; FONT | 
A daliodd fel ydyle, 


Lawer o'u fleiriade ; 
> T gael barnv *heini *n rhwydd, 
VWrth arwydd eu llythyre. 


Un Wakman & addawſe 
Am bymrheg mil o bune: 


' Wenwyno *r BRENIN yn ddi flael | 


Ya gyfiym ond Cael Cyfle. 


O hynny cafodd wakman 
Ymlaenllaw, gan un Colman, 
Bum mil o bune © aur di brin 

Am wneuthyr byn et hunan. 


Er maint oedd brid Pa piſted 
A chyrhryfwl y proper 
I Charles ein -brenin hyd ya bys 
- Ni allaſant ronyn. med. 


Danforied faith ar e unwaith | 
I newgat am draetturiaeth! 
Mae tri yno eto arm eu bar, + . 
Cadd padwar &u marwolaath/ © | 


 Agamriw mwy a oymred, 
Wrth eilwaith ddyfal chwilied; 


A3 


LAATEGELL 
| GENE DLAZTC GL 


[ Ck 


4 F# Ty 
« . , 
» + \. Fi, 


Cd fraduriae's 
A diengodd Ilawer dros y mor, 
Pan gaethodd ar eu oweithred. 


5 


Cadd rhai am ddrwg ddyteifio 
I'n Teyrnas , eu chwarter1o; 
A rhai ſydd etto ynanad neb, 
Ond rhyfedd heb eu treo. 


A thros nemar o amſer, Tk _ = 
Yr oedd y plott yiceler, | i iy 1 
Ya ſefyll ar air 0ts et hun, | \ 
A lw yaerbyn llawer. - @ | 


Gan ryfedded f _ 
Glywed y fath bathe, 
L.hawer oedd yn ame alir 
Nd oedd yn wir ei arte}. 


Nes rhodd: © Dian drake 
[cr byd oleini amgen ._ - -. 
Drwy ſyrthio *n llwyr o fawreu lug 
Iv hynod ddrwg eu hunen.. wal 


” 
-_ nw C——y = —_ w—_—__ _ 
the oy Ita - wn tunes . y 


Mae Duw *mhdb ces. yn @yfioa 
Yn gweled pob dirgelion, 
Gan gosbi *rheini a fo ar fat 
A gwared y rha1 TR: 


| Ddatguddiad ors or dechrtu : 


7 


TY moddy bradychodd y Papiſtiad yr Fuſtus 
o heddwch , ſef ( Syr Edmondbury 
godfrey ') o fewn yehydig amſer ar 61 
dechreu datcuddio *r Plott. 


Ar feſur triblaen. -- 


. I. Papiſtiad. 


: N' fedre *rhain orffwyſo -. 


Gan yſpryd drwg yn gweithio 
Iw gyru 1 gario *r plott 1 ben 
Hwynt hwy a fentrien fwrdrio . em od 


Syr Edmondbury  godftre, | 
Oedd farnwr gwar A gare: | | 


| Am wneud Cykawnder ymhob pith , 


Yn dl y gyfreth ore. 
Hwnnw a dderbyniafau, 


Ag a roddaſe e I ar lawr, 
Ei fwriad ai fawr eiriau. 


Am hyn yn ddirfawr, darfit 
I lid papiſhaid nynnu 
Gan fyfyrio yn &l cu rhiw 
A*'n dichell iw fridychu 


Awy 


_ —— 


Cyd frddwriaeth | 
Mwy nag un cwmpcin1 | Wr 
A gafodd eu cyflogi 
Gan ryw rai $ uchel radd 
I 1idd Syr Edmyndburi 
a 
Y rhain ag amriw erill 0 


A nynne er mwgu enill 
I wneud, trwy gel , heb warth na gwyl 


Y fiedd erchwyl erchill 0 
| 


Yn hyn o derfyn darfy "6 Y 
T Ii mewn gwifgoedd gaſplu Og 
Oll yn gyrtyn wed *m r01 


Yn fryd awehus ot fradychu y T 
-h | 
Gan yrru 'n_ chwyrn 1 chwilio TR 


Y flordda raethe i rodio 
Ryw wyr milenar cu mael 
Ar feder Cael ei fwrdrio 


Nhw wilien hyd gornele = f 
Oni ddoe 1 fyned adre | Oh 
Ynghylch naw ar y gloch o nv3 | 
Gwed: 1ddo aros orie | 


Dau agymrau arnynt flrauo 
Un arall a ae i ddymyno 


c FL *Papiſite We * 


Wer rynner 1w cyttuno 


Naccae & ary dechreu 5 
Yn daerach crefen hwythau 
Gan ddeud mae ef oedd farnwr hedd 


0 wych rinwedd au dychrynau 


Wrth eu rwyll, ir tywyllwch 
Cyn gweled moi dirgelwch 
Ae Ct o ran cyflawn1 ei Iv 


Ya rhwydd 1 gadw 'r heddwch 


Pan gowſant Cf ir cyfle 
Rhoent am ei wddw *n droue 
Iw dynu yn groes hain cry 
Waith hagar ont thege 


1 At bwnio au traed au gliniau 
] Hyd ei freſt ai fronau 
A wnent tra gwelent hyll oedd hyn. 
| Fod anadl fin iw enau 
8 Grin oedd fulen garw, . 
| Y droe, ag a nyddau ei wddw : 
Ei ef oedd gaeth, gan faint ei gur 
{ Gwnent ef ar fyr yn farw. 


Ar iddo ddyfod er mwyn Duw | 


Gwedi ladd 'nhw ai teflen, 
I ſtafell maſter goden 

ag Ent adre bawb mor hy 

Au brud ar gelu *r gelen 


Ymhen.y teirgos ynno , 
Y doe prans a bedlo : 
I gael llewyrch ar ylle 
Y baſer godde , at guddio. 


Y pumed nos, y gelen 
Mewn garw fodd y garien 
O dre lunain tuar wlad 
Ar dawiad nhw ai gadewen. 


Wrth khoff eiriad eu fleiriade I 


Rhoent yn ei goludd pledde 
Fel y tybie lawer.dyn 
Mae ei ladd ei hun a wnaethe 


Ei deulu oedd wyr dylion '' 


Eu *mddygiad, ai gymdogion, 
Gan ryfeddu a ſynnu yn five 
© golli*'r barnwr Cyfion 


El fradwyr a wnent ſtori 
Yng hylch Syr Edmundburi 
Et fod ef wed: mynd ir wlad 
Mewn bwriad 1w briod: 

ol 


Cyd frddwriath 


wa >” 


k © teddwl nes cytadde 


Y Papiſtiad. 


| Ar gelwydd rhai a goelie, 


Ai ddyfal ddiſgwyl adre, 
Nes datguddio cyn pen hir 
Y gelen 1 dir gole. 


Ar al hyn, meddylied 

Yn ocsdad, mae papiſtied, 

0 lid Yr barnwr cyhawn hedd 
Oedd athraw *r fhedd weithred. 


Ein Brenin, & addawe 
Roi pum cant o bune 
A hetyd nawdd yn rhwydd 1 rhai, 
Yn afuddol a1 cytedde 


Erhyn ymroent 1 gelu 
Hyd ange, o ran eu tyngu 


1 Igyd wadu *r weithred hon 


Cyn dichon ei fradychu 


Nes darfod 1 Dduw weithjo , 


{ Ar galon william bedlo, 


I ddatguddio *r dwyll drwy fd 
Cydwybod yn eu briccio, 


Yr hwn er pan ddarfaſe 


|| Ladd yr juſtus gedffre 
| Cedd aneimwyth iawn a dw] 


% 


=y 


I. Cyd-fradwriaeth 
O achos y bradychiad 
Hwnnw, daeth cyhoeddiad, 


A goleini fel hael haf 
Oddechreu codfa*r cydfrad 


Llawer oedd yn amme 
Mewn dychryn ar y dechre 
Nes dyfod mwy 1 brifio 'r peth 
O btir " dyſtlach ole 


Doe prans, & dygdal, nhwthau 


I gywir wiro 'r geiriau 
Ag amryw eraill heblaw 'r hain - 
Wyr cywrain 1w cyfaddau 


Tored am draeturieth 
Ben arglwydd ftaftord ymaeth 
Allawer o rhai ifel radd | 
Or fulens a gadd farwoleth 


| Mae pedwar Argwydd etto. 


Yny Twr yn tario, 
| Yndiodde am eu beie ai bar 
Enw o garchar ynno. 


Y Papiſtiaid. 13 


4il ddichell y P apiſtiaid , pan OI 
fethu r gyntaf. 


Ar y meſur , (trwm galow , )nou (heauie heart.) 


7yAn ddealltodd y p - "0 
Gyda eu hathro ffaclio *eu gweithred 
1 imroen yn hyll rhag coll: ?n angall 
i fyfyrio rhyw ffordd arall 
Drwy ryfygu 1 dyngu dynion 
Ar eu Celwydd bob anedwydd bawb yn uden 


1 , ddadlu na doedd ors a bedla 
Ond ffeils wyr fficdd , ag or diwedd , iw gwradwgddo 


I ddau wr a ddaeth or werddon 

1 Cynygien aur ag arian ddigon 

| A bod yn ddiangol os nhw a dyngen 

| Aroent yn groew yn yſgrifen 

| 1 gael dyſj gu eu gwers yn berſfaich 

| Cyn mynd iw holj, iroicytri ir gwyr o gyfraith 
| Ag yno hehien ryw rai eilwaith, 

| [ wir1o eu geiric, yn dyſt ole, o gam dy {tolacth 


| Yn ddi gelwydd cento gyflog 
Jum cant o bune gan rai enwog 
} 4irhoddi i gadw *r pryd preſenol 
Y n | Ie goneſt mewn Jlaw ganol 


Gan 


fi -- 14 Cyd frddwriaeth 
Gan obeithio,os troent hyn heibis 
| Y doent 1 ddial yn ddiattal ymlaen etto ; 
A phan ddoent i raymo *r deyrnas 
Y Caen hwythau, yma ſwyddau,Cymwys addas, 


| Ond bwrwr plott oddiwrth y Papiſt 
Ar y flyrnig nonconflormyſt ' 
Ag yltyrio *r Presbyteriaid 
Mewn an harddwch i gynhyrfiad 
A denu'r prodeſdamaid beunudd, 
I ymranu yn ddi getu 1 ladd eu gilidd 
Hawdd pan'hitto ddotio or ddeutu LE 
I ffydd Rufen, God eu hunen, gwedi hynny _ ; 


 _ kc. OX 2A ve, rw Ya, 


Gan y pab diſgwilient fendith 
Am ddiflanu*r gwig or gwenith 
Ni ddoe iddynt ronyn niwed 
Er rhoi ar eu twrca *r hereticiaid 
I ddwyn eu ffydd 1ddawn hoff addas 
Gellent loſgi, er daioni, dre a dinas oO 
A chent yn Rufain barch a chariad FE. 


A bod mewn enw, gwedi 'marw, yn dda cu cymeriad.- 


Am bob amhuredd nid am heuen 
Yneu rhyfyg dan Bab Rufen f - 
'Fe aroeſe rydid ww fleiriade 

Tw pglanhau 0'u holl bechode | 
Agi wneuthur rhai yn ſeintie 


as, 


0s dioddefan megys,Colman heb gyfadde, 


A llawer geil nag aur nag arian, 
Nedd abſoliwſiwn gyda eti pardwn rhag y purdan. 


Am fod mewn flydd iw mam yn fyddlon 
Hwy a Gent fynd ir nef yn inion, 
Agore Peder ddrys ar ddiben 
Ond rhot arwydd 9.dre.Rufen,, 
O ran nhw a, heydden, wrth eu gweithred 
Gael lle yrio am yityno'r prodeſdanticd; 
A bod hefyd mewnrranghefedd,, | 
A rhagor freintie gida feintie 1 gid yn ſanctedd; 


” 
* 


A gwael doraeth papiſt dewriqn, 
Gwelwcki'bylled. efu'dichellion, 

Ai dull au geirie i dwyllo*r gwirion: 
Ond bydde bhardda 1 wr y werdgdon, . . 
A awe l eu ſynwyr, fo yn gywir, : APY Poton, 


Na chredweb,gwiliwch ofer goelion, _ | 


| F Na mynd jm.diechpar ddygidrachwanty > = 


Drwy dyngu llyfon mawr yn udon  ymwaredant. 


[ 
+ | 


Diame fod y deyrnas ping. |. :.. 
Ya waeth. na, Sodom, a Gomgra,.. 
ag o achos ein pechoday, .- + 
Rym yn bauddu pd6b dialeddau; | 
Er hyn maeDyy 'n i hoedi *n thyfedd, 
Er mwyn rhai duwiol {dd yneariol am drygaredd | 
B Mae 


| IX Papiſtiaid. - 3F_- 


 . 0 Cy | fr ddwriaeth , Papiſtiaid. 


Mae *ndeallu ym h0b rywyllwch 
Eu+holl tcie, a dawir gole 2 | aoet dirgdweh..* 


Dymyned pawb a garo \ beddweh, | 
A byw ? n- llon-addas mewn Ilynyddwch, 
Ar 1 dduw gadw*n, BRENIN Siarlas - 
Mewn hir padernid yn ei deyrnas, ' 
I ddal yn ddilys gyda et ddeiliaid | 
I fynu *r tengil , er maint buſty!  papiſtad, 
A gweddiwn hwyr a bore ' © 
Ar Dau" n cs #, a cill atral, ec hol bloate. ! /\ 


—__ 


eongliad y C -\dfradwriaeth divedgar, 
yr hwn a elwir 0-6 ET, / 
whigs p 

Ar y- dow ( (hay boys as go wee. q-: 


M- rhiai M yoyd mewn lid yn lwyr R_ 4 
A bychan a gwyr y gwirion, 
Yn taflu eu beiau or nail Yr 1lall 


Idwyllo *rangall deilhon. _ | | 


Er ymarechu yma dro, a rhedio mewn anrhyiledd, | 
i ſaethe dwys daw'r ange du,?n daft ny doveds. 


Wrth.gimin fn ynTeyrnasi ni 
Ou no} gwedi- breintio : 


Ni | 


- Am y Cyd fradwriauh diweddar. 17 


Ni whr-un dyn a chalon rwydd, 
Gan gelwydd berh'iw goelio. 


Er jmdrechu-yma dro, a wo mewn a 
At ſaethe dwys daw'r ange dn,#n dofs yn y diwedd. 


Y Duw ſy'n rhoi pob perffaith rddd, 
Aliniodd y calonnau : | 
Y te awyr pa ral ſydd lan, 
Ag aflan eu meddyliau. 


Er jmalrechu yma dro, a rhodio mews anrhy ded4: bY 
A'i ſaethe dwys daw*r ange di,in dofi yn y dovedd 


Deledtral yn ol eu fiydd, 
Pr nifer ſydd anutydd : 
Nad allo AR cr alta thei, 
Ddim niwed a1 plott newydd. 


Er ymarechu yma dro, arhodio mewn n antbydedd: 


; NN A: ſaethe awys daw'r ange att, iw dofs yn y diwedd. 


Os by arglwydd Reſſel dro, 


| Ya trewo gwneud traetirieth : 
 Achapten Walcott, Rows, a Hoan, 
Yn erbyn Cyfion gyfreth. 


Er indrechu yma aro, a rhodio mewn anrh Mdedd 
| Hi ſaethe dwys doy*r ange di,iw dofi gn y bwedd 


Y Rhai amcanaſent er eu mael , 
Yn tyan gacl gorthafieth : 


B 2 Yn 


1% AmyCjd fradwriaeth arvethar. 
Er Cynint oedd:eu grym@u gradd 
Yn filen a gadd farwoleth. 


Er ymadrechu mma ard, @ rhodio mewn amr bydedd 
A't ſaethe dwys toy *r ange du,inv dof yn y dewedsd, 


Ocdd arnynt-eifie aur'na c<h13d; 
Wyr hynod ond Brenhinneth: 
Y peth nid oedd fe gwyr tn duw, 
Yn deilwng 1w gwaedoliaeth. 


Fir ymdrechu yma dr6, arhodio mewn anrby dad: 
At ſaethe dwys doy *r ange dt, tv dofi yn y dpwead. 


Am fwriadu gwneuthur brad, 
Ar I&d *y wlad oludog ; 
Digwyddadd iddynriyn ddiffact, 
Yn gyflym gael eu cytlog. 
Er ymdrechu yma rd, a thodio mewn axthydedd, 
A'tfaethe dwys diy *r angeti,w dofiyny drwedd: 


Pan oeddent barod-yn eu bryd, 
A*i Harm eu gyd 1 god; 
Mewn rbw/ad fodd >rdeiniodd Duw, 
Wyr byddyſe | iw cyhoeddi. 


Er. ymdrechu yma dro, a rhodio mewn akabd 


ft ſaethe dwys doy *r ange dit, iv dofs yn y dewedd 


Siasbri fel a'gantu fril,, 
Fod cwmmwl dit yn dyfod ; 


| 


Tfiwrdd tholand hwylie am hy n, 


Am'y C58 fraduriaeth aryeddar. 


Yn gytrwys cyn y gafod. 2 : 
Er ymdrechu yma dro, a rhodio mewn anrhydeda; 
A't ſaethe dwys doy *r ange dit, iv bf my F 207" 


Tan lawer breſt a bron mae briw, 
O arhos asbriw ftasbri; 
Gadawodd yn y deyrnas hon , 
Wyr mawrion mewn mieri. 
def; 


Er ymarechu yma dro, a rhodzo Pr ent 
A't ſaethe dwys daw'r ange di, iw dofi yn y aiwedgd. 


Cadd ſaho ei ben wrth fynd or byd, 
Cyn dyfod pryd Cyfadde; | | 
ae ef mewn dacar nosa dydd , | 


Rhai erraill ſydd yn diodde. 


Er ymdrechu ymadro, a rhodio mewn anrbydedd; 
A'*t faethe dwys daw'r ange di,indofi yny diwedd. 


Y pethau hyn oedd yn cu bryd, 
Gael newid y Rheolaeth ; 
Drwy wyrdroi *r ftyddartfyr o dro, 
A ſgubopob Eſgobaeth. 


Fr ywdrechu yma dro, a rhodio mewn anrhydedd, 
A's ſaethe dwys daw'r ange dh, in dofi yn y diweda. 


Eu Bwriad meddent oedd ynawr, 
Argadw, 1 lawrbabyddieth ; 
| B 3 Y 


_ 20 Am y Cyd fradwriaeth aan 


Wrth hunny yt holl frad a wnen, 
A elwen yn dduwiol-wairh. 


Er ymdrechu yma drb, a rhodio mewn anrhydedd; 
A't ſaethe dwys daw'r ange di, *n dofi yn y diwedd. 


Duw a wyr pwy ſyar y gwir, 
Yncario clir feddyliau; 
Aphwy ſy berigl, a1 bur, 
Fel dreigie 1 wneuthur drygau. 


Er r ymarechi yma ari, a rbodio mewn anrhydedd, 
A'tſaethe dwys daw'r ange du, Pndofiyny WEER. 


Duw, drefno i rhai ſy a meddwl ſwrth, 
Farn oyfion wrth y gyfreth; 
Ag an cadwo*®n1 'n ddinam , 


Rhag deilio a cham dyſtioleth. 


Er marechu yma drd, a rhodio mewn anbrdeds 
Ar ſaethe dwys daw'r ange dh, i'n doft yn y diwedd. 


Gwilied pawba gredo i priſt, 
Rhag moli'r Anghriſt milen ; 
Na oi moi ben ifynd dan bwys , 
Y rhybg Eglwys Rhuten. 


* r ymarechu ma drs, a rhodio mewn anrhyded3, 


At ſaethe dwys daw'r ange dit, &©n dofi yn y diwedd. 


Mae *r Anifel yn e1nyth, 
A: dylwyth gyda't delwau ; 


Am 


Am 9 Cyd fradwriaeth dinweddar. "7 Wi "_ 


Am hyn o *mrafel yn ddinam, 
Yn <hwcrthin am ein pennau. 


F 


y Er ymarechu yma ars, a rhodio mewn 3) ded dedd,; 


A'i ſaethe dwys daw'r ange dit,n doft yn y di wedd. 


Cynhalied Duw ein Brenin pur, 
Yn enwog guſur "1 
A1 gyhon aer 1w goho.'n ail, 

Yn arail 1 reol:. . 


» ymarechu yma dr, a rhadis mewn inrbyileds:; 
A't ſaethe dwys _ r ange an,s 7 dof mn} diwedd. 


RD 


Rhocd Duw wir galon ddoeth weth raid, 
Iw holl gynghoniaiderion 5 bf | 
A gras ww ddeilied 'ymhob man ; | ; LE 
Ifyw*n gywyr dan y Goron. 


Er mmarechu ma dro, a rhodio mewn 51 heh 
A't ſaethe dwys daw'r ange di? 7 "F bh Fa Weds. 


Os gofyn rhai _ run i wyf 6. 
Ai Whigg, a1 Tort dygyn; 
Nid yr un ond dyn fel 'dir, - ., 
Ai fron yn bur 1w Frenin. , © © 


Er ymerechu yma ard, a rbodio mewn am = 
At ſaethe divys aaw'r ons " 7 ” Jn y diwedd, 


ps Gall: 


s 
# 
- 
—,. " 


Sh 4. 
T” 


_ Gwall-gwymp amriw boll, : 
Ar y meſur(Gadel yT, ir neu, LeaueLand.) 


Ond darfy anghofio*r Cyfan; 
Er Cael llawnder m1 wellhawn 
Yn feilchion *r awn yn fyan. 


Ni by r byd erioed mor bur, 
Am ſcrythyr, aphregerhau-; - 


Na gwell nag amlach gyfraith gacth, 


Na dynion waeth, ea doniau. 


- : A phadde gyfnewid fn ,: 
5 1W owyr mawriſon a gwyr man . 


Heb gadw glan , gydwybod. 
Aeth cydwybod yn.ddi wad 


I dario i ryw wlad arall _ 
Am dani yn fivr nid oes fawr ſon 
 Ganddynion oerion irwall. | 


By cariad farw yn y fan 
A fydd ſydd wan o foweth 


u prinder a drudaniaeth drd , | 


| Gwall gwymp » bobl. 
Er pan aeth cydwybod dda_ 
I ffordd oddiyma ymeth 


Pw bronau 1lid a ddaeth 1w 11e. 
A hyn addiwyne ddynion, 
Oddiwrth drawſder 'eger hir - 
Ni m weryd rhai Gwyr mawrion. 


Balchder aeth yn fawr dros ben, 
A bir gynhigen a fagwyd; 

A godineb gyda ni 
Sydd gares 1 ſ&guryd. 

Aeth rwyll a rhagrith yman, rhwydd | - 
Yo fever of fl GR. En n9 j 
Nidelli ymddiried am y gwir _ .'ry 
. Ith gyd amal hir gydymeth  _. Bo” 


Nid eill n&b gadw drof Fawr ard 
Iw ran moi eiddo ei hunan, 
Nes dobri gr o gytreth draw , 


Ag iro < law ag arian. 


Cariad perffaith acth ar flo 
Nddiyma 1 rodio ar rwydeb, 
; ryw lei dariodros y tracth 


C Lundain aerh fiyddlondeb. 


22 Gwall gwymp » bobl. 


Mae gwyr mawrion ynein myſg 
A gafodd addyſy ddigon, 
Yn byw yn waeth ond dyna wal 


I 2. 


' Nar gwerin angall gwirion. - 


Rhai Sydd ail1 * gallio heb pel, E.28.18.12. 15. 
Yn ddirgel, yn- eu ymddygiad 
Heb fod yn dwymyn nag yn oer 
Fel llugoer *Laodiceaid, F*Datcudd,q.14. wy: 


Er flydd, cyd-ddwyn y rhain a phwys, 
Arhyfygeglwys Rhufen , 
Yn ddiddig am y caffon *nbw/ , 


Yn heint ep cadw eu hunen 


Gwaſfaneuthu *r diafl yn lle duw 
A wanant drwy fyw*n atrolus, 


_ - Ar gaſgluaur yn daer wyr del 
Mae cu meddwl uchel awchus. 


Ar y rhain ostru y rhod, 
Er enill clod drachefen 
Fe dron hwythau *n ddigon fel 
Yn gynar fel y gywnen. 


þ 4 barnwyr g owiliwch , byddwch bur, 
I gyd, argwyr "Eglwyſi 5 


Gwall gwymp » bobl. 25 
Na cnytunweh er mwyn budd, 
A theulu *r * fydd addohyg. * Sef pabyadiacth. 


I rhai yn Ilwyr : acth or lle, 
Da fydde editeirwch ; | 
Gochelwth goel athrawon * Gan, * Ffals. 


] ffordd ou rhwydau rhedwch. 


Os angriſt ddaw i riwho?r byd, 
Ni pkeru ond enyd fechan; 
Cadwed Criſtion ar bob rro, 

Ei ftydd heb willto allan. 


—C—_ GO 


Enuglynion o gyngor F gymro; 


P*® Cymro a gredo 1 griſt, oi galon- ? 
Gwilied y Papiſt; 

Uno at hathro athriſt, 

Er Cael Clod neu god uw g.ft. 


Ap na addola ddelwe, hudol 
Na hyder ar ſeintie ; 
Da ddywed dy weddie 
O fron jawn 1 Frenin ne. 


Gwe! 


T1" 


# Gwel nad eill 'angel help Yn, na phap, 
1% Na phapiſt Cyffredin ; 

Na neb rodd!: amddiffyn 

Ond Duw 1enaid dyn. 


Cyngor 21 'r Cyraru. 


Ffyddia i griſt a ffydd gre,y BRENIN, 
A Leads eneidie , 


Trwyddoet a fy*n diodde 
Cur , o'inerth Y Car y ne?. 


Yn ol ange cei ne unwaith, yn byffordd, 
Neu uffern farwolaeth 
N1d 1w purdan baban beth, 
Adeilad,ond hudolieth. 


Ffydd yn dwyn budd 1 babyddion, rhuten 
Ai rhytedd ddychymygion, 
Ftydd a wna wledydd Tlodion, 
A fydd byll fliedd iw hon. 


Op SFOIETEI7S3.) 33 


Ar Dduw dymunwn ymhob'damwain, 
Ar iddo ymddiffyn Brenin-Brydain : 
Ag iddo gael wrth fodd eigalon, 
Yn Gelanedd ei Elynion. | 


Ymrown yn ddyfal 1 weddiv 
Am hir Enives Charles i raynio, 
Yn Gyfrodedd ecir hyfrydwch 
Dan bur hafedd buler he. dwch. 


Cyngor 37 * azpthar ir g% 2th, 


' Y gwir addas, ſy gwedi rodi, 
 Mewn Jaith iawn, beth a wnai.a thi : 
Ni wrendu un flwdwn ymma yn Llwnden 
Y geiriau yn bur a ddaw otn ben, 
O b!ich ſacſon duon 0s, 
Dan wyr ffyrnig na. phocna Gi'n aros, 
| VnLloegery mae [lygru | 
Fob Llawenydd.,o newydd i ni. . 
Oddiwrchif ymaich y n ddi 'maros, 
Cymer daith, 1 gymru dos. 
Yn Gynta dos 1 gant © dal. 
hifi gyfanedd Abergyfeni , 
| C2 


- Chwbia'n 


34 Cyngor 17 awawr ”y (waith, 
Chwilia'n fanwl fir fynwy, 
Ei tlirefydd man a thrafel mwy. 
I Aberonddu o bur rinwedd, 
Dos yn rhwydd, adewis yr he dd. 
I Sir forganog dos yn gynar, 
ley Cei yn ddigerydd ral acho gr. 
I Gaerfyrddyn dos er mawrdda, 
le *ganed Merddyn y dewin da. 
Dos hefyd, a dewis ynno 
Gwmnhi *r Bonedd yn ſir benfro. 
Y mwythig ddiddig dda, 
dewis yn am1l, a cs oddiymma. 
I groeſyſwallr, y Dre raſufa 
Dan frenin dy fro,doſ yno drof aua. 
I Lanfyllin fel dewin c 08, 
I'c dwylo ſydd yro 'n darcs 
Ir Trallwm hefyd , dos Cyn hyfed, 
Ir Dre newydd, yn chwydd rhed. 
Yn llanidlos; a ffon odle 
Dyro dro ymhylith gwyr y dre. 
I Gaerlleon, Gywraint < lle, 
Dgs unwaith a dewis fane 


Oddiyno i'r Gorllewin dewiſ y l[lwybre , 


Drwy north Gyryru a nerth gre. 

Dos i wrecfam, adewis yn wacſaw, 
O ddeut i'r dre rodiodraw. 

I Ddimbych draw, os rhoddi drs, 
Ag i Ruthyn, Gwilie d* anrheithio, 


35 


Cyngor jr awanr i'r gmaith. 
Bydd ynno ganwr ath ogano, 
Ag yn eu bro, rai ath bryno. 

I Lanrwſt, a Thre Gonwy, - 
Dyro naid at.[{difyr eu nwy : oo 
0s gweli yno Goegun, ai frud ar Ms 
In Grafangc na ddd6s* er d'enioesd 1. 

Yng haergybi, a Llanerch y medd, 
ALlan ddanial, Ilawen annedd , 
Cei ynnodegwch, harddwch, a. hed, 
A bod fel dewin yn y diwedd. 

Yng haernarfon dirjon dre, 
A ltun mewn [lawer o fanne; 
Cei groeso mwy,a Gris eiric, 
Na Phapiſt Grym ai ffydd gre. 

Ar bwyll hylaw ibwll-heli, 
Yn ddi ymaros dos di. 

[r Bala Tyn ar Lan' Tegid, 
A rhodia benllyn ya gyrtun i gid, 

Ir deirnion o dei, Cei'r Cas, 
Ath daflu fel Cene diflas, 
Lle 'gwelech LiJini, nag aros ddim yno, 
Rhag iddynr o ddifri dy regi, ath rwygo, 
Ir Tan ith loſgi, Ceidy luſgo, 
Neu Cyndy ddarllen Cei dy ddryllio. 
Cei Groeſo lle fynych o fewddwy i drawsfyaydd 
Yng hwmmwd ar dudwy, Cei gymodaer dedwydd 


C3 Yn 


36 CG jngor ” " awilwe 3 'r gwaith. 


Yn hal y bont, yn hael bur, 

Liawer « ymro }lon, ath gymyr. 

Ym machvallech, : Uyro fonlle' 

Wrrth bawb,or plwy drwy'r dre: 
Oddiyno rhed, adamwra y*h2, 

I Aberteifi, Wy byr Tyrfa. 

Dos yn fyan, ar draws afonydd, 

I dal y farn, i rdwylo ſydd, 

Ymb6b manar redeg, Ile relych i rodio, 
Rwi'n rhoddi 1 tifn dyner, genad i darto : 
Dan wyr graſol, Ile Cefych di grocſo, 
fg y ma oth | raf mwy.na chro. | Rhed 


Amris, 


39 


————_ FRY TEES AT LY OI 


nnoamntertremaras” 


CYWYDD YN DANGOS 
GWAGEDD MAWRHYDI'R BYD 


WE _ IC | af "A * « * * = > S 


Rudd-Iwm ydiw *r Corph pridely& 
Pregeth oer © beth jiw?r byd 

Houw-dadyn aur , heddiw yn arwain  - 
Cauau a madrwyarv main | 
Scarlad aml, a Chanilod - 
A Sidanglan, os ydiw *nglod 
Goroff byal ag curwin 
Gweilch , hebogaty, a gwin, 
Eſgynn dr was gweniaid 
Or blaen a gwanhaft r blaid 
Ymo'yn am dyddyn da 
Ai ddan Ardreth oedd ddirdra 
Goſdwng y gwan yn ei eifte 
Danei Law, a dwyn ei Le 
Dwyn Tyddyn y dyn dall 
Adwyn erw 'rdyn arall. . 
Dwyn yr yd oddi dad yr non 
A dwyngwairy dyn gwirion, 


- PO" 


: <0 Cywyad Jn dangos 
Cynnill arian den Cannyn , 
Cyrchu r da, Carcharn 'rdyn 

—Ni-roddati ddifai d 'wy tuw * * 

Wr da ddoe, cr d. yo d:'uw 

 Heddiw mewn pridd-yadd:ddim 
Oi dda nid oes gantho —__ 

( Poen. a Leinv , your ad Ee ET 


a 


Ai cal, "aoch nendren 1 

Ai gorſed or ddarged ddn 

Ai kidens wedtRvdn 

At ddir; hvat ir-ddatiar hon:::; :: 

At ddeufrauch ar E1. ddwyfron- 

Ai gwn yn ci Neuadd garn' 
Ai Emmvs yn ei Ammay - 

Ai wraig waſdad or adail-.. 

Gywir iawn yn gwra 'r all - 

Oi nenoedd fawr falch, gaelbryd 
I'r arch bach, yn.iachir byd .: 

Pan el mewn Arch gyfarchan 

Ar frys or llys tar llan 

Nis Calyn nndyn nadau 

Nis gorfydd iw wiſg-arfau 

Nis hebrwn merch anherch-wedd 
Na gwr 1ach bellach y bedd 
Nirydd Gordderch © ferch fain. 
Ei llaw tan yr ug lliain 


Gwagedd y byd, os famrhydi. : 
Ni fydd ei chof'yn 'wylofus * oo fe: 
Nis gorfedd ar ei fedd fis . TT 2, 
Gwedi bo yno un-awr ' ' 

Y dyn ar gwallc melyn mawr 

Lliyffant byll tywylliw*c ta .. © 


Oz gwyl fydd ei was gweln - 4; 
Hytrra tan war y gareg . : 

Y breuog tew ar brig teg, . 
Amlach y gorchgudd pridd-lawr | 
Yn ci gylch circh, na meirch mawr > 


Cis gan Grefyddwyry: Cor: © 

lw Cyrttal ar tri ſeccuttor.:: .: 

Or tri Chan pynt ar un tal '- | 

A Gowſe 'nrhwyddar fwyddſl | 

Balch fydd ei geraint awchber © , + J- 

A Pharant dair offcren. 

Yno ni bydd ir enaid 

Na phlas nag Urddas na phlaid 

Na gwiw addyrn na G:u-Dduw - Fi 

Na dim ond a roes.er Dow 7 

Mae *r trefi teg . mae'rtreftad? 

Mac'r Ilyſeedd amal? Mac#c lleifiad?. 

Mae 'r Tai Cornogion ? Mae tir? 

Mae 'r S»ydday mawr os heuddir ? 

Mace ſew ? Mae'r gegin newydd ? 3 

Miae'r Cig Rhoſd ? Mac'r Cwg ai rkydd? ; 

cer fedd gell deg? Mac'r gegin 

ic Law 'rallt? Ma'rſeler win | 
| Mae'r / 


£. 


'42 | Cympdad ” danges 
Mace*r fiwrnau i Loeger ? Mac'r facrnial ? 
Mae*r beirdd or ty?. Mac'r bwrdd tal ? 
Mae'r Cwn addfwyn Cynydd fawr ? 
Mae'r Cadw Eleirch? Mae'r meirch mawre* |! 
Mae'r Trwſiad amal ? Mer rry(or ? l 
Mac'r da mawr ar dir a r'6:? 

} 
: 
| 


Or annedd gaer, ar netioedd gait 
Or plaſoedd ar palifat 

Diddvm ydiw o dyddyn 

Ond faith droedfedd diwedd dyn 
Rhowyr tydd yn y dydd &it 

(0d wyf wr) Edifarg 
Nis anhercha yaa un 
Or Canr, rb hir iw *r Cyntyn 
Nis car merch, nis anherchir 

Ni ſeing na dadl, na Sfr 

Ni chais fedd iw gyfeddach 
Ni ddaw ir wledd or bedd bach 
Ni roid pen. un or cennin 
Ere1*igrwd o fewnei fgrin 

Ar Enaid mewn dilif difoſt 

Or ia ir Tan ,* oerfel Toft 

Lie i gorfydd Celfydd nis Cel 
Gydfod & gorfod oerfel 

Pyllan ffyrnan Ufernaw! 
Peiriaft, dreigian, delwau diawl 
Cadwed Criſt (rriftiw r tro) 

Y Dynion rhag mynd yndg, 


i — 


owagedd y byd os fawchydi, 
[tyd fyd yſt4d fydawl 

i ddyg Lawer Dyn1Ddiawl 
Medd fain Bened Gredadyn 

Ni fyn Duw Roi nef ond un 

Ag am hyn o gymhenair 

Nid gau mo Emmynau mair , 

Y dyn Na werther da 

Nwyft ammal y nef yma 

J Rhag Colli medd meisrri mawl 

J Drwy gudd y nef Dragwyddawl. 
1 Nipheru fr byd gyd goegayth 

J Ar byd fru aberubyth, 

Heb drangc, heb lun yn un-air 
Heb orphen, Amen mab mair, 


Dr. Sion Cent ai:Cant , 


 Cymyad ir Cymru 


EP gymru fynych gam framr 
Och wyr or dynged uwch haint 
Och faiar ty *r orſ1b uchod | 
och ddechrau clae'r ddyddiau cio 1 

A heddiw in dyhuddir 

Ar drai heb na thai,na tbir, 

Rhyfedd ynof rhag gofid 

Mae *a llac&d meddyliau un Ifid 


ag 


—_— 


4% . Cywydd ir Cymrg. 

Ag etto enwog yttwy i: 
* Gobeithiaw aidawy ddwy "Gobeithio yr | 
Penna naffiwn gwno gwmpas 9 7 mi, o i 
Erioed oeddem 1 ras (ddynt ae, Ys ; 
Cynta Arglwydd mewnrhwy hob 4 in | 
Heb gam fy o honyn gynt. hu Uundame | 
Siaff-rh fab Noah Siaffir 
Fab Lameg oedd deg et dir 

Er hynll= roedden honwy 

Goveithiaw addaw i ddwv, 

Tair-caer penna-yn Twrcti 

Heb gam gynt a wnaethom 1 

Cacr Dro lle da lliw dydd 

A Chaer Rufain ai Chrefydd 
Rhinnau a fy ynoennyd 

Hwy na thair ſfiwrnau o hyd 

Gweniecd hyderu gwan-wy 

Gobeithiaw addaw 1 ddwy, 

Daeth holl Rocg ddiddoeg ddadl 

O gacrDroia gowrt trwyadl 

Yno las yn unlſu 

Or ddwy blaid wedi ddvhlu 

Deunaw can mil o filoedd 

Ag wyth can mil eiddjl oedd 

Gwin deg wyth gan-mil gwecl 

Pedwar ugain mil oi hil hi 

Deng mhylynedd anrhyceddir 

i Thwe mis y by (14s hir 


* 
| 
: 


L-4 
. 


| 


Cywydd ir Cymrs. 


wn draws-ddz;l, gwirion-driſt ydwy bs 


obcithiuw addaw i ddwy. 
orcu llwyih amke: gwythi” 
'wyth Dardan meddan imi 

Dri way doe yr hen don 

Oren addaw or Iddewon 

dr wn, y down nine y. rhawg 


; 0 dad 1 dad odidaws 
CBclir ein Car dihareb 


\ wnaeth yr hyn ni wnaeth neb_ 
urglod ef a wnaeth Arglwydd 


1} 0-7 is terra Roma Riwydd 
J8!r voys hon or eunym 


\ rocs Criſt yn arns grym 

Pan wiſgodd Brutus Eſyd 

) groen yr Ewig ol gryd 
yrrodd Angel-gwehelyth 
\c Brutus ap Sylfus ſyth 


/RDos ir Eigiawn dwys rwyga 
BArh hil, ath heppil,ath dda, 
Nid um un ſonedd heddiw 


jam g! alon 11] grretsion gwiw 


| ; Nag Th pyfiownd: r gWn Pur , 


BA hinfieſtr a hors henſyr, 

/ENa hil Rolo medd tro tri 
EMcindw or ir Normandi 

;/RHil Barbara Erfa Eurfoſt, 

* [RO fot rawch ewnacthom terw toft 


+ Hollt air 
. rhufen.: 


._ 


45 Cymydd ir Cymre 
Galon, waeth waeth y gwelwy 
Gobeirthiaw addaw i ddwy 
Well well am gym: williaid 
Dydd Rhag e:gilydd a gaid 
Cocliais waeth-waeth iw cajon 
Waeth-waeth fyth ag wacth-waeth ſon 
Nes-nes mae Cerdd Talielyn 
Wrol ei Ffydd arail ffyn 
Mair or nef nes-nes iw*r 1:0d 
Difai mac'r gwaich yn dyfod. 

Gwae ddwyblaid JHloegr, gwiw ddyblwy 
Gakeithio 'r addo yrwy 

Un wedd im gymru anwyl 

A phum oes hyd yn aroshwyl 

Yn uffern gynt rhown affaech 

Yn* Limbo Patrum mewn Cwma caeth *7wae'r þ 


Yngwilio beunydd y dydd du oer ?ifi457 44/ ul 
Gweled goleuni gwiwloer por” bus "Y I 
Awr ba awr gan awrfawr fy ham, :r nf ao|}! 
Diſgwyl yr um a dyſgu adeyfodiad Criſt | 
 Gwilio bob dydd ai gwelwy ond Jn y mona! 
Gobeithio'r addo irwy. << 


Limbus Pa- 
trum, 


Dr $:08 Kent a: Cant. 


ACHt 


id . 
—_—— FY , — 
_-_ Wn" RI 


Ache 'r * Gb, ar or back. 


Crwn oo Ea fe. . 
Fab chwant i gacl y- fanrai s, © 
F1b poen byth, fab hen ei bais, 
ab cangcrys, fab « crwy: ys rhad, 
Fab ſiwrl Eger, fabfat eas, WEEe 


Urabirych-was, fab"s Hh os 
FFab baw-berh,fab Prat $s GH, 
Fab oer 1awn, fab arianogs . .... hn RED” 
Fab Ewinogyfab Jnael,”,.: Mo 
Fab prudd ei wen,fab odd, Ts: £ 
lab ai ficrel ddi helderhy:;. +. 4. 


wo fab hwyr lles, fab allaeth..” 

iſt Fa fe bers ab Fran -gl 

140 Fab craffiawn Taber rete tfuſl « 
wes rhu ddig, fab p SY x] wan - ET 
ab hwyr lych Athen , '« 
Fab henn-o nfs Fr en-ddull,. 
Fab llawes-ddotd;3; TI Jacs ddiill, 

| FabCul llwm, PRLR? y lldg,s 

Fab gwineu; fab y; ;EDIOB, 


2 
PS 
y wH# 7» * 
. 3 a” : 4 : 
\ = 


Fab 


4% Acbe'r Cybydd , ar hatt. 
Fab gwandracl ddi- drael ddodrefa, 
Fabllym gwael, fab Ilwm ei gefy _ E 
Fabclg tyn, fab clwt henaur, 

Fab Cay. ei derws,fad cuddio'r aur, 
Fabdi ras Duw, fab Driſt Wen, 
Fab del iw, fab di lawen, 
Fab an howddg2e i iw garu, 
Fab ffroen-ddig,fab uffern gdu, 
Yr hacledd fab gwirionedd gras, 
Hylaw roddion hil urddas, 
Fab daionys,fab ag= 1 
Fab Ilwyd d-waith, f rk Gdi way, -- - 
Fab gwrda ryglydda g! | 
Fab pur da, fab rhgi 
| Fab diau fav fab EN, 
Fab rhoddfawr na bo' prudd-fyd, 
Fab cyfion fendithipn ga, 
Faby gardod,fab gwrda, 
Fab dillad,fab diwallys, HEH as If oi 
Fab bwrdd lawn,fab Hharad ths: i 

Fab purodiazth; Fab Þreudeg , 

Fabgwin iw dy,fab;gyen deg, 

Fab caru cerdd;fab cowrainr, RE prom 

Fab difai eriqed,fad\ dxei fraint; bY 

Fab bedydd mair, fab th | 

Fab naf Nerth,fab nef yn of 


- Sion dTudye ain: MN 
Cywy4 


fc wee OA. Aa TA + 


be 


| Cymddir Neidir. 


[i "a > dt £'IY 4.3 38 


La PF. 
= 


Cywydd odiacthol 'r | Needir , 
o waith IV. tiam £ tun. 


k x Ac gwr fyth am gywirfarn: ; 
Math ofydd ym *Mathafarn *Homr le 

S$10n ap f Hugh ly-f hop yr h6d, | tHawn 
Sciniwr pur ſynwyt parod, - 
Seilfawr bendefig brig brainr,: 
Sylfaen gw1i4d, Cariad-Ceraint; 
Rhydd Roddian rhiwydd or eiddo; 
Rhoi i bawb,a:phoed hit y bo. 
Rhoes farch ym,gwiw-rym heb gel, 
Rhygyngog, aRhug Angel, * ** 

A marw fy*r march rhwydd-barch rhodd, 
© frath neidir fraith ai-nododd , * 

Gwaith hon, a fy gaeth enyd, - 
Chwerw boen yn nechre byd, 

A dwyllodd medd Deall-wr, 

Efa'ag Adda ei gwr, 

I fwyd 'llawno fywyd llid 

Yr afal, y by ocr oftd, 
Alanwyd o Elyniaeth, 
Adrwgya6l, Neidir ai gwnoeth, 
Troes bum oes, trais heb-amau, 
1 Uifern gyat a ffyrn gau, _ 

ere D 2 On 


F ny 2 Ir. Neidir ; 


Ini )dacthoi newydd wr, 
;elu_breain, ſy bryawr, 
A godde fel ci gwyddiad, 
Feddwl Daw, ei foddol Dad; 
Nibaſe raid o nawsbrig, 
'Erioed i neb Aredig, 
Nag eilwaith medd hen goelion 
I neb hau , ,oni bae hon ,- 
Na bwyd dyn,,” na bywyd dig 
Ond o ran y: Neidir Unigy 
| Ecfdro 'r berth, ag yidriw. 'r bar, 
$ Yn troi dolen trwy dalar, | 
”. Burny Diawl, » yo dwyn Bar Dyn, 
ROD ;: brath ai chonyn , 
,a rhan an-war, 


* 44 


| wack he Olng | 

Snerny Af, warth i iw Dearydd 
Gwyll th corg, Hun gwacll argas, 
Gwainyng log , or S-aatic glas 
Cycylen beeth firoen ai ffrwyeh ; 

\ Carwden le Cair adwyth , 

- Cyw gwiber mewn Coeg o tanr, 
Colyddyn neeth GClawdd y nant, 
_ Rhoddai gafael Rhwydd gofid, 

- Rholyn Uwyth Rhylawn e1 llid, 

Llun Aﬀeth aille 'n o ſych, 
Liiw Erionyn brethyn IC, 


GENE DLAETHO! | 
CYMRU 


CTPAGELL | | Lin "Ro 


