſtitiæ 95s 1. 221, 2 
juſtitiam $90, 8 
juſtids 681, 3 
juſto 88, $. 283, 11. 510, 
14. 504, 9 
Juſtum 249, 4 614, 12. $00,9 
Juſtum poema 550, 3 
Juſtus 648, 3. 655, 2. 329, 4 
[uvandis 9035, 7 
Juvans 434 4 
juvant 3 10 
Juvare 24. 2 
juvari $41, 7 
Juvat 3 1. 13, 9. 136, 4. 321, 
7. 365, 3. 436, 6. 464 11. 


125 4 47% ts zog, . 


95 2. — T 
bs 4 1. 1 
789, 6 799, 0 881, 
juvem 428, 1 | 


juvenca 74 — 
— 167, 6 


uvencis 183,8. 379, 1. 429, 12 
uvencos 490, 4 
encum 349, 
hen 13. 1. 287,6. 368, 
5. 383, 9. 407, 6 | 
juvenes 271, 1. 97, 2+ $95» 
3. ON - 521, 4. 655, 
9.7 | 
jt — 5 405 $75, 2 
juveneſcit 371, 5 
yon 4 11. 470, 3. 769, 


Juvenis 239, 3. 378, 6. 659, 
7. 688, 3. $37, 9 
uventa 70, 3. 307, Js $22, x L 
uventz 246, 11. 500, 7 
Juventas 117, 3. 191, 6. 376, 
e 4. 22, 7 11 
us . 
8. 264, es * 628 
5 · 689, 12. 73 
juventum 109, 5. 134, 2. 192, 
3. 305, 1. 308, 1. 323, 
1 363, 3. 411, 1. 377 
379, 8 
ies 
f uveris * a 4 681, $ 
uvet 483, 4 580, 5. 796, 20 
Juvit 713, ® 
Ixion 296, 7. 210. 10 


U 
L 
* 


Abentes 272, 1 
labem 852, 10 
labeates 274, 3 
Labentis 614, 11 
Labeone 537, 9 
Laberi 600, 4 
labetur 739, 12 
labier 818, 10 
labitur 10, 9. 58, 2, 739, 12 
3 8. 3765 Jo 622, 9. 


5 
laborant be 538, 11 
1 47 3. 73. To 

5. 546, 9 
laborarunt 449, 2 
Iaboras 104, 6 
laborat 160, 4. 547, 4+ 63% 

1. 705, 2 

labore 


VocaBULORUM OMNIUM. 


—_— 1. 489, 1." * _= 364, 3+ 732,7. 7437 7+ 
4+ 5135, 3. $97, 8. 82 $14, 5 
labert capitis & animi har lædat bu, 2. 857, 6 
laborem 369, 3. 427; 7 508, ledent $382, 2 
10. 513, 8. 546, 1 lædentem 58, 10 
laborent 521, 8. 911, 4 lzdere 349, 16. $51, 4. 615.5 
labores, nom. 38, 6. 26x, 6, lardimur 851, 8. 
ladit 804, $ 
labores, werb. $24, 13. 610, 22 A 7 
Læli 629, 7 
laboret 288, 7. 514, 10. 664, Lælius 618, 13 
2. 677, 3 823, 8. 388, Laertiade 687, 11 
Lzertiadem 65, 3 
leſa 128, 4 
e . tu) 307, 7-336 laſerit $24, 7 
7. 380, 5. 446, 9. 482, laſo 619, 2. 865, 9 
2. 813, 5 Læſtrigonia 312, 9 
laborioſa 486, 8 leſura 477, 3 
2 489, 2 læta . I. 327, 9. 357, 7+ 
aboris 208, a „13. 57 1 506 
laboro 715, 4. — 2. 875, 3 lætam 25. 4- FR. 
laborum 124, 4. 203, 3. 376, lætatur 230, 6 
2. 614, 7. 891, 10 læti 44, 4. a 
labra movet 800, 8 letitia 159, 4 
labtis 58, 7. 611, 11. $55, 9 latitiz 102, I, 910 13 


labuntur 205, 1. 63%, lzetids 699, 7, 

Laczna, 40 0 _ læto, alias lento riſy 2275 6 
Lacznz 193, 7. 252, 6 haztor 552, 1 

Lacedæmon 30, 5 lætos 370, 5 


Lacedzemenjum 273, 3 lætum — 7. 261. 1. 434. 


laceranda 359, 11 10. Tye 4 
lacerant 298, 4 — lætus 13, 6. 21, 5. 238, 9. 
lacerare 349, 2 329, 2. 356, 12,385, 5. 
laceraverit 621, 1 460, . 6g1, 75 763. 5 
lacerna 707, 14 274 4 17754 6 « 784, 3. 
lacertz 93. 1 3568, 7 
lacertis 40, 7. 270, 12+ 591, lzia 3 7%, 3 702, 7 

5. 859. 6 lævabi 645 10 
lacerto 576, 1. 739» 6 | leva$50, 4 
laceſſat 246, 5 lee 764, 7 a 
laceſſit 131, 3 % V. leve 
lacefliti | levi 564, 2 

226, + lzvia 72, 8. 178, 4. . 

lacham 579, 2 Lævino, v. Levino 
Lacon 454 1 lzvis 191, 6. 2 4. 723.5 
Laconi 17a, 1 levo 576, 1. 2. 729, 6 
Laconicas 225, 4 levum 342, * 56, 11. 796, 
lacryma 173, 6. 365, 6. fob, 3 
lacryme $42, 4 levus 346, 6. 899, 7 


lacrymis 282, 4 


| lagani, v. lac 
lacrymoſa 36, 8 730, 6 


lagena 720, 12 


moſo lagenæ 865, 9 
LIND 88. 1 lagenis 717, 4 
late 377, 3» EL lagois 624, 2 
late depulſum 377, 3 Lalage 168, 's | 
lactis 231, 1 Lalagen 329˙% 6. 917 3 
lactuea 678, 2 lamas 985, 4 
laQueez 714, 3 lambere 566, 2 
lacu 210, 4+ $47 75 ' kambet $9, 4 


lacunar 224, 3 lamentamur $51, 27 


wake 902, 11 
Lamiz propr, 9 3 126, 7. 
787 3 

Lamias 314, 3 

lamna 994, 10 

lamne 155, 1 

Lanio 314, 1 

lana 270, f. 810, 4 8%, 6 

lanz 218, f. 308, 5. 47 1, 4% 
785, 8 


1 621, 6, 676, 3 


langueſeit 312. 


languet 824, $8. 
languidæ 443, 12 
languidiora vina 325, 7 : 
languido 207, 4. 355, I, s 
languidus 696, x p53 {3 a 
languor 468, 2 h 
languor aquoſus * $ 
Lanuvino 344, 2 
lanx 7 50, 9 

— 252, 

lapathi herba . 2. 674, 2 


AY 
% 


| lapidem 712, 10. $61, 1 


Rn 294, 4- 12 5 9. BY 


eit 72 6 
lapillis 773, 4 , 
lapillos 525, 4 
lapis 244» 1. 579» 3 
As T4 "+ wu 
Lapithis 76, 5 
lapſa 231, 1 
lapſus 50, 6 | 
lapſus pede 720, 11 
laqueata 215, 6 


laquei 633, 16 


laqueis 333, 6 


* 433,13. 0 7. 79%, 


laqueos 799, 14 | 

laqueum 827, 8 | 

lardi 700, 11 

lardo 699, 1 

Late 683, 11 

lare, i, domo 54, 3. 354, 6. 
725, 7+ 764, 13 

lares 330, 4. 436, 11. u 


Ude 683, 11. 699, 4 
larem, i. domum 523, - 
larga 317, 4 

large 38, 6 ; 

largimur $29, 2 

largior 590, $ 

largiora 226, 

largis 364, 2, 1 2 5. 486, 1 


 largiter 555, 


largids æquo ins 5 
5 2 


f 
b 
© 
8 * 
U 
* 
n 
0 
- 
0 
® 
4 
{3 
” 
4 
4 
1 
» 1 
+ 4d 
= 
l 
. 
. 
4 
87 1 
U 
1 
7 
» : 
5 
12 ' 
4 
1 
y 0 
U o 
' 7 


— 
— 


. == = 4 <a OST = 


—— — 


r.. 


largo 690, 3 

largus 4rt, 

Laribus 38 5, 8. 365, garn 

latis 8 59, 9 

Lariſſe 30, 6 

larva 564, 9 

laſanum 578, 6 

laſciva 80, 1. 40), 7. $71, 6. 
881, 

laſcivz 308, 4 

laſcivi 302, 8. 543, 1 

laſcivis 138, 4 

Jaſcivos 192, 1 

laſſas 601, 2 

— 434+ 9 567, x 
fo 171, 4 7 iO, 12 

laſſum 714, 3 

laſſus 632, A, 858, 2 

lata 844, 

late oy 311, 5 · 315, T, 
363, 11 378, 5. 387, 7. 
559, 3+ 371, 7. 874% 5 

lateat 470, 

latebre 797, 4 

latens 450, 3 

latent 399, 2. 448, 11. 462,9 

latentes 72, 2. 141, 3. 3 
6. 911, 6 

latentis 40, 5 

latere, nom. 468, 3 · 526, 4+ 
589, 8 

latere, verb. 589, 8 

lateret 716, 1 

lateri 780, 5 

Jateris 641, 9 

laterum 594, 4 

latet 36, 5. 533, 10. 724, 5 

Latinæ 416, 2 

Latini 456, 2. 603, 7 

Latinis 602, 5. 743» 8. 766, 
2. 821, 9 $66, 3 

Latino 153, 1 

Latinum 122, 3. 422, 4 

8 5 55, 7. 379, 11. 821, 

844.7 

latior 8917, 7 

latis 90, 2. 295, 

latitantem 2 8 

Latium 373 6. 502, 6, $64, 
8. 898, 8 

latids 126, 1. 210, 2. 240, 4+ 
634, 13 

Lato 121, 2 

Latonæ 390, 7 

Latonam 86, 2. 352, 8 

latrantem tomachum 623, 4 

latras 543, 3 

latravit 741, 5 , 

latrent 443, 14 

lairet 529, 5 


es ee 


| laudabit 814, 8 


laudabunt 28, 2 

„ laudande 370, 11 

” laudant — 8 _ 

laudantes 364, 

— E. 

laudare 768 » 4+ 770. 3 0 

laudaret 592, 12 

laudari 690, 13 

— 521, 5 

laudas $7, „ 625, 1. 626, 
1. 705, 8. 706, 4. 771, 
3.777, 2. $24, + | 

Jaudaſti 763, 3 

laudat 5, 4. 506, 8. 523, 3. 
35244 14, bis. 228 * 9. 


5, 5. 838, 2. 857, 1 
Me 88 n : 


laudator $98, 6 

laudatore _ 2 

laudatur 518, 3. 600, 2. 620, 
10. 773, 8 

laudavetam 469, » * 

laudavere 896, 4 

laude 36o, 5 N 15 397. 8. 
606, 5 · 2. $53, 8. 

6 


897, 

laudem 418, 6. 896, x. 901, 6 

lauderis 689, 5 

laudes, rom. 27, or « $4, 5. 396, 
6. 503, 4. 79 

laudes, « $10, 10. 689, 5. 
796, 8 

laudet 17 — 514, 8 617, 5, 
691, 8. 821, 13. 890, # 

laudetur 778, 5 


| latro 540, 2 laudi 648, 5 
latrociniis 541, 6 laudibus * 9.818, 6 
litrones 443, 5. 739, 1 laudis amore tomes 727, $ 
latronibus 550, 7, 617, 4 laudis avatum 847, $ 
latronum 550, 9 laudo 166, 4. 357, 11. 

latuit $59, $ 1. 772,/2- 795» 5 
_ 56, I. 2 6 l vemur 758 , 

tum clavum 4. 573. avere, infa. 299, 2 
latura 428, 8. 55, 4 laverit 483, 2 
laturi 427, 5 Laverna 800, 8 
laturus 614, 8. 858, 13 lavimus $59 I 
latus lateris 60, 3. 90, 7. 178, lavis 389, s 

1. 294, 2- 336, 12+ 342, laviſſet 647, f | 

5. 347, 6. 441, 1. 465, lavit — 3 264, 5, 301, « 

3. 469, 6. 527, 3. 530 1, 7 | 

z. bez, 9. 896, 3. 754 laurea 217, 5+ 567, T 

757, m. yas 4 laurens 676, 4 

latus tegam 684, 1 lauro 2 *. 10. 368, 4 
latus, adj, 554 4 lauru 17 
lavantes 551, 1 laurum 1 48, 4. 304, 
lavatum 543, 4. $31, 1 laurus 149, 6 - 
laudabant 632, 13 laus 577. 2. 3806, 4 
laudabile 909, 4 lautè 719, 5 
laudabis $12, 9 lautis 6 by 6 


laxo 288, 8. 1 6. 705, 6 
laxus 534, 7 


Lerne 298, 3. 395» T 


Lebedum 997, 2 
Lebedus 777» 3 
lecta 2339. 876, 3 
lectas 496, a 
lei 717, 6. "om. in 
lectica 526, 9. 657, 7 
lectis 551, 12+ 702, f. 748, 1 
lecto 512, 11. 629, 6, 720, Þ 
lecto libello 727, 9 
lecto frequent. 580, 4 
wwe Cal, 12 
ore 
Lectori ” vg 
lectoribus 610, 5 
2 16. 733, 2. tor, 


leftuius $55, 4 
lectum 538, 45 653, 5 | 
lectum, pro eletum 325, 4 
lectus — 732, 10 
legant 588, 8 
legat 547, 1. 688, 8 
legati 559, 6 
legatum 689, 2 
lege, nom. 240,9.25 2 77 
4. 498, 3. 536, 16. 898, 
legem 546, 11. 613, a 
legendo 914, 11 
legendum 687, 3 
legentem 536, 8 
legentes 608, 2 
legentibus $63, 7 
legentis 770, 8 * 
legere 


Vocauutbatn Out n. 


49%, IT, $40, Is 17, % 
7 4. $16, 8. $go, 8. 
» 2 Y 

leges, verb. $16," 8 

leget 689, 1. 761, 2 

legi, verb. 610, 3. 821, 11 

legio 574» 9 

legionibus 570, 3 

legis, nom. 416, 2 

legit 602, 10 

legitimum 863, 17. $96, 7 

lezum 506, 4. 620, 7 

lemures 870, 10 

Lenze 341, 8 

lene 5, 9. 262, 1. 327, 1. 
353, 2+ 673, 5, 793, 5 

lenes 40, 3 

leni 334, f. 673, 8. 714, 1 

leniat 773, 1 

lenibus 813, 2 

leniet 623, 4 

lenimen 124, 5 

lenior $2, 2, $71, 1 

lenire 451, 4. 727, 6. 907, 5 

lenis, nom. 96, 3. 241, 8. 317, 
1. 497, 8. $01, 4. 710, 11 

lenit 307, 1 

lenite 103, x | 

leniter 234» 1. 686, 6. 764, 
6. $1 » 9 

lenius 800, 4 

leno 65g, 5 

lenonis 846, 7 

lenta 631, 5 

lentis 58, 3. 477, 6 

lentiflima 897, 9 

lento 216, 6. 736, 2. 862, 11 

lentum 413, 4 

— 332, 6. $47, " WH 
93, 4 

leonem 246, 7. 377, 3. 654. 7 

leones 204, 4. 349, 8. 471, 
7: 483, 7. 90% 3 
nt 731, 2 

leonibus 456, 9 ö 

leonis 69, §. 2323 7. 354, 
11. 79%, * 


Lepidam $26 

leporem 140, 9. 433, 13. 527» 
8. 62, 4 

lepores 793, 9 


leporum 71, 7 


S 


| Leſbiam 390, 3 


Leſbii 73, 9 

Leſbio 101, 6. 122, 5 

Leſbos 976, x - 
. 

Leſtrygonia 312, 9 

lethæea 393 11 

lethæos 47 3 3 

lethargicus 641, 10 

lethargo 651, 6 

lethi 258 og, 2+ 200, 3. 


701, 
letho 328, 6. 250, 1. 403, 14 liberas 


lethum 53, 7 
levant fidem $56, 10 
levantes $42, 13 
levantia 468, 14 
levare 229, 1. 473, $. 449, 12 
levarit 666, 7. 691, 1 
— 223, 2 
at 363, 9. 3 
— 114, 6 9p 
leve, priore brevi 847, 5 
leve, priore longs 710, 5 
levem 44, 5. 706, 12 
leves, primd longd 12, 9. 236, 4 
leves, primd brevi 6, b. 47, 1 J. 
120, 3. 216, 1. 433, 
749» 4+ 393, 4 
et 768, 1 
levi, primd longs 231, 6. 433, 
11. 902, 


3 
levi, primd brevi 910, 8 


levi, verb. $4, 1 

Levino 571, 8 

Levinum 571, 1 

levior 290, 13 

leviora 164, 5+ $49, 4 

leviore 154, 3 

levis 62, 7. 97, 1. 98, 1. 
191, 6. 348, 5. 485, 4. 
701, 11. 766, 3. 840% 2 

leviter 833, 2 

levius'g6, f. $66, 10 

levius miſer 795, 5 


s 1 

lex operis $84, 1 
lex Roſcia 740, 1 
liba 772, 6 
libatis 699, 4 

beat 374, 9 
libelli 459, 1 
libellis 550, 6. 784, 4 
libello 612, 6. 727, 9 
libellos 50, 11. 605, 4 
libens 2 8. 290, 6. 790, 3 


age 8 

mg, 1, 855 " 

— „1. 903, 4 
35 


, 6. 556, 


2 $35» 8. 553, 4+ 
| 3. —— — — A 
5. I, 2+ 10. » 
liber, propr. 51, 4. 68, 2. 230, 

6. 95 398, 5. 582, 3. 
$18, 4. $28, 3 f 
libera 468, 12. 469, 11. 80, 


9 a 
dera vina 859, 8 
liberæ 476, 13 
334» 4 
liberat 393, 10 
Liberi 76, 4. 423, 7 
Uberi 492, 5 55 
liberior $00, 11 
—_— $53» 3. 77, 2 

135, 

— 286,7 * 
— 2 23 4 
liberrime 809, 1 
liberta 513, 14 
libertas 809, 8. 243, 6. $97, 6 
libertate 545, 5. 703,4. 774. 13 
libertina 126, 7. 476, 7 | 
libertinarum 522, 7 


libertino g 6 
— 75 5 574, 6, 7 


libertinus 66 6, 5. 6 

libertus 4 5 ou 4 

Liberum 123, 4. 410, 8 

liberum 500, 5. 730, 8 

libet 67, 4. 341, 3. 433, 1. 
578, 2. 765, 1 

libidine 483, 4. 737, 1 

libidines 410, 2 

libidinibus 708, 2 

libidinis 447. 6 

libidinoſus 466, 13 

libidinum 77, 2 

libido g8, 4. 2332 578, 8. 
699, 4. 732, 8. 

22 892, 13 rpc, 

Libitinæ 693, 10 

Libitinam 360, 4 

libo 711, 

Libonis $19, 1 8 

libra 565, 5. $66, 18 

Libras dus 231, 3 

librarius 903, 1 

libris * 8 618, 3. 698, 12, 
851, 4: 861, 17 

librorum 785, 7. 817, 8 

"_ 114, 9. 487, 4. $30, 3. 

$3» $ 
librom 739,4. $51, . 873, 6 
TE 4 Libuc 


Libornis 142, 4. 425, 1 

Libya 648, 7 

Libyam 156, 2 

Libycis 4, 5. 773, 4 

liceat 668, 5. 914, 2 | 

licebit 712, 4. 478, 9. 655, 
5. 698, 11, 749, ©. 877, 


„ . 9% 1 
licebit pro licet, vel quamvis 


1 629, 7 
- Hicencer 896, 13 


licentia 80, 1. 843, 4. $76, 


13. 897, 9 

licentiæ 422, 1 

licentiam 336, 3 

licet, verb. 192, 10. 346, 4+ 
356, 12. 408, 8. 412, 4 
507, 9. 522, 10. 578, 2. 
598. 9. 774, 5- 801, 12 

licet, corj, 239, 1. 441, 3 525» 
5 587, 6. 803, 5 913. 8 

Licini 188, 1 | 

Licinie 196, 1. 197, 2 

Licino 899, 7 

liftor 215, 5 

lictoribus 760, 4 

licuiſſe 572, 3 

licuit 377. 6 

ligatur 8585 I 

ligna 35, 5 · 562, 2. 604, 1 


759 1 

ignis 434, 8. 867, 10 

ligno gos, 2 

lignorum 790, 1 

lignum 199, 6. 316, 17. 585, 
5.709, 23 

Iigonibus 280, 1. 446, 8. 

788, 14 

ligurierit 537, 8 

Ligurine 36s, 5 

Ligurinum 404, 5 

ligurit 680, 6 

lilium 137. 7 

limæ 298. 9 

limat 789, 9 

limatior 609, 4 

limen 97, 4+ 259, 1. $15, I. 
$21, 13 

I'mina 431, 4. 469, 5 

limine 508, 6 

liminis 294, 1 

limis 687, 5 

limites 227, 9 

limitibus 867, 12 

lima 69, 4. $11, 2 

limum 677, 10 

limus 680, 7 

linea 802, 3 

linenda 902, $ | 

lingua 365, 8. 397, 660, 3. 


IN D E X 
726, 8. 820, 3. 864, 8. 

877, 4. 881, 10. 898, 8 

linguæ 285, 1. 299, 3,386, 4 

linguam 744, / .) 

linguis 239, ̃ f 

lino 677, 4 

linquar 112, 2 

linque 238, 10 

Jinquenda 208, 3 

linquere 311, 10 

linquimus 560, 3 

linquis 133, 5 


linquit 598, 7 


lintea 60, 8. 429, 2. 483, 1 
lintrem 558, 8 

lintres 8 14, 3 

linunt $52, 12 
Liparzi 300, 3 

Lippi 515, 5 

lippis 563, 2. 582, 2 
lippum 740, 7 N 
lippus 533, 1. 589. 7+ 727, 1 
liquere, præter. 898, 3 
liques 47, 4 

liqueſcere 568, 6 

liqui 349, 5 

liguidæ 260, 3 

liquidam 94, 3 


liquidi 510, 11. 789, 5 


liquidis 23, 2. 305, 1 

liquidum 133, 1. 235, 2 
liquidus 781, 1. 864, 7 
liquimus 134, 8 | 

liquor 254, 7 

liquorem 118, 3 

Lirim 314, 8 

Liris 119, 2 

lis 879, 1 

lite 273, 5. 648, 9. 857, 6 
litem 595, 2. 648, 9 

lites 563, 7. 582, 4+ 736, 6. 
799, 5 

litibus 370, 8. 910, 9 
litigioſus 665, 9 

litium 309, 2 

litterulis 856, 7 


littora 227, f. 236, 7. 484, | 


6. 486, 11 
littore 10, 4. 123, 3. 383, 
14. 466, 11. 656, 7 
littoribus 314, 8 
littoris 260, 11 
littus 107, 1. 188, 4. 315, 2. 
499, 9 
litui 150, 3 
liiuo 5, 10 
litura 898, 11 
lituram 846, 2 


Livi $35, 3+ $36, 4 
E * 


lividas 402, 8 

livido 488, 3 

lividos 167, 10 

lividus 552, 7. 838, 7 

loca 39, 3» $05, 7. 851, 10. 

399, 4 S 

locabat 587, x 

locas 227, a 

loeavit 701, 19 

locis 450, 4. 90, 1 

loco _ 6. 2. 10. 708, 
9. 858, 5. 070, 4 | 

loco grato $29, 4 

locorum 144, 1. 745» 5 

loculis 532, ; 

loculos 576, 1. 651, 7. 729, 
6. 847, 1 


locum 588, 4. 772, 10. 787, 


9. $or, 3. 880, 3 
locuples 227, 6. 647, 8. 684, 
11. 733, 4» 755» 8 
locuplete 707, 15 
locupletem 767, f. 842, 9 
locupletibus 726, 11 
locupletior g14, 11 
locus 173, 4+ 546, 4. 557, 3. 
567, 7. 893, 9. $96, 6. 
627, 6. 751, 4 763, 7. 
792, 6. $22, 10. $74, 9 
locutas 831, 1 f 


locuto 695, 3 


locutus 437, 1. $75, 2+765,13 
loliginis 552, 14 | 
lolium 701, 2 ; 
Lolli 402, 8. 735, 1. $09, 1 
Lollius 826, 10 
longa 112, 4. 178, 1. 194, Is 
217, 10. 273, 4. 40a, 3. 
13, 10. $528, 13. 565, 3. 
71, 10. 726, 6, 7. 894, It 
loge 56g, 4+ 700, 10 


longam 22, 3. 48, 1. 469, 15 


Longarenus 524, 4 

Jongas 97, 7. 38s, 11 

longe 398, 7. 547, 12+ $56, 
5. $67, 4. 571, 7+ 577, 6, 

593, 1. 689, 6. 716, 4 

longi 208, ũ ©. 

lontzinquis 768, ä½; - - 


longis 266, 8. 901, 7 


longo 12, 8. 446, 11. 458, 1. 


26, 4. 691, 1. 774, 8. 
28, 2. 904, 2 

longorum 90g, a2 
longos 348, 11. 668, 6. 773,8 
* 177 7. 2583, 1, 543, 

4+ 568, I. 743, 4 903,5 
4 913, 8 : bt 0 
longus 253, 8. 297, 12 
longus ſpe 888, 5 


f 
l 
| 
| 


VocanBulOorRUMTtOmnNniun, 


loquacem 507, 3 . Lucretilem91, g. ⅛ðͤ 
loaquaces 303, 6. 594, 5 loecri 412, 3. 78, 6 
loquaci 690, 12 -  Lucrina435, 3+ 674, 6 
loquaciter 796, ä1 ! : © 210, 3 1 
| loquamur 803, f. $31, 4 + lucro 166, 1. 509, 6. 641, 5 
ö loquar 341, 1. 370, 9. 598, 5 lucro appone 39, 7 | 
loquatur 881, 13. 893, 10 luerum 310, K. 468, 5.910, 5 
loquax 295, I - IJuftamur 831, 7 ; 
loquenda 38a, 50 , + IuQtandumG6gs, 4 
loquendi 378. 7 + luftantems, 2 | 
loquens 531, 6 -\- + luQtantis $22, 9 
p loquentem 91, 4. 753, 12 luoctantur $61, 2 . 8 
loquentes 890, 4 loctere 38a, 4 
loquentis 546, 7 - Iuftum 484, 5 
loquetis $26, 3. 881,3 rar wet | 4 
loqui 420, f. 473» 4+ 397, luftuofis a88, x 
ö 12. 762, 5. 90, 1 luctus 247, 6 
loquiĩ magnum $97, 4 Luculli 838, 1 
ö loqui ore rotundo 901, 5 Lucullus 756, x 
Joquimur 48, 1 ; 765, 1 r 
ö loquitur 605, 1 lucus ts 1. $14, 6. 
loquor 398, 9. 866, 5 lodas 662, 2 | 4 
lora 270, 12 ludentem 196, 7. 832, 6 
loricis 114, 10 ludentes 726, 9 , .. 
loris 799, 10 ludentis $64, 17 | 
luam 490, 8 ludere 167, 3. 307, 9. 308, 
lubet 641, 17 4. 33%, f. 357, 8. 563, 3. 
ö lubrica 674, | 619, 8. 653, 6. 68, 9. 
a lubricus 80, 6. 474, 4 8. 9 xe gg 
Lucana 428, 14. 659, 8 ludere par impar 661, 4 
Lucanz 793, 8 luderet $39, 5 
Lucani $68, 4 ludi $50, 2 * 
| Lucania 616, 10 ludibrium 61, 7 ws 
Lucanus 616, 6. 714, 1 ludicrum 72 5, 4.752, 7. $47,6 
luce 407, 3. 635, 3- 904, 5 ludis, nomen 610, 6. 764, 14, 


Incellum 689, 15. 817, 1 

lucem 287, 1 333, 5. $64, 3 

lucem dare 88g, 4. 912, 2 

Luceriam 308, 6 

lucerni ſub clari. Sat. 9. lib. a. 

lucerne 328, 2 

lucernas 287, 1 

lucernis 10a, 5. 580, 6. 616,9 

luces 391, 2 N 

lucet 758, 1 

lucibus 423, 6 

lucida 16, 2. 342, 6 

lucidas 253, 4 

lucidum 196, 2+ 495, 2 

lucidus ordo ys 3 | 

Lucili 599, 3+ 6is. 608, 2. 616, 
1. 620, 1 

Lucilius 545, 2. 549, 8. Cos, 

609, 3. Gig, 1. 618, 20 

9. 4g x 

Lucina 444, 5. 497» 9 

lucis, maſc. 21, 6. 56, 4 

lucis,, femin. 868, 11 

lucos 268, 6 

lucrata 893, 1 

lacratus 396, $ 


14 413, 12. 687, 10 
ludit 258, 3. 295» 6. 317, 7. 


48, 8 | 

luds, nom. W * 308, 7. 

2 . * 

tos, wah 12, '$, 233, 2 
$08, 7 | 


10. 788 
ludum 299, 1. 357, $+ 370, 6. 
5, 18. 177 814, 8, 
59, 14. 866, 2. $75, 10 
ludum Fortunæ 147, 1 
ludum amori dare 299, 1 
ludus 823, 1. gog, 1 
ludus erat 635, 10 
lues, verb. 274, 1 
lugubre 464, 2 
lugubres 94, 2. 153, < 
Iugubri 256, % 
lygnbris belli 153, 5 


 Jumbis 721, 8 


lumbos 469, 6. 558, 10. 878, 
lumioa 490, 15. 706, 7 


-- luminibus 278, 5 


lupum 65, 12 


lumine 372, 2. 79, 4 3 nel 


luna 20, f. $5, 8. 168, 10. 
192, 4+ 3 30s 2. 47%, 1. 
499, 7» 8, 7 ww C 

unz 326, C. 320, f. 371, 8. 
: 392, 9. 674, 3 78a, a 
lunam 214, 3. 448, 2. 4944 
9 53g, 7, 716, 8 * 

Jupa 344, 2 hob 

lupatis 35, 4 + ' 

lupi 452, 7. 590, $ 

lupinis 654, J. 762, 2 + 

lupis 125, 3. 449, $- 456, 9» 
482, 6 | A 

lupo 436, 8 


: nom. „ 617 hs 
r 


lupos 72, 5. 453, 2+ 471, 7 
lupos piſces 85 1 ; 


lupus 89, 5. 318, 4. 477 
61%, 14 · 44 3. 4 
799, 13- , 

1 pid. — f 

lurida 489, 8 

luridi 413, 8 

luridum 26s, 5 

luſcinias 66x, 1 


7. 
30, 1. 


Luſco prepr. 360 2 


luſerat 697, 13 

luſimus 122, 4 

luſiſſe 289, 7 

luſiſti $71, 4 
lufit 350, 9. 400. 1. $43, 7 
luſtra 363, 1. $75» 24 
luſtratam 341, 2 | 
luſtro, nom. 418, 4 . 
luſtrum 166, 6. 502, 7 
luſum 563, x 

luteum 604, 7 

_ 466, 

uto 738, 3. 777, 7 

— 280 10. 860, 
lutulentum 606, 5 


lutulentus 545, 7 
68, 10 
$ 


lux 561, 3. 

luxuria 646, 

luxuriam 658, 9. 891, 2 
luxuriantia $64, 9 9 
Lyzo 32, 3. 327, 4 464, 12 
Lycæo 71, 4 


| Lycambæ 4 $4, 11 


Lycambem $21, 2 


Luxe 291, 1. 41, 7, 8 


Lycen 416, 2 
Licis abs. 6 
Lycias 37, 2 
Lycidam 22, 7 
Lycio 393, 8 
174 


Lyatz 


Lyciſci 46, 9 
Lyco 322, 3 
15, 3 
Eycum 124, 1 
Lycurgi 23h 7 | 
Lycus 323, 2 
Lyde 295. 3 296, 11. 357, 3 
Lyden 103, 6 
Lydia "> . 57, I's 97. 8. 
289, 6, 7 | 
Lydiæ 290, 11 
— rg A of 
+ Lydorum 5 
9 160, 5. 193, 4. 485, 
339, 7 


h s 1 * 
bag 296, 12, 30%, 7 


lymphatam 140, s 
Iymphis 433, 5. 868, 4 
lyncas 204, 7. 390, 4 
Iynceis 526, 1 

Eynceus 726, 14 


n 49, 1. 87, 5. 193, 6. 


321, 9 352, 7. 420, 6. 
490, 10. 913, 13 

hre 27, 3. 42, 2+ 257, J. 
364, 6. 375, % 460, 5. 
61, 14+ 909, 3 

Lyricis 7, 4 

Lyrim, Ve 

_ Lyappo teh & 


M 


Acedo 370, 6 
macelli 7 
macello 686, 3 PK 
macellum 659, 3 
macerat 476, 8 
macerer 58, A 
machina 861, 
machine 20, 2 


macies 19, 2. 349, 1 


macie 762, 11. 
macreſcit 740, 12 
macro 575, 17 
macros 565, $ 
macrum $47, 7 
mactata 82, 2 
macte 521, 1 
maculant 566, 1 
maculis 903, 11 
maculoſum 384, 8 
madet 325, 8 
Mznius 513, 16. 532, 8, 10. 
11225 ' . 794» 1 
Mzoni 2 
Monius 399, 1 


Mronium 465, 2 


1 N D E. 9 - 
- majori 314, 9 


© magis 99, 2+ 197, 6, 202, 2. 


magicos terrores 870, 2 


289, 5. 428, 7. 435, 4. 
3 * 3.608. 4. 4. 665. 8 


66g, 5, 6 . 
mas Lb 678, 3 
magiſter 279, 1. 747, 3 
magiſtra 638, 10 | 
magiſtri 662, 7. 725, $ | 
magiſtro 294, 3. 870, 2 


magiſtrum gog, It 


magna 250, 5. 257, 6. 277. 
257 33 531, 6. 547, 6. 
543, 7. 669, 4. 10. 
774, 5. 847, 7 

magna pars 577, 

magni 584, 6. 59h, $. 696, 5 

magna 52, $. 386, 3. 799, ; 

magnam 350, 4 727, 7 

magnas 12, 3 I, 7. 604, o 

Magneſſam 283. 1 

magni 42, 1. 3836, 10. 499, 
** 14. 503, 13. 575. 


magni pendis 681, 10 
magnis $59» 5. 570, J- $75» 
19. 620, 2. 704, 5 
mags 510, 8. 12, 524, 74 9. 
52895 11. 529, 5.5 576, . 
$91, "Ny 97, 4. 606, 
701, 8. 395, 5 
magnorum 477, 3. $43, 3 
magnos 13,9, 151, I. 585, 2 
magnum 212, 4. 263, 1. 337, 
3. 451, 3+ $49, 2+ 553, 10. 
578, 8. 583, 12. 596, r. 


399, 7. 665, 7. $59, 12 
magnum fecit quod, &c. 602, 5 
magnum loqui $97, 4 


—_— 433, 1. 8 7. 683, 


magus IOg, I Py 12 
Mata mate 692, 

Maiz 13, "Ts 

majeftas 422, 6. ce 12 


major * 235, 4. 240 9. 


33% 7 „ 1. 416, 9. 
2 4.577, 2, 14. 339, 2. 
Ty 13. 774. 16 0 f 
2. 891, 8 
= juvenum 904, 8 


e 88, . dl 4.776 
maid 380 7. 588, 11. 608, 


1. 851, 5 

majorem 626, 5, 6656, 10. 
669, 11. 692, L 

mejores 703, 5. 716, x1, $26, 
3. 839, 13 


7 


803, 2 

majoris 7715 x 

maj orum a4, . gn 4. 618. 9 

mafos 50, 1 * It. 297 
4 370, . 362, 2. 490, 
13. bis. 497, 6: 537, It. 
653, 11. 719, 5. 740, 14. 


747, 2. 806, 
i | manila, 272, 8 


mala, id e 
mals eonſuetudo 534, 2 
mala ſcabies 913, 2 


mala adje#, ablat, fing. 18, 11, 


63, 3. 465, x. 692, 6 
— 201, 4. 275, 4. 
299, 2. 524, 5. 326, F 2 


635, 1. 4 ©, . hs 


677, 3. — 3. 851, 6, 
65, 2. 913, 1 

mala camina 863, 8 
mala, i. poma 530) 7 
malarum 434, 
malas, ideft, e 349, 19 
malas, adject. 430, 2 
male 40, 8. 190, + 410, 1. 


$33, 7+ ** J, 4. 550, 6. 
597, 10. 672, 9. 691, 9. 
„ mol dip 
iſpari 7 
male feriatos Kao att, Ay 


malè naris verſibus 8 's 

mals nominatis ver $3 

mals ſeu bene 4 1 

malè re geſſà 642, 6 

malè rem gerere 645, 6 

mate fanos 918, 3 

male ſarta 745, 2 

male totnatos verſos grr, 10 

mal tutæ mentis 650, 13 

male validus 686, 4 

maledicit 65 1, 1 

maledicunt 717, 2 

= 337; 10. 467, 10, 535% 
$58, 2 

A* $50, 8 

malignis 557, 1 

malignum 219, 1 


780, malignus 110, 2 


malis 59, 2. 492, 2. 596, 5 
2 650, 35 . 
malis, pro pomis 
malie, verb. 333, 7. 603, 10. 
604, 5, 610, 6 
malit 21, 7. 679, 4 
mallem ls 18. 710, 10. 


1 * 917, 11 


mallet 571, 8. 704, 7 


malo 


1 


Vocanulorun © 8 a v M. 


malo 61, 8 478, 8. 5336, 3. 
$4, 33+ 667, 3. 884, 3 
crure, id non con- 
einno $27, 2 
Malobratho 775 K. 


malos 454, 9. 

Malthines th's 2 

maluz 120, 7 436, 3 

maluit 586, 2 

malum, neut. ſubfan. 474, 8. 
523, 8. 11. * 11. 25 


— 468, 1 
2 672, 6 
— $51, 1 
males, fubſt ant. 60, 4.458, x 
malus, adjefF. go, 7. 470, 7. 
15s 6. 544, 3- 676, 4 
us Jupiter 90, . 
malus pudor 642, 
malus, pro ineptus __ 
mammæ putres, Epod, 8 
 Mamutratum 561, 1 
manabat 73. 3 
manant 184, 2. 485, 3 
manantibus 433, 5 
manare $22, 
manaret 
manat 3 8 698, 1. 902, 8 
manca 710, 6 
mancipat $66, 
mancipiis 755, 5 
mancipium 704, 3 
mancum $57, 11 
mandabo $19, 2 
mandare 571, 9 
mandata 786, 4. 881, 3 
a 817, 4 
mandentur $93; 10 
mane, verb, 284, $ 
mane, adverd. 386, 1. 537, 8. 
i 2. 659, 4. 665, 6. 
6. 753, 13. * 5. 


. $18, 5. $39, 10 

12 112, 2 

manebo 748, 3 

manemus $61, x 

manent 297, 3- 496, 4+ 845, 2 

manentem 37 11 

manentis 887, 2 

Manes 75 4. 589, 1 (me 10 

manet, à maneo 5, 12. 68, 1. 

TO, 1. = 6. 470, 19, 
474, 2. 43, 7. 490, 7 

manet, ſubzun#, à mano, as, 
296, 5. 793, 6. $08, 5 

mangonum 37» 3 


3 ** x. FT, 6. 550, 5 
ring ; by 12. u 11. 


Mr: Rb $35, 4. 24, "6 or 
— 626 Ss "Om 
Manium 532, 3 


mantica $73, 3 | 
manu 132, bo 195, 2 193, 
. 373, 8. 437, 92. 
3. 397, 9. 778, 7. 5562 
manum 440, 3. 44Þ 5 
wants 230, 5. 332) 7: 406, Ly 
\ 2 5 1 , 
BE: dex, age . By 
275, 5+ 443, 5. 466, 2. 
480, 2. 501, 5 
ma nus, plural. 74, f. 134, $. 
330, 1. 382, 11. 393, 3. 
449, 2+ 437, 1. 49h, 5. 
$59, 1 
mappa 619, 9 2 8 
mappis 680, $ "I 
Marcelli 34, 5 
marcentem 678, 1 
_ 55 1. 18, 2. 26, 6. 47. 
3. 50, 11. 59, 5. 69, f. 
100, 2. lo 4. 15 
1384, . 194, 2. — 2 
2s 2. 337, 8. 356, 6 
45 5 409, 1. 43H, 2. 
F 5 6. 47% J. 477, 8. 
3» 3. $08, 10. 509, 6. 
674, 4. . 7 
marem 672, 
Mareotico * 
mares 87, 3. 54. 
mari 67, 4. 1 8, *. 
450, 15. 405 . 
3 501, 5, 68 
739, 3 
Marice 314, 7 


marina 719, 1 
» 5+ 34% 5. 327 


marine 
2. 4 
marino 3213 $ 
marinus 445, 5 
maris 24, 8. 106, Hoff 
227, l. 383, 19. 75%) 
777» 2 
maris expers 714, 10 
marita 458, 7. 498, 3 
maritat 331, 6 ; 
mariti 72, 3. 278, 4. $42) 4 
moritis 732, 12 908, 1 
* 


155 bes 


marito 278, $. 296, $. 
11. 90g, $4 659, 1. 
maritos 183, 1 


maritum N HS 5 n 
maritus 268; 1 

Marius 66, é ůͤ © 
marmor 753, 10. 268, 6- | 
marmora 227, 1. 395+ 7 
marmore 2 4 | 


* + a = 


— — 125 
— 939, 2 
Marſa 489, 1 | + 
299>2 11 5 
Marſæus 527. 4 
Marſi 305, | 
Marſi, hat, 480, x 
Marſia 5890, 2 
Matfis 450, 22 
Marſus 6, 3. 268, 4 
Marte 74, 2. 206, 6. 270, 1, 
11. 416, 4 
AN 27, 6 
arti 109, 3. 2 
Martia bell $293 y 
martiales 72, $ 
Mart eampi 36g, x2 
Martiis 285, 1 
Martio 234, 2. 416, 1 
Martis 251, 7 
maſcula 299, 7. 324, * 
maſculæ 447, 7 
Maſſagetas 135, $ 
Maſſica 677, 5 
w 178, 4 
Maſſicum 325, 4 
_— 2 $ 22 9. 
474, 6. 539, 1. $9% 9- 
643, 14. 6444 1. * + 
667, 1. 807, 5. $12, 6 
matercula 760, 5 | 
materiam 327, 10 355, 1 
materies 993, 6 
materna 50, 5 
maternis 9 * 
maternus 
Martina 4 . 
Matinæ 16, * 
Matinum 107, F - | 
matre 67, 1, 166; 2. 335» 
2. 371, 5+ 573, 9 


* 0 


2% os 9%, 3 * 9% * 618, 
matres x64 8. 
$05, 1-488, 6,499, 

marri 669, 2 
matribus 5, 11 


matris 18 1 
2 238, 1. . w. 


matrons 4 
12. $09, 82, 2. LW 
5: 708; 7 


N * t 
1 54 
* p - 


matronam 523, $ 

matronas 525, 2 

matronis 66, 4. 423, 

matrum 726, 8 

- matura 297, 6 

maturare 283, 3 —_ 

maturꝭ 726, 2. 767, 12.$39,6 

maturet 193, 7 | 

maturior 220, 2 ; 

maturo $07, $ 

* maturos 381, 5- 497, 7. $29,1 

maturum 333, 3 

maturus ſenex 882, 1 

matutina 697, 9 

Matutine pater 694, I 

mavis 12, 4. 258, 2. 346, 
4. 350» 3. $527, 3. 546, 
10. 789, 11 

Mavortis 397, 3 

Maura 171, 1 

Mauri 12, 10. 88, 6 

Mauris 293, 7 

mavult 627, 4 | 

maxima 2 3. 643, 15 · 

» 7. 728, 2 

K — * hominum 649, 16 

maxima pars vatum 875, 2 

— 416, 1+ 519, 1. 543, 

l » 3: 735, 1 

Miiim! 365, + 

maximus 693, 6 

mazonomeo 721, 4 

me 6, 4, 5+ 7, 4+ 24s $+ 30, 


4 
o 


WIEN! 


5. 58, 8. 120, 2, 3. 237. 


Ty 3. 256, 5. 322, 7. 353» 
5. 536, 7. 554, 8 

me geſſi 684, 2 

men 610, 9 

meque & te 788, 6 

mea 73» 1. $5, 1. 178, 2+ 
224, 2. 357, 12. 371, 6. 
412, 7. 477, 4. 536, 14+ 
538, 8. $75, 11 

mer 16, 6, 171, 4+ 220, 1. 
312, 5. 322, 7. 370, 9+ 
$49, 2+ 494, 6 

meam $9, 6 

meari 22, 5 

mearum 219, $.265, 1. 734, 1 

mess 368, 6. 458, 2 

mecum 33. 3. 154, 2. 170, 
1. 173, 4. 774, 1. 248, 
6. 260, 8. 24, Ho $55» 
3. 598, 1. 655, 21. 658, 
9. 759, 3. 788, 7. 811 
10. 887, 1 

mecum facit 836, 3 


Medea 438, 7. 88a, 9. 389, 3 


Medeæ 449, 4 
Medi 215, 1 


IND E x 


media 547, J. 643, 3. 660, 4 
media de note 567, 3. 816, 3 
media inter carmina $47, 11 
mediz 320, 6 WT" 
mediam noctem 604, 8 
medias 246, 8. 347,7 


| mediaſtiaus 7$8, r 


medicata 270, 5 | 
medici 733, 13. 840, 10 
medicis 768, 9. 866, 7 
medicorum $40, 9 
medicum 512, 12. 641, 10 


medicus 65 1, 8. 666, 7 


mediis 801, 7 ; 
medio 164, 1.4356, 4. 527, 8. 
$50, 14» 886, 5. 894, 4 
medio die 713, 4 | 
mediocribus 555, 1, 10. 575, 
11. 906, 2 
mediocris 904, 12 
mediocritatem 189, x 
mediocriter $16, 11 
medios 310, 1. 417, 4. 643, 
13. 728, 7. 290, 
Medis 153, 3. 254 $ 
meditans 340, 4. 592, 1 
meditantibus 800, 14 
meditantis 329, 3 
meditantur 288, 5 


meditare 860, 4 


meditatur 278, 2. 417, 8 

mediter 663, 3 | 

meditor 412, 1 | 

medium $13, 15. $20, 3. 
| $72, 7. 640, 6. 701, 14. 
bog. 9 $86, 5. 904, 10 

medius 233.4. 254» 7 

Medo 113, 4+ 268, 4 

Medos 14, 1 

medulla 447, 3 

medullis 774, 1 

Medum flumen 137, 1 

Medus 288, 1. 418, 9. gor, 6 

Medus acinaces 102, 5 

Megiliz 103, 

mei 101, 4+ 360, 3. 390, f. 
699, 2 

meis 71, 6. 256, 7. 312, 2. 
394, 2+ 402, 5. 41, 8, 
428, 12. 448, 5. 468, 11. 
494, 9. 8, 9 7 

Meleagri TA 7 

melimela 916, y 

melior 32, 6. 65, 10, 126, 
5. 240, 7. 276, 6. 3ot, 
1. 482, 1. 484, 3. 53 
3. 568, 3. 674, 5. 706, 
15. 730, 1. 774, 7. 787, 
2, 871, 1 | 


melior pars 482, x 

meliora 1 15, 1. 424, 10. 622, 
1. 701, 2.831, 8. 899, 9 

meliore 104, 7. 640, 2. 650, 1 


meliorem 634, 12 | 
meliori 598, 1. 928, 8 
melioribus 684, 2. 741, 7 


melioris 616, 1. 672, 1. 70,1 


melius 11, 2. 348, 10. 370, 
1. 482, 9. $02, 7. 525» 
6. 627, 7. 634, 4. 732 
11. 34% 2 783, 6. 859, 
19. $78, 3 LF 
melius 195, 7. 2554 1. 313, 3. 
334» 1. 383, 8. 513, 12, 
- $$$» 6. 583, 17. 601, 7, 
cs, 3. 673, 6. 692, 4 
213, 8. 716, 9. 735», 4+ 
$10, 9. got, 3. g11, 8 
172, 5. 231, 4. 312, 
8. 432, 5+ 485, 3. 
1. 673, 3. $22, 7 
melle 618, 4. 90g, 5 
melle eſt 696, 1 
mellitis placentis 972, 7 
melos 258, 1 ö 
Melpomene 4, 3. 361, 4: 
372, I 
membra 5, 8. 452, 7. 489, 3. 
— 8 554, 8. 
93, 7. 721, 5. 727, 2 
4 dedit ſopori 632, 5 
membranam 638, x 
membranis 907, 1 | 
membris 407,7. $13, 7. 873,3 
momento 31, I. 159, 1. 223, 
4. 356, 2. 465, 4. 671, 
10. 681, 6. 687, 4. 769, 7 
memini 598, 1. 71 5, 6. $36, 5 
meminiſſes 697, 1 
meminit 749, 8. $55, 2 
Memnona 604, 6 
memor 125, 1. 136, 4. 346, f. 
85. 10. 412, 4. 631, 1. 
memorata 864, * 
memoratur 611, 7 
memorem, nom. 58, 7. 298, 


4. 843, 3 
memores 314, 4415,9- $63.6 
memori 6 I, 7. 695, 7 
Memphim 343, 8 
men” 651, 13 
Mena 76s, 2 
Menam 964, 10 * 
Menandro 639, 5. $34, 1 
mendacem 566, 1% 799, 1 


10, 10 
1 meadaci 


VocAzUuLlo RUM OMnivtm: 


mendaci 490, 10 

— — 65 

mendar 219, 1. 242, 6. 297, 
9. l 799, 2+ 857» 15 


— $75, 1% 

mendo*s 673, 4 

mendoſum 799, 3 

Menelaum 655, 11 

Meneni 666, 2 cad? 

mens ST2 5. 230, 4. 268, 8. 
378, 7. 405, 1. 450, It. 
489, 3+ 648, 6. 2 4. 


740. 45. 70 906, 


mens animuſque 797, 5 


menſa 215, 9. 531, 6. 538, 
5. 627, 7. 675, 5 

menſæ brevis 390, 7 

menſam 651, 9. 714,6 

menſas 621, 6. 635, 9. 905, 4 

menſe 575. 7. 778, 3. $32, 4.Þ 

menſes 185, 3. 390, 10. 666, 4 

menſem 406, 9 

menſis 295, 2+ 385, 6. 681, 4 

menſorem 106, 2 | 

ments 121, 3. 250, 3. 340, 
2. 427, 5. 308, 10, 633, 
*. 695, 7. 768, 7. 770, 4+ 
$63, 6 

mentem 68, 1. 70, 2. 2 5. 
159, 2. 634, Lk 665, 9. 
667, 3. 710, II. $39, 3+ 


„ * 
mentem addere 858, 11 
mentes 338, 2. 457, 4 
mentiar 696, 1 
mentibus 327, 5. 833, 4 
mentio 552, 7 ; , 
mentior 590, 1 
mentis 215, 6. 534, 3. 595, 
9+ 99 4. 040, 5. 
13. 866, 15 
mentita 767, 2 
mentite * 
mentito 388, 
mentitur 726, 6. 886, 4 
mento 176, 2. 447, 2 : 
meo 101, 3. 199, f. 428, 1. 
451, 1. 473, 3. 478, 7. 
493, 1. 612, 6. 656, 9 
meo lum DG in ære 837, 2 
meorum 174, 5. 408, 5. 615. 
3. 777,5 
meos 316, 5. $50, 11 


mera 553, 1. 766, 10. $09, 8 


Mmeraco P 12 
mercantur 25. 10 
mercarier 41, 4 
mercaris 367, x 


mercator 5, 3» 119, 6. 506, 


» Mergos 46 


8. 5077 7. 728, 8. son, 
7. 002g 3 
mercatorem 337, 1 
mercatores 806. 3 
mercatur 766, 8. 366, 18 
mercaturis 649, 2 
mercatus 693, 3 
merce 119, 7. 481, f. 411, $ 
mercede 104, I 2 3. 935» 
2. 705, 3 
mercedem 2 — 327, 5. 
538, 3 
mercedes 318, 6. 377, 1 
mercedum 52%, 7 
mercemur 320, 2+ 756, 1 
mercenaria vinela 265. 8 
mercenarius 693, 2 


merces, edis, 111, 3. 248. 4 


merces plural. à merx 358. 3. 
547, 7. 8 * 1. 910, 4 
mercetur 766, ” 

Mercuri 41, * 294, 3 

Mercuriale 641, $ 

Mercurialium 224, 2 

Mercurius 96, 4. 117, . 177, 
1. 644, 7 

merdis 59d x 

merearis 513, 2 

merebere 411, 3 

merentem 251, 4 7 

2 762, 2 

— 4 

meretrice 54s, 12. 60g, 3. 
738, 2 

meretrici 809, 3 

meretricibus pls. 7 

meretricis 553, 11. * 2+ 
8oa, 1 

meretricula 707, 5 

meretrix 133 6. 788, 12 

12. 628, 4 

meri $2, 1. 127. 3 

meridiem 352, 1 

Merionem 27, 8. 65, $ 

merita 352, 12» 369, 9 

meritis 361, 3. 397, 4. $28, 8 

merito $07, 10. 550, 4. 57a, 
2. 

meritorum SF 13 

* Particip. $41, 4 

19, 1 

mero 31, 7. $8, 3. 76, $- 

175, 1. 195, 1. 209, 2+ 

30a, 2. 316, 1. 326, 2. 

65, 3. 385. * — 9- 
14, 5. 678, 8. 219, 4. 

91 4 

meros 862, 1 

merſare 672, 7 

merſes 382, 3 


merum 30, 1. 355 


got, merſor 726, 4 2 8 = * 
meruere 898, 4 Wννν, 
— at enn 
merulas 122, fůꝙ⅕«A& ;“ 
merulis 913, 7 | 


merus 548, 11 
merx'\322,6 . 
Meſſala r. 611, 7 * 


Meſſalæ 9035, 2 


Meſſi 563, 5, 7 

Meſſius 564, 3 

meſſorum 438, 1 

meta 3» 1 £48 Py 

metallis 2 12 4:08 
metam 90g, $ | 

metats 212, 5 

metato 635, 1 | 

Metaurum flumen 379, 7 

Metello 146, 1. — 2 

Metelle 660, 5 * 

metendo 417, 11 

Methymnæam 718, 8 

— 442, 1 . 
etii 906 7 | 

metire 464, 10 | 


. metiretur 513, It 


metiri 527, 
—_— Oe 
—— 134, 9- $30, f. 
333» 5. 428, 3. $12, ws. 
$40, 7. 554, 13 


metu exanimem 518, 5 


metuam 290, 2. 305, 7. 869, 5 

metuas $13, . 550, 0 

metuat 529, 8. 753, 5 

metuant 100, 4 

metuebat 513, 4 

metuemus 207, 3 

metuenda 643, 10. 842, 1 5 

metuende gr, 5. 230, 7 

metuendus 245. 4 ' 

metuens 5, 3. 321, f. 33S» 
6. 517, 3. $47» 10. 636, 
10. 649» 5. 708, 1 1. doo, 
8. 301, 1. $57, 5 * 

metuente 155, 6 z 

metuentes 299, 3 

metuenti 690, 9 

metnentis 688, 6. 717, 1 


metues 74, 3. you 13, 8058 5 
metuet 801, 


metuit 3 © 295, 6. bis 


740, 6. 799, 13. 
pe $46, 2 * 
metum 237, 1. 464, 11 
metuo 618, 9 | 


metur 100, 1 
metuunt 7a, 4. 131, 8. bs, 


8. 547, 31 oy 


— 7 IE oO Sea = * 
* — — 


-6 o 
= — 


8 7 « Axe 2 
1 — —— — 


Mevium 465, 2 : gow 

meum 2, 1, 872 J. 37,1 
435, 7+ 676, 8 

r= 2 3. $273 7+ $74, 2+ 

» 5 

meus, id ef, amicus 407, 3 

mf, pro — $13, 26. 524, 6, 
529, 8. 532, 10. 559, 8. 
554, 4. $17, 11 

Wica 332, 4 

micat 54, 5 

mictum 590, 2 

migravit 848, 2 

migret 893, 2 

mihi 46, 1. 57, 5. 70, 6. $1, 
J. 121, 1. 124, 5. 172, 3» 
357, 10. 361, 3. 389, 2 
440, 6. 577, 9. 332, 6. 
336, 15. 355, 3. 363, 4. 


2 * 14 

26, 3. 200, I, 267, 4. 
270, 3. 382, 1. 431, 1. 
462, 3. 506, 4. 507, 6, 

o8, 9. $58, x 

Mileti 805, 9 

militabitur 428, 9 

militaria 462, 5 

militarly $59 $+ 96, © 

militat 741, 6 

militavi 34%, 5 

milite 63, 4. 426, 4 

: 17 , 1. 24 , 2. 261 

6. & bo 14+ 


« . 2, 
il 27, 6. 274, 2+ 362, 
11. $41, 6 
militiam 76, 3. 113, 2. 814,12 
5 269, 7. 598, 6 
militum 270, 7. 329, 8. 443, 6 
mille 292, 8, 44, 7. 4 
3 8. 387, 4. 613, 4. 
3s 17» 5 2. 649, 11. 
658, 11. 669, 12, bis. 753» 
12.755 F + 
mille ovium 655, 10 
millia 510, 3. 559, 3. 567, 1. 
G15, 12. 726, 7. 756, 4 
millia centum 647, 3 
millia terna 680, 
millibus 649, 17. $67, 6 
millibus oo $56, 5 
Milvis 483, 6 
Milvios 706, 10. 799, 14 
—— 263, 5 
mime 816, 2. 
mimis — 7 * 
Mimnermus 758, 10. 863, 3 
mime 849, 6 


| mimos 600, 4 


IN D E X 
mimum 820, 3 


minabitur 111, 1. 903,9 

minaces 176, z. 342, 8. 399, 3 

minaci 150, 2 ö 

minacin 480, 2 _ 

mine 243, 35 396, 2 

3 o 

minantem 58, 3 

minantis 639, 3 

minarum 881, 5 

minas 373, 4. 454, 1 

minaci 43, 4. 263, 6 

minati 183, 7 

minatus 46 7, 3 

minax 58, 2. 843, 9 

mineris 541, 6 

— I, 5. 906, 5 4 
merwæ 252, 4 300, 2. 387,9 

minime $47, 3. 553. 55 

minimis 526, 13 

minimo 546, 3 5 

minimum $46, 4. 398, 4 

minimum 48, 2. 1732, 316, 

miniſter 784, 5 

minifteriis $56, 6 

miniſtrat 888, 4 

miniſtratur 579, 3 

miniſtrent 720, 1 

miniſtret 793, 7 

miniſtrum 145, 1, 375, 4 

minitarie 564, 5 | 

minitatur 617, 9 

minor 56, 1. 291, 4. 572, 6, 
606, 4. 684, 10. 709, 7. 
734» 4+ 774, 8, 16. 805, 1. 
$32, 4. $89, 7 | 

minora 477, 2. 532, 7. 770, 
8. 776, 3. 781, 3 

minore 418, 3 

minorem 192, f. 275 1. 668, 
13. 661, 2. 692, 7. 716, 7 

minores 55, 2, 137, 2. 60%, I. 


7, 9 
minori 66g, 13. 849, 12 
minoris 5$6, 3 
minorum $88, 7 
Minos 108, 2. 393, 5 
Minturnas 949, 1 
minuas 626, 2. 653, 11 
minuat 816, 13 
mindentur 408, 9 
minui $40, 1 
minuit 140, 3. 217, 10 
minds, adverb, 11, 7. 97, 6. 
$74, 5. 449, 3. $13, 8. 
8 5 8385 9. 711, 3. 
46, §. 8 


. z 16 
minds 111 668, i 
minxerit 914, 7 


mira 64a, 2, bes 21" 
mirabere 22, $, 774, 4 
mirabile viſu $62, 4 
mirabilis 7 54, 

mirabimur 486, x 

mirabor 805, 5, 910, 9 
miracula 870, 9. 885, 5 
miramur 788, 5 - 

miramur fi 781, 4 

mirantur 202, 1. 698, 8. 860, 


mirare 553, 11 | 
mirator 521, 6 


miretur 610, 4 

m w 2 

miror v41, 7. 711, 3. 79%, 
2. $36, 7. 903, 17 


miros $65, 4 


mirum 202, 4. 259, 4. 60g, 


2. 613, 2 

mirus 433, 5 671, 3 

miſce 412, 5g 

miſcebat 673, ; 

miſcebis $00, 

miſcent 6, 5 

miſcentur 321, 1 

miſcere 678, 8 

miſcet 38 5,9. 677, 9 

miſcueris 631, 3 

mĩ ſeuiſſe 493, 3 

miſcuit 270, 15. 603, 1. 903, 

Miſeno 67s, 1 

miſer 104, f. 496, f. 489, 
13, 524, 1. $43, 2+ 650, Fa 
640, T, 70g, LL 324, 

888, 3 


miſera 547, 4. 581, 5. 709, 
8. $99, 1 


miſerabilis 125, 2 

miſeræ 181, 9. 587, 2 
miſeram 88, 1. 282, 6. 529; 7 
nil miſerantis 167, 9 


— 299, 1 
| — — 358, 1. 423, 1. 775,3 


miſerum = 3 WI 5. 567,7 
miſerum eſt 6329, 11 
mikit 8, 3. 70 5+ e ilk 


. Oo ev as. w m -w 7 


VocABULORUM = M. 


miſſa vox 909 ® 8. 530, 7. 531, I, 3, 6. 
miſſz 588, 6 1. $92, 8. 601, 3, 4+ 
= Ig; - 94.7044 1, 3. 877, 10 
mfffilibus 276, 6 modorum 591, 5 
miſſis 583, 9. 683, 6 modos 146, 2. 2.4 
miſſos 265, 7. 514, 13. 295,8 295, 3. 361, 2+ 408, 8. 449, 
non miſſura 914, 12 9743. 3 $21, 4. 866, 4 
miſſus 616, 8. 621, ů :: modulaada 866, 3 | 
miſta 109, 5 N - modulate 122, 5 

[ miſtze 406, 4 . ; modulator 5424 3 
miſtis 364, 8 moduli 668, 9 

| miſto 672, 7 modulis 537. $ 

7 miſtum 460, 5. 718, 3 ae 767, 13 | . 
mite 75 2 modum, 67, 2. 307, 6. $28, 10 
miteſcere — — 226, 5. 663, 9. 84% 4 

| mite 3 modus 94, 1. 137, 1. 17, 5. 

; miridus 70S. 3. = 7 . $14; 4. 692, 1 

mitigat 868, 1 Macenas I, 1. 84, 3. 199 7 
mitior 293, 7 219, 5. 23S, 7. 287, 1. 

mitis 4997 4. 619, 311, 6. 253, . 4075 3. 
mittam 92738 w 69, 15 426, 2. 40, 2+ 460, 77 
mittamus 337» 11 475. ck. x2, 5 1. 536 5 

| mittant 742, 2 . | 612, 3 697, 27 3. 
mitte 237» 8. 287, $- 358, 713, 7 


14. 475 4. 7 4 
mitte 2 —— 


mittere * 417, 4. 375 
18. 642, 6 l 


mœchis cop OI? 
mitteret Og, = mechos 97, | 2 
mitteris 825, 3 | macher $44, +7 þ 9+ 709, 3 
mittes 86, 3 „ — wy 
mittis 470, 2. 70 1 
mittit 445, 2 * 2. 438, 
mitulus 674, 1 merebis 479, 1 
Mitylene 998, 1 meerenies 27, 3 
Mitylenen 28, 1 meerentis 787, 4 
mobile 709, 13 meerere 762, 5 n 
mobilia 664, 2 | meret 165, 4. 265, 6 
mobilibus 31, 2+ 92, $. 389, 5 merore 381, 9g - . 
mobilis hore 867, 23 meſtis 149, 4 
mobilium 4, ® | moſtum $17, 1 881, 4. 
moderabitur 740, 14 meſtus 159, 8. 567, $ 
moderare 95, 9 mola 656, 4 
modeſtè 522, 9 mole 264, 9. 789, 1 
modeſtus $16, 6 molem 354, a 
modica 748, 2 moles 20, 2 18 
modiei 76, 4 ' moleſta 734, 6 
modicis $3, 1. 7. $97, 3 moleſtas 58a, 4 
modico 3 56, 4. 869, 4 moleſti 583, 1 
modiis $00, 3 moleſtum 577, 13 
modis 18 5, 6. 194, 4+ 257» 6. moleſtus 53, 9. 75% 3 
589, Se 682, 5. 8917, 9. moliar 244, 6 
909, I | molibus 243, 2 

modis mille 282, 8 | molimire 862, 6 
modo 2244 2. 341, 6. 369, 24 — 1 2 

88, 7. 643, 8. 663, 9. molitur $85, 1 

4, 4. 753, 1. 829, 6 molle 60g, 7. 675, 2 
modo iſto 867, 4 molles 140. 9. 427, 6. 6835, 3. 
modò 304, 1. 349, 3. 433, 1, 373, 11 


. 696 I, 2+ 307, 6, 7. 528, wollt 31, 7. 825, 13 


mollium 18 


mollids 9 8. dos, 
. + 639.9. 


montes 9, 4. 189, 8. 


mollior 6, 
* 1 298, 3 


9, 8 . rn 
x} 


702, 7 
Moloſſus 454, 3 
momenta 733, 1 
momentis 752, 4 
momento 506, 7 
momorderit 7683, 3 "I. 
Monzeeſes 275, . bl 
mone 690, 10 x v 
moneam $14, 9 

monendo 903, 3 

monendus 743, 11 
monet 76, 5. 77, . 1. 


— 


— 1, Un 45 . 


monitoris $14, 9 


—_— 620, 6, 7457 1 11 * 


ang h l. 65g. db 
monſtrare 80g, 4. 876, 11 


monſtraret 716, 2 


monſtratum 618, i den 


: monſtravj 7 18, - 10 


monſtret 693, 1 


monſtris 265, 5 


monſtror 375, 1 


monſtrum 14 K. 183 SY 


monte 366, 6. 493; 4 566, 1 
. 
693, 7. 796, 


mortes parturiunt, &6. 2s; 3 
montibus gs, 2. 174 · 466. 


7. 485, 3. 854, 7 


monumenta 10, f 


monumentum 3 

mora — 4. 3 's. 398, 9. 
is $83, 5 | 

morabitur 673, 6. 888, 1 

morabor 235, 3 

mor 3335 e 


moram 205, 1 * 
moramur 48a, 10 
morandus 892, 6 
morantem 50, . 175, 1. 2735 


3 
morantur 726, 10. 743, 1 
8 295, 10. 710, 4. 785, 


3 463. 1. 857, 9 

moras 412, 3 

morata got, 1 

moratur 787, 3. gol, 3 

morbi 1 56, 6. 641, 7. 662, 4. 
727, 7. 751,9 

morbo 140, 1. 573, 3. 646, 


» 649, 16. 6 25 379. 7544 
woke ' morti 108, 6, 205, 3. 416, 


767, 1 
i merbos 842 8 


morbum 564, 7. 792, 1. $65, 


12 

mor bus regius 23, 12 

mordacem $04, 8 

mordaces 76, 1 

mordaci 387, 5 

morda 552, 7 

mordear 799, 1 

mordent 697, 9 

mordeor 374, 8 

mordet 119, 3 

mordicus 588, 13 

more recto 86 5, 6 

more 41,4. 193, 8. 369,2. 423. 
10. 603, 10. 665, 4 761, 4 

more ferarum 540, 5 

morem 102, 3. 137, 8. 364, 
12. $54, f. 618, 11. 843, 4 

morer 507, 4+ 766, 9. 228, 2 

moreris 161, $ 


© mores 268, 2. 368, 6. 379, 6. 


500, 7. 538, — 705, 9. 
726, 8. 737, 6. $20, 2. 
55473. 55 3. 887, 4 
moretur 144, 2 
mori 246, 9. 247, f. 290, 2+ 
6. 305, 7. 319, 2. 335, 8. 
349, 14. 397, 8 
more pro patria dulce & deco- 


rum eſt 246, 2 

moriar 360, 3. $02, 3 
moribus 240, 7+ 336, 9. 827,2 
moriemur 716, 10 

moriens 653, 4. $03, 10 
morietur $05, 10 

moris 673, 1 

moriture i 59, 4 

morituro 107, 4 
moror 220, 2. 349, 6. 793,3. 

855, 4 
mMmorula 40, 2 


moroſum 690, 7 


morſus 678, 4 dp * 


mortis 1, 7 


I N D E X 


mor 22, 1. 2% 9. 346, 10. 


348, 5. 806, 7. 583, 4. 
618, 6. 710, . ow 3 
mor ſu 789, 9 cif 


mortale 130, 3 341.7 Des 

mortalem 698, 9 . 

mortales 263, 7. 75.7 10. 
707, 


5 7 
mortalia 878, 3 


mortalibus 19, 9. 597, 

mortalis 3 56 1. 0 16 

mortalium 34% 2 

morte 144. 3. 182, 8. 304, 4. 
367, 6. 817 4 

mortem 270, 13. 396, 1.522. 1 


13. 665, 7. 877,11 
morti dedit 655, 20 
mortibus 540, 4 
333,6. 554. 15. 
633, 9. 550 8. 914, 5 


mortua 690, 4 


mortuos 494, 10 
morum co, II. 


mas 378, 1. 384, 8. 486, 9. 
6. multa dies 898, 11 
multa litura, ibid; 


$25, 10. 552% * 575 
591, 7. 709, 

Moſchi 749, 5 

mota 594, ũ n 

motum 146, 1. 897, 12 

motura 891, 14 — 

mots 277, fl. — " 

motus animi 881, 10 | 

morus id eff, inceſſus 414, 5 

motus m_ 88, 4 

move 47%, 2 

moveas 422, 8 

moveat 610, 9. 636, 3 74453 

movebat 97, 5 

movenda 487, 4. 

movent 680, 5 

moventem 789. 10 

TOSS 711, 8 

moventis 240, 3 

movere 494, 4+ $93+7-9 7-997, 7 

movere loco verba honore in- 
digna 863, 11 

movere, præter. 820, 7 

moveret 571, 9 

moveri 325, 5. 893, 3 

moverit vs 8. 

moves 63, 8. 362, 2 

movet 241, 2. 564, 3. 800, 8 

movetur 864, 12 911, 2 

movit 163, 3, 4. 294, 4. 488, 3 

mox 5, 4+ 22, 8. 149, 1 278, 
3. 231, x. 350, 9. 376, 5. 
392» 7» $46, 9. 655, 5˙ 
725, 6 


:: 
multz 526, 8. 963, 8. 


Mucivs, . Mativs 
mugiat 357, 35 
mugientivm 433, 3 


- mugiere $50, 1 
- + mugiunt 218, 2 


mula 358 r: 

mulæ 558, 6, 10 p 

mulces 296, 10 

mulcet $50, 11 

mulctar 43, 5 - 

muli $92, J -? 

muliebrem 484, 5 

muliebriter wy ne 

mulier 142, 6. 252, 1. 282," 
9. 304, $*' 335» 2. 434, % 
470, 1 47%, 5. $29, 7. 
* 3 708, 10. 4 * 8. 

12 N 

4 469, 7 

mulis 260, 1 

mullum — 4 

mulo 578, 2 

mulſo 673, 5g | 

multa, Eng. 23, I. 111, 3. 331, 

7. 360, 3. 362. 9. 382, 4. 
478, 9. 545, 1 


mulig cane 43H 9 

multi cum laude 606, 

multi fruge 796, 10 

mult prece 385,7 

multa in rosa 23, 1 

multa plural, 136, 2. aol 4. 
275, 3. 313, 6, 7. 40% 9. 
. 7. 450, 10. $55, 13 
56 5, 1. bag, 8. 656, Ll 
737» 3. 756, 6. 831, 4. 
873, 5 888, 8. 7 7 

multa fle turum caput 450, 10 

multa tulit fecitque — 9og, 


799, 5+ 
multarum rerum 858, 6 
multi 17.3 289. 7. * fo 
451, 1 


multis 95, 4+ 282, 3 
$15, 2. 578, 8. 687, 6. — 
3.758, 5-858, 1. 911.3 
multo 63, 4+ 116, 2. 182, 3. 
27, $5 25s, 4+ 8c6, 4. 
mu'to 556, 1. 3 645% 7. 
646, 7. 804, 10 


multo maus 807, 10 


multorum 598, 5. 73» 5. 
835, 3 
muitos 5, 10, 570, j 
multum 97, f. 349, 3 47% 
1. 489, 6, 536, 1. 384. 3 
multue 


VocAzulokUun Ouniun. b 


multum 688, 8. 690, 9. 743» 
11,757, 2. $31, 2 * 

multùm celer 651, 8 

multùm ceſſat gog, 16 

multus 758, 6 

Munatius 745, 2 

munda $28, * N 3 

mundæ 354, 

mundi 95, 7. 233, 5 336/92. 
540, 8 

mundior 704, 6 

munditiz — 

munditiis 23, 5 Pig 

| mundum 50, 11 | | 
mundus 630, 2. 747; $5 $24, 2 

munera 76, 4. 107, 2. 164, 1. 
2937 2. 311, 1. 443, 7. 470, 
2. 092, 5. * » $53, 8 

munere 206, 3. 368, 4. 80%, 
8, 815, 3. $22, 1. 855, 7 

muneretur 432, 11 | 

muneri 395, 6 

muneribus wy 1. 364, 2+ 
401, 12. 404, 1. 4153 Fe 
533, 9+ 597, 3 

muneris 374, 10. 395. 6 


muniant 296, 4 
munierant 309, 3 
munificum 322, 10 
munire 540, 1 
munitz 351, 4 
munito $5$, 6 
munivit 500, 5 
munus 149, 2+ 439, 7. 450, 
1. 851, 3. 12 
munuſcula 761, 7 
| murzna 717, 7 
Murena 561, 2 
Muren 320, 7 
murem 700, 6 
mures 663 » 3 
muria 678, 8. 719, 1 
murice 218, 4. 674, 5+ $68, 7 
muricibus 471, 2 
muris 69, 10 | 
murmure 150, 2+ 773, 6 
muros 388, 11. 737, 2 
murus 256, 6. 891, 7 
murus aheneus efto 726, 10 
| mus 700, 6. 884, 5 
muſa lyrz ſolers 909, 3 
muſa 27, 3. 73, 4. 148, 6. 
| 153, 4 196, 1. 257, 4. 
| 397» 8, 9. 563, 6. 743, 9. 
768, 2. 842, -L $79, 6, 
| $85, 2. 901, 6 
muſa pedeftri 693, 8 


Muſa, - viri 79% 

muſe 

muſam 190, 6. dar, 53 

muſarum 239, 3. 853, 8 
123, 4+ 321, 2. 83% n 

muſco 772; 3 | 

muſis 100, 1, 401, 4+ $62, 3 


muſtellæ 762, 10 


ta 6 8, 4 
ile 839.7 


mutabilis 869, 3 


mutamus 216, 5 

mutanda 912, 3 

mutandus 79% 5 

mutant 779, 2 

mutantem 733, 1 

mutare 70, 6. 114, 10. 129, 
. 1. 7817, 2. 821, 4+ 


mutaret 280, 5. 704, 4 

mutat 71, 4. 391, 7. 441, 4. 
847, 7. 60, 9. 708, 9. 
712, 4. 733,8 

mutat quateata retundls 733» 

nn 


mutata 123, 1. 13% 4+ —— 16 


mutata ſorte gaudet 
mutatæ 136, 6. 446, 17 Tan, 
2. 774, $ 


mutatis particip. 507, 8. 545,3 
mutato gi, 12: 


mutatos 23, 5 

mutatum vinum, id en, cor- 
ruptum 629, 6 

mutarur in horas 887 8 

mutatus 404, f. 662, 4 

mutaverat 718, 8 

mutavit 464, 2. 840, 2. 878, 2 

mutem 7 9, x 

mutet 42 „ 14 


mutilus 564, 5 
mutis 374, 8 


Mutius 764, 2. 862, 2 


muto 763, 2 
mutor 236, 3 
mutua 766, 6 


- mutui 290, 4 


mutui 366, 2 
mutuis 196, 3 
mutum 539, 3 
mutuum 477, 10 
Mycenas 30, 4 
Mygdonias 197. 1 
Mygdoniis 31 —— 
myrrheum 
myrtale 2nd, & 
myrteta 791, 5 
myrta 21, 4. 99, 2. 144, 3. 
179, 3. 259, 30, 331, 9 


„ 
* 


Abis 554, 8 

N nate obs 1 

nactus 795, 1 

nænia 352, 12. 489, 15.730, 2 

nznie, nom. + 237» $ 

m— : 154. 1 
Evius, a, 8435 4 

n r= * 8. vid. 
Mzvius 

nevos $75, 13 

Naiadum 341, 3 

nam 75, 3. 62, 5+ abs, 8. 
294, 3. 302, 6. 331, 4 

- 416, 4. 4 % 3« 407, 10. 
491, 1. $08, 13. $21 Jo 
| wine 7. 526, 7. 536, 12, 


n 89, 5- 127, 8. * 


8. 454, 9. 470, 4. 82 
34, 2+ 561, 3. 569, 1. 571, 
$74» 2. 575, 3. 804, 7 
nanciſcetur 899, 5 | 
nardi 41,3 
nardo 192, 10. 41, 2+ 4499 
1. 47Þ7 Ä 


nares 750, 9 


naribus 364, 5: $33, 6. tas, 8 


naris 470, 3. 34% 
natrium 211, 2. . 


. 
— 1 


narras 319, 3 
Narrat 28 — 7 
narrata 


narratur — L re 151 


— 536. 26 
untur 23 
mae 


Nafica 687, 9. 628 2 
Naſicæ 788, 6 
Naſidiene 721, 2 
Nakdieni 713, 2 
Naſidienus 720, 6 


haſo 570, 4. 719, 12. 875, 
14 x 


naſum 706, 12 

naſus 632, 13 

naſuta 526, 4 
nata 324, 2 

' 3 wg” 


natale — 

natalem 87, 3. 264, 7 

natales 629, 8. $70, 11 

natal} 407, 2 

natalis 221, 5 

natam 656, 1. 658, 4 

natantes 717, 7 

natantia 18, 1 

natarunt 10, 1 

na tat 704, 1 

nate 474, 1. 591, 3. my. 5 

nati 668, 4+ 733, & 

natis 512, 13. 635, 2: 653, 

W 684, 11 

\Datis, paccictp. 102, 1. 117, 7 

male natie B52, 8 

nato pro filio 519, 5. 656, 5 

nato 718, 5. 749, 5 

natos 228, 3. 271, (. 381, 3 

Natta 580, 6 

natu grandis 764, 4 

3 163, + 9. 8. Te 

* 7 1588.7 634, 4 
$56, 2. 905, 6 

_ regis atzendis 879, 5 

natura 512, 5. 513, 3. $24, 
11. ma 529, 1. 534, 2, 

40,9 8. 5777 7 

” 626, 5 636, 6. 663. T2, 
672, 9. 696, 7. 700, 2. 
709, 5. $16, 12. 88, Te 
903, 12 

natura dives vpis ſuze 524, 11 

natura potens 617, 13 

naturi ſublimis 845, 7 

natur in arte gog, x | 

naturæ 109, 1. $10, 7. 677, 
5. 772, 8. 369, 2 

naturam 678, 7. 773. 9. 


781, 2 
naturas 72%, ® 


naturis $39, 5 
natus 161, 398, 7. 583, 


6. 570, 7. 572, 1. 573, 2, 
9. 604, 1. 639, 2. 64% 
13. 685, 1. 704, 8. 803, 
10 


79, 7 524.9. 
2, oy 


A0 


nave $70, 1 

navem 777, 12. $40, 8 

naves 217, 1. 656, 7. 848, 7 

naufragium 68, 6 

navibus 36, 2. * 461, 2. 
779» 3. 874,11 

naviget 652, 22. 801, 7 

navigio 7 

navim Kong , 806, 5 

navis 16, 3. 59, 5. 140, 4. 
201, 3. 279, 1. 465, 1. 
815, 15. $40, 8 

navita G1, f. 199, 9. 260, 9 

navitæ 337, 2. 384, 5 

navitis 466, 5. 492, 2 

navium 311, 1. 425, 1. 3. 
3: 462, 9 

nauſeam 464, 9 

navſcat 733, 4 

nauta 5, 1. 110, 2. 558, 4,7 

nautæ 436, 7. 508, 9, 557 8. 

588, 10 

nautica 649, 1 

nautis 51, 9. 109, 4. 214, 4 
477, 7. 489, 6. 557, 7, 8 

ne 9, 1. 37, 1. 46, 1. 74, 4. 
76, 4. 110, 2. 185, 1. 142, 
1. 136, 7. 162, 5 246, 5 
283, 10. * 5 297, 
12. 3, 6 358, 3. 3 392, 

7. 398, 6. + 420, 7. 47, 

4+ 482, 12. 508, 3. $512, 

7. 525, 1, 12, $86, 1. $27, 

— 553, 10. 5354, 


ne ae 896, 5 
ne forte 60, 6. 75) 7. 7. 150, 


by $88, 
4 0 54354. 618, 


7. 605, ne non 750, 9- $06, 6 


ne quid 547, 5 685, 7. 770, 


5 
2 
654, 8. 853, 1 
ne te morer 57, 4. 4-766, 
ne, interrog. 
348, 10, 2 
Nezra 478, 1 
Nezrz 306, 3 
Neapolis otioſa 447, 9 
Nearchum 4323, 5 
nebulz go, 7. 355) 8 
nebulam 307, 10 
nebulonem 514, 2 
nebulones 738, $ 
nebulonis 518, 4 
2 6. 2 . 17s 2, 4, bis, 
- T2, 6 5 7. 26, 4» 6. 
181, 3, 4. $39, 5, 7, &c. 


ntene 548, 1. $50, 3. 350 


13. 699. 9. 837- 4 | 

nec non Jos, 1 
nec nunc or 5 
nec ſcit gos, 1 
nec ſemel 914, 4 
necabit 667, 1 
necari 708, 3 

114, 8 


necdum 627, 4 


necem 283, 3 ? 

neceſſe eſt 540, Y+ 626, 2, 
695, 2+ $76, 10 

neceſſitas 19, $+ 132, 5 hem. 
9- 333» 4 

necis 457, 


nectar — 3 


nectat —— NPE 


necte 101, ” 3 

nectendis 405. 

nectis 113, 5 

neQit $21, 8 

—— > 

nefarius 889, 4 

nefas 18, 9. 46, 1. 77, 3. 96, 
6. 139, 4. 199, 4+ 214, 18. 
335» J. 336, 4. 38% 8. 
388, 4. 408, 4. 45H Te 
481, 8. 1 oy 

nefas videre 48%, 8 ©... 

nefaſti x 7 

nefaſto 198, 

negabat 522, F 

negabit 652, 

negabitis 462, I 

netzantem 70, 18. $16, 4 

negares 912, 5 

negarit 217, It. 538, 10. 
508, 3 

negas 570, 6 tx ” 4 

negat 197, 5 5 
664, 2, 746, 6. 765, 
bis, 770, 8. 799, 12 

negata 91, 3-247, 6. 847, 7 

negitas 688, $ 

negatis 612, 5 

negatum 489, 13. 528, 

negaverit 311, 7 

— 114, 5. 798, 13. $925 

netzlecta gor, 10. 875, ry 

neyleRti 295, 3 

negleQis 5444 Up 

neglectum In, val? 12 

netziettus 249, 1 8 


netzligens 238, 7 


netzliget 33 5, 9 
negligie 111, 6 
negligit 765, $ 
negoti 980, 6 


— 


veces moe . 


2 592, 3. 640, 


| 55 2. 
24 735 4+ 8277 x 


430, 1 


_ negotio 357, 7 


nemo 505, 1. 613, 2. 514, 6. 


536, 12. e IT. 570, 1. 
$78, 4+ 595, 30. 005, 7. 
77, 3% * 3 

nemon 514, 6. 706, 8 


nemora 340, I 
nemoris 701, 4 
* 86, 4. 328, 4. 373, 


E. 599, 2. 656, 
41 88 773,772 
220 801, 11, 866, 


nemus 6, 5. 72, I, 291, f. 
315, 1. Fon * 369, 4. 
454, 7. "772, 3. 361, 3 

Nebule 300, 3 5 

nepos 41, x r 

nepos, pro nequam 429, 6. 
548, 12 

* 253» . 488, 3. 615, 


repre 12, 6. 152, 3. 655 


aa 587, 3. 618, 1. 869, 7 
nepotibus 457, 8 
Denn 


Neptuhi 351, 2 

Neptunius 46, 1 

Neptuno 112, f. 456, 1 

Neptunum 352, 6. 777, 6 

Neptunus 492, 3 377. 12 

nequam 7117, 6 

n6quaquam 677, 2. 829, 6 

acque 75 1. 19, 10. 20, 3. 
26, 4. 3 4+ 35» 3+ 36, 2. 
528, 11, 12, 13. $48, 3, 
4+ 350, 11. 555, 4. 367, 
2 6. 575. 14, 1, $77, 1, 

e. f | 


nequeas 629, 7 
nequeo 614, 3. 879, 10 


nome 537,4. 631, 4-701, 


* 18, 4. 64, 2, 5. 
706, 45 $ 
nequiere 689, 11 | 
nequior 647, 9, 706, 14 
nequiores 281. 1 
nequit 514, 5. 557, 11 
nequitia 6fo, 10 15 
nequĩtiæ 266, 1. 307, 6. 794, 
7 An 


niger, e = 2 


nequities 636, ũũ 


64, Nereidum 352, 6 


Nereum 488, 3 
Nereus 63, 3 

Nerio 645, x 
Nerones 378, 10 
Neroni $56, 1 © 
Neronibus 379, 8 


Neronis 768, 2. ne 4 


783, 4 

A 416, 9 

nei 895, 4 h 

nervis 294, 6. 61, 2. 477 7. 
709, 13. 792, 1 

nervos 108, 6 

neſcia 247, 1 

neſcias 165, 1 

neſciet 774, 14+ $75, 13 


neſcii 26, 5 


* 


* 592,79. $97, 14. 646, 
| | nai quid 338, 4+ 5975 


: 358, 22 
neſcio r 


' neſcire 699, 9. —_— 11.910, ö 
21 nil 19,9 34, 3 50, 13. Gr, © 
neſcis 350, 13. 512, 3. $71, © 


13 194 
neſeit 303. 1. 338, 3. 73, 


12. 781, 2. 909, 9. 906, 2 


neſeit vox miſſa reverti 997, 


2 
neſcius 24, 5 649, 4 R 
Neg 499, 3 
Neſtor 736, 6 
Neſtora 65, 4 


neu 14, 1, 125, 2. 132, 2+ 


137, 1, 2, 3, $ 6, bis. 433, 
1. 540, 2, is 601, 1. 684, 
7. 685, 7. 389, 7 


neve 13, 7. 690, 6. 797 9 


889. 7 
neutram 630, 3 
nex# 143, 2 | 
ni * 8. 427. ” 510, 
I. 426. 6 564, 646, 


10. 651, 13. 739s 3 . 859, 
12 


nido 376, 2. 628, * 77 


3 6 
nidore 623. 5. 726, 12 
| —_— 259, 5» $93 5. 77% 


niger 4656 5.1 4 ep"? 


nigra 559, "1 $98, 9 
nigræ 381, 8 - 555, 3 4 
nigti 347, 3+: 419 5 © + 


* 


nigris 43 7. Anm | 
470." 2. "$525" 5. 572, 
5 627, 6. 675, * 57%. 5 


nigro 96, 4+ 12h, 1. 18½ 3. 
274, 4. 368, 5. 4% l. 
$60, 3 $75, 15 4 * 

nigrorum 412, 4 18 

nigros 762, © _ 

nigrum 17, 4.766, 6 

nihil 81, 2. 108, 3. wa; " 
226, 3:'331, 6, 349, 11. 
376, — 467, 1. 497, 5. 
xo" 606, 8, 8. 647 fe 


al epi FOR 


nibil ft ab 0m parte bestum 
217, 7 | 

nihil moror 793, 3 

nihil non 88a, 8 A. 


nihilo 565, 3. 643, $ 
nihilo plus g10, F. 664, 3 


nibilo ſapientior 866, 13 


9 643. 10. 6 57 3. 71 


01, 4. 163, 7, 9, 311, ' 
341, 6, 7. 468, 5 Is 
4975 12. 509 7. $10, 6, 

$23; 6. 825, 1. $26, 3. 
27, J. 53h, 2 332 42.5» 

9, 2 ery 


nil ego 711, 8 


nil eſt 638, 5 


nil extat — 


814. 1 
nil inteotatum $98, 3 12 
nil medium eſt 520, 3 
nil moror 546, 2. N Aae 
nil ni 673, ĩñx?%—;1 
nil non 382, 11 / 
nil prætet 622, * 


nil ſatis eſt gl, éDPmũ 2 1 
nil tanti eſt 899, 10 4 
nil verbi 642, at AQ hb 
nil ultra 655, 17 7 64n 
Nilus 254. 9. 419, 2 n 
nambis 376, 3 WI 
nimbos 213, 3 > Aid 
nimio 78, 4. 5 n 


nimirum 634, 6. 649, 15. 
we 1. 787, 5. 794» 83. 


66, 1 : * 


nimis 12, 8, 283, 2. 335, | 


643, I. 751, 5. 393 


nimium 10, 7. 80. 6 o — 1. 


#60, 6 195, 2 128885 
nimium 188, 3. 190, 10. 
*Z 3 2 $$» 


1 2 be. 8233, 8. 


1 386, 3 


Niphaten 86, 1 

Nirea 478, 13 

Nireus 3 3 

miGi 43, 3+ 61, 6, 155,2. 156, 
6. 223, 1. 315, 4. 350» 3+ 
456, 10. 320, 3, 5. 33712 
$bs, ., $50, 55 . 

34» 6, 914, 

ni „ 54h, 10. 5. 6 

niſus 376, 4 

nitantur 428, 12 

nitens 16$, 8 

nitent 383, 8. 903, 10 

nitentes 6a, 2. 1755. 621, 6 


nitentia 954, 5 
nitere 786, 1 


nites 24, 8 

niteſcere 886, 3 

nitet 192, + 633, 9+ 77%» 4 
nitique cothurno 897, 4 
nitjdam 657, 7 

nitidique 789, 3 

nitidis 196, 7+ 795» 9 

nitido 335, 4+ 495+ 3* 766, 9 


nitidur 21, 4+ 382, 4. 747» 9 
nitidus 618, 12 


nity | 366, 3 

nitor do, 3. 3 

nituiſtis Wess, 30 1 9 

nivalem 6 55 1 

nivali 331, 2. 74% 3 

nivalibus 778, 2 

nivalis 140, 10 b 

nive 38, 1. 340, 9, 343» 2+ 
659, 8. 

_ 685, 11 


nives 292, 2+ 336, 13. 397» 
72255 5. 454, 5. 47%» f. 


5 ca i (oO 10 
niveo 1 

niveos 52 — 

niveum 347, 5 
niveus 371, 9 

nivis 8, 1 


nobile $2, 7. 660, 9+ 884. 3 
nobiles 114, $ 


nobilem 51, 9. 308, 5 374, 


1. 464, 3 
nobilibus $95, 7 
nobilis 3, 4. 36, 4. 61» + 
297, 10. 314, 1. 3637 
473 10 
1 + 393» 4. 47, 1. 


INDEX 


nobis 464, 10. 510, Y+ $32, 
2 546, 4. 737» + 744 


nobiſcum 536, 1 
noceant 631, 1 
noceat 617, 6 
nocebit 726, 12 - 
nocendi $98, 2 
nocent 486, 9 
nocentem 207, 2 
nocentes 388, 8 
nocentium 403, 6 
nocentius 437, 7 
nocere $12, 
nocet 740, 10 
nocituram 111, 6 
nocte 284, 5. 347, 11. 35%» 
10. 402, 3 465, 9. 228. 
7. 660, 4+ 739» 1. 767, 3 
noctem 4, 3. 45 11. * 
3. 566 ky of <4 12 
4 749» 7 · lg 
es 97» 7+ 2 % 3. 478, 3» 
532, 4 5 
* 5 die — 12, 6 


nocctilucam 
noctia 182, 4 320 6 


noftu 858, 2 
nocturna 6577, 


nofturni verſate manu 8g6, 2 
noQurnz 445, 10 

nocturnis 309, 4+ 365, 9 
RY 168, 9. 199, 3» 819, 


3 $16, 5. $61, 7. 
$70, 10 

nocturnus 451 * Wh * 

nocuere 717, 

nocuiſlet 181, 2 143, 17 

nodo 232, 3. 306, 4+ 7337 1 

nodoſa 727, 3 

nodoſi 645, 2 

nodum 193, 8. 328, 1 

nodus vindice dignus 889, 9 

noles 739, 3. 762, 3 

noli 801, 5 · $11, Z 

nolim 521, 5. 577, 11 


nolint 507, 9+ 520, 3 


11. 727, 3 
12. $273 6. 


nolis 194, 1. 55 
nolit $19, 4+ $1 
913, 12 
nalito 910, 16 
nollem 577, 13 
nollet 804, 4+ 844, 3 
noluĩt 575. 18 
— v. nolint 


4. 61, 4+ 241, 2 
725% K. 348, 3+ 389, 6. 


395 4 


403, 31+ 


+ 546.810, 3-bay 
z. 877, 7. 335 I, 399, 5 
928 $» | $ 


— 


nomen inane 

Nomentano $37, 3 

Nomentanum 615, 6. 683.6. 
658, 9 

Nomentanus $14, 17, 715, 8. 
716, 1. 729, 

nomina 350, 16. 366, 4, 539» 
4 756, 11. $77, ©, 


2 i. e. credita & _ | 
$18, | 13 

nomingtis 305, 3 

nomine 325, 4+ 493, T+ 125 
15 14, 2» 5 2 

4, 10. 2. 8 

ä certis 849, 11 

nominis 268, 5. 289, 7+ 388, 
10. $48, 7 

non 10 I 4. 
13. * 8. , — by 
224, I, 3+ 3322 — 554» 
— $55» 7+ 560, 1. 8755 


* Aus 284, $99, 9 
non alio 1 
non alie q , 


non —— 273, 1. 476, 4 
non amplius 515, 7 
7 auſpientor impetus 275» 


ne 1 
non 21 6 


non erat his locus nunc 374, 9 

non eſt meum, c. 357, 13 

non eſt quod 831, 4 

non eſt ut 780, 2 

non indecoro pulvere 151, 3 

non ita 211, 6 

non ita pridem 895, 2 
non ita magnus 92, T 

non levi ruin 237, 6 

non mediocris 682, 1 

non minds $22, 8. $72, 4 


non multum 7 1 
non piger Appulus 31%, 1 


non ſecys 1 
— 2 


ee 


Vocas##0npiOpunium 


non ſ 206, 4 
hop bye 279, er 
. 342, 2+ 350, 8. 


718, 7. 921, 5 
non fine Diis 259, 11 


non fine mulis laude $97, 


5 8 
non fine queſtu quod, &c. 98, 


7 

non ſine votis 698, 10 

non tamen 457, 3. 727, 1 

non tangenda vada 28, 7 

non unquam 513, 12. 575 e 

non vis 728, 8 

non uſitata 235, 1 

non uſitatis 450, 9 

non vult 663, a $79, 12 

non vultis * 

nona 713, 1 

None 317, 8 

nonam 765, 18 

nondym 20s 2. 167, 1, 2. 

2 60, 2. 523, 7. 863, 

ne 4. s Ts . 

686, x . p 

nono 575, 7 

nonum 405, 3. 906, $ 

noram 641, 5 

Norico 494, 2 

Norievs enſis 68, 4 

noris 406, 7. 592, 6 

norma 212, 2, 878, 7 

nos 22, 3. 26, 4. 27, 10, bit. 
32, 6. 134, 6. 2162, 3- 2233 
5.281, 1. 4% . hs 
5. 392, 10. 
7 $35» 11. 54% 4+ 887. 
5 $63, 3. $7 7. 877, 


noſſe 715, 4 
noſſet 597, 7 
noſter 697, 12 
noſti 494, 8. 541, 10. 571, 

4+ 640, 5. 77, 9 
noſtra 170, 2. 612, 4. 838, 5, 
bite $49, 9. 877, 11 
noſtras 906, - 
noſtri, genit, Ang. 332, 9 
m— genit, plur, 298, 13. 
6, 5. 784, 4 

nom, plpr. 396, 3. 898,3 


noir 13, 7. 252, 10. 423 
8, 310, 10. 329, 6 
noſtro 6g, 6. 153, 8. 270, 1. 
421, 3 


—_— 
4. t, $51, 12 
noſtrum 19, 11; 222, 2+ * 


e 4 plural. 616, 1. 


. My 6, 136, 7. 160, 1. 
474, 8. 603, 4+ 776, 1. 
792, 5. 808, 1 


e, 

ndi 661, * 897, 4. 
notando' $53, 
notante 571, 3 5 
notarent 539, 6 1 
notari $33, it 6, 
— a heft. 11. 

6. 886, 2 * , | 

nota fots 52 
notatus 2 
Nothi * 3 
Noci 17, 4 
noti, adje#, 3 I 8. * I 
Notis 232, 1 
notis, ſubſt. 39 


notis, adjef?. 4 n 2 


Noto 464, 5, 466, 10 
noto 1 4+ 893, 13. 903, 5 


notos 566, 5 

notum 5$2, 2, 5924 16. 754» 
5. 315, o 22 9 

notum fine cri 7 


482, 8. 592, 2. 
notus, adjef?. 155, 5. 265, 
2, 489, 4. 5al, 3 


nova 9, . 19, 8. 33, 1. 135, 
1. 183, 5. 186, 6. 259, 3. 
40, 2. 367, 8. 483, 4. 
77, 1. 96, 5. $12, 3. 
$64, 6. $76, 14. $77, — 

nove 226, 8. 320, 5. 49h, 4 

novam 450, 1. 883, 1 

novas 411, 8 

novem 320, 7. 2 

novem Mufis 362, 5 

novendiales 491, 4 

noverca 444, 8 

novi, nom. 59, 5 


novi, verb. 346, 10. 693, 8 
25, 4. 034, 13. 42 6. 
85, 4» 5 1 

Novigrom 589, 3 


novis 101. C. 365, 4. 480, 4. 
493» 6. 586, 5. 670, 2 
noviſti 759, 2. 772, 10 


novit 7750, 6, - 
novitay 8 8, 8 
d 92, 
ovium 532, 8 
Novius 74 1 


novo 138, 2. 413, 4. 2453. 
3 9 l | 
36 » 3» 332, 2 
novum 118, 2, 7%, 10 
novus 636, <A 641, 8 
nox 22, A» 109, Is 298, 12. 
35, 12, 448, 7. 47 l. 


728.5 11.3576. * 16 


** 


| E Vue 6 


nubes 52, 1. the 2, 67% 


abet 688, 

nubibus 184; 1. 

nubila 31, 3. 

nubium 369, 

nuce 6816, 6. 831, D 

nuces 653, 5 

nucis $94,9, 

nuda 95, 2. 349, 3, $98.4. 

nudam 327, w 

nudare 720, 5 > 
811, 1 


4% | y 


16% 5 


nudata 744: 4 


nudavit 
t 68 | 
__ IP 6, 492, 2. gt. 
10. 690, 
3 123. 13 29. g- 310 


nudum 60, 3 

nudus 311, 1 5 654, 5, bies 
666, 6. 683, 3 

nuge gol, 4, git, 5 - 

nugari 639, 8. 838, 9 

nugaris 814. 6 | 

nugarum 592, 1 

nugas 697, 7 

nugis abjeQis 866, 1 

nugis 660, 10. 810, 5. $22, 


912, 5 
wk go, 5 * 212, 4. 
228, 4. 446, 7 451, 10. 
482, 3. 486, 9. $32, 7. 
9% 5% 398, 3. 729, 11. 
786, 6 4+ 752, 4. 7, 2. 


nullam 15, l. $80, 5. 523. 
avi 95» $- * 3 770 3. 
vs „ 2. 


2. 
Z 2 2 nulline 


17 & 2 


nulline $66, 8 | 
nullis 384, 7. 570, 7 
nullius, penull. longs $05, 1. 
I, 2, 
ow . brevi 486, 9. 


alle $13, 3. 588, 6 
nullos 7 20, 10. $40, 5 
aullum 109, 5. 489, 10. 911, 


12 | 
_ 154, 4. 633, 1. 732, 
num 196, 9+ 438, 3 528, 4, 


8. $34, 1, 55236 3s 4+ $7.3» 
9. 605, 3, ln. 669, 4. 687, 
10. 720, 12 

Numa 754, 4 

Nume $38, 2 

Numantiz 194, 1 

numen 364, 10. 335, 9. * 
JO. 477, LS 

mumerabilis 97, 4 

numerandum 651, 11 

numerare 653, 7 

numeras 870, 11 

numerat 835, 2 

numerato 867, 7 

numeratur 5435, 9 


numeris 367, 3. $45» 3. 1 $55, 


1. 891, 
numero 106, 1, 157, 2. 848, 
37 375, 8. 697, 6. 878, 


"MM 
numero plures 847, 9 
_ 47, 1. var, 1. 896, 


. "TO modoſque 866, 


4 
numerum 789, 12 
numerus 615, 9. 738, 4 
Numici 752, I, 810, 9 
Numidæ 135, 6 
Numidarum 298, 9 
numina 437, 3. 842, 6 
numine 292, 3. 382, 12 
numiſma $52, 9 
nummatum 755, 7 
nummi 529, 10 
nummis 518, 1, f. 654. 5 
nummis in ſœnore 910, 6 
nummo 691, 11 
nummorum 651, 10. 856, 5. 
$67, 6. 900, 4 
nummos 511, 10. 513, 11. 
Saz, 2. 538, 3. 649, 4 
312, 5. $39, 11. 8575 6. 
$67, 3 


IN D E X 


nummum $47, 1 
nummim 888, 8 
nummus 512, 


. 574,5 '6, 549» 3. 698, 


_ 85 Vp 9. 21, 4a CT 9d, 


33, 3 40, 2, 5 


om 3. 1385 Go bis. 139, 1. 


O 2, 1. 22, 2. "gp 7. 
3, 2. 30, 1. 59, 5+ 60, 


167, 6, 7, 190, 4. 242, 
6, 7, 8. 289, 9, 342, 3 
349» 1. 357, 10, bis, 376, 
7. 395, 2, bis. 404, 3. 
448, 9, ter. 469, 7. 472, 3» 

574, 6,8. 577, 1. 592, 
* 593, 11. 867, 14, * 


nunc age 6x8, 9 

nunc cum 663, 5 

nuncios 382, 7 

nuncium 42, 2 

nuncius 282, 5 

nunquam 4, 8. 1 1 mY 
4. 272, 2. 485, 1. 530, 
8 3. 541, 11. 566, 7. 

843, 5. 689, 16. 713, 4. 

399, 


nuper 6r, 8. 183, 9. 30s, 1 
342, 1. 347, 9 416, ” 
461, 1, Sor, 8. 637, 1. 
pes 337, 2. hs 7 

14. 893, 1 

ds 297, 2. 391, 1 

nuptæ 183, 10 

nuptam 450, 2 

nuptarum 547, 5 

nuptiali 297, 7 

nuptiarum 295, 7 

nuptias 63, 5. 27, 1 

nuſquam 697, 4. 7ob, 3, 6. 


$06, 8 


nutans 597, 9 


nutriant 499, 2 

nutrice 839, 5 

nutricu'3 747, 2 

nutrirt $48, 16 

nutrit 384, 4 

nutrita 378, 8 

nutritus 676, 2. 824, 5. 882, 4 
nutritur 9773, 7 

nutrix go, 4. 882, 2 

nutum 800, 11 

nutus, plur. $55, 6 

nux 635, 9 

nymphæ 119, 1, 183, 1 
nympharum 316, 4 
rn cum Satyris chori 


LA 


nymphas 230% "| 
1 N. 1. 1 10. 392, 


1. 6 » 15 101, 1. 115, t. 
124, » 4 174, 1. 270, 15. 
171, 1, 293, 2. 302, Is 
304, 1. 335,9. 341, 3, 8. 
74, 6,8, 415, 10. $26, 3s 
% Rte” 
o bone 647, 11, 698, 2 
o ego lævus 899, 4 Sh 
o fi 692, 8. 693, r 
o mare, & terra 490, 1 
o utinam 135, 1. 335, mn, 
o quando 698, 13 
ed us, 4+ 538, 6. 947, 4 


ob amici juſſa 771, 3 

ob aſſem 800, 12 15 
ob hane rem, quod 547, ? - 
ob hoc goy, "> 
ob id factum clarus 858, 7 
obarmet 298, 3 

obdit 538, 3 

obducta 473, 1 


-obdura 685, 9 


obeam 290, 18 
oberrat 1 1 
obeſe ior 3 20 
obeſo 795, 3 
obeundus ny 
obibo 235, 7 
objecerit 506, x © 
obſecto 191, 132 
obe ctos 914, 9 
objice 800, 140 
objicere 291, 3 
obſiciebat 554, 11 
objiciet 57 5, 15. $78, 4 
obire 219, 5 
obiſſet 719, 7 
oblectat go, 3 
obligaſti 182, 7 
obligatam 177, 95 
obligatus 493, 
oblimare 523, 25 
oblinat 821, 7 
obliquo 160, 4.789, 8 
3 — 


VocaBuLORUM (OMNIUM. i 


obliquum 3 
obliti 958, 7. 
oblitum 681, 2 

Fa 268, 6, er 7. m 


1 0 
e 98, *. 
obliviene 450, 6 +8; 


oblivionem 475, 2 7 
obliviones 402, 9 
oblivioſo 178, 4 
obliviſcendus 777, s 
obliviſcitur 434, 3 
obnoxia 704, 2 

obrepere | 
obruit T4 110, K 
obruitur 801, 4 
obſcœnas 452, 6 
obſcœnis 841, 9 
obſcceenum 5320, 7 © 
obſcura 129; 4. 687 10 
odſcurante 707, 13 MDA 
obſcuras $93, 

obſcurata $ V's 

obſcuri 816, 

obſcura 37, 3. 789, 9 


* 


obſcurum 169, 3. an 2. 504, 
ob#urds $75, 4 

obſecret 663, 9 | 
obſecro 967, 10 
obſequio 690, T0 


obſequium 636, 6. u, 10 
800, 10 f 
obſeeratis 492, 1 Ne 
obſeſſam wt 6 8 
obſit 695, d : $2 
obſita 78, Pr 8 
obſoleti 5 
_— $13, 1. 647; 1. mw, 


obſtaote 273.9 2. 323, 4. $93) 
71433» 
obſtantia 270 1. 787, 6 
obſtare 643, 1 
obſtaret 397, 4 
obſtat 574, 11+ 527, 1. 695, 6 
obſter 509, 7. 860, 14 
obſtetrix 491, 7 #4 
obſtinatas 285, 3 13 
obſtipo 690, 9 ds | 
obſtitit 255, 5 1 
obſtrepentis 227, 4 alt 
obſtrepit 360, 7. 419, 4 
obſtrepunt 433, 5 
obſtrictis 16, 2 


3 n 


© vecaſionem 472, 75 a 


_ obteſtor 767, 10 : 

” obticuit $98, oy 9s 

| obtigit 440, in ; 3 ya 
1 N 


obtulerim 53 


Px 


obturem 863, 7 


obvius 698, 7. Cn 2 


© obvolvas „ 
occat $69, 2 

occidenti 914. 1” 
occidentis 427 9 


© occidere 655, It, tor, =” 


occideris 393; | | 
6ccidi 799, 11 n 


| Gecidis 4757 5 


occidiftis 86 5, 


1 
5 occidit, penult. brett * 4+ 


107, 5. 287, 6. 38a, 8, biz. 
ms fenult. hug 650, 9. 
657, 4. 914, It 
occiſa 650, 10 8 
occultim 997, 1ũ 
occultire J12, 2 


occulto 54, 4 732, 3 
occoltum 354, 9. 765, 1 is 
occupa'6o, 78"_0f Vf 
occupabitur- 487; 41 + 
occupare 482, 10 , 
77 1 633 6.765, 


Lu. — * a f 

decupato 357, 2 3 

occupavi 24235, wm © * 

occupavit 51, 1. 407, Sg. ki 

occupes 333, 1 

—_— 197, 7. 349, 0. 755, 
1. $25, 10 

rate ee 9 


ocenpo! . 
occurram 451, 12. 35 7» 
$97, 1 > 
occurri 735, 8 une 

occurrit 397, 6 4 9 
occyrrunt 561, 5 
Oceano 18, 5. 134, 4- 38, 2 
Oceanus 419, 4. 434, 7 

or, v. ocyor 


_ grreatus 659, 8 


octavam 764, 2 

Octavios 611, 4 
octavo 697, 4 

octa vum 166, 5 

oQtavus 667, 4 

octo 6 52, 2 


- 


0 
ww 

"9 

obtulit 313, T. 574. 14 mw 
>, 

co oculo 158, 5. $7, 


2 Ne Dag 
; * 
. 1. 2 1. 7 6: 


$526, 2. . 
bs, 9. — 7. 1215 11. 
8, 14. 910 Is 


75.15. 
3- 637, 7+ 
726, 14. 789, 
oculos 138, 2. 196, % M 
11. 348, 5 
ocyor 13, $. 217, 3. PYX 
ocyor Euro 217, 4 
ocyus 162, 2. 193, 2+ 
S 57885 8. 112, 11. . 
* 264, 11. $47, EN 
oderit 35, 2.219, 6  _ 
oderunt 512, 15. 799, T5 
$16, 1, 4 
22 I, 238, 7. 328, 1. 


| 2 
9. 828. 7 
odio ef 787, 8. 391 « 
odiſſe 626, *© 
odifti 533, 1. 824. 3 


odit 615, 7. 741, 1. 761, 10. 

78h, 7. $1 4 E 6. toy, 

, 

otic 7, 4 8 
odot 470». 8. TY 7 . 
edoraris 4.54, 2 i 
odorati 192, * 
odoratis 324, 4  _ 
odoraturn 909, 14 25 
odore 317, 6 | 
—_— 211, 3. 629, 7. 741, 
odores 8 F 
3 439, 1 a 
odoror 470, 4 0 


Oenophorum 6 
Ofelli 637, LO, 1 
Ofello 629, r 
Ofellum 634, 11 
Ofellus 621, 4 © 
— A © Hr 
offe 768, oz, It 
offendat 536, 55 * 
offendere 714, 8 
offenderet 398, 8 —© 
offendet 620, 4 630, 2 
unt 96 905 6 
offenduntur 894, 8 
383 3 


F 


offenſi 


: „ 1675, 2 Aas 41. 
offenſus 490, 13. 7655 3 | 


ocker; 686, 

cit 523. 10. 5 6, 5 

officium 8 14, 5. $504 $g0, 
2. 399, 12. 90, 

offieium̃ 7 — 

ohe 557 

— 758 


2 629, 6 
entem 465, 
olenti 520, 5 


tes 72, 3 | | 
650, 15 . 3. 718, 
= 52d, 2, 2, 385 6. 7735 


+ 669, 8. 06, 8 
de 751, 5 
43, 3. 190, 4. 29 * 
376, 1. 400, 1. 15 
475-7; . 534˙7 $35» 
2. 549, 8. 367, J. 
570, 3. 95 5 15, 
12. 585, 95 640, J 
3. 700, 5. 744, 2+ $67, 7. 
884. 2 
L 6. 
Iva 436, 1 
olidæ n 3. 485, 3-679, 4 
796, 2 F 
olivam 30, 2 


olivetis 11 3 
_ 880, 4 am. ++ ot 

olivum 35, 6 | 
Ilis 679, 6 

| — 8 11. 363, 5 
oluerunt 18, 8 


1 


" $12, 4. $75, 9: 619, 9. 
6355 4 706, 4 74, 8. 
3, 3 367, 9 7 
o'uſcula 699, Þ 
Olympf⸗ 728, 1 
Olympicum 2,2 


ee 55 4 


omaſo 685, 10 
offer 14, 7 1 
i 8 
0 Beis 785 3 

C118 Of, 2s 764, 2+ $ , 


_ .__omittas 7 


I E XR 


8 n | 


omen $996 TH 
ominatis 
omine . 
ominibus 1 
omiſit 73 
omiſſis 751, 6. Ji 4. 10 
56, 9 
omittat 876, 6 
omitte 354» 3 
omne 9, 3» N 
264, 12 it „ . 297. 9. 
314, 4. 317, 7. 333, 2» 
ETC. 
» TO, 474, 8. , 
516, 2. 609, 8 
omne tulit . 2 
omne quod 702, 2 


omnem 437, 3. 708, 18. 881, 
7 
omnem crede diem, &c, 747. 


7 
omnes 34, 1. 54, 5. 109, 1. 
1 „ 1. 162, 1. 172, 4 
5, 3. 402, 1. 438, 
448, 13. 467, 4. 812, 14 
b 5. 536, 2, $47, 11. 


N 255, 4+ 


43 4s $73» 755 
\ 68 3. 1. 643, 3 7 
395, 13 : 
5. omni 159, 5. 4 0, 4. 542, 3» 
20 10. 583, 13. 906, 
l nen 
» omni ex parts beatum nihil eff 
217, 7 


ma 18, 8. 75, 3. 12 
$13, 1. 518, 1. 
85 531, 6. $92, 4. 

678, 4 719, 18, 731, 


——— 206, 2. 259, 4. 383, 
37. As 1. 382, 2. 717, 6. 


— 2 angis 761, 1 
omnino 614, 2. 722, 3 
omnis 22, 7. 2 4. AH 
2. 237, 3's 60, 3. 371, 1. 

332, 9 4, 2» 542 5 
545. ; 640, 5+ 760, 3. 


797» 
omnis in 3 ſum 72 5, 5 
omnium 162, 1. 444, 3+ 45% 


5 
onerantibus G01, 2 
onerata 813, 3 
onere 578, 3 


onertt 298, 7 | 
15 1 2, EY 14s 59%, 


- Opi 


5 „ 


oneris $46, 5 


* 75 * T336;te 


| Bk 455 8 
onuſto 610, 4 
onuſtos 577, 10 


onuſtum 642, x 

onuſtus 761, 8 

onyx 411, 3 

opaca 796, 5 

opacam 212, 5. 
opaco 263, 3232 > 
ope 27, 8. 36, 2 
opella 760, 

opem 84a, 6. 909, 7 

opem ferre 913, 10 


opera, om. 24x 1 
opera, ablat. 784, 5 ' 
— celeris abs 395, 9. 


= pretium eſt 321, 7. 
7678, 6, 690, 6. $52, 4 
operam inanem 4 wy: = 
operam perdas 513 
operat 304, 6, 720 « 
opere 904, 2 
operis 542, 5. 61, 1 
12. bang, +. a . - Us 
operola 369, 5. 
— 300, 3 
3 operobozes 44 
operta 750, 2 
operto 642, 6 .. ĩ 
opertos 182, 5, * 10 
opertum 799, 14 
operum colores 8 
1 585, 4. 694, 2. 74» 
2. 843. 1. 909, 
» operum ſolutis famulis 3163 
— vacuo 635, N 
i bs. =» 3+ 35% 4+ 
700, 5 » 12. 


ay 1 5 


0 * 2, 9: $65, 11 
oSibus + 11 1 634, Oo 
opifex 347, 10. 642, 6 
opima 466, 1 | 
opime 30, 6 ) on? 
opimas 118, 3 
opimis 713, g. 740, 14 
Opigpins.o5te 3. ; | 
um 847, of 
opimus 381, 1 


m"—_ 577 9» 582, 1 1. = 
z 
_ opis 


© . nn, 
7+ 15+ 900, 


Voc Aru O RU OMnNniv mn. 


epie 524, IIs 9 
oportet $71, 6 * 
4. 7725 


oppedere 5 

oppericr 741, 30 | ut, 
a 217, . Is 

b . 540, 


, 369, Se 348, 2 
oppidius 6 
oppidulo 567, n 2 


| oppidum 2 10 


opponat 
opponite 637, + 
Oppono 59 


gs 47» . 1 3 650 


1 it 85 8 


oppreſſus 651 

. 

opprobria $54 1 771, 1. 
794+ + 843, 

opprobriis 71, 4. 631, 1. 


410, x 


optaret 577, 10 


optarim 512, 9 
optas » 10. ” 2+ 1 
7. 


730, 8. 790, 2, 

pi of 

optatis 398, 1 
tet 1 41 © 

cnt $6, 1. 672, B. fy, 

796, 

optimum Av 

optimus 4" x * 842, 3. 
35 * 3595 V a 15s 


bes dia. 
optivo $ 3, 3 
opto $55, 6 
opulenta 73, 4 


opulenter 796, 2 


entior 332, 5 

_ 103, 4 

opus 29, 4+ 148 7 3 499, 8. 
4 9, 593, 10. 613, 2+ 


2+ 746, 7+ 7445 12. 


756, 9. 788, 16. 813, 6. 
85% 3+ 862, 5. 877, 13 


optat 493, 7» % * Ro” 


opus eſt 65, 7, 
4 601, 1, = 14, 4. . 


A 10, 11 
opu ts 746, 3. 2 2 


ora 35, 5. 442, 3% 


457, 12 4.85 2 . 
* 


 orabit 688, . ; 


——— 10 
: oras 141, 4. 25% Te 416, 


orat 118, 2 
oratus 653, 10. 786, 1 


Orbe 732, 6 
Na * 


54, & 
Ori, x 
* Orvin ſ We, 250, " 


50, 15. 498 
Or 88 

Pea * 

161, 9. 238, % 
Goel 208, 3. 29% 220 . 


thas abs, 7. 349, 6 
Orcus 368 5 4 
ordinarat 488, 4 
ordinaris 149, 2 
—_— 407, 4 


49, 7 64 6. 733» 


ore 2434, Jo 1, 
349, 7- 2 £37 445» a 
446, 1. 44%, 1. seg, Is 
1 11. 753. 1. 774» 


ore be loqui 901, 5 


ore tumido dilitigat 8 
* 650, 9 13. * 


ents if 
0 11 
Oricum * 
orientia 84a, 2 


592, orientis 55, 9. 24% 44.35% > 
originem 314, $. 4 — 
nes 41% 1 


Originis, nom: prepr. 323,4 


Orion ag, 4+ 265; +1 


k # LY; 471.7 - 


» 

VE 4 490 

ornamenta g 8 
raamenta 91, 2 


— ue > 65 v6 
„ 7 2 
ornatus 398, 4 0 
ornes '$21, 3. "227, . , 
= $ 1895 * 


orno 349, 14 

2 437, 2. ns. 
671, 3: 692, 4+ 693» 4 

Orphea 50, 4 1 

Orpheo gs, 8 

Orpheus 907, 4 

orta 279, 3 

orte $5, 4. 383, 1 1. 

orti 390, 3. 423, 3. 362. 
375, 19 

orto $40, 

ortos 370, 9 

ortu — 4 $68, 11 a 

ortum 371, 8. 432, 6, $29, 


3 
— 2 


10 5,6 at t 46, 


& g, & | 
by — "A 


oſcula 48, 10. "4g 3. "9h 


offttol 271, 3 a 

Okrim $08, s . 

_ ofa 446, I, 481, To 40 
bill, 1 T 

oſtendant 750 

oftendere $06, 2, goo, 4 


oftendet 373, 5: 690, 
oſtendi 527, * 821, % $24, 


4 . 
224 oſte ndie 


SS, F — 


"UN DEX" 


* &ſtendix 88g, 6 
oſtendit 354, io. Por 3 
oftemtre 566, 6 | 
a 606, 9. 626; r 
ea 624, 1. 676% 1 


| otro 354% a wy 11. 23. 


"than? 443, 2 
ot! 555, 9 
-otia Sd 11. zn, 6. 763, 


otio 63, * 
ot ior 337. 4 
otioſa 447, 9 
otioſo 317, 9 my 
otium 5, 3- 214, 1, fl. 215, 
1. 422, 9 427», 3 
10 


ova 445, 9. 867, 4 

ovans 651, 7 

oves 452, 6 436, 6. 767,1 T 

ovibu#2191, 8 

ovile 48s, 7 

ovilia 376, 5 

ovis 627, 5. 6755 to * 

3 4 655, 10 f 
ovo 550. 6. 1 * 10. N. 

10. 885, 8 Wha 


* * 


P 


pace 356, 5. 634, 11 
pacem 270, 15 1485 9 
Ya ces 74H 4 839, 8 


cori'275s 5 


pacis 233. 4+ 617, 6. $54, 


Acantur 1 14 
pacatum 3 4, 8 


9 

paciſci 358, 2 

pacta 252, 3 

pacto FP 1. . 4 he 
9. 4 

Pactolu: 8478, 160 6 

Pacuvius $33, 7 

Padvs 683, 2 

* Vo — f 


n od. 


pagos 728, 
pagus 317, de. 877, 4 
aleſtræ 41, 4 


palam 383, 4. 465, 1. 525, , 


9. 389, 4 
tes 244. 5 
alatinas inas $02, $ 
Palatinus 944, 1 
palato 664, 7. 672, 6. #60, 5 
Cy 624, 4. 9 8. 717, 


pals 701, 1 


alinurus 260, 7 
palla 450, 1. 326, 10. 588, 9 
"gs 27, 8. 29% 4+ 26, 


—_ $899, 2 


Pallas or, 2. 63, 9. 466, 3 


pallerem 820, 6 

palleſcere 729, 11 

palleſcet 910, 14 | 

allet 646, 3. Ub, 5 

pallida 529, 6 

pallida mors 22, 1 

pallidus 631, 5 

pallor 203, J- 457, 3. 646, 
6 388, 11. 716, 11 

palluit 347, $ 

palma 368, 2. 680, 10. $47, 


7 
palmaque nobilis 3, 2 
palmæ 729, 1 
palmam 323, 11 
pa!metis $68, 10 
palpere 615, 4 
paludes 345, 1 


palumbes 259, 3. 72,9 


palus 877, 13 

paluſtres 5 558, 2. 16 7 

pimpino 341, 9 3s 

Panæti 114, 9 

pandat 624, 6 

pane 272, 7 

pare ſecundo 807, 8 

panges $12, 10 

pango 910, I 

panis 510, 4, 512, 4 oy 4+ 
623, 3 719, 1 

panno 133, 3. 805, 4 

pannos 491,'7 * 

pannum 1 

pannus 874, 6 

Pantolabo 587, 3 N 

9 6! 8570 


* 


thera $49, 4 © 
Fata, Fo 3 | 
Pantilius 610, g , 
. 
Paphi 115, 2 
Paphon 352, 10 

a" > of 10. 669, 7. n 

51, 1 


par eſt 793, 12 
par impar 661, 4 


. 


par nobile fratrum 660, 9 
parabat l $57» 7 
parabile 

parabo 450, 13. Ur7, 11 
parare $69, 10 


| pararet 27 J. 1 


pararis 650, 5 
7 155 36 639, 7. 705 


* 1 
F 883, 8 


poraſti 640, 2. 866, 7 


parat 64, 1. 737, 7 


parata 454, 10 
parati 220, 8. $47, 10 


paratis 121, 1. 653, 1 


paratum 648, 4. 761, 13 
paratus 426, 1. 490, 3 b 
para vero 429, 4 | 


8 313, 8. 689, 15 
Farca $19, I J 


* 177, 7. 474 5 —_ 


parcas 293, 6. 669, 1 
parce 110, %. 178, 3. 230, 
6, 7. 288, 9. 362, 2, 
488, 1 | | 
parce 553, 7. $77, 1 
parcent 290, 3, 7 
parcentes 321, 10 . 
parcentis 601, 5 | 
3 3127 + $54» TH 755, 


parcet $474 13. 761, 1 

parei 183, 9 

Parcis 22 _ 

parcis, v. 352, 3 · 

parcit 246, 11. 629, 5 

parcite 3056, 4 

parcide 97, 1. $35, 8. 636, 
4. 763, 4 


peres $34, 3 
pareus 127, 1. bigs 19, 
%% "9: 749, 9- B69, 


Aan won 


oe univ n. 


parebit Sas, 3 v4 
parem 27, 9- 3.5 3 423, 1. 
463, 3. 478, 10 
parens 203, 2+ oP 900, 7 « 
parens, particip . I paged 712, 5 
parent a paro 365 8 
parent à pareo 648, 2 
parente 32, 6, 570, 6-650, 10 
parentem 42, 2+ 297, 8 
3 r 51356. 8285 


* 17695 2. 186. 3. 457, 
9. $77» „ 9 

parentibus 279, 3+ 431, 2 

parentis 50, 9. 198, 5. 232, 
5. 437, 8. $5 5 

parentium 335, 5+ » 

parentum 11, 3˙ Ty 6, 
280, 9 

parentur 900, ® 

parere $37, 9 

pareret 364, h 

pares, nom. 541, — 8 

paret & pars, as 5a, 18. 657, 
8, bis, 664, 4. $16, 12 

_ a pareo 709, 10. 741, 


pari R 
- paria 538, 11. 647, 1 
aribus colludere 887, 7*¹ 
idis 254, 1. 736, 1 
os hea 4s 6, 34%) 4: 6399 2. 
IS, 1 
Pario 30 4 | 
Parios 820, . 
Parise 736, 3 
pariter 133,9. —. 1. 1627 
8. $50, 4 90 I 
746, 3 
parmula —— 8 0 
parochi 562, 2. 717, 1 


— IP 6. 
parricide 35% ®: 
pars 221, 4. 360, 3. 370, 
10. 332, 1. 484, 3. 300, 
1. 577 4. 01% 3. 755» 


75 hominum 703 6. 1, 


pan maxima 646, 7. 975. 


pat maleayod 11 E959% 
11, 4 3 
PE 55. 1 65, 224 110, 2, 
27,8. 2957 1 10. 259 La 


1 g- b 


75 217, 8 


partem 5, 76 103, 4+ 226, I. 
434» 4. 630, 3. 727% 7 
7e 


3. 846, 6. 388, 10. $90, 
2. 900, 9 

Parthi 200, 2 614, 1 
8 688, 3. 840, * $54, 


Partorom 421, 4. 456, 7. 
. $29, 3 
Og 0 55, 7. 245, So 
I, 2: 334, 
— 200, 2 


partibus 134, 4: 507, 8. 643, 


partitur $144 * 4 
kan (1 10 ; 39% £7 
udus 
— 2 6 62g, 5 
partumeius es 6 - . | 
parturit 31, 4. 384, 1 | 
parturiunt mo tes $844 8 1 
partus 265, 6. 49 51 | 
parva 107, 1. R rr 
2 7. 543; 6 


derer yd. 13 C. .& gut” 
parvi 474, 2. u, 3» 744, 
12 
parvis 257, 6. 117, 1. 261, 
*. n ths 847, 
7. 868, 5 + 
2 56, 3. 117, 2. 20. 
3 65, 7. 2 2. 456, 
7, 7 63, 13. 903, 
— 912, 2 
parvo 215, 8. 454, 6, 510, 
621, 3. 634, 10. 701, 
2 14 806, th 318, 
3. $36 9.5 447 7 150 
parvo beati 842, 1 


porvò 65a, 3. 731, 12 


parvos 271, 4. $31, .- 
Hang 15 758.8. Rs 


9 
parvum 347, 6. 744 s. 17 
* 85% _ 


e 10 4d 


parvum parva decent 363, 
parvum nil ſapias 781, 7 


8 757 . 2 $36» 
8 2. 8 4 
babe 793. I. « 19h, 2. or, ; 


CL 
partes 11, 9. yi, 70. $10, 


| 299. 11. „ * 
paſcet $12, 5 . 
paſci $07, 9 reg 
paſcit $67, sf Lond ron 
paſcitur 331, 705 7 
paſco 699, 4 ge” 


paſcua 428, 14 r 
paſcuis 3, 11. 377. 400 
paſcunt 120, 4 

paſſeris 716, 6 


paſſi 33» S i ol © & 
eel 82 4. $49, x... 


rt 7s T " 


vaſtillors 20% 3. „ 
paſtor * 4. 15 1 ep 


-—_— 


paſtorem 564, 441. 
ne +549 Ny ö Fin 
ſtum 338, 6. 1 
tareus 264, a "3 
e aha 
pate cit 418, 3 4634 $64 
ES 


pate 
pater . AN * 0 16. 1. 


53983 76, * 3.925 
3 244. * 


_ * 298, 775 3 02 
2. 349, 13. 354» 357. 

— 8 8.9. 43%, 11. 493. 
7. 590 8349, 5, Is 
54 39%, „ 11. 

1 7» 55 $744 . 75. 
17. 581, 7. 614, 8. 853, 
-Y 7257s 4+ 769, 5. $94, 

Annas 
pater ee 354, 9. aq 

pater cane 714, A | 1, 

pater domus 701, * * 41184 

n patre digni 


patera 82, 3: 118, 4. 579, 


5 his 
- Bet itte 
Pa omen %, 7" 


— AX 


Fatal gs, 7 
potted 25 3 b Bog, 5 
patterns 

os d . 155% 8. 859, 


ens 497» 2+ 654, $+ 793» 


0450 m 8. 814, 2 
paternos 228, 1 
Patetnuht 215; 8. 785, 2. 
798, 14 
paternus 378, 9. 570% 2 
patet 290, 11. 625, 3 
pati 6, 5. 47441 245, 7. 
1 403, 13. 79% 4. 


7e 25% FY 29, a 402, 
7. 541, 8. Ry 2520 


8 13 
2. 294, 3. e $95, 


Cs At 

patienter $04, 3. 390, 4 
patientia 96, 5. 4 
patient” 763 6 " 

patimur 188 11 

patina 718, 1 

patinz 633 6 

patinatn 5 Ty 719, 3. 


— 2 8 x 
patitur $0, 8 255 
patiuntur 1617 1. 10 6 
patre 65, 10. fa 9. N 
870, 3. SE 122 
$74, , 7. , 
* 


pd, Le 
aeg 5 6 586, 5 


837, 6. 
any ge 1205, 33, 2. 
pion 7167 og: 4 
* 
9. 75 93 5. 744. 


900, 
reien 27 + 92 hed 
patribus 390, 2. $19, 1 
Pete wy, 4. 685, 9 
patrimoni 647, 5. 658, 1 
patrio 4, 6. 655, 9 
. ey 
rene 3 $239" . $30, 
| + 2 5 50 7. 


4 a gt , 5 


trius 
pac HH 767, 7 


126, 


1 


IN D EXA 


patrono 764, 9 
patruæ 209, 3 
patrum 379, — 383. Þ 415» 
| 6. 42 425, 10. 497» 1 


4 

patruum 633, 38 

patruus 58 7, 7. 64% 3 * 

patuit 676, 8. 716, 5 - 

patulæ aures $14, 12 

patulas 963, 2 * 

patulis 67 9 

patulum 883, * 

pauca 191, f. 210% 1. 548, 
" 575725 7+ 703, 2. 8775 


1 88a, 3. 663, 4. 575. 
11. 610, 5. 19. Bag, 
4+ 903, 10 

pauco 897, 1 8 

paueorum 312, 5 895, 1 


paveas 708, 14 : 

paveat 384, ir 

paventem 1775 2. 956, 5 
paventis 420,5, 1 
pavet 471, 

pavidz 10, 1 11 
pavidany 92, 2 

pavidi 702, 4 
pavidum 5555 6. 433, * 


pavidus 5, 
— 3 


paviment 

pavit yo 
- 64 4 10. $67,5 
82 36% 5 6 

pauld 333, . 535» 6. 597» 4+ 
663, Z. $0q, 1. 83 


1 7 . 

— A $ 599 1 

Pavlum $4, 1 
padlam 148, 6. 296, 8. 402, 
4. 537, 11. 85 TEL — 

8 794, 8. 8 


Shae 4, 2 
pavone 624, 3 
pavonem 528, 5 
pavor 753 J. 8 76, Tx 
pavore 455 4. 708, 2 
pauper 131, 1. 7161 7. — 
8. 575, 190 65, 145 L. Ben 
2 22. 2. 
o 7 
'  Sipacils'307, 5 | 
paupere 700, 6. 2 5. 910, 


—— 226," 2. 279, 8 
pauperet 68 5, 6 


6, 9. 


445, 4 473 


727, 5% 


LE 228, . 327. 16 


pauperibus 726, 12. 
pauperiem So. * 27445, 
Ts 
3. 75 7. 633, 74d, 6: 
774, 13 5 2 an 
e * 


pavperiorum 514. 
pauperis 307, f. 
pauperrimus 512,' 9 
paupertas 54y 2» 8 
paupertate 7 50, 6, $07, © 
paupertatis It, 4 
pauperum 22, 1. 3 35 
6. 491, 3. 
uſiaca 71 3 
pax 501, 9. 6 42. 
peccantis 708, % 4287 1 
Peccare 283, 6, 3375s 799, 
15. 829, 9, 390, 6 
peccas 104, . 71, 42 
— ay — 71, 3. 335, 


_— 2336. 74. 4% 895, 


14 
peccati 708, 5 
— 337, + 541, 2. $09, 


— 337. 11. 671, 2 
peccatur 737, 2 


- 
* 


=. 71% 4 


, 11. $40, 
11. 729 


pecore 478, 5 635, 2 
pecori 303, 3. 477, 7. 486, 


3 I2+ 790, 1 


peQes 64, 3 

PeQi 467, 1 

pectinibus 675, 2 

pectora 79, 5 416, 13. 
8. 637, 


230, 5. 427, 10. 6a, 
10. 673, 1. 575, 10. 681 4 
7. * 7 8. 741, 7. 746, 6, 


- 
pectus 16 8. 190, 2+ 1 
4. 489, 14. 491, 5 
841, 10. 850, 
10. 870 7 
peculi 90, 2 
pecunia 


. 


voc 1b Onnivn; 


pecus 9, 3. 20,  317y 5. 
256, 7. 410, 5. 448, 13. 
434, 10. 539» þ 6549 4+, 


4 781, 7 
n 19.40, 1 


pedana 746, 2 


pede certo 887 % 4 


Peleiden 7 
Peleu RS 7 
Peleus 880, 7 
Pelignas 493, 2 
Pelignis 320, 4 
Pelion 264, 4 


r 489. f 5: 576, 7- 799, 


e 
em 618, 13. 
pellnt 674, x ge * 


| pellente 198, x 


ws - 


pelles 236, 
pellex 350, 
pelli 527, 10 


pellibus 489, 1. 373, 1 
pellice 293, 4 


pellicem 4 
pelliculam 63g, 8 


pellicum 450, 8 
* 156, 6. 643, 8. 342, 


4 


* pellit 3%» 3 
| pellitis 271, 8 


pede fauſto Sh 12 | — 238, x 
pedem n — 456, 7, 1. en 3. 203+ 


— 15 7 . 462, 
234, J+.2 4 
488, 9. $874 4» 641, Is 


712, 2 
{tri muſa 69g 
— —— au 6. 


porn 137, | 
egaſus 105, 3408, 1 
pejerati 181, 1 

my 280, 9. 368, 3. 732, 


pejorm $3. ®z ,Þ+ 430 
ibus nw 754 '® 

us 753, 6 
pejùs 403, 14 B10 6. 80g, 


pelago 17, 15 | 
lagus 131, 4 
elea 233, 4 
eleidæ = 3 


2. 493, 7 
peloris 6745 5 
Penates 165, 3: 304, 3» 2. 
4 349, 5. 6 $3s 10s 
1. 767, 9 1 


pendentia 667, 7 


B 
2 1 29, 843, 


. HB non mages 681, 10 1 
pendulum 4255 T5 | 
pendulus 8 17, 9 


pene 200, 5. 36 3.2534. 


407, 2. 527, 1. $65, 8. 
770 7. 85, 5. 37s 4 


* 5 
Penelope 689, 4. 
| be 7" 73s . 6. 


t 


kes pes © % 5 | : 

ER 3 79 

penetratia 199, 1. 1 

penetralibus 378, 8 

1 ** 3. 86, 3. 857% 3. 
15. 


| . 158, 6. 2357 2 246, 
5 peaties 357, 12. $26, ; 


7 * 19, 7. 366, 3, 859, 


pepuliſſe 318, 3 


11 90 
pervetitum nefas ay 
per vacuum 8205 g\ __ 
per vias 193, ũ PMãl 


perapunt 501, —. 


NN 
— Tat, „ :54 
635, 8 Fenn 
350g — ' n_y 
Page 231, 85 e 
Pentheu $61, 5 e 
pemuln ,, , 
penuria 513, 13 ia 
penus 807, $.- 44% rv 714 
pepedl 597, * 


- peperci hs mr 


pepercit 1337 
peperit 150, 5. 453, 9 
ulere 701, ri, OO 1-4 


pepulit 416, 11 
per 19, 11. 26, 6. 3 4e 
4. 6a, 4. 1, 2. 0% 


| * 29%, 7-40, , 


* an 8 


767, 9 1 1 
per hoſts 17 ç 
per imbrem 63 „6 4 th 
14 per Jaxa, per ignes 

728, 6 421 


.. 


per te 90g, þ 


per via e 
—— wg 7 2 +d x 


. 

peraQtis _ 498, 10 
peractum 577, F © | 
peragenda 503, 5 _ 
peraget 673, 1 . 


perambulabis 490, 

perambulat 43g, 

perambolet — „ 

percipiant 902y 7 
percontabere, . Lene 
percontabitur 986, 8 
percontare 76g, g'* © 
percontatorem 816, 7 


9 


——— — ö 


© By "TY 


perconteris 317, 5. vide & 
le 5 52 
percontor 604, 5 
Pereulſæ 457, 4 
perculſum 467, 3 82 
percunctabete 816, 8 
. © NG , wide perconta- 
tur, 
7 wide perconta- 


Wa 796; 1 
pertunctor 578, 9 
perevrram 308, 4 
percurrat 846, 9 
percurre 687, x 
e 107, 4 
percuſſa 665, 1 
percuſſit A 
Percoſſo 60g, 6 
percuſti 664, 6 
perdam 429, 6 
_ 654, 3. 685, 7. 755» 


ks operam 313, 5 
perdemus 48, 3 

perdenda $38, 1 

perdent 677, 8 

perdere 35, 1; 297, 6. 480, 


perfert 806, 10 
| perficit 832, 3 


1 EW 


perfluit, al Pella 


e 


1% +» 


pereuntis 297, 1 


pertacilè 567, ; CN 
perfectius 449, 
: periectos 832, 1 L 
FINES 610, 


CI 
perſe 287, 
perferr bag, 7. 15 1.793. 


4. 801, 10 


perfida 282, 9 
270, 10. 461, 


* 182, 2. 220, 5. 350, 


7 
perſidus 6a, 5 380, 9. 508, 


9. 88a, 
perfluunt 473, 5 
perfundat 677, * 
perfundi 473, 7 
perfundit 710, 9 
perfuſus 27, 2+ 585, 1 
Pergama 164. 6 
perges 68x, 6 * 
pergis 313. 27 
pergunt 226, 8 


— 552, 


oV 
„. 333% 7- 1 8. * 
perjuras 650, 3: , 


perjurum 297, 7 3 | 
2 552, | 20." ei. 


| perludidior 98, «x/ 4 


perluor 791, 4 uns 


— 


permagna 532, T * 


permixerunt, Lib. 2. Sat. 27 | 


permiſit 375,06 
permiſſo 8 3a, 9 
permiſſum 691, 7 
permiſtas 657, a 
permiſtos 3, 11 
permittant 547, 8 

per mitte 39, 2 


- permitto 655, 3 


—— e 
permulceat 798, 3 ä 
10 ; 564, 


3 197, 2 


permutem 244, 7 


permutet 867, "rh. | k 
perna 678, 3 £ . 


a pernz 635, 4 


perniciem 98, 4. "Y zo 


- $53, 11. 588, 6. 595, perhorreſcit 199, 10 | SS, ' 

perhorrui * y pernicies 794, 8 
— 858. 3 peribunt 87 Ternicioſus 717, 10 
perdidit 801, 3. $48, 76 pericla ay — pernieis 434, 7 8 
perdit 693, 9 perieli 719. s -—- - pernix 8% 13 
perditior 318, 7 periclo 3422, 8 pernoſtere 678, 6 
perditur 698, 10 periclum 709, + perpauca 545, p-pũ 
perdocet 729, 5 Try PR 815, 11. $42, perpeti 18, 8  — 
perduci 68g, 10 perpetuo 30, = 
perdunt 677, 3 periculale 148, 3 | perpetuos 31, 5 
pereamne 652, 3 . periculum 193, * 341, To perpetuum 58, 9 
peream male 614, 2 4446, perpetuus 9a, $. $68, x 
pereant 529, 10 by per ere 767, x perprimat 484, 92 
pereas 642, 11 perierunt 5340, 4 perrarò 687, 2 


"ow 103, 6. 256, 7˙ 617, 


nos 

peretze 477, 
NF 4 
2 


peregrine $50, 3: 
peregrinum $,8 
perennes 793, 2 
perennis 359, 1 
pererro 578, 10 
pereunte 97, 7 
pereuntes 614, 10 


a 56. 1 1, 


Age, 1. 6 


o 


periiſſe $37, 5 

| Perilli 645, 7 & 

perire 141, 2. 403, 16. 
wh 11. 708, _ 914, 


perirent 11,2. 69. 9 - 
Mar aww 269, 4. 456, 8. 647, 


4 perſcelidem zes, 2 
; peritis 871, 3 


peritura 377, 4. 58g, 5 


237) 3. gb, 


perſequor 93, 4 


perrumpere — 2 


perrumpet 773, 10 
2 19, | 

erſz 11, 2, 423, 4 l 
perſzpe ty 3* 8257 6. 53H 
bee 289, 4 
Perſas $8, 3 
perleribere 549, 8 

uar $92, 15 

perſequemur 427, 3 
perſequitur 246, 10 


en n 1UM. 


444% 0 


Perf . *. 


— bs 7 a6 
rſis 267, 3 
we + 45 1, 3 i. 13. 


ex. 890, x | 
perſonatus $49, » 
perfonet 725, 1 
perſonuere 72, $ 
perſonuit 702, 8 
perſpexiſſe 911, +. 

perſta 685, _—_ 
perſtringis 1 50, 3 
perſuadere 2 7 
petterfit 714, 5 
pertinaci 40, 8 
pertinax 357, ie 
pertinet 319, 7. * 8 „ 
pertinuit 639, 5 
pertulit 381, 6. 7.8 


ij. 


pervellunt 714, 4 
perveneris 78 8 s, 
pervenimus 
peryenit 

pervicaces 2 os N 
pervicacis in, 9 
pervicax 257, 4 


pervideas 533, 1 
pervincere $49, 3 
peruncti 897, 1 
perunxit 439, 2 : 
pes 873, 8. 521 . 
peſims 394, 4 | 
peſtem 88, 2 

peſtilentem 330, 5 

petam 172, 1. 452, 1 l 
petendis 524, 12. $40, 10 
petens 452, 5 
petenti 632, 3 
petentibus 313, 5 5 | 
peteret 126, 5. 530, 5 
petes 526, 7 

petet 168, 3. 37, 3 617, 1 
periifſe 304, 2 

petiit 733, 9. 839, 6 

Petilli 552, 8. 603, 6 

19, 10. 779, 4. $74, 


per 2078. 45643: 77% 4: 


peri 246; 3. 322, 6. 464, 5. 
618, 3. 2 11. 777, 7. 
807, 1. 899, 4 | 

petita 444, 5 603, 9 

petitz 712, | 


& 


petitis 635. 5 6, t it 
petitor 240, 6 


petitu 554, 3 

pe*itum 551, | 
petitus 468, 4. 583 
petiverit 455, 1 
peto 311, 9. | 

petorrita 578, 1. * 
Petrinum 749, 1 

Petti 467, 1 

petunt cor, 7. 792, 

pex® 733, 6 

haax 793, 1 

Phatton 467, 9 

Phalanto 292, 2 

pharetra 43» 5˙ * 4+ - 32, 8. 

215, 1 

pharetratos 261, 2 

urn ne- * 1 

p haſelum 1 
—— 33 "IM 
Philippi, prepr. wiri 764, 7 
Philippi e ©. 
re 260, 5 

Pede 143 Baka 

f ilodentus 528, 11 
phimum 705, 3 
Phocæorum We $I 
Phoceu 163, 1 
9 57, 6. 389, 2. 495, 


Phebi 125 3- 258,3. 303,3 

Fhebo 256, 7 

Phoebus 8 ek 389, * 
420, 5. 502, 2 

Pholoe 126, 1. 268, 7 

Pholoen 125, 7. $07, 1 

Phraatem 157, 1 


Phrsates 783, 5 


Phrygiæ 186, 4. 197, 1 
Phrygius 244, 1 
Phrygum 66, 4 
Phryne 476, 8 | 
Phthivs 386, 6  * 
Phylli 405, 5 * 
Phylliaus 165, 2 
pia 325, 3. 618, 2. 817, 6 . 
piabant 843, 2 | 
piacula 112, 3. 727, of 
pize 436, 1 
pios 44, 4 

ice 286, 4 

icenis 60g, 5. 679, 


picta 624, 6. 71774. 119 3 


pictes 740, 7 


pieti: 1, 5+ 8% 


; pigeat 487, 1 


* * „ 
pictor 873, ũ Kw 
pictoribus $93, go 
piQtura 904, 3 1 


picus 346, 6 hen, 


' Pieri 374, 7 1 . e 


Pieria 293, 4 
Pierides 396, 5 


Pieriis modis 909, t > N 


Pierio 261, 7 


pietas 45 1. 205, 1. . 
3, 7% * 


piger 65, 8. __ t. . 400 . 


538, 7: 823, 736, 7. 

790, 2. 47, 5 
pignus 40. 7 | 
pigriox 583,5, ũ © 
pigris go, 5 | 


pigro 288, 16 

pigrum 357, 10 

Pit 285, 10 

piis yet 14 ** 

pila, id ef, columna 555 1 

pila luſoria 5363, 2. 82 6 f 

pilz gos, 10 F 

pilenta 848, 7 

pileolo 785, 9 

pilis 614, 9 
ilos 832, 9 
implea 101 4 

Pindaricz 399, 2 

Pindarici 743. 6 

Pindarum 366, 1 

Pindarus 3 2 

Pindo 50, 2 " © G0 

pingeret 853, 2 ain 

pingimus 31, 6 

pingitur $74, it 

pingue 259, 7. 693 8 

pinguem & nitidum 7 

pinguem vitiis "RG " 


ingues 743, 
Ä 6 of 2. 698, 8. 665 
10. "ay 1. 833% „ 
pinguia 312, 10. 486, 3 
pinguibus 721, 6. $68, 20 
pinguſor 163, 1 
wage 197, 2. 676, 4. 79% 


— 435, 9 _ 
' pivguivrn 4 
pinu 192, 8 ; 
pinus 61, 2. 160 2. 189, 6. 
329, 1. 387, 6. 426, 3 
pio 33% 4 "© ö 4, 
Fos 


89 


PX. 


pio 7 


Five or. 788, 10, 855, 


piper 718, 7 
irithoo 393, 13 
Pirithoum 266, 3 
piſcatur 659, 1 


piſcem 873, 4 
piſcemur 758, 6 


iſces 243, 1, 537, 8. 623, 
r bes 15 
680, 4. 716, 3. 782, 5. 


Þ 10 
Piſcabus 374, 8. 635, 7-676, 7 
piſcis 718, 1, 765, 15 
piſcium 9, 5 


—— 568, 4 - 
iſones $7 0. 
Picholeontt 1 9b 5 
pituita 63 I, 5. 734, 6 
pius 95, 6. 392, 11 
placabilis $26, 7 
Necantur $42, 10 
placare 1 457 ho 639, 7 
891, 

placaris 33% 3 
placat 800, 6 
placaverit 713, . 
placavi 6 56, 
— 612, 3 

aceat 23 Il, 
Mlacebit 37 " 769, 5 
placem 863, s 
placens 2 
placent 410, b | 
placentas 715, 9 
placentis 772, 7 
placeo 7 3. bis, 
placere 3 18, 2 
2 a placo 205, 5 
placide 500, 8 
Placideiani 711, 3 
placidis 874, 2 
placidog72, 2 
placidus 499, 4 
placitum 321, 2+ 694, 3 
placuere 460, 3. 497, 1 
Plecui 57 
placuiſſe 735 4. 806, 4. $26, 


5 

placuit 43, 1, 533, 11. $37, 
8. 845, 7 90g, 

* — re » + 433, 


hs. 2 2 longà 862, 10 
plagis, primd breuj $70, 9. 


$13, 3 


Ab 


| prawn 
—_ 31, 7 

nco 307 by : 
Plans 536, 10 


6, 
plaudere 610, 7 a" * 


plauſor 865, 5 
plauſtra 334, 2» 674, 
plauſus 84, 2, 1 b, . 


plebeius 685, 1 
plebi 157, 3. $37, 3 


pleQro 47 6, 15% 3. 20, 
* Done 736, 9 
Pleiadum 417, 1 
Pega 235, 3. 412, 2. 839, ö. 

8815 fn Fg 12 
Plenae 197, 3 

777, 10 
plenior 519% 14. $66, 14 
plenis 415, 7 
pleniſſina 663, 3 
plenits 201, , 73% 4 
pleniùs æquo $56, 10 
_ 230, f. 317, 3+ 301, 11. 
9. 992, B 

5 Ak cornu 783, 7 
0 73, 3, 443, 3. 340, 


plesum letitig 12 
4 8 403, 4+ 027, 3. 324, 


pleraque 836, 1, 876, 6 

plerique 570, 

plerumgue 128, 3. 327, 8, 
54, 8 601, 7. 7, 7. 
_ — $61, 13. 874, 4. 


. * 16 
plorare 612, 5. 689, 2 
_— 4 5 

plorat 3 0 
ploravere 828, 7 * 


nn $, 2 * 
plorem 494, 12 2 
plotes 663, z 

ploret 43,6 


Notes 66x 662, 3 
lotius 561, 4, 613, 4 
— — 2. Gag, 1 | 
umæ 236, 5 
5, | 
= 744» 3. 873. 2 
plumbeus Aufter 593, f 
plumbum 133, 3. 7 
plura 13% 3. 5755 
2. 486, 1. x $36, 5. 
75% 3. s To 77, 1+ 
$49, 6, 86 7. 8. 15.6 6. 
903, 10. 11, l ; 
plures 47, 2, uh 3+. $47» 2+ 


55, 1. $779 16, Un. $93» 
651, to, 


7 $26 Baud 4 10 


1. 
be, 428, 11, 536, 14. 
634, 6 751, ++ $71, 10 


plurima 364, 5, 536, 11, 30 
plurimum 83 4 


313» 


off | 
— 5 I 5 
1 , 
plus quo 535, 8. 738, 6. 
809, 10 


plus juſto 283, 11 
nenn | 


fene, $10, 3. 797, ©. 
* "rice ' Smplii 4x6, 8 


lutona 20g, 6 
Plytopis 22, 5 
pluvii 255, 8 
pluvios vents. 7, 6 
pluvius acrus 874, $ 
pocylis 412, I 
poculum 447, 4+ 450, 14. 


= FOR 


36, 10. B52, I. 


ah lacxymoſa 730, 6 


| _ $or, 2. 349, 3+ 


0: 844, 3 


VocaBvulorRUM Outro. 


penas dedit 10 — 
penas luam 490, 8 
= $25, 1. 8% 3 
nus 156, 3. 199,10 
90453 
— 7 e 10. 
379, 10. 91% 63 
217. 865, 54 
ol 767, 7. 865, 13 
Polemon 2 4 
— 8 


1 

— x 2. 115, 1. 333, 
2759.4 

149, 3 bog, So 611, 


uitur 38 47 7 


Polen 250, 8. 353, 7. 328, 


polo 494, 8 

1hymnia 7, 2 

polypus 470, 5. $34, 6 

poma 3» 1. 3, 9 

pomaria 31, 2 N 

pomarius 659, 1 

| ay pomifer 392, 7. 

Pompei 174, 

Pompeio Grofphs" 7832, 5 

Pompili 52, 5 

Pompilius ſanguis $98, 10 

Pomponius 549, 3 

ponas 662, 4 

pondera 756, ʒ ũ frT?r 

pondus 17,4. 4+ 309, 8. 626, 
5 822, 5 2 

pone 90, 5+ JI, f 29, 4 
412, 3. 79, I 

ponere 17, 6. 19, 12» 
437, 4 $49, 1. 
G72, 2. 713, 7. 
910, 7 

2 id eff, effingere 395, 2. 

t 

pones 67, 3. 77444 

ponet 364, 4- 914, 5, 

Pages 536, 16. 832, 7 

poni 572. 71 

ponimus 29, 2 

ponit 247, 3; 499» 5+ 666, 2. 
701, 14. 880, 12 

ponit iram 887, 8 

ponite $1, 4. 342, 6 

pono 735, 4+ 798, 33 

ponte 642, 5 

pontes * 4 


PER KY 


popello i 6 


Ponticum — 


49% 6. 
9 4. 33%, $+ 


pontum 347, 7 


pontus 253, 9 
ponunt 562, 3 


popina 78 
popinis 673, 5 
popino 706, 3, 
Poplicola 604, $ 


poplite 731, 


poplitibus 14 
popoſceris 490, ? 
populares $79, 
popularibus 201, 1 


Foul or 1 1. 61954. 
2 1. 23, 6 88, > 


Y 83, 7» 
576, 4 Hg 1. 75 771 


des 1 25 | 

populus Ro | 

populs ghar Ide, 8. 867, 
z " 


pores 33%, 4 WT 
1 15 9 55 
orcius 71 5, 8 
1 boo, 6, 843 
6 1. 10 | 
Kap 3. 


r. -450, 16. 466, 
780 IX 60, 10. 104. 


12. Bk | 816,4 


— nos, 3. 626, To 
701, 19 


Hr r*, ee, | 1 * 
"" poſita capits 115,8 _ 


— 16 7 
porri $79» 2 17 - 
porrigam 31% 4 


 porrigere 757, 


porriget 217, 13 

— * * 

porrigjs 6 

porn {i 7154 7551 3. 786, J. 


porrym 78%, 5 


2 


: „ IE TIS 


, "4 Hot 


185 
Porta 5 19. ek * 


poſcat 2 1, 75 


Nr 
— e, ON . 


politls in in ieee. 


in medi 786, 7, = 


poßtas 436, 19 


4 7 £71, , $73 6. 61h, 
617, 5. 785, 6 


poſitus 285, 3 | — 
poſſe 114, C. 627 
42275 736, 2 * 


+ v1 FN D/ E * 29 * 


rs. x. to, 3; 354, | poſui$20, 9 


* 264, 2. 415, 3. 866, 


1 en 
poſies 416, 4. 744, 10 
poſſeſſor 740, 4 3 
poſſet 378, 9 45 3. 446, 
— 530, 4 596, 1. 690, 
4. 714. 8. 756, 2. * . 
86 5, 8, 10 
660, 2 
entem 503, 9 
— 8847 7. 725, % 
at 60. 7 | 
poſſis 497, 5. 519, 3. 526, 5. 
25, 3. 634, 2, 646, 1. 
50, 14. 709! 1. 72, 40 
727, 7. 798, 6. Lot, 5 
— 4. 360, I, $17, 4+ 
$33» 6. 546, 5: $9 + $933 
7. 596, 10. 724, 11. 737, 
2 752, 2. 780, 3. 910, 7 
um „ 10, *. Zo 
22 3 = z3s, 6 611, 6. 
6 57 4+ 756, 3 3» 
pes -« 798, 4 87774 
umus 39 
ut 752, 5 785, 11. 818, 


poſt, id 3 poſtea 432; 7. £49, 
” $52, * 878. 11. 8 I, 


* 724, 5 g 

paſtera > 360, 4 ter, 1 i; 
3 $32, 

poſteri 230, 1. 462, 1 
poſterius $49 19 

poſtero 48 


poſtes > "> 550,1 
| _ 9% 7. $593, 1. 6345 
77. 

Pottbume —_ 2, bis, 

poſtibus 244, 5. 421, | þ 

poſtico 752, 7 pa 

poſt modo 111, 7. 655. 3 0 

poſtponas 513, 1 (ts 

poſtponer 8 12, 4 

poſtquam 164, 3. 488, 
11. 582, 8. 585, 1. $40, 


LY 653, 5 LD 2, 7+ 705. 


719, '5+ 774, 10. 891, 


poſtremò 636, 9 
poſcemus 756, 9 
poſtulat = 7+ $3751 


e 129, 6, 271, 6. 378, 


poſuillet e 
poſuit 198, 25 387, 138 
pota 41 | 

potabis 1357 

potamus 193, 1 

_ potandum 7c6, 6 
potantia 773, 12 


N 635, 10. "yn; &. 773, | 


4+ 749, 10 

Þote 391, 4 „ 

potens 15, 1. 27, 3. 341, 3. 
356, 11. 360, 9. 404, 1, 
495» 1. $35, 2. 882, 2 

porentem 226, 4. 348, 2 

potenter 876, 4 

potentes 133, 4. got, * 

potenti 24, 7. 241, 1 

potentior 364, I 

potentiorum 431, 4 

potentis. 813, 1, $15, 14 

potentium 397; 6 

potentius 310, 2. 898,7 

poteras 614, 12. 901, 10 

poterat 719, 12. 905, 6 

poteris 901, 11 6 

poterit 105, 1. 2. 632 
6. 680, 10. 17 4 

potefu 622, 3 or 

poterunt 484, 1. 727, 9. 780, 

v 6. 850. 11. 900, o 

Potes 295, 9. 3155 7 49, 

- T4. $54, 1. 491, 1. 605, 
3. 671, 5. 697, 3. 71%, 6, 
748, 1 

poteſne 710, ( 6 

poteſt 112, 4. 462, 4. 509, 
1. 540, 9. 551, 10. 754, 
10. 756, 8 en 

poteſtas 708, 7. 853, 10 

poteſtatem $70, 8 

potet . 


poti 30 
Fei gen, 8 


potionibus 45 
8. 7 ** 289, 2. ate, 35 e 


751, 3+ 7 804, 7 
* 209, 4. I 3. 388, 
10. 772, 7. 774, 12 
potiorem 772, 10 
potiori 478, 3. 689, 9 
pot ùs 13, 9. 76, 3. 186, 6, 
351, 1. $14, 7. * 4+ 
663, 6. 754, 3+ 869, 41 
potids quam 775, 4. 785, 1 


| potor 1 43 


potorem 678, 42 | 
potores, $16, 3 
potores acros, 15 1 
potoribus 818, 3 
potuere 297, 4, 5 
potuiſſe 166, = 
potuit 306, 1 

potum 87, 


potus, CEE at; 5. $535 


2, 662, 5. 


præ 776, 
præbeat 


818, 7 892, 7 
> „ zu, 1 
errbebit 630, 6 ” 3 
* 320, 3. 418, 1. 564, 


** $49, 6 


oy 756, 2, 788, 11. 666 | 


eber 576, 7 
præbes 303, 3 


28 172, 7. 407, 10. * 


| nada 562, 2 


præcanum 26 6 
præcedentibus 747, 10 


W. 127 
præcedes 220, 7 
præcedet 54» 65 2 1 


prœcepit 627, 4 

præceps 31, I. 647, 8. err, 
1. 891,15 

N 642, 3. 6715 9. 2 
2. 716, 4 

præceptis 670, 2 

præceptis amicis Na, 10 


præceptum 769, 7 
præcidere 736, 4 


præcincti 720, 1 


Præcinctis 557, 3 
Præcipe 94, 2 


præcipits goa, 


f præcipitat 655, 1 


præcipitem, nam. 17, 2. 527, 
11 


precipiti 667, 1 


ptæcipuꝭ 734, 6. 855,k 


præclara 686, 5 


præclara neut. Plur. 639, , 
preeclaram 517, 6 
præclare 578, 7 

præclaro 575, 10 

preco 576, 13. 910, k 
preconem 76a, 11 
præconis 442, 6. 627, 7 


* 


præcordia 489, 12. 552, 3. 


673, 5 deus 


VocanuLlonumM Onuniv it. 


= 433, Ae oy 

* 774, 5 % 

precurreret 582, 7 

præda 323, 380, 10, i 
11. 647, 7 

predz 349, 11. 7555 8 1150 

prædam 276, 1 5 

prædantur 8 $9, / 


13. 
prædia 653. 2. „ 1 


4 

prædonum $22, +. ö 
præferat 868, 10 
prefluit 4% 6 ↄ 
prægeſtientis x67, 9 
prægnans canis 344, 
pregravat 632, 2 | Vas, i ö 
prælambens Jos, 4 


prelia 27, * 74, 3. 153% 


2+ 195, 6. 302, f. 323, 
3+ 3 2, 6. 401, 4 4. 420, 
EN 711, 4 hs af $13, 


preetſis 51, 
prælium 11 5 
prælo 84. 7 
prælucet 10 6 
præmis 6, 4. 394, 3+ 434, 
1. 560, 3. 614, 8. 744. 9. 
771, 3. $37, 3. $58, 13 
reneſte 260, 2. 735» 2 
Præneſtinus 384, 3 
præniteat 12 5, 4 
prænomine 685, 4 
preeparat 766, 10 
præparatum 190, T 
præponens 549, 10 
præponere 30, 4. 701, 6 
præroſo 684, 8 45 
r ti 701, 4 
— 614, 1 
preſcripta 632, 3 
preſcriptum 189, 3. 212, f 
præſens 130, 2+ 217» f. 267, 
1. 2 10. 1 of! 739 
8. 2, 6 . 889, 2 
eo tempus $76, 6 
præſente $75, 7 
præſentes 627, 1 
preſenti 329, 1 | 
preeſentia 842, 6 | 
reeſeatibus 428, 8. Bog, 3 
ræſentis 288, — 
præſepe 794, 2 
præſertim 574, 124 $13, 7. 


2244 de, 2. 358, f. 815, 
" 


+ ** 


| preſtet 313, 2 


. 403, 
Prætum, wide 


præſidium 2, 1. 


. 
© praſtibo 762, 2 
Praſtant 679, 6. 797, 5. . * 


preftantia 979, 10. 

preſtat —— — 

preſtes — 7 12 >» 

przſto eſt, Lib. 1. 905 4. 
v. 117 

praſumis 642, 11 

præter cetera $60, $ 

præteragendus 792; 6 


. pravterea 568, 3. 653, 13. 


686, 4 


prætereo 612, 2. 709, 4 


prætereunt 391, 8. 020 1 
pretereunte 193, 4 
prætereuntium 375, x 
preterita 593, 1 


præteritum 515, 4 


60, 4 


prætextas, ſub, fabulas 208, 6 
pPrætor 654, 2. 658, 3.858, g premeret 
9 560, 2. $33, 9. 734 


des 1 5 
prætorius 628, 3 


prætulerim $65, x 


1 
prævertamur 514, 4 


prævidiſſet vide * 


pranderet bog, 3 

prandia 673 

pranſæ 9035 = I 

pranſi 389, 2 

pranſus 381, 3 

prata 409, 3. 436, 4 

— . 8 | 

pratis 317, 9. 347, 9+ 796, 3 

prato 989, 1 

prava 230, 1. $74, 12, 658, 
$+ 709, 2 

pravam $66, 12 


| pegs 647, 2.734, . $55 


879, 1 


f pravi 318, x 


pravi docilis juventus 648, $ 
pravis 535, 4. 704, 2 
pravo 875, 14 

pravorum 660, 10 

pravum 629, 3 . 

pravus 55, $ 

precamur 12; 1. 49% 3 
precari $17, 3 


Preces 293, 2, 3 


prematur 906, 8 


_ 4 - 


7494 588, precati 706, 16 


Pretatus 656, l 
prece 11, 6. 


"09 1 r, 1. 
346, 1. 385, 7. * 46. , 


3. 451, 6, 466, f. I 
* , * ' . 
10. 4. 5 . 


preces fundis 492, 1 
precetur 890, 9 


8 ones 6,4. 112, 4 wh" 


prope 135 „ 12, 4. ; 
* 44591 444, 1 


premam 429, 5 EY 


premant 119, ᷑ 12 


premat 282, 2. 82, 1 


premendo * 1 * 


pretuet' ts, 4+ 4 bis, + 
premit 355, 10. . 714; 
— 726, 8. 8645 3 8953 * 


— 225, 1. 751, 5 


preauntur 848, 4 
_ prenſare 597,9 


ſos 214, 2 
Preſſa 61, 1. 363, 4. 
3. 679, 4 
820, 10 
preflis 669, 1 
— 79 14 
preſſit 71 
pteſſo 103, 2 | 
preſſum 410, 8 
pretio 165 16 328, 12. 571 
3-8 | 
pretioſa $12, 3 : 
pretioſus 279, # 7 
ptetium 30g, 8. 335. 8. 396, 
6. 527; 4. 6 


43% 3+ | 


3» 10. 7 

10. 807, 1. $10, 9. vs, 

. IA 7. 399, 5 
, 251, 274. 

1. 388, 2. 655 1. 34, 
Priamiden 383, 
Priamus 44, 1. bow s 
Priape 432, 11 - 
Priapum 536, x 
pridem' 627, 6 


pris 1 5, 50k, 6. 6397 6; 
As 687; 


— 


— 5. 4255 6. TY 1. 
1. aofit in 
2 8 
prime — bs 3 be” n 
primæ 
. h $54, 5 
prime ſodalium 179, 5 
primis 302, 5. Fr „1. 539. 
49, 10, 320, 5 
peilys d 74 Fl | 
primo vere 4 I, 4 , 
primores 619, 4 , 
primorum $70, 3 | 
mo 417, 11. 5974 1. 694, 
die * 
primòùm, ad verb. 12h 5, 
2. wr "ay 
237 8 
— 6 5 
401, 7. 57 
679, 8. 713, g 
820, 11. 283, 5. 


. 11. 
56, 4 
95,,2 


princeps 23, 10. 314, 7. 361, 
8 : procedere 44 7. 856, 8 


1. $20, 

principe vs, 2, $54, 10 
principl 

SIN 4 

principis 374, 2 

principium 275, 4. 694, 4- 


AA 148, t. 418, 1 

prior 404, 4. 301, 3. 3644 f. 
694, 5 2 & 79% 3+ 
765, 7. 833, 

priorem 684, 13. 811, 7 
1 183, 5. 314, 2. * 

| 870, 5 

nd 211, * 757, 10 | 

priſca 290, 8. 430, 2+ 544» 
r 

priſcæ 891, 12 

priſci 842, 11 

priſci Catonis 326, 1 

priſcis 854, 4 

prifco 161, 6. 818, 2 

priſcum 370, 4 

priſcus col, 10 

Priſcvs 704, 3 | 

priva 733, 4 r 

privata 142, 8 | 

privatas 743+ 12 , 

privati n 6 

privatis 212, 5. 125. 1. 997, 

9 


91 7. 


procurrerit a 


1 E X 


— 572; 6 profiglilite $75, 7 
212, 3. 288, 8. 549 


priver N 


| Privignis 335, 2 


e whey .! U — 
+ Pproditor 


prids wo 8. $2), 5: 
«> 
peiVunl 
pro, 1. e. 
pro laude merentis 
proavi 896, 3 
proba 490, 11 
probant 357, 13 
—_ 10% 9 


probantes LE 5 | 


—— 514, 7. 677, 8 
probos 500, 5 $70, 15 
probrofis , 1 

2, 335, 3 


probus 33 
— 6h5, 3 9, 3 
— Hi 


procedis 370, 13 


. edi » 
procell 184, ; 350, 3. 15 


nd 4 5 


procellis 35 
procera 1 


proceras 341, 


in, 5 
proceros 626, 


proceſſerit $83, 4 
proci 689, 11 
procidit 387, #4 
procis 292, 6, 
procudit 42 10 
procul 287, 3 4 
1 3055 dy 
9. 592, 
Proculeius 155, 4 
procurare 750, 7 
3 3 
procurrunt 583, 13 
Procyon 354, 19 
prodeat 304, 3 
prodentem 697, 6 
proderit 493, 2 
prodeſſe 804, 1, 90 , 4 
"NE 107, 2. $28, 3. 728, 


potter E 10 


2 ecundum 4 ; 


— 

— 
proferet 66 5. 1 4. 866.3. 
proferre pede 0 UT 


— 287 
profeſſis magna 874, 4 


. 


* 


gum $3, 1 
igus 517, 2. 761 
27 8. 43111 205 5: 8. 

prodis 1h 5: 96h, ty 

ay che * 
— — 4%8 5 5 
producere $77, 
productior $39, 7 
— $64, IJ 
produximus "I 75 


produxit 1 
Pretum 234; 


profarlis 800, i 365, 3 
profanum 2 * 


art 57s, 


, ures 


proficiſcenti 
„* 338, 


1. 


f 1 


_ Profugus 418, 9 


profundo 366, 7 

profundum 42h, 1 
progenerant 37 | 
Frogeies i Tg A 3 


ogenits 1. 860 
datos N * 


— $24 5 
prognatus 61 5, 20 


7 , 3 | 


Progne 889, 5 
proh 268, 2 


prohibebat $75» 
prohibent 1 


ers; * 7+ 929, 3 gt, 


rohjbet . 
"obibet fe $64 » $* 


projeQiz 707, 12 


pig 


Vocavvulor ann 


ptcjetum 4 Y 
pfojicere 
. * 
Prole 9 » 
= 3 25 


proes adv, % 286, 3 705 


prolis 498, 2 

prolveris 673, 6 
pon_ 558, 4 
promat $85, 5 

prome 351, 2 

proments 249, 4. 495, 1 
promere 325, 7. 839, 10 
promes in Seenamm 889, 1 
Promethea 228, 10 
Prometheus 69, 3. 203, 3. 


promis yg 4 497, 4 
promi 
Pg 5 %. $33, 3- $56, 


promiſſ 876, 7 
promiſſis 648, 5 
promiſſor 884, 4 
promiſſum 475, 7 
promit 677, 1 
promittere 553 2 
promietit 973, 7 766, 7 
promitto 553, 7 
promittunt $40, 10 
promorat 468, 10 
promovet 379, 7 
promptæ 137, 1 
promus 623, 2 


| m_ 114, 6. 390, 9. 995, 


pronum 773, 6 
pronus 346, 9. Bog, 10 
prepagine 431, 5 
properadacto? 471, 3 
properabat 666, 2 
properantes' 436; 7 
properantis $74, 7 
properare 834. 4% 
ptoperate ces 764, 111 

roperaret 272, 4 

eras 34, 2. 47, 7 

prupe rat, Epod. 12 

properè 320, 5 
properemus 744 12 
properent #17, 1. 769 1 
Pioperet 306, Js 739, 2 
propere 399, 3 
propinquam 744 2 
propingen gt, 2 


| ptopinquis 312, 13 
pPropinquos 273, 2. 658, 7 


propor 30, 8. 6575 4 


Propiora 548, 5 8 


propioris 790, 5 
proponi 855, $ 
ptopofiti 249, 4+ 785, 3 


propoſito 890, 4 


propoſitum 701, 12. 704, I 
propoſuit 75, 3. 737 4 
propria-$72, 8. 6yz, 5 


| proprize 636, 6, 770 9 


propriam 158. 4 
propriè 883, 3 
propriis 536, 17 609, 3. 640, 


7 
proprio 4, 4. 406, 2. 87% 2 


| . . 239, 4. 482, 5+ 764, 


um 855, 4. 699, 5 710, 
7. 803, 5. 866, 18. 867, 13 

proprms 635, 2 

propter 539, 3. $57, & 648, 
$. 936, x 


propugnacula 425, 4 
propugnat 8 ro, 3 
propulit 376, 2 

prorepit 509, 4 
prorepierunt $99» * 
proriperet 47, 2 

prorogat 727 Is. 903, 
proroget 502, 8 

prorſ. s 5 * a 
protuas 133, 7 

proruet 382, 4 
proſeripti 58 1, 9 
proſequitur 383, 7 
Proſerpina to, 6 697, 12 
Profetgin®# 200% 5. 437, 2 
profiliet 709, 5 

profilit 358, 9 

proſiluit 819, 1 

profit 801, 8. 909, 6 
pioſpectat 43a, 4 

pr. ſpera 47 4 
pro:peram 290, 9 
protper-s , þ 

ro picis n 2467 4» J, 9 
proſpion $3 8 
proſtes $24, 2 

profunt 101 f. 756, 7. $68, 


3 
Protea 733, F 
proterct 270, ir 
proterit 393. 5 © - 
proterva 168, 5 


. protefvar $407, 2. 765 6 


p-Rervi 97, 2 


pProtervus 48a, 


pudet 134, 5. 


ND ” 
protervum 74, = | 


Proteus 9, 3. 64% 

protisdo 2 3 1. 4 * 
8. on 14, 9 | 

protulerit 377 

protulit 3 [ . 

provebunt 2 

provida 268, 8 

providiſſet, V. 

providus 344 Fg wer s 

proviſe 817, 

proviſam 900, 5 

proviſiſſet 765, 20 

proviſor 887, 12 


provocat 546, 3 
provoces, Tes 3 
prout 699, 4 

proxima 5633 1. 992, 9 
proximos 51, Is 38 7 


proximum 3 

proximus = 9. 69, 9 
815, 12 

prudens 18, 3. 
10. woah wy 15 

7, 5. 687, 10. 

11. $73 8 

prudens pro ſciens & volens * 
913, 11 


prudengem 647, 4+ 866, 


prudentia 778, g 
prvinis 20 4 


Publi, 68 vun 

publica 2 4+ 731, 6. $28, 
1. 883, 6 90% 9 | 

publicas 149; i- + 

publicis 395, 7 

publico 213, 2 

Puplicota, ve Poplicola, 

publicum 370, 6 

publicus 838, 8 

pudenda 166, 2 

pudens prave $79, 11 

pudenter 807, 3. 876, 13 

467, 10 733 


7. a2, 5 8 
pudi- 


Aa az 


* 


pudibunda 893, 6 © 
pudica 434, 4+ 490, 11. 689, 
10 ö 


pudicz 271, a 

pudicis 401, 

pudico 824, 3 

pudicum 393, 9 376, 9. 
798, 13 

pudor 27, 2+ 94, 1. 95, 1. 270, 
15. 468, 16. 501, 9. 575» 
3. 642, 8. 712, 3. 811, 4+ 

54, 13. 884. 1 
pudor malus 798, 1 
pudorem 971, 3. $15, 5. $37, 


1 
ne pudori fit 162, 5 909, 2 
puella 407, 6. 440, 3. 324, 
9. 751, 3- $39, 5. 842, 4 
puellæ 40, 6. 305, 2. 400, 
4+ 406, 4. 469, 13. $12, 
2 650. 6. 815, 2 
puellam 566, 120 
puellarum 169, 1. 669, 13 
puellas 296, 9. 328, 5. 499, 7 


puellis 207, 1. 342, 1. 467, 6. 


$73, 4 
puer 23, 1. 39, 9+ 38, 6. 
79. 2. 104, 7. 114, 2. 
116, 4. 143, 1. 193, 2+ 
245, 2. 305, 9. 320, 6. 
338, 4. 363, 10. 365, 1, 
397. 3. 445, 2. 446, 10. 
455, 2. 464, 7, 


puer ales cytherem 300. 1 
puer, id en, ſervus 680, 5. 
714, $. 764, 7 
pueri 469, 14. 575, 19. 366, 
4. 841, ! 
pueri, plur, 81, 4. 86, 1. 305, 
2. 347, 1. 364, 9+ 390, 1. 
512, T6. 843, 1. 557, 8. 
78, 6. 650, 6. 726, 9. 
40, 3. 901, 7. 913, 5 
pueri, id eft, ſervi 720, 1. 721, 
4. $15, 2 a 
puerilius 661, 6 
pueris 228, 9. 239, 3. 401, 
7. 406, 4. 467, 5. 308, 
8. 557, 8. 579, 3. 653, 
4 420, 131 726, 12. 739, 
13. 760, 5. 761, 7. 842, 
4. 866, 2 
puero 200, 7. 405, 1. 552, 
11. $92, 9. $94, 2. 663, 
1. 841, 4+ 388, 77 10 
rum £02, II, 547, 5 
N 069, 12. 730, 1 


IN DE X 


pueros 51, 7. 257, 2. 378, 
Fo. 388, 5. 496, 2. 499, 
5. 548, 1. $14, 4. $25, 
9. 889, 3 | 9 

pveros deorum 879, 6 

puerpera 491, 8 

puerperz 384, 9 

pueritiæ 136, 5 


puerum 43, 4+ * 5. 2 
1 


390 7. 5 
— 687, 1. 810, 2+ 
2. 902, 1 
pugil 64r, 10 
pugilem 368, 2. 372, 4. 879, 


856, 


7 
pugiles 848, 1 7 
pugne 583, 10. 774, 7. 814, 3 
pugnabant 539, 5 
pugnaces 252, 8 
pugnæ 63, 7. 233, 3. 323 
10. 376, 8 . 
pugnam 563, 3. 564, 1 
pugnantia 513, 17. 524, 10 
pugnare IC2, 2 - 
pugnas nomen IT, 3. 202, 2 
pugnat 270, 8. 733, $ 
pugnata 319, 4+ 798, 2 
pugnavit 401, 2 | 
pugnax 387, 4. 728, 9 
pugnent 711, 5 
pugais 5, 8. 524, 3. 615, 
11 | 


pugnis à pugnus 539, 4 

pugno nom. 301, 2 | 

pulcher 370, 11. 379, 10. 
bor, 2. 734, 5. 822, 8. 
856, 4 

pulcherrimus 567, 4 

pulchra 67, 1. 136, 7. 292, 
1. 600, 4. 768, 3. 778, 
I. 788, 8. $00, 8. $36, 
7. 880, 10 

pulchtæ 525, x 

pulchre bene rectè 910, 13 

pulchrè fuerit tibi 715, 4 

pulchri 510, 1. 815, 2 

pulchrior 67, 1, 182, 3: 290, 
12. 332, 3. 476, 5 

pulchris 413, 6. 648, 1.812, 3 

pulchrius 795, 4 

pulchrum 735, 3. 738, 7 

pulla 99, 2. 485, 2 

pullam 588, 12 

pullis 428, 5. 669, x 

pullo 635, 8 

pulios $67, 4 

pullum 535, 1. 538, 7 

pulmenta 626, 2. $13, 5 


pulmentaria 6235, -w- 

pulpita $22, 3. $46, 9. 897, 
T3. M 

pulſa 529, 6 

pulſanda 130, 1 

pulſat 22, 5. 506, 9 


pulſes 696, 6 


pulſet 871, 6 

pulſis 616, 8 

pulſo 308, 2 

pulſus 57x, 2 | | 

pulvere 27, 7. 66, 2. 112, 
5. "151, 2. 387, 8. 662, 
1. 729, 1 

pulverem 2, 2. 252, 2 

pulveres 491, 4 

pulveris 35, 2. 107, 2. 719, 3 

pulvillos 40, 2 + -- 

pulvinar 139, 3 


pulvis 392, 12. $47, 9. Jog, 


- i | 
pulvis & umbra ſumus 392, 
12 To 


pumice $24, 2 


pumicibus 47, 3 
puncto 863, 1. 867, 13 
punctum 903, 2 
Punica bella 845, 4 
Punicæ 404, 4 

Punicis 269, 3 
Punico 23 4. 464, 1 
pupam 658, 1 


_ pvpillam 658, 1 


pupillis 726, 8 
pupillo $41, 5 
puppes 462, 10 
Puppi 730, 6 
pupulæ 447, 

pura 168, 9 


puræ 312, 4. 491, f. $60, 
14 


pure 526, 11. 727, 9. 877. 
p | 


purgantem 764, 6 

purgatam 725, 1 

purgatum 641, 7 

purgo, wel, purgor 899, 8 

puri $32, 1 

purior 596, 4. 773, 5. 797, 2 

Puris 432, 5. $49, $5» $50s 

. 680, 2 : 

purius 80, 4 | 

puro 264, 5. 292, 3. 333» 
5. 357,3 10. 741 
6. 864, 1 "Ou . 

purpura 215, 2 

purpurz 413, 11, 432, 10. 


444, 7 
* 


VocanutonuUM OMN1UM. 


purporarum 244, ® 

purpuras 229, 3 

purpurea 701, 19 

purpurei 131, 18 

perpureis 36g, 3 

purpureo 163, 2. 257, Zo 
714, 6 

purpureum 194, 3. ber 6 

purpureus 308, h 4 5 

purum 128, 2. 657, 6 

parus $75, 15 

purus ſceletis 88, 5 

pus 581, 8 

pufam, vide pupam 

puſillam, vide pupillam 

puſilli 546, 6 | 

puſillo 8885 3 

puta 68 5, 2 

putando 408, 4 

putant $37, 9 

putarer 770, $ 

putaret $49, 7 

putas 4. 4. I. 33, 10. 623, 

668, 1. 722. 12. 754. 

8 781, 3 817, oy 

putaſye 689, | 

putat 613, 5: "653 12+ 246 

867, 

putato 652, 7. 7655 10 

putatur 12, 1 

puteal 696, 4. 819, x 

putem $59, 12. 2955 * 

puteos 793, 4 

putere $19, 4 + 

putes 515, 7» 548, $. . 663; 7. 
703, 4 797» 9. * 1,7 


putet primd 627, 2 

putetis 603, 2 P 

putetur 3g7, 4 

puteum $65, 10. 913, 8 
putida 705, 7 ö 


putidam 458, 1 

putidius 645, 7 - 

putre 775. 4 

putres 338,5 38 

putreſcat 649, 14 

putreſeit 655, 7 

putruit 679, 1 

pyga 529, 10 

Pyladen 650, 2 

Pylium 65, 4 

pyra 432, 

pyramidum 350. 2 . 

pyrgum, vide phimum 
yris 967, * , 

Þyrrba 23, 3 

Pyrrhe 9, 2 

Pyrrhe 323, 8 


Pythia 785, 8 jg 
Pyrrhum 279, 5 
Pywagors * 17. * 
3 
Pythagoram 671, 1 


Pythagorea 833, 3 
Pythia 999, 10 
Pythias 893, * 


| r 68, 1 


C y=- 0 


Oka 573, 4. 578, 


quadra 807, 8 SEP 
quadtante 547, 4. 647, 8 
9 rotundis motat 733, 


quadret 75554 ö / 
quadrigis 243, 3+ 77% 4 
quadrimum 38, 7 


qusdringentis 726, 7 


r T006M MG. 3. 756 
| Fe 


quæramus 508, 7 


duærat 519, 7. 74 1 


quæte 154, 3. — * * 
9. 764, 8. . 
ærebat 565, | 
querehda' 5 " 14. 739 5 
772,9 


querend? 513, 7. 57% 5 


querens 141, 2. 59277. 620, 
3. 712, 8 | K* 

quætentem 261, 6 F 

querentes $51, 3 : 

quezrenti 92, 2. 91%, 3 

qurere 39, 6. 191, 4+. 473, 

3. $28, 3. 373, 10, 608, 
3. 640, 7. 764, 12. $45, 
4. $59, 3 

quzres 708, 14 

ION 1. 47%, 4. 768, 


quarines 336, 9. $06, 8 
queris 363, 7. 528, 4- 724, 


2. 77. 4 
querit 278, 3. 355, 2+ 4. 
2. 437, 4. $25, 9. 720, 


1. 766, 5 821, Te $87, 

15: 888, 3) ©, 
queritis 482, 2 5 A 
gueritur 739, 13 


quzro 50, 6. EG 1. 357» 


14. 65 1. 6 
quzrunt 72, 2 
quæſierat 704, 6 ; 
gueſiers 46, 1 
queſita 676, 8 
quæſitam 367, 3 | 
quzſitis 369, 5. 700, . 
qvæſi um eſt * mee 
quzhvere 548, * 
que ſo 606, 7 
queſtor 381, 7 
quzſtu 519, 3 
quzeſtus 694, 10 
quale $0, 1 993 3 0 

609, 1. 662 2, 2 


qualem 375, 4+ 377 7+ $36 


yt 3 5. $52 "Tanks 

el: , , 

quali 570, 6. 573. 5,6, 67;4 - 
qualia 670, 2. 714 3 — 


ualiacunque 6 N 


bag 3 ad * 


"OP 


qualibet 254, 0 

qualis 324, 3 3 3. $66, 
T5. 434, 6. 455, 3, It» 
799» 5., P* 1358 l 40 

qua}dm zoo, 1 

quamlibet 469, 7 


yy 61, 2. mh 4. 4 

1. 293) 3. * „ 3 We 
387% 2+ 5 b 

UE 8 15 7 ty 
12. 757, 3. 7. $63, 
1 901, 4 

van 0 95,.3 

> 594, 5. 68 11 


2 
708, 14 


quando pro See 314, 
2. 633, 6, 701, | 6, 70g, 


be, 788, 4 co, 
6 


3 364, 1. 7 8. 
904, 1 


quanquam 112, 4. 233, 
1. 299, 12. N 5 2 
- 508, 4. 615, 7 84 
quanta 63, 8. 104," 6. 445, 
5» 467, dp F 7 * 
” W 1 
23 669 3 
quantæ 748. 2 ah ak 77 
quantas $40, 22 wy 
quanti 73. 9. 652, 2, 1. La 


quanti $770, v_ 


guantis 416, 14 822 194 
quanto 311, 7. , 8. 348, 
2223 » 8. 


„ IND EF 


7, *. 728, 4. 362, 6, 
14 


quanto 518, 7. 522, 6. 524, 
10. $37, 19. 681, 2. 705, 


4. 846, 5 
quanto retinas 616, 5. $35, 1 
quantum plura 866, 7 | 
guantulum $49, 14 


quantum 102, 6. 168, 7. 


319. 1. 447, 1. 490, 2 
511, 5. 523, 1. $80, 3. 
88, 5. 591, 2. 647, 2+ 
89, 13. 719, 4. 726, 14 
761, 6. 905, 1 
quantum babeas tanti ſis 511, 


5 

| otumyis 348, 14 

| 24 a 63, 7, bis. 465» 7. 
466, 5· 680, 8. 846, 8 

guare 532 5, 1. 596, 8. os 1 
643. 2. 650, 2, 24 


| 9 
qvare, id ef, quapropter 653, 
quarts 588, IT. 394, 7+ 390, 
1 


res agis 59 5, 5 
— 37 8. 398, 3 


7. 326, 9 

quateret 387, 3 

guatervos 2 12 

quatiam 78, * 

quatient 365 13. 744 & 

quaties 56, 2 

quatit 67, 5» 250, 3. 357. 
11. 861, 9 

quatiunt 21, 4. 97, 1 


guatuor 537, 1. 567, 1. 848, 4 


. 552, 1 
ue 109, 1. 120, 6 10s 
ie to, 366, 7. 30h, 6 
- 7. 540 8. 35% 5. 65 


queam 682, 2 
gueamus 816, 5 


ueant 40g, 10 
. $16, 9 


* 


queis 468, 2. 572, 5+ 538, 11. 
$50, 12. 715, 3 9 * 
yew 11, 5. 12, 9,17, 7+ 
, wu 7- = 6. 3732, 1. 
383, 8. 380, 3, 40%, 5+ 
416, 2. 471, 4, &c. 
quemcunque 67, 2 
quemque 757, 5. 767, 13 
quemvis $47, J, 794» & 
quendam 592, 16. 764, 5 
quenquam 617, 2, 618, 3. 
636, 3. $44, 3 N 
queratur 043, 11 
querela 135, 4 >, 


quercus 50, 8. 381, 3. 413, 8. 


79%, 9 
querebar 468, 7 
querela 880, 9 
querelam 298, 14 
querelarum 186, 6 
quegelas 325, 1. 780, 3 
guerelis 319, 3 
querentem 200, 
querenti 10, 7. 350, 6 


qveręris $57, 14 


querimonia $78, 10 
querimonie 237, 6. 336, 7 
moniis 59, 3 

queritur 764, 4. 80%, 12 

querelæ — 6 

querulvs 888, 6 

gueruntur 433, 4 

queſtæ 9, 2 

queſtu 98, 7 

queſtus 445, 1. 577. 1 

quia 402, 3. 413, may 21 

56. 7. „5. $74, 4 
25.583, . E. rs, 
705, In, 12. 774, Ic 

quibus 24, 4. 29, 4+ 119, 4 
134: 9. 295, 3+ $34 4 
340, 2+ 377, 6, 406, 7, 


427, 1. 649, 5 222, f Qui 


484, 5. 497, 1. 639, 


a I, 7. 37 2 
EY \3 5% 0 


quibuſlibet 550, 14 , 

cg 59, 1+ 1%, 2» 
2, 1 

quicguid 613, 2. 640, 2» 

5637, 13+ 992» 6 


_- erit 47, 1. $6, 


guicungue #31, 3. 198, 2+ 
206, 3. 355» $+ 259» 5+ 
g> 7. 6g8, 2, $92, 10, 


quidam $11, 7. 673, 30. 66.4 
1. 53%, 9. 348, 8. 685. 


7 

quiddam 514, 3 

quidem 696, 5. 736, ;. 770. 

dulanbet 140, 1. 50, Its 
805, 7. 873, 20 

quidnam 63a, 10 

quidni 906, 2 

quidquam 107, 2, 630,6. 646, 
4. 642, 3. 683, 3. 699. 
6. 837, 1 

quidquid 4, f. 43, 1, 66, 6. 
104, 4. 31, I; 444» bs 
523; 9. 659, 5, bis, Gee, 

quidquid delirant reges plec- 
tuntur Achivi 736, 9 

quidve 300, x. | 


quidvis 3374 4+ 696, $* 630, 
3- 70%, 4 
quies 893, 6 
ieſcas 614, 1 
green $05, 10 
vieſſem 57a, 2 
quieta 119, 2 
Bien 693» 7. 599, 8 
uietiore 40 5 1 
quietis, adjef#. 853, 6 
quietos 356, 10 
bares, 5,4 4 
quietus 55 4 
quin 43, 7 20% 3. 296, A 
451, 11. $07, 1% $47» 8 
318. $. 619, ©. 642, 


8. quin ro quinetiam 678, 4 


quin pro cur nog 454, 1 
quin pro ne 913, 13 


quin g 2 
. $56, 9 


quinetiam 
quinas 518, 6 | 
incti v. Quiati 
quincunce gol, 9 
Quindecim virorym 502, 10 
quingentis Ko 6 
quinquatribus 869, 1 
quinque 532, 3. 578, 5: 566, 
4+ 710, 7. 759, 4+ 786, 4 


* millia 956, 4 
quinguennes 629, f 
quinquenni-718,-9 
quinque yiri $30, 1 
quinque viro 637, 8 
quinta 58, 11 * | 
Quinte 685, 4. $97, # 


VocapuyonpuyOpnium, 


. 191, 3+ 660, * 5 
Sz 
* Tk 1 k's 65 
Qing 55 6. 606, 
Quirit TY: For + 
Quiritls 7 75%, yp 
Quirjtjum a z 104 e 
quis, id eff, aliq is 76, ge 
1. 437, 5 an, * $7! 

quis non 233, 1 

verb. 710, 10 
quiſnam 652, 4. 710, 

uam 


2. 339, 5- 
$33» 9+ 543» 5+ $75» 17 
593, 10. 20 3. 


with 122 7 $11, 7. 
97 65 he 


7, to. 6 


quiſquis 152, 1. 158, 5 
aac 3 — 6 3 151 


quivig ng 11 6.3 I, 11. . 2 


14, 9. 
5 B57, 6 893, Na $95, 


EE 5 


es 175 pt 1 505 


2+ 705, 
deten n u „ . 


=" $44, 2 Ot, 7. 791, 


2. 2. $9, 2: $17, . 168, 8 
4+ 251, 2 ps 0, Is 


367, 6. ; „ 1. 
384, 12+ 4 55 $3», 4. 
5758. 540, 5 Kt. | 


quoſcuaque 577 
quot 615, = 


quotus 555 
quovis * 9 


43», 
rabies ; © by 
rabioſa 8 
rabiof 5 
racemos. 1 
CG: x 


mg Pi 10 


* 5 694, 4: 2 


_ y_ iy 246, ,3 - 392, 


raptas 6, | 
2 169, ta 
raptis 445, 2 
r nt 7 % 
ra 
— 5 kc 
raptus 324, Fy er 
rapult 200, k 
rapula 627, f ky ey 
rara 11, 4. 

433,11. 


| oth 12 
— avis 624, he 
, . » Jo 
IE 50 * : 1 * 
rarus 995. 7 
ratas 7 50. 


4+ 457» 1. 514, 1! 8. 
7.5 14: 6 746, i, 
Ee "a Ho 8 = 
rapta — 
2 $08, > 1 = 


1 


* EAI 466, 5 e 


radere 680, 10 | 


dice 868, 9, 
radices 714, 3 
radit 695, 


er. T4 3. 4, 
bY SOON en 


rapaci 7897 4 


1 e 927 626, * 


* 
% 


ce 


rapax 129, 4 


rape . ; 
rapere 197, 7. 


rapiam 78, 
rapiamus 4 


| 5 69 * Se, 


— 50, 
_— 138, 


SS . 


2 . 


- 
= 


„ 


1 
mts 
+ , 


wo DL 


WC 


fades N. 8 


* 5. 4. 
ratio 506 


ee 


233, 11 
rationibus Pro. ” #1 


ge 


80 4 1 
> vI6**2 21 


nin good 8 


ev 


o— n 
2 ooh, 80: * 
—_— e 


0 — 2 
et 


W 
48. * 5 Fr a 


ren $70, tt ee 


e 


"OLI - 


* * 2 
$ 0 SS #5 


1 
Tecepit 744, I. 7h. 9. t 


4 
recepta 86, 6 
xecepti $28, 4 
recepto 180, 2. 273, 1. 
receptus 877, 11 
recideret 609, 8 
recidet 912, 1 
recid itur 336, 8”. 
recinentis 343, 5 
recines 352, 7 
recinet 49, 3 | 
xecinunt 729, ) 
recipit 563, z. e % 
reciſas 225, 1 85 
reciſos 280, 3 
reciſurum $41, 7 th 
recitarg 547, I 822, 3 
recitares 911, 7 
recitata 851, 10 
zecitator A wo. 
xecitent 551, 1 
recito 550, 13 
reclamat 808, $ 
reelinst 489, 10 
teclinatum 159, T- 
"recludens 247, 5 
recludere 96, » a 5 
recludit 750, 3 + 
recluditur 223, 8 
recluſa $39, 9 - . - 
rectus 58% 7 ſe 
R recondit 649, o * 
xeconditum 351, 2 
reedrdor 866, 5 
recreabis 678, 92 N 
Tecreantur 203, 1 
yecreare 324, 1 5225.75 77, 


9 __ 
recreat 334 8 Wa 
xecreatis 261, 7 | 
recreantur 90, 6 
ay $28, 13. e 704, 


ret adverb. $65, . 
rectè fac — 4 * . ay 
rectꝭ nec ne 837, 4 
rectè facta path 4 
recti ſpecie deci 
recti 379 * a 
rectius 525, 6. 


* 
— 18 


— 


1 


* 


pimur 375, 3 
$55, * 61 55 


05, 11. 759, 2 5 
red; 188. 1. 2 12. 493 


10. 6 g. 8 


886, 1 
recto 689, 11. 847, 
tecto more $65, 6 


883, 


'recurrat 529, 4 


1 N D E ** 


rector Zor, 10 
rectos 430, $ 
rectum 422, * 514, 656, 
3. uh © 205, 12» 135 
4+ 87, 8. $59, 2 
ad rectum fiageris 99%, 9 
rectus 4023, 1 
recumbens 2 175 * 
recumbere 7, 8. 1 
recumbit 52 3 
recurras 695, 7 7 


bh $92 02 5 * 
. % 
LE « » 
41 — 


I 


recurrentes $43, 6 
tecurres 
recurret 773, 9 
recurrit 392, 8 
recuſant 712, 2 
recuſat 622, 1. 66 
recuſem 850, 7 | ho ; 
recyſent 8 54, 13. 656. x 1 
recuſes 683, 90 795, 10 
recuſet 849, 1 + 


<op— m 


recuſo 772, | 

redacti 844. 3 

reddas 16, 5. 1 3. by 9. 
644, 5 

* 512, 13. $16, 13 

reddatur $73.9 


* 17 8. 57 5 767. 


o. 851, 3 
3 age 720, 11 
reddentis 786, 3 


reddere 80, 2. yy 4.99 $37, 


2. 664, 3- 638, 


$66, 15. $87, 6. 299, — 
900, 10, 911, 10 


reddere verbum verbo 383, 


3 84, 5. 395, 1 
reddes 562, 3, 5 Bil. 734, 2 


* 


reddidere 490, 18 

reddiderit „ 50 5 
reddidi 390, 3 

reddidi Pp. 

reddidit 41 

reddit 484. NY © 709, 2. n. 
8. 903, 7 

redditum 157. 1 


\9 | 
redeant 370, 3. 605, 2 
redeas 13, 5 


2 SEP 1. 761, 12. 990, 


0 reſeras 
8 359, 11. a 55554. 


| referent. 59 
| reſerente 70 12, 393, hes 
referentes 576; | 


a 140% 6 A 2 


redemptor 243, 4+ 9 16 
redeo 114, 6. 74, 6 0 88278 


2 317 8, 3914 5+ 405 
eunte 286 ; \ 

— 6215 

redi 383; 0 


redibit 270, 3. 455, 11 
rediens 323, 3. 632, 7 
redigatur 500, 10 
rediit 396, 5 
redire 482, 12, 30, 10 
rediret 9» 1 ; 6b. (3 
redis 921, 2 4 ö 
redit 290, 8. 388, f. 3 

: 7645 3. $32, 12. . 


* ad ſe 549, 13 

reditu No, 7 f 

— 333, 3. 47, 5. 7375 
7. 145% 885, 7 

red turus 663, 4 


| relies 273» 3. 434, 1. 1 


redonabo 253. 4 

redonavit 174, 3 

reducent 241, 7 | 
redueet 473, 5. 6674/3 
reducis 337, 

_ 190% 2. 368, 1. 847¹ 


ele 2 
8 * 4 
reſeceris 274, * 8 
refectus 865, 11 


refer 275; 54. , 8. 768, 2. 


$06, x 2 2 


referam 115 20 Bs 
R. 


5 2 
referentis HAT 5. 
refero 579. 2 
ref 


570, 


referret 758, 5 


referri 651 
refers 7 


refert, T perſonal — breei 
| | 270 


r 


* 


VocaBUuLOKUM OMNIUM. 


| 270, &. 283, 3 5 6. 
Bob, 1. 842, 2 

vefert, prima hugh 6x2, * 
708, 3. 267, 7 


refertut 814, 4. 888, 12 
referunt 413, 11. 349, * 
re fici 673, 4 


refit 5, + B17; $47, 6 


7 8 
rs of __—_ e 
refixo 10 5 1 
reformidet 708, 19 
reformido 703, * omg 
refrenare 35 
refregit „ 

— 27% * 
refogimus 134, ½ù 
refugit 7, 4 413; 8. vhs 15 
refulgem 222, 4 

refulſit 51, 10 

regale $52, 9. 888, 45 

regales 400, 7. 280, 

regali — — 2. 393, * 


pegat 16, 1. 650, 6 * 
| nomen, 1 6, 5. 268, 4+ 
299, 4: 43 4» $43» 9. 


_ 
Reg, 893, 4. 583, 16 
rege, 741, 1 
Regem 45 558. 5855 4 
regerit 884, 4 
reges 206, 4. 240, 1. TI, r. 
367, f. $31s 5. 585; 3- 
643, 1. 736 9- NF. WO 


gl, nomen, $22, 7 
, bel rs. 
regia 276, 2 
regia Roma 76 3, 10 
regiæ 210, 1 
regiam 141, 5. 225, Ny ? 
regibus 1, 1. 113, 4. $25, 10. 
634, 1. 804, 35 
regina 115% . 2850 1. 
343» 3 499, 6. 75576 
regio 547, 8. 791, 2 
regione 746, 
rezis, nom. 10, 5 385, 8 
reis opus $77, 33 — 
retzis, verb, 1 30, 1. 448, 7 
regit 268, 8. 289, 9. 335» 3+ 
444, 1. 811, 6. 820, 11 
regium 40 l 
246, K — 993» 


2 
"© 


religas 23, 4 


Fegn® 200, 7. 232, 8. 362, 
— 419, 6. 487, * 27 854» 


regna vini 22, 6 
'regaants 253, 19 
regnare 267, I da 
-regnata 192, 1. $555 7. 
regnator 309, 9 1 
regnavit 360, 9 | 
retznes 55, 6. 136, 1 


regno, nom. 362, 4. 977, 4. 
retzuo, verb. 772, 4 
retzuum 32, 5. 63, 6. 158, 3. 
313, 3. 73, 4+ 5. 5» 
$471 7+ $70, 8. 730% 
regula $a, 8 S 
Reguli 268, 8 
Regulum 52, 8 | 
Regum 22, 24 141, 7. 195, 8. 
228, 9. 239, 4o 327, 8. 
$3, 1. 410, . 5% 3+ 
5, 5. 627, 5. 58 3» 
734» 58. 736, 3. 774, 6. 
$30, 1. 848, a 8785 8. 


908, 7 

rei, dm aps us Oe 

rei & ret $11, 11. 3594 

rejecit 403, 6 

rejecta 644, 7 

rejectæ 290, IT, 1% 

reis 149, 4 363,9 | 

relabi 114, 6 

relatus 489, f“ “ 

relegata 611, 6 * 

releget 298, 10 dn 

relegi 735, 2 

relegit 47 4 © 

3 37%, 46395 7 
IT - 


797 
relictis 153, 9. 428, 7, 488, 
£ 8. 500, 6. 860. 10 
relicto 45, 1 LITE 


relictum 448, 2 
religarat 123, 4 


religat 558, 7 * 
religata 19%, 8. 4057 
religio 598, 4 
retinquam 235, $- Ty 6. 
763, 9 
relinquas 5310, 9 
relinquendis 606, 7 
relinquens 701, 2 


talinquent 210, 3 


relinquers 544; 16. 387, 4 
relinqueret 273, 5 ; 

relinques 761, '9 7 Jn 
relinqui 910, 2 © 
— 71 266, 1. 356, 
re aquunt 183, 6 * 


x relinqueris 666, 5 


reliqui 772, 4. 791, 5 
— 432, 6; 429, 8. "”_ 


e 376, 7 


rem 26, 2. 300, 9- * ; 


$7; & mg 11. $26, 71. 


521 _— $$3s 
8 q 6. 655, 


=> 692, 6. 2 12. ot, 
11. $52, 1. 866, az . 

remanente 103, 3 

remeare 577, $- 

Remi 457, 7 

remige 486, 5 

remixes 489, 2 * 

remigio 605 3 {91 

remigium Oz 0 

remis 240, 8. $77, 13 

remiſcet 880,4 

remifit 67 - 

remiff 11872 2 

remiſſd 350, yo, Wy 48 

remiſto 44a, 

remittas 191,3 | 


remittit 219, x — 
remittunt 8 32, 10 a 


2 i. e. removeranty 


: 


: 


nf 


remorſurum S 
remos 465; 6 2 
remota eſt gor, 9 a 
remotis ede 8. 229, 4h, 
376, 3-419,75; 9 
remoto 159 6. 887 * 
remotos 571 7” 682, 1 
remotus 108, ral 
removere 637, 4 
removi 694, 9 Dh 
removiſſe 271, 5 


remogiat 29 


remugiens 466 %ũ © © 
renarint 482, uo Ba ted, oh 
renaſcens 26 ? 
rens ſcentur 878, g 

renati 478, : 

renes 652, 9 784; 8 
renidentes 436, 17 


renidet nr 9. 224; 2, 276, 


2 * * z 14 * 
ne- 


619 6 ; _ \ * +> X 


— 2 


— — 


— —— — 


— 2 7 1s 
renuit 799, 

reor $36, 5. 5 

reparant 392, 

reparate 256, y 632, 4 
reparata 139, 7 
reparavit 141, 4 
repenſus 290, 2 

repentes $54, 5 
reperire 65, 9. 515, 5 
repertor 897, 2 

Feperws gog, 1 
repetantur 40, 4 
repetas 756, 9 

vepetat 345» h 767, 13 
repete ns 323, 6 

r, 1409 3e 673, 4. 762, res 


repetet 63.4 
. 304, 3. 595» 9, 733, 


repetic 904, 7 
repetitum * 2 
repimus 5 

reponens 38, 5 
reponere 763, 8 
reponet 676, 2 
reponi 270, 7. 889, $ 


8. 464, 17. 498, 9+ 
73. 567, 31 $598, 3+ 
3. 709» & 6. 2 1. 


bot, 
1. 737, 8 876, , 2 
5. 892, I 


rerum caput & a e tor, 


—_— medus $67, 


e 4 iiaris gag, $- 
4% $4.6 3z 9, 732, 1 
= 774, 15. 7387, 3» 


1. $94, 


rex, 41 materia $76, 2 
net, FP lural, 149, 3+. 160, 8. 


26, $44 501, 7. 
75 . f ST $73, 7. 
57 Ky 1. 726, 8 
2 of, facinats 616, 7+ - 
306 2 
reſcieris 8 33, 2 
W 745, 3 
erabe 22605 | 
reſcrihere 646, 3. * 
. "_— 
t 262, N 
reſt 269. _— 
—— 750, 7 


reßeno 387, 13. 562, 12 
reſolvent 112, 3 


reponis 44, 4. $82, reſolvit 643, 9 

reportaſti 463, 4 reſqpants 30, 7 

reporto 303, a reſonare 

m 460, x reſonarent 590, g 

repotia 629, $ reſonat 537, 7 $51, 2 
repræſentet $20: 2 reſonet 529, : 
reprehendere 650, 14. $37, 6. reſordens 177, 3 

1,9 reſpicere 667, 5. 900 

reprehendet 911, 14 reſpicientis 734, 3 
reprehendj. 681, 3. $37, 1 reſpicis 12, 7. 655 4 
reprehendite 393, 10 "hone, 2 4 

Fep SPS» 33 _—_ eat 694, 5 

repſimus, wid . — $92» 7 

reprendes $38, 9 reſpoodere $95» I, "656 5 
reprendis 8 3 3 8. — 

reprenſis 608, 1 «ary 2＋ 

repſerat 762, 8 reſponderit +4 

reptare 746, or — 2 6. 798,8 

repugnant 338, 12 * 1. 897, 8. 765, 

repulſæ 2 5 1 

repulſam 738, 3 it 732, 3 

repulſum 730, $ — — a 501, 7. 89, t jp 

requiem 766, 5 — 710, 1 739, 7 

requies 137, 2 nſat 711, 9 

requiro 79% 5 rfoanter 673, 3 

rere 596, 4 reſponſote 799, 6 

. Feris 5; 50, 10 reſponſum 457, 2 


rerum 219, 7+ 402, 10, 422, reſponſura 319, 14» $859, 6 | 


IN. D E . 267 


rl hed „% 


reflinguet 
reſtituent 2 1 pa 
ra 393» 's 

tuit 421, 3 

3 17 

— is 270, 32 
reſurgat 220, 10, 256, 6 
retardet 18 2 10 | 
retegis 12 
retia 433, 75 
reticulum 510, 
retinacula 558, 4 
retinent 814, 14 
retingre 31 
— pA 


— 232, 7 


— TX 3, 6 
retraces x 

tractus erit : 
— 5 . 


retn » , 101 So 
bo 4 & en 


retrorſum 1 


731, 4. Zis, 
A 
Bos 51505 $+ une. in. 


3,1 
revellis 227, 8 | 


revocat g, 7 

revocavit 42%, 2 

re vai mus $51, 10 

rex 100, 4 24 48 

14, 9. 542, 
648, 3. 655. f. 

273% 5+ 755, 8. $06- 
$52, 12 


as 


| rexque paterque 763, 3 


Rheti 37 | 
377» $ n= 


voc Azure nen OMNIUM: 


Rhetos 2 10 


0 * 

— 697 

rhedis 569, 1 

Rheni 604, 7 

Rhenum 354 $3 

rhetor 556, 4. $64, 45 
oris 601, 4 

Rhodagi B37, 4 

Rhodis 69g, 2 

Rhodon 28, 3 


Rhogo * 
Rhodor 778, 2, 5 
Rheti, wide Rheti, &c, 
Rhœcum 232, 7 
Rhœcus 263, 7 

rhombi 6 3s 6, 116, 6 
rhombos dag, 1 
rhombum 528, 6 


chombys 485, 7. 647, 4. Cad, 


riftuay ders 

ride 733, 2 

rideant 448, 13 
rideat 871, 6 
tidebit 2 
ide ho 88 

ridemus 5g . 
ridendus 725, 3 


ridens 12, 4. 160, 7. $08, 3. 


. 9. — « 64s 


ridentem 25 th 
4. 50 


BY — 1 3 | 


ridentibue $80 
ridentur 863, 2 


ridet 4 282, 9. 356, 7. 
25 for, 2. 441, 3 
rr in 13.781 1.901 


60, 6. $52, Iz 
t The 71S 9+ 


N. 4 9 
rigent 409, FB 
rigida 293, 
rigidi 334, 3 
rigidis $30, 2 
xigidum 136, 8 


„* $” 
2 10, 0, 66776. 365, 4. 
511, 1. 667, 2 


nes e 4 


N ripam 261, 9 


ripas 347, 4 366, 6, 369, 5+ 
ripis 4 8 
riſeris _ 
riſerit 304, 2 
riſero 479, 2 


. 


riſu 217, 7. 41g, 4. 39, 6. 
600, 8 621, 6. 90g, * 

— quatit populym 36 6 
um $47, 12. 7, . 744. 
2 785, 3. $73» & 996, 


riſu 40, 6. 551, 9» 368, 5. 
634» 7, 687, 9 

riſus, plur. 766, S + 

ritꝭ 124, = 334» 2. 378, 7. 
327. 5 7,8. 2 97, 7+ 


rit 2 48 356 
4. 616, „ 4 41 B97 


ee 13 


Aris 3, 2 


rio 60, 6. 79, 18 
rivos 114, Fr 2, 295 
ng 39s 7+ 768. 7. 778 


ropes 38, 8. 7 56 

rivus — Me I, 2, 788, 
| 77. r 

rixa 7 7 6, . 

rin 38% 6, 47 8, 3505 80. 

$07, 10 

rixam 325, $ 
rizarum 33, 6 
rixatuy $10, 4 

rixis 302, 4 8 
roborant 379, 6 
robur 16, 7. 20 ' 
robuſtæ 309, 2 
robuſtis 861, 2 
robuſtus 245, 2 

rodens 448, 4 

podere 789, 15 


roderet 610, 2- 
rodit 553, 7 

unt 57447, 
rogabat 564,. 8 * 2 
rogando 475, 8 
rogare 458, I. 660, 1 
_ 214, 1+ 597» 8. 77% 


* 768. 2 
rogati 530, 2 


| 8 5557 BY, 681, 5, 756, 


rages 428,- 1, 785, 7 

roget $12, 18. 68g, 8, 73% 
9 

rogo 725, 5 

Roma 254, A $68, 5. 379» 
8. 479, 4. 497» 5. — 
” 763, 10. 797, 7. 835. 


Roms 556, 8 
Romæ 288 4. 272 2. 48. 
11. 556, 3. 648, 7. 694. 
4. 704, 7. 706, 4. 738, 8. 
769, 3. 778, f. 385, 2+ 


261, 15 | 
Romam 253; 9- $76, $+ 269, 
3. 777, 71 788, 4. 854% 


Romans 289, 8. 350, 64.674. 
4 622, 5. 6. * 705 


— 376) 2 
Romanam $02, 6 

Romane 274, 2. $51; Ix 
Romani 3831, 3 | 
Romani equites May 1S 


Romani puexi es 
En na 113, Ws, 7. 255. 


Rs 616,9. 2 
C 
wy 456, 

671, $ 2 
Romanus pap. 730, 9 


- Romulz 383, . 520» 5 


—— 211, 6. 397, 4 

ulm sa, 4 

— as, 1 * 

rore 264, 6. 381, 9 

rerem 910, 15 | 

2 6 
23, bs 166, I, 192, 

roſz 137, 5. 10 7. 308,7. 

404, 4 


roſarum 


rolarum 3653, 3 

yoſas 322, 1 

Foſcia lex 730, 1 | 

Roſcius 696, 4. 837, 7 

roſeam 57,2 2 

roſtrata 443, 4 

voſtris 698, 1 

rota 292, 5. 374 12 

rotantes 400, 7 

rotarum 203, * 

votis 3, 2 

rotundas 676, 2 

rotundentur 755. 3 

xotundioribus 458, 7 

rotundis 672, 1. 733,11 

rotundo 901, 5 

rot undum 107, 3 

rotundus 710, 4 

ruam, pro eruam 684, 5 

ruant 720, 2 

rubeam 855, 7 

xabens 192, 4 

rubente 8, 2 

rubentem 589, 7 

ruber palus, Lib. 1. Sat. 5 

rubere 716, 7 

ruberes 866, 16 

rubicunda 796, 8 

rubigine 617, 5 

rubiginem 330, 7 

Rubos 568, 1 

rubra 685, 9 

rubrica 711, 4 i 

rubro 134, 4. 302, 7. 707, 
15 1 5 

rubzos 491, 7 

rubrum 92, 6 

ructatur 913, 6 

rude donatum 724, 2 

rode ingenium 909, 6 

rudem belli 8 — 55 

1udentes 465, 5 

rudis 246, 5. 338, 3. "Wie 
raebat 584, 1 

ruens 69, 2. 80, 7 

ruent, vide ruant. 

ruentes 264, 2 

ruenti 651, 15 . 

ruentis 11, f. 167, 4 643, 
13. $32, 11 

Ruſillus 820, 3. 552, 6 ” 

Rufus 719, 6 

ruge 413, 9 & 4; 

rugis 205, 2. 438, 3 

rugolis 462. 4 

zwgolus $17, 4 


1 DE K 


1 ruina 231, 6 


ruinæ 153. 4. 290 


ruinam 220, 5 


ruinas 139, 6. 719, 2 
ruinis 271, 2. 416, 14 
ruis 789% 12 


rut 18, 9. 264, 9. 366, 7. 


479, 4. 710, 6. 860, - 
ruitis 455, 3 

rumor 698, x 

rumore 554, 13 

rumore ſecundo 77a, $ 


rumpat 344, 4 


rumpent 423, 3 


| rumpere 63, 5. 745, 6, 1973s 


5. 787, 
rumperet 453, 8 
$ $43» 3 
— Lib. 1. Sat. 3, 
rupem 865, 10 
rupere 474, 6 
ruperis 669, 6 
ruperit 466, 10 
rupes 341, . $50» 1. 6439 
17, 15. 825, 7 
ropibus 229, 4 , 
Rupilli 58 , 8, 583, 10 
rupit 6, 3. 820, 3 
ruptis 0g, 1 
rura 5, 4. 119, 2. 192, . 
218, 5. 316, 5. 384, 3, 4+ 
2430, 3. 575, 5 2. 
788, 1. 792, 4 TIP 
rure 507, 1. 529, 4. 606, 1, 
759, 4+ 772, 10. 787, 2 
793» 4+ 814, 2 
ruris 73, 4. 8 2. 770, 6. 
72, 2. 845, 4 
rurſum 664, 1 | 
rurſus 277, 3. 362, 2. 481, 


5. $39 4: 5974 8+ 719; 9% 


737, 3. 76 
* $77, 16. 6gs, 17. 706, 


roftica 433% 3. 84, 
ruſticids 833, 7 


ruſticorum 279, 7 | 

ruſticus 437, 2. $07, 7. PO 
5. 700, 6. 702, 8, 706, 2. 
239, 11. 766, 9. 785, 7. 
848, 14. 897, 11 

Rutu æ 71, a2 

ruunt 634, 4 


© 113, 1 
ſabbata 598, 2 


Sabella 429, 14. 804, 1 
Sabellis 280, 1. 576,5 8 
Sabel lus 799, 12 


9 3b, 7. 89, f. 244, 74 ' 


434» 
$abinis 826, 6. $30, 2 
Sabino 713, 1 
—— x tk | on 
Sabinum $4, 1. 761, 3. 
— 1 75 3. 700, Y 
ſaccos ex. 10 
ſacer 24, f. 437 8. 654, 26 


ſ· 2 55 2 
acerdos 239, 2. 2 
ſacerdoris = 6 wi 
ſacerdotum 68, x | 
ſacra 75, 1, 259, 0, 387, 4. 
388, 1. 448, 8. $31, 4g 
541, 1. 800, 2. 9075 9 
ſacre 5, * 
ſacram 442, 1 


| fqcramentum 220, 6 


ſacrare 101, 6 
ſacras 8, 3 dof 
ſacravit $32, 13 
ſacri 111, 5 + 422. ++ 
ſacrilega 198, 2 ' 
ſacris 423, 6. 488, 1. 514, T6 
714, 9+ 892, 7 
ſacro 196, 7 201, A $199 4+ 
= 3. 495,4. 868, 6 
facrum . 4. 285, ba 3694 
434, 27 f. , 
W. dias Side few * * 
— 3, % 36, 3, 4. 
71, 3. 174, 1. 173, 1. 283, 
5. 248, 7. 284, 7. 386, 2. 
— 5. $21, 10. 525, 11. 
I, 2, 4, 5, 536, 7. 584, 
» $71, f. 579, 1. 82 
4.65 3 10, , 3. 704, 
ſepius 189, , 
ſæva, femin. $2, 2. 79, Ty, 
204, 6. 1325 5: 3 2, So 
448, 3 
ſzva, neutr. 78, n 
ſevam 27, 1. 69, 8 
ſeviat 253, 8, 536 3 N 


£ 


VocaBnvuLoO N O MNIUM. 


ſzviet 98, . 
ſevis 51, 4+ 142, 4. 1,7 7 
2 417, 7. 435, 24 548, 


ceritid „5 

ſævo 12 
802, 1. 810, 2 

ſævos 195, I. 311, 2 

ſevus 69, I, 242, Jo 630, 
S- 7 794, 4. 843, 7. 57, 

ſaga 104, $ 

ſagaces 169, 2. 382, 13 

ſagacius 470, 4 

Sagana 446, 3+ 588, 11. 590, 


Sagan® 591, 4 
ſagas $70, 9 
ſagax 892, 1 
ſigitta 31, 6, 104, 6. . 4 
ſagittæ 344, 5 
ſagittas 114, 4. 183, 2. 200, 
1. 323, 8. 712, 10 
ſagittis 8 » 7» 276, 6 
ſagum 464, 2 
ſalacem I. 1. 3 2 
Salamina 32,2, 33, I 


Salaminis 65 

ſale 600, 1. 68 1. 721, 5. 
860, 3 

cum ſale panis, 624, 3 

ſalebras 807, 13 

ſales 896, 4 

ſalem 562, 2 

Salerni 791, 2 

Saliare 838, 2 

Saliaribus 139, · 

ſalias 788, 13 

ſalicto 167, 8 

ſaliente 332, 4 

ſaliet 910, 15 

ſaligno 8358, 10 

ſalinum 21 5 3 

ſalis 532, 

ſalis, 8 „ 

ſalium 137, 2. 2% 12 

ſaliunt 696, 3 

Salluſti 155, 2 

Salluſtius $22, 7 

ſalo 4 

ſalſa 23,3. 656, 2 

ſalſo 884, 3 

ſalſus 597, to 

ſaltaret 664, 8 

ſaltat 615, 8 

ſaltem 574, 5 

ſaltet hag 2 


4297, 2. 357» 7· 


ſaltibus 161, 2. 868, 4 
ſaltus 259, 6 our 
ſalubrem 800, 7 


ſalubres 436, 3. 499, 2. 383. 
| 1 672, 9+ 746, 4 
— 57, 6 


8 

ſalvere Jaber 76s, 7 
ſalvere jubemus 770, 6 
rh $93,240. 

utandi $77, 15 
ſalutari, nom, 502, 3 
ſalutor 879, 10 5 
ſalvum 812, 14+ 798. . 
ſalvus 736, 5 | 
Samio 476, 1 
Samnites 862, 11 
Samos 776, 2. 778, $ 


ſana $95, 9 

ſancimus 536, 11 

ſanctæ 11, 7 

ſanctarum 620, 7 

ſanctior 407, 1 

ſancto 383, 4 

fane 650, 14. 763, 2+ 791, 5: 


$50, 5. $91, 4+ 910, 3 
ſanguine 36, 1. 135, 5+ 153, 
1. 194, 3. 261. 279, 4+ 
02, 7. 3% 4. 445» 9 
56, 8. 683, 13 
ſanguineis 102, 4 
ſanguinem 367, 6 
ſanguinis 456, 2. 481, 1; 


ſano 536, 5. 864, 9 
1 537, 10. 658, 3. 399, 


— 77» 3. 760, 1, 797, 
10. 811, 10 


ſanus 554» * 5575 8. * 
12. 650 652, 4, 
665, 8. 668, 2. 669, 9, 


bis. 725, 4. 734» 6. 739, 


uses $30, 1 | AL" 
pere 739, 6. Io J» 
811, 7. $6 * 3 28 
1. 900, 3 
ſaperet bs, 10 4 


ſapias 4 12 787,7 Fe 


ſapiat 5 

ſapiens 31. 7 59h, 5 720 5. 
13. 642, 1,8 32 
1. 21, 5. 7235 1 . 
. 676, 6. 70g, 4 710 

ſ bY 4 * 2 

apiente . 

© lea beets . 

ſapienter 190, 9. 403, 1» 
774, 17 

ſapientia 619, 7. 728, Is 
237» 3. 744 31+ 9075 

fapientia prima eſt ſlultitiã cas 
ruiſſe 728, 2, 


*  fapienti® 127, 3. 351, 4 
Bb, 5 


ſapientior 643, 
oe 

ſapientium 427, 2 

ſapientius 643, 1 

ſapientum 667, 4 

ſapis 904, 9 

— 836, 3 | 
OT OY 

2 677, L 

ſaporum 675, 4 7 

Sappho 201, 1, $21, 8 

ſarcina 784. 6 e 

ſarculo 4, 6 g 

Sardinia 118, 4 

Sardis 776, 2 | 


f Sardo og, 3. 


Sardus 830, 1 
Sarmenti 563, 8.8 


ſanguis 96, 1. 236, 6. 350, Sarmentus 564, 1 
2 305 2 14 4 158 ow. * ˖&[òN . 1 
ae 645, 6. 661, 2. belles 248, 9: 746, 
anies 296, 5 ſatellites 310, 8 + . . 
ſanior 660, J. 664, 8 ſatiate 12, 8 P 
ſanius 180, 1 ſatira 613, 


ſatur 315, 5. 763, 7 
Satureiano 575, 
Saturnalibus 633, 4. 
Saturni 195, 5 | * 
Saturnius . 844, 8 ; 
Saturno 85, 4 222444 
ſatyra, vide ſatira. | 
1 1 6. 693, 8. 515, 4: 

893 4 
83 230, 3. unt N . 
ſatytos 892, 4, . 
Satyrum 864, 7 we 
— 60, 4: 293, 4 » * 

a 72, 8. 310, 2+ 450, 

432, 11, 492, 2, 728, ot 

7 


1 * 
: * 


5 7%, 8. $67, 
4277 II, 271 6. 1 3. 
5859, 3. 650, 4 
ſixo my 49%, t. $83; 7. 


ee 11. 645, 3. 647, 


feaderit $6 4 
ſcabiem 7 6 2 
ics 910 ' 
— 767, wy 1 

Scævi $03, 1 
Scev 618, x 


ſcalis 857, 
ſcalpere M1 12 
ſcalpra 649, 1 
— 474, 
Kantaum 686, p: 
ſcanderet 232, 6 
ſcandet 360, 6 
ſcandit 217, 1 
— 2 243, 6 
= 358, $ 
ſcari 435, 4 


ſcarus 624, 2 
ſcatentem 347, 6 


Scauros 525 $ 

ſeaurum $45, 4 

_— 45» $- 65$, 6 

ſceleris 15, 5. 134, 5. 618, 2, 
15275 Is 665, 1 


os 11 
ſcelefta I 
ſceleſtas * 
— 455,3 
celeſtum 249 
ſcelus 11, 9. 2 11. 296, rt. 


457. 6. 657, 5 
as 619, 6. bes, 


ſcenze 7 56, 2. 8 2 wt 
ſcenam 847, 3. $89, t. 895, 


ſcenis 888 
ſciat "aug %: $46, 9 


ſciebat 2 75 5 

ſcient 65.6. 284, 7. 290, 1 
ſcientiæ 47, 1 

ſcientioris 4 $0, 

ſtiet 910, 9 


ſcilicet 14a, 4. 206, 2+ 270, 


85 $39» 24. * 5. OJ 7 
665, © 8 7 61 9. 


755 
17085 262, 2, 2 1. 396, 


N in 765, $ 


1H DEX 


ſeindat 54, 6 


ſcindente 417, 2 
Scipiadz 619, 7 
40 7 9914 Ut 
ſcire 4 3, 4. 
698, 3, 94 &, . 1 
12. os 9. 95 3. 869, 
ae N 788, 3 
9, 4. 803, 1. 2 to. 


124, 7 974, 10. 973, 
_ 93:1. 790, 3. 8 
1 e 


= 680, 8 


ſcopis its $ 


ſcopulis 28 3, 8 
ſcopulos 18, 3 


Scorpius 221, 1 


ſcortator 68g, 8 

ſcorto $12, 4 

ſcortum 193, 5 

ſcriba 565, 2. 687, 8 

ferids 560, 3. 696, f. 58, 


ſeriband, verb. 618, 8. 995. 
feribare 686, 4 


ſeribat 8, 4 
ſeribe 645, 1. 77t, 4 


ſcribend! 3455 t, 4. $50, 5. 


614, 6. wad a 28 3 
ſcribens 
ſcriberites » 6. 
ſeridere 467, 2. 546, 5+ $93, 
6. 606, j3. 614, wy 22 
— 2257 2 
2 8 


fibers 25, 1 
ſeribet 689, 7 
feribetar x. 
ſetibimus $40, 1x 
ſcribis 637, 5 


18, 3 
ſcrinia 515, 6. 840, 7 
ſcripſere $63, 10 
Krtipſeris 906, 7 
feripſerit- 27, 7 
ſcrĩpſiſſe 608, 6 
ſcripfit 549, 8 


ſeripta 547, t. F. 

1, 608, Bo 12655 OG 
$341, 4. 860, 
A —y _—_— A 

cripto pro 
is, 6. $65, 1. 882, 
RY 893, 8. 963, 


We: 35%, 8 
« feriptorem 738, 1 
W 83 i, 4. 849, 7. 83a, 


„ feriptord 903, A 


" - Gripoadla 8 

{cri — To $22; 2. 
861, 5 

ſcripturus 610, 4 

ſeruta 96 5, 6 

ſcrutaberis $12, 7 

ſorutars ghidic igntm' 664, , 

ſculpe 298, t4 

OP E4f, 2 = 
urra 703, 1, 994, 2 

ſcurre 5Þ A 3 706, 

o. Log, 

ſcurram 6146, 6 

ſcurrantis 2 

ſcurris 659, - 

ſeurrot og, 

ſcutica 541, 3 

Scyllam 885, 6 

ſcyphus IO2, 4 

ſcy phos 464, 7 

Scythe 131, 5. 288, 8. 556 


Seythen 384, 1 


Scythes 191, 1. 418, 9 

4% Scythicum 261, 3 

ſe 10, 7. 2 6. 20, 10. 27 t, 
5. 403, 4. 508. F. 373, Fr, 
5 25 7, + 34¹, 11 


1 "a 11. $65, 13 

fri 0 710, 4 
ſecand# 247, 1 
ſecandi 899, 11 
ſecantur 799, 5 
ſecat 601, 7 
ſecet $22, 4 
ſecernere $40, 9. 90% 9 
ſecernis 575, 9 
ſedernit 254, 8 
ſecernunt 7, 1 
ſecet 5, 1 
ſecreta 619, 6. 740, 9. 99, 

4 o 


ſecreto 


Vocanvlonum unten. 


: 
$ 35, 15. 
ſecula — wa 4 851 


ſeculo 391, 2. 438, 1 
ſeculum 9, 2 


EY 


ſelectis 554, 11 435, 3. $21, 1. | 
„ ſeltis 3775 17 I. 733. 8. 804, 7. x 
6. 895. 5 | ſemel 96, 2. 109, 2+ 296; 6. 212. $92 2 Th 
ſecundz res 720, 5. /, 3 343, 4+ 357, 6. $90, 14: ſententiarum abs, 2 
ſecundam 696, 3 372, 1. 39%; $: wn 1. ſentiant 447, 4 
ſecundas 596, 1. 645, 8 27 1. 447, — Vos 1. 'ſentiat 947, 3 
ſecundas fecumdgy parve 310, 3 ir 9. 547» ſentiet 33, 5 
6 239, 9. 86 $ 402, 14: Joy; 2. gi, 4 1. ſentimus g UN 
10. Ho 11 904 7. ** { ſentire 35 J. 17, 8 
ſecundo 885 5. 190 10 2%, Semeletus 74, 1 ſentis 25 7 2. 625, 4. 76, 
ny 887, 3. 9Jaf, 1 950, Scnelts 79, 3 11. 81 | 
- ſemeſa 700, 1x 4 it 655, 3. 122 T K. 
ſecundos 418, & ſemeſos 537, 8 ot, 3. 842 
ſecundum pr, pra ne „186, J ſemet 576, 5 5 
ſetudus 65 f C * en gy 0. 8 
ſecures 431, 5. 15 num 1 
6 * 39%» ; 591, Fav. ry falls 8195 — | 
ſecuri, ablit. à fectHit 378, 3. —— 8277 7 a ſeponere 56,6 
513, 2 | _ — DF JO ſepoſita 200, to 96,4 1. 
ſeruris 579, ſeptem 3 3 7 1. : 
ſerurum N 1 * 9. 6 wo 59 6,45: * = 
— b, 857; 4. Be7, ſeptem millia % 
2s 857 » 7 ſenefta 99r, tk Scptembribu: 9s. 
ſecùs 159; 6. 3464 7 ſenectæ 171, 4+ 265, 3 Septimi 170, 
ſecuta 349, 15 ſenectam 124, 3 | f 751, % 
ſecutis 717, 5 — 217, 10. $43; 1. 473, 1 af x 
ſecutas $45; 2: J, 1 618, 5: 652; 13. 525, — imus 6 
ſed tamen 552, * 620; 6. 5 . — 
905, 2 k | ſenectuti co, 2 — — a 237,7 
— - 85 | — z 13. 605, 4. 889, EI 153. 4. 445 7+ n 
atum 3x6, 
ſede 58, 1. $93, | — 157 $- cos, 11 729; 3. PE. EE 298, "4 876, 9. Ss, 
25 —T ceplrom aby, &, $Hch 
t 631 ce T 
fedts gy "bud, "yp * 4. ſeneſcit 766, 11 mou 453, $07.3. 


309, 7. 253» $+ 399, 2 


| as 243, 8. 


$43; „ 57h 
ſedibus 44, 5 | 
ſedilia 891, 3 
ſedilibus 443, I 


ſedit $06, 6 
ſeditiohe 7 37, t 


: ſeditionibus 0 to. 276, 


hs ag 


ſedulitas 760, 6. $544 14 


* — 1. 5653 7. 734, 


5. 8 


ſeges 130, % 761; 17. 967; 


err. 118, 4. 967, 


ſegnids 888, 13 


ſeges 296) 3. 60, tÞ, 665; 


6. , 1 


ſeni 323 
ſenibus ts 2 


alla N. 


To 69r, $ . 

ſenis, id bop. I 

ſenis, "= 4 ſenen 016 6. | 
630, 4 833, 


ſenium 813,4 


ſenos 895, 1 


ſenfere mm. 7 


ſenſi 1 

ſenſibus 5 /2 
ſenfi mus 70 6 
1 270, 13. 386, 5. 607 


fea $36; 10, 357, 3. 73% 


ſenfus $, N 
538, 12. $39, 6 


\-pultz 402, 4+, 
ſepultis 838, 4 . 


8 2 * 


ſequar 


10 l Do BoA 


fequar 393. 2. 731, 1 5-169 
2. 893, 13 ; 

ſequare 408, 3 x 

ſequemur pw, 10 


Cy 506, 2, 5145 wt 576, 


88 goo, 13 
ſequere $62, 8. 22, % 
ſequerer $54, 1. $77, 1 
ſequetere 683. ́& 
ſequeretur 587, 5 
ſequetur 163, 3. 208, 6 
ſequi 64, J. 93, 6. 341, 8. 
775, 4. 3675 3. 866, 3 
ſequitur 311, 3. e 
om 365, 10. $95, 8. 616, 


* $78, 5. 913» 5 
ſera 144, 2. 238, 4. 297» 2 
Seras 55, 10 

ſerendis $76, 8 

ſereno 141, 6. 477, 1. 677, 


8 

Seres 355, 7. 423, 4 

ſeri ſtudiorum 603, 1 

ſeria g08, 7. 636, 4. 381, 6. 
892, 9. 912, 5 | 

Sericas 114, 4 

. 459, I P 

erics 360, 2. 894, 2 

ſeri us 16 62, 2 t 

* 548, 8 1. 603, 3. 621, 

9. 

armen 536, 9. bor, 3. 638, 

3: 671, 7. 749, 7. $28, 3. 
$62, 1, $80, 6. 893, 2 
ſermonem $77, 5 
ſermones 257, 5. 285, 5854. 


4 

ſermoni 548, 5, 11 
ſermonibus 325, 9. N 15. 

"$41, 9. $60, 3 $79, 4 
ſermonis 58a, 6 
ſermonum 746, 1. 878,4 
ſerpens 344, 4+ 533» 3 
ſerpente 439, 4 | 
ſerpentes 142, 1. 539, 6. $74, 


3 
ſerpentibus Afris pejor 722, 


Po BS 428, 6 
ſerpit humi $75, 6 
ſerva, nom, 163, 2 
ſerva, verb. Ig 15 
ſervabis 78 6, 6 
ſetvabit 741, 8 

1 vanda 902, 3 4 


* „ 
— * * 


ſerviat 186, 4 


. ſervitio 691, 1 


ſervantem 75, 7 


ſervare 159, 4. 51%, 4. 55% 


5. 732, 2+ 750, $. $35, 8. 
879, 9- 901, 11 


ſervaret 865, 5 | 1 


ſervari 913, 12 
ſervas 325, 5. 
2. $22, ” 


ſervaſtis 865,14 


ſervat 498, 10. 535, 10. * 
4. 799, ++ 914, 3 


ſervata 209, 42 


ſerva'e 390, 5 

ſervatis 655, 7 
ſervatura 415, 1 
ſervavit 576, 10. 599, 1 


| _ 16, 6. 134, 1. 739, 4. 
8 


$15, 

ſervet 798, s 

ſervetur 833, 2 

Servi 611, 8 

ſerviet 114, 1. 774s 14 e 
ſervile a, 5 | 
ſervilem 443, 5 
ſervilibus 589, 4 
Servilio 71 5, 6 


| 


ſervire 462, 4 


ſervis 461, 4 630, 3+ 115 
11. 
ſervis, — 70g, 12 


ſervit 288, 3. 571, 5+ 1 3 
ſervitus 183, 8 
Servius 617, 9. 653.1 
ſervor, nom. $13, 12, 709, 10. 
$00, 11 
ſervorum $41, 3 
ſervos Lo 7. 531, 5 566 
576, 5. 597, 2. 648, 
650, 5. 758, 3 
706,7 7 
ſerus 13, f. 65, 1. $45, 8 
ſervum 537, 7. 756, 11, 
ſervum pecus 820, 7 
ſervus 663, 8. 703. 1. 709, 
1. 799. 
ſelquipotalia verba 290, 8 
ſeſſor 865, 5 
ſeſſuri 887, 3 
ſeſtertia 766, 6. 853, & 
Seſti, vide Sexti, 
ſetoſa 489, 1 | 
ſetoſam 564,6 ' 


feu quod 616, 10, biss * 5 


ſeveta 288, 10 
ſeyeræ 148, 6. 280, 2 


ſeveri 104, 3. 840, 3 


ſeveris $19, 2. 89 1, 14 | 
ſeveris, —_ 75» K | 
ſevero $12, 14 PITTS; 


ſe verum 881, 6 


ſeverus 132, 7+ 469. 7: 749-9 
ſex 726, 7 


ſextatius 512, 4 


Sexti 22, 2 
Sextilem 759, $ 


_— 778, 3 


8 5. 272, 5. gos, To 

5 » 13, 512, 5.519, 4 ö 
523, 1. 528, 2. 532, 6. 
$41, 11. 554, 15, 573,7 
576. 14. $77, 10, Kc. 

ſibilat 511, 

' Sibyllini 496, x 


Sicambti 420, 3 


Sicambros 369, 10 


Sicana 490, 3 
ficarius 544, 4 


ficca 296, 9 

ſiccas 20, 2 

ſicca 

ſiccatis 133, 55 

ſiecet gue 

ſicei 38 

ſiccis 13, 1. 75» 3. 486, 3. 
672, 3. 819, ͤ 4 

ficeos.3 54, 12 

ſiccus 622, 9. 665, 5: $04, 2 * 

Sicula 260, 7 

Siculæ 218, 1. 441, 4 

Siculas 380, 4 

. 740, 13. $34, 2. 222 


Siculis 780, 1 

Siculum mare 194, 2 

ficut 467, 1. 508, 12 

ſidera 75 5. 15, 2. 214, 2 | 
242, 8 „282, 2. 448, 1. 
477, 2. 487, f. 977 7 

fidere 244, 2. 290, 142 

ſiderum 439, 5+ 499,6 

Sidonii 486, 7 | 

Sidonio 773, 11 

ſidus 55 1. 398, 2. 1 14; 
25 9 490, 13, 3865 


1 grata ** 824. 3 


fſigna pro ſigilla 697, 2 


ſigna 182, 7. 296, 5. 363. 
11. 421, 3. 462, 5. $57» 
| 2 7, a. 813, 13. 834. 


VocanUuLORUM OMNIUM: 


fignat bumum 387, 7 

Ffignata 784, 2 

ſignatum 45 7 

figni 581, 2 - 

— r 7. 368, 3. 667, 3 


— 4. læſo 865, 9 
ſignum atrum 912, x 
fileant 397, 1 

fileas 690, 


filebo 5 . 402, 6 
fitenti bes? 9 


3 201, 5. 248, 3. 365, 


ſilentium 443, 7. 451, 5. 
468, 2 


Silenus $94, 12 
filiquis 847, 5 


hilix 534, 3 . 


filva, vide ſylva 
ſim 550, 10. 574, 8 
| fimile 50, 14. . 555, 8. 641, 
11. 648, 5 
ſimilem 308. 4+ 322, LL 564, 
2. 644, 2 
ſimiles 613, 3 


hmili 384, 9. 541, 7. $29, 
6 


ſimilis 92, 1. 344, 8. 527, 7. 
550, 9. 690, 9. 895, 2 

ſimillimus 864, 7 

ſimius 602, 3 

Simois 474, 4 

Simone 894, 11 

ſimplex 23, 5. 535, 7. 630, 
5. 631, 2. 678, 7. 869, 9, 
891, 1 

ſimplex & unum 875, x 

ſimplices 183, 1 

ſimplici 144, 3. 416, 8 

ſimplicior 536, 7 

ſimulacra 274, 4 

fimulantia 853, 3 

ſimulare 874, 10 

fimulas 708, 1 

ſimulet $20, 1 

fin 749, 2 

ſinas 14, 1 

ſincerum 535, T2. 740, 9 

fine, verb. 801, 6. 806, 1 

ſinebant 213, 2 

ſingula 573, 5. 590, 4 626, 

_ 2. 700, 13. 8 59, 13. 880, 3 

ſingulos 298, 4 

ſingultim 575, 2 

ſinpultus 350, 14 

finiſtra 10, 8 


ſiniſirè 913, x 

fiat 508, 12. 610, 7 612, 2. 
677, 3. 699, 11 

1 228, 2. 66 6 

Sinueſe $61, 4 

Sinueſſanum 749, I 


finum 427, 9 ' | 
_ 346, 10. 466, 9. 73% 
abs , _ 8 

ſis — 4+ 478, 9. 422 


25 9. 553, 13, 


47» 3. 885. 5. 73 
Siſennas 532, 7 ' 


ber 714, 4 


Siſyphus 208, 2. 493, 10. 
$35» 3. 64, 1 
462, 10 
Sithonia 343, 2 
Sithoniis 97, 1 
ſiticuloſæ 439, 6 
ſitiens 511, 11 
fitim 156, 6. 410, 7. $66, 6 
fitis & ſam es argenti $12, 3 
fitis 528, 4 
fitu 359, 2 
ſitum, adje&. 255, 1, 292, 1 


| fitus, i, ſqualor 864, 3 


fitus agri 796. 4 
fitus, plur. 35% 6 
Smyrna 776, 3 
ſobolem 497, 1 
ſoboles 302, 8. 374, 3 
ſobrius 189, 4. 638, 4 
ſocci $79, 3 

ſocco $46, 9». 830, 1 
ſocero 688, 7 
ſocerorum 268, 3 


ſocerum 298, 1. $14, 3. $21, 
7 
ſocialiter $95, 6 


 ſocianda 398, 9 


ſocii 42, 7 

ſociis 737, 7+ 738, 1. $43, 1 

ſocio $41, 4 

ſocium 338, 9 

ſocius 689, 5 

Socraticæ goo, 4 

Socraticam 114, 9 

Socraticis 325. 8 

ſod-les 103, 5. 139, 3 

ſodali 99, 3+ 317, 4 

ſodalibus 136, 2. 394, 2+ 6:6, 
2, 764, 13 


ſodalis 691 
prongs Bp £ 


ſodes 595, 6. 730, 1. 761, f. 
798, 8. 911, 7 


fol 280, 4. 370, 10. 386, 2, 


"I. 10, 462. 6. 497, 3 
582, 1. 826, 1 


—＋ 400, put 2 
ſolares 7 # 

ſolabitur 702, 10 
folantis 167, 7 


ſolatas 642, 4 


ſolatur 84, 3 
ſoldo 328, 3 


ſoldum * 6 

ſole 216; 5. $54, 18. 357, 3. 

$47, 7. 748, 3. $40, 7 

as, namen. 542, 1. 720, 's. 

785, > 

ſoleat 5 

ſolem 185, . 98. 5. wy 2. 
752, 3. 770 

ſolenne 813, 6. 839, 9 


| folennia 733, 12 


ſolennis 407, 1 


| folent 570, * 780s.$- 115. 


13 
ſoler 726, TY 
ſolers 395, 2. 909, 
ſales, 25 dies 2755 
ſoles, verb. 693, 6 
ſolet 98, 5. 841, 8 
* 434, 6. 481, 7. $26, 


| lle 250, 3 
ſolido 8, 
- folidu 


. 620, 4 
60, 6 
ſolio 159," . 
ſolis, genit, & ſol, 35, 2. 96, 2. 
346, 3. 422, 7 
ſolis 732, 12. $04, 9 
ſoliti 559, 6. 619, 9. 661 


5 

ſolitis 50, 9 
ſolitum 21. 13. 786, 5 ; 
ſolitus 511, 9. «$77 13, 65145 
ſolium 806, 3 | 
ſollicita 111, 1 | 
ſollicitz 2$2, 5. 698, 13 
ſollicitam 454, 83 
ſollicatas, nem. 700, 5 
ſollicitas, verb. 413. 4 
3 262, a. 629, 3 
ſolli 397, 9. 
ſallicito 185 s ho F 

A b ſalli- 


ſollicitudine 719, 16, 
ſollicitudines 76, 1 
ſolljcitudinibus 473, 9 
gh 61, 8. 51741. 30), 


follicins 355» . 530, 1.6625 


ſolo, 

ola, /ubf, 336 36 1. 642, 11 

ſolos 507, 2+ 795,8 

ſolſtitio 798, 2 

ſolvas 549, 11 

ſolvat 248, 7 JT. 

ſolvatur 473, 1 - 

ſolve 488, 2, bis: 491, 1. 
725, 2 

ſo;veatur 621, k 


folvere 106, 8. 2 In. 454, 


12 

ſolveret 700, 1 8 

ſolvet 59, 4. 371, 4 $02, 2 

ſolvi 155, 6 _— 

ſolvitur 20, 1 

3 fſubp. 75» 2. zo, 2. 
I, 

kg adje 9A 677, 3. 82a, 8 

ſolum, 576, 11. 893, 7 


. 401, 3 541, 9. 542, 


77, 16. 578, 9. 687, 


6. 27, 1. 738, 3. 911, 


13 83 
ſolute 21, 


ſolutis 116, 4+ 169, 3. 367,4 
31065 


ſolutis operum famulis 


1 581, 5 

ſolutos 264, 6. 351, 3 

ſolutum 750, 6 

ſolutus 430, 4+ 450, 7. 699, 5 

ſomni 638, 2 

ſomnia £04, 3» $33, 3. 370, 
9. 873» 7 

ſomnis 365, 9 

ſomnium 348, 10 


ſomno 259, 2. 614, 4. 698, 


12. 712, 8. $61, 

ſomnos 97, 3. 216, 1. 433» 
6. 452, 4+ 475 3+ 858, 3» 
773, 3 

ſomnum 192, 2. 241, 7. 12 5, 
3: 749, 6. 763, 1. 904, 


3 241, 7 297, 12. 566, 
11. 803, 
ſomn sprope rivum 789, 6 


ſonabit 574, 4 To 


ſonent 605, 1 


* 101, 7. 186, 4. 298, 


 ſpeciofids 224 | 
ſpecioſum 799, 3 


1 N i 8: i; 


ſonante 460, 5 


N 


ſonantem 201, — 2645 I's 395, 
7 
ſonari 4% 18: 


ſonat 591, 2 
ſonaturum- 85 905 


ſonitum 1344 | 
ſonitus 5, 11 


' » ſono 203, 3. 907, 7 


ſonum 222, 7. 374» 9. 349%" 
9. 861, 14, 836, 7+ $93, 
LL; » 
9 
Sophoeles 84, 5 
ſopor 94, 5 
ſopore 448, 12 
ſopori 632, 4 


Soracte 38, 2 


ſorde 740, 8 

ſordent 776, 8 

ſordes 575, 14. 598, 4 
ſordeſcere 825, 3 

ſordet 810, 7 


ſordibus 491, 2. 630, 2. 697, ö 
ſpatium 701, 14 
ſpe 612, 3. 753, 6. 793, 6. 


fordida 750, 8 

ſordidæ 247, 1 

ſordidos 151, 2. 228, 3 

ſordidum 406, 5 | 

ED 108, 7. 189, 3. and; 

11, 8. 513, 11. 518, 

52, 10 . 

ſoror 95, 1. 304, 7. 643, 14. 
807, 8 

ſorore 256, 5 

ſororem 650, 15 


n 321, 6. 392, 1 
ſororum 160, 8 


mw 29, 7 162, 3. 787, 


N 312, 7. 334, 8. 476, 

7. 654. 2. 702, 3, 774, 
1 

forts ſupremä 877, 14 

ſortem 190, I. 505, 1 

ſortes dictæ gos, 6 

ſortiere 22, 6 

ſortilegis 892, 2 

ſortis 407, 6 

ſortita 701, 7, 880, 3 

ſortito 440, 5 

ſortitur 241, 1 

fortitus $74, 14 


Sofiis 903, 4 


Sdoſiorum 824, 3 


ſoſpes 136, 1. 140, 4 
oſpite 111, 3. 500, 2 
ſoſpitis 28, 2 

ſoſpitum 305, 2 
ſpadonibos 462, 3 


ſpargas 869, 9 0 
| {parge 322, 1. 691, g 
Þ , 


argens 446, 4 
ſpargent 21, 3 
ſpargere 307, 10. 749) 10 
ſparges 173, 6 
ſpargier 406, 2 
ſpargis 656, 2 
ſpargit 318. 2 


ſparſi 721, 5 


ſparſiſſe 199, 2 


: ſparſum 324, 25 679, 3 


Spartacum 306, 1 


' Spartacus 490, 3 


ſpatiari 688, 1 

patiere 654, 4 

ſpatiis 763, 8. 787, 6 
patio 383, 11 

ſpatio brevi 47, 4 


817. 9. $42, 13. 93 
ſpecie 870, 4 
ſpecie recti decipimur 875, 


3 
ſpeciem $09, 2. 816, 7 
* ludentis dabit $64, 


ks 626, 3. 657, 1. 753, 4+ 
756, 10. 873, 8 

ſpecioſa 349, 11. $64. 3.885, 
e 


ſpectabant 588, 2 - 

ſpectacula 109, 3. 624, 6. 
849, 6 

ſpectaculo 446, 12 

r 452, 10. 583, 


ſp-Qtanda fog, 2. 753, 1 
ſpetandum 875, 15 
ſpectandos 416, 12 
ſpectant 753, 12 
ſpectante 758, 5 
ſpectantia 731, 4 
ſpectantis 880, A 
ſpectantur 8 50, 2 


TR 626, 7. 777, 6. $24, 
ſpeQaret 


- 


VocAZULORUVH ORT u. 


_m”_ 158, 3 6, og, 5 335 
ſpeQata $52, + 789, 8 
ſpectator 847, 4 Ps 15 
892, 7 
12 857 a . 
pectatum 724, 2» $73» 5 
ſpectaverat 699, 14 
ſpectemus 862, 7.21 
ſpectent 752, 3 
ſpectes 526, 3.30 * | 
ſpeculo 404, 5 
ſpecus 340 1 
ſbem a2, 3. 48, 1. 327» $+ 
428, 10. 50, & ©8144 9+ 
686, 6. 736, 9, 747», © 
extra ſpem venize cautus 895, 
15, vide intra 
ſpem mentita ſeges 65, 8 
ſperabitur 747, 8 
ſperamus 8 52, 1. gea, 2 
ſperare 140, 2. 408, 4 
ſperas 527, 7 , 
2 2% 3 139, 9 
ſperatum 828, 8 | 
ſperavit 648, - 
ſperes 58, 9. 392» S © 
ſperm 894, 1 ' 
pernat $76, 7 
ſperne 39, 9+ 116, I. 623, 1. 
685, 1. 740, 10 
* 213, 1. 419, 2» 255, 


-- 
Fi 


900 5, 8. 248, 3. 626, 6. 
733» 9. 762, 10 

ſpes 133, 2. 365, 2. 382, 9. 
407, * 728, 10. = 2, 
$16, 

ſpes, „ 411, 5, 749, 4. 
750, 3. m 3 

ſpicea 499, 1 

ſpicula 64, 6. 352, 8 

ſpinas 787, 1 

ſpinis 871, 2 

ſpirabat 414, 6 

ſpirat 400, 2. 846, 1 

ſpiritu 489, 12 

ſpiritum 156, 2. 218, 6, 339, 

668, 11 

ſpiritus 220, 9. 296, 5. 3955 
8. 468, 4. 548, 9 

ſpiro 375, 3 

ſpiſſa 211, 5. 222, 4. 891, 3 

ſpiſſæ 373, 2 I 

ſpiſſis 322 + 


ſplendeat 155, 3. $874, 5, » ftellas 583, 16. 7 
ſplendentis $0, : X ſtellis 231, 395 NN 
ſplendet 215, 9. 252, 6. 74% 5 + nr wad 
3 ſtercore 471, 1 3 
PRO 39Þ Cy bens. $52, fierilem 330, e ' rt 
Rerilis $77, 1 3 
ſolendide 297, * ſternei 315, 4 % 
ſpl-ndidiox 302, 1. $11, 11 ftertebat 533. 5 | 
ſplendidius $04, 1d , Jene 788,4 
ſplendor 547, 6 Stertinius 642, Ws, * 
plendoris 863, 13 ſtertit 588, 7. 953.2 * 
ſponda 440, 4 ſtes 654, 4. * 9. 994» 3 
ſpondeos 895, 4 ste ſich ri 399, 
ſpondere $10, $ ſtet 38, 1, 226 3 "> 2. 
ſponſæ 368, 5. Lan, $ 528, 12. $47, 2. $78, 4 
ſponſi 738, J 8 ſitctere 69, 9 
ſponſo 114, ũ mn! ſtetit 264, 2, 296, 8. < 7. 
22 694, 4 679 3. $50) 4 
pon ſos 299, 5 —. . 6s, 6, 421, 3 12 — 
133 id 2 promiſſum ſtillabit 910, 14 
538, ſtimufos 710, 12 5 
ene id ef, ad ſponden- Spore, 639, 4. \ 
dum 3860, 10 ſpata 835, 1 * 


ſponſus 246, 6 


. ſtipator 543, 3 
ſponte ſug 782, 1 


ſtipendium 490, 7 


ſpretus 454, 11 ſtirpes 3.56, 5 | 
» ſpurco 684, 1 Stoice 652, 6. 667, 8 þ 
ſquillas 717, 7 Stoici 459, 1 | 


ſtola 524, 8. 526, 10 

ſtolidi 847, 10 

ſtomacheris 734, 3 

ſtomachetur 549, 6 

ſtomacho 69, 6. 25 4. ** 

Romachoſus 792, 4 

ſtomachum 623, 4. 125. 3. 
714, 4+ WP 

ſtomachum, id eff, iram. 26, 


ſquillis 678, 1 

ſtabant 602, 2 

ſtabat 585, 2 

Staberi 646, 9. 647, 4 

ſtabiles 895, 4 

ſtabilis 498, 9. . 

ſtabit 666, 7 

ſtabulis 20, 3 

ſtagna 210, 4 

ſtans pede in uno 5455 6 

ſtante 543, 2 5 

benen 1 2+ 520. 5, 686, ſtomachus 626, 5 
Strabonem 534, 10 


3 345, I ſtragula 649, 13 " 
fare 59 5, 4 ſtramentis 649, 12 

ſtas 8 58, 13 firatus 5, 9 

ſtas animo 657, 6 ſtravere 39, 3. 69, 98 
ſat 18 6, 2 ſtravit 417, 12. . 4 

ſtatis 507, 9 ſtrenua 351, 3. 779, 3 

ſlatu 264, 6 firenuus 741, 9. 764, I. 10. 


12 
ſtrepitu 291, 5. 529, 6. $50, 
2 


ſtrepitum 64, 7. 322, 2+ 364. 
4. 374, 7. 738, 9. 788 


ſtatua 861, 11 

gatuas 644» 5. 685, 10 
ſtatuetur 114, 3 

ſtatuis 656, x 


ſtatuis, nom. 336, 


ſtatuit 199, 5- 328, . 636, 7 13 
ſtatus 35 5. 5. ns ſtrepitus 702, 5, $03, 7. $61, 
ſtella 51, 10. 354, 11 7. $79, 5. 


elle 932, 1 ſtrepunt 150, 3. 409 : 
* . vba? inert 


” 
1 


ſtruis 227, 3 

ſtruit 509, 4. 743, 2 

ſtudet 366, 1, 743, 9. 329, 4. 
$41, 2. 909, $ 

ſtudia $12, 9 

ſtudiis 338, 3. 73%, 4. 739, 
5. 766, 11. $14, 7. 587 
1. $61, 10. 863, 6. 8 7. 


14 
ſtudio 551, 5. 622, 7. 643, 
11. 784, 4+ 840, 3. 851, 


abe 603. 1. 616, 11 
ſtudioſa 347, 9. 689, 13 743, 
2 


ſtudium 300, 3. 412, 3. 744, 
12. 909, 5 
ſtultè 728, 7. 854, 14. 896, 


aufe 519, 8. 642, 1 

ſtultior 707, 1 | 

ſtultis 537, 4 

ſtultiſſimus 566, 10 

fuleitia 19, 10. 642, 12. 657, 

688, 6. 668, 1. 728, 2 

ſtultitiæ 643, 10. 664, 9 

ftultitiam 4:2, 5+ 811, 9. 
866. 13 

ſtultorum 736, 3. 798, 1 

ſtultos 658, 10 

ſtultum 668, 5 6 

ſtultus 532, It. 543, 7. 
$71, 4. 652, 4, 5. 692, 
8. 738, 1. 761, 10. 787, 


9 

ftupens 202, 4 

ſtupent 457, 4 

Kupet 340, 8. 547, 6 571, 6. 
G21, 7 

ftupris 384, 7 

Siygia 236, 1 

Stygiis 497, 5 

ſtylum 610, 3 

Aylus 6171 1 

Styx 128, 5 

ſua 264, 9. 403, 8. 456, 7. 
471. 5 

Su-dels 788. 7 

ſusdere 482, 9 

ſraderet 322, 9 

ſuades $13, 16 


I N'D BE 'L 


ſusdet 530, 4 

ſuz 524, 1 

ſuam 485, 2. 530, 5 

ſeas 744, 3 85 

ſoaverit 740, 15 

ſuave eſt 510, $ 

ſuave 351, 2 

ſuaves 28. 4. 722, 1 

ſuavio 440, 3 

ſuavior 603, 4 

ſyaviter 592, 4. 768, 4 

ſuavius 581, 6. 721, 7 

ſubacta x51, 3. 167, 1 

ſubducta $07, 13 

ſubduQis 520, x 

ſubductum 19, 2 

ſabegit $28, 9 

ſubeſt 386, 2. 733, 7. 788, 
11 | 


ſubeunt 288, 7 N 

ſubjecta TY 14. 894, 11 

ſubjectat 710, 12 

ſubjectior 697, 11 

ſubjectos 55, 9 

ſubimus 559, 2 

ſubinde 691, 5, 769, 6 

ſobire 426, 2. 541, 4 

ſubiſti 762, 11 

ſubit 593, 4. $06, 10 

ſubito 672, 5. 702, 4. 704, 
5. 705 10 

ſublate 454, 5 

ſoblatam 435, 6 

ſublatis 690, 14. 774, 5 

ſublato jure nocendi 898, 2 

ſublatus 636, 5 


ſublegit 714, 7 


ſublime 244, 6 


ſublimes verſus 913, 6 
ſublimi 7, 5. 66, 1. 343, 3 
ſublimia 781, 7 

ſublimis 845, 7. 887, 13 
ſubluſtri 347, 11 
ſubmittere 726, 5 
ſubrepere 701, 13 

ſubruit 310, 6 847, 6 
ſubſcride 612, 6 

ſubſcribi 336, 2 
ſubſequitur 78, 3 
ſubſidere 483, 5 
ſubſrinze 690, 12 

ſubſura 520. 4 

ſubte mine 474, 5 

ſubrile 717, 3. 851, 4 
ſabtilis jadex 711, 7 
ſubucula 733, 6 


ſubvertet 774, 16 


ſuburbanæ 766, 2 

ſuburbano 672, 3 

Suburrane 448, 14 

ſuccedant 755, 4 

ſuccederet $06, 6 

ſueceſſit $97, 5 

ſueci 672, 1 

ſuccinftus 7or, 20 

ſuccinit $07, 7 

ſuccis 718, 4 

ſueco 679, 8 

ſuecos 253, 5 

ſuccum 716, 4 

ſuccurrite 913, 8 

ſuccus 349, 10. $52, 14 

ſadando 624, 1 ED 

ſudaviſſe 786, 10 

ſudavit 909, 9 

ſudet 894, 1 

ſudo 63, 8. 466, 5. 470. 7. 
$92, 

modi $46, 4 

ſuetæ 588, 3 

ſuffigat 537, 9 

ſuffragia 821, 14. $63, 5 

ſui 5, 4. 58, 11. 78, 3. 198, 
$+,356, 11 

ſuis 183, 8. 265, 5. 335, 3. 
430, 3. 464, 4+ 479, 4. 
689, 2. 814, 7 

Sulcii 550, 10 

ſulcis 240, 5 

Sulcius 550, 5 

ſuicos 766, 10 

ſulfura 792, 2 

Sullæ, wide Syllæ. 

Sulpirlis 411, 4 

ſum 362, 3. 428, 3. $93, 2s 
619, 9. 655, Is 709, 3. 
857. 2 

ſumas $07, 3 


ſume 287, 1. 361, 2. 652, 1. 


660, 3. 663, 2. 778, 7 


ſumebat 911, 12 


ſumere 103, 3. 510, 13. 572. 

5. 577, 11 N 

ſumere vires 815, 13 

ſumeret 270, 14 

ſumes 49, 2 

ſumet 812, LO 863, 12 

ſumi 711, 12 

ſumit 247, 3. 743, 3 

ſumite 875. 16 

ſumma, ſubſtant. 22, 3. $47, 
10. 875, 12 

ſumma, adje, 9, 5+ 583, 6, 


VocaBuUuLORUM OMNniIivuM, 


623, 6. 653, 6. 724, 1 
—— 30, 8 a 
J» 1s 049, 79 
— 9+ 647» 5. 906, 
— 137, 10 
umme x 2. J oy 
— 2 2 = 
ſummittit 676, 5 
ſummo 352, 9. 905, 8 
ſummos 189, 7 
ſummoſſes 596, 3 
ſummotus 458, 16 
ſummovere 227, 5 


ſummovet 190, 4+ 215, $ 
1 566, 2. 700, 2.831, 


ſummus ab imo un "bp 

ſummus ego 715, 5 

ſumpta 518, 8. 876, 13 

ſumptis 894, 3 

ſumptu 213, 3 

ſumptum 519, 3. 68x, 2. 
863, 9 

ſumptuoſa 332, 2 

ſumptus 576, 7. 680, 9 

ſumus 392, 13. 556, 1. 592, 
6. 738, 4 

ſunto 880, 10 

ſuo $07, 2 

ſuorum 597, 5 

ſuos 515, 1 

ſupellex 749, 3 

ſuperque 4329, 3: $24, 2 

ſuperante 53, 1 

ſuperantis 405, 


3 
ſuperare 51, J. 514, 10. 813, 


8 | 
E 8 id et, ſuperfluit 634, 


Pow ig id eft, reſtat gor, 10 

ſuperba 431, 3. 449, $ 

ſuperb 112, 1. 730, 7 

ſuperbas 456, 3 

ſuperbi 501, 7. $51, 2 

ſuperbiæ 404, 2 

ſuperbiam 292, 4, 361, 2 

ſuperbis 421, 4. 890, 10 

ſuperbo 142, 5. 700, 13 

ſuperbos 43 7. 52, 5 130, 3. 
2, 

3 209, 3 228, 11. 


3+ 9 
ho 441, 3. 478, 8. 488, 
4. 571, 1 
ſupercilo 240, 3. $16, 6 


ſupereſſe 817, 7 

ſupereſſent 70, 17 

ſupereſt 817, 7 

— 393» 2. bots 10 
ſuperjecto 10, 1 | 
ſuperis 6, 5. 275 9. 45,1 
ſoperns 236, 4. 873, 4 
ſuper ni 429, 1 

8 155, 7« 220, 3. 500, 


fupertite 427, 1 

ſuperſtites 45a, 9 

ſuperſtiti 290, z 7 

ſuperſtitione 646, 4 

ſuperſunt 756, 6 

ſupervacuas 791, 3 

ſupervacuos 237, 

ſupervacuum goa, 8 

ſuperveniet 747, 8 

3 2 268, 2 

opinss 330, 1 

Cs — 12 

ſupinum 260, 2 

ſupinus ſtertit 858, 7 

ſuppetas 493, 6 

ſuppetit 780, 4 

ſupplex 418, 2. 487, 2. 863, 5 

ſupplice 304, 8 

ſupplicio 336, 8 

ſupponas 677, 5 

ſuppoſitos 4 % 8 

ſuprema 59, 4 

ſuprema torte $6, 14 

ſupremi 124, 3 

ſupremo $6,2. 494, 10. 748, 3 

ſupremo fine $28, 10 

ſupremum 220, 7. $13, 13. 
747, 7 

ſura 573, 6 

ſuras 166, 3 

ſurdior 283, $ 

ſyrdiora 492, 2 

ſurdo $49, $ 

ſurge 297, 11, 12. $13, 4 

ſurgendum 580, 2 

ſurgente 185, 8. 47, 7 

ſurgeret 636, 1 

ſurget 652, 8 

ſorgit 278, 8. 632, 5 

ſurgunt 739, 1 

ſuris tumentibus, Epod. $ 

ſurpite 66g, 7 

ſurpuerat 414, 7 

Surrentina 677, 9 

Surrentum 307» 11 

ſurrene $96, 8 | 


lurripis b50, 3. 00, 3 


ſus 470, 6. 738, 3. $60, 3 

ſuſcitabo 346 N FI 

ſuſeitat 190, 6 

ſuſcitet 512, 13 | 

ſuſpecta 74, 4. $12, 13 
= Qos 617, 12. 799, 14 

pectum 550, 5 

— 719. 12 

ſuſpendis 370, 4 

ſuſpendiſſe 24, 7 

ſulpendit 839, 3 

ſuſpenſa 447, 2. 719, 8 

ſuſpenſi 576, 1. 729, 6 

ſaſpicari 166, 4 

= ce 753» * 
ſuſpirare 282, 6 

ſuſpiret 246, 5 

ſuſtineant 38, 2 

ſuſtineas 813, 11. $27, 1 

ſuſtinet 579, 4 

ſuſtulerat 223, 1 

ſuſtulerit 262, 4 

ſuſtulit 129, 6. 177, 2. 538, 
3 8 


ſuſorri 40, 3 
ſuſvrros 720, 9 


_ 541, 9. 542, ky . 649g, 


** $67, 11 

Syvarim 34, 2 

ſydera, vide fidera 

ſyllaba 894, . 

ſyiva 89, 5. 30% 4 318, 2. 
702, 9. 773. 7 

7 diæreſ. ga, 4. 472, 3 

ylve 38. 3- 50, 4+ 61, 3» 
111, 3. 356, 9 692, 3. 
739, 14. 8779, 8 

ſylvam 264, 7. 604, 4 

Sylvane 432, 12 

Sylvani 355, 3 

Sylvanum 843, 2 

ſylvarum 495, 1. 786, 3 

ſylvas 295, 9. 746, 4 859% 


3 
ſylveſtrem 868, 12 


ylveſtres go, 3 
ſylvefiria 629, 5 


_ $7, 1. 433» 4. 448, 11. 


4 2 643, 4. 70t, 5» 
741, 6. 875, 8. $94, 4 
ſymphonia 905, 4 
ſyncerum, vide ſiucerum 
Syra 119, 7 
om 573, 10 

io 17 

* B b «> $yro 


Syro 697. 8 
Syrtes 35, 1. 171, I, 236, 8, 
464, 5 


a * — « 
** 1 — 


.T 


Te 616, 5. 711, 1. 


tabellas 470, J. 868, 6 
tabellis 512, 2. 697, 2 
2 11 542,4. 550, 11. 788, 


EF cop 22, T, 893, 2 

tabeſcat 514, 9 

tabo 447, 85 45% 1 

tabula 24, 5 

ta bulæ n. 2. 740, 7. 873. 
6 


tabalam 57 6, 1. 729, 6 

tabulas 546, 4 645, 2, 637, 
4. 638, 7. 829, 9 

tabulis $53, * 

taceas 863, 

tacenda a of 

tacent 457, 3 

tacentem 190, 5 

tacentes 807, 2 

tacere 851, 10 

taces 320, 4 

tacet 542, 2 


_—_ 327, 9. 360, 6. 788, 


alli 536, 9. 880, 5 746, 
4 
taciturna 182, 6. 355, 4 


taciturnitas 397, 3 

taciturnius $61, 11 

taciturnus 119, 3. $16, 7. 
825, 4 

tacitus 363, . $92, = a, 
7. 765, 3. 807,9. 8 „ 5 

tacta 788. 14 

tactu 246, 7 

tacui 348, 8 

tæd um 61, 8 

Tanari 128, 5 

tale 442, 1+ $29, 3 

talenta 658, 11. 710, 7. 755 


1 
talentum 893, 11 
tali 604, 2 
Tai rche 39, 1 
talibus 857, 11 
talis à tatus 22, 6, 52554 


1 D E XR 


talium 395, 3 


talo TERS 847,2 oh} 
talos 520, 4. 526, 10. $92, 


10. 653, 5 70g, 3. 856, 


4 — 
tam quam 837, 6 
Tanajm 291, 1 423, 5 


Tanaim, nomen viri, 514,3 


Tanais 35 5. 8 

tandem 12, 1. 93, f. 186, 6. 
307, 6. 180, 9. 488, I 
558, 5. 669, 4, 73- 887, 


4 7-8; 6 

tangat 255, 6. 489, 2 

tange 343, 4 

tangendæ 18, 7 

tangens 686, t 

tangentis 700, 13 

tangere 35, 6. 303, t. 427, 
5. 527, 6. 617, 7. IF 
12 

tangi 295, 6 

tango 523, 3 

tanquam 512, I, 2. 624, 7. 
867, 12 

tanta 524, 5. 827, 1 

tantam 781, 6 

Tantali 228, 12 

Tantalum 228, 12 

Tantalus 493, 8. 511, 1 

tantam 475, 1. 

tanti 467, 10. 899, 10 

tantum quanti habeas ſis 511, 


5 
tantis 709, 7 
tanto 034, 5. 8 50, 2. 884, 


3 518, 7. 663, 13. bis, 
681, 3. 705, f. 346, 4 
tanto pluca $56, 8 

tantos 639, 6 

tantulo 51, 2 

tantum 660, 2, 

804, 2, 3 

tantùm 545, 3. 550, 4. 588, 
3. $92, 2. 608, 6. 651. 1. 
668, 6. 677, 1 

tantundem 510, 9, 13. 540, 
It. 660, 3. 681, 8 

tantummodo 596, 9 

tantus 439, 5. 614, 6 


f 


689, 13. 


tarda 19, 4. 594, 4+ 726,9 


tardavit 222, 
tardior 89 5, 3 
tardiora 493, 


tardis 557, 3. 6955 4 


A 


bras, a. 648.7 
tardo 536,2 : , 
tardum 741; 10 
tardus 887, 22 
Tarenti 111, 5 
Tarentino 8 80, 5 l 
Tarentum 273, 7. 598, 2 2. 
. 763, 11. 796, 
Tarpa 605, 4 
Tarquini 52, 6 
Tarquinius 571, 2 


Tartera 108, 3 


Tartaro 283, 4 | 
tauri 167, 3. 349, <a 377, 


3 
tauriformis 419, 5 
ee 6. 30g, 2. 439, 


— 347, 6 

Tauro, propr. 748, 4 

taurts 390. 540, 657 
14 

teque et tua 91, 13 

Teanum 732, 9 

Tecmeſſæ 163, 5 . 

tecta 215, 7: 2375 5. 256, 1. 
292, 1 

tecti 189, 3 

tecto 521, 11. 569, 3. 625 
4+ 692, 2. 774,5 

tectum ſubſt, 18 3, 6. 562, 1. 
566, 2. 753 13 


tectum, particip, 29, 6 


tectus 617, 3 

tecum 116, 4. 122, 2+ 176, 4. 
290, 15 bis; 427, 4. 440, 
- 460, 3. 395, 8. 71a, 


an 380, 3. 689, 15 
tegam latas 684, 1 
tegat 520, 4 1 .* 9 
tegentis 326, 6 
teges $12, 8 
Teia ſide 73, 6 
Teium 476, 2 
tela orm 400, 9. 488, 5 
Telamone 163, 4 
telas 300, 2 
Telegoni 353, 8 
Telemachus 763, 6 
Telephe 322, 5. 832, 3 
Telephi 57, 1,2 
Telephum 407, 5 
Telephus 458, 3. 880, 7 
tellure 33, 1. 152, 3. 40, 

16. 478, 9. 688, 4. 698, 

7 

tellurem 


VocaBuLonvuk Ouiniv u. 


tellurem $43, 2 2 
telluris 295, 3. 636, 6 


tellus go, 3. hg. 2000 I, 


telum 617, 5 
temerè 50, 3. 102, 8. 
11. 635, 3. 675. 3. 
2. $57, 3. 387, 8 
— 867, 4 
temnens 51 0 
temnit Gab, 6 1 
Tempe 29, 3. $7, 2. 241, 10 
temperant 85, 2. 409, 1 
temperante 486, 4 
temperare 494, 11 
temperas 374, 7 


temper-t 35, 5 80, T2, 262, 


7 33S» 821, 5, 6. 869, 
3. 264, 10 
320, 2, 


— 159. 3 
temperai'o 155, 2 
temperet 217, 7 
689, 4. 781, 8 
temperiem 796, 8 
tempeſtas 315, 3» 
726, 1. 794» 5 
tempeſtas horrida 472, 1 
tempeſtatibus 466, 14 
tempeſtatibus urbis $61, 13 
tempeſtatis 664, 1 
tempeſtativa 93. 6. gens 
tempeſtivius 364, 4 
tempeſtivum 866, 2 
templa 10, 6. 83. 4. 274. 
2. 634. 4. 828, 4 
templis 295, 2. 813, 13 
2 id ef, caput 341, 9. 
305, 4. 398, 4 
*tempora 70 deb kraut 
corona 32, 4 
tempora dura 899, .) 
tempora 108, f. 370, 4 393, 
2. 410, 7. 41% 7. 340,8. 
549,9. 381, 2. 507, y: 
7523 3. 884, 2 
tempore 159, 5. 495, 4+ 518. 
4. 562, 3. 598, 2. 645% 8. 
642, 3. 671, a. eg 
741, 8. 869, 12 
tempore alieno 551, 4 
tempore feſto $42, 42 
tempore quo 688, 3 
temporibus 402, 11. 415, 2+ 
r 


568, 3. 


* 


11. 379, 8. $35, 4 
tempps eſt abire $72, 85 
ten' 680, 10 
te nacem propoſiti virum 249, 
4 TIED 
| tenaci 433, 2 


tendentes 263, 3 
tendere 7, 3. 114, 4. 614, 2. 


tenentur 799, 6 


© tenes 343, 1 


: azo 355, 9. 888, 6: 899, | 


temporum 360, - 
tempus 139, 3. 174, 8.280, 
7. 331, 1. 378,2. 4 
13. $133 35 670, 1. 57, 


te ndant 705, 7 
tendebat 762, 9 
tendens 273, 


749» 7 | 

tendimus 565, 7 

tendis 115, 1. 228, 7. 257, 
4. 897,8 

tendit 190, 7. 368, 10. 433, 
IT. 773, 5. 820, 4 

tendit 767, 4 

tendunt 705, 7. $59, 15 

tene. 73, 2. 595, 6 

teneam 7433, 1 

teneas 669, 11 

te neant 830, 3. 902, 7 

te neatis 873, 5 


tenebat 701, 13 
tenebit 33, 1 


tenebo 298, 6. 59, 14. 302, 
Ss | 
tenebris 379, 1. 393,9 


. © teneat 32, 1. 259, 7 


* 


tenente 305, 9. 533, 9 


— 


teneo 365, 10 
teneor dono 961, 8 


tegeor, vide tentor 1 


tenet 317, 3. 3 371, 4 

tenera 741, 3 | 

teneræ 6, 1. $574 YA 
349,10 . 

teneram 672, © © 

tenerem 671,6 56 


teneret 794, 2 


teneri 732, 4. $21, 17 


teneris 364, 10. 896, 6 


tenet 59, 2. 264, Fes 352, 0. 
399, 1. 40%, 7. 469, 9. 


tenuiſſe 


* 


02, 9. 574, 5. 643, 3. 

1, 4 9714, 1T 
' teneto 707, 3 EXE 
tento 485, 6. 489, 12 a 


tentabo 260, 10 


tefitantem $05, 3 


tentantur 764, 8 pa ig 1M 


tentare 331, 7. 854.7 13 


' tentaris 47, r' 


tentaſſe 107, 3 


| tentat 247, 7. 2828. des, 


3 
tentata gog, 1 — 
tentator abs, 3 * 
7 


tentatum $12, 10 


; 3 3. 3953 6. Us, 


5 2 
tentent 81 5. 8 7%. 
' tententvr 682, 9 © fe ? 


tontor $55, 2 


' tentus 685, 10 


tenuabitur 677% 6 ⅛ ͤ 
tenuate 657, 6. | 
tenuatum 632, 8 

tenuem 218, 6 


tenuere 4 
5 2 net 671, 7. 705, 


| wk nom. 125, 15, 218, 9. 


235, 1s Be IT 7. 575, 4 

702, 10. 851, 12 

tenui re 826, 1 

tenuis 630, 7. 762, 7. #76, 
3. $91, 1 

314, 8 

renuit 196, 9 

tenus 308, 8. 727, 4 

tepeant 772, Tx © 


tepebunt 22, $ 


tepeſcit 650, 12 


tepet £47,8 _ l 
tepidas 172, as N K 
tepido 639, 4 * 275 a J 
2 n 


tepidus $26, 1 


ter 59 © 1. 112, 5. 286, 1. 


205, 6 . 224, 7. 286, 6, 7. 
25%, 7. 318, 4. 32, 3: 
328, 6. 364-72. 442, 2. 

446, 11. 498,5. bog, 6. , 


' tenero 278, 2, 410, 3 727, 9 1 
teneros 540, 12.554, 16 terque 903, 17 8 
tenerum 32, 72 ggg. * ter ethu rig ft ö 
8 349 £4 75 quaterque 3 7 ** 


- tercentum 649, * 
Terenti 519,4 


Terentius 334, 22 © 
B b 4 tereret 


tereret $48, $ 
teres atque rotundus 710, 4 
tere'es 6, 3. 166, T 
teretis 469, 14 
CI 4,3 
gere 024, 4 
tergo 246, 12. 269, 9. 667, 


7 
tergo plector 711, 11 
terit 442, 8 
teritur 479, 3 
termes 485, 1 
ibus 436, 4 
terminos 227, 
terminum $9, 7 
terminus 255, 5- 498, 10 
terna millia 680, 3 
ternos 321, 3 
terra gr, 2. 255, 2+ 265, 8. 
397, 7+ 490, 1. 49% 
561, 6 
terra, ablat. 429, 5 464, 1. 
ol, 5. 509, 9. 777, 6. 
77, 12 
terri marique 798, 2 
terræ 21, 5 106, 1. 206, 3. 
243, 4. 752,5 
terre gravis (alias 788, 13 
terram 21, 2» 262, f. 318, 4. 
457, 7. 508, 8. 588, 12, 
910, 15 | 
terram vertit aratro 508, 8 
terrarum 4, 1. 151, 3. 172, 
Jo 742, 1. $54, 6 
terras 18, 6. 50, 11. 216, 4+ 
358. 8. 444, 2. 695, 1. 
28, 5 
terreat 100, 5. 617, 12 
terrent 710, 2. 731, 3 
terrenum 408, 1 
terrere 707, 3 
terreſtria 700, 6 
terret 43, 5% 150, 5. 407, 
2 586, 3. 799, 2+ 847. 


terris 8, 1. 13, 2+ 19.3. 155 
1. 23 3+ 370, 1. 39, — 

57, 6. 590, 7. $29, 7 · 
49, 3+ 866, 17 

terrorem 264, ' 

urrores 870, 9 

terroribus 8 50, 11 

terruit 8, 4. 9, 1. 344, 6 

tertia 755, 4 | 

tertio 418, 4 

- tertium 371, 8 

tertius 467, 7 


IN D E X 


teſqua 788, 6 
teſquore $20, 1 


teſta 83, 2. 306, 2+ 325, 3. 


19, 1 0 
recens ſervabſt odorem 
74, M; 
teſtæ 674, 4 
teſtamenta 684, 7. 760, 7 
teſtamento 690, 2 
teſtamentum 689, 3 
teſtatur 153, 3 
teſtatus 108, 5 
teſte 799, 6 


teſtis An 379, 9+ 589, 8. 


ed 

udine 476, 3 

teſtudinis 374, 6. 907, 7 

do 124, 4. 294, 5 

teter 296, 3 4 

teterrima 549, 3 

tetigere 176, 2 

tetigilſe 520, 3. $80, 9. 913» 
4 


tetigit 234, 3. 332, 1. 348, 
1 


tetra 521, 3. 6497 11 

Tetrarchas 531, 5 

Teucer 432, 2. 65, 6. 400, 9 

Teucro 52, 8 bis, 337, 8 

Teucrum 656, 6 

texere 2 59, 4 

textam 805, 9 

textis 434, 10 

textore 820, 1 

Thaliæ 389, 1 

Theanum, vide Teanum 

theatra 849, 9 

theatris 149, 9. 227, 7. 605, 
2 $22, 4 


- 


; theatro 84, 1. $35, 1. 865, 


Thebe 332, 2 

Thebane 79, 2. 90), 6 
Thebanos 743, 9 

Thebarum 801, 9 

Thebas 29, 2 

Thebis 690, 1, $50, 12. $82, 


4 
Theonino dente 815, 10 
theſauris 332, 6 
theſauro 693, 2 
Theſeus 393, 11 
Theſpis $45, 5. 896, 9 
Theſſala 29, 3. 448, 1. 


10 
Theſſalis 104, 8 


870, 


Theſſalo 164, 
Theſſalos 44, = 
Thetide 474, 1 
Thetidis 36, 6 
Thetidos 387, 2 
thima, wide thyma 
Thraca 742, 3 


Thracam 797, 2 


Thrace 214, 5 
— acen 340, 10 
raciz 409, 2 
Thracio 985 2 
Thracis 231, 7 
Thracum 102, 2. 445, 4 
Thraſius 633, 10 
Thrax 697, 8. $12, 6 
Threicia 137, 4 
Threiciog5, 8. 4"2, 4 
Threſſa, wide Creſia 
thunni, vide thynni 
thuta 81, 4. 364, 6. 371, 2. 
568, 6 
thure 116, 2, 135, 4+ 330, 
thurini 290, 
thuris us, : 
thus 788, 10. $55,9 
Thuſco, wide Tuſco 
Thyadas 230, 8 
Thyas 308, 2 
Thyeſtæ 880, z 
Thyeſten 69, 7 
thyma 72, 2. 369, 3. 74, 5 
thynni 686, 3 
Thyna 281, 5 
Thyoneus 74, 2 
SI 230, 7 : 
iberi, propre viri 653, 7 
Tiberi Le dee, 7 . 
Tibetim 10, 3. 35, 6, 174, 
7. 893, 1. 614, 4 
Tiberinis 301, 3 
Tiberino flumine 776, 4 
Tiberinus 625, 4 
Tiberis 167, 3. 778, 3 
tibia 49, 2+ 257, 7+ 890, 17 
tibia 284, 6. 321, 8. 364, 


7 

tibias 7, 1 

tibicen 891, 13. 909, 11 

tibicina 788, 12 

tibicinibus $39, 4 

tibiis 424, 1. 460, f 

Tibur, vide Tybur, &c, 

Tiburni 31, 1 ; 

Tiburtia 679, 5 5 
Tigelli 


VocaBulLOoORkKUuM OMNIUM. 


Tigelli g17, 1. $50, 13. 611, 
3. 629, % 

Tigellivs 330, 4 

tiguis 897, 3 

fgnum 861, x 

tigres 281, f. -295, 9+ 349, 

. 433, 5: 907» 5 

tgidus $74) 3 

tigris, animal, 93, 3 

Tigris, flv. 419, 2 

Timagenis 820, 3 

timeant 483, 7 

timebo 344, 6 

timenda 454, 7 

timendorum 239, 4 

timendos 3243, 9 

timendum 134, 3 

timent 913, 4 

timentes 566, 3+ 890, 6 

timenti 760, 2 

timentis 547, 1. 643, 10 

times 298, 1. 3555 6. 748, 
2 2 | 


timet 35, 6. 199, 11. 338, 5. 
403, 14. 428, 6. 501, 6. 
— 4, 615. 7. 7537 2. 

o, 8. 888, 3 

timidè 888, 4 

timidis 794, 7 

timido 246, 12, 858, 11 

timidos 204, 1 

timidum 509, 9. 866, 16 

_—_ 61, 5, 319, 2. 403, 
I 


timidus procellæ $75, 6 
timer 216, I. 243, 5. 50, 


7 
timore 667, 3 
timores 140, 6, 747, 6 
timui 790, 8. 721, 4 
timuit x7, 7. 270, 13. 576, 

12. $06, 
tinearum 649, 14 
tineas 825, 4 
tina 701, 16 
tinctæ 218, 4 
tinctas 868, 7 
tinctus 293, 3 
tingere 412, 1 6 
tinget 209, 3. 321 
Tireſia >= 2 
Tiridatem 100, 53 
tironum 519, 1 
Tiſiphonem 589, 6 
Titanas 262, 3 
Tithonum 217, 10 
Tithonus 108, 1 


| toga 442, 2. 532, 1. 


titillet 653, 13 
Titius 743, $ 
titubes 786, 2 
titolis 371, 6 
titulos 41 8 


. »9+ 657, 5 
Tityus 296,7 


- Tityon 206, x. 


33s 
7. 733, 7+ $11, 10, 834, 
1 

F 


| togae 36, 6, 268, 5. 789, 3. 


$20, 1 
togam 646, 2 
togata 523, 12 
togatæ 55, 6 
Ws ef, fabulas 8g8, 


_ tolerabile gog, 10 


tolerare 167, 4. 684, 
tollam 869, > . 


tollant 906, 1 

tollas 801, 12 

tollat 13, Jy 

tolle 2 9. 709, 4. 761, 6. 
750, 

tolle 8 dictum 04, 10 

tollens 78, 4 

tollent cachinoum 881, 12 

tollere 17, 6, 130, 2. 311, 5+ 
335, 10. 510, 8. 537, 7 
545, 7. 385, 3» 097, 6. 


913.9 
tollere honoribus 4, 3 
tolleret 705, 2. 719, 9+ 756, 


wiles ex oculis 889, 1 

tollet 618, 4. $64, 10 

tolletis 732, 10 

tolli 164, 5 

tollis ad aſtra 706, 3 

tollit 218, 2. 810, 1 

tollit vocem 880, 4 

tollite 87, 2. 102, 2+ 44, 5+ 
808, 7 


tollo 454, 10 


tollor 260, 1 
tonantem 266, 4 
tonantes 128, 2 
tonantis 433, 7 


- tondet 432, 


tonſa 381, 7, 89, 7 
tonſæ 308, 6 
tonſo 533, 7 
tonſore 649, 4. 733» 5 


- *toralia 68 Is 


. torret 125, 6. 290, 4, 323, 7. 


toral 7 50, 8 
tormentum 327, 1. 740, 1 
tornatos 911, 10 

torpes 711, 1 

torpet animo & corpore 753. 


7 
Torquate 393, 7. 748, 3 
Torquato 473, 2 * 
torquebere 739, 6 
torquebitur $64, 11 
torquere 911, 4 
torquerier 719, 1 
torquet 101 9. 861, 1 
torquibus 276, 2 

torrentia 242, 7 

torrere 363, 7 


486, 10. 566, 6 

torſerat 488, — 

torſerunt 486, 7 

tortor 273, I 

tortum funem 775» 4 

tortus 212, $ d 

torvo 109, 3. 819, 5 

torvus 271, 6 

toſtis 678, 1 N 

tot 492, 7. 443, 3˙ 65519" 
709, 7+ 759, 3 . 

tt & tanta 827, 1 

tota 80, 7. 588, 2. 717, 4 

(tam 446, 3» $32, 5 

otas 715, 9 | 

totidem $7, 2+ 371, 3. 608, 
7. 615, 11. 667, 6. 735, 

„862, 10 
e, 6. 655, 7+ 70g, Is 


724, 
toto 182, 6. 637, 5+ 733, 10. 

32, 
totum 374, 10. 697, 11. 702, 
6. 159, 5+ $36, 10. 875, 


12 
totum per orbem $54, 8 
totus 592, 1. 668, 9. 710,4 
toxicum 493, 3 
trabales cla vos 132, 6 
trabes 224. 3 
trabibus 248, 6 
tractant $40, 10, 8 50, 8 
tractate 142, 1. $04, 2. 810, 


3 b wk 


.  tragicum $46 


: 
* - 
: 
% 
” GG V * "= 5 - - * 
* ung IS +: * X 


trafari 6 8 10 
traftas be; orgs. 


traftata 8 5a, 10. 886,3 65 
* 199, 5. 438, 55 eso, 


tractent $50, 8 
8 813, %%%/%ſm„ „ 
_ tracrus, /x 1. 
—— — 3659, 75559 
trade 689, 8 

1 573, 12. 596, 2. 770, 


tradet 687, 3 

tradi 3 50, 5 

tradidit 164, 5 

tradimus $15, 6 

tradit 888, 15 

traditum 554, 5 

traducere 816,9 

tragica 743, 10 

tragic 396, 8 

tragici 606, 9 

tragicis 564, 9. 879, 12 

wogico 892, 3. 893, 9 

5 1 

tragicys 880, 6 

tragedia 893, 4 

tragediz 148, 6 

trageedis 839, 4 

tragedos $65, 4 

trahat 643, 9. 700, 1 

trahentes 251, 6. 436, 9 þ 4 

trahenti 269, 2 | 

trabentia 719, 3 

traheret 62, 4 

traheretur 610, 1 

trahet 369, 8 

trahit 509, 1. 523, 8. 572, 
3. 697, 12. 695. 2 

trahitur 848, 6 

trahunt 20, 2. 225, 5. 3347 
2 783, 4 | 

trajecto 641, 9 

tramite 643, 

trangoilta 618, 5 

tranquillet $17, 1 

trans 36, 4. 383, 10. 393, 
1. 757» r, 777, 1% 

trans mare 9” 79, 2 


tranſcurrere 642, 6 
transfer 116, 3 
transfuga 311, 9 
tranſiliat 76, 4 
tranſiliunt 18, 7 
tranſire 758, 4 
tranſit mare 903, 4 


tranſlatos 479, 1 


trilibrem 


tranſmutat 4 5% 9 


tranſnanto GY 8 


tranſverſo 912, 1 
tranſvolat 413, 7. e 
traxerim 476, 4 


traxit 891, 1232 1 
Trebati 613, 4. 620, 4 
Treboni 354, 2 
trecenis 205, $*: 24 
trecentæ 266, 2 


— $674 % - 8 


trecentos 557, 9. 537, 4 
EXIF 7, 3 . TY 


tremendæ 369, 7 


tremendis 416, py 
tremendo 69, 1 
trementes 547, 3 5: 465.8 
trementi 327, 7. 455 1 
tremis 708, 2 Ty 
tremit 93,2 


- tremor 797, 12 
tremulo 413, 3 


trepidant 406, 5 


trepidare 160, — 702, 7 l 
* 230, 4. 356, 2. 775, 


trepidant 166, 5 
trepidet 191, 4- 346, 8 
trepidis in rebus 246, 1 


trepidum 823, 1 
tres 321, 4. 860, 4 


tris 559, 2. 574,4 


tribuens 600, 3 


triduet 47, 2 


tribulis 785, $ 

tribunal 800, 4 

tribuno 443, 6. 574, 9 

tribunum 572, 5 

tribus à tres 320, 7. 551, 12. 
579, 3. _ 1. 704, 3- 
704, 9. 899, 6 

tribus $22, 3 

tributim 619, 4 


tricenis, wide trecenis 


triceſima 598, 2 
triens 901, 10 
triformi 105, 2 
triformis 3285 os 

26, 1 
trilingui 234, 2 296, 6 
trima 295, 5 
trimetris 894, 12. $95, 7 
trimus 662, 1 
tripes 531, 6 
triplex 16, 7. 660, 3 
tripodas 394, 3 


* 17, — 


- trocho 2 


I y 
0 


mene | 


triremi 243, 7 


: triremis 733.54 
| 16 6g 59% 5. $94, 2 


eſter 127 8. 657 7. 788, 


* —— * 2 


ol 
2 LY — 3 


_ triſtis 465, 20. 494, 4+ 798, 


12. $32, 10 
triſtitiam 31, 6. 100, © 


trita 233, 7 


tritæ B28, x 


tritum 538, 6 
triverit 310, 2 


Trivici 56b, 7 | 
triviis 597» 4+ 800, 12, 808, 
4- 894, 5 
them 161, 1 
triumphales 458, 6 
triumphatis 254, 4 
9 370, 13, 14. 463, 


T, 3 

triumpbo 55. 8. 142, 6. 150, 

1. 164, 1. 260, 2 
triumphos 13, 9, 130, 4 
triumphus 384, 2 
triumviralibus 442, 5 
Troas 388, 2 
trochi gog, 10 


Troja 655, 4 | 

Toys * 6. 44,2. 256, 1, 
6, LL 634, 1. 737, 5 

85 3s 2 

Trojam 424, 2. 500, 3 

Trojana 108, 4 

Trojani 735, 1 

Trojanum bellum 885, 8 

Troica 253, 3 

Troico 27, 7 

Troilon 186, 4 

Trophœa 186, 7 

truces 444, 4. 823, 2 

truci 16, 8. 431, 1 

trucidas 782, 5 

trucidet 889, 3 

truculentior 535, 7 


trudit 433,9, 7503 
truditur 22 "7 
trulla 651, 5 


VocaiviodrUnl OnNnNiUuM  _ 


truncis 241, 2. p62 © 
truncus aba, 8. 585, 7 
trutina 536, 16. Jon 

tuam rem 901. 144 

* 27, + 63, 5+ 301, 9: 


415, 7 AOL 
tube 5, 10. 890, W * 
tvhas 574 5 ar 
— 6. 71 1 
tnentur 73. ↄ ͤ 11 7 
tuere 497. 3 
tueri 554, 6. $1509 | — 
tui 32, 4 339, 5˙ — 10 


tuis 219, 3. 282, 6. 12935 8. 


333» 2, 383, 4. 388, 8. 
466, 5. 489, 

tuleris 330, 1. 397, 2 

tulerunt 853, 8 | 

tuli 684, 4 

tuliſſet 633, 4 

tuliſt; $13, 12 

tulit 34, 1. 177, 4+ 280, 9. 
561, 6. 3. 767, 11. 
847, 3+ 859, 5+ 291, 15. 
903, 2. the 97, 

Tulli 570, 8. 57a, + 578, 4 

Tullo 286, 5 

Tullus 392, 11 

tum 211, 1, fl. 370, 9. Sab, 
8. 557, 8. 668, 4. 688,7 

tames 727, 8 

tumet 57, 4 

tumidas 373, 4 

tumidi 788, 6 

tumiqdis 690, 15 

tumidis velis 870, 2 

tumido 880, 5 

tumidum 637, 6 

tumidus 254, 9» 582, 6 

tumultu 69, 2, 346, $. zo, 
7.657, 1 

tumultum 3035, 6. 631,4 

tumultuoſum 242, 2 

tumultus 215, f. 358, 6. 444, 
3. 636, 3 820, 8 

tun“ 650, 4 ” 

tune 709, 6 

tunc 57, 5» 388, 5. 489, 3. 
494, f. 573, 1. 881, 2 

tunder 910, 15 i 

tundit 492, 3 

tunica 27, 6. 529, 9 

tunicæ 733, 

tunicato 765, 6 

tunicis 519, 2 812, 3 

tuo 97, 7. 416, 75 426, 2. 

| 2 3. 491, 6. 494, 3. 


turpior 181, 4 


6e . aur! e 


tuos 402, 7. 417 1. 680, 
5 
turda 4, 2. 240, 8. 35 7. 


452,5 82 543, . 59, . 


50 4 639, 2+ 
695, 4. 770, 2 
14, 10 
turbam 45, 1. 538, 81596, 3 4. 

910, 4 - 
turbaret 497, 8 
turbatam 36, 3 
tun bidum 230, „„ 
turbidus 250, 4 


E 


turbinem 48 


Turbonis 668, 10 


turdis 433, 12. 631, 3 
turdo 795, 4 


turdos 565, 8 


turdus 683, 7 
turget $75, 5 
turgida 190, 11. 302, 4 
turgidi 409, 4 

turtzidum 18, 2 
turgidus 604, 6 
Turinus 715, 5 
Turius 617, 11 


turm® 164, 3. 49979. 848, 


8 
turmam 262, 3 
turmas 217, 2. 262, 7. 41, 


3 

turpant 413, 10 

turparunt 88, 5 

turpaverat 564, 6 

turpe 176, 2. 348, 7. 4 8. 
539, 3. 73, 3. 7505 8. 
337,9. 910, 2 

turpem 121, 3. 723, 3. 799, 
8. 846, 2 

turpes 237, 6 

turpi 126, 1. $27, 2+ $53, 11. 
$70, 11. 708, 4. 710, 9: 


95, 10 

turpia 525, 9. 334,5 

turpis 268, 1. 349, 9. 445, 2 
618, 13. 707, 14. 73% 
391, 11 

turpiſſime 59s, * 


wt 744, 6. 873, 3. 598, 


Ge” Wa 139, 8 


turres 22, 2, Ar 387, 3+ 
742, 4 


 Tyrrhena 353, 1. 868, 6 , 


turribus 494, 1 
turris 309, 1 
Tuſei 626, 1. 
Tuſcis 381, 4 . 
Tuſco 484, 4 8 
Tuſeuli 429, 4 i 8 
Tuſcum mare 8 | 


> 
1 


tuſſiet 69175 9 2 BJ A * 


1 s 
tuta 248, 8. set, 24 7956 


8 
tute 610, 23 


tutela 232, 4+ — 


658. 3. 7341 


tuter 725, 7 


* Fr p 
tuteris 818, 2 * 
tutetur $48, 3 a 10 0 
tutior 542, 5 
tutis 104, 45 
tuto 259, N. 623, 2 
tutor 432, 12 ; 


totum 72, u. 1gh, $6 $099 


358, 
tutus Wh 384, 3. 626, 4. 

617, 4. 628, 3. 703 15. 

895, 14 | 
tutus nimidm $75, . ey 
Tyberi, vide Tibet 4. : 
Tybur 171, 3.260, 8. 383, C. 

373. 6. 763, 14. 769, 3 
Tybure 569, 3. 856, 3 ' 
Ty boris 92, 2+ 75 50 
Tyburte 578, 5 
Tyburtia 679, 5 1 
Tydeiden 27, 9 7 
ty mpana 78, 3 a 
tympano 308, 2 
Tyndari 72, 6 | 
Tyndaridz 398, $ 
Tyndaridarum 513, 15 
Typheus 263,5 
tyranni 131, 8. .ag 

2. 740, 12 
ty rannos 202, 2 4 
tyrannus 221, f. 315,1 
Tyriæ 358, 3 inf 
Tyrias 681, 4 
Tyriis 471, 2 
Tyrios 753, 11 | 
Tyronum, vide tironum. 


Tyrhenum 43. * 33Þ%* 


Vacas 


Acids 862, 8 

vacat 317, 9 

Vacce 4 2. 371, 3 

vacua 764, 

vacuam . 418, 3, 862, 7 

vacuas 798, 3. 861, 9 

vacui 27, 12. 122, 1 

vacuis 673, 4 

vacuæ 775, 5 

vacuo 635, 6. 865, 5 

vacuum 19, 6. 78, 4. 341, 2. 
421, 5. 616, 9. 639, 4. 
687, 2+ 763, 11 

vada 18, 7 

vadato 595, 1 

vade 786, 2 

vadere 588, 9 

vadet $05, 7 

vadibus 507, . 

vadis 482, 12 

. 

vafer 28a, 8. 542, 3» 641, 1. 
677, 9. 684, 7 

vafti 636, 8 

vaga 128, 4. 346, 7. 566, 1, 
588, 7. 709, 5. 882, 10 

Vazz 110, 2 

vagantem 306, 1 

vaganti 422, 1 

Vagas 334, 4. 375, $ 

vagentur 782, 1 

vager 895, 13 

vagina 617, 3 

vagis 35 5, 4 

vago 303, 3+ 908, 7 

vagor $9, 7. 580, 4 

vagos 680, 4 

vagus 10, $. 250, 8. 794, 2+ 
88a, 3. 891, 13 

Vala 791, 1 

valdids 770, 6. gol, 3 

vale 691, 14. 759, 2. 786, 2 

valeant 876, 2 

valeas 702, 9. 813, 7 

valeas bene 630, 8 

valeat $12, 3. 710, 5. 740, 4+ 
769, 4+ 347, 6 

valeat non lev.us 709, 9 


valent 449, 4+ 451, 7. 507, 
4 


1 N D E xX 


valentem 760, 1. 797, 10 

valentium 341, 4+ 437,4 

valeo 595, 4 

yalere 468, 5 

valeri g72, 1 . | 

valet 129, 2. 167, 1. 393, 11. 
617, 12. 743, 8. 757, 2. 
899, 11 

valetudo 632,12. 747, 4 


% 


Valgi us, 3 
11, 4 


Valgius 

valido 121, 1 

validus 263, 5. 632, 11, 636, 
4+ 768, 7. 777, 11. 784, 


waile 73» $+ 2443 7+ 432, 3 
796, 6 | 
valles 72, 7 
vallis 65, 11 . 
vallo 526, 7 
vallum 462, 3 
valvarum 702, 5 
valuerunt 480, 1 
valuit 914, 9 
vana 348, 9. 848, 3 
vanæ 96, 1. 336, 10. $73, 


7 

vanis rerum 624, 5 

vano 92, 3 

vapor 439, 5 

vapores 816, 5 

vaporet 996, 7 

Vappa 5587 4 

vappæ 518, 4 

vappam 314, 3. 661, 5 

Vare 75, 1. 450, 9 

varia 700, 12 

varie 590. 6, 630, 8 

variare 875, 7 

varias 773, 7. 873, 2 

variis 50, 11, 78, 1. 643, 7 

vario $60, 5 

Vario 25, 1. 877, 3 

varios 680, 10 

varium 643, 12 

Varium 593. 6 

varius . 68, 2 

Varius 561, 4. 667, 8. $75, 
x. 605, 7. 611, 3. 715, 6. 
719, 11. 854, 1 

Varone 606, 2 

varum 535, 3 

vas 535, 12. 740,9 

vaſa 709, 3 

vaſtata 380, 7 

vaſto 417, 10 

vate 402, 3. 486, 14. 683, 3 


vatem 842, 5 | 

vates 118, 2, 233, 3. 321, (. 
761, 1 

vati 490, 15 

vatibus 7, 4+ $51, 4+ $62, 7. 
908. 3 

Vaticani 84, 5 

vatis 173, 7. 397, 4 $41, 1. 
854» 3 

vatum 374, 4, 397, 7. $30, 3. 
861, 8. 863, 4. 875, 2 

uber 514, 8 

ubera 434, 11. 485, 6 

ubere 377, 2 

uberes 231, 1. 421, 2 

ubi 90, 5. 171, 1. 172, 4, 7» 
470, 6. 336, 4» 8. $55» 2+ 
565, 7 

ubivis 550, 14 

uda, ſing. $56, 8 


- uda, plur. 31, I, 32, 3 


udam 248, 1 _ 
udo 123, 2. 167, 7. 179, 1. 
466, 2 

udos 56 z 9 

udum 353, 6 

ve 50, 2. 93, 4. 368, 2, bis, 5. 
70, 1. 402, 6. $23, 12. 
94, 10. 903, IO, his, &c. 

vecors 689, 7 

vectabor 494, 5 

vectari 575, 5 


vectes 342, 7 


vectigalia 313, 4. 633, 1 

vegetus 632, 5 

vehas 510, 5 

vehemens 858, 3. 

vehemente 784, 5 

vehet 774, 13 

Veia 446, 7 

Veianius 724, 4 

Veientanum 651, 4 

Veientis 867, 8 

vela 190, If, 649, 1 

vela dare 127, 4. 421, f 

Velabro 659, 3 

velat 805, 4 

velata 133, 3 

velatum 524, 8 

velet 890, 11 

Veliz 791, 1 

velim 313, 2. 563, 6. 612, 
3. 768, 8. 831, 9. 875, 
1 ; . 


Dy : 


4 
velimus 903, 6 
Velina 757, 2 
velint 256, 1. 38, 3. 505, 6 
velis, 


VocaBuloORUM Omwnivm. 


velis, nom. $70, & 

velis, verb, 197, 2, $17, 4 
524, 12. 540, 8. 596, 9. 
724, 3. 751, 6. $21, 13 

velit 529, 1. 83, 11. 654, 8. 
687, 6. 683, 2, 798, 4+ 
803, 4+ $56, 2» 873, 3 

velle 566, 4. 597, 12 

vellem 534, 7. 626, 8. 642, 


6» 777, 4 
vellera 312, 11. 471, 2. 773, 


I2 
vellere 599, 8 
* $45» 7. 596, 225 767, 


"wp 522, 10, 697, 7, 907, 


vellicet 611, 1 

vello $32, 10 

vellunt 542, 6 

veloces 416, 6 

veloci 350, 3. 687, 7 

velocius 493, 3 

velox 71, 3. 340, 2. 411, 8. 
622, 6. 814. 6 | 

velux animus fine corpore 781, 


5 

veluti 352, 2. $56, 1. 616, 8 
648, 4. 701, 20. 811, 
852, 10. 913, 7 

vena 226, 2 

ven divite gog, 8 

venabula 768, 3 

venæ 651, 14 

Venafranz 679, 4 

Venafranos 273, 6 

Venafri 718, 8 

Venafro 172, 

venale 215, 3. 525, 8 

venalem 304, 2 

venales 510, 4. $57, 1 

venari 338, 5. 312,10 

venas $21, J. 79%, 7 

venaticus 741, 4 

venator 6, 1. 140, 10. 5, $ 

vendas 667, 8. 777, 12 

vendentem 965, 6, $55, 9 

vendere 801, 5. $56, 2 

venderet 666, I 

vendibilis 807, 6 

vendit 712, 4. $36, 10 

veneat 624, 5 

vene ficæ 450, 7 

venefici 492, 

venemur 758, 2 


venena 199, 3. 449, 4- 451, 
7. $94, 3 


venenat 789, 9 

venenatis 88, 7 

veneni 438, 2 8 

venenis 105, 1. 490, 6. 588, 

* 650, 7. $50, 6 

venenorum 44%, 12 

venentur 732, 1 

venenum 142, 2. 581, 8. 617, 
10 

venerabilior 683, 11 

venerandi $15, x 


| venerantur 420, 4. $63, 9 


venerat 635, 5 

venerata 636, 1 

veneratur 501, 1. 855, 3 

Venere og, 10 

* 538, 2. 554, 1. 664, 1, 

\ 059, 4 

Venerem 123, 4. 167, 4. 302, 
3 528, 9. $40, 5- $59, 
I 


Veneri 126, 2. '292, 4 

Veneris 64, 2. 3, 4. 347, 
5 388, 8. 404, 1. 406, 9. 
424, 3. 501, 2. 68g, 13. 
901, 2 

venerit 744, 2 

veneror 692, 8 | 


veni 348, 5. 441, 8. $75. 2- 


793» 5 


| venia 553, 5. $95, 12 


venia caret goz, 14 
veniz $46, 5. $95, 15 
veniam, nom. 53, 2. 749, 6. 
760, 3. 837, 3. 874, 1 
veniam des 671, 3 
veniant 590, 2. 659, 4 
venias 12, 1, 687, 2 
veniat 76s, 2 
veniens 269, 3. 796, 6 
venientes anni 888, $ 
venies 76 5, 12 


veniet 82, 2. 404, 2. 555, 


12 . 
venimus 831, 6 
venire 518, 12. 706, 7 
veniret 8 57, 12, 896, 3 
venis, nem. 156, 7. 673, 4 
ve nis, verb. 597, 7 
veniſſe 584, 1 
veniſſet 765, 9 
venit, præſ. 506, 7. 777, . 
venit, præter. 398. 7. 635, 5 
689, 12 903, 4 
veniunt 485. 5 
venor $21, 14 


venter 491, 6. 80, 3 


ventorus 559, 4: 7455 


venti $2, . 376, 5 
venti ſecundi 839, 8 
ventis 23, 7. 61, 6. 100, 3. 


— 
* 
$7 


489, 5+ 292, 8, 359) 4. 


464, 4. 468, 13. 481, 7. 
450, : | 

vento 98, 3. 190, 10. 36% 
; | 


ventorum 16, 1 
ventos 80 3+ 5% 
71, : 
ventoſz $21, 14 Yeu 
ventoſo $47, 3 

ventoſum 262, 6 

ventoſus 769, 3 | 

ventre 581, 4. 706,12 
ventrem 435, 7. 713,6 
ventret 794, 10 

** 557, 4. 780, 5. 794, 


ventris 711, 10 
ventum 92, 6. 594, 7 
ventum eft 533, 12. 696, 2. 
765, 13 
ventura 816, 11 
venturam 852, I 


6. e . 


venucula 679, 

Venus 20, 5. 58, 10%, 76, 3. 
80, 9. 104, 1. 1156, 2. 126, 
5. 179. 3. 182, . 290, 8. 
298, 12. 309» 327, 9% 
350, 7. 302, t. 735 7. 
811, 1. 876, 4 


venus, id off, pulcritudo 416 


W 111, 2 
Venuſinus 616, 7 


vepres 796, 9 1 Les 
ver 172, 7. 392, 6 
vera 270, 6. 60g, 
n 


Jo $09, 8. 
veraces 492, $ e 
veræ 726, 3. 866, 4 
veras 900, 13 
veran $53 3 L 2 
verba 365, 8. 367, 3+ 398, 9. 
477, 4. $39, 6. 603, 10. 
6175, 3, 12. 664, 7+ 726, 8. 
227, 6. 741, 7. 754, 11. 
$04, 6. $10, 1. $66, 3. 
$76, 14. 881, 5. 9003 
verba dare 332, 10 | 
verba facit 659, 3 | 
verba mov ere loco 863, x5 


verdenas 81,4 
verbenis 


| 
{ 
| 
| 


. 8 


verbers 299, 3 $47) 5 3 
verberabit 482, 

verberatz 242, 5 

verbere 347, 4 
verberes — us 3 5 


verbi 642, 11 


verbis 305, 4+ 451, 4. 524, 5+ 
"ag 10. 549, 5. 601, 2. 
, 5 633, 11. 706, 15. 
376, 8 
verbo 763, 4 
verborum 877, 9 
un verbo reddere 883, 


. 515, 7. 549, 9.5 814. 
12 $36; $. 876, 9. 9217, 


vere 8. 4 281, 4 


verè 306, 5+ 55H 3+ 570, 7. 
575, 15. $10, 6 

vereare 642, 9 

verecundum 102, 3. 763, 3 

yerecundus 489, 7. 891, 5 

hor wa 529, 4+ 541, 5 797» 


vergit 905, 8 
veri 1 09, l. 64a, 2, 12 
_— 9 oy 92, 5. 383, 6. 


N. 44 6. 657, 1. 
g, . 188. 3+ 886, 4. 
. 992, 9 


veritas 95, 2 


veriti 719, 5 
veritus 774, 12 
verna 8 56, 6 
vernaliter 725 1 


vernas, id eſt, ler vos 436, 10. 


9, 3 
—_— 376, 3. 399, 8 
vernis 192, 4 
vero 629, 4. 774, 2. 911, 2 
verd 910, 7. 914 11 
veros 140, 6 
verris, verb. 660, 1 
verris, nom. 329, 3 
verritur 4, 5 
verrucis 337, 1 
verſa 260, 5 
verſant 588, 5 
verlare 280, 2 
verſat 565, 8. 710, 12 
— $76, 1. 896, 2, bis, 
yerſatur 162, 2 
verſentur 864, 1 


wn 663, $ 


verſetur 536, 4 5 
. verſibus 75 3+ 821, 7. $43 
5. $52, 8. 855, 6. $78, 


* 75 12. 894, 6. 908, 
verficulis $27; 9 x 
* 467, 2. 604, 2. 608, 
* Nr, 1 
verſo 353, 2 


verſu «ob 2. $0. 615, 5. 
687, 6 
ve * 848, 3. 349. 5 251 


verſus, id e, carmina 3565 
1. 545, 4, 6. 347, 11. 
593» 7. 59% 2, 60g, 34 
607, 1. 608, 7. ons 4 
614, 2. 725, 4. 836, 9. 
840, 5. 841, . $593 70. 
— » 4+ 393. 4+ ee 8. 
10, 1 


n e inc 


verſus fingere gob, 2 

verſus 1 lnopes rerum 901, 4 

verſus inertes 941, 14. — 
ibid, 

verſus ſublimes 94 3,6 | 

vertas 610, 3 4 

vertas in riſum, 785, 4 

vertat 435, 6. 442, 3 

vertatur 889, 8 

vertent 631, 4 

verterat.795, 2 

vertere 130, 4. 341, 6. * 
11. $45, 6. 911, 21 

vertere ſeria ſudo 892, 9 

verteret 576, 14 

verterit 404, 5 

verterunt 402, 7 

verti 843, 8 | 

vertice 7, 5, 406, 6. 586, 4 

verticem 78, 4. 311, 5 

verticibus 333, 4 

vertis 454, 1 

verrit 252, 1. 466, 3. $08, 8 

vertite 448, 10. 856, 4 

Vertomnis 704, 8 

Vertumnum 824, 1 

veſani 354, 11 

veſania 653, 8 

veſanum 913, 4 

ve ſcatur 649, 9 

veſcere 761, 5 

veſceris 624, 7 

veſci 961, 4 

veſcimur 206, 3 


veteres 39, 


. ww 


veſcor 699, I 9 8 ers 
velica 391, , 
veſpero 1195 7. 2. 5 
veſpertina 647, 

veſpertinum 578, 10 Ir 


5 435, 7. 672, 5. 
753, 1 
Veſtz 10, 4 268, Get 59% wy 
$64, 11 * 
Veſtam 11, 8 
veſte 138, 5. 523, 8. r.. 
526, 6. 701, 19 
veſtes 631, 1 868, 7 
veſtecn 74, 7. 576, f. 657-8 
891, 13 
259, 12, biz. 70g 11 
veſtibus 400, 
veſtigia 701, 185 731, 3. $20, 
9. 845, 2. 861, 8˙ 898, 


4 

veiltimenta 24, 3. $12, 2 
veltiret 513, 12 

_ 649, 1. 701, 16, in, 


Veſtit 112, 2 

veſtiunt 218, 5 

veſtra 88, 4 

veſtri 820 $ _ | 
veſtris 260, 4. 375, 16 

. e 4995 8. 6549 te 745) 


; Hes 554, 12 | 
- vetabo 248, 4 


vetant 493, 11 
yetantes 829, 9 
vetas 654, by 


- vetat 22, 3. 27, 3, 397, 8. 


475, 6. 308, 5. 386, 8. 


F 608, 2 6 d 
veterem 566, 1. 641, 8. 700, 


7 F 
5. 422, 3, 6444/3» 
$32, 155, 7< $359'$ 


- veteri 680, 7 


veteris 5, 6. 195, 5+ 629, 10. 
619, 10 

veterno 769, 1 

veterum 212, 2 698, 12,717, 
7. $29, 9 

ve:es $32, 3 


vetet 346, 6. 884, 1 


vetita 338, 7 


vetitum 18, 9 


veto 514, 2 


vetula 604, 2. 853, 1 
vetulæ 415, 2 
vetulam 308, 8 


vetuli 77 in 
wach. 6 ow AY 317, 5+ 
458, 3. 61 
832, 3. 833, 5. . 
vetus ætas $97, 9 
vetus comœdia $97, 5 
vetuſtas 864, . | 
vetuftis 434, 
vetuſto 314, 1 
vexant 184% 3 
2 „ | 
vexas 453, a 
verat 70, 8, 5. ws 
vexata 258 * 
vexere 251, 


9 245, 5) 9g. 6, 116, 


vexitſe $96; 3 | 

vexit 337, 6 3 of 

vi 867% 14 

via — 2. 247, « Set, 3 
$7 „8. 75% 6. 797, K. 
0s, 8 40, 9% 906, 7 

via ese 

via vit oY = 

viam 2550 5. 4 85 Fl 6, 
74, 4 | 

viarum 17T, 5. 7775 % 

viat 195, 7. 284, XY 

viatica 807, 3. 858, 1 

viator 260, 11. 558, 4, 5+ 
$67, 5. 884, 5 

Vibidius 715, 7. 716, 9. 717, 
5. 720, 11 

Vicarius 334, 8. 709, 10 

Vicatim 45, 5 

vice 20, 1. 416, 8. 473, 5. 
490, 13. 899, 10 

vicem 451, 8. 601, 4 

1 112, I. 354, 5 391, 7. 


vici 199 2. 868, 7 
vicinæ 356, 8 | 
vicinia 69r, 8. 769, 7. $08, 8. 
vicinos 633, 8 
vicinum' 447, 10. $54, 14 
vicinus 283, 10. 635, 7. 692, 
2. 700, J+ 86 55 7 
vicit 774, 5. $25, 10 
viciſſim 479, 2. 8747 K 
vicos 592, 16 


59177 


victa 348, 4 i 
victos 420 eee 
victi 49% 14 

_ 161, 9: oy 5. 45% 


* * 164; 4. 4605 2. 595, . 


9 * n yu F 


victor 26, f. on . 
5. 403, 8. 417, 12, 
I 774, 10. 7855 Jo 4 


29, I, 71.90% 4 


victum $07, 7 E 
victurus 581, 6 Q —_—_ 


_ _— 2 vive 51%, 13. 


630, 7. 74% . 
victus, gt 2 vince , 
2.401 8. 40 4. ITED 
q rows 885,9 Kip 
ary 6] 3 792, 8. * * 
videamus 546, —_—— 
videar 614, r verre uh 
videas 551, 13. 6 


: 5 
videatur . 1 
— 7. 7 ve 5 


videndis 853, 4 © 

videntis 32 155 het 

videntur 6: 2 

_ 592; 4. 626 q 3 mw 9; 
801, I, 909, 


| ay 15 1, 258, 5. be, 


7. 655, 3. 668, T1 
s preter, 377, 5 2 
videre, _ t. 436, 7, 8. 5 
8. 527, 1 


* 4. 589, * 9, 


videretur 647, 9 


videri 371, 9. 413, 1. 34 „ 1. 

255 9. $36, 6. $48, 3. 
865, 1. 904 5 

videris, ſubjunf, à vides, 372, 


2. 404, 6 
videris'S f2 video 574, 3: 767, 
6. 824, f 


* vices 38, 1. 60, 2. 322, 8. 


6 8. » 1. r, 
33% 2. 6 6, 1. "MeL 2 
$80, 13 

vides 502, f. 853,9. 770, 6. 
$29, 8. 835, 4+ 195, 
videt ridetque 766, 4 


5 * K om 


9. 33,6 1 3 oo DOS 


"lis to ye Wm 


9 
- vidiſſe68r, g, * 
; vidiſſet 576, 5 


Ee *, > © 
Nn 


vidit 18, 2. 23 8. 345712. 
To 4s, r 2 


vi 
— . „ 14 
* 5 viduas arborgs 22 $» 4 . 
2 43. 5 WEE 
12 Wer, 14 


vigent 536, 5. $77, 10 * , 


vigil 739, 
vigila 637, 33 


e 6. Gy = 


_ _ vigilare 512, 6, rs: 


vigiles 287, 2 * "> » a rw 


vigilet 649, 7 Wo hte 
vigilum 30g, 2 + © > ir 
viginti 567, 1 1 80 ale 
hy 1s, f 

vigui 2 + 181 5 * 77 
e 3, 1 n ps 
vilem 509, 10. f. 333, 

7. 9, 3 NI 
viles 674, 1. 33454 


vilia 765, 6. 795, 6 6.. AB 


vilia rerum boat 
_— 610, 6 . * 6. 
vilior 683, 5 * © 

vilis 349, 33s i 5. . 


a. $6745, re Fr 


vilius 729, 2 


* 3. BY I, iy * 
Ae 34% 

villice 286,3 
villieus 788, 2. 1 5 
villis 699, 8. 795, 9 
Villius 524, 1 


villula $562, 1. 639, 4 


vim 69, 6. 264, 10. 305, 7. | 
351, 4. 56 hs 4. 


740, 16. 
vin' tu 598, 2 


vina 47, 4 * 119 1 
160, 6 6, 50. 255 


» a. 


— ————— 


abs, 5. 417, 2: 435, 1. 468 
473, 2. 077, 3, 8, 1 
828 10. 748, 4. 7555 


vina | Lanquidioria, id eff, ma- 
tura 325, 7 4 

vina fervida 717, 3 

vinaria 717, 4 

vincam It 

vincant 670, 2_ 

vincas 498, 12 


I 137, 4+ 574» 8. 746, 


vincentem $79, 5 
vincentibus g15, 1 


vincere 469, 8. 700, 13. 10 


vincet 540, 11 

vinci 381, 12. 596, 10 
vincire 365, 4 

vincit 658, 10, 689, 6 


_— 461, 3. 494, 3. 765, 


vincor 489, 13 

vinkta 406, 1. 890, 11 

vincti 840, 4 

vinctum 407, 8 

Vee? 706, 5. 742, 3. 825, 


N. 393, 12. 591, 6. 645, 

EE TIO, 2 
nt 337, 2 

Vindelici 377, 6. 416, 3 

vindemiator 584, L 

vindex 403, 1 

vindice 889, 9 

vindicem 386, 4 

vindicta 70g, 7 

vinea 434, 10. 676, I 

vinez 242, 5 

vineta 766, 10. 851, 7 

vini 22, 6. 231, 1. $12, 4. 
638. 2. 818, 6 

Vinidius 513, 10 

Vinni 784, 2 

vino 33, 3. 102, 5. 209, 4. 
474, 8. 636, 2. 712, 8. 
718, 5. $12, 8. $43, 3+ 
$91, 7. 9cg, 10 

vinoſa 78 5, 8 N 

vinoſus 727, 10. 818, 6 

* 629, 6, 678, 3. 788, 


vinxiſſe 32, 4 
viola 293, 3 
violare 650, 15 
violaria 211, 1 


N 0 * 


violas 8 50 

violavit'6 566 75 
violens 360, 7. no 10 
violenta 617, - * 
violenter 10, 4 9 
violentior 22 1, 8 * 
viperino 36, 1. 232, 3 
viperinus 438, 3 


| viperis 259, 8. 445» 5.485. 


* 228, 3. 240, 4. 293. 4. 
310, 6, 528, 10, 529, 4+ 
523, 8. $07, 1 5 

vir bonus 720, 7. 761, 12, 
** 3. 800, 5. 301, 


vir en prudens 79h, 5. 
9177, 14 f 

virent 472, 6 

virentes 167, 5 

virentem hy 5 

virenti 40, 1. 99, 1 

virentis 413, 4. $32, 3 


vires 264, 11. 327, 1 0. » 6. 
14 


422, f. 453, 8. 

811, 2. $54, 13 
vires ſumere 315, 13 
virga 44, J. 96,2 2 
Virgili 9856 5. 410. 7 
Virgilio 606, x. 877, 3 a 
Virgilivm 16, 4 


dy - 561.4. $63, 1. 575. 
1. 611, 3. I 
virgine my „ 
virginea 263. 4 
virgines 11, 7. 22, 8. $5, 4. 
183, 10. 307, 9. 496, 2 
virginibus 196, 7. 239, 3» 
364. 10 
virginis 309, 5 
virginum 27, 10. 173, z. 
© 296, 12. 305, 1. 20% 
1 3 
virgo 51, 4. 246, 4. 277, 6. 
297, 9+ 3˙8, 4. 714, 8 
. fing. 335, 6. 434, 9. 
wird pla. 33. 3. 71, 5 
viribus 479, 4 540, 6. 601, 
75,4 813, 8. $70, 4. 
79,1 
virides 72, 4- 92, 6. 452, 6, 
$25, 4 718,9 
viridi 5, 8. 21, 4. 17%, 5. 
341,9, 398, 4 
viridis 87, I 


: virile 390, —_ 
, virilem at, > 
_ viriles $83, cc... 


virili 318, 's. 
virilia artna 


_ ITY I, 8 16 


Wil 


— 4 A 5 on, 1. $06, 4+ 
813, 6 7: | 

viritim 338, 1 

viro 93, 6. 240, 4. 291, 2. 
298, 8. $14, 10 " 

virorum 140, 7 223, 3. 24m, 
8. 544, 2: 854. 3 

viros 427, 6. 570, 2 

virtus 158, 1. 176, 1. 247, 
T, f. 370, 6. 426, ®. 335» 
6. 379, 2. 39% 6. 492, 
5. 463, 6. 480, 3. 434, 
5 501, 10. $34, . $33, 
5. 396, 9. 600, 6. 619, 
7. 621, 3. 648, 1. 683, 
5. 685, 3. 714, 9+ 297» 
z 754, 10. $06, 10. 80g, 
5 852, 6, $76, 4+ 900, 


| r. eſt vitium fogere 723, 
175 are repulſz neſcia, &c. 2475 


3 poſt nummos 729, 4 | 
virtute 357, 13. 423, 10. 478, 
1. 521, 2. 639, 7. 648, 
4. 699, 11. 781, 3. $47, 
957 870, 4. 898, 7. 904, 


1 336, 5. 753, 9. 954, 
25 $16, 12. 820, 2. $42, 


neee 8. 535, 11. 841, 


rtuti 619, 5 


virtutibus 729, 2. 877, 7. 


$26, 4 

virtutis 337, $- 576, 10. 726, 
3. Yor, 3 

virtutis amore 799,15 

virum 49, 1. 246, 10. 24% 
4. 257, 2+ 395» 3+ 335» 3* 
397. 8. 885, 2 

virus 844, 8 

vis, nomen, 200, 4 220, 2. 
264, 9. 395» 3+ 405, 6. 
4?2, 9. 452, 2: 454, 4+ 
457, l. 548, 9 

vis, vb. 413, 1. 470, 1. 490, 
1. 524, 6. 546, 3+ 3 4+ 


VocanulonumM Out nu. 


652, 13. 697, 3. 706, 13. 
764, 9. 760, 1. 761, 6. 
851, 4. 361, 8 . 
ek, ? 701, 5 
Vila 2. 551, 10. 976, 1 
vin 236, 7. 260, 12. 261, 2 
viſcorum 617, 5 
viſcum 593, 5 
viſeus 715, 5 
viſelli 514, 3 


viſendus 207, 4. $60, 12 
viſentur 210, 3 


475, 3. 497, 6. 592, 10 


viſes 747, 9 
viſit 382, it 


viſu mirabile $62, 4 

viſum 65, = 126, 2 

viſuros $95, 1 

viſus ye 5 16. 863,2 
vita 39 5, 5. 427, 1. 493, 5» 


$75, 10. 381, 5. $97, 5 


616, 6. 640, 2. 702, 8. 
713, 5. 732, 11. 0 
vitabis 64, 7. 73. 
vitabit 360, 4. — 10 
vitæ 22, 3. 31, 6. 88, 5. 516, 


4. 536, 4. 618, 8. 682, 2. 


694, 2. 698, 13. 733, 10. 
767, 10. 805, 5. 
865, 6. 866, 4. 900, 11. 
903, 5. 908, 7 

vitale 703, 4 

vitalis 618, 9 

3 1. 270, 14. $11, 

2.1 6. 708, 12. 977, 

10. $17, 11 

vitanda 640, 1 

vitant 519, 8 

vitantis 676, 3 

vitare 865, 10 

vitas 92, 1. 712, 7 

vitat 36, 2. 431, 3. 893, 3. 
399, 4 

vitatu 554, 3 

vitaveris 629, 2 

vitavi $95, 25 

vite 75, 1. 145, 3 

vitellum 672, 2 

vitellus 677, 11 

vitem 119, 5. $85, 4 

vitent 711, 5 

vites, verb. 62, 3. 408, 5 

vites, nom. 8g, 2: 4 5 


vitet 199, 8. 594, 6. 743, 
12 | 


vitia 146, 2, 519, 8. 532, 
7. 5337 4. 534, 5 


15, 7. 


vitiata 677 8 
vitiato 618, 4 
vitiaturn Jz, 2 
vitibus 796, 3 


vitiis 13, 7. WE 7. $33, 2. 
536, 12, 14. 584, 17. 555, 


2, = 525, 11. 632, 2. 
703, 6. 705, 5. 811, 5. 
820, 3 

* pinguem albumque 624, 


ww vitio IT, 3. $24, 13. 576, 12, 
viſere- 95 4+ yy 5. 259, 6. 


657, 6. 668, 7. 692, 7. 
718, 8. $09, 5. $70, 7. 
906, 4 


n vitiorum 534,1. 55%, 6, cg, 


Y be 217, 1. 73% 8 


vitioſiorem 281, 2 
vitioſum 712, 2. 1 845 
3 


vitioſus 545, 5 
vitis 244, 4. 330, 8 


vitis ubi, al, veris 92, 
vitium, ges. plural, A vitis 


431, 5 
vitium 530, 1. 534, 10. 537 
by 5525 1. 62g, 2. 640, 6. 
47, 7. 707, 1. 909, 5, 
$38, 10. 897, 6 
vitiom immans 680, q. 
vitrea 658, 7 


vitream 73, 8 
vitreo 366, 3 

vitro 78, 5. 302, 1 
vitta 305, 8 

vitula 656, 1 


vituli 13 5. * 1 
vitulis 


vitulos 298, . 


vitulus 371, 4 


vivacem 618, x 


vivacior 636, 9 

vive 328, 2 

vivam, nom. 672, 7 | 

vivam, 2 $13, 16. 543.9. 
555, 6. 817, 6 

vivaria 732, 2 

vivas 346, 5. 651, 13. 759, 
t. 867, 7 


vivat 122, 3 506, 2. 550, 


a7 $53, 9. 736, 5 306, 


* 137, 6. 878, 4 

vive bots 12, 701, 9, 10. 
759, 2 

vivendi 719, 13. 739, 10 

viventem 787, 7 


viventes $07, 2 


viventi 510, 7. 60 5 


| dene vivere 779, 4. 7935, 8 
vivere 290, 15. 621, 3. 701, 


* 4+ 704, 8. 744, 13. 15+ 9 
760, 1. 792 8. 777, 4, 
818, 2. $74, 14 


vivere nec rec, nec fuaviter- 


768, 4 
vivere reOZ $71, 3 
viverem 5543, 8 
viveret 549, 4. $66, 17 


vives 188, 1. 774» 17. Mo 
8 


vivet 155. 4 624, 11 
vividus 376, 6 
vivimus 596, 3 

vivis 780, 8. 797, 6 


vivit 535, 9. 536, 1. 552, 


12. 758, 1. 801, 2. $41, 5 


vivite 637, ; 


vivitis 745, 6 

vivitur 215, 8 

vivo, nom. 28g, 4. 651, £3 
vivo, verb. 53, 16. N 
772, 4 

vivorum 605, 8 

vivos 610, 2 

vivum $1, 3. 902, 11 


vivunt 334, 3. 400, 3. 615, 


11. 701,7 
vix 60, 6. Ie5, 2. 140, 4. 
519, 3+ 5 


707, 6. 719, 12 
vixere 401, 8 
vixeris 159, $ 


vixi 342, 1. 357. 1. $51, 7 | | 
« $19, 5. 570, 


vixifle 515, 3 
10. 620, 2. 778, 8 
vixiſſet 738, 3 


vixit 268, 1. 647, 6. 704, 4. 


803, 10 | 
ulcera 798, 1 
viceret 578, 3. 814, 14 
ulceroſum $$, 6 
ulla 181, 1. 208, 6. 
ullam $415 4 
ulli 648, 11 
ullius 812, 7 
ullum gs, 3. * 7 
vimog, 5. 796, 3 
ulmos 211, 1 766, 10 
ul narum 442, 2 


ulta 410, 2. 439, 3» 449, 5 
ulti 722, 2 


Jet, 7 


ultima 146, 1. 22 6, 1. 649 


10. 533, 4. 02, 3. 806 


Ce ultima 


„ It. 624, * 


„* 1 23 yy * 


VE Tr nw — = 


— — 


— Pug 


j 
6 
ö 
) 
fi 


—_— — 


— .: 
— — — . — — 2 — 
* 


—y— — 
—— — 
* 


vltimæ 69, 8 

vitimam 47, 2 

vitimas 254, 6 

uleimi 237, 2 

ultimos 134, 11 177 

ultimum 174. 2 9 

ultor 13, 4. 822, 2 

ultorem, 10, 8 AW 

ultra 89, 6. 108, ; 190, to. 
217, 5. 227, 8. 228, 7. 


356, 1. 408, 3. 514, 5˙ 


6cg, 8. 613, 1. 


727, 4. 911, 12 
ult1a quam 408, 3 


655, I, 


ultrà quam ſatis eſt 753, 9. 


766, 8 

uluò 381, 1. 546, 10. 567, 
4. 583, 8. 617, 1. 663, 
. 684, 11. 62g, 8. 690, 
7. 706, 14. 782, 6. 352, 
2. 863, 9 

ultus 582, 1 

Ulubris 779, 5 

vivis 676, 4 

ululantem 588, 11 

Ulyſlei 26, 6. 486, 8. 489, 2. 

Ulyflem 6557 10. . 6. 


73774 

Ulytlies 691, 2 

Umber 696, 2 

umbilicum 475, $ 

umbra 3a, 2. 74, 1. 122, 1. 
392, 12. 452, 1. 764, 5, 
796, 10. 861, 6 

umbtæ 202, 1. 500, 5 

umbram 160, 3. $68, 11 

umbras 28c, 5. 553, 1. 557, 


7 
umbras in cana 715, 7 


umbreni 637, 1 

umbris 751, 4 

umbroſam 241, 9. 

umbroſis 21, 6. 50, 1 

Umidius, vide Vanidius 

uncia Col, 10, 11 

una 148, 2, Ys 9. 699, 1. 
788, 

unctam 630, 5 

uncti 193, 1. 614, 3 

unctis 114. 3. 450, f. 680, 5. 
797, 12. $31, 7 

unctius 795, 7 

uncto 689, 16 

unctos 301, 3 

unctum 690, 3 804, 2. 910, 7 


unctus $25, 5 

uncus 133, 1 

unda 52, 3. 121, 24 177, 4. 
206, 2. 236, 1. 260, 7. 

791, 4. 868, 2 : 

unde 222, 1 

undam $68, 2 

undas 347, 12. 380, 4. 416, 
15. 432, 7 

undenos 498, 4. 326, 9 

undeoctoginta 649, 12 

undis 10, 4. 110, 1. 30, 3. 
511, 3. 726, 2. 737, 8. 
8ot, 7 

ungere 6:0, 1 

ungi 868, 9 

ungit 811, 2 

ungor 380, 5 

ungues 610, 2, 764, 6 


unguem 559, 9. 734, 2. $98, 
8 


unguenta 160, 6. 179, 1 
unguentarius 659, 2 
unguentum 305, 9. 9035, 5 
ungues $75, 10. 899, 3 
ungui 181, 4. 278, 2. 822, 9 
unguibus 27, 11. 232, 8. 457, 
I. 639. 4. 588, 13 
ungulæ 4817, 6. 514, 12 
uni dat. 1 56, 4. 158, 4. 619, 
5 634, 6, 770, 9. 873, 


unice 1co, 5 

unicis 226, 6 

unico 304, 5 

unius 403, 3. 571, 2 

uno 73, 7. 181, 3. 192, 4. 
476, 7. 523, 2. 524, Is 
647, 8. 639, 14. 734, 4. 
829, 4. 332, 4. $40, 2. 
866, 17 

unquam 181, 2. 221, 1. 439, 
5. 440, 1. 456, 10. 513, 12+ 
523, 6. 532, 5» 565, 4+ 

577, 13. 596, 5. 502, 3. 
787, 10. 801, 2. $12, 7. 
894, 6 

unum 29, 4. 444, 4 554, 11. 
555, 11. 557, 3. 643, 9. 
648, 10. 665, 6, 7. 668, 1. 
832, 10, 615. 841, 2 

vnum & ſimplex 575˙ 

unum ia e, ſolum 698, 8 

unumqvodque caput 869, 2 

unumquenque 898, 8 


unus 262, 8. 470, 4. 552, 


LY 


I D BX-'. : 
1. $58, 9. $77, 16. 598345 


605, 5. 641, 4 643, 6. 
669, 2. 758, 5. 770, 1 

unus & alter 684, 7. 836, 9. 
874, 


unus & idem 870, 1 


untere 433, - 
vocabit 482, 8 
n 66 57 4+ 364, 3» 878, 


vocalem 50, 3 
vocamus $36, 6 65 
vocando 651, I 

vocanti 124, 6. 284, 75 
vocantis 116, 1 

vocares 767, 7. $53, 5 


. vocari 13, 3. 497» ic 798, 7 


vocas 235, 6, 7 

vocat 278, 8. 337, 7. 383. 13. 
589, 5+ 710, 9. 788, 7. 858, 
12. 860, 10. 867, 11 

vocata 328, 6. 444, 5+ 459, 
11. 660, 4 

vocatis 653, 4 

vocatur 894, 11 

vocatus 229, 3 bis. 706, 3 

vocaveris 403, 9 

voce 41, 3. 43, 5. 258, 2. 
408, 9. 2 I, 4549 7. 
531, 1. cr „ 6. 598, 9. 
604, 2. 662, 7 f 


voce paterna 904, 8 


vocem 94, 4 
vocem tollit 880, 4 


- Voces nomen 283, 9. 811, 8. 


539, 6. 591, 1. 727, 6. 
737, 9. 810, 1. 849, 8. 
891, 14. 900, 12 


voces reddere 5 6 
voces verb. 61, 


vocet 11, 75 663, 5. 684, 12 


voci 551, 2 
vocibus 158, 3. 388, 9. 450, 
12. 448, IT. 494, 9 PX 


vocis 370, 10 
volam $02, 2. $69, 7 
Volanerius 705, 1 
volantem 140, 7 
volantes 215, 7 
volat $14, 13 
volate 484, 6 
volebat $12, 1 
volens 361, 4 
volent 880, 11 
volente 489, 3 
volentem 420, 5 


voles 


voles 67, 2. 490, 11. 494» 1. 
747, 10. 804, 2. 910, 
11 a | 

volitant 384, 5 

volo 592, 16 9 * 

volubiles 365, 12 

volubilis 739, 12 

volucrem 128, 3. 365, 10 

yolucres 586, 4 


volucris 222, 5. 352, 2, 414, 


. 
volvens 677, 11 
volventis 356, 8 
vol vere, in ſin. 52, 2. 
2390, 10 
voluerunt 703, 57 
volui 647, 3. $24, 7 
voluiſſe 647, 4 
voluit 196, 2. 647, 6 
volvitur 417, 
volumina 784, 2. $30, 3 
volumus 744, 13 
volunt 817, 7. 902, 4 
voluntas 103, 7 
voluptas 521. 9. 623, 5. 759, 
848, 2. 365, 14 
voluptas empta dolore 740, 
10 
voluptates 740, 10 
voluptatis cauſã goa, 9 
vomere 303, 2. 739, 14 
vomerem 4 36, 8 
Voranus 590, 3 
vortices 187, 2 
vos © 3os, 2. 898, 9 
vos plaudite 887, 3 
vota 371, 6. 398, 5. 412, 
7. 456, 7 
voti compos 878, 11 
votis 182, 2. 338, 2. 383, 13. 
493, 4. 502, 11. 508, 2. 
692, 1. 698, 10 
votiva 24, 6. 616, 5. 745,7 
voti vam 223, 4 


voto 565, 2. 740, 11. 789, 
12 


votum 777, 1 
vaveat 747, 2 
voveram 285, 6 
vox 577, 2. 907, 2 
urantur 486, 3 
urbana 789, 11 
urbanæ 771, 2 
urbani 601, 5 
urbano 891, 11 
urbanum 7c, 6 
urbanus 552, 4. 609, 4. 701, 


187, 2. 


a urbium 310, 5, 


* 


3 794, 1. 820, 4 * 

urbe 268, 7. 287, 5. ons. 
5. 507, 2+ 552, 12. 56h, 
55 61748 35» 7. 693, 7 


787, 7 g i 
urbem 8, 4. 29, 4. 276, 4+ 
467, 10. 481, 5. 493, 1. 
500, 1. $07, 1. 73, 7. 
59 1, 3. $92, 12. 600, 2. 
701, 8 70b, 2, 788, 2. 
891, 
urbes 131, 6. 235, 5+ 262, 6. 

330, 2. 381 » 6. 420, 6. 

423, 1. 737» 5» 861, 5. 

878, 1. $85, 3 
wy 4 6. 416, 3» 793, 5 


41 
urbibys 69, 3. 464, 3+ 777» 
urbis 370, 5, 701, 12+ 770, 
5. 788, 9. 826, 5 
339, 1, 374, 
— 
urbs 456, 8 
urceus 874, 12 


utenda 534, 3 


urendos 794, 11 
urens 490, 4 

urente 566, 9 

urere 467, 6. 597, 11 
ureret 388, 6. 456, 4 
ureris 476, 5.799, 10 


uret 66, 5. 774» 16. 784, 6 


urge 690, 14. 694, 5 | 
urgendo 188, 2 

urgent 65, 5 

urgentur 402, 2 

urgere 680, 4. 911, 3 
urgeris 543, 2 g 

urges 185, 6. 227, 4. 788, 


13 

urgetur $36, 13 

uri 282, 7. 708, 3 

urimur 27, 12 

urit 21, 3. $0, 3, $+ $28, 4. 
736, 8. 828, 11 

urna 162, 2. 241, 2. 296, 8. 
510, 11. 567, 6. 594, 2 

urnam 617, 9. 693, 1 

uror 58, 4 

urſis 259, 9+ 794, 9 

urſum $48, 1 

urſus 435, 914, $ 

urtica 780, 8 

uſitata 235, 1 

uſitatis 450, 9 


uſquam 199, 4+ 309, 4+ 616, 


. uſque donec $87, 2 


— 


Vocal RU OMvru n. | 
3. 706, 4. 762, 3. B55, 


5 
uſque 520, 1. 330, 7. 9923 
14. 593, 2 


uſque dum 546, 9 WT T4 
uſque, id , etiam 227, 7. 


* 


484, 10. 620, 4. 705, 10 


uſque, id eft, ſemper 77, 6. 


186, 1. 360, 4. 380, 5. 


427,9. 493, 6. $13, 13. 
77379. 903, 1 

als . at ſatis eſt 
22, 4 bo 

Uſticæ 72, 7 

uſtis 461, 2 

uſto 466, 3 x 

uſu 159, 3 


uſum 102, 1. 107, 4. 612, 


7 634, 13. 637, 2+ 789. 


1 
uſus nom. ſubſt. 244, J+ 2555 J« 
$399 5. 700, 1. 780, 4. 
38, 8. 864. 6. 866, 19. 
868, 1. 878, 6 


uſus particip, 352, 10. 595, 
10 


ut pro quando 380, 2. 423, 7. 
438, 6 

ut, id eff, poſtquam 445, 1. 
457, 7. 486, 12. 636, 5. 

765, 13. 838,9 | 

ut, 1. e. quomodo 259, $, 9. 


5 262, 2. 292, 2. 442, 3. 


| ut, i, e. © quam 341, 1. 432, 


9. 439, 0 

ut, i. e. ſcilicet 492, 4+ 493 
1. 698, 4 

ut, i. E. ftatim ac 615, 8 

ut, i. e., tanquam, 271. 4. 
444, 9. 527, 2. 672, 1, bis 

ut, pro quomodo, vel quantum 
713, 2. 769, 4 

ut, i. e, ne non 618, 8 

ut aiunt 756, 1. 7645 4. $04, 
8.855. 

ut cuique eſt ætas 757, 5 

ut fit $57, 4 

ut libet 761, 9. 765, 18 

ut lubet 641, 11 


nt magis $60, 1 


ut magnum 545, 6 

ut mavis 546, 10 

ut melius 47, 1. 719, 1 
ut multo ſuavius 721, 7 


Fs 


FU 


E 


— $46, 2 

vt ne 684, 1 

r gr 2. 368, . 7 
7. 391, 4 

ut ſepe 524, 11 

ut ſi 719, 6 

utar 869, 4 

utare 653, 1. 

utcunque 72, 6, 133, 4. 220, 
7. 260, 8. 379, 6. 491, 8 

2 5. 648, 8 654, 1. 
634, Il, 3 6. 793 9Q, 
bis, 833, 6 

uterne 634, 7 | 

utere 703, 5. 355 3. 182, 6 

uteris 785, 4. 866, 14 

utero 328, 5 

uterque 156, 3. 550, 7. 889,5. 
$63, 6. 583, 12, 611, fl. 

$3» 10. 701, 14. 789, 9. 

790, 3. 860, 12. 862, 9. 
$80, 7 

utetur 629, It 

uti, adverb, 65. 11. 308, 2. 
385, 9. 444, 9+ 457, 1. 
547, 9. 548, 4. 70g, 10. 
758, 10 

uti, verb. 158, 2. 403, 1 
649, 4. 740, 5. 749, 8. 
764, 12. 774, 14. 803, 2. 
$04, , 4. S2, 8, 888, 3 

uti, conjunt?, 447, 3. 564, 8. 
577, 16, 583, 10. 659, 1. 
660, 11. 808, 2 

Uricam 825, 5 

utile 735, 3. 737, 4. $13, 6. 
845, 5 866, 1. 923, 2 

viilem 54, 1 

utili 403, 5 

utilis 777 3, bis. 841, 6. 
891, 2 

utilitas 539, 1 

utiliter 801, 6 


utilium 816, 11. 387, 12. 


892, 1 
utinam 135, 1. 171, 4. 349, 
7. 385, 11. 612, f. 633,3 
utitur 509, 4. 537, 5 
utor 832, 9 
utra 793, 10 
vtramque 220, 4. Sog, 8 
utraque 603, 3 


. 


1 N DEX 


utraſque 588, IF 
utrem 690, 14 


utrio que 598, 10 


utrique 6433 6, 651, 1. 753, 


3 
vtriſque 665, 8 
utrius 804, 5 
utriuſque 28 
utro $33, 6 od. 
3 583, 5. 670,15. 814, 


utroque noſt: um 616, 1 

utrum, nom, 630, 1. 793, 1 

utrum, i. e. an 914, 6 

utrum, i. e. ſive 869, 13 

utrumne 427, 3. 662, f. 699, 
10 

utrumque 207, 5. 222, 2. 465, 
F 456, 4. 550, 4 582, 
8. 616, 7. 702, 5. 715, 
2. 736, 8. 785, oe 55 


4 

uva 788, 10 

uva penfilis 635, 8 

uvæ 167, 10 

uvam 85, 1. 432, 10. 679, 
7. 718, 8. 867, 3 

uvida 24, | 

vvidi 369, 4+ 386, x © 

uvidos 232, 2 

uvis 173, 3 

Vulcano 566, 2 

Vulcanus 21, 1 264, 3 

vulgares 248, 1 

vulgaria 626, 6 

vulgarit 248, 5 

vulgata 492, 5 

vulgatas 308, 8 

vulgavi $21, 10 

vulgi 5 50, 12. 577, 12. $25, 
3. 849, 4 

vulgo, nom. 547, 1. 571, 7. 
619, 6. 785, 10 

vulgum 644, 1 

vulgus 133, 6. 203, 3. 219, 
2. 238, 1. 666, 1. 335, 4 

vulnera 614, * 


vulnere 103, 6 


vulnus 468, 14. 866, 9 
* vulpe latentis animi 911, 


3 762, 7 


ii 


: - ' 


vulpes 344, 3. 654. 7. 2 8 
vult 17, 6. $72, 14. $09, 
811, 8. $38, 3. $597, I, 
839, 8. 903, 7 
Vultei 767, 6 ; 
Vulteium 764, 10; 765, 5 
vultis 103, 3. 507, 6. 521, 3 
vultu 141, 6. 169, 4. 192, 5. 
296, 7. 403, 7. 707, 3. 
819, §. B55, 5» 869,3 
vultum 166, 3+ 271, 6. 580, 
631, 9.' 691, 6. 778, 
151 884. 9, 8 335 , 


Vulture monte 258,8 5 

vultus 12, 11. 80, 6. 1 50, 56 
250, 2. 383. 6. 639, 3 

vultus plur, 1 50, 5. $44, 4+ 

452, 1. 489, 4+ 733, 1. 

854, 2. 881, 1 

vulva 796. 4 

uxor 208, 4 228.3. 257, 1. 
307. 5. 350, 13. 434, 76 
512, 14. 643, 14. 660, 4. 
739.14 

uxore 656, 6 


urorem 549, 7. 650, 7. 658, 


2. 755, 5. 865, 8 | 
347, 1. 521, 


i 523, 6 


uxores 72, 3. 


b uxorius 10, 10 


X 
X. 163, x 
Xantho / IK 


Z 


Ephyris 241, 10. 392, 5. 
761, 3 
Zethi 812, 8 
2004 349, 1 
ronam, do bee 858, Is 
zonis 117, 1 


