: ” : ” - ” . 
5 % ; COIN, *>* a 
TW"! AE Ir AF! CY ns 7 
— 


— 


- (r5) 


Mu. LL 6b 
"RES 


IX. Quz loca cuivis Nobili Titulum dent; vel antehac dederint ?. 

Item, Quz antiquz Nobilium Familiarum ſedes conſpiciendz vccurunt ? _ : 

X.Quodnam fit Comitatus Regimen? Przteurane.an Seneſcalli aut Balivi Juriſditio? * 

XI. Quz urbes inſigniores in eo Comitatu, przſertim Municipia ? Urbium nomina 
tam antiquiora quam recentiora ? Sintne Burgi Regii, Regalitatis, an Baroniz? Mu- 
nicipiorum Magiſtratus, & quando illain Municipiorum numerum aſcripta? A quibus 
Urbes illz Municipales conditz ? Quot Delegatos ad Regni Comitia mictant? Urbium 
commercia, quibus illz Incolis replerz fint, & quam habeant Adificiorum formam ? 
Quez publica aut antiqua Adificia? Qualis ſit earum Juriſdictio ? 

X 11. Inquo Epiſcopatu ſinguli comitatus ſint, aurtquzlibet eorum pars ? Quis prz- 
fetus Juridicus, Seneſcallus, aut Balivus ? Quis Militiz iſtius loci prefit ? Quas Arces; 
Munitiones, Sylvas; que Vivaria, Nemora Majeſtas Regia ibi habeat ? 


Dueſtiones ſpeciales propoſite. 


5 

Nobilium Ordm. 

Quas PrzfeQturas, Balivorum aut ſeneſcallorum Jurisdictiones, Regalitates, Baronias 

fibi ſabditas habeant,& quos Burgos ? Quod Militiz Regimen? Quonam veltiti ſint ſpeciali 

Privilegio, Dignitate & Hzreditario Regimine ? Unde Familia Originem traxerit, quam- 

diu duraverit , & quz aliz Familiz ex ea Cur Que finr illis Sylvz, Nemora. Vi- 

varia, Lacus, Fluvii, Minerz, Lapidicinz? Qui Piſcatus, &c. Qui Portus ? Quos 
habeant Titulos? Quz memoranda facinora ipſorum Familias erexerint, aut auxcrint? 


2. 
| Sacricolarum Ordim. 

Que ſint ipſorum privilegia & Dignitates? Epiſcopatuum Inſtitutio? Diceceſeos limites ? 
capirulum? parzciarum in Dizceſi numerus? Eorum Juriſdictio & Fundationes ad publicos 
& pios uſus, una cum corum Reditibus? Quez predia fide clientelari ex iis pendeant? 
Eorum Zdes ? 


3. 

. Ordini Equeſtri. 
Cui Familia Originemſuam debeat ? Quez fint eorum privilegia & Dignitates ? Quas - 
Baronias ſti ſubjectas habeant, aut quos Burgos? Qui intipſis Portus ? Que Sylyz, Ne- 
mora, Vivaria? Ipſorum des, earum deſcriptio er nomina ? Quis fitex eo Nomine 
precipuz Dignitatis, et quzaliz Familiz inde deſcenderint® quz memorartu digna ab ijs 
= ſine, erqui viri cjus Nominis illuſtciores ? Eorum Hereditaria pretectura et Jurifs 

ictio ? 
4+ 
Regus Burgzs. 


Quamdiu ſteterint ? Regiminis conſtitutio? Eorum privilegia, Juriſditio, etquam 
late pateat ? publicz ipſorum &des, Templa , Munimenta, Monumenta, Academiz, - 
Collegia, Scholz Gerontocomia, ——_— , Prochodochia, Nolocomia, Opificia, 
portus? quam Latitndinemet longitudinem habeant ? 


$. 
 e Academis &© Collegus. 

Quamdiu ſteterint?Eorum privilegia, juriſdictio, et quam late pateatEorum conſtitutio? 
profeſſorur numerus, nomina, er quid doceant ? Fundationes et Fundatores ? Eorum 
Dependentiz ? Eorum Xdes, Templa, Sacella, Adificiaet Monumenta ? Eorum Bi-_ 
bliothecz, Inſtrumenta rara? Celebriorum virorum recenſio ,qui in ipſis educati, aut Prez- 
ceptores fuerint ? quz fint a przceptoribus et ſtudioſis obſeryata, que huic operi Lumen 
et Ornatum afferre poſſunt ? 

Reſponſa ad przcedentes haſce queſtiones in commentarios referenda ſunt et propriis 
quzque locis inferenda. Hzc itaque Reſponſa etiam atqueetiam petuntur, nequis 
injuriam fibi factam putet, fi quid forte omittatur, quod inſeri ipſozum intereſt : 
-—_ enim deliberatum eſt nihil przterire, de cujus yeritate et certitudine con- 

It. 
F 1M 05 


—_ _— *— 0 4 ac roots 42. - ARES 2 - > - ADE gif reno Pa 0 oO eo ec 
COP *OVE" YU hs te ” I " - 


"OE OOO $a RS” 
R =? 
* Wt NAT » 


= SCOTIA ILLUSTRATA | 
 B FERN . 
S PRODROM U Ss 
2 HISTORIA NATURALIS 
2 > - WW Aveo 


 Regionis natura , Incolarum Tngenia © Mores , Morbi iifque medendj Methods, & 
2  Ciegicina Indigena accurrate explicaniur 


, * _ , des 7 
: #7 Fy = - AIR RS 
C » HJS..y 
et attains MA on Br ee Bott an tern te ALA At (4 v4, NW 


4 1 ST | s 

23  Muttiplices Nature -Partus in triplice <jus Rego , Vegetabili ſcilicet, Animali & Minerali 

[FE -. per hancce Borealem Magne BRITANIE& Partem, quz Antiquifſimum SCOTLE 

Regnum conſticuir , undiquaque diffufi nune primum in Lucem eruuncur , & 
yarii eorum Uſus, Medici prefertim & Mechanici, quos ad Vite 

: RH cum neceſiitatem , tum commoditatem przſtant , cundtis 

' 3H | perſpicue exponuntur: 


FCC DX yore CORR TINT n * >. 4 08 ow 


CUM FIGURIS £ANEIS. 
: | | Opus viginti Annorum. 
1 Jevenifſimi Domini Regie CAROL 1. Mane BRITANNICA, &. < 
p E Monarchx Juſſu editum. 


. « - - -. -» ”- . . - - es . ” 
j '- ; —— — cf bes eee eater Lee babe ena 
” 


'F Auftore ROBERT O SIBBALDO M. D. Equite Aurato , Medico  Geographo © 


3 | Regio , & Regit Medicorum Collegii 'apud EDINBURGUM Socio: 

- : 

* : 

<7 ENTREE Sm > ——— ——— Oc —— CN Os -4 
3J 
A+ q 
1} 

Da NINE WOK TOY W." "1 4 PE Y aa Ns ES WAS 


EDINBUVURE I, 


Ex Officinz Typographica Faces: KxrBLo;, Jos va SoitrtnGENSTSs 
MF am. Colman tr 1, Sumptibus Audtoris, | | 


v/MI1n0 Domn; M. DC. LXXXIV. . 


R : _—_— . " , 6 " _— 
” TE a Ce —- dos Ko: PEE OE: . —— Y wont 1 7 
. bs. =; bo ; £ . > = We MY... FE DOm q Y 
: la : ' L —_—_ FONT | | os , . 5+ 36: SIO 
_s n 4 _ = , my 4 : TRE A hag | off ds 4 EE At > How : . "UE. "DIR CR — —— __— _ pg : : - Ss - 
RS bn ; x 3$-7H; "s Moat. age. . ak > SET LAs ant 3 : . F- RT a rr er I og j Ws cette . . 
xi 12 144, 0 ON " 2 - . , k INE : - , 2 | 
can: y UPS : _ SES EONS IF oj I ge, WP IF a+ 4 , , - n 1 


% & a 
«4 , Ee 
a", 4 ” . 
» 
; \ 
' 
” " F 
» 
, . 
* 
» 
m , 
* F 
s 
Ll 
: . 
. , 
” *p - _ 
L . y = by 
% x 
. 
- [ - 
by . 
* . 
Q . 
» - " . 
- D © _ ' NJ 
FR ; 
, . 
. = F bo 
3 * 
' n - 
« ” , 
. 
WW - 
< # k | 
" 
: +. © 
” : _ f 
d : 
9 c 
« 7 . ; 
. 
} 
LY , 
. 
:, 1 
* 
. pn 
? 
» 
” . 
% 
by . 
% R | 
- 


Wer A ee re on 


- > » \ 1 4 
S. es. « . \ \ [ ny 
” 1b = Q _ |. | 


= > 
_—_ 
\ . 4 \ 


| ; S\IS ) ' 

\ A # "NED | _ | 
SEC WRONG 
\ 4 \Y —— Mn " ww 5 | ''1$ 4! 


F 4 


D Sacrz Majeſtatis veſtrz pedes procumbir Scozza tua , Imperitantium opti- 
me , & ſuas Opes nativas, quas numeroſas & eximias Divinum Numen ei 
benigne largitum eſt, humillimie offert : Credevatur illa acſpcRa rriſtis , 
ſterilis, & in obſcuram ac damnatam Mundi partem rejecta ; quz tamen 


benigno Celi influxu ſalubrique Aere gaudens , & inter utrumq; Orbemin 


ipſo Maris gremio poſita cum ad Vitam neceſſaria, tum utilia quzque ſum- 
ma copia poſſider, Nunc benignis Majeſtatis veſtre Solis ſui Radiis illuſtrata Tenebras ſuas ſupera- 

vit, novoq; Vigore animata injectam fibi per multa Secula Caliginem diſlipavit, & abditorum in fi- 

nu ſuo Theſaurorum Clauſtra reſolvit ; ac Majeſtati veſtre Patri Patriz, & legitimo ſolique Fundi 
ſui Domino Aurum Argentumque ſuum expandit; Margaritas , Cryſtalla, Marmora quaſque alias 
habert in ſinu ſuo Gazas producit ; Marina, Animalia & Plantas exponit , quz veſtre Majeſtati de- 
benur , ' jure per inviolatam veſtrorum Majorum ſeriem, qui per bis mille annos hic regnarunt, 
ad Majeſtatem veſtram deyoluta, Libenter quoq; fatetur Scor:@ rua velſtris in ſc beneficiis cunta 
deberi , quz ſub juſto & benigno moderamine veſtro ſecure & quiete Bonis ſuis fruitur & ſumm3 
Pace potitur , dum vicine Genres omnibus Belli miſeriis premuntur. Cum Majeſtate veſtri reduc- 

tz Artes & Scicntiz in Regnis veſtris maxime florent, reſtituraque, qu# Expetinienicis nititur, Vera 
Philoſophia magna ſub Auſpiciis veſtris incrementa capit. In veſtro quoque Atiquiſſimo Scorie 
Regno Regium Mcdicorum Collegium apud Edinbirgum erexit Majeſlas yeſtra, cui cum Praxin 
Medicam regulandi , & imperitos indoQtoſque in vicam ſubditorum veſtrorum graflantes reprimendi 
facultatem , tum Medicinam promoyendi provinciam demandavit : Humillime proinde Sacre Veſ. 
tre Majcſtati ſe ſuaque offert Prodromus hicce Rerum Naturalium in Antiquiſſimo Veſtro Regno 

fidus Expoſitor , qui nunc quidem rudiore penicillo deſcribir quz in hoc Veſtro Antiquiſſimo Reg- 


q 2 no 


en Cat ee en er NEE 
_ - 


* 


a 

- MEE 
EY 
WY. 4, 
BY. 
2. 


* - 
$00 
8 , 
4% 
_— 
g . 
4B 
A : 
hy” 
: ps 
4d 


a F'Y" Wn: 7 8 


wo {int ad Morbos | m—_— & que Artibus Mechanicis provehendis inſerviant. Sed ur veſtro juſſu_ | : Z 


hiec aggreſſus + eſt, ita, fi Majeſtati veſtie arriſerit, favente Supremo Nomine, ſuis mametis ox nee —— 
rus & coloribus debits ormarus aliquando forlan in juſtam {iſtoria n Naturalem Se; VET Eee. 


4. * | 
> + 


Ut Saratiimon Myjeſaten eras dis /anaw, ferenan , felicem conſervet 5 a& om = 
UNI , Deum Opt. Max. quis ardentifſnis Pts precitur- eo OT 


| 
| ; pes 2-7 ek |; 
, : . — "3% - f jp £ k > 3% 200 q : 
"4. or Font HE | ; GE 5 be 
, AY ©» oF Py »# 
: _ ; ” A 
ef? * 


1 Z JE RED - 1 | | = : : © Humillons & Obſoquenifſus A 
| | | Subdirus & Servus , | 


| TW RoBZERTUS SIBBALDUS, {A 


4 & 
bo 
f 
# 
£108 
ef -.15 
©” 
[ 
OE © 
£ 4 
pt 
o 
* 
. 
> - | 
i Th, 
; 5 . 
DD” A 
: 3 
= , 
> 
*%. 5 & 
« 
gy 
V- 


ov 
| | 
! 5 
a 
o * | 
> 
; 
| [ 
| 
: 
, x9 
T 
T 


: 
Y - 
8 
f 
| 4 
- 
s # ry 
bf 
Zz 
"7 
L <2 
*; i 
FF ; 
| CY 
: : 
| 4 


; 
| : 
| ; | 


ORDO OPERIS. 


Roaromo huic Naturals Fhiſtorie Scotiz Nuncius Scoto-Britannus de Atlante Scotico pre- 
miſſus eff, quod ineo naturalis Regionis druiſco habeatur , & Regiones eo ordine, quo yacent, 
diſpoſite ſint , adeogque Deſeriptionis vicem ſupplere poſſit. Operepretium quoque nobis viſum eſt 
Inſtitutum noſirum de Atlante Scotico edendo omnibus boc patto ſynificare, ut , ſiqut ſmt , apud qguos 
vel eManuſcripta, vel Tabule Geographice, vel Inſcriptiones Antique ſit, que Atlantem noſtrum 
tluftrare poterint , illiea nobis dignentur communicare ,& honorifica eorum mentio in oper fiet. 
Ipfim very Opus Prodromum in duas Partes diviſum eft. 
Prima Generalis duos continet Libros ; 
Duorum primus agit de Aere, Aquis , Locis & Incolis Scotiz 
In Secundo de Morbis in Scotia graſſantibus : de »e-rhodo iis medendi, & de Medicini Indigent 
 agttur. 
Secunda Pars Specialis 9f , © quatuor Libris conſlat: 
Duorum primus de Plantis in Scotia ſponte naſcentibus agit. 
Secundus de Plantts Scotizx Hortenſibus. 
Tertius de AnimaJibus Scotie tam feris quam domeſticis. 
Duartus de Mineralibus Metallis © Marims. 
Singults autem Libris premittitur Index Capitum, qui (ngulorum Capitum T itulos explicat. 
Sub calcem vers utriuſque Partis Indices Rerum copioſs adjeftt ſunt. 


ED1N B U R G Ho 


The Tenth day of April, T 68 4s 


Naturalis z and having conſidered the report made by them of the uſefulneſs there- 

ofz do giveand grantto the faid Sir Robert $ibbald, and to his Heires and Aſſigneyes 
che ſole Driviledge of cauſing Print the faid Book, and diſcharge all others to print or reprint the 
ſame without his or wir licence, for the ſpace of nineteen years, or to import the ſame reprinted 
abroad into this Kingdom during 4. faig ſpace, under the penalty of Confiſcation of ſuch Copies 
cohis {ortheiruſe, and being ſurther puniſhea -cheir contempt. Ext, by me 


. WW 232K PATERSON. 
Cle Sti. Concilis. 


—_———— 


ETA DODAT 10: 
Regii Medicorum Collegii Prefidis 8& Cenſoris. 


_— Robertus Sibbaldus 2M. D. Eques Auratus Ss Medicus Regis Ordinarius Regiique Me+ 

dicorum Collegit apud Edinburgum Socius, opus Sacre ſux Hajeſtatis juſſu a ſe elaboratum, 
nobis perlegendum exbibuerit , quod Scotiam Tlluftratam /fue NaturalisHiſtoriz Prodromum i»/crip- 
fit. Ac in eo nibil fit quod bonis moribus contrarium ſit , multa vero reperiantur que ad ſcientias 
& Artes promoveudas inſerviant ; dignum cenſemus quod in publicam lucem emittatur , in cujus res 
fidem Ah ie a noſtras manuales appoſuimus primo die Aprilis Anno Domini, 168 4. 


Ar. STxvEnsSON. C,M.R.P. 
AnNvR. BailfoURE. C.M,R.C, 


N DUN- 


H E LORDS of His ©ajeſtits Privy Council having appointed fome of their 
* Number, to reviſe the Book publiſhed by Sir Robert Sibbald 'His Majeſties Phyſi-- 
cian in Ordinar and Geographer, Intituled Scotia iluſtrata froe Prodromus Hiftorie 


. ——s $I; - 


NUNCIUS SCOTO-BRITANNUS, 
SIVE ADMONITIO 


ATLANTE SCOTICO 


DESCRIPTIONE SCOTIA ANTI9Q9 VE 
Er cM ODERNCAE 


Specials M ANDATO  _ 
Sereniſmi REGTS Domini mfiri CAROLI Secundi, CM AG No/E 
BRIT ANNILA, Franciz & Hiberniz Regts, Defenſoris Fidet , 
CUM | 


TABULIS GEOGRAPHICIS 
In lucem publicam ilico cdends ; 


Robertum S1BBALD U M Equitem Auratum M, D. Dominym de C1P HI1S, 
| Medicum REGIS Ordinarium, 


Er pro Antiquiſſimo Regno S CO T I SE | | 
GEOGRAPHUM REGIUM. 


A 


—_ 


 Carioſum nobis natura ingenium dedit + E artis ſibi ac pulchritudinis ſag conſtia, ſpettatores 
nos tantis rerum ſpettaculss genuit ; perditura frulfum ſu , [i tam magna , tam clara, 
tam ſubtiliter dutta, tam mtida, © non uno genere formoſa , ſolitudint oftenderet. Sen. 
De Otio Sapientis, Cap. 32. 


E D I NAN B DD & 


In Officina Typographica Davipis Linpzssri1, M.Jacosr Kninlo, 
Jos Ua SoLINGENSIS & JoHANNiIis ColMARIL, | 


Amo Domini M. DC. LXXXIIE. 


"—Aw——_A A. 4 Ts 1 
. 4 


vs "uy "7% 1» et 


M ALEXANDRRI BOD 1 I Cammen 
De 
7 of oO: 17 £ 


Nobilis Artic locus. et vicinior Tow F 
Quem Mpre. reflexis. undique. cingit - Aquis : 


Quem tamen &4f7oun Sidus nec Frigore tentar , 
Nec ſacer admiſſis Cynthins urit Equis': 


Cui Decus & Nomen Phario de Sanguine Scora 
Inculit , & Cereris ſemina , Jura : Deos. | 


- 


Terra flrax : Pecoris "0 "FPOA Metallis : 
Nec tamen Artificum deſidioſa manu. 


Ingenio facilis, ſed ad horrida  promptior Arma: 
Nec. plus, quam Belli ;  Relligionis amans, 


-* wy » Fa *_ _- 
bo S # 
- 
vi. ” 3 ; = 
9 TP 
& » 
od 4% » 
». 4 —— wt 
he }_ 
4. _ , 
F 
%s age #. ” 
; , S « 
mY # 
- off Fi 
'f Ws » 
"y _ » OF 
- + CY 
fa. X 
” _ 
hg s #5, — Ing =2.* 
"— = A Y ys p 
+ hw $-mne. ere ww. %- 
oe K . —O_— 
Es © #- "—_ e 
a w - - wm, , 
a » I . «* 
3 <> - WV 
”Y L. 
Le ee ne: ”-&# Sh traces > es. - 4 ” ”> Oo nemo CS oO” - 
. - ” 
+ - 
- 


DIPLOMA REGIUM PRO OFFICIO GEOGRAPHI 
| REGII CONCESSO 


D* ROBERTO SIBBALDO 


Equiti aurato Medico Regis ordinario, cum Privilegiis infra Scriptis. 


eCAROLUS Det gratia «Magng Britanniz, Franciz & Hiberniz Rex , 
Fidei defenſor , Untverſis © ſingults Ligeis © Subditis noſtris quos ſpetlat , 
& ad quorum notitiam prefſentes he Litere perventurg ſunt , Salutems. 
WS Cum nos Regid noſtri conſideratione animadvertentes, Eſſe in antiquonofiro 
> (& A (@ J Scotiz Regno abundantiam eximiarum © utilum Plantarum, Animaliums 
ISPLY Duadrupedim, Volatilium , Piſcium &S Infefforum; Et ©Mineralium, Me- 
tallorum © Subſtantiarum repertarum 'm & ejeffarum a Mari: Oue t 

| nota efſent, &© eorum natura, virtutes © uſas, Plurimum conducerent ad 
variarum Artium & Artifictrum profettum, & Medicine at Naturalis Hiftorie Scientias multum 
promovere poſſent, que aged neceſſarie ſunt ad Ligeorum noftrorum conſervationem. Auimaduer- 
rentes etiam futurum, ut progreſſic temporis tenderet ad diftum noſtrum Regnum ditandum , con- 


» - 


 ſervanao mm eo pecuniam que foras emittitur ( cum maximam partem eorum Simplicium, que »ſur- 
pantur , domsi reperire liceat ) Et conducendo operam variorum ex noftris Subditis in tis indagandis 


© preparandis, cum tanta ſit eorum copia (cMineralium preſertim , Metallorum © _Animalium } 
ut bis fiubus optime reſponderi poſſit ; Eademque etiam multo vihoribus pretiis venundari poſſent, 
quam importari queant. 'Noſque expendentes , optimum medium ad eorum deteftionem profetium 
zn eos fines eſſe, ut Naturahs iullorum Hiftoria edatur, que rationem reddat lotorum in quibas in- 
venienda ſunt, & viam aperiat qui detegantnr , modum oftendat quo preparentur , &© eorum natu- 
ram, vires © uſus explicet. Et nos quoque animaduertentes, in honorem moſirum © gloriam ceſſu- 
rum , ac magno uſui ditto Regno noſtro futurum, ſi juſta & plena Deſeriptio detur veterum ditti 
Regni noſtr: Monumentorum, & Prefetiurarum noſlrarum, Regiorum Burgorum, Urbium, Flu- 
minum, Fretorum, Sinuum, Portuum, Stationum, Lacuum, & Caſtellorum ac Munimentorum 
noſtrorum, c_/Edium ad Nobiles & Generoſos pertinentium, & quicquid aliud obſervatu dignum eſt 
in diffo Regno noſtro. Et nos certiores fatli de Integritate, Fidelitate, Eruditione © Qualitatt 
bus fidelis & dilefti noſtri D. Roberti Sibbaldi Equits aurati Medicine Dottoris ad Opus illud 
ſuſeipiendum idoneis, Et de Fidelitate & Perpeſſionibus Patris ifſius, aliorumque ſanguine ipſe 
conjunfterum, eo quod conſtanter permanſerint in obſequio & obſervantia ſus erga Regium noſtrum 
Patrem: Et quid, poftquam ſe melioriſſet Studiis ſuis in celeberrimis Academiis fam domi quan 
peregre, Et diverſorum annorum peregrinatione in locis Europe maxim? celebratis ob Eruditgonem 
© Artes Liberales, Nunc ille, ex fudio nobis inſerviendi, per viginti annos elapſos ſunm effecertt 


negotium, ſe in(truere de aunibus que ad Naturalen Hiſtoriam ſpettant diffi Regni noſtri, Et de 
Az rebus 


ee. en. tt... ee EN eee CRIES 


# . S—_— rere—. — 4 err 


rebus amtiquis & curioſis in eo obſervabilibus; Et multo labore & experientis fundamenta jecerit 
Natwalis Hiftorie ejuſdem , & Deſcriptionum cum Scotiz Antique tum Scotiz Hoderne , Ubi 


vetera Monumenta, Inſtriptiones & Ichnographie Caftrorum deſcribumur, © varie Provinciarum 


1 abule Geographice nunquam antea deſynate accurate delineantur . earum Sinus & Portus diſtin: 
uotanter: Similiter deſi ienandas & incidendas curaverit in entis Tabulis Figuras ejufmodi Subjetto. 
Tum Naturaiis Hi florie, que vel nunquam antea, vel non refte faite furrant; jaſtaſque & plenas 


 eorum Deſerptiones formaverit ; Et naturam, vires © uſus explicet omnium Simplicium z Scoria 


muentorum, uni cum modis quibus adhiberi poſſunt ad augmentum Scientiarans, CArtium & Arti- 
ficiorum, & ad utilitatem & commodum Lig corum noſtrorum. Sciatis igitur , Nos proprio noftro 


 impulſu & inclinatione, & ex noſtrs curi & tenero illo affefu quo felicitati difti moſtri Regvi Stu- 


demus, © Regio amore quo projequimur onmne Eruditionis genus, & potiſſimum Medicine & Na. 
turalts Hiftorie Studium, ex quo tanta Emolumenta Nobis i Subditis noſtris accreſcere poſſunt , 
Nommaſe, conſtituiſe & ordiniſſe, Situt & Nos per has praſentes Literas nominamus , conflitui- 
mus © ordinamus diftum D. Robertum Sibbaldum Equitem auratum Medicine Dofiorem , ut ſit 
Geographus nofter pro difto Regno noſtro, durantibus omnibus diebus vita ſae; Dando, concedends 
© /argiendo illi ditium Geographi Officium ab ipſo poſſidendum &. fruendum , plent & hbert in omni- 
bus reſpettibus 6 conditionibus , cum omnibus commoais , Beneficits, Previlegus, Libertatibus, im- 
munitatibus, & cunttis adventitiis bonis quibuſcunque difto Officio debitis, Aut gue ter = com. 
perta erunt ad illud pertinere vel ſpeFare , Cum plend poteFtate & autforitate condendj T abulas 
Geographicas & Deſeriptiones Provinciarum Regni noſtri, © Regni noftri generatim, Fretorum , 


Sinuum © Fluminum ejuſdem, Et Regiorum noftrorum Burgorum, Urbium, Caſtellorum ac its. 


wmentorum, c_Ediumque ad noſtros Nobiles & Generoſos pertinentium , © Munumentorum , & alio- 
rum querungue in eo obſervabilia ſunt; Et ſeribendi Naturalem Hiftoriam WG Deſtriptionem om- 
tium Naturalum Produftorum difti Regni noftri , eorum nataram, virtutes © uſus, & obeund 
omnia munia pertinentia ad noffrum Geographum, & fruendi omnibus homorebus allt debitis in ea Re. 

Iatione. Et ſpeciatim imperantes et ordinantes, ut diffus D. Robertus Sibbaldus Eques auratus 
edat diftas ſuas Deſeriptiones tam Scotiz Antique quam Scotiz Moderne , et Naturalem Hiſto- 
riam diftimoſtri Regni Scotiz , Cum plent Libertate et Privilegio ditio D. Roberto Sibbaldo Equiti au- 
rato-ea-mprimend1 in Latina vel Anglici Lingus, . vel utrique , &t in qai formi jihi vifum furrit, 


froe univerſum Opus, ſive ejus Prodromum , foe quamiibet eorum partem ; Et adhibend} quemcun- 


que vel quoſcungue Typographos vuluerit, Prohibentes biſce omnes atios T ypographos ia mftris Scotiz 
Dommis, ſub penis uſitatis, mprimere, per devem anwram ſpatium ab his wats, m quicunque 
forma vel lingua, Omnia, ſroe quamlibet eorum partem , abſque ronſenſu et approbatione "diffi D- 
Roberti Sibbaldi Equitis auwrati Datum ſub Sigills nofiro Prevato m Palatio noſtro de :*Whirchall, 
rriceſmo die Septembtis , ano Allan, 6 Sta offoge/uns ſecundd, WIN arms Arg 
quarto, 


Per Signaturam Manu S. D. N. Regis ſapra Scriptam. 


BA 
* 

{2 

s 

% 4 
"W's 
£5s th 
- SIE 
F<, 
3G 


OCONEE IEA TY > HEIRS 


RC ET IOUEIAL 7 11. 


» ARPTRAS COR LT OL AT IE ST oa 
ns WS , 


(1) 


ESD, AMMO TRBRT ICI TC CR?IOTCTOT TF RAM. CE. ID... Oo,  RTOOSRCRR. LC CCRBVQ9. iTw2 


ACETATE GAA RW or IH 


Db 0 ods Pt % v.05 
Ira; Gy es & 7 


CC —— 


nn een nyo enee—————_eo nm np —_ yn nee — : ; — mg ER EEE rm ——__ yy 
IS >. =>, — SE i Dn gy yy = ig—i_—_—_—— FF LP» - _—- 7 " "> > > >——__ wy 
<< - 1 _C__—_— OO T)''{<<<<<C<Ccc—<c-e &> << _ . >> 
A —— AE <—<< > i i YES => ———— = = 


TE WJ = 


— 


NUNCIUS SCOTO-BRITANNUS, 


$3 WM AD M 0 NEE 1 Q 
De 


ATLANTE SCWETICO: 


SEU 


Deſecriptione Scotix Antique & e Moderne , Serenſſim: Regis ſpecialt Man- 
.dato edendi in Iucem publicam per D. Robertum Sibbaldum Equitem 
auratum , Medicum Regis Oraimarum © Geographum 
Regium. 


—— » — y”—_— ” —_ 


Operis ratio exponitur. 


um rerum in S$c9z7z4 Naturalium Hiſtoriam ſcribere ſtatuiſſem, 
Ny conſulto mihi facturus videbar, fi ipſius Regionis Deſcriptio- 
$$ nem premitterem , quoniam , quz hactenus edita eſt , vix 
J AS curioſo Lectori ſatisfacere poteſt. Ira enim immurara eſt Ter- 
& re facies, ut, que olim Jaxs ſterili ac Lacubus horrida, 
SJ rriſtis adſpectu erat, nunc , Terrarum cultu , Urbium ſplen- 
of dore & Z#dificiorum ſuperbia, cum melioribus yicinarum Re- 
gionum conferri poſſir. i | 
” Quod autem editum fuit Scotze Theatrum per Jo. Bleay, 
preter quarundam Regionum Deſcriptionem per doctiflimum 
D. Gordoninm de Stralogh , & Schedas ejuſdem duas aur tres de Scotza Antiqua , nibil 
aliud habet quam nudam Buchanan Deſcriptionem, & pauciſlſima de Cambdeno ex- 
cerpta, quiſzpe non ita zquus rerum noſtrarum judex eſt. 

In noſtra autem Deſcriptione operam dabimus , ut totius Regionis ſingularumque 
Provinciarum termini ac fines clare deſignentur , ipſiuſque Terre indoles explicetur ; 
Oceani ambirus , Maris tractus, Sinus, Promontoria, Inſulzque enarrentur; Urbium 
quoque, Oppidorum & Arcium poſitio; Regimen, _ & quzin ſingulis tam 
Regionibus quam Urbibus maxime obſeryabilia ſunt. Montium ctiam fitus, Flumi- 
num ac Amnium Origines, Curſus, Flexus & Oftia, Lacuum Stagnorumque ampli- 
tudo & ſitus, Planities, Valles, Sylvz & Fodinz tradentur, ut rerum Naturalium , 
quz paſlim per totam Scotiam diffundunrur, melior Deſcriptio exhiberi poſſit. Er cum 
yariis in locis ſuperſint quzdam yenerandz Antiquitatis Veſtigia, vetuſta ſcil. Adifi- 
cia, Caſtra, Templa, Munimenta, Sepulchra ſeu Tumuli, Inſcriptiones, Saxa variis 
Figuris ſignata : Ea quoque multo labore & magnis impenſis eruenda curavi , ut , quan- 
tum per tempus edax rerum & inyidiofam nimis vetuſtatem licuit , Scozze Antiquitatem, 
& ſuz Antiquitati $cotzam reſtitruerem. 


mz 


"a 
my 


A» 
4 


( "The 


4 
with, ) 


WS 


Scatiam 


MD 4 fn bs LAs 2 Camk@ASES © 4. 


(2) 


{ 
| 
| 


Scotiam autem Antiquam deſcribo, quantum ex Protomeo aliiſque Veteribus tam 
Exteris quam Noſtratibus aſſequi licer , quos quidem univerſos fere conſului, ut, quz 
apud Hiſtoricos noſtros Libros impreſſos deficiunt, ex Ex'eris & Manuſcriptts noſtra- 
tium. ſupplerem. Er, niſi me fallic animus, quzdam ex illis derivatalux eſt, quz ca- 
liginem noſtrorum Scriprorum aliqua ex parte diſſipare poterit : nec (quod nobis obji- 
cit Cambdenus, in vocis Scotie ambiguitate ludens )'amplius, ut ſpero , in Origine Gen- 
tis noſtrz tradendi zwrw3, erimus. Sed in rebus tam obſcuris dandus eſt ſemper locus 


Seneca. 


De otio 


,» aliquis Conjecturis: nec enim (ut preclare Philoſophus Latmus) omnia, nec tanta $ayjentis 
,, viſimus , quanta ſunt: ſed acies noltra aperit ſibi Inveſtigando viam, & fundamen- Cap. 22. 


ta verl jJacit , ut Inquiſirio tranieat ex apertis in obſcura. H# autem Conjecture, 
fi eam nequeant afferre evidentiam , quam mens noſtra opter, indiciatamen quzdam 
eſſe poſſunt anſzque, quibus ipſam e latebris Verictatem feliciora ingenia extrahere 
queant. 

Dabunr proinde yeniam mihi viri ingenui, fi in Origine Gentis noſtrz tradendA au- 
dacins aliquanto procedam, cum, fi non vera, probabiliaſaltem argumenta adducam, 


& quz Scriprorum omni exceptione majorum auctoritate nirantur. Quod fi minus 


| Gentis noltrz magnificenriam fabuloſis Naralibus augeam, yulgata ramen & quaſi per 


Veruſtatis manus rradita ſtabiliam & confirmabo. 
Conatus certc ſumex ultima Antiquitate _ argumentis probare, tam hujus quam 


' Auſtralis Partis Inſulz Incolas ab antiquiſſimis, nobilitſimis clariſſimiſyue Gentibus 


profluxiſſe, eſſeque codem ſanguine i:\demque nartalibus locis oriuados : quod non leve 
argumentum efſle deber muruz amicitiz & amoris inter utramque Gentem nunc quoque 
feliciter ſub uno eodemque Rege in idem obſequium conſpirancem. 

In hoc vero Tractatu hos mihi Scopos maxime propoſui, ut , q|z vel omnino omiſerint 
S$criptores noſtri vel nimis levirer tractaverint, ea fuſins & diſtintius explicarem De 
Nomine ergo Jcori# & de T hule deque Pretenturis, Muris & Vallis, quz conſtruxere 
Roman:; deque populis qui a {'to/me?, / acito, Drone aliifque Verenibus, ut Inco- 
Iz hujus partis Infule, memorantur, accuratius ſcrutinium inſtirui ; & eas locorum ap- 
pellariones, quz apud Ptolomeum, Antoninum ( in Itinere faltem illi triburo) Bedam 
alioſque occurrunt . quantum in hac obſcuritate licet, recentioribus aptavi. In Origji- 
ne vero Gentis noſtrz eruenda ea Veſtigia anriqua ſequutus ſum, quz avud optimos 
quoſque Auctores tam yeteres quam modernos certiſſima Originis ws habentur ; 
eadem ſcil. Oppidorum & Fluviorum , ipſarumque Provincia:um nomina; Sacrorum, 
Rituum, Legum, Morumque & Conſuerudinum concordantia, Linguarumque affini- 
nitas & ſimilirudo. Quz vero Monumenta veruſta Hiſtoricis noſtris vel ignota. vel 
ab iis de induſtria omiſſa mihi occurrerunt, ca, quam porui dilucide, deſcripſi & de- 
lineanda curavi. Quod 1 curiofis mentibus non ſatisfecerim, merhodum ſaltem peri- 
tioribus aperui, qua meliora & pleniora tradant. Hiſtoricorum certe noſtrorum lecio» 
nem & faciliorem & jucundiorem utilioremque reddidi; & hocfſaltem preſtiti, ur, qui 
hec legunt, in Parria ſua peregrini amplius non finr. Sed przcipuus mevus ſcopus erat 
ad Hiſtoriam Naturalem $c or 1 viam parare, quam nemo hactenus agoreſſus eſt, cum 
illa ramen egregii uſus fir & mulrz obleRationis. Medicis vero, qui pro dignitate Me- 
dicinam facere vellent, plane neceſſaria eſt: pro cli enim ac ſoli ſitu diverſo variant 
hominum temperamenta, diverſi infeſtant morbi, Medicamenta vires ac facultates ſuas 
ſortiuntur : methodus proinde medendi varianda eſt. Sco7z2 etiam noſtra Morbos quoſ- 
dam peculiares haber, qui in ei magis quamin aliis Nationibus graſſantur: ſed & (quz 
divina erga nos bonitas eſt) ſua quoque haber adverſus l|los Morbos Remedia. Me- 
dico crgo neceſſaria eſt accurata Regionis cognitio in qua Praxin exercet, ut clare de- 
monlſtrat Hippocrates. In Scotia proinde Moderns ſedulo notavimus ea loca, in qui- 
bus res 1llz narurales maxime proveniunt, quz Medicine aliiſque Artibus uſui eſſe poſ- 
fint. Ad majorem quoque Operis illuſtrationem, quzdam de Linguis, Regimine Po- 
litico, Legibus, Nobilum Familiarum Stemmatibus & Profapiis notavimus. Deſcri- 
ptionis autem utriuſque tam Scorie Antique quam Hoderne ſeriem nunctrademus. 


SERIES 


Lib, de A. 


ere Aquis 


& Locis. 


OT ER EM VEDEDINED Inn = EC _—_— 

WARE > LT CN er uronoct 47 Ws A 
es TK Le IG OATS DE CE, ©, HIRED 4 
2 EE CERN noon OO EE 
bi one 64." 7 BREED CRT Yr AL $ 


w”. GOA pens, - 
Ne Des 
RI, 


a 954 


 , 
Kc re 
= 5 


_ * o TELRS : < Ix £0 


"Oro PID OTE, SOL 


A 
% 
4 
> 
; 
F. 
x08 
L 
of 
22) 
\ 4 
BY 
s 


HR a od S's I ae EY 
EDS > NI. 


(3) 


SERIES OPERIS EXPLICATUR. 


@ Eographis inter nobilesillas Scientias , quas preclara colunt in- 
: No] genia, laudatiſſima, quod & maxima voluprare animos afficiar, 
AN & plurimum inde utilitatis oriatur. Per eam enim ca ctiam , n 

longifſime diſtant , oh oculos ponimus, & abſentes , quaſi preſen- 
res, intucmur; ſummam queque animi voluprarem parit, cum 
7) Regionum, Aquarum & Urbium firus tam plane exponit quam 
Z alit qui eos oculis luſtrarunr : Hominem certe (quem Grz-t »u- 
x; x9», Quaſi magni O:bis compendium , vocant) nulla alia xque 
decet ac de Mundo peritia. Inexcuſabile autem crimen eſt nativi 
ſoli provincias & oppida ignorare, cujus quidem Provinciarum. U:bium , Oppidorum, 
im6 Vicorum, Marium & Sinuvum, Inſularum, Littorum, Portuum, Mon'wum , La- 
cuum, Fluminum ipſorumque etiam Fontium non ſolum nomen, ſed & ficus ſalubres 
ſcire decet ; quo victu quzque Regio & quidus mo3ri»u3 utatur ; quibus exccllar rebus & 
quantum alia ab aliis dittent : quod multos nobis uſus horum cognino preheat. 

Orbis certe hic terrenus T heatrumelſt, in quo Dzus Mortales ad imay nem ſuam for- 
matos, veluti in Scenam, educit : dumque varias illi partes fibi afſignatas mira ſolertia 
exequuntur, multa produnt divine Majeſtatis, benigniratis, juſtiuz, ſapicntiz poten- 
rizque indicia, quibus , ut ſumme <jus providentiz argumentis , animi noſtri Dx 0 
Opt. Max. tum conciliantur , tum conjunguntur, Quis autem eſt , qui ſerio ponderave- 
rit varias Rerumpublicarum tormas , diverfam foli faciem, difterentes populorum mores, 
Leges & Sacrorum ritus, qui D x 1 Providentiam non agnoſcat & venererur ? Er. ob hanc 
ſane Geographre utilitatem huminibus fere cui:Ais natuia infitum eſt ; ur & loca varia un 
Orbe luſtcare cupiant. Sed cum, ut canit Poeta, 


Nox curuvis homint contingit adire Corinthum ; 


Mulrique, ob reifamiliaris inopiam, corporiſve imbecillitarem, aliafque cauſas, pere- 
grinai1 & exteras Repgiones inviſere nequeunr ; multum cerre Geographre debemus , cujus 
notitia divinam immenſitatem quaſi adumbramus, domique ſedentes maria ac terras ant- 
mo bo = aa , ltudendoque celerius multo luitramus Orbem , quam Uiyſes 
errando, | 


Dui domitor Troje multorum providus urbes , 

Et mores homimum mſpextt ; latumque per equrr, 
Dum ſub, dum ſocus reditum parat ; aſpera multa 
Pate; 


Atque fic undiquaque aliquid colligimus , quo in nobis ingenium & ſapientia incrementum 
capiant. Interim ab exterorum vitiis ſecuri ſumus, que converfatione & commerciis in 
peregrinantes irrepunt Ur taceam urilitates , quas Hiſtoriarum Studio , T heologiz, 
Pbyice , Medicine, Politicz aln{que Diſciplinis przſtat, Mercatura certe & Res Nauci- 
ca (quz in noſtri Republica zrarium, 4. e. nervum rerum gerendarum conſtiruunt) pluri- 
mum a Geographiaa huvantur : ad Mercaturam enim teliciter exercendam pluremum facit 
ſcirc Regionun (ad quas merces mittendz, vel e quibus ad hunc vel alia loca deterendz 
ſunt) fitum, diſtanuam, interjecta Maria, iter, vicina loca infenſos vel amicos incolas 
habentia, & alia. quze T abulrs Geographicis mayna cum animi voluptate hauriuntur. 
Nautz vero ampliſſimum Geographie uſum agnoſcunt, quando remota Maria & furentem 
Oceanum ſulcarcſuſcipiunt treti Mupparum Geographicarum adminiculo. Et cum inny- 
metZquidem inſulz undique in Mari circa Scorzam diſperſe ſint; multiſque in loas Pro- 
montoria excurrant ; Litruſque nunc rupibus aſperum, nunc ob pulyinos adjacentes non 
minus periculoſum fit ; & nullibi rerracum Maria impetuoſius concitentur , altiores 
attollanc fluctus; eſtulque tum violentiores , tum magis fnterfe oppoſiti fint : Has ſanc 
ob rationes Sereniſſimus kex, vere Pater Patriz & utilitatum cjus conſultiſſimus proviſor, 
D. Roberto .4:bbaldo Equiti aurato in antiquiſlimo Scroz7e Regno Geographo ſuo in mandatis 
dedit, ut Deſcriptionem edeter Scorre ram Antique quam Moderne accuratifſimam. 
Quapropter dictus D Robertus Sibbaldus Geographus Regius Quzſita, quz hic adjunta 
ſunt, publicanda curavir, quo tacil:us in remotiſlimis etiam Regionibus ad exaftam De- 
{criptionem neceſlaria adipiſceretur. Ur aurem 7 abule Geographice accuratiſlime confi- 
| B 2 Ceren- 


b#- + .4þ ebb 


| 

| 
' 
| 


nes regs Pre ea 


*6 SBC A ans. yen boy p 
<-a_— = 16 Gee 


(4) , 
cerentur, Senatus Regius Commiſſionem & Mandata dedit Foaun: Adarr Mathematico exi- 
mio & Mechanices peritiſſimo,, ut is Geometrice Regionum e Happas conficeret : Quas 
ille quidem, varias Angulorum diſtantias Inſtrumentis ſuis Mathematicis ſumpras exacte 
menſurando, elaboratiſſimas &juſtiſſimas contecit eqpagiegss delineavit. Er Nuperrimc 
zſtuarii Forthe,ab cjusoſtio ad locum ueens Ferry dictum, ubi in arctius ſpatium coarcta- 
tur, exaRiſſimam Tabulam Geographic mm confecit, in qua Secundum novam & accura- 
tam methodum omnes notantur inſulz, Rupes etiam quz Cacz vocantur, Brevia, pulyi- 
ni; & ora maritima exactiſſime delineata eſt, cum ſinubusz ejus, promontoriis, portu- 
bus, urbibus aliiſque obſervabilibus, cum profundiratibus Aquarum per totuim zſtuari- 


um, & cum lineis a ſingulis punRtis, pro nave dirigenda, & cum proſpectu inſularum 


obſervabilium, promontoriorum & Terrarum Eminentium maxime notabilium , a qui- 
bus Nautz indicia ſumunt. Idem etiam Prefc&urz Perthenſis Mapparum delinea- 
tionem ſtatim aggreſſurus eſt, & paratus erir ad aliarum etiam Regionum (quz nun- 
quam antea delineatz fuerunt) Mappas conficiendas, modo de ſumptibus ad id operis 
neceſſariis illi proviſum fuerit. Quod ut preſtent quibus id officii incumbir , Operis 
jam ſuſcepti Specimen, Przfeturz Clacmanane Tabulam Geographicam (quz nunquam 
prius delineara fuit) adjungendam curavimus , in qua videre licet non folum Urbes, 
Opyida et Nemora , Montes , & Flumina Lacuſque , ſed et diverſam Terre faciem 
(que ſcilicet Arabilis, quz Ericoſa, quz Paluſtris fir) egregic reprzſentatam ; additis 


quoque differentiis , quz Templa,quz Molendinas, quz Nobilium Ades,&c. diſtinguant. 


| Noſter aucem ATtLas Scoticus duobus Voluminibus conſtabir; quorum alterum 
Latin, alterum vero Anglica Lingua conſcriptum. - Tractatus Latinus _Albaniam 


feu Scotiam _Antiquam & Scotiam Modernam continet , &jus antem Tituli ſunt, 


BIL/B ANI A 


Sives 


SCUOTIIA ANTIQU A 
Illuſtrata 
LIBRIS TRISTS, 


Quorum Primus de Inſulis Britannicis & de Britannii in genere. 


Secundus agit de ea parte Brianne, quz primo Britannia, poltei Scotiadidta 
fuit, in genere. 


Tertius agit de ££bani ſive Scotia particulatim. 


LIBRIPRIM 


De Inſulis Britannicis & Britannia in genere, 


Aput I. De ſitu In/alarum Britannicarum. 
Capur IT. De Britanniz /itu & figura. 
Caput ITI. De remperie Aeris © qualitate Joh Britannici. 
Caput I'V. De Nommbus Britanniz. 
Caput V. De antiqua druiſcone Britanniz. 
Capur V I. De warms populis Britanniz, 
Capur V II. De hnguis arverſis Britanniz. 
Capurt V 111. De Pictis. 
Caput IX. De Albanis Scotis. x 
Caput X. De moribus priſcorum Britannorum, earum Navigiis G Navigatione; de 
eApparatu Bellico & virtute Bellica. 
| Caput 


eg © 79S 
ws 


'G) 


—ﬀ _— T 


Caput XI. De Religrone priſcoram Britannorum. 
Caput XII. De Urbibus veterum Britannorum. 
Capur XIII. De Exteris, qut cum Britannis commercium babuere. 
Caput XIV. De Exteris, qui Inſulam bello occuparunt, 

Caput X V. De Romaais z# Britannia. 

Caput X V I. De Danis. Pg 

Capurt X V II. De Saxonibus. 

Caput X V III. De Normanis. 

: Capur XI X. De Hibernia Antiqua, 

12 Capur X X. De Thyle. 


LivwnnR SxcCUMD Sl 


DE SCOTI4L ANTRED £4 


Sive 


Albania in genere. 


2 Aput I. De fizurs & quantitate Albaniz ſeu Scotiz Antique. 
Caput IT. De [n/ulis ad Albaniam pertinentibus. 
Capurt III. De Nomimbns Albaniz. 
Caput I V. De varus populis Albaniz. a 
Caput V. De wvarmus eorum Lingus. | 
Caput V I. De Albanorum /zve priſcorum Scotorum origime. 
Caput VII. De Moribus Albanorum Scotorum. "3 
Caput VIII. @xod Scoti z# Britannia fuerunt long? ante Julii Czſaris adventum. 
Caput IX. De £Exteris, qui commercium cum Scotis Albanis habuere. 
Capur X. De Phcanicibus zz Scotia. 
Caput XI. De Grzcis zz Scotia. 
Capur XII. De Exteris, qui Albaniam arms occuparunt. 
Caput XIII. De Romanis zx Scotia. 
Caput XI'V. De Antiquitatibus Romanis i# Scotia, ubi de Pretenturis, 
Caput X V. De allo Severi zn Scotia. 
Caput X V I. De Colonia Romana zz Scotia. 
Caput X V II. De Danis & eorum Monumentzs im Scotia. 
Caput X V III. De Saxonibus zz Scotia. 
? Caput XIX. De Lingus Saxonici 2# Scotia, 
Caput X X. De Scotis z#fer:oris Plage. 
Caput X XI. De pry/corum Scotorum Urbibus © Munimentis. | 
Caput X X IT. De< Militia priſcorum Scotorum & Infirumentis Belkcis , ubi de wa- 
lida eorum con$titutione. 
Caput X XIII. De Navigns priſcorum Scotorum. 
Caput XXIV, DeTemplis © Aris veterum Scotorum, abs de Ethnici eorum Reh- 
g10ne. 
| Cant X X V. De Morbis, ub: etiam de Sepulchris veterum Scotorum, 
Caput XX V I. Dec, /Zatbus eorum ſubterrantis. 
Caput XX V IT. De Commercits veterum Scotorumi. 
Capur XX .V LH. - De re ©Monerarii priſcorum Scotorum. 
Capur X X 1X. - De Federe znter Carolum Magnum & Achaium, i#deque natis Sco- 
_* torum 77 Galliz Provilegiis © Dignitatibus. 
Capur XX F. "De Antique Nobilitatis Gradibus, ubi de Ordine Cardui, 


—_— Ls 
£ 


PO O|”mMMmmM PO MF FO" YM ___ Tv jj / / ] H + £ DP Pr” S/=_=RRWMG LL REY EET 
” Canes cond 
mo T 


- 
«© 
Pa 


FY 4 
» CF 4 v 


L1iyneftk 


£ 


CSCO OBE - 27 een C229. 


y 
4 ; 


A XX ' ; 
- . pm go eeny 


CouBbkik IgAaTI1IUS% 
DE eALBANIA IN SPECHIE; 
Ubi de fingulis Aibanie populis. 


C Aput 1. De Scoto-brigantibus & eorum terris. 
Caput II. De Mzatis. | 
Caput I IT. De Vefurionibus : ubi de Ottadims. 
Caput I V. De _Atacorres. 
Capur V. De Caledoniis 
Caput V1. De Pidtis 2 Albania. 
Capurt V II. De Britannis z» Albania. 
Caput VIII. De Gotthis zz /n/ul:s Albaniz. 
Caput IX. De Germanis antzquzs im Albania, 
Caput X. Dereliyquis _—_ in Albania. | 
Caput XI. De Regno Pifforum; ubi ſexaginta eorum Reges enumerantur ex fide Ma- 
nuſcriptorum meliorum. 
Caput XII. De Regno Scotorum ; ubi /ingulorum Regum brevis Hiſtorta. 
Caput XIII. De Regno Saxonum Berniciorum. 
Capur XIV. De f0fa Albania /ub ditrone Scotorum. 
Capurt X V. De naturah drviſione Scotiz. 
Caput X V I. De Zarre Aulſtrali ezu/que populis. 
Caput X V II. De Parte Media eu/que Incolis. 
Caput X V III. De Parte Boreali ezuſgue Incolis. 
Caput X IX. De In/ulis Scotiz earumque Incohs. 
Caput X X. De Stars Scotiz Politico ante Reges. | 
Capur X XI. De Sratu ſub Regibus ad tempora Fergufii ſecund:. 
Capur X X11. De Stats ſub Regibus a Ferguſio /ecundo ad Malcolmum Canmore. 
Caput X XIII. De prima mmtrodutiione Keligioms Chriſtians apud Scotos. 
Caput XX1V. De &juſdem Statu ad tempora Palladii. 


Tabulz Geographicz ad hanc Parccm ſpectantes quaruor ſunt : 


I. Albion & Hibernia cum minoribus adjacentibus. 
II. /r/alarum Britannicarum T ypus. Ortelii. 
III. Albaniz ſive Scotiz _Antigntſſinee T abula nova 


1V. Scotia Antique per Robertum Gordonium de Straloch. 


SCOTIA MODERNA ILLUSTRATA; 
Due duabus Partibus abſoluitur. 


 _q RN_xvNxEXS 72K I M X 


% 


Ars Prima Generalem Scotze Deſcriptionem continet, in qui de Britannii & Ebber- 
mia ( quzdam ſcilicet in iis perſtringendo quz Scotiam pectant_ agitur, de Sco- 
712 Situ & limitibus: Ejus Longyep & Ladd, Dicrum & Noctium ſpatium, ejus 
Figura, Clima & Paralleli explicantur; variz ejus Diviſiones traduntur ; Przfecurz 
Seneſcallatus, Balivatus & Diceceſes enumerantur, Inſulz quoque ad" Scoriam perti- 
nentes; De Natura Qualitate Soli, Nativiſque jus bonis agitur; De Mari Fluviiſque 
inſignioribus, Lacubus & Fontibus; De Aeris Ventorumque ſalubritate; De Sylvis & 
Nemoribus, Deſertis & Paludibus. 
De Incolis Modernis, iifque ©Hontanis & inferioris Plage ; De eorum educatio- 
ne, tfortirudine, eruditione. De Scorzs apud exteras Regiones. De preſenti Statu 
Scoriz: ubi de Commerciis, de Exercitiis & Ludis , de Veſtitu, de Lingus, de rri- 


bus 


_ 0 


Fw. 
' 34" 4 
LONG 
EW 
Fx. 
F 4s 
ITY 
ro#7 * 
"78 
bs.” 
b 38.» 
Fe 
" "52 79 
« 95.4 
4p 
Peer 
Se 
Fo 
TIES 
WF tes | 
LE W 
4A 


Sa 


bus Ordinibus, de Religione Scotorum, de Academiis & Collegiis, de Epiſcopatibus, 
de Menfuris & Poadudis De Nobilibus Scor7z2, eorum Ordinibus; omnes enume- 
rantur, Regiiquoque Burgi enumerantur. 

| De Republica Score agitur: ubi explicantur Regis Prezrogativa, ad Regnum Suc- 
ceſſio, Dominium, Reditus, Poreſtas Regia: De Miniſtris Regni & Coronz agitur. 
De Cleroetiam Scozzcano agitur, de Archiepiſcopis, Epiſcopis, Decanis, Archidecanis, 
Presbyteris. De Baronibus agitur, de Ordine Equeſtri: de Plebe quoque cjuſque ya- 
riis Ordinibus. 

De Regni Comitiorum Conſtitutione, de Parliamento & Conventu O:dinum. De 
Senatu Regio dicto Concilto privato; de Conventu Juridico vulgo the Sefi:xdifto, ubi 
de Legibus Sco7ze; de Conventu pro rebus Capiralibus ; quem vocant the Juſtice Court; 
de Conyentu pro Regis Reditibus, Scaccario ſcilicet, yulgo the Exchequer difto; De 
Curiz Maritimarum Controverſiarum. De Curia Magni Conſtabularii, de Curia Regali- 
ratis dicta Curia Vice-comitis. De Curii (ur vocant) Commiſſariatiis; De Curiis Se- 
neſcalli er Balivi.; De Curia Leonis ſive Regis Armorum; de Burgorum Regiorum 
Curiis; de Conventu Burgorum generali. De Conſtitutione Burgorum Regjorum, Re- 
galitatis & Baroniz. De Irenarchis. | 

De ©Hilitia Scoticand ejuſque Regimine. De Monet Scoricans, ubide Officiopro 
Monertis cudendis. De Regimine Eccleſiaſtico, ubi de Curia infimi 7he Seſſion dicta, de 
Presbyrteriis quz enumerantur; de Synodo Provinciali, de Synodo Generali Convocatione 
dicta. De harum Curiarum Conſticutione , de numero Parceciarum in Scot:4. 


Atque hac in General: Deſcriptione , 

Quz Partem Primam Deſcriptionis Scotia Moderne conſtituir. 
SCOTIA MODERNA ILLUSTRATE 
P ARS SECUND A, 

In qua agitur 
De SCOTIA Regionibus & Inſulis ſpeciatims. 


Cotia dividitur in Contimentem & Injulas. 
Continens aptiſſins, ad naturx mentem , per tres Iſthmos in tres Peninſulas divi- 
ditur , que tres partes Aultralem, Mediam et Borealem Conſtiruir. 

Auſtcalis pars ( qua Angliam Atringirt) ea verſus Auſtrum ab Ang'ia dividitur flu- 
vio 7weda, & qua is deficit, Linea inter T wedamer Aſtuarium Sofurum yulgo Sokua- 
Firth duti; & Adverſa parte verſus Boream a reliquo Contzmente Eſtuario er fluvio 
Forthe et brevilinea a Forihe fontibus ad G/otram ducta , per quam et ejus Aſtua- 
rium a parte Scotie verſus Occaſum Aſtivum dividitur, una Tabula noya exhiberur. 
In ea autem Regiones hz ſunt, quarum Tabulz ex:.ibentur. | 


Marcia. Ewa © Eſcta. 
Lauderta. . Orientabis, Ananda. 


Lothiana. « Medza, Nithia. 


; Gallruidia tota. 
T uedia. Occidentakis. Fo Prefettura Viftonienſis. 
Teuiotia. | egio mter Deam © Cream Fluvis. 
Lidahea. Ejus Seneſcallatus Kircubrienſis. 

: ſe Meridionalis, | Inferior Glottiana © Baronia Glaſcoenſis. 

Caritia \ Bareais. Superior Glottiana. 
Corla. Renfroana. 

. Cunigamia.  J Sterlmenſis Prefeftura. 


Cl | Quez 


: "rl '- . 
4 ! = > : ( 2 ) 
1 : « 
;.þ |; 
8 -. } 


' Pars media Continentis haber verſus Auſtrum Xſtuarium & Fluvium Forthe &lin* 

| ab ei ductam ad Fluvium & ZEſtuarium G/ottz : verſus occidentem & Orientem mare ; 
Mp & verſus Boream 3 reliqua Scotiz Contimente dividitur per Fluvium & lacum Lochtoum in 
i Abrii & lineam ab eo lacu per brevem 1/7hmum ad lacum Neſum & Fluvium Neſium 
| ductam. Pars hzc Media Tabula quoque noya per ſe exhibetur. In ea ſunt Regiones 
* hz, quarum Tabulz exhibentur, v7S. 
* Fifa univerſa. 

Li mlep Occidentalis , 

itt _ EjusFars { Ofiencalis. 

l Angufia. Doe. 
Prztecturz Perthenſis Pars Meridionalis , ubi S/rathierne, Bequhidria, Strat- 
Ft halana &T aich:a. 
|: | —— Pars Borealis, Braid-Albina, Athoha, 
the:  Rannocha, Goreaſuperior &inferior. 
$100 Clacmanana. 

:| 18 ; | Levma. | 
kſ Przfectura Argathelienſis; ſeu Cnapdalia, Cantiera, Covalia, Lorna. 


% 


Cnapdalia. 

Lorna. 

Cantiera. 

eAbredonia& Bamfia. | 

Braid-Albina, Atholia, Marria ſuperior ; Badenacha, 

Fpetia & Abria. 

CAbria. 

eMerma, - 

eMorauta. | 

Pars Borealis continer extimam Scotie Qram ultra 17hmuminter Neſſum & Lochtoum 

lacus fitam. Haber autem ver/as Auſtrum Fluvium & lacum Lochtoum &lneam ab eo 
ducam ad Lacum & Fluvium Neſim; verſus Occidentem & Orientem & verſus Boream 
haber mare. Eaexhibecurin Tabula, cui Titulus, Extma Scortre Septentrionalis Ora. 
Continet autem has Regiones, que ſequuntur, <4brie partemultra Lochtourm Edirchi- 
his & Aſſin & | 

Roſſiam , ſcil. quzin Tabul3 propria habetur , ſicur reliquz , 
1 Sutherlandia, 
|S Stranavernta , 


Cathaneſia. 


Preter has ſunt Tabule be, 


Fluvii For he & ejus Zſtuarii Tabula Hydrographica. | 
F poll ai& Ferne Tabula, cui adjectaeſt Ichnographia Caſtri Romani apud Ar- 
Fluvii G/ofte Tabula Hydrographic. 
Inſulz Sco#:2 vel ſunt Occidentales, quzc_Aibude ; 
Vel Boreales, quz Orcades & Hethlandice ; 
Vel Orientales, quzin Fore Zſtuario ſunt :: | 
Orientales adjetez ſunt in Tabuli Forthe. 
Occidentalium autem, fivec_Zbudarum ht Tabulz ſunt 


e/Ebude Inſulz. ) Shia. | 
| Arania. Leogus & Haraia. | 
Bota Inſula. Leogus , Haraia & Skia ſimul. 
112 1nſula. > Mulla Inſula, | 
po Inſula. * ; Inſulz minores Ram,. Cann, 
it us. Muck, Egga. 
| ps | 
a. 


In/a. 


ww 


VS ON. | A Ek - 
ons ISIS STS 
RESIST ; even 
CO rs Pa gas yr oe Tre ning pe 6 f 
b dre ws © ENGEA Iv 4 20, 


_— ES _— 
_ 


% "6 FT au Fr 6-4uriahte, " 
« eh > et, 2 
bd 
\ 
1 . 
'9) 
- vt ——__— n « 


5 AS my #,K. % 144 Wwu*4s _—_ 


ak : _ _ OT" 


- cia, Zdificia publica, Antiqua. przſertim; . qualis 


- - wh . , 
- 4 »% Y : © %< . _ * #.,,--4 We os /s 5 DIAS 
A : 


"3 Infularuis Borealium Table front: 
Orcadum & Shetlandie Tabula. = © _© 
Nova Orcadum Tabula cum Stationibus & Portubis. 


Alia noya accuratiſſima Domini #211: Paſtoris in K; kws, , 

Nova Sherlandiz Tabula. a ” x | | Wa 

His adjecta Tabula Tydrographica Maritimam Scotie Oram ab Inſuli Cocker ad Of- 
cadas exhibens. - | | 


5... C0 RC 
MODERNec/A ILLUTSRAT A | 
Pars SECUND A | 


If patte autem ſecund3, quz ſingularum Regionum; PrefeRurarium & Inſularum De- 
ſcriptiones tradit, explicatur Regionis natura , & ejus Producta enumerantur ; Sylyz, 
Nemora, Vivaria, Fontes, Amnes , Lacus, cum variis corum proprietatibus , appo- 
nuntur. Animalia fingularia, Mineralia & Metalla, & ſubſtantiz e Mari ejectz tra- 
duntur. | I Tf 1:4 a We 

Quod Fluyios autem ſpeRat , eorum Origines & Oſtiaexplicantur. In Mari autem 
adjacente Navium'ſtariones, . Sinus & Portus, cum eorum- Deſeriptione,  Scopuli, - Bre- 
via juxta Oram Maritimam.notantur ; / Lunz'tempus ; quod #ſtum efficic , obſer 
vatur. | : 
Veteraetiam Monumenta, Munimenta & Caſtra Antiqua, Inſcriptiones; Saxa figu- 
ris ſignata, aur literis ſculpta;; ſingularia ,- quz jam ibi fine, vel aliquando reperta tue= 
rint, enarrantur. + > 
.: Monaſteria, - Eccleſiz Cathedrales, Templa tam vetuſta quam nova; Acadcmiz & 
Scholz Publicz. * .2:722003 0-7-7; | 

Loca , quz cuivis Nobili Titulum dederint, - & que illic Nobilium Sedes conſpi- 
cinntur. 21 BS} Uitiy: xi | 

Urbes in ei Regjione inſigniores, przſertim Municipiaz Burgi Regii, Regalitates et 
Baroniz ; Eorum' Magiſtratus ;* U cbium Delegati ad _ Comitia, earum Commer- 

it Urbium Juriſdictio , expo- 

nuncur. | 


In qui Diceceſi Regio ſit ; QuisPrzfectus Juridicus, Vicecomes five Seneſcallus, aut 
Balivus. Quis Militiz prepoſitus fir. Quas Arces, Munitiones, Sylvas; Que Viva- 
ria, 'Nemora Regia Majeſtas ibi habeat : Regionis Regimen, five PrefeQura ſit, five 
Seneſcalli aut Balivi Juriſdictio. _ ER ES. >. 

Ritus et mores Incolarum cujuſque Regionis, et quoingetiio ſint, ubicorum Artificiz 
notantur, | | | | | - | 

Inſignia Przlia ibi commiſſa,, et memorabile' quodyis fattum er eventutn enar- 
Origines demonſtrantur. os | q 

Regiorum Burgoru 
Latitudo Urbiumexponuntur.. , 


Academiarum quogque Conſtitutio, Privilegia, Fundationes; Bibliotheczer Inſtr- 


Conſticuriones , eorum Juriſditio et Privilegia, Longitudoet 


4 ddr 


menta ratioraenatrantur.  -:- 


 Erquecunqueex his enumeratis in Inſulis occurrutit, "eadem quoquein carum Deſcrip- 
tione traduntur, . ISS ; 6 BA 5SoAnli> + YN ; | 


| Atquehec ſecundam Parteit ab/olount. 


Sos  E2T TESTS 


ey * 
zf ; 4164 ! 
D re x renn  : .2; 1 Caraeges 
; S ac mans " 
7” - 4 ; : &.* 23 3+& 


4 
+ 
4 
| 
i} 
| 


% _— — EIETD 


__1OS HIS or 


(to) 


Catalogus Mag /rpayees gue undique conguiſfvi , ut Atlantem 


coticum melins concinnarem. 
 MANUSCRIPTA LATINA 


I. Indiciz Buchanani contra Cambdenum, per D. H. 
2. De Unione Inſulz Britauniz Traftarus ſecundus per Davidem Humium. 

3. Epiſcopi S. ,Andree a tempore Kennethi ſecundi filii Alpins Scotorum Monar- 
chez, qui Pos cjecit. wy 3 

4. Colle&tanea quzdam de Regiſtro Prioratus S. Andres, ubi, preter alia multa eſt 
Caralogus Regum Scotrorum a Ferg-/i primo ad LAlexandrum tertium; ubietiam no- 
mina ſunt ſexaginta Regum P&corum, cumannis per quos regnarunt. 

5. Excerpta varia E Fordoni Scoto-Chronzco. | 

hrontcon © Melroſenſe incipiens ubi Bede definit : anno ſcil. 73 5.” et continua- 

tum ad annum 1270. . * * 

7. Relationes quzdam Arnald: Blair Monachi de Dumfermelime & Cappellani D. 
Wilkelmi allas Militis ad annum x 307. x | 

8. Canccllarii Scorze. - 

9. Clavis in-Bachayanum, h.e. Nominum propriorum aliorumque Elucidatio. 

10. Rerum Sroticarum Compendium per Alexanarum Hum. 

Ix. Catalogus Archiepiſcopatuum , Epiicopatuum , Prepofiturarum, Abbatiarum, 
Prioratuum er Cellarum, Monaſteriorum, Religioſorum, Clauſtrorum Monialium et 
Collegiorum Regni Scorze, una cum Proviaciis ubi fiat, corum Ordinibus, omnium- 
_ que eorum Fundatoribus. © - | | 

12. Nomina Monaſteriorum , cum Prioratibus et Cellis, Monialium Clauſtris ; Praz- 
poſituris er Monachorum Ordin:bus in Regno Scotie, una-cum Provinciis ubi ſita ſunt, 
et eorum Fundatoribus. 

13. De Antiquitate Gentis Scotorum Manuſcriptum tradens  Originem Scotoram, 
Religionem et Mores, Antiquirares et Regni Conttitutionem, uſque ad rempora Me/- 
colm: Canmore. p | 

t4. Analeca Sroto-Brirannca ex optimis quibuſque Hiſtoricis tam G7cis quam 
Latimis, Italis, Gallss & Anglis per oy. callledis | | 

I5. De Origine Familiz c Carmen. 

I6. Literz directz ad Dominum ſummum Pontificem per Communitatem Jcofie , 
datz an.13%6. oO 44 | So ed | 

I q Tractatus explicans modum , quo Reformatio Religionis in Scotia peratta. 

I < ; 


Libri Nigri Paſlerenſis, dicti, Compendium. 
M | eManuſeripte e/Mnghea.. 


: D Eſcriptio Montanarum Regiotium Scotie. ERS 
2. Nuncius Scoto-Britannus , ſive Fragmentum D. Gultehn: Drummund; de 
Hawthornden, quo Scotie Hiſtoriam vindicat a Cambdeni Calumniis. | Dir! 
| 3. Recenſio maxim vertuſtarum & infignium Familiarum in Scots. 
4- Genealogia nobilifſimz & antiquiſimz Drummundorum Familiz. | 
'5. Familiarum Generolorum in $cori4 Infignia deſeripra, cum Figuris. . 
6. Relatio Infignium , quibus Nobilium in Scorzs Familiz antiquiſſime dignoſcuntur. 
_ 7. Nobiliores Anglie Familiza Regno fubatto, cum earum Inf bus, ſub quibus 
floruerint..Reg:/bus, una cum yon Collateralibus . Proſapiis ; colletum per 
inclytum Fecialem Robertur Cook, alias Clarentium Armorum _— cum Figuris 
graphice deſcriptis, unde variarum Familiarum ortus in Scotia elucidatu FIEOgs.. 
Hiſtoria Scotie Manuſcripta ad Religionis reformarz' tempus. © | 
_ 9. Hiſtoria Scatie Manuſcripta incipiens a Scotis in Hibernia, eamque deducens ad 
pdoris S$tuartorum primum, que Hiſtoria videtur conſcripra ohim' fuifle in Mona- 
ſterio aliquo. | Fi 
Io. Londeſi de Pitſcotty Hiſtoria Scotie incipicns 3 Facobs ſecundo et deducta ad 
Facobum lexrum. 4 1 rare | | 
11. Adyerſaria commemorantia Donationes, quibus Sigillum Magnum appenſum 
eſt, ab-anno 162; adannum 1635. {7} 
12. Relatio de Mertallis in Scori4, quibus locis reperta; quomodoet a quibuseffoſ- 
ſa. Aucore D. Arkin/ono, qui ibidem Auri et Argenti Conflator fuir. 5, 
| | I3. 


( 


\ 
" 


(17) 


—_ 


____ 


I 3. Obſervationes in nuperos Scotie tumultus; AuRore M. Herrico Guthr co Ca- 
ledoniorum Epiſcopo nuper defunfto. + 
14. Alia Scotie Hiſtoria Manuſcripta a prim4 Gentis Origine ad annum 1611. 
1 5 . Catalogus'Provinciarum, Abbatiarum et Nobilium Scotie , cum iis qui Prore- 
ges fuere. | 
16. Deſcriptio Scetie & Inſularum Septentrionalium & Occidentalium. 
17. Recenſio vetuſtiſſimorum Nominum Familiarum in Scotz4. 
18. Status Regni Scotie per Marcum Alexandrum Bodrum. Manuſcriptum Galli- 
cum. | 
I9. Relatio de Caſſilifſe Familiz & de Kermed:s.. 
20. Relatio de iis quz maxime notatu digna contigerunt ab anno 1588. ad an- 
num 1641. 
21. Adverfaria Przliorum aliorumque facinorum quz notatu digna ſunt, tempore 
indicato quo contigerant. | | 


Narrationes exhibite que Operi ſtruendo inſerviant. 


= N Arratiode Scot;e Regimine er Legibus per D. Georgium Mackenzium Adyo- 
catum Regrum. | | 

' 2. Narratio de Rona et Herts per D. Georgium Mackenzium publicorum' Archiyo- 
rum Cuſtodem. 

3. Obſervationes per eundem Virum preſtantiſſimum. 

4- Narratio de Metallis & Mineralibus in Scoti4 per D. Borthwicum Tribunum Mili- 
tum. 

| 5. Honores & Privilegia Celfi Score Conſtabularii. 

6. Reſponſa ad Queſt encralia de Cathaneſis exhibita per M. Gulielmum Dunda/3 
de Wefter Kimcavile Caufidicum. | 

7. Narratioquedam de Sutherl/andia & de Comitis Sutherlandie Familia , exhibitaper 
D. Duglaſſium. | 

8. Narratiode rebus przcipua obſeryatione dignisin Orcadibus, per M. Hatth,um 
Mackazle, quialiquot annis ibi commoratus eſt, 

9. Narratiode Cronin Xſtuum apudeas Infulas, per eundem. 

Io. Obſeryationes de vatiis rebus in Cathaneſea notatu dignis, per eundem. 

It. Memoriale de Mineralibus in Scoria, denotans Jlocain quibus reperiuntur, per D. 
Borthwicum Tribunum Militum. 

2. Deſcriptio Hethlandie, etde ingenti apud cam piſcatu, per Jo. Smithium, qui 
annum integrum ibi commoratus eſt. | 

13. Narratio de Burgo Regio Hadimeexhibita per cjuldem Urbis Magiſtrarus. 

14. Narratio de miraculofa furioſorum ſanatione ad Fontem S. //acide in Jernis, Ex- 
tratade Inquiſitione ſuper care habit per Presbyrerium Srer/znen/e. 

15. Deſcriptiocjus Partis Preteturz Abredonenſis, que verſus Orientem Eſtivum 
eſt, per Illuſtriſſimam Heroinam cHagni Conſtabulariz Scotie Conjugem, Erollis Comi- 
tiſſam & Nobiliflimi Comitis Perthenfis Sororem. | 

16. Relatiode Xitu Anomoloin Flumine Forz44, per Reverendum Dominum Hr ight 
apud A/loam Paſtorem. Eg | 


Scriptorum Opera in Iucem edita, que Scotie FlifForiam iluſirant , © 
que ad manus meas pervenerunt. | 


I, Avigatio 7acob:ejus nominis quinti, Scororum Regis, circa Regnum funm er In- 
ſulas Hebridas et Orcadas, nayem gubernante Alexandre Lindeſio Navarcho 
Scotroeximio. Tractatus Ga/lica lingua conſcriptus. 7 OY & 
2. Theatrum Scotie, Auctore iſlimo illo Viro Roberto Gordonio de Strahkeh. 
Tracatus Latina lingua compoſitus. | , | 
. Edinburgi Deſcriptio, Autore cjuſdem clariffimi Viri Filio Eccleſiz Rothumajen- 
ſis ReRtore » que Angicalingua compolitaelt. 
4. Deſcriptio Regni Scotze et Infularum adjacentium, AudQore Petruecio Ubaldens. 
Tractatus /ia/idlingua compoſitus. © © | Vo 


— © I 2 On 


( 125) 


- Lo i. Dd 
<= O_ 


5. Hetforis Bazthis Hiſtoria Srotorum. . 
$ Joannts Majoris de Geſtis Scotorum Libri.. 
7. Gildas Britannus de calamitate, excidio& Conqueſtu Britannie: | 
8. Commentarioli. Britannice Deſcriptionis Fragmentum, Aucore Humfreds Linyd 


Cambro- Britanno.” 


g. Hiſtoris Britannice Defenſio , Joanne Priſco Equeſtris Ordinis Britanmo 


Auctore. 


10. De Origine, Moribus & rebus geſtis Scotorum Libri ,. AuRtore Foanne Leſizo 


Stoto, Epiſcopo Roſſenſi. 


11. Georgi Conzide duplici ſtat Religionis apud Scoros Libri duo. 
12. Apparatus ad Hiſtoriam Scoticam £o6.2. AuctoreT' homs Dempſter. 
— Ejuſdem Martyrologium Scoticun, | 
— ErScriptorum Scotorum Nomenclatura. 
- 13. Hiſtoria Ecdleſiz Scoticane, Auftore Foarne Spotfuods Fani Andree drebipi 


ropo. Traftatus Anglica lingua ſcriprus. 


14. David Camerarigs de Scotorum fortitudine, dotrina'& pietate. 
15. Foannis Tonſtoni Heroes Scoti. 
16, Denichs Lenghorn Elenchus Antiquitatum Albionenſrum. 
— Ejuſdem Introdutio ad Hiſtoriam 1g/:e, Anghice ſcripta. 
17. Scotia Gallice. TraQatus Gallicus. 
' 18. Hiſtoria Bellorum Scorze, Auctore [oarne de Beaugue Nobili Galls. Trattatus 
Gallica lingua compoſitus. 
..19. Rerum Scofzcarwn Hiſtoria, Auctore Georgio Buchanan. 
' 20. Cambdent Britanma. 
21. Sammeſit Britamia Antiquailluſtrata, Trattatus Avgittus. 
22. Burtoni Commentarius in Itinerarium Antoni, quatetius Britanniam ſpeQar. 
Tractatus Ang/icus. 


23. Hiſtoria Anglie, Scotie & Fhiberne, AuQtore du Cheſne. Tractatus Gat. 


licus. 
- 24. Reſpublica, five ſtatus Regni Srotiz. 
2.5 Chronicorum Scororum Epitome. Tractatus Scoticus. 
2.6. Catalogus Nobilium Scotie. Traftarus Scoricus. 
27. Appendix Hiſtoriz Eccleſiz Scoricane. Tratarus Stvticus. 
28, Hiſtoria Familiz Dug/aſiorum ,  Auctore Davide Humio Theagrio, Tractatus 
Scoticus. 
29. Hiſtoriz Scotice Nothenclatura Latino- yernacula, quam concinnavit Chriftopha- 
rus Irumus. 
30. Venerabilis Bedz Hiſtoria Eccleſiaſtica Gentis Anglorum. 
31., De Przcedentii & Jure Feciali Tractatus Aghica lingua conſcriptus, Auctore 
D. Georgio Mackenz:o Adyocato Rego. 
32. Gloſlarium ad Scriptores Mediz & Infimz Latinitatis , Audtote: Carol du Freſne 
Domino d# Carge. 
33. AndreeMelvini Gathelus. 
 x— Ejuſdem Topographia Scori#. 
34. Dawvidis Hiewiide Univne Inſulz Britannce Tradtatus primus. 
3 5. Petri Bertis Theatrum Geographiz Veteris , ubiſunt 
Clauait Polomei Alexanarin de Geographia libri ofto Greco-latini. 
Tabularum Prolemaicarum Delineatio. | 
Gerardi Mercatoris Notz in Tabulas Prolomaicas, 
Itineraria duo Antonin; Pu, - 
Provinciatum Romanarum Libellus, 
Tabula Peutimgeriana, 
Abrahami Ortelii Veteris Ge ographie Aliquot Tabuls. 
'37. Ideni Clauditis Ptolemeus Edition. Magzimiin Quarto,& 
” |, ——. Edit « noun | 
37. Horni: /Adtrodudtio i in n Georephien Vererem & » 
. —— Vereris Ge 214 Tabulz.. 
38. Srrabdmis Libri Ge 713 ©, - Grzco-Latinicx: Editione If. Coſtubins. 
39; Dion as Aalexand de Siu Orbis Greco-Latin. cum Commenurite. = 
h 40. 0M. 


(13) 


40. Pomponius Mela de Situ Orbis cum Notis I/aaci Voſſ, 
41. Stephani Byzantin; de Urbibus & Populis Fragmenta. 
42. Bernardi arent Geographia Generalis. NT RG. , 
43- Philppt Ferraru Novum Lexicon Geographicum, in quo Uniyerfi Orbis Oppi- 
da, Urbes, Regiones, Provinciz, Regna, Emporia, Academiz, Metropoles ,- Fju- 
mina, Maria, antiquis & recentibus Nominibus appellara ſuiſque diſtantiis circumſcripta 
recenſentur. Ex Recenſione Anton: Baudrand & Dominici Magzz. 

44. Hannis Carthaginienſim Regis Periplus. oz _ 

45. Philippi Cluver Introductio in univerſam Geographiam tam Veterem quam 
Novam, cum Tabulis zneis. | Fa 

46. Gerard: Mercatorts Atlas minor ex Recenſione I. Hondi:. 

7. Þ. Berti Tabularum Geographicarum contractarum Lib. 7. - - 


ew 


we 
o 


48. Parallela Geographiz Veteris & Novz, Auctore Philippo Brietio, - 

49. 10. Maginiuniverſi Orbis Terreni, ſecundum recentiorem noſtri temporis ratio- 

nem, Deſcriptio. : Ef : | _ ...,,. -- 

50. 10. Ianſonit Atlas conitractior, inquototum Univerſum quam exactiflimis Tabu- 

lis ante oculos ponitur, additifque Regionum omnium Deſcriptionibus illuſtracur. 

51. Parallela Geographiz Veteris ac Novz,. Auctore dual. Tractatus Ga/licas. - 

52. Orbis Terrarum Synoptica Epitome, una cum Geographia Poetica P. B. Cef74z 

opera concinnata. = 2 i 

53. Deſcriptio omnium Inſularum Mundi cum Tabulis, Auore T homaſs Porcacchz, 

Tractatus /talicus. | = 
54 Samnuelts Bocharti Geographia Sacra cum Tabulis. 
55. Jo. Bleau Hibernia cum 1 abulis. | 
6. Relationes Univerſales, Auctore G:ovann: Botero. Tratatus Italicus. 
7. C. Plini ſecundi Naturalis Hiſtoria cum Notis yariorum. 
58. C. Fuli Solmz Polyhiſtor Edit. Salmadſii 
59. Cl. Salmaſu Flmam Exercitationes in Solinum. | 
60. Joſephz Scalgert Jul. Ceſaris Fil. Opus de Emendatione Temporum. 

-- Ejuſdem Theſaurus Temporum Euſebii Pamphili. | WE-F.. 
Chronicorum, Canonum Omnimode Hiſtoriz Libriduo Tnterprete Hieronymo & 
Auctores omnes derelicta ab &z/ebio & H1:eronymso continuantes. 

Item Chronicorum Reliquiz Grecz. =: 
Notz & Caſtigationes & Iſagogicorum Chronologiz Canonum Libri tres. 
61. 1/aaci Yoſt de ſepruaginra Interpretum Tranſlatione & Chronologia Diſſertationes 
62. lo. Seldenus de Dis Syrzs. | 
Ejuſdem, Analecta © Anglo-Britannica. 

63. Elias Schedias de Dis Germanis , five yeteri G2llorum , Germanorum, Britan. 

norum , V andalorum Religione. | 

64. Philippi Cluveriz Germania Antiqua. | Ts 

65. Iacobi'U/ſerij Epiſcop: Armachan: Britannicarim Eccleſiarum Antiquitates, 

Ejuſdem Annales veteris & Novi Teſtamenti & Chronologia Sacra & 
: Diſſertatio de Hacedonum & Aſianorum Anno Solari. | 
: 66. Dionyfii Peravi: Rationarium .Temporuin, 
: Ej aldens Tabuls Chronologicz. 


4 . 


— 


Pe CIS —_ 


Libri Imprefſi& Manuſeripti, quos nondums mihi contigit videre. Quocir ca omnes 
penes quos ſunt, rogatos velim, ut eos ad me mittere non cunttentur : Nam, 
FoiTquam ex its collegero quantum huic opers inſervire pote$}, eos 
reſtituendos curabo. 


I, | fo Tacobiquinti Regis circa Regnum ſuum,, cum Tabulis Ge raphicis 3 
| Nquocunque ſermone tradita fit , & five ſit Libellus Manuſcriptus five Lagriding 
2. Cornelius Hibernicus. | | 
3: Veremundis.. TD Fo 
4- Toannes a Campo belloſeu Campbell. © 


5. Turgot. 4. Gr: 6 
E 6. Li 


tn am — nn 
»» cows fe rene Ar rate © 


ED 


———_—_—_— 


_ =_ _ n- — 
ny ee > may ey CO 


(14) 


— 


DS. WEE 
al - A et rt rent anne 


ee EE ee re ne 


- 
——_ — 


_ Ws own . = 
——_—_———— IS p— 
At! ain. = mf 7 2 ens A 


—_— 


 < <A IE NE OG I regis, oe ner u _ ww _ __ 
. ” w _ & _- - 1 hg wr — Lo —— _ - - 
as -—_ hos - a—_ . __ _ >o=—W _ TT - h . 
2 - OS p6.- $.<. > 37 $ or ores. MD > wie cr Oo ” 
be he Foe - . - 
_ = Hee 


—_ 


6. Liber Scone. 
7. Liber Paſletenſzs. 
A 8.  pmIA de Antiquitatibus Scoricis, Auctore Galielmo Elphinſtonio Epiſcopo Abre- 
onen. 
' 9. Hiſtoria Scotiz, AuGtore Dempſtero, cujus ille mentionem fecitin ſuo ad Fi:ſto- 
raam Scoticam Apparatu. | 

Io. Anderſonus de Santis Scotts. 

11. Hiſtoria Familiz Gordoniorum. 

Iz. Scotie Regimen, Auctore Roberto Gordomio de Strahch. 

I 3. Obſervationes a quodam fa&tz, qui plurimas ex c_/Ebudis peragravit. 

14. Nova Hethlandie Tabula cum accurarai cjuſdem Deſcriptione. 

Er ſ1quos alios apud ſe libros habeant ( five Manuſcripti illi fint, five impreſſi)qui ali- 
quo modo conducere potuerunt aa hoc Opus promovendum & exornandum , eorum uſum 
modico temporis ſpatio nobis concedi obnixe rogamus ; atque honorifica recognitio de iis 
flet, aquibus hoc beneficium in nos conferetur. Interim bona fide ſpondemus nos ſuos 
cuique libros reddituros. Cumque publicum fit hoc Opus, & non exiguum honorem 
Genti noſtrz allarurum , ſperamus cunctos ingenio przditos contributuros neceſsarias 
ſuas Informationes , —by ws Generalibus Queſitis, quz ſequentibus Propoſitis ad- 
junctaſunt; atque hoc facientibus merira quibuſque lausin Opere tribuerur. 


ADMONITIO. 


"Oum Sacroſantta Regia e Majeſtas Diplomate fuo confiituerit 
2 D. Robertum Sibbaldum Equirem auratum, unum ex Me- 
|: airs ſuts Ordinariis , C_o—_ ſuum pro Scotix Rego, G 
Jubeat praciptatque, ut edat Scotiz Antique & Scotiz Mo- 

# derng Deſcriptionem, © Hiftoriam Naturalem Produttorum 
mr: Antiqut ſui Scotie Regni: Hiſce obnixe rogantur omnes , qui- 
& cungue ul: ſint , ut dignentur Reſponſa ſua ad ſequentes has 
*& Dueitiones, vel quaslibet ex iis , libere commumcare, Ea in- 
” ſcribentes eidem D. Roberto Sibbaldo, gu: Edinburgi habitat 
;bus ; aut M. Jacobo Bruno commoranti in domo fuicondutth , in 


a Reſponſa ad quemvis ex ſupra nommatis mitti poſdunt. Simul etiam deſignent ip- 


Dueſtiones communes , ad quas petuntur Reſponſa. 


I. Uz ſit Comitatus & locinatura ? Aut que ſint przcipua cjus Producta? 
II. QuezPlantz, Animalia, Mertalla, Subſtantiz a Maricjectz fint loco illi peculia- 


ria, & quomodo diſponantur ? ; 
II. QuzSylvz, Nemora, Vivyaria ? QuiFontes, Amnes, Lacus, cum variis eorum 


proprietatibus, & an Medico uſui conterant? 

Quibus Piſcibus repleri ſint? Rapidine fint, anplacido Curſu ? &c. Amnium Ori- 
gines & Ofſtia ? | ; 

IV. Quz Navium ſtationes. Qui Sinus & Portus, cum corum Delcriptiane. Quz 
Luna Maris Zſtum efficiat. Quiſcopuli, que Brevia juxta Oram ipſorum Maritimam. 
. V. Quz vetera Monumenta, Inſcriptiones, ſculpra aur figurata Saxa, Munimenta 
& Caſtra antiqua ? Erquz Arrificia ſingularia nunc fint, vel ibi aliquando zeperrta fuerinr? 

VI. Quz inſignia Prelia ibi commiſſafuerint, ſive ullum aliud memorabile fattum 


aut eventum? 
VII. Quos Ritus & Mores ſibi peculiares habeant cujuſque comitatus auturbis Incolz, 


quove ingenio ſint ? | 
VIII. Quz Monaſteria , Eccleſiz Cathedrales, ſive ulla alia Templa illic fucrint, 8 


quomodo nuncupata ? | 
| I'X, Quz 


4 
""L 
BY 
oY 
AR 
a 
, 


CREE 


FR ''S 


IX. Quz loca cuivis Nobili Titulum dent; vel antehac dederint ? 

Item, Quz antiquz Nobilium Familiarum ſedes conſpiciendz occurunt 2 

X.Quodnam fit Comitatus Regimen? Prztecturane,an Seneſcalli aut Balivi Juriſditio? 

XI. Quz urbes inſigniores in co Comitatu, przſertim Municipia ? Urbium nomina 
cam antiquiora quam recentiora ? Sintne Burgi Regii, Regalicatis, an Baroniz ? Mu- 
nicipiorum Magiſtratus, & quando illain Municipiorum numerum aſcripta? A quibus 
Urbes illz Municipales conditz ? Quot Delegatos ad Regni Comitia mittant? Urbium 
commercia, quibus illz Incolis replerz fint, & quam habeant Adificiorum formam ? 
 Quz publica aut antiqua Mdificia? Qualis ſit earum Juriſdictio ? 

X II. Inquo Epiſcopatu ſinguli comitatus ſint, aur quzliber eorum pars ? Quis prz- 
fetus Juridicus, Seneſcallus, aur Balivus ? Quis Militiz iſtius loci przfit? Quas Arces, 
Munitiones, Sylvas; quz Vivaria, Nemora Majeſtas Regia ibi habeart ? 


Dneſtiones ſpeciales propuſite; 
| S, 
;, Nobilium Ordin:. 

Quas Przfeuras, Balivorum aur ſeneſcallorum Jurisdictiones, Regalitates, Baronias 
fibi ſubditas habeant,& quos Burgos ? Quod Militiz Regimen? Quonam veltiti ſine ſpeciali 
Privilegio, Dignitate & Hzreditario Regimine ? Unde Familia Originem traxerir, quam- 
diu durayerit , & quz aliz Familiz ex ei —_—_— Que int illis Sylvz, Nemora, Vi- 
varia, Lacus, Fluvii, Minerz, Lapidicinz? Qui Piſcatus, &c. Qui Portus ? Quos 
habeant Titulos? Quz memoranda facinora ipſorum Familias erexerint, aut auxerint? 


2. 
Sacricolarum Ordins. 


Que ſint ipſorum privilegia & Dignitates? Epiſcopatuum Inſtitutio? Diceceſeos limites ? 
capitulum? parzciarum in Dizceſi numerus? Eorum Juriſdictio & Fundationes ad publicos 
& pios uſus, una cum corum Reditibus? Quz przdia fide clientelari ex iis pendeant ? 
Eorum Ades ? 


3. 
Ordini Equeſtri. 


 CuiFamilia Originem ſuam debeat ? Quz fint eorum privilegia & Dignitates ? Quas 
Baronias fibi ſubjectas habeanr, aut quos Burgos? Qui int ipſis Portus ? Que Sylyz, Ne- 
mora, Vivaria? Ipſorum Xdes, earum deſcriptio er nomina ? Quis ſit ex eo Nomine 
precipuz Dignitatis, er quz aliz Familiz inde deſcenderint? quz memoratu digna ab ijs 
geſta ſint, erqui viri ejus Nominis illuſtciores ? Eorum Hzreditaria prefectura et Juriſ- 
dictio ? 

4+ 
Regis Burgas. 


Quamdiu ſteterint? Regiminis conſtitutio ? Eorum privilegia, Juriſdictio, erquam 
late pateat ? pou ipſorum Ades, Templa , Munimenra, Monumenta, Academiz , 
Collegia, Scholz Gerontocomia, Pzdotrophia, Prochodochia, Noſocomia, Opificia, 
portus? quam Latitndinemet longitudinem habeant ? 


| cada © Collegits. 

Quamdiu ſteterint?Eorum privilegia, Juriſdictio, et quam late pateatEorum conſtitutio ? 
profeſſoram numerus, nomina, er quid doceant ? Fundationes et Fundatores ? Eorum 
Dependentiz ? Eorum Xdes, Templa, Sacella, X#dificiaet Monumenta ? Eorum Bi- 
bliothecz, Inſtrumenta rara? Celebriorum virorum recenſio ,qui in ipſis educati, aur Prz- 
ceptores fuerint ? quz (int a przceptoribus et ſtudioſis obſeryata, quz huic operi Lumen 
et Ornatum afferre poſſunt ? 

Reſponſa ad przcedentes haſce queſtiones in commentarios referenda ſunt et propriis 
quzque locis inſerenda. Hzc itaque Reſponſa ctiam atqueetiam petuntur , nequis 
injuriam fibi factam puter, fi quid forte omittatur, quod inſeri ipſorum intereſt 
Auctori enim deliberatum eſt nihil przterire, de cujus veritate et certitudine con- 
ſtabir. 

FF - M0 


Fi IN p' 
- 4 
yt 
N paS tv 
, 
' 
. 
| 
. 
- 
. 
- 
Lo 
\ . 
th ren SI >" I > A At ago tit CIOs tet 
_ pie - Ma A Des none Ir 4 Ups 
*. = _ - — —_ _ ” n 
> 9 CO 9; 9 - — a —_— —_— op; CT 
Us ſus. "ISIS TW rnd. oo m y—_ - — 7 - " 
S ou 1 AR — —— 0D —  —— n_— = - 
—_— — I w Tong WP, exo LM my "*_ = CI" —ceoreyeereterty GI = 
- - A = <= "WB: Ws o—_ -—_ = > _ —_ - _—_— / = 
. —_— —_—_— _ = tn, 9 eo Yn Dn een © > OO > er ents nr er 
wo _ "OS OY; Ys OO 9 Em you" 
a _ o 
= PO I I OOTY SO TO "WP" 


Sm er ER, Inno = -- w_s - 
0 WW Sos —T —_— CEE ES —- =? - 
"Xx "7 or nent one 0 fu SOTO 9+ 0 rot Meer Hong 9 
E: oy OY” - TITTY 20 a tl ah ae aiattcas <ul... oe oe... Oo eee a ee 


_— 


C A F & L Oo Gs 


Tabularum Geographicarum, que delineate ſunt , preter eas, gue exhibentur 
in Atlagte J. Bleau. 


eAccuratiſſme delizeate ſunt he ſequentes T abule, hcis price diligenter luftratis (6 
metatis, Auttore Johanne Adair. 


Tabula Geographica Lath:ane Orientalis. 

Tabula Geographica Lothiang Meaie, 

Tabula Geographica Lothiane Occidentalis. 

Tabula Geographica Prefefure Clacmanang. 

Tabula Geographica Strathierne, Gorex & Stormontie. 

Tabula Hydrographica Aſtuarii Forthe. 

Tabula Geographica Orcadum, Auttore D. Facobo Valli Ecclefiaſte Cracoviacenfs. 
Alia Tabula Geographica Orcadum, una cum Navium Stationibus & Portubus depidis, 

Tabula Geographica Orcadum & Hethlandie. | 

Tabula Scot:2 Generalis non abſoluta , Auftore Gordonio de Strahech. 

Tabula Geographica Atholre & Regionis Perthenſis Superioris ab eodem AuRore, 

Tabula Geographica Partis Mernie, Auctore 7 imotheo Pont. 

Tabula Geographica Abrie. 

Tabula Geographica Prefecture de Selkirk, five Errick-Forreſt. 

The Vaggmer , (ive Auriga Orz Scotie Orientalis a mendis purgartus. 

Tabula Geographica Levmumu & Argatheliz. 

Tabula Geographica Govaliz, Lorne & de Lochaww. 

Tabula Geographica de Loch- Lung & Loch-'Dowick: 

Tabula Geographica de Lochaw, cum Regione circumjacente. 

Tabula Geographica de Mamoir in _Abri, cum Regione adjacente. 

Tabula Geographica Lacks Lomintz & Inſularum ejuſdem, 

Tabulz Ando varie. 

Glttiana exhibita in unica Tabula. 

Tabula Fluvii de Charron; qui influit in Xſtuarium de T ayn. 

Tabula Geographica Sutherlandie, de Strath-Okel & Strath-Charron, 

Tabula Geographica de Coygach & Loch-Bryon. 

Tabula Geographica de Aſn. 

Tabula Geopraphica de Ederacheults. 

Tabula Lacks Neſſi, cum Agpris ad <jus Originem fitis. 


Tabula Hydrographica « Z/tuari T ar. 
Tabula Hydrographica orz Maritime inter oppidum Dundze et oppidum AMonro/s. 


ICHNOGRAPHICE. 


Ichnographia Caſtrorum Romanorum apud Airdoch. 
Ichnographia Valli Romani cum ejuidem Munimentis. 


Ichnographia Altaris Romanr. 
Ichnographia quorundam Monumentorum, cum Inſcriptionibus & yariis Figuris iniis ſculpris; 


Variz Inſcriptiones ex Saxis deſumprte. 
Perplurima colleRa ſunt yetera Manuſctipta, que multum inſerviant Deſcriptionibus illuſtrandis. 


[7 PARS 


n 
» 
: 
—_—————_— Co SIRID Pw yy ER EP BE OT: 
- -- 
Ee ag 
= - _ ——_ —_ NE hem anted 
——_— _— pe mute oy A Ae n———_ Ae un 
4 we oy _ 


- SA 


4 we un In ern nnigenss Porn gn ome 


-* i S- XC _ 
VPwmure Ds Ur + 0” ET. 9 _— 


a. - not wth 


_ 


* 
£6 OF. 
F: 6. 
& - 
® - 
TY 
cy v 
oo x 
TEC 
4:4 $507 
<7 3S 
ID 
T &+ 
2 
p L 
1 
FP £ 
FY 


2 OR IE, 


PAS p RK: 4 


P R OD K RI 
NATURALIS HISTORIA SCOTIA © 
D + | =” | 
 Aere Aquis, Lacis &S Incolls SCOTIA 
D s = 
Morbis m Scotia graſſantibus 
D =z 5 
METHODO. MEDENDEL £T 
D = RE 
MEDICINA INDL1G'EN A; 


— 
Conan. roll eodad ner; oo had 
wee mann IE EDS 


So 


| 0. OY EE IE er oy oe ee OO erty, 
yen Ae 
Vo _ 


BE 


EIS IRS Ss - 


—— 


oy = ——— - ot 08 
C_ _ . 


a 


_—_— 


5 5 D138 EEE 
nn Da —_ - , 
_ - , 16>o-—<F - = _- mm - 
eee HE ets a _—_ © ow © - Wn", = 
' - ” - DIS 


<P 


= — 
LI RG” then 


_— * _ - 
< IG —— FE: Ix —=- * z 
we m——_ 


»—dtath. 


E XIMIU M 


I N 


SS O0 CF L 


Clariſſim Virt , 


D. ROBERT 1 


SIBB AL D I Equitis Avrati, 


Medici & Geographi Regi, 


Un&i hue adeſte, qui ſtudetis Parrze , 


Audite Dotes, queis manu haud parca Dews 


Diravit hanc benignus, & ſimul Parens 
Natura, quo poſlitis os occludere 
Hoſti maligno, Dente Famam livido 
Qui Scot: rodit, feracem illam negans 
Ullius eſſe Mercis aut Fructiis boni. 


Nam doctus hic Sz#baldus has Calumnias 


Abſtergit omnes, dum Stylo compto gravi, 
Dilacido Congivibus monſtrat ſuis, = 
Non indigere Scotzam ullis Commodis 
Queis Incolarum vita fulciri queat: 

Ut non neceſſe ſit Maria tranſcurrere 
Gentes ad exteras, domi cum ſuppetat 
Satis ſuperque, quo fibimet conſylant. 
Qualis fir Aer Scotie, quales Aquez, 
Venti Locaque fint, qualis & fit Incola, 
$ermone puro pingit, imo melleo. 
Locum Dzonzs pandit, obſurum prius, 
In quo Britanmos fertur antiques dies 
Famem fitimque ſuſtinere plurimos 
Quiviſſe, ſumpt4 portione paryula 
Cibi, probatque hunc eſſe Plantam Scoti# 
Radice dulci, parva cujus Tubera 

Famem fitimque comprimunt his Incolis, 
Qui confragoſa poſſident Regni loca. 


| Morbos recenſet, qui ſolent faceſſere 
; Popularibus perplurimum negorii; 


: Promptamque tradit his medendi formulam 


Ex Pharmacig natis domi , haud Exoticigs 
Plantas in Agris ſponte naſcentes refert, 
Er quas in Hortis nos vigentes cernimus, 
Quas unaquzque poſſidet Vires docens. 
Quzcunque Terrts, Azra ac Aguas colunt, 
Er quicquid abditus parit Veſtz ſinus, 
Felix recludit, omnibus communicans, 
Quod difficulter & labore maximo 

Opus peregit, & ſuis impendiis, 

Bis bina luſtra hos dum labores pertulit. 
Is premoyere publicum ſtudens bonum, 
Er Pattiz decus, fibi non ptoſpicit, 


Sed calcat aliis non probatum tramitem. 


Laudem merentur illa certe duplicem , 

Que Scripta proſunt & yoluptatem movent. 
$:bbaldus ille noſter hanc laudem ferer 
Ubique Scriptis hzc ſuis interſerens. 


Non tempus ullum Nomen illud obruet, 


4 


Scruxiſle quod videtur hoc Przludio, 

Aſt ille longe grandiora copitar, 

Deo favente, cujus unius manu 

Opem ferente ponit hzc fundamina. 
Hzc interim dum tractat, & Vires notat, 
Quas ſingula inſitas habent, attollere 
Nos a caducis tentat ad celeſtia; 
De:zque ſummam prezdicat potentiam, 
Qui Fons perennis ſolus eſt omnis Boni, 
Er nos benigne nutrit ex ſuo Penu. 


Ss BaDngts 


INDEX 


2X 
Leo 
Y 
| > 
- 
Keg 
& bf 
oe” 
£ 
- 
5 
F-- 
i», | 
pe 
b. 
| 


Sx4g 
Fat. 
EL gr 
vs 
+. 
«57 
Ls - 


Jagger” * 2 AE ay 4 ” 
> 4 * nt SES Y a « 
{og EI Lt” {7% - 5% < 
2k - OWE, Wet ds > 25S ST, 
we tg TL KS 


®* 

D 0 
CL 
548 
$11 
wort 
T4 
£8 
X: 
bf 
Th 
5D 
-; 


MY 
* 
Ir 
Wet | 
4 
FF 
A 
32 
A 


end 


D 


E 


Copitom Partis Prine Prodroni Naterolis Hiftwrie $COT1. 


PRIMUS 


'De Aere, Aquis , Locis SG Incolis Seatiz. 


-- 
L- ES 2 
Ca ET TT 2 pag. 
De Britannia z» Geneve , I 
C APUT.-IL 
De Scotie ſitu © poſtu, © 4 
ov 1 2 
De Iom, + 6 
C A-2-U-7::+* 
De Atre, RS 
Can vv Tx 
De Ventis, oo Io 


C A PU. T FR 
De Anni Tempeſtatibus , ubi agitur de Vento- 


run affeftionibas , I3 

C A PF UT WES | 

De Aqui in genere, "* 
C AP U T - WH 

De Har: Scotero , | T5 

CAPT U F FEM = 
De Aqui ditci, ubi de Fontibus, Fluminibus 
Lacubus , 0 


©C:AvT VU TM 


De Aquis Medicatis, 24 
CAP UV T7 M0 
De eMeteoris Aquess , 26 


Ca FU FT MES 

De jLacis Scotiz : © primo de eMontibus, 27 
CAF U T: NESS 

De Deſertis, Syhuis, Fodmnis ® Cryptis, 30 
CAT U T MEM 


De Terra Agriculture propria, ub: de Grams 


Scotte, 32 
CAaAPTVUT MY. 

De Incolis : ac primo de eMoribus in genere, 

quod Corports T emperamenta ſequantur ; illa 

autem Regionis naturam © proprietatem, 3 4 


WS I - 
De Meribus & Vittu priſcorum Scotorum; 35 
C A'P U T XVIL 
De C:bo, quo paruvs quantitate finmpro pag; 
a:cit Dion wereres Britannos famem et 
ſtim per plures dies toleraſs , = 
CAP WRT KXVNHL 


V6: varia enumeraniur , que exigus guſiu famem 


ſulimque ſedent , — mM 
CA TFTRT XI X 
Ub: acturatius experditur Locus Dionis , noftr 4- 


que de Cibo ills Conjetture tradumtur, 4's 
0 & WE n= 
De Modernorum Scotorum Moribas , 43 

CAPUT ULTIMUM. 


De Avragzits Scotiz , ſtu de ejus Firenndjtate mms 
fproducend:s, que ad vitee uſus necefaria ſunt, 45 


a — 


—_—_—— þ "VI IIS 
—_ 
| —CO 


LIBER SECUNDUS: 


Ubi de Morbis m Scotia graſſantibus, de <HUe« 
thodo Medend: © de Medicins Indigens, 
Szxcrtio PrxIIMaA 
De Morbis i Scotts. 


A "PEPE "1 ——_— 


C AST L 


De Morbis i genere, : 49 
C AMET I: | 
Ubi varii enumeraniur Morb: , qus it Scotil 


fl. did 


_ maxime graſſantur, a 
 .,. QA KT 11 

eAcruratior Morborumn in Scotia gra/iantium ex- 

Poſitio , 5% 
CAMMET IT 

De Cauſis Morborum in genere, ibid, 


C ASI V. 


Obfervationes quedam rariorts de Morbis , © 
primo de Febribus, que m Scotts graſiari 0 


lent , F3 
Ml CA- 


l \ —_ P_- 
Cd I I ROS, m7 I i rut EPS ag Wer = ous CE wy At 
—_ TAS. Yom rr BSE wet. IE 


Eon nn En ERES Tg 3 Rn 


> 
mm - 
— p 


- 
- 
G 
: 


Iu a - 


LE IETTIICA TD.” CCS 
Pp __—— 


_ 
094 0 >, WD 
> eo_—_ 

- . 


teen EFEPOG - — _ _ —_ RO” oy 
Cc ap U T VI &” Þ C AT "I VT FL : 
De Purgatione,' =, ibid. 


modicis , 
De miric quibuſdom AfeZtibus poſt ” CAPUT ULTIMUM. 


C AP U, T 4 }, TAY x OS. De Atterantibis Medicamentis Ink ibid. 

ſervatio de Dolre Rheumatico in Dorſo peri- ER.” Le 
/ hs Paroxyſmo Febrili by in Per & in : 

Tebem Lethalem deſinente, | 56.1 $3. T:30-TERARTI A, pag. 


CAP U T VIIL FR... ys Inqpgenz, in Fry 
Obſervatis a Tyler Conoretion Clrrilogine ob | —— 
Turatoy. | "y cap ut 
| C'A'P v T $) R.- 2 _ antiquiſſma fur Mine mga ) 7L 
Relatio de Muliere Cornut®, | {NBR ; C AP UT IL 
I A+P: | 0 6s Kt Cuju/que Regions #or axe 2A ST HIFUT , 74. 


I. 
tio de Venz ſettmme ante Variolaramert- CC AT WS TR 
Obferva ibid, Onenam Medicina in uſu fuerit apud antiquiſſi- 


P! zone, LE | mos et celeberriinos oniis #0i Meattos, CXqui- 
| C APU +. X I. | runr , 77 
<> immani_ſanguinis vomitn, &G ejuſdem per > CATRWTY T9. 
ſolitas vias ree £11088 , Oftenditur guod poſteriores Medici Latini, Grzci , 
CAA PWT  X1 oy: "5 Arabes etiam Medicamentis Indigenis uſt ſont, 
rae Tabs Fey = ibid. 7 Morbizetian difficillims, 8x 
a <ratks wot q C.A Þ U T. V. 
| C AP "5 A I1 eAferuntur Argumenta pro Medicini Indigeni, 8 z 
De Impotentia ad Rem. Veneream bumorjs? Gut- CS 4, TL 
ture ad Teſtes tranſlarionem ſe x ao —_ Probatur Suffcientia Medicamenta Alterantia ex 
 mnentis feliciter curatd, > , andigenis dari, as 
Sa WT PLL V- : CAP UT :- Vit 
De Epilepſis in provefi.e etatis Makere carats, 64 De Cardiacis & Alexipharmacis Indigenis, 8g 
PIO T [JXV. CART; VIJL 
| 1:1 euCalculs, | _ thid. Tabular exhibens in qui , t regione Exoticorum, 
| De Lithiaſe ſe Nm T” TO IR wee bc ex Indigenis ponuntur, que conſimiles vires ha- 
k: 4 = OY — L — | 4 : ; bent, 9L 
p< Sz Erin oO SECUND A CHAT T IX 
2 £ Ne Methods Medendi M orbis, qui apud nos graſ- De Medicamentis Indigents Evacuantibus, gz 
"Ys - ſantur. Fo 0 4 
C7, 3 {> 2 iy WE — De Evacuantibus per omitum, Sudorem aliaſque 
pn 3 5 | Was, wy 
mn BEAR UT L CaPT HF xXL 
'De Me thodo Medendi m genere , 56 Probatur Mel, Butyrum © Hordez Spiritum com- 
; AT WU TT] |IL moaiſſame pro Saccharo, Oleo & Vino ſabſtitut , 
X 96 
D# Dies , 67 | 
Carver 1 Maree, 1 ng 
e Morb ur, 68 #0d pro novis Morbis nova poſſiut excogttari 
DE > De uſu A +j 194 , p To re y : v._ a Las ubi Methodus Simplicium Medicamen- 
RET * "+ 4  Lalibgy torum facultates deprehendend: traditur, 98 
þ Deuſu Laitis m Morbis curanats, by -: 
Cc -a'Þ U Hiy CAPUT ULTIMUM. 
De Vene Fine . | 50 Prime Partis Epilogus, for. 


Es Fe: ag 4 a OM 


 Celſifſimo & Invittiſſmo Principt 
JACOBO ALBANIA « EBORACI 
Duct , Sereniſſimi REGIS MAGN A BRIT ANNIE Fratri wnico, 


in Antiquiſſino SCOTIA Regno Legato Regio, Avrchithalaſſo 
(s Polemarcho ſtrenutſſimo. 


Ratitudinis jure Scotia, Optime Princeps, poſt preſtitum Sereniſſimo Regi officium , Se ſuaſgue 

Opes nativas Tibi Patrono & Fautori ſuv offert : Per Te priſtine Gloriz reſtituta Pietatem erga 

Deum, Obſequium erga Regem publice teſtatur , & a Religionis & Imperii Hoſtibus liberata Pacis 
Artes ſecnre colit. . 


mnnrnmnmennn T que © Pelags cui major aperts 
Fama, Caledonius poſtquarm tua Carbaſa vexit 
Oceanus, Phrygios prius indignatus Jules. 

Tuis Aufſpiciis promotz Scientiz & Artes , repreſſa publicorum morum Luxuria, & Regni Suc- 
ceſſio, qui per bis mille annos in una Majorum veſtrorum Linez inyiolat3 maxime gloriatur Scg- 
tia, i publico Ordinum Conventu confirmata, ut nune cum ipſo Mundo duraturum Auguſtiſlimi 
Stemmatis veſtri in hiſce Regnis Imperium, cum omnibus Legitimi & Optimi Moderaminis Bonis, 
{bi ſuiſque ipſamet auguretur. 

Ur Celſitudinem Tuam Regiam diu in Orbis Britannict Decus & Tutelam conſervet Deus Opt: 
Max. Vatis quam ardentiſſimis precabitur. ; 


Celſitudinis Veſtrz Regiz 


Humillimus Servns 


RoBvEtRTtUS SxBBALDUS: 


nero - 
- 0 - = TIS 


Vanbeg"y 


oe cn = 
——— pi . 
. —_ WC 


SPIT | OV ash ſ 
Jt + 141 if 4A R ” 
1g" wi 3.5: 
[4-H »1 )? \ [| h 
Y/ WHT 4 f fl 
i O00 
y! / iv . 
[| 


Wh ll 


- DIPLOMA REGIUM PRO OFFICIO GEOGRAPHI 
"REG11 CONCESSO 


D* ROBERTO SIBBALDO 


Equiti aurato Medico Regis ordinario, cuim Privilegiis infra Scriptis: 


AROLTUS De: gratiia e Magne Britanniz, Franciz & Hiberniz Rex, 
Fide: Defenſor , "Onrverſis & ſmgulis Ligeis & Subditis noſtris quos ſpettat, 
© ad quoruth notitian preſentes he Litere perventure ſunt , Salutem. 
Cum nos Regia moſtra conſideratione antmadvuertentes, Eſſe in antiquo noſtro 
Scotiz Regno abundantiam eximtiarum 6 utilium Plantarum, Animalium, 
Duadrupedim , Volatilium , Piſtium & Injeftorum ; Et Mineralium, Me-. 
talloruin © Subſtantiarum repertarum in & ejeffarum 3 Mari : Que ft 
© nota efſent , & eorum natura , virtutes 6 uſas Plurimum conducerent ad 
F wariarum Artium © Artificiorum profettum , & Medicine ac Naturalis Hiſtoriz Stientias multum 
| promovere poſſent , que ade neceſſarie ſunt ad Ligeorut noftrorum conſervationen. Animadver- 
"N tentes etiam futurum, ut progreſſi remporis tenderet ad diffum nofirum Regnum ditandum, con- 
| ſervando in eo pecuniam que foras emititur (cum maximam partem corum Simplicium, que uſtr- 
* gantur , domi reperire liceat ) Et conducendo operam variorum ex noftris Subditis in iis indagandis 
& preparandis, cum tanta ſit eorum copia ( Mineralium praſertim, Metallorum &S Animalium } 
ut his finibus optimie reſponderi poſſit ; Eademque etiam multo viloribus pretijs venundari poſſent , 
quam importari queant. Noſque expendentes , optimum medium ad eorum detettionem 5 profetium 
in eos fines eſſe, ut Naturalis illorum Hiſtoria edatur , que rationem reddat locorum itt quibus in- 
vemenda ſunt , & viam aperiat qui detegantur , modum oftendat quo preparentir , © eorum Hatu- 
ram, vires & uſus explicet. Et nos quoque animadvertentes, in honorem noftrum & gloriam ceſſu- 
rum., ac magno uſui ditto Regno noftro futurum, fi jufia & plena Deſecriptio detur veterum diftt 
Regni noſtri Monumentorum, © Prefetturarum noſtrarum, Regiorum Burgorum, Urbium, Flu- 
minum, Fretorum, Sinuum, Portuum, Stationum , Lacuum , & Caſtellorum ac Munimentorum 
noftrorum , « /Edium ad Nobiles & Generoſos pertinentium & quicquid aliud obſervatu dignum ef 
in ditto Regno noſtro. Et nos certiores fatti de Integritate , Fidelitate, Eruditiont © Qualttati-, 
bus fidelis & dilefti neftri D. Roberti Sibbaldi Equitis aurati Medicine Doftoris ad Opus ilud. 
fuſcipiendum idoneis , Et de Fidelitate & Perpeſſimibus Patris ipſius, aliorumque ſanguine ipfi 
conpuntForum , eo quod conſtanter permanſerint in obſequio & obſervantia ſua erga Regium noſtrum 
Patrem: Et quid , poſtquam ſe meluraſſet Studijs ſuis in celeberrimis Academiis tam dom: quam 
peregre, Et druerſorum annorum peregrinatione in locis Europe niaxime celebratis ob Eruditimem 
& Artes Liberales , Nunc ille, ex fudio nobis inſerviendi, per viginti annos elapſos ſuum effecer Uo 
negotium, {6 inflruere de omnibus que ad Naturalem % iftoriam /peffant difti Regui noſtri, Et de” 
rebuis 


lil 


©% 3 
Tis 
bz] 
4 
28 
Ps 
cs 

$ 

> 


——— 


rebus antiquis & curioſes in eo obſervabilibus ; Et multo labore & experientis fundamenta jecerit 
Naturahs Fiſtorie ejuſdem, © Deſeriptionum cum Scotix Antique tum Scotiz © Moderne , Ubi 
vetera Monumenta, Inſcriptiones & Ichnographie Caſtrorum deſcribuntur , & varig Provinciarum 
T abule Geographice nunquam antea deſignate accurate delineantur , earum Sinus & Portus diſtin#t+ 
notantur : Similiter deſignandas & imcidendas curaverit i antis Tabulis Figuras ejuſmodi Subjett0- 
rum Naturalis Hiſtoriz, que vel nunquam antea, vel non rette fatte fuerant ; juſtaſque & plenas 
earum Deſcriptiones formaverit ; Et naturam , wires © uſus explicet omnium Simplicium i Scotiz 
zrventorum , una cum modis quibus adhiberi poſſunt ad augmentum Scientiarum, Artium & Art;- 
ficiorum, © ad utilitatem © commodum Ligeorum noſtrorum. Sciatis igitur, Nos proprio noftro 
impulfu & imclnatione , & ex noſtra cura & tenero ilo affetFu quo felicitati dif? noſtri Regni Stu- 
demus, & Regio amore quo proſequimur omne Eruditionis genus, & potiſſimum Medicine & Na- 
turalis Hiſtoria Studium , ex quo tanta Emolumenta Nobis & Subaitis noſtris accreſtere poſſunt, 
Nominiſe, conſtituiſſe & orainaſſe, Sicut © Nos per has preſentes Literas nominamus , conſtitur 
mus & ordinamus diffum D. Robertum Sibbaldum Equitem auratum Medicine Dotforem , ut ſit 
Geographus nofter pro diffo Regno noſtro, durantibus ommbus aiebus vite ſug; Dando, concedendo 
& largiendo itit dittum Geographi Officium ab ipſo poſſidendum & fruendum , plene & libere in omni- 
bus reſpettibus & conditionibus , cum omnibus commodis, Beneficiis, Privilegits, Libertatibus, im- 
munitatibus, & cunttis adventitus bonts quibuſtunque difio Officio debitis, Aut que poſthac com- 
perta erunt ad illud pertinere vel ſpeftare, Cum plena poteſtate © auttoritate condendi Tabulas 
Geographicas © Deſcriptiones Provmciarum Regnz nofiri, © Regn nofirs generatim, Fretorum, 
Sinuum & Fluminum ejuſdem, Et Regiorum noftrorum Burgorum , Orbium , Caſtellorum ac © Mu- 
nimentorum , « /Ediumque ad nofiros Nobiles & Generoſos pertinentium , © Monumentorum , & aljq- 
rum querungue in eo obſervabila ſunt 5 Et ſtribendi Naturalem Hifforiam & Deſeriptionem om- 
nium Naturalium Produttorum difti Regni noſtri, eorum naturam, virtutes & uſus , 6 obeund; 
omnia munia pertinentia ad noſirum Geographum , & fruendi omnibus honoribus lh debitis in e4 Re. 
latione. Et ſpeciatim Imperantes © ordinantes, ut diftus D. Robertus Sibbaldus Eques auratus 
edat diftas ſuas Deſeriptiones tam Scotix Antique quam Scotix Moderne, & Naturalem Histori- 
am ditti noſtri Regni Scotiz, Cum plens Libertate & Privilegio ditto 'D. Roberto Sibbaldo Equiti ay- 
rato ea imprimendi in Latina vel Anglica Lingua, vel utraque, WO m qua forma ſibi viſum fuerit , 
ſroe univerſum Opus, ſiue ejus Prodromum, ſroe quamhibet eorum partem; Et adhibendi quemcun- 
que vel quoſcunque T ypographos voluerit. Prohubentes hiſte emnes alios T ypographos in noſtris Scotiz 
Dominis, ſub penis uſitatis, imprimere, per decem annorum ſpatium ab his datis, in quacungue 
forma vel lingua, Omnia, ſfue quamlibet eorum partem, abſque conſenſu © approbatione dif7i D. 
Roberti Sibbaldi Equitzs aurati Datum ſub Sigillo noſtro Privato m Palatio nofFro de Whitehall, 
triceſano die Septembris , anno Milleſmo , ſexcenteſimo , oftogeſamo ſecundo, & Regninoſtri anno triceſans 
quarto, 


Per Signaturam Manu S. D. N. Regis ſupra Scriptam. 


PRAEAF A QO 


AD 
Irar: ſatis non poſſum, quod, cum plurimi Hiſtoriam rerum geſtarum ſue gentis 
(criplerint , tam pauci fint, qui naturalem cujuſvis regionis Hiſtoriam aggredian- 
tur; utin omm antiquitate ne unus quidem ad manus noſtras pervenerit , qui ean- 
dem tractarit : ac noftro quoque ſeculo unus tantum & alter regionis alicujus Ex- 
ropes Hiſtoriam Naturalem de induſtria tradiderint. Pauci quidern eAmerice , 
Mexice , Brafilee, Inſularum Caribearum, Indiarum Orientalium Hiſtoriam Na- 
turalem accurate fatis ſcripſerunt. Arque hc noſtra eſt vanitas , ut peregrinis 
& exoticis ſupra modum capiamur ; quz verdad manus & ſub pedibus | £1 , 
omnino negligamus. Nec ſufficit , quod aliqui ex veteribus & modernis Hiſto- 
riam Naturatem Univerfalem conftruxerint : Laudandi quidem hi ſunt ob nobiles 
conatus; ſed, quod opus ſuis humeris impar agpreſſi fint , in eo defecifſe viden- 
tur : Hiſtoria ſiquidem naturz univerlz uſdem, quibus hoc Univerſum , terminis circumſcribitur. Er 
cam olim Florentiſſimorum etiam Imperiorum curioſitas Mundi tunc cogniti limites indagine ſua non atti- 


gerit , quantd minus noſtri rerum omnium naturalium comprehenſio ſperanda? Nam adea pervcnimus tem- 
pora » dequibus vert olim vaticinatus eſt Seneca T ragoedus; 


wananneem Vement annis 
Secula ferts, quibus Oceanus 
Vincula rerum laxet z & mgens 
Pateat Tellus , Tiphyſque noves 
Detegat Orbes. 


Quantulaautem , & quam impar ad tanta molimina hominis eſt eonditio , quz tan fragilis & tam limitata eff, 
ut inter illam & naturam rerum nulla proportio intercedat ? Brevis enim & incertz vitz ſumus , & , ut pluri- 
mum , certis terrarum plagis alligatzz & , 6 totum tempus noſtrum in peregrinatione inſumeremus ne Mun- 
do quidem peragrando , nedum rebus omnibus naturalibus comprehendendis , ſufficere poterimus. Plurima 
mare gremio ſuo involvit ; multa Tellus ſuis viſceribus abſcondit; varia anaccefſibiles Sylvarum receſſus tenent; 
nonnulla ſenſus noſtros prez tenuitate effugiunt , & nulla nobis ad harum rerum intelle&um , niſi per ſenſus , 
via. Ut meritd dixerit fapientifſimus Eccleſiaſtes , Hanc gravem occupationem dedit Deus filiis hominum , 
ut aMiganturinei. Erinfra, Unumquodque fecit pulchrum tempore juo : mundum etiam poſuit in animo 
eorum , adeo ut non inveniat homo opus quod operatus eſt Deus ab initio uſque ad finem. Quodde ſtudio 
naturalis Philoſophiz interpretatur celeberrimus Falleſius » qui hinc infert , Studium Philoſophiz naturalis , 
& deſiderium cognoſcendi rerum cauſas infitum efſe naturaliter hominibus, neque fluere ex aliquo vitioſo 
affeftu , ut multas rerum pravarum appetitiones , ſed ab ipſo Deo rerum omnium & Naturz Parente & Au- 
Qore illis eſſe tributum ; ur optime Seneca, Curioſum nobis ingenium natura dedit z & artis fibi ac pulchri- 
tudinis ſuz conſcia ſpeCtatores nos tantis rerum ſpeRtaculis genuit , perditura frutum ſui, fi tam magna, tam 
clara, tam ſubriliter ducta, tam nitida, & non uno penere formoſa , folitudini oftenderer. Propterea, ut 
idem , non erexit tantummodo hominem , ſed etiam ad contemplationem fa&tum , ut ab ortu ſiderain occaſum 
labentia proſequi poſſer; & vultum ſuum circurmferre cum toto, ſublime fecit illi capur; & collo flexibili 
impoſuit. : | 

Sand , fi vel rei dignitatem & uſum ſpectes , vel impoſitum nobis officium a Deo optimo maximo perpendas , 
przferenda multis paraſangis eft Hiſtoria naturalis et, quz res geſtas traftat. In hac hominum virtutes & vitia 
notamus; inilla autem Det celebramus opera , quz, ut rei natura precellunt; ita przſtantiores multd uſus 
nobisexhibent. Hinc enim Dei cognitio , anime noſtrz notitia , magna intelleCtus noſtri perfe&tio, animo- 
rum confirmatio, multa in genus humanum beneficia, finceraque & nunquam pcenitenda ex divinorum ope- 
rum contewplarione voluptas , hauriuntur. 

Humana cerre mens corporeis hiſce yinculis irretita nequit altam illam Divinitatis Lucem inſpicere; fed 
noſtrxz imbecillitatis miſerrus DEVs Ope. Max. (faciem cum videre , & vivere non liceat) poſteriora oſtendit. 
Quz profe&d nihil aliud effe videntur, quam pulcherrimum hujus mundi, hominiſque Microcoſmi Thea- 
trum : Illicenim, ex ipſd rerum magnitudine, motu, diſpoſitione, conſtanti4, utilitare , pulchritudine , 
temperatione , ea coniſpicere eft Divinitatis ſuz argumenta, quz ment! noſtrxz cognitionem ejus affundant , & 
in optimi & ſapientiſſimi Parentis noſtri amorem accendant , ut cant divirius Plaltes , 


Tot lute flammaruns coruſcur 
Cerne oculis anmogue calm. 
Hime diſce , prudens quam fuit artifex 
QuiTempla Ohymps formice Flammeo 
Suſpendit , & Terre capacers 
Et Pelags finnavit arcun. 


In Med444. 


Eccl. 7:12. 
Cap. 3:11. 


Lib. de 
Sacra, 4 
Philoſophia. 


De otio Sa- 
pientis, 
cap. 3 SZ» 


Id. ibid. 


Exod.33:18, 
ad finem 
cap. 


Plal. t9. 
Paraphrafſte 
Ruchananse, 


Fi - 
"FH 
+: "ELD 


o Ge EE EI eee res er ets es 
_ ————g— _ 

—_——— _ 
ng —— 


- era ny 
Ro 


Exhort. ad 
bonas Artes. 


Salluit. 


Natutal. 
Queſt. lib.z. 


Epia. in 


Dyſlere. 


PC. 19: 


— 


——_—_—_— 


Quod verd ad animz noſtrz notitiam attinet , vide quid de e& ſenſerit Plato, qui cum Socrate ſuo maxime in 
ejus naturam ex ommbus Philoſophis penetravit , vx3s @vrv ohiws Ioys xerarioy bes Jumroy cre tir 4 if TH GAv 
$wsz Animz naturani abſquetotius naturi ſufficienter & dign? cognoſci poſſe exiſtimas? Ur enim gradum 
reliquis animalibus ſuperiorem ſortitus eſt homo; itanon niſi horum & hiſce inferiorum ent1um {eria collatione 
nobilis humanz animz natura in lucem erui poteſt, que , explicatis reliquarum facultatibus, rum demum 
divimorem ſuam naturam per ſublimuores propriaſque {ibi operationes exerit. ; LET 
Quim verd turpe eſt hanc ipſam rationis vim, que nobis cum Diis communis ineſt (ut Galezz verbis utar) 
caducarum rerum Studio tener! z aut vitam filentio tranſigere z veluti pecora, que natura prona atque ventr1 
obedientia finxit? Talibus profectd anima pro ſale tantummodo eſt , contraque naturam corpus volupratt, anis 
ma oneri eſt. Quin potius homines , qui ſeſe ſtudent przſtare czteris animantibus , ſumma ope nit! decet 5 
ut hanc divine RT aurz (quantum in hic vita poſſibile eſt) exornent & perficiant : Quod {ane - hive 
cognitionem & icientiam , five firmitudinem & conſtantiam, five denique volupratem & tranquillitatem ezus 
ſpectes , nullo melits quam naturz ſtudio perficitur; Ut cum Senec4arguam, Quid anhelo? Quid ſudo? Nec 
multo opus eſt, nec div. Ad hoc proderit nobis inſpicere rerum naturam. . Primo diſcedemus 1 fordidis , 
deinde animum ipſum, quo magno ſummoque opus eſt , ſeducemus a corpore. Deinde in occultis exercitata 


ſubtilitas , non erit in aperto deter1or. | < I. 

Nec ſpernenda beneficia , quz quis ex rerum natufalium ſtudio patriz , imo gener! humano przitare poſht, 
cum vel latentes quorundam Szmplzcium facultares detegere queat , vel etiam Szmplicia nonnulla invenire con- 
tingat , quz patriz morbis remedium , vel artibus incrementum contribuant , iplumque mundum novo gloriz 
additamento condecorent. | | | 

Nec tantum in Medicinz Indigenz materiam cefſuri ſunt res naturales , artiumque incrementum non ſper- 
nendum allaturz , ſed & vtilem & gratam materiam Di{quifitiogibus Philoſophicis Academiarum noſtrarum 
ſuppeditaturz. Quantd enim melius inſtitueretur Tuventus in naturali Hiſtoria Patriz ſux verſand2 , unde 
multa in vitam communem profutura edifcat , quam in ſpinoſis Quzſtionibus diſcendis » quz riulli quidem 
Diſciplinz inſer viant , nec ulluin in vit2 uſum habeant; quin & przjudiciis mentem offuſcant; multumque 
ad Scientias aſpirantibus impedimento ſunt? Abhac autem naturali Patriz ſuz Hiſtoria , 1n clari ltuce, & 
utiliſima divinorum operum contemplatione , ſtatui poſſet. . Quis enim eas naturz res aſpicere poteſt, quin 
ad De1, inquo vivunt & moventur, intuitum , ſenſus ſuos protinus convertat? Cum cunctis manifeſtum fits 
eas, quibus pollent, dotes; eum, quo reguntur, ordinem; artificiolam denique ipſarum conformationemt 
nequaquam ab ipſis eſſe, ſed ab eo , qui «ris is re ny, iple eſt omnia 4 cujus beneyolentia tam egregia 
in nos ubertim deſtillant bona, ab uſque benignitatis ſux rivulis grati & alacres ad fontem deducimur. | 

Et 1deo certe hominem inter tot ſenſu motuque przdita animalia czleſti altius emicantem aura in medio Uni- 
verſ{i poſuifſe videtur Dx v s Ope. Max. ut ad cunta mundi ambitu concluſa aciem oculorum convertens va= 
riam illam eeconomiam, quam quzque mund} partes exercent , diligenti indagine ſcrutaretur , atque 1ta ſingu= 
larem Numinis ejus potentiam , fapientiam ac bonitatem certis zterniſque argumentis agnoſcens , ie & w#% «irs 
ag Þ ipywy ers burly, ane © Haymls, Non folum ſui arque operum ſuorum contemplatorem , ſed & enar- 


ratorem exhiberet. 


Sic tota concors fabrica perſonat 
DE 1 tuentts cunits potentiam, Oc. 


Hinc nobiliores & oculatiores ab omni zyo Philoſophi in D x 1 operibus inveſtigandis , eorumque naturk 8 
uſu enarrandis, hoc , quodcunque vitz eft ; ſummo animi oble&tamento af & 1nde pulchertima de 
Dx © ratiocinia , inde utiliſſima gener: humano inventa protulers. Ab 1114 cert naturz contemplatione & 
naturalis Religio, & tot egregiz pro natura humani ſublevandi & ornanda artes originem traxere, utex Cice= 
rone » Lucretw ,: Seneca, Plimoabunde confſtat; ut Galenum noftrum taceam , qui Libros ſuos de #ſu partiums , 
Flymnum in Creatoris Laudes appellavit , & in partium fingularum ſtrudturi & uſu potentiam , ſapientiam & 
bonitatem Numints agnoſcit. Qurs eſt , qui vel minimum operum Dx 1 examinare velit, quineam videbit 
omniu m partium fabricam, eam harum inter ſe diſpoſitionem , eumhiſce conſentaneum a quz vel in- 
vitum inConditoris laudem rapiant , qui vilem materiam tam artificioſe elaboraverit , & benigniſlims in tot 
varios uſus aptaverit ? Ita quodlibet animal , foſfile quodvis, imo | | | 


* Praſentem monfirat quelibet herba Deum. 


Er cum nos quoque in hoc. Mundr Theatro , tariquam Perſonz , noftras mirabilis illius Scenici operis partes 
peraCturi , propterea immiſh fimus, utD x o quidem 1n operibus ſuis enarrandis laudem debitam , hominibus 
verd in utilitate operum ejus explicanda charitatem 8 amorem preſtemus, ferid perpendebam mecum, quo 

_ potiſhmum modo 1d officu commodiſime abſolyere poſſem. Variz autem animum meum ſubibant rationes, 
1d Patriz mez rerum naturalium Hiſtoriam ſcribendo optime perfici poſſe. | 

Primd enim ere ltterariz rexpublicz magis fore putarem, 'F ws 2a gu{modi genium Deus indiderit, ope= 
rant ſuam impenderent in naturali Hiſtoria Patriz ſuz adornand#, quod ibi magis ex rei naturi, quam aliorum 
relatu cuncta expend: , plurima quoque latentia in lucem erui poterint : Patriz quoque (cui poſt Deum & 
——_ maxima debemus) debita officia przſtari , & obiter non * Ammar auxilia pro univerlali Hiſtorii con- 

uend3 conferri, quz tum certis firmiſque fundamentis ex particulari Hiſtoria addi in perfeCtiorem longs fa- 
bricampoterit erigi. Nec eſt , quod indignetur quis ſe ar&tori ſpatio incluſum , cum rerum naturalium cujuſ- 
vis regioms {crutimum inſtituentt apparebit , eam adeſle copiam, quz ingeniis multorum virorum , etiam in 
plura ſecula , exercendis ſufficiat. | | 

Me, ut Patriz mez Hiſtoriam ſcriberem, varia ſuadebant argumenta : eacnim, fiqua aliarerum geſta« 


rum ſuz gentis Scriptonibus illuſtris, neminem tamen ha&tenus habuit , qui vel plantas in e& naſcentes, vel 
ant 


LY 


OOF — 
em ——_——— 


animalia , aut foſfilia, quidviſve quod ad Naturalem Hiſtoriam ſpeCtaret , de compoſito ſcriptis tradiderit. 
Nec hoc prz rerum ejuſcemodi naturalium inopil accidit (nujli enim , quod ſciam , regioni in ejuſmodi rerum 
aflucnria cedit , ut poſtea conſtabit) ſed noſtrorum potius hominum faſtidio & incuria: plerolque enim rantus lux= 
us & rerum noſtrarum deſpeCtus tenet , ut nec Remedia placeant, nif1 quz ab extremis Indis petantur , abjetique 
Simplici Medicina/quz paribus viribus morbum ejusque caulam aggreditur) pompoſz tantum Medicamentorum 
moles in pretio (int; perinde ac fi morbi non contrariis, ſed numero ſuperarentur , aut eadem , qua nos , luxuria 
capti ſolis peregrinis & exoricis colla darent. = TE | ; Ek 
Hoc ergo officiuma me petit cum Patriz dignitas, tum Chriſtiana pietas. Cum enim non paucis morbis invadaz 
tur patriaz1is tamen preſidits,qug in alus regionibus pro tenutoris fortune homimbus proviſa ſunt, lane Ccaret:nams 
quod haud facile quis credat , in antiquifhmo _ » in quo tam ampla Regio vix ſuo populo ſuthciat, ne unum 
(proh dolor! ) Noſocomium eſt ; in quo zgri publicis impenfis curentur. Et quotidie multi pereunt, qui , pra 
rei familiaris tenuitate , officinalia medicamenta ex exoticis, quod magno pretio vxneant, comparare {ibi non 
poſlint. Chmque Regio noſtra pars Iuſulz fit a reliquo Orbe non paryo ſzvientis maris intervallo diviſa , ſzpe- 
que cum exteris (propter ſuborta cum vicinis bella) cormmercium liberum non habeamus, .divites quoque (miſt 
inveniantur indigena)remediorum inopua periclitabuntur. | 
Sed & morbi nonnulli apud noſtrates grafſantur , qui exoticailla medicamenta reſpuunt indigeniſque facile 
curantur. | 
Et hz quidem me movebant rationes , ut ferum naturalium patriz mez per viginti annos elapſos ſcrutinium , 
quanti porut animi contentione , inftituerem , & nullis lJaboribus aur ſumpribus parcerem , donec , favente 
honeſtis meis conatibus Numine, eam eju{modi rerum copiam deprehenderim , quz patriz noſtre dignitatem 
ſuſtinerent , & Medicinz Indigenz ſufhcientiam abunde demonſtrarent. 
Sed cum earum , prodignitate ſua , Hiſtoria arduum opus fit , _ magnos ſumptus, & plurium auxilia- 
trices manus requirat , ea in longius tempus differenda eſt. Imprzſentiarum , ut poſtulatis clariſſimorum ali- 


quorum virorum fatisfaciam , Prodromum cus primo in publicam lucem emitto; In quo prima quaſi lineamen- Operis dif 
ta totius Operisac tegmen duco, colores & ſubtegmen poſtea ({1 Deus dederit) induEturus. Ipſum autem in —_ 


duas Partes partitus ſum. In prime Partis Libro primo agetur de Aere, Aquis & Locis Score. Inſecundo 
Libro de Morbis, 1iſque medendi Methodo , & de Medicina Indigena. In ſecundz Partis Libro primo agetur 
de Plantis Scorie Indigenis; ubi rariorum Deſcriptiones, quarundam figuras , & nonnullarum fngulares vires a 
noſtratibus obſervatas apponemus. In ſecundo Libro agetur de Plantis S:ozze Hortenſibus quz Medici uſus fint. 
In tertio Libro agetur de Animalibus Scorie tam feris, quam domeſticis. In quarto Libro agetur de Mineralibus, 
Metallis, & de Marinis. | 

Tu verd, Le&tor benevole, mecum ſummi Numinis Majeſtatem & benignitatetn , qua decet venerantia 
& humilitate, adorato, & huic Hymno, quem ego in <us laudes compono, mente voceque adeſto, dum 
eibi expoſuero , que fit cjus fapientia, quz potentia, quz bonitas. Quod enim Inſulam ad ultimos Septen- 
triones remotam conveniente cultu exornare , nullamque ejuspartem beneficiis ſuis privatam efle voluerit; & 
qudd omnia ad vitz uſus neceſſaria ſuppeditaverit ; id perfeQiflimez bonitatis ſpecimen efle ſtatuo. Hoc autem 
omne invenifle , quo pacto quzque potiſſimum adornarentur, ſummez ſapientiz eſt; effeciſle verd omnia quz 


voluit , immenſz virtutis eſt & Inſt uperabilis. | 


Sed cum per loca devia & folitudinem nullis calcatam veſtigiis peragrem ſine Duce & Przmonſtratore, & in 
mulris primus glaciem frangam ; difficile admodum erit «voy wn pu Algug privur & mes, 7% iy 5hw5 @yrot 
Tarr T6 ON x9x95 xgirernts 7%) apinicigy waar Proinde tenuitatis mez conſcius obnixe rogabo , ut, qua ego 
erga alios Scriptores moderatione & imiziiz uſus ſum, tu eadem erga me utaris. Ipnoſcas autem velim , fi Stylus ne- 
que tam politus , neque tam zqualis , neque tam uber ac copioſus eſt _ decet. A meecnim vitam aCtivam 
agente, &alternis fere ſeptimanis per varia loca excurrente .non expectandum eft Opusad Scholz «xg8» ac- 
curatum & exactum. Conabor autem , ut ſtylus materiz congruens cam clare exprimens & facile intelligibiliy 
quibuſris LeKoribus ft, Pale EI | 


BEES £4 


IE DINER LS OY | SHOT NGS Go OO OT IE 9 I he he RSS EERPYIS IL 
| s, Et Pits Ms, " "<q - CP: «nd 31 7 4 2 oy > Eh VE * 3 OS Pe 
*.1 6 LR 3 +" HAY 2 £5" rr © 13Þ E OR pt ST: 


be: 
N Par o 
FN 12, A026" AN SILIBLS 


8 
1 
o 
% 
4 
y 
Lo 
, = 
2 
i 
Py 
s 
- 
_ 
o 
i 
i 
of ” 
Lo 
_ NGINEGI 
. hike hit boar te <A Eo en oo renner ned tne fn ape en 
= WOT OO O09 OP OOTY OPT WRAP", - nn gen 
- ULCER Pry gn oounw ro WIT RESERG =7y 
. On TT EIT 
—_ _ unter aw <q _ CL ——_—_———— ——_— *. — —_—_ Do —_ _— 


PARS PRIM A 


P R O DR Gi li 


NATURALIS HISTORIA SFCOTICA, In qui 
De 
eAere , eAquis © Locis , deque Incolis agitur , & de ce Morbis im Scotia 
graſſantibus © eorum eMedecini Indigens. 


LIBER PRIMUS. 
De eAere, Aquis, Laces © Incolts Scotiz. 


£ 3 | De Munde 
: = Cap, 3. 


Hiſt. Nat. 
Lib. 4. cap. 
16, 


Virgil. 
Kclog. 1. 


CAL 2. 
De BRIT ANNI A in Genere. 


Um Jcoria noſtra Britamie Magne pars Borealis fit , & quz- 
dam cum reliqua Inſuli communia habeat: priuſquam de Scoria 
agamus, quzdam de Br:tanma prelibandaunt. 

Britannia magna(ad difterentiam ab altera, quz in Gallies eſt, Britannie 
dia) generalius ſumpta omnes Inſulas ſuo nomine completitur, ,5u.* 
quz inter H:/panias & Germaniam magno terrarum ſpatio Gat ſumpra 
yy 4 pretenduntur. Ita © 1lbionem & Hiberniam cum vicinis om- + vena 
S285 nibus Inſulis comprehendit, quz Ariſtorelt nirw Bgranues, tam 

*D majores Albion & Jerna, quam exiguz a} 74 Bprarxic, & Ibe- 
riam, quzquaſt Corona hunc Orbem cingunt. | » 

Britannie autem nomen antiquiſſimum A/b:ox fuit , quod Plus confirmat ; Al- zriramie 
bion ipſi nomen fuit, cum Britanme vocarentur omnes. Id quoque nomen majori 2tiquili- 
Inſulz ab Ari/totele conceſſum loco citato, genuinum fuiſle nomen ab .ipſis Incolis uſur- wn. 
patum, vel inde conſtat , quod Sor; Montani, quipriſcorum linguam & mores conſer- 0. 
vant, communi Sermone ſe Albanich, ſfuamque Regionem adhuc Alb; yocant. Hinc, 
ad hunc uſque diem, Braid- Albin & Drum-Albin Regionis in Prafecturi Perthenſe 
nomen eſt. | | 

Britanma clara Grzcis , clara Latinis monumentis, inter Europanm & American 
forma oblong3 jacet, Belgzo &Galliz vicina: 4 Mari Atlantico cingitur, & a totoreli- , 
quo Orbedividitur, ut merito Poctadixerit, 


4 


OY 
< 


= 


V [1 
by Wl ir. 

ny y a ;- "ht » 
C4614 1 Y»- "il; 


/ 


/ 


Et penitus toto diviſes orbe Britannos, 


Fam Cluverius magni nominis Geographus itadeſcribit, Ipſa formi triquetri in tres 3ritemie 
| { $ . | fi Kod ll . alto at- deſcriptio 

angulos ſe cuneat, qyuny unus Septentriones proſpicit, nullis contra terris, v & Gonnduny 

que aperto mari; Alter Be/zas & Rhent oftia; Tertius H:ſaniam. Unum latus in Cluveri- 


Az orien- a 


Prodromi Naturalis Hiforie Scotiz, 


orientem Germaniz (intellige yeteri , cujus pars Norveg:a) obtenditur ; alterum in meri- 
diem, Galhz; tertium in occidentem, F{berniz. Oceano undequaque alluitur , ab 


-. ..-> Occaft, Hibernico; aScptentrionibus, Caledomo 5 ab Oriu, Germanico; a Meridie, 


Brifamico. : GE, OE 
-- Secubdumeundem, Porrigitur Inſula in longum a T arvidzo, ſeu Orcade Promonto- 5:iramis 


_ 'rio(vulgo nunc Dunsby-head ) ad Dubrim portum (vulgo Dover ) milliatia Germanica 15% 


"circiter CL. Latitudo maxima patet inter Dubrm ac Bolerium Promontorium (vulgo the 
Lands-end_) milliaria Germanica LXKX. Sed a Scriptoribus Anglicis major extenſio 
taminlongumquam in latum Inſulatribuitur. A Tarvidivenim (five Dunsby-head ) ad 
Dubrim, Sammeſins ponit milliaria DC & aliquot milliaria Aug/ica, - que Longitudo 
Inſulz ; & a Dubr: ad Boleritextremitatem (vulgo Lands-end ) CCLXXX, que Lati- 
tudoejus. Alii vero ſic computant : Aloco dicto L:zard-point in Cornubia (qui Lati- 
tudinis eſt L graduum & minurorum VI) ad $7rat;um Promontorium in Scotia, yulgo 
Straithy-head (quod Latitudinis eſt LX graduum, & minutorum XXX) inlongum ex- 
tenditur milliaria DCXXIV ; \& a loco Lands-endin Cornubia (qui Longitudinis XIV 
graduum & XXX VII minutorum) ad Inſulam T hanet in orientali parte Cant (que gra- 
duum XXII & XXX minutorum) in Latitudinem porrigitur CCCXL milliaria. Re- 
centiores , qui czli ſpatia terrz tractibus accuratius compararunt, partes Inſulz magis 
Auſtralcs ponunt in Latitudine L graduum & minutorum VI, in initio Paralleli XVI & 
octayi Climatis; partes autem maxime Boreales in Latitudine LX graduum & XXX 
minutorum, Parallelo viceſimo ſexto & Climate decimo tertio. Ira ut dies longiſſimus 
in Auſtraliparte ſithorarum XVI, in Boreali XVIII cumſemiſſe. Verſus Boream & 
Auſtrum, in Occanum dirigitur ; verſus Occidentem , Hberniamhabet; verſus Orien- 
tem, ejuſdem eſt Latitudinis cum parte Ga/liz, Flandriz, Zelandia, Hollandzre , 
—_ Inferioris & Danze , adeo ut illic per Continentem menſurari <jus extenſio 
poſlir. 

Inſularam certe omnium , quz Europe adjacent, quaſque Romana notitia complexa 


uid vete- 
reede Bri eſt, communi DoQtorum cenſu maxima, veteribus amplitudine ſua nomen alterius Orbis 
ſebaun. mereriviſacſt : Ceſar namquealium ſe terrarum Orbem reperiſle ſcripfit, & So/znus de 
eatradit, Finiscrat Orbis ora Ge//ic: littoris , nifi BY:#anna Inſula non qualibet ampli- 
tudine nomen pene Orbis alterius mereretur. Et hinc Grecis wi? 3$-z%, ob magnitudi- 
| nem, 45-1 »i-@-, Inſula magnadicta. 
fem QuodadFiguram Britamzattinet, ineo conveniunt antiqui& moderni, quod for- © 
' meſiroblongz. Itaenim Tacirus, Formam totius Britanme Livius veterum , Fabus Vin1%" 
Ruſticus recentium, eloquentiſſimi auctores, oblongz ſcutulz yel bipenni affimilayere. 
Et eſt ea facies citraCaledoniam, unde & inuniverſum fama eſt tranſgreſla : ſed immen- 
ſum &enorme ſpatium procurrentium extremo jam littore terrarum, velut in cuncum 
tenuatur. Recentiores autem, ut Europam magno Dracon, ita & Britanniam Angui Siringen, 
magno comparayere. Etquidem, licer multis male ceſferint hujuſmodi ſimilitudinum gps. 
.commenta,  inſpicienti accuratius figuram illius , magni ve age Anguis reclinati , 
capite nonnihil elevato, ventreprominulo, & cauda adducti, 'effigiem habere videtur ; Antiques 
-cujus caput Scozz@parulo & hiante ore verſus Norveg:am & Daniz partem, cauda yerſus ?:#: 
| Occaſum & Indzam Occidentalem torquetar. bs 
Situs Bri-  Situs Britanniz eam, commercii opportunitate, c#lo, ſolo, & rerum naturalium 
moditimus * affluentia , fortunatiſſimam definir. A-Regionibus enim circumjacentibus commodo £77” 
com undique interyallo disjunta, & tanquam ad juvandos mortales avidc in mare omni ex 
Late. parte ſe projiciens, patentibus gremiis pro uniyerſi Orbis,commercio' commodiſlime di- 
| ;poſita eſt. PEBCIOT. bog | 
Zrizemis Clo quidem felici & mitieſt, Cz/ar: etiam Gallico temperatiori : ſtates enim mi- 
em ie nnsfervide, 'auris perennibus calores mitigantibus , quz cum terrz'naſcentia recreant', 
xatyum. 


-tum homini pecorique ſaluberrime & jucundifſime adblandiuntur. Hyemes quoque non 
-itapenetrabili frigore ſevientes': frigoris enim vim frequentes & ſedatz pluviz ita retun- 
dunt, & mare circunfuſum ita moderato tepore terram foyet, ut multo remiſlius fit apud 
nos Frigus, quam innonnullis Galle , 1:a/:z & Belgii Regionibus.” In hujus autem tem- 
peratiaeris ratione reddenda , eſt quod cum WHinutzo Felice fummam Dei Providentiam 
agnoſcamus, quod non Uniyerſitati folummqdo, fed & partibus conſulat, Si enim, 
propter Septentrionalem cjus ſitum a Solis orbita remotum , Bri#anma (ut ille) Sole defi- 
citur, 4.e.tam direftos radios nonaccipit':+at propterea quod in medio mari longe a ter- 
ris ſita diutius cjus radiis exponatur , necaliz terre interpoſitz ejus influxum intercipiant: 
& quod pro fitu ſuo inter veterem & noyum Otbem, ranquam Hemiſphzrii Centrum , 
inzquah terrarum ſuarum ſuperficie amari verſus Inſulke meditullium affurgente, tan-_ 
a3] 4 ASS | | _ | quam 


In 04 avro, 


_ 
1.5 


Mgt. 3-1 3-2, AR” 


a 
E4, 
<5 
ee. 
bY 
S400 
74. 
Mn. 
WS 
$i 
AO 
PETSx 
La 
36 
WE 
Ke 
Ty £32, 
$4 
bf 
PLANS 
£4 >; 5 
7. 23S 
. 


Partis Prime Liber Primus. | 3 


quam Vitri urentis gibboſa et convex ſuperficie radios ſolis aliorumque Planetarum 
et Aſtrorum colligat, benigniſſimo er clementiſſimo czli influxui ſubjicitur. Er hinc; 
ſiquaab Arctoi Poli vicinia trigoris ſevitia incurrat, eadem (ur air ille) circunfluentis 
maris tepore recreatur et temperatur. Accedit, quod (utait $irabo) acr imbribus ma- 
gis eſt, quam nubibus, obnoxius ; ac ſereno etiam czlo caligo quzdam multum tem- 
poris obtinet, unde frigoris vis multum obtunditur. | Britannie 
In locoſu- Solum vero fertilifimum, eriam Cornelis Taciti tempore, preter aleam vitemque , FOR 
pe er cetera calidioribus terris oriri ſuera, patiens frugum, feecundum: Ita ut Cererzs ſe- 
dem fuiſle dixerit Orpheus, & [referente Zozimo) Occidentalis Imperii quaſi hor- 
reum & cella penuaria fuerit, unde Nongentis navibus , quz lembis majores crant, 
magnum frumenti numerum 1n Germamamn ad limitancos exercitus alendos exporta- 
1,0 i" yerint Romani, ut notat Y7raungus. Et hodie quoque truges tanta uberrate proferr, 
ut- & Incolis ſufficiant, & magna quantitate exportentur ad exteros. Non enim folum 
adeſt Br:tannie materia frugum ex humoris abundantia; ſed & ſufficiens calor ad cas 
Panegyric. maturandas, modo debito tempore ſementem faciant. 2 FER 
—_—_— Pro Br:tanniz encomio duo tantum teſtimonia ex Panegyricis adducemus. Primum ——_— 
Flio ditus. Eſt hoc, O fortunata, & nunc omnibus beatior terris Brztannial Meriro re omnibus cx Panegy- 
czli ac ſoli bonis natura donayit, in quia nec rigor eſt nimius hyemis , nec ar- * 
dor zſtatis ; in qua ſegetum tanta fcecunditas, ut muneribus utriuſcue ſufficiat & 
Cereris & Liberr:; In qui nemora fine immanibus beſtiis , rerra fine ſerpen- | 
Panegyr. tibus noxiis ; Contra, pecorum mitium innumerabilis multitudo lace diſten- 


SS ta & onuſta velleribus &c. Alterum eſt hoc, Er ſanc non ficut Britannie nomen 
bo. Ctus. unum, ita mediocris erat jacturz Reipublice, terra tanto frugum ubere, rantolzra 
ba , numero paſcuorum, tot merallorum fluens rivis, tot vectigalibus quzituoſa, rot ac- 


No 
Is 
4 
A 


morum. Cincta portubus, tanto immenſa circuitu. Atque hinc, per illam frugum pecorumque 
redundantiam, factum eſt, ut ex cibo, corio, vellere, yelut exundantis terrg mu- 
neribus, populus in ocio, & plerumque oblivione laboris direſcat. Er merico quidem 
habita eſt BY:z#anuma velut alter Orbis extra Orbem conſtitutus : magni enim Orbis 
compendium eſt, & parva quaſi imago, in qua omnibus ſuis donis ornanda eximium 
bonitaris, ſapientiz & potentiz ſuz ſpecimen przbere voluit Magnificus rerum Parens 
Deus Opt. Max. Quz enim ſtupenda ſua opera per magnum Orbem latius diffu- 
derat, ea cuncta in hic Inſuli pulcherrime contraxit. Nec mirum, cum activa Ele- 
menta /ex quorum yaria miſtione cuncta ſublunaria proveniunt,) Calor a Sole & am- 
bientis maris repido vapore , Frigus ab Arctoi Poli vicinia, hic quis ferc viribusin 
ſe agant, clique benignus & liber influxus in hac Infuli, in vaſti maris inter vete- 
rem & noyum Orbem intertufi finu fira, ranquam in Centro colligatur. Quzcunque 
ſingula alias ſub ſingulis tantum cli Cardinibus reperiuntur, ea quidem vuniverſa fi- 
mul hic reperire eſt. | — 
Et, pro innata quidem atris clementia, Britannicus ager utriuſque Orbis femina Jo" 
facile concipit & ſervat; quzque ſoli felicitas eſt, que aliz gentes ultimo Occidenti, rallis, & © 
| Orienti, Meridiei, aut Septentrioni invident, in fertili Britanniz gremio inveniuntur Js ons 
2 Aurum, Argentum, Ferrum, Stannum, Plumbum , Xs, Cuprum, Hydrargyrum, Antimo- uſus, 
2 nium, Plumbum nigrum, Sulphur, Auripigmentum rubrum & flavum, Cinnaba- 
L rum naturale, Alumen, Vine, Minium, Bitumen, Chryſocolla, Lapis mine- 
; ralis ex quo conficitur Petroleum , Lithanthrax , Nitrum, Sal, Soda. Ut Plantas ta- 
vw ceam, Fontes haber medicatos Thermaſque; In mari Corallia, Ambram-griſeam 
: in littore Succinum, Sperma ceti; in mari utriuſque Orbis pifces, inter quas clar# 
olim Balenz Britannice. In Infulas & Rupes marinas omnis generis Ayes aquaticz 
ex reliquo Orbe convolant. Quadrupeda & Infecta, mitiora & vitz utilia fere omnia 
habet; pauciſſima ex perniciofis; In fluviis Margaritas, etiam olim celebres. Ut ver- 
bo dicam, Incolis non ſoluMm cibum & amictum , ſed & quz Ipni, Architecture, quz __ 
Commerciis, quz Bello, Voluptati denique Lucrove inſerviunt, omnia ſuppeditar, g 3mm 
Quin & Regionum ſub diyerſis cceli Cardinibus variam quodammodo naturam imita- nauram 
vt tur <jus terra: Illic enim perpetuis fere nivibus obducta riget, hic Lacus nunquam imitarur- 
7 congelaſcit; alibi folum bituminoſis plenum lapidibus arder; hic optimarum ftrugum 
He ferax, & paſcuorum viriditate amcena; illic ſaxo ſterili & lacubus horrida folam eri- 
TT Bare. Icon cam producit. Denique Brztannza per tot ſpatia dittuſa, tam diverſis pulſara flucti- 
” arimo- bus, tamen magis ad magnitudinis ſuz fidem poteſt varios civiam mores , quam ran- 


meg . 


: . : . EL | Populos 
= torum littorum ſinus & nomina proferre. Tanquam alium in Oceano Orbern a;,69. 
faceret, omnis animi genera Incolis inſevit. In ea enim cernere licet populos lingui, —_— 
4 - NPI . X 4 . = hs R conti- 
moribus, inſtitutis , viyendi genere, habitu diverſiſſimos:; In Meridionali parte An- ,." x... 


B glos, 


hm 9 MISS oe. oo oo rec > 
A_— - > AS 
- Foe 


—_ Fx 


ELM. RX 
m9 eo ery ne wo —_ 
1 2, EM ens 


FOO 0 eo... rr ye} Day as 
© CRED 
not 

« 


 & brevilli- 


Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz, 


£ 


glos, Wallos; In Boreali parte Scofos humilioris plagz, & Montanos Hibernos-Scotos 
, _alose- dictos; omnes ſub uno Brianne Rege in obſequium & commercium amice conſpi- 
ros pred. TANLES. Ex his multos videre licet viros optima corporis conſtirutione, maximis ani- 


ros prcdu- : he , : s . \ . " 
xit, mis, ſummis ingeniis, commodiſſimis moribus , tam Marte quam Mercurio, domi 


"SF foriſque claros. 
ta: . . þ 2 RR . : : ; 
om Britannia guns; dividitur commodiſſime per Flumina & Montes in YValliam, An- 


diviſio. 
minibus in Mare Hibernicum decurrentibus. Ag/z2, quicquid terrarum 4 Sabrina & 
Devi interjacer Mare inter & Scotzam, comprehendit. Scotia autem ab Anglia diri- 
mitur Ted; fluvio, Zeviots monte altiflimo, &, qua mons deficit, Vallo, ac 
deinde E/ca & Sofveo fluminibus. Ab illo Limite, quicquid Br:taniz Boream ver- 
ſus excurrit, Scorza eſt. | 
Valliam & Anghliam Scriptores Angli fuſe deſcripſerunt; & in iis repertas res na- 
turales abunde explicarunt. Reſtat, ur nos, pro vitibus , quam nacti ſumus Spartam, 


Scotiam icilicet , ornemus. 


 —_ arr U T 1L 
De SCOTIA ſitu © Ppoſitn. 


Scoie ve- C Eptentrionalis Britannie pars Scotia dicitur , Tacito Caledomia; ſed vetuſtiſſimum 


_— 4 nomen fuit ,A/bana; quorum nominum rationes, propitio Numine, in Scotit 
men.A!ba- Antiqua dabimus. 
_ EAngham ab Auſtro habet; ab Occaſu Mare Hibernicum, verſus Boream Mare 


"0h i= Deucaledonium , verſus Ortum Mare Germanicum; Adeo ut, qua Angham Attingit 
ſolum, libera mari, rcliqua ex parte Oceano cingatur: Ea tam longe ſein Mare Ger- 

Ejufem 972771478 diftundit, ut, que in Auſtrali parte LIII Latitudinis gradui ſubeſt; remo- 
2; nol tiſimam in Septentrione Inſulam Herhlandiam (quorundam T hutex ) ſub gradu LXIII 
do. © habeat. Continentis autem ſuz /ſecundum quoſdam_) extimam partem ſub gradus 
— LIX & XL ſcrupulorum diſtantia ab — Civitatis Edmmburgene (que Scotie 
& Longi- Metropolis eſt) Latitudo , ſecundum Yarenmm , LVI graduum, X minutorum ; 
wo. cjuſdem Longitudo XIX graduum. Aſt Urbis Edinburgene , ſecundum quoſdam 


Aſtronomos noſtrates,, Latitudo eſt LVI graduum, IV minutorum; Longitudo vero 
 IPY XXI graduum, L minutorum. : 
Fwy Figura Scorzz oblonga eſt, ad ovalem quodammodo accedens, ſed inzqualis ad- 
| modum. Latior extremitas verſus ,Angliiam; Latus Occidentale verſus Mare Fber- 
 :icum , Orientale yerſus Mare Germanicum ; Extremitas arctior verſus Mare Deuca- 
ledonium, nonnihil in Ortum verſus Mare Germanicum deflexa. 

Variis in locis, mari quaſi interſeta, ſxpe in altum excurrens, & quaſi in toti- 
dem fimbrias ab intercurrente mari diſciſſa; in mediolatifſima; quiin Septentrionem 
vergit, in arctius ſpatium conſtringitur, & in Mare Deucaledonium & Germanicum 
procurrir. 

—_— Continentis $cozz2e Longitudo eſt a Meridie in Septentriones, z.e. a Promontorio, 
menſura. quod Accolis the Mule of Galloway , qui Hiderniam ſpetat , ad Promontorium 
Dunſoy-head, quod ab Orcadibus Inſulis conſpicitur. Longaeſt, ſecundum Berrzum, 


milliaria Germanica LXVII, lata LII. Ar, ſecundum recentiores, qui accuratius ob- T,, geo 
ſeryarunt; longa eſt milliaria Anglica CCCLXXX; lata ab Occaſu in Ortum, 4. e. 8. p. 121. 


a Navantum Promontorio ( nunc _Ardermouth-head) prope Mulam Inſulam, ad Bu- 
chanmz Promontorium, yulgo Buchan-neſs CXC milliaria Ang/ica. Alias Oceani 
Aſtuauiis ira interſe&ta eſt, ut nulla fere domus ine fit, quz ab aqua marina nltra 
viginti Leucas diſter. | 
Longiſſi- - Longiſlimus dies XVIII horarum, & XXV ſcrupulorum; breviſſima nox V ho- 
mus Gi, rarum, & ſcrupulorum XLV. : 
ma nox. Ab Hzv&erna longe in Mari quoque Dexcaledonio, Lateri Scotie Occidentali pre- 
*2de10- renduntur Hebrides Infulz [ur appellant) vel _/Zbnde, vulgo Occidentales Infule, 


lu'e. . ths 3. : Meteo , AG 264 
Verſus Septentrionem , partim in Deucaledonio, partim in Germanico mari, jacent 
Orcades 


glam & Scotiam. V alhia triplex regionibus diſtin&a includitur Deva & Sabrina Flu- 


E 48>") 
> 
PG 


Rees: 
POT ny, 
SIONS 


We * 


—_ _ Pp 
Partis Prime Liber Primus, | 5 


= 


Orcades Infulz; & ultra has, verſus Septentrionem , firz ſunt Inſuls Hethlandice. —_— þ 
Apud Orcades dies horarum XIX. _ 
Leſleus in Jn tota Scotia, ad duos ferc menſes, Radiiſolares rota note conſpiciuntur, & qui- Lucidilſ- 
Hift.Scot. Jem apud Orcades, Cathaneſiam & Roſſiam tanti claritate, ur horum beneficio ſcri- 7 27 
tlesno. Þi, legique haud difficile poſſit. Imo in montibus quibuſdam Hoe, que Orcadum firium 
vus Bleay una eſt qu1 tantz ſublimitatis ſunt, ut navigantibus a terra longiſſime diſtantibus cur- #%ivum 
parte 5 ſum quo diriganturrecta P/ar: quaſi preſtantiſſimi ſpeciem & vicem przbeant) circa 
©”  Solfticium #itivale conſiſtentibus in apice horum monrium hominibus ipſiſſimum cor- 
pus Solis, obſcurius ramen paulo quaſi nebula obductum , a media nempe hora un- 
decimi noftis ad mediam primam diei ſubſequururi ſupra Horizontem confpicitur, 
ranegyr. reſumpraque Statim ſua luce Radios ſuos — per totum hoc Hemiſphzrium 
— diftundit. Adeo ut de Scotia & Borealibus fyis Inſulis intelligendum veniat illud Pa- 
fliodit. Negyrici, Certe, quod propter vitam diligirur, Iongifſime dies, & nullz fine aliqua 
luce notes, dum illa littorum extrema planities non atrollit umbras , noctiſque me- 
ram coli & ſyderum tranſit aſpetus, ur ſol ipſe, qui nobis viderur occidere, ibi ap- 


pareat preterire. Quod & Juvenalem movebart ut diceret, 
Sat. 2, Mzinima contentos note Britannos. 


Ad quod vetus Scho/raftes, Circa Solſtitium in Brian prope nox nulla eſt ; hic 
ſcilicer cauſa, quia vicinus occaſus & ortus ibidem Solis: ex obliquo enim rerrz mar- 
gine lux redundat & proximam fibi Infulam & noQiibus & diebus illuitrem reddit. 

Nobis in Auſtrali parte Scorzz viventibus { Edznburg! ſcilicet) breviſſimus dies ofto p;..un & 
aut novem horarum; longiſſima nox ſedecim aut quindecim horarum. In extima Bo- noQium 
reali parte haud dubie dies multo brevior & nox longior. — 

Scotia cum vicinis Infulis ei adjacentibus jacet in Zona temperati Septentrionali. part. 
Climari undecimo, duodecimo & decimo tertio ſubeſt. Hethlandia vero, que extima._29% Cl- 
eſt Inſula , decimo ſexto ſubjacer. Scotia ipſa incluſa eſt Parallelis yiceſimo ſecundo jj; _ 
& viceſimo ſexto : Hethlandia yero Parallelis triceſimo ſecundo & triceſimo.tertio. 

Propter alluentis maris planitiem, . & quod terre longe remorz int, ſerena tem- 

ſtare, multa idque clare videntur ſydera, ea prefertim quz magis Septentriona- 
la ſunt. | 

Incolz Scotiz Antipodes ſunt terre Auſtrali prope Fretum Magel/anicum. Sunt Quibus 
etiam Hereroſtii, quod umbra Meridiana in plagam tendar Septentrionalem omnibus jy 
anni diebus. Sunt Hete- 

Scotiam mediam interſecat Mons Grampins Romanorum ſcriptis nobiliratus. Hic 9 
in Marriz atque Mernz confinibus exoritur, non procul a Littore apud Abredontos, Phe 
excurrens per Mediterraneas Regiones ; nunc latior, nunc conſtritior ad Mare occi- 
duum, uſque ad Bri#tannodunum & Argatheliam. Per Taum fluvium communirer 
dividitur $co7z2 in Auſtralem, cis Taum; & Borealem partem trans T aum. Sed mi- 
hi magis ſecundum Narurz mentern videtur illa diyifio, qua per tres Iſthmos in tres 
Peninſulas dividitur. Primus eſt inter Tuedam & Soluzum fluvios; Secundus inter 
Cludam & Fortham; Tertius inter Lochfours lacum & Neſſum lacum. Quz primum 
& ſecundum Iſthmos interjacet Regio partem Sco7ze Auſtralem conſtituit: & in ea in- 
ſigniores Provinciz ſeu Prefeurz ſunt Teviotia, Marcia, Evia, Lidaha, Eſtia, jgoriores 
Annandia, Nithia, Tuedia, Lauderia, Lothiana, Gallouidia , Carrifta, Cola, Provincie 
Gunigamia, Glottiana, Levina, Sterlinenſis Prefetura. _—C_— 

Regio, que jacet inter ſecundum & tertium Iſthmos, mediam illa Scorize par- ; 
tem conſtituit: & in ea Prefecturz ſunt ,Argathelia, Cantiera, Lorna, Pretectura Media 
Perthenſis, Fifa, Anguſia, Mernmia, Marria, Buthania, Badenachia & Abrie 
pars, Bona, Ainia & Moravia. M 

Ultra tertium Iſthmum eſt Borealis Scoti# pars, quam inuni Tabuli exhibet Gor- 
| donius de Stralogh, ſub titulo Extimz & Septentrionalis Scotie ore. In ea Prefecturz 
E. ſunt Rofſia, Sutherlandia, Stranavernia & Cathaneſia. 


Scotie dis 
viltg. 


Boreali. 


B z CAPUT 


"= 
gy 


= 
= = _ "ANERanng tO 
IE : -S = == 
. — 


FOE ES 
ODE ES 


== 
_ 


RN — 


hw ODS ICDASE #- 


45s 


6 Prodrom: Naturalis' Hiſtorie Scotie. 


_—_—r VU 1 LIL 


= 1 S NI. 

Compeſit Otum hoc, quo continemur, unum licet ſit, ex quatuor tamen Membris five 
Parte in. Partibus integrantibus componitur, Igne viz. Acre Aqua & Terra. Et fic qui- 
Sec dem Ignis cum Ccleſtis a Sole, tum Subterraneus in Tetrrz viſceribus natus conſi- 
derandus yenit. Aer ctiam, ſubtile illud Corpus, quod inter Ccelum & Terram dif- 
funditur , Anni Tempeſtates & Ventos comprehendit. Aqua Mare, Fontes, Flu- 

vios, Lacus Aquaſque Medicatas includit. Terra notat ficciorem & ſolidiorem Natu- 

rZ partem : adeoque Montes, Valles, Deſerta; ct in iis mineralia & Metallaſub ſe continer. 
Regionis ergo alicujus rerumque in ei Naturalium Hiſtoriz neceſſario premittenda 

eſt horum conſideratio, illi preſertim , qui Morbos illius Regionis & illorum curam 


ſcripto traditurus eſt. Lib.de Ae. 
Nam cum (ut Hippocrates Medicorum Princeps aſlerit) Temporum varietares po- re , Aquis 
& Locis 


ciſſime ſint, quz Naturam ipſam permurtant; deinde ctiam Regio in qua quis nutri- &- 
tur; poſtremum autem Aquz: invenias enim fere ſemper & formas hominum & mo- 7" 

- res Regionis naturz? compares. Quicunque igitur Artem Medicam integre adſequi ve- 14 ibid. 
lit, primum quidem temporum anni rationem habere debet, quantum potentia quod- Sc#. 1. 
libet corum valeat : non enim ſimile quicquam in illis exiſtit, verum difterunt invi- 
cem propter yarias, quz in iis fiunt, mutationes: deinde Ventorum Calidorumque 
& frigidorum, maxime , qui ex his omnibus hominibus ſunt communes, & mox qui 
in unaquaque Regjone ſunt indigenz & proprii. Neque vero negligentiorem ſe, circa 
Aquarum facultates cognoſcendas, exhibere conyenit : Quemadmodum enim guſtu 
Aiiruas, & pondere & Statione; ſic quoque virtute aliz aliis longe preſtant. Er in- 
fra paulo; Terra etiam ipſa conſideranda , nudane fit & aquis carens, aut denſa & 
aquoſa; & an concava fit et zſtuoſa, vel alra & frigida, Hominum inſuper dizta per- 
quirenda, qua maxime capiantur, an bibuli ſunt erlurcones, et otio dediti; aut exer- a 
Citiis variis utentes, et tolerantes laborum, ciborumque plus appetentes quam pocu- nh 
lorum: ex his enim ſingula ſunt inveſtiganda. Nam qui hzc omnia probe cognoverit, bn 
aut horum plurima, eum non latere poſſunt neque Morbi Regioni peculiares & pa- 
trij, *neque communis Regjonis natura, quzcunque tandem ea fuerit, ut non poſſit 
in cognoſcendis Morbis diutius hzrere , aut errare, ficubi ad Morborum medicatio- 
nem adhibeatur : que ambo illis evenire folent, qui non prius provide hec diligenter 
cognoverunt. 

Nos itaque tanti Przceptoris veſtigjis inſiſtentes, de Igne, Aere, Aqua et Terri, 
de Regionis natura , de Incolarum vitu et moribus, ca ſcripturi, Auſpice Dro ſu- 
mus, quz magis neceſſaria ſunt ad complementum przſentis Prodrom Operis (in :- 
quo de Rebus Scot:e Naturalibus tractatur, et Morborum illic graflantium per indi- = 
gena curatio traditur) ab Igne incipientes. | : 

Tgnis precipuum Nature p_—_ et maxime atuoſum, H:ppocratis (ut mihi vi- _ 

Tenisdus detur ) 73 i4guor, ſeu impetum faciens , primum et perpetuum Mobile, et ſubtilis il- fy 
Pcs. 1a materia, quz partium ſuarum ſubtilicate er perniciſſimo motu omniapenetrat, exa- tione. | 
gitatet moyet, Duplex eſt; Innatus, er aliunde fluens. 

Prior omnibus rebus congenitus eſt, magis aut minus pro earum naturi: in Ani- 7 
malibus maxime conſpicuus eſt. Ut enim ait magnus ——— Omnia Animan- I: 
tia, tum Homo ipſe, ex duobus facultate quidem diverſis, uſu yero conſentientibus 6. 


Innatus, 


conſtant, Igne et Aqua. Ubi per Aquam quatuor Humorum invicem permixtorum | 7 

et ſimul attemperatorum maſſam intelligit; per Ignem vero intelligit Ignem in corde, | opuymnng A 

qui circulari jugique motu, quem habet, per totum corps diſtribuitur. be , 

Ignis aliunde fluens duplex eſt; Caleſtis a Sole, et Subterraneus in terre viſceri- F: 

Extermus, bus natus. *9 


_— Et quidem, fi, cum Seneca, placeat naturi regi mundum , ad noſtrorum corpo- 
Feolleſtis, rum exemplar, Sol princeps Mundi Sidus, nature miraculum, torius caloris etlumi- 
| nis fons et origo, Macrocoſmi Cor eſt, quod zthereo ſuo calore motuque perpetuo 
vigorem ct fcecunditatem omnibus corporibus ſuppeditat. Verum et naturale Ignis 
— no da , cujus Radii, ranquam totidem Riyuli, ſalutares ejus vires undiquaque 


difftundunt. Et cum Britanma noſtra in Occani finu inter Noyum et Veterem Or- - 


6 ;. 
ef 


"I ths OI WO Irs at. ith. —_ WW eyY de et —_— PWy _— —__ 


Partis Prime Liber Primus. 7 


IO —_ ' % S323 %S ” g 
” RE oy ben Eg IR > Sg 2 xp": ee SE, INES ” 
45% OT TEEES® wont 3 ets - AY Io "4A : METRO 4” IG; be 
One oats EI IR 3s ON APTN; 8-'n . GROIN tt PYLEP Eto A Rs « F 
L EN X $v-5, of bo II "* & y , Pp "x Es \ 4 aa.. FOF 77 by "hv ENS, a *+ es # 
NE ET Ne Sx Eg © SES IEP ho, I ak a pe SES 0 EI ES 0 4 EET Ine 3g, «I They & 
NE IOW I IN NSA ” Pn ts et. C2088 A EIS, oh ANT Sg 4p: Ae nl a Es 0 fn PR oo WEIR or ng) 0d "8 > les SOILS, BE ion 3 W& Me I a EN xo 
Bee Se EN AED? DP ns en AO INT RE E EE I Ea TH OMe” IE, Pen Le Rn 9 03 as Dy 82 > rs ROE STS PRES EF RR Inte? 
SISA i LETS rh CEE Ot CE Ce EA EP A BETA E © 12.) tp ISS CNET LI ER STRIDE? ENS IF Vt ARIA Rr. ECT 
* of Wi. v EN 7 oe _ It LF LIE j- oy, .. v 4 


bem fita ſit, Eam Sol [ztiſlimis , quam diutifſime poreſt oculis, intuetur, ac Radiis 
non magis illuſtrat, quam foecundam facit: ſtate enim longifſime producit diem, 


* qui (ur ſupra dictum eſt) in Scorza noſtra oftodecim horarum et viginti quinque ſcru- 


Kirch. Lib. 
4. Mundi 
Subter. 


pulorum eſt; et per totam noctem, per duos menſes, in quibuſdam locis Radii cjus 
conſpiciuntur. Hyeme vero , cum alter ei luſtrandus eſt Orbis, quaſi invitus aver- 
tens currum, ſeptem horarum , cum breviſſimus eſt dies , moram facir. 
Sed przter hunc Ccoleſtem Ignem alius eſt Subterrancus in Terre viſceribus ac- Subterra+ 
cenſus, | | _ | IR 
Eſt autem Ignis Subterranetis portio Tgnis Elementaris, non puri, ſed varia com- 
buſtibilium rerum miſcella infecti intra terrz cavernas 4 Deo Opt. cMHax. ab ipſo 
mundi exordio ad Sublunaris Nature tutelam, conſeryationem et omnium proventum 
concluſa. Fingitur autem varic hic ignis, pro diverſa fomitis .natura. Si Sulphuri pu- 
ro jJungatur, candicat; fi Bitrumini, fuſca flamma mzret; { Birumini una cum Aru- 
gine, viret; rubet, fi Minio aut ſimilibus rubri coloribus Mineralibus jungatur; fi 
Arſenico, Ochrz, Sandaracz, flayet; fi Uliginoſz materiz, pingui et oleaginoſz ap- 
plicetur, omni fere luce deſtituitur , fumo tantum indolem ſuam prodens. Hic 1 
violentus erumpat, tranſmutat quodcunque occurrit in ſui ſubſtantiam, etterras, imo 
ipſa ſaxa monteſque in ſuum pabulum convertit. | | | 
Montes ignivomi in Scozz2 nulli ſunt; ſed reperiuntur Campi Phlegrei, ex quibus camps 
per diem erumpunt fumi: per noctem vero flammz, quales adſunt in Zorbians Orien- Phlegr<?. 
tali, prope przdium de EJphinſton, et in Provincia F5fenfi paulo ſupra Oppidum Dy- ' ; 
fart; Utrobique planities larga, flammis perpetuis exhauſta, foraminibus permulcis 
cayernoſa eſt, ex quibus paſſim fumi erumpunt. Quz prope Dy/ertum oppidum pla- 
nities eſt, mari vicina eſt, a quo milliare Scoticum vix diſtat; Ibi: mihi a Pagi vicini 
Incolis relatum eſt, Ventorum tempeſtatibus ingruentibus, audiri illic magnos tragores 
ct tremendos ſonitus ardentis ignis, et flammas hinc inde erumpere. 
Ab Igne Subterraneo- originem trahunt Ignez Impreſſiones Fulmen , Fulgetrum, 
Coruſcationes,, Caumata, Ignes Fatui, ſimiliaque. bi | 
Fulgura et Tonitrua nec ita frequentia, nec ita periculoſa apud nos ſunt ac in aliis xymen & 
Regionibus , quz tamen quandoque ſummas feriunt Turres, eaſque tum impetu, tum Fulgur. 
flammis demoliuntur. Fe | | | 
In Aquilonari parte Scotiz obſervantur per nottem Capre /altantes. REP 
Szpiſlime aurem accidit in Mineris Carbonum, que in Scotis frequentes ſunt, Car- 155, om: 
bonarios Operas ab Igne Subterraneo aduri et inſigniter uuinerars. Perniciſſimus au- in Mineris 
tem (ut mihi a Przfectis relatum ) cum magno ftragore, eſt hujus flamme motus. con 
Atque hzc de Igne ſufficiunt : de Aere nunc agendum. 


['Y « 


CAP U T FM 


De Acre. 
Ateria illa fluida et ſubtilis, quz immenſo ſpatio inter clum terramque diffiin- 
ditur, Aer dicitur. Pars <jus ſuperior et ordinatior et propinqua Syderibus (que, #ther. 


Lib. 3.de ut ait Sexeca , nec in nubem cogitur, nec in tempeſtatem impellitur, nec verſatur in 


Irg Se. 6, 


Lib: 2. 
Queſt, 
Nat, Seft. 
+. 


turbinem, & omni tumultu carer, utpote a terra remota, puriſſima,.et a miaſmate 

quovis terreſti immunis) e./Z#zher appellatur, Altera, quz Terrz propinqua incum- 

bit, er quz Vaporibuset Exhalationibus oppletur, Atmoſphera nuncupatur, Flumi- ,, Fang 
num et Tempeſtatum ſedes. Ex hic omnis inconſtantia tumultuſque eſt, CON 

Ex. Seneca, Mundi pars eſt Aer, et quidem neceſſaria: hic eſt enim qui celum 
terramique connectit, qui ima ac ſumma lic ſeparat,, ut tamen jungat. Separat, qua 
medius.intervenit: jungit, quia utriqueper hune inter ſe conſenſus eſt. Supra ſe dat, 
quicquid accipit a terris. Rurſus yim ſiderum in terrena transfundit. Et caelo enim et 
terris cohzret, et utrique innatus eſt. | 2 ; 

Permear ab there lucidifſimo Aer in terram uſque diffuſus; agilior quidem, te- acrex fi. 
nuiorque etaltior Terris, nec. minus Aquis: czterum there ſpiſlior graviorque, fri- cit & cor- 
gidus per ſe et obſcurus. Lumen illi colorque ——_ ſunt, adeo utin ipſo fir corpus {,,. 

'  quoddam 


_ — OT LIN RS 


A . IJ By —_—__ ER _ - - K - * 6.» w P > wo 
& - - wy _ "ow - —__ __ - " —_—_ 
- — —- ————— —=. AND , er I —_— = MC _ - 
- % —_ TCOED Hogs _— -—_— DC— - EE _ D 2, oo <——_— be = gage 
- STS >> oo ——_—) _—— LA 4 x == - y 
G—_ p. — .-.. .. EY = in 
gs. _ —— am - - _—_— + 
—ogpo——. _— ——_— 4 wo h G _ > ne nt GED ORE. tr rc _ - = do SEAS Emer _— —— 6 
- _ w_ . o Ka - 
G=ew : <__ 0 —>a b- « - — no gen ws — PIs © 
=> , — a —— Oe DOG (rt as =_ - _ R—— > He . | EE Tu —- - Po = - 
z - ym yy a—< (eh - -- —_——_ he Sad - w "4 — —_ — TX a ne ym 
- = _ - _ __— —_— »_- P C FY ie . 4 _ nm pa 
—— =» : $46 mail > ee oem uae 7g Fr 4 
474 iy __ - bon _— metre oem age wm «5% : A <7 4>o0 —_ tad, . < Oy by 
IT. 3.4 »* 300 7: 709%, 544 AE. roo nn mngess ne hem _ = = . » _ - — _ coy PIT 
; "Ws 4 _ wy ths Halal, ms 
_ ay < CE ns — Lada " . Ri a cs - - ” ET 0 ac = ons IT - CORE > hon —m——atr——n ci _n LESTER = - 
tn reno — — - 
— _ —=— ” - 
- _ © wks Dag —_ 


— 


» —_— oe K 

IEAy + 7 nr eo rates -— nge—— —_— 
we - 
ILL ELSE 


= 
— 
efre es Ws <> 


g Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


. \ . hes Wy . 
quoddam et materia, aqua forte expanſa et dilatata, et anima five ſpiritus. Diceba- 


tur enim in ipſo Creationis initio Spiritus Dei mover! ſuper Aquis; &, homine crea- _——__ 
to dicitur Dexs inſpiraſſe in faciem cjus ſpiraculum vitz: & Hippocrats Aer modus fi- Tip, ,. 


ve Spiritus dicitur. 

Aeris par- 

cs. £jus ſicciſſima calidiſſimaque ; ob hoc etiam tenuiſſima, poagples viciniam #ternorum 
| ignium & illos tot Siderum morus aſſiduumque cli circumactum. 

Pars ima & vicina terris denſa & caliginoſa eſt, quia terrenas Exhalationes rece- 
prat. Media pars temperatior, fi ſummis imiſque conteras, quantum ad ficcitatem te- 
nuitatemque pertinet, czterum utraque parte frigidior: nam ſuperiora cjus calorem 
vicinorum Siderum ſentiunt, inferiora quoque tepent, primum Terrarum halitu, qui 
mulrum ſecum calidi aftert; deinde , quia Radii Solis replicantur, & quouſque redire 
potuerunt, duplicato calore benignius foyent. Dzinde etiam illo ſpiritu, qui omni- 
bus ammalibus, arbuſtiſque ac ſatis calidus eſt: Nihil enim viveret fine calore. Adji- 
ce nunc ignes manu factos & certos, ſed opertos terris: quorum aliqui eruperunt, in- 
numerabiles in abſcondito flagrant & obſcuro ſemper. Etiamnum tot partes ejus fcr- 
tiles rerum, habent aliquid teporis : quoniam ſterile eſt frigidum, calor autem gji- 
gnit. Media ergo pars Aeris ab his ſubmota in frigore ſuo manet, ejuſque natura 
pelida eſt. | 

Aer, quem ſpiramus , Mixtum imperfeftum eſt : czruleus enim <jus color proce- 
dit a reflccione ſeu refratione Radiorum , quz fit in admixtis corpuſculis heteroge- 
geneis. Et cum quorundam Tractuum Aer craſſior, aliorum tenuior, neceſle eſt ali- 
quid admiſtum eſſe halituum , qui ex Spher4 Terraques perenni effluyio ſfurſum 
avolantr. 

Aer hyeme frigidior eſt, zſtate calidior, quia zſtate plures ſunt Ignis particulz ad- 
mixtz - plures enim majoris vi zſtus e Terreſtri Globo tunc educuntur. Hyeme vero 
trigidior, tum quia pretatz particulz Ignis abſunt, tum quia major purioris Humo- 

- ris vis admiſta eſt, quz certe maximum frigus conciliat. | 
Azr opti. Aer optimus eſt, qui nec plus quo calidus, nec plus zquo frigidus eſt , utinillis 
mus quis. Terrarum Tractibus, qui nec ſummos Montium yertices adzquant, necad imas Val- 
lium profunditates deprimuntur, nec Fodinas Merallicas habent, nec Sulphure con- 
ſtant nec Birumine, nec Subterraneas Specus tegunt , nec altas Rupes imminentes 
timent,, nec pinguius ſolum vel aridius habent, nec Stagnantes aquas continent. Qui- 
buſcunque fitus eſt in Collis radice, Soli meridiano & purioribus Ventis expoſitus, 
1i Incolz falubri Acre fruuntur. 
furor. Aer Hyeme purior eſt quam ſtate, quia ille Aer purior eſt, qui 3 iſtione 
Hyeme : be p* q b ql : P , » Qu perm 
quam. ſeu contagione aliorum Elementorum liberior. Atqui Hyeme liberior eſt Aer: Aſta- 
tac. re enim major vis zſtus ſolum urget, ac proinde majorem halituum vim educit, quz 
. Aeri admiſta ipſum impurum reddit. Porro halitus ex particulis Humoris, Ignis & 
Terrz conſtat, plus minus, pro diverſa illius qualitate yel ratione. Hinc Brumali no- 
Ce plures Stellas in Calo videmus, quam ſtate , quia, fcilicet , Aer defzcatior 
radios Stellularum facile in nos tranſmirtit, quibus impurior liberum tranſicum inter- 
cludit. Hyeme quoque Hyarargyrus in Barometro, etiam durante ftrictiflimo gelu, 
altius multo quam A ſtate aſſurgir, ut mihi veriſimile videtur, propterea quod liberior 
ab omni alio corpore Aer partes ſuas magis unitas fibi invicem habeat - adeoque for- 
tior eft vis cjus claſtica, quz Hydraggyrum ſurſum' pellir. iy 
2 Atmoſpheri Animantia Terreſtria cujuſcunque generis verſantur, nec ultra ejus 
uſai fit limites poſſunt ſubſiſtere, non magis quam Aquatilia extra Aquas. Aceri tantum cer- 
_—_— tc ab Hzppocrate tributum eſt, ut mortalibus vitz, morborum autem #grotis aucto- 


Nat. 
Aer per omne ſpatium ſui ſimilis non eſt, mutatur enim & proximis. Summa pars RF; 


ROT ES. 


-rem efle pronunciarit: imo etiam membris & motum & ſapientiam pu are credide- 1;þ, > & 


rit.. Sic enim habet ille, Qui vero ad venas peryenit Aer, confert a 


Ventriculos in- Morbo Sa- 


grefſus ad Cerebrum, atque fic ſapientiam & motum membris exhiber. Ingenii certe ©? 


'operationes Organum ſupponunt debito'modo diſpoſitum, -quod Aer purus prefſtat: . 
Hic enim inſpiratus, ſubſtantiam Cerebri pervadendo; haud dubie-phurimum facit ad 
hoc, ut fibrz Cerebri magis flexibiles, ductiles, ſenſibiles: ac dociles fint, 'motibul- 
que-proinde excipiendis, imprimendis & traducendis aptiores. Hinc facilior memo- 
ria, acutior inyentio, paratior ac prudentior difpoſitio; etiam vis fanguinis vegetior, 
& motus appetitus liberior eſt. Quamobrem vitz valetudiniſque noſtre ſummopere 


Intereſt, ut optimo,. 2.e.-temperamentis noſtris' maxime conducibili* Atre perfruamur. FISY 
| Tanta enim omnibus fpiritus (ita Aer ZH;  dicity effitas exiſtit, ut, fi wwes” 
an omnibus ſpiritus (ita Aer F7pporrar: dicitur) neceſfitas exiſtit, ut, 11 tibus .6. 


quidem 


Ne By; EI _ = 
< Tous "© a nas 2% Aye. 267 RG c; ” IITIED OR” DOI _ M X = _ _ 
SY PE DS BEG el EE OS SE ond I INg n ag RE” ONES AT nr a Os A: ES RK og od EIT nd UC CI IIs COT nt rr es ERC POTION OOIINO . m__ EESEOIIY m—— : 
ES” + ak SE EY. NI as FS i ITS Mb on it 5 NUTS, "x ODS TIT et TIP io, OO Ei ENG, es oe WR CERES or 0 Roe II YE ai TS, 7 « © wt ons OOH I COS, "wp b-45 
RY hes BEN 5 REN q YE ©. IVE Es KENT S” 1 7 PEO bs REO Bog by 21, : + 239 w Wo IEP "WL Ne. T Oe Ir ES SO Co OI”. <£ MOI TOE <a 2 IIb es Pg - F, : 
RISE * "$641 > 5 F "x i Sf Des - {CK.-La;Fo0 < 4 yes” . PT YT CO OS IR Sor A IE IT AAR O re; & Rok LESS by AF Is + EC ow "I - 7 36.55, ASE. TL OG IER <5 "1 we HI Ly 


64. en 4 


ns $2 - 4 * a & I A AIITS Lodo; + te 
8 bh T5 LS CARE” bv RIAA 32s "RF I: - oy ITT. + 
SETS AB IIee wo Grd He 1, 


5 
* 
FN 
X-) 
$9 


Y Z | Partis Prime Liber Primus. 9 


bE _ omnibus aliis abſtineat homo, neque cibum ſumat neque potum, poſſit tamen 
= ies duos, yel tres & plures ducere-:- Si vero ſpiritus viz in corpus intercipiantur, brevi 
hh parte unius diei interit. Merito- proinde dicit Hippocrates, Mir ivis & 4mm TW woper ler 


ar9» iws;15 Nec aliunde unquam yeriſimile eſt morbos evenire, quam inde, fiisaut 
plus minus cumulatior, aut morbidis fordibus inquinatior in corpus ſe ingerat. Quo- 
circa Aer perſe Animantibus eſt neceſſarius ad vitam conſervandum, & non infectus 
ad falutem.. 
Si enim Aer temperatus eſt, confert ad yitam conſeryandam & ad ſalutem. Ve- Acrismu- 


LD : . ; , \  » fo tati 

2M rum, cum temperamentum excedit, evadit cal:dior quam opus eſt, vel frigidior, vel qc. 
pa ſiccior, yel humidior. Haſque accipit facultates, aut a corporibus continentibus, a 

4} corporibus czleſtibus, & ab Elementari Igne ; aut a contentis, quemadmodum ab A- 


qua & Terra. Ab his quidem cauſis alteratur Aer; ſiquidem a calido fit zſtuoſus, ac 
ab eodem & ſicco fit ſqualidus, ut & a frigido. Ab humido & frigido fit caliginoſus , 
he nebuloſus atque obſcurus: nam in Acre Exhalationes ac Vapores non condenſantur 
Eo niſ1 a frigore, & per accidens a calore. Hz profes Exhalationes, fi a cauſis infe- 
_ rioribus corruptis aut putrefactis proficiſcuntur, inficitur Aer ac ſordibus inquinatur. 

Idem quoque corrumpitur a corporibus czleſtibus, ſed per accidens, fi, viz. corpora 
A FR corum, ut Hppocratzis eſt ſententia, Acrem nimium alterent. 


4 Pracept, Atque hz alterationes ſive mutationes vel ſunt paulatim fatz, vel repent : & u- Quomods 
on n.i1.  trZque vel fortes, vel yehementes, vel debiles. Fortes nimirum ac repentinz caven- 9, & 
Lib- de quales. 


Morbo $a- J# ſunt ; ut vult Hzppocrates. Nunc vero, fi Acr mutetur, continens corpora Anima- 
cron. 18. ſium, & ipſa alterabuntur : Continens enim gerit vicem Forme, ratione habira ad 
we we wn Contentum. Nam (ut Galenus ) 11 continens nos Aer immoderatius calefiat, vel fri- 
in princi- geſcat, corporym ſymmetriam (que ſanitas eſt) confundit, interturbat, ac corrum- 
pioCom.3. pit, Si nimium eſt calidus, trahit in partem extrinſecam ; ſi yalde frigidus, conſti- 

pat & obſtruit ; & alia efficit, fi humidas aut ſiccus. | ; 

Conſtant Atmoſphere Vapores partibus Sulphureis, Nitro-ſalinis & Aqueis; quo- xx quibus 
rum duz priores aptz ſunt in ſe invicem age & efteryeſcentias producere, niſi paribus 
ab Aqueis temperarentur. Et hine eſt quod, licet Scorza noſtra multas bituminoſas \;,c* 

& Sulphureas Eyaporationes ex ſe emittat, propter Aro: quoque Pol viciniam cum phere va- 
Ventis Aquilonaribus plurime particulz nitroſz ad eam deferantur , & ex circumjecto P'® 
Mari cum Ventis multz quoque particulz Salinz advehantur. neque tamen vel 


Solis calore torretur, vel frigore extinguitur, propter copioſos Vapores Aqueos a Ma- 


6 ri, Lacubus & Fluviis emanantes. Hi enim, cum ſulphureos & bituminoſos halitus 
2 | attemperant, tum & aculeata nitroſorum & falinorum copuſcula obtundunt, &, ne 
= altius penetrent, impediunt. 


Duz ſunt hujus £Atmoſphere Regiones, in quarum ſuperiori Vaporum & Exha- 


Cap. 38, , 2m : N OW. Dux At- 
Fa, v.2z. lationum Apothecas, ſeu (ut ſummus ille Philolophus Fobus exprimit_) Theſauros mopters 
be] 7 - 135: Divina Sapientia condidit; unde,quoties liber, Nubium, Fulminum & Ventorum materiam Regiones. 
2 T depromit. Hinc Regrus P/altes, Yui educit Ventos de T heſaurts ſuis. In inferiore 


autem Focum ſeminibus rerum foyendis idoneum, & eorum in vitam productorum 
conſeryationi aptum conſtituir. | PRE 
Univerſus Aer Hebrzis RAKTANG Firmamentum ac Expanſim dicitur. Quzduz ina quid 
yoces inſignes cjus proprietates innuunt : propter raritatem enim expanfiblis eſt, /. e. innuunt. 
facile expanditur; & propter unitatem & continuitatem firmus & fortis eſt. Quapro- 
pter valde expanſus ſe denuo comprimit, & in priſtinam unitatem reſtituit: arque hc 
©, expanſio & compreſſio nomine Y7riutis' Elaſtice communiter exprimitur, quam in- EEE 
, ©2P-37- nuifſe yidetur Locus Jobi, Num extendiſti cum eo cxlos, qui ſunt fortes , ſicut ſpe- cog; 
' culumfuſum? Quamvis enim, rarus, fluidus & tenuis Aer fit: ob unitatemtamens6 
continuitatem impetus ejus commoti prevalidus eſt, ut ex horrendo Tonitrus ſtrepi- 
tu & violento ejus impulſu abunde conſtar. Virtutis 
Et licert cauſa hujus Elaſticitatis non ita facile eruatur, yeriſimile ramen eſt, eam [get 
profluere-a ſpiritu Aeris in Nitroſalinam ejus partem agente. Nitrum enim / ut colt- @, 
ſtat ) violento motu concitatum, cum robur & pondus ei a fixo quodam Sale acce- 
dit, vehementem impulſum cum ſonitu magno producit. Atque hinc eſt , quod ZZip- 
pocrates yult, Aerem externum motum przbere membris, & cum innatis ſpiritibus 
miſtum eſſe cauſam motus. A vitali certe aur Aeris, cum Igne innato & fpiritibus 
noſtris commixti, tum primus cordis motus , tum omnes reliqui in corpore prove- 
niunt-. Viralis enim Aer, qua. pollet vi »#6r+ & Elaſtica,..cofdi vim, qua fe dilatat 
& contrahit, & in ſpiritibus vim inſitam — & noyas iis yires, noyumque ſan- 
z ouini 


a 


SL CE —E__ _—_ 
mes = EMS - _— w_ 
: Is — A -- 
—_ 2 mee ns nr rn - "—_ — De 
- = lectin, Is EL BESERASL — 
= Ts -Ie PE . - ———_—g 
- . (= nt es Den - ——— 4 _ MD I 


10 Prodrom: Naturals Hiſtoriz Scotie. 


Ry —_ 2 


gvini vigorem affundir, quod apprime convenit cum eo quod prius notavimus, DEUM 
poſt formarum corpus nominis inſpiraſſe in nares ejus ſpiraculum vite. 

' Obſervarum eſt 4 Clariſſimo Viro Dom. Garden, Aſſurgente Mercurio in Baro- 
metro in Augmento Gravitatis Atmoſphere, opaciſſimum & quaſi fumoſum tfuiſte 
Horizontem, objefaque remora undulantia apparuiſſe, Vaporeſque copioſos ab Aquis 
& Stagnis elevatos fuiſſez Solem vero rubicundum & facile inſpictendum longe ante 
Occafum : Mercurio vero depreſſo, exiſtente Atmoſphere Gravitate minore, nulla 
ex his viſa fuiſſe: Sed E contra Montes remoti conſpicui, nullaque obſervabilis in 
Atre undulatio , nec ab Aquis Vapores. Conſtanti obſervatione quoque deſcendunt 
Vapores in Montium cacumina, & caliginoſum cclum eſt, pluyizque ſuccedunt vel 
nives, ſubſidente Mercurio, minore, ſcilicet exiſtente tum Aeris pravitate. 

. Ex Obſervatione Georg? Smclari Mathematici noſtratis, In vyertice illius Montis , 
cui nomen vulgo Arthur ſedes, ob id imprimis celebris, quod Civitati Edinburg? 
ob vicinitatem immineat, Mercurialis Cylindri Altitudo reperta eſt 28 digitorum cum 
Quadrante; apud Radices autem Montis, 29. 

Atque hzc de Acre; nunc de Vento agamus. 


ESP UT V. 


De Ventis. 
V Entus magno Hippocrati %* nine © wins Ariſtotelt , 51 evans » Aeris im- Td. 4g 
pulſus. Utrumque conciliat Sexeca, dum ait, Quid enim eſt yentus, niſi ar * * * 
fluens imperu, aut curfus A+ris concitatior ? Quz Definitio etiam Neotericis " aq Nat. Queſ. 
ut Ventus ſic Mortus & agitatio Acris ab Exhalationibus & Vaporibus producta; Et Lib.s. c. 1. 
Vulgo ſanc quivis ſenſibilis Acris motus Ventus dicitur. Ut autem Aer placidus & 
compoſirus Stagno aut Lacui comparatur, ita & violenter agijtatus & motus Torrenti 
aut Fluvio ſimilis eſt: unde Ventum Hippocrates x%s appellayit, Er (ut ait Seveca) : 
hoc intereſt inter Aera & Ventum, quod inter Lacum & Flumen. Er Ventus certe Io6d.cop. 
ipfius Aeris fluctus & unda eſt. Er fiquis ad Analogiz Leges mentis oculum recta de- 
fixerit, is idem quod in Aque Elementaris motu, id & in Ventorum concitatione fieri 
comperiet. Quemadmodum enim Maria varias a Sole , Luna atque Igne Subterraneo 
alterationes ſubcunt, ita et Venti. Mare Subterraneis Exhalationibus fetum intrme- ,.;., 
ſcit, varioſque tumulcus in extima ſuperficie concitat. Hinc ab Ortu in Occaſum , ad Mu». Sube. 
Siderum ductum, curſum ſuum perficit; jam Currentibus innumeris agitatum, & ad ®-+ 
varia terrenz Regionis Littora et Promontoria illifum Circulos afteftat; modo con- © 
trariis Fluctibus exacerbatum 'Turbines et Vortices agit. Pari prorſus modo, Halitus 
in Acream Regionem, Siderum, aut Ignis Subterranei virtute ſublimati , dum rarefa- 
ai majorem locum requirunt, ſumma violentia circundatum Acrem, nunc in hanc, 
nunc in illam Aeris partem magno impetu diſpellunt, et Ventos, Procellas et Tur- 
bines excitant. | 
Ventornm - De Matrice, unde Venti prodeant, non ita conſtat. Ut enim Sacroſan&us Salva- r04es.s. s. 
Apothece. tor noſter , Spiritus, inquit , ubi yult, ſpirat : ſed neſcis unde yenit, aut quo vadit. 
Eſfſe ramen 4A*pmez* quzdam, vel ex loco Regii Vatis apparet, Oui educit Uentos Pie 155 
de theſauris ſuis. Et duz quidem videntur eſſe Ventorum Apothecz. Una eſt in ſu- ” 7 
periori Atmoſphzre Regione; alia eſt in interiori Terrarum receſſu, De prima non 
eſt dubitandum, cum Radii a Sole primario Motus Inſtrumento perpetuo emanantes, 
& per thera ad Acra tranſmiſſi illas Exhalationes & Vapores, qui Nubes conſti- 
tuunt, in tranſitu neceſſario moyeant, adeoque motum in ipſo Acre concitent, & Ven- 
tos producant. De poſteriore expreſſus eſt locus Sexece , Non tota ſolido contextu x. 9:47 
terra in unum uſque tundatur, ſed multis partibus cava, on 5. 
x3 Gd Pp. 14, 


=== Et cacis ſuſpenſa latebris, 


Alicubi habet inania fine humore, Ibi, criamſi nulla ly diſerimen Aeris monſtrat, 
| | | | | dicam 


PIO 
<7 
2 


S z ; don Þ x 


hare 


Bree outs Ys. 7 » , _—_ 
"9 et < a >36% po 5s 
_ wad RIRIT w_ Wh. w 
ENS TR I ene 1 4 
RO Tos OR EN 
Tees LIES © $i a : 


F 
#3 Se 


* 
St 


7 
ge 


= EO dS ng, 
PI 0s 0H ger DR, ing 
s, erg ISS: 
SO * S .7 '*s 


Wn.” 1385 oY 
4A Sy Sy EY 
Je (28 a 
ie RE 


IE 


Partis Prime Liber Primus. 


TT 


Tentamine 
de Acre 
Epiſt. ſua 
ad D. Scu- 
gall. 


dicam tamen nubes nebulaſque in obſcuro conſiſtere. Flumina illic {cias licet, noſtris 
paria, ſublabi- alia leviter ducta, alia confragoſis locis precipitando ſonantia. Quid 
ergo ? Non & illud dabis, efſe aliquos & ſub terra lacus, et quaſdam aquas ſine exi- 
tu ſtagnare ? Quz 11 ita-ſunt, neceſſe eſt & illud, Acraonerari, oneratumque incum- 
bere, et Ventum propulſu ſuo concitare. Ex illis ergo ſubterraneis Nubibus ſciemus 
nutriri inter obſcura Flatus, qui, cum tantum virium fecerint. quanto aut terrz ob- 
ſtantia auferant, aut aliquod apertum ad hos Efflatus iter occupent, tunc per hanc ca- 
vernam in noſtras ſedes efferantur. = 5 | 

Materia Ventorum eſt Aer, vel qualiſcunque c Terra effluxus - videmus enim agita- 
tum a yelocibus et penetrantibus- Solis Radiis Acra, omnia conturbare infra ſe er cir- 
cum ſe ſita, eoimpetu, turbine , tempeſtate er ſonitu, ut fragore domos quariart , axbores 
extirpet, ſara conyellat, ſuſque deque conyolvat converratque maria, et vaſtos ad c&e- 
lum tollat fluctus. Loca quoque, ubi magni Fluviict multi Lacus, ubi multz Minera- 
lium et Metallorum Fodinz (qualis noſtra Scotia eſt ) quod plurimas de ſe tundant Evapo- 
rationes, Ventis maxime concitantur, propterea quod Aeris dilatatio et expanſio ,novzve 
materiz acceſſio motus iſtos undulantes neceſſario accerſant. Quid enim aliud Ventus eſt 
quam Atomorum agitatio, lucta et pugna, qui perturbara locum et fitum fibi com- 
modum rurſus obtineant. 

Cauſa Ventorum eſt, quicquid Atmoſphere Equilibrium alterat , commodamque 
partium ejus ad ſe invicem poſitionem, adeo ut Aer in uni parte denfior fit quam in 
altera, Ideoque in Stagnis vel Lacubus, ubi frigus Atrem magis condenſat, Vapo- 
reſque majori copia attolluntur, perpetuo fere perflat aura quzdam. 

Prima et maxime generalis Ventorum cauſa eſt Sol ipſe (ur ait Sexeca ) fundens 
rigentem Aerem, et ex denfſo coactoque explicans. Hinc enim calore ſuo multos ex 
Aqua & Terra Vapores & Halitus educit, ſulphureos, falinos, przſertim nitroſos & 
aqueos, qui vicinum Aerem protrudunt & dilatant. Et ſane, fiquis atrente confſiderer, 
quantum Aer dilatari poſſit, ita ut (demonſtrante Clariſſimo oy/to |) in millecuplum 


& amplius ſpatium citra calorem in Machina Pneumatica dilaterur; is mirart deſinet, fi 


Aer Solis feryore adeo dilatatus tantam Atmoſphere mutationem interdum afferat, ac 
tantus fiat impetus irruentis Aeris in locum pence vacuum. Vehemens quoque Aeris 
morus Ventum perſzpe efficit. Sic Nimbus cadens magnum Ventum excitat. Szpe 
Ventus, inſtar Turbinis, pluviam impellit: & quandoque eyenit, ut eam non ante- 
cedat, ſed comitetur, &, ceſſante pluvia, Ventus quoque ſubſidar. Cum etiam Nu- 
bes ſe invicem comprimunt, Ventum de ſe protrudunt: & hinc Venti quidam vio- 
lentiores pluviam immediate ——— Nubes pluviis gravidz & nimium onerat# 
magis tunc comprimant Aera. Ertferc ſemper, cum incraſſatur Atmoſphera, & ponde- 
roſius capitibus noſtris incumbit, Ventum ſentimus parum inde diſtantem, qui, ingruen- 
te pluvia, ceſfſat. Virtus quoque Aeris Elaſtica, qua preſſus ſeſereſtituir, Ventos ſz- 
pius immediate producit. Aer enim, five a Vaporum aut Nivium incumbentium gravi- 
tate , ſive exmateriz redundantia, aut alia quacunque caufa conſtricius & oppreſſus ſu- 
bito ſe expandit / inſtar Velleris lanei poſt compreſlionem |) uſquedum ad priſtinam di- 
menſionem ſuam accedat : & dilatatus, explicatus , & quaſi remiſſus &relaxatus , neceſſa- 
rio debet corpora — agitare & propellere, quz ipſum ir eas redegerant anguſtias. 
Eſt autem Aerſuſceptibilis minimarum impreſſionum, ut pater ex propagatione Sonorum, 
cum Campanarum aut Tormentorum majorum {trepitus auditur: ea enim tempore im- 
perceptibili Acrem per multa milliaria concutiunt, zquali przſertim exiſtente Medio, per 
quod Sonus transferatur. Ethinc certe eſt, quod Ventorum murationes ex aſcenſu & de- 
{cenſu Hydrarg yr: in Barometro conjicere poſſumus, utdiſertc _— D. Mariotte , & 
Domimus Garden Theologiz in Academia ,Abredonienſi Profeſior, Amicus meus in- 


Ventorum 
watetid & 
Vires. 


Quzloca 
Ventis ma- 
xime ob- 
noxia. 

Ventus 


Ventorum 
cauſz. 


genioſifſimus, rerum Naruralium Scrutator idem probart in eruditi Epiſtola, quamſcri- | 


pſitad Dominum Scugall in eadem Academia T heologiz quoque Profeſſorem , de Obſer- 


vationibus ſuis circa inſignes Aeris mutationes , ſcilicet pleraque circa Ventos Phznome- - 


naper Hydrargyri motus in Barometro explicari _ 

Sed przcipua Ventorum cauſa eſt Vaporum dilatatio. Hinc Procellz in Mari & crebrio- 
res ſunt & magis pertinaces : nam maxima Vaporum copiade Marierumpir; qui calore aur 
Solis aut ſubterraneo, pene ut ine_Aolpylis , cum imperudiffunduntur. His accedit, quod 
Seneca meminit, Edi < ſpecu Ventos, receſſuq; interiore terrarum. Unde, qui in profundio- 
ribus laborant Fodinis, ex cceruleo candelz accenſz colore, Vaporibus & aliis ſignis, furt- 
ras tempeſtates przſagiunt. Hinc ſpiritus flatulenti ce ſuccis Mineralibus prorumpunt; 
hinc ſepe;, tranquillo Acre, repente intumeſcit Mare, et magno ftrepitu incluſus ſpiri- 


tus erumpit , ingentis Procelle yelut prenuncius. Niyes quoque in Montibus & 
D Gla- 


Vaporum 

ilatatio 
praccipua | 
Ventorum 
cauſa. 


hs le Rift ot. a ht 45 - 


ut Ie 7 ooo 


I2 Prodarom: Naturalis Hiftorig Scotie, 


F 


Glacies exolutz interdum Ventos generant: neque enim in folam Aquam diſſolvun- 
tur. Szpius accidit, ut Vapores in Ventos difflentur, antequam in Nubes coaleſcant; 
rumque eos Ventos tremulus foliorum . imo er arborum motus, Stellarum ſcintilla- 
tio, Halo ſeu Corona Lunam cingens imminentes preſagiunt. Interdum quoque eve- 
nit, ur flatulente Exhalationes in Nubes concreſcant. Hinc Nautz, cum Nubes con- 
glomeratas circa Horizontem, e2ſque latiores et minus opacas, ſed paulo ſplendidio- 
res contuentur, angurantur fore ur Ventus ex ea parte, et RY vehemens, bre- 
vi oriatur : five hzc Nubes ſubjectum Atra magis premat, five ex ca conſtet materia, 
quz in Ventum facilc diſlolvitur. 

—_— Cum fervert dies , plerumque tranquillum eſt ce])um, quod nimium extenuati Halitus 
lumeſtc#. Ventum non creent: mediocris enim condenfatio ad Ventum requiritur. Hinc Auſtrales 
lun YVenti ſzpius de note quam de die ſpirant; quod frigore nocturno Halitus in fervidis 

Regionibus, unde prodeant, nimis extenuati, moderato noctis frigore denſentur : ar- 

que, cam ob rationem, Vere & Autumno Venti ſunt crebriores. Cum nimium den- 

ſantur V apores, in Pluviam abeunt; cum nimis extenuantur, ſtagnat A&r. In celfiſſi- 
n mis etiam Montibus noſtris Venti fiunr. 

entorum " . TY . . . 

Smmie Apparet itaque Ventos conflari ex ſubtilibus ac tenuibus quibuſdam Vaporibus, 
qui © terra er aquis exhalantur, qui proinde fine dubio tales erunt, qualia ſola et a- 
quz, ex quibus oriuntur ; qualia item loca ct regiones et unde efflabunt, er quo per- 
flabunt. Quor igitur ſunt locorum diflerentiz, rot et Ventorum: propter ſitum enim 
Regionum & locorum, per quz Venti ad ſingulas Regiones accedunt, diverſi inter ſe 
fiunt, frigidiores, calidiores, humidiores, ficciores, morboſiorcs, ſalubriores. Quo- 
niam igitur Mundus in quaruor dividitur partes, & ab his partibus Venti exurgunt, 
eapropter quatuor erunt Ventorum ſpecies; ſcilicet Ventus Orientalis, Occidenta- 
lis, Auſtcalis & Borealis : & quicunque inter hos medii exiſtunt , pro \appropinqua- 
tionis ad Cardinem gradu, naturam ſapiunt unius aut amborum, 

Ven! ge- Sunt quoque Venti alii generales, alii certis locis affixi. Generalis eſt Ventus, qui 
zerales & Magno Telluris Tractu per totum fere annum in Mari ſpirat : quales in Zona T orr1as, 
<6; *& quiplerumqueab Oriente ſpirant,quiVenti a Sole ſunt,qui eam viam inſiſtir:yegetior enim 

| eſt de die quam noGtu. In noſtris aurem Regionibus nulli pene ſunt conſtantes aur 
Anniverſarii Venti. Circa c_/#quinof7ium utrumque crebriores ſunt Venti, quod Ha- 
litus nec nimium extenuentur , ut in Aſtate; nec plus ſatis denſentur, ut in Hyeme; 
ſed mediocriter denſentur & frigeant. Tunc quoque Sol mediam Zone Torrid viam 
inſiſtens utrinque Vapores magno imperu verſus Polos protrudar. 

Locus , quem percurrunt Venti , videtur eſſe ſpatium inter Nubes & Ter- 
ram intermedium. Regiones fingulz, pro fitu & figura, Lacuumque , Flu- 
'viorum & Maris Aſtuariorum copia aut paucitate , magis vel minus Ventis apgi- 

; Re. Fantur. Er cum Scoria noſtra in medio Mari fita fit, niſi qua Arghrom atringit, 
gnumVen- Undique fluctibus circundata; multos quoque habeart Lacus, multos Fluvios, & Ri- 
rorum-99 ys; &, undique intercurrentibus Maris Zſtuariis, fir yeluti in Lacinias diſciſla, 
poteſ, FRegrrum Ventorum dici poteſt, in quo, per totum annum , imperium ſuum exerceant. 

Non quod Turbines & Ventorum Tempeſtates in ea frequentes fint ({vix enim in 
Hiſtoria traditum eſt, inſigne aliquod damnum Regioni accidifle a Ventis, niſi quod 
intempeſtivi quandoque maturas fruges decutiant) ſed quod eam Aeris tranquillita- 
rem, quz in aliis Regionibus per mulrtos dies durat, nos vix per unam horam ha- 
beamus; quin vel lenis aura Aerem quaſi ventilet, vel violentior flatus ſtrepitum ex- 
citer Thi una] 

Venttin Quod autem Spiritus Animales & Vitales agunt in corpore humano, hoc in Ma- 


. Macrocol- crgcoſmo facit Ventorum ſpirituoſa natura. Er quemadmodum , fpiritibus labefacta- 


nod pi- tis & languentibus, varios Morbos patitur homo; ita &, filentibus Ventis, putreſcit 

_ An Aer & corrumpitur. 

Vitalesin Et quoniam , quz Exhalationes Ang/rs in Pluvias vertuntur, nobis ſepius in Ven- 

Microcoſ- tos refolyuntur, quod nudior & aſperior noſtra Regio fit, ex qui ficciores & purio- 

Ate Sco. £ES flunt Exhalationes, quas frequentiſſime Aur# magis quidem exaltant et depurant: 

tie puritas. Ca ratio mihi videtur, quod raro ſzyiat apud nos Peſtis prz vicinis Regionibus; et 
quod Sudor Anglicus nunquam ad noſtrates pervaſerit, purioris et ſalubrioris Aeris 


non leve argumentum. 


CAPUT 


Partis Prime Liber Primus. 13 


CAP UF. 
De Anni Tempeſtatibus. 
UG: de Ventorum affettionibus agitur. 


C Cot:a noſtra ad ultimos fere Septentriones detruſa eſt, nec ar&to Freto a Conti- 
nente diviſa; ſed, niſi qua Ang/zars attingir, undique ſevientis Ocean injuriis ex- 
poſita eſt. Montana Regio, ur plurimum , eſt ſzpe in Valles ſubſidens, raro in Pla- 
nitiem cffuſa. Hinc non ita freqnentes Pluviz apud nos ur in Ang//a, que magis ad 
Planitiem vergit, long<que pluribus, iiſque grandioribus multo Fluviis ſcater. Calum 
ideo nos ſerenius et minus caligine lent, obſcurum habemus ; celum quoque, eaſ- 
dem ob cauſas, inclementius experimur, Hyememque et longiorem er aſperiorem, 
magiſquenivoſum, ut plurimum, quam pluvioſum. | 

Ne ramen arbitreris plane inclemens celum noſtrum efle: id enim, fi non teni- 
peratum, ramen noſtris corporibus accommodatifſimum ſentimus. Hic enim Activa 
Elementa (ex quorum varia miſtione cunta ſablunaria proveniunt) quis tere viri- 
bus in ſe mutuo agunt; ſcilicet Frigus ab Aro; Pol: vicinia, & Calor a Sole & am- 
bientis Maris tepido Vapore. Er, ob circumjeRti Maris planam certe vaſtamque fu- 
perficiem, largius de Solis influxu participat. Er hinc in tota Scotia, ad duos fere 
menſes, Radii Solares tori fere nocte conſpiciuntur, magna apud Orcades, Catha- 
nveſiam & Rofſiam claritate. Hinc Hyems mitior, nec ita penetrabile Frigus aJdurit, 
ut in vicina Continentc , ubi pre ftrigoris violentia ipſa Maris Xſtuaria congelant. 

Anni autem Tempeſtates tales, ut plurimum, apud nos ſunt. Hyems, licer non anniTem. 
ita ſzya, per quatuor menſes durat , a medio ſcilicer Novembris ad medium Martz. petares. 
Conſtitutionem potius Hyemalem dicam. Per Hyemem flant maxime Boreas, qui 
Gelu, & Euro-Boreas, qui Nives nobis adducit. Illis autem flantibus, Hydrargyrus 
in Barometro artollitur ; foe quod Aerem & graviorem & denfiorem efficianr, ſive quod 
in terram ex alto demiſſi Atrem inferiorem premant, & ejus Elaterium augeant. Et 
Edinburgenſibus quidem Boreas ficcior Ventuseſt ; dumque is penetrantrior eſt, ob- 
ſervatum eſt Mercurium ad fummitatem fere Tabulz znexin Barometro aſcendiſle 
longe ſupra altitudinem quam A ſtate, vel ſicciſſima 'Tempeſtareattingit 

Hyems noſtra, ut plurimum, magis nivoſa quam pluvioſa eſt, intermedio preſer- quis 
tim tempore, ſcilicet Menſibus Decembr; , Fanuario & Februaritparte. Quandoque Hycms, & 
rardius cadunt Nives, & tunc per Februarium & Martium partemque ©Aprilis du- 5 fue 
rant. Longa autem obſervatione compertum eſt Hyemes aſperiores multa Nive 
Gelu comitatas tum corporibus noſtris, tum ſolo maxime conducibiles eſſe : Contra 
Pluvioſas mitioreſque ( quas £Apertas vocant) & ſolo, corporibuſque humanis peco- Que Hye- 
rique valde nocere. Boreas enim, qui tunc maxime flat in Auſtral: & Mediterra- <= 
71ea parte Scorze , quibus per terram flat, purus, ſubtilis & ſalubrcis Ventus eſt, qui 
licet frigidior & aſperior ſit, corpora tamen obfirmare & corroborare cernitur : Rheu- 
maticis autem & phrthiſicis noxius elt. Emuro-Boreas et Zephyro-Boreas tunc quo- 
que flant. 

Ver Menſe Mart: et per initium ,Aprilis ſepe Hyemalem conſtitutionem redo- yer, - 
let, nivoſum et aſperius quandoque, reliquo tempore remperatum eſt , niſi quod tunc 
frequentius cadant Pluyiz, et Venti violentiores ſint. Venti Eurus; Euro-Boreas 
et Zuro-Notus tunc maxime flant. | 

Mitas nobis temperatiſſima, a medio Zur uſque ad medium Seprembris: neque fs. 
enim breyior eſt Aſtas, quoddiſtantiam Solis a nobis longior ſuper Hotizontem mora 
compenſet. Neque'Solis calore torretur tunc terra, neque aquarum penuria reficcatur :ſed 
rore multo, frequentibus imbribus et fontibus perennibus irrigatur. Er calor benignus 
eſt, et mnnaddy frugibus ſufficiens, quemque perennes aurz mitigant, et, ob ma- 
gnam Aeris puritatem et ſubtilitatem, in Montana utpore Regione, cum homini pe- 
corique , ut gratiſſimum , ita ſaluberrimum reddunt. Venti, qui tunc magis flant, 
ſunt 2 Ss, Lepeyro- Boreas et Zephyro-Notus. 

pine Orientali parti Scozie ad Mare Germanicum ſite, per terram ſcilicet flans, 
faluberrimus eſt. Occidentali parti Scotia Mari _Atantico obyerſt humidior et inſa- 
lubris eſt. RE Wn 

: "NT . : hn R . Autuinnus. 

Autumnus nobis maxime inzqualis eſt, nunc perpetuis pluviis gravis, nunc cali- 

D 2 ginoſo- 


Proarom: Naturalzs Hiftorie Scotiz, 


| WT 2 I+4 
| | ; __ 


inoſo Acre inamznus, nunc Ventorum Tempeſtatibus ferox; aliquando primis men- 
| ſibus Aſtatem ſapit leni & temperato Acre. 

Lil _ Hac Tempeſtare flant maxime Auſter , Euro-Notus &eAuſter , quihumidiores Ven- 

"all ti ſunt, qui inferioris Aeris Elaterium imminuunt, unde Hydrargyrus in Barometro de- 

lf _ primitur, quod adyentantis plnyiz indicium eſt : tum enim Aer levior eſt, & minus 

l comprimitur. Cumque Vaporibus ſuſtinendis fic impar, ſuperiores delabuntur in ſub- 

q jetos, & Nubes denſant,, quz tandem in pluvias reſolyuntur Mare enim pertran- 

t ſeunr hi Venti, adeoque multis V aporibus' ſunt pregnantes, & cito in pluviam co- 


tempus graſſantur :. qui tamen nec ita frequentes, nec ita maligni hic, ut in vicinis 
Regionibus ſunt. Propterea enim, quod Sco7z2 Montana Regio ſit, Lacubuſque tam 


tuz Qui Venti cum Aeris fint fluxus, & (ut magno Verulamio placet) ers 
Scope {eam enim, atque ſimul Acrem everrunt & emundant_) purior multo & de- 
fzcatior, nec ita aptus eſt putreſcere, Salubrior proinde, & minus morbidus eſt no- 


ſter Aer. 


Scotie marinus Ventus eſt, minuſque ſaluber: intermirtentes enim Febres aur progi- 
gnit in diſpoſitis ad eas, aut reducit. Is tamen Occidentali parti Scotze , quibus per ter- 

' ram flat, Venrus falubrioreſt. | 
Aſter. CAuſter ſzpe moleſtus eſt, caliginoſus, utplurimum, & nimboſus, quique ingra- 
tum & grayvem Aeris teporem inducit , quo Humores colliquantur, & homines «--18»g:xe? 
fiunt. Malignz quandoque Febres tunc grafſantur ; &, fi diutius duravyerit conſtitutio 
. Auſtrina, Febres gignuntur Epidemicz, ex quibus tamen plures convaleſcunt quam mo- 


riuntur, & quz Scorbuticam magis quam Peſtzleutalem ſapiunt naturam. Certe Au-. 


ſiro flante , Aer Calore & Humore laxatur Putredinis Parentibus ; Stupor & triſtitia 
1. homines invadunt. | ; : 

7 Sed raro diu durat Aufter, quin Aquilo ſupervenit , qui Poros adfſtringat, Calo- 
rem Natiyum contineat, nec facile eum expirare patiatur. Is vegetiores homines cf- 
ficit; Humores a putredine, & corpora ab Epidmicis Morbis tuerur. Aliquando ta- 
men deſtillationes acriores & pungenres dolores per corpus excitat, dum inſenſibi- 
lium perſpirationem prohibet. Arque hzc de Anni Tempeſtatibus ſufficiant. 


Hac Tempeſtate, ut & medio Vere, Morbi maxime erumpunt, atqueper aliquod 


marinis quam aquz dulcis abundet, frequentes idcirco ſunt Venti, aut Aurz perpe- 


Fart  Eurus (ut dictum eſt) Vere per multas Septimanas ſzpe flat. Hic Orientali parti 


APR UT: VII - 
De Aqui in genere. 


PLS --- "wad Qua eſt Subſtantia quzdam corporea, quz ſui natura fluida eſt, liquida & re- 
| ſolvi facilis. omnis liquationis cauſa in concretis; humida & humeQans, & ſum- 
RAKMT | me frigida. 
Fe QuidAqua Aqua (ait T hales ) valentiſſimum Elementuin eſt, hoc fuiſſe primum, ex hocſurrexiſ- 
FAIR * fe omnia purat. Ex terreſtri certc ſubſtantia producta mundi corpora, fine aqua , ſic- 
Bill Amw Citatis ſuz cauſa, in pulyerem converterentur, niſi illa , veluti mundi hujus gluten 
WA quam ne- & vinculum indifſolubile, eadem conneReret. Eadem aqua a Solis zſta ſui frigiditate 
Wt _— & humiditare defendit, & ab ejus inexhauſtis uberibus univerſa mundi mackina ne- 
FH tm, =Ceſfarium ſibi nutrimentum trahic; &, quod nimio perennium ignium #ſtu conſumi- 
| tur, aquez humiditatis ſubminiſtratione reficitur & inſtauratur. Quin & quidam opi- 
nantur, quod ccoleſte illud infinite capacitatis Expanſum #thereum ( quod perenni 
moru czleſtes Aſtrorum Globi permeant) ſpatium nihil aliud eſt quam tenuiſſimum , 


== 
_ — 


diviſionem perrexerit: Unde primum Lux educta eſt, & dein produxit Deus Firma- 


malt- 


agillimum ſubtilifſimumque Aquez Subſtantiz effluvium , unde & Hebrzi illud x: 
SHAMMATIM (:8.ibi Aquz)indigitandum cenſuere. Ad quod facit,quod divina ſapien- 2: Dialog. 
tia ineffabili ſpiritus ſui incubitu ante omnia Aquas fecundayerit,& mox adChaoticzMaſlz ' 


Riyeber. 
er Extar. 


mentum in medio Aquarum. Specialius vero dixit Deus, Producant aque reptile ani- ge, .c 
7 viventts, © volatile ſuper terram ſub firmamento c#lj, Quod in omnibus ani-_ 


PW 
TORE (> LN 


DOES: 
£ =— FOES», 7; 
, ri RISE x + 
£4664 Bo EO TE Gt Ne 


—— ll 


Partis Prime Liber Primus. ſ5 


Via a- . be \ . . . 1 % 
tions, Auobus facultate quidem druerſis, uſu vero conſentientibus , conſtant , zgne (inquam ) 


& aqua. 
Nos Geocoſmi, ſiye terreſtris Globi, non ſolum peripheriam, five externam ſu- 
perficiem per Oceanum ambit, ſed & interiores penetralium ejus receſſus per ſubter- 
raneos meatus permeat. Et, veluti Mundi Semen & Univerſi Menſtruum , deciduis 
ſingulorum, que perreptat, corporum qualitatibus & #2#4.» ( ut exprimit Hippocra- 
7es) potentiis feta, ubicunque, pro locorum narura, diſpoſitam materiam reperit, 
eam nunc in Metallum, modo in quandam Mineralium tubſtantiam laborioſa, at no- 
biliſima, coagulatione tranſmurar. | 
Et infigne quidem divina bonitatis, ſapientiz & potentiz ſpecimen przbet Aqua, Aque ſuat 
dum vel univerſam Telluris ſuperficiem innumeris Fontium Rivorumque ſcatebris, ji 1 
. . NTP Sos | 4 * . uris V cne. 
4 veluti quibuſdam Geocoſmici Sanguinis Venarum Ductibus veſtit, ornat , rigat & 
7 nutrit. 
SenNat. Hanc autem Venarum appellationem auRoritate ſui ſancit inſignis Philoſophi La- 
bg reg tint locus , Placet natura reg terram, &© quidem ad noſtrorum .corporum exemplar , 
' *'” an quibus& wene ſunt & arterie: ille ſanguims, he ſpiritus receptacula. In terra 
quogue ſunt alia itinera , per que aqua; © aha , per que ſpiritus currit : adeoque 
uliam ad ſmilitudinem humanorum corporum natura formaut , ut Majores quoque 
ndſtre Aquarum appellaverint Venas. 

Et quoniam in externa Terrz ſuperficie illis Aquz Fontibus & Rivis perpetuis ri- aqua vee- 
\ atZ Plantz creſcunt, Aquaque inde d-promptai animalia omnis peneris nutriun-ur, ribus rc- 

; | Veteribus habita eſt Aqua rerum omnium principium, ſemen mundi, Menitruum 7%, 
1h & Fermentum rotius Naturz. cipium. 
Bah Aqua ſub amplitudine ſua (ut prius dictum) «© Hare, Fortes & Fluwios, Lacus, 

: LAquas Medicatas, & que Meteora dicuntur £Aquea comprehendit. In hocce ergo 
Naturalis Hiſtoriz Scorre Proaromode hiſce omnibus ordine agendum. A Mar: autem 
incipiemus. 


bo Lib. . de mantibus expreſſe renet Hippocrates, dum ait, Omnia animantia, tum homo ip/e, ex 


 - CAT UT as 
| . De Mart Scotico. 


M Are quod & in Sactis Liters TEHOM, 4. e. Abyſſus, dicitur , eſt Immenfa illa ware quia 
Aquarum congregatio & collectio, quam Deus tertio Creationis die fecit, Fluyiorum 
& Aquarum per Terram ſpa: ſarum receptaculum, imo penu quoddam & theſaurus, e quo 
Ecl eſiaft. poſtea emergunt & ſcaturiunt, ſecundum illud Sa/omms, mma flumna intrant mmare, 
Cap.1.v.7- (9 mare nonredundat : ad locum unde exeunt flumimarevertuntur , ut iterum fluaut. | 
Quamyvis autem latum fir Mare, & quidam expanſione (que vaga & effrznis efſe MariTer- 


_ : ; TIS i .. min i Deo 
viderur) eftuſum; certos tamen Terminos haber, quos non eg:editut neque {uperat (oh, 


1025. Y- Ur enim divinus Fobus, Terminumpreſtituit _Aquis ( Deus ſcil.) dum conſurmmaren- 
tur lux cum tenebris. Quod quidam fieri putant propter incumbentes Mari Nevulas & 

Caliginem, quz quaſi Faſciis illud comprimunt & coercent, ut longius Aqua cffluc- 

Job. 38.y. re non poſlit, ſecundum illud I0bz, Quzs cohiburt mare vabuis , cum erumperet ut 

$4012. egrederetur ex utero? Cum ponerem nubem veſtimentum ejus, & caligine ulad quaſi 

+ pannis infantig 0b vokverem. Circumded: illud termints mers , & poſus wvettem ojita. 
fe, Et dixi, Hucuſque veres , © non procedes amplius : © hic confringes tumentes fluttus 
3 Zuos. Alii Arenam ipſam, que eſt in Littore Maris, obſtare credunt, quo minus A- 
qua, quanquam ſui natura fluida, longius vagetur & ſeſe diftundar. Illam eriim Are- 
nam, tanquam fortiſſimum obicem, a Deo oppoſitam eſſe Mari, & idcircocam pre- 


wp na *?: ſertim in littore ſparſam eſſe, ſecundum illud Hieremize, Ou poſui arenan termmum 

Be | mart, pracepium ſempiternum quod non pr eteribit : © commovebuntur , © non pote- 

i: runt , & intumeſcent fluttus ejus , & non tranſibunt illud. = 

"'D Mare hoc, quod & Oceanus dicitur, continuotractu uniyerſam Tellurem parteſque gems. 


Terreſtres ambit, neque <jus ſuperficies per interpoſitas terras omnino alicubi intec- 
rumpitur; ſed tantum latior continuitas & liber congreflſus impeditur. | 
X E Oceanj 


þ 


bag = 


CG IC Lea Les 
Ty SS 2 


——_ 
2 SouY *% _ bo o 
ED: = 
IT 2 +08 canoes. AASe. : 
=== 


—— . 
p* — _ 
— 


OTIS - 
” es” Rt; 
_— - = ” 7 
_ +. > 
"VI LESS IR: & 
_— I - 
tions y wnrvs = r= 


CEDEI IDE NY 
Th 


— > = WS —<-— —_ 
— 


DE ——— 


76 Prodrom: Naturalis Hiftorte Scotiz, 


—_ EE OED n= 


Ejus aquz Oceani aqua in tres quaſi ſpecies dividi poteſt, que ſint 1. Oceanus particularis 
(peie. five Maria. 2. Sinus Maris. 3. Freta. 
Occanus Sic Oceanus particularis ad Scotiam eſt Oceanus Atlanticus, Deucaledomus ,Ger- 
a manicus, Vergtuis, Hibernicas. 
Oceanus Ocearus Atlanticus eſt ea pars Oceani, que inter Veteris Orbis Littus Occiden- _ Vet, 
Atlenicss. tale & Novi Orbis Littus Orientale ſica eſt: quo firu fir, ut in Mari Scoricoutriuſque 1þ"..* 
Orbis Piſces & Aves marine reperiantur. 
Sinus Ma. Sinus Haris dicitur pars Oceani five Aqua , quz interduas terras ex Oceano yel 
ris. alio Sinu decurrit, donec ad aliquam terram fiſtatur. 
Fretum dicitur pars Oceani vel Sinus Oceani pars inter duas terras anguſto tractu 
decurrens, & duo Maria connectens, five ab utraque extremitate cum Mari conjun- 
 _ Rus: per quod ex uno Mari inalterum _— 
- - —og Oceani atque omnium liquidorum ſuperficies eſt rotunda, ſphzrica; five eſt pats 
ſuperficici ſphzrice, cujus Centrum idem eſtquod Telluris totius five Terr. 
a7 © Oceanus non eſt myyoris altitudinis quam terre littora; atque ideo Terra & Aqua 
demters Cjuſdem fer ſunt altirudinis.ubique, exceptis Montibus altiſſimis. 
akirudinis  Finc, quz Dei crga nos ſumma benignitas eſt , Scotz@ noſtra ab Inundationibus 
Inundario. Maris & Aquarum Stagnatione immuniſſima eſt, quod ejus Terrarum altitudo 4 Lit- 
nibus & A- tOribus verſus Mediterranea accreſcat, & in Meditullio per totam Inſulam, tanquam 
guar. 1 Umbilicos aſſurgat. Hinc quoque neceſſarius Aquarum in depreſliora loca defluxus, 
nemaxi- que ſuas rurſus in Mare, utpote Littori in Planitie zquum projiciunt. Unde paucio- 
mc immu- ra ex noſtris Fluminibus navigabilia ſunt , quod Aquz ex alto defluz rum velociter 
: currant, tum Alyeos minus protundos habeant. 
Salſedo o- Salſedo Matis oritur ex Salis particulis in Aqui folutis: Sal enim ex aquz marinz 
ccavw.  exhalatione concreſcit. Retulir mihi fane Nauclerus quidam, in anPurks na que 
Mari pleno aqua tegitur , Mari recedente detegitur, Sal egregium reperiri Rupi adherens. 
Eft autem ea Rupes in Aſtuario Forihe ab Infuli Reths paulum verſus Gene remo- 
ta. Apud nos ctiam in Ripis KRzveniis e regione -&ng/i#, Incolz coaceryando atque 
Arenam aqui decoquendo Salem optimum conficiunt. 
lllz autem Salis particule Mari admiſtz vet ſunt Mari ipfi cozyz, vel Fodine Salis 
ſunt in Mari diſſolutz: nec dubitari poreſt, quin in Maris Alveo Montes Salini repe- 
riantur. Aqua Oceani co minus ſalſa eſt, quo proprior eſt Polis: contra eo magis 
falſa , quo Aquatori vel Zonz Torride magis vicina exiſtit, Hinc preſtantius multo 
Sal conficitur ex aqua Oceani H:/pantci, Inſularum Canariarum et YViridis Promon- 
tori Africe, quam ex aqua Occani Germanic: er Septentrionalis. Noſtrum certe Sal, 
quod ex aqua marina conficitur, licet ad uſum ordinarium in cibis ſatis aptum fit, non 
ramen que yalet ad Piſcium et Carnium conſervationem diutinam. Id , qualeeſt, tan- 


ti copia apud nos conficitur , ut etiam ampli redirus ex eo in vicinas Regiones tran- 


Fretum. 


ſportato, ſint. Aqua marina non ita facile congelat, quam aqua dulcis , idque propter WE 
Salem, qui congelationi reſiſtit. Nulla pars Maris Scor:c: , quod ſciam, congelar. i 
Motus Ma. Tandem, ut de Motibus Maris agamus, Aqua nullum habet Motum naturalem, : 
ris. preter unum, quo exaltiori loco ad depreſſiora loca moyetur. Et fi vicinus locus vel Lib. ., 7 


vicinum corpus fit vel zqualis, yel majoris altitudinis quam ſuperficies Aquez, tunc 

Aqua naturaliter quieſcit, þ. 9. non movetur , nift yiolenti a cauſa pellatur et pro- 

trudatur. Er tunc, cum pars Oceani movetur, totus Oceanus moyetur, ſive omnes re- 

liquz etiam partes moyentur; ſed eo. magis, quo parti motz vicinior unaquzque fue- 

rit. Motus Maris vel et dire&tus, vel Vortex et Gurges, vel Concuſſio. Directus 

eſt, qui verſus plagam aliquam tendit. Vortex , cum aqua in gyrum agitur, et alicu- | 

bi ablorbetur er rejicitur. Motus Concuſlionis eſt, cum tremit. os 
Morus directus vel eſt generalis, qui in omnibus fere Oceani partibus deprehendi- Sh 

tur, et quidem omni tempore; vel proprius et goers, uo tantum quzdam Oceani 

parres moyentur. Iſque duplex eſt, perpetuus ve Amree: ille qui fine mutatio- 

ne vel ceſſatione perſiſtit, hic qui certis menfibus vel diebus in aliquo Mari deprehen- 


ditur. Eſt quoque Motus contingens , qui fine certo ordine modo cefſlat, O inci- x 
pit, cujus cauſa Vearus eſt impellens Marc verſus plagam Vento oppoſitam. Gene- S 
ralis Morus Maris duplex eſt: unus continuus ab Oriente in Occidentem ; alter com- ps 


poſitus ex duobus contrariis Motibus, qui dicitur F/ux#s et Refluxus Maris , quo Ma- 
re certis horis fluit ad Littora et certis horis refluit a Littoribus. Quidam Accefſar#, 
& Receſſum ; alii 1ntumeſcentiam & Detumeſcentiam Maris dicunt. | 
Motus reflexus eſt yel ex Motu generali, quo Mare ad oppoſitarum Regionum Lit- 
tora 


Sts 
bl Oo in RO ES! 
RS ot 9k,” If 

A AS 


Partis Prime Liber Primus. 17 


cora appellitur, vel Maris ad oppoſita Littora vi Ventorum refluxione in aliam partem 
facti, quos Currentes vocant. 

Motus univerſalis ex Oriente in Occidentem cauſa eſt Solis ex Oriente in Occiden- 
tem motus, quod in Zona Torrida fortior & ſenſibilior fit hic motus: huic enim Zo- 
nz maxima Oceani pars ſubjicitur , & Sol perperuo fere hanc Plagam alicubi norma- 
liter Radiis ſuis ferir, atque adeo ingentem Aquarum molem quotidie Radiis ſuis attra- 
tam, atrenuatamque vel in Acrem, yel in Vapores Nubeſque convyertit. Hinc neceſ- 
ſe eſt, ut, in conſumptarum attractarumque Aquarum locum, aliz ab Ortu aut ab 

| utroque latere ſubſtituantur. Cum vero hzc Aquarum attractio ſemper continuerur , 

| efftectum hunc Fluxus Maris in Occidentem pariter duraturum videre eſt. Magnam 
autem Aquarum copiam Solis virtute ex Oceano attrahi, quotidianz & copioſitiime 
pluviz iis in Regionibus, quibus Sol Verticalis eſt, abunde reſtanrur. 

Hunc Motum Maris generalem Venti ſzpe immurant , imprimis ſtati illi, quos 
Hotones appellari dicemus. Quoniam enim hi ſpirant plerique ab Auſtro& Boreas, 
vel ab horum Collateralibus, inde fit, ur Mare, quod propter generalem Motum 
rendit Verſus Occidentem , moveatur verſus Plagas Collaterales Occidentis, nempe 

verſus Zephyro-Boream, vel Zephyro-Auſtrum. Imo generalis Ventus, cum raro 

ab ipſo Oriente, plerumque a Collateralibus Plagjs Orientis ſpiret, immurat hunc ge- 
neralem Maris Motum. Multo magis faciunt id Venti Septentrionales in Mari Septen- 
trionali, ubi generalis Motus in paucis Oceani partibus eſt ſenſibilis. 

Secundus Maris Motus generalis eſt Maris Fluxus & Refluxus, quo Mare interyallo 
duodecim horarum cum dimidia circiter ad Littora pleraque fluere & ab iis reflucre ani- 
madvertitur: aff[uere quidem, cum Luna accedit ad Meridianum ſupremum vel imum; 
refluere, quando Luna recedit 2 Meridiano verſus Occaſum et verſus Ortum. 

Fe, Duplex hic Morus eſt: unus Diurnus, quo Motus Maris Motum Lunz diurnum fſe- 
7g quitur ex Ortu in Occaſum, uſque ad eum 4 quo mora fuit locum, ſpatio tere viginti 
4 quinque horarum; Altcr Menſtruus, quo defluxus et affluxus Maris ſequitur Motum Lu- 
nz proprium contra Signorum ſucceſſionem,integro Menſe Lunari, quo Mare bis paulatim 
Ereſcendo, ad ſummum incrementum circiter o&o dierum ſpatiopervenit, et bis Decre- 
mentum totidem dicbus patitur. Tempore enim Novilunii Mare omnium maxime tu- 
met fervetque uſque ad quartum fere ztatis Lunaris diem incluſive; nam a quarto uf- 
que ad ſeptimum notabiliter Aquz incipiune decreſcere, ita ut circiter die a Novilunio 
octayo fint humillime uſque ad undecimum, et ab hoc uſque ad decimum ſeptimum 
incrementum reſumunt ; a decimo ſeptimo vero uſque ad vigeſimum ſecundum decre- 
ſcunt, uſque ad vigeſimum quintum ; et hinc uſque ad Conjunctionis tempus continua 
incrementa denuo ſuſcip.unt, durante perpetuo alterna hac incrementorum decremen- 
rorumque viciſſitudine. 

Fa mandnen autem eſt, Aſtum hunc reciprocum , ſeu Fluxum et Refluxum Ma- 
ris, Quo mare duodecim fere horarum ſpatio ad eadem littora fluitetrefluir, ex priore 
Motu ab Oriente in Occidentem fic pendere, ut nihil fir nift ejus affectio aut modus. 
Nam er in eaſdem partes, nimirum ab Ortu in Occaſum Oceanus moyetur, & A.ſtus 
ille eſt tantum intumeſcentia et detumeſcentia Maris. Cum Aqua ad certum locum 
majore copia fluit, tum Fluxus nominatur; deinde cumille impetus remittit ſefe, ac 
minus Aque adychitur, tum Kefluxus vocatur. Arque hec intumeſcentia et derume- 
ſcentia in patenti et libero Oceano ſpeari deber, non tantuminipſis Litroribus : nam 
in quamcunque partem moveatur Mare, cum in loca decliviora Aqua profluat, ſem- 
per ad Littora fertur, neque ex ſitu locorum, qui varius cſt et multiplex, judicare 
poſſumus in quam partem Oceanus movyeatur. Verum illud eſt vero proximum, in 
Fluxu Mare ab Oriente in Occidentem ferri: nam in Zona Torrida longe a Littori- 
bus non alius Oceani motus obſervatur. In Fretis etiam, quz ab Oriente in Occiden- 
tem diriguntur, Mare intumeſcit ſex horarum ſpatio: Tum aliquantulum in ecdem 
ſtatu permaner, nimirum per duodecim unius horz minuta; Deinde eodem temporis 
ſpatio detumeſcit. Sed continenter ab Oriente in Occidentem delabitur per F reti ori- 
ficium , nunquam remeat in contrarias partes. 


57 Jam, quz ſit cauſa hujus intumeſcentiz aut detumeſcentie Maris, et cur certis «<q... 
"7 temporibus aur locis ita ſit adſtrita, ut fere intra viginti quinque horas Mare ad idem tameſces. 
fi txe XNAMetH- 


Littus bis accedat, et ab eo bis recedat; Cur in Noviluniis er Pleniluniis longe fir as 
major aut minor, quam in Quadraturis; Cur Lunz motum adeo religioſe confequa- Maris. 
tur; Hzc ſane ab ipſa Natura omnino videntur inyoluta. Illud ramen omnes pence 


fatentur, hunc motum a Luni pendere, cum tanta fir inter Lunz cr Oceani motum 
E 2 CONNEX10. 


+ rs me 


—_—_— _ 
* = op —- _ 


w—_ ——_—_— 

L222 —< _ 
pyry——— — 

_ OI —V Ls ATA LAI I re SE tr 


an" toon pagina eney 


— 


—— 


_ WgFigic, CAR 
ct 1 vhs : —_ 
_ A A EG eee EE Dn ee nee, D ” 
- —_ ba - __ eons eas AS, ow 


—_—_ 
hone 
- == 
; ff _—_ 4 . 
rn nnd a ne Ren 
p—_ a_—_ _— — 
FEST. IEEE 


= 


AE 


——_— >—— 


- 


>a vernn 4 


A8 Prodrom: Naturalts Hiſtorig Scotie. 


connexio. Cum enim Luna ad Meridianum noftrum non redeat, niſi poſt yiginti qua- orouorey 
ruor horas & quinquaginta fere minuta. Eodem pro:ſus temporis ſpatio zſtus redit, 5; & 


adeo ut, fi hodie Mſtus hora ſexti incipiar, cras poſt ſextam horam , & quinqua- nov«. 


ginta minuta reyertatur. Vix autem tanta inter res naturales occurrit neceſſitudo , quin 
una alterius ſit cauſa, Cum videmus Umbras ad motum Solis loca commutare, illas 
a Sole projici non dubitamus. Cum igitur Aſtus Maris reciprocus cum Lunari motu 
adeo ſir colligatus, vix negare poſſumus, quin Luna eum motum moderetur, quan- 
Miranda quam id nos tugiat, qua ratione Luna cum Maris motum temperet. Mirandam certe 
D< pro” Dei Providentiam venerari decet, quz ram regulariter Maris Fluctus excitat & excur- 
rere jubet, & eoſdem intumeſcentes rurſus'cocrcet, & in ſuum Alyeiim reyocat, tam- 
| que fer6 Elemento potentiſſime imperat. = 
© am Tempore Aquinoctii Verni& Autumnalis, five in Vere & Autumno intumeſcen- 
meſcentia tia major & vehementior eſt, quam aliis Anni temporibus; in. Solſtitiis minima. 
major fi. Jn Mari Septentrionali ad Norvegiam, & Groen/andiam nondum deprehenſus eſt 
k | : ; © <a ps | - 
In Qs Euxus & Refluxus, ficut neque in Pacific; Maris Boreali littore. Cauſa nondum ſatis 


Jocis non- 


dum depre cognita, nifi dicas illam eſſe, quod a Lunz via longe remorta fint illa Maria , & ſimul 


. Henſus fir quod ab Occidente in Orientem & Seprentrionem extendantur, preterea multz In- 


hy ſ\ulz & procurrentes Terrz impediant. 
Refluxus. In Mari vero Jcorico magnum eſt incrementum & decrementum Aquz in Fluxu & 
et boc &- Refunu, imo ſenſibilis eſt defluxus. An id ob fitum Inſulz declivem eyeniat, an quod 
que incre- Inſula ab Occidente verſus Septentrionem & Ortum magis porrigatur ? 
mee.  Aitfluxus Maris eſt viclentus _ impulſus; ſed Refluxuseſt naturalis Aquz mo- 
wentum in tUS, Uutpote a loco altiori ad depreſſiorem. 
ar va Mirum eſt quod de arctis Faucibus retertur, ubi Cantzera (Argathelienſis Prefe- 
QualisMo- tu'Z pars) Cnapdalie conjungitur, que vix mille paſſus explent. Idque ſpatium ni- 
ws ſir Flu- hjl aliud quam Arena eft adeo humilis, ut per eam Naviculis traduQtis Naurz plerum- 
Auxus — JuE Navigandi compendium quzrant. Illic enim, uno codemque tempore, ex unola- 
Mirum rere Mare fluit, ſeu accedit; ex oppoſiro autem latere recedit & defluir: ſuſpiciendo 
Eucibus CXTEE CIVINE potentiz ſpectaculo, quz Maris impotentiz frena imponit, ne advyerſi ejus 
ubiCantic- Fluctus tam breyem humilemque 1ithmum perrumpant | 
—_— Maris motus multos uſus preſtat in Univerſo. Per eum enim Oceanus, continu 
gitur. {cilicet agitatione, ab omni purredinis pernicie expurgatur; & concitatus Oceanus , & 
 lofignes magna Aquarum mole aggravatus illifuſque in obyiam werreſtrium Regionum ſtructu- 
ns Nav ram, perque mcatuum ſubrerraneorum epiſtomia tranſiens perpetuam Aquarum per 
tis Motus- Uniyerſum circulationem eilicit, ſemenque, quod in Aquis later, per motum poten- 
tius ad omnium quz in Terrz meditullio fiunt generationem excitat, ac ſingulis rmix- 
tis ad innumerabilem rerum in Geocoſmo yarietatem producendam apte committit. 
Quin Maris morus vicem ſupplet Reſpirarionis in Univerſo: Sicut enim in corporibus 
noltris Commercia ſunt Spiritual:a; ita quoque in profundis vaſti Oceani, Nares quaſi 
Mundi conſtitutz, per quas, remitſi Anhelitus & reducti modo, efflent Maria cum 
impetu Aquas, quo modo eticerz Univerſi vires reſtaurantur & exuſcitantur, unde 
 &jus Accolz imprimis non parum afficiuntur. 
Oy Specialis ſeu proprii motus Maris, quo nempe una aliqua Oceani pars vel perpe- 
iis yarietas. (WO & continuo, vel certis menſibus moyetur, magna eſt yarietas. Nos aliquot cjuf- 
modi fingulares motus in Scorza & Infulis Scoricis commemorabimus. Et imprimis 
enarranda venit exotica Xitus marini conſtitutio in «_Aibudibus 3 D. Roberto Mora- 
v0 Equite aurato, & olim Regis Socretatis Londinenſis Preſide obſervata, & ipſius 
quidem verbis: | 
Miri wars = £22, inquit, Nautice perutile effet , hiſtoriam juftam Maris c_/Eſtus & motus 
Inſulis Sco- 0//HCS Fam regulares quam anomolos ubruis occurrentes fuse explicantem condere. Que: 
tice. quid hucuſque de hac re videre contigit , mancum puto, &c. Mire ſunt in quibuſ- 
adam tocts Fluxus & Refluxus alternationes. Ego hic narrabo quod in Inſulis Hebri- 
dum partim proprus ocults obſervavi , partm ab Incolis fide F ar didice. ES begs 
mn Freto Infults minuſcults, Rupibus © Syrtibus frequentibus conſperſo inter maja- 
res, vulgo Euſt © Herres Inſulas ſito. c Aftus maximi, i. e. tempore Conjunttionis 
Solis © Lune , quo plemmyra fit hora ſexta, ordinate procedunt: Hluxus ab oriente in 
occiaentem, ſex horarum ſpatio, ſicuti & refluxus ab occidente in orientem perficitur. 
Hoc duobus diebus ante Plenilunium ejusque oppoſitum , ac totidem poſtea , ſemper 
ſic ſe habet. Tertio autem aie & deinceps longe aliter : toto enim tempore diurno, ſfue 
fluat , ſroerefiuat curſus Aque ſemper occidentem verſus dirigitur 5 notte vero morien- 
| fem 


LIED 


. F 3% : 
% ni TS "4 ow - "wa Go So 
$ A yor- _ we og2.- 2 g cn gd 
"-% Rk Fern VO a, _ | 4 IONS COS GC TENETS 8 ES + TM 0 s 
= $257 es # SA ng Ee ire L : 7 EE. ee EAR RE ITWS Yoon. pe DE SEN 
G , b& 307 og LE TY Ins 02 - a3 GI; LEE TE & 8 © ERR Con To SCRA WD ANN, ORR : 
£7 Fon 9p CLOS 3K C6 Ye re OO BEES 13 Or" Cape EE ello Ser on ET er ES} TEL EOATTS., = s \ T 
Ip x Y 19>oY whey Lork 3D NE + od LDEW >. + ata Lan? a ED ber Fd 2 Se a bt  ATCHYTSE IT << Hy PN Wed "0 . 
$$ BS V 4 ; WET 7,-- $2 MEG WE CSI FE wt ISR NS ons BS OI RIES ($5) 


Partis Prime Liber Primus. 19 


tem js Hoc ego iþſe deprehendi. Sed ferunt inſuper Indigene, alind adhuc magis 


mirum hic accidere : toto ſculicet die, dum Sol Signa Borealia perluſtrat , cur ſus Aque 
diftos in Occidentem tendere ; tota autem Hyeme 1m contrarimm. - 

Difficile cſt tam mirandi effectus cauſam excogitare , ratio ramen quzdam a Sofe Miri bujus 
| l x \ .- TH... X x . >... motuscaus 
petenda videtur, cujus certe motus { ut ſupra dictum ) motins Maris ab Oriente in (;; 
Occidentem cauſa eſt. Dum ergo Sol propius ad Terras haſce accedit, videtur mo- . 
tum verſus Occidentem concitare; aſt, quando oppoſita Signa luſtrat, runc fieri ps- 
teſt, abſente Maris impulſore Vento, aliave preffura a Sole, Mare quidem, ob ſituni 
illius Terrz fundive Maris decliviorem, verſus Ortum ſe movere. | 

Proximo loco adjiciemus ea que D. MHatthenus Mackaile Pharmacop ceus Abredo- 
nienſis & Artis Spagyricz peritiſſimus ex propria ſua obſeryatione refert de Currente 
Zſtuum circa Orcadas, quz in hunc modum tradit. in Far# Freto (quod eſt inter Inſulas $.c,.. 
Faram ct c/Htham apud Orcadas ) Mare movetur in Orientem zſtivum, per trium rene'#: | 
rantum horarum ſpatium, dum fluit, et horis noyem in Occidentem Hybernum, dum ang 
refluit. Hic curſus Xſtus eſt in medio tantum Freto, quod mille paſſuum latitudinem azs. 
non excedit. | 

In ſula quz Far# proxime adjacet, verſus Occidentem zſtivum, Yeſtra eſt. quin- 
que circiter milliaria longa, et rria aut quatuor milliaria lata. In larere hujus Infulz, 
quod Orientem zſtivum ſpectar, fita eſt alia —_— Inſula, mille paſſus a Litrore di- 
flats ,quz non eſt, in ambitu, quingentorum paſſuum. Ab his duabus Inſulis ad Au- 
ſtrum et Occidentem hybernum navigantibus occurrit /eſtre Fretum, octo milliaria 
latum , inter illas & Pa»/a# Inſulam fluens. Hoc Fretum plerumque tranfeunt Anglcz 
naves , dum 1/{and:am curſu petunt. 

Per hoc Feſtre Fretum Mari ſe movente ab Occidente in Orientem inter fluen- 
dum, non majores ſuat Flutus, quam in ullo alio Maris loco; et quo die fikent Ven- 
ti, zque planum eſt hoc Fretum ac quivis Lacus, licet perpetuo rapidus fitillic Cur- 


' rens in Fluxu et Refluxu Maris. Czterum- ad extremitatem exiguz Inſulz ſupra me- 
moratz, quz Orientem zſtivum ſpear, quamprimum Occidentem- verſus moverur 


Mare refluendo, Unda quzdam ſe attollere incipit , quz perperuo augeſcit uſque ad 
$w+:x»0», h.e, donec media Receſſus Maris pars preterierit, etdein decreſcit, uſque dum 
aqua omnino detumuerit, quo tempore nihil ejuſmodi cernere licet. A latere ingentis 


hujus Undz Orientali et Occidentali | | 
4 34 


conſpiciuntur minores aliquot Undz , | | 

quz ad hunc modum gradatira minuuntur. . | | 

Cum aliquando hoc mihi Fretum in ſcaphula tranſeundum efſer (dies erat tunc decimus 

Aprilis ad horam primam pomeridianam) poſtquam ſuperatis Orientalibus Undis, me- 

diam illam Vaſtiſſimam aſcenſuri eramus, Unda nobis oppoſita in eam altirudinem ſe 

efferebar, ut Solis aſpeum et aliquot Firmamenti graduum ſupra ſe nobis adimerer: 

Unda hzc eſt circiter ducentos} quinquaginta paſſus longa. Vento aliquo ſpirante , quo 

rumpuntur Undarum ſummitates, nequaquam illac tranfire licet. Adeo vehemens eſt 

ibi Xſtus Currens, ut neque opus ſit Velis neque Remis ; ſed folo Gubernaculo, quo 

Cymbe curſus dirigatur. | | 
Diligenti etiam conſideratione dignum eſt, quod de Forthe Aſtuario ad © Alloam Obfervan- 

obſervatur ; quod ſcilicer, ante plenam Maris accretionem, poltquam in aliquantum 97d 


% 


- tempus fluxerit, .denuo decreſcat, idquetamdiu ut notari id poſfit : & tunc fluxum prius Quario ad 


intermiſſlum reperat, donec Mare ad plenum ſuum incrementum peryenerit. Atque oem. 

hoc forte evenire poteſt ab impedimento, quod Inſulz & ſinuoſi Alyei Mzahdri aquz 

curſui primum, objiciunt. "75M Wa | | 
Morus Maris, qui Concuſſio dicitur , provenit a ſpiritu ſubterraneo,, qui vel Terram, yg. ;:e. 

vel ipſam Aquam agitat, vel ebullire tacit. Similis intumeſcentiain Lacu Lomzinzo apud venit Maris 

nos depre henditur. | | | PEE 
Morus Maris Circulares, quos Yortices appellamus & Gurgztes, triplicesſunt. Qui- y,,,,, 1. 

dam enim Aquam tantum in Gyrum circumagunt; quidam abſorbent , ſed non ex- risCirculz- 

puunt; quidam materiam abſorptam rejiciunt. rs eripl- 
Ad Orientalem Inſyle Syne (quz Orcadum una eſt) pattem, ſtu ab Oceano Gurgites 

Deucaledomo ſeu Occidental: fluente, aqua marina horrendum in modum circumgyra- Senſes, 

tur, ageo ut, fi grandior Navis in Gurgites hos Sunen/es incidat , 'Trochi a pueris fla- 

gellis agitati. adinſtar, circumagitur. Hunc motum Maris circularem optime exprimit 

\Virg. Lib.x. Aneid. ; | 

F — [ati 


bl 


20 Prodromi Naturalis Hiforie Scotie, 


FEI TOI , ICE IS R _ med tae was.) 


—— Tar ter fluttus ibidem To 
T orquet agens circum, &© rapidus vorat equore vortex. 


Quoreme. Cathane/iz vero & Orcadum Incolz talium periculorum gnari, eis obyiam eunt, Do- 
Sioutuntur lium aliquod yetus yacuum, aut faſciculum ſtraminum colligatum in Gurgitum horum 
OO fauces injiciendo; quibus immiſſis & abſorptis, fauces hz hiantes we0. cnn aqua 
ſesadver- complanarur, Naveſque aur Scaphz, una cum Vectoribus, has difficultates exupe- 
— rant falvzque evadunt. InjeRa autem quz fuerant, tractu longo, milliare unum, ali- 
if quando ultra, ſubter Fluctus feruntur, rurſuſque, quaſi vomitu, E Maris profundita- 
te gjecta in Freti hujus ſuperficie apparent. 
De fundo Reſtart nunc, ut de fundo Maris quzdam ſubjiciamus. Fundi Maris yaria diſpoſitio ,...,.. 
Maiis eft: Ut enim in Terreno Globo ubique ingentia Montium cacumina afſurgunt, Val. Mund.Sub- 
tes profundiſſime in alias & alias Valles diſcriminate longiſſimo ſpatio in innumeras *: 
Regiones deducuntur, Flumina ex Montibus evoluta innumeriſque aliis ditara per im- 
menfſas terrarum ambages ſinuoſis yoluminibus decircinantur ; idem intra Mare fieri 
veroſimile eſt , in quo Inſulz Przcelfis ſuis verticibus Montes quaſi altiſſimiſuntimo 
Maris fundo inſerti, ſpatia vero Maris intra Inſulas & Inſulas Fretorumque ſubmari- 
norum Gurguſtia profundiſſimez quaſi Valles ſunt. Sunt quoque Sylvz ſubmarine ex 
Coralliis ſimilibuſque Fruticibus ; ſunt Prata ſubmarina, in quibus variz Plante cre- 
ſcunt, & videntur quoque eſſe ſui generis Fodinz, cx quibus Biruminoſe ſubſtantiz, 
| Succinum & Ambra-Griſea proyeniunt, quz c noſtro quoque Mari quandoque eji- 
Maris See. Cluntur. Fundum certe noſtr; Maris, ut ex Forthe Aſluario patet, in quibuſdam lo- 
ravages a __y profundum eſt, in aliis Rupibus & Infſulis ſcater, arque adeo valde inzqua- 
e eſt. 
Ur capiti de Mari finem imponam, hoc ſolum T aciti addam, quod Scotie noſtrs | _ 
apprime convenit, Nuſquam latius dominari Mare, multum Fluminum huc atqueilluc Agricole 4 
ferre: nec littore tenus accreſcere aut reſorberi, ſed influere penitus atque ambire, wi. 
etiam jugis atque montibus inſeri, yelut in ſuo. 


CAPUT IX. 


De Aqui dulct: 
bi de Fontibus , Fluminibus © Lacubus. 


FORE Agna aque dulcis neceſſitas eſt, ut haberent & homines , er ferz, et plante 

ira De; np F a" A x _ 

benignitas, adeo ipſez, unde et biberent er irrigarentur. Unde, pro ſua munificentia , be- 
nignitate et liberalirate, Deus Op: Max: multa paſſim Hyarophylacia, feu Aquarum 
Penuaria et Reconditoria conſtruxit, ex quibus abunde fupplerentur. Hinc non ſolum «,,,,, 
in Terre ſuperficie multi ſcaturiunt Fontes, Flumina , Rivi, Torrentes er Lacus: fed Qua. 
et quidam exiſtimant, Interiora terrarum abundare uis dulcibus, nec minus illas ſta- oy * 
pnare, quam apud nos Occanum et ſinus &jus: imo eo latius, quo plus terra in al- Sca.s,89; 

______ "tum patet. ? Rb : 

Lons, Fon autem eſt terre locus, ex quo naturaliter uit ſucceſſive, 2. e. ſcaturit aqua. 

He Si non emitrat aquam, Pureus ef. 

Flumen, Flumen eſt cjus Fontis Rivus perennis, ſed magni aquarum mole fluens. 

Riyus. Rivas eſt, f1 parva aquarum copia e Fonte fluit. 

Torrens eſt, non continue, ſed per quzedam tantum temporis interyalla, vel anni 

tempeſtates fluens, maxime ex nivibus liquefaRtis, vel pluvia cadente aqua abundan- 

Lacus, Tior et copioſior: adeoque perennes et perpetuos Fontes non habet Torrens. 

-Scotie plu Lacys eſt aquarum conſiſtentium et non fluentium, ſed ramen naturalicer illic ena- 

dique Fon. {CEntium., locus et receptaculum. : rs Boba 

teshabet, Scotia autem noſtra eruptionibus Fontium abundanter irrigatur. Cum enim mon- 

&quol-  rana et inzqualis admodum fit Regio , undique fere ex Montibus et Collibus Fontes 

tiſimoram ſcaturiunt. Et, _ mirumeſt, in altiſſimorum etiam Montium cacuminibus Fontes 


etiamMons yiyi ſunt, ut in inio Monte altifſimo Prefecture Fifer/is, Er in Hoia Orcadum VideThea- 
tium ſum. | Infuls Seq- 


Torrens. 


mitatibus. 


& 


Partis Prime Liber Primus. 


_—_ 


Infula tres altiſſimi Montes ſunt, qui ſublimitate ſus mirand3 navigantibus a Terri 
longiſſime adhuc diſtantibus, curſum quo dirigant re&i, Phays quaſi preſtantiſſimi 
ſpeciem ct vicem prezbent. In ipſo cacumine unius ex hiſce tribus Montibus hic con- Fons mirz 
tiguis Fons eſt ex ipſo corde ſeu fundamento Montis ortus, mire claritatis, rarzdul- wins 
cedinis, fiti ſedandz convenientiſſimus, et ſtupendez adeo levitatis, ut, ſiquis potando 
integrum Dolium de illus aqua in ſtomachum trajicere poſſet , nullatenus ſe graviorem 

inde effectum lentiret. 

In Infula Ba/s, quz ingens Rupes videtur , Fons viyus eſt, et in Infula SanRi Co- 
lamb: Puteus eſt aquz dulcis. In Buchanza, prope Caſtrum de S/aines, quod ſub di- 
tione eſt nobiliſſimi Comitis Erro/l;e Magni Coneſtabularu Scotie, aqua E naturali FonsPerri- 
fornice guttatim deſtillans ſtafim in lapidum Pyramidas vertitur. Lapis autem, quiita *=- 
gignitur, calcarius eſt et friabilis: nam per calcarii lapidis Mineram defluit aqua, quz 
petrificans eſt, ut mihi relatum eſt a D. Matthzo Mackaile Pharmacopzo Abredonien- 

/iet Chymiſta egregio. 

Eſt etiam alius Fons petrificans in Sylva Hamztonia.  Habeo ex co lapides quol- tzem alius. 
dam, qui inſtar Muſci putrefa&ti ſunt. Quod infigne documentum cſt, dari in Ma- 
crocoſmo, non minus quam in Microcoſmo, ſpiritum quendam ( ſeu ſuccum malis ) 
lapideſcentem , qui concretiones e<juſmodi lapideas producar. 

Monachopols (quod Predium eſt prope Edimburgum) ut mihi relatum eſt, Fons Fors tem- 
eſt vulgo The routmg Well dictus, qui Tempeſtates predicit, ſtrepitu emiſio ex ill ml | 
Fontis parte, quz Cali cardinem reſpicit, unde Tempeſtas oritura eſt. 

Er mihi quoque relatum eſt de Fonte ad Occidentale latus Montium Campſey, qui Fons ine- | 
_ Sterlinenſem > Levinis Provincia dividunt, cujus aqua epora vim incbriandi pine 

at. 

Flumina in Scotza multa ſunt. Ex hiſce celebriora ſunt Fortha, Glotta & Tais, Fluvi. 
by mulra milliaria navigabilia. For the olim Brdotria Fluminum totius Scotie nobi- feriputs "x 
iſlimum & ampliſſimum, Non procul a Lemon Montis radice oritur, & ab Occaſu 
in Ortum currit, in tranſitu varios in ſe Amnes recipiens, ſub Urbe Szer/znmenſe Pon- 
tem patitur. Inde in tot Mzandros ſe flectir, ut, cum terra quatuor tantum milliaria 
ditter a Ster/ino Urbs Alloa, viginti quatuor milliaria Fluminis curſus conficiat. Af- 
ax , prZ argenteo Fluvii nitore, & ſaturara terrarum, quas lambit, yiriditate, amc- 
nilimo, 


Haud aliter Phrygis Iudit Meander in undis : 
Sepe flutt trepidans , ſepe recurrit aqua. 


Dein, laxato Alveo, in aliquot milliarium laticudinem inter Fifam & Lothianam 
currit, donec, ad locum @weenſferry dictum, irrumpentibus utinque in &jus Al- 
veum Promontoriis in arius ſpatium coarcetur, proſpiciente ita Incolarum commo- 
dis divino Numine, ut fere ſemper tutus fit illic Naviculis tranſitus. Eluctatum de- 
mim ex iis anguſtiis majorem ſemper acquirit latitudinem , varus pulcherrimitque In- 
ſulis conſperſum, donec ad Promontorium $. £644, Mare Ger manicam, quodillic Sco- 
zicum dicitur , ingrediatur. | 
T as Fluvius Catarattam habet paulo infra Ades nobiliſſimi Comitis de Per7h, 
: \ Rl . : Catarafta' 
que Srobhall dicuntur. Cum curſus concitatior eſt aquez cadentis, tragor & ſtrepitus ,;; 
per multa milliaria exaudiuntur; alias placido murnure aures delectant. 
, Inſignes quoque Fluyii ſunt , et Salmonum captura nobiles Dona, Dea live Deva, & 
Pen. | | 
 $p2a Fluvius limpidiſſimus ; tapidifſimus omnium & ſecundum Taim maximus, . Speede- 
emergit ex Lacu ſui nominis in Iugis quz Badenacham & Abriam interjacent. Inde iprio- 
per ſexaginta milliaria ad Mare decurrit, ut plurimum, incitato curſu in Ortum zſti- 
yum, altis undique Montibus ſeptus Sylviſque coronatus; multis Fluviis, innumeris 
'Torrentibus e Montium ptzcipitiis auctus tertur, donec intra ſex milliaria Mari ap- 
propinquayerit. Tum re&ta in rum defletens, plana & culta ſecans, Oftiaſubir, 
vix ad mille paſſus Xſtum ſentiens. Non raro efſtivis caloribus, nullis imbribus, flan- 
tibus Zephyris, qui Undas impellunt, intumeſcit. 
Fluvius Shi in Sutherlandia nunquam pelar. E $7 Bog 
In Przfeturi Perthenſi, Ketha Amnis abrupriſſims fus Cataratti celebris eſt : tan- gunquam 
to enim impetu & fragore ruit aqua inter occurſantes Scopulos , ut nimia fui ychemen- glans. 


"I 4s C | 
ua auditus organum yIUer, bag me 


F 2 In 


_ 2.” X< —E_EDRRD_____——cmnn,—c—cqcnnqnnqz-, _— 
_ ——_—_ - TED = or ——_ -_ - 
> <= - 0 — > 625-0 cn—_— - _ = 


mo > re 
—_— = T 


—— — 
I — 
< = 


DE 


AD 
IE —_ 


- Ty 

— 

XI 
Do er een ea rn en 


a —— - _ —_ 
- po IX. —Sa— 


ne af 
- 


Pe ERS 
_ . _ > oth _ 474 PEE Prm=_ —_— —_—_— 


22 Prodrom: Naturalrs Hiſtorie Scotiz. 


Rivulus Jn Prefectura Limmuchenſi, a Lacu yulgo Loch-coat Lough dicto Rivulus cffluens ſta- 
were tim ſub Monte Budenſi mergitur, perque caures irrumpentis murmur aliquando audi- 
tur, qui, poſtquam ſub Monte Cuniculos per ducentos plus minus paſſus egit, ma- 
gno impetu ex Fonte quodam duos tantum aut tres pedes lato perrumpit 5 valloque 
cotrcita ejus aqua Rorz Molendin# circumagendz ſufficit. Fons, & quo rurſus emer- 

gir, in declive vergente terra interjeti, pre Lacu valde depreſlus eſt. 

Lacs po Lacuys propric & in ſpecie dicitur aquz copia in aliqui Mediterranei loci cavitate, 
pri quid inſignis amplitudinis, & tra&tis exiſtens, undique terris cinta & mediocrem ad mini- 

mum profunditatem obtinens, qui fluvios recipit & emitrit. 
h Stagnum dicitur Lacus parvus, qui nec recipit nec emittit F /v20s. 
Sragurn- Pals dicitur aqua in Mediterraneo loco exiſtens, hinc inde extantes et eminentes 
terras habens, vel etiam terre immixta. 

Stagnain Varia ſunt S7agna in S$c972, in locis preſertim editioribus, que nec Rivos emit- 
Scocid va- rgnt, nec recipiunt, aqua tamen plena; quz proinde neceſſe eſt habeant in fundo ſca- 
2x6 turigines , quz aquam 1s ſuppeditent, tantum ſaltem quantum Solis calor auferart. 
Jac © Lacus, qui emitrunt F luyios et Rivos recipiunt, in Scorza plurimiſunt. Lacus Tais 
me EHavios FI0112 emittit Tam ; fic Neſſus Lacus Neſſum Flavium ; Levinius in Fifa Levi- 
emittentes, nUm £7772, curſu ab ipſo Lacu incitatiore ; er Lommins Lacus Levinum Amnemn in 

Levin; Lacus Jernus in Pretectura Perthenſi Fluvium lernam curſu concitato e- 
mitrit. 

Tacus ati. Singularis naturz ſunt Lacus ſequentes. Neſs, cujus aqua ſemper fere tepida, nec 
quor ſin- unquam ita frigida, ut congelet: quin glaciei fragmina in eum aſperrima hyeme in- 
—_ ar- jecta tepore aquarum breviter ſolyuntur ; aliquando de ipſo fumus aſcendit. An tam 
__  mirandi effectus cauſa fit ignis quidam ſubterraneus? Neque Lacus T aus, neque Jer- 
aus Lacus congelant. Rarum autem eſt, quod de Lacu MHyrtoo in Gallouidia, reter- 
- tur, cujus una pars hyeme congelar, altera nunquam congelare viſa eſt, | 
Lacus qui- Refert D. Georgius Mackenuzzs Eques, Archivorum publicorum Cuſtos, auditum 
dam miri. 4 ſe, Lacum quendam exiguum efle in loco ditto S$rrath-errick, in Domini Lover:z 
agris, cujus aqua nunquam tota congelaſcit / in vehementiſſimis etiam frigoris morſt- 
bus) uſque ad Fehruarmm: verum ; poſt illud trempus, unius noRtis Gelu totam 
Lacus ſuperficiem Glacie operiet. Quod i per duas noctes duraverit Gelu, Glaciem 
efficiet non modice. craſſam. De hoc cum integerrimos & maxime ſobrios ex Incolis 
loco illi vicinos /inquit) ftudiofiſſime percontatus eſſem, a tot teſtibus comprobatum 
inveni, ut nullus fic dubitandi locus de rei. veritate reliftus. Dicit idem ſe poſtei au- 
diviſſe de duobus aliis Lacubus, quorum alterum ait eſſe in agris ad ſe pertinentibus, 
vulgo dictum Lech-Monar , ſatis ſpatioſum. qui eundem ſemper renorem ſervat cum 
Lacu jam memorato; Arque hoc etiam ſtbi a multis ex propria ſcientia comproba- 
tum. Alter ( inquit) Lacus in J#rag/aſh ad locum dictum G/encanich, in agris ad 
Chiſholmum quendam pertinentibus. 'Situs eſt Lacus in ſolo quodam inter cc[ſiſſimi 
Montis cacumina,, adeo ut ipſum illud folum ſublime fatis fit. Lacis hujus media pars 
nunquam eſt fine Glacie, cum maxime etiam fervet zſtatis ardor, licet prope ejuſ- 
dem Ripas regelet. Confpicitur in eo hec glacies, etiamſi Radii Solares a Montibus 
in ea Regione repercuſſi ychementem calorem excitent, & alii cjuſdem Viciniz Lacus 
in loco non minus ſublimi 'fiti nihil ejuſmodi patiantur. Obſervatu etiam dignum eſt, 
quod in locis Lacuj proxime adjacentibus ſemper vircat gramen, quaſi perpetuum ibi 
Ver eflet; ideinque gramen pecudes uni tantum ſeptimana melius paſcat& pinguio- 

res reddat, quam ullum aliud gramen id preſtare poteſt. 


| _—_ lis quz jam recenſuit hzcetiam addit clariſſimus & ingenioſiſſimus hic Autor; Quod 
Eetrincan- ot. . . - . "_—— - . . » 

bj i yirex ha- {cilicet in GJzvelg , ad locum dictum ,Achignielium , Rivulus quidam fit, qui ita 4 
bens. grfolium in lapidem ſubviridem mutat, ut plerumque ex eo Formas efficiant ad fun- 
dendas plumbeas Glandes Sclopetis infervientes: Fabri etiam illi , quiin Are operati- 
tur, ex eodem conficiant ſuas Formas & Ollulas Fuſerias, & Mulieres quoque ro- 
tundas ſuas Yer!:culas, .quibus Fuſos cingunt , ut eo commodius fila deducant 1 Pex/0. 
Deinde hanc ſuam de cauſi iſtius mutationis conjeRuram proponit.  Annon fieri po- 
teſt, ut diutina hujus ligni infuſione in aqui de Montibus deſcendente , qui forte Mar- 
£4 abundant, materia quz fatis reſolyi capax eſt in minutas particulas, continui aqus 
collurione; annon ( inquam) fieri poteſt, ut particulz illz minute ſeſe infinuent in po- 
ros Agrifoli purgatos, & ſic mollem illum Lapidem efficiant ? Er quicquid ſubſtantiz 
lignez in duriſfim illa materia reliquum eſt, cum totum hoc eHoret incruſtetur,an- 

hon ab Ignis actione ita muniripoteſt ? Hec ille, nh; | 
In 


TERRACE. .44£ 45 


hn ——— ——— ————  ____—_—_——__——_—CCK@W©—— 


at —_— 


Partis Prime Liber” Primus.” 


aha. — — — — L- A TY -'= ce. EY" OOO 


pr—_ 


D. Ander- Jn Rupe 14 precelſi Caſtri Brirannodiuni dio ſunt Fontes , quorum alter ab alre- 


ſonus in 15 duos aut tres tantum pedes diſtat. Superioris(cujus curſus eſt & Borea verſus Auſtrum ) 


tratatu de 


- 
Duo Fon 
res diver= 


fiſſime 


gclido Kin- aqua Valdc falfa eſt; alrerius (cujus curſvs ab Auftro verſus Boreath ) aqua dulcis eſt qualitatis. 


gorni Fon- & limpida, quod mirandum ſatis Naturz Phznomenon eſt. Jnter duas Rupes quoque, 
te. . . ; | 
quz intra Caſtrum funt, Lacus eft / an Stagnum potius? nam ſtagnantis aque-eſt ) 50 
Orgyias a Mari diſtans: unde erumpat, non apparer. | 
| Paludes duplices ſunt. 'Quedam uliginoſa & mixra quadam ſubſtantia ex aqui & 
terra conſtant, ita ut hominum veſtigia vix feranr & ſuſtineant; Aliz parva Stagna, vel 
Aquarum collectiones hinc inde parvis exſtantibus terre portionibus,  Priores noſtrati- 
bus dicuntur F/ow-Moſs ; poſteriores Mzres. oh} pare 


Prioris (que Flow-Moſs dicitur) rarum fuit hoc ſeculo Accidens. In PrefeRturi + 


Sterlinenſi ingens ejus plaga intantam altitudinem, immiſſi fortuito aqua, intumuir 
(ur Kivardinus Toparcha mihi retulit) ut aſpectum Karnoci a Kinardi  vicina au- 
tercer, dein rupra atque a priori loco delara terram per integrum fere milliare Scortz- 
cum veiſus Kinardiam & Lethenam invaſit, atque in hunc uſque diem cam tegit. 
Nunc de uſu Aquarum eſt agendum. Aquz certe magna neceſlitas magnaque com- 
moditas eſt; certum eſt enim, ſine ea nil creſcere, nil vivere poſſe. Provida' igitur 
N.ura largam ejus copiam ubique przbuit. Er cum Sitis a Calore & Siccitate oriatur, 
pro ei ſedandi,, Aqua (quz trigida & humida eft) omnibus liquoribus certe preſe- 
renda. Er Frigidz quidem hauſtus mirum quam cito Sitim naturalem, ut urgravem, 
compeſcat. Et certe quidam neceſſitate impulſa Natura, quam in potu Frigide per- 
ſentiſcimus, voluptatem indidir, quo ad ejus uſum nos invitarer. Cujus uſus vel ex eo 
neceſſarius eſt, ut per totum corpus permeans illud humeCtarer, & humorem aſlidui 
evaporatione tranſpirantem ac decidentem reſtauraret; cui perficiendo ſolus Humor, 
tanquam paſſiva Qualitas, non ſufficit. Quocirca tortiori egebar adminiculo, activa 
nempe Qualitate; hc Frigus eſt in Potu, non Calor: quod hic Humorem abſumat , 
Frigus una & uſum & voluptatem corpori atferat, ac Humorem e veſtigio pex corpus 
univerſum ita diſtribuat, ut ſingulz partes, prout res earumque natura depoſcit, cjus 
uſum experiantur. | 
© lib. Aqua aurem frigida affatim hauſta vires recreat , Naturam Siri inextinguibili op- 
de Faculr. preſſam levat , quz alacrior tata humores optimos utileſqueretinens, inutiles per Uri- 
Medic. nam, Alvum & Sudorem extrudit; zſtuantem Calorem demulcer & contemperar, er, 
Etins Te ob Oris Ventriculi corrugationem, appetitum ad cibum excicat; Calorem naturalem 
zr. lib. 2. robuſtiorem efficit, aftiones omnes roborat, ciborum afſationem Impedir, elixationi 
pong autem prodeſt ; Labentes in Lipothymia ſpiritus excitac er extra reyocat, ur merito 
"de &a cecinerit Lyucanus, 


Lib. 4. Diſcite quam parvo liceat producere vitam, 
Et quantum natura petat. Non erigit &gros 
Nobilis ignoto diffuſus Conſule hog a9 | 
Aon auro, murrhaque bibunt : ſed gurgite puro 
Uita redit. Satis eſt popults fluuvinſque Cere/que. 


' Sen. Epiſt, Et inter Philoſophos Ep:curns dixerit, Da mihi polentam eraquam, et cum Joveip- 


ſo de felicitate contenderim Certe, f1 vis mente & corpore acutius cernere, fi vis ſa- 
Patins in pere omnemque ſtultitiz mixcuram —_— , bibas aquam ſapientix fomirem. Nurtric 
la, coCtionem juyat, vividos facit ſenſus, acre judicium, limpidum & aptum ſtudiis 
ingenium ; adeoque ut animantibus, imo & vyiyentibus omnibus, fic cujuſhiber zratis, 

ſexus & temperamenti hominibus #44. 
Lib. de As- Videndum nunceſt, quznam aqua maxime probanda fir. & Hzpprcrates quidem ita ſentir. 
re, Aquis & Lame 7% vom x0 35 ms & AU eveeroha's 390 » Trae Auuage Te dire iirnyens © didn, © anuxes 
"i Set. & Eee % tyyinT Iz. b T&UTyY T4 Foals O ga: nnQ» XONH eVIg;ay © KATREAGET OV h. e. *Demde aquas, 
; que ad Solis ortus ſunt, omnes ſplendidas eſſe neceſſe eſt , ts odoratas & mvll-s, 6 
amabiles oriri in hic Cruitate, Sol enim emergens ac illuſtrans ipſas caſtigat. Frinf:3 
Set, 14, Ag & dxorn is prringer zpgier (ies E per your Optme vero ſunt , que ex ſublimibus 
bocts ac terreis colhibus fluunt. He enim & qulces ſunt, & albz, et vinum modicum 
terre poſſunt ; et hyeme calidz fiunt, zſtate vero frigidz. Aqua optimaeſt, que pelluc:da 
eſt et limpida; quam guſtus judicat neque ſalſam, neque dulcem; nec amaram, nec a- 
crem; ſed inſipidam omnique peregrino ſapore P——_ que fcetidi nil oleat, nec 
| | putrt- 


Paludes 
duplices. - 


Rarumg 
quida 

riori ace 
cidens. 


Aquz ne- 
ceſliras & 
commodie 


tas Magna, 


Aquz fri. 
gidez yircs. 


Quz fir 
aqua bong 
note. 


BEER = tm rn anne 


__ op 
- -— -- - 
yr _ " 
r Gl 4 
md UW - o o «- p 
- 
_ bop ngr3s 
idols <aer ein” or OOO L So Rr v1 5 nes 


- i ew, . 
— en ER I on area 
SIS þ nn ——_—— — — — <4 


ens EIS ow p_— —_ 1 ws 
- _ — . 
= - x IX —-_ 
EN A ras —— —_ : " 
» _— - - 9 a” T o - —_ a LEE pe mh - _ 
- 6 5 Sh—_ _ —_ - = © ** <> wy ws PREPIGOTEEs mY PR —_ 
PRO ACA AIDS DT _ = 7 it V9. ah oe EOSIN R i =2 — 
- an ao a 
— ne” m— _ gt wen___—c— * - — hb _ 4M — —— ——— _ Rent —_— puns aun ng 
FO CCOETY _ - gs > pe = 4 — = YT _ — - _ A" IS 3 ok 
= te y—_— ie . —_ om _ mam — ——— 
3h og 1 % SY P R 5 _— 

VEUEPrOvy wn rpugpnn v7 Yee nn oo ron et, a — ———_ —— . _ —_ —— obs on "Grote AS. T _—_ _ =T . GD An eye. ——_ - 

= _— - . » _ .- __ - ny wy —_ .- 

a. A I IG ZOE - = nt _ —— w_ —. < _— = rn = 

= MCA TIES: A38 no Þ \——> R_e= *D þ ”- > _—_— — SER a CI—E_ = i "A 
S - -— —_ Pl : 200” > mIe-"7 - _ EH ne Le Sa 
_ IT wo - 
n . 
, 4 
. 5 
LS. 


74 Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, | = RIPE 


——— ro Ae oo a ET ET I ORE —_ AS OO tO I" WES ED" hs 


 putrida-ſit, nec guſtu abominabilis; quam. viſus turbidam non judicet, ſed pellucidam 
- . & tenuem, id quod cam a puriflimo- Acre elaboratam eyincit. Ea enim facile diſtri-, 
....- buitur, incaleſcir minimo negotio, cir6que refrigeratur. Adhzc, ceu Aere refertiſſi- * 
ma,.. levis admodum eſt; eo melior, -ſt contra Orientem fluat,. per. loca .pura, .non . 
ccenofa, -dummodo: Aquilonem attingat ; rapidi ac velocis curſus per Alyeos calculis 
Mminutis & puriſſima arena refertos.  Aquz quoque bonz nota eſt, carnes & legumina 
a - wy celeriter coquere & ſmegmati facile .immiſceri. Przterenda autem ſemper of Aqua 
io, Fontana, cui proxime accedit AquaexPuteis;. tertio logo Aqua Fluvialis, modo non 
turbida, aut inquinamentoaliquo Minerali infeta. Aquas cexte omni ex parte finceras, in 
Scotia Mineralibus abundante haud paſſim-invenias; magna enim eſt Glebarum, quas 
tranſeunt, : yatietas: /Quapropter Hydroporas decet. accuratum aquarum .examen inſti- 
| tuere, / tie damnum fibi accetfant. Ex Hippocrate autem., quzcunque paluſtres ſunt _ 
"” » & ſtabiles ac Lacuſties, cas necefle eft zſtate eſſe calidas ac craſſas & olentes. Quum -"—_——_ 
enim/non defluant, fed aqua pluvia ſemper rioya inferatur, &-Sol urat,. neceſſc eſt ip- 
fas decolores eſſe & prayas & biliofas; hyeme vero glaciatas & trigidas, ac turbaras 
----_ | prz Nive & Glacie, ut pituitoſiſſime & raucoſiſſime exiſtant: Bibentibus autem ſple- 
- © nes ſemper ſunt magni ac pleni, & ventres duri, tenues & calidi, &c, Secundo vero Sect. 13. 
loco ez, quarum Fontes e Petris ſcaturiunt (duras enim eſſe neceſle cſt |) aut iſthic 
ubi calide-aquz exiſtunt, aut ferrum naſcitur, aut #s, aut argentum, aur aurum, 
aut ſulphur; aut alumen, aut bitumen, aut nitrum : hzc enim omnia prz Caloris vio- 
lentiz naſcuntur. Non utique ex hujuſmodi terra aquz bone prodeunt; fed durz & 
zſtuoſz, quz & diificulter meiuntur, & ad Alyi egeſtionem contrariz ſunt. Infervi- 
re —_ poſſunt quzdam ex iis ad morbos rn, a , ſed ad communem potum aptz 
non ſunt, | 


Py \ Gs 


—_S PU T A. Za, : 
De Aquis eMeatatis. | | | 


Tellurisin- Elluris interioris corpus homogeneiim non eſt, ſed ex ſubſtantiis diverſe admo- 
terioris dum naturz compoſitum , Inter + gp varia Salia variique Succi ſunt. Dum ergo 
-— —_ Aquz Terrz meatus perreptant,' diverſas illz vires induunt, pro diverſa conſtitutione 
ncum- terreſtrium partium , quas In itinere ſuo ſubrerreſtrilambunt. Quandocunque enim Ca- 
yernas ſale, vitriolo, fdptiat: bitumine, alumine, ſimilibuſque Mineralibus refertas 
pertranſit Aqua, certum eſt cjus Mineralis qualitate, cujus locus vi ſua nativi ferax . 
eſt, tintum iri. Hinc ubique tanta Aquarum ſupradictorum Salium Mineraliumque 
virtute imbutarum varietas paſſim ſpectatur. Facile enim concipi poteſt, quod pri- 
ma Metallorum exordia, quz Vaporum ſpecie lapidibus adhzrefſcunt, cum Aque Va- 
poribus aut Rivulis etiam in Terra manantibus miſceri poſſunt , cum molliora fint ; 
& Salia quidemin Aqua ſolvi, reliqua, quoad minimas ſuas partes arte conjungi poſ- 
ſunt; -atque ita, pro ſui indole, acidam, amaram, falſam, adſtringentemye qualita- 
tem Aquz communicare queunt. Unde Aquz Minerales aliz ſunt acidz, aliz falſz; 
quzdam amarz, quzdam acerbi _ cum aſtriftione quadam. Quas autem ferrum 
aut vitriolum imprzgnat Aquas, illz colorem ex rubro in atrum colorem degenerante 
Gallz infuſione induunt. 
| Nos Aquas Medicatas, quz-in Sco7za noſtra celebriores ſunt, enumerabimus. Inter 
Fans. ©4- jllas agmen ducit Fons Sanz Catharine, qui duobus milliaribus ab Edzrnburgo ad 
cumcjus Auſtrum ſcaturit , cui olei nigri guttz innatant rota ſuperficie. Ejus uſus eſt, non ſo- 
uſu. lum ad cutem molliendam & rollendam ſcabritiem; ſed etians experientia compertum 
eſt, biruminoſum ejus liquorem ad dolores a cauſa frigida valere , roburque & vigorem 
languentibus membris procurare, fi frequentius eo calefacto inungantur. Dicitur vul- 


go hic Fons the Ozly Well, « 
Fontes + Proxime conſtderandi veniunt Pomees Mofetenſes , (binienim ſunt} fiti in Rupe- 
Mofferen- culz cujuſdam ſuperficie a MHofeto Villa, Septentrionem verſus, per mille paſlus di- Fon Mot- 7 
ſtantis.: Inferior & major per duos yel tres pedes; ſuperior autem per ſeptem vel oto yackaile. 7 


2 przcipitio (per quod in Riyulum praterlabentem deſcendunt aquz) diſtat. Superioris 
| aqua 


: aqua per lapides albicantes & cryſtallinos; infterioris autem per —_— ( Antimo- 
WY nii Marcaſitz non multum Dſingles) fcater. Fortis afirerh fodor fimillimus eſt odori 
" fecum pulveris pyrii in Tormenfis ufitatiſſimis remanentium. Aqua Fontium argen- 
IS tum nigro colore inficit. In Fonte mp + pidibus albis adnaſcitur materia Antimo- 
fr nii ſulphuri putido rubicunde flavefeenti fimilis. Fontis inferioris lapides Antimonit 
Nt colorem referunt, eorumque quidam materiam continent quaſi metallicam, & [ut 
” Antimonium,) ſcintilantem, Qui; Fontis-inferioris aquar in Rivulum deſcendit,- Ruy 
b/ pibus. adnaſcitur materia albicans & falina. ( forſan nitroſa) in qua;reſider aque virtus 
«4 diutetica... Habent hz aque yim quogue. alvum ſolvendi & yomitum ciendi. Fon ED 
21 Horum Fontiur multz, predicantur virtutes ; ' quod, ſcilicer mulrupi} yaleant, ads your” 
4 renter. , Externus quogue ,uſus in ulteribus, junAurarum-doloribus aliisque morbis ex+ *©: 
ternis, commendatur. : Meaſibus autem #ſtivis & autumnalibus, cum ficcitas maxima 
The terram occupat,, magis ſuccedit eorum uſus ; vernis & hybernis diebus virtus, pluvia 
Th 'admiſta, debilitatur.& vitiatur. Edidit de hiſce Trattatum D. Matiheus Mackazle 
2 Pharmacopcus inſignis. | Ma: > 
LE _ Confimilis facultatis ſunt aquz Fontis apud dem facram Santi © Hahome, qui wahomi. 
749 iiſdem dicitur imbutus qualitatibus, quibus Fons <offeten/es, led quz non adeo for- 
£= titer operentur. | 
IH Idem aſſeritur de Fonte nuper dete&o apud Predium de Halyards, ad ſextum ab None ape 
Pick Urbe Edinburgens lapidem. Or 
G2 Fons Kinghornenſis olim admodum celebris , cujus aqua ex ipfis Rupis commiſſuris Fons xis- 
gy crumpit limpidiſſima & frigidiſfima, .quzque citiſfime alvum permeat. Epregii uſus ad gornenſis. 
”. appetitum deperditum reſtaurandum, mulcimque;, aduerſus Renum ab. arenis & cal- 
by -- _— culis obſtructiones, indeque natos dolores Nephriticos commendatur. ' Externus ejus 
pe i ticutus, Vſus valet multi in lippitudine & pruritu oculoram, &adverſus: faciei rubores cum 
2 «cod pultulis; Ex eadem Rupe. exudat yiſcidus quidam Liquor, albicans, qui Gelatinz 'in- 
b : mL ſtar eſt: Hic eximium przbet Coſmetricum; Vires-aurem ejus videntur a Nitro & Cry- 
OY ſtallo provenire; nwltum certe Cryſtalli in vicinis locis reperitur: De hoc Fontecrip- 
jy fit D.: Anderſonus olim Medicus Admburgenſis. © © - FonsAr- 
v. Fons £Arthrey ad duo milliaria ab Urbe Szerimo' verſus Septentrionem diſtans. Ex threy. 
Ls Monte, ubi Aris Fodina eſt, profluit. Aris illa Minera Argenti - wha & Auri par- 
g ticeps eſt. Aqua frigidiſſima eſt, &, cum Minetalium, 'per que fluit, viribus tincta 
ſit ad varios externos affectus urtilis eſſe poteſt. fda 
ED Aquez ferratz & vitriolatz apud nos variz ſunt : Ex quibus celebriores ſunt hz; —— _ 


bi 


\. 445 -, 
on BR EEE $6: : 
TN Fes 
IN RR 
8 44 


Fons apud Peterhead in Prefecturi'e Abredomenſi, cujus aque vires predicantur ad- ;iviaw. 
verſus obſtructiones viſcerum & Nephriticos & Colicos dolores. De eo librum ſeripſir Fons apud 
Dominus Moor Medicus Abredontenſis, & , dum viveret, ibi Medicine Profeſſor. ******: 
Przcipuas ille partes Vitriolo, quo Fons imprzgnarur, tribuir. 
Conſimilium virium eſt Fons apud «© Abreaoniam-de quo Trattatum ſcripfit erudi- Fons Abre. 
tiſſimus Vir Guilel/mus Barclains Medicinz Doctor et Prafticus Abredonienſis, qui Vir- ©9*%5: 
Gul. m tures cjus a Ferro & Vitriolo deducit, per quorum Mineras pertranſit. Comperitur mul- 
4. © tufn condicere Hydropicis, & Nephriticis & Colicis doloribus laborantibus. For cond 
Celebris quoque Fons eſt apud Villam, que dicitur Nove Molendine in Plagi Sco- Neves Mo- 
 ti2 Occidentali, cujus aqua Ferri & Vitriol Mineris tin&ta cenſetur. Ad affeus Hy- *!4#nas + 
pochondriacos & Scorbuticos commendatur. TRE a» 
Er procul omni dubio- multi alii Fontes Medicati in $co77a ſunt, licer nondum di- at.” 
vulgara fit eorum'virtus. 'In omnibus enim Scorze Provinciis Mineralia & Metalla re- in Scoris | 
peryntur, quorum -partes-magis volatiles & ſpiritus aquz perfluenti intime commi- =—- — 
ſcentur, vireſque-eis, pro varia ſua indole communicant. Atque he aquz facile ſuam 
naturam fatentur Jeſtilfatione , vel Gallarum admiſtione, aliulve rei, quz Liquori muta- 
tionem onwerrnls afferat.” | 
Thermz autem nullz (quod ſciam)) apud nos haRtenus deteRz ſunt. Noſtrates enim, Nullzio 
quibus ejuſmodi Aquis calidis & Balneis opus eſt, Bathonienſes inviſunt. In affeRi- 357 _ 
bus tamen frigidis illarum defe&tum aliquomodo ſupplere poteſt externus Aquarum Quomodo 
Hofferenſnm & Olei, quod Aquz Fontis'Santz Katharine innatat , in Balneis & Mic <iefus | 
Fomentis uſus. | ſepphen 


G 2 CAPUT 


26 Prodrom: Naturals Hiſtorie Scotiz. 


CAPUT X1. 
De Meteoris Aqueis. 


Ros. X <MWeteoris' eAqueis Ros, pluvia, Nix & Grando confideranda nobis veniunt. 
E Ros autem Vapor eſt nourno frigore concretus: inſenſibiles enim Aquz par- 

ticulz, tranquillo maxime & ſereno clo, herbarum foliis adhzreſcunt, & colletz 

fiunt ſenſibiles. Acrioribus corpuſculis Ros abundat: hinc Segetum Rubigo, cum. Ros 

Spici exceptus ardore Solis putreſcit. Fieri etiam poteſt, ut Nitrum ſubtilifſimum in 

Rore contineatur : unde Inſectorum procreationi multum confert. Vere & Autumno | Philoſo- 

Ros eſt uberior: nimio enim Solis ardore humor conſumitur, Hyeme param humoris pokwggy 

evchitur. Ros Aquas omnes reliquas ſubrilitate, adeoque er penetratione antecellit, 

| Cconſtans Liquore volatiliori Saleque acriori. Prefertur, Majo menſe qui decidit. 

Rrwinee. Pruzna elt Ros quidam acerrimo trigore congelatus : hac -cuniculos brevi faginari De quane 
volunt, quod, inſtar Roris, fir nitroſa et dulcis, Pruinz autem Scorice olim celebres 2onote 
fucre: harum-C/audianus meminit, | | 


Ite Catedonits poſait qui caſtra Prums. 
\ = Crebrz enim uliginoſis locis, Lacubus et Fluviis, ipſoque Mari, a quo nulla domus 
toto regno ſexaginta milliaribus abeſt, Exhalationes eductez Pruinas taciunt. 

Filanents, Quz Autumno Fiizamenta, inſtar Telz Aranez, yolitant, er Capullitium Veneris 

'  ,vocant, nihil videntur eſſe preter Nebularum reliquias calore Solis exſiccatas. 

_ Pltvia ex Vaporum concretione, fere ut in Aque deſtillatione cernimus, genera- 
tur: ſublati enim Vapores in ſublimem Acrem frigore denſantur.et in gutrulas abeunt 
primum inſenſibiles; ſed inter cadendum primum augentur, dum aliz aliis confocian- 
tur, arque eo majores ſunt , quo ex ſublimiori loco delabuntur. Media Aſtate uberri- 
mi Vapores attolluntur , qui ſzpe hic, propter Ventos frigidos, in denfiſſimam Plu- 
viam coguntur; .& , quod Nubes tunc ſublimiores, hinc Guttz majores cadunt. Hye- 
me autem vel ſtatim Vapor ertiam in infima Aeris Regijone concreſcit , hinc. minutz 
Guttulz; vel, f altius aſcendunt, in Nivem abeunt. Vere et Autumno calor eſt mo- 
deratus, magna quoque diurni zſtus er nocturni trigoris inzqualitas: hinc pluviz ube- 
riores. : | 

_— Nubes Pluviam fundunt, dum denfantur. Ez autem a Vaporum aſcendentium co- 

ubes plu- .., h ; . * TR > 

viamtun- Pia denfantur, rum a Vento Auſtrali & Oriental!, qui nobis hic a Mari fpirat, quod 

dum. majorum Vaporum copiam ſuppeditat; interdum etiam ab oppoſitis Ventis Vapor 
conſtringitur. Altiſſimez Nubes in Nivem potius quam in Pluviam concreſcunt: cum- 
que in ſubjeais Vallibus pluir, codem tempore in precelſis Montium jugis ningit. 

Pluviz ig. Certiſlimum future Pluvie fignum ex Baromertro colligitur, cum magis in co de- 

nun exBa- ſccndit Hydrargyrus. 

 Quibaee Aqua pluvia quibuſdam in potu commendatur, preſertim Verna aut Xſtiva, Me- 

dan Aqua Tidie delata, utpote ccreris levior, pura & Radiis Solaribus excocta. Sed in e&jus exa- 

___ mine, Plagz, unde oritur, ratio habenda: nam loci & cali impuritatum participat, 

mendatur. in locis que bono Solo & clo ſalubri fiuuntur. Aqua pluvia, utpote pura & defzcata, 
commode etiam cruda in potu vſurpatur; ſed melius deſtillara, 

—_ Scotia, cum maximam partem ſir montana & ſiccior, raro a Pluviis lzditur, nifi 

aUvuns _ . \ | 

lzdirur, fint Joca quzdam vliginoſa in plano fira, e quibus Aqua deſcenſum non habear. 

Nix, Nzx autem quzdam Vaporis ſpuma eſt frigore concreta. Vertfimile certe eſt, quod 
Atre vel ſpiritu quodam tepidiore turgeant innumerabiles Bullz quz Nivem compo- 
nunt. Unde, cum Nix imminet, frigus Aeris non mediocriter temperatur, ac plerum- 

ue caput gravedine laborat, & Deſtillationes Cerebri excitantur : quod Fromundus in- 
e eſſe vult, quod ſpiritus quidam tepentes ac Nivium Prodromi deorfum exprimun- 
tur. Ut ut fit, flocci Nivis non decidunt, nifi Vaporum filamenta frigore conglacia- 
ta in unum veluti globum plura conſpirent;; nec cocunt, nifi extrema veluti fila calo- 
re modico liquata floccum reddant ct denfiorem et graviorem. Quod < illi Globuli, 
riuſquam terram attingant, calore ſolyuntur, non Nix ipſa, ſed pluvia quzdam frigi- 
jor delabitur. Sed ubi inter cadendum flocculi calore liquantur, atque iterum frigore 
Cconcre- 


/ 
: 
; 
: 
; 


LY 
N 
I 

« 
2% 
; LIE 
$ 


wa 


Partis Prime Liber Primus. | — © 


"Op" TW” —— bs ._— —_ 


concreſcunt, Grandinemi przbent. Nix porro in loco ſublimiore quam Pluvia genera- 
tur, cum excelſorum Montium juga Nive perpetua obducantur, quz nulli Pluvia fol- 
vitur: certe quorundam etiam ex Montibus noſtris juga Nive ſemper obrea ſunt. 
Mollis eſt Nix, quia ex tenuiſſimis compingitur Atomis. Frigus aliquantulum remit- 
tirur, cum Nix imminet, quia Nubes Nive przgnans coarQat Atrem Terrz finitimum 
atque Halitus e Terra erumpentes repercutit, qui Calorem augent. Poſtquam vero Nix 
delapſa eſt, trum Aer magis tepet: vel quia Sol Radios prius nubilo oppreſſos jam li- 
berius vibrat; vel quod nubes ante pendula frigore ſubjetum Atrem infeſtabat. Not Figura Nis 
Caſſentas em prztereundum eſt, quod Nix ſtellata plerumque forma decidat. Hie fane di- '* 
de Mcteo. cendum elucere #ternam illam Sapientiam, quz in Orbeterrarum ludens, ut intra Ter- 
ris. cz viſcera figuras hominum, piſcium & alia id genus ex ſaxei materia conformat; ſic 
ſupra Terram varia compingit ordinatiſſimis figuris. An rerum omnium naturalium ut 
culiaria ſunt ſemina, ita peculiares figurz? Atqueadeo, ut animalia, ut plantz, ur 
pides non nifi certis delineantur formis, fic delineantur ceterz res ſeminum ſuorum 
neceſſitate, ut proinde poſſit Nix quoque ratione ill3 fibi propria conereſcendo figurs- 
ri? In Aqui autem etiam gelida Nix facile folvitur, non ob renuitatem modo pellicu- 
larum ſuarum, ſed maxime etiam ex ſolutione nitroſi Salis, quod & cauſa frigoris ſic 
& compactionis proinde five rigoris Bullularum. Er ideo Nivalis Aqua ( etiamſi cale- 
faQa fyerit ) in potu noxia eſt, quod retineat ſemper complura corpuſcula Halinirri, 
"7 quz meatus interaneos occupantia ſpirituum motionem inhibeant, effetumque frige- 
_ tactionis proinde preſtantia calori nativo officiant. 


\ 
» 
vr 
5% 
A * y 
; ah 
LE 
4 
hs 
* 
F 


= _ Sed illud obſervandum eſt, quod haber P;mms, quod Yora Arborum Frugumgue  . 
Fink Cap.2, Ccommunia ſint, Nives diutinas ſedere. Cauſa, non ſolum quia animam terre eVane- (done 
ey ſcentem exhalatione mcludunt © comprimunt, retroque agunt in vires frugum atque ſenſim li- 
EY radices : verum quod liquorem ſenſom prebent , purum preterea leviſſanumque , quan- Tents 
Fes L 7 7 L 7 a4 que ,q multim 


do Nix aquarum celeftium ſpuma eſt. Ergo humor ex his non untverſus ingurgitans conducunt 
duluenſque , ſed quomodo ſititur deſtillans , velut ex ubere alit omma que non mundat. ra: 
Tellus quogue ills modo fermenteſcit & ſucce plena ac latteſcentibus jatis non effeta, i 
cum tempus aperit , tepidis arridet horis. 

Illud certe, quod in Nive nitroſum eſt, ſenſim terrz communicatum, conſtanti Agri- 
a colarum noſtrorum obſeryatione, ad proventum facit, Reſtat ut de Grandine pauca ad- 
£ Jiciamus. : | 
A. Grando eſt Gutta Pluviz acerrimo frigore congelata: hinc perſpicuitatem & rotun- Grande 
ditatem ſuam obtinet. Verum, ubi Nivem jam liqueſcentem Ventus frigidior corripit, *" x, 
ac multos flocculos in unum collipit , tum Grando & maxima & polygonia preceps Curfiſtate 
ruit. Zitate frequentior eſt: nam Hyeme non fatis eſt caloris, ut is ad Nubes uſque ***<7'2* 
ſublimiores perveniat. Inferiores quidem artingjt, ſed citins Nix ſoluta decidit, quam me. ; 
congelari frigore iterum queat. Congelatur autem Grando in media Aeris Regione, | 
ubi trigus intenſiſſimum regnat. Dum autem in Hiſtoriis legitur p/uzſe lapidibus, non oo CONgee 
videncuralii lapides intelligendi quam Grandinei, cjuſce magnitudinis, & ex ce uſque quid pes 
altitudine tantaque proinde yvehemenria decidui, ut ſtragem aliquam inſignem memo- Lapidum Y 
rabilemque edere poruerint. In.noſtra certe Scoris oblervati ſunt cecidiſſe quandoque Nao? 
mirz magnitudinis, qui (ut a viris fide dignis habui} tres aut quatuor pollices in am- inclligen- 
biru haberent, a quibus Ruſtici, qui ſub Dxo rung erant, inſigniterleſi fuerant, 


Gr —— 


CAP UT XXE 
, : | | De hcis Scotiz. 
NY : «of 
Primo de Maontibgs. 
Etra ficcior, eraffior ſolidiorque Mundi Globus eſt, humano generi ad inhabitan” 


Terra : . , 
LE quid, dum aDcodeſtinatus,omnibus que deſiderari poſſunt rebus ad bene beateq;vivendum 
fs neceſſariis inſtructus, & in medio Univerſi conſtitutus,ut ab omnibus mundi corporibus A- Eu fitus 
« ſtrocumque Globis undiqueilluminari, ſupernis influxibus fcecundari &in Generationum = 
H oma. 
6 5 


{9534877 


7 un —_—_ 

—— — yo = 
ed —_ — "— 
=> YE IC nee en eee a en —- 
——_— S == > 

- % - bo ” __ - ——— _ - _ 

”- TO OI 
L3 


—— 
— 


SED 


—_ 


= 
———- 


Wi! 
phe 
| 


i 
| 


vay bs —_— 


28 Prodromi Naturalis Hifterize Scotig , LEE 


omnigenarum fetus animari poſſit , Aquarum diffuſione totus circundatus, ne ullibi 
tam neceſſarium deefſer Elementum. In eo- Montes Aquarum diffuſioni,” veluti Repa- 
gula quzdam, oppoſiti, tum ad retinendam Fluctuum contumaciam , tum ad eundem 
perpetua humoris nunquam deficientis copia irrigandum. In eo innumeri perfoſſi Cuni- 
culi Cavernzque exculprz, veluti Nature Officine, qui ignibus , qua aquis refertz, 
ad varios Nature effectus exhibendos ; ut que Yulcanus in vaſti Culini longo labore 
decoxit Naturz Nutrimenta in abditis Antrorum Recepraculis per Canaliculos, veluti 
per magni Corporis Venas, omnibus & ſingulis partibus apte diſtribuerentur. Ex qua xir- 
admirandi diſtributione, . uti innumerarum rerum, tum intra terrenz molis viſcera , tum Mund. 
in externi cjuſdem ſuperficie varieras 'naſcitur; ita pulcherrima rerum latifundia in uber- ****** 
rimis Mccallorum promis condis, & inexhauſta pretioſorum lapidum penuaria, tum ad 
vitz oblectationem, tum ad neceſlarium humani generis uſum , prodierunt, In exti- 
-ma vero ſuperficie immenſa . Sylyarum-Viridaria Montium jugjis , veluti Turribus qui- 
buſdam, difcreta, late patentes Camporum Paradifi, Arborum, Plantarum, Florum 
.Fructuumque omnis generis copia luxuriantes innumeriſque Fontium, Fluviorumque 
finuoſis voluminibus irrigatz emerſerunt. | | 
Terra fir- Hic Orbis terrarum Globus mirandi-Dx i manu fundatus, nulla-licet bafium mole, 
ma & . . . : AE . 
:mmobilis, DVllo ſubſtructionum fulcimento ſubſiſtat, ſuis ramen libratus momentis totus immo- 
bilis hzret zvo , ita divine yirtutis efficacia confirmatus, ur nullum fit tantz poten- 
tiz robur, nulla tanta furentium Ventorum rabies, nullus Maris Fluuumque tumul- 
ruantium impetus tantus fit, qui eum yel hilum, non dicam a ſede ſua dimovere ſed 
ne quoad minimam quidem partem eam loco movere queat. Ita enim, pro immenſa 
ſua ſapientia & potentia, cuntos Mundi Globos pondere, numero er menſura ad fe 
invicem temperavit immobileſque ſtabilivit Dexs Opt: Max: ut nullo, niſi ejus ipſius, 
impetu deturbentur. Hinc divinus P/2/tes, 


— Stat null mebilts £00 
Terra, ſuper ſolide mtens fundamina molis, PC. 104. 
Pollenti ſtabilita manu. — 


Nos autem jam de Terri & Solo Scofzz aturi de Montibus, Planitiebus, Vallibus, 
Fodinis Crypriſque ca tradituri fumus, quz ad Operis, quod in manibus eſt, com- 
plementum neceſſaria ſunt. ; | Fy 
DONT Scotia noſtra, ut ex ſingularum Regionum Tabylis parer, tota fere Montana dici Atl. sta 
cotid tota ; x pr — Sur" » Ty 6 £4 Ip ars. 
fere Mon- poteſt , undique Montibus elata, aut Collibus rumens: in Mediterraneis locis altiſli- 
tara. ma, yerſus Littus depreſſior; paucis tantum a Littore milliaribus ſe in exatam Pla- 
| nitiem, idque quibuſdam tantum in locis, complanart. In Mediterraneis raro perfetz 
Planities ſunt , plerumque cum declivitate quadam ſunt. Fere omnibus Montibus Val- 
les infunduntur, quz ex utraque parte in cayum, pro Fluvii Amniſve Alyeo, declinant. 
In Montibus autem, Vallibus & 'Collibus perperua fere viriditas eſt, niſi qui Mi- 


| neralibus Meralliſque ſcatent, ubi ſqualida ſunt, confragoſa nigraque Erica teQa; a- 
liis in locis, pr# Soli bonitate, paſcuis & Segetibus commogiſſima, @ py 
Mons.Pro- * Eft autem Mons pars Terre ad inſignem alritudinem pertingens, que, fi minor, Col- 
monto-* © lis dicitur & Clivus. Promontorium autem'dicitur Mons in mare procurrens, Scopuli 
Sopuli dicuntur partes extantes in Mari vel ctiam Pettis. 
- Tam Montes quam Colles vel ſunt parvo circumſcripti interyallo, vel longo tractu 


ſe extendunt & progrediuntur. | | 
Montes Montes paryo interyallo circumſcripti quidam __ int qui noſtratibus 2 Law 
dicuntur, quales varii per Scotzam univerſam, ut Northberwick-Law,Drumpender-Law, 
Largo-Law, Dundece-Law: plures quaſi ſimul. glomerati, qui, cum Montes, pro- 
prio nomine non explicantur: tales prope Edmburgum Montes qui Arifuri ſedes di- 
cuntur. 
Colles, fi ſingulares, noſtratibus. dicuntur 4 ZZ/1, ut in Lothians Occidentali Deich- 
mond-h:ll; 11 glomerati, " _ dicuntur. 5 _ 
Jage- Montes, qui longo traftu ſe extendunt, et progrediuntor Juge dicuntur, , quorum 
multi per Yuſalam {rarli, Horum multiin Ortu _ 4d C ccaſum;/ pervaduns,, S&o- 
tiamque mediam ſecant, ut ewe 29h Montes, Lemyriquogue verſus: Limitem Orien- 
talem ſurgenres, longo traftu verſus Occidentem progrediuntur. Hos ſequuntur Pz(F- 
landici dicti, qui aliis Tuedie junguntur, Hi-aliis per Infulz tatitudinem. Ira fiti funt 
Montes altiſſimi Oce/l: dicti trans For/ham. Quidam Montes tranſyerſim per Inſulam 
currunt, 


Colles. 


i RES Fs, Z 
a ir RW Re Chg, 
RS re Meet Lag 7 * "Yi <0 

£4 bot © 0 I, Be 0 


eG. + . 


Li ook + 4 


Partis Prime Liber Primus. 


currunt, ur & Colles quidam;' Hi breyiore Cateni x Borei in Auſtrum progrediun- 
tur. In Catena autem Montium, qui altiſſimus eſt, noſtratibus zhe Bzxz dicitur , & 
in variis locis yarias per adjeQtiones diſtinguitur. Porro, quanta eſt Fluviorum declivitas 
ranta eſt: locorum Mediterraticorum altitudo ſuper loca Maritima. in Auſtralibus 
ergo ct Borealibus mg: Montes, ex quorum dorſo Fluvii in utrumque Mare fluunr, 
cotius Scorie altiflimi ſunt. Altitudine quoque inſignes ſunt in Loz/7ana Oriental, 
Drumpender-Law, Northberwick - Law; in Lothians Media, eArthur-Seat ; in, Lo- 
thiana Occidenrali, Carnepapell ; in Glottiana Superiore , T entocus , qui, quod Medi- 
terraneus fir, eſt inter altiſſimos ejus Plage Scotzz; in; Argatheha, Bumemore; in 
Fifa, Ocelli Montes, Lomundii, Largo-Law; in _Anuguſis, Dundee-Lawet Grampii; 
in Cathaneſia, Ord; in Orcadibus, Montes Hoje.. 


Montes plurimi Fluviorum et Lacuum Fontes habent,: ut T entacus, qui tres Flu- Emmy 
- vios emitrit-in diverſa Maria currentes, Tuedam, ſcilicet, Anandum, Glotitam; Ba- Lacusc. 


denache Juga Speam er Luteam in diverſa quoque Maria; Lomunaz Montes Lev- mitenes. 
num, Grampims Lomiium Lacum emittit. | Wy Si A 
In Montium faſtigiis Pluviz, Nebulz , Niveſque frequentes ſunt, cum in vicinis Val- ;,y,jbus, 


libus et Planis Aer ſerenus eſt fine talibus Meteoris, Ob hancrationem, quod V apo- «im in 


res et Exhalationes, ubi in media Aeris Regione { inqui ſunt plerique Montium ver- g/pniun 
tices / condenfantur in Guttulas, deorſum vergere incipiunt. Er quoniam Montium frequentes, 


luviz, ne- 


Vertices ſunt illis viciniores quam ſubjez Valles, ideo illz Gutrulz, quz ſupra Ver- fv 
ulz , &Cc. 


tices illos exiſtunt, prius ad Terram pervenientes locum in Aeris Regione deſerunt, 
quem vicine Gurttulz ſtatim occupant, quia urgentur et truduntur ab aliis, vel ratio- 
ne fugz Vacui; vel quia Aque hzc natura eſt, ut ad illum locum fluat, ubi incipir 
fieri fluxus, vel ubi eſt locus magis depreſſus. __ OY = 
Ex Montibus noſtris quidam graminei, quidam Frics tecti; quidam in lateribus ſyl- On 
voſi, quidam Meralliferi, (de quibus poſtea capite de Fodinis |) quidam Nivibus con- tes. 
einuce teguntur. ; Erin — - 43 Et £5: ; ; 
Juga quedain nullum tranfitum ſeu aperturam przbent, quzdam tantum unum. Sic = nm 
Ord Cathaneſie Mons unum tantum tranfitum habet ,.quique difficilis ſatis eſt. 
Promontoria apud nos celebriora ſunt, in Gallovidia Nonantum, Mula; five Ri- Promon- 
»«s noſtratibus ; Vervedrum et Betubium in Cathaneſis; in Naverna altiflimum Tar- jriacele- 
vedrum , quibuſdam Orcas. | rs 
In Montibus frequens eſt illa Vocis repercuſſio, Echo dicta, que fit, f1 prima voce xc. 
audita et prima v1 ſoni ſublata, facto gyro ſonus verſus aurem redeat. Haud dubic fc- 
cundo audietur, quia ſecundo aurem atficiet. Eandem autem vocem ſzpius aliquando 
cadem Echo repertit, quod plures quandoque gyros ſonus efficiat. Echo vel ſimplex eſt,quz Echo fim- 
vocem ſemel rantum repetit; vel multiplex,quz tum ſyllabas, rum voces Szpius my 


: ; ; Ay | : repetit. E- multiplex. 
juſmodi Echo ſimplex in SeproRegio Edinburgen/:eſt,que plures ſyllabas et Muſicos ctiam 
ſonos repetit. Multiplex autem eſt in Przdio meo Czph:ano ad duodecimum ab Urbe Edm- 
burgolapidem verſus Occidentem.Eater yocem repetit;& primo quidem diſtinte oo ſyl- 
labas, ſecunda vice obſcurius aliquot ſyllabas,tertia quoque ultimas ſyllabas;et conſiderabi- 
lis eſt aiſtinQio inter repetitiones. Ego ptovenire cenſeo ex ed quod A#des mez ſupra tres 
Fornices in tinalinea extryct@ſunt. Centrum autem phonicum,/. ez. yerusToquentisflocus, 
adiatum fere ſagittzab Adibys verſus occaſumeſt. Centrum phonocamy ticum primum, 
Aces; ſecundum , Mons. yerſug. Septentrionem — dictus; tertitm; hiatus inter 
colles ad cjus Montis radices,,. qui verſus Orientem #ſtivunt eſt. Ultra paulo, con- 
vertendo faciem ad Occidentemeſtivumr; tbi in Convalle ititer Montes Lacus eſt di- 
'&us Loch-cogt, Echo eſt; qu yocem. circulatiter repetit.  _ 4 0} 
Uſus Montium egregic explicavit Kircherns: Quod in Microcoſmo Offa, hoc in 
Geocoſmo Montium ſtructora:facit, qui totum terreni Globi molem ita {ſtringunt; ut 
difſolvi minime. poſſit. Cum.enim terra non onjius generis Glebam' in utero ſuo conti- 
neat, fed innumeris diverſarum rerum ſpeciebus, uti Mineralibus et Metallicis fluori- 
bus feta fir, certe illa- conſiſtere non poſſent, nift. firma ftructura intra intimas conca- 
vitates, Montium compage,,yeluti Dolia' circinis, continerentur. Secundo , cum Mare 
terrz circuiniluum perpetuo zſty, rum fluxy refluxuque, tum'Vehtorum impetu agjitetur, 
certs ſine Montipm repagulis Terra durare non potler:'hiſce enim intra ſinus fuos Al- 
yeoſque, veluti YeRibus'er Oftiis, ne Terram. immodic% diluyione devyaſter, contine- 
fur , juxta locum es pong citatym. Tertio Montes ad Fontium ' Fluyiorumque' pro- 
Pagincn prorſus neceſſarii erant: his enim Terra decliyior'facilem inMare fluxum prz- 
ets Quodfi Terraplana fuiſſer, fieri non potuiſſer. Sunt itaque Montes veluti Mam- 
mz quzdam in Geocoſmo protuberantes, et tanquam Naturz quzdam Penuariaet _ 
H 2 cond.- 


Lib. 2. 
Mun. Sub- 
ter, 


Cap. 38.v, 
IQ, 11, 


Montium 
uſus inſ1- 


gnes. 


zO Prodromi Naturalis Hiſtoria ScotiZ. 


nn 


conditoria, tum ad Liquorem perperuo ſuppeditandum , tum ad ſubjetas Montium 
Regionumque Convalles beneficii Liquoris undiquaque diffuſi munere alendas fcecun- 
dandaſque a provida Natura inſtitura. Quarto, Montes, tum ad rabiem Ventorum 
coercendam, tum ad Herbarum, Arborum Plantarumque varietatem, que fine Mon- 
tibus czceroquin non provenirent, producendam; cum denique ad zſtum Solis tem- 

randum Acriſque ſalubriratem (quz omnia non niſi in altioribus Montium receſſi- 
- obtinentur ) mirum in modum conferant. Quinto Montes ſunt Merallicorum cor- 
porum Repoſitoria, in quorum Concavitatibus per abditos Meatus , ignis ſubterranei 
virtute &energia, velutt in Fornace quadam decotta & ad maturitatem deducta, in 
uſum morralium egeruntur. Ur taceam hic de amcnirate proſpeRus, de utilitate, quam 
Umbri ſui in ſubjectis agrorum planis, Vallibus conterunt. 

In Naturi locorum conſtituendi tanti certe momenti Montes ſunt, ut diverfarum 
Regionum, Provinciarum Urbiumque proprietas qualitaſque non nifi a Montium cir- 
cumſitorum conſtitutione proveniat. 

Unum eſt quod Natura provida in Montium conſticutione & partium Terreftrium 
exaſperatione potiſſimum intendit, Caloris , ſcilicer, proportionatum incrementum , 
fine quo nihil re&e diſponi potuiſſer. Hinc enimfit, ut Solares cererorumque Side- 
rum K&adii intra Montium anfractus ſaxoſarumque Molium diſpares conditiones , vario 
reflexu, vehementer intendant calorem; halitus vaporeſque ad Meteorologicas im- 
preſſiones efficiendas cliciant, ex quibus innumera in Geocoſmi OEconomia emolu- 
menta naſci neceſſe eſt. Cui non experientia conſtat Plana Montibus ſuppoſita mox ad 
primum Solis in ££:er:s ingreſſum ſolutis Nivium, quibus Vertices Montium operti 
ſunt, Molibus, Terram circumſiram mirum in modum fovere & ad feeturam ſollicita- 
re. Et, ne humore nimio Terra inebriaretur, declivitate ſfuz humorum ſtagnationem 
impediens Montium Eminens tumor humorem continuo fluxu intra Alvegs fluminum 
>, in Maredetrudit, ut fic ſuperfluo humore Terra exonerara apta reddatur pro- 
ycntibus. 

Er quidem non minimam ſuz felicitatis partem Montibus debet Scozza: ab hiſce 
enim eſt, quod fortiori Solis influxu fruatur, Aere falubri & ſereno gaudeat & Aqua- 
rum libera Inundationibus, propter declivem a Montibus firum, nec ab irrumpentibus, 


Animantium ſuorum ſtrages, neca ſtagnantibus & purreſcenubus, peſtilentiales corru- 
ptioncs metuat, 


i 


& 


CAPUT XIII. 
De Deſerts, Sybuis, Fodinis & Cryptis. 


Deſerts, D Eferta dicuntur Terrz Traftus, qui ab hominibus non coluntur, proprie quo- 
rum ſolum ſeu terra terilis & infcxcundaeſt, Hzc vel funt arenofa, petroſa, eri- 
coſa ; yel paludofa Arenofſa& petroſa Deſerta, quod ſciam, in Scot: nulla ſunt. 
Deſerta noſtra Ericoſa ſunt, quz ©MHoors noſtratibus dicuntur. Plurima ex hiſcein 
pleriſque Regionibus ſunt: ſed minora ca, nifiinextimis Regionibus ; preſertim verſus 
Septentrionem. Hzc przterquam quod paſtum przbeant ovibus commodiſſimum , quem 
Armenta out expetant, ingentem alunt numerum Sylveſtrium Avium, quz delica- 
 _ tiſſimos cibos przbent Venationique comparara funt. 
—_— Nuper quoque a noſtratibus multis in locis ejus Soli afperitas mitigatur, eo Aratre 
modo mi. 2qary whe Algaque marina aut calce, &, ubi ſuppetit, fimo conſperſo, Frugum ferti- 
tigat Je reddunt. R | | 
Paludofa Paludoſa proprie ſunt K's noſtratibus © Ho/s dicuntur. Eorum terrea ſubſtantia zſta- 
loca, Myr te in Teſſellas, Ligone ad id operis concinnato diſciſla probe exſiccatur & pro ignis fo- 
% mento uſurparur, iis in locis, in quibus carbones & ligna deſunt. Videtur autem pa- 
ludoſa 1ſta terra, que Moſs dicitur, nihil aliud eſſe quam nigra quzdam Terre ſuper- 
ficies ex Sylvis yetuſtate putribus Aqui luroſi & Muſco Arborum & Terreſtri corru- 
ptis & in unam maſiam ſubaRis coalita. Ea breviore gramine Ling noſtratibus difto 
picrumque vyeſtitur, quod Armentis Ovibuſque maxime in eſcam cedit. Ex _ 
Paly- 


Deſerta E. 


5 
[ 
"" 
%, 
4 
£ 
47 
” 
$ T 
7 
© 
: 
: 
WF 
1'n 
4" 
* 


- - aca Le £5 ; f Q 
2 fee AMES O81 It >> If FN REES 
< OA BT ne EW, I ERC LL PAP. ng bo : WYR cs WE IE VEES 
of £3 EN OOTY: YET IS N WE OE x SSI a ART 5 EPs: 


F: 
1 EG 


— Orv... cw "ml 


"EEE" —_— 


Paludibus ſzpe cruyntur Arbores tum Abietinz, tum Quercine Ebeni. inſtar nigrican- 
tes;* quz nullo modo corruptz aut exeſe ſunt. | CY CS | 

Sytoa eſt Arborum multitudo lohgo & continuo traftu Terrz protenſa & ſine cultu- <apoblan 
r4 propagata. Nemus minore, ambitu terminatur. 


' Plurimz eranrinScor44 olimt ingentes Sylvz: imprimis celebris crat Celedonia, cu- «/;,; - 


"34 4 v4 = 


9. . \ $::- F , 1 PITYFERT Fi IF # Quid ea 
olim fuiſſe, quod ca Terra (ur ſupra telatum) Sylvas purreſcences materiam ex qua fit ,,>1,;; 
agnoſcat.' Erin hunc uſque diem ſzpiſſime Arbotes grandes ex calibus Paludibus cruuntur, cicurur 
quzdam Abietinz, quzdam Quercinz, &c. Nunc fariores ſunt Sylyz in Meridionali Scq- > _ 
7:2 parte, Celebriores ſunt Hamiltonia, Kalendarid , prope Varmm Sacellum , Torwond Slve ce. 
prope Srerlmum. In Plaga Boreali ingentes SYIF i, rene in Przfeturi Perthenſs, —— in 

4 8h - | Meridiona- 
eAbria, Badenacha , Ref 


:, & Marriaſuperiore ; qu#dam viginti & triginta Milliaria Jco- 1; z1age & 
zicalongz, Abictibus preſertim ſtupendz wary" refertz. Erquidem videntur Syl- Zoreali 
vz;noſtrz Ab:etine olim apud Grecos claruiſſe. £Atheneus enim , ubi ingentem Zzerons 


TY 9% Navim deſcribit, hzc habet, Ex Malis Navis ſecundus & tertins facile reperti ſunt , 


» 5s 


Lefleus De 
ſcript. Sco- 
te p.12. 


Rom.Edit, 


f Lib. 9. p. 
452. Rom. 


Edit, 


primus difficulter , in Britannie © Montibus ab homine quodam ſubulco. Quod certe de 

Boreali hac parte Scoree intelligendum venit, cum in hac ſfolum &olim fuerint & nunc 

ſint Sylvz Abierinz prodigioſz magnitudinis. Juniperus quoqueibi ad juſtama Arborem a- 
doleſcit, quz in plagi Meridionali repens eſt- | Ex quibas 
 Nemora multa paſſim per Scorram gry Conſtant autem Sylvz & Nemora no- Arboribus 
ſtra Quercu, Abiete, Alno, Fago, Iunipero, Acere, Fraxino, Ulmo, Salice, Be- _— 
rul3 , Corylo , A grifolio , &c. | conſtant. 

Fodina dicitur Locus in Terri, ex quo Terrz Metallicz, vel Minerales, vel aliz Ter- Fodinz; 
rz ſpecies, Meralla, Lapideſque effodiungur. Ideo varias quoque denominationes Fodinez 
recipiunt, quoniam yariaſuntquzex Terri effodiuntur, ut Aur: Fodme , Argenti Foding, 

Cupri Fodime, Ferre Foding , Plumb: Foding , &c. Cumque omnes I in Scotza noſtra 
reperiantur, operz pretium erit celebriores enumerare, ex quibus Meralla effoſla tuexinr. 

In hiſce autem Manuſcriptum Domnini Az4:/o2 Merallurgi egregii ſequemur: ille enim 
Obſeryationes ſuas circa Auri & Argenti Fodinas fideliter tradidit, fimulque ſuam & Pre- 
fectorum Merallis Opiniones de Merallis in Scorza repertis. EY 

Celeberrimaimprimis eſt Auritodina in Crafordie Teſquis, vulgo Crawford-Moor , yon” 
tempore /acobs quartireperta. Hanc (ait Leſiens) Aurifluvium potius appellare liber: fi- | 
quidem non tam arte & labore, quam ſui ſponte per agros fluit. Ulud autem, quod 4z#- 
rum dicunt, fſineullolaboreillic ecruitur. 

Idem Leſleus in hiſtoria Jacob: quinti refert, quod in Crafordie Teſquis ſubterranez 

uzdam Venzauro copioſiſſimo oppletz inveniebantur. Id quod cum Germanz quidam 
Metalli eftodiendi, aurique a reliquis generibus & ſingula Meralla a ſingulis internoſcendi 
partim uſu, partim perceptione gnari intellexiſſent, pecunioſiſlimi in Scorzam hoc circi. 
citer tempore rranſmiſerunt, utexorata a Rege venia 'Terrz viſcera diligenti indagatione a 
explorarent, & quicquid Jaw res Auri implicitum ſolertifſima ac laborioſiſſimaſui o- 
pera eductum ad humanos uſus traducerent: inquo labore plurimis conductis Operis, in- 
gentem Terram in Globulos quoſdam artificioſe coegerunt. In his Globulis maximam pu- 
riſſimi Auri vim incluſam Fuiſſe explorate cognovimus,quodiilli grandi pecunia a Rege con- 
duxerant,utſecum inde in Germaniam importarent.Conſtans autem apud noſtrates traditio 
eſt, Nummos aureos noſtros, qui P:/eat: (vulgo Boxner-pzeces) dicuntur, ex hoc Auro 
confetos fuiſſe. Hujus Ramenta quedam habeo a Patre meo P.M. ad me tranſmiſfa. 

Modus autem, quo colligitur,hic eſt. Ad Flumen aliquod, cum cujus Avena Aurum mix- . Hom 
tum invenitur , cerrum Fodinz ſpatium determinant : deinde ad pedes unum atque alterum modus. 
Glebam effodiunt& inFoſſam, Fluminis aquam immittunr,quz poſtquam per aliquod tem- 
pus illic ſteterit, Glebam effoſam affuſi aqui per cribra trajiciunt, ut elutione limus ab Are- 
nis Aureis ſeparetur, Si vero nonnihil adhucterreſtris limoſzque materiz relitum fuerit, 

id iterata elutione expurgatur, donec ſola Aurea Ramenta Scobemque relinquat , quod pu- 
rum Aurum ſumme bonitatis eſt. Quandoque, ubi magni incidunt imbres, paupeces ejus 
loci Arenam & Limum colligunt & ex his per Cribra trajeRis Auri Ramentaeluunt & pul- 
viſculum. Inyentum autem eſt illic fruſtum (Bolus potius) auri, qui quinque Uncias peade- 
bat. Mihiquidem duos Auri Bolos monſtravit Dominus Hope de Hopetecun (quem intelici 
Navis Gloceſtrienſis naufragio ſublatum dolemus ) ab Operariis Aurifodinz hujusillic re- 
pertos; quiduas drachmas pendebant. Fuſiorem hujus Fodine relationem in Hiſtoria 
Narturali trademys. | 

In Lot4zans. Occidentali, ad tria milliaria i Li-7nnucho Auſtrum verſus , in Mon» Argemifo- 


te qui Carnepapel dicitur , tempore Jacobi ſexti primi Britannia Monarche , ab fin2in Lo” 
I Alex-cidemali, 


Oe rn: —_—_—_ —— 5 
ana ol ohms 


= pag 57 "——_——_—_ = LY 4 _ my cd _ _— + 
» TOS -»y DD Sly a -W - - — ic W 
"4 - ———— 2 . = —_- _ "3 on. Ron _—_ = pn - 4 MA.” Con 
X 79 nw _—_— _ ————— = * A—— = - _ * > ITY - —_ 
< =— - n—_— Roy - — ot gp pl 2 — - Y —v_ _—__ et m—_ 
o —— wt - q ® - <-vwe - —I—_ = _ _ _— 4x rw _ - om neon a—_ w 
q < 4 PEI —_ 4 w_ ID ——_ . - 
« ba eve oi +. an 0 _ _ - —_— —_ - - — ———_——_— >» <e_ n 
® © 4 Pen —— - Mo 4 AERIE _ goon ne. - 
2 nocoeghet - > aſs _ Lame Sew-mardemagy ner Cs - — —— —— 4 —_ p—nny— er 
——_— gd Ragnar - Prpoenny” > mo oy pt een - 
ET un 2 RR Corn nn = 2, , == om - —_ 
wi» <> i 4 , . ( . a” wy __ —_—_ wot m_—_—_ by 
- . > —_— _— . wy — —_ Ju pos = p— —— - - 4 
= _— = _ ” —_—  — A ” 
: _ . —_ _ _ ao nt pe neo ey -- > —_—— N 
FL : a ATY Ly — LITE IRS 


Sui 


—_ _ w X Pr 
—_— - ity yo 2; S_—_— = _ CIS 
7. S ——_—_ —_ TC ECO” == » 


JT 
wy 


yy SO 


ills ADE DDE. <L4--. 
De ns 


wr oO I 


Can ne 
ron wu” wu grew por, 
I oe nm 


_ 
ot 


Le ns > at ſheer WE warn «I 
. —_ ——_—_ _ - 
_—__ . od —_— - by > pon co pam; p - 
bg bp:  /*"B - =... "5 = 2s A BE 2 
part ———_ Pen - pt nn $=- cug9—ny, 0 —an _ . 
— Da | n— PI pion "IR - ws. 4 
—_ MN PS, > Tot iT "x; My ——— OCH. OI 
. * I ESE Roa RES Ro _ wo enero or ego os 
Ow ES REL + = - 
oy - 6 LUNFT inns gars <oowowe _ w—_—_ 


— 


Ld 
——  —— — 
= - 


- ” "— 
ISP; _ D 
—_ 


PY —_—_— 


32 Prodrom: Naturalts Fſtorie Scotiz. 


: ' - ES a | 4 == ſ > £4 
Alexandro Mad Carbonario inventa eſt Argentifodina, ubi purius Argentum., idque 
majore proportione, ex Lapide rubro extracum fuit. Ejus Hiſtoriam ex Manuſcrjpto. 
fufins trademus in H:foria noſtra Naturab. | FAN TEM 

Cupri Fo» Jn Terra dicta Arthrey (que pertinet ad Dominum Hope de Hopetoun & ad duo 

dia milliaria 4 Srerlzno diſtar ) Mons eſt, ex cujus Auſtrali latere effodiuntur Glehz Mi- 

nerales Cupri: Habent illz Cruſtam Merallicam, .rcliquum Glebe Venis' viridibus, 
czruleis, violaceis aliorumque colorum pulchre diſtinguitur. Ex centum autem libris 
hujus Glebz quinquaginta librz optimi zris conficiuntur. Quidam ajunt Argentum quo- 
que notabili proportione ex ea Glebs elici. Accuratam <jus Hiſtoriam in {7:/toria Na- 
tural; trademus: neque enim plura nunc admittit Predromum hoc, Opus, in quo pri- 
PlumbiFo. MA tantum lineamenta H:toriz noſtre Naturals ducuntur. | | 


dine. Mulrz ſunt Plumbi fodinz paſſim per Scor4am ,quas in de/criptione noſtra Scotie ſingula- 
tim trademus. Omnium vero celeberrime funt, quas in ſuperioreG/ottiane Prefefturapol- 
fiderditus dominus Hope de Hopetoun, qui opimos Reditus habetexilla quantitate, quam 
 - fingulisannis ad Braves tranſmirtir. | | 
FerriMine-" Ex lapidibus prope Fermilodunum excoquebatur Ferrum,, ut &in Inſuls Leogo & paſ- 
; ſim per Montana Scorre. 

Carvorum Per totam fere Scotzam ſparſe ſunt Carbonum Fodinz, quioptimi paſlim eruuntur, 
__ & mulris in locis Maritimis tanta copia, ut ingens reditus fit ex iis, qui Navigiis ad 
 vicinas gentes tranſportantur. 

eLapidum Multz etjam ſunt ejuſmodi Lapidum Fodinz, quz noſtratibus Free fone dicuntur, 

oz quorum in zdificiis extruendis uſus eſt. Marmor quoque optimum variorum colorum 
multis in locis cruitur, & ubique Lapis concert > Lithoſtrati etiam ſive Tegulz tum 
nigri, tum ccrule! coloris. Arque hzc de Fodihis Scorze nunc ſuffecerint. 

Barathra, —_Huc quoque ſpeRtant Barathra, Specus & Abyfii; cujuſmodi inter Montes Borealis 


—— Plagz multa reperiuntur adeo profunda, ut aſpicientibus horrorem inducant. 
yu. 


Cryptz na- 


: 
Tas 
* 
* 
_ 

3, 
yon 
% $-_ 
* 
Ls 
Fr 
* 
F 


ryptz quoque Naturales in Scorz4 reperiuntur, qualis illa, cujus meminit Bucha- Rerum 


turales, #2745 in Infuli Seuts c_Ebudarum uni: ad Orientale latus hujus Inſalz iter eſt ſub- $%-Lib-4+ 


rerraneiim ſuperne fornicatum longum ultra Sagittz jaftum, ſub quam Cryptam mi- 
nores Nayiculz Velis aut Remis agi ſolent, dum fugiunt violentiam zſtus, qui ad pro- 
pinquum Promontorium magno cum fragore & navigantium periculo ſzvir. 
In Inſula quoque Leogo c_Zbudarum una Spelunca eſt ingens, in qui, recedente 
_ , Aqua duas Orgyias alta manet: ubi vero rediit AXſtus, ſupra quatuor eſt pro- 
nda. 
. | 250 etiam Baſana in Forihe Aſtuario ingentibus ejulmodi Speluncis fere per- 
olia eſt, 


BAEUT XIV. 


De Terra Apriculturz propria, 


Ub: de Grams Scotiz. 


I Erra etiam ſtrictivs ſumpta varia Naturz Corpora compleitur, Arenam nem- 
pe, Sabulum, Glaream, Argillam; & varias Minerales ; Ochram, Terram Lem- 
niam, Cimoliam aliaſque multas. Proprie Terra eſt Corpus foſlile , quod irrigatum 
ab humido primum emolleſcit, mox avito humido redditur liquidum. Terra autem pu- 
ra mapis ſpecialiter Sal eſt coagulatus: per Salem enim eſt, quod Terra Corporibus 
prebeat 848«i#-», confiſtentiam, firmitudinem & durabilitatem. In terrz etenim Cen- 
cro eſt Salis quidam ſpiritus, qui virtute ſui omnia figit , denſat & animar, ita ut Sal fir 
Terrz quzdam anima, Nam fi Terrz Salem ſubtrahas, uni te virutes fixandi , pul- 
lulandi, germinandi enutriendique dempturum certum eſt: quod reliquum eſt, tan- 
tum Capyr mortuum eſt, ut yocant Chymici. Omnia vero reliqua Terrz corpora im- 
pura dici poſſunt, & nihil aliud ſunt quam veluti excrementum & menſtruum quod- 
dam Tetrrz eo 2 Natura fine inſtirurum, ut Ortus & Interitus rerum ſucceſſivi qu3- 


am 


—_ . — "A 6 OE wor ono oe - 0, 2 OA Ge uo ions IN - anos Aras tro. YH tr at —— —_— 


Pris Prime Liter/ Primas. + ) 


. 
X 
a 
o 
__ ” = - hs . 


hd ——_ — . Reo 


'dant alterations pefeninique tranſitu unius ad Hd promoti inceſſanter in Mundi con- 
ſcrvationem 'ineumbetenr. Sic particulz Aut#,” Argenti, Plumbi in Fodinis reperiuntur 
cum inutili rerta-mixee- ſecundum nvinimas-partice{as fic; ut non primo aſpett, ſed 
aliis indiciis deprehendant Artifices, quid in quivis Terra Merallica conrinearur. Sic 
if Ars miſcettir Arene, Arpillt; Timo, Salf/&c707 1 01 pin ogt Os 09D 
Arena vel eſt toſlilis, vel Fluvialis, vel Marina. Foſlilis eſt illa, quando Iapidoſa Arena fol: 
ſubſtantia, aut Merallicis Glebis yel acri humore exeſa in ſubterrancis foſlis collecta, **- 
yel alluvione, intra Montium Fodinarum yacuitates congeritur. 
"Ftaviatis & Marina eſt, quz'Fluminum Mariumque Ripis fluQuum acttatione ad- 7.q;. A, 
yolvitur 5 & videtur nihil aliud eſſe quam Lapidum & variarum Glebarum Terreſtrium Marina. 
& Mineralium Ramenta ex. perpetua allambentis Aquz artritiqne abrepta: hinc Are- 
nz Lapidis aut Glebz, quany atterunt colorem referyne. Unde ex! Arenis de Miner , 
per quam defluunt Arenarum devectrices Aquz, indicium ſumi poteſt. Er hinc patet 
Auriterarum Arenarum in nonnullis Fluminibus ingens proventus. Sic noſtrz in ſupra f"<"* 50: 
diftis Crafordiz Teſquis Arenz auriferz ſunt: aqua enim preſertim falſuginoſa per tre. 
Mineras Auri fluens ſemper nonnihil ex ambeſis Ramentis devehit; & hinc Fontes 
Rivique vicini Fluminaque tanto in ſe majorem aurearum Arenarum copiam conti- 
nent, quanto aut Flumina Fontibus, aut Fontes Cuniculis auriferis fuerint viciniores, 
Arena autem naturam & proprieratem ejus Subſtantiz aſſumit, ex qui detrita eft. 
Si ex lapidoſa ſubſtantia, ſicca; fi ex bituminoſa materia rerraque cralla, pinguis crit ; 
ſi exnitroſaterri, nitroſa erit. Et hinc quidem fertilifſime illz Planities ſunc, quz ad 
Fluminum confluentiam, aut in Mare ingreſſum itz ſunt. Et pro omnibus Lztamini- 
bus ad agros meliorandos maxime conducit Arenofa illa Terra cum Fluminibus ad-. 
veRta, quod quintam quaſi eſſentiam. & Salia volatilia contineat, omnium Lapidum, 
Glebarum & Mineralium, per quz Fluminis Aqua perreptavit. | 
Bia Arenz uſus eſt in Xdibus conſtruendis, a ex ea & Calce cementum fiat, ad Arcne u. 
p- quem uſum fſicciſſima & tenuiſſima Arena maxime commendatur. Ad Virtri guoque 
, confectionem Arena inſervit & ſecandis Marmoribus contert. Figuli etiam in coquen- 
dis Vaſis, ut plurimum, Arenz mixturs uruntur : Arpillaceam maffam enim roborant 
7 Cryſtallina Arenz Corpuſcula Ignis vehementia in Fornace liquefacta. | 
ow Sabulum Arene ſpecies eſt, fed illa craſſius, durum & molle. Hortorum Ambula- $abutum 
cris ſternendis ſervit. 
Glarea Arena & Sabulo adhuc craſfior eſt, rotundz, ovatz & lenticularis figurg. Glarea. 
Argilla, uti omnis Terra quz in Figulorum uſum cedit, deber eſſe craſla, lenta, &,..y, 
 -ſpiſſa & mollis. De Terris Medicis & Merallicis poſtea agemus. Nunc de ea, quzad 
uſus Agriculture ſervit, eſt agendum. | 
- - In Scotia omnes Terre Apriculturz utiles reperiuntur; in Vallibus quidem, & ad Terwz A- 
Mare preſertim , Pinguis, modice nigra, quz omnibus Frugibus & Leguminibus ferendis &iw® 
peridonea eſt ; Solis elatioribus, pinguis & rara, que facile arabilis eſt; pinguis & ſpiſa, 
pinguis mediocriter, quzex Seminum genere Secale & Hordeum maxime amat; ex Le- 
guminibus, Fabam, Linum, Cannabim. Macra mediocriter, in qua optime prove- 
niunt Avenz noſtre. Spiſſa mediocriter requiſita, quz Rapas & Raphanos amat. Er 
uz ad culturam agrorum nobis quoque ſuppetunt, Marga ſcilicet, pinguis illa & ſpiſ- 
fa Terra agris faecundandis avis; Fimus quoque Sale & Nitro ſuo commendabi- 
lis. Pro agris facundandis quidam Terram ſpiſſam & lutoſam effodiunt, & ex ea cum 
Fimo commixta Lzramen parant. 
Ea autem eſt mulrorum Agrorum fertilitas, ut pro ſingulis Granis ſedecim, imo , 
in quibuſdam locis otodecim reponant. Pleraque ex his Sola Arenoſa ſunt, in qui- in mutis 


” 
hte £ 
£6 
p42 
he 
6) 26 
xy « 
GH, 
* x 1-20 
be - 
v6 
A 1 
08, ax 
Ss 
HR 
ne 
2540 
Is > + 
WED 6 W 
_ F-2 
» 4 
$3449 
Es, 
SP. 
8 = 
$SS. 765 
DEN 
Te 
Ie 
Ye 
"£ - 
Fago's 
ig LH 
> #2 
"A 
_—_ 
Oy 
S965 hat 
bs Wh 15 
a —g 
IE. 
5 22 4s, 
bay LG 
Sr” 
5 wm 
Ces 
t32r 
ES 
os T9; 
on 4 
SANA 
TT 
440? 
; be 
L S 
_ > 
VASES 
TEL 
"MES 
£ ELLE 
= 
ATE. 
Kr A. 
bens 
- F,- 
© 
Y 1 * 
I IR 
OP 
CO EN 
bw FLINSS 
Ke 
PI ot 
Ba IS 
6 I 


2 bus Alga marina pro lztamine conſperſa eſt. Reſtat, utde Granis agamus. _ locis 
"Þ De Segeribus Britaxnie olim oblervavit Panegyricus Scriptor, Segetum tanta fe- 
4 cunditas, ut muneribus utriuſque ſuſficiat © Cereris & Liberi. Magna quoque quan- Grana. 
| | titate ad exteros exportantur. Apud nos autem feliciter proyeniunt meliora Grana. Triticum, 
- Exercit, Triticum optime proyenit, cujus laudes pro me recenſebit Fulius Scalger, qui in ſton 
= 140. Scotia fuit, cujus verba ſunt, 1n Anghe parte ultima , quam Scotiam vocant , adeo funum. 


Excrcit. 9-018 oritur Triticum, ut cumeo pane nullus praterea tots ex Europa compararinme- 
reatur. Et iterum: un ea Inſule pars, que Scotia dicitur , longe quam hac, que 
nobis adjacet , ſeptentrionalior , adeo bonarum frugum ferax eſt, ut optimo univerſe , , 
Europe veſcantur pane , candidiſſano, leviſſimo, maxim? ſolutili. Hordeum quoque ex quo po- 
optimum eſt, atque communis Incolarum potus ex eo conficitur, Preſtantiſlime hic tus confici- 


naſcuntur Avenz, ex quibus ſaluberrimus'panis conficitur. Ss _— 
| , 


bt 

| Frl! 
W410 
; 

2 


þ et es Cale, 2 0l ans » » 


—— eo 
4 4 : ay ———————_ , py OO ene en 


Py 
_ 
———_ — — 
= EIN 
_ Cv Foy; 
i _-— 
A A SIS 
en USE % 


i 
_—_— 


£2 * an 4 i WOE) "TT 


34 Prodrom: Naturals Hiftorie Scotiz , 


Vos — — 


Piſa & Fa- Piſa & Fabz quo.;ue optime proveniunt, quibus Operarii maxime; veſcuntur, qu6d 
-—F robuſtioris nutrimentifint. Naſcitur hic quoque Secale, quo plures quoque —_—_ J 
In locisquoque cultis optime proyeniunt plantz culinariz & omnis generis- fructus, 


delicati ſatis ſaporis. Fs rorlen ibitiejtle 
In agris autem ſponte proyeniunt innumerez Plantz,quarum complures Medici uſus ſunt; 
ſed de his poſtea., 4:Ni26 | ty f 


EMP.DUT:xv. 
= 7. Wo LIZ.NC-O L£-L-S: 


 CAr primo de Moribus in genere, quod Corporis Temperamenta ſequantur ; 
| ia autem Kegionis naturam & propreetatem. 
1-4 w9. ptovidz eſt & ſagacis Naturz petitia, ut- quiod opus deſtinat producere, illud 
probes a ex materia eoque artificio elaborer, que illud muneri preſtituto aprum & ob- 
randis, Temperans reddant. Renitantur Jlicet obluctenturque Legibus humanis quidam homi- 
nes, primis tamen & divinis Naturz Legibus (libere, an necef{ario, magis, dubites) 
Unde fit parent, imo favent omnes & przmonſtrantem ſequuntur Deam. Necaliam ob cauſam 
canta ge- yidere eſt tantam ingeniorum varietatem (nam ſicur facies diverſa, ita diverſum-in ſin- 


- Niorung Ya» 


ries, gulis ingenium ) quam quod ſapientiſſima , potentiſſima primaut ultima Cauſa, 'quam 
in ſe offer pertectionem infinitam, eam in Operibus ſuis, varia diſpenſatione, fin- 
gulis quidem propria, univerſis vero immenſa & ineffabili, tributa, adumbrare & de- 
monſtrare voluerit, 

in primo Nec magis in Seminetota Plantz ratio, quam in primo hominum ſeminio ſecuturz 

feminio ſe- VitZ, five bona five prava fit, tundamenta poſita ſunt. Sie enim temperavit vitz Arti. 

cuture vi- fex ſeriem ſui operis, ut przcedentium Cantaram Catena preſentes quoſque Nexus fi- 

- bo. Þi conjungar, &, quam illi a prioribus derivant temperiem, illam inevitabili fato fu- 

ſia. turi operis regulam agnoſcant & cauſam. | 

, W=29 Ad futuri Hominis formationem coucurrunt Semen & Menſtruus _ Nec eca- 
dem illain omnibus, ſed in ſingulis proprio charactere fignata, decidua ab omnibus par- 


formatio- 
nem con- tihus ſunt, Verum in concepraculis ſuis noyum Fermentum acquirunt & miro artifi- 


en cioperficiunturin novam Formam. 
Hzc ſunt, que pro ſui conditione Feetum immutant & quz Telam illam texunt, 
Studia quz Vitz filum brevius aut longius, craſſius aut renuius habeat, Virtutum pulchris 
Corporis clarum, aut Vitiorum fcedis coloribus obſcurum : Hinc Mores & Studia ſemper ſe- 
mentum quuntur Corporis Temperamentum. Poſſunt quidem extrinſeca coercere Naturz impetum, 
fequuntur. rep dove” ae incitare magls , fi faveant: ſed mutare non valent. Quippe illa - pro 

diſpoſitione ſubjeAi, operantur, & poſitas idu--yx;xcias Leges Rabiliunt magis quam Op- 


. pugnant; & ſemper 


% 


Nature ſequitur ſemina quiſque ſue. 


magis quam accerſi. 

Er quemadmodum ab Humorum permiſtione peculiari, varia fluunt hominum Tem- 
peramenta, quz Ingenia & Mores proprios efformant, ita tale heminum Tempera- 
mentum, qualis Soli natura & proprietas , ut pluribus cum rationibus tum exemplis 


probat Hippocoates. Temporum iraque varietates potiſlime ſunt, quz Naturam ipſam ,,, . , 
"F" © « o A o o \ . . & ant 

permutant; deinde etiam Regjio, in qua quis nutritur ; poſtremum autem Aquz: in- re,Aquis & 

yenias enim fere ſemper & Formas Hominum & Mores Regionis naturz compares. _ per 


Cum autem Scotza noſtra eas conditiones habeat , ut in ea magne ſint & fre- 7,,,, RT 


Regionis ' 


Scorie na- QuEntiſſimz remporum mutationes , ipſaque Regio agreſtis & maxime inzqualis ſit, 
_— ia- Montes plurimos & denſos, itemque Campos et Prata habeat: hine mentes percellun- 
mores. tur ſzpe, corpora quoque fortem tranſmutationem incurrunt, a quibus yeriſfimile eſt 

iam 


 Propers.: 


o » . , # . . Lib. I .- 
Et (uthabet Seneca) Qnuxcunque attribuit conditio naſrend: & corporis temper atura, Eg s. 
cum multum ſe diuque animus compoſuerit , herebunt. Nihil horam vitari poteſt , non SPS 11, 


Partis Prime Liber Primus. 


— BY 


Ibid. 
Textu. 58 


Eal. Lib. 2. 


Uſu par- 


; tium. Idem 
Lib.z.det)- 
ſu partium, 


Ns Deſcript, 
wink NY tie 


iram exaſperari, cognitionemque &. calorem amplius excitari. Mutationes enim ſunt; 
que hominis mentem ſemper excitant, neque finunt quieſcere. Hinc vivida cert Sco- 
zorum ingenia: magnanimi quoque ſunt Scozz, & bellicoſiores ob eandem rationem ſunt. 
Er certe tum Regionis noſtrz naturz tum Incolarum ejus moribus apprime conveniunt 
illa Hppocratts 1n fine ejuidemr libri: V6: autem rego eft nuda , natura munita & 4- 


'ſpera ; quaque E a frigore hybernoprematur ,*& a Sole efruo exuratur, ii duros & 


robuſtos , © articults probe drsjunttis, vegetoſgue & hirſutos reperias homies , © in 
guibus a natura laborts tolerantia © wigilantia inſit , quique mores habeant perting- 
ces, ad iram proclives & contumaces, magiſque feritare FO quam manſue- 
tudme: mſuper ad artes etiam acutiores & plus jolertes, © ad res bellicas gerendas 
aptiores. Yuin © emnia, quee Terra proveniunt, Terre wſius naturam reſipiunt © 


Sequuntur. 


Fortitudinis autem eorum inſigne argumentum eſt, quod meminit Hippocrates 

e Irg9capines © brwes COnſpicui enim Articuli & firmi corpus firmius atque robuſtius f1- 
nificant. Siquidem ubi natura opus habet validis & gravibus functionibus, ibi non ſo- 
um magna facit, ſed etiamdura ligamenta ; ubi autem levibus, utin tceeminis, imbe- 
cilla arque tenuia. latentes enim & modici ſunt earum Articuli. Et generaliter Natu- 
ra tria hec ferme ſemper ſervart, ut magnis actionibus grandia ac firma ofla accom- 
modaret ; grandibus Oſfibus grandia Vincula & Muſculos, tum firma adnecteret ; & 


ut firmis & magnis Ollibus etiam Appendices robuſtz adnecterentur. 


Sunr quoque aptiores ad Diſciplinas, quod in nuda & Montana Regjone purior & ſub. 


CATUITI a 


De Moribus &© Viftu priſtorum Scotorum. 


Riſcorum noſtrorum Scotorum Mores & Victum optime deſcribit Heffor Botthins 
noſter: proinde ejus verbis ea tradam , quod rariorajam ſint Libri ejus Exemplaria. 


cebat. Carne veſcebantur aut Ferina (in Venatione plurimum capientes voluptatis, ro- 


burque haud exiguum per eam corporis adjicientes viribus) aut animantium Domeſtico- 
rum, idque maxime Bubula. Piſcium autem frequens uſus erat, non modo quod abun- 
dantem —_ Maria Fluminaque ſuppeditarent, ſed, quod, per continua bella vaſta- 


tis agris, 


deſtillationem, ut nunc quoque fit , conficiebant. Vulgaris alioqui illis quoque potus in 


eſerta rurſum occupare loca protinus (erſi pecora deerant ) licebar, victum Mari 
Fluminibuſque abunde ſuppeditantibus. Ex his igitur tenue ſumentes jenraculum in cenam 
uſque ſuſtentabantur, nec cibis pleno ventre gravatus animus ad munia ſua obeundaerat 
ineptus. Cceni utebantur largiore, ut tamen unum non excederent Ferculum. $i quando 
vero animos exhilarare libebat, potius genus, quam Aguamwuivamvocant, non ex Aro- 
matibus exoticis , ſed patriis Herbis Thymo, Ment4, Aniſo ſimilibuſque odoratis, per 


Articuli 
firmi & 
confpicui 
corpus fits 
mius ac rgs 
buſtius ſi. 
gnificant, 
quod forti- 
tudinis Sco- 
torum inll- 
gne Argu= 
mentum. 


tilior ſit Aer, unde defccatiores & agiliores generantur ſpiritus; qui cum Anim# im- Scori ad 
mediata Inſtrumenta int in ejus facultatibus obeiindis, hinc &jus Regionis Incolz ad Ar- 
tes acutiores & plus ſolertes, ut haber Hppocrates. Nunc autemde Scotorum tum pri- 
ſcorum, tum modernorum moribus ſpecialius eſt agendum. 


Diſciplinasg 


aptiores, 


Bs | Sic aurem ille: Domi bellique Majores noſtri cum reliquas Virtutes, tum earum om- þ,iccorun 
"8 num Matrem imprimis coluere Temperantiam. Similes ſomni, cibi potuſque etiam ex 
T facile parabilibus obviiſque comparatorum parciſſimis. Panem enim domi taciebant ex 
'M lis frumentis in quaque Regione, quorum agper ferax erat, atque ut ea "Terra produ- 


Scotorum 
dizta do» 
mi- 


uſu quotidiano fuit, quam Cerev//iam appellamus. Sed in Caſtris Potum Larices prZ- y;,,, ;, 
bebant, Panem, fſibi quiſque, tanta accepta in diem Farina, quanta uni ſatis erat ; ea- Caſtcis. 


que aqui mixta ſubactaque atque in maſſam compa, ſubje&is Carbonibus, taciebant: 

uod & Romanos aliquando & ipſum etiam Antonimum Caracallam Imperatorem apud 
Hd faRitiſſe legimus. Carniumillic rarus uſus, nift quas ex przeda accepiſſent, 
eaſque ſemicrudas deſumebant, ſucci ita optimi plurimum ineſſe afſerentes. Piſcium vero 


ſiccatorum ad Solem crebrior, atque adeo ſolus ufus, ſi pecora nulla hoſtilis __— _ 
- Rurſunz 


—_— _— y 
RR Re Pan aq_——_ 
F Nh i. 


S_ — 44 "Y —— 
Ka 4 
bn I ig —_ 
hn 9s. operas Ano = =_ wo 


EO RSS. 


RO I I IR ICIS AY 


Sa Load Goo CR 


_ 


— 


24 "WP V 22 = __ — Ix 
xr JIE 


ans 45x _—ee rhe eaters » n 
— mp - - . _ <——— - ————————_————_—. 
Rn £ - - 
_——— . _ - mi. « wy 
_—— Ly —_— - = =_ - — _— 6 358 > 7 
_— x 52 a nay Og. ES <> was "—= LY » . —_— - _— + om _ __ —<_——_— 
b === Sb ro - - - C4 = = 
_ > ED = x Y — = >= oa __— 3 ? - I Fu IT _- 
I REES ———— 


IT, 


(IE le 


CI CE EN IT AO - -- 


 ELAPED Hee 2 een 
x ES ob eats, A 
DOI SS ELIA 


"_ 


"Fe 


I OP > 


ine wn 
LI I GAIT On 5 gs 


Dn en I ORs ——— 
T CLE ER Ee IS EE E 


———_ 


CEN 


S wy "Lis ©: Ae, 
OI == = SI IS 
= — > _ 

gy EEC; 
+>: hootr ner þ & S 
bag I - 


WD . ——— 
po > 
x4 


—__ = £ $= > 
oye —_— > 2 Rs 
- _ - DD A—_— > 
——__S YZ = IEC a nn ONS > CIK nee Fe 
wy. EF rn nn EI err one ee ee m—_—_— 


= 


= 
mm nn ns 
eros _ A - 


OG —_—_g—_—_— c__— 


_—— —— 


36 Prodromi Naturals Fiſtorie Scotiz. 


Exercitia. 


Eorum Rurſum , ubi Pax & ab Hoſtibus otium erat, corpora non molli ſegnitie corrumpe- 
bant; ſed aut Venatu / cuiplurimus apud nos ſemper honor habitus fuit) aut curſibus 
longinquis, imo impetu Montium Juga ſuperantes, rurſumque dicto citius in planum 
ſeſe przcipitantes; aur Luctis reliquiſque Palzſtricis Certaminibus aſliduis exercebant : 
Nudis ſemper capitibus idque tonſis, reli&a modo in fronte, veteri Hs/panorum mo- 
re, Tortuli capillorum accirro quodam, nifi zgritudo obſtarer, incedebant, Hinc nul- 
lus, propter continuam capitis tonſuram , calyus olim apud nos viſus eſt. Pedibus vero 
aut nudis, aut in calceamentis de induſtria humefactis, idque potiſſimum hyeme, ut, 
calyaria ad Solem indurati & pedibus ad nives & caloris et frigoris ubique patientes 
- - efleme. 

Veſltius. Yeſtimenta autem non ad luxum , ſed ur maxime uſibus accommoda eflent, icrre 
gaudebant: Caligas non ultra genua ſurſum ducas, quas ex lino aut Jani fecerant, 
Femoralia plerique ex Cannabe; Chlamydes Xſtate quidem ex lana ſubtiliore, Hyeme 
vero ex rudiore contextas , complicatas et in idoneam figuram conſuras. 

| Cubile. Cubili Payimentum, aut ſtrata Sacco Scamna probebant. 

Hbcrorum Fam liberis curam parentes ab incunte ſtatim zrate adhibebant. _— enim accer- 

| ſebant lactandis infantibus Nutrices, ſed ſuo ipſe ſucco Matres Proles ſuas educa- 
bant, probriid loco ducentes, nec Adulterii ſuſpicione carere, ſiqua, forte fortuna, 

Tate deficiente, ad nutricationem haud ſufficeret. Hoc enim pacto legitimas proles 

probari ajebant, fi, quas utero foviſſent, eaſdem in lucem ediras enutrire natura non 
recuſaret, Matriſque munus ſolz implentes nullam liberorum partem Nutricibus cede- 
rent. Degenerare item nonnihil prudentiſfimi homines a parentum narura filios arbi- 
trabantur , familiari Matris in Utero alimento afluctos, ubi ad aliena Ubera admoye- 

Diſciplina rentur. R 

Caſtrenſis Itaque ferendis omnibus ex aſſuetudine laboribus pares, cum opus erat, non Xſta- 
te Solem, non Hyeme Frigus metuere, pedibus- plerumque iter tacere ; impedimenta 
ſua acfarcinas interdum onerariis equis, interdum humeris ipſimer ſuis ferre; nullum 
laborem recuſare, quem Duces aur Caſtris faciendis, aut itinere preceperant. Siquan- 
do vero Mars cecidiſſet adverſus, pernici curſu, quo plerique equis haud erant infe- 
riores, Montium Tuga ſuperantes, incumbentium manus Hoſtium eyadere. Acceptam 
autem contumeliam. parizer omnibus zqualem inuſtam exiſtimantes, non prius unquam 

_ dolere ceſſabant, animumve cura laxabant, quam ignominiam ſanguine hoſtium cluil- 

irtus Bel- : ; Mu 5 PA . "pos 

lica. ſent. Id quod ſingularis efficiebat Militiz Diſciplina: certatim enim Nobilifſimus quiſ- 
que in prima Acie verfari, ac, dum facinus aliquod _—_ perpetraret, confpici, 
pro magna gloria ducere; beneyolenrtia invicem Primates fideque ſubdiri ſuperare con- 
tendere. Hac re, ubi Nobilium quiſpiam periculoſe medio przlio verſari conſpecus 
erat, qui 1llum ad bellum ſecuti fuerantr, Dominorum diſcrimine commoti, in medios 
ſele hoites immittere, & aut pro: Domino, aut cum ipſo animam profundere ſzpe ni- 

Sepulchro- fi ſunt. : 5 6 ; ; b 

rum orna- Nobilium Sepulchra Obeliſcis decorare mos erat, totidem affixis, quot ipſorumdu- 

rus. Au hoſtium occidiſſent Nobiles. 

4 WR $1 quifpiam autem , aut in itinere, aut in Caſtris, Igniario non inſtrutus, & Gla- 

(a) 1dem dium n0n lateri accintum, nec manu peſtare deprehenſus efſet, Loris per magnam 

de tnbernis jpnominiam cedebartur. : 

. i.cvis tum fere Armatura erat. Loricam aut ferream aut ex corio , Lanceam aut Ar- 
Quiitu- cum & Gladium oblongum individue lateri accinctum, Umbone a Zona, pro nden- 
oencutW te, ferebant. Itaenim ad invadendos hoſtes expediros , nec quicquam, ubi ſuccum- 
marinan- berent, fugz impedimento fore arbitrabantur. («) Ea autem Arma magna cum cura 
cum Bet- colebant,, przcipuas clariffimaſque opes in illis ponentes, neque id temere. Nam fi 
Geniunt Quiſpiam Gladium oppignoraſſet, exauctoratus mox commilitii conſortio , ur indi- 
_— _ prohibebarur, quz perjuro quoque pena erat, eaque longe maxima ignominioſiſ- 
_ imaque. Qui vero metu aut aciem deſeruiſſer, aur Caſtris quopiam , non obtento 
nimad e- a Duce commeatu, profugiſſer, impune a quovis necabatur, omneſque ejus Fortune 
burneam Fiſco aſcribebantur. | 

claritatem: 

nam przci- Nec minor prope tum imbecilliori ſexui virtus inerat, quam ipfis viris. Nam aut 
pt Virgines, aut una cum Maritis Uxores, fi nec gravidz efſent & ztate etiamnum flo- 
Tmarmo- Terent, ad Militiam dabant nomina, haud parvo rebus gerendis auxilio. Cceteriim ad 
rumnittl. bellum excuntes, occiſo quod primum obviam ocurriſſer animali, ſanguine cjus gladii 


Virus bel- Cuſpidem tingentes deguſtabant, ea ſibi proſpera fore auſpicia pollicentes. Ar ſiin pu- 
lica. R gna 


7 b; 
TS 


eLzEI 
% A 

+ 
© (5% 
£4 # Wy 
LP - LI 
5 BY 
I ISR 
Pet ge 

. 

% 


v 2 w_— 1950s 


—_— 


Partis Prime Liber Primus. 37 


_ —— 


| gn proprium effundi vidiſſent ſanguinem , non ſtatim proſtrato animo concidebant, 
(b.)Solinus cd, irritato potius, viribus omnibus in hoſtes, velut furentes, incurrebant. (3) 
6. In bellis autem gerendis, aut privatis etiam inimicitiis , nihil dolo, nihilque fraude Virorum: 
quando agebant, aperto Marte decernere ac vincere, generoſum ducentes. Turpe vero arbi- &"{nce. 
didit , pri- FEADAnteur inimicitias blandiloquio occultantes per dolum poſtea nec opinantibus inſul- cs. 
mos cibos fare, cenſentes id imbecillum eſſe, necſuis viribus confidentium, Simpliciratem omnes 
gadio mn ſinceritaremque ex 2quo ſemper colebanr. 
jiri, ingue Quum ad bellum eſſet profiſciſcendum, unuſquiſque proprio ſumptu & id fers abſ- S-<a4 
_—_—_ ue conductitio Milite / qui mos adhuc a noſtris obſervatur ſub Rege milira- © 
mucrone DAr. 


__— Morbo Comitiali, amentia, mani aut fimili Tabe /quz facile in prolem rransfunditur ) Severiras 
"rn Jeviter 1AÞOrantes inter eos, ingenti fact indagine inventos, ne genus faxdi contagione ab i* Morbi- 
infercit, & 1iS qui ab -illis prognati forent lzderetur , caſtraverunt : Mulieres hujuſmodi mor- ** 
_— borum quivis tabe- Leprave infeas procul a virorum conſortio ablegaverunt. Quod 
non alizer, 11 harum aliqua concepiſſe inveniebarur, fimul cum Feetu nondum cdito defodieba- 
quain iN tyr yiya. | 
omar Voraces, Manducones, ſupra quam erat humanum, Helluoneſque & perpetuz E- Hclluones 
mortem hrierati indulgentes aut addictos, ne ram faxda Monſtra in Patriz dedecus ſupereſſent, wt 
oppetets flumine mergentes, prius, quantum libuit & cibi & potus yorare ac ingurgitare, eis 

prebentes, miti ſupplicio exterminarunt. EE 

[uſtiria, ut belli remporibus penc exulabat, ita cum pace reduRa primas ubique par- Juſtitia, 
tes agebat, uſque adeo, ut in hanc eſſent partem plus zquo interdum ſeveriores. At 
in privatis Contractibus ita ſuum unicuiquereddunt, ut ad definitam menſuram Auc- 


tarium ſemper quoddam accedar. 


(c.) Quale Diſciplinis utebantur © Zgyptiis, unde & oriundi erant, CharaReribus in rebus ſe- Piipline 


adhucex- cretioribus non vulgaribus, ſed figuris animantium quod (c.) Monumenta etiamnum 0- 

ne gg ſtendune Epitaphia depictorum animalium pre ſe ferentia. Caterum ea Ars neſcio 
Ccmiterio qUa hominum negligentia intercidit. | 
we *© Remanent autem peculiares adhuc liter, que tum illis vulgares erant, Sed apud _ F 
' Eos, qui priſca utuntur Lingua, aſpirationes diphthongoſque omnes & quantumvis une. 
barbaras voces optime exprimentes. Non autem eis nunc vulgo utuntur, ſed ſunt 

qui eas ruri profitentur, magnis ceremoniis Poetas Regia auctoritate creantes. 

Preter autem varias Artes, quas in eam Linguam aut traductas, aut a Majori- Medicina 
bus traditas acceperunt, imprimis Medicinam excolunt, nec mediocriter c#teris prZ- judipenis 
ſtant, qui ab illis didicerunt herbarum illic natarum naturas, vireſque perſpeRtas ha- 
bentes, eaſque prope ſolas curandis Morbis adhibentes. Nulla enim Regio adeo ayer- 
ſa a Sole inicecunditatis ſterilitatiſque damnara eſt, quin ad uſus humanos omnibus 
abunde per divinam Providentiam cun&a ſuppeditentur, fi fit modo qui uri ſciat. Huc 
uſque Boethinus. - 

Hzc erat -antiqua Majorum noſtrorum ſapientia, hzc illorum virtus inclyta fuit. quanim 
Nunc, poſtquam docti prodierunt , boni deſunt. Simplex enim illa & aperta virrus in js * *- 
obſcuram & ſolertem ſcientiam yerſaeſt , docemurque difputare, non vivere. Noſque iplina re- 
tam rigida ac pertinaci Diſciplinz, = priſcos illos pene acernos & zacoriyys Efficie- Fflimus, 
bat, prztendimus mundi ſenium, ſub quo noſtra hzc tratari mollius ztas imbecilla noma 
velit. Adeo nempe noſtram amamus intemperantiam, eam ut excuſare quam excute- — 


re malimus; ſicque nunc plures interimat Gula quam Gladius. 


> WIE A AP et IAA Any lot tc 


| 
| 
| 
j 


- 


pms Ga ew cots 
ERRAT tr gk 
———_—— 
== 
Goel 
Ne A IO 


ern ee 
nan 


38 Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz , 
De Cibo, quo paruvi quantitate ſumpto dicit Dion veteres Britan- 
nos famem & ſitim per flures dies toleraſſe. 
ibimi : BR n Hiſt.Rom 3 
—_ Ion Caſſius de Severo ſcribens hzc de Britannis habet; Famem friguſque & la- Lib.76. 
apul Pri. bores omnes perferunt. Nam merſi paludibus capite renns, per multos dies ine- 


comms & ata ſuſtinenr: in ſylvis autem, corticibus arque radicibus Arborum aluntur. Certum 

ſitimar- £97 genus parant ad omnia, quem ſi ceperint , quanta eſt unius fabe magnitudo, mini- 
ces, Fe efurire aut ſitire ſolent. | 

Szpius autem animum meum ſubit cogitatio, Quiſnam cibus ſir a Dione memora- 

tus, adeo ut operzpretium ccenſerem inquirere de iis quz #4«s @ 34s , ea obſerva- 

tione commendara fint, quod parva quantitate ſumpta famem & ſicim ſedent, ur, fi fie- 


: ri poſſic, eum cibum deprehenderem a Dzone memoratum. | 
Quid Grz- Graci avus © ox vocant, que famem 6c fitim arcent Pharmaca. Sic "Adve- Pal- 

C5 & yax - « A : 

Eadifn, MET grand Zyyptie , que guſtara fitim ſedar. Er veriſimile eſt Glycyrrhizam aus | 
ab eifectu dici, quod admorſa famem prohibeat. Ita enim cenſet Plimius, Yuedam ext- ag 
guo guſtu famem ſitimque ſedant , conſervantque vires , ut Butyrum , Hippace , GIycyr- ul. 

_ 7424. Idem dicit, Glycyrrhizam yo appellars. SOS 
Ew Certe nomen ar © 3.» meretur: id folum, quod exiguo guſtu famem ſitimque MT 
ws 234 PEC diutinum rempus arceat, ut in hoc a vulgaribus cibis diſtinguatur , quod alii 
merctur. Cibi magna quantitate & ſzpins ſumantur; illa parya idque unodie ſumpta, velrarius, 

| id muneris preſtent, ut poltea videbimus. 

. Sib Magna cibi neccllitas «ſt quod Corporis noſtri compages ex contrariis tum ſubſtan- 

ceſſarius, TIA, qualitate. tum figura compoſira murui partium componentium lucta & pugna 
perperuo difſolvatur & interitui obnoxia ſir, niſi Natura fagax & provida alimentum, 

| ſeu przſens quoddam particularum exhauſtarum ſupplementum dediſſet, ut egregic 
_ Lucretins, | 
eMultaque per ſudorem ex alto preſſa feruntur , 
eMulta per os exhalantur , cum languida anhelant. 
Fits wgitur rebus rarcſcit corpus & omnis 
Subruitur Natura , dolor quam conſequitur rem. 
Propterea capitur cibus, ut ſuffulciat Artus 
Et recreet ures mterdatus, atque patentem | 
Per Membra & Venas ut amorem obturet edend:. 
Cum enim perpetuo ſubſtantiz noſtrz fluore imminuuntur vires, & partium omnium in- 
- __ de imbecilliras conſequatur: ideo reſtauratione occurrendum, quz ciborum afſumprio- 

Alimenta + $$ N | : . - > n | 

effaria NE PEragitur. Quorum multiplex ſubſidium liberali manu nobis ſuppeditavit Natura be- 

facile para- nigna , UT fluxam & momentaneam vitam alimentorum varietate proferre poſſimus : nec 

bili" ad hoc longe petitis cibis, & qui magni conſtant, opus eſt; ſed £x6,v:; » File parabili- 
bus & ad manum, ut canit Poeta, | Petron,Arb, 

| Fragment. 


Omnia que miſeras poſſunt finire querelas , 
In promptu voluit canaidus eſſe Deus. 

Vile olus, & duris harentia mora rubetis 
Pugnantis ſtomachi compoſuere famem. 

©uod ſatiare poteſt, drves Natura mmuiſtrat ; 
Dusd docet infranis gloria, fine Carer. 


Ex cibo Sed, cum ex cibo multiplici affatim ſumpto multi oriantur Morbi tum animi tum 
& copio 


multiplici corporis, & vita noſtra multis obnoxia reddatur. ReCtc Seneca, Magna pars liberta- yg ..,, 


ingeſto 725, ef bene moratus venter © contumelie patiens. Er, ut idem alias, Nunquam 
multio- 9yajor eff animus, quam ubi atiena ſepofuit ; & fecit ſibi pacem nihil temendo , fecit ſibt 
Mon divitias nihil concupiſcendo. Via igitur ad tranquillitatem animi & bonam corporis ya- 

letudinem maxime expedita erit per ſobrictatem, fi diſcamus membris noſtris inniti , & 


uſu, 


ING $ > 7G 
__ OG ALTOS Er OR 


MR ELIT ETELRTOOCET. TI. 


. . of = —_—_ = -. - < - a - © -* =.  ® 


Partis Prime Liber Primus. 


|. V. þ 


uſu, rerum ornamenta metiamur ; fi cibus famem ſedet; potio fitim; eaque fugiamus 
que excitanr alliciuntque veluti preſtigiis captam appetentiam : cibus enim & porus 
vitz & mortis viaticum ſunt, quz DIA ſunt, ut ſimus ad animi & corporis tun- 
Riones rite perficiendas alacriores. Subrilis animus moler ventris retugit; corpore me- 
liuſculs habito ad cognatas ulli aRtiones inclinatur, venterque repletus deſpumar in li- 
bidinem. Mens ficco corpore fulger, ut ſtella nitido czlo, quoque ipfi minus eſt com- 
mercii cum corpore, minus eſt & vitii. At corpus heſternis cibis onuſtum 


Horat. lib, — CAnmutn quoque pregravat una , | 
rs eArgue affigit humo druing pariiculam aurge. y 
Certs in hoc beati Angeli, quod nullo alimento egeant. Ab hocproximum , quani 
minimum requirere. Os regi patiens, pro centum Medicis eſt. Eximii ergo uſus erit 
hzc Diſquiſitio rum Philoſophis, tum Religioſis, rum Militibus & cujuſvis conditio- 
nis hominibus peregrinantibus, qua ejuſmodi cibos explicemus, = exiguo guſtu famem 
ſirimque per multum tempus arceant,przſcrtim cum faciles pararu fint & ubiq;reperiantur, 


CAPUT XVEIM 
Ubi varia enumerantur, que exiguo guſiu famem ſitimque ſedent. = 
Primorunz 


| M Orralibus alimenta primum ſuppeditirunt Herbz & teneriores Radices, deinde hominum 
L Arborum fructus: adeo ut Glandibus promiſcue, pecorum inſtar , veſcerentur, 
Faſt.Lib.4. priuſquam panis uſus inyentuseſſet, quod eleganter expreſſit Owiazus , 


Panis erant primis virides mortalibus herbe , 
Duas tellus nullo [ollicitante dabat. 
Et modo carpebant vruax e ceſpite gramen 5 
Nunc epule tenera fronde cacumen erat. | 
Poſtmodo glans nata eſt. Bent erat jam glande reperts, 
Duraque magnificas quercus habebat opes. 
Prim £ Ceres hommi ad melura almenta Tocats 
Mutavit glandes utilipre cib6, 


Frumenta cert ſaluberrimum firmiſſimumque nobis alimentum preſtant; neque unquam rumen 
illorum ſatietas, vel in maxima copia ſubit, cum czteri vel ſuayiſſimi cibi ſtatim faſtidium — 
va Nar, Pariant. Priuſquam vero panis conficiendi ratio innotuerat, Pu/te veſcebantir Roma: chan 
Hiſt. Lib, 27. Pulte, autem , non Pane vixiſſe Romanos manifeſtum , quoniam inde & Pulmentaria We Ali- 
18. Cap. 8. bodjeque dicuntur. Et Ennius antiquiſſimus Vates Obſidionis famem exprimens , Of: & miniczs 
fam eripuſſe plorantibus Liberts Patres commemorat. Et hodie Sacra priſe arque faftidium 
Natalum Pulte fritilla conficiumcur, Parabatur autem Puls ex farre, —_ ex hor- Patio... 
deo mediocriter frixo. Poſterioribus etiam ſeculis in Caſtris Pulte uſos fuille Roweu- cibus cx 
vos Auctor Ammianus Marcellinus, Er Imperatori Juliano, cus non cupidiee ciborum _ = 
regio more , ſed ſub columellis tabernaculi parcius cenaturo Pultis portio parabatur ext ar CG 
In Moſtel- $2. Hinc Pultiphag: & Pultiphagonides difti apud Plautum. Apud Scotos ex avena Polena. 
pac  & aqui parabatur, & in uſu ad hunc uſque diem eff. Hinc D. Hieronimus, quen- o-_ ag 
Prefat.ing. dam Adyerſarium ſuum dicit Scotorum Pultibus prezravatum. Mox Panis uſus ſuc- Panis uſue: 
Comment. ceſfir, qui ex omni quidem frumento conficitur; ſed ex 1 ritico preſtantiſſimus: &: 
” multi quidem populi Pane & Aqua cum paucis Leguminibus & Fructibus contenti ſunt; 
Sed relictis alimentis proprie dictis, videamus quet ftacultate ſuz iaizs & «yes ſunt. 
Hiſt. Plant, ' ET primo quidem Theophraſtus hzc habet, Tas % e's zxovais vorruy Þ vs Morgan! 
——— Erinfra paulo, £ ware I xs Tho Jav Five) 3 ie? Tis oy T9 5iugri (20g &2 ravry FM OY e's + 
| dares uot hs. Xxul as qpuipas @ bitce & Ile. H. e. Sitim quogue extinguit , f; tenea- 
Fur ih ore. ud de causs tum es tum Equeftri wocats Scythas undecim & duo- 
derim ates 'tolerare affirmant ſitim , Yyw reddi debet tranſigere ut ex Pli- 
Lib. 2,7 loco patet, Eſt autem Hippace caſeus equinus , ur explicat D:o/torides , 


Cap.80. | L qui 


| | 
[lf 


#24 df 
-oB, i YN; 
i - i” I 
i : 42:8; 4 
6 3 4% Ki 
ji 'Fj'! i. 18 
| ? bt: F 
j Wu E2 
| - b "4; }1 
3? 3,18 : 
{8 23 9 976 
i FE MTETITRT 
: 134} 1110 
f.: WH 
; , "ns : : 
(TH v7.0 
{ WEIR: jt 
{$1:1 Wh 
"81 +814, 
FA PINT. 17/4 
t8it 2! þ 
; 4 Wit! 
LUKMITE IE 
[ Wa ”"{ 
| ſ! 4. If 8 
: WH EE.H 
i #1 : 
1900 tht 
' , Fs 
: | ; 
43:6 j 
if {+ 
z . 


— —— 
—_— -—_ 
= 


EE EE. 
——— 


* 
a 
= 
JD I EIT 
= = 


49 


Prodromi Naturalis Hiſtoria Scotie. 


a — 


— 


qui quidem virus redolet, at magnopere alit. P/zius autem fallitur, dum Herbam facir. hs 
Invenere Herbas univerſz gentes: Scythia eam que Scrythice vocatur. ' Magna & ea Cap.. 


commendatio, quod inore cam habentes famem fſirimque non ſentiunt. Idem preſtat 
apud coſdem —_— traduntque his duabus herbis Scythas etiam in duodenos dies 
durare in fame firique. Ab eodem P/xi0 Butyrum & Glycyrrhizon commendantur , 


quod exiguo guſtu tamem ac ſitim ſedant. 
Tabaciu- Nzcolaus eMonardes in Hiſtoria Medicamentorum Novi Orbis refert, quod uſu 
fusapud + etiam T abact apud Indos, famis fitiſque ſedandez gratia, -hoc modo: Conchylia 4 


I. 


fame 6. guzdam Cochlearum Fluviatilium urunt ; deinde atterunt calcis modo. Hyjus & folio- 
emque e- rum Tabaci £quas partes ſumunt manduntque, donec ex utriſque maſla fiat, quam 
* in Pilulas Piſo majores atque in umbra ficcatas in uſum reponunt. Facuri iter per de- 
ſerta, ubi neque cibum neque porum inyenturos ſe purant, harum Pilularum ſecum 
delatarym unam inter labrum inferius & dentes reponentes, ejus liquorem aſlidue ſor- 
bent; qua abſumpra, aliam reponunt, atque item aliam, donec peregrinationem tri- 
duanam aut quatriduanam abſolyant. Iſtaque ratione toto iſto tempore neque famem 
fibi moleſtam eſſe neque fitim aſſerunt. Cyjus cauſam efle puto,, qudd: ſorbentes aſli- 
due Pilulas illas e iam Humores pituitoſos e cerebro eliciunt, qui deglutiti & in ven- 
triculum demiſli naturalem ejus calorem humectant, ſed ab eo tandem abſumuntur, 
 aliorum ciborum defeciu, ut in multis animalibus obſeryare licer, quz tota hyeme ſe 
in ſuis Lanbulis continent ſine alicuius alimenti copia, quia calor naturalis occupatus 

eſt in pinguedine ab'umenda, quam ſtatis tempore collegerunt. 
Nicotiana Hodie quidem Nicotiana fumans a multis praſens & certifſimum famis ſz- 
ad colder cientis levamen predicatur. Imo dicunt quidam ſe expertos maſticatam quoque clle 


uſus con- 


duci. ad famem & fitim remedium. 
Xyris alia Vir admodum doctus Hen: Mundy Med. dicit ſe 2 puero expertum efſe famis a- 


Porn ciem poſſe a Xyride aliifque rebus #--.«: retyndi, ſed non vires inde ſervari, nedum 


Fatiſcentes refici. 


Vinum. Vinum generoſum aliique liquores generoſi modice ſympti optime id przſtant. D 
Vino genetolo ita Horatius. 


e Ad mare cum vent, generoſum & lene requiro, 
©nod curas abigat, quod cum ſpe druite manet 


In Veras animumque meum, gugd verba miniſtret , 


Ouod me Lucang juvenem commendet amice. 


_—_ Raymundus e Mindererus in Medicina ſua Militari varia ad famem & fitim arcen- 
dam exiguo guſtu commendat : ea ſunt panis ſecalini cruſta maſticata adverſus fitim 


remedia. 


remedium. /mperatorig & Carling fruſtum maſticatum idem preſtar, ut & Coſtus ve- 


rus Indicus, Radix Officinalis, piſi magnitudine maſticatus idem preſtar. 
Recens Recens Mulſlum apud 'P/nmm commendatur , qui hec habet, /ruento apud Autho- 


Mulſum. por hune potum bibendum alſioſts, item animi humilis & 
Micropfychos. Eft & ratio ſubtilitatis immenſ# 


4 Platone deſcendens. 


Hiſt. 
25, 


S Hiſt.Sim- 


Medica- 
nt. 


Comment, 
de Eſculcn- 
Lis. 


Lib. r, 
n Epiſt. 5, 


preperei, ques ill dixere (eo 
S Y'8- Cap.24. 


rum levibus , ſcabris , angul ſis , rotundis magis aut minus ad alurum naturam acce- 
dentibus , ided non eadem omnibus amara aut dulcta efſe ; ſic & in laſſitudine proyis- 
res efſe ad iracundiam & im ſiti. Ergo hac animi aſperitas, ſeu potius anime , dul- 
. ctore ſucco mitigatur , lentt tranſitum ſpiritus & molliores facit meatus, ne ſcindant 
eunter redenn!empue. Experimenta cutque i ſe. Nullius non ira lufFuſque , triftitia 6 
onmis animi imperus cibi mollitur. Ideoque obſervanda ſunt , que non ſolum corporum 
medicinam , fed © morum habent. Plnian autem Argumenti vis in eo fita eſſe vide- 
tur, quod fames firiſque ab acidis, acribus & falſis five Humoribus, five Vaporibus 
. excirentur. Quamdiu enim ſufficit iis temperandis, frznandis & coercendis Humidum 
dulce ſanguim cum chylo affuſum, ramdiu ſopiti & compoſiti ſunt iſti Appetitus : at 
ilto in partium nutritionem abſumpto, aſfurgunt Halicus iſti , commoventur & fermen- 
 tantur & efferyeſcunr ; & nifi ſedetur eſtuantium a cibo potuye afſumpto tumultus, 
. efferati evadunt, vellicant mordentque ſuperius Ventriculi orificium, ipſum partium 
Humidum primigenium depredantur, mulrafque turbas excitant, imd debilioribus Ly- 
pothymias accerſunt. Quz omnia, ut pulchre P/nzs ex P/atoxe innuit, ab anguloftis 
eorum partibus minus ad aliorum naturam accedentibus, &- poros proinde diſtenden- 
tibus. Etaque omnia, ur ille ait, dulciore ſucco afſumpro'mitigantur: illorum enim af- 


peritas hujus oleofis partibus oblinitur, & commodior an rotundiorredditur. Acrimo- 


na 


ne Partis' Prime Liber” Primis. 41 
"' nia parte ſpirituoſa edulcoratur, aquea diluitur, terreſtri figitur & concentratur. Ideo 

£ ira, luctus & graviora quzque .animi pathemata cibo molliuntur, imo franguntur & ad 

6g temperiem reducuntur. = | 

- " Ubz accuratins expenditur Locus Dionis uoſtr aque de Cibs ills Conjetture traduntur. 

gf ,  0,::4,0 4 be 6's aid ht T7 

220 Sevcro. Qannes. Xiplulinas , qui: Epitomen Drionis 'ſcripfit, dum Sever; Fxpeditionem in Caledonid 
"6 |. Britanniam tradit, Britamorun duo facit genera Caledonivs & Meatas: nam FMe 
yg Y c#terorum. {. inquit _ nomina ad: hos fere referuntur. Incolunt ©Heate juxtacum rannorum 
7 Murum , qui Infulam.in duas partes dividit. Caledonzz poſt illos funt. Pollident utri- genera 
Ty 


Net Rer.Scrz, Que Montes aſperrimos., &c. ' Quod Caledonrz Pitt fuerint, voluit Buchananus. Quz- 
Ek Lib.2. ritur autem, quinam Mzatz? Er 0g quidem Scotos eos fuiſſe contendo, ecoſque ex 


_ Ray iis eſſe , qui Senecz dicuntur Scoro-Brigantes. Sed quoniam quidam contenduar eſſe 
bo 1 aliter. leyendum. Sexece locum, & fic quidem, 
* 1lle Britannos Ultra notz Littora Pont, 


pb Et ceruleas Scuta Brigantas Dare Romulezs 
Coila Catents Fuſſit , © ipſum Nova Romane 
Jura Securis T remere Oceanum. 


Alii Cute, 


FH 09 of L 
> . £ - 
EN, ne ans . 
5 A 2 Os + A © hae ” 
x $I boy Veg & GOES Fo - 4 
DI 


Fe” Ego duorum clariſſimorum hujus ſeculi Criticorum Teſtimonia pro nobis adducam” ; 
WE x IT NEEs OY ; —_— ; Joſeph# 
Tu Primus eſt [ofephus Scaliger : is enim Notis ad. Lib. 4. T i4ullz Panegyrico ad Meſſa- scaligert 
= iam, ad hunc Verſum | eve 


Te manet iruittus Romano © Marte Britannus , 


Hzc habet, Invif7us ſane adbuc eo tempore : nam hattenus ne Cz/ar quidem eos ſub” 
 Jugavit. Promus Ceſarum Claudins de eo triumphauit , quod teſtatur Seneca in Apo- 
colocyntoſi in Choricis Anapeſtis. [| Et Ceruleos Scote-Brigantes ] pro quo inepti//ume 
bodze editur Scuta Brigantas. Alter locus Iofephi Scahiger: eſt in Animadyerſionibus 
ejus in Chronologica £uſebr, p.1go. Seneca © ceruleos Scoto-Brigantes, ut olim 
feliciter a nobis emendatum efle afſerimus. Brigantes ſunt populi Hibernie Prohmes, 
qui in Br:Zaunam trajecerunt. De his Juyenalis, 


ho 


a > ARS £ v7 NR PO 0 AN RR Re ey 
Hes EET 1 SEES Co IR IT CAS 
+2. SY, »3 FOE SD oo IT Toro. et 
3 . $: * bW- F J Io: 4, OO ROT 
6 IRR KP / Ws of NR” CE ATi he Sans ond ter 5 En 
7 Cnr ge LA BT I to Sa rey "WC" 
ER oo; HO SE ONS Ng ad IM a : 
PORN S491 c Rs tl ATI 
Fav , Pu 0 ; Y AK ' 


> ſe 8 RIP 
5 a At Le Ms, NTT 

NES nh En 

ooo WY Io OD 

PE PIES: £8 OS 

82W% AY WE MF 


Dirue cMaurorum Attegias, caſtella Brigantum. 


Ab Antorino'Pio in ordinem redadti finibus ſuis ſeſe continuerunt, adhucque Hiberni- 
. cam linguam retinent,, homines ſemiferi, quos Syfueſtres Scoros yocant. Pauſanias Ar- 

cadicis Antonimo P10. "AmTiusr Is © raviy BpiT&vvic Bgrzarrray Thu woralws on imoBxivus © 5701 0060 

Tis Urns 1 P5080 ha TD wviar {0ipeey Um IWrs Papa. . Hodieque Inſcripriones in Scotia extant , In 

quibus mentio eſt Legionis II. & Cohortis cujuſdam, qua © Antorinus. Pius indomi- 

rz tericati illius gentis fremum impoſuit. In Pago Miniabruch; D.M. C. Julii MARCEL- 

LINI: PRAF. COH. I HAMIOR. In Turri quadam perverulta in G/afco 1mp. 

Cz/. TITO. XLIO. HADRIANO. ANTONINO. AUG. PIO. P. P. LEG. II. 

AUG. PER, M. P. III. DCfX. VI. S. Ibidem in elegantiſſimo Saxo LEG. 1. 

AUG. FEC. Has tres Scofzcas Inſcriptiones habuimus ab oprimo & ornatiſſimo Viro 

Cri/pmo Gericio Elbingenſi Boruſſo. Et intra; Quos hodie //ilde Scotten vocant qui 

funt veri Brigantes. Er inferiusadhuc; Qui igitur Bregantes dicuntur Pauſanie , Pio- 

Iemeo , Juvenalt,illi Claudiano & inferioris Seculi Auctoribus ſunt Scors. 

Alter eſt magnus Salmaſius, quiin Exercitationibus ſuis P/inianis ad Solinum p.189. Salmdſt 
hzc habet: Et.ſanc Pi&os, ſive Hgathyrſos, five Gelonos, haud aliter interpretarili- Teftime= 
ceat, quam aliquo colore fucatos. Sic P74 Scoto-Brigantes Senecz, & Pittt populi 


Britanne ab eadem ratione difti. | | 
S_—_ **Certs Prolomzo in Hibernia. Brigantes, & in Albione quoque Brigantes. Sub EL 


23.6, £0Vis'& Ottadinis ad utraque Maria habitant Brigantes, in quibus Urbes Epiacum, 
"inovimm , Caturattonium, Chlatum, I/urium, Rhigodunum, Olicana, Eboracum ; 
IT. Ce oro MECARETEMER " TIE pl 


42 Prodromi Naturalts Fiftorie Scotie , 


& in Hiſpanie T arraconenſis Septentrionali latere Flavinm Brigantium. Nam Brigan- 
tes Britanme rue. fuere Brigantum Hiberniz; Qui quoque, &ecorumin Britannis 
vicinis Sz4xres, ex Hiſpania utrique venerunt. Pingebantur veteres Br:ztanni, non ad Buch. Rer. 
decorem, ſed ut czruleus color rerribiliorem pugnantium ſpeciem in Acie hoſtibus of- **H®-*: 
ferret. Is vero color quomodo in anguſto Scuto terribilis videri poſſet, non intelligo. 
Itaque verilimile eſt, ab homine doctifſimo & Britannicarum rerum perito, ut qui 
totam Inſulam, juxta D:onem, uſuris oppreſſam teneret, Scoto-Brigantes ſcriptum fuil- 
ſe, ut diyerfi ab H:ſpanis & Galiis Brigantibus intelligerentur. Eodem quoque perti- 
net illud, quod eodem carmine Britanmos & Brigantes ſeparavit, velut diyerſas natio- 
nes: quod a nonnullis Br:tanmczs ſcriptoribus eſt factum, qui Br:tanme finem Hum- 
brum taciunt. Ipſe certe Ceſar, dum de Incolis Britannie agit, huic diviſioni dat lo- ,,. ,,y, 
cum, dum ait, Interior pars ab.irs incolitur, -quos.natos in Inſula. jp,memoria pro- ca. Lib.s. 
ditum dicunt; maritima pars ab iis, qui, p121z ac belliinferendi caulg,.,ex:Be/gzotran- 
Hierant, qui omnes fere 1is nominibus civitatum appellantur , quibus- arti ex civitatibys 
£0 peryenerunc, & bello illato ibi remanſerunt, atque agros colere ceperunt. 
ugg vero Claudins de Britannis triumphaverit, preter hunc locum $exece; con- 
firmar alter Seneca in Of avis Tragzdii , 


Et qui Britannis primus impoſuit jugum. 


Hiſtorici przterea, Lapides & Nummi. Eadem verba Cafſiodorus retulit , _— GO) 
T auro Coſs. Hoc ipſo anno. Debellarz Br;#arniz autem ductu Plaurzr Prefecti virtu- 
te/eſpaſiani. inde ſummam Victorie ei attribuit Yalerius Flaccus Poeta, 


Tuque o Pelagt cut major aperti 
. Fama, Caledmius poftquam tua carbaſa vexit 
Oceanus, Phrygios prius imdignatus Julos, 


Manifeſto ait Br:tanniam a C. Julio Ceſare fruſtra tentatam, a Claudio repetitam & 
domitam fuiſſe, ejuſque Vicoriz majorem partem ad Yeſpaſianum pertinere. Pompo- 
nius Mela: Britannma qualts fit , qualeſque progeneret, mox certiora © mages explo- 
rata dicentur : quippe tamdin clauſam aperit ecce Principum maximus. Nec indomt- 
tarum modo ante ſe, verum ignotarum quoque gentium vittor , qut propriarum rerum 
ut bello affeftavit, ita trimpho declaraturus portat. lfaacus Voſſius celeberrimus 
Criticus legit, 9: propriarumrerum fidem ut bello adfeftavit : & norat, quod ſic 
omnes etiam anriquiſſimi Codices locum hunc exhibent : Senſus eſt , C/audium Czſa- '* _ 
rem afleiſſe bello iſtud eſficere, nequis in poſterum de Briarmii & rerum ſuarum ——_ 
fide dubitarer. Antequam enim C/audzus eam pateftacerer, incerta erant omnia, que Lib.z.C.6, 
de Britannia fcrebantur, nec conſtabat, utrum eſſert Infula, an alterius Orbis initium, 
an Nomen vanum : quia non faris credebatur iis, quz de hacſcaipfit Ce/ar. In ye- 
ter Epigrammate ad Claudiumde capta Britannia, £5 0 eh ed of 
Fabula viſa diu, medioque recondita Ponto E 3M = OE 
Libera vittort quam cito colla dedit. Wk 2d iet% 22 


Addit dein Mela illum etiam triumpho declaraturum Britanniam non eſſe;Nomen 
tantum. ; : ? "'3 
| Poſtei autem , cum iidem Scofo-Brigantes (ut habet Payſanias) Genunios. P.R, In Arcadi- 
Socios armis laceſſicrant, ab _Antonino Pio _— apri-pars iis adempta: unde magis © 3: 
Septentrionem verſus ſedes ſuas movere coacti ſunt, Et ex-hiſce neceſſarid fuere' Meg- 
72, quos dicit Xph:{mus incolere juxta Murum.  Dottiſlimus L anghornius diftos | 
—_- - \ ; . - 3 GR | e n tratz- 
| Meatasdicit, quod orti ſfint a Heorzs.. Er quidem veriſimile admodumeſt, & argu- w, cuiTi- 
Qualisfu'r mentum nobis przber Scoros fuiſſe, ut habert quoque Epiſtola ad Pontificem Romany 'wulntro- 


nc oi ſctipra a Communitate Sc07z2 data apud Monaſterium de_Aberbrothok 6. Apritis x 320, Se” 
parctex E- cyjus Originalem Membranam cum appenſis Nobilium Sigillis per aliquod tempus, of 5nglend 
piſtola ſcri= "onceſſione illuſtriſſimi Comitis de Hadmgtoun, habui. T alis ahic traditur Scotorum #5 


— Origo 5 Scimus ſanttifſime Pater, © ex _Antiquorum geſts  hbris colligimus , quod 
manum3 ter CAFETAS NACIONES egregias noſtra ſcilicet Scotorum natio multis preconiis fuerjt 
nitare Sco. #nſrenita, gue de Major Seythia per Mare T yrrhenym © Columnas Hereults. tran- 
tiean., fiens, © in Hiſpania mer ferociſſumos per multa temporum curricula reſidens. Fe 
1320, 4 "74 88 ; h ; 7% gh : infra 


I ENCE Oe Oe ee EB wy NEISSERIA 


PHF OR RAS. 


NETS > T Oe RNAS " 


Sos 1; 


Y 
x 
/ 
4 
Fi 
2 


Partis Prime Liber Primus. 


infra: Indeque veniens poſt mille © ducentos annos a tranſitu poputi Ifraclitici fibi ſe- 
3 des inOccidente, quas nunc obtinet , adquiſtuit. i 
15 Hinc conſtat Mz2tas illos ( Mzotas legendum) Scoros fuiſſe, itadiftos, quod ex 


Maeate 
- locis circa WHz0tidem Paludem exorti ſunt, Illa enim loca in Majori Scyth14 ſunt. _ wg 
OV Hif.Plant, Et (it Capite precedente obſervatum elt ) Scyrhica illa herba, quam T heophraſtus dift. 
SE on ad ſitim rolerandam commendar, . naſcitur ad Mzeotim; ut nunc reſtet tantum inqui- Rar apes 
NY rendum , nutn Scozz noſtri priſci ſimile quid in uſu habuerint. Er primo quidem, Ci- men.orara 
Ce bus cjuſmodi in uſu apud eos tuir, quem ita deſcribir Hector Boethius, Semper autem ; er 
[- Fol-1%. maſſa quandam ex farma, butyro, caſeo, latte atque aceto temperatam contra ex- dem naſci- 
R tremam famem domo aſportabant , multos noununquam dies, ubi extrema commeaths v. 
» inopia premebat , ejus ſutiu appetitum lattando, vitam ſuftinentes. "4 mL _ ns 
T7 Sed quoniam Xzphilinus ex Dione tradit, quod Corticibus atque Radicibus Arbo- ſci Scott 
oe rum aluncur, ne ille quidem a Boethio appoſitus cibus mihi yidetur eſſe is a Dione & ara 
1 Xiphilino memoratus. Et cum in hunc uſque diem Scozz noſtri Monrani ( qui priſco- 
5 4T rum vicum & mores magis retinent) Tubcra rotunda & nigra adnaſccntia radicibus 
" Plantz cujuſdam (quz apud illos Karemyle dicitur, quz Tubera adnaſcentia ſaporem 
; habent Ghryrh1itzz) ad famem & ſitim tolerandam maſticant, & aquam cum iis tem- Cibus Dio- 
perant pro potu, ut mihi relatum eſt a plurimis, preſertim a nobilfſimo & doRilli- jv . 
ys mo Viro D. Georgio ©Mackenzzo de T arbut Equite et eArchivorum Regnt Cuſtode : digena x4: 
i ejus ego Plantz Tubera cibum fuiſſe ſentio a Dove memoratum. Utqueid credam, in- — 


de petſuaſus ſum , guod dotti communiter Plantam a Theophraſto traditam interpre- 
rantur eſſe G/ycyrrh:zam vulgarem : quod ideo probabile eſt, quod in illis locis & vi- 
Cinis ſponte proveniat Glycyrrh:z@; quz cum non ſponte naſcatur in ulla Breztannre 
parte ( in cultis quidem plantata lzte et copiosc ubique provenit et magni quantirate 


: exportacur) Majores noſtri, qui ex Major: Scythia oriundi ſunt, ubi Glycyrhizaſpon- 
7 te provenit, cum hujus Plantz Tubera inyenirent efle ſaporis Glycyrrhiz#e, eaque ad 
oe eoſdem uſus valere, eadem uſurparunt. | b- | 

bs Planta autem ea eit, que Aſtragalus Sylvaticus T halii dicitur : Syfuaticus foliis 
EY oblongis elabris B. P. Aſtragaloides ſtve Aſtragalus Syluaticus Fuchſi: , vel Chame- 
T balano legummoſo affinis Planta J. B. Orobus ſyluaticus noſtras perenns ſuliquis pro- 


penaentibus raaice tuberoſa Hiſtorig Oxonenſis Morifſon noſtri, Cujus Iconem libro 
rertio dabimus atque fuſe de ea agemus. 


CAPUT EY 
De Meodernorun Scotoram Mortbas. 


Gon in e Montanos ( quiſe Srotos priſcos dicunt) & Scotos inferioris plage dividun- 

; PI tur, qui lingua, veſtitu, vivendi modo, inſticutis & moribus vitzque genere admo- 
dum difterunt. 

Lib.4 Scotts Montanis plane conveniunt illa $idoni# Apollinaris , Pedes primi perone ſeto- 

Epiſt. 29. (G, talos aduſque, vinciebantur , genua , crura ſureque ſme tegmine. Veftis alta, 

frifta, verſicolor vix os exertis poplitibus : eManice ſola Brachiorum 

principia velantes: wiridantia Saga limbis marginata puniceis : penduli ex humeroy 

Gladu: Lanceis uncatis ficurova/que mſulibus dextre referte , clypeis levam partem 

Rer Score, Edumbrantibus , quorum lux in orbibus muea, fulva in umbonibus; ita cenſum prode- 

Lib.:, Gat ut Sudium, Eorum mores graphice deſcribit Buchananus noſter in hunc modum, 

In vicu, veſtitu, toraque rei domeſtice ratione; antiqua utuntur parſimonia. Opſona- 

, tio illis eſt venatus & piſcatio. Carnem aqua in Am cows aut cf pecoris pellem in- 

, fuſa coquunt: in venationibus interim, ſanguine expreſlo, crudi veſcuntur. Pro potu 

, Eſt jus carnium elixarum. Serum lactis aliquot annos ſervatum in conviviis etiam avide 

, bibunt. Major pars aqua fitim ſedat. Panem ex aveni et hordeo / quz ſola frugum 

genera in illis regionibus proveniunt) conficere non injucundum ex diurturno uſu peri- 

, tia quadam adhubita conſucyerunt. Mane ex - paulum deguſtang, coque contenti 


Eo) Vg- 


OT ab. 


Scoti Mon 
tani & ins 
ferioris plas 
BE- 

Scotorum 

Montanve 
rum ideſcris 
ptio. 


A et 8 2 


44 Prodromi Naturals Hiſtorie Scotie. 


,, venantur: aur, ſiquid aliunde operis eſt objecttum, uſque ad veſperum cibo abſti- 
,,nent. Veſte gaudent varia, ac maxime virgati. Colores amant maxime purpureum 
,,ac czruleum. Majores ſagis verſicoloribus plurifariam diſtincis utebantur , ut adhuc 
,, pleriſque mos eſt. Verum plures nunc magis fuſcas, & ericz frondes proxime imi- 
,»tantes, ne in ericetis cubantes luce florida veſtis agnoſci poſlint, ferunt. His involuti 
, potius, quam tet ſeviſſimas tempeitares ſub dio tolerant, ac interdum nivibus ob- 
,ruti fomnum capiunt. Domi etiam ſuz humi cubant. Subſternunt filices aut ericam, 
, ſed hanc radicibus deorſum, frondibus ſfurſum verſis: adeoque ſcite hac ratione le- 
,, tos concinnant, ut mollitie cum plum3 certent, falubritate longe ſuperent. Erica 
, enim naturali ſiccandi vi przdita ſupervacuos humores exhaurit, nerviſque eorum 
,, moleſti3 liberatis ſuum vigorem reſtituir, ita, utqui veſpere languidi & laſſi decubue- 
,,runt, mane vegeti & alacres reſurgant. Omnibus ———_— modo in culcitris & 
, ſtragula veſte, ſed affeRatio inculti horroris & duritici ſumma eſt. Siquando uſus, 
,, aut neceſſitas eos in peregrinum ſolum trahit, culcitras & hoſpitum ſtragula humi 
rg , ac ſuis eſtibus inyoluti ſc quieti componunt: fſolliciti videlicet, ne bar- 
, bara illa (ut ipfi vocant) mollities patriam & ingenuam duritiem contaminet. In 
, bello aurem, quibus corpora tegunt, arma ſunt caſſis ferrea & lorica ferreis annulis 
,, confeta, plerumque ad talos / demiſſa. Tela adverſus hoſtem arcus & ſagittz , 
,, maxima ex parte hamatz, ferreis utrinque barbulis eminentibus, que niſi vulnere la- 
+ tC patefacto e corpore extrahi non poſſunt. Sunt qui enſibus latis, aut ſecuribus pu- 
,» gnent. Loco tubz tibia utuntur utriculari. Muſica maxime deleQantur, ſed ſui gene- 
,, ris fidibus, quarum aliis chordz ſunt znez, aliis e nervis fatz, quas vel unguibus 
,, przlongis, vel plectris pulſant. Unica illis ambitio eſt, ut fides multo argento exor- 
,, nent & gemmis. Tenuiores pro gemmis cryſtallum adhibent. Accinunt autem car- 
,, men non inconcinne factum, quod fere laudes fortium virorum continear. Vetere 
Gallorum ſermone paulam utuntur. Itinerantes aſperrima hyeme, intenfilſimis frigo- 
ribus, lagenula aquz virz & caſeolis aliquot muniti (nam de opſonio aut pane parum 
ſolliciti ſunt) longiſſima itinera ſine incommodo pedibus emetiuntur. 
orceden-: Orcadenſes quoque lingua a Scotis & eAnglis diversi utuntur, & que a CGorthi- 
_ «I-42 non multim diſcreper. In convictu quotidiano multum e vetuſti parſimo- 
Zu:h. libro Nia adhuc vulgus retinet : itaque perpetui ferc corporis & animi ſanitate omnes 
ciraro. fruuntur. Rari morbis, plerique ſeniofolvuntur ; pluſque apud eos deliciarum ignoran- 
tia, quam apud alios Medicorum ars & diligentia , ad falutem ruendam pro- 
deſt. Eadem parſimonia & ad forme elegantiam & ad ſtatutz proceritatem plu- 
timum facit. Frugum proventus cis exiguus eſt, przterquam avenz & hordei, ex qui- 
bus eis & panis & porus ſuppetit. Ex gregalibus animantibus oves, boves & caprz non 
infrequentes, unde multis cis laRtis, caſei & butyri eſt uſus., aves marinz innumere : 
ex his fere & piſcibus victus eorum magn2 cx.parte conſtac. Nullum ibi venenatum 
animal, ac ne deforme quidem afpectu apparert. Sunt eis equulei, ſpecie quidem con- 
temprtibiles, ſed ad omnes. uſus, ſupra quam credi poteſt, ſtrenui. Nunc autem, vici- 
nis nationibus inyaleſcente luxuria corruptis, paulatim diſciplina vetere labefactat2, 
blandientibus quoque deliciis ipfi ſeſe dedidere. Multum etiam precipitantem tempe- 
rantiam impulere Piratarum commercia, qui ex Inſulis aquantur , & vina merceſgue 
alias aut commeatibus mutant, aur vili-pietio diſtrahunt. Infulani autem non omnino 
inviti ſecuritatem cum lucro conjunctam, adblandienteetiam yoluprtate, vel receperunt 
Hetblandi. yel non rejecerunt. 
0s 2a Vicus quoque ratio Hethlandicis eadem quz Orcadenſibus, nifi quod juxta copias 
codem 1ib, domeſticas paulo afperior. Veſtiuntur Germanzco ritu, ſed juxta facultates non inde- 
core. Proventus illis eſt ex panno ſui generis craſſo, quem Norvegrs vendunt, ex oleo 
.Epiſcium inreſtinis conteRo, e buryro, e piſcatu. Piſcantur naviculis ; hear ſcalmorum, 
quos factos E Norvegts coemunt. Quos ceperint piſces, partim ſale condiunt , partim 
yento ficcant. Ex- iis fere rebus divenditis pecuniam conficiunt. Menſuris, numeris ac 
pondere, ad morem Germanicum, utuntur. Germantcus etiam , aut pene vetus Gorthj- 
cus eſt illis ſermo. Ebrietarem ignorant , nifi quod-ſingulis menfibus fe mutuo invitant, 
 eoſque dies hilare & ſimpliciter, fine rixis & czreris, que fert ebrieras, vitiis tranſi- 
gunt, eamque conſuetudinem ad mutuam amicitiam retinendam facere fibi perſuadent. 
Salubritatis firmitudo in Lawentio quodam 'noſtra '#tate apparuit, qui poſt centefi- 
mum annum uxorem duxit. Centeſimum-quadrageſimum annum agens ſzviſlimomari 
- in ſya-navicula piſcatum predibar, ac nuper-null3 vi gravioris morbi labefactatus, ſed 
ſenio ſolutus deceſlir. 
Qui- 


a Op 5 
Cl HERES Tobomnpag act 24 5 
Re. TT ESC 


. 4 ub 


 Partis Prime Liber Primus. | 45 


+ "' 
— 


| Qui inferiorem plagam Scozzz habitar populus', mixtus eſt ex antiquis Scorzs , erg 
| Gallis, _Anglis, Danis, Germanis, Hungaris aliifque. Er gentium, ex quibus 0- vc ” 
riundi ſunt, naturam redolent, ad Ga7lorum autem temperaturam & mores maxime quibus . 
accedunt, propter longum fcedus inter utramque gentem Caroli Magni & Achais no- 1". .q 
{tri tempore initum, mutuaque inde commercia& connubia, & mutua-quoque rebus quorum 
periclirantibus ſubſidia. Accedit, quod, qui ſcientiis & belli artibus ſe applicant, pri- M2 


og \ . Pp | proxime 
ma tyrocinia fere omnes in Gallia ponunt. 


| | accedar. 
= tame Scotis autem eſt animus ad humanz conſuetudinis culturam facilis, & corporis ha- ; 
"op birus ſupra mulras gentes. Przceps iis ad omnia animus, quz ſpes femel perſuaſit , woes. 
W cui maxime credunt: Iracundia in promptu, fed quam facile poſt primos impetus mi- 
[hs tigant. Ingenia Scotorum vivida ſunt, excitata, ignea, ſapientiz capeſſende maxi- 
© me idonea.. Animi illis, in quzcunque ſtudia inclinant, mirifico ſucceſſu inclyri , ut 
MY | nullis major patientia Caſtrorum, vel audacia pugnz, & Muſz nunquam delicatius 
g habeant, quam cum inciderunt in Scoros. Etiam urbanis negotiis pares, ad omnis 


tortunz vitzque genera ſuam induſtriam aptavere. Nih:l eſt, quod non ſuperare po- EE” 
tuiſſer ingenium oannis DuxſScoti, fi tempora modo cultum animi clegant.o. em pſi gc... 
non invidiſſent. Nunc in Scholaſticoillo / curioſone magis an urili ) dc 1ebus facris 
diſputandi genere nhil eo acutius, nihil accuratius , nihil abſolutius. Su67:/em Dotlo- 

Exercit, 7e12 vulgus, Scaliger etiam Limam veritatis vocat. Altcrum Scotiz Lumen fuit Geo. | 

324. Buchananus, Poeta incomparabilis, qui Oda, Elegia, 1rage\Jia non folum noſtri © Fuchs. 
leculi homines ſuperavit, ſed antiquiſſimos zquavit. /varmes quoque Barclums Ar- i Pre 

; genide ſua immortale fibi nomen peperit. Illos nominaſſe ſuffici qui extra orninem claius. 

fo controverſiam ſumma ſeculi ſui ornamenta fuere. | | : _ 

£ Scotz omnis generis exercitiis utuntur. Jatu brachia, ſaltu crura, curſu pedes exer- - 

cent. Quidam ad ſcopum jaculantur. Nobiliores, przter Venationem, qua valde de- citia. 

lectantur, diſcunt equos in gyrum flecere, ac pila, choreis, haſtiludiis , militacibuſ- 

que Ve<litationibus ſe exercent. Sed maxime ſeſe obleant certaminibus de curſu equo- 

| rum, quos parant in cam rem velociſſimos, & dizti & exercitiis alunt, quo magis 

AE diſpoſiti ad curſum fint. Hoc certe pre multis gentibus laudis haber Scoria, quod in- 

WY victa bello, vigintijam Seculis [mperiz forniam longa ſerie ad hunc ufque diem ſerva- 

vit. Centum enim & decem Reges numerantur a Fergn/io ad Carolum ſecundum, qui 

_ regnat, quein diu ſoſpitem conſeryet Deus, & faxit, ut in perpetuum regnet cjus 

cremma. 


CAPUT ULTIMUM. 
De 'anrizis SCOTIDE. 
Seu de ejus fecunditate in iis producendis, que ad vite uſus neceſſaria ſunt, 


7 s NE : k + ,  verſacum - 
num etiam ſub diverſis ceeli cardinibus yariam indolem redoler. In quibuſdam enim locis Regior um 


terra pepetuis fere nivibus obdudta riget; in aliis Lacus nunquam congelaſcir, ſolum biru- a 21g 
mine accenſo fumat. Hic Saxo terilis ac Lacubus horrida, adſpectu triſtis eſt, ſolam- © © 
que Ericam producit; illic optimarum Frugum ferax felicibus quoque Paſcuis abundat. jus $oli 
Nec ſuperficie tantum ſua varias diverſaſque Terras imitatur: ſed &, quoniam eam be- felicias. 
 nignioribus Radiis Sol per Aſtatem diutius fovet, quzcunque fere ſunt in Regionibus 
aliis clo & ſolo divertiſſimis (quaſi urriuſque Orbis opes in hoc Terre punctum con- 
gereret liberalis Natura) eaomnia in fertili ejus gremio inveniuncur. OT EL 
Er ſumma quidem copia proveniunt optime Fruges Triticum, Hordeum, Avena, 
Secale; & Legumina meliora Fabz et Piſa, quz in cibum er potum nobis cedunt, ur, 
licer (quz noſtra fcecunditas) abundet populus, levi tamen pretio quilibert ea, quz ad 
vitam neceflariaſunt, comparare poſlit, 


A Cotianoſtra, aro licet ſpatio concluſa ſir, proprer Soli ſui inzqualitatem,tamen Regio- *** Go. 


Fruges. 


M 2 Vino 


46 Prodrom: Naturals Hiſtoriz Scotiz. 


Wh | 
as | | 
it |: | "0 _ ”_ T pcm rn - ; 


Ws Vino quidem caremus magno noſtro commodo, quod frequens ejus uſus plurimo- 
| lf gd rum inzquali remperamento non conveniat, in quibus ſcilicet exteriora frigeant, inte- 
LOL RN | | P. ras/a- rjora urantur. - Varios autem potus habemus, nobis certe cum commodiores tum ſalu- 
i j | wa briores, Zythum & Cerviſiam, quz ex Hordeo quoque, ſed cum Lupulo paratur. 
JN a8 | Noſtri autem Mortar: bibunt ſerum lactis aliquot annos ſervatum, etiamin conviviis, 

ll | bt | idque potionis genus B/andiwm appellant. Nobiles Pomaceum quoque bibunt ex patriis 
| ; ; ' _ pomis expreſſum, quod quidem in Scorbuticis & Melancholicis Morbis aliifque valde 
WAIT 4 i commendatur : ncrvoſum autem genus minus quam Vinum tentat, & ſtomacho gra- 
| | i 4 tus potus eſt. Nobiles quoque potus genus & Grofſulis & c Rubi Idzi fructibus paranr 
[OLE refrigerans & gratum. ©Montant aurem Scori ſpirirum ex hordeo & herbis quibuſdam 
| | (WIN  indigenis & hortenſibus parant, = multi uſus apud illos eſt. Illi quoque aquam fon- 
h W4 tanam (qui ſola fere apud illos plebs utitur) remperare folent Tuberibus illis rorun- 
ici WL | dis, quz Radicibus Af7ragal: /ylveſtris Thaki adnaſcuntur, inea maceratis, que dul- 
W18g cem Glycyrrhizz ſaporem ei conciliant. 

W184 | _ 4 Oleo quoque caremus: fed ejus defetum abunde ſuppler magna Butyri abundan- 
| NNN | tia, quod nobis quidem & uberius alimentum, & ſuavius & gratius condimentum pre- 
Ti. Ayl bere videtur. Er, ſi ſublato quandoque per Bella commercio, laccharo & aromatibus 
| FINN Rok Mel & privemur, Mcl ſatis abund: habemus & Sal, quz cjus uſum commode ſatis ſupplere 
{ KABWE | Pee ,. poſſunt: Rhaphanum autem Ruſticanum, Angel:cam, Caryophyllaram, Scorzoneram, 
CARA Hi romaticxe., Roſmarinum, Betonicam, Mentham, Abſinthium . Lihi Convallium flores, Crocum, 
[il My Cepam Askelonicam, Allium , Cochleatiam & Naiturtia, que magis corporibus no- 
| WAA | flris quam Aromata conveniunt. 

| l by ll Succiacidi, Er, f1 Citriis, Limonibus, Malis Granatis & Aurantiis careamus, przter Pruna 
| (i My Suodant, VATii generis Ceraſaque, non minus utles & gratos ſuccos nobis conceſſit Nature be- 
Wi. Wi | nignitas, cum Acetoſam , Acetoſellam, Berberim, Ribeſia & Uvas criſpas dederir. 

| | | EM —_—_ Que vero Culinariz Plantz ſunt, Cepa, Allium, Moly, Porrum, Napus, Ra- 
TRE | * pum, Raphanus, Bera rubra, Tragopogon, Siſarum , Paſtinaca tenuitolia , Apium 


ſeu Petroſclinum,,. Braſſica, Naſturtium, Eruca fariva , Beta vulgaris; Spinachia, La- 
ctuca, Cichoreum, Intybus, Urtica minor & major, Cerefolium, Tanacetum , Thy- 


FACS 
EF" 
m_ 
- — OO. 8 AOL. 
__—_ EI PSICEY: ar ii Eit 
ya HCI III © Ig APES nee EIS ERIE AN A <tr SSA hh er A <M-- 


W1l11 4. mum, Satureia, Borago, Bugloſſum, Portulaca , Pimpinella ſpicata minor, V ale- 
Witt 1-3 . | | one | 
(ti Fl rianella , Dracunculus 1ortenſis, Crithmum , Naſturtium 1,dicum , Sinapi, Fenicu- 
NIN lum, Cuminum , Carvi,. Aniſum, Coriandrum , Ancthum , Aſparagus, Lupulus , 
Fi jp Sambucus, Cinara fativa, Malus variz ſpecies, Pyrus, Cydonia, Paton, Armenia- 
il ! x ca, Nux Juglans, Corylus, Rubus 1dzus, Rubus, Ribes, Uva criſpa, Myrtillus 
MAMA i Anima. Germanorum, Fragaria , ez omnes lzte & copioſe apud nos proveniunt. 
l (rn | lium qua= Quz in cibos veniunt animalia omnis genecis, ea magno proventu apud nos ſunt, 
BF hi drupedum & quidem egregiiſaporis, Boyes, Oves, Caprcz, Sues, Lepores, Cuniculi, Ceryi. 
(fa hl Lac, Buty- _ Ef que cx mitioribus Animalibus Boye & Ove proveniunt, Lac, Butyrum, Ca- 
KH Kh 6: rum, Ca- ſcus magna copia ſunt. 
Mi 1 ſes. & — AVCs autem, quz cibum ſuppeditant, Gallinaceum genus, Columbz, Urogallus 
113.7 O08 major, Gallus paluſtris, & qui niger dicitur,, Perdices, Gallinagines, Turdi, Alau- 
ll la dz, Coturnices, Rallz, Anſeres domeſtici & teri, Anates quoque domeſticz& ferz. 
| {i Quzdam etiam marinz ayes, noſtrz peculiares Kegioni , egregit ſaporis, Lyre, Anas 
4ikh F Arctica & Anſeres Solane, quz mixto ex carne & piſce ſapore, gulz mire adblan- 
AW | a Tr diuncur. \ *f » \ _ s OY HR \ 
(RIOT Pilces. Mare vero noſtrum pifcibus adeo ſcatet, iiſque optim# notz, ut non ſolum nos 
| Ind li |  habeamus, quz uſui noſtro ſufficiant & quz exteris divendamus, ſed & Batavr ex pi- 
te a ſcatu © noſtro Mari, quz ipſis pro vic inſerviant, & quz vel ad remotiſſimas oras 
NUFRIERY diſtrahant, nanciſcuntur. Valde enim apud nos abundant Tructz variarum ſpecierum, 
| hi bl ' Lucii, Perc#, Anguillz, Salmones, Sturiones , Aſclli, Haleces, Scombri, Squatine, 
(ERIN Solez, Rhombi, Lupus marinus Jc/onvelaiz, Eperlani, Cancri, Aſtaci, Ollrea, Mi- 
ft: {1 tuli, Cochlez, Pectunculi. : | 
What: Hl | Meratla & . $9 & Mineralia & Metalla omnis generis apud nos reperiuntur Aurum, Argentum, 
Win 1.1 Mineralia. Cuprum, Ferrum, Plumbum, Sulphur, Alumen, Vitriolum, Er, que inſtrumenta 
URNAIN Luxuriz ſunt, Non ſolum apud nos Lapides ArchiteQure tiles, ſed & Marmora omnis 
| FLAY = & Alabaſtrum, Achates, Jaſpis, Corneolus, Talcum ; & quz Terre, Artifici- 
WET QuzFlu- vs utiles , Ochra, Rubrica, paſlim reperiuntur. | 
Mil rh | viMares Fluvii Margaritas ſuppeditant, etiam melioris note; & Mare in uſus noſtros eyo- 
| | j As, = mit Sperma Ceti, Succinum et Ambram Griſeam fatiſcentis nature ſubſidium. 
h i {lh RR | —_ 
SR es (08 
FL FORE 
k FRE 


Un MO EEE IEEE ATA G@Cnt ee eRmrm muddle, we 8 


COT ya 4.35 Is OP "IT % C et 


Partis prime Liber Seoundus. 45 


bh. Fontes quoque Medicati variis in Morbis ſalutares pafſim ebulliunt. 
Magnam vero pro commerciis opportunitatem przbent Flumina inſigniora & fer 
undique circumfluum Mare. 

Quod Regionis incommoda attiner, fi Aeris intemperiei frigide diu expoſiti videmur, Optim? 
in Montanis Regionibus frequentes Sylvas, in humiliori plaga Carbones toſſiles, aur Ye 
aridz illius Terre Moſs dictz Teſſellas habemus, ex quibus peti poſſunt optima ignis incommo- 
fomenta. Quod fi ex ſalſuginoſo craſſiorique Maris vapore attracto, & impediti, prop- —_— 
ter Aeris frigiditatem, diapnoe, ſanguis diathefin Scorbuticam alioſque Morbos a 1e- OY” 
dundante ſero contrahere aptus cſt, etiam adverfus hzc mala proviſum eſt nobis Plan- 
tis Indigenis ſponte._naſcentibus, ut Cochlearia, Naſturtio & Trifolio Aquaticis , Ace- 
toſelli , Rhaphano Ruſticano & aliis, quz contratam ſanguinis labem emendenr. 
Proindeque nos ſummi Numinis bonitatem omnibus viribus noſtris laudare, <jus ſa- 
pientiam mirari, potentiam adorare decet, operumque ejus non ſolum contemplato- 
res, ſed & gratos enarratores nos exhibere, 

Pal. $.v., 3. 

2 GH ' Luce quum celos vitrea ſerenos, 

He Pollentis opera dextre 

; Cerno: quum Lunanm nitidaſque Ftellas 
Per te creatas conſþicor 3 
uantulus ( mecum tacitus revotuo) 
Homo eſt, ut ejus ſis memor ! 
uantula humane eſt ſobolts propago , 
Dignere ut lam wiſere ? 

Hunc Deo equalem prope redaidiſt: : 
Ornas7: honore © gloru: 


3 Et tue dextre ſuper untver [a 
OY Opera creafti principem : 
7 Cuntta, vitals quibus hauſtus aura eſt, 
lh dedifii ſub pedes. k 


Huic boves parent & oves, pecuſque 
Duodcunque campis paſecitur. 

Dugue pennarum celeri volatu 

 Metitnr ales aera: 

Quique pinnarum celeri natatu 
P2/ces pererrat aquora. 

Gentis humane pater atque cuſtos, 
Duam ſantia eMajeſtas tu 

Nommas terras fiupefecit ones, 
Sol quas recurrens adſpicit) 


Partis prime Libri primi 


LE 9. 0 7 


N PRODROMI 


EI to. Cr<——— I IN, 


———_—e— ww _; 


_—_—— 


—_— 
"= 
: =—=3 -F | 
yrs rp here - —— 
tiny Veg way bbate 


ooo SO WOES ou di ENCE. he ae ny ee. IBS LS Sat INEE: 
f:2 NSD FS EO LIT pedo IP ©! E296 IS: Fe a A Ts OS EDI Eat ee no 25 re AR: RS 
wo Wor Ed OY SRI CIO I PIG CE OE NH COP CYIEEE. EJS om. Io REY ; 


LY ee Et EE, IO EE IIS ee: 2/2" ine A IE Co ES nos re Rhine boogg XA 2,3 oo tid: Noe ee HE SAMET he. 33 rh SON ng EG I 
BESR GEIE ELINTS Eno Ree: oo $14 1 bg AIRES OG EE TO End woot i ERS IRC Iz: Ne TY I. 
SE 244 Ys Drs Os i CS <br 4 2947 Lg rung 2h OE Ee En Pe OY 2 INOS «Mon OTE Wes! a FEE YO oa et ory, EY 
3” OE cs ”Y, py; Pt Veg) NT > Ir A VR; o ad, SO Fnee 1 IE 22S +; Eh V'Vs DO ANTE w Og 74 So EU - ; COIEC See tes d 
> TIES 2M 5 RUE); ADS 1.5 5 c ECL SET AS > 3. Nh 4 , _ $ 
WS Ct $A SCS 


es Men 
Ea 


EIS 
TS 7 
SE EY 


ts SS 


ens AN Fane bo NE 
47 Pina a Re] 
7 OSS Rene Jos 


2 IS 
CE 


P R Oo D K Cel 
NATURALS HISTORIA AST:@£4 
PARTISPRIMA LIBER SECUNDUS: 

Ubi de 
MORBTS is 5 COT I XA Giulftutiber, 

De Methods medendi & de Medicini I ndigens , 
SECTIO PRIM A 
De MORBDBITIS s# $5 Cars 2z 


CAPUT PRIMUM. 
De MORBIS in genere. 


OM1NE M primzva ab origine , ab omni labe immunem , in 


= Voluptatum Deliciarumque Horto ex limo terrz coagulatum 
\ divinoque Spititu animatum poſuerat Altiſſimus. Ili erat nevxcos 
C vitz cuſtos Arbor Vite, cujus fructus aderat homini cibus , ne 


cſuriret; potus, ne ſiciret; & lignum vitz, ne Senectus cum 


= 
74 deprimeret ac diſlolyeret: Vit, inquam, Arbor, Medicine 
E modo, . homini corruptionem prohibebat. Art, fratis Poten- 


2A. riffimi Legibus , Anima ab origine prima ſceleris pura & con- 
CEE —— yenientem fibi ſortita Bafilicam , ſimul atque, ſupra modum, 
inſoleſcente penio ad deterioradeflexit, in aura coeleſti caliginem, in mole rertena mor- 
tem, inter utrumque bellum aſfiduum miſer homo expertus eſt. Unde lucidus Intel- 
lecus interiores primum tenebras ſenſit, & Appetituum regina Voluntas Senſuum il- 
lecebris.delinita Rationem deſpexit commonentem; tandemque divina licet Anima, tan- 
quam Fpellis Tabula demerfa ceno, propter Corporis impuritatem, aliqui mortalita- 
tis macula fcedata eft:. ab eo tamen, ſine maximo cruciatu, ſejungi non poteſt; quod 
amet iis in partibus ſtabulari, quarum opera diutius ufus eſt. Hinc perfeta, #tcrna & 
immaculata apud Deum & Angeles permanſir Sanitas; homini vero naturalis vitrea- 
ue, quz tantum conſtans in ſua levitate, & innumerz Morborum ſpecies, morſque 
inevitabilis fuit illi ex peccato hzreditas. 


Morbus eſt aftectus preter naturam, actionem per ſe lzdens. 
N 2 Morbo- 


£D 


Proarom: Naturalis Hiſtorig Scoticz, 


Morborum 
differentiz 


Cauſz 
Morbo- 
rum 


Morborum alii 2-423, þ. e. diſperſi, qui ſingulos ſeparatim corripiunt. Sunt plures 


ſimul Morbi vagantes & genere diyerſi, quorum alius alium invadit; non ab Acre, 
ſed 2 ratione Victiis naſcuntur, quam ſinguli habent propriam & peculiarem. 

Alii =, þ. e. communes, qui certi ſunt morbi & fſingulares, qui alicubi va- 
gantur - er multos #que ſimul corripiunt. Cauſam habent hi communem , -ut Ae- 
rem, Aquz malz potum, vel cibum aliqua de cauſa vitiatum, gravemtetram que Ex- 
halationem , vel ſimile quid, quod vitari nullo modo poteſt. | 

Arque hi communes ſunt #24w«., /þ. e. Patrii, Vernaculi, & alicui Regjoni familia- 
res. Hi in aliqua Regione frequentes ſunt & perperui, & omnes ex #quo corripiunt, 
ob cauſam quz omnium communis eſt. Arque de his maxime in hoclibco agitur. 

Vel i2w:, qui communes quidem Morbi & a communi cauſa narti ; non tamen 
Patrii & familiares, ſed porius externi & adventitij. Hi ſunt yel a2; peſtilentes, 
qui contagiofi & omnium pernicioſiſſimi; vel non peſtilentes , ſed peſtilentibus mi- 
tiores. —- 

A mala corporis diſpoſitione variz Morborum differentiz oriuntur. Nam ut bo- 
na valctudo videtur eſſe a ſanguine & partibus rite conſtitutis ; ita mala ſeu mor- 
bus a ſanguine peccante, vel partibus a proprio naturalique ſtatu recedentibus. San- 
guis autem comprehendit Limpham quoque & ſuccum Pancreaticum, alioſque humo- 
res qui ſanguini admiſcentur. Hac de re egregius eſt locus Hzppocratis; At vero cor- 
, pus hominis haHet in ſeipſo ſanguincm, & piruitam, & bilemduplicem, flayvam wv. 
-» & nigram : atque hzc ſunt ipſ1 corporis natura, & per hec & zgrotat & ſanus eſt. 
,, Sanus equidem maxime eſt, ubi temperamentum hzc inter ſe habuerint moderatum, 
, tum facultate, copia, & ubi maxime fuerint permixta. Agrotat autem, cum ho- 
,,rum quid minus aut amplius tuerit, aut ſeparatur in corpore, & non fuerit reliquis 
,, omnibus contemperatum. Necelle eſt enim, cum quid horum ſecretum fuerit er per 
, ſe ſtcterit, non ſfolum eum locum, unde ſeceſſir, morbidum fieri, ſed etiam eum, 
, in quo ſtat, er in quem propter nimiam copiam diftuſum eſt, dolore ac morbo yexa- 
ri. Hinc fi ſanguis ſpiritibus orbatus ct ctfarus evadat, debilitas pulſus , virium lan- 

uor, partium refrigeratio, et totius corporis heberudo preſto ſunt. Ur macies et ta- 

S, fi amiſlo glutine ſolyatur; fi vero vel acidus , vel acer, vel motu celerior fiat, 
inflammationes, puſtulas et ſimiles morbos affert. Si plus juſto ſeroſus evadat, hy- 
dronoft vel aquei morbi exoriuntur. 

Ad partes quod attinet, fi a propriis locis recedant, magnitudine augeantur, ſcin- 
dantur, corrumpanrur, vel obſtcuantur illorum ductus, aut alio modo afficiantur, luxa- 
tiones, tumores, ulcera, putredines, obſtructiones er alia hujuſmodi emergunt. 

In ſemine quoque latent motborum et mortis germina, quz & paria his ex quibus 
orta ſunt faciunt, et citius corpore adoleſcunt. In illo viget repugnantia primordiorum 
quz ut vivendi cauſa ſunt, ita et vie mortis, vitzque tam ſanz quam zgrz ſtamina, 
nec minus morborum Elementa quam corporum. Ac licet in permiſtionem quodam- 
modo paria yenerint, breyi tamen impari przlio ſeſe vehementer exagitant: et dum 
in nos intus foriſque ſeviunt, ſanitatem quam fecere ſubvertunt, adeo infida eſt ex con- 
trariis origo. Eſt et a ſemine inſitus calor, qui eadem manu nos fovet ac conficit : 
et quia ſalutarem humorem ſui efficientia furtim, ſed avidius carpit, ipſum quoque ſe 
perimit, ita ut qui autor eſt vitz idem fit et necis. 

ProcatarRica przcipus morborum cauſa eſt intemperantia, poſtquam ( ut ſcribit 
» Seneca) caepit cibus non ad tollendam, ſed irritandam-famem quzri, et inventz ſunt 
,, mille conditurz, quibus aviditas excitaretur: quz deſiderantibus alimenta erant, one- 
,,ra ſunt plenis. Inde pallor et nervorum vino madentium. tremor , et miſerabi- 
»» lior ex cruditatibus quam ex fame macies. Inde incerti labantium pedes , et ſem- 
, perqualis inipſ ebrierate, titubatio. Inde in toram cutem admiſſus humor diſtentuſque 
, Venter, dum male aſſueſcit plus capere quam poterat. Inde ſuffuſioluridz bilis etde- 
, color yultus, tabeſque in ſe putreſcentium, et retorti digiri articulis obrigeſcentibus. 
,, Nervorum fine ſenſu jacentium torpor, aut palpitatio ſine intermiſſione vibrantium. 
,» Quid capitis vertigines dicam ? Revs oculorum auriumque tormenta, & cerebri zſtuan- 
, tis verminationes , & omnia per quz exonerantur internis ulceribus 'affeta ? Innu- 
,, merabilia przterea Febrium genera, aliarum impetu ſubeuntium, aliarum tenuipeſte 
,,repentium, aliarum cum horrore et multa membrorum quaſſatione yenientium ? Quid 


,, Alios referam innumerabiles morbos ſupplicia Luxurie ? 


\ 


CAPUT 


Lib.de Na« 
tura huma-« 
na, TERt. Fo 
& 6. 


Epiſt, 59. 


Fer YET) WOE PRE WET EFT" PO I 


Partis Prime Liber Secundus. 51 


RS. - _ 6 a. 
—_— —_ 
— 


CAPUT' :11, 


Ub: enumerantur Merbi, qui in Scotia maxim? graſſantur. 


” 


(2m (ut ſupra tradidimus) Scotza noſtra ad ultimos fere Septentriones detrufa fit, 
—& reliquo Orbe diviſa, niſi qui A»g/ze jungitur, omni ex parte ſevientis Occani 
injuriis pateat; Aerque ſzpius craſlus , nebuloſus pluvioſuſque fit; Hyems etiam diu -_ 
duret,  & frigus penetrantius fit; Tellus quoque valde inzqualis fit, ubique aur mon- ,_ T's 
tium yerticibus elata, aut humilioribus yallibus iiſque declivioribus depreſſa: neceſle a, rem- 
__ proinde elt, varias temporum mutationes in ea frequenter accidere. Que mutationes mag 
Se; Femporium (ut ait magnus Hippocrates) maxime pariunt morbos: © in apſts tempori- moms 
Aph... Ous magne mutationes aut frigoris, aut caloris. Fieriigitur non poteſt, quin nos Sco- rit. 
7: maxime inzquali ſimus temperamento, mulrique apud nos morbi fint: cum per to- 
tam Sco7za7 nunc tellus ſuo gremio mare excipiat, nunc (quaſi indignata reltcingt 
fluctibus prevaleat longeque in mare excurrat; hic montes emineant, illic minus pro- 
fundum mare cum terra luctetur. Hzc enim terrz facies, figura & ſitus multis eva- 
porationibus inter hoſce anfractus ſemer involvcntibus & magpis in ſe incumbentibus 
originem przhent, cauſamque & materiam tempeſtarum dant, que ſua inconſtantia 
1:b.2.4. & inZqualitate debitam corporum diapnoen impediunt & morbos procreant: ut verif- 


Sanitate ſimum ſir, quod haber Galenus ; ,» Ours 4 rguroTaT0Y , eVTE RUNAWTITETY TY KEITH x UN yinioto 
tucnda Cape ,, © ug Jorteriy op THis WppbTen; xExparppirets awpietss wfs 0, Th  Avy@> una yoga, © y wage Nixtve.: Engoi porr 
7. Edit, 2” 2» © i910, @ oiev irxiaer db prrres yiurmme our ms Jippea5 xapes os avipuny. Avapixnce Ob THIS x260 400 » TEE 


\ 


Charterli. ,, #u 35w ure , va. Os trier 78 © nord 7& omay 1% Tigugs TY HTS Tov 00090 1x07» £2440 » 0s Twy \uxpery 01770485 
»T.6. Quum nec optimo temperamento, NEC inculpabili conſ{titutione ullum corpus in 
iis Regionibus, quz a temperamenti modo receſſcrunt, gigni poſſit; ficuti tum ratio 
,, docet, tum experientia commonſtrar. Quippe ſicci, graciles 6 veluti torrefacti in 
,, eſtuoſis tratibus homines fiunt; Rurſus frigidioris Plagz incolz inzquali tempera- 
,, mento viſuntur, ut quibus exteriora frigeant, interiora, atquein his viſcera, immo- 
dice caleant. | | | | 
Olim quidem,, pro Majorum noſtrorum temperantia & yalidis exercitiis, quibus Curpau: 
utebantur, tum pauciores, tum minus graves erant morbi, Ab Hiſtoricis enim no- Sons *— 
{tcis relatum eſt, quod ignota fuere noſtris Majoribus tor morborum genera, quot nm 
noſtra ztate conſpiciuntur. Vix quiſpiam.tum elanguebar, niſ1 aur calculo, aut exun- Majorcs 
dante pituita , ſimilive morbo frigido aqueove humanum vincente mm—_— — 
cauſam przbente : probe enim degebant, parſimonia corpora ab adyerſa valetudine 
14.Lib.g. tutabatur, vitamque noſtratibus in longum zvum protraxit. Morbi autem ex tri- 
Fol.171. gore & pituita redundante enati erant: qualis fuit morbus Kennethi Keyr Conval- 
{ Regis filii, qui Catarrhi in Tracheam Arteriam defluxu ſubiraria morte eſt- extin- 
tintos. Paralyſis & ventris profluyium a frigore quoque quoſdam invadebat. Pri- 
mus autem Congallus Rex notatur Articulari Morbo, ſeu Podagri correptus, quem 
ex frigore ac multis laborioſis expeditionibus in juventure peractis contraxiſle in ulti- 
mi ſeneRute dicitur. Febres quoque ex nimio labore nonnullos inyaſerunt. Atubi, 
patrio victu poſthabito, omnium deliciarum genere defluxere, ſimul cum peregrinis 
deliciis peregrini & eatenus incogniti erupere morbi. Ordinarii autem morbi preci- 
Aph. 22.& pue ſunt illi, qui Hippocrat: Hyemales & Autunnales dicuntur. Imprimis vero Hye- MorbiHyce 
23. SN. 3. males , qui enumerantur Aph. 2, ſcil. Pleuritides, peripneumoniz, lethargi, gra- _—_ 
vedines, raucedines, tuſſes, dolores peRtorum, laterum ac lumborum, capitis dolo- 
res, vertigines, fiderationes. F gy" - mm ctiam ſunt morbi Autumnales Aph. 22. e- ,,,1; a: 
numerati; vis, Febres erronez, ſplenes , & hydropes, & tabes, & urine ſtillicidia, rumnales. 
& inteſtinorum lzvitates, & dyſenteriz, & Coxendiccs, et anginz, & anhelationes, 
& yolvuli, & comitiales, & inſaniz , & atre biles. | 
© Cauſz autem morborum noſtrorum fere ſemper ſunt aliquz ex his, Aeris ſcil. vi- ——— 
tium, ſoli czlique natura, victus, conſtrifti nimio frigore pori, redundans in maſk cauſe. 
fanguinea ſerum, aut ejus in caput aliaſve partes raptus; ſanguis ipſe vel nimium re- 
dundans, vel in motu concitatior aut ſegnior, vel actior aut acidior, vel miaſmate 
{corbutico contaminatus. | 


Boeth. Hiſt. 
Scot. Lib. 2. 


CAPUT 


EE PSTTE. EEE=— ST ent Fs 
TIER At, EI 95 TER 2 -: S=<5 8-3: -* Tn < T 


LES! ( 
"7 : | 


—_—— 


Partis Prime Liber Secundas. 


CAPUT. 1TTL. 
eAccuratior eMorborum in Scotia graſiantium expoſitio. 


| Orbi alii caput, alii thoracem, alii yentrem inferiorem ; quidam artus, nonnul- 
—_ M li rotum corpus afficiunt; aliqui externas tantum partes; quidam epidemici. 
pltis Her _- " : 
Morbj. Morbi autem capitis, qui frequentius apud noſtrates oecurrunt, ſunthi; Catarrhus, 
avedo, odontalgja, auris dolor, tumor genz, parotis, aquoſi rumores circa maxil- 
as, viſus debilitas, Scoroma, hypochyma, paraſynanche, hydrocephalus, capitis do- 
lor, hemicrania quandoque periodica, vertigo, caros, apoplexia levis que in paraly- 
” ſin muratur, apoplexia fortis, lethargus periodicus feu hydrops cerebri, epilepſia, 
 eryſipelas capitis & faciei. EN 
retors *Morbi peQoris, Raucedo, tuſſis, dyſpnza; aſthma periodicc recurrens, continuum; 
m—_ pleuritis, lateris dolor, peripneumonia, phrhiſis, ſyncope, palpitatio cordis, hydrops 
thoracis, ſanguinis ſputum, vomirus ſanguinis. 
Morbi Ventris interioris morbi, Diarrhea ſeroſa, vomitus aquei, ventriculi cruditas, op- 
ces preſſio, cardialgia, cholera, colicus dolor , colica in paralyſin definens , hydrops 
© aſcites, tympanites; affeus hypochondriacus, hyſtericus; ſcorbutum, affecus qui- 
dam ſpaſmodici; calculus renum, veſicz; iſchuria, hydrops uteri, lumbrici, obſti- 
nataalyi conſtipatio, ſanguinis nimii fluores. 
Aruum Morbi Artuum, Arthritis, Rachitis, ſcrophulz & ſtrumz, Arthritis vaga ſcorbuti- 
Morbi ca, iſchiadicus dolor, artuum tremor, | ; 
Morbito. Morbi, qui totum corpus afficiunt, ſunt Febres, rheumatiſmi, dolores qui mem- 
Us COr- acim & neryoſum genus afficiunt, leucophlegmatia & habitus aquoſus cum tu- 


—_ ” more, icerus, chloroſis, exanthemara, ſcabies , paralyſis fortior, ſtupor circapartes 


nervoſas, tabes. | ; 
Febres yva- Febres autem variz ſunt; diariz, quales hemicraniam & fimiles affetus comitan- 
liz. tur, & eryſipelata przcedunt, ſynoci:i quoque imputres & putres, febres catarrhales; 


nervoſum genus afficientes, comatoſe, cum deliriis, ſpaſmis & ſimilibus ſymproma- 
tis comitatz; febres malignz, _— peſtilentiales; heRicz, lentz tebres ; febres 
uerperarum ; variolz &: morvilli, iique regulares vel anomali; Febris Scar/atina, 
ebres intermitrentes, Quoridiana, Tertiana, rarior Quartana, Semitertiana, inter- 
mittentes Anomalz. 
Morbi ex- Morbi exte:ni, Tumores Scirrhofi, cedematoſi; Hydrocele , Cancer, ſphacelus 
teri ſcorbuticus, gangrene poſt febres, ſpina ventoſa, ulcera ma'i moris. 
MorbiEpi- Morbi Epidemici, Febres quzdam malignz Aurumno maxime graſſantes, & Vere 
demic. febres intermittentes, que fingulis fere annis differentibus comiiatz ſympromartibus, 
Dyſenteriz, Paraſynanche, Tuſlis ferina, Variolz, Morbilli. 


VE IESIY 


EATUT IV. 


. De Cauſis Morborum in genere. 


T T commodins de caufis agam, Incolz S$cotzz dividendi ſunt in Plebem & No- 
} biles. Plebs irerum in eos qui in Urbibus, & eos quiin Agris degunt: quoniam 
victu, exercitiis & toto vitz genere inter ſe differunt. 


= 


Quomodo Nobiles tam majores quam minores ſplendide, ut plurimum, vivunt, & venatio- 


Nobiles. \jbus & cquitationibus ſatis exercentur, vinoque & Ga/ks & Hi/panis delato multim 
utuntur. - Hi paucioribus morbis tentantur , hifque, ut plurimum acutioribus, et 
qui felicius terminantur, niſi fint qui Venere et Crapula graviores fibi morbos pro- 
gignunt. | 20S as PO 

Plebeii Plebs, quz in Urbibus degit, paucis utitur exercitiis , & non pauci ex iis vino de- 


& 


—_ fi- diti temperamentum, quod in illis non ita validum eſt, nimio potu erdeſfidia corrum- 
has. punt, et multos fibi morbos accerſunt intempeſtivo cereviſiz poru ſzpeque ſpiritus vi- 


ni, mane przſertim, jcjuno etiam ventriculo: unde fibrz ſtomachi nimium folyuntur, 
calor 


""_ 


Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz. 53 


"= "I 


calor imminuitur,. fermentum ſtomachi dilvitur & obtunditur, omniſque digerendi vis 
infringitur. Cruditates etiam ſtomachi, Inflationes, oppreſſiones, ime cachexia, pa- 
ralyſis, conyulſio, tabes, multique alii morbi oriuntur. Videre ectiam eſt frequenter 
inter eos febres erraticas mali moris, pleuritidas nothas, anhelirus difficultares , totius 
abdominis turgeſcentiam & faburrationem, hydropes, .imo ſtupores, Lethargos & 
Apoplexias. 52? | E 
Plebs autem ruftica, licet tenui admodim vidtu validiſque exercitiis utatur, ex quo Iv ruſti 
ramen maleſana hbido reditus augendi noſtrates invaſit, non paucioribus nec levioribus mis, quam 
motbis infeſtarur. Teſqua enim, Ericera & fimilia, quzantea in Paſcua { dicametiam uibana, 
cum non ſpernendo pore cedebant, nunc calcis cumulis conſperguntur, ficque "=o Ip 
conſperſa aratro proſcinduntur, ut ſane fruges producant, quz ſoli calcifque naturam 
reſipiant, calidaque. (ut jam dictum de Septentrionalibus populis) viſcera magis in- 
flamment & accendant, noyamque morborum ſuppellecilem quotidie producant. Hine 
ventriculi zſtuariones, vigiliz, deliria, affeftus hypochondriacus, mania, dyſenteria, 
ſcrophulz, cancer & dira morborum cohors, quz Agricolas olim 2 morbis immunes 
nunc paſlim invadir. | 
Morborum autem enarratorum cauſa, ut plurimum, a victu eſt, quod pravi cibi Morborum 
potuſque aſſumantur majori quantitate, quam commode a nativo calore concoqui &4 71m wan 
nutritive facultatis adminiſtris diftribui queant, & quod corpora non rite exerceantur. ſzpea vi- 
Er qui non ab hac cauſa fluunt, ii, ur plurimum, ab impedita tranſpiratione fluunt , — 
quod inzquali rempeſtatum anni conſticutioni tribuendum eſt. Quz rempeſtates fepe tn tranhi- 
pervertuntur, ita ut Hyemis conſtitutio quandoque Auſtrina fir & Ver magis redoleat; ine; 
Veris autem Borealis, & Hyemem ſapiat. Nec ſtates ipſz hic & perverſione im- tempetia- 
munes, quz Vernam aut Autumnalem ſapiunt conſtitutionem , non fine trigidifſimis tum inz- 
Ventis quandoque. Quin in una eademque anni tempeſtate fummus quandoque ur- T5... 
get calor, quem ſtatim frigus penetrantiſſimum ſequarur: unde, conſtiparis a frigore dunct. 
poris, fir anadrome & raprus ſeri yerſus caput, et multi progignuntur morbi rheuma- ' 
rici et febres catarrhales, = nervoſum maxims genus atficiunt. Nec aliter fieri 
teſt in Regione ram inzquali, in qua tot fint evaparationes corporum valde inter fe 
difterentium, quz tempelſtates pro ſua naturi alterant et graves in corporibus noftris 
mutationes inducunt. ; : | 
Aer quoque ſzpe craſſus et (quod magna pars Scotie Mari vaſtiſſimo exponatur ) A*rcraſlus 
ſalſuginoſus eſt, a quo inſpirato ſanguinis crafis corrumpitur- acrior enim et taxculen- noſus c 
tior evadit. Et cum fal in fluore reliquis przyaleat; concitatior eyadit er efferveſcere tian ho- 
incipit: unde venarum »#»75-5, per quam tranſlato in yarias partes ſanguine, rheuma- ygrum 
tilmi, dolores yarii, imo poem ſatis frequens aliique conſimiles morbi ab humorum cauſa. 
prs5ers Oriuntur ; et a craſſo faculentoque ſanguine, ob acredinem ad nurritionem ine- 
pto, viſcerum infarctus et obſtructiones, humorum in precordiis congeſtio, ſcorbu- 
tus, atrophia, tabes, hydropes, febres lentz, iRterus, calculus, ermorbi, quiatar- 
taro in partibus depoſito; et in iis qui libecalius indulgent corpori illudque fſaginatum 
et ſaburratum nimis reddunt; adeo ut regendis humoribus impar natura ſit, copioſz 
accidunt ſanguinis et humorum ejectiones per yomitum, et per alvum aliaſque vias. 
Imo humorum abundantia fic opprimitur natura, ur Apoplexiz, Syncope etſubitanez 
mortes ſequantur, a quibus omnibus immunes vivunt, qui appetitibus irregularibus 
ſrzna imponunt, et temperate ſobrieque vitam tranſigunt. Hs 


CATUT 7 


O&ſervationes quedam rariores de Morbis, & primo de Febribns que 
zu Scotia graſſars ſolent. 


M Ulrz ſunt Febres, quz in Scori4 graſſantur, Vere quidem intermitrentes magis Febres 
: (nam com gy _—_— Quartanz Autumno inyadereſolent) Vere quoque quz- Yeus wr 
am ectiam maligne, quandoque Epidemicz ſunt: fed Autumno ſzpinis maligne Epi- mma 
demicz (uboriuntur , & tunc mali moris ſunar. ; =P g P tempore, 


O72 In- 


tn yoo apap er gas os 


ome © "OB ey Ars > <p 
= . 


6 IE I. % AF 22h = - -. wn vow - 
nn NIE: > en watts h b —- ROE OO nn G _—_ we IDs cue 
———_—_ and os Rs <m—s... : os _ = - 
oo - I - g X _ _ pa £ > 7 IIS = < F 7 < Þ..9s 
” * _—_ oz: ry " _ - 4 - — UA 
ſagrono Js « A. 7 IE IE yp = a - WRIT. A —IXBICIre oy s = « 
_ = TEINS = in nent OE OS - 


— —_ - 
"5-8 
— _ 

2 


DEEDS 


COEEEEI IEEE oe IE 
— 


bran ae 


_— -- 
x25" <A Ws 
Nd [oF w $a 
& is © —_— 
POE mm 


4 


1h) UE. HW 
11 7 TR4.41 :. 1 
088 "1: 461, 


-_ 


54 Prodromi Naturalis. Hiftorie Scotiz , 


Febres no= © Tntermitrentes noſtrez ſzpe' irregulares & anomalzſunt: non. enim 'ſuas ſeryant pe. 
Eine. 2odos, ſed ex Tertianis Quotidianz fiunt & ex Quortidianis nonnunquam Tertiane. 
irregulares Aliquando ſeptimo, imo etiam decimo quarto die recurrit Paroxyſmus, ur in nobjli 
1xan0m2- quodam viro obſervavi, qui Paroxyſmus acutiſſimus erat, cum deliriis & magna cor- 
poris jatatione. Quinetiam aliquando continuz evadunt, ſummo Mgrorum periculo. 
Febrescon- Continuz autem rariſſimas habent criſes apud nos. Superveniunt ay” wo plures 
timz. fydores, aliquando alyi fluxus, & | maxime in iis ſalutaris, ſalivatio copioſa : ſed, - his 
non obſtantibus, aliquando ad 15:17.21.25.:29.-imo 31 dies producuntur. - Szpe 
autem accidit,: ut, priore febre in aw»gar definente, nova. quzdam lenta febris ſubo- 
riatur cum exacerbationibus;- unde diu languent Zgri. | Imo cum hanc lentam alvi flu- 
xXus, aut frequentiores ſudores comitantur, heftici fwuor Agri. 
FebresPur. Febres Purpuratz ditz (ut& Variolz & Morbilli,) apud nos aliquando. maculas 
purat Tivyidas, imo nigras purpureis admiſtas- habent: neque- illz tunc. adeo periculoſe ſunr, 
- Nifi maculz latiores for Maximum apud.nos periculum eſt a fubiro macularum 're- 
curſu, cum febris cum dyſonces irvenditur & ori fluxus fupervenit: raro enim tunc 
#opri mortem effugiunt. | HDETIEIREBS 0f 7: 
Aliz Fe. Et generatim quidem Febres noſtre miaſma quoddam ſcorburticum magis, quam 
bre, = peſtilentiale virus redolent, nec ita trequentes ardentes Febres funt, acillz quz Lym- 
pham & genus Nervoſum afficere videntur, in quibus non tam accenditur & confla- 
grat ſanguis,' quam a _ colluviei ſeroſz ſpiritus opprimuntur & perturbantur. 

Sunt etiam Febres a ſanguine accenſo , ſed mitiores plerumque, nifi iniis, in quibus 
magnus humorum apparatus: iis enim putreſcentibus peſtitentiales febres fuboriuntuc 
quandoque, quarum unam hic apponam. ; | 

Obſervato . Nobilem quendam virum tenuis & rari corporis habitus febris anniverſaria invadere 
de Febre folebat, ſemper fere Menſe April: (quo natus eſt ) aut Mayo: a qua tamen per duos 


quadam annos, ob cce&lum forſan & folum mutatum, quod tunc peregrinaretur, immunis fue- 


_ ientia- at. Sed anno ſequente, dum primo. /uxzz apud' Confſanguineum ruri ageret, & in 
Valle quidam ad Amnem reclinatus cum Amico confabularetur, loci amcnitate ca- 
ptus /planities enim tere rotunda erat, quam Rivus placide fluens interfluebat, quz- 
ambientibus undique collibus arborum yarii generis ſylva tectis & per gradus in faſtigium- 
aſſurgentibus, Amphitheatri ingentis caveam et gradus reprzſentabar_) ſenfit ſubiro tus- 
batos ſibi ſpiritus, impeditos & in «reti-» quandam actos fuiſſe, nullo ſe prodente fi- 
gno exterius; conſurrexit & domum reverſus eſt. Sequente die, pluvioſa rempeſtate 
et flante in faciem ſubſolano, in urbem reverſus eſt fine ocreis, quod multum fibi no- 
cuiſſe putavir. : Tertio die alterationem ſenſir. Quarto die ſubortus eſt ſupra' Laryn- 
gem tumor durus indolens primum magnitudine ceraſi, qui exinde quotidie magis au- 
ebatur. Sexto ct ſeptimo die magna aderat ar xietas. Purgatus tunc fuit leni me- 

icamento. Die ab invaſione ſeprimo, circa horam quintam matutinam, rigorem in 
regione lumbari, poſtea per totum corpus ſenſit. Duabus poſt horis levem lipothy- 
miam paſſus eſt, quam ſecutus eſt yomitus humoris ſeroſi amareſcentis, quz prima 
febris invaſio erat. Die nono dolor in tumore ſubortus : auctus autem tumor pugnum 
ſuperabat. -#gre panem deglutiebat #ger, er tebris .ſenfim creſcebat. Decimo die 
— n—_ faſtidiebat et magnum calorem per totum corpus ſenticbat: nec dormire pote- 
rat noctu, ſed huc illuc ſe jatabat. Volebat ſanguinem mittere ſtatim, percepto tu- 
more ;-fed amici impediebant. Advocatus Medicus cenſuit abſtinendum etiam tunc 
a venz ſectione, niſi tumor magis augeretur. Die ſequente auctus tumor , et tunc 
ſanguis ad uncias ſex © brachio miſſus. Sanguis ſpumoſus erat, putridus et ſeroſior ; 
cruſtz quoque ccerulea aliquai ex parte obductus. Tumor magis magiſque augebarur, 
adeo ur ab illo die per ſex aur ſeprem ſequentes panem deglutire non licuerit. Juſcu- 
lum aut Priſanam tantum , Julapium er fimilia , potulenti forma , ſtillatim hau- 
riebat. Tumori varia applicata fuere Emplaſtra ; ,Diachylum ſimplex cum #- 
qui parte Diachalcitcos : dein Emplaſtrum de Mucilaginibus , Diachylon mag- 
num, cum Gummi cum -Unguento Baſilico. Auctus magis tumor, unaque aucta te- 
bris , cum vigiliis perperuis ; dejectus plane appetitus ; collum anterius & re- 
gio thoracis uſque ad mammas inflammata, valde dolebanter inquietudinem augebant. 
Applicatum fuit tumori Cataplaſma de foliis Acetoſz Hortenſis, cum Ficubus roſtis. 
Febris ſenſim augebatur, er mille rerum ſpecies menti obyerſabantur ; querebaturque 
ſibi non ſolum ſpecies rerum occurrere, ſed et populi clamores et ſtrepitus: que ta- 
men phantaſiz illuſjones eſſe ſatis clare perſpiciebar.. Imaginatio ( ut ipſe referebat ) val - 
de exalrata erat, adeo ut fibi temperare nequiret, quin Orationes mente tacitus ver- 


ſarct. 
N 


Partis Prime Liber Secundus. 


faret. Oculi rubicundi erant et phreneſin' minabantur, quod Des proſua miſericordi3 
ayertebat. Advocati in confilium alii Medici, ex quorum conſilio Clyſter injectus; 
& ſub no&tem Potio ſomnifera cum grano Ladani exhibita. Turbata fuit mens & La: 
dano, ita ur deliraret: dormiebat parum tamen. Quoniam cum tumoris incremento 
valde augebatur febris, ſuadebant quidam tumoris apertionem Cauterio aut Lance ; 
ſed alii malebant ejus marurationem expectare. Injeus ſub notem Clyſter, in quo 
reddendo Lipothymia correptus eſt, & per tres horas poſt, pulſus intermittebar, deli- 
rabarque Zper : dicebat enim fe ad Ripam Rivi cujuſdam inter Caures jacere, auxi- 
liumque, ur inde eriperetur, implorabat. Die ſequente ruptus eſt tumor, & per quin- 
que ſequentes dies mulrum puris effluxit: Remiſere fenſim omnia Febris Sympromara . & 
ſedatior factus Apger dormiebat paulimm, nec menti obyerſabanturiillz recum ſpecies. Poit 
ruptionem tamen exorti infra mammillam dextram intra coſtas tumores duo piſi magniru- 
dine, quiadeo dolebant, ut nec Linteorum tactum patereniur, inflammara quoque cicr- 
cumcirca cute. Poſtea etiam in axilla dextri duo tumores ſimiles exorti, quitamen pott 
duos dies omnes evanuere. Ruptionem quoque ſtatim inſecura cc pioſa ſalivario per aliquor 
dies, qua mulra phlegmara craſſa per ſputum reddebat. Eam ſecuta eſt tuſſis = , que 
Agrum valde quaſſavir, ut a debilitate per morbum contracti per ſcx ſeptimanas poltea 
non nifi baculo innixus incederet, quamvis ptiſani laxativa purgarus fuiſlet & bechicis 
mulrum urtererur. -Divinz benignitatis certe munus fuit, quodevaſerit, cum multi ro- 


buſtiores paſlim tunc morerentur ex febribus minus mali moris: hxc enim per hauſtum in 


ill Convalle miaſma quoddam purridum, quod ſpiritus & totam ſanguinis matſam corrum- 
pebar, contracta, Febris plane Peſtilentialis typum expreſſit, Nunc de noya Febris ſpe- 
cie agemus. 


Quemadmodum indies creſcit hominum luxuria, ita & noviſuccreſcunt morbi, ſi non "SO EOA® 


vereribus incogniti, intactiſalrem. Nec mirum, cum ab inſolitis cibis & varia eorum mix- de Febre 


tura novez oriuntur humorum deprayationes. Inter multos autem morbos, qui huic Se- Scarlatina. 


culo originem debent, nuperrime Febris obſervata eſt, quz Scarlatima dicitur a coccineo 


colore ( noltratibus Scare: lingua Vernacula appellato ) quo cutis, fere univerſa tingitur. 


Hujus Morbi non ita frequentes Obſeryariones ſunt, ut inde\accurata ejus theoria tradi & 
curandi methodus extrui poterit, Unam Obſervationem apponam: reliqua accuratior ob- 
ſervatio poſtea complebir. | 

Puella quzdam nobilis Senatoris in Foro Juridico filia, otavum plus minus agens an- 
num, ccepit de dolore gutruris queri, quem ſecutaeſt Febris. Vocatus deprehendipul- 
ſum valde concitatum ; magnus quoque aderat ad tactum calor; facies ſumme rubebar, 
ita ut Variolas meruerem; delirabar & ſe in letojactabar. Sequenti Cie eam viſens vide- 
bam rubedinem quandam non ſolum per faciem, ſed erper brachia & pectus, una cum 
levi quodam rumore ad tatum aſpero, per curem undiquaque diffuſam. Perſeverabar 
delirium. Ego cjuſmodi remperara Cardiacaſuadebam, quzin Variolarum eruptione ta- 
miliana ſunt. Die tertio reperi Febrem minorem , quarto adhuc leviorem; & eyanuc- 
rant rubedoet tumor. Quinto ſurrexit e leo Febre libera. 


In adultis autem obſervayi cuticulam fere per totum corpus decidiſſe. Quibuſdam aj;z dtc 
quoque ( ut abaliis Medicis mihirelatumeſt) poſt rubedinem illam puſtulz per rotain cy- Febre Ob- 


tem eruperunt , minime quidem illz inſtar capitis aciculz, quz ramea maruraverint, et 
arefatz cruſtam depoſuerint. Videtur autem afalis in fanguines maſſa fluore miaſma 
quoddam Scorbuticum in hac Febre przyalere, 2 quo fermentante et efferveſcence natu- 
ra materiz tenyjoris effloreſcentiam in corporis Ambitum protrudat, quz pro materiz 
ſubrilicare et raritate, citius et tutius periodum ſuam abſolyat: pauciſluni enim ex hac 
Febre mortui ſunt. | 


a ids tos ed a 4, —}S_ ttt [ + 0 "> 7 Toe T., 


— 


CAT UF MY 


De HMiris quibuſdam Aﬀettibus Spaſmoudicis. 


ſeryationes; 


Uella quzdam undecim annorum, filia Coloni prope Linmuchumiin Lothians Oc. Midi morus 


convullivi 


. . R q +» is . . ES” \ 1 
cidental; , poſt malignam Febrem ccpit horridis Spaſmis agitari , itaut, cum muſcul 23": 
in «r«&«» a motibus conyulſiyis agerentur, a viris robuſtiſſimis vix teneri poterit , quin ad iÞ- quadam, 


ſumdomiis tectum ſeleyaret. Parentes et qui in Vicinia degebant rei novitate _ 
P pelacti 


ESS.. Ss. - + - >——_ > —.——_— EE vm——_—— Ire rn de. ee Eee _ —_ —T. En wm _ 
DOTY I ANED OM - _— m_—_ w _— - we - _— nm ————y . .. X pete _— —_ - 
by — + TN I TIER - i M7 " . . PI IEO-D = : x 22 SIN7 b _ : -— = >» - : : - c r —_ = = _—_ 
— a m—p_p— —— a a _ . _ _— -— - - IT. 2 F-2 yo — IS —— -———_ ——_ 4 —- La _ -_ wy - Faq — en wr __ 
— AN OT= ot aq—_—— : | © R—_ 
= —_ _ "S __ hy _ __ IND = 
III OL ILIEIIx TED TOY OI _—_— RX=—y —— ———— = oo Fi = 2 h - - 6. - 2 7 0 ; SEAS —_— _—_—_ X rg po tn mrs or nm = — - E —_——_—_— CL CE 
- EEE n- =" —— ” 2 => 8 me OY I ee ns = ESE en pn mares ores nn ERS —— - 2 : ro GI —E DOD OD DESnN » IRE = - —_— 
- —_— . > ——_= = = - LIFESRE . ome Dn: $_ = 2 : —_ WI RALL. 2 ne on” _ _ nn - be _ ntBnkg "NC Rn OO mmm l p* - 
- _ _ L = = X "= L Po — _ - < IDES I = = w - - v 5 I —_——————_——_ - - _ — 
= my ———yy—r—— ——— : NE EDIT In . WOES I  —— DEIY <= FEELS roam. DD I IS = I. ___: ac. 6... Pe SS _— BY  nnen——_ i a. RN 
g = Pee INN DER EPILL'S yn "1 = PY : _ < - 4 þ - - — eas. —2 F "Gd = _—_— 55> xt = _ = i Ig IRR 2 PSCC wu _ - = i 
- rw Eng? Why > m—_ : T . - - : = OS St F>: : - = -. nn: ART IREIRE IE ES I _ —— TIEN 2, 
n—_ = - = SS _ ===>" OX —CK=S IGLS - - - — NO EW einer eres - 9a 2, Fw Sf, C2 Tor = ESSE : = Þ __ JT —_ Iz = Z - 
RF Pt ry : —y/ - DDS" wa - CT Tt lang EY Ro AID ' : _. PIEPRS= ibs 
> + as ao be —_ = —! Pe I - - ” non 1 n dr 
opener IDEN - - CELL LEA _ om. > wy . mans WerIE Era > —> : - _— - m_———_ 
- b— < DOORS” 


— 
— teen > 
I: 


Prodromi Naturalis Hiſtorie Scoriz. 


pefati eam Dzmoniacam judicabant, & quod illi horrendi morus a Dzmone corpus 

ingreſſo excitarentur, Cam ego tum in iis oris agerem, 2 Parentibus yocatusſum , 

ur Xgram inviſerem-: ita autem illam affe&tam inveni. Jacebat in payimento ſupinus 

Pater, eamque brachiis & pedibus ar&tiſſime adſtringebat. Erat illa tunc Paroxyſmo 

libera: ſed vix per quadrantem horz aſſederam, cum illa primum capit y0-w5pw & 

ſonum inconditum proferre; dein per rotum corpus horrendum in modum convelli. 

Facies verſus colli poſteriorem partem retorquebatur , manus pedeſque quoque retro 

yertebantur ; & tunc ccepit motibus conyulſivis violentifſimis agitar1 cum maximis ſub- 

ſultibus, adeo, ut, quamvis Pater vir robuſtus illam omnibus viribus deprimeret, ſe 

ramen ad trium pedum altitudinem 3 ſolo unxz cum Patre elevaret. Qui adſtabant 

narrabant eam alias mults altins eyveftam fuiſſe. Duravit hic Paroxyſmus per hore 

dimidium, quo durante murmur quoddam inarticulatum edebat, donec ſfenfim fe re- 

mitterent motus convulſivi ; & tunc per aliquod tempus ab iis immunis erat. Egoin 

eo eram animo, quod morbus efſer contraftus ex recrementis acribus quz Febris reli- 

uerat: decumbebat enim Agra in tugurio adverſus Acris injurias parum munito,. un- 

& 2 frigore impediebatur ſudor , per quem Febris judicari ſolet, & tranſpiratione 1zfa 

magna ſerofi humoris erat in cerebro (ad quod maxime in iis Febribus rapitur ) coa- 

cervatio, Unde vellicatz cerebri fibrz illos ſpiriuum animalium motus inordinatos in- 

ducebant. Cerebrum certe primo affetum fuiſſe argumento eſt, quod facies pri- 

mum, dein totum corpus conyelleretur. Suaſi igitur, ut Parentes bono eſſent animo, 

' morbus cum eflet intra naturz vires, nec ab ullo Dzmone excitatus: ſperare me, 

quod. ordinariis remediis debellari poſſit, modo in eorum uſum conſentireat & Xgram 

ad Urbem vicinam deducerent. Conſenſere, & exhibita meo juſſu fuere ea Medica- 

menta, quz in afteRibus Spaſmodicis maxime valent, quorum uſu, afpirante divino 

Numine, ab illis motibus convulfivis plane liberara fuir. Sed diu erat, antequam ar- 

tus - wy evaderent, quod a fiequentibus conyulſivis motibus nervi admodum debilita- 

ti eſſent. | 

eee Sunt etiam motus quidam Spaſmodici, qui cum ſzvisdoloribus Ventrem inferiorem 

abdomen Afficiunt ; quales in Cive quodam Lzmmuchenſe vidi, qui ſzviſlimis cruciatibus in Ab- 

afficienes. domine fere per annum integrum affecus erat; qui nullis remediis nec Opiatis cede- 

bant, ſed miſerum Agrum primo ad tabem, dein ad mortem ultimum malorum re- 
medium deduxere. 

Multi do. Multi ex his doloribus Splenetici dicuntur vulgo, quidam Hyſterici, quidam Ne- 

_ Spaſ- phritici; in quibus tamzn Splen, Rencs, Veſica & Urerus ab omni labe immunes 

Splenetici, ſunr; Peritonzum autem & Nervi fexti Paris per Abdomen ſparſi ab acrium humo- 

Hyſtcrici, rum recrementis vellicantur , indeque morus illi Spaſmodici dirique dolores proveniunt. 

Nephriit Scorbuticis autem maxime familiares ſunt, a quibus etiam Appellatio Germanica SHok- 


2 5 Ta— a . 
appellan= BUTT Originem traxit. 


»* 


CAPUT VII. 


Obſervatio de Dolore Rheumatico in Dor ſo periodict cum Paraxyſmo Felih, 
recurrente , © in Tabem Lethalem deſmente. 


Rarus quit Uidam honeſto apud ſuos loco, validz & robuſtz Conſtitutionis yir deag*®-, cir- 
dam affe- ca Ztatis annum triceſimum ſextum, cepit Ventriculi debilitate & doloribus Co- 
&w. licis laborare, cum diſpoſitione quidam Scorbutici, ut apparuit poſtei ex laxiore fa- 
to corporis habitu obeſioreque, alvique nunc conſtipatione, nunc mollicie, in Diar- 

rhzam trium aut quatuor dierum erumpente. 
Circa quadrageſimum annum invaſerunt dolores Nephritici, qui per ſex aut ſeptem 
Jeptimanarum periodos primo lenius, dein ſevins, tandem atrociſſime infeſtabant. 
Dolores colici, nephririci & alvi fluxus cum frequentius, tum atrocius vexabant, poſt- 
quam graviſſimam animi zgricrudinem contraxerat propter illatam ſibi a porentiore 
quodam Ciye injuriam, nonnullaque inſe publice cum multi indignatione exprobrata: 
| ab 


Partis Prime Liber Secundys. 


— 


ab co enim tempore, rehus ſuz partis, indies pejus cedentibus, graviſſima animi pa- 
themara contraxit, quz dolores illos & alvi fluxus ſzpe excitabant. Demum ex lap- 
ſa de Curru dolorem in Hepatis regione contraxit, a quo tenipore czpit doloribus 
Rheumaticis cruciari, fine ullo ſemper tumore, aur cutis diſcoloratione. Et hi qui- 
dem primo pectus invadebant ; dein, menſe elapſo, dolor humeros & interſcapulium 
inyaſit, urgentibus ſimul Colicis & Nephriticis doloribus ; & dolor yerſus lumbos 
tunc repebat , qui poſtea Os facrum occupavir. EE: 4, 
Poſtquam vero Kheumaticus hic dolor Os facrum occupaverat, ita pertinaciter huic 
parti inhzſit,, ur per tres ferc menſes nec Veiiz ſecionibus, nec Anodynis cederer; 
donec tandem applicatis binis Cucurbitulis cum Scarificatione remitterec quildem pa- 
rum, & verſus Iſchium ſive Coxendicem magis vergeret. Sanguis'de Vena, ur & 
Scarificatione eductus ſtatim colorem albo-palleſcentem inſtar ſeri latis contraxit, 
eamque viſciditatem, ut vix ſcindi poſſet. | Ne ons 
Dolor hic rebellis, fine tumore aliquave partis coloratione , dextrz quandoque, ali- 
quando finiſtrz natis partem interiorem inyaſit, & inde in crus, ac tandem in pedem 
ipſum prorepſit. Et (quod mirum) primo, inſtar Paroxyſmi Febris alicujus intermit- 
centis, ſtatis horis invadebat, citato & pleno, robuſtoqueſub inicium Patoxyſmi pul- 
ſa, qui ſub finem rarus, debilis & tenuis evadebat. A. dolore liber bene ſe habebar ad 
oblata, cibumque & appetebat & digerebat, donec invaleſcente morbo & fatiſcentibus 
viribus dejiciebatur Appetitus. 4 
Ulrimo extenuatum vigiliis & doloribus Febris He&tica invaſit, quz vix poſtei re- 
miſit, licet ſemper de frigore conquereretur, & frigide manus tattum non patererur. 
Hanc tuſſis cum ſanguinis excreatione ſecuta eſt. Quatuor ante mortem diebus Febris 
leves delirationes EE ; pulfus autem, qui alias ad miraculum validus perſtiterar, 
debilis & renuis evaſir. _— 
Omnia fere ſolamina, quz Zger admitteret, ex Medicorum conſilio tentata ſunt: 
ſed vel levem, vel nullum effetum habuere, abeunte ſenſim affectu in tabem, quz 
mihi videtur, fi noneadem, confimilis certe illi, cujus meminir Hzppocrates ſub no- 
mine Tabis dorſalis, ab humoris in Spinalem Medullam defluxu, qui ita apud cum 
deſcribirur. — .. -: 
Lib. de ,, Alius morbus oritur ex defluxione Capitis per Venas in Spinalem Medullam ; 
— , inde autem in Sacrum Os impetum facit, quo Medulla ipla fluxionem perducit, & 
* © ,,in Coxendicum acetabula five junRuras deponir; &, fi tabem teceiit, homo mar- 
» ceſcit. Atque hoc modo contabeſcit & vivere non expetit: ſtatim enim ſcapulz do- 
, lent amboque pedes & crura conſequuntur , & ſemper tandem pereunt multo tem- 
,» pore curati ; atque fic defloreſcit homo & moritur. Idem ait: Quum vero in Me- 
Lib. de 1o+ ,, dullam fluxio contigerit, tabes occulta ac inconſpicua oboritur. Quod apprime in 
_ bo- hoc morbo tencbat: nam per totum morbi decurſum nunquam vel tumore, vel cutis 
Set. 10. iſcoloratione ſe prodebat dolor. | OE 
| Ut autem tam rari affeus EXtiologiam ex divini Senis renteinſticuam, mirari pri- 
mum ſubit tanti Viri judicium: in morbi enim hujus Deſcriptione ea appoſuit ſigna 
Pathognomonica, quz cauſas cum antecedentes, tum proximas, tum ab alus morbis 
differentiam abunde denotent. Inter =;«x«unyzr:«s quidem fe offert rxxuinay; roeny 3! an 
wuz apes, QUE non ſolum laborem et immoderarasactiones ( ut Interpretes vocem com- 
muniter reddunt) ſed et zrumnas ex miſeria percepta, luctum, animi afflictionem et 
ritudinem fignificat. Et, quantam vim habeat mcror & £iſtitia in tabe procurtan- 
xrov.15.13. d;, oftendit Regum fſapientiſſimus, Solomon , dum ait, Letum cor exhilar at uultum: 
E9P-17-22- 2 nt maerore cordis langueſcit ſpirttus. Et, Animus gaudens #tatem facit floridam: 
Eap.25.20. __ : HED . Wa ST 194-fs 
ſpiritus triſtis exiccat ofſa. Et, Sdicut tinea veſtimento, © VEL MIS ligno; 184 triſts- 
tia viri nocet cordi. Ea enim eſt triſtitiz vis, ut cor conſ(tringat ar&tius quam decer, 
arteriarum motus comprimat ita, ut nec ſanguini recipiendo, nec expe.lendo et dif- 
fundendo ſufficiant. Hinc a diminuto cordis et arteriarum motu, ſanguiniſque acce- 
ptione et expulſione er per corpus diftuſione, primo languor virium totius corporis 
conſequitur, dein przcipuarum funRionum norabilis Izſio; quin & mceror ipfis humo- 
ribus alimentariis acidam, lentam et fixiorem qualitatem inmprimit motui et natritioni 
ineptam, unde partes ſuo nurritio ſucco defraudantur, | 
Lib. dein- Cauſam autem affetus proximam optime explicat Hippocrates, dum ait, Tabef- 
—_— ,» cit autem ſimiliter a cavis Venis; hz vero pituitz Þy dropitormi er bile replentur. 
Sc&. 13. ,, Patitur autemeadem, ab utris tandem tabeſcat, et homo ſtatim niger fit ac ſubru- 
,, midus, ct partesſub oculis pallide fiunt. Er vene incorporepallidz, diſtencz ſunt; 
: P'S 9” quzdam 


Aﬀ-Aus 
hujus &- 
tiologia ex 
Hippocrate; 


T&a4 Fu- 
gn quid, 


Prodrom: Naturals Hiftorae Scotie ; 


\.quzdam verd yalde rubicunde. Er infra: Ubi reyomuit, leyior {ibi eſſe videtur; 
,, deinde, modico tempore interpoſito , in iifdem doloribus jacer. 'Hic etiam acutius 
, loquitur, quam ctim fanus eſſer;; & rigor ac febris interquieſcens rurſus ſudoroſa cor- 
ripit. Quz ur ſpeciem morbi egregie delineant, ira et cauſam ejus proximam optime 
demonſtrant : quod ut magis conſtet, aliqua ex eodem divino Sene altius repetere opere- 
_-. | - : | So | Wy 
,, Corpus hominis {ur ille refert ) habet inſeipſo ſanguinem et pituitamer bilem du- 7 _ 
» plicem , flayam Tz. et nigram: atque hzc ſuntipſi corporis natura, et per hc #gro- nisSe& 5. 
; tar er ſanus eſt.” Sanus equidem maxime, ubi temperamentum hzc inter ſe habuerint, 
,, moderarum tum facultate, tum copia, et ubi maxime fuerint permixta. Xgrotat au- 
, tem, cum horum quid minus aut amplius fuerit,” aut ſepararur in corpore, et non 
» fucrit reliquis omnibus contemperatum. Tunc enim quodcunque fuerit , quod in uno- 
-» quoque forte G, Th igvghy $:6500, © 7d xp17 Foy Tys ©wi@- arb, wwins , et humani naturi poteEn- vans de = 
-”” : | | My 7 c medi= 
;tius eſt, quodque-non poſſit ſuperare, hoc'ipſum lzdere duxerunt, er hoc auferre 1, 5ea. 
,,quzſiverunt. Fortifſimum eſt autem inter dulcia dulciſſimum, inter amara amariſſi- 24. 
; mum, inter acida acidiſſimum, er in omnibus adeo rebus, * ««v#, vigoripſe ac ſum- 
., mum. Hzc enim in homine ineffe viderunt, 'et hominem lzdere. Ineſt enim in ho- 
,, mine et amarum'et falſum, er dulce er acidum', acerbum et fluidum, et alia infini- 
ta omnigenas facultares habentia, copiamque ac robur. Arque hzc quidem mixta, 
,- Ac inter ſe temperata neque conſpicua ſunt, neque hominem lzdunt. Ubi yero quid 
» horum ſecretum fuerit, atque ipſum in ſeipſo fuerit, runc er conſpicuumeſt, er ho- 
, mincm lzdit. ' Amplius porro etiam alia — mala homo patitur, omnia'a fa- Ibid. $c&* 
:, culcatum porentiis | #3 > -4uwr, ] proficiſcuntur. Itaque cum amaritudoquzdam dif- 3+ 
,;fuſa fuerit, quam bilem flavam appellare ſolemus, quales ſtarim anxietates, et zſtus, 
,, Et impotentiz occupant ? Verum, ubi liberati fuecimus ab i11a et purgati, aur ſpon- 
te, aut per medicamentum, fi modo tempeſtive quid ipſorum fiat, manifeſte et 3 
\"dolotibus et 2 calore liberamur. Quanto autem tempore cadem elevata fuerit, et 
cruda, et meraca ac ifitemperata, nulla arte neque dofores, neque febres ſedare poſ- 
» fis. Er quos quidem acuta acriſque ac —__— bilis affligir, quales mox rabies, & 
,, morſus viſcerum ac pectoris, .& deſperatio ? Non ſedantur autem hec, priuſquam' ,, ,., 
» Eadem expurgetur & proſternatur , aliis ermiſceatur Czrerum & hec cognolCce- Textu 39, 
,, re oporiere mihi videtur; nimirum , que a ectiones homini ex faculratibus & potcn- 
, tis, quz itemex figuris adyeniunt, «3 y4#4#. Quod autem dico tale eſt: Nempe 
,, facultatem quidem cſſe, humorum ſummas vires ac robur noſſe. Figuras autem di- 
,»co, quz in ipſo homine inſunt: aliz enim cavz ſunt, & ex amplitudine in artum 
,, coatz; aliz expaſiz ; aliz ſolide & rotundz; aliz latz & penſiles ; aliz extentz; 
, aliz longz; aliz denſz ; aliz rarz & hiantes; alie ſpongiformes ac molles. Erinfra: 
,» De potentiis autem humorum, quid ſinguli ipſorum in homine facere poſlint, per- 
, ſpectum habere oportet ; quomodo cognationes inter ſe habeant, an vzz. dulcis hu- 
., mor in aliam ſpeciem mutetur , non 2 contemperamento , ſed ipſe deſciſcens & 
,, immurarus ab ipſo, qualis primum fuerat, amarus, aurfalſus, aut acerbus, aut aci- 
- ,,dus. Sirfanc acidus: ergo acidus humor czteros precellens, maxime incommodus 
,, fuerit, {i utique dulcis omnium commodiſſimus exiſtir, | 
© Er hzc fiquis forinſecus quzrens conſequi poſit, is ſemper, quod melius eſt, ex 
omnibus eligere queat. Et cum contraria contrariis curentur , is qui de humorum po- 
tentiis, quid ſingulz ipſorum in homine facere poterint, perſpe&tum haber ; etiamquo- 
modo minuantur, temperentur, expellantur , aut in aliam ſpeciem mutentur, ſire | 
terit. | 
Hinc autem juſta caufarum proximarum hujus affe&us delineatio elici poteſt. Pre- 
valuiſſe enim tam bilioſos quam pituitoſos humores in hoc Agro, Argumenta ſunt 
Colici dolores ſub initium morbi frequenter invadentes: dein a praviſſimo illo animi 
pathemate, acidum in ſanguine prezvaluiſſe arguir tum paſſionis ſpecies mzror & animi 
zgritudo, tum doloris ſpecies; obtundens ſcil. & gravativus primum fuir, ut & rebel- 
lis naturz, in viſcida tenacique pituita hoſpitans, quz acidi, ur plurimum, ſedes eſt 
& materia. Accedit, quod per totum micehi progreſſum nullos Spaſmodicos motus ex- 
pertus ſit, qui acriorem & volatiliorem cauſam arguunt. Sed & ſanguis univerſus in 
allidam & lentam pituitam degeneraverat, ut ex autopſ13 apparuit, in qua neceſſa- 
rio eminebat acidum, quod recrementa multa'deſe demittens dolores pariebat, cum 
przſertim per totum morbum de frigore { quod acidum potens'eſſedeclarat) conque- 
reretur, nec frigide maniis tatum pati potuerit. Acidum ramen hoc una cum g- = 
| Ixlviolo 


ho 
>, 


cen ARENAS IDE BT nt 
- 
" 


Textu 42." 


_ 


ERIE EYED NT RRC Word <4" 7-5 
——————————_— ITS 


= = > 


. 
: f 
4 4 
M4 
£ 3 
: 
: 
£ 

; 
bo | ; 
. 

- it l : 

; 

1 
: 
Wile Þ 
s.% , 4 
bs 5 ; 
BY 2 « 
01075 
| 
th : 1 
$ Oh! ; 
* Fn tp 
{ 
4 5 4 

} CY 

j 15. (fu 

; / 

»e 

: : ; 

be 

n 

I 

: : 

i 
' A 4 
{4 : 
1+ it : 
: / . 
: : 

neaA 

is } 

© © i 

TE 
©: L 
, 71 
} | 1 
163! l 
; ; 
"o 
m 1} 
[# 4 

© . 

its ; P 

"WM i; f 

[11 

B* *s q 4 

| < Us 

ct 451 . 

i "7 o 

Wis 

$4 
"Flt: 
14d 4 7 
0 

a: ty 1&7 

{ 

i + 4 ? 

4 ' d 

$ 3; 

4 

$1.8: i: 

S.47 
Ft 
+$.4.4 
i" 4 
it : 
it if: 
3 -3:4Þ , 
$ 

js $ : 377 

0 F-| 

+. : 1 

» | 

3- 'F) 

1 

IT3-37 + , 
344 4 iVis 
198114 1 
+r8iÞ 
", bh 
: T7 

0 ti 

9" i 
3 i n 

4.4 7 
4/78 08g -f 
} ny | 3 

ns { 8 
i q* 
i A 
7 : & 

= ' i 
' ll 4 

my If '! : 
Py 4.5 ' of 
bu * 

1 + | J 

£1 J £ 
"Kt ut -. 
1251 f 1 

p Act F 
1* TE) 

y j 2 
/ g i 

> # if 14.8 
144] 'B 

3h 1 
oo l : # 

7 24 þ WW. 1 
| if 

; 

#2 is {8 
FEENT 6:18 
YU 
iy j $ 
W341 j = 37 
4 bo | 
A: 

. H 
EM "1 
299 } [ 

4 1 

FJ ' 

[ »T q 
4 = 2 
i " 
0 -4 
: L ft » 
${ þ * HE. 
14 Ft FI 
4 
+5 
T. 
[i 
43 ; 
43 I 
I'S - 
$.] 
H0'N 
"RN . 
pu 
f 
{ : 
| * 2 
iF7 
lt 
Ws: i 
3 
$1 18 
{WM 
; i 
$ 8H 
q : 
£1 bp 
p wil - 
( * 
? } 
: 
# ' 
iN : 
” A 
j ' 
2 bs 
[o 
i: } 
| n 
' 

1 G 
401 j 

4 

© $3.4) 

«Bf it 

+ f 
33% Vi 

7 o 

#4 } : 
" 
7 ON 
44 
Is* 4 1 
{4 
my 
W2CR 
+ 
\ 4 
4 bt 
+3 
{ 4 4 
[ j: 
+ { 
» 
bs } 
3 | 


—_  ——— 


—_— 


_ 
_ 2 LL _ 
STS Y RB IEEE 
—_— T ; 


DH 
_ 


To 


a Fo 


br 
ia 
py C 
I EE Ie UNO ra er="ai 


OR 47 "gs. 4 
—_—— mms 
<—nt> IS CLE REL... 


me = Cp AGILE - 


* on 4. -_ - 


Partis Prime Liber Secundus. 


_—_— i _ 


lixivioſo fermentationem ſubiiſſe. probat' Paroxyſmus Febrilis, & lancinantes atrociter 
runc dolores, qui tandem, bile quoquie ſanguinem corrumpente,_ Hetticam & ſangui- 
nis ſputum induxere. Modum aurem, quo dolores afficiebant, ex Hipporrare ſic eli- 
cimus ,. cum Venas diſtentas 'narrat- illa enim Venarum tenfio fuit inde, quod aci- 


dum a._reliquis humoribus ſecterum porenſque tactum tum qualitate rum quantitate - 


ſui wrlogo fuerit, bili in maſſa ſanguinea occurrerit, una cum ei ferbuerit & exzſtua- 
verit, adeoque ſimul exaltati fuerint humores acidi & bilioſi. Hinc ſecute »-07w9745 V e- 
narum, Nauſez, h.e. ſanguinis ex Venis refuſiones, cum Venz tam cx propria im- 
becillitate , quam ex acribus recrementis abiſta humorym Jucta depoſttis irritatz, velut 
nauſeabundz, ſanguinem humoreſque efftundunt aut evomunt. Sic enim neceſle fuir, 
non ſolum ſanguinem, unde ſecefiit, male fe habere a ſoluta partium ejus unitarte ; 
ſed & locum, in quo depoſitus humor, propter humoris cum copiam,, tum qualitatem 
potentem. Recrementa enim illa acria una depoſica, nervorum fibras & offium mem- 
branas vellicando, atroces illos dolores produtebant 5 primo quidem periodice, par- 


cius ſcil. ſecretis & congeſtis recrementis; demum corrupto toto ſanguine, iifque per- 


petus in partes illas ſtillantibus, conſtanter 'excitabant. Quod autem tam pertinaci- 
ter in dorſo, lumbis, Ofle Sacro & Coxeridice inhzſerint, cauſa fuit illarum partium 
figura ad cos recipiendos & hoſpitandos opportuna. Pro varia autem humorum me- 
raſtaſi, nunc pe&us, nunc crura, tibias ipſumque pedem afficiebant. Agmen clau- 
dar Prognoſis Hippocratica , Et ſemper tandem pereunt , quod hic #ger quoque ex- 
percus ell, | | 


Ln Hd 


CAFUL. FEER 
Ovſervatio de Pyloro concretione Cartilagines obturato. 


Þ. Ectiflima & laudatiſſima quzdam Domina variis Ventris torminibus per aliquot 
menſes miſere divexata, cum Abdominis infigni d:ſtentione , & miris rugitibus 
& Fopeovypeis ( qui Tonitrus ſonum zmulabantur ) immani ctiam vomitu ommum aſ- 
ſumptorum & non raro humorum viſcidorum ; & totali Alyi ſuppreſſione labo- 
rabat, ita ut vix Enematum uſu quicquam excerneret ( conque-ebatur enim nihil 
aſſumptorum ultra Umbilicum deſcendere unquam ) menſes etiam toto illo tempore ſi- 
ſtebanrur ; de pondere in Ventriculo conqueſta ſzpeelt; appetitus non imminutus tan- 
tum, ſed abolitus fere. Varia Medicamemorum genera, purgantia, carminantia, robo- 
rantia, anodyna incaſſum exhibira & adhibita, roto zgritudinis decurſu, vocatis in con- 
filium Dominis Doctoribus D. Haio & D. $zbbaldo: randem die ſexto Novembris an- 
ni 1678 cruciari & yivere defiit. Conſenſu mceſtifſimi Maciti & reliquorum Amicorum, 
Cadaver aperuimus, cauſam abdiram tam miſerandi cafus & obilinati morbi rimaturi. Non 
ulcra infimam corporis regionem ſecando progreſliſumus, cum ibi morbi & mortis cauſa 
abunde pateſcerer. Inteſtina inſigniter erant diſtenta, & flatibus cum liquore fcecibus li- 
quidis aliqnantum\ fcedato {forte a Clyſteribus injectis reſtirante) replera, quiex Inte- 
itinis cultello leviter apertis magna vi& fonitu ad diſtans exiliit. Ventriculus non tan- 
tum: valde tumidus a contentorum copia, ſed flatuum vi & torſionibus ita figuram, quam 
ſecundum haturam ſoler habere, amiſerat, ut vix ab Inteſtinis diſcerni potuerit, divul- 
fis fere ejus tunicis. Pylori ſitus ( vieorundem flatuum ibi contentorum ) immuratus, 
& in Izyam corporis partem detruſus. Sed {quod maxime obſeryandum ,; & cui fatalis 
mali initium & finem aſcribere viſum eſt ) loco Sphineris Pylorum ſecundum naturam 
aperientis & conſtringentis, aderat Circulus fere Cartilagineus , immobilis, latus circa 
pollicem unum, crafſus circiter digitum unum; in quem cultellus non ſine magno co- 
natu potuerit adigi, quique ipſum Pylorum ita coarctaverat; urnon niſi exili ſtylo tran- 
firum concederet. Hinc Ventriculi capacitatem invenimus fcecibus liquidis & fctidil- 
ſimis —_— unde demirati ſumus Dominam gram nec iſta Stomachi contenta 
evomuilſe unquam, nec:de fcetore unquam queſtam. Utero aperto, Gravidam ob- 
ſervavimus Maſcuzo Embryone , quod ab initio ſuſpicatiſumus, contra ipſius Domi- 
nz opinioncm. 


Q Kelatio 


i" 


> <tr non en eo 


_ o = ——— —— rr__w_ c__ 
- 
— rr nero - nan "MIRO Gr IE mer rt rPrr nem oo_ 


4 r——_ 


"rr 
—_— AC REI = 
== 

"i Zo 


be - IR IE ye 
——— —— 


EE Re _. S 


_ —_— _— 
Ds a "- PR = = 
=" Fa Th o -——_ 
= 7 


___- 2 ION 
ES; = 
— 


= — IE - 
———_— =. EET WT 2 
ERRRRRIRSG NCC EC CERT 


= oaraS = 
Pot 
__ 


_ 
_— 


EE == 
— 7 
= 2 W554 I WCC ——— os of 
2 oe IS 


CB. —- 


ES 


_— 


— —— 
vo 
© 
ns oy rremmarrr 
va Sree” 
2+ =retrotn i => 
- 
= 


— 


FORE of es Coal 
Fe a re Fins 


<C 


gmgeys—_ 


— 


— 


__— — — " Xn OY 


69 Prodrom: Naturalis Hiſtoriz Scotiz. 


wa eo ry ne o—_——_- nee 
= 49. OT EIer any a ye ry; E $ > -—_ : 
x ZI . "— CE ae rn rs 1 tat GOOG Apr enen AG PREG ns > __—_ 
&* 4+ hy, te op w 
” 
. 


SS 


oy » gre 
* 


Er CIO Ce OR Ne9—— "IN 
- 


Relatio hzc mihi communicata fuit a D. G:/berto Rule celebri Practico Bervicenſi , 
qui Dominz zgrote Medicus ordinarius fuir. Narravit autem muhi ipſa Domina , nar- 
rarunt Propinqui, Maritus & Pater Dominz, ipſam ſtate przgreſſa pruna mulraim- 
matura & adhuc viridia comediſſe, nec ab eorum eſu abſtinuiſſe monitam de periculo: 
unde conpeſta fuit in Ventriculo magna humorum acidorum & viſcidorum faburra. 


CAPUT IX 


Relatto de eMuliere Cornuta. 


| Ulicris Cornutz meminit Thomas Bartolinus : Similem caſumobtulit hzxc Urbs. 
Elizabetha quzdam Cornu ( cujus Iconem vides Tabula VII.) exciſum habuir 
decimo quarto die Hat anno 1671 a Chirurgo hujus Urbis ſatis celebri AreuroT em- 
ple. Accreverat autem capiti ad tres pollices ſupra dextram auriculam, & per ſeptem 
 annorum ſpatium, in eam magnitudinem & formam crevir. | 
Fama erat abſciſſum renaſci, licet quinquaginra annorum eſſet, cum abſcinderetur. 
Ipſum autem Cornu abſciſſum in Bibliotheca Academiz Ednburgen/ts conſeryatur , 
ubi illud vidi , ejuſque Iconem ab ingenioſo Mathematico & Mechanico Joanne Adair, 
depingendam curavi. 
Similem Subſtanriam , fi non planc corneam (quam & in eadem Tabula depictam 
videre eſt) ſuper digitos pedum accreſcentem habet paupercula quzdam in Urbe Se/kzrh. 
Hujus Icon ex ipſa ſubſtantiz deraſa delincata quoque eſt. 


— 


TAPUT *Xx, 


Obſervatio de Vene ſettione ante Varilarum eruptionem. 


variolzs Co Olent noſtrates a Venz ſeQione in Variolis abhorrere, quz tamen, ubi magna fe- 

cum ſan- bris eſt, &, prez ſanguinis eſtuantis nimia copia , in nobiles partes metaſtaſis me- 

5 ucrum. cuenda, ſzpe ſalutaris eſt, ut ex ſequente caſu videre licet. Mercatoris Edinburgenſis 

pentes. * filius TJoanmes nomine, quintum agens ztatis annum, fatis bene ſe habuit; dum hora 

ordinaria ſe ſomno componerer. Circa tertiam vero matutinam ccepit male ſe habere 

& ſanguinem yomere. Hoc ſubito aftectu confternati Parentes me accerſiverunt; re- 

peri vomentem adhuc purum ſanguinzm. Parentes autumabant, aur in Schola ab uno 

ex Sodalibus i&tum fuiſſe, aut ex caſu lefum, cum nulla alterius afteftiis ſe proderent 

indicia. Ego tam periculoſo morbo preſens ſuadebam remedium Venz ſectionem. 

Proinde de Mediana Brachii Chirurgus quatuor plus minus uncias emifit : dein ex tem- 

peratis adſtringentibus Julapium exhibitum eſt pro ſanguine ſiſtendo, a quo aſſumpts 

ſiſtebatur Vomitus. Hora decima ſputum ſanguineleviter tantum tintum erat; Ante 

undecimam, ſputum ſanguinis plane expers fuit. Sed circa duodecimam accrevit Fe- 

bris, & poſt meridiem ſecuta eſt Variolarum eruptio. Trepidabat tunc Mater, & de 

ſuo Filio atum eſſe clamabat. Ego contri omnia tuta fore promittebam , quod ſan- 

guis ez qua gravabatur plenitudine leyatus facilius, quod concoqui erat habile, eſler 

concocturus; quod _ habile, expulſurus. Nec me fefellit animus: optime enim 

eruperunt V ariolz, & ab carum eruptione febris remifir, & ſine ullis fere Medicamentis ad- 

hibitis. Reliqua pro voto ſucceſſerunt, & citiſſime convaluit ger. Ubiergo corpus pletho- 

ricumeſt, ſummaque eſt ſanguinis ebullitio & efferveſcentia, &ruprionis alicujus vaſis cſt 

metus, locum habere poteſt ſanguinis miſſio, 1 vires ferant & nulla adſit malignitatis 
ſuſpicio. 

Sed ubi ſubita virium proſtratio eſt, humorumque ſumma putredo & corruptela ad- 
eſt, abſtinendum eſt a Venz ſeRtione, quod ab ci tum minuantur vires, miaſma ve- 
nenatum ſe latius ſpargat, rotamque ſanguinis maſſam inficiar. In quo caſu Cardiaca 
& Alexipharmaca temperara , quz ſpiritus refocillent & reſtaurent , corruptelam 
ſanguinis emendent , putredinem arceant & expellant , maxime ex uſu erunt. 


Inter 


Partis Prime Liber Secundus. G1 


— 


Inter quz, acida & pulyeres teſtacei primum locum tenent. Caute camen nacurz morus 
obſervandus eſt, utlaboranti ſuppetias, non afflictz 1*4«z addamus; & ſummi curi 
ſunt vitanda, quz vel ſanguinem nimium colliquare, vel magis accendere poſlint. 

L - 


CAPUT 2% 


De mmant [anguints vomitu & ejuſdem ſauguints per inſolitas vias 
rejettione. 


quando in. 


& efferveſcit nimium, vel ab humorum acredine ſtimularur. | ndo 

Nobilis quzdam Virgo, annorum nunc viginti quatuor, per tres annos Vere ingruente po 
Vomitum ſanguinis immanem paſſa eſt, quo plures patinas ſanguine puro, quandoque _ Von itus 
in magna fruſta coagulato, replevit:. Cum vires efſent inde imminurz, ſuaſi ego, ut mo 
Dizra refrigerante & incrafſante utererur ; & Julapium refrigerans, adfſtringens & robo- : 
ransprzſcripſi, pro ſanguinis efferyeſcentia nimia & motu nimio comprimendis. Nihilo- 
minus tamen Vomitus perſeverabat, etiam (quod mirum) erumpentibus Menſtruis & per 
aliquot dies fluentibus, quod bisin hac Agra accidit. Vomitum przcedebat angor & 
dolor in petore gravativus. Nunc, ex quonupracſt, nullz deco Vomitu querelz. 

Solet certe ſanguis in Vaſis zſtuans & eby'liens (quando prz obſtructione, vel materiz Sanguinis 
diſpoſitione ſe nequit 32 75» eoppizerrer zvgim exoncrare) inſolitas quandoque vias tentare, Per 2urem 
per quas ſe deponat. Dum rure agerem, venitad me ancilla annorum viginti, auxilium ts 
in gravi afteu petitura : conqueſta enim eſt, periodo menſtrui fluxus recurrente, ſe, 
loco Menſtrui per Uterum fluxits, magnam pati hzmorrhagiam ex auricula, nec aliud 
pune pro Menſtruis kabere. Ego, ut motum ſanguinis naturalem reducerem, con- 

ului ur purgarerur & eis uteretur Medicamentis, quz curſum ſanguinis per Uteri vias 

reſtituerent. A quibus uſurpatis Menſes ordinate fluebant; uſque dum ingruente Au- 
cumno ſervitiis in agro occuparetur, przſertim in frugibus demetendis : quo opere cale- 
facto (ur veriſimile eſt) nimiaum corpore , przrernaturalem per aurem curſum ſanguis 
ebulliens reperebat, eoque nimium fluente exhauſtis viribus brevi periir. 


Sg Anpuis ſzpe inordinatos motus affeRat , quando yel nimia copil redundat, vel zſtuat Saneuini 


PR FT" F439" 


De Hydrope Tube Uteri. 


Argarita quzdam honeſtoloco nataapud ſuos, annum agens decimum ſextum, 

\ anos halecem ſalitam comederart, circa decimam noctis horam valde ſitiens 

aquz trigidz largiorem hauſtum ſumpfir, nec aliam ipſa narrabat tuiſſe ſui Morbi origi- 
nem. Abeotempore ccpit male ſe habere, licer &tunc, & {quod mirum) ad mortem 
uſque rite fluerent Menſtrua & periodum ſervarent. Venter ſenſim tumere incipiebar, & 
per octennium augebatur magis magiſque, ita, uranno poſtremo rumor vel quatuor In- 
fantibus Gravide molem longe ſuperaret : adeo enim diſtentum Abdomen, ur ſuper 
Umbilicum ſederer, idque in ſedili abſque fundo ſubſtrato : Nec prz tumore per aliquot 
annos Tibias ſuas videre poterat. Ira autem augebatur indies tumor menfibus aliquor 
mortem przcedentibus , ut prz pondere aquz contentz ambulare nequiret, & valde me- 
rueret, ne prz nimii tenſione Venter rumperetur. Quapropter rumore adeam delato, 
Virum quendam Hydropicum in Comitatu Perthenſz a D. Horavio Vicecomitis de 
Srormont fratce, D. <M.Perthi Praxin tunc exercente , inſtirura Paracenteſfi fuiſſe ab 
Hydrope liberatum, dies nocteſque amicos rogabat, ur ſ{upra dictum Dominum accerſi- 


4 perficeretur : aliquam enim ſpem ſibi aftulgere per eam ſe 


rent, quo Paracenteſis in ipſ . 2 Al ; 1.1C 
liberatum iri, cam dira mors alias pre foribus inſtaret. Accitus ergo fuir D. Moravrus, 


& una cum eo conſultantibus D. uno D. M. Celebzrrimo Practico, Clariflimo D. Ba/- 


furio, &expertiſſimis Chirurgis Jacobo Bor#huico & Gubelmo Borthuico, RE 
2 acta 


>> oa - 
mr oqapa——.—> mms 


'£ - ” gn cg ag __ p 
9 ba muy - _ _ PFGE AA 
ns = cn yy its oe 
prey - — IIs 
RC I ones aromas. re. ere. en cer ns 


pon 


- — IIRE. En IR IE 
ESD, __S 5 IT 2 


a 


2 -- 
— 


CE. 


"__ 


= 


COINS = = > rog—_—y 
4 Ce "— _ yu of FEST _ - - 4 
—_ -—— : 5 w- Sn * - " _ - > = =_ __ —_ 
n__ 4 LOW: 4 _ es = => NR w—_ 6 
” - — i = wo oy > ——— my I —_— ppm = 2 -; = __ " - - ” _ Gy g _ G— m _ - 
== = => - —_— I one 2, —— K - —"=—_— puta , ” Eo on E . p 
% = ve OD - - - -- - DICER _ _ - < wo tp to vg 
_—— Sy . _ => IE = "=" : ha = "> = —_ — IE” 22S "EE > - 2 — —— ———— ht 5 " — ——_ wg CCC = YG _ —_— m——— Supra ar por pron gn 
= _ = . : "Iz = - = => iP - = Cohn SEES : : RR SIS hn” hD _—— OS ADELE > - = —— GAZ h_—_ Ye nr ay nv =. 2 
= — - LW» —S" - Sa WE wv i ———_— ITE _ FINES — - wy _—_ EXD Gat. Co - —-———— "ARWLE: . SR 4 by - _— ps Jo 
- $2 ER LC 2 og ae A 1 4 BY - ES omar x. = x” nn —_— — CI IOES - > 
Ms - ” _ __ 4 = _ _ > _ *. I E<ZF 1 Wi 6 R - —_ - __. : = 4 x _ A . A y - 
g — = m_ ng — SLLISEOEES = Y I. W _ — 5 
P* - w__ = = ——_ —— 4 —_— ES SE tae” 2 perm ns x 1 —_—_——_— Fo SI I - = - 6 
E —_ wt. ANA. bee. aa DS oF 2 - w_ = —__ a x - : _ _—_ ao < - "= ya - A: > SIE ——= = 
= = <r pt _ \ _ > br 1 con CR 7" a I OT i - " - - - — 4 . 02 4 £3 "= - > 
_— - __ ar wes.-——L. a = RR D_ _ _— : _ ar. 25 <= > 5 Sz =2 = _ = wy - - - Q Wnt, | _ 
: mT, +; _ - _- 4 #3 : . SS + mn IV, Mo > —_ — =A 1 _ --_ ————_——_ _ ————_—— . 
I om_ps -- - > -— » yy "<bean - - _ I" i x — __ MN : - <4 by - cen fr 4 ___ ——_- -__ T $3 = - n__ = * 
Og CO ONT PIR __gg -X —_—_ . A w DET br LY OE —_ = __ — - nr - a "- ” nn = 
- — - G = >< "= bas No nt we #4 200%» 2s - ge _— S _ - = & ——C TEDCLD oo a. =>2 : ha 
mm__—_ran> whow Sea - - apa __— 9, _—_ Sb IT” 7 DEI E203. ho : Drege, Ace _ — ar in 2dr y ——_ - < > 
= T - =? = — as <<; 25 worth. — -_ xt = - Coo IC, = _ o- i wang” . - 9. . 4 - —_ > vn m_ ——_—__—_ —— __ - 
- - c & 3 — _— : * "| —D i. amy mr he non ——— _ — x - —Y p _ _ _ "_ ——_ : - - : - "Fakes -—- Ahn ES 4 —— 
dos == > _ p_ m—_ - - ng — | —_ - TE -—_ 4 _ _—_ — _ + enropat G —_—_— 
_ - LY , q —_ - II = " = - Do 
—_ 4 - = —_ - OI I 2 = pe —_ 4 ww wes Fo = 
. 'y . DS 2 Rh PC —_— - - > - 35 9-1 ig B- » fatty Hooothane meg 


COST rr EE Se 


Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotie , 


facta fuit per Gulie/mum Borihvicum, & parum tantum aque prima vice edutum, 
conſulto, ne vires laberentur... Ez note ad Urbem veni, & ſequente mane mepara- 
bam ut Operationiintereſſem (inter alios enim me adyocaveratin confilium:) cumecce 
hora nona, quz erat conſtituta pro Operatione, nobis relatum eſt, illam mane ſolito 
maturius E lecto ſurrexiſſe & bono alacrique animo, omnia bene fibi ſucceſſura omina- 
tam ſuis manibus crines capitis compſiſſe : a quo motu /uti veriſimile eſt) conqual- 
ſara aqua amurcam in fundo excitaverat , unde putridi malignique V apores elevati con- 
vulſivos morus ei procurirunt, qui hora cjuſdem diei undeeimi ipſam e vivis abſtule- 
runt. Sequente die conceſſum ab Amicis, ut Abdomen Cadaveris aperiretur, ut tam 
prodigiofi tumoris cauſam ſcrutaremur, quod factum preſentibus ſupra nominatis Do- 
minis, me ctiam przſente. Er ( qued vix credibilc eſt) ne una quidem aquz gutta in 
Abdominis cavitate reperta: imo Viſcera omnia ſana, nulla labe racta reperta ſunt. 
Sed Tuba Uteri (quz & Fallopzi dicitur) dextra in eam molem extenſa erat, ut to- 
tam Abdominis mure diſtenti cavitatem repleret. Figura autem accedebat ad ſacculum 
coriaceum largiſſimum, quo Cauſidici Chartas recondunt. Erat autem plus quam duos 


pedes longa, pedem & dimidium lata, prodeuntibus © lateribus ſaccis minoribus inſtar 
perarum majorum, quibus in femoralibus utimur. Ex illo ſacco vidimus eductas qua- 
drayinta quatuor Pintas Sc.z:cas ( Pinta autem Scozica continet quinque Libras Medi- 
cas & Unciasquatuor ) aquz atro-rubentis. In tundo autem aderat magna quantitas 
materiz cralſioris & lentz, inſtar amurcz, quz erat atro-virentis coloris. 


ENTUT XIII 


De Impotentia ad rem V eneream humoris e Gutture ad T eſtes tranſlationem 
ſequente, Meaicamentis feliciter curata. 


Uidam Theologiz Candidatus temperature alias in Venerem pronioris , circa 
quadrageſimum zratis annum, ex commoratione in domo humidiſſima, paluſtri 


loco ad Fortham (ita , paſſus eſt ingentem humorum decubitum in fauces & gutrur ; 


Ftiologia 
hujus affte- 
us. 
Variz enu- 
merantur 
Sympathiz. 


Cauſa®ym- 
pathiazz & 
Antipathiz. 


ex quo tumor ſubortus, quem paulo poſt Teſtium tumor & reſolutio ſecuta. 'Tumo- 
ribus diſcuſſis, remanſit abſoluta ad maritale debitum perſolvendum impotentia, de 
qua graviſſime mihi conqueſtus eſt, Se jam per aliquot menſes ad hoc munus plane 
ineptum eſſe, & obnixe rogavit, ut in tam deplorato attectu opem ferrem. Epo cum 
ex ſympathia, quz inter Teftes & Organa Vocis intercedit, facile poſſe contingere 
ejuſmodi humorum winrcrero intelligerem, juſli bono efleranimo, ſperare me, ipſum 
reſtiturum iri, modo obſequentem le przberet przſcriptz methodo pro valerudine ipſius 
recuperanda , quod ille quidem alacriter ſuſcepit ſe peraturum. Inſtituta ergo primum 
dizta , ut ſcil. ab omnibus piſcibus, a falitis & exiccatis carnibus avibuſque paluſtri- 
bus abſtineret, cibiſque boni ſucci & multi nutrimenti uteretur, vinoque ad cibos ge- 
neroſo, corpus aliquoties purgavi; et tum que partes illas flaccentes et cvanidas cor- 
roborarent tam intus quam foris utenda imperavi; quibus peractis ptiſtino vigori reſti- 
tutus eſt, ſzpiuſque gratias mihi quam potuit maximas egir. 

Ur hujus Attectus cauſam explicem operzpretium erit Sympathiz inter partes ratio- 
nes reddere. Et quidem nihil in rerum natura majorem ſui parit admirationem, quam. 
quz paſiim obſervatur, rerum aliquot diverſarum, quarundamque omni ſenſu carentium 
cozndus & itiritux. Conſpicua illa coyndtus in Magnete ad Polum ArtZicum ſe non aliter, 
quam flamma ſurſum, lapis deorſum, convertente; ad ſe vero ferrum yi non minus 
abditi artrahente. Sic Eletrum Palez conjungi amat. Hinc etiam animalium = io5:a« 
rotam demorſi corrumpunt ſubſtantiam : nonnulla alicui tantum parti bella indixere, 
ut veſice Cantharides. Quin er feras ipſas przſentiſſimo veneno turgentes , atque im- 
primis Scorpionem, ſuz plagz remedio eſſe non impoſitas tantum, ſed et comeſtas, 
Veteres prodiderunt, ipſaque Viperarum carne conſtans T heriaca convincit. 

Cauſa autem cſtilla, quz ex yaria Elementorum permiſtione intercedit. Subſtan- 

tiarum 


_— * 
a 


Partis Prime Leber Secundus. 6: 


IE) 


_FY 


— 


tiarum ſimilitudo et diflimilitudo, cujus tamen 3e-yzgeciv humanum intelletum hu- 
cuſque effugir. Multum ſane efficir hic perpes & afſſiduum (quod dari conſtat) ex 
quolibet corpore tenuium & ſpirituoſarum partium effluyium & #x#*«« quam ab anima- 
tis tanta cum fagacitate indagar & infectatur canum +3599 induſtria ; quippe natura- 
li inſtintu & pondere partes hz a corpore egreſſz defiderant ad illud, tanquam ad ſu- 
um centrum '& locum remeare, quod ſzpe non yacuz reviſunt; Sed impregnatZz cor- 
pore aliquo ipſaramtanquam aculeis transfixo, ſicut filamentum ſubtile et inviſibile par- 
tium 2 Succino eyaporatarum ad illud ſecum reychit paleam, & a Magneteexhalantes 
particulz ponderofum ſecum ferrum apportanr. 
Que in noſtro corpore eſt Sympathia fir, cum ſuperſtite priore foco pars in alterius af. Sympahia 
fectumtrahirur, Erralis vel eft abſolute & poſitive , vel privative. | pt _ 
Abſoture er poſitive talis (que etiam 7 iz-yir-v dicitur) fir materiz ſcil. morbum quid. ' 
committentis propagatione, cum vapor nempe, vel humor a parte primario aftectain a- > rg 
liam effertur. Sic vitioſi vapores e Venniculovel Utero ad Cerebrum delati dolorem vel 
delirium inferunt; ad oculos delati, in iis excitant fimilia, quz per ſuffuſiones cernun- 
tur. Sic clanfis Veſiculz Bilariz dutibus, Corycio tina croco, pre cZteris, oculi 
funda, auratur corporis ſuperficies, ceſfar naturalis Clyſter, argillaceadejiciuntur, cum 
miyras yagi n axeriris. Sic Aura Cx parte inferiore ſublara Epilepſiam. "a 
Priyative-talis eſt, quoties, parte _ primario affecta, pars alia privatur affluxu Neg, ng 
materiz, yel facultatis ad agendum neceſſariz. Sic Larynx per Sympathiam lzditur, cum, 
perfofſo Thorace, vocis materia illi preripitur. Sic Spinz dorſi obſtructio crurum re- 
ſolutionem infert; nervi Optici, czcitatem : quia faculras Opitex influere prohiberur, Fe 
Compatitur autem pars alteri tribus modis.. Primo y«mcv, ſeu Vicinitate, propter mp 
quam Uterns compatitur Recto Inteſtino & Veſicz, viciſſimque illa Urero. Unde tericom- 
Utero vel Inteſtino Recto inflammatis, iz,” wx; et viciiiim Velica ab Ulcere, P#%u 
Phlegmone vel Calculo obſeſla, Teneſmus oritur, qui Stranguriam er Abortum indu- 
cit, ut Pleuritis Febrem. Ad hanc ſpetant Continuitas, Contiguitas,, Cohzfio er 
que medio aliquo copulantur. | 
Secundo 75 ««r' i,y» wmuirmy, Operis ſocictate , quz ſpectarur in partibus communem 
attionem habentibus. Sic Abortum facturis Mammz graciles fiunt.” Sic Muſculis con- 
generibus in una parte reſo'utis, in alia conyelluntur, ut in canini reſolutione ſana oris 
pars afte&z compatirur. Hinc facilis 55, «4x5, &' 7G n5puxirer evprdtus © rornpengie. HAC 
difficilior evadit Reſpiratio, male aftectis Hepate & Liene; in ſympathia Kenis alce- 
rius urina crebre & parce mitricur. | | 
Tertio ti z*m yv@- z--iz, genctis Communione. Huc reducicur Vaſorum commu- 
nio,qua neryoſa nervoſz,glandulofaglanduloſe,arterioſa arterioſz, membranoſa membrano- 
ſz condolet. Hinc. Vomitus Izfo Cerebro, aut Meningibus; Cephalagia, Ventriculo 
impura quivis illuvie ( przertim bilioſa ): referto ſuperyenit. Hac Driaphragma inflam- 
matum , generis ſimilirudine & ſocierate, principium, z. e. Cerebrum, in contagionem ad- 
ducendo, paraphoricum affetum : nam ric 14yuHher plpns 5 agxh roprage htm; percufs 
ſum, riſum accerſit Sardonium. Hic Muſculus Temporalis, izlo oculo, leditur, fit 
Syncope, lzſo Venr.iculo; : Veſica, Vertebris Ollis Sacci affectis, lzditur ; ac deni- 
que Vox Teſtibus male conſtitucis. | | ] "RD 
Dum viget mirabilis illa Elementorum in corpore noſtro Harmonia, dum temperatzex- Nr Þ*- 
inde conſurgunt Qualitates, /parteſque principes ſuum pro debito in inferiores exequuntur bente, om» 
imperium; & ex nn minus morigerz partes ſuas quoque agunt: neutr# prz nimia telicirare 2c 
ſuperbiunt, valet Natura, & ſuas onines ad ſalutem animantis funRtiones obit, immutabili in novis. 
conſtantia ex cibis ingeſtis idoneum partibus concoctione preparat humorem ; preparaci 
portionem utilemet familiarem ab inutili ſecernit; illum deducir & exportat in partes ; ca- 
rum ſubſtantiam ſuprema concoctione mox futuram, hanc in ca,quz huic muneridelſtinavir 
conceptacula,recondit,donec per vias convenientes foras exturber.Quem ardenti ſtomacho 
hzrens cibus imperfectus languorem peperefit, hunc, niſi novi exhibirione cibi diſtraharur, 
rfete ſummovet; ac ſiquid crudi congeratur humoris, quicas Meſenterii vias, per quas 
Chylus traducitur, inferciat , hunc ſubigir, murar, coquit, aur mitigat. Quin & impuros hu- 
mores omnium ferc Morborum caufas continentes in Vaſis majoribus concluſos, aut in ca- 
vis Viſcerumdeliteſcentes, Veniſque minoribus coercitos priſtine reſtituir bonitati ;zlentos 
detergit, craſſos incidit, compactos imminuit et varie disjungit; ferocientes, turgentes & 
quoquoverſum- impulſos compeſcit; exuſtos blande repurgat, & quovis alio modo con- 
' ramimatos, niſt quid peccarum fuerit quod <jus geſtiones interpeller, - ab utilibus ſegre- 
gat; fecretos:pet cecos aliquando arctoſque receſius extrudir, fepius per ductus tri- \ HY 
ros:-&. idoneos bonis zgri rebus excernir. Hinc ille in Morbis ſubitz ad falu- vis nw 
rem Zgrotantis , przter ſpem imperitorum , mutationes ; in quibus T_ m_ fu 
| ny 7:7” 


Ai. oy S * ._ 1 ens - ” 

=___ | — 
my ———e——_ ow — wx - - 
CERES = - = X -— _- 


0" epnyy <a eny-Pyrmn 
vp "I 


Prodromi Naturahs Hiftorie Scotie. 


humorum farcina vel pernicie proſtrati, viſatur natura, aut; Morbus terrificis urgeat 
$ymptomatis , colletis tamen undique viribus humore ſuperior Morbique dominatrix 
exiſtit. | | | J 
Male ſcha" Ar longe aliter ſe res haber, ſiqua accedat Elementorum in corporenoſtro diſcordia, 
not3, INtEmperatZque przvaleant Qualitates & partium -xi4u#» pervertantur, & partes infe- 
peryertun- riores ſuperiorum imperium & juſla derrectent. Languet enim & perturbarur corpo- 
cur om"** ris economia, parteſque minus recte officium ſuum obeunt. Languer autem natura , 
ſiqua materia calida - ap renuis aut- craſla parti alicui illapſa impoſitas rebellis re- 
cuſer leges, inſolentiufque ſe opponat reliquis. Ab ez; ut ſe tueatur Natura liberetque, 
nihil relinquit intentatum. $i, prz moleſti humoris craſſitie, renuirare, | cruditate, 
Quando fie ALLLVE prava qualitate, optatam cjus, I 75 copgipmre»  zojor, -EYACUAtionem conſequi 
Tranſlatio. NEQUEAT, TENtAt wrdaJurw & werden, QUE fit, Cum, relicto priore foco, .in aliam cor- 
Trantlatio poris partem noxius & efirznis bumor infilit, vel a _nobili ad ignobilem , yel ab 
71a quam ignobili ad nobilem , imprimis in illam cym qui haber neceſſirudinem , five... vi- - 
fiat parrem. Cina fit illa , ſive operis generiſye ſocia,: ſive per Vaſa fit communio. - Cum 
Nu, re igitur\Teſtes cum Organis Vocis mutuo, ad edendam Vocem concurſu,. fexrum proprer 
modo cum Neryorum par , quod de ſe ſurculos in Teſtes.mittir, & Nervos recurcentes, qui per 
Teffibus Vocis Organa excurrunt, Arteriarum quoque Venoſz & Aortz cum Corde, Aorrz 
riant. cum Spermaticis continuatione conjunG&i fint: hinc, per Auſtrinam. Thaſ?Conſtirutio- 
RatioSym- nem, multis aride tuſſes & raucedines, ac paulo polt inflammationes cum dolore in 
ETetes T eſtes erympebant. Hinc diuturne tuſſes in Teſtium tumorem deſinunt. Hinc Va- 
& Organa rix alterius Teſtis i4»4p9rw ſolyit, tumor in Gutrure & faucibus Teſtium reſolutionemin- 
Voc. qucit.. Et inde confirmatur 6 01 ag ſententia dey 4I1wa; ar} Sim ixjpunyy xiv 
c 


Salary, peger, yors, Gwvis. Et manifeſta Vocis. Qrgana inter. ac Teſtes Sympathia. - 


Fu 


W ae wet ae” 


CAPUT' £1V, 


De Epilep/ii in provelte etatis Muliert curath. = 


F VUlier quzdam Hortulani uxor annos nata quadraginta quatuor CacheRtica, nec 
M ſine ſuſpicione Luis Venerez, Epilepſiam contraxit,. a qui per Paroxyſmos peſ- 
ſunc afficiebatur. Caput verſus collum torquebatur, et una omnes reliquz partes con- 
yellebantur. Spuma fluebat de ore, atque per dimidium fere horz: durabat Paroxyſ- 
mus ſine ſenſu; non enim meminerat ſe affectam fuilſe, .ſed ſtupida per horas. aliquor 
permanſit. Obaixe me rogabat Maritus &jus, ut remedia phe cove. pro tanto Mor- 
bo. Er ego quidem ejus precibus. adductus ſum, ut varia-uſurparem-; cum nulla ra- 
men ſpe ſuccedendi, propter ztatem in ſenium. devergentem & malum corporis habi- 
tum. Omnibus tamen rite exhibitis, remittere incipiebant Sympromata ita quidem, 
ut ſenſum dolorum haberet in Paroxyſmo,; dein minus; frequenter invadere; denique 
intra quatuor menfes benedicente remediis divino: Numine ſupra ſpem, a Morbo'ptane 
liberata fuir. Et, cum illam poſtremum inyiſerem , optime ſe habebar, per decen-' 
nium-tunc, ab illo Morbo plane immaunis. - - Nequis ergo deſucceſſu-in ſtmili Morbo-de- 
ſperet,. modo remedia ſecundum Artem adbibeantur. i in on ee 


' 
w » 


© 


my PY _ , z# 14a 5 i-2b4.: 
k = .} # 4 | 2 x Aa. 


- 6 ? + : » awe 
y 5 ” h £2 Th , £ © oqT7 

+ he . , , . , LS, Z 

_— a> ts , p - : 
; , ” ' "i * a T8 in 
3g ; x& +» *250 
” *% ” 
ny Sa. 6 4 


0 SST , 
- 3+ ST, TREE * 


His EE : J; Wio., 6:rat . It £101.16 fe = 
,Ulti apud nos Calculofi ſunt, & in variis corporis partibus: Calculi reperinn- 
Nobiliflimus Juvenis Carolus Comes de: Ba/carras;::cum tota '#ſtate/precedente. .-ougy 
Febris)quotidianz impetum ſuſtinuiſſer, quam finitam ſubſecutz ſunt-frequentes :imero Theſauri 
_ aſſumptoxum Vomitiones, precluſs tandem, 'obſtructz. &: intercepts ſanguinis & ſpi- -*-3-e-23 
a 56! <5 : : 7 2, 304 ©. rityune 


+ — — - - 1] - a CAS» 
SU *" 4 t C4. 4 . a 
« ' 


f 
%. 


- 


—_— —— s <> ou Sony ve 4, ," & - 


Partis Prime Liber Secundus. © 65 


»* 


Lib. de Ae- 
re, Aquis & 
Locis,Sc&. 
21. 


rituum. 6fficini , ſuffocatus obiit: Diſſe&to Cadavere preſente Medico Otdinario, vis | 
credibile eſt, quam magnus Calculus, duarum prorſus unciarum pondetis cjuſdemque Calwtusin 
pariter cum Corde figurz, Ventriculos ipfius ambos undiquaque occupans fitintus re- © 
pertus. | —_ : | 
In Veſiculi quoque Fellei Virinobilifſimi Domini S;xclair lapis 7 og figura & 1, vetid 
quantitate ad Nucem Moſchatam accedens, quz in Muſzo clariffimi Viri D. Andre Fellis. 
Ba/furii Equitis aurati ſervarur. Manes | — 
Lapidem & Renibus Viri nobilis D. Dromund; de Ricarton extraftum oftendit mihi 0,95 
Conſanguineus meus D. Patricius Dromundus ; wexzjiras Philoſophus Chriſtianus Pu- xiaus. 
ritatis primzyz zmylus, qui, quam alli profirentur verbis, vita & moribus ſimplicita- 
tem cxpreſſit, ſumma quoque doctrina & rerum variarum peritia przditus. Eratis La- 
pis tantz magnitudinis, ut Renem in quo erat impactus ita dilatarert, ut alterum ad- 
yerſi lateris attingeret. Fuit autem inzqualis admodum figure, cum appendicibus 
quibuſdam, quz forma Renis erant. | | 
Vidi quoque Lapillum ex apoſtemate digiti cum pure ejetum; & reperti ſunt in x ,1jjv5 is 
Linguz radice adnati Lapides. | | digiti apo- 
Habeo etiam Lapidem ex Inteſtinis, poſt_ ingentesin Yentre dolores, a Mercatore GR 
quodam cum fcecibusalvi depoſitum. Eum videre eſt delineatum in Tabula noni, una Lapis in 
cum dimidio alterius minus duri' per feceſſum-quoque ejeti. Sed hic, dequonune agi- Intcitinis. 
mus, fungoſus dici poteſt. Coloris eſt fuſci &, f1 leviter rangas , mollis inſtar panni 
holoſerici cernitur, quem tamen unguibus penetrare nequeas. In quibuſgam partis fi- 
licei coloris & duritici eſt. | 
Lapides, qui in Renibus et Vefica reperiuntur, variz naturz ſunt. Quidam fria- as 
biles er facile ſolubiles, aliz filicez plane duritiei; er hi variis Tunicis ſeriatim coag- prod 
mentatis conſtant ita ut ,: detrita exteriore Tunica, que ta&tuaſperioreſt, interior du- Veſica va- 
riſſima et Izyoris politiflimi cernatur. hg —— 
Cum Comnctliogs ſir in Scorza Morbus L:ithia/ts, operzpretium certe erit in ejus Hujus affe. 
naturam et cauſas accuratius inquirere. ,, Calculo vero maxime laborant homines (in- tus #rio- 
,» quit H:ppocrates) et ex renum afteRionibus, et urine ſtillicidio, et coxendicum _ 
,, morbo' corripiuntur, er herniz fiunt, ubi aquas omnigenas bibunt, 'et'de magnis flu- 4 
,, minibus; in quz alia deferuntur, & de ftagno, in quod: fluxiones. multz ac omhis 
» generis deyeniunt; & qui aquis invectitiis utuntur, quiz ex longo & hon brevi loco- 
,,rum intervallo afteruntur. Non enim fieri poteſt, ur alia aqua AM Amilis alii: fed: 
, aliz dulces ſunt, aliz falſz & aluminoſz , aliz de calidis fluint. "Ubi'vero he fimvl 
,, inter ſe miſcentur, diſſident , & quz tortiſſima eſt ſemper ſuperar:  prizyalet. date 
,, non ſemper eadem, ſed alias alia. Gn GG ; DES 2 C1T3S6A | 
Er quidem cum multz Aquez Minerales ubique in Scof/4 fint, quz tartareas falinaſ- Mineralia 
que partes Mineralium, per que fluunt, ſecum devehunt; & cum ills aqua rum ci- 295 vinw- 
bus tum potus-paretur: hinc certe eſt, quod ror Calculoſi hic repzriantur. Inter Mi- ava 
neralia autem, quz cam virtutem apron maxime aque communicant, przcipue Tixlay 
ſunt Marmora, ea przſertim ſpecies, quz Lapis Calcarius dicitur, & ex qui Cafx fn. 
communiter conficirur; tum Cryſtallum, Alumen , Vitriolum, Bitumina- quzdam , 
& Marga, & Argilla; ipſzque arenz, ſabulum Jurumque. ''' Ab his enim deradunrur 
ab aqui ramenta et renuiſſime parriculz, quz cum aqui hauſte infarus primoetob- 
ſtructiones in partibus producunt : dein congeſta magis mapſque illa mareria, acce-' 
dente quoque ſucco petrifico, in lapidem coagulatur. Er cum re&te'licer argumen- 
tari a cauſa. quz lapides in Mactocoſmo five Univerſo conficit, ad eandem quz in 
Microcoſmo ſeu Homine idem*peragit, quandoquidem autopſta conſter lapidem illum 
Stalagmitem, qui in'Speluncz apud $/azzs reperitur , ur & alios plures,” qui ad me 
tranſmiſſi fuere e Mineris ex quibus Lapis Caſcarius effoditur; que ptzſertim in Lm- 
muchenſi Prefecturi ſunt in loco prope Argentifodinas , qui'Knock-hll dicitur, ex ſuc- 
co lapideſcente eſſe, qui ab ipſis- Calcariis Tapidibus deſtillet : crediderini ego fre- 
quentiſſimam Calculorum in noſtratibus cauſam eſle aquam 'tamentis' Lapidis Calcarii 
imprzgnatam. Quod co magjis adducor ut credam, quod is morbns 'frequentins A- 
gricolas invaſerit, ex quo receprus, eſt uſus Calcis pro lztamine ad agros meliorandos. 
Neceſle enim eſt Terram er Aquas Calcis qualitates imbibere, ac proinde grana, que 
ibi naſcantur, tum materiam, tum efficientem Calculi in ſinu geſtare, eo porentiora 
uidem, quod Calx (quz ex. Lapide igne fortiſſimo ex carbonibus combuſto con- 
at)-przter Tartaream ſubſtantiam, fal 3 a in ſe habear, in quo yeriſi- 
Z mile 


. k 


Prodrom! Naturals Hiftorie Scotiz , 


dare —_ 


mile eſt «ww ſeu facultatem »4#»:»r:« fitam eſſe, quz 3 calore noſtro magjs in 
actum reducitur, Et, fi aggeſti ſimul int viſcidi & renaces humores, tum par eſt il- 
lum in firmiorem & indiſſolubilem Calculum coagmentari. Non diffitebor tamen ab 
Argilla, ſabulo, alumine, vitriolo, ſulphure aliiſque Mineralibus, concurrente yirtu- 
te petrifica iſta, lapides filicez conſiſtentiz & duritiei quoque confici poſſe; imo & ſa- 
lem communem pani & potui ab corum confecoribus nequiſſime commixtum ſuas 
quoque partes in Calculo ſtruendo habere. Arque hzc de Morbis ſufficiant ; nunc ad 
' methodum iis medendi tranſibo. | A 


TEC TIHO--SEROCUND A 


METH OD O 


eMedend: MORBIS, qui apud nos graſſantur. 


CWPUT L 


De Methodo medendi in genere. 


Medicias J\ Ff Edicina quondam (ut ait Seveca) paucarum fuir Herbarum ſcientia, quibus ſi- x,q. ;, 
w_ ſteretur Aanguis fluens & vulnera coirent paulatim. Nunc poſtquam tot Mor- 
bos, qui in humanum genus grafſantur, multa induxit luxuria, eſt adjeio deficien- 
tium & detratio ſuperfluentium, ſingulare 6:«459 ow in homines beneficium. Ejus 
finis eſt ſanitas, 'quz omnium actionum integritate concluditur; officium eſt, cito, 
ruto & jucunde curare, quod legitime minimaque tmora perficit, cum paucis judicio 
delectis & uſu-probatis remediis, temperatis quidem , hols morbo yalentioribus & mor- 
bi cauſam penitus evyellentibus | | 
Medicinz faciendz plane neceſfaria funt hzc duo lumina, Ratio arque Experientia. 
Utrumque per ſeindigens, alterum alterius auxilium poſtulat, & ex iis duobus vera mor- 
borum curandorum merhodus elicita eſt, a qua ſua Medicamina De: manus depro 
munt Medici. | | 2s 
_ In perfeta Methodo rite adminiſtrand4 pars affeta, cauſe Morbi ecjuſque ſpecies 
ſedulso ſunt indaganda, cum ex corum propriis ſignis certa indicatio ſequatur, & inde 
ad; Morborum curationem deyeniendum, quztota ficperficitur, ut Contrariorum con- 
traria exiſtant Remedia. | | 
Er cum principales communiſſimzque Morborum cauſz, apud nos.preſfertim, ſint 
Plethora & Cacochymia; ſic & totidem ſunt prima & communiſſima remedia, fan- 
guinis miſſio & purgatio. Et quia Plethora nimio ciborum maxime nurrientium uſu ac- 
quiritur , & Cacochymia ab'uſu corum, quz «1:7is, minus corpori proportionata 
ſunt, preſertim congeritur : priori vitio Dizti quoque ſeu reco Alimentorum uſu, 
olteriori vero etiam -ace23" ag Medicamentis occurrit, quz peccantes illas ?4w in 
link, BAY anguinem introduQtas attemperent et in ordinem redigant. De his ergo nunc. erit a- 
ern Ol gendum; et primo quidem de Dizta, ut, unde communiter orjunda ſunt mala, inde 
Whit HG | pro iis primum petatur remedium. 7 | | 


capur 


Partis Prime Liber Secundus. | 65 


CATUT FEE 
De Dizta. 
| Uidam Morbi non, niſi ferro etigne, curantur ; quidam Medicamentis evacuarr 
(bu et alterantibus; nonnulli ſola Diet. 

Per Diztam vero intelligimus, primo quidem et largins ſumendo, re&um ſex Quid per 
rerum naturalium /ut ea vocant ) uſum. Strictius vero ſumentes-intelligimus non ſa- A in- 
tiari cibis, impigrum eſſe ad labores, et vitale ſemen conſeryare, Senſu aurem {trictifli- © 
mo cibum quendam certo Morbo appropriatum, qui qualitate ſui morbo concrarii na- 
turam aberrantem ad ſtatum ſuum temperatum reducit. Priuſquam autem agamus de 
ea in hac tertia acceptione, de qui fuſius agendum erit, quzdam de Exercitatione er 
Balneatione ( quz ſub laxiore ſenſu comprehenduntur ) tradenda ſunt. 

(4) Libo De Exercitatione fuſc agit (4) Galengs et (5) Mercurialis; cujus quide commoda Exercitatis 
dc Sanitate mylta ſunt: nam tum ad Excrementorum inanitionem, tum ad ſolidarum partium bo- 
n_ 1. ham & firmam habitudinem confert. Erenim, quoniam exercitatio vehementior motus Exercitil 
Are Gym- eſt, inſtrumentorum duritiem, genuini caloris augmentum & ſpirituum valentiorem <2=moda. 
naſtica motum neceſſario inducit. Ex inſtrumentorum duritie fequitur robur ad labores & re- 
nitentia ; ex calore autem aucto diſtributio yalidior, immutatio expeditior, nutritio ab- 
ſolutior, omniumque corporum tufio, ob quam ſolida molleſcunt, crafla tenuantur 
& exigui mearus laxiores fiunt. Sed & ex yalentiori ſpirits imperu, & purgari om- 
nes hos meatus neceſle eſt, & excrementa expelli. 

Balneatio quoque yarii uſus eſt: iis enim quibus, ob excrementa ſumida ſub cute Balneatio: 
collecta cohibitaque, febris excitatur, utilifſimum eſt balneum aque dulcis , cum & 
tumidum evocet & univerſum corpus commode humecter. Ex balneis quoque com- _ 
moderatis, fiquis cis WY gen utatut, 44S. ubi defeſſi fuerimus, incaluerimus, re- meds, 
frigerati, reſiccati, nauſcave afte&i, aut inzquali intemperie fuerimus, aut denique 
evacuationem defiderayerimus, manifeſts corpus juvatur. Nam corpori reſtituunt me- 
diocritatem temperamenti, vires corrigunt, opportunum calorem augent, -denique uni 
cum ſudoribus nonnihil flatuum diſcutiunt. 38-6 0 | 

Lib. de az. Solis autem alimentis rite adhibitis multi morbi cutantur. De Dizri certe magni- 
tenuante +» fice ſentit Galenus, ubi ait, Vitis ratio attenuans pleriſque diuturnis morbis, ut 
Vieusra- ,, Arthritidi, Dyſpne#, tumoribus lienis & hepatis, nec non morbo comitiali incipien- 
once ,,ti adeoconfert, ut ſola ea, fine ullo alio Medicamento, ſublati ſepe ii fucrint. 

Morbi, qui a nimia repletione fiunt, abſtinentia aur parciſſima dizti optime cu- pjzty mui: 
,,rantur, ſecundum Aphoriſmum Fippocratis , Quicunque morbi ex repletione fiunt, ti morbi 
,, evacuatio ſanat, & quicunque ex evacuatione, repletio, & aliorum contcarietas. Er au 
,, (ut habet Hippocrates Latmus nobilifimus Cel/as ) initia morborum famem ſirimque 

Lib. 2. ,,deſiderant, ipfi deinde morbi moderationem, ut neque aliud quam expedir, neque 
Cap.16. , ejus ipſius nimium ſumatur. Er infra, Neque ulla res magis adjuyat laborantem, 

,, quam rempeſtiva abſtinentia, | 

Dizt3 cette ſecundum quantitatem & qualitatem cibi exa&ti multos morbos ciirari , 
yel hinc apparet, quod quz afſumuntur vic rite inſtituto talia ſint, quz facile ſubigi, 
diſſolvi & confici a Ventriculo poſſint. Hinc in ſanguinem deducta Giritwokum cum 
reddunt, a quo fanguine ſpirituoſo cruda digeruntur, aur perſpiratione foras amatidan- 
tur & eliminantur:. fic enim Natura ſufficienti copia proborum ſpirituum inſtructs pra- 
vam ſanguinis diatheſin in meliorem commutat. Hoc ſane modo tabes aliique affectus 
chronici frequenter curantur, & multi alii morbi ſuperantur 2 Dizti materiz peccanti 
contraria: fic plurime febres ſol Prifaniz , HeRticz Lacte, rabes quzdam Limacibus ya- 
ric przparatis, morbi quidam calidi humectante & refrigerante Dizti, frigidi & humi- 

di calida et ficca curanrur. Quidam morbi imminuuntur er compeſcuntur, imo cu- 
rantur, ſubtrahendode Alimenti parte liquida ; ut Cararrhi. Et a quibuſdam Aucoribus 
relatum eſt, Hydropicos quoque torali abſtinenria a potu per aliquod tempus curatos fuiſ- 
ſe. Alii vero morbi partem Alimenti liquidam augendo curantur, ur de horribili illo 
morbo conſtat, qui Cholera morbus dicitur, in quo fi Fger magnam quantitatem Poſ- 
ſerz, vel dilutioris. Juſculi ex pullo Gallinaceo hauriat; horrenda illa Vomitis et alvi 
fluxus ſymptomara brevi ceſſant, liquore illo diluenteet dilatante corroſivam et acerri- 
- mam illam materiam ſalinam , quz, Ventriculi tunicas ut et Inteſtinorum irritando et 
pungendo, violentas illas furſum deorſumque humorum reje&iones producebat. Ethoc 

quidem przſentancumelt, er ſemper fere in hoc morbo ſalutare remedium. Quid 
uidam 


Sea. 2. 
Aph. 22. 


*— 


a : bo " 
OT OI i, es ns ns A Lo om 


he 


— 


63 


Prodrom: Natural:s Hiſtorie Scotie. 


Chamz- 
mori Nor- 
Vegice Vi 
res contra 
Scorbu- 
tum. 


Quidam etiam cibi ſunt, quiſpecifica quadam qualitate Morbos curant. Sic retertur 


Cluſ- Lib. 1. 
Hiſt. rario- 


de Norvegis, quod deſperatiflimi Scorbutici apud illos in Inſulas quaſdam amandan- rumplan- 
tur, in quibus copioſe proveniunt baccz ejusplantz, quz Botanicis Chamemorus Nor- tarum , 


wvegica dicitur, quibus ſolis per aliquod tempus victitant, & ab e Nc 
tudinem priſtinam recuperant. Sic & apud nos Scorbutus, qui ſuper mari a Nautis 
contrahitur a falſo Aere inſpirato & falfis cibis aſfumpris , ad quzſummum frigus aut 
calor excedens concurrunt quoque, etiam cum incurabiles videantur Zpri, ciborum 
recentium & przcipue eorum quz ex viridibus plantis conficiuntur uſu, is quoque pla- 
ne profligatur, Imo conſtat terra quoque contractum'Scorbutum ſimileſque Cachexias 

F, Nautarum vero Scorbutum, 
piſorum tenellorum varie przparatorum uſu, prezſertim vero ſucco juſculis miſto cer- 


prayas a cibis ſalſis, ſucco tritici uſurpato facile ſanari. 


tiſſime curari. 


o victas genere valc- 


CAPUT 


© S 


De uſu Aque im Morborum cura. . 


Cap. 8s. 


| —Y ſanos Aqua maxime conyenit pueris & juyenibus, famellis, bilioſis & iis qui 61. Lib. 


rari habitus ſunt, actuoſam vitam agentibus, & conſuetis eam potare: horum enim 


ce Euchy- 
mis & Ca- 


corpora calidiora ſunt, & hi quoque commodius eam trajiciunt. Videndum aunc, qui- cochymis. 
bus in morbis ejus uſus maxime conyeniar. 


dum diſſolvantur. Afﬀectiones ſieur emendat aqua, quz cognatz natzque cum parti- 


_ puram, aliquando cum polline maceratam; aliquando aceto mixtam, aliquan- 
o melle. Sic enim bilem alioſque acres in ſanguine humores, imo acidum & alias in 


um , fibi acccrſunt, ſolo aquz potu ( vitatis aliis potiis — plane a tam ſzyo 

ti ex Montanis Scotzs & in- 
ferioris quoque Plagz Ruſticis eam ſolam pro potu adhibent) jirum melius cibum con- 
coquunt, tum a morbis immuniores & longzviores multo ſunt. Otioſis tamen, non 
aſſuetis, obſtrucione laborantibus zgrotiſque prava corporis intemperie preditis ; iis 
qui Ventriculo ſunt debili, qui plurimum utuntur re Venerea; Aſthmaticis quoque & 
iis qui Thoracis infirmitate laborant , neryorum irem morbis nocet potus frigide. Et 
ideo tales ab ea abſtinere debent; aut, fi ea uti volunt, cam debent iis medicamentis 
corrigere, qu illis proficuum ejus uſum reddant. Et omnibus omnino cavendumeſt, 


morbo liberatos fuiſſe. Er qui aquz potu utuntur ( ut m 


Et or libros Hzppocratis de affettionibus, de morbis, de internis afftetionibus 
ti 


ne'aquamimpuram, aut Mineral aliquo ſucco infetam pro potu ordinario uſurpent. 


CAPUT 


 Partis Prime Liber Secundus. 6g 


»” 


CATUTF 22. 
De uſu Lattis im Morbis curandis. 


b. 2.de F he . | <2 P Wy - 2 F- 
L.,. Sa [ Ac (inquit Yarro) omnium rerum, quas cibi cauſa capimus, liquentium maxi- ; . orife 
ca,Cap.11. me alibile : & hinc mortalium antiquiſſimis non minus incibum, quam in potum, feculi ho- 


0 ordinario cedebat. Teltis Owidus ; minibus 
y. 369. uſiratus ci- 


bus, 
Latte mero wveteres uſi memorantur & herbis , 
Sponte ſua ft quas terra ferebat , ait. 


Que conſuerudo manſit apud plures gentes, & apud nullos frequentior, quam apud , Nullibi 
Majores noſtros priſcos Scotos, & Montanos , qui eorum mores tenacius retinent, —_— 
quorum multis, per omnem ferme vitam, lac cum cafeo & butyro & potus & cibi lo- quam apud 
co ſeryit, Et ex Ruſticis multi bibere ſolent ſerum lactis, aut lac ebutyratum. Ig 

Er quidem naturz noſtrz alimentum eſt maxime izr»/uo accommodatiſſimum, pro- Alimer- 
prer triplicem ſubſtantiam corporis alendam: pro ſolidis enim partibus eſt caſeus, pro mt ac- 
humidioribus ſerum, pro ſpiritibus butyrum. _ 

Bubulum lac maxime nobis eſt in w' cibario. Crafſum eſt & pingue, eique plus ri latis 
martcriz buryracez ineſt, quam aliorum Animalium lacti: quocirca etiam mags nutrit, ****** 
& corporibus humanis maxime convenit. 

Ovillum terreſtris ſeu caſeoſ# ſubſtantiz plus continer. 

Aſininum poſt humanum omnium tenuiſſimum eſt. Proxime adillud accedir Equinum. 

Lac Caprinum medio ſe loco haber. 

Lac certe optimum alimentum: temperate enim & humidz naturz, ſanguineque 
noſtro paulo frigiJius eſt. EPO 

In Medicina multi uſus eſt, quod ei & ejus fero omnes inſint medendi intentiones, ſunt omnes 
quz adeo apud Cr:dzos percrebuerunt Medicos, ut, aliis quibuſcunque reliftis Pharma- m<dendi | 
cis, in omnibus morborum gcneribus, in quibus purgatione, alteratione, aut nutri- "Tons 
tione opus eflct, hiſce ſolummodo uſt finr. 

Prodeſt aurem ad humorum acrimoniam abluendam et attemperandam; in urinz Q,,,, 
ardore, mictione purulenta & arenoſa, faucium inflammatione, dyſpnzi cum ſputo morbisme- 
ſanguinis, ſcabie tera & ulcere fiſtuloſo ſalutiferum eſt. Mulrum quoque adverſus ve- %*:: 
nena valet, que preſcrtim acerrima & cauſtica ſunt. Hedticis autem et Phrhiſicis im- 
primis commendatur. Os lacte colluere anginofis prodeſt. Si ferrum in eo fit cxtintum, 
diarrheez & dyſenteriz medetur, Arthridi jms & rheumatiſmo conducit. 


Bettus de eterſione opus eſt, maxime commendatur 


Gs In Xgris autem , quibus purgatione & 
naturaſan- Aſininum; poſt hoc Equinum. 
guns. - In Catarrhis & Fluxibus cotum lac maxime conyenit. 
Lactis autem nutritiva facultas eximii uſis eſt HeRicis & iis, qui diuturnis lentiſ- 
que laborant febribus, Tabem dorfalem patientibus & ſimilibus. | | 
Coagulum' quo vetuſtius, eo magis aceſſit atque efficacius eſt ad quemcunque ſan- 
guinis & alvi tluxum fiſtendum. 
Lac autem in calidis et bilioſis temperamentis fit nidoroſum: et ideo febrientibus 
et capite dolentibus malum eſt. | 
In yentriculis quoque frigidis, qui acidis humoribus ſcatent, coagulatur , non ſine 
periculo. Sed huic incommodo occurritur ſaccharo, melle, aqua, ſale, Lac admiſtis, 
quz coagulationem impediunt. 


Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz , | 


 aAT DU 1 Y. 
| De Vene Seftione. 


Ui morbi igne curantur, eos videre eſt fuſe tractatos apud M. Aurelum Severs- 
zum libro de Chirurgi efficact. | 

Inter Curas, quz ferro perficiuntur , maxime celebris eſt Venzſectio, de qua nunc 

endum. | 

Quando Ubi ſuccorum omnium #quabilis redundantia eſt, five ſanguinis ſincerioris ſumma 

activend2 ubertas in venis & corporis habiru, Plethora dicitur, cujus unicum & proprium reme- 

ſetio. dium eſt Venz ſeftio. Omnium quoque tum interiorum tum exteriorum partium in- 

flammationibus medetur : imprimis autem ſanguinis ſputo, incipienti tabi, fanguinis 

vomitioni & eruptioni, quz ex naribus, utero, vel hzmorrhoide plenius erumpit. Fe- 

bribus quoque omnibus ſaluberrima eſt, in quibus non eſt ſubita yirium proſtratio, aut 

alia malignitatis ſigna non adſunt. Sed & in apoplexia, cordis palpitatione & acribus 
oculorum fluxionibus ſummi uſus eſt. - 

Sed ratio habenda eſt remperamenti & virium in iis, in quibus inſtituendaeſt: nam 
qui pleniore victu & lautiore utuncur, -ut Nobiles, de quibus jam dictum eſt, ii me- 
lins Venz ſectionem ferunt ; ut & Apricolz, qui firma & robuſta habenrt corpora. Sed 
Plebeii, qui in urbibus degunt, & qui ut plurimum cacochymici funr, corpuſque hu- 
morum ſaburrz onuſtum eſt, & vires debiles, ii non ferunt Venz ſectionem, quin ani- 

mi deliquia et conyulſiones ab ea patiuntur. 


UT VI 


De Purgatione. 


Cacochy. Acochymia vitioſitas humoris eſt in omnes et ſingulas corporis partes diffufa. 
O E, Ejus proprium & accommodatum remedium purgatio eſt. 

Purgatio Facillima purgandi via per Clyſteres abſolvitur, qui non modo inferiora expurgant, 

per Clyſte- ſed et ſuperiora conſecitione exonerant, dum preſſa viſcera et precordia liberant. Sz- 

pe etiam yalde conducit purgatio per ini-g«-», que Ptiſanis laxantibus perficitur. Sed 

Etiam duro nodo neceſle eſt ut durus ſit cuneus, et valentioribus purgantibus jn rebel- 

Ii morbo opus eſt. Adeoque Vomutio, quoties facilis et moderata eſt, eximii uſiis 

in morbis alioquin obſtinatis eſt. Sed et runc preſtat ſxpius Medicamentum evacuans 

repetere, quam mochlico validiori Agri vires nimium proſternere. Inter varias au- 

tem Evacuationes, ea Evacuatio, quz per urinas et ſudores perficitur, noſtris morbis 

accomodatiſſima eſt, quiut plurimum a Izſa diapnoe er ſeri anadrome ſunt. De yariis 

autem eyacuandi modis poſtea dicetur; nunc de alterantibus agendum eſt. 


CAPUT ULTIMUM. 


De Alterantibus e Medicamentis. 


Tppocrates (ut loco ſupra citato videre eſt ) ait, Quzcunque mala patitur homo, 
uid fint H omnia a facultatum potentiis proficiſcuntur. Iſtz autem facultares ( ut ipſe ex- 
plicat ) humorum noſtri corporis ſummas vires et robur deſignant, recitatis ſaporibus 
ab 


Facultates 
Hippocrati. 


., Partis Prime Liber Secundus... ... 


; > 


ab eo definitas. Ineſt enim in homine & I#dit & amarum & ſalſum, &.dulce & aci- 
dum.: & acerbum & fluidum, & alia. infinita, omnigenas facultates. habentia, copiam- 
que & robur : quz.quidem. mixra inter ſe, & temperata neque conſpicua ſunt, neque 
hominem lzdunt. Ubi vero quid horum ſecretum fuerit, atque ipſum in ſeipſo fuerit, 
tunc & conſpicua ſunt, & hominem lzdunt. Reſtituuntur autem & curantur, ubi 
temperatz fuerint & concoftz, & ab omni actimonia liberatz he facultates: arque 
tunc febres & alia hominem lzdentia ſolyuntur, 


'Medica- 


Temperatio autem 3-4», five Potentiarum Hippocraticarum , & coo et edul- ,,.,< 


coratio Medicamentis. perficiuntur , quz a/terantia dicuntur. Summo ergo ſtucio ca 
inveſtigandaſunt, que prezſertim acidum et amarum validiſſimos nature hoſtes oppug- 
nant et ſubigunt, et K. temperiem redigunt, _ Inquirendum quaque in ea eſt, quzs 
Humoribus ſupra modum fluidis conifiſtentiam tribuant, et quz acriores, et volatilio- 
res, et concitatiores partes obtundant, figant et compeſcant- et quze contra craſlos, 
tenaces, & torpentes humores incidant, attenuent et excitent, ur motus debitos per- 
ficiant. Qualiſcunque denique humoris proprieras eſt, quz nos exceſſu ſuo]zdit, ea 
adhibenda funt, quz cam nature noſtrz proportionatam et commodam reddant. 

Et hzc quidem Alterantia c _ Regno petenda ſunt, Vegetabili ſcil. Animali 
et Minerali, de quibus in Libris ſequentibus proinde agemus. Nunc ad Medicinam In- 
digenam in genere accedendum eſt. 


$z2CTIO TEKhT MS. 


D x 
MEDIC FA 
INDIGEN 4 in gonire. 


mu 


GCATUT 8 
ud antiquiſſima fuerit Medicina Indigend. 


& T Ovum et ab hujus ſeculi genio plane alienum videbitur de Medicin4 Indigeni ſcri- 
bere, cum tantus nos luxus teneat, ut nec remedia placeant, niſi quz ab extremis 
Indis et diverſo Orbe petantur. Sed, cam Medicina, quz hodieinuſueſt, Medicamen- 
torum exoticorum lenocinio rultum fucata fir, operzpretiunr erit primzvam inſpicere. 
Primeyi enim homines ut ſeſe magis ad Naturz ductum componebant et Rationis Legibus 
magie obtemperabant, ita et Medicinam puriorem et faniorem habuiſſe cos cenſendum 
Qui autem yoluerit antiquiſſitmos _ in re Medica Scriptores verfare, et Hiſtori- 
cos, qui de Medicinz Otigine et Progreſiu tratarunt, inſpicere : quid multa? Ipſos Mi- 
dicine Fontes puriſſimos, in Fzppocratis, Celfi, Dioſtoridis, Galent, aliorumque Me- 
dicinz Principum monumeniis ſcaturientes adire, is certe non aham repetibit Medicinam 
quam quz a facile parabilibus, iiſque ut plurimum Indigenis deſumeretur. Er ſique alia 
ab Ny rs et memoratis Medicorum Principibus uſurpabantur ; ea ejuſmodi fuerunt, 
que facili caltuin agris aut hoftis tegionis lzre proyenirent , aut a vicinis facili trajetu re- 
centia et viribus integfa apportarentur. A remotiſſimis certe otis alio ſolo & clo gaudenti- 
bus nulla advehebantut : non enim, niftmultis poſtea feculis, detea fuir India Occiden- 
falis, exqua tot exotica ad nos deferuntur. Argumento fane irrefragabili, bene ſine pe- 
regrinis iſtis ſubſiſtete poſſe Medicinam-, quod nec horum quidem ſomniarunt Principes 
Medici; et, quzctiam a non ita remotis Regionibus petebantur , non nifi pauca quzdam 
apud illos extant, prz Indigenorum Medicamentorum numero. Tantus iis Patriz ſuz & 
Medicinz, quam Patria benigne deſe fundebat, amor fuit. 2: 


T Ec 


rantia. 


| Mediciaa 
prim#Zya, 


Veteres 5: 
celcbriores 
Mcgic 1i©- 
digens » I 
plucimuuri 
ul (unr, 


| {* 
bl 

bi} "1 
" IJ 'F 
5 3} 
ſ! 2g. 
+t t 4 ” 
Wh $4 13.448 
1 i 
Wil v0 
1 | 
Wit 8 

nn s 6 

ah 

BY 

uf '29 

" 
i 
Hh 

'Ft 

i | 
1; 
FE it | 

WW || 

11! 4 
1111 88Y 
14 

1: j : 

[Ht : 1 

} [ 
4% HS 

4 
i 


| > ne 
SEO EIN 
Bag > == 
” 
EPR 


- IT Lo. - 
AE EIESS ES cu eh. 
ay oe Te —_ = 


oo FLIES 2 HS Re" 
DCC —————  — — _— —— — ———————— — 


B__ 


IT == 
re I DOPE <= 
DEE Doi HE Sie. 
mo 


_— ur. 
more mo gpooongye 
me Os ——_——gm—n_ 

EE Ea an —£ 


00 - 1 —— —_—_— —- 
- $* i T——_— 


_ he 
— 
h—_ — 
on * 5 - - 
m——_ a _— 
— OSD mth. I IIS — re E PAI en Ee Ley rn noe 
M——x 7 PE IEEE 


Spanpat, D—_—— 
—_ _ 
| = S— <8 3-009 
NN OT nn_—_—_ ————  p_—_— 5 
» : LESS nn _— 
. 


7% Prodromi Naturaks Hiſtoria Scotiz. 


- 


Quando Fr hec quidem Medicina tamdiu obtinuit, quamdiu virtus & fobrietas apud mor- 
oe tales valuerunt. Ut vero labentibus ſeculis mores labefattari, & prodiga luxuries di- 
exulayit. raque habendi cupido animos hominum invadere cceperunt, ſimul & Medicina, vacil- 


lare cepit & illis Luxuriz fucis inquinari, ur merito hic illud Poetz uſurpare liceat, 


Namque ut opes nimias mundo fortuna ſubatio 
Intulit, &9 rebus mores ceſſere ſecundis ; 
Predaque, & boſiiles luxum ſuaſere rapmse : 
Non auro teftifue modus , menſaſque priares 
Adſpernata fames , cultus geſtare decoros 

Vix nuribus, rapuere mares: facunda uirorum 
Paupertas ſugitur , totogue arceſſitur orbe, 


Dus gens queque perit. 


Cum enim ii plurimum apud Principes tunc valerent, qui libidinis eorum miniſtri cf- 
fent, nec aliud curarent illi, quam ut rebus ſuis vili adulatione conſulerent , opes ſcil. 
& honores {ibj accumulando : hinc factum eſt, ut quemadmodum morbos plurimos 
antea incognitos malis ſuis artibus arceſſirent Principibus, ira & quo plus apudeos poſ- 
ſent, quotidie nova quzdam excogitabant, quz quod pre rarirate & novirate iis blan- 
direntur, falfo iiſdem Remediorum nomina & vires tribuebant. Sic demum przvalen- 
te Luxuria &, quz illam comitari ſolet, fceda ignorantia & bonarum difciplinarum in- 
- curia, irruentibus preſertim in eas Barbaris, corrupta Medicina fuit. Ertunc 


Ignotum vobis Arabes veniſtis in Orbem. 


Cum enim Grec: Romanique (apud quos cultiores Diſciplinz florebant) ſzviſſimis 
bellis diu attriti tandem Barbdris Gentibus Imperium cederent, Rationalis etiam Me- 
ArabeeMe- dicina Empirice ceſſit, camque frabes Barbarum & infidum genus occuparunt. Et 
—” hi maxime Medicinam corruperunt, invectis in illam rot inutilibus & tot pompoſis Me- 
catam agnoſcere poſſent. 
Mercatori- Nunc vero poſtquam Luxuries eo proceſlit, ut noſtra nobiſmet ſordeant, nec ulla 
wy 1-4 niſi a remotiſſimis oris deyecta nobis arrideant, doloſi Metrcatores lucrum ex noſtra 
and =o. ſtultitia captantes fſingulis annis nova Medicamenta apportant, &, confidtis, de eo- 
tica nunc rum Viribus in variis morbis curandis, fabulis, Mundo, qui vult decipi, imponunt er 
—_ illudunt. Tantum Arti ſalutari detrimentum atruliſti 
—— O proaiga rerum | 
Luxuries, nunquam parwuo contenta paratu , 
Et queſitorum terra, pelazogue ciborum 
Ambitiſa fames, © laute gloria menſ#! 


Ut itaque verz Medicine nativus ſplendor & vetus gloria reſtituerentur, & ſimul 

Quam pro» Parriz noſtrz & egenis in ea preſectim conſuleretur, Medicinam pro nobis Indigenam 
be inſtru- extruere conatus ſum, cum illa apud antiquiſſimos et celeberrimos omni tempore Me- 
=_ - >o="dicos recepta tuerit, et apud confu'tiores Medicos adhuc in multo uſu fir. Plantz 
nibus quz Namque jam repertz plus minus ſeptingentz ſunt ſponte naſcentes; Animalia autem 
__ ſupra quadringenta ; et Mineralia omais generis, -przcipue cunctaca, que aliquem 
dicird uſus. Wſum in Medicina preſtare poſſint. Nec deſynt Fontes Medicati ad morbos varios uti- 

les, ut priore libro yidere eſt. 

Priuſquam autem agam de Plantis, Animalibus et Mineralibus , quz ſunt materia 

Medicinz Indigenz, quzdam tradenda ſunt de Medicina Indigens in genere ; cum ut oſten- 

derem eam Uunicuique Regioni ſufficere, ficque ejus dignitatem illuſtrarem; rum ut 

Que nobis difficultates de pyrgantibus er cardiacis, quz dceſle illi putabantur, clare diluerem; er 
agen non deeſle populis, qui vino, oleo er ſaccharo carent, #que commoda , quz illo- 
urilibus rum vicem fupplerent , demonſtrarem ; & Methodum quandam generalem Sim- 
ſupplentur. plicium faculrares deprehendendi traderem. Er fic ad particularem noſtre Re- 
gionis Medicinam Indigenam deyentum eſt, quz in amplam faris molem excrevir. 

In numeroſa enirn , quz occurrit , materia Medica - Simplicis cujuſyis nomina, vires 
probatiſſime, er fi prius deſcriprum non eſſet, deſcriptio quoque accurata adjicienda 

erat; et, num apud Veteres in uſu fuerit , oſtendendum erat, quod multi temporis et 

non exigui laboris opus erar. | Plantz 


dicamentis, ut nec ipſe H:ppocrates & Galenus, rediyivi fi eſlent, eam ira conſpur- 


Lucanus 
Lib. 1. 


Car. Guil- 
lemeau Th. 
Perif. Sect, 
4. 


Lucan, Lib. 
4. 


FIFTY "_ PEE WY 


Partis Prime Fiber Jecundus. 73 


a”, 


Seneca. 


Plantz enim non tantum ſylyeſtres in Indjgenarum cenſum vyeniunt, ſed & horten- Flan®- 
ſes, przſertim que facile & Izte hic proyeniunt in hortis, & que in agris ſatz na- 
ſcuntur. 

Animalia quoque tam fera quam domeſtica, five eaſemperhicextiterint, five aliun- Animalia. 
de deyeta, commode hic vivunt & fetus de ſe producunt. Er hic quidem Patriz no- 
ſtrz gratulandum eſt, quod, cum omnia fere ad uſus falutares utilia producar, nulla 
venenata, nec ſzva & truculenta alat, Bufone & Colubro exceptis, quorum venenum 
non ita noxium hic ur in aliis Regionibus eſt. 

Idem quoque in Mineralibus obſeryandum eſt : cum enim ferrum, cuprum, plum- Vineraia 
bum, argentum & aurum in yariis locis reperiantur; alumen quoque, vitriolum & ſal 
commune ex aqua marina, & multz etiam terrz & lapides, quz falubris uſus finr, 
nullibi ramen, quod ſciam, videre eſt arfenicum, aliaye quz pernicioſa ſunt 

Poſtquam itaque tor Plantz, tot Animalia & tot Mineralia Medici uſus in Parria 
noſtra reperiuntur, Medicinam certe noſtram Indigenam ad multos ex merbis noſtris 
curandos ſufficientem admiſerit is, qui meminerit plurimos morbos tam ab antiquis quam 
modernis Medicis ferro, & igne & dizti (ut ſupra tradirum) curaci. 

Exctica certe quiſquis accurate ponderaverit, is ea plerumque ex eo genere reperiert, 
cui (ut ait Philolophus Latinus) non ex naturaſua, ſed ex opinione noſtra magni- a 
tudo eſt. Sane debira eſt humorum noſtri corporis temperies, ſeu 4*;&'«, quz ſa- rarem we. 
nirarem facit, ſicur corundem przter naturam diſpoſitio morbum. Eos autem ad tem- *& quid 
periem & citinus & tutius & jucundius multo reducunt, quz familiaria & amica noſtre terre. - © 
nature ſint, ut quz ſolo & celo cum co conveniunt , qualia Indigena ſunt: eaenim com- Indigena 
modius a naruri noſtri ſubigi & confici poſſunt. Illa vero exotica, licet pretio vel ,:.icren. 
raritate commendabilia ſint, ſzpe nullas, vel exiguas vires habent, eaf{que a natura no- da. 
ſtri alienas; imo ſzpe fictitia , ſepe carie & ſitu corruprta ſunt. 

Oprandum ergo eſſet (cum multa ex iſtis exoticis parum, aut nihil juvent, imo 
multum fi non noceant } ur clarifſimi quique in Medicina facienda viri Indigena Medi- 
camenta magis in uſum reciperent, que & nullo aut facili pretio haberi poſſint, cum 
exotica non parum damni patrimoniis inferant. Cerre ſperandum eflet multos tunc 
morbos curabiles tore, qui nunc, quod minus proportionatis Medicamentis oppugnen- 
tur , non cedunt remediis, & tanquam deplorati & incurabiles prognoſtico relin- 
quuntur. | = 

Er fi minis apud cos poſlint noſtra vota, humanitas certe & Chriſtiana pietas pau- pays cre 
peribus & egenis nos ſuccurrere juber, quibus non adſunt ſumptus pro peregrinis illis conſulcre 
emendis, ut yel in illorum gratiam recipienda fir Medicina Indigena, ex qua multum cc 
emolumenti percepturi ſunt illi, cum familiariaillorum naturis remedia pallim fere gra- 
tis reperiantur. | | | | ws as 

Nec timere debent Pharmacopzi, ne, fi admittantur ſemel Indigena, de eorum lu- pharmaco- 
cro ſir atum: longe enim aliter ſe res haber. Pauci nunc ſunt, qui ſumprus in vale- p=orum 
rudinem neceſſarios impendere poſſunt; tunc autem omnes poterint, nec amplius Ve- ,;;nuem 
tulas, Circumforaneos et Empiricos quoſque conſulent, ſed Medicos veros et dectos recipiends 
adibunt; qui pro iis Medicamenta (ut moriseſt) apud Pharmacopzos przſcribent, qui mon 
proinde, licet minore pretio pharmaca ſua vendant, ex minore fanc impenio majores ; 
reditus habituri ſint. | ES 

Medici autem illud boni inde conſecuturi fint, quod de Medicamentorum operationibus Indigena 


ICIS 


Futuri ſint certiores, cum pauca eaque recentia preſcribant, quorum vires illis exploratz 2. 


ſint : nec metus eſt a ſuccedaneis , que peregrinis ſzpe male a Pharmacopzis ſubſtiruuntu: . tua. 
Atque hz me rationes movebant, ut Medicinam Indigenam exponerem, ut reprz- 

ſentata Indigenorum Medicamentorum copia, tum eorum etiam convenientia in mor- 

bis cujuſvis Regionis curandis, peritiores ad ea in praxi adhibenda excitarem. Hoc fi 

minus poſſim, aliquem fſaltem ufum mihi et zgris, quime yocant, inde derivarem. 


ET---: | | CAPUT 


7 Prodrom:i Naturalis Hiftorie Scotiz, 


ear UT II. 
Cujuſque Regionis wwirapan adſtruitur. 


FOO = eo mihi videtur Philoſophia cum facri noſtrz Diſciplina conſpirare , quod ad vi- 
phiz.cum A. fam beate agendam ubique przcipiar, ut ſorte noſtra contenti ſimus. Et cadem 
Theologia certe Sapientum mentes omni zyo verſayit cura: ſiquidem ornnis ſtultitia laborat faſti- 
conſpiratio djo ſui, at Sapiens apudle neceſſaria quzrit & invenit, nec alienis bonis inhiat. Fortu- 
nam ille nec venientem ſentit, nec recedentem : terras omnes tanquam ſuas videt, 

ſuas tanquam omnium ; unumque ſe a naturi donatum credit omnibus, omnes uni fibi. 

Deus ſin. Et quidem Natura , fi ca ſapienter utamur, omnibus fayet : & quanquam haud pari 
gulis Re- modio mortalibus ſua munera admetiatur ; ſingulis ramen ſufficientia contribuit. Xquil- 


Row ſimus certe idemque liberal:fſimus Parens Deus Opt. Max. unicuique noſtrum, ut 
largiusc&, proprium ingenium,ita & conditionem naſcendi accommodatiſſimam dimenſus eſt. Quam- 
vis enim ſingulz Repiones diverſa Aeris Solique temperje gaudeant, & vario czleſtium 
corporum influxuj ſubjiciantur; variiſque proinde divecſiſque Naturzdonis przditz ſint: 
Sol ramen undique ſupra, ſtataſque annorum vices omnibus mundi-plagis deſignat, nec 
Paritur, ut, preter Incolarum genium, vel frigus nimis infeſtum habeamus vel zſtum ; 
ſed ad cujuſque Regionis conditionem caloris frigoriſye vim ita temperat, ut ad ſuſten- 
tanda omnia & gignenda, mirabili Dez providentia; hanc terrarum ſolique yarietatem 
Eexcopitatam ſuſpiciamus. | mo I. | 
Hominum Ad Regionum quoque temperiem ingenia hominum ſe attemperatit, & in omni gen- 
ingenia te; perſuccedentium feculorum lapſus mores animoſque mutantium, hzretquzdam vis 
purimun inconcuſſa, quam cujuſyis terrz Incolis, inqua naſci contigit vel educari, ſua fara divi- 
naturs par- ſerunt. Er merito quidem: quod, licet aliz terrz prz aliis pluribus naturz bonis abun- 
ticipant. dent, nulli camenterrarum angulo tam Noverca fuit Parens Natura, rerum, ut profu- 
tura indigentiz foris copgatur emendicare. Quaſcunque Barbarorum ſedes glacieque per- 
Amorp,. P<uO rigentes cogitatione adeamus , ubique experiemur Incolas, ſine exterorum coni- 
trix omni- METCio, ſuo more ſplendide viyere, patrii ſoli & cceli beneficio grandem ztatem artin- 
busingeni- gere, ſibique in pompoſi rerum penuria & climatis ſolitudine adeo placere, ur forte 
in cultiorem terrarum orbem delati, propter mutatum vitz inſtitutum, Patriz defide- 
. rio, quaſi furiis agitati, inquietentur & lente contabeſcant. _ 

Id certe ſatis apud nos conſtat de Rone Inſularum e_Zbudarum unius Incolis , qui- 
bus Dominus Inſulz certum familiarum numerum finit, qui eam colant, eiſque majo- 
rum & minorum pecorum aſſignat, quantum fatis videtur, unde & ipſi commode vi- 
vant, & vedtigalia folyant. Quod ultra victum provenit, Leogur ſingulis annis ad agri 
ſui Dominum mittunt. Erquando multitudo capitum abundat, ſupernumerarios quo- 
= Domino annumerant. In hoc certe beati, quod illis nihil unquam deeſt, omnia ad 

atieta'em redundant. Juxta luxis & avaritiz ignari, innocentiam ſane & animi tran- 

quillitatem, quam alii magnis laboribus' ex inſtitutis & rn; ſapientiz petunt, hi 

ex ignoratione vitiorum comparatam habent. Tanti autem hujus Inſulz Patriz ſuz 

dulcedine capiuntur, etiam ad hzc uſque tempora , ut ſupernumerarios illos, qui ad 

Dominum amandantur, ranquam omnium infelicifſimos hehrymis ptoſequantur , quod 
a dulci ſua Patria exules futuri ſint. | IN 

| Teſtis quoque cjuſdem eſt Novus Orbis 3 noſtris mercibus tantum, quantum a no- 

ſtris vitiis remotus. lllic integrz genres telluris ſuz dotibus contentz vivunt, ſibique 

deſuis & Victum & Medicinam provident. Et in noſtro Orbe Sznen/es po , Ina, 

Per/z, Turce, omnes dicam Afiatici & Africani iis que offert tellus ſua utentes , exo- 

© Sos facile carent. Summi enim nature benignitate, non ſolum ad vitamneceſlaria ubi- 

nosbeni. % JC proſtant, ſed (ut optime Sexes) Uſque in delicias amamur. Tot arbuſta non 

gnitas. »» Uno modo frupitera, totherbe ſalutares, tot varierates ciborum per totum annum di- 

» pgeſtz, ut inerti quoque fortuita terre alimenta przberent. Jam animalia om- 

» Nis generis , alia in ficco' ſolidoque , alia in humido innaſcentia , alia per ſub- 

» lime 'demiſſa : ut omnis rerum naturz pars tributum aliquod nobis conferret. 

» Flumina hc amcoeniſflimis flexibus campos cingentia, illa przbitura commerciis viam, 

, vaſto & navigabili curſu vadentia: ex quibus quzdam ſtatis diebus mirabile incremen- 

» tum trahunt, ut anhela & ferventi ſubjeta clo loca, ſubira vis zſtivi torrentis ir- 


» riget. Quid medicatorum torrentium venz ? Quid ir ipfis littoribus aquarum _ 
97 


Rone In- 
colx, 


Th. Bar- 
thel. Difler- 
tat. 1. de 
Medicina 
Danorum. 


Barel. 
Icon. Ani. 
mOoruime. 


Puch. Re- 
rum $c0e. 
Lib. 1, 


Samedo 
Hiſt. Chi. 
__ 
D. Drakei. 
ſtein Hor- 
tus Mala. 
baricus. 

Lib. 4. de 
Benchiciis. 


WY _VOTSTTTOTCY = a. Yo i Y 5 


Partss Prime Liber Secundus. 2H; by 


"_—_ 


,, tium exundatio. 2 Et infra: ''Fot metalla defodir, rot flumina emifit in acra, ſupet 
,, quz'decurrunt ſola aurunr vehentia; argenti ztis, ferri immane pondus omnibus 1o- 
,, cis obrutum , cujus inveſtigandi tibi facultatem dedit, ac latentium divitiarum in ſum- 
,» MA terra ſigna diſpoſuit. Ingens domicilium ſine ullo incendii aut ruinz mertu ſtruxit, 
,, in quo vides non tenues cruftas, & ipſa qua ſecanturlamina graciliores, fed integras 
,, lapidis pretioſiſſimi moles; ſed rotas yarize diſtinzque materiz, cujus tu parvula 
, fruſta miraris; tetum vero aliter node, aliter interdiu fulgens Injuſtiſiima ergo 
foret in Deam accuſatio fi limites Naturz figeremus , aur De: Majeſtatem huic illive 
Cuculo circumſcribi poſle exiſtimaremus , cum neceſſaria, imo & utilia pleraque ubi- 
que ſuppetant, & incommodis telluris , ſiquz fint, abunde proviſum fir. = 
Hujus veritas in omnibus regionibus ac populis quam maxime elucet. Orz Orien- Cujufque 
tis, quas Sol feryentibus & acuris 'yallarus radiis majorem in modum zſtuare facit, 29" 
peverovici; Zrarillima quotannis Ventorum frigidorum aura recreantur. AMgyprum, ubi rare © dis abun 
Avrig:ax C10 pluvie, Nzus irrigat; & poſtquam tota ſtate obrutam oppletamque tenuir, po_ 
Buavie. chm recedit, mollitos atque oblimatos relinquit agros, '+ e. pingues et veluti ſtercore © ages 
faturatos: Proinde ( ut ait Semeca) ſterilis annus aut fertilis eſt, proutille magnus in- =ftum & 
fluxerir, aut parcior. R«//is er aliis ſub Septentrione degentibus, quorum corpora pe- pa. "es 
netrabile frigus adurit, abunde- proviſum eſt villoſis pellibus. Sic in humiliori Score. 
parte rariores Sylvz; ſed Lignorum inopiam egregie compenſar Carbonis foſlilis er 
uſtibilis Teſſellz, ſive Ceſpitis, ſumma abundantia, que pafſime terri eruuntur. 

Optimum alimentorum panis, quo nomine ideo Scryator peti a Deo voluitea om- Quid panis 
nia, quz ad vivendum hominibus neceſſaria. Ar in regionibus, quz tritico carent, wn _— 
panis loco Oryzam comedunt, aut pani quid analogum ex caſtaneis aut eſculentis'ra- bus deeſt 
dicibus conficiunt, quod etiamnum hodie apud [dos obtiner. triricum. 

Aqua ſola, aut cum Aſtragali Sylvatici radicum tuberibus temperati pro potu utun- porus 5ce- 
tur Montani noſtri, et vegeri ac robuſti ſunt. Humilioris plagz Ruſtici ſerum lacs, #9 va- 
ut lac ebutyratum, ſive oxygala bibere ſolent; Er plerique ex omnibus ordinibus Ce- 
reviſiam, quem potum verifimile eſt noſtrates ab Agyptizs habuiſſe: nam parim dif- 

Lid. 17: 1 <6 2 Zytho yeterum, quo Alexandrinam plebem- uſam fuille 'author eſt Strabo, 
Culia Unde Golumel/a, | You 
Hort. FONT 


UV: Peluſiaci proritet pocula Zyth. 


Biblio, INVEntor autem fuit Oſiris ſeu Diony/ius, ut refert Diodorus Siculus. Ex cereviſii Zythi In- 
Lib,r.& 4. noſtr3 ſpiritus clicitur, quem Aquam vie vulgo vocant, quamultum utuntur Hor- jo9e.. 
tant noſtri Scot. in multo 
Optimum panis omniumque ciborum condimentum eſt Sal, unde /alzs deriyariputa- ji So 
tur, et pro ſapientia uſurpatum, quod fit preditum ficcitate ingenio appropriata. In- $atis facul- 
ter przcipuas £jus faculrates eſt, quod unit et denſat: unde in taderibus unjonis teſſe- tares. | 
ra. Sal przterci 2 putredine confervat. Gentes tamen ſunt quz eo carent, et aliun- i. det... 
de hunc defe&tum ex ſuo ſupplere ndrunt. Sic ſcribit Yarro, in Galha Tranſalpma tum ſup- 
1:& Rc intus ad Rheum ſuo tempore aliquas regiones fuilſe, ubiſalem nee foſlitium, necma- Pete 2: 
Cap.79. Tinam haberent, ſed ex quibuſdam lignis combuſtis , . carbonibus falſis pro eo ute- carene. 
| rentur. Quod non de atris & fordidis Carbonibus , fed de fale ex cinere eo- - 
rum admixta aqui tepid3 extrato, colato et exficcato intelligendum eſt. Ex me- 
moratis ergo conſtare poterit, nullam eſſe Regionem, quz inquilinis ſuis non contra 
zſtum et frigus, contra famem et ſitim ſubminiſtret remedium. 
Nunc videndum pariter, num etiam adverſus Morbos ſingulz Regiones ſua habeant 
 _ remedia. Nec de hoc dubitare patitur ſymma De: boniras: quz enim ad viram ne- ' 
LÞ.6. ceſſaria, cuncta benigne providir, etiamque ad bene eſſe conducentia ſubminiſtravir, 


Ep. 70. 
7 cum ( ut Martzalis. ) 
Non eft vivere, ſed talere, vita. 


Haud ſane dubitandum, quin beneficum Numen Opr. 'Mz2x. cuique Regioni elargirum cuique 
fir contra morborum ſzvitiem ſolatia, neque miſeros cogere volucrit morrtales ex terris ay" 
remotiſſimis eapetere. Certequandoquidem homo peceator jure morti, Et (qui via ad mor- Fergus 
tem) morbis obnoxius, ab immenſa De: miſericordia , pro zgrirudinibus remedia impe- morbosres 
traverit: zquum pariter eſt, iſta ubivis terrarum zque ac pro ratione morborum i» pene media. 
#irzy provenire. Sic obſeryare licet morbis epidemiis five communibus medicamenta 

omnia 


— 


— ra ” — . TD EE" "III 55 —_— 
. 24 _ = x 4 


REESE 


- 


OG — gr G = 
3 AE Ser roroy rar er rt 0 | AA ee A SO Ceres 
po Be _ wow we Doty "WI 


In > ogg er 


ba — On TI” OCOTTT 


76 ; od jo Prodromi Naturalis Hiftorie Scotie , 


omnia omnem ferre tellurem, ad endemios vero five proprios _— in ſingulis Re- 
gionibus fingula & propria gigniſponte. Sic nobis Septentrionalibus ,. quibus Sol par- 
ciorem calorem, metitur , quique craſſiore & ſalſuginoſo maris vapore verberamur, plan- 
tis indigenis paſſim ſponte naſcentibus, Cochlearia, Naſturtio & Trifolio Aquaticis , 
Trifolio aceroſo aliiſque, quz contratam inde ſanguinis labem & noxam emendent & 
corrigant, abunde proviſum eſt. Cum 1ta{ia ramen, quz ex Colume!ls curz-morta- 
lium obſequentifſima eft, ut que torius pene orbis fruges adhibito ſtudio Colonorum 
ferre didicerit: quod ramen morbus ibi jgnotus non ferat Medicamenta illa Antiſcor- 
butica, & illata in ei zgerrime propagentur, ac vix in alterum annum conſervari pol- 
ſint. £Africa, que (ur proverbio conſtat) ſemper quiddam maliapportat, atque ali- 
quid venenati monſtri alit, fimul alit editque pharmaca & aromata. Lues venerea ver- 
naculum & peculiare Occidentalibus Indis malum : & tale Guajacum apud illos ifti mor- 

bo remedium przſentaneum, ; 
= Porro quandaquidem nihil pulchri temerc. & fortuito naſcitur, ſed ab Arte aliqua 
_ Opifice eicitve: & natura. nihil ſuperyvacuum, nihil fruſtra agit : cui verifimile fieri 
cot plantz QuEAt, ſapientiſſimum ſimul & porentiſſimum ac benigniſſimum Deum Opr. Max. 
— _. yem Galenus optimum Artificem yocat, in pratis, montibus, paludibusſy lviſqque no- 
Ecnes, {tris, imo & in Ericetis ipſiſque Arenis ſupra ſeptingentas plantas ſponte naſcentes nul- 
li uſui producere ? Quis credat tam varias plantas multigenis figuris diſtinctas , rot 
amcenos flores, quorum alii pupureo lucent colore, alii nitent candido , alii fulgent 
aureo, quidam flagrant igneo, nonnulli ipſum celum. ceruleo, atque Arcum cele- 
ſtem yarierate referunt, hos (inquam) fruſtra naſci, cum rant omnes colorum diver- 
fitate animum & oculos reficiant ac recreent, & odore, guſtu formaque non obſcura 
viripm ſuarum przbeant indicia ? Sidelectamurartificiofis hortis, in quibus nihil nifi hu- 
mana manu coactum creſcit, quanto magjis afficidebemus naturali horto divina veluti 
manu conſito, qui .omnia ſponte, & nullo cogente, ubertim producit ? Admiramur 
vires, quas Deus peregrinis infuderit, merito quidem; ſed admiremur magis, necin- 


Bever0v. 
FILA 


grati, quas non minus, imo magis efficaces experimur in noſtris, Non mariaplus t- zeyerow.l. 
merate Medicmg ,, non in rybrum littus Indicunrve petite merces, quam rus noſtrum ſupra cita- 


© loca mculta conferre poſſunt, Et quznam profe&o ratio, cur tot plantz falutares 
ubique floreant, niſi in uſum Medicine deſtinatz int ab optim4 ills rerum parente, 
quez nihil ſine iqgencidus cauſis genuirt, & quz nec fruſtra quicquam facit , nec defi- 
cit in neceſ{ariis ? Cur voluerit illa populo Orjentis eſſe tam pia Mater, ut etiam ſu- 
perflua largiatur; nobis vero tam dura Mater aut injuſta Noverca, quibus ne neceſia- 
ria quidem ad ſalurem concederet, eaque nos cogeret petere velut ex alieno Orbe ? 
Terra ſanc Apollonio apud Phiboſtratum dicitur Communis omnium mater , propterea 
quod jufia eſt. At juſti eſt unicuique ſuum tribuere. Quomodo igitur juſte noſtra po- 
tuere tribui Ids ? 


| —— Ouando ommbus omnia large 
Tellus ipſa parit , Naturaque Dedalarerum. 


Quzlibet »» REAXE Columella, Sirerum naturam velut acrioribus mentis oculis intueri velimus, 
Regioin- ,, reperiemus. parem legem faxcunditatis cam dixiſle virentibus, atque hominibus, ccte- 
> * riſque animalibus: nec ſic aliis nationibus, regionibuſve proprias tribuifſe dotes, ut 
quead vi- aliis in totum ſimilia munera denegaret. Etrem ita ſe habere conſtat: Americanienim 
— ox ſuis Medicamentis ſponte naſcentibus ad Morbos ſuos feliciter utuntur , ut videre eſt 
fine & fa-ex Piſone, & eMargrauo aliique ; & Inds quoque, preſertim Chinen/es & Ma- 
nitati con- /aharicz non. aliis niſi Patriis Remediis utuntur, quorum vires exploratiſſimas habent, 

" ut apud Hiftoricos videre eſt. Ac fuſe in Horio c Malabarico Drakeifteinii ex tra- 
duntur ab ipſis Brachmanis. Majores quoque noſtri Morbos. apud ipſos grafſantes, 
adhibitis Herbis illic natis feliciter curabant. Refertur enim de Jo/i4 Rege, quod Her- 

Joſne Sco. 0471 Vires, quibus folts eo tempore noſtrates in Morbis Vulneribaſque medendis ute- 
rorum Rex Vanrur, prove adamodum calleret. Er ubique terrarum hzc Medicina ex Indigenis repe- 


Herbarura ,,ritur, ut ait Celfus, Hzc nuſquam quidem non eſt: ſiquidem etiam imperitifſimz 


bat. » gentes Herbas, aliaque prompra in auxilium vulnerum morborumque noverunt. Ec 
» PEus, Ne ſylvz quidem, horridiorque nature facies Medicinis: carent, ſacri ill 

, Parente rerum omnium nuſquam non remedia difponente homini, ut Medicina fieret 

,, ctiam ſolitudoipſa. Er infra, Hinc nata Medicina hzc ſola Natur placuerat eſſe Re- 

bw | | ,, media 


to] 


Lucret+ 
Lib. 5. 


Lib..3. de 
Re Ruſti. 
ca, Cap. 8. 


Boeth. Hiſt. 
Scotorum 
Lib. 2. 


De Medici- 
na Prafat. 
Lib. 1. 
Nat. Hift. 
Lib. 24. 
Cap. 1. 


my 


Partis Prime Liber Secundus.- | _>, 


— 


, 


Cornelius 
Boy. 


Hiſt. Nat. 
Lib. 25, 
Cap- 2. 


Ovid. Lib. 
1, Mcta- 
morph. 


, media parara yulgo, inventu facilia, & ſine impendio, ex quibus vivimus, que re- 
, media vera pauperrimus quiſque cnet. 


* Proſpextt natura ſibi... Yuod habere nece/ie eff , 
..  Oub quovis Cult Chmate mundus habet. 
- EF (tupor tn nobts, gravis ignorantia mentes 
Poder , © que /unt proximaſpernit homo. 
Duod procul eft curat , longinquis querit in oris , 
Jponte licet tellus det meliora domi. 


Primus, quod ſciam, quihanc Medicinam Indigenam excoluit, fuit Symphoriavus Cam- Medicine 


Fegrus Eques auratus, ac Lotharingoram Archiatet , qui tuſe Medicinam Indigenam I»vieer= 


pro G2//zatradidit Libris ſuis, ſcil. Horto Ga/ico, pro Gallis in Galli ſcripto; & in 
Campo Elyio Gallig amenitate referto (in quo Medicinz compoſite, herbz & plante 
virentes: in quo, quicquid apud Indos, Arabes & Pwnos teperitur, apud Gallos re- 
periri poſſe demonſtratfur) & in Libello de T heriaci Gallics, Hanc etiam Medicinam 
Incdigenam pro Parria fua adornarunt Antonius Conſtantinus D.M. Libro, cui Titulus 
Pharmacie Provmciale & Familzere; Joannes Bevergvicius Libro, cui Titulus 4Avrdgcac 
— & nuperrime Th. Bartholmas libro, cui Titulus Medicina Danorum Do- 
meſtica. | 

Horum ego veſtigiis infiſtens Medicinam Indigenam pro Scozz4 noſtra tradere cona- «.,1;. Gus 
bor, ad quod me ducit Regionisfitus & fabrica: non enim Montibus, ſed zſtuoſo & fx- Medicinam 
viente Mari a reliquai Continente diſſira eſt, quz proirde Indigenam & propriam fibi ay mag 
Medicinam petit, Cujus quoque materiam /utin ſequeiitibus libris patehit ) Dexs Oper: TE 
Max. benigniſlime ſuppeditavit: Prius autem eam , quzex cyjuſque loci Indigenis pe- 
titur, Medicinam, apud antiquiffimos & omnis zvi celeberrimos quoſque Mcdicos in 
uſu fuiſle demonſirabo. | | 


Ca» UT rEx 


Duenam Medicina in uſu fuerit apud antiquiſſimos &© celeberrimos 
omnis £vs Medicos, exquiritur. 


Pude /Zgypros Medicina in primis floruit, apud quos, ex Herodoto, finguli Mor- Singulis 
A bi ſuos Medicos habebant. Hi autem Plantis Indigenis utebaritur, fi P/zn:o fides IE 
, habenda fit: Itacnimille; Homerus quidem, primus DoQtrinarum& Antiquitatis Pa- Cos fu Me- 
,,rens,. mulrus alias in admiratione Czrces, gloriam Herbarum c_Zgyprornbuir. Her- %ici _— 
,, bas certe cZpyprias a Regis uxore traditas ſuz Helene nartat , &c. dr Seen 

| _ autem omnem ſuam ſapientiam, quanta quanta fuit, ab Hermere Tri/me- ory 
gif7o Auditore Noachi ac Chuſi Pzdagogo cjuſque Liberorum 1/idzs ac Offridis Prefe- A mac 
&o, & ab Aſclepio Hermetzs Diſcipulo acceperunt. Hanc apud eofdem tovit Abraham yicniam 
cum-ex Phonic in c_/Zzyptum fe contulifſer. Similiter Jacob & Jo/eph Prorex ille {92 hat 


ſerunt. 


Zgypts conſervarunt & plurimum auxerunt iſtam « Zzyprirum ſapientiam, Inter ;p-/l- fo- 


c 


Agyptios longe ante Trojanum Bellum excelluit potlo, de quo Poera, nees X.. 
gc ante 
R | Bellum 

Inventum Medicina meum eft , Opiferque per Orbem Trojanum. 


Dicor; & Herbarum ſubjetta potentia nobis. 


Ipſius Filius B/culapius ex Xgypro in Greciam tranſtulit Medicinam, de quo Hear- Eſcelepins 
#145. Sed dubium non eſt eum apud AXgyp770s5, aut corum Magiſtros Judzos dico , pollinis 

Artem didiciſſe, & inde Grzciz intuliſſe. Eſt & nomen ipſum peregrinum ab Zz & Flius unde 
K2leph faftum, quorum illud Capram, hoc Carer ſignificat: nam Caprillum Lacin- or 
tus, & Canis Lingua ad Ulcera foris, Medelz loco erant. Er quz de E/culapio expo- | #ſculapii 


poſito , 2 Capra lattato, a Cane cuſtodito Greci fabulantur , omnibus nota ſunt. puns, 
V 2 Ante & cjus Ety- 


mon. 


D— —— 


58 


_— -_ WV. > 
i Ss W7 


Prodrom: Naturalis  Hiftorie'Scotis, - : n— 


Veterum 
Crecorum 
Medicina 
Indigena. 


dicina ex 
-Indigenis. 


Reliquz 
£tiam Gen- 
tes hac Mc- 
dicini uſi 
ſunt. 


Hipporre- 
zes Indige- 
nis uſus eſt, 


ſius teſti- 
monio 
conſtat 


ut ſuo ip- 


» Letts 


Ante Empiricam conditam. Setam Greer: eos, qui hac Arte excellebant, 'Deorum 
Filios vocabant, qui profeto Herbariam potius quandam- Experietitiam habuifle vi- 
dentur, quam Artem Medendi. Ejuſmodi apud Grecos Chiron Centaurus & ab co 
eruditi Heroes noverant: nam Principibus vitis tantum Medicinam exercere licebar, 
eamque ſuis Poſteris per manus tradebanr;, ut ſcribit « Z/:anus.'* Ka autem tunc fuit 
(utex Seneci relatum eſt) paucarum Herbarum ſcientia, quibus ſiſteretur ſanguis fluens, 


& yulnera coirent paulatim ; & tunc, ut ait Ovidius, | DeRemed. 
MM Td Wo , Amoris, 


Auxilium multis ſaccus & herba | fuit. 


Judeoramm Quoniam autem Judz0s Egyptiorum Magiftros fuilſe legimus, -hunc videamus , 
etiam Me quznam Medicina apud ipfos in uſu fuerit:. certe non alia, quam-iquz ex Plantis In- 


igenis conſtat. Hinc ſapientiſſimus Rex S2/omon exatti erat inftructus notitia Her- 124-33, 
barum, Fruticum, Arborumque a Cedro ad. Hyſſopum,, & quibus viribus przditzef- © zc4,rv. 
ſent in numerato habebat. _ Verum non comperimus eum peregrinas Herbas: e longin- 
quis Regionibus 'deyehendas curaſſe, ſed tantum fanitatis cauſa ufum fuiſſe maxime 
vulgaribus, ſobrio victu, &, fi aliquando ſtomachus ſaburratus effect, Vomitu. ' Nec 
Efaias Propheta aliter curavit ulcus Regis Ezechie, quam Cataplaſmate ſcil. < Ficubus CO - 
frucu inquilino. Tob:as junior Patris cacitatem perſanayit telle Piſcis & vicino Flu- xc. 
mine. Samaritano przterea ſuffecit ad vulnus a Latronibus ſauciati oleunm & vinum, £#c-10.34. 
quz peregrinanti ad manum erant. De vini autem & olei uſu in vulneribus' curandis 


-- inn rao ſxiphi Doctor Petrus Paris Medicus & Philoſophus Drepari in 


Siciha. Apoſtolus Iacobus, precipit, ut £gri, invocato-Dei nomine, oleo inungan- xyia.cp. 
tur. Nunqguid reſma non eſt in Galaad? inquit Propheta /eremzas. .- Et quis negabit 5. v. 14. 
Mentham, Rutam, Anethum , Cuminum , Plantas inquilinas in uſu Medico fuiſſe, , Foy Ws 
cum ita diſtraherentur pre frequenti uſu, ut Phari/z:.pro ſuo commodo Decimas de 
iis exeperint? Taceo argumentum eſſe, Plantas Indigenas in uſu fuiſſe, quod ubique 
videre eſt in Sacris Literis Similitudines ab iis deſumpras fuiſſe : hz autem, niſi 7 an 
a rebus vulgo notis ob frequentem uſum, non illuſtrant, quz illarum intentioeſt. 

Eadem quoque Medicina Indigena apud reliquas olim- Gentes obtinuit, utjure me- 
rito laudet *P/ntius in ſponte naſcentibus obſervandis & inveltigandis curam & diligen- 
tiam Antiquorum. | 

, Ipſa, inquit , que nunc dicetur, Herbarum claritas, Medicine tantum gignente ?liv. Hig. 
,, eas rellure, in admirationem curz priſcorumque diligentiz animum agir. Nihil ergo N** 
,» intentatum inexpertumque illis fuit, nihil deinde occultatum, quod non prodefſe Po- 
,, {teris vellent. ' Non que hzc-cura eorum mira eflet in his, quz ſatu blandiuncur, 
,» aut cibo invitant: ſed culmina quoque montium, invia & fſolitudines abditas, om- 
, niſque terre fibras ſcrutati invenere, quid quzque radix polleret, ad quos uſus her- 
, barum folia pertinent, etiam quadrupedum pabulo intacta ad falutis uſus -vertentes. Hit. Nat. 
, Et idem Plnms, Hzc, inquit, erat Antiqua Medicina, que tota migrabat inGr#- = eg 
,, ci& Linguas: ut fpecialius oſtendit idem , Hzppocratrs certe, qui primus medendi Lib. 26. 


35. Cap. 1,” 


- » przcepta clariſſime condidit, referta herbarum mentione invenimus volumina. Nec ©P-*: - 


,, minus Drochis Cariſtic, qui ſecundus ztate famaque extitit: item Praxagore & 
» Chry/ippz, ac deinde Era/iſtrati. Flierophilo quidem, quanquam fubtilioris Sectz 
,, Conditori, anteomnia celebratam rationem eam. ES $a 

Er Hippocrates quidem vix ullis quam Indigenis cujuſque Regjonis uſus eſt, ur li- 
bros cjus legentibus conſtabit, Unum tantum pro omnibus locum inſignem adducam, qui 
in Epiſtola ad Cratevam habetur. Verba autem ſunt, Scio te, amice, optimum 
,» radiciſecam efſe, & propter tuam ipſius exercitationem, & propter Progenitorum 
,»gloriam: adeo ut in hac facultate Crareue Proavo minime cedas. Proinde nunc, 
" unquam alias, herbas collige, quot & quales poteris (urget enim neceſlitas ) at- 
,» que has mihi tranſmicte, ad-virum toti Civitati comparandum, Abderitam quidem, 
,» verum Democritum. M#grotare enim ipſum dicunt, & purgatione valde opus habe- 
»re, ut qui inſania ſit correptus. Non utemur fortaſſis Medicamentis, quemadmodum 
,, ctiam credo : Artamen undiquaque inſtructum eſſe oportet. At vero rem Herbariam 
,, apud te ſzpe admiratus ſum. Er infra, Tu yero, quod fieri- poteſt, nobis .monta- 
,»naS maxime & in altis collibus naſcentes herbas radicitus reſeca. . Conare tamen,. ut 


 » ctiam de his, quz circa ſtagna naſcuntur, & de paluſtribus, & fluviatilibus' flores 


,, colligas, &c. Si unquam certe alias Exoticis uſus fuiſſet Hzppocrates, hic veriſi- 


' mile uſurum fuiſſe, ubi ad tam. celebrem Xgrum, decem Talentis ab « Mbderitis pro- 


miſlis, invitabatur. At hic ſolis Indigenis uſus eſt, nec alia fere per univerſos cjus Li- 
bros conſpiciuntur. Drgſcorides 


Partis Prime Liber Secundus. 79 


— SAGE ns To co At 


Ig At © OT OO 


Lib.de Ve- 
nenisC.,19. 


. . . , . . . \ , _ * Di ſcorri des 
Dioſtorides celeberrimus Rei Medicz ſcriptor non alia fere, quam que Indigena "©: 


fuere Regionum, per quas peregrinatus eſt, deſcribit, & quz ex iis '<ziv5# , facile gartacile 
,, parabilia ſunt, maxime commendat, ut ex biſce verbis apparet, Eraſi/ratus autem Parabilia. 
,, non injuſta reprehenſione eos inceffit, qui incognitas ad hunc uſum tacultates con- 

, ſcripſerunt, ut Elephanti fel, Crocodilive ſanguinem , cvaque Tcſtudinis & ſimi- 

, lia: nam cum juvantia quzdam literis tradidiſie videntur. plane in hzc fola inciden- 

,, tibus impoſuerunt. Quare talia devitanda ſunt, ciim difficile nift regiis facultatibus 

,» perveltigari & redimi poſlint, neque, quo noſtra fides iis obſtringatur, frequenti ob- . 

, ſervatione ſufficiens experimentum preſtiterint. Quz autem ad communem uſum 

, pertinent, quzque facile ſuppeditari, & omnibus a Serpente percuſlis auxilium ferre 


-queunt, ſubjungenda videntur. De facil autem parabilibus tam Simplicibus, quam 


Hiſt. Nat. 
Lib. 24. 
Cap. 1. 


Hiſt. Nat, 
Lib. 22. 
Cap. 2 5+ 


Hiſt. Nat. 
Lib. 23, 
Cap.s, 


Compoſitis Medicamentis idem duos Libros confſcripſirt. | 
Plinius certe multus eſt in commendatione Indigenz Medicinz. Hinc nata, inquit, Me- yyrus e& 
, dicina, hzc ſola nature placuerat eſſe remedia, parata[yulgo, inventu facilia, ac ſine ctiami- 
,,impendio, ex quibus vivimus. Poſtca fraudes hominum & ingeniorum capture Of- 2 #0- 
, ficinas invenere iſtas, in quibus ſua cuique homini venalis promittitur vita. Er in- mendatio- 
, fra, £&rabia atque India in medio zltimantur, ulcerique. parvo Medicina a rubro "* 
,» Mari imputatur, cum remedia vera quotidie pauperrimus quifque cenet. Et nos 
,, hec Indicarum eArabicarumque mercium, aut externi Orbis attingimus Medicinas. 
,, Non placent remediis tam longe naſcentia, non nobis gignuntur- imo ne illis qui- 
» dem, alioquin non venderent. Odorum cauſa, Unguentorumque & Deliciarum , 
, 1t placet, etiam ſuperſticionis gratia emantur, quoniam T hure ſupplicamus & Coſto. 
,» Salutem quidem fine his poſle conſtare, vel obid, probabimus; ut tanto magis ſui 
3, Delicias pudeat. | Mithridatis 
,, Non aliis autem, quam [udigents conſtabat nobile IM:thridatizs Antidotum ; fic Antidowm 
,,cnim Plinius, In Sancuariis Mithridatis maximi Regis devi&ti Cy. Pompejus inve- ws, gs 
,, nit in peculiari Commentario ipſius manu compoſitionem Antidoti c duabus Nucibus 
, ficcis, item Ficis totidem, & Rutz foliis viginri ſimul rritis, addito Salis grano : & 


,, & quihoc jcjunus ſumat, nullum venenum nociturum illo die. . Quod ita Serenus 


 rradit, | 


Lib. 10. de 
Simplic. 
Medicam, 
Facultati- 
bus Edit. 
Charterii. 


Lib. 2. de 
Medica. 
Compol. 
per genera, 
Cap. 2. 


EAntidotus vero multis Mithridatica fertur 
Confociata modis. Sed Magnus S$crmia Regis 
Cum caperet Vittor , vilem deprendit 11 lis 
Syntheſm , ut vulgata ſatis Medicamina riſit. 
Bis denum Rute folium, Salis & breve granum , 
Juglandeſque duas, totidem cum corpore Fas. 
Hac oriente die parco conſperſa Lyeo0 

Sumebat , metuens dederat que pocula Tutor. 


; 05 | WE | .__ calm 
Nunc videndum , quznam Medicina apud Ga/enum obtinuerit. Maximo autem in yegicing 


uſu apud illum fuiſſe Medicinam Indigenam, univerſa cjus Scripta comprobant, & in- Indigenau- 
,,ter alia celebris hic locus. Interca cum ad me. Arthriticus quiſpiam in curru conve- $57.4, 
,, tus eſſet, Tophos in Articulis habens, ſubiit mihi, crure ſuillo falſo, quoderar in- Arthciti- 
,, tus, decoto, Caſcum eo decoto macerare, ac probc in Morrario ſubigendo unitum inert ann 
,» Tophis imponere. Er fanc Arthriticus ab hoc Medicamento magnifice adjutus eſt : Articulis, 
,, ruptai ſponte ſua cute, abſque inciſione videlicer, effluxere quotidie citra dolorem fanavit, 
,, Tophorum particule: Ubi autem totus, qui apud me (erat autem Bubulus veru- - 

,, {tate acris ) erat, Caſeus fuiſſer abſumptus, talem fibi alium comparans Arrhriticus, 

, in poſterum ſervavit, & poſtca rurſum uſus eſt invetcraro., Atque ubi tunc quoque 

,, idem percepit commodum, ſzpius deinceps uti perſcyc:avat, & quoſdam amicorum 

, ſimiliter docuit. Porro recentem, qui inveterato contrarii ctt remperamenti, quan- Et quomo- 
,, doque homini in agro degenti ,, moderatz magnitudinis vulnus habenti impoſui, an- __ 
,,tca viz, ad Izyorem tritum. Extrinſccus autem illi imponebam tolia Lapathi. -Poſ- vulnera- 
ſint vero ctiam, fi hzc non adfint, folia ſuperponi Vitis, aur Platani, aur Berz, aut 

,, Latuce. At ipſe quidem Caſcus vulnus glutinavit, eratque etiamnum mollis. De 

,, vulncribus Nervorum quoque agens, Novi (inquit) cetenim meipſum in agro propo- 

, lim recentem, liquidam & pinguem, quam Agricola habebar, Vulneri impoſuiſle, 


,, interdum fermentum ſolum, interdum ambo commixta. Er paſlim fimilia haber ex 


Indigenis petita Medicamenta. 
X Nog 


a 


Cr re gs LE IE gu ne—— ka —_ 


$0 Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


——l 


Calexi Nos tantum Curationes cjus _— tis peratas adducemus. Sic Acho- Gnu. 
oc nbgncs [es exuſt4 charta aceto dilurs loco affeRo illitz ſanati. Lib. x. de Compoſitio. Medi- 


per Indige- cam. Secundum loca Cap. 8. in principio. 
my Conyulſio ex humore zruginolo in ore Ventriculo fito prognata, curatur yomitu ex 
;. Achores aqui tepida exhibita concitato. Lib. x2. Method. Cap. ult. 


ſanati. Ophthalmia Balnei uſu curata. Lib. 6. Aphoriſ. Comment. ;1. 


= Linguz tumor, purgato corpore, collutione ex ſucco Lactuce ſedatus. Lib. 14. Me- 
3-Ophthal- thod. Cap. 8. | 
4. Lingus _ Uvz inflammatio cortice nucum externo cum melle percocto curatur. Lib. 6. de 


rumor. Compoſir, ſecundum loca, Cap. 1. Ad idem commendatur ſtercus Caninum Lib. de 

5 "v= in- Simpl. Med. Facult. 10. 

6. Angina, Ibidem Srercus Humanum adverſus Anginam commendatur. | 

=: 4 Ventriculi languor vini Abſinthitis potu ſanatus. Lib. de Theriaca ad P:/onem, 
: ap. 2. | ] | 

8. Ventri- Ventriculi dolor ob pituitz copiam Medicamentis ipſam incidentibus, Sinapi, Por- 

cull dolor: 10, Beta ſumptis curatus. Lib. x.de Aliment. Facult. Cap. 1. | 

9. Fames Fames Canina copioſi vini __ curata, Lib. 2. Aphor. Comment. 21. 

Canind: i  Ruſticus Colico dolore correptus Allii eſu fanatur. Lib. 12. Meth. Cap. ult. Ad 

dolor. Colici doloris przſeryationem & curationem utilifſimum Stercus Lupinum. Lib. 10. de 

Simpl. Med. Facult. | 

r7- Mur- yero Ladtis, Sale & Melle condito Murmur Hypochondriorum miteſcit. Lib. z. 

chondrio- PP Comment .64.— ; Bo. 

rum. Urine retentio ex Perinzi inflammatione ſuborta, aqua calid3 affuſa, oleoque per- 

12. Vrinz uncto curatur, Lib 1. de locis affe&is, Cap. 7. 

13. Priapif> Priapiſmo laborantes, vena ſei, cerato cx ſimplici Roſaceo facto, ac aqui frigi- 


mus. dA imbuto, lumbis impoſito curantur. Lib. de Locis affeRis, Cap. ult. & 14. Meth. 


Cap. 7. 
14-Gonor- Gononhed nocurna Balneo, Omphacio & Roſaceo, ſucciſque Pſyllii, Solani, Sem- 
chzano- petvivi, Umbilici Veneris, Polygoni, Tribuli & Portulacz & Lini ſemine, Lamina- 


que Plumbea paper Renes geſtatz, mollibus Rutz & Amerinz frondibus. Lib. 6.de Sa- 
ap. I. 


nitare tuendi, 
15. Dolor Dolore Articulorum laborantes quidam;, Offium humanorum pulyere aſſumpto cu- 
Aniculs- rantur. Lib. x x. de Simpl Faculr. tit.de Ofſibus. 
16. Gracile Gracili corpore preditus & _— aftectus , Ptiſanz cremore & piſcibus ſaxarilibus, 
corpus & tum qui in alto mari degunt. aliiſque in quibus nihil eſt glutinoſum, Latte ſolo Afi- 
*7* Nino conceſlo curatur. Lib. 6, de Sanitate tuend3, Cap. xx. 
17.Diacia, Diaria ex meatuum conſtipatione Balneo & Dizta curatur, Lib. $. Meth. cap. 2. Alia 
oleo Roſaceo ſincipiti admoto & Balneo. Lib. de Caufis ProcatarRicis, Cap. I. 
13. Febris Febris ardens Gelidz potu ſanatur. Lib. 10. Meth. Cap. 5. 
arievtirag Quidam Maraſmo laborans Lace Aſinino, Balneo aliuſque humeRantibus auxiliis 
mus. . curatur. Lib. 7. Method. Cap. 6. 
20, 5ynco- Syncope & alia ſzviſſima Symptomara ex cſu fungorum ſuborta Oxymeliper ſe ſum- 
i pto, tum Hyſſopo & Origano ipſ1 mediocriter incoctis , vomitu excitato curantur, Lib.z. 
de Alim. Faculr. 69. | 
21. Morri- Saliva humana adverſus mortiſeros Animalium i&us preſentancum eſt Antidotum. 
_—_ Lib. xo. Simpl. cap. x6 
22, Ele. YViperarum uſu curatur Elephantiafis. Lib. 6. Aph. Comm. 47. 


——_ Extreme refrigeratus vini poru ſervatus. Lib. 3. de Simpl. Med. Facult, cap. 20. 


CAPUT 


—_—. 


Partis Prime Liber Secundus. 


GAP U F I V. 


Oftenditur quid pofteriores Latini, Grzci & Arabes etiam Medicamentis 
Indigents uſi [int in Morbis etians difficillimis. 


Nter Latmos ſummum illum Medicine Principem Ce//am adducam, qui varias tradi 
Curationes Indigenis Medicamentis peraQas: ur 


Struma Anguis eſu Sanata, Lib. 5. cap. 28. | 
Aſininum Lac ad Arthritidis przſeryarionem utilifſimum. Lib. 4. cap. 2.4. 
Diaria Febris exebrierate orta aque frigidz potu ſanata. In Prefatione, 


Puer ab Aﬀpide ictus aceto ſuperbibito liberatur. Lib. 5. 
Ex Gracis Paulus varias haber. 
ſylveſtris & Abſinthio, hydrelzo incotis parti illitis. 


Celſus. 


Parlns. 


Hemicrania radice Cucumeris 
Lib. 3. cap. 5. Rubr. 2. 

Ventciculi debilitas ob Pituitz copiam Rhaphanis ex Oxymelite ſumpris, incredibili 
craſſioris Pituitz copia vomitu egeſta curatur. Lib. r. cap. 41. 

Colicus dolor peſtilens ac contagioſus, ex quo pleriquein morbum comitialem, alii 
in artuum reſolutionem ſenſu incolumi, nonnulli in utraque ſunt prolapſi, LaRucis non 
coctis refrigeratiſque Intybogue, Uvis, Malis, Piſcibus dura carne preditis, cruſta- 
ceis, pedibus bubulis, aliifque non ſolum facultate ſed & raRu frigidis curatur, vino 
raro exhibito, eique frigida miſtz, imo & poſca frigid exhibira. Lib. 3. cap. 43. 

Arthritis HermodaGtylorum ope curatur. Lib. 3. cap. 78. 

tus quoque celebris Medicus Indigenis uſus eſt, ut ex ſequentibus Curationi- 


Eiins. 
s conſtabir. 


Struma. 


Arthritis, 
Febris Dia+ 
ria. 
Aſpidis 
iKus. 


Hemicra- 
nia, 


Ventriculi 


debilitas, © 


Colicus 
olor . 


Artheitis. 


Dolor dctts 


Dolor dentium, nivis cum melle roſaceo miſtz in ore detentz uſu ſanatus, - Terra- — 


bibl. z. Serm, 4. cap. 17. | 
Ad lapidem Renum Paſſerculus Troglodytes remedium laudatiſſimum. Tetrab. 3. 


Serm. 3. Cap. 11. 
Mola ſanguinea proyocantibus Menſtrua Ruta & Anetho exhibitis expellitur, Tetrab.4. 


Serm. 4. Cap. 80. 
Tumor antiquus genu ſtercore equino cum poſca & farina hordeacei in Cataplaſma- 


te adhibito curatur. Tetrabibl. x . Serm. 2. cap. 9 4. 
Podagricus, immiſſis in frigidam aquam pedibus & aliquando in ea detentis, pre- 
claram opem tulit. Tetrabibl. z. Serm. 4. cap. 28. Ad quem uſum Aqua marina prefſtar. 


Febris Lipyria gelidz potu curatur. Tetrab. z. Serm. x. cap. 89. 
Stercus Caprinum ad Viperz morſum auxilium celeberrimum. Tetrabibl. 2. Serm.z. 


Cap. 94. 

Sramm quidam morſos a Cane rabido acidorumice ( Oxalidem vocant) curabat. Te- 
trabibl, 2. Serm. 2. cap. 24. 

Agrorum terra, que colitur & pinguis eſt, utilis eſt ad curationem omnium omen 
reficcatione indigentium. Quare in Alexandria & c_/Agyptoea utuntur Lienoſt & Hy- 
dropici. Tetrabibl. 1. Serm. 2. cap. 3. 

rallianus etiam Indigenis uſus eſt, ut videre eſt in variis Morbis. 

Lethargus Caſtorei potu curatus. Lib. x. cap. 14. & Balneoex Aqua calida. ibid. 

Epilepſia Rutz ſylveſtris odore curata. Lib. x. cap. 15. | 

Oculi denſitas Mulfi beneficio curata. Lib. 2. cap. 4. 

Sanguinis ſputum uſu Lapidis Hzmatitis , cum ſucco Mali Punici & granis & ſuc- 
co Polygoni curatur. Lib. 7. cap. r. 

Quidam ſputo puris laborans Lactis uſu cum Frumentaceo aliquo aut Similagine, aut 
Alicia, aut Panico incocRto liberatus eſt. Lib. 7. cap. r. | 

Dyſenteria cum Tabe Balneis & refrigerantibus auxiliis, ut Pepone fine medulla, In- 


tybis, &c. curata. Lib. 8. cap. 9. 
Dolor ex ulcere Veſicz exortus ovis crudis reecntibus abſorptis mitigatus. Lib. 9: 


Trallieuus. 


CAP. 5. | 
Pedis cxdema Salis fomento curatum. Lib. 11. cap. 1. 
Febris ardentis acceſſio ſucco Peponum curata. Lib. 12, cap. 6. 


X 2 Tertiana 


Lapis Re. 
num, 


Mola (an- 
guinea. 


Tumor atts 
tiquus ge» 
nu. 


Podagra. 


Febris Li. 
pyria. 
Viperz 
morſus. 


Canis rabi. 
di morſus, 


Lienoſi & 
Hydropici. 


Lethargus, 
Epilepſia. 
Oculi den- 
ſiras. 
Sanguinis 
ſputum. 
Sputum 
Puris, 
Dyſenteria 
cum Tabe. 
Dolor ex 
ulcere Ve- 
licz. 
Pedis axde. 
ma. 
Febris ar-- 


dentis ac- 
cellio, 


Proarom: NaturalsxHiftorie Scotie , 


rertiana Tertiana exquiſita Peponibus, Lactucis & Ptiſana, victuque humectante & reſrige- 
exquilth. ante curatur. Ibid. EI iS. | * 
Quod autem Indigena Medicina maximi uſus fuerit apud Af7uarium, patet ex jus Afucrivs. 
Lib. 5. Meth. cap. 2. de Potionibus febricitantium. | | 
Febricitan- ,, Simpliciſſimum igitur inter Potiones febricitantium eſt Medicamentum, quod ex 
nuntoto- ,faccharo & aqui coquentcs paramus. Verum, ciim frigus magis przyalet, preſtar 
,» cum meclle Potiones concinnare. Ex Violarum ſucco dein, quod Thoracis vitiis ob 
»luum lentorem opitulatur, atque alioqui Bilis acrimoniam obrundit, ex Nymphzz 
,» floribus, imo & ſolo aceto, yel ex'cortice radicum Apii, Feniculi & Intybi fativi 
* in Co coctis. Ex Cotoneis quoque , ex Roſis, & Malis dulcibus & acidis, ex Uvis 
+. »» acerbis. Si tantum refrigerandum eſt, Violis, Lactuce ſemine, ac Nymphee flo- 
> ,, ribus peragitur. Quod 1 calidam putremque materiam ad Urinas deducere yolu- 
+, »» Mus, iis Intybifarivi vel erratici radicem, & Aſparagorum coliculos, & Cucumerum 
- ſemina, nec non. Solani fructum, atque alia atned! admiſcemus. Si yentrem mol- 
, lireeſt animus, tum Portulaca integra, Atriplex, Mercurialis & Malya in uſum ve- 
, niunt. Quod fi alvum ſiſtere, & corpus retrigerare tentemus, tum ſupra diftis re- 
— ,, frigerantibus Roſas & Myrti baccas adjicimus, &c. | TI 
Epilepſia. - Epilepſia Ebore ſumpto cum melle curatur apud Scriboninm Largum, Lib. de Com- 
"= 'poſit. Medic..cap. 16. . | | 
Iliacus dolor Clyſtere ex Oleo prius Ruti & Aphronitro decoRo paratoſanatur. Lib- 


=_ 


Iliacus do- 
lor. * . de Comp. Medic. Comp. 118. 
Familiaris quoque illa Medicina Or:ba/ fuit. | Oribaſius. 
Ulcus can- Ulcus cancroſum Helleboro aſſumpto curatur. Lib. 7. Colke&tan. cap. ult. 
=_ Ventriculus Vulturis ad debilem coctionem juvandam ſtrenuum auxilium. Lib. x 4. 


biis.. , ColteQan. cap. 37. 
Aſcarides  Adyerſus Aſcarides Auriculz muris fuccus. Celebre auxilium faciunt quoque Muria, 
vel Centaurii decoctum, vel Abfinthii, yel Lupinorum. Lib. x. Synopl. cap. 19. 


- -- eArabes quoque Medicinam Indigenam multum in uſu habuere, ut Avenzoar. 990: 
Mcancio.  Melancholia ex potu vitioſz aquz contrata Aqui Roſacei. cum ſucco Pomorum, 
liacx potu & Aqua Menthz cum modica quantitate pulyeris Santalorum & Maſtiches leyata. Lib. x. 
vitiole a- 'Theiz.Tract. g. Cap. g. = 20k 
Auriumin- Aurium inflammatio cum acuto dolore oleo ex Vitcllis oyorum tepido in aurem in- 
flammatio. jeCto, aliiſque facile parabilibus perſanata. Lib. x. Theiz. Tract. 4. cap. r. 
Phthiſfis —Phthiſis uſu Panis bene fermentati cum Oleo Olivarum & cum Saccharo Roſaceo 
curatur. Lib. x. Theiz. Trac. x1. cap. 2. Hs 
qepatis, Hepatis dolor Unguento ex Oleo Nucum & de Vitellis Oyorum facto perfſanatur 
* Lib, x. Theiz. Tract. 3. cap. 4. 
Medicina quoque Indigena uſus eſt Avicenma, ut ex ſequentibus apparct. Avicenne. 
"I WP" Convulſio Gelidz perfuſione ſanata, Tem. 23. Tract. r. cap. 7. 
Phrhiſis —Phrhiſis ſolius Sacchari roſati uſu omnino perſanata, Fen. xo. TraR. 5. cap. 18. & 
_ cap. ult. | 
_Splencti®  Spleneticus Urina ſua epota ſanatur. Lib. z. Tra. 2. cap. 725. 
Hydrops. . Hydrops Malis Granatis comeſtis curatur. 14, 3. Tract. 4. cap. 1 3. 


Alhara- 
VIUS. 


Apuam ' Apud Alharavinm, ictus ab Apibus cinere ſuperpoſito curatus. Lib. 29. Pra, 


15. Sect. 2. Cap. 2.9. 
Medicina quoque Indigena uſus eſt Rhajzs, ut ex ſequentibus videre eſt. Rhaſis. 
act Alopecia frictione cum Czpis curata. Lib. de Mirabilibus raris. 
pecia, T%.. ' | | 
Vigilia Vigilia Olco Nenupharino naribus appoſito, & Lactucarum ecſu ſanata. Lib. 3. 
Aph.in fine. 
Melancho- Melancholia antiqua radice Bryoniz albz curata. Lib. x. Cont. Tract. 18. cap. 2. 


liaantiqua- Conyulſio Canina Cataputiz majoris corticis ſuperioris uſu ſanata. Lib. x. Cont. 


Convulſio 
Canina. Tract + Fo cap. , 


Phebiſicus. Phthiſicus Lacte & pane Similz victitans curatur. Lib. 9. Cont. cap. 2. 
Ventricati Ventriculi dolor diuturnus ex frigore originem ducens vini generoſi potu curatur. 


dolor diu- Lib. de Mirabil. Curis. 


_ Sitis orta ex phlegmate ſalſo Capparibus cum Sale: datis curatur. Lib. 2. Contin. 
Tract. 1. cap. 2. | | Sa 


Hydropss, Hydrops Laurcolz vi perſanarur. Lib. x, Contin, Tractat. 19. cap. 1. 


UlceriVe= Ulceris Veſicz dolor ſemine Hyoſcyami , Citrullorum & Lacucz & Portulacz & 
_ Qpio uſurpatis lenitus. Lib. 2 3. Contin, Tra. z. cap. x. 


Diabetes 


a — a 


 Partis Prime Liber Secundus. 3z 


FR 


— DR —— 


Diabetes mitigarur infrigidantibus, ur Salicibus foliique roratis, cum aqui Nivis ſu- Piabetes 


K—— _- 


per dorſum adhibitis, ſerique Lactis uſu. Lib. 23. Contin. Tra&. 2. cap. 3. Iſchiadicus 
Iſchiadicus dolor tempeſtivo Enematum acrium uſu et Emplaſtro ex Sinapi curatur. dolor. _ 
Lib. de Mirabil. Curis. | a do. 


Anchz dolor Clyſtere ex aqua Piſcium fſalitorum curatur. Lib. de Mirabil. Curis. . Coxcndicis 

Coxendicis dolor, Colocynthidis uſu curatur. Ibid. dolor. | 
Semitertiana maligna Priſani erSyrupo acctoſo, vomituque hork Paroxyſmi excita- onions. 

to curatur. Lib. de Mirabil. Curis. . | > oo 

F wy quidem ſuffecerint pro Antiquitate er Dignitate Medicine Indigenz aſ- 

erenda. - | 


, 


205 F4 a. . - 4 . 
- — 


C.S8 £0 FF: 


Aﬀeruntur Argumenta pro Medicina Indigena. 


| | N variis Regionibus varii Morbi contingunt, variaque eſt hominis vita, prout Re- yartant 
gionis natura a temperie declinat. Hac ratione, qui frigida et humida loca occupant, Morbi, & 
ſunt Capitones, obeſo corpore, labris tumidis, buccis protuberantibus. Quzdam Regio- inn 
nes Pumiliones producunt er coactz brevitatis homunculos, ut Lapponia; aliz gurtu- tiones, pro 
roſos et ſtrumis Tebrrntiney ; quzdam ſimis naribus, varis repandiſque cruribus producunt X<giovam 
homines ; aliz corpora ad Phrhiſin parant ,ad ferinas Tuſſes et Deſtillationes, que Britan- "OO 
ie noſtrez vernacula mala ſunt. Quzdam Regiones corpora ad Peſtem diſponunt, quzdam 
ad Elephantiafin. Inaliis accidit pilorum implexio intricata, qui aftecti Poloxi quidam pre- 
longas capillorum tricas er cincinnos mirifice intricatos, digiti ſzpe craſfitie ex reliquo ca- 
pitiset barbz capillitioad humeros, pectus er aliquando ad Umbilicum uſgue demitlos 
geſtareſolent: idcirco P/c# Polontice nomen illi aftectui inditum eſt. 
Imo et codem modo ex Regionibus, quantum ad timiditatem et audaciani, yoluptatem agcaus 


& dolorem ſpeQtat, non parvam in moribus hominum extare difterentiam certum eſt , quaſi animi mo. 


affectus animi motionis corpo: ez afte&tionem (quam ex aliis Continentis temperatura non TG be t# 
parum contigit yariari )ſubinde conſequantur, ut 5.de Placitis cap. 5.dicit Ga/enus. Rionem ſe. 
quuntur. 


Et hujusquidem varieratis plurimz cauſz ſunt. Prima et przcipua eſtAer,qui,obSolis acceſ- Jmme 
ſum etreceſſum , et Planetarum varium influxum, pertuſus calore, frigiditate humiditare & pua hujus 
ſiccitate corpora noſtra afficit & pro ſui ratione immurat.Sicurenim moderarus noltri intimi Yarctatis 
caloris conſeryator eſt optimus; ſic {i calidus eſt era temperiedefleRir, ſudorem #ſtum- | * 
que parir, urinam minuit, ſitim infert, cotionem perturbar, vires debilitat. Frigidus con- 
tra refrigerat, denſat, adſtringit, coctionem caloris intro repercuſſi robuſtiorem facir. 
Humidus corpus emollir, lenit, pigros facit, ingenio tardos. Siccus corporis habitum 
reſolvit, excrementa minuit. Turbidus corpus pravis humoribus implet. 

Alimenta quoque corpora alterant er ſuis qualitatibus imbuunt. Cum enim ſolum-pro «,,,.. 
yarietate Regionum varium ſit, yarios quoque ſuperiorum corporum influxus patiatur , ab alimen- 
illudetiam ſuas Qualirates Vegerabilibuser Animantibus communicat, quibus cum ve- — OO_ 

ſcatur homo, neceſle eſt proillorum conditione varias alterationes ſubear. Corpus enim 
Lib.de Lo ,, (ut ait Z{zppocrares) a cibis zqualibus zqualiter nutricur, a corpore vero cibi ſuperantur. 
A Tex, » Poſtquim vero plus aut minusin ipſum ingeſtum eſt, autaliaquzpiam tranſmuratio fa-. 
52, ,, tacſt, ſuperarur: ſuperant aurem cibi. Er quum ſane ſuperarur corpus ab his que ipſt 
 , offeruntur, florerehzcipſa facit, et ſuperant hzc ſimul corpus & contraria ipfi faciunr. 

Cerre cum alimentum in corporis noftri ſubſtantiam mutetur, et vires ſuas in ſanguinem 
transfcrat, Aer quoque inſpiratus( ſine quo nec temporis momentum. yivere poſſumus ) 
Qualitares etiam ſuas ſanguini communicar. Hinc ſanguinis variz exurgunt alterationes er 
yarii motus, qui yarios morbos, imo pathemata varia et mores varios pro Regionis condi- 
tione producent. | 

. Quz cum ita ſint, et Medicatoriz Indicationes ſecundum Ga/erumſumantur a Morbo ip- 
ſo, a corporis temperamentoet ambiente nos Aere ( {iquidem corporis temperies, quz illo 
cempore fuit,quo zgrotare id cepit,quzque ad inycnienda remedia eſt utilis,ex natura,zrate, 
conſuerudine et ambiente nos Acre ortum habet : ambiens vero ipſe ejuſmodieſt redditus 
propter tum Regionem ipſam, tum anni tempus,tum =_ ſtatum, qui proinde nece ſle eſtin 

| Yarus 


 » neo et 


OO 


ma ng 


. IS > . EE, : PS FE TH £ px = ; - TT. - tp -- b. iy . _- IT Ts oF = Z we 4 2 - 1s _ - 
- "0" OB Tg en erg TP PTR arora Ren Rr RG. as as ” So 
—_—_ © 7 md A —o_—— a ew ro 


wa + ++ —_—_— 4 _ io 
N Ga Aa... 


94 EO  Prodromi Naturalis Fifiorie Scotiz, 


PLOT Y > 


variis Regionibus valde differat ) hanc certe ob rationem dicendum eſt cum Ce//o difterre '1n uk, 
,,quoque pro naturi locorum genera Medicine, &aliudopus efſe Rome, aliudine./Z- \,; o we. 
,2ypto, alind in Gallia, Quod fi morbos hz cauſe facerent, quz ubique exdem el- dicini. 
ſent, remedia quoque ubique cadem eſſe debuiſle. Bo 2D ob Hi. 
CO Er quidem cum de Medicina agimus, Rationalem intelligimus', quz Morbifpeciem , 
4 peculiarem Zgri naturam, Aeris ambientis conditionem, Regionis-ſitum & qualita- 
Empirica. tem , victus rationem, & Agri mores 6& exercitia conſiderat : non Empiricam:, que 
ne uni horum innititur , ſed ſoli Experientiz, qua ſimilem morbum tali remedio cura- 
rum viderit, unde necefſe eſt, ea periculoſa plena alex fit, & experimentapermortics 
faciat. | | BLDG 
Rationalis Hzc autem Rationalis Medicina ſemper ea preſcribit , quz Xgrorum temperaturz 
Medicine Jaxime accommodata ſunt. Nam ea Facultas, que corpus noſtrum regit, talis eſt, 
48 quz familiaria, proportionata & (ut cum Hzppocrate loquar ) initus facile ample- 
&atur, digerat & in ſuos uſus convertat (quippe illa apta nata ſunt vires naturz 
deficientes , vel oppreflas reſtaurare & retocillare)) &-iis ad cauſas morbificas debel- 
landas & expellendas nti poſſit. Sed que peregrina, &mrrus, imo fortiora ſunt calo- 
re noſtro, ſive calor illorum noſtrum calorem longe excedat ;. ſive alia quzdam qua- 
lieas iis infit, quz naturz noſtrz repugnet, nec commode concoqui & ſubigi a calore 
nativo poſlit: illa neceſſe eſt nature noſtre r«4«z/ cxhibeant, tantumque abeſt ut ei 
© <corr6horandz inſerviant, ut potius forti-& exotica fua qualitate moleſtiam creent, & 
4 oay an natyrz opus perturbent & impediant. - $i enim natura noſtra in-ſtatu ſfano cibum inaſ- 
regrina fſuetum & minus familiarem minus commode concoquat, peregrinum vero. plane re- 
—_—__ , & averſerur: quanto. magis debilis illa, cui cum Morbo lucia eſt , & cujus vires 
commoda; Fre proſtratz ſunt, a Medicamento peregrino opprimetur ? Et hec certe ratio eſt, 
_— In- propter quam tot Agri Medicinam, quz in uſu eſt, averſentur, & non nifi coacti cam 
* admittant, quod illa, ut plurimum, ex exoticis conſtet, quz ingrata & illorum na- 
turis valde contraria ſint. Quod f illa ex Indigenis recipererurinuſum, proculdubio 
magis ſuccederent- Curationes, quod eam fine averſatione ſumerent, & naturz grata 
eftectum ſuum facilius attingeret. Apud. Hiſtoricos certe videre eſt, Medicinam pri- 
——_—_ mam Djeteticam fuilſe: illa enim amica naturz Morbum fine moleſtis &gricommo- 
Piererica, dE expugriabat;-&, que Hippocratisaliorumque Principum Medicorum ſeculo floruit, 
ex illis maxime conſtabat, que facile a natura conficerentur, ut, tum antiquitate, tum 
commoditate& fummi pro morbis curandis aptitudine, przferenda fit ©Hedicina In- 
agenda. | | | 
Mominata Propria certe & domi nata & adulta Medicamenta opratiori eventu Regionis cujuſ: 
menta ap- Vis affetionibus oppugnandis ſeliguntur: illa enim & qualitate remperatiora & naruris 
ptiſſima. Jncolarum ejus magis amica. Er, quod maxime expetendum eſt, quum ccelo ſolo- 
que cum illis conveniant, ad Morbos illorum magis proportionata & efficaciora ſunt - 
ineſt enim in Morbis omnibus, qui Regiones quaſvis infeſtant, miaſma quoddam ab 
Aeris vitio cofitraftum ſolo celoque peculiare, quod illa maxime oppugnant & expu- 
gnant. Medicamentorum certe qualitates non totius naturz,, ſed hominum reſpectu 
definiendz ſunt, quatenus corpus noſtrum afficere poſſunt: & quidem non quatenus 
hominem in generc, qui nullus eſt; ſed ut taliremperamento preditum, talem Atrem 
; inſpirantem, & tali cibo gaudentem, ralique morbo derentum, 'ut conſtat ex Ga/eno. 

Sanguis Hac'ratione experimento fidifſimo compertum eſt in quibuſdam Regionibus, utin Ga/- _ 
—S4 lii' & Hiſpanii copiole eſſe Venam ſecancam: nam in his, obſoli celiquetemperiem — 
nalibus *& Alimenta ubertim nutrientia, ſanguis abundat in corpore, & ab cjus nimiz copia & ditam. Fa- 
quam ina-' myltitudine morbi plerique illic emanant. Quem fi ſecta iterum arque iterum- vena wlt- 

+ tang." emittere recuſes,' vel zgrotantes in grayiora conjicies pericula, vel nativus ignis, prz 
rendus. copia ſanguinis, veluti ignis congerie lignorum ſuffocatus, extinguetur. Contrario 
modo in Septentrionali Tractu ſanguis parce mittendus: nam ſanguis in corpore geni- 
ws ut plurimum eſt aquoſus, qui nec ita valenter nutrit, nec vires roborat, & prez 
Regionis frigore alii humores ſerofi ex alimentis frigidis & non ita ſucculentis progna- 
ti in'corpore abundant, qui magis purgante medicamento quam Vene ſeRione ſunt 
extrahendi. Quod fi liberales in utroque \Sexu rate & remperamento vacuationes 
 exerceas Phlebotomiz ope, vel Agros ad frigidorum cruditatem, extracto ſanguine in 
quo calor nidulatur , deduces; 'yel, exhauſta & eyacuari puriſſima hac ſubſtantia, plu- 

coiquere: Timaqueſpiriruum copia eftuſa; 'ipſos precipites dabisin mortem.: . 
gioniap- Hoc modo in variis Regionibus hzc vel illa vacuatio, ob Aeris varietatem - magis 
rand? Re# confert; in hac Vomitus, in illa Medicamentum per alyum expurgans, in alia quod 
: | urinam 


Ve VT On , Pay”: Py ”  ELISD 


go_—nm m_——_—_ 


 Partis irme Liher Secundus. | 3; 


urinam movet, in plurimis quod ſudorem provocat eſt ex uſu; & fic de cetcris prz- 
ſidiis eſt judicandum. Quapropter IMecici pſy edofti co mruntur alimento & remedio 
in unaquaque Regione, quod experimento in'Þluribus feffciter contigiſſe obſervant. | 
Quamobrem ſane fingulis Regionibus peculiaria quzdam Medicamenta conceſſit Deus ,, Singulis 
Opr. cHax. quz apud illos paſſtm proveniant ſpomeque naſcantur ; apud alios cultu bus pecy- 
& mangonio non creſcant, niſi quod horum morbi ca petant Remedia, aliorum vers liariaMedi- 
Morhi: diverſa expetant & his-non indigeant. | WK ...... 
\ 1-77 | > ? a ; | | rgitus eſt 
Certe diflident toto ccelo Morbi noſtri 4 Morbis populorum Orientalium. Diverſa eft Deus. 
corporum temperics, aliud prorfusſolum, ut felicem ſucceſſum ex Medicamentis ibi Mximum | 
natis ſperare apud nos vix poſlimus, niſi in pauciſſimis iiſque contagioſis fere Morbis. arr ©. 
Proprer ſoli enim celique ftarum, & victus rationem, quz apud illos valde ſobria eſt, tientales 
purgatiora longe habent corpora; & propter poros apertos & liberam perſpirationem, diſcrimen 
ſiquod iis inhzfit ex;errore 1n victa vitium, facile diſcutitur. Maximam iis imminet i 
venenatis Animalibus periculum , & (quz illorum pravitas eſt ) pernicioſiſlimis , quz 
paſſim ibi reperiuntur, Toxicis in mutuam perniciem ſeviunt. Et hiſce ſane malis aliiſ- 
que, quz ab Aeris, Regionis clique naturi profluunt; Indigenis Medicamentis, quz 
apud ipſos ſunt, conlultum eſt. Licet enim illa calidiora ut plurimum ſint, cum ta- 
men ſpirituoſa & adverſus illorum Morbos peculiari quodam ſubſtantiz modo alexi- 
pharmaca fint, deperditos cx nimia Venere, aut Solis nimio calore abſumptos, aut 
quidam malignitate venenata aut peſtilentiali proſtratos aut opprelſlos ſpiritus fine noxa3 
reſtaurant, redintegrant, & adverſus peſtiferos inſultus eos communiunr, Illis enim 
illorumque morbis tamiliaria & aſſueta ſunt iſta Medicamenta, cceloque & ſolo cum il- 
lorum naturis conyeniunt. Et non fpernendum argumentum pro Medicins Indigeni eſt, , 
quod illis ſua ſufficiant Medicamenta, & quod noltris non indigeant. At, que apudillos as fs 
tam ſalutares fortiuntur efte&tus, naturis noſtris plerumque non conyeniunt, quod inz- quzOrien- 
quali fere temperamento ſimus, & pleriſque exteriora frigeant, interiora, arque in his =: 
viſcera, immodice caleant, Er quidem calidifſima illa Medicamenta, quz ex ultimo 
Oriente & Occidente petuntur,. inſtar fomitis & ſuccendiculi, preternaturalem iſtum 
Seprentrionalium calorem magis accendunt et inflammant, et torpentes languenteſque 
illorum ſpiritus longe lateque deyaſtant, Quilibet enim videre poteſt Borealesillos, qui 
Aromatibus plurimum utuntur, aut Vino cjuſque Spiritui nimium dediti ſunt, variis 
Morbis detineri, vitamque laborioſam cum morte brevi commurare coactos eſſe. 2 
Morbi quoque noſtri ſeroſz, ut plurimum, colluviei feeturz ſunt, qui, ob conſtritos Vifint | 
a frigore poros ct hau {tum cratliorem et pravum Acrem, plurimum nos infeſtant ; et frigi- fri. | 
diori Aeris conſtitutioni aſſueta corpora calidiora iſta non admuttunt, nec ea commods in * CR 
ſuos uſus digerere poſſunt. Accedit, quod iis non indigeamus, cum nec venenata iſta ani- ens 
malia, necilla ex Plantis venena naſcantur. Er Dei benignitare abſunt longe a nobis per- mus. = | 
nicioſiſſimziſtz Artes in aliorum vitas per venena graſſandi, adeo utdecantatis iſtis Alexi- | 
pharmacis opus non habcamus. Sed eſto, ſinrquzdamexiis preclara Medicamenta, in j,:; 
contagiolis quibuſdam morbis et obſtinatis yalde efficacia, Qui, quzſo, certi eſſe poſſu- mus vera- | 
mus, quz ad nos c longinquis Regionibus deferuntur ca ipſacſle, quorum vires ab An- -——<o_ 
riquis deſcripras legimus, cum in ſignis ſzpe tam parci ſint Veteres, ut incerti ob eam 
Guillemeau rem certare coganiur Botanographi, et de multis adhuc ſub Judice lis fit ? Cuijam notum 
inthe & 4 momum Vetcrum ? Quis monſtrare poteſt verum Opobalſamum ? Quis Unicornu de- 
Gallego de cantatum hoc adeo Alexipharmacum ? Bezoar Orientale rarius (ut referunt quidam ) 
la vorns in I1dia et Perſia quam apud nos; et, ficlarifſimis viris credimus, nullz ejus deprehen- 
portico: ſe vires, nulliab eo cxhibito obſeryatieffeus ſalutiferi. Etiam exiis. que ſummis Euro- 
di rations. nz Principibus , quz Pontifici Maximo habere licuit , multa fictitia artificio quodam 5 
confica fuiſle deprehenſaſunt, | Exotica fi. 
Sed eſto ſumamus nec varietate , nec diſſimilitudine, aut jcjuna Plantarum deſeriptione ju 1 
nos decipi, ſed certiset indubiratis fignis ipſiſſimas Veterum ad nos Plantas apportari ; digena re- 
non dubium eſt, quin in tam longoitinere, apud Mercatores vel Pharmacopolas, dum utri- 2+ 
que Emptorem prezſtolantur, firum ct cariem paulattm contrahant. At Indigena recentia ſo. 
haberi poſſunt, er in noſtro ſolo ceeloque diu viribus integra conſervantur. —_— 
Sed advehantilla Exotica recentia, Quis affirmare aufit ſinceracaeſſe, nec vilioris ſuc- pj aqui. 
ci miſtione adulterata , quod paſſim ab Impoſtoribus fit ? Quin & Exotica iſta tanti con- terancur & 
ſtant, ur vulgus impeniis impar ſpe cogatur Morbi vehementiam & quoſvis tolerare do- 1&4... 
lores, donec nature vi victa ſymptomara labaſcant, aut ipſa eorum vehementia ſuccumbart. cm Indi. 


Sed quod apud nos naſcitur vili zre comparari poteſt , er gena acl 
q AHEqne panperibus prodeft , locupletibus eque. | comparan- 
Y 2 CAPUT 


OO EI "CUI 


IF OS PR 


Fg 


rt te tree re rate ans 


_—_ 2 8 mor nyo, 


IT ad 


8% Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


2 2+ 6 © 2 WR. © 


Probatur , Sufficientia Medicamenta _Alterantia ex Indigems dari. 


Oſtiquam in ſuperioribus oſtenſum eſt, Medicinam Indigenam Hyppocrat! aliiſque 
P Anrtiquiſſimis Medicis in uſu fuiſſe, eamque ob yarias rationes in Morbis cujuſyis 
Regionis curandis Exotice Medicinz przferendam eſſe, tempus eſt nunc, ut, diſqui- 
ramus , num ſufficientia Medicamenta Indigena in Regione noſtra reperiantur. 
 Medicamenta autem vel ſunt Alcerantia, vel Purgantia, vel Cardiaca & Alexi- 
harmaca. | 
Medica- : Medicamenta Alterantia ea ſunt Simplicia, quz Qualitatibus ſuis humani corporis | 
menta Al- humores przter naturam afteftos ad temperiem debitam reducere apta nata ſunt. Erea 
wo. ' quidem duplicia ſunt. Ys 
Alterantia Quz ſcil. apertis ſuis Qualitatibus Caliditate, Frigiditate, Humiditate , Siccitate, 
Pe 8 attenuante, incraſſante, ad{tringence.- relaxante, & ſimilibus Qualitatibus id preſtant. 
Cujus generis ſunt Aqua Fontana, Serum Latis, Nymphza, Acetoſa, Acetoſella, 
Rubus Idzus, Fraga, Roſe, Portulaca, Plantago, Semina recentia Cucnrbitz, Cu- 
cumeris, &c. —_ vires in ſequentibus Libris ſecunde Partis trademue. 
— Medica- Yel ſunt ſpecifica (ut yulgo vocantur) quz figuri & conformarione ſua & tetius 
propriata ſubſtantiz proprierate parti vel affectui alicui magis accommodata & quodammodo ap- 
paribus. propriata ſunt. | 
ic capitis cerebrique peculiaria Medicamenta ſunt Betonica, Primula veris, Nym- 
phza, Verbena, flores Tiliz, Lilii Conyallium flores, Violatricolor, Cynogloſium, 
| Pconia, Majorana, & Roſmarinus, Salvia. 
Oculi..  Oculis dicata Euphragia, Chelidonium majus. 

Auribus. Auribus dicata Alſine, Anagallis, Geranium tuberoſum, Acanthus, Aparine. 
Dentivus. Dentes in Alyeis confirmant, aut corum dolores mitigant Hyoſcyamus, Millefo- 
lium, Rubus Idzus, Argentina, Plantago, Pentaphyllum , Ononis, Equiſetum. 
Faucibus. Gulam et fauces juvant Rubi Idzi fructus ſucciſus, Trachelium , Jacza nigra, Au- 

ricula Jude, Verbena, Nummularia, Liguſtrum, Equiſetum. 
Petori, Pectori conducunt Hyſſopus, Lapathum, Pulmonaria utraque, Veronica, Tufſi- 
lago, Viola Martia, Confolide majoris radix, Urtica, Caryophyllata, Scabioſa, Mar- 
rubium album, Ruta muraria, Hedera terreſtris, Bellis major, Sonchus, flores Pa- 
paveris Rhzados, Saponaria, Scordium. 
Cordi robur-conferunt Angelica, Calendula, Petafites, Roſa, Pentaphyllum , Car- 
 diaca, Borago, Bugloſſum, Geranium Robertianum. 
— Ventriculo conducunt Mentha, Abfinthium, Angelica, Portulaca paluſtris, Hie- 
racium. | | 
Inteſtinis Jnreſtinis proſunt Pulmonaria petrza, Burſa paſtoris , Plantago, Quercus, Tor- 
mentilla, Lyſimachium, Myrtilli noſtri, Regina prati, Argentina, Rubus, Milletfo- 
lium. | | 
Hepati Hepati Hepatica , Acetoſa, Aprimonia, Cichoracei generis Plantz, Geniſta, Lu- 
pulus, Centaurium minus. 
Lieni. Lieni profunt Fumaria, Filix, Polypodium , Lonchitis. 
Renibus& Renibus & Veſice Parictaria, Fragaria, Lithoſpermum, Eruca, Rhaphanus, Cha- 
Velict. mezmelum, Lappa major, Eryngium, Cardnus lacteus, gramen caninum, Ononis, Mala, 
Althza, Serpyllum, Erica, Lupulas, Alliaria, Scordium, Hedera terreſtris, Nymphza 
lutea, Valeriana, Salvia ſylveſtris, Naſturtium Aquaticum, Virga aurea, Genifſta. 
Utero. Utero proſunt Matricaria, Artemiſia, Cotyla tetida, Leueoion luteum , Rubia, 
Carduus Mariz, Hypericum , Daucus, Atriplex olida, Senecio, Pulegium, &c. 
Appropria- Inter ea, quz Afieftibus dicataſunt, primo occurrunt, quz Scorbuto ſunt appropria- 
ta indige- ta ex Indigenis Remedia. | 
"*.obauco, Scorbutum ſanant Abies, Cochlearia, Becabunga, Naſturtium hortenſe er aquari- 
" cum, Sinapi, Eryſimum, Acetoſa, Acetoſella ſeu Trifolium aceroſum , Piſa viri- 
dia, Panis Cuculi, Nummularia, Trifolium aquaticum, Eruca, Scorodonia , Rhapha- 
nus ruſticanus, Rubi vulgaris mora et Rubi Idzi frutus, Rapa, Chamemorus Noy- 
wegica , Chelidonium majus, Sorbus ſylyeſtris, Ros Solis; er in externo uſu Illecebra 


et Ranunculus paluſtris. 
| Rachitidi 


_ Capiti. 


Cordi. 


Partis Prime LiberSecundus. 87 


Rachitidi Filix, przcipuc Mas & florida, ſeu Oſmunda Regalis, & Adiantha, ſeu Rachitid. 
Capillares herbz apud nos. | | 

Colico dolori reſiſtunt Trifolium pratenſe, Argentina, Erica, Verbena, Atriplex ,  Colicz & 
Malva, Melilotus, Herba Gerard:, Anethum, Avena cum Sale, Baccz Agritolii, Iu- Yi5'9r- 
niperi, Chamzmelum, Ruta, Serpyllum, Tanacetum. 

Convulſivo morui Chamzmelum , Cerafa nigra, Helenii radix, Lilium Convallium , convulſi- 
Phyllitis. vo morui , 

Epilepſiz conducunt Cerafa nigra, Eryngii radices, Pzoniz radices, ſemen Sinapi, ra- egiepGe, 
dices V aleriane ſylveſtris, Viſcus, Lilium Convallium, Filipendula, Ruta, floies Ti- 
liz, flores Roſmarini & Layendulz, oleum Succini, Cranium humanum. 

Ad ambulta valent Hyoſcyamus, Populi albz cortex, Sambuci cortex interior , Se- Ambuſtis, 
di minoris ſuccus, Solanum vulgare, Filicis mucilago, Telephium, Tiliz folia. | 

Anginz Fragaria , Fungus Sambucinus, Prunella, Ribes nigrum, Papayer Rha&as, Anginz; 
Scabiofa, Sedum majus Succiſa, Trachelium. | 

Apoplexiz conducunt Eruca, Crocus, Cerafa nigra, Leucojum luteum, Lilium Con- Apople: 
vallium , Pceoniz ſemina, Primula Veris, aqua florum Tiliz. =o 

Arthritidi Barbarza, Braflica, Bryonia nigra, Caryophyllata, oleum e nucleis Ce- ahrivia;, 
raſorum, Chamzdrys, Conſolida major, Ebulus, Erica, Geniſtz ſemen, Geranium, | 
Helenii'radix, Hyolcyamus, Hypericum, Lens paluſtris, Pentaphylli radix, Primula 
Veris, Rhamnuscatharticus, Scabioſa, Sambucus, Sedum majus, Ulmus. 

Arthriticis doloribus Artemiſia in Cerevifia vel aqui marina decota, Herba Gerard;, Artriticis 
Bellis, Hedera terreſtris, Aſcyron, Radix Bryoniz. "0 A 

Ad Aſthma valent Bellis major, Crocus, Eryſimum, Lichen Arborum , Marrubium Afthmati , 
album, Origanum , Periclymenum , Petafites,;Pimpinella faxifraga , Saponaria, Scabioſa, 
Sonchus, Urticz ſemen. | 

Ad Calculum valent radix Caryophillatz, Acori, Cardvi, Fullonum , Eryngii, Gra- 
minis, Helenii, Filipendulz, vulgaris Filicis, Peucedani, Pimpinellz ſaxifrage, Rha- 
phani ruſticani, Rubiz, Tragopogt , Urticz, Radix & folia Althzz, ſemen & radix Ono- 
nidis, Aſparagus, Avellanz ſylvelſtris cortex, Capillares herbz, Virga aurea, Carduus 
ſtellatus, Parietaria, Cerefolium , Percepier ; ſive Alchimilla montana, Perſicaria, Pi- 
loſella, Saxifragia alba, Thali&trum, Veronica, flores Chamzmeli, Ericz, Geniſtz; ſe- 
men Bardanz majoris & minoris, Dauci ſylveſtris, Irionis, Juniperi baccz; ſemen Li- 
thoſpermi, Oxyacanthi, Roſe ſylveſtris, Peucedani, Solani, Halicacabi fructus, Violz 
purpurez ſemen, Gummi Ceraſi, oleume nucleis Ceraforum. oo 

Diarrhzam alioſque Fluxus quoſcunque tam maris quam femins fiſtunt Argentina, 5;,a,poz 
Althza, Auricula Muris, Berberis, Biſtorta, Burſa paſtoris, Cotonea, Cannabis , Fqui- & Fluxibus 
ſerum, Hepatica alba, Juli nucum, Lagopus, Lapathum acutum, Lunaria, Millefo- 9->uicun- 
lium, Nummularia, Perſicaria maculoſ: a, Pimpinella, Plantago, Polygonium,pruna ſylyeſtria, 
Pſeudo- iris, Pyra, Quercus folia, Muſcus, Quinquetolium, Koſa rubra, Symphyrum 
majus, Tormentilla, Virgaaurea, Sorbus, Lens paluſtris, Ulmaria. 


Dyſuriz conducunt Daucus, cineres Spongiole Roſe Caninz, Syrupus Mororum Rubi Dyſuriz: 

loari Appropria- 
Vuigar S. | , EE Eo : | ta Indigena 

Febri Acetoſa, Acetoſella, Cichoreum, Cerafa arida, Ribes, Dens Leonis, Papa- Febri, 


ver Rheas, Portulaca, Roſz Canine fructus , Mora Rubi Idzj, Vaccinia, Violaria. 


Calculo ; 


Tertianz Caryophyllata, Centaurium minus, Pentaphyllum, Verbena. Tertianze , 
Quartane Hypericum, Lunaria vulgaris , Penapholion , Sambuci bacce. "_ 
Quotidiane Lupulus in Epithemate. | | ne, 

Proſunt Flatibus ſemen Cari, Mei, Fceniculi, radices Ari ficcate, T anacetum. Flatibus ; 


Fluori albo mulierum conducunt floresLamii albi, Paronychia folioRutaceo, Tanacetum. Fluori al. 
Gonorrhee Cichoreum , Cynogloſſum , Millefolium vulgare, Nymphaa, Plantago, _ 
Polygonum. | _ ook 
Spurto ſanguinis Argentina, Conſolida major, Afplenium, Plantaginis ſuccus, Urti- . Sputo 
cz ſuccus, Vinca pervinca, ſemen Hyoſcyami  fanguinis, 
Hzmorrhagiz Biſtorta, Clematis Daphnoides, Gallium Luteum,Geranium ſanguincum, Hzmor- 
Gnaphalium, Glaſtum, Pentaphyllum yulgare, Ros Solis, pulvis baccarum Tiliz. _ 
Hzmorrhoidibus Chamzdrys, Chelidonium minus, Cynogloſſum, Fungus Betulz," Hzmor. 
Funguspulyerulentus Equiſeti, Galeopſis ſuccus, Filipendula, Linaria, Scrophulariz *boidibus , 
tadix, Sideritis, Verbaſcum, Vinca pervinca, Veronica. * TeF 
| Herniz & Inteſtino prolapſo conducunt Alchimilla, Bugula, Conſolida major , Cruciata, oo hey 
MW . | Z Den. prolapſo, 


The 


—_ YC WH OE 7-7 - EI Ly — = 
a—_ -_ A JOY" Us 
Conner rn an . 
_ 


+ ” 0 
tn, - — a+ 
i * P: 


none wont cn encinn<e nen i 
_ s __ 


—— wn on ens ———_ . 
— . —-- Ai. ES 
,. 


te OS nn _— m——— 


CA rr I INS 
_- ” 
= —— _ 
WEEDS > = 4 


__— De ces oa 


Proarom: Naturalis Hiforie Scotiz, 


Dentaria, Equiſetum, Filix florida , Geranium Columbinum, Herniaria, Lens palu- 
ſtris, Lunaria, Nummularia, Perfoliata , Polygonatum, Valeriana major, Telephium, 
_ Typha, Verbaſci flores. 

Hyaropi- 'Hydropi proſunt Abſinthium, Alnus nigra, Ebulus, Geniſtz ſemen & ſummitates, 
Kali, Linaria, Bryonia, Centaurium minus, Fraxinus, Fumarja, Lupulus, Polypo- 
dium, Rhamnus Carharticus, Solanum lignoſum, Soldanclla, Sambucus. 

I&cro, Ictero Apium, Aquilegia, Aſparagus, Aſperula, Berberis cortex interior, Centau- 
rium minus, Chamzdrys , Chelidonium majus, Crocus, Cyani flores, Cichoreum , 
Chryſanthemum ſegetum, Eryngium, Eupatorium _Aviceme, Fumaria, Fragaria , 
Hedera terreſtris, ſemen Geniſtz, Lichen , Hypericum, Mercurialis, Origanum, 
Oxylapathi radix, Pulegium, Ruſci radix, Thalictrum, Urtica, 

Lienterie, Lienteriz farina Fabarum. 

Hui Vent Ad Luem Venercam yalent Lignum Buxi, Saponaria, Scorodonia, Succifa, 

Lumbrics, Ad Lumbricos valent Abfinthium , Allium, ſemen & ſuccus Cannabis, Centau- 
rium minus, Corallina; filicis ſemen , radix , Gramen Caninum , Petafitidis radix, Scor- 
Zonerz radix, Lupuli ſemen, Hypericon, Juniperus, Marrubium album, Artemiſia, 
Carduus benedictus, Sabina, Senecio, Scordium, Tanacetum, Enula, Nux Iuglans, 
Ruta Capraria, ſemen Urticz. | 

Melancho- Melanchcliz Epithymum , Hypericum, Meliſla, Fumaria, Poma dulcia, Pimpi- 

Ws nella, Scorzonera. 

Odontal- Odontalgiz Argentina, Chelidonium minus, Clematis Daphnoides , Lepidii radices, 

Se, Primula Veris, P:armica. | 

Paraly6, Paralyſi Ceraſa nigra, Ericz flotes, Lavendula , Salvia, Leucoium luteum, Lilium 

Conyallium, Primula Veris, Majoraua, Baccz luniperi, Sinapi. | 

Contra Peſtem valent Anagaliis mas, Arum, Hederz baccz, Herba Paris, Petaſi- 
tes, Scordium , Scor04oinis, Scorzorera, 1 balictrum. 

Proſunt Phthifi Bellis 1/7 , Conſolida major, Crocus, Glycyrrhiza, Helenium, 
Tuſſilago, ſuccus Berulz, *.iofa , Urnca, PapaverRhzas, Violaria. 

Scabiei, Scabici Anagallis, Chamzurys, tumua,. Scabioſa, Scrophularia, Veronica, Ra- 

dix Lapathi, Succiſz, Hclemun, B5raifica. 

Scrophulis Aparine, Burdanz -1incr, Bellidis minoris radices, Chamedrys, Clema- 
tis Daphnoides, Cynoglollz rauccs, Digitalis, Geniſta, Lamium album, Malus ſyl- 
ray OIe_ folio Rutaceo, Scrophularia, Perfoliata, Umbilicus Veneris, ra- 

ix Xyridis. 

Surditati, Surllirari Fraxini lignum & ſemen, Lavendula, Majorana, Alſine, Feeniculum. 

Tabi, Ad tabem valent Anagallis, Eryngium, Marrubium album, Parietaria, Pimpinella, 
radix Tragopogi. ; 

_ Ad Tuſim Helenium , Eryfimum, Glycyrrhiza , Marrubium album, Scabioſa, 

* Tuſlilago, Verbena, Violaria, Urticz radix & ſemen. 

Cararrhis Truſt conyulſivz ſive Catarrho ferino proſunt Muſcus Pyxidatus, ſuccus Pulegjii , 

ferinis, Origanum, Roſmarinum, Mala dulcia. 

Varioliss Ad Variolas & Morbillos conducunt Aquilegia, Crocus, ſemen Rapi. 

Morbillis, Contra Vomitum valent, Sa! Abſinthii, Mentha, Polygonum, Rubus Idzus, Vaccinia. 

Vertigini Vertigini Primula Veris, flores Tiliz, V iſcus. 

Urinzar- Ad acrimoniam Urinz proſunt Malya, Glycyrrhiza, Portulaca, Lac recens, & ſerum 

Gori,  Ladtis & tenuis Cereviſia. 

Tumori- Tumoribus Malva, Althza, Mercurialis, Abſinthium, Lappa major, Galeopſis, 
bus, Cerefolium , Cicura, Fagitolia, Lamium, Chamzmelum , Cynogloſſum, Linum, 
Orchidum radix, Patictaria, Rapum, Sphondylii radix, Urtica, Saponaria. 

Eryfipelat', Eryſipelati Fimus Bovinus; Lens paluſtris, Mali ſylveſtris fuccus, Malva horten- 
fis, Solanum vulgare, Tuſſilago , Umbilicus Veneris. 

Ulceribus, Ulceribus Brunclla, Bugula, Veronica, Millefolium, Anagallis aquatica, Hyperi- 
cum, Aſcyron, Tritolium aquaticum, Verbena, Lunaria, Marrubium nigrum, Ru- 
bia, Equiſetum, Hederaterreſtris, Nummularia, Polygonatum. 

Phagedz- Phagedznis Perſicaria, Geranium Robertianum, Chelidonium majus, Chamedrys 

Scordium , Confolida major, Filix, Lepidium, Plantago, Filago, Carduus Mariz. - 

Cancroul- Cancro ulcerato Elatine, Pimpinella, Solanum , Cicuta. . : 

- -—"_ Anodyna Lac, Farina Tritici, Melilotus, Plantago, Sambucus, Violaria , Malya, 
Althza, Chamzmelum, Verbaſcum, Crocus, Cynogloſſum, Telephium. | 

Narcotica, Narcortica,, Crocus, Hyoſcyami ſemen, Papaver hortenſe &erraticum, LaRuca ſyl- 

veltris, Lolium, Cynogloſſum. Primulz Veis flares. Adfirin- 


Phthiſi, 


Screphulis, 


% - oo 


on IST 4 th 


Partis Prime Liber Secundus. © OP _ 


F* F ah. 


— D— 


Aditringentia, Radix Acori adulterini, Biſtortz, Conſolide majoris, Geranii cujuſ- - 4ftrin" 
que, Pentahylli, Tormentillz; folia Alchimillz, Argentine, Burſz paſtoris, Cha- ** 
mzciſti yulgaris, Gallii, Glaſti, Gnaphalii, Herniariz, Lunariz minoris, . Millefolii, 

Muſci ; Querciis, Piloſellz, Plantaginis, Polygoni, Saniculz, Ulmariz, Ulmi Cor- 
rex & folia, fructus & ſemen Berberis, Caſtanez nucis membrana interior , Glandium 
calices, Pruna ſylveſtria, Pyra ſylveſtria, Mora Rubi immartura, Sorba. - Sn £1 

Ad Vulnera valent Agrimonia, Alchimilla, Anagallis aquatica, Androſemum”, Ar- yulnera- - 
oentina, Bellis major & minor, & Betonica, Bonus Hehricus, Bugula, Cencaurium , *i- 
Chamzdrys, Cicuta, Conſolida major, Cynogloſium., Eupatorium Aviceme, Gera- 
nium, Hedera terreſtris , Hypericum, Jacobza, Lamium, Lilium Conyallium, Luna- 
ria minor, Millefolium , Nummularia , Ophiogloſſum, Panax Coloni, Parietaria, Pen- 
taphyllum, Piloſella, Plantago, Prunella, Salvia agreſtis, Sanicuia, Scordium, So- 
phia Chirurgorum, Succiſa, Fanacerum, Telephium; Tormenulla, Valeriana, Ver- 
bena, Virga aurea, Veronica utraque. 


C AT U ' V I I. 


De Cardiacis & Alexipharmacis Indigenis. 


Cardiaca dicenda fint. | | = | ; 

Er quidem H:ppocratis & Galeni Monumenta legentibus nihil occurrit, quod faculta- cardiaca 
tates illas vulgo dictas Cardiacas rantopere extollat atque commender. Solis Alimentis Hippocreri 
yerc eatributa gloria eſt atque commendatio: illaenim * <Lx»u# , wx, © ivcnuare mer Þ3po pers» | 2m 
Optima ſcil. & laudabilia Alimenta, quz in corporis noſtri ſubitanciam facillime faceſ- 
ſunt, atque conyertuntur, Spirituspuriſſimos generant, quorum ope noxii humores al- 
terantur & emendantur; & reſtiruta natura, ſuis tandum recreatis viriþus, infurgit po- 

Mm _ tentius ad redundantium nimis & fibi gravium humorum expulſionem. Atque tum de- 
Meth. 2a17. Mum reſtituitur Natura ſibi ipſi; & pertectior ſanitas evadit; nullis inſuper indiga pre- 
; fienſs. Guile f1diis. | Mn | : Wo 
mean 22 Novos certe & puros Spiritus, five ab humorum redundantium copia oppreſſum, ſive 
lic. m The- 2 laboribus aut evacuationibus nimiis exhauſtis ſpiritibus: imbecillum 8& invalidum cor, 
finſum. pro ſuis viribus reſtaurandis & corroborandis poſtulat. Quod ſola Alimenta laudabilia 
przſtare poſſunt - illa enim Naturz amica ſtatim in probum ſanguinem  convertuntur ; 
qui puros & validos fpirityus gignat. Spiritus autem puri & yalidi ſunt, qui humorum 
illic appellentium «ones arcere & eorum putredines difſipare poſlint. Ac proinde in -.. ... 
omnibus zgritudinibus, in quibus ſpiritus vitales opprimuntur & deficiunt, Juſculatem- un | 
perata optima Cardiaca funt, quod prez omnibus ſpiritus maxime reficiant, neque ab optima 
excedenti aliqua in iis qualitate metus eſt, ne Natura perturbetur. _ 7, _ Cid 

Cardiacorum quoque titulo digna, quanquam minus proprie , quzcunque medentur cardiaca 
Spirituum & Corporis noſtri diſfipationi nimiz atque immodicz, propter acerbiſfimos do- mh pro- 
lores, evacuationes immoderatas, aur quz levant & ſolantur zgtorum laſſicudines, aut 
que Humorum putredinem exhauriunt, qualia funt Venz ſectio & Purgatio. Vel ea 
quz blandam corpor: 3«p5gw» conciliant, recluſis meatibus & exclulis excrementis fuligi- 
noſis per ſudores, frictiones atque balnea, ſicque corpus perſpirabile cum grato ſenſu red- 
dunt. Vel quz Humorum putredini obſiſtunc, aut qua poltent vi noxios & impuros 
humores & vapores a corde arcent. Denique, quz quovis modo corporibus noſtris uti- 4 
lia & grata ſunt, quod ſe illorum uſu levatos, refe&os & folaros dicant Egri, ea Carviaco- 


\ Nrtequatn de Cardiacis Medicamentis agamus, videndum primo, quznam vere 


quz. 


K \ _ : Fx 9 A ———— aa - * rumin va-, 
ipſa Cardiaca quidem jure, quanquam minus propric appellayetis. Nos igitur Cardia- ja; claſſes 
ca in varias Claſſes diſtribuemus. | diſtributio. 


Primo loco ponenda ſuntea, quz ſpiritus reficere & reſtaurare poſſunt, imprimis bo- ,. 
ni ſucci Alimenta, & que Nature ſimilicudine cum fpiritibus noſtri cgrporis ita conve- Reficieni 
niunt, ut ca ſolentur valde & excitent, imo reficiant quoque & reſtaurent, ut Vinum & *<6av- 
generoſum cujuſcunque generis, Ala & Cerevifia fortior , Spiritus Vini , & Spiritus 
Hordei, Ambra Griſea, Spiritus Succini, ——_ Salis Armoniaci, Spiritus _ 
2 ervi; 


_  Ooo—— EIS = = 


4 EK S Mn ” Y : : 
= _ —— — I — —_— 
————--——_— — — —  — — —  — — . 

Mtedocomcemgs a WISIIIGER i. TR AI. 


- nr d 


a Abt  rrinrnnnc 


f 
: 
: 
. 
FH 
} 3 
i & 
+. 
{VP 
1 
| 


——— ——— —k Py - 
"Y * PE ES RATIEET IPTT 4 WW. - = 


9o _  Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


Cervi; Cortices Citri , Limonum, Aurantiorum; Flores quatuor Cordiales dicti , ſcil. 

Boraginis, Buglofſi, Roſarum , Violarum; flores Lilii Conyallium, Ulmariz, Leucoii lutei. 

"M Secundo loco ponenda ſunt, quz trigiditate ſua, aciditate & concentrante , fiye fixan- 

xm > te ſua qualitare humotumefferveſcentias comprimunt putredini reſiſtunt, & malignitarem 

coercent, ut ſuccus Limonum-, Granatorum, Aurantiorum, Acetole, Acetoſellz, 
Berberis, Groſſulariz, Ribeſiorum;, Spiritus Sulphuris, Vitrrioli. 

3. Tertio loco ſunt Calida & Diaphoretica, que proprie Alexipharmaca dicenda ſunt, 

Cadena , quod vyenenatos yapores & humores a corde expellunt, coſque a Centro ad Circumfe- 


'Diaphore- 


rica & A- rentiam educunt; ut radices Allii, Biſtortz, Carlinz , Caryophyllate, Eryngjii, Helenii, 
_ Petaſitidis, Pimpinellz vulgaris & Saxifragz, Succife, Tormentillz; folia Abſinthii, 
'  Agrimoniz, Calaminthz Montane, Cardiacz, Centaurii minoris, Pimpinellz, San- 
guiſorbze, Pentaphylli vulgaris, Rutz, Scabioſe, Scordii, Veronicz, Ulmariz; flores 
Centaurii minoris, Croci, Ericz, Hyperici, Nymphzz; fructus & ſemina ; Acetoſe, 
Hyperici, Herbe Paridis, Nux Juglans ; Bacc# Junipere, Sambuci. - His accenſet 
Prevotius Argemonen, Boni Hennici fuccum, Cruciatam, Cyanum minorem , Hel- 
lebo rinen, Irionis ſemen, Mentaſtrum ; Perſonatz ſuccum cum Vino 'hauſtum , Rapi 
ſemen, Sparganii & Valerianz minoris radices. | | 
4 Quarto loco, quz qualirate ſua frigida, & ficci terreſtrique ac adſtringente ſui ſub- 
Sicca, ter- ſtantia Serum imbibendo & exhauriendo putredinem cohibent, humorum acrimoniam mi- 
24ftringen- Ligant, cor firmant & roborant, yenenum coercent, ne tam facile in totum corpus diffun- 
re ſubſtao- datut, ſanguiniconſiſtentiam & robur & #58«iw-» quandam tribuendo nimiam <jus rare- 
pa fationem impediunt, partiumque diſſolutioni compreſſione quadam obſiſtunr. Cujuſ- 
modi ſunt Terrz quzdam pingu2s, raſura Cornu cervi, Cranium humanum, Marga- 
ritz, oculi & chelz Cancrorum, Auri Argentique folia, pulviſcula; Tormentilla, Bi- 
ſtorta, Caryophyllata, Myrtillinoſtri, Pentaphyllum. | 
s Quinto loco, quz ſanguinem corrigunt, in quo tanquam in ſubjecto ſpiritus ſiri ſunt, 
nem dew CUMque 2 bile aduſta & lymph incraſſari alteratum temperant. Qualia Bugloſſus, Bo- 
cantia, TagO, Cichoracea, radix Scorzonerz, Fumaria, Papaver ; Rubus Idzus, Ceraſa nigra, 
flores Caryophylli. | 
& Sexto fa K- loes, quzaffetum, ipſius cauſasatqueſymptomata ««r3 mvvin, murucs 
morbig. & Velut armis paribus exterminant. Talia ſunt Ven ſectio & purgatio conveniens. 
cam eva- Sic quoque, fi ſpiritusdepravati fuerint, ac imaginatio lzſa, pre Seri Biliſve abundan- 
una. tia, proſunt Helleborus urerque, Lapis Ceraleus, Polypodium, Diuretica, Sal Pru- 
nellz, Corallium et Margaritz, ob Salem, qui putrefactionem prohiber, acidum im- 
bibir, tranſpirationem promovet, ac Serum per Urinam detrudir. 
Quo vero magis appareat ſatis $co77# noſtrz de Indigenis Alterantibus & Cardiacis 
proviſum, eaque omnes intentiones implere; ſequentem Tabulam, in qua Exoticaer 
Indigena n«pxa42es poſita ſunt, placuit apponere. 


+ 


CAPUT 


Partis Prime Liber Secund ts. gI 
Tabulam exhibens in qui, * regione Exoticcrum , ex Indigenis ponuntur 
gue conſmiles wires habent. 

: | ——_—_ oy Tabula 

| ALTERANTIA FE CARDIACA. ; Exotico - 
_ — um & In- 
Exotica. Indigena. Exotica. Indigena. + digenorum 

__ eiuſaue ſpiritus [Ala, Cercyiſia & ſpiritus _ Cardamomum. a A SR... 
MIA [—Targophyll Indic, | _ Radix Caryopbyllatz, _—. ++ polto: 


Flores Geniftz conditi Aceto & 


napi , Coriandrum ; Leviſti 
cum , Cxpa Aſcalonica, 


Saccharum, | Mel, Sal commune. . Capparls. ( : 
Piper. ' Piper Aquaticum ; Naſtur - MurthetGemmerita praparatet 
tium hortenſe , Indicum, Rha-! Acacia. ne > runes by voting. 
phanus ruſticanus , Corpa , Si Nux Moſchata, Juglans; Globi ex pulyere Uyz 


Quercinz & pane viſcocto, in 
ſucco Kubi , Cydoniorun, yel 
Plantaginis. | 


” 


Been album & Coſtus. 


Angelica , Caryophyllata , E- Olcum Amygdalarum dul- 
ryngium , Scotzonera , Tor-cium. 


CO mg 
Ex Nuce Avellana ſuccus. 


buty rum , Olcum Oyorum 3 


nedicti. 


mentilla , Paſtinaca ſylyeſtris, Olcum Olivarum. 
Adeps Anſerinus , Verycciaus, 
Suillus. EE 
- is —_ B yomomcy Opobalſamum. Oleum cx Corticibus Radi.} 
— Baccz Lauri, Cubebez. —__ pets 3 _— : cum Juniperi arte Chymica, 
onaae, ornu Ceryi & jus ſpiritus, ; extrattum. 
Margaritz. 
_ Zingiber. Rhaphanus rulticanus. 
; Gta tio Stoechas, Litum Counvalhum. _ 
Origanum Cretenſe = . PRE, | Rhaphanus. : 
_—_——w_—_ __—_——__——__ Opium, Extractum florum Papayeris, 
Scordium Cre:zcum. a ES noltrum. , Rhocados, Semen em 
Scorzonera Hiſpanica , quzf  Scabiola , Radix Chere. [Þi. Le age 
ctiam in Hortis noſtris lete|phylli. Myrrha. Scordium, Chamediys. 
provenit. Maſtiche. { Koz ;Bilturta , Succi num 
- | 1 Thus. | --—- Roſmarinuin.” 
Succus Citri , Granatorum ,| Succus Acctoſz , Acetoſellz ; Nardus. ——__Yaicinaua fylveſtris, 
Aurantiorum , Limonum, a, Ribeſiorum » Ungl——= Cinnmoman. Augclica, Caryophyllata, Tor- 
Ree ripe, mentilla , Pentapuy lium , Me- 
Nicotiana & <cjus pulvis. Petum noſtrum , Majors {litla, Buglotjum , Kulz , Vio- 
na, Hyſiopus, Thymus; pul lz , Borago. 
visl ulfatillz, Majoranz, Cha Anacardia. | Majorana, Betonica, 
[mzpityos, Liliorum Conyal- X __ Gs 
lium Florum. Schaenanthum. ACOUruS VELUus. 
Meum- [Mcum noftrum , Daucus, Ra- Lignum Aloes. 2 NOens. 
dix Imperatoriz. Santala, Flor cs Ny wpbez, Plantago , 
Maccr. | dummitgces Meſpili vel Po- Gerantant Saherriann, 
rentillae. Dictamnus:- _— Flores Calcndulz. 
Men Ammoniacum, | Centaurium minus , Rubia 
Tinforum. 
Iris Florenting , qua etiam| Iris noſtra, Cyperus hor- . © Hypericum , Aſcyrum, An- 
[tC provenit in hortis no-ſtenſis. Elemmi. droſxmum. 

{tris, Galanga. ______ Abſinthium. 
Chermes Grana & cjus Con-| Rob Sambuci & Rubi 1 ___. Gentiana. —_—_ Cc yp  _ 
teftio. Xi. Macis. Radix Pctaſitidis , Flores Roſ. 
Radix Chinz , Sarſaparilla. Semen Fraxini , Sal Ablinthii,| OS oy — 
Ulmaria , Carduus Mariz ; a. Moſchus Ambra Griſca, Ruta , Flores 
qua , Sal , ſcmen Cardui be- Lilii Convallium,SpiritusCor- 

nu Ceryi. 


Lapis infernalis. 


Cinis Fraxini , Calx viva. 


1/ 


- Lignum Guazacinum. : 
S ) Fumaria , RadixLapathi acut, 


Saponaria. 


=, Lignum Fraxini , Sambucus, 


——c 


Lignum Nephritucum. 


26 Lignum Fraxini noſtre. 


—[Glandes terreſtres & Quercinz. 


Caſtanex. 
Ala taxtida , Caltorcum, 


Kadix Corone lmperialis, Co. 


Lapides pretiofi, Corneolus, Margaritz , Ocu- 
li & Chelz Cancrorum. _ 
'" - -... S_—_ Creta , Margaritz. 
Contrajerva, STorzonera, Cochlcaria , Ros], 
Solis, TIRE 
a—_——_— —" Ccnaurium minus, Becabun.] 


ga, Naſturtium Aquaticum. 


tylaz foetide , Ungulz Equo- 
rum ; Pennz Anſeris & Per. 
dicis. 

Semen Foeniculi, Anetbi, Cu- | 
mini , Dauci. 


Semen Aniſ*i. 


terva Thee. 


I ein 


Cortex Peruvianus; 


—_ figillata etBolusArmena. 


Aa 


Allium , Eryngium » Carduus- 
|Benediftus , Vincetoxicum 
Carduus Mariz , Succiſa, Ve- 
ronica , Chamzmorus, Mille- 
folium , Rubus Idzus. 


—_————— 


CAPUT 


Partis Prime Liber Secundus. 


Lib.2-Cap. 
$3. Lib. 2. 
Cap. 29, 


— SENSS TIES ARSE 
 _— * md - M P . 


CAPYT = 


De Medicamentis Indigenis Evacuantibus. _ 


M Edicamenta Evacuantia funt quzcunque Medicamenta marteriam peccantem\8: - Medica; 

corpore educunt, adeo ut in hac latitudine purgantia proprie. fic difta, ſudori- mera £14 

fera & diuretica,; imo menogoga & yelicantia comprehendanr. Io £93%! Mtv wommngg 
Quoniam autem maxima difficulras, que contra Medicinam Indigetiam urgetur;ea - 

eſt, quod purgantibus careat: primo de purgantibus agemus , deinde'de reliquis:* 
Purgantia propric ſic dia alia dearſum mayent, 'alia Sarfum. Priora dicuntur Pur- Purgantia 

gantia, Poſteriora Vomitoria, Ay ty me: oa. oy 
Ex hiſce, que dearſum moyent, quzdam leniter alyum emolliunt et ſfubducunt, 7urgantia 

quedam mediocriter alyum ſolyunt,  quzdam vehementer purgant. - A 

| Creduntur vulgo Purgantia eleRtive agere, et appropriatos Huymores ſingula evacua- y purgantia 

re, Sed elective purgantia auRoritatem ſuam Antiquitate magis quam Veritate tuen-/29n clefti- 


tur: magnis enim et emunctz naris yiris - creditur Electio iſta falfa, cum per iqglenir , wy Og 
ſive irritationem duntaxat agant purgantia, et irritata expellat quemcunque hu- nem dun-. 


morem. Ita Rhabarbarum pari eftectu. purgat Serum ac falappa; hzc bilem 2que ac il- 7. © 
lud ; folia Senz utrumque; et ſingula horum omnes Humores expellunt, fi inprocin-* 
cu ſint, vel moveri poſſinte, Er fi EleRio illa tenenda efſert in Purgantibus, Morbi 
certe Boreales, quia plerique 4 Sero nati ſunt, ob.pororum obſtructionem, ſurſum ra- 
pto, aut in partes depoſito, _petunt Hydragoga maxime, qualia multa Indigena Pur- 
gantia ſuppetunt; ſudorifera item et urinam cientia. - Imo multi. exillorum Morbis for- 
tiora Purgantia non ferunt (ut Tabes, . Phthiſis, Hefica, Atrophia, et in quibuſcun- 
que gracilis et tenuis venter eſt) ſed ſiquid Hypochondriis obſiruGis tentandum, per 
inixz;«ev 'larius eſt, vel Enematis follicitare Inteſtina ad Expulſionem. | 

In Medicamento,exhibendo habenda fumma ratio eſt : corporis purgandi, et Morbi Corporis 
quo quis laborat: ex proportione enim, quam ad przſentem Agroti-ſtarum habcat, pugandicr 
Medicamenta ſuos effe&us ſortiuntur, Videre enim-eſt ſepe illos, quia fortiori Me- ratio 
dicamento non moyentur, ſed laborem et moleſtiam'multam exinde ſentiunrt, ' exhibi- «ſt babenda 
to leviori, ſed convenientiore pro illorum temperarurz, commode et facile purgari, 7 Mei 
Peregrina namque et ab illorym temperie aliena tamum averſatur Natura, ut iniis fubi- hibendo. 
gendis ct ſuas er Medicamenti vires atterat et conſumat; atque ita, quod Alvum dyu- 
cere debuerat forte per inſenſibilem Tranſpirationem, per Sudorem, aut Urinz vias, 
ſzpius per Vomitum eyacuat. E contrarjo nihil in Operatione certips, nihil nobis fa- 
miliarius eſt Indigenis, quz clo & ſolo cum Naturis noſtris conyeniunt, et, quod I=digerain 
quotidie videtur , facile eſt cognoſcere, Ut jure dicat P/inius, Multo memorabilius bewar rovn 
,,duxcrim id, cujus experiundi quotidie occafio eſt. In ccteris (ut idem alibi) nihil, & nobis 8 
,» Preter nobilitatem longinquirate faftam , memorandum occurrit, ct hinc minor nobi- kara as 
litas Picz quam Pfittaco. | Wakes 2: 

Nos igitur de Purgantibus Indigenis aQuri memoratum ordinem ſervabimus ; Erprimo . 
de Eccoproticis, five leniter moyentibus Alyum, dein de iis quz mediocriter ſolyu nt, 
poſtremo de Mochlicis & yehementer purgantibus agemus. | 

Que leniter movent et { niſi ſepius,' aur magni quantitate ſumantur} parum' edu- 
cunt , ea ſunt, Roſe pallide, Violz, Syrupus florum Perficorum , Spinachia , — 
Beta, Acetoſa , Braflica, Urtica , Lupulus , Atriplex , Mercurialis , Blitum, 
Malya, Filix, Thalitrum, Bonus Henricus, Centaurium minus, Fumaria, Abſin- 
thium, Pruna, Polypodium, Hydromel, et Serum Lactis, in quibus iſiz herbz com- 
mode decoqui poſſunt ; Jus Galli vereris (teſte Ds{oride) & quz Celſus haber, Panis - 
, ſermentatus, magiſque fi cibarius yet hordeaceus eſt, Braſſica, fi ſubcrudaeſt, La- 
,,Quca, Anethum, Naſturtium, Ocimum, Urtica, Portulaca, Radicula , Capparis, 
,, Allium, Czpa, Malva, Lapathum, Beta, Aſparagus, Cucurbica, Ceraſa, Mora, 
,, Poma omnia mitja; Ficus etiam arid, ſed magis viridis ; Uvz recentes pingues , mi- 
,,nutz Ayes, Cochlez, Garum, Salſamentum, OQſtrea, Pelorides, Echini, Muſculi, 
,, & omnes ferc — , maximeque jus earum; Saxatiles & omnes teneri Piſces, 
,» Sepiarym atramentum. Siqua caro aſſumis pinguis, cadem yel jurulenta yel clixa; 

| Aa, © | AVES 


wg we 


94 - | Prodromi Naturalis Hiftorie. Scotiz , 


i a63 2 ” a 


» Aves quz natant ; Mel crudum, Lac, Lactentia omnia, Mulſum , Vinum dulce 
id oy ſalſum, Aqua; omnia tenera, tepida, dulcia pinguia, elixa, jurulenta, Salſa, 
” uta. . 5 . : "ou 

| Enemata Huc Enemata ſpedant, quibus inſerviunt Aqua marina, vel Lac, vel jus Carnium, 
-— woo yel Decoctum Herbarum Inquilinarum , Hordei, Betz, Violariz, Malvz, Mercuria- 
&ex qui- [is, Parietariz, Senecionis, Chamemeli; Melileti; Mulſa quoque. Magna certe laus 
-— Enematis debetur, quz repetita vicarias pirgantium operas preſtare poſſunt ; & non 
Encmatum tantum: inferiora Expurgant , ſed & ſuperiorsconſecutioneexonerant, 'dum'preſſa viſcera 
Laus. © precordiaque liberant, faciuntque melivis ſpirantia. Marteriam' certe-in Inteſtinis liz- 
Enematam EM, facta deobſtruttione, educunt, nec corpus turbant, nec debilitint. 'Inſtru- 
Inftrumen- MENta autem ubique ad manum ſunt Veſicz Suillz yel Bubule fortiores; 'Syringa ex 
ta. Ligno, que Penna Anferina fuppleri quandoque poteſt. - ©: BH9 +248 
Medioat. - Mediocriter alvum ſolyunt Lapathum paluftxe.( quod: nonnulli Rhabarbarum Mo- 
rer pargan- nachorum appellant) Decoctum ligni Dulcamarz, ſemen vel ſuccus* Pelygonati , re- 
_ neri ſurculi aut radicesBryoni#; ſurculi ,;:flores:; baccz; folia, ſemina,”radices Ebuli 
- & Sambuci, Lapathum acutum; Colutea;':AquaFlorum Ceraforum nigrorum, medius 
cortex Betberis arboris, jus Braffſice, Decoctum Lichenis, 'radix- Imperatoriz, Linum 

Camanicum.” {+71 {5 Soles tf inet 12h; "HIS £37) WHEN 37 
. .Vehementer purgant ramorum: Sambuci medicus cortex;;' Frangulz corticis deco- 


— aut, fuccus ſeu pulvis Rhanzrys ſolutivi, Soldanella, ſemen Geniſtz ;' radix Pſeudo- 


tia, - hellevori nigri,” ſuccus Illecebr# ; ſuccus, ſemen,: radix, & imprimis cortex Tithyma- 
li; radix Efulz in aceto macerata & ficcata, radicis Cyclaminis ſuccus, ſuccus radicis 
Iridis hoſtratis; 5 © 5 o Te ES. 


 Quzdam ex his acriora ſunt; alvum -valide movent & univerſum ' corpus turbant : 

_— ſed hzc non minori violentii efficiunt rertii ordinis Exotica. Er quemadmodum eo- 
crimonia FU acrimonia' corrigitur leniturque aliorum mixtione, idem hic commode fieri poreſt, 
corrigatur , aut exhiberi queunt parvi quantitate, aut cum'butyro, vel pingui juſculo, in quibus 
& vioentis acris illa & mordicans vis ſopitur. | 
Panchymagogum: preſtans ad-'Bilem, Pituitam & Serum expurgandum' fpondent 

Panchyma- folia Ebuli. in Oleribus ſumpra. © Pari laude commendatur ſuccus Iridis noſtratis cum 
__ Melle & Lacte Caprino mixtus,: ut & Aqua Corticum Sambuci; Frangulz Corticum 
Decoctum, : cum corrigentibus Seminibus ; ſurſum deorſumque ex Ventriculo eliminat 


. congeſta omnis generis Excrementa. - | , Wl * 

Externa,  "Externa pro Umbilico purgantia, ex felle bubulo cum adipe Suis conficipoſſunt, ur 

purgantia. & ex Cylamine,' quorum tamen ufus non ita tutus eſt. Nune brevem Tabulam ſub- 
Jiciemus, in qua purgantia Indigena < regione Exoticorum apponuntur, 


Tabula, in | Exotica. - 1 Indigena. I Exotica. BI es Indigena. : 
qui Pur- : FS: Rhabarbarum. Rhabarbarum Hortenſe no-| Caſſia , Tamarindi , Pruna ,[eruna noftra, Mercurialis, Mal- 
—_— | | ſtras, Lapathum acutum, Ro-|Myrobalani. ya, Tolypodium , Atriplex. 
Ena © IC- ſx pallidz , Syrupus Viola- " RE —— 
—ag6h Exo- | = 4 Tus Braſfie.! Manna , Carthamus. , [Linum Catharticum , Medius 
ticorum ap= - . c—_ cortex Berberis arboris, Sy- 
ponuntur, | Sena, Colutea , ſurculi Sambuci , rupus florum Perſicorum, Syr. 
W ſemen Polygonati , ſemen Ge-| * Roſ.- ſolutivus. 
niſtx, Epithymum , radix nr mnenn————_—_——_ nm ——— 
Bryoniz. "yy Agaricus , Turbith , Elate-[Soldanclla, Cortex Frangulz , 
. h © ol Cyclaminis radix , Ramoru 


Sambuci medius cortex. 


Ee 


_ Oe ium , Colocynthis. 
Mechoacana & Jalappa. [Succus Iridis noftratis, ſemen] | 
ESL Ebuli , Syrupus de Rhamno —_ . ln qe. 

Cathartico. Scammoniam , HermodaQty.[Radix Eſulz , Tithymali ; Hel. 

i, Gutta Jemu , ig niger, Pſcudo.hcllcbori 


Semen Sambuci , radix Im- & Sagapenum. 
peratoriz, Centaurium minus. 


nigri radix. 


Partis Prime Liber Secundus. <M | 95 


CAP VU T- 
De Evacuantibus per Vomitum , Sudorem aliaſque Tias. 


P Rezter ea, quz deorſum moyent, quzdam ſunt que ſurſum expurgant humores & jj xa 
Emetica dicuntur.; Quzdam etiam per Nares, quz Sternutatoria ; quedam per Su- cuandimo- 
dores, que Diaphoretica & Sudorifera ; & nonnulla per Urinas, quz Diuretica. Alia _ 

per Uterivias, quz Emmenagoga, ſeu Menſes moventia. Quzdam denique Veficas ex- 

citant, & quibus multum ſerictfluit, & Veſicantiadicuntur. Erde hiſce quoque agendum, 

ut oſtendamus ſufficientia Medicamentaetiam ad hoſce uſus nobis ex Indigenis ſuppetere. 

Quez Vomitum excitant, ex iisquzdam leniter, alia violentius id przſtant.' Inter lenia LeniterVo- 
Hippocrates, poſt tepentium Balneorum uſum , aſſumi jubebat omnis generis edulia, do- jun 
necgravatus ſtomachus ea rejiceret. Inſuper & aderant yariorum vinorum potiones cum 
Lenticularum Decoctis additis, nonnunquam Melle & Aceto. Nobis quoque inuſu pro 
lenioribus Vomitoriis Aqua tepens, Serum Lacis tepens affatim hauſtum : cui fi Oxymel, 
quodex Aceto & Scilla (quz1n hortis noſtris proyenit) adjicias, optimum & cutiſſimum 
paratur I meticum, per quod tenaciflimi humores omnisgeneris expurgantur. Aqua tepi- 
da cum Butyro magna quantitate hauſta , plumi Anſerina faucibus indita, Vomitum com- 
mode excitabit. Idem przſtat aqua mulſa calida, Juſcula quoque pinguia & aqua Hordei 
cum Oxymelle ſimpliciet Syrupo Acetoſo. Augent conatum ſummitates Sambuci , radi- 
ccs Juglandis, ſuccus Rhaphani, Urticain Mulſa vel Sero coca. ; Es 

Si uſus fortiora poſtular, id preſtant Afarifolia, Atriplicis radix et ſemen, Diaſarum Fer- Qu vio- 
nelii, Beronicz radix , Digitalis flores, Ebuli radices, Eyonymi baccz, Eupatorii Can- ,,jeumn oo 
nabiniradices, Geniſtz ſeminaet flores in mulſa, additis (ne Ventriculo noceant ) flori- citant. 
bus Roſarum, Hederz baccz, Juliet cortex interior Juglandis radicis, Laureola, Narciſſ 
Lutei bulbus, Polygonati baccz, Sambuci Aquatic baccz , Sedi minimifuccus, Senecio- 
nis herba, Spergulz ſemen, Radix Bryoniz, Raſura Unguis , et quzex Vitrioloet Antimo- 
nio parantur. 5-136] 54 

Ea, de quibusnunc agemus, minus proprie Purgantia dicuntur : quoniam autem Hu- 
mores peccantes evacuant, de iis quoque tractandum. | 

Diaphoretica ſeu Sudorifera, quz poros corporis aperiunt et per Sudorem Humores pec- Piaphore- 
cantes elminant. Qualiaex Indigenis ſunt Sambuci bacc#, Peraſitidis radix, Cornu Ceryi 
et £jus maxime Spiritus; Fraxiniſemen, cortex et lignum ; Buxi ligni Decoctum et Extra- 
cum, Crocus etejus Extratum, Oculi Cancrorum, Carduus Mariz , Carduus benedictus, 
Bardana, Sal Abſinthii, Aqua Linariz, Cuſcuta, Chamzdrys, Chamzmeli Decoctum, 

Aqua Chelidonii majoris, Fumaria, Juniperiligni Decoctum et Extractum, Lupuli radi- 


- cis Decoctum,Milii Decoctum, Pimpinellz radix, Polygoniex vino Decoctum, Saponaria, 


Tormentillz radix, Veronica, Ulmaria. 

Lotium ciefitet per Urinz vias evacuabunt Abſinthium, Acorus, Adiantum, Agpri- 
foliiſummirates, Anonis, Apium, Aquilegia, Aſparagus , Barbarza, Bryonia nigra , 
Carduus quicunque, Cerefolium , Chamzmeli flores, Cichoreum, Caprifolium , Cro- 
cus, Daucus, Eryngii radix, Eryſimum , Filipendula, Faniculi radix et ſemen, Ge- 
niſtz flores, Baccz Iuniperi, Hedera terreſtris , Iris noſtra, Fraga, Ebulus, Linaria, Semen 
Lithoſpermi, Hypericum, Kali, Lupulus, Meum, Percepier, Perſicaria filiquoſa, Ru- 
bia, Ruſcus, Salvia agreſtis , Saxifragia albaet pratenſis, Sium ; Solani, Halicacabi bac- 
cz, Valcriana, Veronica, Urticz ſemen et racemuli. EIERE, 

Menſes moyentia, quz per Uteri vias redundantem ſanguinem et humores expurgant, goga. 
radix Acetoſz, Alliaria, Apium, Artemiſia, Arum, Afarum, Aſparagi radix, Cala- 
mintha, Cardiaca, Czpa, Centaurium minus, Chamzmelum, Chamepitys, Crocus, 
Eupatorium ,Aviceme, Filicis radix, Graminis radix, Helenii radix, Hypericum, 

Leucoii lutei flores, Matricaria, Meliſſa, Mentaſtrum, Mercurialis, Meum, Naſtur- 
tium, Phyllitis, Polytrichum, Praſtum five Marrubium nigrum, Pulegium, Salvia 
agreſtis, Sabina, Saponaria, Serpyllum, Tanacetum. | | 

Que ſternutationem excitant, atque per Nares purgant, ſunt Radicis Helleboti albi $termutats- 
pulvis, Prarmica, Saponaria, Sinapi, Betonice tolia, Violariz folia, Thlaſpios ſe- "* 
men; Roſmarini, Majoranz pulvis, florum Lilii Convallium pulvis. | | 

Veſicas excitant , atque ita humores ſeroſos educunt ſequentia, Ranunculus, preſer- 
tim Flammula dictus,;Chamelza, Pulſatilla, Sinapi, Naſturtium Tithymalus. 

| Bb CAPUT 


Diuretica. . 


Velicantia. 


96 | Proaromi Naturals Hifforie Scotiz , | = 


EFT UT7: XL 


Probatur Mel, Butyrum & Hordei Spiritum commodiſſane pro Saccharo, 
Oleo & Vino ſubſtitui. | 


Ui Medicine Indigenz minus fayent, objicere ſolent, quod Medicina fine Sac- 
charo, Oleo & Vino ſubſiſtere nequeat. Videndum ergo eſt, annoſtra Regio, 
quz his caret, ea habear, quz illorum locum ſupplere commode poſlint. 'Er de Sac- 
charo primo agendum eſt, quod id ad Medicamentorum compoſitiones & varios uſus 
apprime neceſlarium videatur. | | 
Recens et Etprimo quidem conſtar, recentem plane efle Sacchari apud Europeos uſum. An- 
apud Ewro- tiquiſſ1mis certe Medicis in uſu non fuit; & apud Hippocratem mentio ſfolum fir Her- 
p-0r 3 barum decoftarum in Aqui, in Hydromeli, in Vino; & pulyeres cum Melle miſce- 
neque illud bantur. Et Ga/enum ipſum, pro prezparandis ad Purgationem Humoribus, uſum legi- commen. 
antiquiſli- . ,1ys Melicrato ſolo, in quo 7 wor} 4 fit aliquid Hyſſopi vel Origani, vel Tragoriga- "in Apt. 
mis Medicis . G _ ; 9" : 24. 
in uſu fuit- Ni, vel Thymi, vel Pulegii, five alterius cujuſvis, quod vires haberet extenuandi. Er 
celeberrimi quique ex modernis Medicis Juſcula ex Alterantibus & in Purgantibus in- 
fuſa & decocta preterunt Compoſitionibus iſtis Saccharatis: illa enim longe gratiora 
ſunt Xgris &a natura facilius multo ſubiguntur & conficiuntur. 
a. Er quidem obiter inquirendum eſt, undenam Polypharmacia iſta profluxerit ? Hp- 
ce” pocrares emm pauciſſimis utirur Medicamentis, hifque Indigenis & <igro«+ iiſque juxta | 


maciaa 6 \ RE : 
Seaz Em- Morbi Indicationes & Agrorum Temperamenta commode mixtis & remperatis. Secta 


of fuit Empirica,  quz operolam Medicamentorum molem introduxit. Nam (ut arguir 

unde. », Galenus ) 1 aut corporis naturam invenire poſſent, aur adhibiti Medicamenti facul- IM 
,, tatem, non efſet fortaſſe iis tali varieratre opus , ut quibus unum illud Medicamentum, we Op. 
, quod uni corpori conveniret, in promptu femper efſet. Nunc quum ignorant utrum- 2. Edit. 
,, que, male omnia miſcent ; unum ſcilicet, quod omnibus naturis quadret, moliri Me- Chart. 

4144e; »» dicamentum ſtudentes. Er hinc pompoſz illz Medicamentorum moles ex tor pu- 
raves Rb 1 NN: " . THEE ® , 
tuncmo- gnantibus inter ſe miſtis. Er hunc Medicine faciende modum fecuri funt £/{raves, 


dum ſecuti quj tot componendi formulas induxerunt, quz fere omnes cum Saccharo parantur. 


-— "EW Saccharum autem Sal Plantz Indice eſt, ex Arundinis Indice ſpecie quadam variis 
quid. Ccoctionibus paratum, Hepati, Dentibus, imo & Pulmoni inimicum. In. Britannia 


certe, ubi humidior & craſſjor eſt Aer, Viſceraque obſtrucaplurimis ſunt, & corpo- 

ra Humoribus Serofis & Piruitoſis ſcatent, eximia qui pollet acredine Viſcerum ſub- te Tabe. 
ſtantiam corrumpit, & aciditatem & acrimoniam humotribus inducit. Hinc re&e ob- qui Flagel- 
ſervat Dom. C/arenciers, Tabem Pulmonum maxime praflari in , Ang/r4 & Zakioa- noe 
214, ubi trequentior Sacchari uſus etiam in cibis eſt : nec mirum, cim ineodealban- 
'  . do calcem admiſceant, quod Viſcera adurat & Sanguinem. corrumpar, 

— Sed videamus cui bono cum Medicamentis miſceatur , ur ſcil. ſuavirate ſua gratiorem 

torum Me- guſtum iis conciliet, & ut ea conſerver a putredine. Primum quod attiner, certe ni- 
va mia ſuavitas multorum Medicamentorum vires obtundit & minuit; Dulcia quoque in 

obrundit. Bilem facile yertuntur : & proinde quibuſdam naturis & morbis quibuſdam noxia eſt 
Pauciſſims dy[cedo. Ad alterum yero quod ſpectat, pauciſſima diu a Saccharo conſeryantur : aci- | 
ments diy dum cnim quid ex Aere attrahir, quod lentorem primo, dein corruprelam parit. Et Tra&. de 
3 Saccharo jnde eſt, quod ingenioſiſſimus Franci/cus Red; Iconem habet horrendi cujuſdam Inſe- _— 
—_— &i, quod Conditorum & Pharmacorum Vermem appellat Tab: 17. apud eum. Suayi- 

Glycyrrhi- tatem certe Medicamentis tutius mulro Glycyrrchiza, Paſſule & Ficus conciliant, & 
1K utrique ſcopo, tum ad gratum ſaporem procurandum, tum ad przſervandum a putre- 

6s 2dhi- dine, Mel ſane, quod ab Apibus noſtris e Plantis Indigenis conficitur, multo utilius 


bentur ad eft, Nam quod ad ſaporem, nihil Melle dulcius, & quidem proprio fapore. Hinc, 


_— OE k | . 5 
jcamentis Quicquid ſuaye, gratum, amabile, Melli comparant Poctz, ut habet Yoluſenus no- 


ſaporem r, 

eoncilian- 

Ni Melle Hec rurſus mage dulcia De Animi 

dulcius. Sunt , que mella imitantur redolentia. O___ 
fine. 


Veteribus loco Sacchari in opere dulciarioerat , & hocillis quz erant acriora, ſaporis gratia 


conciliabatur. Multi ex Veteribus yehementer co deleRabantur,& ab ipſo maxime vitam cre- 
| debantur 


Partis Prime LiberSecundus. 97 


Hiſt. Nat. 
Lib- 22. 
Cap- 24> 


Hiſt. Nat. 
Lib. 22» 
Cap. 24- 
In Sylvis. 


Lib. 1. de 
Re Culina- 
ria Lib. 3. 
de tucnda 
Valetudine, 
Dioſc. Lib. 
4. Cap. 94. 
Gal. Lib. 4. 
adGlaucum. 


Medicam- 
Facult. 19. 


Lib. 2. 
Cap.8$1. 


debantur protraxiſſc. Zeno modice eo cum pane utebatur. Pythagoram ſolo, five Multisex 
favo & pane contentum quidam autumant. Democritus in annum centeſimum & no- wells uſus 
num diem fati diſtuliſſe creditur , quod eo obleRaretur. De Pollone ita Plinius , Mul- vitam pro- 
,, ti Senetam longam mulſi rantim nurritu toleravere, neque ullo alio cibo, celcbri << 
, Pollionzs exemplo. Centeſimum annum excedentem cum Divus _Auguſtus Hoſpes 

, Interrogavit, quanam maxime ratione vigorem illum animi corporiſque cuſtodiſler. 

At ille reſpondit , Intus Mulſo, foris Oleo. Apud Lacedemonios initium c&nz fuir , 

ſed & in ſecundis menſis apponebarur. 

Acrimoniam Mellis Aqua remperat, cum qua Mel ad Medicamenta conficienda de- Mcloptims 
coqui foler. Mel certe Medicamenta conſervandi egregia facultate preditum eſt, ur Metis | 
arer ex Theriaci & Mithridatico, quz quam diutiſſime ztatem ferunt, modo Mel feryar. = 
| nero bene coctum & rite mixtum fit, cum quo conficiuntur. Hinc P/nims, Mel- 
lis quidem ipſius natura talts eſt, ut putreſcere corpora non ſinat. Er Veteribus in 
uſu erat cum aliis pro conditura mortuorum, ut de 4/exandri Cadavere teſtatut S74- 


fus, 


Duc & ad Amathios manes, ubs belliger Urbis 
Conditor Hyblceo perfuſus nefare durat. 


Condita ſua omnia ex Melle conficit Apitius, & Cardos ex Acetoet Melle diluto con- 

dit P/atina., Veteres ctiam Melle in Medicamentis przparandis uſt ſunt. Dio/cori- 

des ſemen Urtice cum Melle delinctum in orthopncea lateris et pulmonum inflam- 

mationibus commendat. Ga/enus Abſinthium cum Melle ad Ventriculum laudat. Mel 

enim Medicamentis, quibus miſcetur, commodum affert: przparantibus nimirum ape- 

riendi et attenuandi facultate, purgantibus abſtergendi qualitate. Syrupi proinde, qui 

hos ſcopos habent, utilius e Melle quam Saccharo conficiuntur. Be 
Cum itaque Mel habeamus a noſtris floribus petitum, ab Apibus noſtris confetum, 5 "*fros 

clo ſoloque nobis conveniens, Saccharo carere poſſumus. Certe ad noſtros uſus mul- conducibi. 

tro conducibilius eſt Mel. Nune de Oleo er Vino agendum. par Bey 

I k _ quam Sac- 

Oleum er Vinum multz Regjones Exrope producunt, et ad eas, quz iis carent, charum. 

facillime multa; ſatis copia devehuntur. Sed quoniam,  exorto inter Vicinos bello, non 

apportantur ita commode,, videndum eft, num ea adfint, quzillorum uſum commode 

ſupplere poſſunt. | 
Er Oleo quidem facile carere poſſumus , cum tam abunde nobis ſupperat Buty- _ Butyrum 

rum. Butyrum apud P/inium , Gentiur Barbararum laudatiſſmmus cibus diciturergui ET 

,, Arvites a Plebe diſcernat. Si Oleum ( inquit) non fit, vicemejus reprzſentat. Ma- fupplet- 

,, gnarum efle virium apud Galenum et Dioſcoridem predicatur, Butyrum ( inquit Ga- 

, Jenus) ex eo quod in LaGte pinguiſſimum eſt, facultatis eſt concoquentis , paulum 

,, habens etiam digerendi potentiz, in mediis nimirum corporibus ſecundum duritiem 

ct mollitiem. Quz enim in mollibus ſunt Phlegmonz, eas et concoquirt et digerit 

,, perfacile : nam Parotidas et Bubones et oris Phlegmonas illo ſolo curavimus , ni- 

,, mirum puerilibus corporibus et muliebribus perpetientibus. Sed er gingivis pue- 

,, rorum dentientium afſidue illitum nihil imbecillius Melle gingivas extenuat, per quas 

,» exitus eſt dentibus, Et alios omnes in ore AﬀectusPhlegmonoſos, poſteaquam fluxio 

, reſtiterit, digerir pariter & concoquit : proinde Cataplaſmatibus inditur, quz extrin- 

,, ſecus imponuntur Parotidibus, Hypochondriis et Bubonibus. Sed et in yentrem de- 

,, voratum”, et ex eo diſtributum magnifice confert expuitionibus ex pulmone, idquein 

, Pleuriticis er Peripneumonicis affectibus, cum. hoc quod cos etiam concoquat. Dzo- 

,,ſcorides vero ita de co. Molliendi facultate preditum eſt, vimque haber Olei-: un- 

,,de ct largius epotum et alyum relaxat, er contra yenena, fi defit Oleum, uſurparur. 

Et infra, Foris illitum corpus reddit habitius', et ad Dyſenterias et Coli ulceratio- 

,,nem#infundictur. Denique in Suppuratoria Medicamenta utiliter additur. Recens 

,,ctiam- Opſoniis pro Oleo admiſcetur, uti et Placentis Adipis vice. <MHontan certe 

Scott, etiam qui: inter eos- Praxin Medicam exercent , & olim ct ad hunc uſque diem 

cum multo ſucceſſu Butyrum ad omnes uſus ( ad quos aliiOleum) uſurpant ; nec mi- 

nor ci, quam Oleo,. emolliendi et maturandi facultaseſt. Diu autem (eriam fine Sale) 

ſeryari poteſt, fi in Vitro: Soli oppoſitum, quoridie ab emergente Sero liberetur: er 

utiliter tum- miſcetur Linimentis,, Cataplaſmatis, Emplaſtris. 
Reſtat nunc de- Vino agendum. Vinum quidem utilifſimus Potus eſt, et de Opſo- viaun, 

niis-omnibus gratiſſimunr palato noſtrs, 


Bb z Dueque 


I w_o——_—_— _ 


_ " " __—_ "i EI WY —_— 


= - Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


Duzgne buarent mentes pucund: pocula vint. © Buch. Pf. 
104. 


Vini in- Voluptatis tamen, non neceſſitatis potus eſt, & doloſus luator. Hepar captat pri- Perinusin 
commoda. mum, mox caput atque pedes. Splendet color cjus: ſed ſtatim morder ut Coluber, *"*" 
& tanquam Regulus venenum ſuum in totum corpus diffundit; ab co non ſolos Reges, 
ſed etiam, 1 quiſquam fſibi Rex eſſe debet, caeteros homines abſtinere fatius fore. 
Merum nulli non noxium : quo potentius, hoc nocentius. Meleſt ori, fel capiti. Sa- 
. Pit in ore, ardet in ventre, tumat in capire, ſuique amantiſſimis jugulum petit. Etfa- 
ne ſumma Dez Providentia factum eſt, ut in magis Borealibus Exrope Plagis Vinum 
non producatur, cum (utex Ga/exo obſervavimus ſupra) Incolz earum Regionum Vii- 
ſcera calidiora habeant, & iis Morbis plurimum obnoxii fint, qui a Vino exacerben- 
tur. Vinum certe amatores ſuos aridos reddit & exuccos, & propter Tartari copiam 
Calculorum Articulariiſque Morbi cauſas accelerat. 
Vini fucce== Videndum ergo quid commods in <jus locum ſubſtitui poſſet. Et varia quidem illa 
dane... (nt, Ala, Cereviſia, Hordei Spiritus ; Herbarum Indigenarum Spiritus, Pomatium, 
Hydromel, Acetum & Spiritus cx eo confectus. Et illa quidem iiſdem viribus predi- 
ta deprehenduntur, licet quzdam ex iis minore gradu eas poſſideant cum Vino colla- 
ta. Vires certc reficere, imo animum exhilarare poſſunt; ſitim multo mclivs extin- 
puere queunt. Quzdam ex iis, cum temperate frigida ſunt, abundant quoque parti- 
| bus pinguibus & {ſpirituoſis, que vires iſtas Vino conciliant, nec tantum falis habent, 
Cereviſia. quod in Vino acrius nervoſis partibus inimicum yalde eſt. Cereviſia certe fi veruſtior, 
non alit tantum nutritque, ſed & Ventriculo robur addir, Podagram ab Articulis ayer- 
— tit, Calculos expellic, Viſcerum Oppilationibus inſervit, fi Abſinthio vel Lupulo con- 
09 wt diatur : aftecionibus denique internis & externis, Balſamiinſtar, medetur. Pomatium 
Hordei. .inſigne adyerſus Calculos Renum remedium eſt. Spiritum Hordei pro languente ſto- 
machd viribuſque celerrime refocillandis valde commendant etiamilli, qui Liberi Parris 
Patriz aſſueri ſunt: cui fi Herbarum Indigenarum Spiritusjungantur. inſignes in Morbis 
Mulſum. noftris curandis vires acquiret, Et fi Vinum dulce ad Tuſlim commenderur, Mulſum | 
certe in affectibus pectoris & retardandi morte generoſiſſimis etiam Vinis Palmam pre- 1, . - 
ripit , quod moderati dulcedine, remiſfi caloris, nec pulmonibus officit, nec infitum Cap. 9: 
partibus calorem depaſcirur, etiam lentis Febribus a Celjo conceſſum. 
Ad omnes Quod aurem Medicamentorum preparationes ſpectat , conſtat Alam & Cerevi- 
uſus Vino fiam noſtram & Hydromel aliaque ſupra memorata zque Simplicium Medicamento- 
—_— infuſorum vires trahere; &, qua Qualitatum moderatione przdita ſunt, noſtris 
famus. ©  corporibus longe convenientiora ſunt, ut proinde Vino quoque ad omnes uſus in Me- 


ſumus. n 2s. Ho p 
dicina carere commode poſſimus. 


WRT DT. xIL- 


ud pro novis Morbis nova poſſmt excogitars Remedia : ubi Methadus Sim- 
plicium Medicamentorum facultates deprehendendi traaitur. 


2 Uidam Medicinz ab Exoticis petitz neceſſitatem hinc aſtruunt, quod ſinpulis fere 
Cc A , > . | . . . > + x" an "I 10) 
Deo provi- Q annis noyi quidam Morbi ſuboriuntur, quibus multiplici ill Medicina, quz ab 
ſum eſt de exteris Regionibus deyehitur, fit occurrendum. Sed f\ attentius res-ponderetuf; faciet 
ar mapis hoc Argumentum a novis Morbis pro Medicina Indigena, cum illi Morbi fere 
adverſus ſemper tales ſint, ut peculiarem Aeris conſtitutionem, Incolarum victum & vivendi 
— way rationem ſequantur: Indigenis proinde Medicamentis commodius curandi. Et fi jam 
gioni, inventa'Remedia minus ſufficiant , poſſunt nova ex Indigenis excogitari. Multa certe 
adhuc latent Indigena, multa apud ſolos Ruſticos in uſu ſunt, ex quibus noyorum Mor- 

;  borum Remedia peti poſſint: non enim permittit divina bonitas Morbos in ulli Regione 

- grafſari, niſi ſimul & de Remediis provitum fit. Sic antequam Scorbutus & Rachiris 

in hac Regione ſzvirent, ſpretalatebantillorum Remedia, quz nunc vulgo nota ſunt. 

Sed 


. »— - pF 4 FEE ju 
dd 


Parts Trae Liber Secundus.  . _- og 


"0 Ee TI * ads PREX! WE I 4 my 


a 


K——_— Y & a. 
, 


Sed quoniam larebunt diu iſta noyorum Morborum Remedia, niſi diligenti ſcrutinio 
eruantur, hoc capite videndum eſt, qua Methodo Simplicium facultates optime de- 
prehendantur. - Fo es py OO 

Et cum novi iſti Morbi unam aut plures ex funtionibus humani corporis lzdant ,ex 
functionum lzſarumi notitia ad morbi notitiam pervenire poterimus. Sed non ita facile in _ 
a veniunt Simplicium facultates, quz proinde magna diligentia inveſtigandez 

unt. | | | | 

Cum autem Contrariorunt contraria ſunt Remedia, & Morbiplerique ( ut ait Zippo- Simpli- 
crates) a porentiis, 4.e. ab humoribus quibuſdam a Sanguinis maſſa ſeparatis, & in pong 
«4 & robur exaltatis profluant: eorum certe Morborum aptiflima Remediailla erunt modo con- 
Medicamenta, quz contrariis hiſce potentiis faculratibus maxime gaudent. Conſide- wenn 
randz ergo yeniunt Simplicium facultates, & quidem non per ſe & natura ſua abſolute ; 
conſideratz; fed quatenus in nobis operantur hos aut illos eftectus: 4.e. non quatenus 

in genere calidz, trigidz, humide, ficcz ſunt, ſed quatenus corpora noſtra <juſmodi 
qualitatibus mutare poſſune. __ RE,  _—w__ . 

Simplicium vires arque facultates in tres ordines diſtribuuntur. Primus ordo eſt pri- _;— 
mz Qualitatis, quz czteris in miſto anrecellit: quomodo Planta dicitur calida, frigi- cjmaum 
da, humida, ficca. Secundus Materiz eſt, & ea ratione dicitur eam habere tenuem , tres ordi. 
craſſam , mediocrem. Tertius Ordo ſeu tertia Facultas ex prioribus deducenda, licer "* 
gradus miſtionis & qualitas nonita innoteſcat. Hzc in Purgantibus, Alexipharmacis 
& iis quz Specifica dicuntur - agg , er non niſi experientiz deprehendi poteſt, Omnes 


Lib.4. has Qualitates detegunt Senſus, ut rete Lucretins ; *  , Qualiats 
| | | | Simpli- 
Invemes primis a ſenſibus efſe creatam. — 
Notitiam veri, neque ſenſus poſſe refelli, guntur, 


Oui niſi fint veri , ratio guoque fatſa ſit omnts. 


reverry, Ef Quidem Hippocrates , Theophraſtus, Dioſcorides , Galenus petiere omnes ſigna fa- 
;vp:uz. Cultatum E Saporibus: cum enim illi prodeant ex Plantarum materia primis Qualita- 
tibus inſtructa, indicare poſſunt, Calidumne quippiam an Frigidum fit, renuis an craf- 
{z materiz. Novem autem Saporum differentiz Guſtui ſe ofterunt, Acer, Acidus, NovemSi- 
Pinguis, Salfus, Auſterus, Dulcis; Amarus, Acerbus 5 Inſipidus. Quiomnes quod |... - 
WR contactum Lingue fiant, & TaQtu Galenus certiſſime Temperamenta judicari de- 
Tempera» Monſtrayerit: de his primo agerdum eſt, & ex quibus conſtant, quid fint, & quomo- 
ments. do qualitates manifeſtas indicent, explicandum eſt, ut demum de Odoribus, de Co- 
loribus & Figuris agamus, quantumque Experientiz in Simplicium Facultatibus inve- 
ſtigandis tribuendum fit, exponamus. Ex Fiſce aurem novem treSprimi< tenui mate- 
ria prodeunt, ſecundi e mediocri, poſtremi <e craſſa arque terrena, Hanc autem do-- 
Arinam optime tradit egregius ille Medicinz Reſtaurator, Fernehus, cujus proinde 
veſtigiis inſiſtemus, noſtram obiter opinionem inſerentes. EE... -. 
Meth. Med. Sapor acris eſt, qui linguam & os acrimonia ferit atque compungit, ſimulque ca- _ 
Lib.4. C.3. lefacit & interdum quaſi exurit. Is maxime confpicuus eft ih Pipere, Pyrethroet Eu- $apee acris 
horbio: In eo, tenui & ſubtili materiz junctum eft Sal lixivioſum, et pro dominio 2 
fvjus acrior eſt, adeoque incidit et attenuat, acidum corrigit ; ſed et in ſummo gradu 
yeſicas excitat, et corrodit Acre. ns —_ =. 
Acidus ſapor guſtum quoque penetrat et tenuitate ferit, ſed citra ullumſenſum caloris. , _ z- _. 
Talis maxime in Aceto deprehenditur et in fucco Mali Citrii. In hoc acidus ſpiritus preva- bmang _ 
let, quitum attenuatetincidit, tum etiam violatiles nimium humores figit et comprimit, 
et lixivioſum Salin Acri temperat; alias excedens lancinat et pettundit, et ficc#zet terreſtri 
ſubſtantriz junctus coagulat, et ita obſtruit Acidum. © =_ 
Pinguis ſapor nec calore nec acrimonia guſtum ſollicitat, ſed linguam oriſque partes len- 3. 
tore quodam oblinit. Is in Oleo maxime percipitur, in Butyroer Adipe, in Althzi, Pſyllio _ = 
et Tragacanthi. In eo acrez partes magis prevalent, adeoque tum Acidum , tum Sal lixi- 
vioſum obtundirtet corrigit. Propria autem facultate relaxat, emollitet humecat Pingue. 
Salſus Sapor linguam acciter ſiccando cotradit. Hic imprimis elucetin Sale atque Nitro, . 4. 
et moderatius in Crithmo herba. Ineo Sal aqueis et terreis partibus adjunfis temperatur —_ 
et mitigatur. Penetratquidem etincidit mediocriter, et abſtergendo expurgat, Acidum * * 
corrigit, Ichores ſiccitateſui abſorber, et a putredine corpora conſeryar. Si tamen pre- 
yalear Sal, corrumpit Sanguinem, et minus nutritioni proprium et ad motum ineptum 


reddit. Que Salſiqualitates ſunt. 


Sa- 


Cc Auſterus 


——_——_——w—_—w—— TT Te er ae at _ 
. 


 Sapor. 


IOO Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz, 


af, Auſterus Sapor os & linguam moderate conſtringir, & quadam aſperitatate coardar, 
immaturis fructibus peculiaris. In eo terrez & aquez partes magis prevalent : '/proinde 
refrigerat, fluxiones moderate fiſtit atque repellit id, in quo is Sapor przyaler. 
6. Dulcis Sapor guſtu ſuavis atque jucundus oblectar, conſpicuus in Melle, Saccharo, 
Duldis 53- Glycyrrhiza, Polypodio & fructibus variis. In hoc materia magis terreſtris eſt, quim 
aut acrea aut aquea. Acidum et acre corrigit: lenit enim, maturat et concoquit id quod 


dulce eft. 
7 Amarus Sapor dulci ex adverſo oppoſitus, inſuavis ac triſtis ſenſum ipſum velur di- 


AmarusS2- yellit. Is apparetin Aloe, Abſinthio, Centaurio minore er Colocynthide. In eo mate- 
riz terreſtri partes ignez jun&tz ſunt, magna fatis copia. Unde conſpicua ſuntin ipſo 
calor et ficcitas. Hinc detergit er meatus expurgat, ulceraquoque detergit. Siccirate 
quoque ſui id, in quo is Sapor dominatur, putredinem arcet et corpora diu conſervat. 

s. Acerbus Sapor Auſtero finitimus, eo tamen gravior moleſtiorque eſt, ac magis lin- 

_ Acerbus puam omnemque guſtum conſtringit et exaſperat, magiſque fſiccat et refrigerat. Is in 

Sepot- -Malicorio, Galli et Nucibus Cupreſſi confpicitur. In eo terrenz partes dominantur: 
 Adeoque frigidum eſt, repellens ideo et aſtringens humorum impetum ſiſtir er cohiber, 
incraſhr quoque et vulnera cicatrice obducit id, in quo ejuſmodi Sapor prevaler. 

Infipidus Sapor 4«@- dictus proprie Saporis privatio eſt : nulla enim manifeſt3 qua- 
litate guſtum ferit. Quale Farris genus univerſum eſt, Cucurbita, Citrullus. In hoc 
materia terrena humore perfuſa eſt. Lenit exaſperata, foluta agglutinat, meatus ob- 


x: c {truit Inſipidum. | 
DiRi ſunt : : "Ig : A . 
kiSimpli- Et bi quidem ſimplices Sapores ſunt, ex quibus Medicamenti temperatura et mare- 


9. 
Inſipidus 


 cesSapo- teria cognoſcuntur, et quibus tum primis rum ſecundis Qualitatibus preditum fir. 


""*saporcs Ccetcrum ex przdictis Simplicibus Sapores Miſti componuntur, qui omnibus fere 
miſti Medicamentis inſunt. Raro enim ſimplex Sapor ſolus percipitur fine alio Sapore co- 
mite, etfi przdominans nomen fibi aſciſcit: er quoniam Simplices variis modis miſcen- 

tur, inde peculiares Medicamenti cujuſque Sapores fluunt. 
Ubi vari Quibus autem Medicamentis varii Sapores ineſſe deprehenduntur, in iisdiverſz quo- 


Sapores,ibi « T : \ OA : : 
els que Subſtantiz ac Facultares inſunt: in quibus vero Sapor non exprimit Medicamenti 


diverſe . 


eiam Sub- yim arque facultatem, Experientia ſuccurrit ac ſuppler. 
SAX Ad gradus autem Saporum attendendum , prout intenſiores aut remiſſiores fuerint : 

Saporum Qualicates enim ſuas co potentiores aut debiliores habent, quo Saporis gradus inten- 

$23 for autremiſſioreſt. Nunc de Odore agendum. 

Odor. Odor quidem Sapore incertius przber indicium; quoniam Sapor immediate rangit 
objectum ſuum ; ſed in Odore Aer intercedit, qui ſzpius nobis non ſentientibus muta- 
tur ab aliquo alio quam quod odoramus: & Medicamentorum fubſtantia plerumque 
inzqualis eſt, ac proinde non poteſt uno Odore exhibere ſignum facultatis. Nonnulli e 
Veteribus omnia, e quibus ſuayis vel gravis odor afflatur, calida & ficca credidere. 

Color Similitydo a recentioribus inter ſigna facultatum adducitur, ut, quos humores colore 

+ Teferunt, eos corrigere & purgare magis apta fint Medicamenta. Sed non multum co- 

| loribus fidendum eſt. Art magis urget ſimilitudo Plantarum cum partibus corporis & mors- 

Figura- bis. Sic radices Chelidoniz minoris medentur Hzmorrhoidibus, ſtmilitudine id ipſum indi- 
cante. Papaver, Juglans, Pzoniz flos concluſus habent ſignaturam capitis, & ideo ejus 
affetibus conducunt. Alleluja in cauliculorum ſummo profert folia Cordis figura, & 
oynrng r” from Cordis ſpecie fert folium: & ideo harum. Plantarum eximiz vires ad 
Cordis afteQus. Sic Capillares Capillis, Hepatica Hepati , Lingua Cervina Spleni, 
Saryria Teſtibus proſunt, quarum partium ſimilitudinem gerunt. Sed nec ex hoc, nec 
ullo alio uno figno protinus de Simplicium viribus judicandum eſt; fed. quando pjura 
amice conſpirant, & in idem conyeniunt. Et hic Experientia maxime opus eſt, quz 
ex memoria hominibus fir, qua non- quid in uno vel altero Experimento fiat, verum 
quid in plutibus certa ratione proveniat,, Obſeryatio inſtituarur. | 


Ratios: Et cum Veteres Ratione & Experientia veris judicandi 4; Herbarum vires in ſuis 


| Experientia Regionibus didicerint, eadem nobis patet via, qui & nos noſtrorum Simplicium vires 
vera judi- & Facultates detegamus, 


XpiTyg! "oh 


CAPUT 


. Partis Prime LiberSecundus. 


IO. 


CAPUT ULTIMU M: 
Prime Partis Epilogus. | 


I primo Libro abunde mihi videtur probatum, peculiarem noſtrz Regionis fitum, Aeris 
remperiem & locorum inea diſpoſitionem aptaeſſe,quzMorbos quoque peculia:es & pro= 
prios progignant , quiin ſecundo Libro enumerati funt. Et( =_ Dezerga Patriam noſtram 
benignitas eſt) oftenſum quoque eſt, omnia nobis adverſusillos Morbos Remedia ſum- 
ma copia ſuppetere, nec opus efle ut externas adeamus Regiones, quo Medicamenta 
nobiſmet paremus. Certe Majores noſtri feliciter Morbos ſuos Indigenis Remediis cu- 
raverunt, cum pauciora efſent cognita Simplicia. Quod. nos non mſi Exoticis capi- 
mur, Luxuriei tribuendumeſt. Hac enim | 


_—_ Ales Phaſiacis petita Colchis, 
Cap. 53. eAtque Afrz volucres placent palato, 


Duod non ſunt faciles : at albus' Anſer 
Ez pittis Anas enovata pennis 
Plebeium ſapit. Ultims ab oris _ 
eAttratins Scarus, atque arata Syrtis 
Siquid naufragio dedit , probatur, 
Mullus jam gravis eſt: amica vincit 
"Uxorem : roſa cimamum veretnr. 
Duicquid queritur , optimum videtur. 


 Paucioribus certe Morbis obnoxii erimus, fi ſobrie vivamus , &, ſpreto externo 
luxu, ſecundum Naturz leges, patrio alimento & antiquo Majorum noſtrorum victu 
contenti fuerimus. Ingluvies enim illa, cai multi dediti ſunt, onerat ſtomachum & 
copiam Excrementorum cumulat, quz 'per tot purgantia educi deber. Etiam pereginus 
luxus, peregrina fercula, peregrina aromata, Majoribus noſtris felici illo ſeculo igno- 
ta, accenduntin corpore noſtro Ignes, naturam noſtram - depravant, & noyos & inco- 
gnitos Majoribus noſtris Morbos progignunt, ad quos fers ſolos peregrina illa Medi- 
camenta adyocanda ſunt. Ar fi noſtrz Patriz bonis ſapienter & moderate frueremur , 
Montanorum noſtrorum Jcororum more, qui Majorum iniſtituta & vivendi morem ſe- 
quunrur, integra eſſemus valerudine, nec alienis Medicamentis & valide pugnantibus 
alienam in corpore colluviem expurgare cogeremur. Pcnz loco nobis Exoricarum 
Medicinatum imponitur neceſſitas, quia vivendi mos, quo Canos meruerunt Majores 

noſtri, neſcio quo morum Domeſticorum faſtidio exolevit. 
<1. +» Allueſcamus a nobis potius removere pompam, & uſu rerum ornamenta metiri. 
Tranquili- » Cibus famem domet, potio fitim. Diſcamus membris noſtris inniti : cultum vi- 
rate Animi ymque nonad nova exempla componere, ſed, ut Majorum ſuadent mores. Dez Ope. 
S#.9 Max. in nos munificentia fruamur, noſtris Patriz bonis ſobrie utendo; &, qua decet 

nos venerantia grati , benignitatem ejus adoremus. 


ualis in natos placid: parentis 


Buch. Pf. . . WA SP 
103. v. 33. Lenitas, tals Domini benign: eff, 
ad finem, Ouifquis illius pietate vers 

Nomen adorat. 
' Tu ſinus mentis penitus repoſtos , 


Tu pater noſt: penetrale cordis : 
uippe nos terre memor e Rubentis 
Pubvere fattos. 


Herba ceu, laflens pueri venuflas 
Prodit , occultogue adoleſcit evo, 
Donec ut fenum cadat arefatium 
Falce Senefis. 
Cc 2 Inſtar 


| | 102 = __ Prodromi Naturals HiStorie Scotie , 


| 

Inftar aut Floris Tyrio comantis 

| | eMurice , ut vultu modice ſerens 

F Riſit , afflatu tepid; repente 

be | Concidit Auſiri. 

| I : Sed Dei eterns bonitate in zvun 

| Tutus eternum, remanet piorum 

Cztus, © longs ſerie propapo 
Sera nepotum : 

Sz nec eternas violavit itt 

Federis leges, memorique 7uſſ2 

Mente ſeruarit , referatque vita 
Puriter att. 


E-, Tile flammantis ſuper alta cel; 

| Culuina immotum ſolum bcauit , 

| Et ſus nutu facile untver ſum 

Temperat Orbem. 
| | ah guſſis Domini miniſtri, 
| Sub jugum jus eft quibus © poteſias - 

| Cunt7a cogends, Domino Deoque 

q | | | Pangite laudes: 

| Duique Caſtrorum comites meretts 
Sub Ducts tant: imperio, audientes 

| Seadubs diftis, Domino Deoque, 

bk Pangite laudes. 


| ueque per vaſtos ubicungue fines 

| Tp / xs ies wag af: , 

| Plaudite, auffori Domino Deoque 
Peangite laudes. 

Mens Deogrates cant; reade grates 

| Mens Deo:hunc ſenſus petat,et remoti? 

| | Dueſquis eft fibris vigor , & beatun 

E Nomen honoref, 


e 


I  oomo—_pro—_n wr 


Partis Primz F I N I S. 


PRODROMI 


+. Partis Prime. 


4. ah 


| N 


*G - 
uy 
4, 
D 


- - 4 
Y _ as. a. 
OJ 


[- N 


Locupletiſſmnus rerum pratipuarim, que in Parte Primi Prodromi Naturalis Hiftorie 
Scoriz continentur , ubi agirur de Acre, Aquis, Licis & Incolis Scotiz,, de Mor- 
61s in Scotia grafantivus \, de e Methods niedend; & e Medicinid Indigens. 


A 


2. . | 7 L 
Aftuarins Medicina Indigens uſus eſt 2 
Ade x97 Mus quid Grecis, 38 
Adftringentia Medicamenta ex Indigenis , 89 
e/Xbude Inſulz Score » 4 


Appin fingulis Morbis ſuos habebant Medicos » qui 
lantis _— utebantur ,. T7 


e/Zgyptu unde Sapientiam ſuam hauſerunt , ibid. 
Aer ex ſpiritu & corpore conſtat , 7 
Aer optimus quis, | 3: 
=-- purior _ quam Aſtate , pbid. 
--- qguanto uſui fit Mortalibus, 1d. 


Aer lalſuginoſus & crafſus plurimorum Morborutn Cau- 


ſa, oo OS 
Aer ſerenus in Vallibus, cam in Montium faſtigus fre- 
\\ quentes Pluviz , Nebulz, Se. 29 
Aeris mutationes unde , quomodo factz , & quales, , 9 
Aeris nomina quid innuunt » ibid. 
Aeris Virtus Elaſtica , & hujus cauſa ,, iid. 


Aeris partes tres ex Senecd , $ 

Aeris Score puritas 5 0 , Iz 
- 4 . R * ©@ © : * 4» 6b 

eE/culapms unde Medicinam didicit , 7 


eAſculapunomen peregrinum, 6 ejus Etymon wid. 
Aſtas nobis qualis , & quamdiu durat , 13 
Aſtatis Vent , bid. 

{tuum Carrens circa Orcadas z 19 

ther quid, | 7 
e/£1ins [ndigenis uſus eſt , 81 
Apriculturz que Terrz utiles in Scots, 33 
Aprorum fertilitas in multis Scorze locis » wid. 
elþamavetuſtifiimum Scorie nomen , 4 


Albion antiquiſhimum Britanne nomen » I 
Alharavius Medicing Indigena uſus eſt , 


Alimenta necefſaria facile parabilia, 
.. _ -=-- primorum hominum » 29 
Alimenta corpora alterant , 83 


Alterantia Medicamenta, I 
Alterantia Medicamenta duplicia 


Ambuſtis appropriata Remedia , 87 
Anginz quz Plantz opem ferunt , ibid. 
Animalia Scorie qualia, 73 


b FP) 


Animalia PRE 
Butyrum, Caſeum , ES EY 
Animi affe&tus motionis corporez affeftionem {equuntur, 


nobis ſuppeditant Carnes, Lac, 


cujus varietaris cauſa eſt Aer , 83 
Anni Tempeſtates; 13 
Anodyna, .. 88 


Antidotum. Vide Mebridatis 
Antipathia. Vide Symparthia. ” 2 
eFpollo floruit in «gypro longs ante Bellum Tiroja- 


num, . : 77 
Apoplexiz appropriata Remedia 7 
Fe. quid Thalers, Ts 14 

--- guam necefſarium Elementum , obid. 

--- Veteribus rerum omnjum Principum , tid. 
Aqua & Terra ejuſdem fer? altitudunss 16 

23 


Aqua bone notz 3 


Aqua pluvia quibuſdam in Potu commendatur , 


Aqua vitz in multo uſu Scorzs Montanis , 75 
Aquz defininio , W 14. 
Aquz magna necefſitas & commoditasz . 23 
Aquz frigide vires, = .- Ac 
Aquz incrementum & decrementum in Mari Sco- 

ficos I $ 


Aquz uſus in quibus Morbis maxim conveniat , 68 


Aquz Ferratz & Vitriolatz , 25 
Aquarum quzeletio facienda , : 2+ 
Aquarum Ravi ſunt veluti Telluris Venz, _ 15 


Aquis Virtutem »rnmizls Mineralia communi- 


a: 65 
Aquilo qualis Ventus, y_ 14 
eIrabes Medicinz corruptores, 7% 

|.  =-- Polypharmaciam ſecurti ſunt , 96 
Arena F offi , 33 
, =-Fluvialis & Marina, bid. 
Arenz uſus , | ibid. 
Arenz noſtrz Auriferz, . _.. ibid. 
Argentifodina 1n Lothians Occidental JT 
Am. | 33 
Aromaticz Plantz Scotia, 4.6 


Artbritidi & Arthriticis doloribus appropriata Reme- 
\ - '> "oy 3z . w "4 . ® + * » » ; - a5. 8 t 
Articuli firmi & conſpicui corpus firmius ac robuftius 


; fi tl1cant . 
An Morbi, | | = 
Aſthmati quz Medicamenta conducunt ; 87 
Atlanticus. Vide Oceanus. | 
> wor RR... TER, 
Armoſph ere Vapores ex quibus partibus conſtant, 9 
Atmoſphzrz Regiones duz , ibjd. 
Avenz Scores  ,.._ - - _ I 
efvenzoar & Avicenna Medicicam Indigenam vſur- 
- Jus. | ; | $2 
Aves 1n Scoria cibum Incolis ſuppeditantes ; 4.6 
Auribusdicata Medicamenta, 86 
Aurifodina Crafordie JT 
Aurum colligendi modus,., | tid. 
Auſter Ventus nobis moleſtus , 14 
Autumnales Morb z * POM - FT 
Autumnus nobis maxime inzqualis , 13 
B. 
Balneatio & ejus commoda z 67 
- Barathra, J2 
70. Barclaius laudatur, 45 


Britannia variarum Regionum naturam imitatur , bid. 
Britanma populos diverfiſſimos intra ſe continet , :b1d. 
--- multos J—_ produxit , 4 

1us ſumpta quid compleCti- 


Britanna dives Metallis & aliis preſtantiſſimi uſls, 2 


Britannia magna gene | 
urs s b, T 
De Britannia quid Veteres cenſebant , SZ 
Britannia Coelum , ibid, 
--- Encomium ex Panegyricis, 3 
--- Deſcriptio , L 
| oe Divitio 3. a 4 
* Britazms 


I N D E X, 
Britanuie Figura & Situs , 2 Diztetica fuit Medicina prima » $4. 
--Solum , 4+ 3 Diaphoretica Medicamenta , | 92, 95 
Geo. Buchanangs laudatur , | 45 Diarrhoez & aliis Fluxzbus medentia > | 8&7 
Butyri copia in Scoris Olei defetum abunde ſup- Dies longiſſimus & breviſſima Nox in Scotia , 
plets | 4.6, 97 Dierum & Noctium ſpatium in Auſtrali parte Sco- 
tid 5 | 5 
be Dwns Cibus videtur effe Planta noſtraIndigena Kare= 
El myle Scotts Montanis dicta , 43 
Cacochymia quid , 70 Duſcorides commendat facile parabilia, 79 
Calculus in Corde, '65 Diicrimen maximum inter nos & Orientales , 8& 
--- in Veſica Fellis 5 tid. Diurerica , ; . 95 
Calculi Remedia , $7 Domi nata Medicamenta aptiſſima 84. 
Caledoma. Vide Sylva. Fo. Dunſ-Scorus laudatur, 45 
Caledonu & Meate duo Britannerum genera s 41 Dyſuriz conducentia, 87 
Caledennfuere Pit, aid. 
Campi Vide Phlegrzi. | 'E. 
Cancro uleerato quz Remedia conferunt , 88 
Capitis Morbi , 52 Echo, 29 
Capitis & Cerebri peculiaria Medicamenta 86 Echo ſimplex & multiplex , aid. 
Caprz faltantes , 7 Edinbur -g3 latitudo » 4 
Carbonum Fodinz in Scorid , 32 Emetica 95 
Cardiaca Hippocrars & Galeno quz 8g Emmenagoga , _ 
Cardiaca minus proprie dicta , ibid. Enemara inter lenitet Purgantia, & ex quibus come 
| Cardiacaoptima. Vide Juſcula. polita , 94- 
Cardiacorum in ſex Claſſes diſtributio z 89, 90 Enematum lavis & Inſtrumenta , ibid. 
CataraCcta Kethana, 21 Epidemici. Vide Morbi. 

Tas uid. Epilepſia in prove&z ztatis Muliere curata, G4: 
Caumata, x 7 Epilepſiz appropriata Remedia 87 
Celſus Medicamentis Indigenis uſus eſt &t Eryſipelati quz medentur , 88 
Cerevitz laus, | 98 Evacuantia Vide Medicamenta. | 
Chamzmori Norvegice vires contra Scorbutum , 68 Eurus qualis nobis V entus , 14 
Cibus cur aded necefſarius , | 38 Exercitatio & ejus commoda z : 6 
Cibus Dionzs. Vide Dwons. Exotica Medicamenta #ftimationem ſuam debent 
Cibi mirum genusapud Brizannes & famem & ſitimi Mercatoribus , 7% 

arcens | z8 Exotica Remedia cum Indigenis conferuntur , & prio- 
Ex Cibo multiplici & copioſe ingeſto multi oriuntur ra poſterioribus poſtponi debere oſtenditur, 85 
Morb1 , | aid. Exoticis Remediis non indigemus, | ibid. 
Climar: 1 1, 124 & 12. ſubeſt Scorias 5 Experientia & Ratio vera judicandi *2«7ige, , 100 
Clyſteres. Vide Purgatio. Externa Purgantia | 944 
Ccoelum quando tranquillum 5 12 | 
Colici dolorts Remedia , 87 F. 
Colles, 28 
Coloribus Plantarum non multum fidendum , 100 Fabz & Piſa optime in Scotia proveniunt , 34 
Commerciorum opportunitatem magnam Scotioe pre- Faculrates quid Hr pocrats » 709 
bent Flumina & Mare , 47 Famem fitimque quz optimt ſedant , 4.0 
Compatirur pars alteri tribus modis , 63 Fauces & Gulam juvantaa z 86 
Compoliti totius partes integrantes z 6 Febri appropriata Remedia , 87 
Concuſſho. Vide Maris. De Febre quadam Peſtilentiali Obſervatio , 54: 
Continentis Scorie menſura z 4 De Febre Scarlatina Oblervationes , 55 
. Convulſivo motui medentria , 87 Febres variz in Scorra graffantes , 52 
Convulſivi motus miri in Puella quadam feliciter fa- Febres continuz, = . 54; 
nat , 55,56 Febres Verno & Autumnali tempore , 53 
Cordi Medicamenta conducentia , 86 Febres noſtrz intermitrentes irregulares & anoma- 
Cornurta Mulier , 60 Iz, , 54 
Corporis temperamentum ſequuntur Mores & Sru- Febres Putpuratz & aliz , iid. 
dia , | 34 Ferri Minera in Scoria, | ys 
Corpus totum afficientes Morbi , 52 Ficuum in Medicamentis ufus , 96 
Corulſcationes , | 7 Figura & fimilitudo Plantarum , 100 
Cryptz naturales in Scotia 32 Filamenta inter Meteora Aquea , 26 
Culinariz Plante , 46 Flatibus quz Medicamenta proſunt , 87 
Cupri Fodina in Scorid, 32 Flumen quid, 20 
Fluor: albo quz conducunt , 87 
D. Fluvius nunquam gelans, 21 
Fluvi noſtri quz ſuppeditant , 4.6 
Dentibus —_—_— Remedia, 86 Fluxus. Vide Maris. 
Deſerta quid , 30 Fons quid , 20 
Deſerta E ricoſa & Paludoſa , Moſs diQta, ibid. Fons mire dulcedinis & levitatis , 21 
Per Diztam quid intelligitur , 67 Fons incbriandi vim habens, ibid. 
Drzra multi Morb: curantur , ibid. Fons Tempeſtates przdicens , ibid. 


| Partis Prime. 


te. 


De 


lis , lanavit, & alium yulneratum , obtd. 
Galen inſignes Curationes per Indigena , oo 
Glarea quid, 33 
Glycyrrhize uſus in Medicamentis , 96 
Gonorrhoez appropriata Remedia , $7 
Grzcorum Veterum Medicina ex Indigenis z 78 
Grampius Mons , 5 
Grana Scotie 5 33 
Grando quid ; 27 
--- cur Aſtate frequentior quam Hyemez bad. 
--- ubi congelatur , 1hid. 
Gurgitcs Sunenſes | 19 
Gurgitum horum periculum quomodo evitent Catha- 
neſu & Orcadenjes , | 20 
H. 
Hzmorrhagiz & Hzmorrhoidibus medentia, 87 
Hepatt Remedia appropriata, 86 
Herniz & Inteſtino prolapſo conducentia, 87 
Heteroſcu ſunt Scots, 4 
Hethlandice Inſulz , zbid. 
Hethlandicorum deſcriptio ex Buchanavo , 44 
Hippocrates Indigenis uſus eſt, | 28 
Ad Hominis formationem quz concurrunt , 34 
Hordeum Scotze , ex quo Potus conficitur , 33 
Hordei Spiritus , | 98 
In Hydrophylaciis mira Des bemignitas , 20 
Hydrops Tubz Uteri, G1 
Hydropi quez profunt , | 88 
Hyems nobis qualis , & cuyus durationis, 13 
Hyemales Morbi , 51 
I. 
I&ero appropriata Medicamenta , | 38 


Fons e-bredonienjis » 25 
== Artbrey » 1d. 
= Catharme , 24 

--- apud Hahards,  _ 25 
=== Kingornenſis abid. 
=== S. Mahom, ibid. 
--- apud Nowas Molendinss ; 81d. 
_ apud Peterhead » | mid. 
Fontes Mofferentes , 2+ 
--- Eorundem V irtutes | | 25 
Fontes duo diver{iſhmz qualitatis , 23 
Fontes Medicati in Scorza paſlim , 7 
Fontes Medicati ali: multi prezter hos jam numera- 
tos , 25 
Fontes petrificantes , - S -21 
Fontibus abundat Scotia, &Cc. 20 
Forthe Fluvii deſcriptio y | 21 
Forthe Xſtuario ad Alloam oblervandum , 19 
Fretum quid , 16 
Fruges Score z 
Frumenta ſaluberrimum firmifſimumque aljmentum , 
& minime faſtidium pariens , 39 
Fulgetrum , Fulgur , & Fulmen, 7 


G. 


Galenus MedicinA Indigena uſus eſt, 
Galenus quomodo Arthriticum , cui Tophi in Articu- 


Ignis annatus & aliunde fluens, | 

Ignis externus ſen altunde fluens duplex , Caeleſtis n. 
& Subterraneus , 6,7 

Ignis ſubrerraneus in Mineris Carbonum , 

Impotentia ad Rem Veneream humoris &E Gutture ad 
Teſtes tranſlationem ſequens Medicamentis feli- 
CIter CUIAars, | 62 


yy 


—— 


Incommodis Scotie quomodo obviam itur , 47 
CC cujuique Regionis abunde proviſum 
elit , 


—_ l oO 2Y 
| Indigenain operatione certiſſima & nobis maxime fa- 


miharia, _ 
Indigenzs ufi ſunt veteres & celebriores Medici #71 
Ingenia hominum de Regionis naturk participant, 74: 
Ingeniorum tanta varietas unde , | 34 
Inteſtinzs quz proſunt , "1, "BONO. 
Joſina Scotorum Rex Herbarum vires callebat , 76 


7udeorum Medicina cx Indigenis., | 78 
Juga quid, 28 
Juga in Scoria qualia , 29 
Juſcula temperata optima Cardiaca . . 89 
To | 

Lac priſci ſeculi hominibus uſiratus cibus z 69 
Lac nullibi frequentitis uſurpatum quam apud priſcos 
| Scotos, bid. 
Lac alimentum accommodatiſſimum ,  #bid. 

-— quibus Morbis medetur , ibid. 
La&tis genera varia , ibid. 
Lact inſunt omnes medendi intentiones , ibid. 
Lacus quid, | 20, TL 
Lacus Score Fluvios emittentes , 22 
Lacus aliquot ſingularis naturz , wid. 
Lacus quidam mart , ibid. 


Per Lapidum Imbres quid in Hiſtorus intelligendum , 27 


Lapidum Fodinz 1n Scorzs , 32 
Lapilli in digiti apoſtemate & linguz radice , 65 
Lapis in Inteſtimis ,_. bid. 


Lapides in Renibus & Veſica variz naturz, awbid. 
Liem quz proſunt, | i 86 
Lienteriz conducentia , $8 
Lithiafis Atiologia, | 65 
I.ui Venerez & Lumbricis conducentia, 88 
M. 

Mzatz Scott, | 4.1 
Mare quid , | 15 
Mare quid evomit in uſus noſtros , 4.4 
Maris Concuſſhounde provenit , 19 
Maris Fluxus & Refluxus duplex , 17 
Maris Fluxus & Refluxus qualis motus, ' 18 
Maris Fluxus & Refluxus 1n quibris locis nondum de- 
rehenſus fit, 1bid. 
Maris Fundum , — PR 20 
Maris intumeſcentia quando major fit, 18 
Maris intumeſcentiz & detumeſcentiz'cauſa ; I7 
Maris motus , 16, 17 
Maris motus quos uſus przſtat infignes , 18 
Ataris motis ſpecialis ſeu proprit varieras , 18 
Maris motus miriin Inſul1s Score , abid. 
--- Eorundem cauſa ; 19 

Ataris motusCirculares triplices , ibid, 


Mari termini a Deo conftituti , 


| | | $2 
In Afcdicatvento exhibendo corporis purgandi & Aforbi 


ſumma ratio habenda , 93 
Medicamenta Alexipharmaca', 9o 
Acdicamenta Evacuantiaquz , 93 

— Medicamenta cauſam Morkdeadirevicuantia 6 90 
Medicamenta fanguinem depurantia, zbid.. 
Aedicamenta licca, wrao & adftringente ſubſtan- 

14 operantia , ibid. 

Medicamenta Panchymagoga , hb 94 
Medicamenta Purgantia propris fic dicta , 3 
38G. 


Aecdicamenta Purgantia deorſum moventia , 
Atcdicamenta Purgantia non elective ſed per irritatio- 
nem 


— — 
——————— 


TO VV -k, 
m duataxat agunit's | . bid, Naturz innos benignitas, - 
1h apy vos a Purganttia\, "uid, Natura noſtri nodes; omnia rete La, 
-.- mediocriter Purgantia Fa  - _1nnobis, | | 63 
| +> vehementer Purgantiaz . Ibid. FNatur3 noſtra male ſe habente , peryertuntur om- 
 Medicamentorum vehementer purgantium acrimonia — nia, | 30 ; ET, 64. 

quomodo corrigatur , & violentia minuatur , i iid. 'A Natura noſtra multi Morbi fuperantur';, 63 
Medicamentis faporem gratum:, quz tutihis coticafidht, 96G —Nemora. VideSylvz. 

Medicina quid , 66 Nicotianzvires, 4.0 
==) +1000] NE Po 26 
MedicinaTndigena quando exulavit , 72 emg_—_ Co =. 7... 24 
Medicina ray or Exotice przfererida 73 © Nivesdiuſedentes & ſenfim liqueſcentes multim how, 
Medicina Indigena Medicis utilis , "bid. ducunt ad Terrarum proventum, _. ibid. 
Medicine Kemoirica & Rivionalis | » Nodctes Iucidiflimz in Scor circa Solftitium ALRi- 
Medicinz Rationalis Preſcripti 1 01d. vums = b F 
Medicine Indigenz FR. , 7: 77 MNubesquandoPhuyiam fundunr, 26 
Acdicinam Indigenam commendat Plinius s | 79 _ 

#edicinam Indigenam poſtulat Scone fituss— 77 O. 

Medicinam Indigenam recipiendo nitulde Pharmacopoeo- 'Oceanus, r5 

rum lucro'minuetur, IF : Oceanus Arlanticus , 16 
Medicina Indigeniolim ufi ſunt omnes gentes 17% T"Ocecanusparticularis ad Scetiam ; q »id. 
Al optims Medicamemta conſervat , 7 W} Oceani tres ſpecies, ibid. 
Ael ad noſtros ufus multd conducibilius quam Saccha- <Qceani ſuperticies O99 

rum; Ts OR | | wid: QOceanifalſedo, ibid. 
Atzlliscopiain Scoris EE 46 OculisdicataRemedia, 86 
Allis ſts multis ex Veteribus vitam produxifle credi- Odonralgizz quz medentur IT 

tur, | | 97 UOdorisindiciuni incertum 3 109 
Aelle nihil dulcius , | 96 Orcades Inſult , 5 
Aelancholiz medentia, 83 QOrcadenfium deſcriptioex Buchandio) 44. 
Atctalla & Mineralia in Scotts, 45 VUOribsjusIndigenis uſus eſt, $2 
Afineralia Score qualiaz  - 73 | | 
Airum quoddam de Faucibus ubi Cantiers Ciapdalie Ton= P. 

Jungitur 20 38 Palusquid, | 22 
Mubridatis Antidotum ex Indigens 3 79 Paludesduplices, 23 
Mons quid, 28 Paludeſa loca oſs dita, 39 
Montes Grampu, wid. Panchymagoga. Vide Medicamenta. 

== Lanyra, iid. Panis utus; | .”, 29 
== Piftanditiy #id. Panisloco quid ſumant; quibusdeeſt Triticum, 75 
=== Ocelln, [EE Wd. Paralyfa quz Remedia conducunt , | 
Aontes Scottie inſignis altitudinis ; .29 Paſlularumuſusin Aedicamentis , 96 
Montes Scotie quales ſunt , | | wid. Patriz amor omnibus ingenitus z 74 
Aſontes Fluvios & Lacus enuttentess uid. Paulus Indigenis uſus eſt , 5x 
Aontium uſus inſignes , ibid. Pauperibus confulere decet , 73 
Aforbillis. Vide Variols. Pectoris Morbi , | 52 
Morbus quid, . 49 - wtRemedid; 8 
Morbi noſtriquales, — LE: jo Peregrina Medicamenta moleſta ſurit & inconimoday, 
Morþi & hominum conftitutiones variant pro Regionum «0 :4j ndigena, 84. 
_ varietates . 0 $3 Peſti appropriata Remedia 8B 
Morbi externi & Epidemict 5 | 1 . .:.....,9 Phagedznisquz medentur, wad. 
Morbi pauciores & minis graves priſcos Scopes tentarunt, pþ iloſophiz.com Theologia conſpiratio z 74 

& quamobrem , JI PhlegrziCampiin Scor, 7 

Morborum cauſe , .- JO Phthifi quz conducunt , - 88 
= differentiz z #id. Piſa. Vide Fabe. 

 , —origos 49 PiſcesinScordabundant , | 46 

Morborum in Scotia cauſe, © _ Pa Plantz Scotie quiz in Indigenarum cenſiim yenire de- 

Morborum cauſz ſzpea Vidtu, vel ab impedita Tran- 1, 7 

ſpiratione » LL, i. $3 Plantztotin Scorid ſponte naſcenntes non fruſtra ſunt; 76 
Morbis obnoxia Plebs ruſtica non minus quam urba- Plumbi Fodinz in Scorid ; J2 

na , LDEN 50 SE. wid. Pluvias 26 
Motbos Scozie parit Telluris inzqualitas , unde Tempo- pluviz fignum ex Barometro, wid. 

rum mutationes, LS, 440% : «  ,, 31 PluvierardSconmlizdunt; tid. 
Morbos quomodo 4ibi accerfant Nobiles & Plebeii Sco- pylenta, Ea : 29 

nes _ Pr 3% Polypharniacia & Seta Empirica introducta , & un- 
Moſs quz dicuntur quid videntur efle = - 96 
Mulſum, 93 Pomatium, 98 
Mulſum recens , $2 Potus Scotorum varii 46, 75 
| F Promontorium quid, 28 

N. | Promontoria Score celebriora , oy 29 

Narcotica; | 88 Providentia De4miranda in Adaris motu , 18 


Partis Prime. 


A ———— . —— — mmm omen 

, Pruina quid , . T1 $4eue7 26 , Cw Limites $ * keith ibid : 

' Puls cibus vetus, 39 Scorie hatura, & Incolarum 'mores, | 34 
Puls Scotorum , abid. Scotis quz delunt,. alis. non minus utilibus ſuppleg- 

- _ Purgantia. Vide Afedicamenta. 4 - WP | 7% 
- Purgatio per Clyſteres , 70 Scors ad Diſciplinas aptiores , 35 
Puteus quid), 20 Scot; modernt quantum a majoribus degenerarugt, 37 

- Pylorus concretione Cartilaginei obturatus 59 Scot: Montam & Interiorzs Plagzy / 43 

| Scots Inferioris Plagz ex quibus compoliti, & adquorum 

| Q_ AAores proxime accedanthy. 75:70: £m £4 
Quartanz Remedia, 87 Scots priſct quo cib1 genere diu famem tolerabant , 4.2 
Quotidianz Febri quid prodeſt , ibid, Scotornm ingenua & mores, 45 
| R. ' Scotorum Origo qualis fuit , apparet ex Epiſtola ſcripta ad 

Rachitid1 conducentia , | & Pontificem Romanym 2 Communuate Scorig anno 1 Z 20:42 
Rarum accidens a Palude in Przfecturd Seerlinenfi, 23 Veororum ontanorum deſcriptio , '' þJ 
Regio quzliber inſtrudta eſt iis rebus que ad vitz uſus Scororwm Priſcorum Dizta dom 35 
| _A rg & ſanirati conducant , 76 =— Dizra jn Caſtris, ibid. 
Regioni cuique aptanda Remedia , »-- Exercitia, | ; 36 
Regioni cuique parata adverſus Morbos Remedia, 75 += Veſtitus, ibid, 
Regionibus {ingulis pecularja Medicamenta largitus et == Cubile , 235 tid. 
Dems , ; | 8 == Liberorum educatio, zbid. 
Regionibus fingulis ſufficientia largitus eſt Dews, 74 —_ Diſciplina Caſtrenſis , td. 
Remedia adverſus Sitim , | 40 = Vurtus Bellica, 1hid. 
-— adverſus zſtum & frigus, 75 *-=- Sepulchrorum ornatus, ibid, 
Remediis Indigenis adverſus Morbos cujuſque Regionis == Armatura, ibid. 
abunde a Deo proviſum eſt , - $ --- Generoſitas & finceritas, 37 
Renibus quz proſunt , » —- Sumptus Bellict , ihid. 
Rhaſis Medicina Indigena uſus eſt , $, Scotorum priſcorum ſeveritas 1n forbidos , thid. 
Khcumaticus dolor in dorfo periodice cum Paroxyl- Scotorum priſcorum ſeveritas in Hellyuones & -Ebrio- 
mo Febrili recurrens & in Tabem lethalem de- os; | | ibid, 
ſinens, | 56 Scotorum priſcorum Juſtitia, | . wbd, 
Ejuſdem Aﬀecus Atiologia, 57 Scotorum priſcorum Liter , quibus uſt ſunt , aid. 

Rivus quid, 20 Scotorum priſcorum Diſciplinz , _ whid. 
Rivulus ſubterraneus, 22 Scotorum priſcorum Medicina , eaque ex Indigents, aid. 
Rivulus petrificandi vires habens , hd, Scotarum Mulierum V wtus Bellica, 36 
Rone Incolz, 74 Scriboninus Indigenis uſus eſt, $2 
Ros quid) 26 Scrophulis medentia, 88 

G Seythica herba ad Mzotidem paludem naſcitur, 43 

Sacchari uſus recens apud Europeos, neque 1Ilud anti- Secale 1n Scorid s W 
quiſfimis Afedicis in uſu fuit , g6 Simplicium facultttes quomodo confiderande veniunt, 99 
Saccharum pauciſſima XMedicamenta diu conſervat, tb. Siumplicium tacultarum rres ordines , ; wid, 
Sal optimum Condimentum , 75 Sol aſperiras in Scotia quomodo mitigata , 30 
Salis Facultaves , ibid. Sol Scotccs felicitas, | 45 
Salis defetum quomodo ſupplent gentes , quz eco Sol Teſtymonium de Hiberrs : 36 
Carent , hid. =-- de Hiberms P UCcrperis » 37 

Sale abundat Scotia, 46 Spaſmodici motus abdomen afficientes , 56 
Salmaſn Teſtimonium » 41 Spaſmodici dolores multi Spleneticj , Hyſtericz & Ne- 
phriticz perperam appellantur , ibid. 


Sanguis parcits in Septentrionalibus , quam in aliis 


Regionibus, mittendus, 84. 
Sanguinis motus quando inordinatj 5 = 
ibid. 


Sanguinis per aurem rejectio , 
Sanguinis vomitus 1mmanus z ; hid. 
Sanitatem quid tueatur , & Aforbos quid afterat , 73 
Sapores {amplices & miſtt , 100 


Saporum novem differentiz , 99. 109 
Scabiei appropriata Remedia , 88 
Joel. —_ Teſtimonium , 4-1 
Scopuli quid 28 
Scorbuto appropriata Remedua , - 

2 


Scotia tota fere montana z 
Scotia jacet in Zona temperata Septentrionali» $5 

-- incluſa eſt Parallelis 22 & 26 z ibid. 
Scotia diverfarum Regionum indolem redolet, 45 


S:oria probe inſtruta eſt iis omnibus quz precipui - 


ſunt in Medicina uſilss 7% 
S:otie Auſtralis, Hediz & Borealis 1n{igniores Pro- 
VINCIZ , 5 
Scotre divitios ibid. 
--- Figura, = 
-— Latitudo & Longitudos abide 


OPECUs z 32 
Stagnum quid, 22 
Stagna in Scorra varia y pid. 
Sternutatoria Medicamenta , 95 


Suavitas nimia multorum Medicamentarum vires ob- 


tundit , 96 
Succai aczdi qui in Sroriaabundant , 46 
Sunenſes. Vide Gurgites , 

Surditati appropriata Remedia , 38 
Sylva Caledona , JT 
bid 


Sylvaz & Nemora quid, | 
Sylvz & Nemora ex quibus Arbonibus conſtant, bid. 
Sylvz celebriores in Scorie Plagi Boreal: & Meridions- 


h, ibid. 
Sympathia 1a noſtro corpore quid, 63. 
Sympathia poſitiva & privativa ibid. 
Sympathiz & Antipathiz cauſa, 62, 
Syropathiz ratio inter 'Teſtes & Organa Y ocis , 64 

6 


Sympathiz variz enumerantur. 


'Tabaci uſasapud Z:des ad famera firinaque ſedandam , 49 
'Tabi quz medentur, _— 88 
* * Tabulz 


__ 


— 


2094s ti 


ll 


I Nw 


TD -E£E X, 
Tabula, in qui Alterantia & Cardiaca Exozica regio- Venti generales & certis locis affixi , I2 
- - ne Indigenorum —__ ſunt, '91 Venti in Macrocoſmo _— quod Spiritus Animales in 
Tabula alia, inq  (22ad i e 1 nt - Microcoſmo, ibid. 
ticorum 161 gy 94+ Ventorum Apothecz , | 10 
TwMacrogin UI, WEREGT 57 =—- Cauſz, IL 
clluris incerioris corpus hamogeneums ; PF -- Differentiz, _ | 12, 
'Ferra & — Vide Aquaz © © --- Materia & Vires, IZ 
'Ferra, q 27 Ventorum Regnum quo ſenſu Scoriadici a Iz 
Terra firma '& immobilis, 4: | 28 Ventis quz loca maxime obnoxia, II 
Terre fitus commodiſſhimus , þ Bing Vertigim quz proſunt , 38 
Ferre Agriculturz utiles. Vide Agriculrurs. '- Veficantia A —_ om "8 
'Fertiane remedia conducentia "87 Velicz accommodata Remedia, | $6 
Thermarum defeQus 4 in Seotis you ſuppteri p> Vinum, ED | * 40. 97 
teſt, '2F Vint incommoda, ODS Þ i” 98 
Torrens quid , "20 ' -- Succedanet » - and. 
'Franſlatio quid, quando & in quam partema fiat , 64. Vitz ſecuturz fundamenta poſita ſunt in 1 -primo hoe 
Tralhenns Indigenis uſus eſt , - © vr ©. 'minum ſeminio, - 34 
T riticum Scorue preftantiſlimum , © 33 Vomitui a rata Remedia, wh] 88. 
Fumoribus quz medentur , 88 Vomitunt leniter moventia, | 124; 5 
Tull quz proſunt, & thid. <. violentids excitantia, £ * 
__ Urinz ardor-quz medentur , 88 
pt | Utero appropriata Remedia 86 
| d | Vulneraria, | 8g 
Vaporum dilatatio precipua Ventotuch Rey II | | 
Varicle cum fanguinis VORru — 60 We: 
Variolis & Morbillis conducentia, 88 
Vene ſetio quando adhibenda, , 79 RXyris aliaque trols 4.0 
Vene ſeo ante Variolarum eruptionem , 60 | 
Ventris inferiorns Morbi , F2 FA 
Ventriculo conducentia , 86 
Ventus quid, Ii 


Zythi Inventor , 75: 


4 
” $4 +4 


?P ARS Sn Cu ma. 
SPE CTA LES 


TOMUS PRIMVS 
PLANTIS SCOTIZ# 


TAM INDT1Gn" as 
QUAM HORTENSESUS 


2 UAE IN LIBRO PRIMO ET SECUNDO 
T aAM4dCFANT TED 


\ 


NiW/3 


K D FE UV Ws 


Ex Officini Typographica JacoBpr KniBLto, JosuzSoLiNnGcnENsSrs 
& Jorannis CoLlMan 1 1, Sumptibus Auctoris. 


e Anno Domins M. D C. LXXXIV. 


JACOBO PERTH 


Comiti, Regni SCO T1 A Juſtitiario Generali & STRATHJERNZ#® 
Scneſcallo Hzredicariv, Nobilis & Inclyrz DROMUNDORUM 


Gentis Princip, 
Pitrono ſuo plurimim colendo. 


Gags T Hiftorie Naturalis Scotiz eam Partets, quiz de Plantis tam Indigents 
£=5; quam Hortenſibus agit, Nomini tuo inſeriberem, [luſtriſſnhe Comes , multa 
| exque maxime me movebant rationes. Imprimis, ut aliquo modo animi met 


> I gratitudinem pro fot in me collatis beneficiis omnibus ſienificarem. Tu Operis 


— { 
os 


—* Ne ujuſte magnus promotor modeſftiam; que me retinebat , ne publice luci id ex- 
9: poneren , pro benigno tuo in me affet7u expugnaFtti, &; ut quamprimim ode; 
rem Auttor fuiſti: ut ſiquid inde emolumenti in publicum redundet, id to- 
rum tibi debeatur. Cum te etiam diſtinerent publica Regnt negotia , non raro tamen Horts ©Medich 
intereſie dignabaris, ut Plantarum contemplatione te recreares. Adeoque ſpes afulcet, te Juans 
dam animmiz gravioribus curis remiſſionenm ex Hiftorie hujus leftione capturum. Nec tacere poſcam 
fummain tucm it Regiuin Medicorum Collegium benevolentiams, quam & quavis occaſione teſtaris 
' Arcedit, quod tanguars propitium Sidus Favuoris tui Radios in omnes Diſciplinarum Liberaliurt 
cultores inunifice diffundas , & tuis in omnes officiis bemgnis efficias, ut rum Poeth 6c; Aivo noffys 
gratulemur; quod 

—— Sub Teſte benigns 

Vivitur: egregjos inyitarit przniia mores; 

Hine priſcz redeiint Attes; felicibus inde 

Ingeviis dperitiir iter, deſpeCtaque Muſt - 

Calla levant. 

Suppreſſis quiogue Furibus © Ldtronibius, eam Regui partem pacatam, & Legibus obedienteii 
& \morigerams reddidifti , que alias Barbarie © Sevitie infamis erat : © uni Viaturibus © Domi- 
but ſecuritdtets procuraſti, maguiangue Regianis Tratium Poſſeſſoribus legitimis utilem SG Gregz- 
bu tutuin ferifti. Sed in innmenfan c_/Equar delatus ſuis, f raas Laudes propalare wellems, cins 


* x EN 


FTIEETD %, 4-,* - . > * - » ws... tes 6 - . . a h 1 


— 
—— 


—ML fg © a. Sn. . =_—_ 1 A -} eps i” *. _ P00 2 
CH — 


\ _ — - +— 


ex Nobiliſſima tus Domoper ANNABELLAM DRoMUND cjusFiliamR © 8 ERTO S$zCUNDO 
Reg! Seotie nuptam potentiſſimi Europe Reges Genus traxermt. Natalitie autem Virtwtes 4-fr e- 
claris Tus Majoribus | C110 pſa Sanguine is te derivatie funt erga Deum Pietas, intemerata in Re- 
gem Fidelitas, &6 erga omiis conditionis bominese_Aquitas: Dottrina quoque & bonarum Di/ciplinarum 
peritia, Afubilitas & Urbanitas ſumma. Que cim in te e conſpiciantur maxime , omnium bono- 
Tum ad te cords trahbunt.. | | 

Ut te Patrie Decus, dofforum quotquot fant & bonorum preſi aium din incolumem felcem Con- 
efervet Deus Opt. Max. Fe ar den fſon mms cpmrancl 


Dominationi Veſtre addiRiſſimus Servus 
RoBERTUS SiBBALDUS: 


LIBER PRIMUS. 


De Plantis in Scotii ſponte naſcentibus. 
Szcrio PRI M A 
Due de Plantis in genere agit. 
C AT YU £ £6 Ts 
Ubi varii Plantarumuſus explicantar , I 


CC A WE I I. 


Plante Defmitio traditur , 6 partes Planters 
explicantur , 


C AT ©. 11 


Dzwviſio Plantarum adducitur, & wmdus rite eas 
diſtinguend! exponitur , 5 


 $Szcrio SzxGCUND A. 
Plante in Scotia ſponte naſcentes Ordine 


CAPTI Np 
CATVLT HH 
Plantas tradit a Liters A incipientes , 6 
CAS U *T 
Plante mcipientes a Litera B, Iz 
" Carvur mn 
Plante inciprentes a Litera C, I4 
CAFTU TF Ml 
Plante incipientes i LiteriD, 20 
CA UV FF 
Plante a Liters E incipientes, 2I 
C AF U F 
Plante a Litera F mcipientes , 23 
CAPFT U F ES 
Plante incipientes a Literd G, 27 
C AF U- T as 
Plante incipientes a Litera H, 29 


I NN D Þ 


Capitum Libr: Primi & Secunds Partis Secunde Prodroms 
Naturalis Hiſtoriz Scotie. 


C-A PP USE 4X 


Plante mmcipientes a Literal, A 
C A F RE  X 
Plante a Litera K incipientes, 33 
C'A PF ER XL 
Plante a Liters L incipientes , ibid. 
C AP WEE XIL 
Plante incipientes a Liters M, 37 
CAP Www x11 
" Plante mcipientes aLiteraN, 39 
CAP WR XIV. 
Plante inciptentes 2 Literi O, 40 
C AP RT X V, 
Plante mcipientes a LiteraP, 41 
CAP WE XVL 
Plante mcipientes a Litera Q ; 45 
| CAP U Tv XVIL 
Plante mcipientes a LiteraR, ibid. 
C A Þ WE XVL 
Plante a LiteraS incipientes , 47 
C A FE XIYX 
Plante incipientes a LiteriT, GI 
C AFR XX 
Plante mcipientes a Liter V , 53 
CAPUT ULTIMUM. 
LiteraX, 55 
Appendix , ibid. 


CATALOGUS 


Plantarumin Septo Regio Edinburgenſi ponte nay 
cent imum , | 57 


| | LE 


->4a 4 


LIBER SECUNDUS. 
De Plantis Scotiz Hortenſibus , que Medici 
aut e Mechanic uſus, ſpecie mſi- 


gnes, aut rariores ſunt. 


— 


C. AjMA UV T 
Plants incipientes «Literal, 


Literak, 


" C A B.UT. I 
De re Hortenſ1in genere, 


Q&A PU: :T--|4-L 


Florti Medicz Edinburgenſis Deſcriptio, ' 
EST: L' 


Plante Hortenſes a Litera A mcpientes , 
Cl PUT Sv. 


Plante Hortenſes a Literi Bincipientes, 


| CIA PIU'T 3 
Plante a Litera Cmcprentes , 
CR 7.03 WIL 
Planta incipientes a LiteraD, 


CS S-UT Vir 


Planye incipientes a Literi E , 
O:AiP UIT 


 Plantemoipientes aLiteri F, ' 
| CAPO 1% 


Plante a Literi G incipientes , 
FELTWWT x 
P/ante a Litera Hncipientes , 


VIIL 


CAP. UT 
63 Plante a Litera L mnciprentes , 
CAA TW T7 


65 


66 Plantea Liters N mcipientes , 
CA tTY 
73 Plontea Liters Omcipientes, 
LC A DWH 
76 Plante 4 Literi P incipientes , 
Ca PWT 
LiteraQ, 
Ca TY 3 
Plantea LiteriR incipientes ; 
" C'a.20 x 
Planted Literl $ incipientes , 
" C 4 -P..U;,T. 
Plante mcipientes a Litera T', 
$7 Cha WY 
Plantea Litera V incipientes, 
8. LierayY, 


63 


CATUEY 


Plante Litera M mciprentes, 


CATE 


X V. 


X V I. 
XVII. 
XVIIL 


BY 
XI X. 


Je) 


ibid, 


| GoTo) 


IOL 


ibid, 
I07 
IIO 


ITT 


II4 


\ » WE 2: >» 
2 n==="S,= = => 3 4 FR 
(7 IN)-ISC: 
. VR - f D 
a — "Y =: A \ 
Npn=Sy = 
— S 


NATURALIS HISTORIA SCOTIA 
PAR FECURELYS 
Que de PLANTIS, ANIMALIBUS, MINER A- 
LIBUS&®S MARINIS age. 
Liver Primus 
De PLLANTIS in SCOTIA ſponte naſcentibus; 
 SuETCTo Frm 


Que de PLOANTIS in genre agit. 


- 


GC AT U FT 
Ub; varii Plantarum uſus exphcantur. + « 


Et >.e: N hoc vaſto pulcherrimoque Orbis Terrarum Theatronihileft, ,,,, 
29} quod non Creatoris ſui De: Opt. Max. bonitatem , potentiam tas, poten- 

%/ & ſapientiam demonſtret. Ea tamen potiſſimum in Plantis * & #- 
elucent, quod hz innumeris modis mortalibus in uſum veniant, tg. ft 
& tum abſolute ad vitam neceſlariz, tum ad vite commoda & mim in _ 
obletamenta utiliflime fint. —_ gt clu- 
Alimenti certe przcipuam materiam Triticum, Secale , Hor- |. E Plamis 
deum, Avenam, Oryzam, czteraque Frumentigenera abun- Alimcats. 
dc largiuntur, e quibus Panis ille quoridianus paratur, quem Q, . 
| a Deo petere nos edocuit Chri/?us ſacroſanfus Salyator noſter. xianis. 

Er ad cijbi condimentum innumera e Plantis petuntur, Lactuea, Portulaca, Naſtur- | 
tium, Sinapi, Capparis, Geniſta, Legumina, Fructus varii, Allium, Czpz, & Ra- 


dices multz eſculentz, Acetunt, 


Jn 


Puch, Pf. Duique bilaret oultus ſaccus viridantis Olivi. 
104.y.15. : | | WEE. | 
s Potum quoque ſubminiſtrant Plantz, E Pomis, Pyris, c Vitis Uvis, Cerafis Vina, & Por? 


ſaluberrimam < Lupulo & Hordeo Cereviſiam & Alam. Et yetiſimile admodum eſt , zlanis. 
quod yetus illa ras, quz Aurea dicebatur , 


Fetibus arboreis, & quas humus educat herbis 


A Sea 


Fortunata fuit , nec pollutt ora cruore. 


2 Bs 14 : Prodromi Naturalss Hiftorie Scotiz , 


Sed ſaluberrimo & Plantis vicu contenti vitam ad ſtupendam Ztatem produxerunt pri- 
| ſci illi viri. | | tn E 
lf Pharmaca. Preſtantiſſima etiam Pharmaca E Plantis petuntur: illa enim, ut plurimum, ſunt 
Wo Radices, Ligna, Cortices, Folia, Fructus, Semina, Succi, Liquores, Gummi ,- Re- 
t ſinz, &c. | 6 ge 
lþ | Amiaus Quin & Indumenta & Amictum Plantz ſuppeditant, non ſolum illa prima corporis 
. © tegumenta ex foliis Ficulneis, ſed quz & Lino & Goſlipio parantur, nobilifſimis etiam 
Gentibus adhuc in uſy. Oe 
Domus, Materiam quoque pro Domibus ſtruendis exhibent Plantz : ex Lignis enim, fi non 
tots domus ( ut quibuſdam Gentibus in more eſt ) nobis extruuntur, ſpeciofiores fal- . 
rem Adificiorum partes, Columnz, aliaque Ornamenta conficiuntur. 
Naves, Sed & Quercus & Abietes materiam pro Navibus conſtruendis ſuppeditant; Ruden- 
tes Cannabis, & Vela Linum. | 
Supellex ©, Supellex-queque domeſtica, quoad maximam.-partem, < Plantis deſumirur. 
domeſtica.  Yitz etifihi bbletamiento inſerviunt Plantz : nihil enim eſt, quod colorum yarieta- 
Deliciz vi- ._ = Tak fl | : p47 ht eh 
= fe & figurz elegantiz oculos deleer magis, quam jucundus Florum intuitus. Ut ra- 
ceam'Glaſtum, Rubiam, Gallam, Coccum baphicum, aliaque, quibus Tin&ores pro 
pulcherrimis Coloribus conficiendis utuntur. Pigmenta quoque varia Oleo aur Gum- 
mi macerato contrita , queis artificiola Pictorum manus { Naturz zmula) Tabellas ad 
miraculum iluſtrar. 
: Odores: QOgores, qui inter vitz delicias ſunt, miniſtrant Plantz: nec flores tantum odora- 
| tiſſimos, ut Roſe, Violz, Lilium Conyallium; ſed & folia, Majorana, Thymum 
Citratum; Radices, Iris; Ligna quoque, Cortices & Gummi, Fructufque. | 
wane Plantz multis Artificibus materiam ſuppeditanr, ex quibus mulra in Rempublicam 
multis Ar. Tedundant commoda, quz obiter tangemus in ipſz Plantarum enarratione hocce & ſe- 
cificibus quente Libro. Hic ſfolum commemorabinus, cx Plantis paratas eſſe optimas merces, 
ſappedi- <X quibus opimi reditus tum ad Rempublicam, tum ad privaros quoſque homines per- 
tant, ideo- Veniunt; Triticum ſcil. Hordeum , Glaſtum, Crocus, Rubia, Goſſipium, Linum, 
que Rei» Gallz, Saccharum, Ficus, Uvz paſlz, Vinum, Oleum , Quercus trabes, Filix, Al- 
pub. utiles. F &% I WES. ; pay 
ga, Kali pro Vitris conficiendis materiam prebent; pro Coriis perficiendis Rhas Co- 
riariorum, & (quz paſſim in Ericetis noſtris creſcit) Tormentilla inſerviunt. 

Quum igitur Plantz Cibum, Potum, Medicamenta, Veites, Ades, Naves & va- 
riam ſupelletilem ſuppeditent, ac etiam omnes Senſus ſumma dele&..;one afficiant ; 
Artificibus quoque materiam , A Mercatoribus merces exhibeant : operzpcetium certe 
erit de iis, quas Repgio noſtra producit, agere, ut videant noſtrates, que apud ipſos 
ad uſus preditos conducentes vel ſponte naſcantur, vel in Hortis noltris cultu lzte 


proveniant. 
Plante Definitio traditur ; © partes Plantarum explicantnr. 
_-_ Lantz nomen hic ſumitur pro omni genere Stirpium, ſive pro eo omni corpore 
”= naturali., quod e terra erumpit, yel etiam ex aquis ſtagnantibus et limoſis, aut quo- 


= modo ira procreatur, ut vepeter, nutriatur & augeſcat, ſive cum Radice naſcatur, 
ve nofi; vel cum fibris, caule, germine; ſive cum foliis, five non; five cum floribug 
et fractu, five cum radice ſola, ut Tubera. 

Eſt igirur Planta Corpus Phyſicum perfete ac exquiſite mixtum, Organicum vege- 
tans, quod ut plurimum e terra, fed interdum extra terram & fine terra, item exaquis, 
ſed parcius exoritur et erumpit , atque ibi nutritur er augeſcir, ubi et unde ortum eſt, 

| ac fibj generat ſimile, et quadam ſemper pene viriditate niter. 
Plantzpar- Planta autem certis partibus diverſo modo remperaris et conformatis conſtat, quz 
tes, ipſum Plantz corpus conſtiraunt. Arque hz partes ſunt ſimilares, vel diſſimilares. 
Similares dicuntur, quz ſunt ſimplices, neque ex aliis componuntur; ſed exiis qua- 
ſi ex principiisaliz, ita ut fint cjuidem rationis, er dividantur in particulas ſimiles. 
Partes ſimilares ſunt Humor, Neryus, Trachea, Caro. 


Partes ſi- 
milares. 


Hu- 


V —_—_— Cc 9 COOGEE. OG 1 IO OT O— ROO *  ——— 


3 


=_ 


Cr habeat conſiſtentiam, et yocatur Gummi; eſtque Liquor ille concretus et cral- | 
10r, qui e truncis arborum prodit, lente fluendo arque corticibus adhzreſcendo. Alte- 


Humor eſt pars _ per Plantz ſubſtantiam diffufa, ſive ſuccus & quaſi ſanguis Humor 


quid. 


Succi nu- 


Plantz nutritione Circulatione quadam przparari : non enim concipi poteſt, quomodo rritii in 


Plantis cir- 
Culitus. 


Unde pen- 
deat hic 


\unr. Circuitus. 


Fibrz autem illz ſeu Nervi in Planta confpicui ſunt ſimiliaris ſc: pars continua, pre- 
longa, exilis; quz non ſfolum mollioribus partibus conſiſtentiam & robur tribuir, ſed 
ctiam per hos humor nutritius aſcendit- ſpiritus enim fibram contrahit & impetum hu- 

mori conciliat, ut aſcendat; deſcendit autem per utriculos & membranoſos ducus. 
1 2<P2Þ- In Plants autem, przter corpus ſenſibile, inceſt corpus ſubtile & vegerum, motio- 
Plancarum. Nis opifex, Spiritus ſcil. qui per univerſum <us corpus diſcurrit. Arque hi Spiritus 
| per fibrillas er ſui generis veſiculas per omnes Plantz partes deteruntut, et vigorem er 
motum Plantz contribuunt. 

Similaris quoque Plantz pars eſt Trachea, quz Vas patulumet amplum eſt, lamel- 
lis aut ſquamatim diſpoſitis, autin ſpirz modum contortis et tenuibus conſtans, colore 
plerumque argenteo, quz Aere diſtenditur. Hz diſtendi , premi et fleRi facile poſ- 
ſunt. In Trunco ſurſum, ut Fiſtulz lignez, excurrunt; in foliis, inſtar Retis, ſe mu- 
tuo implicant, ubi ampla occupant ſpatia; ac potiſſimum in ſurculis erumpentibus in 
ſpiras contorquentur, unde et Vaſa Spiralia a Ma/p:g/io vocantur. Tanta nempe Per- 
ſpirationis neceſſitas eſt, ut nec Plantz Vaſculis carere poſlint, per quz perficiarur, 
Er ſuccus quidem a terra nitroſo Acre permiſtus trahitur, qui Plantz Tracheas impler 
er diſtendit, qui non ſolum Perſpirationi , ſed er Vegetationi Plantz inſeryir. 

Caro pars ſimilaris Plantz eſt, craſſior quidem, fed mollicula,, Hancexterits veſtit 
Cortex, quaſi Cutis Plantz, que ſub ſe continet tenuiorem pelliculum, que dicitur 
Corticula er ligno Arborum immediate adhzreſcit, dicicurque Liber. 

Medulla intima pars eſt Plantz veluti Cor. Carne conſtarer humore, unde vitalis vigor, 
robur et fatificandi facultas przcipue emanant in Plantam. Spongioſa eſt Medulla , 
ex innumeris vyelurt Bullis compofita. Ampli ſunt illius Pori. 


Nervi. - 


Spiritus. 


Trachez. 


Caro. 
Cortcx.. 
Corticula: 
Liber.. , 
Medulla. 


Partes diſſimilares maxime propriz ſunt hz compoſitz et organicz, ut Radix, Cau- PartesPlan- 


lis, Ramus, Folium, Flos, Fructus, quz explicandz quoque ſunt. 
Ex partibus Plantz diſſimilaribus enumeratis quzdam permanentes er perennesſunt, 
aliz caducz er anniverſariz. | 
Permanentes et perennes ſunt r. Radix. Ea eſt pars Plantz intra terram recondira 
ſuccum alimentitium attrahens ad totius Plantz nutritionem. Comparatur Radix nunc 
Ori animalis, quatenus ſc. trahit alimentum; nunc Ventri, quarenus illud aſleryar, 
arque ut poteſt concoquir, ad aliarum partium alimoniam. | 
2 Caulis eſt pars Plantz diſſimilaris ſupra terram e radice conſurgens, 'e qui ali- 
mentum excipit, ut eo nutriatur primo caulis ipſe, et illud alimentum perfe&tius ex- 
coquat, et quocunque tranſmitrat, diſtribuatque in alias partes nutriendas. Dicitur 
- quoque Caudex, Truncus, Stipes, Scapus, Thyrſus. Sed Caulis, Scapus er Thyr- 
| ſus fere attribuuntur Herbis et Fruticibus ; Caudex vero, Truncus et Stipes Arboribus. 
Truncus conflatur ex fibris lignoſis et inſertionibus, que. ſunt ductus a cortice per li- 
A2 gnoſlum 


tz diſſimi- 
lares. 


Radix, 


Caulis., 


4 Prodromi Naturalis Hiftorize Scotiz, 


pnoſum corpus in ipſlam medullam penetrantes. Fibrz lignoſe ſunt inſtar Tegminis 
ct inſertiones inſtar ſubtegminis; et ſe muruo interſecant. nd | 
Ramus.. 3, Ramus eſt pars & Caule explantara er in Surculos diſtributa, Rami comparantur 
cum Brachiis humani corporis, quzveluti < Trunco ipſius corporis humaniexplantan- 
cur, expanduntur er in digitos terminantur et deſinunt. FEY fry: 
Lignuns, Ad Ramum et Caulem pertinet Plantz Lignum, quz pars Plantz durior et fiſilis eſt, 
Corrici et Corticulz ſubeſt. Pars autem hzc lignoſa nihil aliud fere eſt, quam Tubu- 
lorum Tongeries. Sic Inſertionum meatus Fibrarum lignoſi corporis poros interſecant , 
ſuntque breviores & magis interciſi Medullz vero meatus ſunt mellis favis non diſfi- 
miles: hinc exiccara Medulla adeo levis eſt. | 
Plantee par. Partes caducz, annuz & viciſfitudinariz in Plantz, quz viciſfim oriuntur ac pereunt, 
tes caducz. cadunt ac renaſcuntur ſingulis annis, ſunt Folium, Flos, Fructus. | 
Folium.  Folium eſt Ars diſſimilaris Plante, ignobilis, c Caule, Ramo, Surculo exjens; & 
fructum cultodiens, aliaſque partes, ad rotius Plante munimentum & ornamentum. 
Ex iiſdem partibus predictis conſtar Folium, quibus reliquz diſſimilares, licet tenuio- 
res ex & minus conſpicuz finr, Neque ec ſummi duntaxat Trunci ſuperficie , ſed & ex 
intimis partibus prodit. Purior ſuccus e Medulla ipſa proficiſcitur, & ex eo Gemme 
paulatim formantur. 93 
Gemmz autem jnter Truncum ipſum aut Ramum, ex quo prodeunt & Folii pedun- 
culum naſcuntur, quo magis corum ſecuritati cayeatur. '| um in Ramulos paulatini 
creſcunt, ac ſimul Foliis yeſtiuntur, que iiſdem prorſus partibus conſtant, quibus Trun- 
cus aut Rami: eadem eſt pellicula magis dilarata. Neri per Folium diſperſi nihil ſunt 
przter corporis lignoſi fibras, exque intertuſo parenchymate opplentur. Fohis in mul- 
tis ſuccreſcunt ſpine, & aliquando pilis inſtar lanugins veſtiuntur. Globuli quoque 
Foliis adnaſcuntur. _ | | | 7 
Surculus, Surculus eſt pars Plantz foliata, Arborum propria & Frondes gerens, © Ramoquo- 
 , tannis prodiens. = 11. — SS 
pediculus.  Þegiculus autem) ca particula eſt, 3 qui dependet Folium vel Frondes, Flos & Fru- 
&tus: eoque tanquam adminiculo, aut nervo, aut funiculo nituntur, indeque prodeunt 
. Flos eſt pars Plantz pulcherrima ac nobiliſſima, paucis durans diebus, e calycibus 
five utriculis prodiens & quaſi ſtella emicans, five radius aur flamma. Floris cujuſque 
folia cor ipſum, 1mo & tructum tegunt, ur calyx florem conſervat & tuerur. Preci- 
ua autem floris pars cor eſt. Plerumque id in granula diſtinguitur, vt in Lilio & Tu- 
ipa, quanquam illa cava ſunt, non ſolida, & pulvere quodam implentur. 
Fruftus, * Fructus ea | lantz pars eſt, quz ſemine & carne conitart ſive pulpa, ultimoque pro- 
ducitur, & idoneo ac juſto rempore exilit e theca & alitur ad pertectam maturitatem. 


Gemmez. 


Flos. 


Plantarum Parere dicuntur Plante, dum florent, floſque ruptis exit utriculis; ſed educatio ir ou 
en. Cap. 


Fartus & E. 


ducatio, frucu eſt, cujus ſc. gratia vivit Planta, quz fuorum fructuum mater eſt acnutrix. Ex 


divina enim ordinatione et lege eſt ; ut germinet terra herbam virentem et facientem 
,,ſemen, er lignum pomiferum faciens fructum, juxta genus fuum, cujus ſemen in 
, ſemetipſo ſit ſuper terram. | = | ED, 
Ex quibus PFructus ex membranis, parenchymate et lignoſts partibus coaleſcunt-: pellicula ex 
ua Rami ipſius membrana dilatatz, pulpa ex parenchymate oritur , quz initio dura eſt, 
conſtant. ſed paulatim miteſcir. Fibre nihil ſunt, niſi corporis lignoſ1 ſoboles. Interior pars Nu- 
clei ex parte medulloſa prodit. Bacce omnes, Uvz et alia hujus generis conſtant iti- 
dem pelle, parenchymare er fibrillis. _ I a on 
| | Ut fractibus foha, fic ſemini fruacus ferviunt er illius ſecuritati cayent, Granum 
Semen» enim et ſemen quatuor, ut plurimim, involueris regitur. Primum dici poteſt Capſula, 
myolucris,; atque cx ea due ſeminis pelliculz oriuntur. Exterior er penc cartilaginofa ( quz in ya- 
rits ſeminibus yariam nacta eſt figuram, eaque vegetationis rempore granum tuetur ab 
Aeris injuriis, et fermentartiofii ipſi famulatur ) ſemper aliqua ſui pate perforatur , yel 
in pedunculi veſtigio, vel in ipſo apicc, qua Fibrz nutriendo ſemini idonez ſabeunt. 
In multis radicula ſub vegetationis. exordium per illud patens foramen erurpit, quod 
ea duriorem membranam non poffit pertundere. Huic exteriori membrane alia inte- 


| v.11, 


terior ſubjicitur. In eam fibra, quz ſemini nutriendo deſtinatar, ſpargitur. Intima_ 


ſeminis tunica admodum tenuis et pellacida eſt. In omnibus pene granis texturz con- 
fimilis et omnium ftbratum expers eſt. Hzc pellucidum liquorem complecticur, ex 


quo femen ipſum concreſcit. Quemadmodum autem ſemen ab omnibus Plantz parti- 


bus deciduum eſt, ita et in eo totius Plantz ratio eſt : non ſolum ſubtiliores eorum 
=ates ,in ſe conyolutz et conglomeratz, que ſenſim per vegetatzonem exrenduntur er 
explican- 


© 


P 


. 
4 F OT" SEES 


Partis Secunde Liber Primus | 5 


explicantur in juſtas dimenſiones &-figuras. Quod ut melins przſterur, ex ſecund4 
F as. membratia duz fibrz, quaſi Vaſa Umbilicalia, per illam membranam intimam prope 
Plantarum. Dafin in utrumque lobum ſeminis diffunduntur. = 
Itaque ſuccus tam multiplici coctione & fermentatione expurgatus in radice, trunco 
& foliis, quod adhuc craſſiuſculum reſtat, in fructu aut filiquis deponit, dum pars de- 
fecatior per caxcos mearus & fibram altricem ſeminis deducitur. Hinc in membranas, 
yelut in uterum pertertur, in intima tunica percolatur, firque ovi colliquamentum. In- 
terim liquor ilie puriſſimus leni fermentatione in bullulas ( fere ut panis, dum coquitur ) 
intumeſcit, atque ira fenſim omnes Plan partes deſe fundit. 


npmara rae gp ____—_ 


o "IS re; x AR TSA SE Ir DA II > © 9 RON0) es TA 299 —=_ 
_ ty —— 
> 


: CAP UT TERS 


Dzvifo Plantarum adducitur , & modus rit? eas diſtinguendi exponitur. 


Lanta, prout eſt gemis quoddam ea quz & terra gignuntur yegerantque ſolum com- 
prehendens, dividitur in ſpecies five genera ſubalterna omninotria, quz ſunt hc, 

Arbor, Frutex, Herba. | | | 
Arbor eſt Planta princeps & omnium perfeQiſſima, altiſſima, craſſiſlima, e cujus Arbor 
radice unus ac ſimplex conſurgit & attollitur Caudex, five Truncus. E Truncoautem T* - 
Rami quaſi Brachia explantaritur. E Ramis vero Surculi, in quibus Folia, Flores & 

Fructus ſuo remporeerumpunt. . 

Frutex eſt Planta perfecta inter Arborem & Herbam media; ut & Suffrutex, e cu- x,,.. 
jus Radice plures, ut plurimum exurgunt Caudices, iique graciliores; & ex iis Ramu- quid: 
ſculi, e quibus &inquibus Folia, Flores & Fructus erumpunt. 

Herba eſt Planta in ſuo genere perfe&a, omnium minima , a radice foliata, fine , 7 
Caudice quidem erumpens, ſed Caule unico ſemen ferens; quz poſtquam ſemen ſuum = 
protulit in multis ipſa perit, Quod de annuis & biennalibus, &c. - Intelligendum ve- 
nit: non paucz enim Herb# ſunt, quz radicem perennem habent. 

Ad Herbas accedit Suffrutex qui eſt Planta Frutice minor, eique ſuppar minime Suffrures 
inter Lignoſas altitudinis & craſlitiei, cum Caudice perenni, multiplici et ſarmentaceo. Wis 

Sicut autem tria illa Plantarum ſumma genera egregie ſtabilira ſunt, ſic er ſtabiliri Mogus a;: 
polle merito videntur genera ſubalterna , ſpecieſve ac ſubdiviſiones tam Herbarum, fiingucadi 
quam Arborum et Fruticum ex variis Seminum er Fructuum generibus; ira utpro dif- timus 
terentiis ac ſimilitudinibus Fructuum er Seminum abſolute varient, ac ſpecie vel ge- ; 
nere diltinguantur aut conveniant Herbz, Frutices, Arbores. Unde, cum in Fru- 
cuum et Seminum gratiam Natura varias in Plancis partes et organa effinxerit, pro- 
pterea in quibuſcunque Plantis partes et organa illa efſentialia ( Fructus er ſemen ſc. ) 
ſimili vel diſſimili modo conformara videbuntur , ex ſimilitudine illa vel difſimilitudine 
colligendz erunt variz vel exdem Plantarum ſpecies aut genera, Hunc fi modum di- 
ſtinguendi Planras Veteres ſecuti fuiſſent, non eflent rot hodie conttoverſiz de Plan- 
tis Veterum. Sed cum, ut plurimum, eas comparatione foliorum ad alias deſignarent, 
hinc fatumeſt, ut cum illz Plantz (quod tunc yulgo notz efſent) ad quas ceteras com- Etquiil- 
pararent, non deſcriberentur ab iis, ipſz quoque, quas explicare voluerint, Plantz in- | ws 5 
certz er, ut plurimum, ignotz plane manſerint. Hunc autem optimum modum di- 
ſtinguendi Plantas ex Modernis primus ©/dreas Cz/alpinus ſeeutus eſt. Poſt eum 
lynceus ille Botanicus Fabizs Columna; er nuperrime omnes, quotquot preceſſerunt, 
ſuperavit. Robertus Moriſonius noſtras celeberrimus hujus Zyi currentis Botanicus, 

Quam viam quoque infiſtic in Hiſtoria Naturali peritiſſimus Dominus [oannes Raju. 
Noſque quam poſſumus accuratitſime eandem Methodum obſervabimus in Hiſtoria no- 
ſtri rerum in $cozza Naturalium, ft Deas Opt. Max. vitam et ad id preſtandum facul- 
rates dederit nunc autem in hoc Prodromo Ordine Alphabetico Plantas apponemus, 
quarundam tantum notam CharaGeriſticam adjicientes. | Aliz Plac 

Prius autem monendum eſt, quod libro hoc primo Plantas tantum ſylyeſtres ; que paſ- * ſponte 
ſim in Sylvis, Montibus, Vallibus et Pratis noſtrisſponte Nature proveniunt, etfine homi- ; emer 
num cultur2 , fimus tradicuri: Libro autem ſequente eas, quz in Agris Hortiſque hominum Ye eg 

B arte 


Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz , 


arteexcoluntur. Neque de omnibus in Scoti4 ſponte naſcentibus et Hortenfibus in hoc 
Prodromo agemus; ſed deiisquz Medici uſis, aut Artificiis utiles fint, aut quz non 
prius deſcripte, vel figuris expreſſz fuerint , vel que ſpeci inſigniores fint. 


SERCTHO SECUND AL 


TIA N I @#4 


In SCOTI A fſfonte naſcentes, Oraine eAlphabetico apponuntur. 


— azar VU T T1 
PLANT AS tradit a Litera LA. incipientes. 


BIES ALBA five femina. B. P. The Fir tree. 

Nota CharaQteriſtica ſecundum clariſſimum 7. Bauhinum eſt, quod Conos fe- 
rat oblongos, oyatos fere, ſurſum yergentes, Picez vulgaris Conis breviores et craſſio- 
res. Squamz vero latiores multo brevioreſque, er velut hirſurz, vel levi exiccarione, 
caducz. Inter ſquamas ſingulas veluti lingua quzdam eminet a ſquame radice exorta , 
ad cujus latera ſemina hzrent alata, majora quam in Picea, odorata, mollia, oleofa. 
Ex Conis Reſina quoque liquida extillar. 

Hzc noſtra Abies ergo eſt ex Coniferis Reſiniferis una, perpetui fronde virens, 
fructu ſquamoſo, foliis petinatim utrinque diſpoſitis, Conis breyibus erectis, ſeu ſur- 
ſum ſpeRantibus. | 

Vaſtiſlime ejus ſylvz ſunt in Montanis Sco7z2 locis verſus Boream fitis.. 

In deſperata tame poſle 8& ſolere homines ex integris Conis, ſeu Fructibus Abietis 
Farinam ſuam adaugere, quo largius cibentur, Auctor eſt Struppius. Abies pro Navi- 7, zauhi 
bus apriſſima eſt, ur & pro Mdificiis extruendis. Uſus tabularum ex Abiete apud Ve- nurde A 
teres erat non infrequens in Libris conſeryandis, ut apud Martialem obſeryare licer, ****© 


Hec Abies Chartis tempora longa dabit. Lib. 4. Epi- 
gram. 84. 


pſa cacumina viridium Abietum & minutuli Coni maximopere adyerſus Scorbutum 
inveterarum commendantur in Vino vel Cereviſia. Abjietis liquida Refina calida ſicca- 
que ordine tertio acrimonia quadam ſua tergendi vim obtinet, & ad verz Terebinthi- 
nz qualitates proxime accedit, ſumpta ſemunciz pondere per Alvum bilioſos humores 
vacuat, renes abſtergit, ulceratos ſanat, urinam ciet. Nacis magnitudine devorata 
cum Nuce moſchata & Saccharo ſtranguriam ſanat, pudendorumqueulcerationi maxi- 
ms ſuccurrit, 
Refina Abietis arida qualitatibus ac viribus aridz Pini Reſinz valde ſimilis eſt, ſed 
paulo acrior magiſque detergens. Uſum Thuris zmulaturejus ſufficus : ad corrigendam 
Aeris graveolentiam inſervit. 7 


Abfintbias, ABSINTHIUM PONTICUMH, ſeu Romanum Officinarum, ſeu Diotoridis, 


B. P. VULGARE MAJUS J. B. Common Wormwood. 

ABSINTHIUM SERIPHIUM BELGICUM. B. P. Engliſh Sea-WWormwood. 
| Integros de Abſinthio TraQtarus ſcripſerunt varii. Inter hos eſt Foannes Bauhinys 
- qui de Plantis Abſinthii nomen habentibus ſcripſir. Cum ejus Libro- conjuntus eft 
 Claudii Richards Tractatus de Abfinthiis. Poſt hos Pompejus Sprecchrs ſcripſit de Ab- 
_ finthio- 4/p;z0 Umbellifero. -Et nuperrime Joh. cMHichaet Fehr. ſcripſit Analetade 
Abſinthio, ubi fuſiſſime <jus vires enumeravit. 


AB- 


* "_w [1 k 


Partis Secunde Liber Primus. Y 7 


—__r_ 


ABSINTHIUM autem Herba Corymbifera eſt flore diſcoide nudo, ſeu non radia- Es Nota 
ro, caule indererminato, floribus eum non finientibus, verim ſecundum ejus longi- CO 
tudinem velut in ſpicas -diſpoſitis , foliis diſſetis, amarote inſignis, odore vehemen- )- ®4jo- 
tiore, folio incano. 

Naſcitur ſponte ad utrumque Littus .Xſtuarii Forthe. | E..-——_ 

Calidum eſt primo, & ſiccum ad tertium uſque gradum; facultaſque ei ineſt deter- vires. 
gendi, makall & diſcutiendi. Subaſtringit eriam, preſertim Porticum. Hinc & 
Ventriculo er reliquis Viſceribus concoctioni potifſimum dicatis perquam amicum eſt 
& conveniens, Stomachicum nimirum, Hepaticum-et Spleneticum : adſtritione-enim 
1114 moderata roborat, acrimonia autem & tenuitate ſua bilem er alios excrementitios 
humores per Alvum, Menſes & Urinam eliminar, obſtructiones Viſcerum ac Meſen- 
terii expedit; Tertianarios, Quartanarios, Itericos, & ex Morbis diuturnis convyale- 
ſcentes juvar, Inflammartiones diſcutit; Lienteriam et Fluxum Menſium compeſcit; 
Sudorem ciet, putredini Veneris ac ipfi etiam Peſti adverſatur. Obefitatem minuit, 
fecunditatem parit. In Paralyfi et ſurditate przſtans, Hydropicorum et Arthritico- 
rum Ichores abſumit, Vermesenecat ; Crapulam et maris Nauſeam, et alia Stomachi 
faſtidia tollit, fomnumque inducit Vaporum copia , quos confertim emittit, preſertim - 
cum vino ſumptum. 

ACER MAJUS , multis falfs PLATANUS, J. B. MONTANUM CANDI. 
DUM, B. P. The great Mapple: commonly, yer falſly zhe Sycomore and P/aintree. 

ACER CAMPESTRE et minus, B. P. VULGARE MINORI FOLIO, JB. 


the leſſer © Mapple. 


Arbor elt ex iis, quz habent yaſcula ſeminalia membranacea, ipſaque eſt cum va- __— 
aAracitce 


ſculis durioribus binis jun&tis, membranis extantibus alatis, foliis anguloſis aut la- 52” 

Ciniatis. 

'  Majus frequens eſt ubique, minus rarius. I? zs found among ft the Planting at Kinfawns - Haw 

near Perth. | ; 
Aceris radix, P/iio prodente, contuſa (e vino) Jecinoris doloribus utilifſime im- yi. 

onitur. Plerumque lautioribus dicatur Supellectilibus, Orbibus et Menfis. Ab-Arcu- 

ariis quoque expetitur. | | | 
ACETOSA PRATENSIS, B. P. OXALIS VULGARIS FOLIO LONGO, -rteſe. 


J. B. Common Sorrel. 
ACETOSA ARVENSIS LANCEOLATA, B. P. PARVA AURICULATA &5.52* 

REPENS, J. B. Sheeps Sorrel. | riſtica ex 
ACETOSA ROTUNDIFOLIA REPENS Eboracenſir, FOLIO IN MEDIO Merion: 

DELIQUIUM PATIENTE. Hiſt. Oxon. Moriſon:. Vires. 


Herba molliens eſt, flore herbaceo, ſemine triangulari donata. | 

Acetoſa autem digerit, aperit et incidit nonnihil humores lentos ; Ventriculum zſtuan- 
tem refrigerat, appetitum ciborum excitat, jecinoris calorem contemperat, biliofis ac 
peſtilentibus Febribus adverſatur. Radix Hepatis ac Meſenterii ſolvit obſtruQiones, - 
in Febribus quoque utilis. Semen Medicamentis additur Cordialibus. Aqua deſtillata 
et ſuccus in Comnt ſunt uſu Febrientibus contra zſtum, ſitim et lapſam appetentiam. 
Zſtivis menſibus Acetoſa ciborum multorum utile condimentum. 

ADIANTUM «4ir:x» ſeu furcatum Tha/t, Filix ſaxatilis Trag?, J. B. Saxatilis Adiuatne, 
corniculata, B. P. Horned © Maziden-hair. Provenit in Septo Regio Edinen/s. 

ADIANTUM album Ta4. Ruta muraria, B. P. J. B. Hal-rue. 

ADIANTUM album folio Filicis, J. B. Album P/nzz, Lob. Filicula fontana ma- 
jor, ſive Adiantum album Filicis folio, B. P, White Stone-Fern, or Maiden-harr. 

Adiantum iſtud album noſtras foliis eſt dilute virentibus, non pulyerulentis, pedi- EjusNota 
culo viridi. Quzdam <jus diverſicas apud nos eſt. Vulgare folio craſfiori paſſim re- Ch%e- 
peritur in Monrcanis et Saxofis; alterum in Cryptis Yemien/ibus a D. Chriſtophoro Irvino 
repertum folio tenujori et magis viridi eſt. Aliud foliis criſpis in Montibus Pictlandicis 
invenit D. Jutherlandus. 

Adianto vero affine Adiantum noſtras majus Coriandri folio, in apice nonnihil ro- 
rundo, pediculo pallide rubente, in Cryptis quoque Yemienſibus inyenit prediftus D. 
Irvinus. | 

ADIANTUM nigrum Officinarum, J. B. foliis largioribus pulyerulentis, pedicu- 
lis nigris, B, P. Onopteris mas, Ger. Common vlack Maiden-hair. 


Reperitur idem Majus apud nos foliis Vos duplo longioribus et latioribus, fatu- 
2 ratZz 


_— 


On oo « . _ 


6 - | Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


ratz magis viriditatis, cauliculis quoque longioribus er nigrioribus, in Loch-coat Hills 
near Leniithgow. þ | | | | 
dianm APDIJANTO vero affine noſtras minus, folio obtuſo ſaturate viridi, altius inciſfo, 
pre” cum pediculo viridi minore inveni in hiatu Saxi in Colle ad Occidentem Lacs dicti 
| Lach-Coat prope urbem [ imnuchum. | TL: 
ADIANTUM aureum majus, Ger. PoJytrichum aurcum majus, B. P. Polytrichum 
Apulei: majus quibuſdam, J. B. Great golden c HMarden-harr , or Goldilocks. | 
 ADIANIUM aureum minus T ab. Polytrichum aureum minus, B, P. Polytrichum 
Apulei: minus quibuſdam, J.B. /zttle Goldiorks. | | 
- ADIANTUM aureum humilius foliis latis rotundis, 7. Raz. Dwarf broad leaued 
Goldrlocks. 3 OY OE ON EF 
| De ADIANTO vero integrum Tracatum ſcripfit Petrus Formins M. D. 
_—_— . ADIANTUM noſtras eſt inter Plantas acaules, epiphy/lojpermas dittas, 'quod ſe- 
_ mina carum adverſe foliorum parti adnaſci credantur, in punctis illis, ſeu lineolis fer - 
rugineis ibidem conſpicuis , craſſioribus er' viridioribus, et foliis ſeu pinnulis. 
Locus, | Paſſim in locis montanis & ſaxoſis reperiuntur. | | 
Vires. - | Tartaream & viſcolam mucilaginem in pulmonibus contentam diſcutit , adeoque pro- 
deſt ruſſientibus & difficalius reſpirantibus. Valet & ad renum obſtructiones, urinam 
clementer ciet, & calculos & arenulas cxpellir, 
- Ruta muraria multum commendatur ad puerorum Enterocelas. 
-tees,  ALCEA VULGARIS, J. B. Vulgaris major, B.. P. Yervain- Mallow, 
Nota Cha- Planta eſt molliens, pentaperala, ſeminibus multis rotatim cingeatibus ftylum nu- 
eaktcriſtica. eritivum. 
"Low. Ad agrorum margines frequens. | EET ET: Ee ” 
Vir. Ex Emplaſticorunr Medicamentorum numero eſt. Celebratur ad Caliginem oculo- 
|  rum-in aqua vel vino decota; torminibus inteſtinorum remedio eſt ; ruptis quoque & 
convulſis conducit, & ad calidos corpotis dolores apprime valer. 
Alchimil- ALCHIMILLA VULGARIS, B. P: Perennis viridis major foliis ex luteo virenti- 
_ bus, Hiſt. Oxoz. Pes leonis, five Alchimilla, J. B. Laates Mantle. | 
ALCHIMILLA perennis incana, argentea ſeu ſericea fatinum provocans, Hiſt: 
Oxon. Totmentilla 4/pma folio ſericeo, B. P. Pentaphyllum, ſeu potius Hepraphyl- 
lum argenteum flore muſco, J. B. Sztver-leafed Tormentill, or rather Satin-leafed 
Cnque-foile- Ladies Manthe. | | | 
ALCHIMILLA annua minima hirſurta foliis inferne albicantibus, Hiſt, Oxon. Mi- 
nima montana, Coy. Percepier Arg/oram quibuſdam, J. B. Chzrephyllo nonnjhil (- 
| milis, B. P. Parſly prert, or Parſly breakjtone. | 
Nota Cha ALCHIMILLA Planta eſt ſubrorundis floſculis & ſeminibus in ſummis caulibus & 
raftcriſtics. .mulis, marginibus foliorum eleganter denticulatis. Minimz autem montana, ic. 
Percepter floſcula & ſemina ad latera caulium e toliorum alis exeunt. | 


Locus. Prima & tertia in Septo Regio Edinburgenſi naſcitur; Media reperitur in Calendar 


| Weſt-from Perth. : | 
View. ALCHIMILLA Vulneraria inſignis eſt. Calefacit, ſiccat & adftririgit: ſed prz- 
cipua vis adſtcictoria eſt. | | | | 
,Allierie., ALLIARIA, B. P. Heſperis ſepiaria allium redolens, Hiſt. Oxon. Sauce alone, 
or Jack by the Hedge. 
Nots Cha. 'Herba eſt ſemine teretiuſculo; oblongo; flore minore tetrapetalo; foliis ſubrotundis 
raQeriſtica. Allium olentibus. "i 
Locu. Naſcitur in agperibus foſſarum. h 
Crafſos humoresextenuat, & lentos incidit; vetera ulcera purgat, et ad cicatricem 
ex melle perducit. Ad venena efficax. Urinam quoque ciet. | 
AMliam, 'ALLIUM latifolium paluſtre, Hiſt. Oxor. Sylveſtre latifolium, B. P. Ucſinum 
bifolium , vernum, ſylvaticum,; J. B. Ram/ors. 
z =» pang campeltre juncifolium capitatum purpuraſcens majus, B. P. Crow- 
arlick. | 
etnies. 4 660g eſt inter Plantas hexaperalas, tricapſulares, radicibus bulboſis propris 
Locus _ Naſcitur in ſylvis ct nemoribus. 
Vire-  Tradentur vires in Sativo Allio, lib. ſequente. | 
Ann. p ALNUS VULGARIS, J. B. Rotundifolia glutinoſa viridis, B. P. Common A1- 
er. 


ALNUS 


ORIP_s wu 


Partis Secunde Liber Primus 9 


Alnus nigra baccifera , B. P. Black Alder. : 

Alni effigie lanato folio major, B. P. Sorbus £A/pma, J.B. Aria Theophraſti dicta, 
Parkinſ. The white Beam tree. | 

Alnus nigra, &quelanato folio, bacciferz arbores ſunt. Vulgaris autem inter conife- Nots Cha- 


ras ſucco aqueo prxditas; Foliis majoribus Coryli, conis aliquantum majoribus. pam ogy 
Vulgaris in aquoſis locis naſcitur, reliquz in Sylyoſis. - Locus. 
E cortice Alni Vulgaris color ater conficitur : Infetores namque & Pilearii cortices Vires, ad 


uſus Me- 


Aini& ferrum vetus aqua per aliquot dies macerant, hinc color efficitnr niger atramenti {5c 
ſimilis. Aliquietiam cortice Alni & fructu viridi utuntur, Gallarum vice, ad Scripto- : 
rium atramentum conficiendum, addiro Gummi & Chalcantho. Alnus ſub aquis durat 
nec putreſcir, quod humidum habeat communis naturz cum humore adyentitio ; & id- 
circo ad Zdifictorum fundamenta a Yitruwvio commendatur. | 
Alni cortex refrigerantem & adſtringentem cum ficcitate facultatem obtinet, & gondu- 2d uſus | 
citad oris &tonfillarum inflammationes ac tumores. Alnum autem nigram bacciferam *****: 
quod attinet , <jus cortex interior (potiſſimum radicis) purgat humores noxios omnes , 
maximequeſerum; unde & Hydropicis prodeſt. Deber autem in umbra ſiccari. : 
ALSINE MEDIA, B.P. Vulgaris, ſive Morſus Gallinz, J. B. Common Chick-weed, * 
Ejus mulrz ſpecies ſponte apud nos naſcuntur , quas enumerare non hujus eſt Luci. 


& 


Alſine inter Pentaperalas ad medium bifidas unicapſulares et. —— 
Humentialoca maxime amat. . "rg 
Refrigerantem & humectantem obtinet facultatem. Vires. | 
AMBROSIA campeſtris repens, B P. Coronopus Rye/l1;, ſive Naſturtium verruco- 4%", 
© # 4 ; A l . : Corono- 
ſum, J. B. Verrucoſum capſula biyalvi aſpera ſeu hirſat3, Hiſt. Oxon. Swines Creſſes. pus Ruellis. 
Eſt filiculoſa, Tetraperala, Bicapſularis. pee wort bne 
In uliginoſis & ad vias creſcit, TY 


Naſturtii ſfpeciebus annumeranda eſt, flore , ſemine, ſapore & qualitate iis ſimilis. Vuc. 
Crudacſtur in Acetariis, & cotta cum aceto manditur. | 

ANAGALLIS flore Phceniceo, B P. Phaenicea mas, J. B. Male Pimpernell -_ 

Simplex habet ſeminis conceptaculum ſemina in medio continens, flocum peralis ad N:»a Cha- 
ungues junctis, in ſingulis toliorum alis ſingulis. A 

In marginibus agrorum provenirt. | A 

Vulneratiaeſt, & adverſus peſtem commendatur. Aqua <jus aut ſuccus cum melle Vires. 
valet adſuftuſiones. Aquaquoque ad Phthiſim & Tabem Pulmonum commendatur, cum 
lacte vaccino & ſaccharo permiſta. Quibuſdam in uſu eſt pro torminibus recens natorum. 

ANAGALLIS LUTEA nemorum, B. P. Lutea Nummulariz toliis , J. B. Te/low ,, Arte 
Pimpernell. oe 

In ſylvis & umbrofis frequens. | | Locus, 

Anagallis aquatica major folio oblongo, B. P. Aquatica flore czruleo, folio oblongo maj. OO 
]. B Veronica aquatica major folio oblongo, Hiſt. Oxon. the greater long-leafed Brook-lime. 

. Anaallis aquatica minor folio ſubrotundo, B. P. Aquatica flore czruleo, folio rotun- 
diore, J. B. Aquatica vulgaris five Becabunga , Park. Veronica aquatica minor tolio 
ſubrotundo, Hiſt. Oxor. Common Brook-lime fallly called //ater-purpy. Hzcque eſt, 
quz in Officinis recipitur. | 

Anagallis aquatica rotundifolia, Ger. Aquatica folio rotundo , non crenato , B. P. 
Samolus Valerandi, J. B. Veronica aquatica folio ſubrotundo, non crenato, Hiſt. Oxor. 
Round-leaved Water-Pimpernell. 0 

Anagallis aquatica anguſtifolia, J. B. Aquatica anguſtifolia ſcutellata, B. P. Veronica 
anguſtitolia aquatica minor Polygoniinſtar, Hiſt. Oxon. Narrow-leaved Br ooklime. 

Anagallis aquatica floribus & ſeminis conceptaculis cum Veronicis convenit, floreque eft 
tetraperalo, parvo, petalis ad ungues junctis, floribus e foliorum alis exeuntibus ſingulatim. 

Anagallis aquatica in rivulis naſcitur & paluſtribus locis. 

Calctacir & humeRat moderates. Viribus cum Naſturtio conyenit , nift quod imbecil- 
lior fit. Multi uſus eſt in Scorbuto & Calculo Renum. Extrinſecus opitulatur Phlegmonis 
& Eryſipclati. 

ANCHUSA DEGENERIS, facie Milii Solis, Ger. Lithoſpermum arvenſe radice PBnnrgy 
rubra, B.P. Nigrum flore Albo, ſemine Echii. J. B. Baſtard Atkanet , or Baſtard Gromell. a 

Inter Herbas aſperitolias eſt, quibus tolia in caulibus alterna, flores monoperali, mar- Nota Cha- 
ginibus quinque partitis; inciſuris alias profundioribus, alias levioribus ; ſeminibus ad Fu 
{1ngulos flores quaternis, perianthio breviore & ad modum floris expanſo; ſeminibus aſpe- 
ris, rugoſis, caput yiperinum referentibus ; OY rubris, florum laciniis Mo | 

nter 


Nota Chaz 
raceriſtica. 


cus, 


10 > Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotie, 


Locus. Inter ſegetes naſcitur. 
-ndroſs-  ANDROSAMUM Campoclarenſe Col. Bifolium glabrum perfoliatum , non perfo- 


_ ratum, Hiſt. Oxon. Aſcyrum, five Hypericum glabrum bifolium, non perforatum, 
B. P. Hypericum elegantiſſimum non ramoſum folio lato, J. B. Hatrihiolus his Tut- 
ſan, or Elegant S. lohns wort not perforate. 

ANDROSEAMUM alterum hirfutum , Co/. Hirfurum, B. P. Androſemum Aſcyrum 
* dictum caule rotundo hirſuro, Hiſt. Oxon. Hairy Tutſan. 

Nota Cha- Genere cenveniunt Aſcyrum & Hypericum. Nora flos flavus, Coma terentium di- 

raceriftica. niros velut cruentans, & pericarpium tribus carinis compoſitum. 

View. Vulneraria- planta eſt. | 
Anemone, ANEMONE nemorum, Ger. Nemoroſa flore majore, B. P. Ranunculus nemo- 
roſus flore majore, Hiſt. Oxo#. Ranunculus phragmites albus vernus, J. B. J/hite 
ered Wood- Anemonte. 
_ alc Nota CharaReriſtica communis eft cum Ranunculis, in quibus enumerandis tra- 
 detur. 
ANEMONE nemorum flore carneo. Hanc aliaſque varietates inveni in nemore 
apud Caſtrum de Drummond, in nobilifſimi Comitis Perthen/zs ditione. 
* 45 iÞ pms major ſylveſtris, B. P. Sylveſtris magna vulgatior, J. B. Wild An- 
elica. 

Locus. _ Naſcitur in aquoſis & ad rivulos paſſim. 

ANGELICA ſylveſtris minor, ſive erratica, B. P. Sylveſtris repens, J. B. Her- 
ba Gerard; Ger. Podagraria vulg. Park. Herb-Gerard, Goutwort , or Aſhweed. 


__ 'Cha- Ad ſepes naſcirur. 


radteriſtica Angelica umbellifera eſt, ſemine craſſiore, ſtriato, breviore, majuſculo & tumidio- 
| re, per maturitatem albente. 

_ Minoris, ſive Podagrariz vires in Podagricis commendantur. Radix aliquot diebus 
ex Vino pora tebres putridas ſanat. Vulneraria quoque Plantaeſt; adduntur folia re- 
centia tenera oleribus. 

Sylveſtris magna vulgatior corrigit proventum ſaburramque crafſorum & viſcidorum 
humorum, atque fcet'dum halirum emendat. Exhibita viridis in potu vel ſicca in mor- 
bis cquorum, pecorum & Suum celebratur. . 

ANONIS fpinis carens purpurea, B. P. Non ſpinoſa purpureo flore, J. B. Non 
ſpinoſa repens, Hiſt. Oxon. 'Furple Reſt-harrow without prickles. Et hec eſt, quz 
in Officinis uſurpatur. 

ANONIS non ſpinoſa flore albo, J/hite flowered Reſi-harrow without prickles. 

ANONIS ſpinola flore purpureo, B.P. Anonis five Reſta bovis yulgo purpurea et alba 
ſpinoſa, J. B. Vulgaris ſpinoſa flore purpureo, ſiliquis leatiformibus, Hiſt. Oxor. 
Prickly Reſt-harrow. | 
Nota Cha Herba cſt Anonis flore papilionaceo, trifolia proprie fic dicta, quz terna duntaxat 
raacriſtica- folia habet in extremo pediculo, floribus ſparſis & rarius fitis, filiquis brevioribus , ſe- 
mine reniformi. | 

Radix et ejus cortex urinam provocat, calculos renum et yeſicz atterit. 

Locus. In paſcuis ſterilibus et agrorum marginibus naſcitur. 
Aparin., APARINE, J. B. Vulgaiis, B. P. Common Gooſe-Grafs. 
Naſcitur paſſim in ſylyoſis. 


Angelica. 


Anons. 


= Inccr herbas ſtellaras eſt, foliis ad caulium nodos aſperis, caulibus longis infirmis, 
racteriſtica. Cum plurimis ſeminibus , floribus albis. 

Vircs. Ad ſtrumas et Iterum commendatur, ad calculum etiam in vino albo decocta. 
—_—_ ARTEMISIA VULGARIS, J. B. Vulgaris major, B. P. Common Mugwort. 

reemiſta. : 5 

Locus Paſlim in ayris naſcitur. 


Nota Cha- Tnter corymbiſeras eſt, florediſcoide nudo, caule indeterminato, floribus ſecundum 
Rac. cus Jongitudinem velut in ſpicas diſpoſitis, foliis diſſeRtis fruticeſcens, folio ſubtus in- 
cano, ſuperne virente. 

Menſes, tetum et ſecundinas pellit; fordes abſtergit. Artemiſia latifolia ficcata 
vera Moxa eft. 
Aram. - <4 v6 J. B. Vulgare non maculatum, B. P. Cuckow pint. Eſt Planta Ofi- 
cinalis. , S 

In umbroſis provenir. 

Locus. Inter bulboſis affines eſt, monoperala, flore ſedi fruttis cohzrente, radice tubero- 


Ne ra Cha- 
Radix 


Vires. 


raceriſtica. 1a, piſtillo pro ſtylo in medio, flore nudo, ſapore acti, foliis integris, 


aw 


Partis Secunde Liber Primus. 'S 


Radix adyerſus venenum & peſtem commendatur. Diurerica quoque eſt, & in Vires. 
morbis pectoris utilis. In Scorbuto & aflectibus Lienis & Ventriculi irigidis , flati- 


buſque eximii uſus. 
ARUNDO VULGARIS, ſive Phragmites D#o/coridis, B. P. Vulparis paluſtris, Arundo: 


J. B. The Common Reed. 
Herba culmifera major & elatior eſt grano minore, - 
In lacubus naſcitur. racteriſtic. 
Abſtergentem facultarem poſſidet radix in vino decofta, Menſes & urinam ciet. 9 
Radix trita fiſtulis & ulceribus inſperſa prodeſt. Quidam ex Arundinum radicibus tu- 
ſis, arefactis & in farinam molitis patem non inſuavem conficiunt 
ASPERULA, five Rubeola montana odora, B. P. Rubiis accedens Aſperula qui- JAſperta. 
buſdam, aut Hepatica Stellaris, J. B. //bite flowered Woodrocf. 
In ſylvis & dumetis naſcitur. 

Herba ſtellata eſt floribus albis caules terminantibus in quaſdam yclut umbellas con- PER 
geſtis, foliis aſperiuſculis. | ke-+=e apa 
Ad Hepatis affectus commendatur, Ifterum przſertim. Vires. 

ASPHODELUS minimus luteus paluſtris Acoii folio, Zob. Hiſt. Oxon. Luteus 
Acori foliis paluſtris ,Angicus, Lob. J. B. Lancaſhire Aſphodill, or Baſtard A/- Bay: 
phodull. 


In paluſtribus naſcitur. NOOR 
Inter bulboſis affines eſt, hexapetala, flore minore ſtellato, ſemine triquetro, ra- Noa + | 
dicibus fibroſis. ns 
Vulneraria eximia eſt, quemadmodum ſzpius experimento comprobavir nobiliſſt- ,,. 

mus D. Georgins Mackenzius de T arbet Eques auratus, Archivorum Regni Cutios : 
ASPLENIUM, five Ceterach, J. B. Aſplenium five Scolopendria, Ceterach Otfi- .4ſptenium: 
cinarum , B. P. Sp/eenwort or Milt-waſt. 
In ſaxorum crepidinibus naſcitur. = 
Eſt inter Herbas epiphylloſpermas, folio anguſtiore laciniato & velut denraro. Ma Oh 
In obſtructione lienis & hepatis adhiberur extrinſecus mundificat ulccra & vulnera. rafterivics, 
ASTRAGALUS ylvaticus foliis oblongis glabris, B P. Aſtragaloides, five Aitraga- _,p,.... 
lus ſylvaticus, Aſtragalo magno Fuchſz, vel Chamebalano leguminoſz affinis plant. Hlvaticus. 
J. B. Orobus ſylvaticus noſtras perennis filiquis propendentibus, radice tuberoſa, Hiſt. 
Oxon. Wood-peaſe, or Heath-peaſe. 
Paſſim in montibus noſtris reperitur. | 
Inter legumina eſt, five filiquoſas papilionaceas bivalves, non ſcandentes, filiquis q 79 


Locus. 


propendentibus donatas. raQteriſlica 
Radice eſt fibroſa, cui tubera parva pifi aut fabxz magnitudine adnata ſunt. Folia ang 
eX MIO. 


haber alata coſtis conjugatim adnaſcentia, uno extremum claudente. Coſtz toliis e re- jo. 
gione fic onuſtz alternatim e cauliculis prodeunt eo intervallo, quo dift:inguuntur ge- 
nicula ipſa. Siliquas habet bivalves unicam ſeriem ſeminum includentes, eaſdemque 
propendentes. Ejus Icon habetur Tabula prima. | 
Saporem habent hujus radicis tubera ad Glycyrrhizam accedentem, iifque utuntur Vires. 
Montani noſtri ad eoſdem thoracis aftetus, quibus Glycyrihiza convenit. Karemyle 
illis dicitur, & ea tubera cum aqua temperata ad famam & fitim diutius rolerandam 
utilifſima experiuncur: dulci enim ſua ſubſtantia humores in ventriculo acidos & acres 
cortigit & mitigat, imo figit & compeſcit, adeoque famis & fitis remedium eſt. Er 
propterea, fi non fit eadem Planta, quz 7 heophraſto Scythica dicitur ( quz Glycyrrhiza 
eſſe communiter a doctis cenſetur) ei certe confimilis eſt, leguminoſa, filiquoſa quo- 
que & facultatis ejuſdem. Er veriſimile admodum mihi videtur , hujus Plante tubera 
cibum eſle 4 Dione in Sever: Imperatoris vita memoratum , quo uſos dicit Britannos, 
ut per aliquot dies ( ab hoſtibus preſſi) tamem cr ſitim tolerarent. Hzc enim vires 
Glycyrrhizz pares habet, paſſimque in montibus noſtris ſponte provenir planta, erad 
hunc uſque diem a ©Hontans noſtris ( qui priſcorum Scororum moreset vivendi rationem 
retinent} ad eoſdem uſus ejus tubera uſurpantur. Glycyrrbiza autem (quod ſciam ) 
nullibi in tota Inſulz, nift plantata, naſcitur. 
A'TRIPLEX fylveſtris latifolia, B. P. Atriplex di&ta Pes anſerinus, J. B. Goo/e- _ 
foor. Vaſſim reperitur. Er 
Atriplex ſylyeſtris latifolia acutiore folio, 'B. P. Atriplex di&ta Pes anferinus alter , 


ſive ramoſior, J. B. 


Atriplex tetida, B. P. Pufilla olida hircina valyaria yocata, Garum olens , Lov. 
| C 2 Stinking 


Iz Proaromi Naturalis Hiftorie Scotit, 


Stinking Orach. Sponte provenit in Rupe marina in X&ſtuario Forthe dieta Hay- 
ſtack. pO . 

Atriplex ſylveſtris anguſto oblongo folio, B. P. Vulgaris anguſtifolia cum follicu- 
lis, J. B. Me deed wild Orach. | 

Atriplex marina noſtras, J. Ray. Enghſh Sea-Orach. 

Nota Cha- Atriplex eſt inter mollientes, floribus muſcoſis, luteis, ſemine nigro. 
raQeriſtica. K . by ! EP: * pate 1. f ny. J- 

"4 Vires in Atriplice ſativa tradentur. Artriplicis olide folia Hyſtericis utiliflima. 


 Avens. AVENA ALBA, J. B. Vulgaris five alba, B. P. Wh:re Oats. Seritur in agris 
communiter. | | 
Avena nigra, B. P. J. B. ES ' 
—_ Culmifera eſt, caule terete, geniculato, concayo, paniculata ſeu jubata, grano ob- 
ongo glumi craſſiore teto. 
Vires, Avena alimentum fatis commodum multis noſtratium exhibet. Ejus farina ad Ca- 
taplaſmata utilis eſt : calidiratis enim particeps eſt, nec yentrem _ quin mul- 
_ _ tis aperit potius. Avena toſta in ſacculo dolenti parti applicata anodyna eſt. 
—_— AURICULA muris pulchra flore albo, J. B. Lychnis cavlibus ad genicula foliofis, 
* Hiſt. Oxon. Mouſe-ear with a large white flower. | 
Auricula muris pulchro flore albo, folio renuiſſimo , J. B. Lychnis minima foliis 
Laricis, ſeu tenuiſſime diviſis , Hiſt. Oo. 


Nota'Cha- Eft inter pentapetalas ut plurimum ad mcdium bifidas, non capſulares. 
raQcriſtica. 


ESATUT 1L 
Plante mcipientes a Litera B. 


Zarbs 4 oy ARBA CAPRI floribus compattis, B. P. Ulmaria, J. B. Regina prati ; Gey. 
4 Bara ſweet, or Puecen of the Meadow. Planta Officinalis eit, quz naſcitur 
in pratis humidis et ad riyulos paſſim. | 
Neta Cha- Eſtinter herbas ſemine nudo polyſpermas, flore nudo, polyphyllo, caule inderermina- 
radteriftica. tE foliato ſpecioſum florum thyrſum proferente, radicibus fibroſis, ſeminibus incuryis 
in globulum congeſtis. 
Planta ſudorifera et alexipharmaca eſt. Folia vino aut cereviſie immiſla gratum ei 
Yires. ſaporem et odorem conciliant, non fecus ac Pimpinellz folia, Flores odoris grati cor 
exhilarant. | 
zelli, BELLIS MAJOR, J. B. Major ſylveſtris caule folioſo, B. P. The great or wild 

. white Daiſy. Officinalis eſt. In montanis et paſcuis naſcitur. 

Bellis ſylveſtcis minor, B. P. Minor ſylveſtris ſpontanea, J. B. Common ſmall wild 

Dai/z, Officinalis eſt: In paſcuis provenir. 

Bellis pratenſis duplici florum ſerie, Hort. Reg. Ble/en/is. 

Bellis minor ſylveſtris flore pleno. 

Bellis minor ſylveſtris flore cceruleo. | | 

Bellis minor Flveſtris ſimplex, flore albo, prolifera. Eam inyeni in colle prope 
Villam Felhouſe ditam in vicinia Torphichen. | | 

Ex quatuor foliis humi repentibus oblongo-rotundis aſſurgit caulis tres digitos altus , 
quem ſex cingunt foliola, in quorum medio eſt flos, e plate cujus centro duo novi cau- 
les floribus albis ſimplicibus inſigniti protenduntur. 

Nota Cha- Inter corymbiferas eſt Lzves diſco radiato. . ” 

_— Myjoris caule folioſo uſus eſt eximius in Phthiſi et Aſthmati. Minor frigida et ſicca 
eſt inſignis yulneraria. A quibuſdam exhibetur herba cum floribus infantibus ad al- 
yum laxandam. Radices exterius ad Strumas et ſcrophulas cum ſucceſſu exhibentur. 

Bets meri- BETA fylyeſtris maritima, B. P. Spontanea maritima communis vitidis, Hiſt. 

time. Oxon. 

a, =oX mollientes eſt, foliis ſpiſfis, floribus herbaceis, ſemine rugoſo aut aculeato 

radteriftica, CONALAS. | 


Deſcriptio. 


Laxat 


_ . » Partis Secunde Liber Primus | T 


\v. 


Laxat alyum ob nitroſitatem. Errhinum eſt; precipue radix: Succus ejus naribus Vires 
exceptus ſternutamenta proritat, & humores pituitoſos e cerebro magna copia Elicit. - 
Plantulz recentes cum radicibus leviter bullitz ex aceto devoratz cibi appetentiam at- | 
ferunt, ſitim compeſcunt, choleram in ventriculo reprimunt. | 


BET ONICA purpurea, B P.V ulgaris purpurea, J.B. Common Betony. Officinalis Planta Z3eonice: 
eſt. In a Bank near to Ech/zn , above the: Dueenſferry in Weſt-Lothian. | | 
Inter Plantas verticillaras floribus in ſpicas diſpoſitis eſt denſiores, verticillis proxi- 382 5n% 
me admotis, folio crenato, elatior. | | i 5 
Calefacir & ficcat; acris cſi & amara; diſcutit, attenuar, aperit & abſtergit. Ce- Vives. : 
phalica eſt, etiam vulneraria. Folia in uſum veniunt maxime. _ 
BETULA, B. P. Betula Pn & onwiis Theophraftt, J. B. The Birchtree. Offi- 
cinalis eſt. In ſylvis humidis naſcitur. 
Inter coniferas eſt ſucco aqueo preditas, foliis minoribus, conis minimis. Nota Cha- 
Folia calefaciunt, ficcant, attenuant, & abſtergunt & aperiunt, in Hydrope utilia, *Feritlica- 
Cortex, quia bituminoſus, adhibetur in ſuffiribus aeri corrigendodicatis. Fungus cjus ; 
v1 poller adſtritoria, & ejus ramenta Hzmorrhoidibus inſperſa fluxum cohibent. Ve- - 
teres ante repertum chartz 'uſum in hujus cortice candido ſcribere ſoliti erant. x 
Ventriculi pecorum, quibus coagulum lactis parant, fucco Betulz conditi & mace- 
rati caſeos omnes, qui eo coagulo cocunt, a vermibus aflerunt. Trag. 
Veris initiis, antequam folia prodiere, in trunco aut ramis yulnerata Betula dulcem 
ſuccum copioſe by ns. ug qui multum ad calculum commendatur a quibuſdam. Eo- 
dem ſucco partim mero, partim cum melle cocto Phthiſin Scorbuticam non ſemel cu- 
ravit D. Needham apud Raium. - | I» 
BIFOLIUM majus, ſive Ophrys major quibuſdam, J. B. Ophrys bifolia, B. P. Tway- Fi/olium. 
blade. In ſylvis naſcitur. Jo | 
Inter bulboſis affines eſt, monopetala, radicibus fibroſis, foliis nervoſis binis in cau- > _. 
le oppoſitis ; floribus labiatis & galeatis eleganti thyrſo diſpoſiti ibus urciculi ſuc- N&3.ans 
; galeatis cleganti thyrſo diſpoſitis, quibus urriculi fuc- ;,accidi.a, 
cedunt pulviſculo referti. T1 | 


Betula. 


Herba glutinans & vulneraria eſt. | PEE... 
BISTORTA - major tadice magis intotti, B. P. Major rugofioribus foliis, J. B, 
Great Biſtort, or Snakeweed, Officinalis planra eſt. _ | I _— 
Biſtorta Alpina minima ſobolifera, Hiſt. Oxox. J. B. Inthe Park of Drummond. Nota Cha- 
Inter herbas pentapetalas eſt ſemine triangulari donatas. _ racteriſtica, 
Aditringit valide radix & roborat. Alexipharmaca quoque eſt & yulneraria. RR 
 BLITUM polyſpermum, B. P. EreRius five 3. Trag?, J. B. Upright Blite , or All-ſeed. Blium. 
Inter mollientes eſt, floribus herbaceis, ſeminibus nigris ; lucidis. Gs 
Retrigerat & emollit. | radteriſlica, 


BRASSICA maritima monoſpermos, ' B. P. Monoſpermos Ang/irca, J. B. Mariti- View, , 
ma major repens multiffora alba monoſpermos, Hiſt, Oxon. Sea-Colewort. Quidam pro %* 
olere edunt. - | | | 

Braſſica ſylveſtris, J. B. Arvenſis, C. B. | Y 

Notz CharaReriſticz & vires Braſlicz in Sativa tradentur Libro ſequente. ; 
 BRUNELLA major folio non diſſe&o, B.P. flore minore vulgari, J. B. Common Seff- ,,,,.y,: 
heal. Officinalis eſt, Variat floris colore albo, carneo. In paſcuis provenit paſlim. 0 

Inter yerticillatas eſt denſiores, ſpicatas. 7 | Nota Cha- 
- Vulneraria inſigniseſt, multi uſus in Angina & oris aftetibus. Ardorem faucium *Fciifiica. 
& gutturis extinguit. | p Ds 

3UGLOSSUM fylveſtre minus, B. P.Echium Fuch/z, five Borago ſylveſtris J. B. 2ugtoſum. 
Wild, or Corn-Bughſs. OTIS 6 | _ 

Bugloſſum ſylveſtre caulibus procumbentibus, B. P. Borago minor ſylveſtris, Co. 
Alyſſum .Germanicum Echioides, Lob. Small Wild Bughſs. In arvis naſcitur. 

Nota CharaReriſtica & vires in Sativo tradentur. | RE 

Cordiales cenſentyr hujus-quoque tlores. E | Pas 

BULBOCASTANUM, J. B. Minus, -B, P. Common Earth-nut. hn 

Umbellifera eſt, ſemine minore & minus tumido, radice tuberofa. Nota Chz. 


; "oy . ; © 2" =. es. 
Radix eſtur cruda, coRa in jure carnium. Venerem ſtimulat, cruenta mingentibus "jc. 


& ſequentibus auxiliatur. — | : 
BURSA paſtoris, J. B. Major folio finuato, B. P. Major capſula cordati, foliis oof i 
ris, 


laciniatis, Hiſt. Oxon. Common Shepherds-purſe. Offic. Paſſim reperitur. +: 
D Burfy 


WM, 


14 Prodrom: Natwralss H:ifiorie Scotiz, ES 


_—_— = —_ 


Burſa paſtoris minor foliis inciſis & Thaks, B. P. Paryo folio glabro: ſpiſſo, J. B. 
Minor capfuli brevi cordari, foliis finuatis. Hiſt. Oxon. 
Burſa paſtoris minor loculis oblongis, B. P. Hiſt. Oxonien/ſis. Burſa paſtoria mi- 
nima oblangis ſiliquis, ſive verna loculo oblongo, J. B. Paronychia vulgaris Alfine- 
folia, Park. Naikwort. or Whitelow-graſs. ; 
' Burſe paſtoris ſimilis filiquoſa major, B. P. Burſa paſtoris, ſive Piloſellaſiliquoſa, 
]. B. Drabe filiquoſe fimilis planta przcox annua, Hiſt. Oxon. Great Naih-wort , or 
Codded cMouſe-ear. | 
Yies Burſa paſtoris refrigerat, exiccat, adftringit, reprimit, in fluxibus alyi cruencis & 
ſputo ſanguinis utilis. Vulneraria eſt. | 


Ea UT IIEL 


Plante incipientes a Litera C. 


alle. ALAMINTHA arvenſis verticillata, B. P. Mentha arvenfis verticillata hirſuta, 
the. J. B. Water Calamint with whorled Coronets. In arvis naſcitur. | 

Nota Cha. Inter verticillatas eſt, floribus ad caulium nodos e foliorum alis exeuntibus pedicu- 

raftcriſtic- lis innitentibus, oblongis foliis & odore Menthz. | 

Vire. Calefacit, ficcat, attenuat; Menſes , urinam movet, ſtomachum corroborart, hepar 
reſcrat, tuſli medetur. 

edtheps: CALTHA PALUSTRIS, J. B. Paluſtris flore ſimplici, B. P. S:wg/e Marſh Ma- 

tfirit. rigold. In aquoſis & ad fluviorum ripas naſcitur. 

—_— Thecas habet membranaceas, Aconiti inſtar , ſe ue inibi contentum. 

Vire. Apum iQtui foliorum ſuccus illirus ſuccurrit, De planta inſeſſu infantium tor- 
Wor we muliercularum experimento medetur. Schwenckfelt de Stirpibus S:/e/ze. 
Cempenule. CAMPANULA minor fylveſtris rotundifolia vulgaris, B. P. Parva _#nguillare 
Cantabrica, J. B. Vulgaris minor, foliis imis rotundioribus finuatis non ſerratis, Hiſt. 
Oxon. The leſſer round. leaved Bell-flower. In momtofis nafcitur. 

Nota Cha- Inter herbas eſt flore monoperalo, uniformi, vaſculo diviſo in loculamenta terna, 

rageriſtica. ſeminibus in ſingulis cellulis pluribus exiguis, lucidis. Laceſcens & erecta flore cam- 

anam referente, margine in quinque plurimum lacinias ſeo, florecjuſque calyce va- 

culo ſeminali inſidentibus, conceptaculis ſeminum breyibus & habitioribus, foliis le- 

vioribus, radice lignofiore aut tenuiore. | 

Vire. =Succus ex Campanula czruleo flore expreſſus viridem efficit colorem, Schwenkfels 
de Plantis S:/eſre. ; 

 Trache- CAMPANULA pratenſis flore conglomerato, B. P. TRACHELIUM pratenſe 

—_—_ flore conglomerato, Hiſt. Oxox. Trachelium minus multis, J. B. Little Throat-wort, 

or Canterbury-bells. | 
Campanula maxima foliis latiſſimis, B. P. Hiſt. Oxon. Pulchra 3 To/fano Carole 
miſla, J. B. Giant T hroat-worrt. a 

Notsa Cha- Convenit cum priore, nifi quod fit Trachelium hirſutis foliis. 

.— Trachelium exiccat & aſtringit: unde decoctum illius ad oris, uvulz et tonfillarum 
inflammationes et exulcerationes incipientes, aliaque cjuſmodi mala, quz adfſtritione 
indigent, confert : Radix tenera in acetariis apta, jejunio yernoprzſertim. Lob. 

Cannabis. ANNABIS fativa, B. P. Maset faxmina, J. B. Hemp maleand female. Officina- 
lis eſt. Serirur in agris. | 

Nota Cha- 4 Inter herbas eſt tlore imperfecto ſeu ſtamineo, erecis ſeminibus ex adyerſo binis , 

tatis. 

Vires. Sr lake decoctum tuſfi opitulatur. Emulſio ſeminisiRero prodeſt. Per/ele- 
men pro Veneris incentivo uſurpant. Herbz ſuccus inſtillatus aurium dolores ab ob- 
ftructione natos ſanare tradirur. | 

Ex ejus corticibas linteamina fiunt. 


CAR- 


AF 


Partis Secunde Liber Primus. - I 


Wh 


| 


CARDUUS vinearum repens folio Sonchi, B. P. Serpens lzvicaulis, J. B. Com- £<rdur. 
worn Way-T hiftle, or Creeping Thiſtle. In arvis frequens. | 

Carduus viarum repens flore albo. 

Carduus albis maculis noratus vulgaris, B. P. <Harianus, five lafteis maculis no- 
tatus, J. B. The milkie Thiſtle, or Our Ladies Thiftle. Officinalis ett. Ad agrorum 
margines naſcitur. 

Carduus nutans, J. B. Cirſium tertium tor ſua ſtirpe magis ſpinoſum , Dod. Thiſtle 
with a bending head. 

Carduus polyacanthus primus, Ger. Polyacantha, Tab. Thi#le T hiſtle. 

i Carduus Polyacanthus ſecundus , Polyacantha , Lob. Welted Thiftle with ſmall 
OWEr 'S. 

Carduus paluſtris, B. P. Caule criſpo, J. B. The Harſh Thiſtle. 

Carduus paluſtris flore albo. 

——— anceatus latifolius, B. P. Lanceatus fiveſylyeſtris, Dod. J. B. The Spear 
le. 

Carduus ſtellarus, five Calcitrapa, J. B. Stellatus five Stellatus foliis Papayetris er- 
ratici, C. B. By the Sea-ſfide betwixt Blackneſs and the Queenſferry. 

.  Carduus tomentoſus Corona fratrum dictus, Park. Capite tomentofo, J. B. Spha- 
rocephalus quintus, five Carduus capite rotundo tomentofo, C. B. cum priore. 

Ex plagi Auſtrali Score allatus elt mihi carduus monſtroſus in agris ſponte naſcens, 
capite pyramidali a caule in latam baſin aſſurgente, flore quoque fafciato & compreſſo 


innumeris capitulis referto. 


Inter herbas capitatas eſt, flore ex floſculis fiſtularibus compoſito. Now Chi. 

, . . hd . \ » = raReriſtica.- 

Hit. Naz. Egregius cft locus Plnii de Aculeatis, ,, Rerum naturam certe non defuiſle nobis * tyregius 
Plini locus 


Lib. 22. ,, docebimus; & inviſis quoque herbis inſeruiſſe remedia: quippe cum Medicinas dede- 
Cap-6- ,,rit ctiam aculeatis. Hzc enim proxime reſtant ex his, quas priori libro nominavi- > ana 
,, mus, in quibus ipſis providentiam Nature ſatis admirari amplecique non eſt. De- 
, derat, quas diximus, molles cibiſque gratas. Pinxerat remedia in floribus, viſuque 
, ipſo animos invitaverat, etiam deliciis auxilia permiſcens. Inde excogitavit aliquas 
, aſpectu hiſpidas, tactu truces, ut tantum non yocem ipſius fingentisillas, rationem- 
- que reddentis exaudire videamut, ne ſe depaſcat avida quadrupes, ne procaces ma- 
,, nus rapiant, ne neplecta veſtigia obterant, ne infidens ales infringat, his muniendo 
, aculeis, teliſque armando, remediis ut tura ac falya fine. Ira hoc quoque, quod in 
» in iis odimus, hominum cauſa excogitatum eſt. 
Cardui cujuſque ſemen diureticum eſt. | 
Cardui viarum ſemen potum laterum doloribus remedio eſt. Cardui Marie deco- 
cum datur utiliter ad jecinoris & vaſorum infartus & remorantes urinas. Aqua @ © 
foliis deſtillata laterum morbo medetur. Semen uſus eſt eximii in Emulfionibus. A- 
qua deſtillata przcipui uſus eſt in phagedznis & ulceribus erodentibus, f1 linteamina 
probe humectentur illz aqua & ulceribus imponantur. 
Folia renera, demptis aculeis, oleribus adduntur a quibuſdam. Cay 
CARYOPHYLLATA montana purpurea, Ger. Aquatica nutante flore, B. P. A- ©” 
quatica flore rubro ſtriato, J. B. Aquatica nutante flore purpureo Calathi etbgie, Hit. 
Orxo!. Purple Mountain- Avens. 
Caryophyllata montana purpurea, flore uno alteri innato, ſive duplici. | 
Keperra eit a me hzc Caryophyllata, flore triplici, ſecundo primi, tertio ſecundi 
Calyci innato in Carribber-Bank in Weſt-Lothian. 
Caryophyllata vulgaris, B. P. Flore paryo luteo, J. B, Avens, Herb Bennet. 
Officinalis eſt. 
Caryophyllata flore majore, C. B. Montana vulgari ſimilis Camerarii. In the 
Dex of Bethaick. 
gy ee Pentaphyllza, Ger. Alpina quinquefolia, B. P. In the Dem of Be- 
—_ — _ —— p OE 
Eſt inter herbas ſemine nudo rmas, flore llo, ſeu indecem ſegmenta Nora Ctr: 
diviſo a flore ſuperſtite, CR mocgks ear cnc aut — ran”. adhe. ric 
rentibus, foliis pinnatis radice aromatic2. 
Subadlſtringit, roborat ,jdiſcutit in vino pota; corexhilarat, cerebrum roborat, ſpiritus yir. 
tum vitales rum animales recreans, Ventriculi inteſtinorumque dolores a flatibus ſubortos 
lenit, concoctionem provocat. Etiam contra yenena utilis eſt, cephalica & cardiaca 
eſt. Radix cereviſiz infuſa viſcera & articulos roborat, eximii uſus'queque in F __ 
D 2 Us 


Virw. 


Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz, 


bus Tertianis Dyſentericis & ſanguinem expuentibus radicis pulvis epotus prodeſt. Vul- 
 neraria Planta eſt. 3 4%. 5 
Caryophyl- CARYOPHYLLUS virgineus, Ger. Sylveſtris humilis flore unico, B. P. Sylvc- 
i ſtris puſillus omnium minimus unico flore, Hiſt. Oxor. Betonica coronaria, ſive Ca- 
ryophyllea repens rubra, J. B. Maiden Pink. —_—_— a hill near Perth. 
Caryophyllus pratenſis laciniato tlore ſimplici, five flos cuculi, B. P. Lychnis Pra- 
tenſis flore Jaciniato ſimplici, Hiſt. Ox. Flos cuculi, Odontis quibuſdam, J. B. 
e Meadow Pinks, wild IVilliams. | 
Caryophyllus aryenſis glaber flore minore, B. P.. Lychnis arvenfis glabra flore mi- 
nore, Hiſt. Oxon. Gramini Fxch/izz Leucanthemo affinis & ſimilis herba, J. B. The 
leſſer Stitch-wort. 
Caryophyllus minimus muſcoſus noſtras, 
Ger. Chick-weed Break-ſtone. | 
Caryophyllus. montanus minor, B. P. Caryophyllus flos aphyllocaulos. vel junceus 
minor, }. B, Thrift, or Sea-Guloflower. | 
Nota Cha- Tnter pentapertalas eft ut plurimunti ad medium bifidas unicapſulares. 
;- == Caryopyilis ſylveſtris a Schwenckfelt adyerſus calculum & morbum comitialem com- 
- mendatur. | | | 
caucali CAUCALIS ſemine. afpero, floſculis rubentibus, B. P. Anthriſcus quorundam ſe- 
mine aſpero hiſpido, J. B, Hedge-Parſly. | 
Caucalis ſegetum minor Anthriſco hiſpido ſimilis, 7. Ray. Small Corn Parlly. , 
Caucalis _Ang/ica flore rubente, Park. Lato Apii folio, B. P. Lappula canaria 
latifolia, ſive Caucalis, J. B, 
Caucalis nodoſa echinato ſemine, B. P. Nodoſa echinato ſemine Anthriſco hiſpido 
aftinis, fi non cjus varietas, J. B. Knotted Hedge-Parlly. 
Locus Inter ſegetes & in agrorum marginibus naſcitur. 


Park Saxifraga Anglicans Allinefolia, 


Nota Cha- 4 | X ; 
raceriſtica, Inter umbellatas eſt ſemine echinato ſeu aculcato dentatas. 
Vires. Urinas & menſes ciet, calculos & arenulas diflolvit. 


CENTAURIUM minus, B. P. Minus flore purpureo, J. B. Smail Centaury, 
4,4 Officinalis planta eſt. In agris ſiccioribus naſcitur. 
| Centaurium minus flore albo. | | 
Nota Cha- » Inter Anomalas eſt flore pentapetaloide, pericarpiis ſemine minutiſſimorefertis, nulla 
ractcriſtica. ;ntus lara, floribus in ſummis caulibus & ramulis crebris, ſapore amaro inſignes, flo- 
re © tubo oblongo in quinque ſcgmenta acuta expanſo. 

"TH Alvum purgat, bilem crafſam pituitamque educit, jecoris & lienis obſtructiones tol- 
lit, tertianam. & i&erum ſanat, putredini reſiſtit, alvi.tineas pellit, menſtrua moyer. 
Vulneraria eſt, ulcera detergens. Schwenckfelt de Plantis Szle/e2. 

Ceraſus, CERASUS ſylveſtris fructu rubro, J. B. Common wild Cherry. 

Ceraſus ſylyeſtris fructu nigro, J. B. Major ac ſylyeſtris fructu ſubdulci nigro colore 
inficiente, B. P. The common black Cherry. Officinalis eſt, 
—_— Cerafus racemoſa trutu non eduli, B P. Racemoſa quibuſdam, aliis Padus, _ J. B. 
' Avium nigra & racemoſa, Ger. Brrds-Cherry. In ſylvis. . 


Vires. Inter pruniferas eſt, unoquoque ſeorſim privato ſuo pediculo hzrente, pluribus cx 


eodem nodulo erumpentibus confertis pulpa copioſ3. 2 : 
Recentia ceraſa alvum laxant; 'duleia alvum ſubducunt, acida & auſtera refrigerant 


& adſtringunt parum. Aqua acidorum ſtillatitia, ut & ceraſa ipſa, febrilem ardorem 
compeſcunt, frim extinguunt & cibi appetentiam conciliant. | 
Ceraſa dulcia,; ut & aqua ex iis deſtillata, in Epilepticis, Paralyticis & Apoplecti- 
cis mulcum commendantur. Melancholicis & Calculoſis conducunt. 
Oteum e nuckis Ceraſorum per expreſſionem maculas & lentigines aufert. Utile 
quoque Arthritidi, Calculo Renum ct Veſice. Gummi quoque Ceraſi celebratur ob 
vim lithontripticam.  - , | FN 
_— CHEAREPHYLLUM fſylveſtre, B. P. Anthriſcus Plinitquibuſdam, ſemine longo 
ol * Cicutariz aut Chzrephylli, J. B: Common wild Cherevill, | 
Nora Characteriſtica er vires in Sativo tradentur. 
Chameci- CHAMZACISTUS vulgaris florc luteo, B. P. Dwarf C:ſius, or Little Sun-flower. 
fur v3%- Paſſim. Reperitur tlore albo quandoque. | 


1 x FER 6 WEE g . : py 
Nora Cha- Ell inter herbas flore pentapcralo, foliis integris in caule conjugatim diſpoſitis , ca- 


radteriſtica. [ycibus triphyllis ſeu trifidis, vaſculis ſeminalibus trigonis. 


Vulneraria Planta eſt et adſtringens ; in ſputo ſanguinis et alvi profluyio utilis. 
CHA. 


Vires. 


þ 


Partis Secunde Liber Primus. | 17 


—O— 


CHAMEDRYS fſylveſtris, Ger. Spuria latifolia ſive feemina, J. B. Spuria minor <h-medr;5. 
rotundifolia, B. P. Veronica minor foliis imis rotundioribus, Hiſt. Oxor. Wild Ger- 2s 


mander. In ſylvis.. oy bo” - 
Eſt inter plantas filiculoſas, tetraperalas, bicapſulares, ſepto medio ſiliculam diri- 


mente: eſt enim Veronicz ſpecies. | | | 

CHAMAMELUM inodorum, B. P. Inodorum five non fetidum, J. B, cMHay- Gomeme: 
weed, or Dogs-Camomue. | | SO 

Chamzmelum inodorum . five Cotula non fctida flore pleno. ES. | 

Chamemelum fcetidum , B. P. Fatidum five Cotula faetida, J. B, Stinking May- 
weed. Pallim. 

Inter herbas corymbiferas eſt, flore compoſito, diſcoide , floribus ſparſis, foliis mul- Neta Cha- 
tifariam in ſegmenta tenuifſima diviſis. .  Factcriſtica, 
| Cotulz fatidz decotum a nonnullis ad ſcrophulas cum ſucceſſu propinari ſolet. Bi- ,,.__ 
lem atram atque pituitam per inferna ducit. Aſthmaticis, Calculoſis, Melancholicis : 
& Vertiginoſis prodeſt. Vino decoGta bibitur adverſus Hydropem, Cachexiam & uteri 
ſtrangulationem, & Ifterum curat. Lotio pedum ex <jus florum decoto Hy ſtericis 
prodeſt. Guſtu amara eſt, odore fcetido, ſubviroſo. Schwenckſelr. 

| Cortula non fcoetida ad vulnera commendatur. | 
' CHAM&AMORUS foliis Ribes LAvg/ica, B. P. Rubo Idzo minori affinis Cha: chmems: 


mzZmorus, J. B. Kmuot-berry, or Cloud-berry. b:— | rus. 
Inter Frutices bacciferos eſt foliis Ribes, fructu minore flayi coloris, Rubi Idzi xo cy. 


fr uctui aftini. raQteriſtica, 


Multum commendantur ejus fructus adyerſus Scorbutum. Tu 

Chelidonia rotundifolia minor, B. P. Scrophularia minor, five Chelidonium minus chelida. 
vulgo dictum, J. B. Ranunculus precox rorundifolius granulata radice, Pz/ewort , or nimmmi- 
Leſſer Celandine. In humidis. . * -._ 

Nota Characteriſtica tradetur in Ranunculis. 

Extrinſects ſpecifice mariſcas ſive ficos ani curat, dentiumque putredini maximope- vircs. 
re ſubvenit.. Schroderas. | | | 

CHRYSANTHEMULM ſegetum, folio minus ſecto glauco, J. B. Bellis lutea fo- 


| Chryſans 
liis profunde inciſis major, B. P. Cori-<MHarigeld. Inter ſegeres proyenir, hemun. 


Inter corymbiteras eſt; radice fibroſa, foliis laciniatis. E | .  Nota Cha- 
CICERI fſylveſtri minori affinis, fi nonidem, B. P. Glaux Dzoſcorid;s, Ger. H:ſpa- way g 
nica Cluſii, Hiſt. Oxonien. Cluſins his Spaniſh Milk-wort. © veſtze. 
+ Inter legumina eſt non ſcandentia filiquis eres. tho 


CICHOREUM pratenſe luteum lzvius, B. P. Hieracium luteum glabrum, five cichoreum 
minus hirſutum, J. B. CO: | ratenſe. 
Character & vires in Hieraciv tradentur. ns us 
CICUTA major, B. P. Cicuta Veteribus 8& Neotticis; J. B. Common Hemhock. **** 
Officinalis eſt Paſſim prope urbes provenir. | L | 
- Cicuta minor Petroſelino ſimilis, B. P. Cicutaria Apii folio, J. B. _ — 
Inter umbelliferas eſt, ſemine craſſiore, terreſtris foetida, ſucco viroſo. ..- 
Facultatis extreme refrigerantis eſt, venenata, Lac extinguit mammis impoſita. vir. 
Succus Emplaſtro Splenetico incoctus extrinſecus adhibetur in tumore Lienis. Ano- 
dyna eſt; rumores duros & Ganglia potenter diſcutit in Cataplaſmatis & in Emplaſtro 
de Cicuta cum Ammoniaco. | | | 
 Alutarii noſtri Lixivio Cicutz ad id genus Corii parandum (quod Charmbo dicitur) No nh 
utuntur. = 
CIRSIUM majus ſingulari capitulo magno, yel incanum yarie diſſeum ; B. P. Ay. ©/n. 
glicum radice Hellebori nigri modo fibroſa, folio oblongo, J. B. The Eng//h foft or 
gentle Thiſtle. In paludibus provenit. . 
Inter capitatas eſt , flore ex floſculis fiſtularibus compoſito. ay a 
Pabulum, dum tenetlum & recens, p=cori gratum. | | | Vie. 
 Clinopodium Origano ſimile, B. P. Quorundam Origani facie, J. B. Acinos, Ger. - Clinopo- 
Great Wild Baſil. In Buden-hill near the Kippis in Weſt-Lothian. I 
Inter yerticillatas eſt, verticillis denſe ſtipatis, multis floribus congeſtis. os of 
 Calefacit, fſiccat, caput & viſcera roborat, partes imbecillas contortat. Schwenct- ratteriſtica. 


- T | | h ES - 
' COCHLEARIA folio ſubrotundo, B. P. Cochlearia, J. B. Major Batavzica ſub- Cochlearid, 
rotundo folio, Hiſt. Oxon. Dutch Scurvy-graſs. Offficinalis eſt. DO 
E Cochlearia 


18  Prodromi Naturalis Hifiorie Scotiz , 


Cochlearia minor rotundifolia, T he leſſer round-lkeaved Scurvy-gra/s.! 
Cochlearia folio ſinuato , B, P. Britamnica folio finuato , Hiſt. Oxorx. Common Sea- 


Scurvy-graſs. Officinaliseſt. In the North by the Sea-ſide, and upon the Rocks of Inch- 


Columb. Rotundifoliain montibus quoque T xedze provyenit. 
Nota Cha- Eft inter filiculoſas tetraperalas bicapſulares. 
nacriltic.  Cochlearia calefacit & ſiccat. Sale yolarili abundat. Morbis medetur, qui oriuntur 3 
fale fixo redundante, Scorbutoimprimis. Infuſa aur fuccus expreſſus efficaciora ſunt. 
corfolide, CONSOLIDA media pratenſis czrulea, B. P. Media quibuſdam Bugula, J. BB. Com- 
mon Bugle. Paſſim provenit. Officinalis eſt. 
_ Reperitur etiam flore albo. 
| Verticillataeſtex Galea carentibus labiatis. - : : 
Vires. Vulneraria eſt tam intcinſecas quam extrinſecus adhibita. Hepatis quoque obſtrucioni 
confert. 
Forvel:.  CONVOLVULUS minor atvenſis, B, P. Vulgaris flore minore albo yel purpureo, 
2 Hiſt. Ox. Helxine Ciflampelos multis five Convolyulus minor, J. B. Small Bind-weed. 
In arvis. 
Conyolyulus minor ſemine triangulo, B. P, Helxine ſemine triangulo , J.B. Frumen- 
tum Saracenicum alterum Conyolyuli modo ſcandens, femine triangulo minore nigro, 
Hiſt. Oxonten. Black Bind-weed. Inter ſegetes. | 
| Conyolyulus major albus, B, P. Major, J. B. bs oy major albus, ſeu flore majore 
| albo, Hiſt. Oxox. Great White Bind-weed. Near the Abbay. 
Neta Cha- Eft inter Herbas ſcandentes, campanulatas, lacteſcentes , flore monopetalo, uni- 
natoiſtia. cocimi, vaſculo diviſo in loculamenta terna , ſeminibus in ſingulis cellulis binis majuſ- 
culis. | 
Virs. Major Melancholiam purgat. Semen < vino Strangurix medetur. Schwenckfelr. 
Nigeralvum, ut Atriplex, lubricare creditur. Vulgus decocto contra tormina yen- 
tris utitur. Schwenckfele. | 
Minoris arvenſis ſuccus alvyum ſubducit. Cum fale & aceto illitus cutis ſorditates & ſca- 
biem delet. Folia miſcentur inſeſlibus ad Calculum & Stranguriam. Schwenkfelt de 
Plantis S:/z/ze ſponte naſcentibus. 7 
Quibuſdam, ob vim Catharticam, Scammonium Germanicam dictum. | 
Prevotius in Medicina Pauperum inter benigne Bilem eyacuantia enumerat de- 
cotum a M. j. adjj. 
Corallins., CORALLINA. . Vide Muſcus. 
Corus, CORNUS f&mina, B.P. Feeminaputata Virga ſanguinea, J. B. The female Cornell 
or Dog-berry-tree. Inſepibus & dumetis. 
_ —_ Inter pruniferaseſt, flore luteo aut herbido , officulo fruftus duriore, tereti. 
Us — FE Cornis famine baccis Anamenſia rara in agro Tridentino oleum conficiunt ad Lu- 
mechani- cernarumuſum , expreſſis Torculari, decoRtisprius in aqua. Ma#thiohus. 
yy CORONOPUS fylveſtris hirfutior, B. P. Coronopus, five Cornu Cervinum vulgo, 
Hlveſtris. _ -—* 2 » J. B, Buck-horn-Plantars. Officinalis eſt. Paſlim reperitur locis 
| aridioribus. 
Nota Cha Inter Herbas eſt flore tetraperalo uniformi anomalas. Ipſa autem flores haber ftamino- 
'* ſosin ſpicas congeſtos. Floſculorum tubi in vaſcula ſeminalia elliprica intumeſcunt, ſe- 
minibus intus binis puliciformibus. | 
Vires in Plantagine tradentur. | 
coryins; CORY LUS fylveſtris, B. P. Corylus, five Nux Avellana ſylveſtris, J. B. Commor 
Haſſe aut. Frequens in nemoribus. 
Nota Cha- Internuciferaseſt arbores, nuce fragili & dura ſeu teſtacei, tegumento exteriore ſum- 
en miparteaperto, tenui & membranaceo. 
Juli refrigerant & ſiccant cum adſtrictione, ventris fluxiones ſiſtunr. 
Nuces Avellanz ex P/zno pinguedini corporis conferunt. | 
Uſus Ex virgis ſeu ſtolonibus Coryli Circuli doliares conficiſolent, Ex ligno ejus Carbones 
mectani- parant Pictores ad delineationes commodos. Ras in Catalogo Plant. Anghe. 
Corfledls., COTYLEDON hirſuta, J. Rezr Hairy Kidney-wort. Loca humidaſeRarur. 
No Ge Inter pentapetalas eſt, foliolis albis, mucrone acuto, duabus maculis flavis verſus 
' _  unguesnotatis. Staminadecem purpurantibus apiculis coronata continent flores. Vaſ- 
_ ſeminale breye eſt, craſſum, bicorne. Semen parvum , rotundum, obſcurins 
ruffum. _ 
Crithnesy., CRITHMUM, five Faniculum marinum minus, B. P. Crithmum multis, five 
Fcenicu- 


Vires., 


CORD EI 


5 SVELAET © SF" a. 


Partis Secunde Liber Primus. Leu 19 


—_—_— 


Feeniculum marinum, J. B, Sa»pixr. Officinalis, It groweth upon the Rocks towards 
the Sea in Galloway. : yy 
Inter umbellifetas eſt ſemine ſtriaro majore donaras. Nora Chas 
Crichmum in muria conditum ventriculo prodeſt, eſtque palato admodum gratum. eg 
Urinam moderate provocat. Viſcera ab obſtructionibus expedir, & apperentiam ci- 
borum excitar. 5. "RPGs 
* CRUCIATA vulgaris hirfuta, B. P. Galliumlatifolium, Cruciataquibuſdam flore Craciare: 
luteo , J. B. Crofs-wort. Ad ſepes & indumetis. 
Inter ſtellatas eſt floribus quadrifoliis; floribus & ſeminibus caules ad genicula ver- Not2 ci 
ticillatim ambientibus. 
Siccat, adſtringit, vulneraria eſt. Ad ramices valet in vino pota. Vires. 
CYANUS, J. B. Segerum, B. Þ. Common Blew-bottte. Inter ſegetes. | —_ 
Inter herbas eſt capitatas, calyce ſquamoſo in ventreni extumeſcente, capitulis mbl- wow Cha- 
libus ſeu ſpinis carentibus, floſculis marginalibus minus profunde diſſeRis. radteriſtica, 
Refrigerat, ficcat, glutinat. Venenis reſiſtit, preſtar ad peſtilenriales & pernicia- yice, 
les febres. Aqua quoque in oculotum inflammationibus magnez commetidationis co 
Schwenckfelt. Succus florum infſtillatus valer ad putrida ulcera. 
Flores in ſpititu vini aut aqui communi macerati ſuo cam colore inibuunt, itema- 
que Saccharo clegantem colorem communicant. J. Rates. => 
CYNOGLOSSUM majus vulgare, B.P. Vulgare, J. B. Common Hounds-tongue. Comegle}- 
Offticinalis eſt. Paſſim ad vias. | | ou 
CORO majus flore albo , Wh:te-flowered Honnds-tongue. ” —_ 
Eit inter Hcrbas aſperifolias, flore monoperalo, matginibus quinque partitis. Sin- raftcrifica. 
gulis floribus ſuccedunc ſemina quaterna perianthio breviore, & ad modum floris ex- 


- 


panſo, ſeminibus aſperis & lappaceis, foliis graviter odotatis. 


Maniteſte refrigerat & ſiccart, incrafſat, dolorem lenit & majorem affluxiim prohi- Vits- 
bet. Radix ſanguinem excreantibus ex aqua Plantaginis aut Prunellz cotacxhiberur. 
Foru dolorem Hzmorrhoidum demulcet egtegie. Folia ighii facto medentur, ad canis 
' rabidi morſum yalent. Flores Saccharo conſervantur adycrſus Pleurefin & Hzmopry- 
fin. Schwenckfelr. Uſus cjus quoque eſt in ſiſtendo fluxu alyi, Gonorthcei ac Ca- 
rarrhis exiccandis. Ad omnis generis ulcera & yulnera conducit. Matthiolus. InStru- 
mis & Scrophulis Cynogloſſz radix cum intus in Decotione; tum extra in Cataplaf- 
matis forma ſummo cum ſucceſſu adhiberi ſolet. _ 

Nobilis Vir D. Parricins Moravins Baro de Leviſion Rei Botanice ſtudioſiflimus 
cultor ( dum viyeret ) magno cum ſucceſlu Emplaſtro & Linimento (quorum ipſe Au- 
Ror fuit) & in ſe & in aliis ſcrophulofis & ſtrumofis uſus eſt. Quz hic apponenda 
duxi , quod Cynogloſſum unum ex Ingredientibus efſer, & quod pro prati clariſlimi 
Viri memoria Monumenta publica futura fint Remedia ifta Euporiſta , multz in tu- 
moribus & ulceribus ſcrophuloſis debellandis efficaciz. Mihi autem communicata tuit 
earum deſcriptio a Nobili Domini de £&/zeſton dicti Baronis Sorore. 


Linimenti deſcriptio: 

Sumantur tres Talpe, quz. coquantur in tribus pintis Alz ad remanentiam unius ; Novoas 
Choy: Nm fiat expreſſio, colarura crit conſiſtentiz Linimenti. Hoc pars affeRa Morevi ad 
unge elt. wi crophu- 

in applicetur ſequens Emplaſtrum. _ 
| | Empla. 
Recipe LArungie poreme Libre wunica ſtrumed 
Sutra a—_ ignis calore. A —— 
Tunc Pe 
Recipe Fohorum Scropiularie , 
"” Cynogloſſi, 
Lami flore albo, 


Digitalis; ana partes £quales, 9. /. 


In minutas partes conſcitidantur & in A_— coquantur igne temperato, 
repetendo ter aur quater cotionem, uſque dum Unguentum farurati viroris fir. Tunc 
appendatut in Libra Unguentum, ſumendo dimidium pondus <jus, Cerz & Refine 
ctantundem, Terebinthinz uncias duas, viridis zris unciam unicam. Diffolyantur ſimul 


onnia, tunc per linteum colentur , & fiat Emplaſtri Maſſa, i 
E z Cujug 


—_ $— 


ao | "Prodrom: Naturalis Hiftorig Scotiz , 


Cujus ſufficiens quantitas- pro parte affei extendatur- ſuper-Aluta, & applicetur 
parti affeQz. | | CE 

Er cum hzc ex Indigenis Medicamentis conſtent,, facili certe. pretio parari poſſunt 
a Cujuſvis conditionis hominibus. of | 


_—_— crc YT T7%, 


Plante incipientes 4 Literi D: 


235 WET TY ENS LEONIS latiore folio, B. P. Hedypnois,. five Dens Leonis Fuch/i , J. B. 
_—_T | Dandelion. Offiicinalis eſt: . Paſlim' proyenir. | 
Nota Cha- Inter Herbas eſt flore compoſito, naturi. pleno lacteſcentes, ſeminibus pappoſis, 
radtcritica: ninoribus foliis laciniatis , caute nudo, flore magno. | 
vices, Adftringit, roborat, amaricat, abſtergit; hepatis obſtructiones reſerat, urinas cier. 
Herba contrita & impoſita omnem inflammationem nigricantium & adurentium puſtu- 
. larum compeſcit, Liquor ſtillatitius cum-ſucco Violarum a feminis infantibus Epile- 
' pticis inſtillatar , medetur Pleuriticis & Tuſſientibus, & ſomnum conciliat. Schwenck- 
felt. Ulſus quoque <jus eſt in Febribus putridis. W L. 
* Piglzatis, DIGITALIS purpurea folio aſpero, B. P. Purple Fox-gloyes. Officinalis. Paſſim 
( inter ſaxa in montibus. _ 8 
Digitalis vulgaris flore albo. Said to grow in the Forreſt. - 
Not Cha. Bicaplularis monoperala eſt, Vaſculum autem cjus pyramidale ſeu coniforme multa 
raceriſtica, Minuta ſemina continet. | | 
Epheme- Ex mente Fabiz Columne Ephemerum eſt Do/coredis, cum quo in multis. tum fi- 
rumDioſco. A Sh . | 
ridi  gura tum viribus conyenit. SIT 
Vire® Digital vis calefaciens & ficcans ineſt, & vyulneraria eſt. Unde 1tal; dicunt, Arelde 
(quod Digitalis nomen apud illos eſt) 7utre piaghe ſalda; Omnium 1c, vulnerum oft 
terruminatrix, ut tradit Co/urma, Ce/a/pmus quoque dicit herbam guſtu amaram , & 
ſubacrem glutinoſamque ad omnia yulnera codfolidanda celebrem. 
_ Aliqui Digitalem purpuream ad purgationes adhibent, fed ez minus tute ſunt - mi- 
hi enim retulit Clarifſimus Vir:D. Brzsby M. D. Obſervatum a ſe ex quinque @pris 
rope Britannodunum , qui Decoctum Digitalis ex conſilio cujuſdam Empirici aflum- 
pſerant, tres ex ſuperpurgationibus ſurſum et deorſum mortuos ſuiſle; duos zgre ad- 
modum valetudinem recuperaſſe. | | 
Narravit mihi illuſtris Matrona apud ſuos in curationibus quorundam Morborum ce- 
lebris, Se cum fructu uſurpare Digitalem yulgarem in Epilepſia curanda. Plura adji-: 
cere noluit ſecreto ſuo confiſa. 
Sed mihi non placet internus <jus uſus, cum violente nimis operetur: nec uſis in- 
terni Ephemeri Do/coridis (quod ſciam) ulla mentio fit apud Veteres. 
Externus uſus egregius eſt tam in yulneribus quani ulceribus ſanandis, preſertim in. 
| ſcrophuloſorum et ſtrumoſorum ulceribus humidis er pure manantibus, quibus unguen- 
tum ex floribus aut plantz primis germinibus ſumme efficaciz eſt. | | 
Narravit mihi illuſtris Matrona, Filiam ſfuam natu maximam (quz nutie aliquot 
liberorum mater eſt) infantem aRachitide, qua yalde afficiebatur, curatam fuiſle a Milite 
-þ Anglo uſu Unguenti ex Digitali parati, quo pattes affetz inunRz fuerunt , rempore opera- 
tionis Medicamenti ad ſummas angultias fredatam fuiſle,, evaſifſe tamen a Morbo li- 
beram. 7 
Dipſeta, DIPSACUS ns aut Virga paſtoris major, B. ÞP. Sylveſtris, five Labrum 
Veneris, J. B. The great wild Teaſel, or Venus Baſon. Officinalis eſt. Upona Brac 
below the Caſtle of ,Abercory. | 
Nota Cha- Inter capitatas eſt, capitulis e ſ{quamis ſinubus ſuis ſemina amplexis, itt mucrones 
rafteriſtica. Jongos, rectos, molles exeuntibus, 

Ulſus, przcipue in Rhagadibus ani ſolidandis (decotz in vino) commendatur, er 
in Verrucis abigendis. Schroderus. Aqua, que in foliorum concayo reperitur, caligi- 
noſts et rubentibus oculis prodeſt. Eadem maculas faciei emendat et exterir, Tragus. 

DR A. 


Vires. 


Partis Secunde Liber Primus. 5t 


DRACUNCULUS pratenſis ſerrato folio, B. P. Ptarmica Ger. Vulgaris folio lon- Dracuncu- 


a ae *Y,. a ; lus praten- 
go ſerrato, flore albo, J. B. Common Sneeſe-wort. Officinalis eſt. In pratis naſcitur. 53: 4 
Inter corymbiferas eſt. : - RS E # Nota Cha- 
Guſtu eſt acri & fervido, Siccz pulvis naribus inditus ſternutationem movyet. Ra- * yire. 
dix commanſa caput purgat, & dentium dolores mulcet, pituitam eliciendo. Herba 


cruda additur Acetariis , ad frigiditatem eorum temperandam aut corrigendam. 


C a FE U 3 V; 


Plante a Litera FE mcipientes, 


[7 CHIUM Scorpioides arvenſe, B. P. Scorpioides Soliflequium flore minore, J.B * #ciwn 
_- Mouſe-ear Scorpion-Grals. 
Echium Scorpioides minus floſculis luteis, B. P. Myoſotis Scorpioides minor floſcu- 
lis luteis, Park. Small yellow flowered Scorpion-Grafs. 
—_— vulgare, B. P. Common Vypers- Buglofs. 
'Mium flore albo. 
In campeſtribus & inter ſegetes. | Locus. 
Echium eſt inter herbas aſperifolias, floribus monopetalis, = quinquepar- , 


a9 6 . j 5 . gp Nota Cha- 
titis, ſeminibus ad ſingulos flores quaternis, perianthio breviore, ſeminibus rugoſis ca- aacritica. 


put viperinum referentibus, flore corniculato parte ſuperiore longius excurrente, infte- 
riore breviore. 
Adyerſus Serpentum & viperarum morſus commendatur. Schwenckfelt. Vires, 
EQUISETUM arvenſe longjioribus ſetis, B. P. Minus terreſtre, J. B. Common ,,,;c,,, 
borſe-tail. Officinalis eſt. Paſlim in arvis provenit. 


Mulrz ejus ſpecies apud nos reperiantur, quas hic enumerare non eſt opus. 

Eſt inter herbas, ſemine minutiſſimo, vix conſpicuo. polyphyllas, foliis teretibus Nota Cha- 
caules ad nodos in orbem ambientibus radiorum in modum, foliis et caulibus pyxida- raceeriſtica. 
tim articulatis. 

Siccat er adfſtringit valide. Vulneraria eſt, ad Dyſenteriam ct alios ventris fn 
utile Hemorragias ſiſtir. : | 

Ruſticz mulieres utuntur ad purganda vaſa ſtannca, zneaque, atque etiam lignea. Uſus Me- 
Pictoribus quoque in uſu eſt. Schwenckfelr. | —_ 

ERICA baccifera procumbens nigra, B. P. Baccifera, Marth. J. B. Berry-bearmg 
Heath. ; 

Erica vulgaris glabra, B. P. Vulgaris humilis ſemper virens, flore purpureo & al- 
bo, J. B. Common Heather. 

Erica Myricz folio, tomentoſis et incanis foliis Cls/, J. B. Myrice folio hirſu- 
ta, B. P. | 

Erica humilis cortice cineritio, Arbuti flore, B. P. Ramuiis ternis floribus ſaturatiori- 
bus purpureis, J.B. 

Erica ex rubro nigricans ſcoparia, B. P. Brabantica folio Coridis hirluto quaterno, J. B. 
Low-Dutch-Heath, or Broom-Heath. 

Inter Frutices eſt ſeminibus, vaſculis incluſis, foliis ſemper virentibus, paryis & an- wora Cha- 
guſtis floſculis in pleriſque ſpeciebus urceoli figura. raQteriftica. 

Apud Dro/coridem Ericz coma & flos impoſita Serpentum morſus ſanant. Galeno y;;... 
digerendi per habitum facultatem obtiner. Paulo vi pollet diſcutiente citraroſionem. 

Florum Decoctum lumborum ac ventrisdolores lenire poteſt. Succus ex foliis floribul- 
que elicitus oculis imbecillibus guttatim inſtillatus, aut foris inunus confert. Aqua ſtil- 
lata ruborem oculorum tollit & dolorem mitigat. Aqua, inquia Ericadecoda fit, ſumpra 
tepidc tam mane quam veſperi triginta dies, quinque unciarum pondere, tribus horis ante 
cibum yalet ad Veſicz calculos comminuendos & expellendos, fi Xgri in Balneo cjuſdem 
Ericz DecoRti ſuper Ericam decoctam ſederint aliquoties. Ex Ericz quoque floribus Bal- 
neum paratur ad Podagram Sudatorium , quo viſcida materia doloris Articularis cauſa diili- 
patur. Valentetiam exiis Balneum & fomenta ad Paralytica membra reboranda. Oleum 

po: OY ex 


Erica. 


| 


A Y 


Prodrom: Naturalis Hiſtorie Scotis , 


ex Ericz floribus confe&tum ad tollendos Herpetes faxdos & inveteratos faciem occupantes 


conducit. Calefacit & digerit, & in Lienis affe&ibus quoque commendatur , imo & 


Colica laborantibus utiliter exhiberur. » 

Flores Ericz candido floreex vino rubro poti album menſtruorum fluxum immodicum 
abſumunt, muliercularum experimento. 

In H:thlandia (que Schetlandia noſtra eft) ubi celirigiditas & ſoli afperitas, durzque & 
longz hyemes nullam ſinunt arborem, & quz egenos admodum plantarum fcerus , parca 
medicamina ſuppeditat , illic benigna Natura Panaceam ex Erica Incolis moltravit, qua 
hzc Inſularum pauperies undique locupleratur. Ex hujus foliaceis florulentiſque capi- 
tulis Unguenra aliaque ad pleroſque morbos medicamenta faciunt. 

_— Ericeta Scotiz, referente Jacobo Cargillo M. D. celebri Scoto apud J. Baubinum , ſup- 
foro plent in ignibus foyendis ſepelignorum yvicem. Marteriariie rerra pulla inculcato ſtramine 
ex aqua ſubacta leviter & alternis Erice ſtratis, extrorſum utrinque - ge comis, 
concurrentibus in medio lignoſis radicibus, parietes tum Cafarum ruſticarum, tum hor- 
rorum artificioſe extruunt, qui vinculo ſtraminis & Ericz nec pluvias metuentes, nec 
atterentium jumentorum affrictibus concuſli in multos annos durant. In multis locis per 
Scotiamruſtice xdes Erici teguntur. Quidam olim, & aliqui etiam nunc Potum ſuum 
communem Alam diam ſummitatibus Ericz una decoctis grati admodum ſaporis redde- 

bant. Quidam ex radicibus Ericz Calices aftabre componunt. 

Hontant pro lecto ſubiternunt ſzpe Ericam, radicibus deorſum, frondibus ſurſum 
yerſis : adeoqueſcite hac ratione lectos concinnant, ut mollitie cum plumi certcnt , Myu- 
britate longe ſuperent. Erica enim naturaliſiccandi vi predira ſuperyacuos humores ex- 
haurit, nerviſque corum moleſtia liberatis ſuum vigorem reſtituit, ita ut, qui veſpere 
languidi & laſſi decubucrunt, manc vegeri& alacres reſurgant, 

Erica ingentesovium greges ſalubecrimo pabulo nutrit, & a pulmonis, lienis jecoriſque 
obſtrucionibus preſeryat & caines laudatiſſimas reddit. 

Nec Mel, quod de<cjus floribus legunt Apes, adeo improbumeſt, ſed paulo duntaxar 
coloratius. 

BYuce: ERUCA lutea latifolia, five Barbarea , B.P. Lartifolia lutea , ſeu Barbarca major, 
Hiſt. Oxo#. Barbarea, J. B. Winter Crefſes, or Winter Rocket. | 

Erucaſylveſtris minor luteo parvoque tlore, J. B. Sylveſtris, ſeu paluſtris minor pro- 
Warn uy repens, luteo parvoque flore, Hiſt. Oxox. Erucaquibuſdam ſylveſtris repens, 
floſculo paryo luteo, J. B. Small Water- Rocker. 

Eruca maritima [fa/ica filiqui haſte cuſpidi ſimili, B. P. Cakile quibuſdam, aliis Eru- 
ca marina & Rhaphanus marinus, J. B. $ea-Rocker, In the Sands of Lezth. 

Wota Cha. Eſt inter herbas filiquoſas , tetrapetalas, bicapſulares. Eruca calefacit & ſiccat in- 
rattcriſtica, tenſe. Antiſcorbutica eſt egregii uſtis in Apoplexia przſervanda. Pituitam & cerebro 
Virs. prolicitin Apophlegmatiſmis, &, ut air Poera, 


Excitat ad Venerem tardos Eruca © Maritos. 


ERYNGIUM maritimum, B.P. Marinum, J. B. Sea-Holly, or Ermgo. Officinalis 
eſt. By the Sea-ſide in ſeveral places, but moſt abundantly near Dumbar and near Largo 
upon Fzfe-ſide. ; 

Nota Cha- Eſt inter herbas flore compoſito anomalas minores & humiliores, foliis laciniatis , & 
radteriſtica. per margines ſpinis acutis minacibus armatis, capitulis c {quamis echinatis compolſitis. 

Vires. Radix Eryngii marini Saccharo conditain frequenti uſu eſt, Cenſetur Veneris incen- 
tiva; utilis etiam adyerſus peſtem & acris contagionem ; tabidis et macilentis proficua : 
valde enim reſtaurat vires. Adluem Veneream commendatur. Inſigne Diureticum eſt, 
ctobſtructiones potenter reſcrat. 

ERYSIMUM vulgare, B. P. Eryſimum T rag: floſculis lateis juxta muros proveniens, 
J. B. Common Hedge- Muſtard, or Bank-Creſſes. Officinaliseſt. Paſlim ad vias. 

Eryſimo fimilis hirſutanon laciniataalba, B.P. Eryfimum minimum annuum, Hit. 
Oxon. Barbarea muralis , J. B. Harry Hedge- Muſtard with uncut leaves , or Daiſy- 
leaved Wall-Creſſes. 

Not © Siliquoſa, tetrapetala, bicapſularis eſt. 
Vir, Uſusprecipuc in mucilagine contumacipulmonum incidendi, attenuandi et expe&s- 
randa. Extrinſecus in Cancro non exulcerato tumoribuſque renitentibus commendarur. 
Juenzmus, EUONY MUS vulgaris granis rubentibus, B. P. Eyonymus multis, aliis Tetragonia, 
J. B. 7 he Spindle-tree. Multis in locis. 


Erynginn. 


Eryſimum. 


Inter 


Wilkelmus 
Ten Ehyuc 
M. D. wil. 
ſertatione 
de Arthriti 


de. 


Buch. L 


D 
mo yy —_— 
—— 


Partis Secunde Liber Primus. 23 


OOO IO I RAT WRT YT ECT IBID », OCLC YRS ho dE IIS Ur RTE DIS III OE ESEY > 


ul F OM mM ol Fo Fl  eorawemeOTVEaXoeeQE ll ll lee El [Tj __OITCCTTCT CCC 


Inter Arbores bacciferas eſt, foliis deciduis, pinnatis, floribus ſimplicibus, ramulis _— _ 
retragonis, baccis per maturiratem rubris, tetracoccis. EI 
Hujus tres quatuorve, baccz tam per Vomitum quam per Seceſſum purgant. Pulvis Vire. 

exiccatarum in uſu apud Mulierculas eſt; ad pediculos interimendos, & furfures ca- 
pitis abſtergendos. Lixivium ex eo capillos ſplendidos facir. 
Ex hujus ligno Fuſi muliebri netu celebres in Germania detornantur. - JM 
EUPATORIUM Veterum, five Agrimonia, B. P. Eupatorium Veterum, five zupare- 
Agrimonia inodora, feu minus odora, Hiſt. Oxoz. Aprimonia ſive Eupatorium, J}. B. — 
Common Aezrimony. Officinalis eſt. Paſſim reperitur. TY 
Eſt inter Plantas flore perfecto, ſeminibus nudis ſolitariis, h. e. ad ſingulos flores m_ — 
ſingulis, in ſpica congeſtis, tenujores & productiores; floribus hexaphyllis flavis, fo- NE org 
lis pinnatis. PID ROO 
Aperit, incidit, abſtergit, citra manifeſtum calorem exiccat & moderate adſtringit, 
obſtructiones reſerat viſcetum, hepatis przſertim, intemperiemque omnem corrigir. 
Nervos luxatos reſtituit, vulgato uſu; urinas ciet & menſtrua proyocat. Recens vel 
ficca cum furfure triticeo in vappa decoRa luxatos articulos impoſita emendat. Vul- 
neraria quoque inſignis eſt. Pulyis Aprimonie ficcatus in idoneo yehiculo multim 
commendatur in mictu involuntario. 
EUPATORIUM cannabinum, B. P. Adulterinum , J. B. Common Flemp-like .A- . Epate- 


TIUm Can- 


grimony. Ad rivos. | bo ti 
Pappoſa cſt, flore diſcoide nudo, foliis digitatis velut in umbellam diſpoſitis. Nora Cha- 
racteriſticas 


Eupatorium Aquaricum folio integro , Park. Cannabina aquatica folio non di- 
viſo, B. P. Verbeſina pulchriore flore luteo, J. B. ater _Agrimony with undjvi- 
ded leaves. 

Eupatorium cannabinum, fcemina, Ger. Cannabina aquatica folio tripartito diviſo, 
B. P. Verbeſina, five Cannabina aquatica flore minus pulchro elatior & magis fre- 
quens, J. B. Vires, 

Primum, quod Mas Gerardo dicitur, amaricantis eſt guſtus, viribuſque accedit ad 
Agrimoniam. Hepatis ac Lienis aftectibus, tumoribus ac obſtrucionibus citra calefa- 
cionem mire prodeſt. Datur 'Tertiana ac Quartani laborantibus, necnon bile ſuff- 
fis poſt principia. Sufficus animalia fugat venenara. | Additur Balneis ad uteri affectus, 

& Lixiviis adverſus inyetcratos capitis dolores. Schwenekfelt. Radicibus vim purgativam 
incſſe ſuo experimento confirmat Ge/uerus, cui carum decocttum vomitum excitavit. 
Vulneraria eximia eſt. 

Eupatorium Cannabinum faemina inter corymbiferas eſt, flore nudo, herbacea, Nota Cha- 
ſu ealicia annua, foliis incaule bijugis, ſemine cornuto ſeu bidente. ——— 

EUPHRASIA, J. B. Officinarum, B. P. Eye-bright. In arvis & agrorum mar- #upbraſie 

inibus. | 
" Euphraſia pratenſis rubra, B. P. Parva purpurea Eye-bright Cow-wheat. In pratis. 

Eft inter herbas flore monopetalo difformi, galeato, florum calycibus minutioribus, 
foliis ad margines ſerratis. 

Alba caletacit parum & deſiccat, abſtergit, roborat. Ad oculorum caligines & mor- vis. 
bos pituitoſos multi uſus. Ex vino pota Itterum rollit. Additur utilicer Cephalicis de- 
coftis. Vinum Euphragiatum aufert omne oculorum impedimentum, memoriam quo- 
que roborat. Valet ad Scotomiam & Imagines. 


Nota Cha. 
racteriſtica, 


CAPUT Www 


Herbe « Litera F. mcipientes. 


F AGUS, B. P. Fagus Latmorum, Oxya Grecorum, J. B. The Beech-tree. Fagus. 
Inter nuciteras eſt, regumento exteriore ſummi parte aperto, pluribus nucibus Nora Cha- 
communi tegumento inclufis, foliis brevioribus per margines zqualibus, cortice alben- ics: 
ic levi, nucleis triquetris. 
Folia refrigerant , adſtringant, ficcant; calidis tumoribus et inflammationibus inci- y;«,, 
F 2 | pientibus 


24 Prodromi Naturals Hiftorie Scotiz, 


pientibus proſunt, imbecilles neryos roborant. Aqua, quz in cavis Fagis et Quercubus 
quandoque reperitur , ſingulare eſt remedium ad omnis generis ſcabiem, Lichenas cr 
Impetigines. 

Uſus Me- Fructu Sues ſaginantur. 


chanicus & , k , E "Den S EY i ; 
Domeſti- Lignum in tenuifſimas laminas flexiles diſſetum enſium vaginis firmandis interſe: i- 
cus, tur. Sedilia quoque ex eo parantur. Oleo ex nucibus expreſſo paupercula plebs qui- 


= buſdam in regionibus tempore Quadrageſimali loco Butyri utitur. hy 
ich. Fefſtuca avenacea ſterilis elatior, B. P. Xgilops Matthiolo torts, J. B. Great wild 


Oat-graſs. | | 
Feſtuca utriculis lanugine flaveſcentibus, B. P. Xgilops quibuſdam ariſtis recuryis, 

Nota Cha. five Avena piloſa, J. B. Bearded wild Oats, or Haver. Inter fegetes. 
racteriſtica, Eſt inter Culmiferas grano minore, minores paniculatas. Ur Avena calida et ficca 


Vires. eſt, renuium partium. | mY b 
FILIPENDULA, J. B. Vulgaris, an Molon Pimz, C. B. Common Dropwort. 


—_— paſcuis montoſis. ES | | 
Nora Cha- Eft inter Umbellas impropric dias, floribus in paniculs modum fparſis , ochro- 
rattcriſtica. [eucis; ſemine aſpero, compreſlo, Rhombi irregularis figura. : 

Vires. Radix amara eſt, abſtergit cum levi adſtrictione, urinas ciet; calefacit & ficcat po- 
ta. Dyſuriz ac urine ſtillicidio prodeſt , renum item ac calculi doloribus. Stomachi 
inflationes diſcutit, tormina inteſtinorum tollic & flatus refolvit. Singulare, natwuz 
ducu, contra Ficarias remedium. Schwenckfelt. Diuretica infignis eſt. In aibo mu- 
lierum profluvio commendatur, extrinſecus in tumore Hzmorrhoidum. Pulyis radicis 
cum melle, aut ejus decoctum valet adverſus morbum comitialem. Radix Filipendu- 
Iz in Lochiorum Fluxu nimio uſus eſt eximii. 

Filiy, FILIX ramoſa non dentata florida, B. P. Floribus inſignis, J. B. Florida, five Of- 
munda regalis, Ger. Flowring Fern, or Ofmuud Royal. Officinalis eſt. Ir groweth in 
great plenty in Hammmng-Wood in Stir ling-ſhire. 

| Filix ramoſa major, pinnulis obtuſis non dentatis, B. P. Major & prior Trago, ſive 
_ repens, J. B. Femina vulgaris Parkinſ. Female-Fern, or Common Brakes. 
Ofnc. 
Filix non ramoſa dentata, B, P.. Vulgo Mas dicta, ſive non ramoſa, J. B. Male- 
Fern. Officinalis eſt. 
Filix mas ramoſa, pinnulis dentatis, Ger. | 
Filix mas non ramoſa, pinnulis anguſtis raris, profunde dentatis, Ger. Mollis, 
ſive glabra vulgari Mari non ramoſz accedens, J. B. MHale-Fern with thin-ſet deeply 
dented Leaves. 
Filix mas non ramoſa pinnulis latis, auriculatis, ſpinofts, Ger. Lonchitidi affinis, 
J. B. Mas aculeata major, B. P. 
Filix paluſtris, ſive aquatica, J. Ray. Minor non ramoſa, J. B. 
Filix Querna, B. P. Filix minor non ramoſa, J. B. | 
Filix ſaxatilis ramoſa nigris maculis punRata, B. P. Ramoſa minor, J. B. 
Filix ſaxatilis non ramoſa nigris maculis punCata. 
Filix ſaxatilis caule tenui frapili, J. Ray. Filicula Alpina criſpa, B. P. 
Filicula montana florida perelegans, ſeu Adiantum album floridum, J. Raz. 
In ſylvis & agris inculcis naſcuntur. Hs | Y 

Loc. Inter epiphylloſpermas plerzque Filices ſunt. Differentiz in nominibus appoſitz 

Nota Cha- ſynt. Filicibus ſemen ayerſz foliorum parti adnaſcitur in punRis illis aut lineolis pul- 

racteriſtica. yerulentis ferrugineiſve , que ibi viſuntur. 

Apud Dzſcoridem a Filicis latum lumbricum, quem T enzam vocant ; excutit. 

Uſus Me- Sumpta drachmis quatuor ex aqui mulſa cadem laborantes ex Liene efficaciter reſticuit- 
_ Quinetiam cum axungia contrita & impoſita i&tis ab arundine efficaciter auxiliatur. 

Filix florida ſive Oſmunda nonnihil calida & acris eſt , odoris non ingrati. Radix 

Dodongo calida & ficca ad hernias & ulcera exploratiſſimi commodieſt, _—_— Co- 

licis & Splencricis plurimum confert. Imo pars cjus media ſubcandida efficaciflima pu- 

tatur non modo yulneratis, ſed & czſis, ruptis ex alto deturbatis, decocta vel etiam 

tuſa & cum liquore aliquo fumpta ; & propterea Decoctis Vulnerariis additur. Sunt 

qui tantam hujus: potentiam exiſtimant , ut ſanguinem alicubi intra corpus herentem ae 

concretum diflolyere queat, & foras etiam per vulnus expellere. Rachitidi morbo re- 

medium preſtantiflimum, & quaſi proprium aut ſpecificum cenſerur, cui percurandz 


yel ſola hzc radix ſufficiat. Ex Aſparagis ſeu germinibus hujus tenerz & primo erum- 
| pentis 


Partis Secunde Liber Primus. 25 


—_ ee EE eee eee th. a ts te a tt 


Lib.2.c.x3. fam generalſe, ſcxibere non dubitarit Phmns , ””_ quz obedientiſſima fat in quo- 


pentis Conſerva paratur eximii in Rachitide uſus, ad quem morbum Conſerya ex ger- 
minibus Filicis maris, vel Aſplenii, vel Phyllitidis apprime valer. | 

Filicis ramoſe majoris, pinnulis obtuſis non dentatis, radix natura ſu ficcz tempe- 
raturZ in pulyerem redaQta, ac pondere ſemunciz, ex aqui mulſi ſumpra latis tineis 
yentris enecandis conducit. Eadem in vino decocta, ac per aliquot dies pora, labo- 
rantes lienis excremento recreat. Ad ambuſta, vel igne, vel fervidi aqua, aut oleo ; 
ſingulari experimento radicis ſfuccus expreſſus facit, miſti ei aqui » ddl aqua 6 
fimo Vaccino, aute flore Tiliz, vel, f1 non ſuppetant, ipſa aqui fontani, 

Refert Foarnes Bauhmus ex Dalechampio £Armoricos & Neuſtriorum ultimos , qui Uſus Do- 
vaſtas ſylvas colunt, in frugum inopia © radice Filicis panem conficere, ejuſdemque meſticus & 


. . FOES 8 . . A ny” M h n. 
cineribus nitri loco injeis ſaxa liquare, & vitrea yaſa fingere colore viridi & ſubob- cus. 


Icuro. 

Propter fal nitro ſimile in Filicibus in quibuſdam Regionibus Agricolz cumulos Fili- 9 Medi- 
cum comburunt, & cineres combuſtorum agris minus tertilibus pro lztamine egregio ——_— 
inſpergunt. | 

Flicis maris non ramoſz folia tenera adhuc decoRta & comeſta ventrem emolliunr. 

Radix in pulyerem redata humidis ulceribus & cicatrici repugnantibus inſpergitur. Pari 
ratione jumentis adhiberur.  Filices ficcatz vice ſtraminis aſſervantur pro pecotibus , 
maxime in iis locis quz a culta terra longius abſunt. 

Filix certe ſplenerica eſt, ſubaſtringit, aperit. Uſus przcipue in obſtructionibus vi- 
ſcerum, imprimis lienis & uteri, Mucilago ad ambuſta commendatur. Inſulz Fero 
incolz, reterente $zmone Paulo, radices Filicis in Cereviſia coquunt,- certoque expe- 
rimento hoc decoctum adyerſus Calculum uſurpant, Folia aſperſa Cimices necant. 

FRAGARIA vulgaris, B. P. Ferens Fragarubra, J. B. Common Strawberries, Offi» Fregeria 
cinalis eſt. | 

Fragaria ſterilis, B. P. Sterilis ſeu minime veſca, hirſuta minime incana, Hiſt. Oo: 

Non fragifera vel non veſca, J. B. In fylyis & nemoribus. | 

Fragariz ſylveſtri affinis planta flore luteo. 0 

Hzc planta {quod ſciam ) non deſcripta eſt. Tranſmiſſa fuit ad Hortum Medicum 
2 Regione Jernenſ7, ubi in ſylvis ſponte provenit. Ejus Icon habetur in Tabulis. 

Trifolia eſt, pentapetala , fragifera. > ee pop Nota Cha- 

Fraga rubra refrigerant, alimentum conferunt exiguum, tenue & aquoſum; bilioſis "Iu 
zſtuantibuſque ventrlculis proſunt; humectant quoque & venenis reſiſtunt. Aqua Fra- 

orum deſtillata cor confortat; vitia Thoracis expurgat, Morbum Arquatum diſcurit, 
Lbs purgat & emendar, ulceribus oris & anginz auxiliatur gargarizatu, faciei 
ruborem & maculas tollit collutu, calculum renum comminuit, referente J. B. Aqua 
ex infuſione Fragorum in aqui ardente ad Calculum efficaciſlima eſt. 

Rob Fragorum ſiticuloſis opem fert, febrientibus gratiſimum. Eadem preſtat aqua 
ſtillariria. 

Folia modice amara adſtringunt, refrigerant, ficcant. Diuretica, uſuſque crebri in 
Itero, in Gargariſmis, in Cataplaſmatis, ad ſiſtendos ſanguinis fluxus, ad ulcera for- 
dida purganda, & ad deſtillationes cohibendas: Plantz integrz Decoctum optimo ſuc: 
ceſſu Ictericis exhibetur. : ; 

FRAXINUS excelfior, B. P. Fraxinus vulgatis; Maiz Dioſcoridis, Maia: genus ©/** 
excelſum & procerum Theophraſto, J. B. Common Aſh-tree; Officinalis eſt. | 

Eſt inter Arbores vaſculis ſeminalibus membranaceis, folliculis ſeminalibus ſingulis Nota Cha 
ſingula ſemina claudentibus oblongis, ſemine extremum quod ad pediculum eſt occu- cific: 
pante , foliis Arboris pinnaris. 

Folia ficcant yalide, curantque ictus Serpentum. Cortex & lignum ſiccant itidem yices. 
& attenuant; Splenis duritiem ſpecifice emolliunt, diuretica ſunt & lithontriptica. Sal 
Fraxini ſudores moyere dicitur. ; 

Semen calefacit & ſiccat tertio gradu, urinam ciet, Venerem ſtimular, potum auxi- 
liatur Calculoſis, Hepaticis & Pleuriticis. Pulvis ſeminum ad Lienem tumidum, I&te« 
rum & Hydropem inſigne remedium eſt, aquam quz cutem ſubiit extrahir. 

Radix Vulneraria eſt. 

Andreas Czſalpinus acris & ſubadti ingenii AuQtor dicit quoſdamefſe, qui DecoRo 
Scobis Ligni Fraxini utantur vice ol Guazaci cum felici ſucceſſu. Cortex internus aquam, 
in qui maduerit, cerukeam reddit, quam apponunt Gallinis, cunt morbis yexantur, 


Tantus eſt materiei uſus, ut Fraxinum pre aliis copiofiſime materiz cauſa Natu- Vſus Me. 


chanigi, 


cunque 


* 


+ < D s 
. 


0 wt a A 


26 | Prodrom: Naturalis Hiſtorie Scotiz , 


cunque opere, tandemque pro haſtis Corylo melior, Cornolevior, Sorbolentior. Eſt 
fanc Fraxini lignum tenaciſſhmum ac duriflimum. Ad Ephippia & Sariſſas conficien- 
das paſſim expetitur. Abacis, menſis, cochlearibus, poculis conficiendis commodil- 
ſimaum. Quicquid ex Ligno fieri deber ſubtile forteque fabrefactum, ut magnam vim 
ſuſtinere queat, non mclius ex alio quam ex iſto Ligno parabitur: ad Cochleas proin- 

de expetitur. Rhedz quoque ex eo parantur. Ex radice Pugionum manubria, ex ſyl- 

veſtri przſertim, quz pro undulara ſtriarum vyarietate przfertur. Obſervandum autem, 

quod Oribaſins ex Heliodoro monet, Baſes, crura , latera, tranſyerſaria, cubiros, teſtudi- 
nes, adjunaque crura, czteraque, quz in Organis Chirurgicis ampliora expetuntur, 
ex lligna vel Fraxinea materia conficienda. 

Funcrie, FUMARIA Officinarum & Dro/corid:s, B. P. Vulgaris, J. B. Vulgatis latifolia 
filiquis curtis , Hi. Oxon. Common Fumitory. 

Fumaria major ſcandens flore pallidiore. J. Ray. 

Fumaria clayiculis donata, B. P. Hiſt. Ox99. Fumaria cum Capreolis, J. B. 

Inter Siliquoſas eſt bivalves, foliis tenuiter diſſeRis, glaucis , floribus ad papiliona- 

Nota CMz- ceOS accedentibus , in ſpicas congeſtis. 

Varcs, Acris ſimul & amarz qualitatis eſt, abſtergit, aperit, educit bilem, omneſque al. 
ſos & aduſtos humores: vis enim ejus non modo ad jecur, fed ad venas permeat & 
ſanguinem expurgat. Scabiem, impetiginem, Morbum Gallicum & alias cutis infe- 
Etiones curat. Succus acris viſum acuit. Conſerya floram in Melancholicis affecibus 

 & CacheGticis yalde ſalutaris. In Scorbuto quoque herba yalde efficax efle dicitur. 

Succus Fumariz cum ſucco Laparhi acuti, admixto modico Aceti & Melle tempe- 
ratus, ita ut Unguentum fiat, ex relatione Trag?, omnis generis Scabiem perſanatillitu. 

__ FUCUS longiffimo, lato craſloque folio, C. B. Prodr. Fucus Balteiformis J. Ray, 
Sea-Belt. 

Fucus phaſganoides & polyſchides, Ger. emac. Arboreus polyſchides, C. B, Sea- 
girdle and Hangers. 

Fucus,five Alga Anguſtifolia 3.ſive longo crafſoque folio, C.B. Quercus marina 2.Ge/ter:. 

Fucus maritimus Gallo payonis pennas referens, a Domino Cargill in Scotia in- 
yentus. 6 | 

Fucus maritimus, vel Quercus maritima veſtculas habens, C. B. 

Fucus marinus rotundis, tenuibus longiffimiſque loris, an anguſtifolius ligulas re- 
ferens, C. B. 

Fucus noſtras latifſimus, edulis, dulcis. 

Nota Cha» Lactuca marina, five Intybacea, J. B. Fuci quoque ſpecies. 
rateriſtica. Inter Plantas imperfeqas marinas, teneriores, cauliferas. 

= Fucus noſtras latiſſimus, tenui folio, edulis eſt grati ſaporis mixti inter ſalſum & 
dulcem. Inſtar Acetarii comedirur. 

Ex Lactuca marina in locis Borealibus juſcula parant pro cibo. Ka commods in 
Arthritide applicatur. | 

Fucus five Alga marina pro pinguiſſimo lztamine habetur, non ſecus ac Marga. Eft 

-Fungur, in frequenti uſu apud noſtros maris accolas ad agros emaciatos reficiendos. 

FUNGUS campeſtris albus ſuperne, inferne rubens, J. B. Eſculentus x ;. ſive pi- 
leolo lato & rotundo livido, -C. B. The moft common e/culent e Muſhrome , or Cham- 
p1gn0n. In the Kings Park at Edinburgh. 

Fungus pulverulentus dictus Crepizus Lupt, J. B. Noxius 42. five Rotundus orbi- 
cularis. In the K:mgs Park at Edinburgh. 

Fungus Sambucinus, five Auricula /ad#, Ger. Noxius, ſeu membranaceus auricu- 
lam reterens, ſive Sambucinus, C. B. Fungus Auriculz Tude, coloris ex cineraceo 
nigricantis, pernicioſus, in Sambuci caudice naſcens, J. B. Jews-ear. 

Fungi arborei ad ellychnia, J. B. Noxius 3. five Fungus in caudicibus naſcens, un- 
guis equini figura, C. B. Touch-wood. | | 

Fungus phalloides, J. B. Noxius 38. ſeu Fatidus penis imaginem referens. I» the 
Sands b, the Sea-ſide upon both ſides of Forth , and at Carriber Bank among Planting. 

Nota Cha. Inter Plantas impertectas eſt extra aquas naſcentes, ſubſtantiz craſſioris, ad carnes 
raceriſtica. AUT ligna accedentes; ©) | 

Vires, Fungus pulyerulentus diftus.  Ejus pulvis ficcat admodum & aſtringit, unde vul- 
necibus jnſperſus ſanguinem ſiſtit, © Ulcera inyeterata deſiccat, Hzmorrhoidum fluxum 
cohiber., . Oculis pernicioſus eſt. | | | | | 

Fungus Sambucinus in Latte decoctus, aut Aceto maceratus, in Angina & oris aut 

gutturis 


Partis Secunde Liber Primus. 27 


In Quadri- 
partito Bo- 
tanico, 


gurturis tumoribus aut inflammationibus exhibetur multo cum ſucceſſupro Gargariſmo. ' | 
Oculorum affectibus medetur maceratus in aqui appropriati & impoſirus. 

Fungus eſculentus in aqua coquitur, & Butyro & Aromatibus conditur. Quidam 
ſuper carbones aſlant & ſale aſpergunt. Oportet autem detrahere membranulas lividi 
coloris antequam in cibum veniunt. 

Fungi phalloidis mucus, frigidifſimus & lentus in ſcroto ſiye yolya coagulatus ad po- 
dagram urtilis eſfe dicitur. 

Fungus arboreus ad Ellychnia in lixivio cum nitro & ſulphure decoquitur & ſiccatus 
cunditur, rurſuſque nitro coquitur, ut igni concipiendo idoneus evadat. 


CAP UT - VM 
Herbe incipuentes a Litera G. 


ALLIUM album, J. B. Paluſtre album, B. P. Fhite Ladies Bed ſtraw. Gallium 
Gallium five Mollugo montana minor Gallio albo ſimilis J. Raz. Js 
Gallium luteum, B. P. Verum Dr/coridis & Galen, J. B. 
How Herbas ſtellatas eſt, floribus tetrapetalis, quorum ſingulis bina ſemina ſuc- F%"* Che 
cedunt. 
Herba aut pulvis Gallii lutei Hzmorrhagiam & ſanguinis profluvia ſiſtit, commen- vires. 
daturque contra Cancrum & cancroſa ulcera, Miſcetur Acopis. Fotu Articulos luxa- 
tos reſtituit. 
Hujus coma coaguli modo lac condenſfar. | = | 
GENISTA fpinoſa major longioribus aculeis, B. P. Geniſtellz ſpinoſz affinis Nepa Ceniſta ſpi 
quibuſdam, J. B. Common Whins. noſa. FO 
Geniſta minor Aſpalathoides, ſeu Geniſta ſpinoſa Ang/ica, B. P. Geniſtella minor 
Aſpalathoides, J. B Needle Furze, or Petty Whin. © 
Inter Frutices eſt flore papilionaceo, ſiliquoſos, ſpinoſos. | Nota _ 
Geniſtz ſpinoſe adſiringefirem cum amaritudine facultatem poſſident & valenter exic- "Xu 
cantem. Semen <jus Serpentibus adyerfari tradunt. Decocum foliorum profluvium 
Menſtruorum fiſtit. Idem etiam potum ventris fluori ſuccurrit. J. Bauhinus & 
Schwenckfelt. 
GENIST A anguloſa & ſcoparia, B. P. Anguloſa trifolia, J. B: Common Broom. Geniſta, 
Geniſta tinftoria Germanica, B. P. Tincorius flos, J. B. Dyers Broom. 
Frutex eſt fore papilionaceo, filiquoſus, non ſpinoſus. Mo; 
Geniſtz flore Officinas in uſu ſunt. Sunt ex ſecundo ordine calefacientium vires. | 
& ſiccantium, incidendi & aperiendi vi commendabiles: eximii proinde uſuis in obſtru- 
Qione hepatis lienis & meſenterii Ilidem in Hydromelite propinati pondere duarum 
drachmarum tartareos humores vomitu educunt. Seminis quoque Decottum vomi- 
tum excitat, ſed (ne Ventriculum lzdat) additis Roſis & Maſtiche corrigendum. 
Succo Geniſtz pediculi enecantur, fi cutis co inungatur. | 
Jul. Ceſar Claudinus Cineres ceu ſecretum in Hydrope cum Sale Abſinthii com- 
mendat. JS Pauli. Valet etiam ad Calculum Geniſta, & ſeroſos humores edu- 
cit, tam per Vomitum , quam per Alvum & Urinas; quod de Semine intelligendum 
yenit. Pulvis Seminum' cum Hydromelite exhibitus in Hydrope & Itero utroque mira 
przſtat. Eleuarium Florum Geniſtz-pulvere & melle Roſato exceptum ad Scrophu- 
las commendatur. 
Florum gemmz menſe Aprili colletz, antequam explicentur, cum Aceto & Sale, 
Capparum modo, condiuntur menſiſque adhibentur, Appetitum augenr, obſtructio- 
nes reſerant, & a Calculo preſeryant. | | 
Geniſtz Tin&oriz flores inſerviunt ad veſtes lineas & laneas luteo colore tingendas. Me- 
GENTIANELLA autumnalis Centaurii minoris foliis, Park. Gentianellz ſpecies Grantcas; 
quibuſdam, an Cordo Pneumonanthe, aut Gentiana fugax altera C/z/z, J. B. Dwarf 1. 
eAutumnal Gentian. | 


G z | GERA- 


ra&teriſtica. - 


> CB ——— ER - eee te ee eee EY In 
—_ » I. 


Solo 


| "ET 


28 Prodrom: Naturalis Hiftorie Scotiz , 


Gerzninm. GERANIUM Batrachoides, Gratia Dez: Germanorum Lobelio, B. P. Batrachoi- 
des violaceum, Hiſt. Oxon. The Blew Crowfoot Cranes-bill. 

Geranium Batrachoides folio Aconiti, B. P. Batrachoides aliud folio Aconiti niten- 
te Cluſiz, ). B. 

Geranium ſanguineum maximo flore, B. P. Sanguineum, ſive Hzmatodes craſſ% 
radice, J. B. The red Roſe Cranes-bill, 

Geranium lucidum fſaxatile, B P. Lucidum, J. B. Annuum montanum rotundifo- 
lium ſaxatile lucidum, Hiſt. Oxonzen. Shining Rock-Cranes-b1ill. 

Geranium folio Malvzrotundo, B. P. Folio Malyz rotundo majus, Hiſt. Oxon. Fo- 
lio rotundo multum ſerrato, five Columbinum, J. B. Doves-foor Cranes-bll, 

Geranium Columbinum tenuius laciniatum , B. P. Columbinum annuum minus te- 
nuius laciniatum , Hiſt. Oxon. | 

Geranium Malacoides flore albo, Hort. Reg. Ble/. 

Geranium Columbinum majus flore minore czruleſcente, J. Razz. 

Geranium Columbinum diſfeQis foliis , pediculis florum longiſſimis, J. Raii. Co- 
lumbinum annuum minus folio tenuiſſime laciniato, flore pediculo longiſſimo inſiſtente, 
Hiſt. Oxon. 

Geranium Cicutz folio inodorum, B. P. Annuum Cicutz folio inodorum, Hiſt, 
Oxon. Moſchatum tolio ad Myrrhidem accedente minus, J, B. 

Geranium Moſchatum inodorum flore albo, Park. Arvenſe album, Tab. 

Geranium Robertianum primum , B. P. Robertianum flore dilute rubello, Hiſt. Oxoy. 


Robertianum murale, J. B. 
Kota Cha Geranium Robertianum flore albo. 
acteriſtica, >. l => Y WY "N FC” "WE 
Virs. Geranium eſt ex pentapetalis Quinquecapſularibus. 62, 

Geranium omne Vulnerarium elit: ſed przcipui uſus funt Robertianum & Colum- 
binum. Fluxum ſanguinis ſiſtunt, ipſumquee ſanguinem coagulatum reſolvunt. Vul- 
nera quoque & ulcera mundificant. Calcilum & arenulas pellunt, & Colicos dolores 
ſedant, auctore Lobehio. 

Decoctum in vino Arthriticos dolores lenit. In fomentis pulvis radicis & foliorum 
Geranii Columbini in vino veteti ſumptus ad Hernias & Rupturas ſanandas com- 
mendatur. 

Uſus omnium Geraniorum vulgaris eſt in Cataplaſmatis plantis pedum cum Sale & 
Aceto applicandis ad febrilem zſtum compeſcendum. Schred. | 

Robertianum mediocriter calefacit, refrigerat & ſiccat cum adſtrictione, abſtergit & 
conſolidat. Recens tritum peculiariter conimendatur ad Eryſipelata, Mammarum in- 
flammationes, oris & pudendorum ulcera. Aquz incoquitur, & pecori cruenta min- 
genti potui datur , Schwenckfelr. 

Columbinum mediocriter calefacit & ficcat cum levi adſtrictione. Uſus &jus eſt ad 
vulnera et fracturas et fiſtulas ſananda, Percommode quoque ad inteſtinorum tor- 
menta additur. Fotu Articultorum dolores juvat. 

alex. GLAUX maritima, B. P. Exigua maritima, J. B' Sea IHilt-wort. | 
Nota Cha- Eſt inter herbas flore perfe&o, ſeminibus nudis ſolitariis pappo carentibus ad ſingu- 
ractcriſtica. 10; flores maritimas, foliis ſimplicibus, crebris, adverſis. Wo. 
elycyrrhi. GLY CYRRHIZA ſylveſtris floribus luteo-palleſcentibus. B. P.. Feenum Grzcum 
« Hive. ſylveſtre, ſive Glycyrrhiza ſylveſtris quibuſdam, J. B. Aſtragalus luteus perennis pro- 
v5. cumbens, five Vulgaris, Hiſt. Oxon. #Fild Liquorice or Liquorice-Vetch. | 
Nota Cha. Eft inter Legumina filiquis gemellis duplicem ſemitium ſeriem continentibus do- 


raceriftica. NAta. z | WS. | 
GNAPHALIUM vulgare majus, B. P. Gnaphalium Germanicum, J. B. Commons 


. Gnephe- Cudweed, or Herb impious. In locis ſiccioribus. 
2 Gnaphalium majus anguſto oblongo folio alterum, B. P. Rectum. B. 
Gnaphalium medium, B. P. Gnaphalio yulgariſimilis, J. B. 


Gnaphalium minus repens, B. P. Minimum, J. B. 
Gnaphalium montanum flore rotundiore, B. P. Piloſella minor quibuſdam, aliis 


Gnaphalii genus, J. B. 
Gnaphalium montanum flore purpureo. 
Nota Cha- Eſt inter herbas flore diſcoide nudo pappo 


ra&criſtica, integr IS, | 
Adſtringit, ficcat. Dyſenteriam , Diarrhcaeam , menſeſque mulierum immodice 


5; fluentes potum fiſtit. Succus lace & vino permixtus gargarizatu Anginis "pgs ent 
tur. 


fas, minores, tomientoſas & incanas foliis 


Partis Secunde Liber Primus. 29 


dirur. Gnaphalii minoris aqua deſtillata ad Cancrum mammillarum magni eſt uſns - 
continet enim occultos Cancros, ne exulcerentur, cum linteolis ſemel in die impoſita. 
Gnaphalium montanum flore rotundiore peculiari proprietate Pulmonum exulccrationi 
& ſanguinis expuitioni conferre ſtatuitur forma Syrupi cxhibitum. 
Gnaphalium minus, ſive Herba impia jumentis ruminantibus utile exiſtimatur ad 
rumen amiſſum reyocandum. Valet etiam ad Intertrigines. 
Gnaphalii medii herba contuſa (inquit Lobelzus ) oleo macerata & coca ad liyo- 
res, contuſiones, c#ſa & verbera quidam uruntur, | 
GRAMINIS multz ſpecies apud nos ſunt. Easenumerare non opus eſt, quod nul- &rams, 
lius uſas fint. Que alicujus uſus, ſunt ſequentia. "I 
1. GRAMEN caninum arvenſe, five Gramen Dzo/coridis, B. P. Repens Offici- ;,,,,., :.. 
—_— forte triticez ſpice aliquatenus ſimile, J. B. Common Dogs-graſs, Officina- ninun. 
lis eſt. 
Inter herbas culmiferas eſt grano minore humiliores. Na 
. . EPS . d ICAa, 
Radix mediocriter frigida & ficca eſt, ſapore dulcis; tenuis, incidentis & aperientis Vircs. 
ſubſtantiz. Aperit, attenuart, viſcerum renumque infarctus , citra calefa&tionem. Urinam 
ciet, & colluviem calculoſque propellit & derergit. Vulnera glutinat decoRa , pota 
yermes puerorum enecat & excludit. 
2. GRAMEN pratenſe paniculatum majus, B. P. Minus album & rubrum, J. B. ram» 
T he greater © Meadow-graſs. NO 
P otum ad obſtructiones viſceram valet, & ad diſcuſſionem pertinacium humorum Vires. 
& flatuum. Admotum Nephriticum & Colicum dolorem fotu & inceſſu reſolyir. | 
3- GRAMEN Parnaſli flore alboſimplici, B. P. Parnaſſi Dodonei, quibuſdam He- p,rnt, 
paticus flos, J. B. Graſs of Parnaſdus. In paluſtribus. 


Pentapetala eſt uniformis alba, vaſculo conoide, foliis Hederz. Nota Cha-- 

4: GRAMEN Sparteum ſpicatum foliis mucronatis, yel ſpici ſecalina, B. P. Spar- *rifica- 
rum ſpicatum pungens Oceanicum, J. B. Sea Matweed, & noſtratibus Benr. Ho 

Eo Conclavia ſternuntur virenti, Zſtate pro frigore conciliando, Hyeme autem /? _ 
ficcato pro calore foyendo. | meſticus, 


5. GRAMEN Typhoides maximum fpica longifſima, B. P. Gramen cum cauda — 
muris majoris longa, Majus, J. B. The greateſt Cats-tail Graſs. p ordes, 


CAT U T MS 


Herbe incipientes a Litera H. 


ALIMUS, five Portulaca marina, B. P. Marina fruticoſa, quz Halimus ſecun- Matimus, 
da Clu/i, J. B. Maritima auguſtifſimo folio, Hiſt. Oxon. Common Sea-Purſlain. 
Eſt inter mollientes floribus muſcoſis luteis, ſemine nigro. Norg -p- 
Hujus foliis & tenellis ramulis Crichmi modo muria conditis hyberno tempore ad vires. 
excitandum appetitum in Acetariis quidam utuntur. - "Rr 
HEDERA arborea, B. P. Communis major & minor, J. B. Berry-bearing Toy. {44 ar 
Officinalis eſt. : | 
Hedera major ſterilis, B. P. Barren or Creepmg Toy. <5 
Inter Frutices bacciferos ſemper virentes eſt, baccis in corymbos coaQtis. Nota Cha- 
Folia recentia in pilei formam conſuta papuloſis er exulceratis infantium capitibus A 
utiliter imponuntur; ad ulcerationes igne tactas, Herpertes et Eryſipelata valent; cum - * 
vino coRta grandia yulnera conjungunt et maligna ſanant. Hodie. Fontanellis adhiben- 
tur : humores enim et ichores ad eas partes alliciunt, inflammationes yero ab iiſdem 
arcent recenter decerpta. Succus putrida narium ulcera emendat. Acinorum tritorum 
pulvis Drachme unius pondere hauſtus ex vino calculum expellit. Schwenckfelr. 
Baccz purgant per ſuperiora et inferiora. | | 
Pulyis baccarum Hederz plenam maturitatem adeptarum larga doſi exhibitus Ar- | 
canum' eſt contra Peſtem. D. Boy! de utilitate Philoſophiz Experimentalis, ad Me- 
dicinam, h 
9] H | £oo7 bUJ/ i Jignpes - .. 


mma 
DE ee EC ne 


I rr re oeebon bona 


| —_———— —— 


: —— 


r——_ yr. 


- Er oct I IIS. Fe IEEE ens eons ts ns 


60 ob > — 


2 TE” . 9 
_ a ts Ai eo eeo naas tiithes ns ww wer 


| | 3 = Prodrom: Naturalis Hiſtoriz Scotis , 


| Uſus Me- T.jonum Hederz de radice diſſetum, ubi crafſius eſſe conſuevit, 4 Sutoribus in cum 
h Sans ſum parari ſole, ut poſtquam cultellos ſuos ad corium diſſecandum idoneos exacue- 
|! rint, aſperiores ctiam tunc illos zquales Izvigatoſque reddant, ad dictum lignum ultro 
| citroque ducendo, quod prez aliis ad hunc uſum idoneum judicetur, forte ob mollitiem 
| ſubſtantiz ipſius, que etiam ſenſu percipitur, J. B. 

| Hedera ter- Hedera terreſtris vulgaris, B. P. Chamzciſſus, five Hedera terreſtris, & Hedera 
m_ / ſylvatica Romanorum, J. B. Ground-Ivy. Officinalis eſt. ; 

Nots Cha. Eſt inter Plantas verticillatas herbaceas, floribus galeatis & labiatis ad caulium no- 
rafteriſtica. dos E foliorum alis exeuntibus, minoribus & minus denfis, flagelliſque reptatricibus, 

'2 foliis ſubrotundis crenaris, calycibus florum anguſtis et oblongis. 

Vires Sapore amaro mediocriter acris aperit, abſtergit, urinam pellit, calculum frangit, 
expurpgatpecus & uterum, menſeſque tardius fluentes provocat, Peſtilentiz adycrſ;- 
tur & Morbum Regium cxpellit. Herba ex vino coca foru ſurdirarem & tir-ricum au- 
rium aufert. In Caraplaſmate Lienis rumores reſolvit. Additur quoque infetiibus ad 
Menſtrua provocanda, et ad Calculum. Inſignis Vulneraria eft, et piopterea Potio- 
nibus Vulnerariis additur. In Clyſteribus ad dolores Colicos conducir. 

Succus Plantz naribus attractus Cephalalgiam ctiam vehementitlimam & invyetera- 
tam non lenit tantum, ſed er penitus aufert. 

Ventri appoſita torſiones poſt partum lenir. 

Contuſa cum Avena data vermes equorum expecllir. 

Uſus Me. Hederam terreſtrem ,Ang/:, prefertim Septentrionales in Dolia immittere ſolent , 
chanicus. ad depurandam ſeu clarificandam Cereviſiam, quod brevi tempore, viginti quatuor nem- 
pe horarum ſpatio, przſtare ſolet, J. Rams. 

Helleborus niger ſylveſtris adulrerinus, etiam hyeme virens, J. B. Helleboraſter 

maximus. Ger. Great-Baftard black Hellebore , or Bear-sfoot. 

Hellebor- HELLEBORINE minor flore albo, latitolia montana, B. P. Helleborine Dodore:, 
ne. J. B. Common Baftard or Wild white Hellebore, In the Wood of Caumrze in Stratheary. 
© Now che... Inter bulbolis affines eſt monoperalas, figuri floris galeata, aut labiata, radicibus 

rateriſtica, fiÞroſis , pluribus alternis foliis nervoſis. 

! Hieracim. HIERACIUM Dentis Leonis folio obtuſo majus. B. P. Macrocaulon junceum, five 
minus primum 'Dodonet, J. B. Long rooted Hawkweed. 

Hieracium Chondrillz folio radice ſucciſa majus, B. P. Minus przmorſi radice, five 
Fuchſu, J. B. Tellow Devils-bit , or Hawkweed with bitter roots. 

Hieracium murorum folio pilofilſimo, B. P. Piloſella major quibuſdam, aliis Pul- 
j monaria flore Jureo, J. B. French or Golden Lingwort. 
| - Hieracium murorum- laciniatum minus pilofum , B. Þ, Piloſcl/z majoris,five Pulmona- 
| | riz lurez ſpecies mayis laciniata, J. B. French Lungwort with ſmoother and more cut leaves 

Hieracium ftruticoſum minus, B. P. 
; Hieracium minus folio ſubrotundo, B. P. Small Swimes-Juccory. 
; | Hieracium eſt inter lacteſcentes, flore compoſito ſeu aggregato, planifolio, natura 


— 
EET IEC CINE YT PRITES II: 


——c__ @OwC_____cwww_w__—wAltuw tee 


_— - mo Ns cn 


Helleborus. 


Nota Cha- "i Ee Bas : . : ? 
racteriſtica. pleNo, pappoſis ſeminibus, cauſe ramoſo, floribus minoribus in ſingulis caulibus piu- 


| ribus, ſemine citrino aut ruffo majore, nigrove minore. | 
| Vires. Planta inde nomen habet, quod Accipitres cjus lacteo liquore oculorum acies acuere 
; exiſtimentur. Refrigerat, ficcat, ad(tringit , abſtergit, mordicat, ſtomachum purgart , 
inflationes diſcutit, concoctiones adjuvat, fomnum conciliat, Venerem inhiber, uri-- 
nz culrati ſuccurrit, ad ambuſta cum fale recens illitum valet , eruptiones papula- 
rum ex vino et polenta abſtergir. Succus oculorum ſanat vitia; ad nebulas, caligines 
etepiphoras utilis. Ad pecorum vermes enecandos commendatur. Infſigne quoque 
Holofico af Vulnerarium eſt, Shwenckfelr. F291 
foie. HOLOSTEO affinis Cauda muris, B. P. Myofuros, J. B. Mon/e-7a:l. 
Hordeum., HORDEUM diſtichum , J. B. Diſtichum , quod ſpica binos ordines habeat, Plz-' 
i0, B. P. Common Barley. Officinalis eſt. 20 
Hordeum-polyſtichon,, J. B. Polyſtichum Hibernum, B. P. Bear-Bariey. 
Inter Culmiferas eſt caule rerete geniculato concayo eſculentas ſpicatas . 'granocor- 
tice craſſiore tecto, ſpici compacti ſimplici. | | : 
Vires, Hordeum quidem minus alic quam Triticum, egregic abſtergit et urinam- ciet. Fa- 
rina OEdemara et Inflammationes difcutir. Ex hordeo torrefa&to Zythus paratur. 
Maltum toſtum fervenſque in ſaccule- appoſitam Ventris Torminibus ex cauſa fri- 
gida ſuccurrit. £7 | 
Horminim. HORMINUM pratenſe foliis ſerratis,- B. P. Gallitrichum ſylveſtre vulgo, five 
{*lveſtris 


Nota Cha- 
Tactcriftica. 


Parts Secunde Liber Primns. 31 


ſylycſtris Sclarea flore purpureo czruleove magno, J. B. Common Wild Clary. Ofii- 
cinalis planta eſt. 

Eſt inter Plantas verticillatas, floribus in ſpicas diſpoſitis, floribus hiantibus ; verti- 1 oa 
cillis paulo a ſe inyicem remotioribus. | | | ETON 
Semen ſordes, abſtergendo oculos, purgat & mundificat. | | Viees. 

HYACINTHUS oblongo flore czruleus major, B. P. Floribus oblongis pendulis #yacinthus 
major Anglicus ſeu Belgicus cervleus, Hiſt. Oxon. Anglicus ſive Belgicus, J, B. En- 
glith Hares-bells, or Spaniſh lacinth. In ſylvis paſſim. 

Hyacinthus Ang/icus albus , Ger. 


Inter hexapetalas GE eſt, radicibus bulboſis proprie diftis. + _—= 
HYOSCY AMUS vulgaris, J. B. Niger vel vulgaris, B, P. Common black Henbane. Hyoſcya- 
Officinalis eſt. Paſſim ad vias. MAS. 


Eſt inter monoperalas unitormes, yaſculo in bina loculamenta diviſo, operculo teto,; Nora Cha- 


foliis in caulibus alternis. raeriſtica; 


Frigidam & humidam fortitur naturam, venenoſzx & deleteriz faculratis. Semen yices. 
fotu dentium dolores mulcet. Oleum ex toliis ad Inflammationes & calidas Podagras 
commendatur, dolores ſedat. Schwenckfelt., Adverſus Arthritin tolia in late decota 
Duretus extollit. Semen Hemorrhagiam fſiſtir. Ad dolorem Iſchiadicum herba in fo- 
mentis adhibetur; acres calidaſqque oculorum defluxiones & ſanguinis eruptiones , & 
profluvia muliebria compeſcit. 


HYPERICUM vulgare, B. P. Hiſt. Oxon. Vulgare, five Herba perforata caule ro- Hypericum: 


tundo. foliis glabris, J. B. Commun Saznt Tobns-wort, Officinalis eſt. Paſlim pro- 
vent. 

Hypericum minus ſupinum , vel Supinum glabrum, B. P. Minimum ſupinum, 
J. B. | | 

Hypericum minus erectum, B. P. Minus ereum glabrum pulchrum, Hiſt. Oxon. 
Pulchrum Tragz, J. B. | 

Hypericum Aſcyrum dictum caule quadrangulo, J. B. Androſemum Aſcyrum di- 
ctum caule quadrangulo glabro, Hiſt. Oxon. Common S. Peters-wort. | 

Inter pentaperalas eſt toliis integris, ſeminis conceptaculo & tribus carinis compoſi- Nota Char 
to, flore flayo terentium digitos cruentante. | Ns 

Tenuis eſt eſſentiz, caletaciens & ſiccans. Aperit, refolvit, agglutinat; menſes & yi; 
urinas provocat, calculum frangit & venenis adyerſatur, medetur ruptis, conyulfis, 
ambuſtis. Schwenckfelr. Diureticum & Vulnerarium infigne eſt. Decoctum excrea- 
tiones ſanguinis ſiſtir, yulneribuſque & eroſionibus internis auxiliatur. Olcum ex flo- 
ribus in yulneribus ſanandis egregii uſus, ut ſemen in pericarpiis. 

Tin&tura florum Hyperici egregium eſt Medicamentum in Mania & Melancholia 
intro ſumprta. : | 

Herbz Decoctum quadraginta diebus potum, vel etiam ſeminum pulvis Icterum & 
Podagram fſanat; Calculo apprime conducit, interaneorum vermes necat & Balſamic 
qualitate ſanguinem imbuir. | 


CAPU Tm 


Herbe incipientes a Litera 1. 


Knap-weed. 

Jacea pratenſis latifolia flore albo. | 

Jacea nigra laciniata, B. P. Centaurium Collinum Ge/xers flore purpureo, F. B.. 

Eſt inter capitatas non ſpinoſas, floſculis fiſtularibus. Nora Cha- 


j ACEA nigra pratenſis latifolia, B. P. Nigra vulparis capitata & ſquamoſa, J B. Black faced, 


Calida eſt & ficca cum adſtringente vii Commendatur ad faucium, tonſillarum *Frritica. 


Uyulzque tumores. Ad Hernias quoque & Vulnera utilis eſt. Schwenctfelr. 


JACOBZ#A vulgaris, J. B. Vulgaris laciniata, B. P. Common S. lame's-wort. Tacobes. 


Officinalis eſt, 


H 2 | Jacobza 


TR eee nn I—_—R 


Ment ae a Rr en en nn OOO 


iy On ES IO IM 


———_ IM >.> 4 w= 


32 Prodromi Naturalis Hiftorie Scoti , 


Jacobza Alpina laciniata flore Buphthalmi, B. P. Pannonica latifolia, J. B. 

Nota cha Et inter herbas pappoſas flore diſcoide , foliis laciniatis & floribus in ſummis cau. 
= libus velut in umbellam diſpoſitis diſco radiato. | 
Vire. Planta hzc calefacit, ficcat, aperit, abſtergir & digerit. Mihi autem a Colono re- 
latum eſt, Se curatum fuiſſe ab I&tero Decocto Jacobez cum floribus, eſſeque id rc- 
medium plurimis Ruſticis in hoc morbo ſalurare. Ex relatione Clariflimi viri Domini 
T home Burneti noſtratis, Medici Regis Ordinarii, Jacobzi ſola mulier Ruſtica in An- 
ginis curandis feliciter utitur, Plantam integram in aqui decoquit, & cum Butyro tu- 
fam, Cataplaſmartis inſtar externe applicar. 

Commendatur quoque ad Inflammationes, Vulnera & Ulcera in Unguentis; item- 


que ad dolorem Iſchiadicum alioſque inveteratos dolores. 
zex «c- ILEX aculeata baccifera, folio ſinuato, B. P. Aquitolium, five Agrifolium vulgo, 


tears. TJ. B. The Common Holly-tree. In Torwood. 
Nota Cha- Eft inter Arbores bacciteras, foliis ſemper virentibus aculeatis, baccis rubentibus , 


_ racteriſtica. quatuor in ſingulis granis, duris, triangulis, ſtriatis. | 


| Baccz ad Colicos dolores commendantur, crafſos ſiquidem & pituitoſos humores 
(reterente Dodonzo) per alvum educunt , decem aut duodecim numero afſumpte. 
Zythogalum facilum ex Cereviſia & Lacte, in quo decocti ſunt hujus foliorum aculci, 
mire congucit ad dolorem Colicum & tormina Inteſtinorum. 

Uſus Me- Arbor hzc Operibus Topiariis in Septentrionalibus preſertim Regionibus pre aliis 
chanicus. opportuna eſt, cum fir frigoris patientiſſima, & perenni foliorum virore aſpeQui pra- 

ta, nec tonſuram reſpuat. Interim tamen, cum tardifſime creſcat, * ncque importuni 
Ramorum luxurie, neque Radicum reptatu Hortulano moleſta eſt. 

Vifzus & Ad viſcum parandum, delibratis Junio aut Julio menſibus hoc genus Arboribus, 
Nice Ac«- quotquot opus fuerit, cortices detracti per ſeptem aut octo horas continuas in aqui co- 
eeriqu0- quantur, donec tenerrimi evadant. Cocos in aceryum cum Filice ſupra ſtrarum com- 
ponas, & per duas aut tres ſeptimanas fermentari finas. Exempros dcinde in Morta- 
rio tandiu tundas, donec fingi formarique poſſint inſtar maſſz tarinacex. Tandem in 
aqua fluente ſubmerſos manibus verſes 6 diligenter ſubigas. Aqua brevi ſordes omnes 
as: & recrementa ſecum auteret, reliquo viſco puro & defzcato. J. Razs. 
rie affinio IMPERATORIZ affinis umbellifera maritima Scorica. 

Nota Cha- PFoliis eſt quam Imperatoria minoribus & obtuſioribus, ſemine ſtriato majore, flo- 
—— 5 pentaperalis albis in umbellam diſpoſitis radice non repente. Ejus Icon habetur 
in Tabulis. | | | | 

'Tris pal TRIS paluſtris lutea, five Acorus adulterinus, J. B. Acorus adulterinus, B. P. 7elhow 
—_ Water-flag or Fliwer de Luce. In paluſtribus paſſim naſcitur. 

Nota Cha- Eſt inter hexaperalas tricapſulares, radicibus ruberoſis, geniculatim erper juxta-po- - 
ractcriſtica. ſjtionem conſtructis. | 
vii Planta infignem adftringendi facultatem obtinet: unde ad Dyſenteriam alioſque ffu- 
xus Alvi et Uteri commendatur. Sanguinem etiam undecunque manantem cohiber. 
Hinc extrinſecus ad Dyſenteriam alioſque Sanguinis fluxus precavendos appenditur. 
Uſus Me- Ex relatione nobiliſimi Equitis Domini Georg:z Mackenzz: Archivorum Regni Cuſ- 
chanicus. todis, Mortar noſtri ex hujus Plantz radice per viginti quatuor horas in aqui infu- 
{i aut paxum coRa , perperuo in iſta aqua fricando.calculum album aſpcrioris ſuperti- . 
ciei ſupra culteJlum aut purioris chalybis fruſtum per aliquot horas Atramentum opti- 
mum conficiunt. _ 
Jaxces, JUNCUS lzvis paniculi ſparſz major, B. P. Common hard Rub. 
Juncus maximus et Scirpus major, B. P. Maximus Holoſchenus, J. B. Bul-ruſþ, 


or Great Water-ruſh. | 
Juncus aquaticus capitulis Equiſeti major, B. P. Capitulis longis ſive clavatus, J. B. 


Club-Ruſh. W | 
Nota Cha- Eſt inter Herbas graminifolias non culmiteras, flore ſtamineo, foliis terctibus me- 


raceeriſtica. Jy114 farctis. 
Juncus conſiat ex terrena eſſentia leviter frigida et aquea.  Alvum fiſtit et crebra 
feminarum profluvia;/ quod maxime preſtar ſemen uſtum ex vino ſtyptico. Urinam 
-- Ciet. Junci recentes per cubiculum ſparſi temperant Acrem ct frigidos vapores ad ca- 

ut ſubmitrunt, quibus ſomnolenros efficiunt. OY 
Uſus Me- Medulla ad Ellychnia et Turundas expetitur. 


—_— JUNIPERUS . vulgaris baccis paryis purpureis, J. 


Vires. 


Vires. 


B. Vulgaris fcuticoſa, B. P. 


Common Juniper. Ofticinalis eſt. No | 
Eſt 


— 


Partis Secunde Liber Primus. 22 


Eſt inter Arbores bacciferas foliis ſemper virentibus, anguſtis mucronibus acutis, gra- ou —_ 
nis in ſingulis baccis, ligno odorato. : 7 
De Junipero integrum TraQtatum ſcripſit nuper Benjamm Scharfius. TS 
Baccz vitia pe&oris expurgant, tuſſique medentur. Urinam efficaciter ducunt et yire. 
venenum A corde repellunt, unde ad arcenda Peſtis contagia a multis uſurpantur. Fri- 
gido Ventriculo proſunt pituitam digerendo, calculos trangunt er menſes promovent. 
Valent adverſus Inflationes, tormina Inteſtinorum. Oleum Chy micum ex Baccis con- 
tra Calculum et Peſtem magnz commendationis eſt. | 
Lignum ſuave olet, Martio przſertim menſe czſum, unde incenfumad Aerem emen- 
dandum et contagium depellendum Commendatur , rafura ejus. Cephalica eſt. | 
Ex Ligno Pocula Torno artificialiter excayantur et Pyxides odoriferz parantur. on Me- 
Vernix Fabris et Picoribus utilis eſt ad Tectoria. ca 
Gummi ejus diſcutit et condenfat, et utile eſt in capitis, dentium, peRtoris , uteri, gym; 
neryorum catarrhoſis aftetibus, interne et externc adhibitum, et viribus aliquo modo Juniperi 
ſuccinum zquare 2 quibuſdam creditur. vires, 


CAT UT Þ 


 Herbe a Litera K imcupientes, 


- 


- ALI geniculatum majus, B. P. Kali geniculatum fave Salicornia, J. B, Gla/5- Kai. 
K wort or Salt-wort. Near Blackneſs Caſtle. | 

Kali ſpinoſum cochleatum, B. P. Kali affinis ſpinoſa Planta, Hiſt. Oxoz. Tragus 
ſpinoſus <Hatthiohi, five Kali ſpixolum, J. B. Prickly Glaſs-worrt. In Leith-ſands. 

Kali minus album ſemine ſplendente, B. P. Minus, five Sedum minus arboreſcens 
yermiculatum, J. B, | 

Eſt inter Plantas mollientes ſucculentas, floribus muſcoſis luteis, ſemine nigro. pt 

Kali geniculati exigua quantitas intro aſſumpta urinas & menſes potenter eyocat, "Vis 
TIES! aquoſos per alyum humores educit & Hydropicos purgat. Sal cauſti- 
cum ell. 

Eodem ad modum Crithmi preparato & muria condito ad acuendum appetitum hyber- 
no tempore in Acetariis M1g/z utuntur, & Marih-Sampier, z. e. Crithmum paluſtre 
yocant. 

Ex Kali conficitur $a/-A/kah, ſeu Sogde ad vitrum conflandum aptum, fic. Scrobi-' x 
biculo effoſſo- prope mare tranſverſim aſſulas ligneas imponunt, quibus ſuperaggerant Fog 
cumulatim herbam predictam, ex qua accenſo igne ſtillat in ſubje&tum ſcrobem liquor, $«l-4lkali 
qui tandem concreſcens fit Sa{-Alkah;, coloris partim nigri, partim cinericei , valde Jonone.| 
acre & cathreticum. J. B. a 


CAP U -Þ X 1; 
Plante 4 Literi L incipientes. 


ACTUCA ſylveſtris coſta fpinoſa, B. P. Sylveſtris ſive Endivia multis dia, 
L folio laciniato, dorſo ſpinoſo, J. B. Cut-leaved Wild Lettuce. Lallnce, 
Lactuca ſylveſtris odore viroſo , B. P. Sylveſtris lato folio, ſucco viroſo, J. B. 

Eſt inter herbas laGteſcentes, flore compoſito, planifolio, naturipleno, ſemine pap- 


poſo, caulibus gracitioribus, capitulis minoribus. Nota Chas 


ra&teriſtisa. 


Narcotica 


actos ocnpoocanaptcoaitoend _ ny _ A "-_ I ea en CEE ——_ __ _ 
_ I __ - 


. —————_eo oe eee reared occe 


34 Prodrom: Naturals FHiſtoriz Scotie , 


Vires. Narcotica & ſoporifera eſt, appetitum ad Venerem irritatpotius, referente Clariſſi- 
' mo Viro D. Lifer. | | 
#2749  LAMIUM album non fctens folio oblongo, B. P. Galcopſis, ſive Urtica iners flo- 
ribus albis, J. B. Y/hite Archangel. Officinalis eſt. _ | 
Lamium purpureum fetidum folio ſubrotundo, five Galeopſis Dre/coridis, B. P. 
Galeopſis, ſive Urtica iners folio & flore minore, J. B. 
Lamium folio caulem ambiente majus, B. P. Galeopſis, five Urtica iners folio cau- 
lem ambiente, J.. B. 
Lamium maximum ſylyaticum, B. P. Galeopſis, ſive Urtica iners magna fatidiſ- 
ſima, J. B. Hedge-Nertle. 
Nota Cha-= Eſt inter herbas verticillatas, quarum caules non perennant, floribus ad caulium no- 
racteriſtica. 20s E foliorum alis exeuntibus & in ſpicas diſpoſitis. 
Herba eſt calida & ficca. Folia durities, ſtrumas & carcinomatadiſcutiunt, ad pu- 
treſcentia ulcera, gangrznam & nomas utiliter cum Sale illinuntur. | 
Lamii albi herba jecoris obſtructiones pota ex vino adimit. Flores alba'menſtrua ab- 
ſumunt. Decoctum Lamii rubri ad Dyſenteriam commendatur. 
Lapathim. TAPATHUM folio acuto plano, B. P. Acutum ſive Oxylapathum, J. B. Sharp- 
pointed Dock. Officinalis eſt. 
Lapathum folio acuto criſpo, B. P. Acutum criſpum, J. B. 
Lapathum minimum, B. P. Acutum minimum, J.. B. 
Lapathum folio acuto, flore aureo, B. P. Aquaticum ramoſum, folio anguſto, acu- 
to, flore aureo, Hiſt. Oxox. Lapathum anthoxanthon , J. B. 
: Lapathum aquaticum folio cubitali, B. P. Maximum aquaticum, five Hydrolapa- 
thum, J. B. 
Lapathum vulgare folio obtuſo, J. B. Folio ſubrotundo, B. P. 
Lapathum pulchrum Bononzen/e ſinuatum, J. B. Lapathum ramis procumbentibus, 
ſeminis involucro dentato, foliis inferioribus fidium inſtar, 'Hiſt. Oxor. 
Lapathum unuoſum, B. P. Bonus Hehricus, J. B. Blicum' perenne Spinachie fa- 
cie, Hiſt. Oxoz. Officinalis eſt. jp - 
Nota Cha Lapathum eſt inter mollientes, flore herbaceo, ſemine rridngulari donata. 
raQteriſtica, Lapathum autem unuoſum eſt inter mollientes , floribus herbaceis , ſethinibus ni- 
* gris lucidis. h : | 
Vires, Lapathum miſtam haber facultatem, ' digerit*& Hontithil repercutit ,' conſtringit & 
abſtergit. Dyſenterias, Diarrhceas fatiat*pulvis' ſenifhiim Laparhi & hepar roborar. 
Radix uſus crebri eſt in ſcabie extergenda & ficcandi, extrinſecus potiflimum ?appli- 
cata, lepraſque, impetigines & ſimiles curis affetionts'illita curar. "Aqua ' Oxylapa- 
thi deſtillata puſtulas omneſque cutis macuſtas deere creditur. ' Lapathi acuti radix ce- 
reviſiz intuſa laudatiſſimum Antiſcorbuticum habetur. Eadem coctaeximii uſus eſt in 
Ictero' ſanando. | T 
, Paluftris maximi radix*alyumi'lefiir (quod'& de foliis'pt#dicatur Y Teritiam'diſcu- 
._ -_ * tit. Folia Podagtis calidis & UfceiiBus Tentibus utiliter imponuntur. 
Vſus Me Caro quzcungque, 'Juaritumvis vetus '& dura, fi cum" Lapatho- ciuſcurique” generis 
em coquatur, mollis & tenera evadir. 
Lappe, — LAPPA major, Arcium Dro/coridis, B. P. Perfonata, five Lappa major aut Bar- 
dana, J. B. The great Bur-dock. | 
Nota Cha- _  Lappa minor, Xanthium Dzo/corid:s, B. P. Xanthium, five a minor, ]-B. 
pcs. Official eſt. n | "_ , 
Inter herbas capitatas eſt, flore ex floſculis fiſtularibus compoſito, foliis mollibus 
ſeu ſpinis carentibus, capitum ſquamis in mucrones aduncos deſfinentibus. | 
Vires, Majoris folia mogerate”reſiccant, diſcutiunt, nonnihil adſtringunt. Radix pota ad 
Calculum & Dyſenteriam utilis. Purulenta & cruenta extuſſientibus auxiliatur. Trita 
cum modico Salis morſui rabidi canis medetur. Folia inveteratis ulceribus utiliter im- 
ponuntur. Luxatis et confractis membris proſunt. Schwenckfelr. 
Bardanz majoris ſemen tum diaphoreticum, tum infigne lithontripticum eſt. Ex- 
trinſecus imponnntur folia yulneribus inveteratis, articulis luxatis , ambuſtis. 
Caules, antequam fappz gignantur, 'in Acetariis numerat Laurembergzus , iiſque 
validam vim frangendi Ciicuſum , augendi ſemen, excitandi Venerem tribuit. 


Vires. 


-. o 


|  Bardana minor calefacit, ficcat, digerit. Radix, ut & ſemen, tumorum ſtruma- 
rumque pertinaciam frequenti admotu delet. Herba Cancrorum ardori extinguendo efficax* 
Uſus Me- Fructus ex aqua tepidi madefactus & illitus capillos luteos efficit. Schwenckfelr. 
| LATHYRUS 


chanicus. 


—_— 


Partis Secunde Liber Primus. 35 


© ens FY'S 


LATHYRUS latifolius, B. P. Major latifolius flore majore purpureo ſpecioſior , £*%""s 


]. B. Everlaſting Peaſe. Lens pal 
LENS paluſtris, J. B. Lenticula paluſtris vulgaris, B. P. Common Ducks-meat. co Peg 


Inter Aquaticas Anomalas ll. racteriſtica. | 


HumeRat & refrigerat, glutinat & puerorum Enteroc2las ſanat. Inflammarionibus vires. 
& Podagrz conyenit, & capitis doloribus. Quidam pro Secreto habent ad I&terum 
infallibili infuſionem Lentis paluſtris in vino albo per novem dies ad ſex uncias exhi- - 


bitam. 
LEUCOIUM luteum vulgare, B. P. Luteum vulgo Chezr; flore ſimplici, J. B. zeacoium. 


Small Wall-flower. Officinalis eſt. 

Eſt inter Herbas ſiliquoſas, terrapetalas, bicapſulares. m_ os. 

Flores cordiales ſunt, menſes cient, Secundinam expellunt. Oleum ex floribusprz- "ices. © 
ſervat ab Apoplexia, & Paralyticos juvat. Aqua quoque deſtillata in uſu eſt. 

LICHEN, five Hepatica Fontana, J. B. Lichen Petrzus latifolius, fiye Hepatica Ziches. 
Fontana, B. P. Common Ground Liver-wort. Officinalis eſt. 

Lichen Petrzus cauliculo calceato, B. P. Alter minor folio calceato, Park. Small 


Liver-wort with crumpled leaves. 


Lichen Petrzus ſtcllatus. B. P, 

Lichen cinercus terreſtris, J. Razz. | 

Eſt inter Herbas caule carentes, ſemine minutiſſimo, foliis in ſuperficie terre repta- we 
tricibus late ſe diftundentes, pediculis ſemina ſuſtinentibus e foliis enatis. 

Uſus eximii eſt in Hepatis obſtructionibus. Extrinſecus fiſtit ſanguinem in yul- Vie. 
neribus. | 

LILIUM convallium album, B. P. Convallium vulgs , J. B. The white frwered Mn 00 
Lilly of the Valley. Officinalis eſt. At Scotland Wald and in Methuen-wood. 

Eſt inter Herbas bacciferas flore Campaniformi. | Nora Cha- 

Flores odoris eximii exiccant, calefaciunt, attenuant, digerunt, cor juyant & ce- mg 
rebrum , omneſque principes facultates. Idcirco reſolutis Comitialibus, Convulfis, 
Vertiginoſis, animi deliquium patientibus auxilio ſunt., Venenis adverſantur. tor- 
mina ſedant & menſtrua eyocant. Succus oculorum Inflammationibus urilis. Aqua 
florum eximii uſus in palpitatione cordis, zgre parturientibus auxiliatur. | 

LINARIA vulgaris lutea flore majore, B. P. Lutea yulgaris, J. B. Common Toad- Tinaria. 
flax. Officinalis eſt. 

Eſt inter herbas flore monopetalo difformi, pericarpio, ſeu vaſculo ſubrotundo bi. Notz Cha- 
valyi, flore rictum exprimente, calcari poſterius donato. oo 
Calefaciens, ſiccans, aperiens & abſtergens herba eſt. Urinas & menſes pellit, he- yices. 

patis obſtructiones ſolvit, ad Iferum & Hydropem - , cutem & maculas faciei 
extergit lzvigatque. Sudores in Balneis pellit, inſeſſu urinam retentam proyocat. Suc- 
cus vulnera, ulcera & fiſtulas yulgato experimento curat. Schwenckfelr. 
Extrinſecus apponitur abdomini in Stranguria, ano in Hzmorrhoidum dolore. 
Aqua deſtiltata, aut ſuccus ejuſdem oculis inditus Inflammationes corum & rubo- 
rem tollit. Tragus. | | 
LINGUA Cervina Officinarum, B. P. Phyllitis five Lingua Cervina Vulgi, J. B. Zing«a Cer- 


VIna, 


Common Harts-tongue. Officinalis eſt. Aa hes 
Eſt inter Herbas Acaules-epiphylloſpermas, foliis integris oblongis. rafteritica 
 Yires, 


Magnis lienibus medetur, Diarrhceas, & Dyſenteriam & Sanguinis ſputum pota ju- 
vat. In vino Serpentum morſibus auxiliatur. In Gargariſmo uſurpata Columellam 
prolapſam erigit. Extrinſecus mundificat yulnera & ulcera. 

Pulyis herbz exiccatz in palpitatione cordis, in ſuffocationeuterina , in motibus con- 
vulſivis mira preſtat, fi in Cereyifſia tenui aut Zythogalo modica ejus quantitas pro- 

inetur. J. Razus. 

LINUM, J. B. Sativum, B. P. e Manured Flax. Officinalis eſt. : Linun 

Linum pratenſe floſculis exiguis, B. P. Sylveſtre catharticum, Ger. Alſine verna 
glabra floſculis albis,. vel potius Linum minimum, }. B. 


Pentapetala eſt, capſula pluribus loculamentis donata. | Nota Cha- 
Semen Lini digerit, emollit, maturat, uſus eximii in tuſſi, phthiſi & pleuritide. Ex- *&criftica. 
trinſecus maturat tumores, lenit dojores, faxtum expellir. . I 


Lini Cathartici herba integra cum caulibus & capitulis yino albo per notem ſupra 


cineres calidos infuſa ſeroſos humores purgat ſatis valide. Sumi poteſt vel herba _ 
I 2 cula, 


| 
i 
[ 
} 


| 


ay ———_— — _ OI oo en BED oo oo — 


CL— —_— 


36 | '  Prodromi Naturalis Hiftorie Scotiz, 


tuſa, vel cjus cxiccatz pulvis, cum tantillo Cremoris Tartari & ſeminum Aniſi, & 
purgat ſine moleſtia. D. Bowle. 
yDfus Me- Ex hoc veſtes, ex hoc ſtragula, ex hoc yela fiunt. Ex hoc penitus detrito chartz 
me fiunt. Hujus oleum ad lucernas utile, Typographis, Statuariis, Pictoribus expetitur, 
& in omni vitz parte utile occurrit. ; 
Lithoſper- LITHOSPERMUM minus repens latifolium, B. P. Flore purpureo, ſemine An- 
mum. Cchuſz, J. B. The ſmaller creeping Gromell. 
Solis. LOLIUM album, Ger. Gramineum ſpicatum caput tentans, J. B, Gramen Lolia- 
ceum longiore ſpica, B. P. Darnell. Officinalis Planta eſt. 
Nota Cha- Culmifera ſpicata eſt, ſpici long compreſſ3. 
ratteriſtic. Farina Lolii ad Impetigines, Lepras, ſtrumas, Dolorem Iſchiadicum, Gangrznas 
& Putredines commendatur. In pane aut cereviſia ebrietatem, ſeu potius vertigincm 
celerrime efficit, oculis quoque nocet. 
Lenchiri LONCHITIS afpera , B. P. Altera cum folio denticulato, five Lonchitis WHat- 
thiol, J. B. Great Baſtard Spleen-wort. In Kinneil Bank. | 
Lonchitis 2. ſive minor, B. P. Altera folio Polypodii, J. B. In ©oors every where. 
Planta eſt inter Acaules Epiphylloſpermas, folio longiore & angultiore divilo. 
_— Splenetica eſt utraque & Heparica, ad horum viſcerum obſtructiones utilis ; diure- 
Fires. tica quoque adyerſus Calculum yalet. Vulneraria ctiam eſt. 
LOTUS pentaphyllos flore majore luteo ſplendente, B. P. Loti Corniculatz major 
Let. ſpecies, J. B. Great Bird-foot Treforle. | 
Lotus, five Melilotus pentaphyllos minor glabra, B. P. Lotus ..,-,..e- lutea mi- 
nor, foliis & filiquis glabris, brevioribus & crafſioribus, Hiſt. Oxoz. Lotus cornicu- 
lata glabra minor, J. B. 
Loto affinis Vulneraria pratenſis, B. P. Vulneraria ruſtica Ge/zer:, J. B. Anthyl- 
lis leguminoſa, Ger. K:dney-YVerch. : 
Nota Cha- Ad Legumina trifoliata reducuntur. 
rafteriftica® Poſtrema autem filiquas habet curtas veſicz incluſas. 
Zunarig, LUNARIA Botrytis, J. B. Racemoſa minor vel vulgaris, B. P. S174! Moon-wort. 
n eAragath-hill, North from Linlithgow. 


Nota £93 Eſt inter herbas ſemine minutiſlimo, perfetior ſuperficie annua, monophylla, pa- 


niculata. | 
Vires, Epregia Vulneraria eſt. Pota ſfanat Dyſenterias & ruptiones internas, Extrinſe- 
þ cus illita magni uſus eſt ad puerorum Enterocelas. Albas uteri fluxiones ſupprimir. 


Wall ex Lunaria Unguentum conficiunt , quod regioni Renum ilhtum habetur inter 
certiſſima Dyſentertie Remedia D. Needham. | 
Luteols, LUTEOLA Herba Salicis folio, B, P. Lutea Pn quibuſdam, J. B. JYeld, or 
Dyers-weed. 
Nota Cha- Herba eſt vaſculo ſeminali triquetro flore hexapetalo. | 
_— Calefacientis & ſiccantis eſt facultatis. Contra yenenoſorum animalium ictus & Pe- 
"= ſtem commendatur. 


” Uſus Me. Herba Lanarum InfeQoribus magni uſus eſt: rudes enim & albas cum Alumine de- 


chavicus. coQa luteo colore tingit; czruleas autem viridi, idque magis miniiſye intenſo, quo 
faturatior dilutiorve fuerit color czruleus. 
"TY LY CHNIS ſylveſtris alba ſimplex, B. P. Sylveſtris hirſuta perennis alba ſimplex, 
Hiſt. Oxoxz. Ocymoides album multis, J. B. The white Campion. 
Lychnisſyiveſtris hirfuta annua flore minore carneo, Hiſt. Oxoz. 
Lychnis ſegetum major, B. P. Lychnis hirſuta ſegetum major, Hiſt. Ox. Pſeudome- 
lanthium, J. B. Cock/e. 
Lychnis ſylveſtris, quz Behenalbum vulgo, B. P. Behen album Officinarum, J. B, 
Papaver ſpumeum, Park. Spatimg Poppy. oy 
Lychnis maritima repens, B. P. Perennis anguſtifolia marina annua procumbens 
Hiſt. Oxon. | ; 
Lychnis ſylveſtris viſcoſa, rubra, anguſtifolia, B. P. Sylveſtris anguſtifolia viſcoſa , 
mo . _ foliis Caryophylleis, Hiſt. Oxoz. Lychnis ſylyeſtris lanuginoſa mi- 
nor, B. P- 


Nota Cha- Lychnis eſt pentapertala ut plurimum bifida, unicapſularis. | 
radteriſtica» Purgare dicitur Papaver ſpumeum dictum pituitam , & Comitialibus datur. Succus 


Vis  Ophthalmiam calidam, & dolores oculorum tollit. Schwenckfelt. 


LYSIMACHIA 


 Fhiftoria Plantarum in $ cotia /ponte naſeentium. 37 


 LYSIMACHIA lutea major, quz Dz/coridis, B. P. Lutea, J. B. Bl _ afft- .  Lyſma- 

nis Planta major flore lutes , Hiſt. Oxon. Common Yellow par rs __ chin.” any 
' Lyſimachia filiquoſa hirſuta inagno flore, Lyfimachia noſtras pappoſa, Gliquoſa, 

hirſuta, magno flore, Hiſt. Oxon. yg hirfuta major, flore puirpureo, J. B. 


1: 


Lyfimachia filiquoſa hirſura, parvo flore, B. P. Pappoſa, 
Lyfimachia ſiliquoſa glabra major, B. P. Lzvis, J. B. Pappoſa. 
Lyſimachia filiquoſa glabra minor., B. P. Pappoſa. 
Ly ques glabra anguſtifolia, B. P. 
Lyſimachia Chamenerion dia latifolia, B. P. Lyſimachia n liqu Yan- 
poſs dicta Chamenerium Jatifolium, Hiſt. Oxom. M | 90ens Yiquels pep 
Lyſimachia ſpicata purpurea torte P/ni, B. P. Purpurea quibuſdam ſpicata, J. B 
Blatraria rubra ſpicata major glabra communis folio acuto, Hiſt. Oxop.. | 
Lyſimachia purpurea ſpicara trifolia caule hexagono, Sp:gelii Tagoge. 
Lyſimachia czrulea galericulata, vel Gratiola czrulea, B. P. Tertianaria , Aliis Ly- 
ſimachia galericulata, J. B. | | | 
| Lyſimachiz purpurez ſpicatz aqua deſtillata ad yulnera, punRuras, ſugillationes Vires 
oculorum, nec non ad obſcuritatem aliaque corum vitia przſentaneung eſt remedium 
ſecundum quoſdam. | 
Lyſimachia lutea ulcera fanat, ſanguinis rejetiones ſupprimit. | 
4 Fas galcriculata flore czruleo ex vino decocta Tertianas ſanat. Schwenck- 
ett. 


— 


Sr 


CAPUT MM 


Herbe incipientes a Liters M. 

M ALVA ſylveſtris folio rotundo, B. P. Sylyeſtris perennis procumbens, flore 1, 

minore albo, folio rotundo, Hiſt, Oxor. Vulgaris flore minore, foliorotundo, 

J. B. Small Wild Mallow, or Dwarf-Mallow. | | 
Malya ſylveſtris folio ſinuato, B. P. Sylveſtris procerior, ſeu clatior refaye, flore 

majore ſubrubente aut purpureo, venis ſaturate purpureis, pico folio ſinuato, Hiſt. 

Oxon. Vulgaris flore majore, folio finuato, J. B. Common Mallow. Officinalis eſt. 

Malyva maritima arborea noſtras Britannica, Hiſt. Oxon. In Inch-Garvy & Myktrie- 

Inch in the Firth of Forth. | 
Eſt inter mollientes pentaperalas, ſeminibus multis cingentibus ſtilum nutritivum, Note Fa 
Digerentis paululum & emollientis eſt Malya facultatis, calide & humidz naturz. yire. 

Tenera folia in juſculo pingui alvumi emolliunt & veſicam exulceratam juvant. Tho- 

raci , pulmonibus, veſicz, renibus mire prodeſt, nedum folio, fed & flore & radice. 

Additur Clyſteribus alyum lubricantibus. Folia & flores recentia lacti Caprillo inco- 

Ra, & Caraplaſmatis forma collo extrinſecus calide appoſita, Anginz ex acri deſtil- 

latione magnum preſidium. WD I ESED 
MA RRUBIUM nigrum fetidum, Ballote Do/coridis, B. P. Nigrum, five Bal- | 

lote, J. B. Black, or ſtinking Horehound. Officinalis eſt. o— _ 
Marrubium album yulgare. | EE ; 
Eſt inter Plantas verticillatas , herbaceas, floribus ad caulium nodos & foliorumalis Nota cha. 

exeuntibus. == je | IT MEE ra, 
Marrubii nigri decotum przſtantiſſimum eſt remedium in afteftione Hypochon- _ 

driaci & Hyſterici. Foliis ex fale illitis efficax quoque Herba eſt adverſus Canis ra- 3 

bidi morſus. Lixivium ex Herba quoque ulcera capitis puerorum ſanar. | 
Marrubium album aperit, digerit & abſtergit. Jecur & lienem obſtrucione libe- 

rat, thoracem pulmoneſque expurgat, morbum Rag diſcutit, menſes provocat, la- 
rerum dolores lenit, his qui venena hauſerunt Dithcile parturientibus mulieribus & 


4 partu non purgatis, item ruptis conyulſis & nervorum contractionibus ſalutare. Bal- 
nea inde fiunt contra ſcabies ac porrigines. Pulyis foliorum interaneorum vermes 


necat. ; 
| K ME- 


—_— — — — — — 


- EEO ICIS _ _ 


3," "8" as Vu <RETIY Ye UII rs 


SE Foes rot tit VE Tn 


"AP= BT: . 


28 Partis Secunde Liber Primus , 


_ 


Melanyy- MELAMPYRUM luteum latifolium, B. P. Sylvaticum flore luteo, five Satu- 
45 reia lutea ſylveſtris, J. B. Cratzogonon yulg. Park. Common Cow-wheat, 

Melilws MELILOTUS vulgaris, Park. Officinarum Germanize, B. P. Trifolium odora- 
93%. tum, ſeu Melilotus vulgaris flore luteo, J. B. Tritolium odoratum, ſeu Melilotus fru- 

ticoſa lutea vulgaris vel Officinarum, Hiſt. Oxoz. Common Melilote. Near Aber lady 
in the Links. 
Nota Cha- Trifoliata herba eſt odorata , fiJiculis pendentibus curtis. | 
——_ Herba emollit,  diſcutit, dolores mitigat : Emplaſtris proinde digerentibus, ac re- 
ſolventibus & maturantibus, & Acopis utiliter admiſcetur. Albos mulicrum menſes 
potu & inſeſſu flores ſiſtere mulierculz obſervarunt. Ex vino decoCtapleuriticos juyat 
& quoſcunque dolores mitigar, | 
Menha, MENTHA rotundifolia paluſtris ſive aquatica, B. P. Aquatica fiye Siſymbrium, 
J. B. Water-Mint. Officinalis eſt. 
Mentha Cattaria vulgaris & major, B. P. 
Nora Characteriſtica in Sativa tradetur. 
Sifymbrium tenuium eſt partium, digerentis, calefacientis & exiccantis tempera- 
turx. Movet urinas & calculos pellit cum vino potum. Vomitiones, fingultus, tor- 
mina ſtomachi, diſſolutiones cohibet. Folia in capitis dolore tronti aut remporibus il- 
linuntur, item contra veſparum apumque i&tus. Lentigines & cutis a Sole nigriticm & 
 Aſperitatem auferunt illita. 
jz, emit:  MERCURIALIS montana teſticulata, B. P. Mas, five Mercurialis mas repens, 
J. B. «Male Dogs-cMercury. Officinalis eſt. 
Nota Cha» Metrcurialis montana ſpicata, J. B. Femina five Mercurialis repens, J. B. 
- —=—_— Eſt inter mollientes, floribus herbaccis, ſeminum involucris hirſuris ſeu aſperis. 

EF Emollir et abſtergit. Quibuſdam in cibo oleris modo ſumitur, & alvum bene ſol- 
vit. Jus Decocti bilem, pituitam, aquoſos & melancholicos humores dejicit ; qua- 
propter in Clyſteribus quoque uſurpatur.' Succus omnis generis verrucas tollit, et ſe- 

Meſpilas NE cum Abfinthio decoctum Iericos valde yo | 
4i-itis MESPILUS Apii folio ſylveſtris ſpinoſa, five Oxyacantha, B. P. Oxyacanthus yul- 
liveoxyan- garis, five Spinus albus, J. B. The white T horn, or Hawthorn-tree. 
102zpas, _ Eſt inter Frutices bacciferos ſpinoſos, foliis deciduis laciniatis, elatior fruttu rubro 
radteriſtica, JONgO pediculo inſidente, flore f ecioſo deciduo. 

Fructus adfſtringit, roborat. Baccz deyoratz alvi et Feeminarum fiſtunt profluvia. 
Nuclei triti poti calculos imminuunt. Radix illica aculeos er ſpicula extrahit. Aqua cx 
floribus deſtillaca pleuriticis utilis et calculoſis. Pulvis quoque ficcati calculoſis prodeſt. 
Schwenckfelr. 

Uſas Me. Lignum tenax et denſum a Fabris Ferrariis ad manubria Malleorum expetitur. Buxo 
chanicus. ſecundum cenſetur pro Torno. Arbuſcula ad vivas ſepes utiliſſima eſt; commodum 
locum naQa in proceram et juſtz magnitudinis arborem adoleſcit. | | 

MEUM foliis Anethi, B. P. Meum vulgare, five Radix Urſina, J, B. Common 
Sprgnell. Officinalis eſt. Upon the Banks of Bre:ch Water in Welt-Lothian. 

Nota Cha- Eſt inter Umbellas, foliis foeniculaceis, ſemine ſtriato majore donatas. 
raeriſtica. * Flatus diſcutit, uſus eximii in inflatione ac ruftu Ventriculi, in menſibus ac urina 
vis. cicndis, in Uterj ſuffocatione, in torminibus ventris, in Catarrhis Tartaroque Pulmo- 
num expectorando. t 
Millefſe. MILLEFOLIUM vulgare album, B. P. Millefolium Stratiotes pennatumterreſtre , 
lim. J. B. Common Tarrow, or cMilfoil. Officinalis eſt. 
Millefolium vulgare purpureum minus, B. P. | 
Corymbitera eſt, flore compoſito diſcoide, floribus in formam Umbellz diſpoſitis, 
Nota Char foliis tenuiſſime diſſeRis. 
Virs. Vis <jus ad fanguinem fiſtendum. Intus ſumitur in Hzmorchagiis & Fluxionibus 
' omnis generis, Narium, Uteri, Alvi, Vulnerum; In ſputo fanguinis, Gonorrhcea, 
Hzmorrhoidibus, Fluore Uterino. Extrinſecus adhibetur utiliter Hxmorrhagiz narium 
& vulnerum, yulneribus conſolidandis , tumoribus Hzmorrhoidum, ictibus vencnatris , 
tumori Penis. Jchroderus. 
Muſeus. , MUSCUS terreſtris clayatus, B. P. Terceſtris repens a Trago pictus, J. B. Club- 
' Moſs, or Wolfs-claws. 
Muſcus clayatus foliis Cupreſſi, B. P. Terreſtris ramoſus pulcher , J. B. 
Muſcus erectus Abietiformis , J. Razz. Muſcus terreſtris rectus, }. B. 
Muſcus hic Abieriformis in Loch-coat Hills in Lothiana Occidentali a me _ 
uit, 


Vires. 


Meum. 


Hiſtoria Plantarum m Scotia ſponte naſcentinm. fs | 39 


_ " 
T7, hs 


fuit, rea altirudine dodrontali Afſurgunt plures ſarculi lignoſi, qui in binos findun- 
tur ramos, foliis tenuibus in ambiru caulis diſpoſitis, ſaturatz admodum viridiratis, in 
vertice ſimul glomeratis. Similis valde, ſi non eadem, eft cum Selapine tertii T hat, 
cujus Icon & Deſcriptio habentur Obſ. 149. Anni 4. & 5. Curioforum Germaniz. 
Muſcus hic (ut ibi refertur ) vomirum ciet vehementiſſimum & corpus variis humori- 
bus exonerat, nec tuto nifi robuſtioribus exhiberur. Vilioris conditionis homines in 
aqui coquunt, qua ad abigendos pediculos caput layant, quod tamen turbarc maxi- 
me dicitur. | 

Nobilis quidam vir Kennedus in Siroma degens retulit, quodin Inſuli Stroma reperi- 
ritur Muſus Catharricus, quo Kuſtici pro purgatione utuntur., An hic Muſcus Carhar- 
ticus idem eſt cum illo, cujus meminit Borrichins Obſ. 66. Actorum Mcdicorum i h. 
Bartholimz anno 71. & 72 ! | | 

Fert & Iſlandia Muſcum nulli hattenus Botanicorum ſed jam & Pharmacopolis co- 
gem creſtriis is eſt & firmus, colore ſubalbidus, ramoſus, lato ungue vix latior, 
ed qui in longum varic proſerpit, coſtis hinc inde ſpinoſis horridulus. Eo Inſulz Co. 
loni primo Vere utuntur ad expurgandos humores corporis noxios. 

Muſcus minimus tenuiffimuſque Aſplenii facie (quod ſciam) a nemine deſcriptus. 

Caules tenuiſſimi undiquaque ſparguntur toliis minimis, Afplenii inſtar , membra- 
naceis & albis pellucidiſque ex adyerſo poſitis, 1 found it upon the Dikes of the [nclo- 
fare of the Kippis. Ejus Icon hobetur in Tabulis. 

Muſcus toliis Lini Carharitici ibidem repertus. 

Muſcus pyxioides terreſtris, B. P. Pyxioides five Pyxidatus, J. B. 

Muſcus terreſtris vulgaris minor Adianti aurei capitulis, J. Razz. 

Muſcus eſt Inter plantas imperfectas cauliteras & ramoſas. 

Muſcus aditringit & refrigerat. Uſus przcipuc in I&ero, Vomitu, Diarrhea , Dy- iy 
ſenteria, abortu przcavendo. Schrod. P 

Muſci Pyxioidis pulyis in Zythogalo aut Cereviſii tenui exhibitus Tuſſins convulſi- 
yam puerorum ſpecifics proprictate lenire & ſanare dicigur. 

MUSCUS maritimus, five Corallina Officinarum, C. B. Corallina, J. B. Inrupi- Msſcus Ma- 
bus marinis juxta Littus. NS pen fo 
L.. pulyerem craſſiuſculum contrita ad interrancorum yermes necandos admodum ce- vires. 
ebratur. 

MY AGRUM filiqua longa, B. P. Myagro affinis Planta filiquis longis , J. B. N9*8m- 
Eruca ſylveſtris Latifolia, folio integro , flore lutco minore , Hitt. Oxon. Triacle- 
Worm-ſeed. | 

Hujus Notam Characteriſticam et Vires in Sativo vide. | 

MYRRHIS ſylveſtris ſeminibus lzvibus, B. P. Cicutaria vulgaris, J. B. , Myrrhis. 


Vires. 


Myrrhis ſylveſtris ſeminibus aſperis, B. P. Chzrefolium quintum, five Myrrhis no- 
va, Xquicolorum Columne, Small Hemelock-Cheruill with rough ſeeds. REC: 


Myrrhis hzc eſt inter Herbas Umbelliferas , ſemine craſlſiore & minus compreſlo ada. 
Izvi, oblongo, per maturitatem nigro. | 


C AAP U FF mms 


Plante incipientes a Liter N. 


ASTURTIUM pratenſe magno flore, B. P. Pratenſe magno flore {implici, Hiſt. 
Oxon. Iberis Fuchſiz, ſive Naſturtium pratenſe ſylveſtre, J. B. Ladies Smocks, 
or Cuckow-flrwer. Officinalis eſt. 
Naſturtium pratenſe magno flore, 'five Cardamine flore albo, Naſturtium mini- 
_— —_— flore albo, Hiſt. Oxor. Siſymbrii Cardamines ſpecies quzdam infipi- 
a, J. B. | 
 Naſturtium Aquaticum ſupinum, B. P. Aquaticum ſupinum flore albo , Hiſt. Oxo»- 
> mn a » five Naſturtium aquaticum , J. B. Common Water-Creſſes. 
cinalis eſt. 


Naſturtium. 


K 2 Naſturtium 


s -- 
5 —_ CESSES ” = 
En —CCC—_—_——— {= LS IT 


> nr Wo 
_— 


TI inte ont 


42 Partis Secunde Liber Primus. 


- Naſturtium Aquaticum majus & amarum, B. P. Siſymbrium Cardamine, five Na-- 

ſturtium Aquaticum flore majore elatius, J. B. Bitter Creſes. . | 

Naſturtium Aquaticum minus, B. P. Siſymbrium Cardamine dictum hirſutum minus 
flore purpureo, J. B. | | 

Naſturtium ſylveſtre tenuiſſime diviſum, B. P. Sylveſtre tenuiſſime diviſum, ſeu 
Naſturtium «»g/gex flore lurco, minimo, Hiſt. Oxon. Seriphium Germanicum, five 
Nor ch. Sophia quibuſdam , J. B. Flx-weed. Officinalis eſt. 
racterifiica, Hzc Naſturtia ſunt inter Herbas filiquoſas, tetraperalas, bicapſulares. | 
Vires Inter Acetaria eft Naſturtium Aquaticum. Hepar expurgat , prodeſt Hydropicis, 
Spleneticis & Calculofis. | 

Sophiz Chirurgorum ſemen necat lumbricos, ſiſtir alvum , ad Dyſenteriam opti- 
mum eſt remedium. | 

Naſturtium omne contra Scorbutum ſpecificum eſt remedium, ad Calculum valere 
 creditur, urinam ciet, menſes educir, Hydropicos juvat. Septentrionales in Quadra- 
geno Veris Jejunio multum in Acetariis vorantad ſanguinem purgandum, & Matronz 
Nobiles juſcula ex eo conficiunt. = 

xummls NUMMULARIA minor flore purpuraſcente, B. P. Small Purple-flowered Money- 
Y:4. Wor t. 
NYMPHAA major alba, B. P. Alba, J. B. The great white Water Lilly. Offi- 
cinalis. | 
Nymphlza major lutca, B. P. Lutea, J. B. | 
Nymphea lutea minor flore fimbriato, B. P. In Loch-coat Loch. 
| Nymphza alba minima, B. P. Minor, five Morſus Ranz, } B, _ | 
_— Eſt inter Aquaticas Anomalas & ſui generis floribus pertetis, foliis ſubrotundis. 
Virs. Nympheze albz flores refrigerant & humeQtant, ad capitis & hepatis calidiores af- 
fetus commendantur. Radix vino nigro decocta potu- menſium abundantiam efficaci 
remedio ſiſtir. | 

Lutez radix Cceliacis & Dyſentericis auxiliatur, Renum & Veſicz calidis morbis 
medetur. Folia Renibus admora ſemilhis profluvium ſeu Gonorrhceam fiſtunr. 

Radix, folia, flores, ſemen in uſu ſunt adverſus Fluxus; precipue vero Gonor- 
rhoeam & pollutiones noQurnas, ſeminis acrimoniam, ſanguinis eſtum & tenuitatem. 
Extrinſecus adhibentur folia & flores ad febriles zſtus & vigilias ſopiendas. Uſus ſe- 
minis atque radicis creditur reddere homines trigidos & tardos ad Venerem. 


 Nymphea, 


— RI U TT XIY, 


Herbe incipientes 4 Literd O. 


OEnanthe, O NANTHE Aquatica, B.P. OEnanthe five Filipendula Aquatica, J. B. ater 


Dropwort. | 
OEnanthe Apii folio, ſucco viroſo, Mer:/ar. Sect. de Plantis Umbelliferis. Chz- 
rephylli foliis, B. P. Succo viroſo Cicutz facie Lobelio, J. B. 


Nota Cha» Fit inter Umbellas ſemine majore ſtriato foliis plurifariarn diviſis. 
raeriſtica. Radices hujus Plantz vencnoſas efle contendit Lobelius & vertiginem tenebricoſam 


Vires. | : 
"= utentibus inducere. 


ophiogloſs. OP HIOGLOSSUM, J. B. Vulgatum, B. P. Common _Adders-tongue. Offici- 


ſum. nalis elt. 
we a. Horwr Herbas eſt ſemine minutiſſimo perfectiores, monophyllas, ſpicatas, folio in- 
rafteriſtica. tegro ſimplici. 


Egregium Vulnerarium eſt. Succus <jus illitus Apum ictibus auxiliatur. Pulyerem 
aliquot dicbus exhibitum Ramices curare affirmat Bapriſta Sardus. 
ophrys, OPHRYS bitolia, B. P. Major quibuſdam, J. B. T wo-blade. 

Ophrys minima, B. P. Bifolium minimum, J. B. 

Eſt inter Herbas toliis, floribus, pericarpiis aut radicibus bulboſis affines , radici- 
bus fibroſis, foliis nervoſis, binis in caule oppoſitis. 


Vires. 


Vulneraria 


Hiftoria Plantarum in Scotia ſponte na/tentium. 41 


Vulneraria infignis eſt, multi uſus ad fracturas ſanandas & vulnera glutinanda. Vires. 

ORCHIS morio mas foliis maculatis, B. P. Orchis major tota purpurea maculoſo «,,,;; 
folio, J. B. The ce Male Fools ſtones. Officinalis eſt, | : 

Orchis Morio Feemina, B. P. Minor purpurea & aliorum colorum cum alis virenti- 


bus, J. B. Officinalis eſt. 
Orchis Fucum referens myjor foliolis ſuperioribus candidis & purpuraſcentibus, B. P. 
Orchis fuciflora Galea & alis purpuraſcentibus, }. B. 
Orchis Muſcz corpus reterens minor galea & alis herbidis, B. P. Myodes galci & 
alis herbidis , J. B. 
Orchis ſpiralis alba odorata, J. B. Triorchis alba odorata major & minor, B. P. 
Orchis alba bifolia minor calcari oblongo, B. P. Alba calcari oblongo, J. B. 
Orchis palmata pratenſis latifolia longis calcaribus, B. P. Palmata non macula- 
ta, J. B. | 
Orchis palmata pratenſis maculata, B. P. Orchis palmata ſpeciofiore thyrſo , folio 
maculato, J. B. 
Orchis palmata minor calcaribus oblongis, B. P. Palmata rubella cum longis calca- 
ribus rubellis, J. B. 
Orchis palmata flore viridi. | | 
Orchis abortiya fuſca, B. PÞ Orobanchz affinis, Nidus ayis, J. B. | 
Eſt inter bulboſis affines, figura floris galeata aut labiara, tuberoſis ut plurimum Nora Cha- 
radicibus.  racteriſtica, 
Radices omnium Satyriorum ad Venerem ſtimulant ſegniores. Radices tuſz & illire yices. 
inflammariones leniunt, tumores diſcutiunt, ulcera fluentia purgant & ſanant. Con- 
diunrur radices pro he&icis & tabidis. 
ORIGANUM fylveſtre, Cunila bubula Plz, B. P. Vulgare ſpontancum, J. B.* 9iganum. 


Wild or Field Mar joram. Officinalis cit. 


Eſt inter Plantas verticillatas, floribus galeatis et labiatis in capitula ſquamoſa CON- Nora Cha. 


geſtis , ſquamis minoribus. radteriſtica, 


Calefacit, ſiccat, aperit & digerit, incidit et refolyit, Prodeſt in obſtrutionibus "©: 
pulmonum, hepatis, matricis ct lienis. Lac auget, ichoroſa excrementa per ſudorem 
expellir. 

f dditur Cereviſiz et in Dolium ſuſpenditur, ne facile aceſcar. 

ORNITHOGALUM luteum, B. P. Lutcum majus floriterum , Hiſt. Oxoz, Bul- 9rnichoge- 
bus ſylveſtris Fuch/# flore luteo, five Ornithogalum luteum, J. B. TeHow Star of "_ 
Bethlehem. | 

ORNITHOPODIUM majus, B. P. Ornithopodium flore flaveſcente, J. B. The craps 
great Bird's-foot. | divm 

OROBANCHE myo olens, B. P. Ocobanche flore majore, J. B, 91*%*ncbe. 
Broom-rape. Upon the Buck of Bruntiſland. 

Eſt inter bulboſis affines, figura f lotis galeata aut labiata, aphyllas radicibusſqua- Morn Cher 
mois. | raQteriſtica, 
Herba condita, aut Syrupus ex ejus DecoRto ad Spleneticos er Hypochondriacos af- Vir, 
fetus uſus eſt eximii. Unguentum ex codem cum Axungia ad tumores duros et ſcir- 
thoſos commendatur. 


OROBUS ſylvaticus noſtras, J. Rais. Engliſh Wood-Milk-Vetch. aoukind 


CAPUT xi 


Plante mcipientes 4 Liter P, 


P APAVER erraticum majus, B. P. Erraticum five Rhoeas flore Pharniceo ma - 735, 
jore ſimplici, Hiſt. Oxon. Rubrum campeſtre, J. B. Corn-Poppy. Officinalis eſt” 
Papayer corniculatum luteum, B. P. By the Sea-ſide near the the South-Ferry. 


 Papayer eft inter Anomalas flore tetraperalo uniformi ſui generis. Florum petala 
Nota Cha- 


tenuia ampla tugacia, In pleriſque Calyx bivalvis, Papaver alterum vaſculis ſemi- , 656. 
nalibus 


CO a a... - . l 
hs 3 OOO oe may» err —_—_—_—_ ay "ns 
——- ——_— \—__——— 


| 
| 


= OPER 
- I arena 


Sor ome <tr hs _ 


ae —+ trons, eter eeeinnns 


—_— * 


es. tx... Re 8 - FO 52. 
ECG ET err oro eee eroemwme wnenerghe wo woos _ 
- 
I ERAS - Sa pot k 


—— OY 6. Ars, a 


v & Ss bp _ 
. —_ _— 
Ce on INE EI 


Partis Secunde Liber Primus, 


nalibus brevibus in plurimas cellulas diyifis, operculo ſtellato glabris ; alterum filj- 
uoſum. . 

Vice. Refrigerant & ſoporem inducunt flores, & contra laterum dolores ct ſanguinis ſpu- 
tum vtiliter bibuntur. Syrupus < ſucco in calidis Fluxionibus er Pleurefi utilifſimus 
Tuſlim ex acri dolore mulcert. Folia Igni facro medentur. Quidam ex ft loribus Ex- 
tractum parant ad eoſdem uſus, ad quos Opium uſurpatur, innocuum Medicamen- 
tum. 

Parietzria. PARIETARIA, J. B. Officinarum & Dro/eoridris, B. P. Pellitory of the Wall. 
Not G12 Eft inter mollientes floribus herbaceis, ſeminibus nigris, lucidis. 

Vixs. =Abſtergit er leviter adtringir retrigerarque. Multi eſt uſus in Clyſteribus ad Ven- 

tris, Renum et Uteri dolores, | 

Exrrinſecus ad Tumores, Eryſipelata, ambuſta, &c. Conducit. Ejuſdem ruſz ct 

impoſitz vis magna ad recentia vulnera fananda, exiccatz pulyis ad Tuflim invetera- 

tam et Phrhiſim prodeft 
+ "5" PASTINACA renvitoliaſylveſtris D#7/ceridis, vel Daucus Officinarum , B. P. Syl- 
uno veſtris, five Staphylinus Gracoram, J B T he Common W 1d Carrot; or Birds Neſt. 
Nora Cha-  Efſtinter Umbellas ſemine villoſo ſeu hiſp dÞ. NN | 
racie iſtica. ; ) 

Vircs. Semen calefacir , ſiccat, aperit, artcnuar, urinas movet & menles provocat. Con- 
fertiis, quos urinz difficulras rorquer, aur larcralis dolor excruciat, aut quibas aqua cu- 
rem ſubivit, adverſus Ventriculi ac Colidolores utile quoque. In Vertigine & Cephalal- 

ia vulgo Remedium uſuale eſt. | 

Pedic PEDICULARIS pratenſis lutca, vel Crifta Galli, B. P. Crifta Galli {@mina, J. B. 

tar. Tellow Ratthe. 
. 47 1 pratenſis purpurea, B. P. Pedicularis , quibuſdam Criſta Galli flore ru- 
ro, J.B. 
Pedicularis Gerard: flore albo. 
Pedicularis paluſtris rubraclatior, J. Ray. 
Nota Cha" Eſt inter herbas flore monoperalo difformi galeato, ſeminibus compreſſis, florum ca- 
racriſtica. [y.cibus membranoſis tumidis & velut inflatis vaſcula ſeminalia occulcantibus. 
Pentaphyt. PENTAPHYLLUM vulga:iflimum, Park. Penta hyllum , ſive Quinquefolium 
Fax. vulgare repens, J. B. Pentaphyllum minus procumbens flore lutco vulgare radiculas emit- 
tens ex geniculis, Hiſt, Oxox. Quinquefolium majus repens; B. P. Common Crmquefs:l. 
Officinalis eſt. | | 
Pentaphyllum incanum repens Alpinum , Park. Minus incanum Alpinum , flore aureo, 
radiculas in rerram demittens, Hitt. Oxox. Quinquefolium minus Alpinum aureum, 
B. P. Alpinum fplendens flore aureo, J B. | 
Pentaphylium erectum foliis profunde ſectis ſubrus argenteis, flore Jureo, J. B. Quin- 
quefolium ercum folio argenteo , B. P. | : 
Pentaphyllum rubcum paluſtre, Ger. Pentaphyllum , ſeu Heptaphyllum majus rubrum 
paluſtre, Hiſt. Oo Pentaphyllum, vel potius Heptaphyllum flore cubro, J. B. 
Rota Cha- Eft inter Fragariz aftines pentaperalas. | | 
*"Virs, Hetba deficcat & adſtringit. Alvi profluviis , . dyſenteriis, Inteſtinorum prolapſui, 
Igni Sacro & Vulneribus remedium conyeniens, bibitur contra Febrium circuirus. Suc-. 
cus foliorum potus Morbum Regium ſanat. Schwenckfelt. 
Siſtir Narium & Hzmorrhoidum Hzmorrhagiam ; utile quoque in expuitione ſanguinis 
&ruſſi & Renumeroſijone. Extrinſecus in oculis inflammatis ſuccus inſtillatus, in oris 
putredine & laxitate dentium conducit. Abſtergit etiam Ulcera maligna. Schroder us. 
Pulvis radicis Drachme unius pondere ſumptus paulo ante Paroxy ſmum in Febribus inter- 
mitrentibus, preſertim Tertiana, infigne Febritugum eſt. D. Needham. 

Pepla. PEPLUS, five Eſularotunda, B. P. Petty Spurge. Wo 

Nota Cha- Eſt inter Anomalas flore tetrapetalo uniformi, vaſculo ſeminali, tricocco, in ſummo 
racteriſtica. (4/10 ſucco lacteo acri & fervido. 

Vircs. Viribus cum Tithymalis convenit, quz proinde in Tirhymalo commodius tradentur. 

" Pericly- Periclymenum non perfoliatum Germanicum, B. P. Periclymenum plurimis, five Ca- 
menu. prifolium non perfoliatum, J. B. Common Wd Honey-ſuckle, Officinalis eſt. In ſylvis. 
Nota Cha- Eltinter trutices bacciferos toliis deciduis non ſpinoſos, floribus rubuloſis oblongis , 
raderiſtica- cym capreolis. 

Vires. Vehementer calefacit, diureticum eſt validum. Exiccare ipſum tradunt Ulcera humi- 

da & ſordida , fanare Impetigines & alias cutis f@ditates. Folia in Gargariſmis uſur- 
pantur. | 


PER- 


O— — F___—— 


— 


Hiſtoria Plantarum in Scotia ſponte na{centium. 43 


OO EO EO uOuOuOuMPrE—EOMOM FFEMl uM MUM MEM EE EM EM TO l OM LE ll ERC GF__OCCOAOCMCCCCCCOCOCCCFCOCCCCF_WSTRPCWW_UW SO D[UCOEMEEEENENNEENCTT 


_ tubis floſculorum in yaſcula ſeminalia elliptica intumeſcentibus, ſeminibus intus 


PERSICARIA mitis maculoſa & non maculoſa. B.P. Mitis, J. B. Dead, or Spotted Periicaria. 

Arſmart. Officinalis eſt. 

Perſicaria urens, ſiye Hydropiper., B. P. Acris , five Hydropiper, J. B. Offici- 

nalis eſt. | 
Perſicaria minor, B. P. Minor, five puſilla procumbens, Hiſt Oxo. 

Eſt inter herbas flore impertecto monoſpermas, ſemine triquetro, floribus in ſpicas Nota Cha- 
diſpoſitis longioribus & Strigoſtoribus. GY 

Perficaria mitis inflammartionibus incipientibus & recentibus Vulncribus impoſita pro- Vir. 
deſt. Schwenckfele. | 

Acris incidit, aperit, diſcutit &ſugillata deler ; Vulnera & Ulcera mirifice purgar. 

Aqua hujus deſtillata efficax eſt ad comminucndum Calculumetiam Veſice. D. Boy! 

de Utilitate Philoſophiz Nat Part. 2. p. 69. | 
Herba recens carnibus appoſita cas a tineis & vermibus yindicat, & quzcunque in peco- 

ribus vulnera vel ulcera ſucco Perſicariz oblica tuerint, ea ab injuria Muſcarum tuta ma- 

nent, etiam ferventifſima Zſtate. Cubiculis quoque inſpergitur ad Pulices enecandos 
PETASITES major & yulgaris, B. P. Vulgaris rubens corundicie folio, J. B. But- **** 

ter-bur. 

Eſt inter herbas flore diſcoide paypoſas, floribus in uno caule pluribus in thyrſum diſ- Now Cha- 
poſitis, nudis ante folia erumpentibus , foliis majoribus ſubrotundis. — 
Radix guſtu amaraeſt, Peſtilenrialis radix dicitur , quod ſudorem vehementcr moven- vice. 

doin malignis & peſtilentialibus Febribus mire profit. Uteri p:ztocariones tollic, lum- 

bricos ventris interimit, tuſſi quoque & aſthmari conducir. Extrinſecus ad Bubones & 

maligna Ulcera uſurpatur. Folia etiam manantibus & erodentibus ulcertbus utiliter im- 

onuntur. 
PILOSELLA major repens hirſfuta, B.P. Majore flore, five Vulgaris repens, J. B. Pi!oſelle. 

Common © Mouſe-ear. Officinalis elt. | | | 
Eſt inter lacteſcentes pappolas reptatrices flagellis emiſlis , foliis longioribus pilis N12 Cha- 

obſitis. 74 wy aign 
Adftringit vehementer & ſiccat, Sternutatoria eſt. Vulneraria quoque Dyſenteriam Vire. 

Alvi Uterique fluxus fiſtit. Pulvis Hernias curat, ad Calculum quoque commendartur. 

Succus herbz illirus Herpetem miliarem compeſcit & ſanat.  » + GI c 
Succus Decoctumve aciem ferri vel chalybis ſzpe merſam indurare creditur. Pawohogy 
PIMPINELLA Saxifraga major umbella candida, B. P. Saxitraga Hircina major , J. B. twmpinel«. 

Great Burnet-Saxifrage. Officinalis eſt, I 
Pimpinella Saxifraga major altera , B. P. Saxifragia Hircina minor foliis Sanguiſor- 

de, F}.8. . 

Pimpinella Saxifraga minor , B. P. Saxifragia Hircina minima , Pimpinella criſpa 

Tragi, J.B. 

Eſt inter Herbas Umbelliferas, ſemine craſſiore minore, foliis pinnaris. bones 
Urinas mover , ſudores provocat, venenis reſfiſtic, Jecoris Lieniſque obſtrutiones vires. 
aperit. Lirhontripticaeſt, vulneraria quoque. Extrinſecus maturat Bubones. 


PISUM aryenle, B. P. Piſa arvenſia, J. B. Peaſe. | Piſum. 
PLANTAGO latitolia. ſinuata , B. P. Major folio glabro non laciniato ut pluri- puaye. 
mum, J. B. | | 


Plantago latifolia incana,, B. P. Major hirfura Media a nonnullis cognominata , J. B. 

Plantago latifolia incana alba: _* | 

Plantago anguſtifolia major, B. P. Lanceolata, J.B. 

Plantago Aquaticalatifolia, B. P. Aquatica, J B. : 

Plantago Aquatica anguſtifolia, B. P. Aquatica humilis anguſtifolia, J. B. 

Plantago Aquatica ſtellata, B. P. Damaſonium fiellatum Da/echampy, J B.- 

Eſt inter herbas flore tetrapetalo uniformi Anomalas, floribus Staminofis in fpicas con- Nets Cha- 
racteriſtica, 

inis puliciformibus. 

Latifolia ſinuara refrigerat & deſiccat. Olus coftumeſtur Dyſentericis. Herba Vul- vices 
nerariaeſt, Ulcera & Fiſtulas ſanat. Succus aurium doloribus & lippitudinibus oculo- 
rum utiliſime1nſtillatur. Ginpgivis Tanguinolentis & ſanguinem rejicientibus confert. 
Phthiſicis & rabidis ſalubris. Radix Renum & Veſicz Ulceraſanat. Semenquoque Alvi 
fluxus, Dyſenterias & Ureri Hzmorrhagiam iſtic. Calidis Podagris folia conyeniunt. 

Plantago Aquarica procidentiam Ani curart. 

POLY GALA ralguid » B. P. Polygaia tetraperala, filiculoſa, bicapſularis, _ 

L 2 an- 


Polygala. 


00% <ntwoett—ee ence retirees 


ed 


= ue. ro. mit... 
Ot SE nr A ore Fr RI ee 7 oo — wt 


4% 20% £97 ol 


_ > 
" 4 ſp 1 ea = 
Ou > > ti tre oo err et Pero ute nm es ror 


—_ 
OW 


Partis Secunds Liber Primus. 


44 
& anguſto folio minor , Hiſt. Oxon. Polygalon multis, J. B. Blew Hilk-wort. 
Polygala rubra. 
Virts. Si manipulus<jus per notem in vino maceretur, idque bibatur, Bilem per Alvum mirc 
dcjicit, nullo periculo, experientia Ge/xer-. 
Polygenum. POLYGONUM latitolium , B. P. Polygonum , five Centinodia , J. B. Common 


Knot-graſs. Officinalis eſt. | 
Polygonum anguſtiſſimo & acuto vel gramineo folio minus repens, B. P. Polygonum 
polyſpermum Kzawell dictum floſculis viridibus, Hiſt. Oxox. Tertium Dodone: , ſive 
Tenuitolium, }J. B. 
Polygonum minimum, five Millegrana minima, B. P. | 
Nota Cha Eſt inter herbas flore imperfecto monoſpermas, ſemine triquetro, floſculis penta- 
radeeriſtic nhyllis in ſpicas difpoſitis. | 
vire. Siccat & adftrjngit, yulnerarium eſt, egregii uſus in ſiſtendis fluxibus quibuſcunque 
& Vomitu. Extrinſecus prodeſt in vulneribus, ulceribus & inflammationibus oculo- 
rum. Schrod. 
Polyp- POLYPODIUM vulgare, B. P. Common Polypoay. Officinalis eft. 
_ cha. Eft inter acaules epiphylloſpermas , folio breviore & latiore diviſo. 
rafteriſtica. Radix purgandi vim habet, bilem atram & pituitam detrahic. Radicum- pulvis per 

Vis. aliquot dies exhibitus ad Ifterum & Hydropem remedium eſt preſtantifſimum. Ex- 
trinſecus pulvis naribus inditus Polypum Morbum conſumir. 

POPULUS tremula, B. P. Lybica *Plimii, Kuxis Theophraſti, J. B, The quaking 
Aſp. Reliqua in libro ſequente vide. 

Potamogei- POTAMOGEITON rotunditolium, B. P. Rotundiori folio, J. B. 
200. Potamogeiton Salicis folio, B. P. Anguſtifolium, ſeu Salicis folio , Hiſt. Oxon. 
Narrow-leaved Poud-weed. 
Sunt & aliz hujus ſpecies, quas non opus eſt numerare, 
Nota Cha- Inter Anomalas Aquaricas eſt. | 
ns. POTENTILLA, B. P. Potentilla, five Argentina, J. B. Pentaphylloides minus 
_ ſupinum, ſeu procumbens foliis alatis argenteis ct ſerratis flore luteo, Hiſt. Oxon. Sitver- 
weed. Officinalis eſt, ; ; a; 
Nota Cha, Eſt inter herbas ſemine nudo polyſpermas, flore tetraperalo, foliis pinnatis incanis 
raeriſtica. aut tOmentoſis, - 1. | 

Exiccat, adſtringit, viſcera roborat, alvi quaſvis fluxiones & foeminarum profluvia 
cohibet. Gargarizatu commotos dentes firmat, & lapſas gingivas prolapſamque co- 
lumellam reſtituit. Hemoptoicis ſuccurrit, yulneribus & ulceribus admodum condu- 
cit. Aqua ſtillatitia ad fuſcum colorem Sole contractum delendum adhibetur. 

Prunis®s f PRUNUS fylveſtris, .B. P, The S/oe-rree. Officinalis eſt, 
Frutex pruniferus eſt. | 
—_— Fel, Fructus , cortices refrigerant, exiccant & adſtringunt. Uſus proinde in Hz- 
morragia narium, . in profluviis alyi uterique frequens. 
Hujus Gummi , quod ſponte exudat, in Aceto folutum & illitum Herpetas ſanar. 
Aqua < floribus deſtillata ad laterum dolorem commendarur. E floribus Pruni ſyl- 
.., eſtris per iteratam infuſionem fit. Syrupus purgans. C. Hofman. 

Succus a Pharmacopolis inſpiſſatus Acaciz vicem ſupplens dentium dolores mulcer. 
Cortex radicis Aceto decoctus Fluxiones inhiber. Folia & radices gargarizatu faucium 
ulcera & fluxiones ſanant. : | 

PYROLA, J. B. Rotundifolia major, B. P. Common Wimter-green. Officinalis eſt- 
In ſylvis et ericetis. 

Nota Cha- Eſt inter bulboſis affines, figuri floris galeata aur labiati, foliis planis virentibus 
raccriſtica. perpetuis. "7 5 | te ; 
:- Retrigerat, ficcat, adfſtringit , glutinat & inſignis Vulnerariaeſt. Fiſtulis & aliis ma- 
- lignis ulceribus mederur & Herniis utilis eſt. Exulceratos Renes juyar. 


Populus. 


-. Vires. 


Pyrola. 


" Vires. 


CAPUT 


fo 6 


Hiftoria Plantarum in Scotia ſponte naſcentinm. 45 


CAT T EF X VI; 


Herbe imncipientes a Liter Q. 


UERCUS latifolia mas quz brevi eſt pediculo, B. P. Vulgaris pediculis breyi- 
bus, J. B. The common Oak-tree. Officinalis eſt. | 
Inter Arbores Glandiferas eſt, quarum fructus Calyci inſider, inferiorem tan- wo:, Cha. 
etim ejus parrem tegenti, ſuperiori nuda. racteriſtica, 
Adiſtringentis eſt taculratis, glutinat, cohibet, ſanpuinis fluxionibus ſiſtendis utiliſli- Vires 
ma. Folia tenera & rubicunda vino decocta in Collutionibus & Gargariſmis dentium Folia. 
dolores ſedanr. Adduntur inſeſfibus ubi adſtriftione opus eſt. Aqua ex foliis tenerri- | 
mis elicitur, ad faucium inflammationes, dyſenteriam & alios Alvi ac Sanguinis fluo- 
res utilis. | 
Quercinz Glandes urinam cient, Calculum frangunt, Stranpuriz medentur. Ur- Slandes, 
gente fame pauperes alibi iis loco panis victitant. Sues his pingueſcunt & duram foli- 
damque carnem generant. | 
Cupulz Glandium ſiſtunt, adſtringunt, fluxus muliebres & dyſſenterias ſanant, den- —_— 
tes ex vino rubro firmant. Pn any 
Uvz Quercinz in vetuſtis Quercubus , quz ad radicem quandoque ad caudicem adna- - 
ſcitur, ſpongiolum excrementum Arthriridi medetur. wan 
Pilulz ad Gallarum facultatem accedunt, ſed ipſis infirmiores, ad tinturz uſum 3 rue. 


Tincoribus colliguntur, 


Duercus. 


CA PU tt ras 
Herbe incipientes a Litera R. 


) ANUNCULUS nemoroſus Moſchatelina dictus, B. P. Moſchatelina foliis Fu- 
mariz bulboſz, de qui Cordus, J. B. The Musk Wood Crow:-foot. , — 

- Ranunculus montanus Aconiti folio flore luteo globoſo, B. P. Floregloboſo quibuſ- 
dam Trollius flos, J. B. | | 

Ranunculus paluſtris Apii folio levis, B. P. Paluſtris flore minimo, J. B. 

Ranunculus [ongitolius paluſtris major, B. P. Ranunculus longo folio maximus, Liti- 
oua Plinu, ). B. | | _ 

Ranunculus longifolius paluſtris minor, B. P: Longifolius, aliis Flammula, J. B. 

Multz aliz ſunt Ranunculi ſpecies apud nos, quas enumerare opus non eſt. 

Ranunculus eſt inter Pentapetalas; ſeminibus fibi invicem ar&e conglobatis et con- Nota Cha- 
geſtis, radicibus et foliis varie conſtructis donatas. | | — 

RHAPHANUS Rulſticanus, B.'P. Sylveſtris, five Armoracia multis, J. B. Hor/e Rhaphs- 
Radiſh. Officinalis eſt. | = Hu. 

Rhaphanus Aquaricus foliis iri profundas lacinias diviſis, B. P. 

Sun inter Herbas flore tetrapetalo ſiliquoſas, bicapſalares. —_—_— 

Rhaphanus Ruſticanus in Condimentis Appetitum facit, Urinam & Arenulas yalen- :aderiftica. 
ter pellit. Commendatur & ad Tuſſim & Phrhifin. Antiſcorburicus eſt. Ciet vomi- Vires. 
_ ; fi ſuccus vel Infuſio in Aceto cum Melle tegzdo afſumatur, & aqua ſuperbi- 

arur. | | 

RAPISTRUM flore luteo, B. P. J. B. Sinapi aryenſe przcox ſemine nigro, Hiſt. 
Oxon. Charlock or Wild Muſtard. | 

Rapiſtrum flore albo, filiqua articulata, B. P. Flore albo firiato, Sinapi album 
agreſte Trago, J. B. Rhaphaniſtrum flore albo ſttiato, iliqui articulati ftriara mino- 
re. Hiſt. Oxoz. | | 

Rapiſtrum luteum filiqui glabra articulati, J. Razz. Rhaphaniftrum filiqua articu- 
lati glabri majore & minore, Hiſt. Oxoz. 


Eſt inter Herbas ſiliquoſas tetrapetalas bicapſulares. Nota Cha: 
M Semen Frcfivic. 


Rapiſtrum. 


46 : Partis Secunde Liber Primus , 


Vires Semen urinam proyocat, & viribus ad Sinapi accedir. 

Rapuncu.  RAPUNCULUS Scabioſz capite czruleo, B. P. Ramoſus corniculatus Scabiofze 

lus. capite czruleo, Hiſt. Oxon. Scabioſa globularis, quam ovinam vocant, J. B. Hairy 
Sheeps Scabious. 

Boſal RESEDA vulgaris, B. P. Lutea, J. B. Baſe Rocker. | 
Nota Cha- Flore eſt hexapetalo, vaſculo ſeminali triquetro, quod vix unquam perfecte clau- 
ra&eriſtica. djtur, 
rode 2 RHODIA radix, B. P. J. B. Ro/e-root. Officinalis eſt. 

Vires. Pora dyſenteriam & diarrhceam curat, alba menſtrua cum Nuce Moſchati ſiſtir, 
adyerſus capitis dolorem cum aqui Roſacea frontiimponitur. Qualitate & temperatura 
Roſis affinis eſt. Schwenckfelr. 
Rbus Myr. RHUS Myrtifolia Beſgzca, B. P. Gale, Frutex odoratus Septentrionalium, J. B. 
rifolia. Myrtus Brabantica, ſive Elzagnus Cords, Ger. Gaule, Sweet Withw, or Dutch 
Myrtle. 
—_— £4 inter Frutices, ſeminibus vaſculis incluſis, foliis deciduis, floribus & ſeminibus 
in Julos coactis, foliis odoratis. 
Folia & ramulos hujus inter veſtimenta recondunt ad tineas abigendas, tum ad odo- 
_ ris ſuavitatem conciliandam. 

Ros Solis. ROS Solis folio rotundo, B. P. J. B Round-leaved Sun-dew. Officinalis eſt. 
Now'Cha, Eſt inter Herbas flore pentapetaloide Anomalas, vaſculis ſeminalibus oblongis ſemi- 
racriſtica, Minibus minutiſſimis repletis. 

Vir Aqua hujus deſtillata Phthiſicis commendatur. Conſferva Rorellz ad ſputum ſangui- 
nis commendatur. 
Roſe: ROSA fylveſtris vulgaris flore odorato incarnato, B. P. Sylveſtris alba cum rubore 
folio glabro, J. B. The ordinary Wild Brier-buſh. Officinalis eſt. 
Roſa ſylveſtris inodora, five Canina flore albo. 
Roſa ſylveſtris noſtras flore albo odoratiſlimo. 
Roſa ſylveſtris foliis odoratis, B. P. Roſa foliis odoratis, Eglantina dicta, J. B. 
j Roſa ſylyeſtris pomifera minor , B. P. Pumila ſpinoſiflima foliis Pimpinellz glabris 
- flore albo, J. B. | | 
= : Roſa C:phiana, ſeu Roſa Pimpinellz foliis minor noſtras, flore eleganter yariegato, 
Catal. Horti Medici £d:nburgen/is. 
Roſam hanc, quod in Predio meo Ci#hiano ſponte naſcatur , C:phianam appellavi. 

Ea cum non occurrat apud ullum ex Scriptoribus Botanicis, quos mihi videre conti- 

git, digna viſa eſt que deſcribatur. | 
Ex radice longa lignoſa per terram ſerpente aſſurgit caulis Cubitalis ut plurimum 
altirudinis , quandoque majoris, aliquando minoris, qui in tenues ramos ſe diffundir, 
ſpinis denſiſſimis ab ipfſ4 radice uſque ad plantz ſummitatem undique armatus. Rami 
de ſe protrudunt folia Pimpinellz vulgaris foliis, tum figura, tum quantitate & colore 
inciſuriſque in margine leyibus, fimillima; inter que ex pediculo ſuo calyx propendet, 
quo aperto exerit ſe flos ſimplex tinctus rubedine varia , in quibuſdam faturatiore, in 
aliis dilutiore, in omnibus virgulis albis pulchre diſtinta, Cui deciduo ſuccedit po- 
mum coloris atro-rubentis, rotundius & minus Cynorrhodi yulgaris pomis, id , la- 
_—_ quadam & ſeminibus oblongo-rorundis, & ex inferna parte magis compreſlis , & 
ex baſi latiore, cordis effigie in conum definentibus repletum. Flos eximium odorem de 
ſe fundit, qui pollet renuitate, penetrantem. Foliis ſzpe adnaſcuntur pilulz rubro-palle- 
ſcentes, nunc rotundz, nunc oblongz, cavitate quadamcujuſdam InſeRi nidulo donate. 
Locus na- Naſcitar in colle quodam Predii noſtri C;phiani Auſtro obverſo, declivi admodum, 

turali, Cautibus ſqualido, nec alibi, quod ſciam, confpicitur. 
Perennis eſt planta. In hortos tranſlata tum floris yariegationem, tum ſuaviſſimum 
odorem conſervat. Eam Sapphicis Verſibus fuſe deſcripſ1 & vires &jus enarraviin Ode 
' quadam,, quz ad hujus libri calcem habetur. 

Fwic. RUBIA parvo flore czruleo ſe ſpargens, J. B. Rubeola arvenſis czrulea repens, 

B. P. Small creeping Field-Madder. 
RUBUS vulgaris, five Rubus frnu nigro, B. P. Major fructu nigro, J. B. The 
Common Bramble or Black-berry Buſh. Officinalis eſt. 
Rubus Idzus ſpinous, B. P. Idzus ſpinoſus fructu rubro, J. B. Red Raſp-berry or 
Hind-berry. Officinalis eſt. | 
Rubus faxatilis, Ger. Alpinus humilis, J. B. Chamzrubus ſaxatilis, B. P. 
Rubus 


Deſcriptio. 


Rubus, 


a adv is 7 . 
bi = - . 


p 


— 


Hiſtoria Plantarum in Scotia ſponte naſcentium. 47 


Rubus eſt inter Frutices bacciferos ſpinoſos, foliis deciduis, fructu compoſito ex —_— 
multis acinis. ; 
Fructus immarturus aſtringit potenter. Maturus temperatior eſt & ſubaſtringit. Uſus Vires. 
in quibuſcunque Alvi profluviis Uterique, & in Vomitu. Extrinſecus in Aphthis aliif- 
que ulceribus oris, in vulneribus aſtringendis. Schrod Commendatur quoque ad Scor- 
butum ſuccus baccarum in Syrupo exhibirus. Maxime efficaciz eſt in Dyſuria, D. 

Needham. 
Cymez ex vino rubro ſputum ſanguinis inhibent. Ex vino auſtero dentes firmant. 
E ſucco Mororum Rubi vulgaris exprefſo & fermentato cum rantillo Sacchari para- 
tur vinum ſatis generoſum & guſtui gratum, & ex baccis Rubi Idzi ſimile quoque vi- 
num paratur. 


CAP U T 2a 


Plante a Litera $ incipientes. 


0g ALIX vulgaris alba arboreſcens, B. P. Maxima fragilis alha hirſura, J. B. The *** 


Common white Willow. 

Salix vulgaris rubens, B. P. 

Salix ſpontanea fragilis Amygdalino folio non auriculata, J. B. 

Salix folio Laureo, five lato glabro odorata, J. Razz. 

Salix pumila brevi anguſtoque folio incano, B. P. 

Salix folio ex rotunditate acuminato, B. P. Inferne hirſuta, J. B. 

Salix latifolia rotunda, B. P. 

Eſt inter Arbores lanigeras, ſeminibus tetis, ſeu inclufis vaſculis multis ſimul con- Nora Cha. 
fertis in frucum quendam oblongum cylindraceum Julum diftum, e foliorum alis tic 
exeuntem, foliis anguſtioribus & longioribus, viminibus lentis. | 

Salicis cortex, folia, Juli retrigerant & ſubaſtringunt. Semen cum lanugine ſan- vices. 
pom ſiſtic & ambuſtis medetur. Decotum foliorum libidinem arcere dicitur. Fo- 
ia ſtrata in pavimento utilia ſunt in Aere refrigerando. Lachryma, quz cortice yul- 
nerato extillat, commendatur ad ruborem & lippitudinem oculorum. . 

Salix ob tenacitatem & lentitiam Doliariis convenientiſſima eſt. - —_— 

SAMBUCUS vulgaris, J. B. Fructu in Umbella nigro , B. P. Common Elder. 5 mtu. 
Officinalis eſt. 

Sambucus humilis, five Ebulus, B. P. Ebulus, five Sambucus Herbacea , J. B: 
Dwarf Elder, or Wall-wort. Offficinalis eſt, 

Sambucus Aquartica flore ſimplici, B. P. Aquatica, J. B. | 

Eſt inter Arbores Bacciferas, foliis deciduis, frutu ſimplici acino conſtante, fo- No Cha 
lis pinnaris, floribus ſpeciofioribus, albis, pentapetralis, umbellatim fere diſpoſitis. 

De viribus & uſu Sambuci integrum Librum ſcripfit Martinus Blockwitzius, cul Vires. 
Titulus Anatomia Sambuct. | 

Cortex interior educit ſeroſos humores & Hydropicos juvat. Mitius idem preſtant 
Turiones & Gemmse in Acetariis adhiberi ſolitz. Baccz ſudoriferz & alexipharmacz 
ſunt, ut & flores, quorum uſus eſt in Eryſipelate przcavendo & abigendo. 

Acetum, in quo flores macerati ſunt, in cibis Vauntath gratum, appetentiam Exci- 
tat, craſſos crudoſque humores incidit & attenuar. | 

Cortex interior ambuſtis impoſitus ad ardorem igneum extinguendum utilis efle per- 
hibetur. 

Ad Arthritin quoque folia & flores commendantur. 

Sambuci Aquatice Baccz ad drachmas duas in jure pingui alterato coma Abſinthii 
ſcroſitates per Vomitum benigne evacuant. Prev. Medicina. pauperum. 


SANICULA Officinarum, B. P. Mas Fuchſii, ſive Diapenſia J. B. Common Sanicle "ves. 


Officinalis eſt. 


Ad Umbelliferas reducitur. Semine eſt hiſpido & lappaceo, foliis laciniatis. Nota Cha- 


racteirſtica. 


Calefacit, ſiccat, aſtringit, glutinar, cgregia Vulneraria eſt. Porta ſanat yulnera, yice, 
| M 2 | fiſtulas, 


raſteriſtica 


> Ir ret enens mcg ore - 


S | 
j 
7! 
by | 
. 
[© | 
, 
'Þ 
1 
4 + 


EE 2.0 > OG 2c 


te secale. 


7 wn 


4} Partis Secunde Liber Primgs. 


S 


fiſtulas, enterocelas. Sanguinis ſputo, _ renumque vitiis medetur; ruptis 
& vulſis auxiliatur decocta, pota & impoſita. 
Sauirala SANICULA montana flore calcari donato, B. P. Pinguicula Ge/ner:, J. B. Viola 
ne paluſtris Pinguicula dicta, Hiſt. Oxon. Butter-wor?. | 
Nora Cha- Eft inter Herbas flore monopetalo difformi calcari donato violam referente, unico 
raceriſtica. ; CB” 
in caulis nudi ſummo flore. | 

Vires. Vulnera recentia et plagas curant folia trita et impoſita, ejuſque ſucco pingui et bu- 

tyroſo tumores ct fiſſuras in vaccarum uberibus, Ruſtici ſanant. Cambro-Britanni 

_  ((teſte Parkinſono) ex ea Syrupum conficiunt, quo ſeipſos purgant. 

Saxifrage. SAXIFRAGA rotundifolia alba, B. P. Alba radice granuloſa, J. B, Common White 
SJaxifrage. Officinalis eit. | | 
Saxifraga rotundifolia aurea , B. P. Aurea Dodonet, J. B. 
Saxifraga foliis pediculis oblongis infidentibus, J. Razz. 
Saxifraga © Anglica facie Seſcli pratenſis, Ger. Saxjfraga ,Anghorum foliis Foeniculj 
latioribus, radice nigra, flore candido, ſemine Fceniculi, fimilis Silao, J. B. 
Not Cha. Saxitraga paluſtris £ Anghca, Park, Alſine paluttris foliis renuiſſimis, five Saxifra- 
raccriſtica. £2 paluſtris Alſinefolia. g | 
Eſt inter Herbas flore pentaperalo, vaſculoſeminali bicorni: ad Sedutn enim reducitur. 
Vires. Grana albz retundifoliz radicibus adnaſcentia abitergunr, incidunt, attenuant , craſla 
'et glurinoſa c pecore educunt, farctus renum & yelicz extergunt, Calculum cxpcl- 
lunt, in difficultate Urinz magni uſus. 
Saxifragz facie Seſeli lm ſuccus, decoctum, aqua deſtillata, yel ſemen in pul- 
vere efficax eſt, vulgi experimento, in urina cienda, Calculoatterendo & expellendo, 
& flatibus diſcutiendis. 
 Saxifrige SAXIFRAGA aurea eſt inter Herbas flore imperfeto ſexu carentes, ſemine ro- 
Now Cha. £undo, flore floriſye calyce ſedi ſeu baſi ſeminis fructuſye cohzrente, vaſculo a petrian- 
racteriſtica. thio & flore diſtinto, cordato flore flayo, foliis crenatis ſubrotundis. 
"_ A Schwenckfelt cjuſdem uſtis cenſetur cum Hepatica. A vaccis fi devoretur, Bu- 
| rum inde flaveſcere Villici obſervarunt. 
Scabioſs @RBSCABIOSA pratenfis hirſura, quz Officinarum, B. P. Major communior hirſuta 
folio laciniato & non laciniato, J. B. Common Field-Scabious. Offiicinalis eſt. 
' _ *Scabioſa capitulo globoſlo minor, C. B. Minor vulgaris, J. B. 
Nota Cha- Eft inter Herbas flore compoſito Anomalas, {ingulis florem totalem componentibus 
mc floſculis ; ſingulis ſeminibus inſidentibus, ſaiſque privatis calycibus donartis. 

Scabioſa ſudorifera, alexipharmaca ac pulmonica eſt, multi uſus adyerſus Tuſſim 
veterem , reſpirationis difiicultatem, laterum dolores. Purulenta expurgat, fiſtuloſa 
quoque ulcera mundat. 

Extrinſecus in ſcabie, pruritu, impetigine uſurpatur. 
scandix. SCANDIX ſemine roſtrato vulgaris, B. P. Pecten Veneris, J. B. Yenus Comb or 


Vires. 


Shepherd's Needle. 
Nota £3” Inter Herbas eſt Umbelliferas, ſemine roſtrato. 
vire. Scandix movet urinas, renes expurgat & veſicam, aperit hepar obſtrutum & ſtran- 


_ guriz medetur, ventriculum roborart. 
ts © SCORDIDM alterum, five Salvia agreſtis, B. P. Scordotis five Scordium folio 
egreſtis.s Salviz, J. B Wood-Sage. Officinalis eſt. 
Nora E%- Eſt inter Verticillatas Herbaceas floribus gale carentibus, labiatis, fpicatis. 
Vires. Decoctum hujus urinam & menſes ciet. Inſigne eſt Antiſcorbuticum & neryos ad- 
modum roborat. Vulnerarium eſt inſigne. 
- o_ SCROPHULARIA nodoſa fatida, B. P. Perennis radice nodoſi fatidi, Hiſt. 
Oxon. Vulgaris & major, J. B. Common Fig-wort. Officinalis eſt 
Scrophularia Aquarica major, B. P. Perennis radice fibroſi, foliis betonice, Hiſt. 
Oxon. Maxima radice fibroſa, J. B. ; 
Nota Cha. Eft inter bicapſulares monopetalas. 
rafteriſtica, FEmollit, abſtergit, reſolyit. Illita radix Hzmorrhoidas ſanat & ſcabiem tollit. Re- 
Vires  cens diſſecta admora dentium dolores ſopir. Semen drachmz unius pondere ventris 
lumbricos necat. Radix optimum eſt remedium adverſus ſtrumas & ſcrophulas, in 
Cancroſis depaſcentibus quoque utilis. h 
SECALE, J:B. Hybernum vel majus, B. P. Rze. Officinalis eft. 


Nora Cha- Eſt inter culmiferas ſpicatas = majore frumentaceas. 


_ racteriſtica. x \1 ls 
Ties Farina, quod lentorem quen 


am habeat, ad Phthiſin commendatur pro pane. 
SEDUM 


Hiforia Plantarum in Scotis ſponte naſtentium. | 49 


SEDUM minus luteum folio acuto, B. P. Minus flore luteo, J. B Small Houſe- Sedun. 
keek. Officinalis eſt. | | | : 
= Sedum paryum acre flore luteo, J. B. Sempervivyum minus, Vermiculatum acre; 

Ps 

Sedum Alpinum Iuteum minus, J. Raz. : 

Sedum arvenſe flore rubente, B. Prodr. Purpureum pratenſe, J. B. a 

Sedum Alpinum trifido folio, B. P. Sedis affinis Triſulca Alpina flore albo, J. B. 

Sedum tridactylites tectorum, B. P. Tridactylites rectorum flore albo, J. B. Paro- 
nychia rutaceo folio, Ger. Upon Craig-Lockart to the Weſtward of Edinburgh. Pas 

Eſt inter Plantas multifiliquas ſeu cornicularas majores, toliis ad radicem mulris, _ 
_ & ſucculentis in globulos congeſtis, floribus in ſurculis reflexis in ſumamis cau- 

ibus. 

Sedum paryum acre flore luteo foris admotum rubificat, Veſicas excitat & tand:m Vites. 
exulcerat. Succus cum Aceto vel alio liquore extratus Vomitum movyct, ac craflos, 
pituitoſos & bilioſos humores educit. Extrinſecus in laxitate dentium ac putredine 
dentium Scorbutica prodeſt. _ of 

Sedum tridacylites tectorum flore albo in Cerevifia tenui infuſum & per aliquot dies 
potum abſque ulla evacuatione ſenſibili Scrophulis medetur. D. Boy/ede Utihitate Phi- 
loſophiz Narturalis. - 

SENECIO minor yulgaris, B. P. Vulgaris ſive Erigeron, J. B. Common Groundſel, **% 

Officinalis eſt. | = 
 Fenecio incanus pinguis, B. P. Hirſutus viſcidus major odoratus, J: B. ow Chas 

Eſt inter herbas flore diſcoide nudo pappoſas , foliis laciniatis. | rafteriſtica, 

Succus vel Decotum cum Uvis Cerinrthiacis leniter purgat per Vomitum, Uſus Y"* 
cjus in Cholera, Icero, intemperie calida hepatis, lumbricis, Iſchiadico dolore. Ex- 
trinſecus in mammis inflammatis, ſcabie capitis, ſtrumis, dolore ventricwi, urina re- 
tenta, arthritide, yulneribus. | 

Veterinarii ſuccum ejus expreſſum equis prebent adverſus ventriculi & inteſtinorum 
yermes Botts ditos cum bono ſucceſlu. 

SERPY LLUM yulgare minus, B. P. Vulgare, J. B. //73/d Thyme. Officina- $Serpyllum; 
is eſt. 

Serpyllum yulgare flore albo. 

Serpyllum vulgare foliis variegatis; 

Serpyllum hirſutum. | 

Thymi ſpecies eſt inter Verticillatas fruticoſas, flore galato & labiato. Nos Chi: 

Digerit, incidit & aperit. Potu urinas & menſtrua moyer. Obſtructiones pulmo- cacerifdiica. 
num, jecoris & lienis tollit. Torminibus, ruptis & convulſis auxiliatur ; & in Balneis Vit: 
ſudores mover, he | | wo 

SIDERITIS Argica ſtrumoſa radice, Park. Panax Coloni & Marrubium Aqua- Ts 
ticum acutum, Ger. Stachys 7, five Paluſtris feetida ; C. B, Galeopſis anguſtitolia 
feetida; J. B. Clowns All-heal. | | | 

Sideritis Alſines Triſſaginis folio, B. P. Humilis lato obtuſo folio, Ger. Iron-wort 
with Germander-Chitk-weed leaves, Nota Cha: 

EAngiica inter Plantas Verticillatas eſt, floribus ad caulium nodos e foliorum alis rafteriſtica, 
excuntibus , yerticillis denſe ſtipatis. | 


Inſignis Vulneraria eſt. Aſtringit, H#morrhagjam ſiſtir, & Catarrhos compefcir. Go 
SINAPI Rapz folio, B. P. Sativum Rape folio, filiqui plana, ſemineruffeſcente, 

Hiſt. Oxoz. Siliqua latiuſcula glabra, ſemine ruffo; ſeu Vulgare, J: B. Common My- 

ftard. Officinalis eſt. | — 


Eſt inter ſiliquoſas, tetrapetalas, bicapſulares. | — 

Optimum Antiſcorbuticum Medicamentum eſt. Caput purgat, ſternuramenta mo- vir. 
yet , Comitalibus & Lethargicis auxiliatur, & Paralyticis & ApopleQicis, naribus 
inditum, vel in Sinapiſmo adhibitum. Menſes & urinam ciet. -————_—_— 

SIUM Eruce folio, B. P. Foliis rugofis, multifidis, dentatis; eMoriſon. Sec. de ;folio. 


Plantis Umbellif. Cicuta Aquatica Ge/zer:, J. B. Noſtratibus Deafim. Nota Cha- 


Umbellifera eſt. ſemine ſtriato minore, foliis lobatis ſeu pinnatis. aterifiics; 

De ea integrum Tracatum ſcripfit Y/epferus ; ubi multas haber Obſeryationes de Vires. 
mortifera ejus qualjitate. Venenataenim plantacſt, preſertim radix cjus. | 

_ - —_— latitolium, J.-B. Sium Dzoſcoridis, five Paftinaca Aquatica ma- 
yor, Lark. 


Alix -S# 
pecics. 


N | Sjum 


= IS IT Oe ON a AP, + 
. 


$O Partis Secunde Liber Primus, 


Sium majus anguſtifolium , Ger. Umbelliferum, J. B. 
Sium umbellatum repens. 
Sium minimum foliis Ferulaceis, Horti Reg. Ble// Minimum, J. Raz. 
Vires. Herba cruda, ineunte Vere, in Acctariis comeditur a quibuſdam. Stomacho grata 
eſt, urinas promoyer, & Veſicz Calculos expellir. 
Extrinſecus in mammarum tumoribus ſcrotuloſis commendatur. | 
—_ HIPPOSELINUM T heophraf, vel Smyrnium Dzoſcoridzs, B. P. eMacerone 
pond 2 - 4" 1605 Smyrnium ſemine magno nigro, J. B. Common Alexander. Officina- 
lis eſt. 7 
Nota Cha- Eſt inter Umbelliferas, ſemine majuſculo & tumidiore per maturitatem nigro, foliis 
raQteriſtica. ,,..- . : . : : 
uniformibus e ſegmentis lariſſimis compoſitis. 
Viscs. Venit in cibum cruda & coca tum radix conciſa, tum folia tenella & caulis, vel in 
Juſculis, vel Intinctibus ex Aceto & Oleo ad ſanguinem depurandum. 
Sanm. SOLANUM fcandens, five Dulcamara, B. P. Glycypicros, five Amara dulcis, 
J. B. Woody Night ſhade. Officinalis eſt. 
Solanum quadritolium bacciferum, B. P. Herba Paris, ] B. 
= Solanum vamncizre-, B. P. Solanum maniacum multis, five Bella Donua, J. B.- 
a Chas 
rateriſtica, Eft inter Bacciteras. 
Vires. Bella Donua ſomniferum eſt & malignum: propterea intus aſſumi non debet. Ex- 
trinſecus in calidis Inflammatiombus tum radices tum folia & baccz uſurpantur. 
Folia recentia mammis 1mpoſita earum durities & tumores ctiam cancroſos emol- 
liunt & diſcutiunr. 
Solanum lignoſum urinam ciere dicitur, & contra Hydropem exhibetur & Morbum 
Regium. Quibuſdim herbz & foliorum ſuccus violenter purgat. Folia foris admo- 
ventur contra inflammaticnes & pruriginoſos manuum pedumque rumores, 
Selanifolis SOLANIFOLIA Circzadicia major, B. P. Ocimaſtrum Verruearium, J. B, Enchans 
— 7; Night ſhade. 
Nota Cha- Dipetala eſt ſeminum inyolucris hirſutis donata. 
_ SOLDANELLA maritima minor, B. P Braſſica marina, five Soldanclla, J. B. 
Conyolyulus maritimus noſtras rotundiſolius., Hiſt. Oxoz. Sea Bind-weed, Officina- 
lis eſt. 1# growerh near the Ely. 
Nora Cha- Eſt inter ſcandentes campanularas lacteſcentes. 
racteriſtica. Vehementiſſime alvum ciet, & ſeroſos humores purgando in Hydrope & Scorbuto 
Vice. conducit: ſed caute uſurpanda, quod Ventriculo inmica fir. 
Sonchus. SONCHUS l[zvis laciniatus latitolius, B. P. Laciniatus non ſpinoſus, J. B. Smooth 
SJow-thiſtle. Offiicinalis eſt. 
Sonchus aſper laciniatus & non laciniatus, B. P. Laciniatus ſpinoſus, J. B. 
Sonchus repens , multis Hieracium, J. B. Hieracium arboreſcens paluſtre, B. P. 
Nora Cha. Soncho affinis Lampſana domeſtica, B.P. Lampſana Dodonet, J. B. Nipple-wort. 
racteriſtica. Sonchus eſt inter herbas flore compoſico planifolio natura pleno lacteſcentes, ſemi- 
X nibus pappoſis majoribus. | 
=* _ Cum Cichoaceis in facultatibus convenit. Vis ei refrigerans & aperiens. Suſpirio- 
ſos & Aſthmaticos juvare, & Stranguriam fanare dicitur. Inflammationibus utiliter im- 
ponitur. Viridis & tener in Acetariis comeditur. | 
Lampſana congeneris characteris eſt, quz Vulneraria inſignis eſt & in pupillis ul- 
Serbus, CEratis ſanandis magni uſus. 
SORBUS fſylyeltris foliis domeſtice ſimilis, B. P. Sorbus Aucuparia, J. B. JY«/d 
Nota Cha. SEFVICe-tree. 
rafteriſtica, E1t inter Arbores Pomiferas foliis deciduis. 
Vires. Baccz ſuccum exhibent acidum Hydragogon egregium & Scorbuto aptum. D.Needharp. 
Sperge- 5106 dmin_d oY ramoſum,. B. P. Sparganium quibuſdam, J. B. Branched Bur- 
num. Feed. | 
Sparganium non ramoſum, B. P. Sparganium alterum, J. B. 
a, Siccandi vim habet. Schwenckfelr. 
lium. SPHONDYLIUM vulgare hirfutum, B. P. Sphondylium quibuſdam, five Branca 
Urſina Germanica, J. B. Cow-Parſnep. | | 
Nota ez Eſt inter Umbelliferas ſemine membranaceo ſubrotundo compreſſo, foliis lobatisſeu 
* pinnati> donatas. 
Vires. Radix ad emollicndos tumores commendatur. Semen Plante eſt egregjii uſus in Hy- 


ſterico Paroxyſmo. | 
SUC- 


A 


Hiſtoria Plantaram in Scotia ſponte naſcentium. FI 


WI Eno 4. 


SUCCISA glabra, B.P. Succiſa, five Morſus Diaboli, J. B. Purple-flowered Devils. S*ci/a- 


bit. Officinalis eſt. | | 
Succiſa flore albo, IP 
— flore carneo. | Vires. 
Inter flore compoſito Anomalas eſt. 
Alexipharmaca & Vulneraria eſt. Exrrinſecus in Anginz & tumoribus Tonſillarum 


multi uſus eſt. 


/ 


CAP UT EL 


Plante incipientes a Litera T. 


'q: ANACETUM odoratum , five Vulgare luteum, B. P. Vulgare flore luteo GE 
J. B. Common Tanſey. Officinalis eſt. 

Eſt inter Corymbiferas flore diſcoide nudo, caule determinato, floribus cum finien- Nota Cha- 
tibus, pluribus velut in umbellam diſpoſitis foliis diſſetis & velut alatis. CR 
Alvi, ventriculi, inteſtinorum flatus pellit, lumbricos enecat, renes purgat, uri- Vire 

nam ciet & menſes, uterum roborat. Ventris torminibus ſuccurrit, | 
Vulnerarium eſt. Succus manuum pedumque rimas ſanar. 
TAXUS, B. P. The 7ew-tree. In ſome of the Welt-Ifles. T6xMs. 
Eſt inter Arbores Bacciferas foliis ſemper virentibus anguſtis mucronibus, obtu- Nota Cha- 
ſioribus, ſaruri viroris, pennatim in ſurculis diſpoſitis nucleis, in ſingulis baccis fin- ***= 
ulis. 
n Raſura ligni, vulgi experimento, contra morſum canis rabidi datur ; fuccus yers yi, 
ad Vipcrz morſum multum facit. Suffiru necantur mures. Schwenckfelr. 
Ligni materies eſt ruffa, venoſa, robuſta-& fere incorrupta, ex qua haſte & arcus Uſus Me- 
optimi conficiuntur, chanicus. 
TEtLEPHIUM vulgare, B. P. Anacampſeros, vulgo Faba craſſa, J. B Common Telephium: 
Orpine. o—_— eſt. In the fields near $robhallthe reſidence ſemetimes of the Earles 
of Perth. 
Eſt inter Plantas multifiliquas ſeu corniculatas, foliis craſlis ſucculentis ſerratjs. Rota Cha. 
Sanat & glutinat omnis generis vulnera, maxime interna, et hernioſis mire condi,” JS 
Folia recentia tuſa fronti applicata ſanguinem e naribus fluentem reprimunt. Ambu- 
ſtis mederur. | | 
Herba ſub cineribus toſta et cum adipe ſuillo mixta et impoſita Paronychias egregis 
ſanar. 
Radix Telephii recens appenſa cum filo in dorſo inter ſcapulas Hzmorrhoidum do- 
lores ilico levat, ſimulque cum marceſcente radice tuberculum eyaneſfcit, Y/edelius 
Obſervat. 195. Ephemerid. Germ ann. 2. 
THALICTRUM minus, B. P. Minus, five Rutz pratenſis minus genus ſemine . 7%ii- 
ſtriato, J. B. The lefer Meadow-Rue. Near Kinneil, towards the Sea. om | 
Eſt inter Herbas flore perfeto, ſemine nudo fſolitario, foliis triangulatis, floribus Nota Cha- 
ſtaminoſis, ſeminibus ſtriatis. I 
Vires in Thali&ro Hortenſi tradentur. 
THLASPI aryenſe filiquis latis, B. P. Arvenſe filiculis latis, Hiſt. Oxon. J. B. Thlaſps, 
Triacle- Muſtard. Officinalis eſt. 
Thlaſpi eſt ſepto medio filiculam dirimente longitudinaliter. 


In Hortenſi tradentur Vires. —_— 
TITHYMALUS Helioſcopius, B. P. Helioſcopius, five Soliſequius , J. B. Sun- , Tichyme. 


Spurge. os | | 

Tirhymalus , ſive Eſula exigua, B. P. Minimus anguſtifolius annuvus, J. B. - 

Herba tetraperala eſt, uniformis, cum Vaſculo ſeminali tricocco in ſummo ſtilo, 
ct ſucco lacteo acri et fervido. 

Violenter purgat , cordialibus, ſtomachicis, viſcidis et roborantibus corrigendus. ye. 
Hydropicts a quibuſdam exhibetur. | 


N 2 | Lac 


52 Partis Secunde Liber "Primus. 


Lac perunctum verrucas, impetigines & thymos delet. 
.Tormen- TORMENTILLA fylveſtcis, B. P. Officinarum, J. B. Pentaphyllum, aut potins 
<—_ Heptaphyllum flore aureo tetrapetalo Tormentilla dictum , Hiſt. Oxoz.T or menti}{ Offi- 
cinalis eſt, os | 
Nora Cha= Pentapetalaeſt, inter Fragariz affines. 
--— —_ Siccar & potenter aſtringit. Hinc in fluxionibus quibuſcunque alyi, uteri, &c. uſur- 
fas Mes PACUE: Diaphoretica quoque & alexipharmaca eſt. Vulneraria etiam inſignis eſt. 
chanieas, Inquibuſdam Regionibus in uſum venit Tormentilla Coriariis pro coriis perficiendis. 
Tragopo- TRAGOPOGON pratenſe luteum majus, B. P. Flore luteo, J. Bo Zellow Goats- 
_= beard. 
Nota Cha- Eſt inter Herbas flore compoſito , planifolio , naturi pleno lacteſcentes , ſemine 
raQeriſtica, pappoſo. 
Vires. Radices in deliciis habentur tum cotz, tum etiam crude. In Acetariis valde nutriunt 
& macilentis ac tabidis conducunt. Tuſli & Refpirationi difficili medentur, ur & Pleu- 
reſi. Urinzquoque Stillicidio ſubvenire & Calculum expellere creduntur. Vulnerariz 
quoque ſunt. | 
\ Tribulus TRIBULUS Aquaticus minor Muſcatellz floribus, Ger. Fontalis media lucens, J. B. 
Aquatics. Potamogeiton foliis criſpis , ſive Lactuca Ranarum, B. P, Small Frogs-Lettuce, or 
Water-Caltrops. | 
Tribulus Aquaticus minor Quercus floribus, Ger. Fontinalis criſpa, J. B. Potamo- 
geiton minor folio Quercus, Hiſt. Oxon. 
Trick TRICHOMANES, five Polytrichum Officinarum, B.P. Trichomanes, ſive Poly- 
mares, trichum, J. B. Engliſh Maiden-hair. Officinalis eſt. 
Trichomanes aliud foliis mucronatis profunde incifis. I found it at the Weſt-end of 
Loch-coat Loch. | | | 
Deſeriptio, EJus folia ucrinque ex adyerſo diſponuntur Trichomanis vulgaris more. Sed a baſi la- 
tiore in mucronem definunt, & magis inciſaſunt, patte poſtica rubiginoſa. Caulis quo- 
querubeſcit. 1 
Nota Cha= Eſt inter Herbas Epiphylloſpermas minores folio tenuiore pinnato. 
—_—_— Adianto albo viribus reſponder. Morbis Thoracis & Pulmonum auxiliatur,, Calculo 
renum & urine Stillicidio. In Rachitide magni uſus eſt. 
Trifolion  TRIFOLIUM pratenſe album, B. P. Pratenſe album vulgare odoratum, Hiſt. Oxo. 
_ * Pratenſe flore albo minus & faxminaglabrum , J B. 
um. _— - O06 _— worth 
"Vie. Flores poti ad alba uteri profluvia urilirer bibuarur. Apes iis maxime deleCtantur. 
Trifolimm =TRIFOLIUM pratenſe purpureum , B.P. Trifolium purpureum yulgare, J. B. 
=_—. Trifolium purpureum majus, five Sativum, F. Raiz. Claver-graſs. 
Vir. Flores pratenſis purpurei vim obtinent refrigerandi & ſiccandi. In Enemate additi in- 
© 09 yg toſiones ac dolores ſedant , & viſcidos lentoſque humores inhzrentes inteſtinis . 
Educunt. 
Multe aliz funt ſpecies Tritolii apud nos, quas hic enumerare non eſt opus. Sequen- 
tes, quz magni uſus ſunt, tantum addam. : 
 Trifoliam  TRIFOLIUM Acetoſum vulgare, B, P. Oxalis, five Tritolium acidum flore albo & 
ecetoſum. vurpuraſcente, J. B. Common Wood-Sorrel. Officinalis eſt. 
Nota Cha- Eſt intertrifolia pentapetala acida. 
—_— Cardiaca eſt & Hepatica inſignis. Aſtum febrilem mitigat, ſitim ſedat & magni eſt 
= uſusinScorbuto. 
Trifolium TRIFOLIUM paluſtre , B.P.J.B. Marſh-Trefoil. | 
paluſtre. In Sphacelis & Ulceribus putridis Scorbuticis cgregii uſus eſt. Folia quoque in Cerevi- 
Vire. fit decoRtaporain Morbo Articulari debellando magnarum virium. | 
Tripolium. TRIPOLIUM majus czruleum, B. P. Majus, J. B. Common Jea-Starworr. 
Nota Cha- FE ft intet Herbas flore diſcoide pappoſas. 
raceriſtic.. Quidam Vulaerariam eſſe perhibent. 
Triticam: TRITICUM filigineum, C. B Theatro. J/hite Wheat. 
Triticum Hybernum ariſtis carens, B P. Red //hear. 
Nota _ Eſt inter Herbas Culmiteras, grano turgidiore, lucidiore, ſulcato, eſculento. 
mae Preterquamquodoprimi nutrimenti cjus grana ſunt, ex iis quoque Amylum pararur 
mulri ulus in morbis pectoris. Foliaetiam renera & adhuc herbacea przbentſuccum, qui 
expreſſus egregium eſt Remedium Antiſcorbuticum. 
Teſjilago. Tuſſilago, J. B. Vulgaris, B. P. Co/ts-foor. Officinalis eſt. 


[15k Eſt inter Herbas flore diſcoide pappoſas, floreerumpente antefolia. 


Herba 


Hiſtoria Plantarum in Scoti ſponte naſcentium. 53 


Pao. 120; 
Phytoba. 
Gni, 


Herba magni uſuseſt in Tufſi, Orthopneea Vomiciſque peRoris, quibus ſingulis fu- Vires 
mus quoque ejus ore attractus mederi creditur. . 

Extrinſecus folia recentia _—_— proſunt Eryſipelati & Ulceribus calidis. 

TYPHA paluſtris major, B. P. J. B. Cats-tazl. | T5þhe. 

T'ypha paluſtris clavi gracili, B. P. Paluſtcis media, J. B. | 

Eit inter Herbas graminitolias , floribus & ſeminibus in capitulainſummo caule Optic. D- _ 
dracea clayata tomento denſo conferta coagmentatis. ATROR 

Lanugo Axungiz permixta ambuſtis partibus tumiorem & inflammationem arcet. Ad vice: 
Enterocelas admota predicatur, Schwenckfelt. 


F 
FY ww 


CAPUT XxX 


" Plante incipientes a Literi V. 


Valerian. Officinalis eſt, 
Valeriana paluſtris minor, B. P. Minor Pratenſis vel Aquatica, J. B. Small Wild 
Valerian, or Marſh Valerian. | 
Valeriana campeſtris inodora major, B. P. Locuſta herba, J.B. 
Valerianaeſt inter Umbellas impropric ditas, quz abeunt in pappos. - 
Valcrianellaquoque inter improprie dictas Umbellas floſculis pentaperalis. 
Valerianz radix, ſecundum Dzo/coridem, vim habet calefaciendi & ciendi urinas arida Vie 
pota; ſed & Decoctum ipſius idem eificere poteſt. Facit ctiam ad lateris dolorem, & 
Menſes ducit, & Antidotis miſcetur., Secundum recentiores autem, ruptis vulſis, ex 
alto deyolutis opem fert. Decoquuntur folia ad Aplithas & oris Ulcera. Antidotis etiam 
inſeritur. Quibus eam proprietatem addit Clariſſimus Fabius Columna ((c. Sylveſtris ma- 
Joris) in ſemeripſo expertam & in multis aliis tam pueris quam adultis, ut pulyeris radicis 
plantz hujus ſponte ortz cachlearii dimidium cum vino, aqui, late, aut alio quovis de- 
centi ſucco & zgroti commodirate & ztate, ſemel ſuthptum, autbis, Epilepſia correptos 
liberet. 
Ad viſum acuendum & confirmandum tum flores tum radicem commendar Tragus. 
Lacuci agnina pro Acetario communiter utuntur noſtrates, 5 
'VERBASCUM mas latifolium luteum, B. P. Verbaſcum foliis incanis mas latifo- 7#%«/«#: 
lium, flotibus luteis ar&e caulibus adhzrentibus, ſine foliis anguſtis inter flores emanan- 
tibus, Hiſt. Oxov. Vulgare flore luteo magno, folio maximo, J. B. White Mullein. 
Officinalis eſt, | | 
Verbaſculum ſylvaticum vel pratenſe inodorum, B. P. Primula Veris caulifera pallido 
flore inodoro.,, aut vix odoro, J. B. | ; 
| VerbaſculumSylvarum majus ſingulari flore , B. P. Sylyeſtre majus ſingularibus flori- 
bus ſingularibus cauliculis infiſtentibus, Hiſt. Oxoz. Primula Veris floribus ex ſingulari- 
bus vediculis majoribus ſimplicibus, J. B. Common Primroſe. Officinalis eſt. 
Verbaſculum umbellatum Alpinum minus, B. P. Primula Veris minor rubra Ebora- 
cenſis foliis parvis glabris , Auriculz Urſi inſtar, Hiſt. Oxon. 
Primula Veris minor purpuraſcens, J. B, Red Birds-eyes. 
Verbaſcum mas latifolium eſt inter bicapſulares monoperalas, | —_—— 
Folia ſiccant, deterguat, digerunt, dolores mitigant, internis inflammationibus & vices. 
doloribus ſubveniunt, laterum & pectoris dolores tollunt, ambuſtis conducunt illira. Se- 
dem procidentem ſuffiru cohibent, & Teneſmum in Dyſentericisſanant. Flores cum ovi 
vitello tumentes & dolorificas hemorrhoides cohibent. Idem efficit oleum inſolatu col- 
leftum &illitum. Herba toru oculis utiliffima Podagrat quoque & Genitalium inflam- 
mationem ſedat. 
VERBENA communis flore czruleo, B.P. Vulgaris, J. B. Common Vervain. Offi- 7*r4end. 
nalis eſt. 'Itgroweth near tothe Kirks of Hadngtoun and Innereſk. | 
Eft inter Verticillatas floribus quadripartitis aut quinquepartitis vix labiatis, tubo Nota Cha- 
brevi, foliis laciniatis, longjoribus, - yenoſis. |  rateriftics. 


V _ ſylveſtris major, B. P. Sylyeſtris magna Aquatica, J. B. Great Wild Valerian, 


Nota Cha- 
ra&teriſtica, 


Ommi- 


| 


' 
| 
j 
' 


a I CES 


_ tan abi Dong td AAA End be peed 
wa . aa 94 Y 


Voce hires =o diver ends woods atreuaoncd 2. 
- no 


1-25 en eta egy 
Iu > ay rey me — —————— << AO O_o rear nit. eo oe Mer 4 
_ « wr Wea Lets ts > wo G 
CCC FITS 


54 Partis Secunde Liber Primns , 


Vire. Omnibus Viſceribus amica eſt, Phthiſi incipienti prodeft,, vifamr acait;; alexiphar- 
maca eſt. Vulneraria quoque eſt, in Cephalalgia: & Odontalgja urilis. | 
VERONICA pratenfis Serpyllifolia, B. P. Veronica foemina quibuſdam', aliis 

Beronica Paul: Serpyllifolia, J. B. Little, or Smooth Fluelhin, or TauFs Betony. 

Nota Cha- Eft inter Plantas filiculoſas, tetrapetalas, bicapſulares. | 

<4 Vulneraria inſignis ac ſudorifera eſt, in eroſione & obſtructione Pulmonis magni 
uſus, utilis in Colica quoque & morbis contagioſis. 

Ficie. VICIA major vulgaris ſativa, Hiſt. Oxoz. Vulgaris ſativa, J. B. Sativa vulgaris 

ſemine nigro, B P. Common Vetch. 

Vicia ſemine rotundo nigro, B. P. Sylveſtris ſemine nigro & variegato, acutiore 
folio, Hiſt. Oxon. Vulgaris ſylveſtris ſemine parvo & nigro frugum, J. B. B. P. 

Vicia maxima Dumetorum, B. P, Vicia Sepium perennis, J. B. 

Vicia Segetum cum ſiliquis plurimis hirſutis, B. P. Parva, five Cracca minor cum 
mulris ſiliquis hirſutis, J. B. 

Et variz aliz Viciz apud nos reperiuntur; quas efiumefare noneſt hujus Operis. 

Nota £12 Eſtinter Legumina Capreolis ſcandentia. 

Vires Viciz maximz Dumetorum terna aut quaterna ſemina efitata acidos Stomachi ructus 
ſedant. Tragus. 
Tiole, was ry Martia purpurea flore ſimplici odera,, B. P. Martia purpurea, J. B. Ofi- 
cinalis eſt. 
Viola: Martia inodora ſylveſtris, B. P. Czrulea Martia inodora ſylvatica in cacu- 
mine ſemen ferens, J. B. | 
Reperta eſt a me hujus varietas folio criſpo. 
Viola bicolor arvenſis, B. P. Jacea bicolor frugum & hortorum vitium, J. B. 
Viola tricolor hortenſfis repens, B. P. Tricolor, five flos Trinitatis, J. B. 
Viola montana lutea grandiflora, B. P. Jacea Tricoloris ſive Floris trientalis genus 
flore luteo magno repens, non annuum, J. B. 

Nora Cha- Eff inter tricapſulares pentaperalas. 

_— Violz recentes alyum emolliunt & bilem educunt, cjuſque feryorem' temperant. 
Capitis doloribus, & pectoris lateriſque inflammationibus conferunt. Jecoris & renum 
nimios calores reſtinguunt. 

Flores cordiales _ ſemen lithontripticum. | 
| Viola montana lutea vulneraria eſt. & ſudorifera, in torminibus puerorum & con- 
yulſtonibus utilis. 
ire.  VIRGA aurea anguſtifolia minus ſerrata, B. P. Aurea vulgaris latifolia, J. B, 
yes, Common Golden-rod. Officinalis eſt. 

Nora Cha- Eft inter herbas flore diſcoide pappoſas. 

acteriſtics. Abſtergit, glurinat & adftringit, renes & ſabulo & arenulis liberat, faucium mor- 
bis auxiliatur & vulneraria eſt, Diarrheez, Dyſenteriz & ſanguinis expuitioni mede- 


Feronica. 


rur. | 
ritis Ides. VITIS Tdza foliis — crenatis fructu nigricante, B. P. Vitis Idza anguloſa, 
]. B. Black Whorts, or Bilberries. Officinalis eſt. 
Vitis Idza foliis ſubrotundis non crenatis, baccis rubris, B. P. Vitis Idza ſemper 
virens fructu rubro, J. B. 
Vitis Idza paluſtris, B. P. Oxycoccus, five Vaccinia paluftria, J. B. 
Nota Cha- Eſt inter Frutices bacciferos minores folio ſimplici, floribus concayis Urceolos re- 
racteriſtica. ferentibus. | 
Baccz refrigerant & exiccant, Ventriculo eſtuanti conveniunt, fitim ſedant, ar- 
dentium Febrium calores mitigant, alyum reprimunt, vomitum ſiſtunt, Dyfente- 
teriam © flaya bile ortam curant . adyerſus Choleram Morbum proſunt, ad quos uſus 
Rob preſtar. | | 
Uſus Me. Succus cum Alumine & Galla coctus eleganti czruleo colore chartas & linteamina 
chanicus. tinglt. | 
LMUS montana, B. P. Vulgatiſſima folio lato ſcabro, Ger. The common Elm- 
tree. Officinalis eſt. 
Nota Cha- Eſt inter Arbores Vaſculis ſeminalibus Membranaceis donatas, ipſa folliculis mem- 
—— 1 ſubrotundis primo Vere ante folia erumpentibus, & ſemine perfecto brevide- 
cidentibus. 
Vires. Ulmi radix, folia, cortex adftringendi et abſtergendi vim habent. Unde & yulnera 
glutinant, & Podagricos dolores mulcent. | 


Vires. 


Ulmaus. 


Cortex 


DC mm——_— - 0 0 9m Pe OI 


EE — "> > I —_s * 


Cortex in aqua communi ad Syrupi conſiſtentiam, decoftus_ cum. tertia parte Aquz 
vitz additi fotu dolorem Iſchiadicum valde lenir. OTE, "03 
Succus in. veſiculis.. foliis adnatis vulnerarius eſt, egregii uſus in ſupplendo defeRu 
_ humoris in oculorum vulneribus, referente Henrico ab Heers in Obſeryationi- 
bus ſuis. | | 
URTICA- urens maxima, B. P, Major vulgaris, J. B. The Common Nettle. Offi. Uriice- 
cinalis eſt. | ” PD 
Urtica urens minor, B..P. Minor annua, J. B. 
 Urtica aculeata foliis ſerratis, B. P. Cannabis ſylyeſtris quorundam Urtice inerti 
affinis, J.B. 
Utica aculeata foliis ſerratis, five Cannabis ſpuria flore albo. 
Urrica aculeara folijs ſerrazis, ſive. Cannabis ſpyria tiore Iuteo amplo labro purpu- 
reo, J Raii. ; _— | 
Eſt inter Herbas floxe-imperteRo ſeu ſtamineo ereRtas, ſeminibus ad ſingulos flo- qc... cy. 
ſculis ſingulis. | rateriſtica, 
Urtica in Olere ſumpta ſolvit alvum, ſanguinem depurat, renes abſtergit, calculos V"* 
expellit, Expectorationem & Morbillorum eruptionem promoyet. Succus herbz in 
in ſanguinis ſpuro eximii uſus eſt. | 
Radix adverfus frigidas Tuſles & Orthopnceeas commendatur. Semen quoque in pe- 
Ctoris morbis conducit. Diuretica & lithontriptica rota planta eſt. 
Extrinſecus putridis, gangrznoſis ac malignis ulceribus auxiliatur , durities ac tumo- 
mores diſcutit, reprimit Uvulam inflammatam , & ſedat narium hzmorragiam contuſa 
et ſuccus expreſſus applicatus. Aſtum et puſtulas ab ipſa excitatas uw 2 ( refe- 
rente Parkinſono) ipſius ſuccus expreſſus. | | 


CAPUT ULTIMUM. 


Litera X. 


YRIS five Gladiolus faxtidus, B. P. Xyris, vel Iris agria feetida, Hiſt. Oxon. XKyric. - 
Sparula fetida, pleriſque Xyris, J. B. $rinking Gladdon or Gladwin. Officina- | 
is eſt. 

Eft inter Herbas foliis, floribus, pericarpiis aut radicibus bulboſis affines. Silas its 
Radices intus ſumptz maximarum ſunt virium in Scrophulis. D. Needham. racteriſtica, 
Pulvis radicum exiccatarum in Hyſterica paſſione, Orthopnce3 & affecibus Hy- VO 

ochondriacis utilifſimus. D. Bowles. 
A quibuſdam ad alvi profluvia bibitur, quod in Pituitoſo forte tolerari poſſet: ma- 
tcriam enim per urinas deducit & ayertit. Quidam pro Purgatione radicis Decocto 
ut Infuſo utuntur, ut ait Lobelius. 


APP E N DD Fa: 


Neter Plantas a Litera E incipientes omiſſum fuit Echium marinum, quod hic ad- 
dendum eſt. 
ECHIUM Marinum, B. P. An Bugloſſum dulce ex Infulis Laxcaftrie , Park, Zchinm 
Sea-Bugloſs. on 
Folia ei parva glauca velut Cerinthes , cordis figuri fere ; caules infirmi humi pro- Deſcriptis: 
cumbentes a radice undequaque in orbem ſparguntur; flores exiguj cerulei, tubulofi, 
breves. Singulis floribus quatuor ſuccedunt ſemina capſulz incluſa. Ejus Icon habe- 
tur in Tabulis. It groweth in ſeveral places along the South-ſide of the Firth of Forth. 
Inter Fucos addendus eſt. 


O 2 FUCUS 


Hiſtoria Plantarum, in Scotia ſponte naſcentium. 55 


PEEL _—_— 


56 4 WH ©... OPartis Secunde Liber Primus. 


_FneusEqui., FUCUS Equiſeti facie Oftrez teſtz adnatus. - 


ſeri facie Ejus Icon habetur in Tabulis. 


— "_g Caulis nodoſus eſt, albicans, ex cujus ſummitare erumpurit plurima folia foenicu- 

 lacea, albicantia quoque, in gyrum plurimis ordinibus diſpoſita. 

Deſcriptio- Inter Solani ſpecies omiſſum fuir, qued de Solano ſomnifero ejuſque viribus refert 
Buchananus: quocirca illud hic adjiciendum curavimus. Miſſa 3 Scoris magna vis pa- 
nis & yini (ad Danrorum 1c. caſtra) tum E vite, tum & hordeo confec&ti, ac ſucco 

Soleni ſem. infeRti herbz cujuſdam veneficz, cujus magna copia paſſim in Scotia naſcitur. Vulgo 

niferDe- Solanum ſormiferum vocant. Caulis ei, majot bipedali, in ramos ſaperne diffunditur: 

FUp'0 folia latiuſcula, acuminara exteriore parte, ac languide virentia- acini przgrandes, ac 
nigri, cum maturuerunt, coloris, qui c caule ſub axilla foliorum exeunt: ſapor cis 
dulcis, & propemodum fatuus. Semen habent perexiguum, velut Fici grana. Vis 
fructui, radici, ac maxime ſemini, ſomnifera, & quz in amentiam , fi largius ſuman- 

Vires,quas UF > agat. Hac herba cum omiia infecta effent , qui commeacus in caſtra vehebant, 

Danifuo Ne qua doli ſubeſſer ſuſpicio, _——, Dano/que magnis poculis invitabant ad bi- 

—— —hag bendum. Idem quoque Sens iple, benevolentiz ſignificandz cauſa, ut illis Nationi- 

' bus mos eſt, faciebat. Duncanus, qui futurum ſciret, ut vis potionis una cum ſomno 
viſceribus concipererur, jam © Hacberhum cum ſuis, per averſam ab Hoſte Portam, 
ſummo ſilentio in Ucbem receperat, compertoque per Exploratores, ſomno & vino 
graves jacere Hoſtes, Banchonent itinerum adituſque in caſtra gnarum, czreris in inſ1- 
diis collocatis, cum parte majore Exercitus mittit. Is ingreſſuis Caſtra, fublato cla- 
more magno; opinione ſua omnia negligentiora invenit. Pauci tumultu excitati, cum 
yelut amentes temere diſcurrerent, ab obviis ceduntur. Reliquis fere mors cum ſom- 
no continuata eſt. Rex per,temulentiam velut mortuiis 4 paucis, qui mints vinolenti 
erant, correptus, cum non modo viribus, ſed etiam ſenſu career, inſtar oneris in ju- 
mentum forte oblatum injectus ad Naves eſt delatus. Nihilo ibi, quam in Caſtris, 

| melior ſtarus rerum fuit. Nautis enim prope omnibus in terra ceſis, vix, qui unam 
Navyem regerent, colle&ti: eorum opera Rex domum reportatus eſt. 
Quoniam plurime ex ſponte naſcentibus Flantis ſupra memoratis in Septo Regio Edz»- 
burgenſ; proyeniunt, non exigui uſus ftuturum Rei Bbtanice ſtudioſis arbicramur, fi 
Plantarum ineco Septo ſponte naſcentium Caralogus hic adjiciatur. 


CATA 


4% a6. { < - ata —S © Amen 


As Hs ene COR SAT ao. 


4x IBIrn > > = Ie o—es 0 We es > GPA wo 


* . 


 Pag.57 


CATALOGUS 
PLANTARUM 


i» SEPTO RAGCITYL 


EDINBURGH IWMS LI 


Sponte Naſcentium. 


Bſinthium vulgare , Park. 

Acctoſa pratenſis, B. P. 

Acetoſa arvenſis lanceola- 
th, BD 

Acetolella y.Trifolium ace- 
toſum, 

Adiantum olxpor 13,0 ſeu furcatum Thal. : 


Adiantum album T ab. Ruta muraria, B.P. 


Adiantum nigrum Officinarum, J. B. 

Adiantum aureum minus T a6. 

Agrimonia v. Eupatorium. 

Alchimilla vulgaris, B P. _— 

Alchimilla minima montana Col, Perce- 
pier Anghorum, Ger. 

Alliaria, BP. _. 

Allium urſinum , Ger: 

Allium ſylveſtre, Ger. 

Alle mein. BP. © 

Alfine longifolia uliginoſis locis proveniens 


]. B. | 
Alſine Plantaginis folio, J. B. 


Alſine arvenſis hirſuta magno flore, B. P. 


Alfine kirſuta altera viſcoſa, B. P. 

Alfine paluſtris minor folio oblongo, B.P. 

Alſine paluſtris Portulace aquatice ſimi- 
lis; * Ran, | ; 

Alſine minor multicaulis , B. Þ. 

Aline Spergula dicta major , B. P. 

Alfine Hederulz folio, B, P. 

Alſine foliis Triſlaginis, Ger. 

Alfine foliis Veronice, Ger. 

Anagallis aquatica major folio oblongo, B. P. 

Anagallis aquatica minor folio ſubrotun- 
do, B. P. ; 

Anemone nemorum, Ger. 

Anonis ſpinis carens purpurea, B. P. 

Anthyllis leguminoſa, Ger. 

Aparine vulgare, B. P. 

Aparine levis, Park. | 

Argentina, Ger. Potentilla, B. P. 

Armerius pratenſis, Ger. 

Artemiſia vulgaris, Park. m : 

Atrundo vulgaris ſive phragmites D:4/cor- 
dis, B.P. 

Aſperula, Ger. 

Aſtragalus ſylvaticus, Ger. | 

Arriplex ſylveſtris latiſolia, B. P, 


Atriplex ſylyeſtris latifolia altera, Ger. 

Atriplex _— folio ſinuato candican- 
a, 27 

Auricula muris pulchro flore albo folio te- 
nuiflimo, }. b. | 


Barba caprz floribus compaRis; B. Þ.U- 
maria, }J. B. 
Bardana major, Ger. | 
Bellis major ſylveſtris caule folioſo, B.P. 
Bellis ſylyeſtris minor, B. P. | 
Brunella major folio non diſſeto, B. P. 
Buploſſum ſylveſtre minus, B. P. 
Bulbocaſtanon, J. B, _. — 
Burſa paſtoris major folio ſinuato, B. P. 
Burſa paſtoris minor ; Park. 
Burſa paſtoris minor loculis oblongis, B. P: 
 Paronychia vulgaris, Gey. | 
Burſz paſtoris ſimilis ſiliquoſa major, B.P. 
_— 
Caltha paluſtris flore ſimplici, B. P. 
Campanula minor ſylveſtris rotundifolia 
vulgaris, B. P. 
Campanula rotundifoia flote albo. 
Carduus vulgatiſſimus viarum, Ger. 
Caxrduus albis maculis notatus vulgaris, B.P. 
Carduus polyacanthus primus, Ger. 
Carduus Lanceatus latifolius, B. P. 
Caryophyllata vulgaris, B.P. © 
Caryophyllata aquatica nutante flore, B.P. 
Caryophyllus arvenſis glaber flore majo- 
re, B.P | 
Ca «5 mirimus muſcoſus noſtras 
ark. 


| Caucalis ſemine aſpero floſculis rubentibus 


KP... 
Caucalis flore albo. _ 
Centaurium minus, B. P. 
Ceraſus ſylveſtris fructu rubro, J. B. 
Chzrephyllum ſylveſtre, B. P. | 
Chamzciſtus vulgaris flore luteo, B. P; 


 Chamzciſtus vulgaris flore albo. 


Chamzdrys ſylyeſtris, Ger. 
Chamzmelum inodorum , B. P.Cotula non 
foerida, Ger. 


 Chamzmelum fetidum, B, P, Cotula fa- 


rida, Ger, 
P Chelidoniz 


II * 
WH Daft "uf 


Ju þ ne EP ae. | 


RT TL © 6G U & 


Chelidonia rotundifolia minor, B. P. 
Chryſanthemum ſegerum , Ger. 
Ciceris ſylyeſtri minori affinis, fi nonidem, 
B. P. 
Cichorium pratenſe luteum Izvius, B. P. 
Cicuta major, B. P. 
Cicuta minor Petroſelino ſimilis, B. P. 
Clinopodium Origano ſmile, B. P. 
Conſolida media pratenſis czrulea, B. P. 
Bugula, Ger. 
Convolvulus minor arvenſis, B. P. 
Convolvulus minor ſemine triangulo, B.P. 
Cruciata hirſuta, B. P. | 
Cynogloſſum majus vulgare, B. P. 
D 


Dens leonis latiore folio, B. P. 
Dens leonis foliis anguſtioribus. 
Digiralis purpurea folio aſpero, B. P. 
Dracunculus pratenfis ſetrato folio, B. P. 
Ptarmica, Ger. 
E. 
Echium Scorpioides arvenſe, B. P. 
Echium Scorpioides minus floſculis luteis , 
B. P. 
Echium Scorpioides paluſtre, B. P. 
Echium vulgare, B. P. 
Echium flore albo. 
Equiſetum arvenſe longioribus ſetis, B. P. 
Equiſerum nudum, Ger. 
Equiſerum paluſtre longioribus ſeris, B.P. 
Equiſetum paluſtre brevioribus ſetis poly- 
ſpermon, B. P. 
Equiſetum faxtidum ſub aqua repens, B. P. 
Erica vulgaris, Ger. 
Erica humilis cottice cinericeo Arbuti flo- 
re, B. P. 
Eruca lutea latifolia, ſive Barbarea, B. P. 
Eruca aquatica , Ger. 
Eryſimum vulgare, B. P. 
Eryſimo ſimilis hirſuta non lIaciniata alba, 
B. P. 
Euonymus vulgaris granis rubentibus, B. P. 
Eupatorium Veterum five Agrimonia, B.P. 
Eupatorium Cannabinum , B. P. 
Eupatorium aquaticum folio integro , Park. 
Eupatorium Cannabinum fozmina , Ger. 
Euphraſia Officinarum, B. P. 
Euphraſia pratenſis rubra , B. P. 
F 


Filipendula vulgaris Park. 

Filix femina, Ger. 

Filix mas, Ger. 

Filix mas ramoſa pinnulis dentatis, Ger. 

Filix ramoſa minor, J. B. Dryopteris Tra- 
gi, Ger. | 

Filicula tontana major ſive Adianthum al- 
bum Filicis folio, B.*P. 

Fragaria ſterilis, B. P. 

Fraxinus, Ger. | 

Fumaria Officinarum & Dioſcoridis, B. P. 


Fungus campeſtris albus. ſuperne inferne 
rubens, J, B. 

Fungus paryus lethalis galericulatus Lob. 
Icon. 

Fungus pulyerulentus dictus Crepitus Lu- 


pi, J. B. 


Gallium album, J. B. 

Gallium, five Mollugo montana minor Gal- 
lio albo ſimilis, F. Razz. 

Gallium lureum, B. P. 

Gentianella autumnalis Centaurii minoris 
foliis, Park. 

Geranium batrachoides folio Aconiti, B.P. 

Geranium ſanguineum maximo floce, B.P. 

Geranium lucidum ſaxatile, B. P. 

Geranium columbinum vulgare, Park. 

Geranium columbinum tenuius laciniatum , 
B. P. 

Geranium Cicutz folio inodorum, B. P. 

Geranium moſchatum inodorum flore al- 
bo, Park. 

Geranium Robertianum vulgare , Park. 

Geranium Robertianum flore albo. 

Gnaphalium: vulgare majus, B. P, 

Gnaphalium majus, anguſto oblongo folio, 
alterum, B. P. 

Gnaphalium minus repens, B. P. 

Gnaphalium montanum flore rotundiore, 
B. P, 

Gramen agrorum venti ſpica, Park. 

Gramen alopecuroides majus, Ger. 

Gramen alopecurinum minus, Ger. 

Gramen aquaricum fluitans multiplici ſpi- 
ca, B. P. 

Gramen aquaticum geniculatum ſpicatum 
B. P. 

Gramen aſperum, J. B. 

Gramen ayenaceum panicula flayeſcente 
locuſtis parvis, J. Kaz. 

Gramen caninum arvenſe ſive Gramen 
Diofcoridts, B. P. 

Gramen criſtatum , J. B. 

Gramen criſtatum, J. B. : 

Gramen cyperoides majus anguſtifolium, 
Park. 

Gramen exile duriuſculum in muris & ari- 
dis proyeniens, J. Ra. 

Gramen paluſtre echinatum, J. B, _ 

Gramen pratenſe paniculatum majus, B.P. 

Gramen pratenſe paniculatum minus, B. P. 

Gramen pratenſe paniculi ſparſa verſus u- 
nam partem duriore, J. Raz. 


Gramen pratenſe paniculatum molle, B.P. 


Gramei. parvum przcox ſpica laxa cane- 
ſcente, J. Rar. 

Gramen Parnaſſ[i, Ger, 

Gramen ſecalinum, Ger. 

Gramen tomentoſum , Ger. 


Gramen tremulum, J. B. 
Gramen 


—— 


C-AT a L © &@ nn 


Gramen Typhynum majus, Ger. 
H | 


Hedera arborea, B.P. 

Hederaterreſtris vulgaris, B. P. 

Hieracium longius radicatum, Ger. | 

Hieracium Chondrillz folio radice ſucciſa 
majus, B.P. 


Hieracium murorum folio piloſiflimo, B.P. 


Hieracium murorum laciniatum minus|pilo- 
ſum, B.P. 

Hieracium minus folio ſubrotundo, B. P. 

Horminum pratenſe foliis ſerratis, B. P. 

Hyacinthus oblongo flore czruleus major , 


Hyoſcyamus niger vel vulgaris, B.P. 

Hypericum yulgare , B.P. 

Hypericum minus ſupinum , vel ſupinum 
glabrum, B.P. 

Hypericum minus erectum, B.P. 


Hypericum Aſcyrum dictum caule qua- ' 


drangulo, J. B. 


Jacea nigra pratenſis Jarifolia BP. 

Jacea nigra laciniata, B. P. 

Jacobza vulgaris laciniata, B.P. 

Jacobza Alpina laciniata flore Buphthalmi, 
J. B. 

Iris paluſtris lutea, ſive Acorus adulterinus, 
J.B. | 

Juncus acutus panicula ſparſa , B. P. 

Juncus levis panicula ſparſa , B.P. 

Juniperus vulgaris fruticoſa, B.P. 


Lacucaſylyeſtris coſta ſpinoſa , B.P. 
Lamium albuna non fatens folio oblongo, 
B.P. 
Lamium purpureum fatidum folio ſubro- 
rundo, five Galeopfis Dioſcoridis, B. P. 
Lamium folio caulem ambiente majus, B. P. 
Lamium maximum ſylvaticum, B.P. 
Lapathum folio acutoplano, B.P. 
Lapathum folio acuto criſpo, B.P. 
Lapathum acutum minimum , Park. 
Lapathum tolio ſubrotundo, B.P. 
Lapathum aquaticum folio cubitali, B.P. 
Lapathum untuoſum, B.P. _ 
Lathyrus ſylyeſtris luteus foliis Viciz, B.P. 
Lenticula paluſtris vulgaris , B.P. 
Lenticula aquatica wilaben - BP. 
Leuccium luteum vulgare, B. P. 
Lichen five Hepatica vulgaris, Park. 
Lichen cinereus terreſtris, F. Raz. 
Linaria vulgaris lutca flore majore, B. P. 
Linum ſylveſtre catharticum , Ger. 
Lithoſpermum majus erectum, B.P. 
Lotus pentaphyllos flore majore luteo 
ſplendente, B.P. 
Lotus, five Melilotus pentaphyllos minor 
glabra. 
Lunaria minor, Ger. 


Lychnis ſylveſtris alba ſimplex, B P. 

Lychnis ſylveſtris five aquatica purpurea 
ſimplex, B.P. 

Lychnis ſegetum major, B.P. 

Lychnis ſylveſtris quz Bchen album yulgo, 

Lychnis ſylveſtris viſcoſa rubra anguſtifolia, 
B.P 


Lychnis ſylveſtris viſcoſa anguſtifolia alba. 
Lyſimachia filiquoſa hirſfura magno flore , 
B. P. 


Lyſimachia filiquoſa hirſura parvo flore, 
B.P | 


Lyſimachia filiquoſaglabra major, B. P. 

Lyſimachia filiquoſa glabra minor, B. P, 

Lyſimachia filiquoſa glabra minor anguſti- 
folia, Ger. 

Lyſimachia Chamznerion dia latifolia , 
B.P. 

Lyſimachia ſpicata purpurea forte Pliniz, 

M. 

Malva ſylveſtris foliorotundo, B. P. 

Malva ſylveſtris folio finuato, B.P. 

Marrubium nigrum fcetidum Ballote Dio- 
ſcoridis, B. P. 

Marrubium album vulgare , B. P. 

Mentharotundifolia paluſtris ſive aquatica, 
B. P. 

Mercurialis montana teſticulata , B. P. 

Merculialis montana fpicata, B. P. 

Meſpilus Apii folio {rlveſtiis ſpinoſa five 
Oxyacantha, B P. 

Millefolium vulgare album , B. P. 

OE: vulgare purpureum minus , 

T 

Milletolium aquaticum Ranunculi flore & 
capitulo, Park. 

Muſcus terreſtris vulgaris minor Adianthi 
aurei capitulis, 7. R4zz. 

Muſcus paluſtris terreſtri ſimilis, F. Raz. 

Muſcus terreſtris & hortenſis, J. B. 

Myrrhis ſylveſtris ſeminibus lzvibus, B.P. 

Myrrhis ſylveſtris _— aſperis, B.P. 


Naſturtium pratenſe magno flore , B. P. 
Cardamine Ger. 

_ pratenſe, five Cardamine flore 

Naſturtium aquaticumſupinum B.P. 

Naſturtium aquaticum minus B. P. Carda- 
mine impatiens altera hirſutior , F. Raz. 

Naſturtium ſylveſtre tenuiſſime diviſum 
B. P. Sophia Chirurgorum , Ger. 

Nummularia minor flore purpuraſcente B.P. 

"WY 


Ophiogloſſum, Ger. 
Orchis morio mas foliis maculatis, B.P. 
Orchis morio faxmina, B:P. he 
Orchis palmara pratenſis latifolia longis cal-* 
caribus, B.P. : 
Ps Orchis 


FRY 1 b-) - a *.. 24 "2 Os 


EE Ta L O0:G U--S. 


Orchis palmara pratenfis maculata, B.P. 

Orchis palmara flore albo. 

Origanumſylyeſtre, Cunila bubula Pm , 
By. 


Papaver erraticum majus , B. P. Rhzas Ger. 
Parietaria officinarum & Dioſcoridis, B. P. 


Paſtinaca tenuifolia ſylyeſtris Dio/cor:dss , 
vel Daucus officinarum, B.P. 

Pedicularis pratenſis lutea , vel Criſta Galli, 
B.P. 

Pedicularis pratenfis purpurea, B. P. 

Pedicularis pratenſis rubra elatior. F. Razz. 

Pentaphyllum incanum repens Alpinum 
Park. 

Pentaphyllum rubrum paluſtre, Ger. 

Peplus, five Eſularotunda, B. P. 

Periclymenum non perfoliatum German:- 
cum, B.P. | eh | 

Perficaria mitis maculoſa , & non maculoſa, 
B.P. 

Perſicaria urens five Hydropiper, B. P. 

Perſicaria minor , B.P. 

Piloſella major repens hirſuta, B. P. 

Pimpinella ſaxifraga major umbella Candi- 

da, B.P. 

Pimpinella ſaxifraga major altera, B.P. 

Pimpinellaſaxifraga minor, B. P. 

Plantago latifolia finuata, B.P. - 

Plantago _— major, B, P. Quinque- 
nervia, Ger 

Plantago aquaticalatifolia, B. P. 

Plantago aquatica ——_ » B.P. 

Polygala vulgaris, B. P. Czrulea, Ger, 

Polygalarubra, Ger. 

Polygala alba, Ger. | | 

Polygonum ; ſive Centinodia, J. B. 

Polypodium vulgare, B. P. 

Potamogeiton falicis folio, B. P. 

Potamogeiton rotundifolium , B.P. 

Prunus ſylveſtris «4 


Ranunculus nemoroſus Moſchatellina 
dictus, B.P. 
Ranunculus pratenfis radice yerticilli modo 
rotundz, B.P. EY 
Ranunculus pratenſis erectus acris, B. P. 
Ranunculus pratenſis repens hirſfutus, B.P. 
Ranunculus nemoroſus yel Sylyaticus folio 
rotundo, B.P. 
Ranunculus paluſtris Apii folio lzyis, B.P. 
Ranunculus longifolius paluſtris major, B. P. 
Flammeibs major, Ger. | 
Ranunculus longifolius paluſtris minor,B. P. 
Ranunculus paluſtris ſerratus, B. P. 
Ranunculus aquaricus folio rotundo & capil- 
laceo, B.P. | 
Ranunculus aquaticus hZderaceus, B.P. 
Ranunculus aquaticus Cotyledonis folio, 
B.P. 


Raphanus aquaticus foliis in profundas laci- 
nias diviſis, B.P. 
Rapiſtrum flore luteo, B.P. 
Roſa ſylveſtris inodora five canina, Park. 
+ Ls inodora five canina flore 
Roſa ſylveſtris noſtras flore albo odoratiſ- 
ſimo. h | = 
Roſaſylveſtris pomifera minor, B.P. Pim- 
pinellz folio, Ger. 
Rubeola arvenſis czrulea repens, B.P. 
_ vulgaris , five Rubus fructu nigro, 
Pp. 
Rubus Idzusſpinoſus, B.P, 
S. 
Sambucus frucu in umbelli nigro, B. P. 
Sambucus humilis ſive Ebulus, B. P. 
Sambucus aquatica flore ſimplici, B. P. 
Sanicula Officinarum, B. P. | 
Sanicula montana flore calcaridonato, B. P. 
Pinguicula Ge/nerz, J. B. 
Saxifraga rotundifolia alba, B.P. 
Saxifraga paluſtris Jug/ica, Park. 
Scabioſa pratenſis hirſuta, que Officinarum; 
P 


Scabioſa capitulo globoſo minor, B. P. 
Scandix ſemine roſtrato, B. P. 

Scordium alterum five Salvia agreſtis, B. P. 
Scrophularia nodoſa foetida, B. P. 

Sedum paryum acre flore luteo, J. B. 
Sedum Alpinum trifido folio, B. P. 
Senecio minor vulgaris, B. P. 


| Senecio incanus pinguis, B. P. 


Serpyllum vulgare minus, B. P. 

Serpyllum yulgare flore albo. 

Serpyllum hirſurum , Ger, 

Sideritis Alfines.triſſaginis folio, B. P: 

Sium majus anguſtifolium , Ger. 

Sium minimum toliis Ferulaceis, Hort. Reg, 
Bleſ, 

Solanum ſcardens, ſive Dulcamara, B. P. 

Sonchus levis laciniatus latifolius, B. P. 

Sonchus levis laciniatus muralis parvis flo- 
ribus, B. P. 

Sonchus aſper laciniatus et non lacinia- 
tus, B. P. | 

Soncho /affinis Lampfana domeſtica, B. P. 

Sparganium ramoſum, B. P. 

Sparganium non ramoſum, B P. 

Sphondylium vulgare hirfutum , B. P. 

Stachii paluſtris f@tida, B, P, Panax co- 


loni, Ger. | 
Succiſa glabra, B, P. Morſus Diaboli, 
: Ger. 
Succiſa ſive Morſus Diaboli flore carnea. 
T. 
—_— odoratum fiye yulgare luteum . 


Tithymalus helioſcopius, B. P. 


| Tormentilla ſylyeſtris, B. P. 


Tragopogon 


C A TT @& © S | yy 


\ Tragopogen, pratenſe lyteum, majus,, B. P. 
Tribulus aquaticus, minpr Myuſcatellz flo- 
ribus, Ger. 
Tribulus aquaticus minor Quercus floribus, 
Ger. 


Trichomanes five Polytichum Officina-' 


rum, B. P. 

Trifolium pratenſe album, B. P. 

T rifolium pratenſe purpuzeum, B. P. 

Trifolium arvenk humile ſpicatum,, B. P. 
Lagopus vulgaris, 7'art. 

Trifolium pratenſoluteum capitulo Lupuli , 
vel agrarium, BP. 

T rifolium pratenſe Luteum Capitulo bre- 
viori , B. P 

Trifolium luteum lupulinum minimum, 
Hiſt. Oxon. | 

Trifolium acetoſum vulgare, B.P. 

Trifolium paluſtre, E P. 


Valeriana ſylveſttis major, B. P. 
Verbaſculum pratenſe odoratum , B. P. 
Primula yeris major, Ger. 
Verbaſculum ſylyarum majus ſingulari flo- 
re, B. P. Primula veris vulgaris, Part. 
Veronica mas _ & vulgatiflima, B. P. 
1 


Vicia ſegerum cum filiquis plurimis hirſu- 
tis, B P. | | 

Vicia multiflora, B. P. | 

Vicia ſylvatica multiflora maxima, B. P. 

JI. Raze. 

Vicia maxima dumetorum , B. P. 

Vicia lathyroides purpuroczruleis floribus, 
J. Raz. 

Vicia minor hirſuta flore minimo rubente. 

Viola Martia inodora ſylveſtris, B. P. 

Viola bicolor arvenſis, B. P. 

Viola tricolor hoxtenſis repens, B. P. 

Vitis Idza foliis oblongis crenatis frutu 
nigricante, B. P. Vaccinia nigra, Ger, 

Urtica urens maxima, B. P. 

Urrica urens minor, B, P. 

Urtica aculeara ioliis ſerratis, B. P, Can- 

 nabis ſpuria, Ger. 

Urtica aculeara foliis ſertatis , five Canna- 

| bis ſpuria flore albo. 

Urtica aculeata foliis ſerratis, five Canna- 
bis ſpuria flore luteo amplo labro purpu- 
reo, J. Raz. 


Hic Oden de Roſa Ciphiana ad Clariſſmmum 
Virum, D. Baltorium a me ſcri- 


Veronica pratenſis ſerpyllifolia, B. P. fptam Viſum eſt _Apponere. 
ODE DE 
ROSA CIPHIANA, 


AD 
Clarifſinium Virum , 


D. ANDREAM BALFORIUM, Equitem Auratum Medicum Regis 
; Ocdinarium, Confanguineum ſuum. 


Ia Fulgens incola Ciphiane , 
E S$7ve tu ſanguis Veneris Beate, 
TS Candens petit anne pulchrum 
P 


ebus Alumnun. 


Ocius clauſos reſera Rubentes 

Vrrgulis flores Nvess ſtriatos, 

Lems o Suavi Cerebrumque Oaore 
Imbue Vatis. 


Reftins Te Balforius Sodalis 

Pingat, Acceptumque novem Caments 

e Arte donavuit celebrs Medentem 
Dottus Apollo. 


Callet occulto mare quod profunao, 

Intimo quod Viſcere terra condit , 

Piſcium novit genus , © Volantum 
Duadrupedumque. 


Flora Splendentem Viridi corons 
Circuit Frontem, ſub utroque Mund: 
Axe creſcentes , mednſque terris 


Duod ſciat Herbas. 
Araduns folem medium refertus "FEE 
Canutibus collts recipit ſupinus , Delcriptio 


Ile feecundos Radios mm ima 
Viſcera mittit, 


Locus. 
Frigidum collem tulit Incolendum 
Noſtra ( quod mirum)) Roſa, dignafauſtis 
Montibus , Quers in Lacrimoſa myrrha 
T buraque Creſcunt. 
Cauts exilis, cubitalis egre , BEE 
Parva profert Germina ſanguiſorbe , Brom 


Stipitem comunt calyces, aperto 
Smmplice Flore. Galyx, 


Q Multiplex 


| 
if 
' 

: \ 
++ 
Lf. 
| 


Pag. 62 


FlosVaric- © F{yltiplex qual:s Roſa ſplendidi/que 
Sm Lineis alhis decorat Rubnrem 
Caryephyllis , mitet in Tulips 
Purpura qualis. 


Tempus Spirat Expanſo redimita flore, 
florendi. ole facundas hilarante terras 
Odor, Leta Mulcentes cerebrum vapores 


e/Emula Taſmes. 


Oppido Curtz roſa neſtra forme , 
Pomum, Pur purans pomum Gremio recondtt , 
Semen. » Perditam gue reſtituant rotunda 
Jemina formanm. 
Radix. Long radix Germina pullulatque 
Mules , gue promunt Sobolem Virentem; 
Nec prior , mundi Roſa morte dir 
Noftra peribit. 


Ne terat ſaltu petulante Vaga 
_ Ales, audax arripiat manuſve , 
Spinz. S2icults denſis Roſa tuta SEUum 
Luluerat hoſtem. 


Tanta Flhris gratia Fumigantem 

Suauiter , noſtram decoret roſamque 

Anne wires delicits Negabis, 
Phebe Salubres. 


Frigidas Nymphas metuat cane ittus, Vires, 
Illa radius tribuit levamen : | 


| Calcult duras eAcinus Comeſius 


Pellit Arenas. 


Purpurans pomum reficit liquore 

Corazrs hauſtos ſpiritus, A(tuantes 

Suppremit febres, arido repellit 
Omne Venenum. 


The Pomona docilis requirat 

Drives Artes, Florearura Cultu 

Alter ornet , nullius indiget ſed 
Flocce Roſetum. 


Vita paruo tempore noſtra tranſit 

Caſabus fortts Varus rotata, | 

Longa quid prodeſt? bona praferenda, 
Habula qualis. | 

O Deus Votrs Bone Temperatis 

Lems, CAuri pondera non requiro, 

Multa ſervorum agmina, ſumptuoſa 
Vellera nollem. 


Rure contentuſque Opibuſque Avitis , 


Sanus EAmentum fugiam tumultas , 


Due regis juſtia, Deus alme, lege 
cMente revolvam. 


Gandiis Vanis procul & Timore , 

eMente ſm firma ſimul & ſerena, 

Tum feram late tua magna gentes 
Fatta per omnes. 


FI"Y FOR CW TO IF EY ——— — 


'  PRODROMI 


” * c 
h— 4 anoars” $a. me ann w ft... com. roam. ads 


PRODR OM 


NATURALIS HISTORIA SCOTIA, PARTIS 
SECUNDE LIBER SECUNDVUS 


D E 
PLANTIS SCOTIA HORTENSIBUS, 
QU # 
Medici ant <Mechanict uſus, ſpecte inſignes , aut Rariores ſint. 


CAP U T-þ 


De Re Horteh/t in genere. 


ſtius, imo nec jucundius eſt, quam quod ex Plantarum cul- 
tura percipitur. Hinc in Hortis ſibiſedem, ubi philoſophare- 
tur, elegit Fp:icurus tranquillidime vitz ſetator acerrimus, ut 
qui in animi tranquillitate & corporis indolentia fummumi bo. 
num ponebat. Qui perſuaſione dutus Drocletianus etiam 
Imperator Romanus, Imperio abdicato in Horti ſolitudinem ſe 

2 conrtulit, & Olera ſua & Lactucas ad Sa/onam Purpurz & Sce- 
ptris prztulit. Hi ( ut ait Lipſius) una cum Orbe nato nati ſunt, quos Deus ipſe pri- 
mo homini Domicilium attribuit, & velut ſedem beatz vitz. Quid enim howinem 
compoſitz & ſedatz vite magis delectare poteſt, quam Hortus Arboribus, Herbis & 
Floribus pulchre exornatus, trucibus gratiſſimis quaquaverſum nitens, Fonticulis & 
Rivisſcaturiens, Avicularum Harmoniis ſuaviſſime reſonans, & Aeris temperie Tem- 


eſtarumque viciſſitudine ſalubriter vernans ? 


Lib: zfher Uſus Hortorum antiquiſſimus eſt. .InSacris enim Literis legimus Aſuerumjuſliſſe Con- 


Cap. t. 


vivium preparariin Veſtibulo Horti & Nemoris , quod Regio cultu & manu confirum erat. 


#if. xa. Et (teſte P/nio) nihil Antiquitas prius mirataeſt, quam /Je/peridum Hortos, acRegum 
4 agony" pr bone wi br itemque Penſiles, ſive illos Semramzs, five Aſyrig Rex Cyrus fecit. 


Ruſtics, 


Horti autem perfectiſlima conſtitutio Floribus, Nemore, Aquis & Pomario conſtat, 
wibus omnibus Ccelum accommodatum eſſe debet. M. Yarro, partem Mundi Septen- 


Lib.1.deRe |: nalem ſalubriorem elle, quam eſt Meridiana, ſtatuit; Er quoniam, - I] ſalubrior , 


la fructuoſior eſt, ideo magis quoque eamad colendum opportunameſſe. Quod ciim 
ita ſit, Scorranoſtraquum temperato Acre fruatur ad Septentrionem obyerſa, &-pro- 


pter Maris ambientis Vaporem, & longam Solis ſuper Horizonte noſtro moram, beni- 


4 


\ 
y 5 > 4 I! : 
* Tx 4VV 
: BE, . 


=> 


On IT 
_ ] - 
*% # 
—-x - * R 
Fr An 
£ 2. = © 


<5 


tura opti. 
mum vits 
obleta- ; 
mentum. 


Hortorum! 
Antiquitas, 


Cceli poſt. 
tio pro 


Horto, 


- enum quoque habeat teporem; &, propter frequentes Fluyios , Lacus & Rivos, fatis | 


- in ea Humorisirrigui adfir, conyenientem faris OY pro Hortis ſortitaeſt. 


YEUNG >, ET OIL 4 FS ne” 00 OOO OE ooo ww Ie fo noun © 7 _ 
wy - = > - '- C 0: 4 o = fs ” 
, —_— _ en ee run 6 
<P i nn—ones = ===. _ 


A SS | OC 


YT — — —— — — v 


te. et. te OO EET Io UG SV OA BO — _—_ 
_ — _ —_ I i 


WE —_— — 


ae 


Prodrom: Naturalts Hiſtorie Scotig Partis Secunde Lib. Secundus. 


———_ 


Ur ft minus quibuſdam ſuccedant, non Cajum accuſandum fir, fed Cultorum inſcitia 
aut inertia. Nec minus fayet Solum noſtrum, quod vel per ſe fatis aptum, velfacili 
mixtura ad hunc uſum preparari poterit. Eo certe pervenit noſtrorum hominum in 
Hortis colendis induſtria, ut omnis fere generis fruftus habeamus, & eamquorundam 
copiam, ut potum ex iis multi conficiant. Nec horum curam damnatz manus vinGti- 
que pedes exercent, ſed ipſorum etiam Nobilium ſtudio coluntur, ficque ( ur fas eſt 
credere) honeſtis manibus letius omnia proveniunt. Nunc enim omnes fere Nobi- 
lium Ville pictis Florum coloribus, denfis Nemorum opacitatibus, Pifcinarum Rivo- 
rumque liquida perennitate, & Arborum pomiterarum amreniflimis ordinibus mire ni- 
tent. Er in his per Maris commercium advectz utriuſque Orbis Plantz Cultorum no- 
ſtrorum ſtudio & induſtria lzte proyeniunt ; neque ſolum quz afpectu jucundz, fed 
etiam eZ que ad vitz ulus utiles ſunt. | | 

Quo melius autem procedat Hortorum cultura, operzpretium erit nonnulla appo- 
nere ex Celeberrimo Raprno, que a Cultoribus Hortorum confideranda accurate ſunt. 


Hortorum © 1mprimis autem Anni quatuor partes przcipuas, & omnem Ventorum rationem, 


Cultoribus 
quid pre- 
cipue ob- 
ſervandum 


ſingulaſqque Tempeſtatum aftectiones norent. Lunam noſcant Soliſque Conyerfiones. 
Brumali Solſtitialique Revocatione diſtintas ſciant: quibus, quoad poterint, cul- 


regnant, vis omnis perdiſcenda, ut ab illorum impetu Plantas ſuas commode prote- 
gant, excitando in commodis locis Propugnacula ex Agrifoliis & Abjetibus confertim 
plantatis. Dein (ur air Columella) Qui ſe in hac Scientia perfectum yore volcr, 
exploratum habear, quid cuique Plagz conveniat, quid repugnet. Si ſegnis terra tar- 


_— daque fit, cultu adjuvari poteſt; fi plus juſto fertilis, reprimi. Eligendus autem magis 


eligendus. 


Hortorum 
fitus, 


Quid ob. 


ſervandum 


do & fe- 
rendo. 


Semina- 
rium, 


F 


- 


on 


Floretums | 


Florum 
cultura. 


_ 


pinguis ac reſolutus ager, qui minimum laborem poſcit, & fructum maximum reddit. 
Secundi meriti eſt foilfas: qui labore quidem maximo, tamen ad vota reſponder. 

Pro Horti poſitione is terrarum fitus cligendus, qui neque ita planus fir, ut reſta- 
gnet, neque ita przruptus, ut ditfluat; ſed (ut Paladins) cui leniter inclinata plani- 
ties curſum aquz fluentis per ſpatia diſcreta derivat. Nec obrutus ita fir, utindepref- 
ſiſſimas Valles ſubſidat, neque tam arduus, ut excelfitate ſui immodice patear c:lori- 
bus tempeſtatibuſque violentis. Sed vel campus apertior , qui humorem pluvium fal- 
lente clivo ſubducar, vel collis per latera moliiter inclinata deduGus. Modice cert 
depreſl1 jacenteſque clivi Arboribus fructiferis commodiorcs ſuar. 

| Pro Florum, Fruticum Arborumve plantatione ſervetur firus Regionis, plantanci 


in plantan- cempus ſecundum Cc li _—— naturam notetur. Omnia, quz ſeruntur, creſcen:c 


Luna & diebus cepidis ſerenda ſunt: nam que cogit, denfat & includit frigus, educir 
tepor & evocat. Quo vero Planta robuſtior eſt, eo Scrobem, cum terre committ:- 


tur, requirit altiorem. Omnem Cali ſtatum pati poſſunt Malus & Pyrus; fed tepidiore 


magis utraque deleatur, ſoloque pinguiore. 


eminarium in ſolo mediocri impune poteſt inſtitui, utinterram meliorem ſata minori 


negotio transferri poſſint: Plantarum enim carum, que transferuntur, Poma ſunt longe 
genetofiora laudatioraque. Licet autem peracerbi-Fructus omnes mitigentur cultu, nun- 
quam tamen plus verz & ſincerz benignitatis accipiunt, quam fi tranterantur in terram 
mitiorem. Nam (uteſt jam obſervatum a P/#70) omnia ea non ſtatim moris eſt in ſua lo- 
cari tellure, ſed prius nutrici dari , arque in Seminariis adoleſeere iterumque migrare. 
Quitranſitus mirum in modum mitigat etiam Sylveſtres : ſive Arboruma quoque, ut ho- 
minum natura novitatis ac peregrinationis avida eſt, five difcedentes virus -relinquunt, 
manſueſcuntque tractatu, ceuferz, dum radici avellitur Planta. Quod autem przcipir 


Ren. Ras.. 


Ni-S de 
fu: % " 
ren;S; 1 


' turz ſuz rationem accommodent. Ventorum autem, qui in hac Regione perpetuo 


In Prxfat. 


Falladius 
Lib. 1. 


Hift. Nat. 
Lib. 17. 
Cap. 19. 


Columella, obſeryandum eſt. Prudentis , inquit, Colonieft ex deteriore terra potius in 1,6, ;; 


meliorem , | Kor ex meliore in deteriorem transferre. 6 4924-26 
Przparandus autem Hortus non longe ab Xdibus , ut ab aſpeftu & ab odore ac fragran- 
tia yoluptatem afferart. Locus autem nec parietum anguſtia. , nec Arborum. opacitate 
preſic nimisincludatur. Omaialibera ſint& patentia, ubi Flores conſiti funt, qui ſolent 
aperto Calo lociſque patentibus hilarari non mediocriter. Planities ipſajuſta& zquabiiis, 
uz nihil habeat eminens aut lacunoſum. Floribus autem in ordinem ſuum digerondis 
gurandiſque, cum pulvillis & areolis, rum Buxi rextibus, tum Alveis ligneis ſaxciſye , 
modi ſunt innumerabiles. | | | 
Unicuique aurem Florideſignetur Solum conveniens. Mediocre magiseſt accommo- 
datum Horto florifero : flores enim primarii (quales funt-Tulipa , Cotona Imperialis, 
Anemone, Narciſſus, Hyacinthus, Roſa)ſolum amanttenue, quod nequeper denfita- 


tem nimiam excludat irrigationis beneficium, neque per nimiam raritatem illud non exci. 
piat. 


Cap. 8. 


Eiſtoria Plantarum Hortenſmm 7 Scotia. - 6x 


Lib. 3. de 
Animali- - 
bus: 


piar. Eo accedit, quod Plant laſciviantin ſolo pinguiori , ipſoſque Flores herbeſcentis 


cmendetur felicitas. . | 2 | | j 
In juſti Horti deſcriptione pattes ſecundas Nemus habere debet : tum enim domui, : | | 

tum horto contra Ventorum ferociam muniendis idoneum eſt. Luci autem grandes pro- ! i 

portione deſignationeque ſpatiorum juſta conſerantur, ut nihil non inter ſe confentiat. : if 
Rivorum quoque induftionibus deductionibuſque non amenitas modo Horto concilia- xg,es ri: 

tur, ſedetiam ſecunditas. Que cauſacſt, cur ,AriForeles precipiat Riyorum deduCtio- vique. | 

nes fieri de Fonte przcipuo, que fundant ſe commicentque per omnem hortum - aqua I 

enim Plantis omnibus vim afterr & incrementum. | | it 
Aqua ea copia fluat, que indigentie fufficiat, nec curſum intermittat, nullo ſapore 

aut odore, nulleque colore inficiatur. Plurimum certe yoluprati confert, fi liquor Fon- 

tium pellucidus fit , . quilocum det intuenids obſervandzque Piſcium per Aquas ludentium 


| 
| 
| 
| 
luxuriei obefitas obruat. Quapropter Soli laſcivientis ubertas aſpergi debet arena, utejus | | 
| 


laſcivie. | 
Ulcima pars Pomarium eſt. Hzc czterarum partium amcenirati addit ubertatem fru- p,,,.: 
cuum, oy pn vitz commoditatem. _ | rium. 
Pro conſtituendo, quemadmodum decet, Pomario, Arbores erunt partim proceri- _ @,..; 


tate naturali , clo liberioriproponende, partim deprimende brevitate trunci ramorum- pomarii ihts 
que humilitate, partim applicandz ad murum, partim etiam mutuis interferendz am- perfeCta ra- Hh 


plexibus, &quadam quaſi perpetuitate textius diftundende. Quz quatuor ſpecies ſunt, 


quibus Arborum diſtributio per Hortos continetur omnis. Ex qua varictate admirabilis . as 
exiſtir hec Deſcriptio, qui perfecta ratio cultiflimi Pomarii conftabit. [th 


Horts ©Meaict Edinburgenſis Deſcriptio. | | x 


Uoniam omnes hz Plante Hortenſes, quas nuncenarraturiſumus, in Horto Medi- 
/ co Eainburgenſi lee proyeniunt, non abs re erit brevem & rudem <cjus Deſcriptio- 
nem tradere. : 

Hortus Medicus verſus Orientem &ſtivum Urbis Edinburgens ſitus eſt. Habct autem 
verſus Occidentem Lacum Borealem dictum, quiillic muro & aggere terminatur. Hic - 
obice cocrcitus aquas ſuas ad menſuram devolyit per Canalem ſubterrancum ex lapide czſo 
conſtructum, Cataratz inſtar, inalium paulo inferiorem , quiex lapide quoque artifi- 
cioſe ſtructus per Horti medium ſecundum <jus longitudinem placido murmure illas 
devehit. 

Verſus Meridiem Urbis Murum habet; verſus Ortum rg Sant Trinitatis ; 
verſus Septentrionem V iridarium habet, quod Ecclefiz Collegiate dittz adjacet. Muro 
undique clauditur ; & ab #dibus tam publicis quam privatis commodo intervallo dif- 
jungitur, | 

| Hortus dimenſus ab Oriente in Occidentem longus eſt pedes Geometticos trecentos yori 
plus minus; A Meridie autem in Septentrionern centum nonaginta. menſura. 

Diviſus eſt Hortus in ſex Quadras ; tres ſcilicet ex utroque latere Canalis : hz ad Meri- 


Horti ſits. 


Dividitur 


diem, ille ad Botearn, Sirgulz Quadrz ſuos Pulyillos ſemitis interjeRis diſtin&tos Horwsin 


habent. ſex Qua« 
1a a a - 5 : ; _ dras 

Ambulacta yaria ſuntex utraque parte Canalis, quiper Hortum decurrit, &in ambiru Ambula: 
Ho: ti juxta Muros protenſa. cra. 

In prima & ſecunda Quadra (que verſus Boream ſunt, & per Sepem aſe invicem diſtin- Quadra 
ouuntur) Plantz omnes per Pulyillos ſecundum Cafp. Bauhin: otdinem in Pinace difpoſitz prima & 
ſunt, &per genera & tpecies in Claſſes proprias accuratiſſime diſtribute. Hz duz Qua- ſecunda. 
drz ſeparantur a tertia verſus Plagam Borealem quoque ita Sepe ex Liguſtro, 

Tertia autem il|a Quadra Floretum eſt, in qui Flores & ſpecioſiores Plantz in Pulyil- Quadra 
lis diſponuntur. tertia, 

Atque he rres Quadrz cum ſuis Ambulacris partem Horti Borealem — A Pars Horti 

| uro 


66 —""Prodromi Naturals Hiſtorie Scotiz Parts Secunde Lib. Secundus. 


r_—— Muro Boreali ad Canalem in medio Hotti leniter declinantem, Solique Meridiano com- 
1Stripus 


Quadris Modiſſime objeftam. | 


conſtat. — Pars altera a Canali verſus Meridiem projeRa , propter ſitum planiorem & Muri Urbani 
—_— altirudinem, umbtoſior eſt. In ea tres quoque Quadre ſunt Pulyillis, Semitis & Am- 


lis, ex tri- bulacris ornate. 


bas ſequen-- Quadra quarta ad Ortum Brumalem prope Puteum fita Schola Medica eſt, in qui 
tibus. 


Quadra Plantz Medici uſus ſecundum Ordinem Alphaberti {ut in Diſpenſatoriis) in Pulvillis dif- 


quarta. nuntur. | : 
Quadra * {li verſus Occaſumproxima Quadra quinta, in qua Piſcina eſt, ubi Plantz in Aquis 


SE naſcentes conſitz ſunt : ubietiam Seminarium eſt, in quo utiliores quzque Plante pro 


Quadra Hzc Sepe quoque ex Liguſtro diſjunGa eſt a Quadra ſexta & ultima, quz ad Occaſum 
ſcxtaa Brumalemjacet, & Arboretumeſt, in quo omnis generis Frutices & Arbores tam fruci- 


Pulvilliin Th ambitu Horti ad Muros Pulvilli ſunt longiſſimi, in quibus rariores quzque Plantz 
Horti am- . hs «tp bt. err 
"amy ſatz ſunt Campanis Vitreis & Pyxidibus ab Acris injuriis protec. 
_ Quin & Muriipfi pulcherrimis Fruticibus undique veſtiuntur. 
Uros. 


Pulvilliag Ad Canalis latera in Pulyillis, omnis generis Roſz confitz ſunt, & Frutices Floribus 


Canalis odoratis inſignes. 


————= Aditus ſeu Portas tres habet. Unam ad Occaſum, & duas ad Ortum, per quas ex ya- 


tz. riis Urbis Plagis ingreſſus eſt. 
Hortus in- In Hortoautem non ſolum plerzque hujus Regionis Indigenz, ſed & utriuſque Orbis 
tam Exoti. Plantz conſpiciuntur , preſertim quz per Univerſum pro tragilis & caducz Morrtalitatis 
cizquam leyamine ſparſe, hic fere omnes congeſtzſunt, lzteque proveniunt. Omnium Planta- 
Plants. um numerusduocirciter millia conficit, quarum Caralogum brevi in publicum edirurus 
eſt meritiſſimus Horti Prefeftus Jacobus Sutherlandins Artium Magiſter & Medicine 
_— Candidatus. Quocircanos eas tantum, quz Medici aut Mechanici uſus, ſpecieve in- 
Horti Prz- ſignes aut rariores ſunt, tradiruriſumus, eadem Mcthodo qui ſuperiore libro in Indigenis 
fetus. Jcotie Plantis enarrandis uſi ſumus. 


Tv UT DU I I1I11L. 


Plante Hortenſes a Liters A imcipjentes. 


Alvoto. BROTONUM mas anguſtifolium majus, B. Þ. Vulgare, J. B. Common Southern- 
_ Ao Officinalis Planta eſt 
Abrotonum mas anguſtitolium maximum, B. P. 
—_ fcemina foliis teretibus, B.P. Chamzcypariſſus, J. B. Lavender-cotton. 
Otficin. 
Abrotonum famina foliis Eric, B. P. Chamecypariſſus Unguentaria, J.B. 
Abrotonum fcemina foliis Roriſmarini majus , B, P. Roſemary-leaved Lavender- 
Cotton. 
Abrotonum campeſtre, B.P. Artemiſia tenuifolia, five Leprophylla, aliis Abroto- 
numſylveſtre, J.B. 
Nota Cha- Abrotonum Herba Corymbifera eſt, flore diſcoide nudo, ſeu non radiato, caule inde- 
raccriltica. terminato, floribus ſecundum longitudinem yelutin ſpicas diſpoſitis, foliis diſſeRis ſeg- 
mentis tenuifſimis, fruticeſcens caule perenni & lignoſo. 
_ Aperit, digerit, incidit. Summirates cum floſculis Aſthmaricis, convulſis & Iſchia- 
"= dicis conducunt. Lentos humores Pulmonis , Renum , Matricis & Veſicz incidunt. 
* Stillicidio Urinz ſfuccurrunt, & quoſyis dolores internos ſedant. Exitialium Venenorum 
Antidotum. Cinis Alopeciam curat. Olim contra omnia Veneficia, quibus Coitus in- 
hibebarur , cfficaciſſimum habebarur. | 
Chamzcypariſſus aperit , abſtergit quoque , Venenis adverſatur. Regio morbo & 
Urinz difficultati medetur. Semen potum Lumbricos enecat , & Menſtrua pellir. 
Schwenckfelt de Hortenſibus Sz/e/iz Plantis. AB- 


LEST ESE >. NETS 


H:ſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. | 67 


w—_— 


ABSINTHIUM infipidum, J. B. Infipidum Abfinthio vyulgari ſimile, B. P. Abſen- 

A 6s Ponticum tenuifolium incanum, B. P. Ponticum yulgare folio inferins _ 
albo, J. B. .. | 
, A Ponticum tenuifolium LAuſtriacum, B. P. Auſtriacum tenuifolium , 
Ro 6 maritimum Lavendulz folio, B. P. Maritimum latifolium, five Mazr- 
704, }. BD. F3 
1 AY Umbelliterum latitolium , B. P. Albis floribus capitulis- ſquarroſis 

Abſinthii Notam CharaReriſticam & Vires vide Libro ſupetiore: | 

. ACACIA Americana Robini, Cornuti, Pſeudo-Acacia Americans Robin: , Park. Agacia, 
Acacia foliis Scorploidis leguminoſs, B. P. Vera, J. B. Officinalis-eſt. 

» —_— , B. P. Aſpalathus ſecunda trifolia, quz Acacia ſecunda ©Hatthrolo 
trifolia, J. B. | , 

Acaciz ſunt Arbores filiquoſz ſpinoſz. | Nang: ©o- 
mn: floribus eſt papilionaceis, ſeminibus in ſingulis folliculis, echinatis ſin- **<ifi 
oulis. | 

Vera floribus eſt gibboſis; filiquis Lupini ſimilibus, compreſlis, iſthmis anguſtis ſe- 
mina dirimentibus interceptis, foliolis minimis multis ad unam coſtam annexis. 

Succus Acacize ( Aucore Dzoſcoride) vim haber adftringentem & refrigerantem. vires. 
Commodus eſt ad oculorum medicamenta & ulcera in ore. Fluxum Menſium immodi- 
cum cohibet & uterum prolabentem reprimit. Alvum quoque fluentem fiſtir. Tt, 

ACANTHIUM vulgare, Park. Spina alba tomentofa latifoliaſylveſtris, B. P. Al- Acenthins. 
ba ſylveſtris Fuch/eo, J. B. Common Cotton-thiſtle. * ; 

Acanthium {/lyricum, Park. Spina tromentoſa altera fpinofior, B. P. Carduusqui- 
buſdam dictus Acanthium 1/ricum, aliis Onopordon, J.'B. =_ es 

Acanthium ex lepo caule alato, flore magno czruleo, Cinare inſtar. - - +1 + 

Eſt inter Herbas flore ex floſculis fiſtularibus compoſito Capitatas vulgo diftas, fo-wota cha- 
liis ſpinofis , aculeis crebris & rigidioribus. h ==_ ' {+ racteriſtica. 

Galeno Acanthii folia & radix tenuium partium ſunt, & calidam- vim habent, con- y;.... 
vulſiſque auxiliantur. | | 

Quidam utuntur vulgari ad latis coagulationem, Referente quoque Ce/a/p;mo, La- Uſus: Me- 
nugo a capitibus przlonga & copioſa redditur, ut Lini inſtar neri poſſit, ex qui lany- nic: 
gine Veſtes fiunt in Oriente Bombycinis ſimiles. 

ACANTHDUS fativus vel mollis Yzrg:hzz, B. P. Carduus Acanthus, five Branca 7 Acenthus- 
Urſina, J. B. Officinalis eſt. | 

Acanthus aculeatus, B, P. Carduus Acanthus five Branca Urſina ſpinoſa, J. B. 
Prickly Bears-Breech. | LO 

Anomala Planta eſt facie externa Cardui zmula cum oblongo thyrſo florum riftum Net ©ba- 
quodammodo exprimentium & yaſculis ſeminalibus oblongis. Th ; 

Emollientem ac modice digerentem facultatem obtinet. Sedat dolorem, & eamob' yie.. 
rationem Enematis incoquitur. es AN 

ACARNA flote purpureo rubente patulo, B. P. Acanthoides parva Fpula, Col. Acerre- 
F:/þ-thiſtle with broad reddiſh flowers, | th 

Acarna major caule folioſo, B. P. Acarnz fimilis flore purpureo, Chamzleon Sat 
manticenſis Cluſio, J. B. | 

Eſt inter Herbas flore diſcoide pappoſas, diſco radiato, foliis ſpinoſis, ſucco laGteo nora Cha 
turgidas. raQcriſtica 

ACER majus foliis eleganter variegatis. 

Acer montanum tenuiſlimis & acutis foliis, B. P. Aceris majoris varietas altera, 
J. B. | | 

Acer campeſtre & minus, B. P. Vulgare minori folio, J. B. 

Charatterem & vires vide libro ſuperiore. 

ACETOSA rotundifolia Franca, five Romana, Hiſt. Oxon. Rotundifolia Horten- _;,.:./ 
ſis, B. P. Folio rotundiore repens, J. B. 

Acetoſa montana maxima, B. Þ. Oxalis maxima Sylyatica, J. B. 

Acetoſa e Moſchouitica ſterilis, Hiſt. Oxon. 

Acetoſa Americana foliis longiſlimis pediculis donatis, Hiſt. Oxoz. Veſicaria pe- 
regrina, Hort, Ey/t. | 


ACC, 


R 2 | Aceto- 


ted ERS WF 


- Ageratmm. 


68 | Pr odarom: Nat. Hiſt. Scotie Partis S, ecunde Lib. Secundus. 


Acetoſa Veſicaria 7 ingitana perennis repens, foliis longis finwatis, Hiſt: Oxon. Pe- 
rennis Tgirane major dentata, Zanor. | 
Acetoſa Ocimi facie Neapolitana, B. P. Ocimi facie Neapolitana Beupuripize , Col. 
.- Character &-vires traditz ſunt Libro ſupetiore. 
Acomium ACONITUM unifolium luteum bulboſum , B. P. Ranunculus cum flore in medio 
folio, radice-tuberoſa, J. B. Hmtier- Aconite. | 
Aconitum Lycoctonum luteum, B. P. Folio Platani, flore luteo-palleſcente, J.B. 
"Acoenitum c#ruleum , ſive Napellus primus, B. P. Magnum purpureo flore, vulgo 
Napellus, J. B. 
Aconitum, five Napellus flore variegato, Hort. Ey/t. 
-.- Aconitum:ſalutiferum, ſive Anthora, B. P. Antithora flore luteo Aconiti, J. B. 
Aconitum  racemoſum;, an Actza Pliniz? B. P. Racemolum, Acza quibuſdam , 
J. B.;-Chriſtophoriana Ger. Vulgaris noſtras racemoſa & ramoſa, Hiſt... Oxon. Herb- 
Chriſtopher , or Berry-bearing Aconite. | 
Aconitym eſt inter Herbas mulrtifiliquas ſeu corniculatas, floribus cucullatis. 


* 


Nota Clia- 


Tacteriſtica, -/\.; Aconitum racemoſum,. ſeu Chriſtophoriana inter Bacciſeras eſt. 


Vires. Aconitis vis hominibus exitialis eſt, reliquis animalibus quoque pernicioſa. Semen 
in pulyerem redactum & cum oleo temperatum pro unguento illitu pediculos expellir , 
J. Banhbimus.. | 

Antithora magne efficaciz cenſetur adverſus Thore penetrabile virus, ut ad purga- 
tiones urilis a quibuſdam commendatur. Sed caute uſurpanda _ 

ACORUS -verus, ſive Calamus Aromaticus Officinarum, B. P. Calamus Aroma- 
ticus vulgaris, multis Acorum, J. B. Sweer-ſmel/ing Flag. Officinalis eſt. 
Nora Cha- Eft inter Herbas graminifolias non culmiferas, foliis Iridis modo ſitis, +. e. acie fo- 
radteriſtica- 1j; cauli obyerſa , odoratis floſculis & ſeminibus in Julum ſeu Nucamentum coactis. 

Incidit, aperit, provocat urinam; menſes & ſecundas pellit. Succus oculorum ca- 
ligines diſcutit.': | | DI > | > 
Adonis. i} ADONIS fſylveſtris flore pheniceo, foliis longioribus, B. P. Flos Adonis vulgo , 
; aliis Eranthemum, J. B. 


—_—_ .. Eſt. inter Hexbas, ſemine mido polyſpermas, flore polypetalo, foliis tenuiſſime diſ- 


(Acorns. 


Vires. 


ſectis. 
 Beilops.- 'AGILOPS Narbonen/is, Lob, Feftuca altera capitulis duris, .B. P. French [7aver- 
12 graſs. 


Eihiopiss ATHIOPIS multis, J. B. Foliis ſinuofis, B. P. 
- AGERATUM tfoliis ſerratis, B. P. Ageratum pleriſque, Herba Julia quibuſdam , 
J. B, Sweet Maudlin, Commonly Apothecaries Shop. Oificinalis eſt. 
Nora Cha- :; Eſt inter Corymbiferas flore diſcoide nudo, caule determinato, floribus pluribus 
racteriſtica. yolyr in Umbellam diſpoſitis, foliis angulſtis per mo_ incifis. 
Vires. © |... Stomacho & cordi amica herba eſt , uterinis affecibus frigidis auxiliatur, viſcerum 
' obſtructiones aperit. 


Alarerms. :. ALATERNUS prima Clu, Phylica clatior, B. P. Spina Mon/pehienſmum, J. B. 


Ever-green Privet. 
Nota Cha... Eſt inter Frutices Bacciferos ſemper yirentes majores , foliis alternis, Baccis tres in- 
raderiſtica. tus nucleos continentibus. : 
Us Me: Luſitam (reterente Caſio apud J. Bauhinum ) aſlerunt ejus cortice in aqua decocto 
chanicus. Piſcatores ſua retia ſubrutilo colore inficeie, & TinRores ce fragmentorum ligni, quod 
allet, decoctione nigreſcentem © czruleo colorem conciliare. 
ALCEA vulgaris flore albo. 
Alcea vulgaris ſeminum inyolucris hirſutis. 
Alcea Frutex $yriaca, Hiſt. Oxon. Arboreſcens Syriaca, B. P. 
Alcea Veſicaria, B. P. Althea Veſicaria Indica, ſeu Capris bong Spei, ſemine mi- 
nore, Hiſt. Oxom. Blk 5 | 
Alcea c Zgypriaca villoſa, B. P. Bamia, J. B. Bamia Moſchata,, YVe/7ingiz Ob. in 
Proſp. LAipinum. Althea cZgyptia Molchata eAbelmo/chdicta, Hiſt. Oxon. 
Alcea hirſuta, B. P. Villoſa, J. B. | 
Character & vixes traditz ſunt Libro ſuperiore. 
Allim, ALLIUM fativum, B. P. Vulgare & fativum, J. B. Common Garlic. Officina- 
lis eſt. | | 
Allium ſativum alterum, five Alliopraſum caulis ſummo circumyoluto, B. P. Allii 
genus Ophioſcoridum dictum quibuſdam , J. B. NA 
um 


Alcea. 


Hiſtoria Plantarum Hortenſ/ium in Scotia. © 69 


Allium maximum multis porraceis foliis latioribus ſphzriceo capite ex floribus albis 
—— , Hiſt. Oxon. Allioporrum , five Scorodopraſum, B. P, Scorodopraſum, 

J. B. 

Allium montanum bicorne, an Ampelopraſum ? J. Razz. 

Allium montanum bicorne anguſtifolium flore purpuraſcente, B. P. Sylveſtre bi- 
corne purpureum proliferum, J. B. | 

Characterem vide Libro ſuperiore. 

Vim obtinet calefaciendi & ſiccandi. Flarus diſcutit, Coli dolores minuit, vene- Vires: 
nis reſiſtit, laras ventris tineas abigit, aquas inſalubres emendat, Hydropicis & Tym- 
panitide maxime laborantibus utile. Valet adverſus morſus canum rabidorum , acris 
corrupti arcet contagia, In Tufli & in Calculo eximii quoque uſus eſt 

Allium cum adipe Suillo contuſum, fi plantz pedum eo inungantur , multum con- 
"acts canales aperiendos & ab intar&u liberandos, in Aſthmate, &c. 

. Hulſe. 

Allii Urſini folia recentia cum Piſcium ſalſamento in condimentum yeniunt. Ipſum 
contra .venena efficacius fativo cenſetur. | Do 

ALOE folio in oblongum aculeum abeunte, B. P. Americana muricata, J. B. es 

ALSINE baccifeta, Ger. Scandens baccifera, B. P. Cacubulum quibuſdam, yel Alſme. 
Alfine baccifera, J. B. Recentiorum planta Alſines tacie , baccis Solan, £ob. 

Alſinz afftinis Androſace dicta major, B. P. Androlace Marzhiolt alicra, }. B. 

ALTH#A Dioſcoridis & Plinu, B. P. Althea five Biſmalva, J. B. Malva ſyl- 4% 
veſtris ycl paluſtris, aut tbitcus, Hiſt. Oxon. Common Mar ſh Mallow. Officinalis eſt. 

Althea tolio rotundiori ſive minus acuminato. | 

Althea fruteſcens folio acuto, parvo flore, B. P. Malya fruteſcens folio acuto au- 
riculato Hederz inſtar, Hiſt. Oxon. | 
_ 1 beophraſti flore luteo, B. P. Theophraſii flore luteo, quibuldam Abyrti- 
on, }. B. 

Eſt inter mollientes pentapetalas,. ſeminibus multis rotatim cingentibus ſtilum nu- Nota Cha- 
tritivum. | raCteriſtica, 
Emollit, laxat, diſcutit, dolores lenit , tuiriores maturat, acrimoniam mitigat & cor- yires. 
rigit. Uſus przcipui in aftectibus renum & veſicz,.in Calculo. In Pleuritide ctiam & 

& Tuſl1 & Dylſenteria urilis eſt. 
ALYSSON verticillatum fcliis profuride incifis, B. P. Alyſſum Galen: Cluſto , Park. 


Galen his Madwors. ſſon 
Inter Verticillatas ad Matrubii ſpeciem reducirur. Nora Cha- 
Ex Galeno mirifice juvat morſos a cane rabido. Moderate ſiccat, ac diſcutit & ali- ee 


quantulum extergit : propterea vitiliginem & maculas facici a ſole prognaras expurgat. 
AMARANTHUS maximus, B.P. Panniculis propendentibus,ſemine albo, ſeu Quinua, Amarar- 
Hitt. Oxoz. Blitum maximum five Amaranthus major ſemine albo, J. B. Great &/o- *%as 
ramour. | 
Amaranthus panniculis properidetitibus, ſemine rubro, flore ſerotitio elegantis cocci- 
neicoloris, Hitt. Oxon. 
Amaranthus major panniculis ereQtis viridibus, Hiſt. Oxo. 
Amaranthus flore variegato, B. P. Foliis variegatis ſeu tricoloribus, ſeu foliis varie co 
loratis Pſittaci plumas reterentibus Hiſt. Oxov. Symplionia Dalechampio, five Ama- 
ranthus tricolor, -J. B. : 
Plures ſunt in Horro Medico Amaranthi ſpecies, quas hic enumerare opus noneſt. 
Eſt inter mollientes, floribus herbaceis, ſeminibus nigris lucidis. Hens ths: 
Flores poti cruenta expuentibus proſunt, Menſium abundantiam & alias Uteti flu- rateriftica. 
xiones reprimunt. Tn 
AMMI majus, B. P. Vulgare majus latioribus foliis, ſernine minus odorato, J. B. ammi. 
Common Biſhops-weed. 
Ammi alterum ſemine Apii, B. P. Crericam Aromaticum , Lob. 
Eſt inter Umbellas, ſemine ſtriato minore, foliis piurifariam diviſis. — 
Mover urinas; Renes, veſicam & Urcteres expurgat. "" 
AMY GDALUS ſativa, B. P. Dulcis & amara, J. B, The Atmomd-tree. Offici- Amgde- 
nalis eſt. The fruit ripeneth at 4berdour. | __ 
Amygdalus pumila, Hort. Reg. Ble/. 
Eſt inter Arbores Nuciferas, cortice craſſiore nncem proxime ambiente, foliis Per- 
ſicx oblongis. 


ME—rrregs - <I nee 
De 4——_ 


2 pan 
Inns. cn e29roene nre 


"I nn EEE Sr rr Ie ot 


FEE LEE CEC OE 


CER Ir oor er moe ——_—r——Ro tweet ed. ee... A A 


7O 


Prodrom! Naturalis Hiſrie Scotiz Partts Secunde Lib. Secundus. 


Amygdalz dulces corpus ſaginant, tabidis conferunt, pe&tus expurgant & ſomnum 
placidum conclliant. | 
Amarz incidunt, abſtergunt, digerunt, expectorationem craſſorum & lentorum hu- 
morum promovent ; obſtrutum hepar, lienem, renes & Colon a craflis & lentis hu- 
Anegallis, moribus expediunt. 
ANAGALLIS flore czruleo, B. P. Czrulea farmina, J. B. 
—— Flore albo. | 
—— Flore ferrugineo. 
Anegyri Character & vires Libro ſuperiore traditz ſunt. 
' ANAGYRIS fctida, B. P. Vera fatida, J. B. St:nking Bean-treforl. 
Anagyris non fcetida major vel Alpina, B. P. Laburnum Arbor trifolia Anagyridi 
fimilis, J. B. Pea/ſe-cod-tree. | 
Nota Cha. Anagyris non {arens minor, B. P. Laburnum minus, Park. 
rateriftia» Eſt inter Arbores ſiliquoſas. 
©-+x9 Laburni femen Vomitorium eſt, Schwenckfelr. 
-  TLaburni materies denſiſſima, candida & flaya ad parya opera Torno elaboranda ex- 


enchuſe cellens. C e/alpinus. | 
ANCHUSA anguſtifolia, B. P. Lignofior anguſtifolia, Park. Minor lignoſior, 


J. B. Woody Alkanes. 
Anchuſa lutea, J. B. Major floribus luteis, B. P. Officinalis eſt. 
Anchuſa puniceis floribus, B. P. Anchuſa Mon/pehaca, J. B. 
| Anchuſfa altera procumbens flore atro-purpureo, Park. 
Noa Ghz Eſt inter Herbas aſperifolias, _ folia in caulibus alterna, flores monopetali 
marginibus quinquepartitis, ſeminibus rugoſis caput Viperinum aut Galeam 7 vn 
Vires. tibus , radicibus rubris. | | 
Efficax contra Serpentes, maxime Viperas, & radice & foliis, zque cibo ac potu. 
Anroſe- Ceſ/alpimus. : 
_ ANDROSAEMUM maximum fruticeſcens, B. P. Maximum (quaſi fruticeſcens ) bac- 
ciferum , Hiſt. Oxon. Sic:hana , aliis Cezciliane & Androſemum, J. B. Tut/ar or 
Park-leaves. 
Sanguinem ſiſtit & inſigne Vulnerarium eſt. 
Androſzmum alterum Apulum, Col, Perfoliatum & perforatum, B. P. 
Androſzmum fcatidum capitulis longiſſimis filamentis donatis, B. P. Ruta Hyperi- 
=” coides quibuſdam, S:c:{:anz affinis, five Tragium, J. B. | 
' ANEMONE latifolia & tenuifolia flore fimplici & pleno variarum ſpecierum & co- 
Nota Cha. lorum. 
radteriſtica. Flore nudo eſt, ſeminibus in pappos abeuntibus. 


"65 pot ANETHUM, J. B. Hortenſe, B. P. Dz//, Officinalis eſt. 


rateriſtica, Umbellifera eſt. 
—__ Dolorem ſedant flores & ſemen, crudos humores concoquunt, eienturinas, Lac au- 
Angelice, £ENT» Calculoſis proſunt. 
ANGELICA fativa, B. P. J. B. 
Angelica ſylveſtris montana, B. P. Archangelica, J. B. 
Angelica lucida Canadenſis, Cornut:. 


| CharaQerem vide Libro ſuperiore. 
Vires. . - 4 . . - : 
Calefacit, ficcat, aperit, diſcutit, lentos humores digerit, & craſſam & tenacem pi- 


tuitam expectorat. Menſes evocat, ſecundinas expellit. Adyerſus venena mire pollet 
& Febres peſtilentiales, & a Peſte przſervat. Halitum oris gravcm emendat. 

Noa Cha. ANISUM, J. B. Anifum Herbariis, B. P. 

ratteriſtia. Eft inter Umbellas, ſemine ſtriato minore, foliis plurifariam diviſis. 

Vires. Semen ficcat, aperit, digerit &diſcutit, urinas moyet. Valet ad inflationes & tor- 
ſiones ventris, alvum fiſtit & alba fominarum profluyia, Lac ad mammas elicit, ha- 
litum oris jucundiorem reddit. Venenis adyerſatur. 

Auonis, VARIEZ in Horto ſunt Anonidis ſpecies, quas enumerare non elt neceſle. 

Characerem & vires vide Libro ſuperiore. 
ANTHYLLIS maritima lentifolia , B. P. Lentifolia Peplios efhigie maritima, J.B. 
_ .. Sea-Pimpernell. 
nibh ANTIRRHINUM majus longiore folio, Hiſt. Oov. Majus alterum longiore folio 
PL s 
B. P. Vulgare, J. B. $napdragon. 
Antirrhinum majus flore albo. 


Vires. 


 Aniſum. 


Anthyllis. 


Aat hirrinum 


Hiſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. 71 


Antirrhinum arvenſe majus, B. P. Auguſtifolium Syly. J. B. 
Antirrhinum arvenſe minus, B. P. Minimum, J. B, Linaria minima foliis hirſutis , 
floribus obſoleri fuſci coloris, Hiſt. Oxoz. 


Eſt inter Herbas flore monoperalo difformi, pericarpio ſeu vaſculo ſubrotundo bi- Nota Cha- 
valvi (flore rictum exprimente abſque calcari) in bina loculamenta diviſo, e tribus fo. 


raminulis ſemina fundente, Viruli nares referente. 

Adyerſus yeneficia & philtra anili perſuaſione portatur. Schwenckfelr. ROY 

APARINE levis, Park. Apia 

Aparine ſemine Coriandri ſaccharati. 

Characerem & vires vide ſupra. 

APIUM Hortenſe, five Perroſelinum vulgo, B. P. Hortenſe multis, quod vulgs 2m. 
Petroſelinum, J. B. Garden-Virgiman-Parſley. | 

Apium vel Petroſelinum criſpum, B. P. Perroſelinum criſpum, J. B. 

Apium _—_—_ longifolium. | 

Apium paluſtre ſive Officinarum, B, P. Paluſtre ſeu Eleoſelinum vereribus, J. B. 
Common Smallage. Officinalis eſt. - 8 

Apium ſive Selinum dulce. | 

Eſt inter Umbellas, ſemine ſtriato minore, foliis plurifariam diviſis. Nota Cha- 

Apium Hortenſe five Perroſciinum inter ciborum condimenta venit, Stomacho gra- ctr iamng 
tum. Aperit, pm—_ Urinam & Menſes ciet , flatus diſcutir, calculos expellit, je- © 
cur & lienem obſtructione liberat, ſecundas & partus promovet. Contra Serpentum 
yenena quoque commendatur. 

Apii paluſtris radix calefacit, aperit, urinam & menſes movet, calculum pellic, Re- 

ium morbum ſolvir. 

APOCYNUM folio oblongo, B. P. Apocynum five Periploca ſcandens folio lon- 
go, flore purpurante, J. B. Climbing Dogs-bane. 

Siliquoſa, lanigera eſt, lacteſcens, filiquis plerumque binis, flore pentapctaloide , Nota Cha- 


Apocynuut 


foliis adverſis, ſeu binis in caulibus oppoſitis. . raQtcriſtica, 


AQUILEGIA "—_ B. P. Flore ſimplici, J. B. Agiilegis 


Variz ſunt Aquilegiz ſpecies , quas in Horti Catalogo videre eſt. 
Inter multifiliquas ſeu corniculatas eſt, floribus pluribus corniculis recurvis, pen- Nom cha- 
dulis, ſeminibus nigris lucidis, foliis Umbelliferarum modo diviſis. raQeriſtica, 
Calefacit moderate & fſiccat, aperitthepar & lienem, przſtantiſſimum remedium ad- y;..,, 
verſus Morbum Regium, referente Trago. Ciet Urinam & Menſes, vulnera conſoli- 
dat, ventris tormina ſedat. Semen in expellendis Variolis & Morbillis uſus muliercu- 
lis; eſt creberrimi. Schroderus. 
Folia in uſu ſunt in Collutionibus & Gargariſmis. 
ARBOR Judz, Ger. Judaica Arbor, J. B. Siliqua Sylyeſtris rotundifolia, B. ÞP. Arbor 1#- 
ARBUTUS, Ger. Arburus folio ſferrato, B. P. Arbutus comatus Theophraſti, J. B. _ 
T he Strawberry-tree. : 
Eſt inter Arbores Bacciferas, foliis ſemper virentibus, inodoris, ad margines ſer- Nora Chas 
ratis. | ractcriſtica, 
ARGEMONE capitulo longiore, B. P. Capitulo longiore ſpinoſo, J. B. Capitulo ,, _ 
tenuiore, longiore hirſuto, Hiſt. Oxon. Loug rough-headed Baſtard-Poppy. ca 
Aliz hujus ſpecies ſunt, quas in Caralogo vide. 
Eſt inter Plantas Anomalas, flore tetrapetalo uniformi, Vaſculis ſeminalibus brevi- Nota cha- 


bus hirſutis in plurimas cellas diviſis. raQteriſtica, . 


ARISARUM latifoliumalterum, B, P. Latifoliumquibuſdam, J. B. Broad-leaved Ariſerun. 
Friers-cowl. 

Vide Arum ſupra. 

ARISTOLOCHIA rotunda, J. B, Rotunda flore ex purpuri nigro, B. P. Round- ,, Aifotc: 
rooted Birth-wort. Officinalis eſt. : 

Atiſtolockia Clematitis rea, B. P. Clematitis vulgaris, J. B. 

Ariſtolochia polyrrhizos, J. B. Ariſtolochia Piſtolochia dia, B. P. 

*Ariſtolochia Piſtolochia altera, J. B. Piſtolochia Crezzica, P. B. 

Eſt inter Herbas flore monoperalo difformi, Vaſculo ſubrotundo biyalyi, flore ſemi- Nora cha. 
fiſtulari ſeu corniculato, cum labelloin palz formam producto, pericarpiograndi in ſena *&criflica. 
loculamenta diviſo. | 

Radix totundz abſtergit, digerit , venenis reſiſtit; ruptis, conyulſis, laterum dolori- vices. 
bus, ſingultibus porta auxiliatur, ulcera ſordida expurgar. | 

S 2 Clematis 


- 


#5 We 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


jt | Clematitis reta Menſtrua retenta mover. 
h Arum. ARUM maculatum maculis nigris, B. Þ. Nigricantibus lituris fignatum , Dod. 
(2 Arum venis albis, B. P. 
x Aram minus, B. P. | 
f Characterem & Vires vide ſupra. - 
Arundo. ARUNDO tHnaica latifolia flore luteo punQato, B. P. J. B. 

> em, ASARUM, B.P. J. B. Afarabacca Officinarum. 
| Nora Cha- Eft inter Herbas flore imperfe&to ſummo tructui inſidente, tribus loculamentis di- 
a ratteriſtica, ſtin&to, foliis rotundis & Izvibus. : 
|. | Vires. Meſues recenſet inter Medicamenta purgantia: nam trahit per ſuperiora & inferiora 
flayam bilem & pituiram. Provocat urinas, abſtructiones aufert cum efficacia. Vi- 
i num, radicibus in muſto infuſis, confert lienofis, ictericis, hydropicis. Ad purga- 
| riones rectus infunditur in ſero lactis, pondere drachmarum quatuor, aur pulvis exhi- 
| betur pondere drachm# unius uſque ad tres. Hodie frequens eſt foliorum uſus in lixi- 
i vio ad capitis lotiones in dolore capitis & citeris vitiis que exficcationem & caleta- 
it cionem poſtulant. Cz/alpmus. 

Folia remiſſius aliquantum, quam ipſe radices, vomitum concitant, alyumque mo- 
1 vent. J:mon Paul. | 
+ Aſclepias. ASCLEPIAS flore albo, B. P.. Aſclepias five Vincetoxicum multis floribus albi- 
cantibus, J. B. White Swallow-wort. Officinalis eſt. 

Aſclepias nigro flore, B. P. Flore nigro quorundam, J. B. 
Aſclepias flore flayeſcente. | DT 

Nota Cha- Eſt inter Anomalas flore pentapetaloide parvo, filiquis ſingularibus Ciconiz roſtrum 
racteriſtica. referentibus. 

Turiones ad Acetariorum uſum colliguntur. Aſparagi recentes in cibo ſumpri alvum 
emolliunt, vitia pectoris expurgant, urinam movent, Stomacho utiles. Radix porta 
Jecur, Lienem obſtrucione liberat, Veſicam expurgat, Regium Morbum fſanat, Uri- 
nz ſtillicidium difficultatemque ac Dyſenterias mitigat Schwenc&fe/r. 

Radices Vincetoxici calidz & ficcz ſunt, morſibus yenenarorum animalium meden- 
tes. Simon Pauli. | | | | 
Refert D. Joachmus Georains Flſuerus, Incolas Carinthie & $tiriz Vincetoxi- 


Vircs, 


ſucceſſu. Unde concludit quoque commode in Scrotulis Incolarum uſurpari poſſe. 
Aſperagis. ASPARAGUS fativus, B. P. Horrenſis, J. B. Officinalis eſt. 
Aſparagus marinus, J B. Maritimus craſſiore folio, B. P.. 

a. Aſparagus foliis acutis, B. P. Corruda, J. B. 

raceriſticas Eſt inter Herbas Baccifcras. - | 

Vires, Recentes Aſparagi turiones cibis idoneiſunt. Aſparagus mediocrem abſtergendi ſor- 

titus eſt naturam. Urinam pellic. Turiones cum Butyro & Aceto parati alvum ernol- 
- liunt, vitia pectoris expurgant & urinam promoyent. Radix pota obſtructionibus jecur 
liberat, Morbum Arquatum expellit, renes purgat ac veſicam, Iſchiadicis plurimum 
conducit, Dylſentericis quoque & Stranguria laborantibus auxiliarur. 
Extrinſecus radix tuſa & vino decocta dolorem in luxatis ſedar. Herba pariratione 
dolorem renum mitigat. Succus herbz ore retentus dentium dolorem ſedar. 
ASPExULA czrulea aryenſis, B. P. Rubia czrulea erectior elatiorve, J. B. 
Vide Lib. ſuper. | ; 

Aſphodelus ASPHODELUS albus ramoſus mas, B. P. Major ramoſus flore albo, foliis latis, 
ſeu portaceis, Albus ramoſus major, Hiſt. Oxon. T he White branched Aſphodill. Of- 
ficinalis eſt. 

Aſphodelus luteus, J. B. Liiteus & flore & radice, B. P, Folio fiſtuloſo ſtriato non 
ramolſus luteus & flore & radice, Hiſt. Oxoz. Officinalis eſt. 

Aſphodelus folijs fiſtuloſis, B. P. Minor foliis fiſtuloſis, J. B. Folio fiſtuloſo pla- 
no minor ramoſus flore albo, Hiſt. Oxo. FO 

"= Eſt inter bulboſis affines hexaperalas radicibus tuberoſis, flore minore ſtcllato, ſemi- 

racteriſtica. NC tr1QUETtro. i : 

Vires- Extergentis & diſcutientis eſt facultatis, urinas & menſes ducit. Schwenckfelt. Se- 
men & tlores poti in vino alvum purgare dicuntur. Radices uſtz ſnter Cathzretica mi- 
tiora ſunt. Fallop, lib. de Caureriis. ; 

ASTER Atticus czruleus vulgaris, B. P. Atticus purpureo & albo flore, J. B. 
Purple Italian Starwort. | 


A ſperula « 


Aſter. 


Aſter 


Epemer? 


cum (quod magna copia illic provenit) decottum Suibus glanduloſis exhibere curn cermas. 
. Anno 1- 


Obſ, 57. 


Elſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. | 73 


Aſter montanus czruleus magno flore, foliis oblongis, B.P. Purpureus montanus, J..B. 

Aſter flore Tripolii latifolius, Hort. Reg. Ble/ | | 

Aſter Virgineus anguſtitolius ſerotinus flore parvo albente, Park. 

Aſter luteus ſupinus, B. P. .. © | | 

Aſter montanus lureus Salicis glabro folio, B. P. Conyza madia Monfpehenſis , qui- 
buſdam Afſteris Attici genus folio glabro rigido, J. B. 

Aſter Virgineus luteus latifolius repens, Park. | wy 

Eſt inter Herbas flore diſco:de pappoſas, floribus majoribus ſtellam radiantem #mu- Nota Chaz | 
lantibus. | = | raQteriſtica, 

Plinio Aſter, quibufdam Buboniam, vocatur , quoniam Inguinum preſentaneum re- Vires. 
medium et. Rs np | | Torah 

ASTRAGALUS Africans luteus odoratus, D. Magnof. Perennis foliis hirfuris 3s 
caule recto aphyllo, flore ochroleuco odoratiſſimo, Hiſt. Ox Szeet-/melling Tellow- 
Jiowered African Hatchet Vetch. - 

Eſt inter filiquoſas papilionaceas, filiquis gemellis duplicem ſeminum ſeriem conclu- Nora cta- 
dentibus donatas. Folia habert alata conjugatim coftz mediz adhzrentia, uno extre- *4<tkca. 
mum coſtz claudente. 02 os | 

ATRACTYLIS lutea, B. P. Vera flore luteo, J. B 8 

ATRIPLEX Hortenſis alba, five pallide virens, B. P. Alba Hortenfis, J. B. Offi- ripe. 
cinalis eſt. 

Atriplex Hortenſis rubra, B. P: }. B. BP es | 

Atriplex ſylveſtris folio ſinuato candicante, B. P. Sylveſtris, J. B. 

Atriplex ſylveſtris altera, B. P. Sylveltris altera folio ſinuato ſaturate yirente, fpici 
ſubrubra , Hiſt. Oxon. Sj 

Atriplcx Mori fructu major, ſeu Fragifera major, Hiſt. Oxon. Spinachia Fragifera, 

Hog Fe. 4 | : 

Atriplcx Mori fructu minor, feu Fragifera minor, Hiſt Oxo. Sylveſtrcis Moti fructu,B.P. 

Character ſupra traditus eſt. Ds 2 

Humecetar & refrigerat Atriplex, emollit alvum, abſtergit & jecotis obſtrutiones Vires. 
aperit, Semen Vomitus provocat, aride 1ufli confert. Succus cal.rem Stomachi re- 
ſtinguit & r. ſiones mitigat. Schwenckfelr, 


AVENA nuda, B. Þ. | | Avens. 
Characterem & V ires vide ſupra. _ IE MG ge 
AURICULA muris Camerari, J. B. Loto affinis filiquis hirſtis cincinnatis, B. P. , 


Sep kidney-Vetch of Spain or Candy. 

Character ſupra traditus eſt. , | | 

Auricula muris laudatur ad ulcera fananda & ſcabiem. Propinant quoque ad Febres 
peſtilentes & obſtructiones internas. Ejus ſucco ferunt cquenidant a Lepra fanatum. 
Cz/alpinus. | PO 


\ 


CATU TT mY 
Plante Horteſes a Liters B incipientes. 


ALSAMINA mas, Ger. Rotundifolia repens five Mas, B. P. Balfamina Cucu- ®4/«nin4. 

merina, J B. Cucumis puniceus Cord:, Hiſt. Oxon. 7 he male Balſam- Apple. 
Balſamina fomina, B. P. Fcemina Perficifolia, yel Salicis folio; J. B. Herba impa- 

tiens, ſeu Not me tangere, flore patulo eleganter dilute rubente, Hiſt. Oxo#x. 
Balſaminalutea, ſive Nolz me tangere . B. P. Not: me tangere, J. B. Mercurialis ſyl- - 

yeſtris Nolz me tangere dicta, ſive Perſicaria filiquoſa, - Park. Impatiens herba Not 

me tangere dicta, flore patuloluteo, Hiſt. Oxon. | | 
Balſamina mas inter Pomiferas eſt. : | | : | Nota Cha- 
Balſamina foemina eſt inter Monopetalas , ſiliquis brevioribus & craffioribus aſperis, **criftica. 

quadripartitis aut quinquepartitis folis Perſicze, floribus purpuraſcentibus. | | 
Mas Vulneraria eſt. Ad Colidolores & Inteſtinorumitormina, ad ruprta convulſaque OR 

cum Vino ſumitur foliorum pulvis. Oleum ex fructu paratur ad Vulneraglutinanda, & *©* 

ad arcendas Vulnerum & Mamillarum Inflammationes, Hemorrhoidibus _ & 

p Ambnſtis 


em 


—_— 


: - 


———  -- —<-_uw__ 


: 
i 
| 
. 
| 
if 


CYOCXYOEESRERT_TR. Tz CE IT 


Wn ara = 


Bonn Se 
= on 


ao econ as 


w_  44——_—— > 


= + "oper = 
—  —— —  ——— — 


+ 


"P 


Prodrom: Naturalis Hiſtorie Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


Ambuſtis perutile. Veſparum & Apum ictus fanar. Ramicoſis pueris efficax reme- 
dium, fi co locus ſzpius perungatur, & pulvis foliorum interea aliquot diebus exhi- 


beatur. 
Barbs Cs BARBA Capre floribus oblongis, Melandryon P/;1zz, B. P. Barba Capri, J. B. 


IP Vide Characterem & Vires ſupra. 
BARBA 7ovuzs Frutex, B. P. Cly/. Fovis Barba pulchre lucens, J. B. The Sitver- 
ulh 


Barba To- 
VIS. I 
—_— Eſt inter Frutices ſpinis carentes, floribus papilionaceis, foliis incanis & velut ar- 

enteis. 


Belis. © BELLIS latioribus ſerratis foliis radice repente, Hort. Reg. Ble/. 
Bellis Tanaceti folio major, Tanacetum inodorum flore majore, B. P. 
Bellis Tanaceti folio minor, Tanacetum inodorum , Park. Montanum inodorum 


minore flore, B. P. Album, }. B. | 


Bellis minor Hortenſis flore pleno rubro, 
_—_— Albo, 


I Variegato. | 


Bellis Hortenſis prolifera, B. P. 
Characterem & Vires vide ſupra. | | 
Berberi. BERBERIS Dumetorum, B. P. Berberis vulgo, quz & Oxyacanrha purata , J. B. 
7 T he Berbery-oufh. Officinalis eſt. : 
radteriſticaa Eft inter Frutices Bacciferos ſpinoſos, foliis integris, fructu oblongo paryo, per 
: maturitatem rubro, racematim naſcente, ſapore acido. 
Vies. Folia refrigerant, ſiccant. Cortex fſiccus valer in putredine oris. 
Baccz refrigerant, ficcant, cohibent, roborant & adſtringunt, appetitum excitarit 
& Ventriculum roborant, in Dyſenteria & Diarrhcea & Vomitu utiles. Tineas Ven- 
tris necant, Dentes firmant, fitim reſtinguunt, Menſeſque ſiſtunr. Schwenckfelr. 
Cortex radicum Medicamentis adverſus I&terum immiſcerur cum ſucceſſu. 
Medianus cortex Berberis, qui inter extimum & ligno adhzrentem eſt, lineo pan- 
niculo inyolutus per trium horarum ſpatium macerarus mirifice {fi bibatur) purgar. 
 __ Ex Cluſu Raius. | | 
{us Me- Cortex in Lixivio maceratus flayo calore tingit. 
" Berberis ſine Nucleo, B. P. | 
BETA alba vel palleſcens, quz Sicla Okicin. B. P. Oficinalis eſt. 
Bera communis five viridis, B. P. | 
Beta rubra vulgaris, B. P. ps 
Beta rubra radice Rapz, B. P. Radice rubra craſſa, J. B. 
Beta S$zcula, coſta lata, lutei , rubri, ruberrima & Aurantiaca, Hiſt. Oxon. 


 Bera Crerica ſemine aculeato, B. Prodr. Creticaſemine ſpinoſo, feu aculeato, Hift. 


Oxon. Cretica ſemine ſpinolo, J. B. 
Nota Cha- Eft inter mollientes, foliis ſpiſſis, floribus herbaceis, ſemine rugoſo aut aculeato 


raceriſtica, donatas. 
Bera nitroſz facultatis particeps eſt. Jecoris obſtructionibus apra eſt. Folia invere- 
- ratis & malis ulceribus a&-inflammarionibus utiliter imponuntur.. Planta recens cum 
radice & coliculis ex Aceto comeſta cibi appetentiam adtert, ſitim* compeſcit, chole- 
ram in ventriculo reprimit. Succus naribus attractus capurt purgat. Immiſcetur Beta 
Clyfteribus ad indurara alvi excrementa evocanda. Radix, cortice derafo , Glandis 
- modo ano ſuppoſita alyum ad excrementorum expulſionem invitat, preſertim exiguo 
fale aſperſa.  Comeſta quoque Beta alvum laxar. 
| Betz rubrz radice Rape radix in aqua clixata cum Aceto ſale & ſemine Caryi con- 
ditur ad uſum pro ciborum condiments. 
Betonica- » BEL ONICA flore albo. 
| Betonica major Danica, Park. | 
Characterem & vires vide Libro ſuperiore. 
- Piſtorts, BISTORTA major radice minus intorta , B. P. Major radice minus intorta, foliis 
anguſtioribus minus rugoſis, Hiſt. Oxoy. Media folio minus rugoſo, J. B. 
Characterem & vires vide ſupra. | 
Blataris BLATTARIA Jutca folio longo laciniato, B. P. Lutea, J. B. Flore minore lute, 
 ſtaminulis parpureis, Hiſt. Oxon. Tellow Moth- Mullein with long cut leaves, 
Blarraria alba, B. P. .Flore albo, J. B. Flore minore albo ſtaminulis purpureis, 


Hiſt. Oxon. 


Peta. 


Vires. 


Blattaria 


Sit. at dio bed the ttt 


Hiſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. =_ 75 


Blattaria flore purpureo, J. B. Purpurea , B. P. Perennis flore Violaceo, Hiſt. 
Oxon. 
Blatraria flore obſolete czruleo. | 
Blatraria perennis flore pilvo ſeu obſoleri coloris, Hiſt. Oxon. . 
Eſt inter bicapſulares monopetalas. COD 
qr rubrum majus, B. P. Pulchrum , retum, magnum , rubrum, J. B 3liun. 
Ofticin. | 
Blirum rubrum minus, B.P. 
Blicum ſpinoſum _dmericanum. 
Characterem & Viires vide ſupra. 
BOTRYS Ambrofioides vulgaris , B. P. Botrys plerumque Botanicis, J. B. Atriplex *%%* 
odora five Suaye-olens, Hiſt. Oxon. Oak of Jeru/alem. Officinalis eſt. 
Eſt inter Verticillatas, flore purpureo labiato, calycibus turgidulis ſuperna parte an- y,,, cha. 
uſtioribus, in quorum ſingulis ſemina latent cuaterna nigricantia. F. Baubinus. raQteriſtica. 
Herba ad Orthopnceam commendartur , contra Vomicas pulmonum etiam utilis. Va- 
por herbz ad Menſes ciendos facit. Inter veſtes repoſita herba adyerſus Blartas valer. 
| Botrys Ambrofioides Mexicana, B.P. App. Atriplex odora, ſive Suave-olens Ame- 
ricaua Mexicanave , Hilt. Oxcn. | 
BRASSICA capitata alba, B.P. J. B. Capitata, ſeu clauſa penitus capite ſimplice 3reſſe. 
albo, Hiſt. Oxon WhiteCabbage. : 
Braſfica rubra capitata, B. P. J. B. 
Braſſica capitata polycephalos, Hiſt. Lzgd. Ex pluribus capitulis conglobata, B. P. 
Braſſica alba capite oblongo non penitus clauſo, B. P. Capitata, ſeu clauſa non peni- 
rus Sabauda, Hyberna, Hiſt. Oxon. Icalicatenerrima glomeroſa flore albo , J. BB. 
Braſſica alba criſpa , B. P. Sabaudarugoſa, J. B. 
Braflica alba vel viridis, B. P. Alba. vulgaris, J. B. Sativa alba, vel viridis vulgaris 
apertalzvis, Hiſt. Oxon. 
Braflicarubra, B.P. Rubra yulgaris, J. B. Offic. 
Braffica fimbriata, B. P. Tophoſa, J.B. 
Braſſica fimbriatapumila, B.P. w 
F- Braſiica cauliflora, B. P, Multiflora, J. B. Cauliflora, ſeu Florida Botrytis, Hiſt. 
xon. 
Braſſica Aſparagoides criſpa, B.P. Thyrſoides, J.B. 
Braſſica Gongyloides, B. P. Braflica caule Rape, J.B. 
Braſſica lato Apiifolio, B.P. 
Braſſica anguſto Apii folio, B. P. 
Braſſica campeſtris perfoliara florealbo, B.P. Perfoliara filiquoſa, J. B. 
Braſlicaſylveſtris foliis circa radicem Cichoraceis, B. P. Sylveſtris foliis circa radicem 
Cichoraccis aſperis, caulibus autem adherentibus planis ſeuglabris, Hiſt. Oxex. Glaſti- 
folia Cichoroides, J. B-& Turricis ſecunda C/u/zo, J. B. 
Braſſica ſylveſtris foliis integris & hiſpidis, B. P. Turritis, Gey. Vulgatior, J. B. 


Vires. 


Eſt inter Siliquoſas, retraperalas, bicapſulares. ar ror = 
Braflicaemollit, abſtergir, glutinat, crapulam diſcutir. Vites. 


Folia inflammationibus & rumoribusimponuntur. Jus Ignibus Sacris imponitur. 

Braſſica vulgaris alvum durari non patitur, urinam proyocat. Cauliculi depurari fi 
manducentur, aut ſuccus cum melle decoctus exhibeatur, ad vocem interceptam certifli- 
mum auxilium. Schwenckfelr. 

Braſſica criſpa injure veteris galli deco&ta Colicam & ventris tormina ſedat, calculo re- 
num utilis quoque. | 

Brafſicz tervefattz ſuccus potus alyum ſubducit, Arthriticis utilis. Tragus. a 

bed awe aſpera ſive alba baccis rubris, B.P. Viris alba ſive Bryonia, J. B. Offi- 7 
cinalis eſt. | 

Bryonialzvis five nigra racemoſa, B. P, Vitis nigra quibuſdam, ſive Tamus P/n: 
folio Cyclamini, J. B, Officinalis cſt. : 

Eſt inter Bacciferas ſcandentes minores. : as oi 

Alba ſeroſos & pituitoſos humores valide purgat , viſcerum obſtructiones aperir, Men- vyiccs. 
ſes ciet, fcetumejicit, Aſthmaſanar, & Arthriticis & Podagricis convenit. Schreod. 

Conſerya radicum Bryoniz albz ad Epilepſiam & affetionem Hyſtericam valer. 

Nigra urinam .cenumque fabulum impellit vehementer, Lencam pituiram _— in 

T 2 400- 


KL 


*6 Prodromi Nat. Hift. Scotie Partis Secunde Lib. Secundus. 


hu Fg 


Thoracis affeRibus. . Pulvis radicum.cum aceto & ſtercore vaccino ad formam Cata- 


plaſmatis redattus Podagricos dolores lenit. | | 
Bugfoſſiom. BUGLOSSUM latitolium, Borrago, B. P. Borrago floribus ceruleis, J. B. Com- 
mon Borage. Officinalis eſt. XE 
Bugloſlum flore albo. : | 
Buyloſſum larifolium ſemper virens, B. P. Bugloſſum folio Borraginis 7:Jparj- 
cam, ). B. 
Hp—_ anguflifolium majus, B. P. Vulgare majus, J. B. Great Garden-Bugl/s. 
Offticin. 
Bugloſſum Creticur flore variegato odorato. 
Now cha. Eſt inter Aſperifolias, toliis in caulibus alrernis, floribus monoperalis quinquepar- 
raderiſtica, titis, quibus ſingula quatuor ſuccedunt ſemina. 
Vires Herba valet ad alvum emolliendam. Radix & flores cordiales ſunt. Viſcerum quo- 


que obſtructicnes 1cſerant. | 
Buphtbat. BUPH | HALMUM Dz/corrd;s, B. P. Chamzmelum Chryſanthemum quorundam, 


mum. J. B Officin. 
Buphthalmum Corule folio, B. P. Tenuifolium folio Miltefolii fere; J. B. 


Nota Cha. Buphthalmum flore luteo ſubtus purpuraſcente, B. P. 
ratteriſtica. Eſt jnrer Herbas Corymbiteras diſco radiato lzves. 


Purſe Pa BURSA Paſtoriz loculo oblongo afftnis pulchra Planta; J. B. Burſa Paſtoris major 


- "ha folio non ſinuato. B P. 


BUXUS. Buxus, J. B. Arboreſcens, B. P. Officinalis eſt. | | 
Buxus foliis rorundioribus, B. P. Chamebuxus five Chamzpyxos quibuſdam, J. B. 


Buxus foliis aureis, Hort. Reg Ble/. 


Nota Cha- G ; os . _ . : 
rateriſtica, Buxus eſt inter Arbores Bacciferas, foliis ſemper virentibus , ſeminibus in ſingulis 


Baccis pluribus, nigris, lucidis. | 
Vires. Buxi ligni decocto lues Ga/ca curatur, Pravot. Medic. Pauperum. 
=; e ligno ſtillatirium eximii uſus in Epilepſia, Odontalyia & dentibus corroſis. 
Schrod. 
Uſus Me. Meateries ligni duriſſima, ponderoſa & flavicans eſt: nec cariem, nec vetuſtatem 
chanic. (entit, utpote ſpiſſiſſima ac denſifſima. Proinde ad ea, quzcunque Torno elaborari 
poſſunt, nihil hoc ligno preſtantius aut ſequacius. 
Rami & folia in Lixivio decocta capillum ruffant. Schwenrkfelr, 


% - 


a DT -Y, 
OO Plante 4 Literi C incipientes. . 


cachry:, FAN ACHRYS ferulaceis foliis femine fungoſo Ixvi, Hort. Reg. Blef. Libanotis Fe- 
rulz folio, ſemine anguloſo, B. P. Libanotis Cachryophoros quibuſdam floribug 
luteis,; J. BR. Fennel-leaved Herb-Frank mcenſe. | bs 
Nota Cha. Cachrys Peucedani folio, ſemine fungoſo ſulcato levi, Hort. Reg. Ble/: 
racteriſtia. Et inter Umbellas piliferas. 
Vires. Herba calefacit & ficcat. | | 
"0 CAPA vulgaris, B. P. The common Onion. Officinalis eſt.  ._ 
Czpa Acalonica, Marth. Edit. Bauh. Sterilis, B. P. £Aſcalonica ive hililis, J. B, 
Scallions, or Eſchallots. | FT 
Nota Cha. Czpa eſt inter hexapetalas tricapſulares, tadicibus bulboſis proprie dicis. 
— Crudis Czpis Sale ſubattis ambuſtis medemur, fi ſtatim parti dolenti, priuſquam 
co puſtula excirerur aut diſrupta fit, applicentur. Ezdem in aqua graminis maceratz pue- 
rulis verminantibus dantur. $7 Paul. Ts | 
Czpa A/calonica condimentum egregium eſt pro carnibus aſſatis. 
calemin. CALAMINTHA vulgaris vel Officinarum Germania, B. P, Flore magno vulga- 
the, ris, J. B. Officinalis eſt. 45: 


Calamintha 


Hiftoria Plantarum Hortenſium in Scotia. 77 


Calamintha altera gravi odore Pulegii, 0b. Ady. Pulegii odore five Nepeta, B. P. 
Flore minore, odore Pulegii, J. B. 

Character ſupra traditus eſt. | | ; t 

Folia potu aut illitu demorſis a Serpente opitulari perhibentur. Decotum corum or- ice, 
thopnoicis, ruptis convulſis, torminibus cholericis, horroribuſque auxiliatur, Regium 
morbum expurgar, venenis reſiſtit. Tineas, lumbricos, Aſcaridas, czteraque intera- 
neorum mala Herba cum Sale & Melle porta enecat, Auctore Dzo/coriae, J. B, 

CALCEOLUS Marie, Ger. Helleborine flore rotundo, five Calceolus, B. P. Da- Daaong 
maſonii ſpecies quibuſdam , ſive Calceolus D. Harie, J. B. Ladies Slipper. I Or 

CALTHA vulgaris, B. P. Flore ſimplici, J. B. Calendula flore fimplici, Single cane. 
Marigold. Officinalis eſt. 

Calthapolyanthos major, B. P. Florepleno, J. B. Calendula flore multiplici, Ger. 

Caltha prolifera, J. B. 

Caltha arvenſis minima, B. P. J. B. 

Eſt inter Corymbiferas , flore radiato, ſeminibus incurvis. ER 

Calefacit, aperit, digerit, corroborat, venenis reſfiſtir, & adverſus peſtilentes Fe- vires. 
bres commendatur. Menſtrua ducit. Semen yermibus infeſtum. 

CALTHA paluſtris flore pleno Clz/7. Nag =_ 

CharaRerem & vires vide ſupra. | ; 

CAMPANULA Perſicifolia, Hiſt. Oxon. Anguſtifolia czrulea, J. B. Rapunculus Campers- 
Perſicifolius magno flore, B. P. a. 

Campanula Hortenfis tolio & flore oblongo, B. P. Viola Mariana Dodone:, qui- 
buſdam Medium, J. B. Viola Mariana flore purpureo , Ger. Purple Coventry Bel-flower. 

Campanula vulpatior foliis Urtice, five Major & aſperior, B. P. Major & aſperior fo- 
lio Urtice, J. B. Slew Canterbury-Bells. 

Campanula major foliis Urticz, five Trachelium flore purpureo duplici. 

Campanula Hortenſis Rapunculi radice repente, Hiſt. Oxoz. Hortenſis Rapunculi, 
Radice, B. P. Repens flore minore czruleo, J. B. 

Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. 

CARDUUS < Marie non maculatus, Hort, Reg. Ble/. Cardung. 

Carduus albis maculis notatus exoticus, B. P. Lacteus peregrinus Camerari, J.B. 

Carduus ſphzrocepbalus latifolius vulgaris, B. P. Echinopus major, J. B. 

Carduus capite rotundo tomentoſo, B. P. Capite tomentoſo, J. B. 

Carduus lancearus ferocior, J. B, 

Carduus Pratenfis latifolius, B. P. Mollis. Lapathi folio, J. B. 

Carduus Pratenſis Aſphodeli radice latifolius, B. P. Bulboſus ©Honſpehenſis, five 
Acanthus ſylveitris quibuſdam foliis laciniatis, J. B. | 

Carduus ſtellatus five Calcitrapa, J. B. Stellatus folio Papaveris Erratici , B. P. 

Carduus ſtellatus luteus folio Cyani, B. P. Spina Solltirialis, J. B. 

Carduus Solſtitialis capitulis minus ſpinoſis}, Spina Solſtitialis mitior altera_Lpula,Cv/. 

Carduus ſtellatus Leucoii fohis fubtus incanis, Hort. Reg. Ble/. | 

Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. | 

CARLINA acaulos magno flore; B. P. Carlina, ſive Chameleonalbus Dzo/coridis, Carlind; 
Ger. Caulitera & acaulis, J. B, 

Carlina cauleſcens magno flore; J; B. ALE 

Carlina ſylveſtris, B. P. Cnicus ſylveſtris ſpinoſior, J. B. 


Corymbifera eſt ſpinoſfa, diſco radiato, foliis marginalibus fiecioribus. ei 
Radix calida & ſicca eſt. Sudores movet & ARIES eſt. Vires. 
CARPINUS, Dd. Oftrys, five'Oſtrya Ulmo fimilis fruftu in Umbilicis foliaceis, cryin. 


B. P. Fayus Sepium, J. B. The Horn-beam- tree. = 
Ligni cjus magna ſoliditas & firmitudo: unde ad Rotas Molendinarias, Cochleas, ſus Me- 
Trochleas; aliaque; quz ponderibus ſuſtinendis iniſetyiunt, adhiberur. _—_ 
Arbor Vere vulnerata Lachrymam effundir. | | 
COR , J. B. Cuminum pratenſe , Carvi Officinarum, B. P. Caraway. Offi- Carung 
cinalis c{t, | | 
Eſt inter - Umbellas, ſemine ftriato minore ; foliis phurifariam divifis. —__ 
Semen flatus diſcutit, & concoctionem promovet, urinam ciet & cercbrum corro- vVires. 
borat. Radix, dum adhuctenergeſt, non minus efficax habetur quam Semen. | 
CARY OPHYLLATA Alpinalutea, B. P. Alpinaluteamajor, Hiſt. @xn. Mon- Ceryopht 
tana flore magno luteo, J. B. 3. | War) 
Poiedl V Caryo- 


. 
= 
| 

i 

f 

=. 


_ OETET TT... 
* 


70. Prodrom: Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


Caryophyllata pentaphylſca, Ger. Alpina Quinquefolia, B. P. 
CharaQterem & Vires vide Libro ſuperiore. 
Caryophyt- CARYOPHYLLUS Hortenſis multarum ſpecierum & colorum. Garden Gillo- 
; ers. | ; 
Caryophyllus ſylyeſtris vulgatior , Lob. Variarum ſpecierum & colorum. 
Caryophyllus ſylveſtris prolifer, B. P. Beronica coronaria ſquamoſa ſylveſtris, J. B. 
Barbatus 1 Iveſtria annuus latifolius multis capſulis ſimul jun&tis donatus. 
Caryophyllus barbatus Hortenſis latitolius, B. P. Beronica coronaria latifolia pe- 
trzxa, J. B. Sweet Williams. 
Caryophyllus barbatus ſylveſtris, B. P. Barbarus ſylveſtris annuus anguſtifolius per- 
paucis capitulis donatus, Hiſt. Oxoz. Viola barbata anguſtifolia Dalechampii, ). B. 
Caryophyllus holoſteus romentoſus, J. B. Holoſteus tomentoſus larifolius, B. P. 
Lychnis .maritima incana & tomentoſa, Hiſt. Oo. | 
| Caryophyllus marinus flore albo. 
Nota Cha. Eſt Caryophyllus inter Herbas flore pentapetalo, foliis integris in caule conjugatim 
raderiſtica. diſpoſitis , ie integro, concavo ſeu fiſtuloſo, oblongo & Cylindraceo, .petalis mar- 
gine extremo inciſis, Vaſculo itidem ſeminali Cylindraceo, ſeminibus comprefſlis, ru- 
goſis, nipris. | 
hl. Flores calefaciunt & ficcant , roborant, cerebrum, ventriculum. cor & jecur, & ad 
cordis afftetus omnes & adyerſus venena valent. Eximii uſus quoque in Febribus peſti- 


lentialibus & malignis. | 
Caftena, CASTANEA, J. B. Sylveſtris, quz peculiariter Caſtanea, B. P. Common Che/nut- 


tree. Officinalis eſt. | 
Caſtanea folio multifido, B. P. Equina folio multifido, J. B. The Horſe Cheſnut. 
__— Eſt inter Arbores Nuciferas pluribus Nucibus communi tegumento inclufis, fructu 
' majore echinato, foliis longis ſerratis. 

Vire, Caſtanez adſtringunt, ficcant, alyum fſiſtunt, quod interior membrana rubens, quz 
corticem frutumque diſcernit, valentifſime przſtat, Ad immodicos omnes alvi fluo- 
res & ſanguinis rejectiones utilis. Ex farina Caſtanearum cum Melle fit Electuarium 
adverſus Tuſſim & Sanguinis ſputum. Dodonens. 

Emulſio Caſtanearum cum Decocto Glycyrrhizz ad ardorem urinz valet. Cars. 
Toſtz ſub cineribus aut in Sartagine , donec molles evadant, non ingratum cibum 


przbent. 
Caucalis CAUCALIS Daucoides T mgitana. | 
CEDRUS Conifera foliis Laricis, B. P. Magna, five L:banz Conifera, J. B. 


T he great Cedar of Lebanon. 

Cedrus folio Cupreſſi major frucu flayeſcente, B. P. Lycia retuſa Bellonio difta, 
J. B. Cypreſs-hike Cedar. 

Utraque hzc Cedrus noftri Soli Czlique patiens eſt: plures enim jam Hyemes paſ- 


ſz lzte in Horto Medico proveniunt. 
Nota -#2-  Cedrus Libani Conifera eſt , Conis brevioribus ſingulatim naſcentibus, confertis 
in tuberculis ſeu fulcellis, adeo ut totidem penicilla a foliorum agmina, Conis 
' magnis, eretis ſeu coelum ſpetantibus, e ſquamis levibus obtuſis compoſitis. 
Cedrus altera Baccifcra eſt. 
Vires- Cedria ad yarios ufus in Medicina Veteres uſi ſunt; ad ocularia ſc. Medicamenta, 
. ::& ad Vermes in auribus necandos, & ad dentium dolores ſedandos. Pediculos & 
lendes oblita perdit, & ulcera in pulmone purgat & ſanat. Reliqua vide apud J. Bau- 
hmum, Lib.g. Pag. 277. 
1; nic CENTAURIUM majus folio in plures lacinias diviſo, B. P. Majus Juglandis fo- 
" tlio, J. B. The greater Centory. Officinalis eſt. 
4 Yah entaurium majus foliis Cinarz, Corwur. 
Nota Cha- Eft inter Capitatas , flore ex floſculis fiſtularibus compoſito, molles majores capi- 
racteriſtica. Julis 1zvibus. | 
Radix medetur ruptis convulſis, zgre ſpirantibus ,diuturne tuſſi, ſanguinem expucn- 
 _ . tibus, aſthmaticis. Ex aqua& vino'yulneraglutinat. Schwenckfelr. 
Ceraſus. CERASUS vulgaris, Ger. Ceraſa acida rubella, J. B. The common Cherry-tree. 
; Officin. 
Ceraſus' Hertenſis flore-Roſeo, B. P. Flore pleno, J. B. 
Ceraſus 701m Septentrionalis fructu paryo ſerotino, F. Razz. 
Ceraſus folio Laurino, B. P. Lauroceraſus, J. B. 


Cedrus, 


Vires. 


Characterem 


Fliſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. 79 


_— 
— — —_* 


Charaterem & Vires vide Libro ſuperiore. 
CERINTHE aſperior flore flavo, Ger. Major flavoflore afperior, B. P. Cerinthe C*rinthe. 
quorundam major ſpinoſo folio, flayo flore, J. B. Zetlow-fowered Honey-wort. 
F Cerinthe ſeu Cynoglofſum montanum majus, B. P. Quorundam Major verſicolore 
ore, J. B. 
Eſt inter Afperifolias, flore Cylindraceo tubuloſo, folio glauco. _ 
CHEREPHYLLUM fativum, B. P. Chezrephyllon, J. B. Common Cheruill. Offi- cherephyl- 
cinalis eſt. | _ 
Eſt initet Umbellas, ſemine roſtraro. | Nota Cha- 
Stomachicum egregium eſt, eximii uſus in dolore Colico, Grumos ſanguinis concre- 99 
tos diſſolyit, . Menftruaprovocat, afte&ibus Renum & Veſicz admodim utile. Peſti- TO 
lentialibus Febribus ſuccurrit. | 
Extrinſecus in Cataplaſmate tumores difcutit. Urinam retentam pellict. Przcipuc 
autem commendatur ad tumores & dutiriem mammarum. Btu. 
CHAMACERASUS Alpina fruttu nigro gemino, B.P. Periclymenum re&um fruftu cbomece- 
nigro, Park, Rectum fructu nigrogemino, J. B. Black-berried upright Honey-ſauckle. Is 
Chamzceraſus Dumetorum fructu gemino rubro, B. P. Periclymenum rectum fru- 
tu rubro, FJ. B. | | | | 
Characterem & Vires vide Libro ſuperiore. 
CHAMADRYS vulgaris, Park. Minor repens, B. P. Chamedrys vulgo vera exi- chune- 
ſ{timata, J. B. Common Germander. Officinalis eſt. drys. 
Chamedrys laciniatis foliis, Park. Botrys Chamzdroides, B. P. Botrys verticilla- 
ta, J. B. | 
Chamedrys ſpuria foliis pediculis oblongis infidentibus. 7. Razz. Chamedryi ſpu- 
riz affinis rotundifolia ſcutellata, B. P. abt montanum', Park. Dio/coridrs mon- 
tanum, Col. Veronica rotundifolia ſcutellata aut biſcutata Hederz folio, Hiſt. Oxoz. 
Eſt inter Verticillatas fruticoſas galea carentes foliis quernis. ; pr > ng 
Urinam & ſudorem moyet, magni ufus in Arrhritide, Itero & urin3 ſuppreſſa, Vires. 
 Extrinſecus adhibetur, in Ulceribus ſerpentibus, in dolore Hemorrhoidum, in Sca- 
bie ac Pruritu, in Catarrhis exiccandis. Menſes movet Decoctum, 
CHAMZIRIS yariegata, B. P. Czruleo & Violaceo colore, Hort, Eyſter. 
Chamziris flore albo. | 
CHAMAMELUM vulgare, Leucanthemum Dzo/cor:idis, B. P. Common Cam- cheameme- 
mole. Officin. | lum, 
Chamezmelum flore pleno, Ger. Nobile flore multiplici, B. P. Repens odoratiſſi- 
mum perenne flore multiplici, J. B, 
Chamemelum humile ſive ſterile. 
Chamzmelum folio Agerati. 
Characterem vide Libro ſuperiore, | 
Emollit, digerit, dolorem mitigat, Menſes & urinam ciet, eximiiuſus in Colica & Vires 
Spaſmi flatulenti cruciatibus & conyulfionibus. © 
Flores in Balneo contra Calculum conducunt. | 
FM om multi uſus in Paregoricis & Emollientibus Cataplaſmaris & Clyſteribus. 
Schrod. | 
Oleum Tumores duros emollit & diffipat, & dolores ſedart. - 
Succi Chamzmeli Cochlearia duo vel tria, cum guttis aliquot Spirits Vitrioli in 
Juſculo exhibira in Febre quacunque intermittente, pauls- ante acceſſum inſtantem , 
Paroxyſmum plerumque avertunt & auferunt. = 
CHAMAMESPILUS, Ger. Cotoneaſter, Ge/#. J. B. Cotonaſter folio rotundo C7" 
non ſerrato, & Chamemeſpilus Cords, 'B. P. paar ic eager | 1] 
Chamzmeſpilus, J. B. Cotoneaſter folio oblongo ſerrato, B. P... 19 : 
CHAMEAPITYS vulgaris odorata floreluteo, J. B. Lutea vulgaris, ſive foliotri- ©<n<?- 
fido, B. P. Iva Arthritica Offic. Common Ground-pine. | | ai 
Eſt inter Plantas Verticillatas Fruticoſas galea carentes, foliis anguſtis utrinque in- nota Chu. 
canis. 106241 afteriftica. 
Calefacit & ſiccat, & multum commendatur in yitiis. neryorum, - eximij-uſus, in Ar- ye. 


Chameiris. 


” 


thritide preſertim. Menſes cier & diureticaeſt.. , 


CHELIDONIUM majus vulgare, B. P. Chelidonia, J. B. The greater Celandi- che 


xe. Officin. 


Cee Oy anna _d wwe 
62 i ow WIE w car TEINS 5 a: Babe. * TOY hs. 
— Eo EE 7 "ND 273 NT . — EE Ine ere ee wm 


T - 
h 
$ 
4 
o 
4 
3: 
bu» 
'% 
+ 
g: 
g 
bl 
5 
i 


Sq un ECT! == 5 2” - 
—_ I _ Du >... 22020 - 


CETE. Je RET 47 50 toomre ner = - 
- _ = I 


Sul T4 SFr: x00 es 


IE EPI, 


Ao. ei Roi. 


80 "Prodromi Nat. Hiſt : Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


| Chelidonium majus foliis tenuifſime difſetis Fumariz Myconis inſtar, Hiſt, Oo. 
Nota Cha- Chelidonium minus flore pleno. 
raReriſtica. : | . (i . 'r fl . 
Vies Eft inter Anomalas flore tetraperalo uniformi, ſucco flayo acri. 
Viſum acuit, Bilem per alvum & urinam educit, infignis uſus in obſtruftione Je- 


coris & Renum. 7 
Succus 'Herbe illitus Herpetem Miliarem efficaciter compeſcit & ſanar, D. Zul/e, 


4; Sg Vide Chelidonium minus Lib. ſuperiore. 
Chondrille. CHONDRILLA viſcoſa humilis, B. P. Dwarf Gum-Succory. 
Chondrilla czrulea altera Cichorei ſylveſtris folio, B. P. Chondrille yel. Chondrilla 
czrulea, J. B. 
Chondrilla Verrucaria foliis Intubaceis viridibus, B. P. Cichorium Vernicoſum 
ſive Zacintha , Hieraciis annumerandum, J. B. | 
Chondrilla viminea, J B. Juncea viſcoſa arvenſis, quz prima Dzocoridis, B. P. 
Chondrilla czrulea Cyani capitulis, B. P. Catanance Da/zechampr flore Cyani fo- 


lio Coronopi, J. B. 
Chondrilla foliis laciniatis ſerratis purpuraſcente flore, B. P. Cyanus pulchro ſe- 


mine Centaurii majoris, J. B. 
Eſt inter Plantas laceſcentes, flore compoſito, planifolio, natura pleno. 
Ad Cichoracea in Qualitatibus accedir. 
Cryſenthe- CHRYSANT HEMUM Creticum, J. B. Majus folio in minores lacinias diviſo, B. P. 
Candy Corn- Marigold. 
Chryſanthemum latifolium 'Tng:#arum:. 
Chryſanthemum eAfricanum procumbens, flore cernuo, nudo, lInteo, 
Alias ſpecies vide in Catalogo Hort. Med. 
Cices, CICER fativum, B. P. Arietinum, J. B. Officin. 
Vir. Vide Characterem —- | | 4 
Aperit, abſtergit, diſcutit, incidit. Lac & ſemen copioſe adauget. Decoum jecur 
& renes expurgat, Menſes & partus pellit, Calculum frangit; I&tericos, Hydropicos 
& CacheQticos per Urinas purgat. | 
Cichoram. CICHORIUM fativum, B. P. Sativum flore czruleo, Ger. Offiicin. 
TBE A. FAYE ©: —— Flore albo. 
Cichoteum pratenſe luteum hirſutic aſpecum, vel Hieracium hirſutum , foliis cau- 
lem ambientibus, B. P. Afperum majore flore iri agrorum limitibus, J. B. 
Nota Cha- Ft inter Lacteſcentes non Pappoſas, foliis lzvibus , floribus e Jateribus Caulium & 
raQtcriſtica. - 
Ramulorum exeuntibus. 
Cichoreum frigidum & ficcum eſt. Ejus Decotum per inferna Bilem & Pituitam 
trahit. Valet in obſtructionibus Viſcerum, in Hydropis principio eximii uſus. Aſtuan- 
ti ſtomacho & ardentibus Febribus utile eſt. 
Extrinſecus folia Tumoribus & Inflammationibus impoſita ardorem extinguunt & 


dolorem mitigant. Tragns. 
Cicuceris, CICUTARIA latifolia feetida, B. P. Seſcli Peloponnenſe Matthioh:, five Cicutaria 


quorundam, J. B. 
Cinare, CINARA Hortenfis foliis non aculeatis, B. P. The Common Artichoke. 

Cinara maxima ,/Mng/ica. 

Cinara ſpinoſa, cujus pediculi efitantur , B, P. | 

Nota Cha» - Eſt inter Capitaras flore ex floſculis fiſtularibus compoſito. 
raceriſtica. =Y g Fi \ , | 

Vics. In cibum veniunt capita. quz multum nutrire & ſemen'generare cenſentur. 

| Cirſium maximum Aſphodeli radice, B. P. Maximum foliis carnoſis bulboſk radi- 

._. ce, forte Lutetianum, JB  *' 

Ciftus. CISTUS mas folio oblongo incano , B:'P.. Folio oblongo albido, J. B. Officin. 
Ciſtus mas anguſtifolius, B. P.' Mas ſecundus folio longiore, J. B. 
Ciftus folio Salicis,-B. P. + | 6,165 | 


Vires. 


 Ciſtus folio Roſmarini. Kd.” py | 
-Moea-Che | = =_—- Plantas flore pentaperalo Fruticoſas, capitibus in pleriſque ſpetiebus pen 
vis. | Ciſtos'nias Frutex'eſt, ſub quo Hypociſtis naſcitur, ex qui ſuccus expreſſus inſo- 
| _ laruſque Fruticis nomen retiner, qui yalde fiecar-& adftringit.- | | 
 Clematir. | CLEMATIS fylveſtris latifolia,”B. P. Larifolia dentara; J.' B Travellers-joy. 
+ Clematis czrulea vel purpurea repens, B. P. Clematis ſive Flammula flore czrules 


& purpureo ſcandens, J. B. 


Clema- 


— 


Hiſtoria Plantarum Horeenſam in Scotiz. © | 81 


=yY - —- —— F- — 


Clematis Paymonica czrulea ſurrefta, J: B, Clematis czrulea ereta, B: P. 
Clematis five Flammula ſurreQa alba, J. B. Clematis. ſive Flammulareca, B. P. 
Clematis Daphnoides major, B. P. Major flore czruleo & albo, J. B. 

Clematis Daphnoides minor, B. P. J. B. Vinca Pervinca Officin. Officinalis eſt, 
Eadem flore albo. ace! 

Eadem flore ſaturate purpureo duplici. 


Eadem foliis maculoſis. Nora Cha. 
Clematis eſt inter Herbas fruticeſcentes. | radteriidica, 
Flammula dicta cauſtica eſt , & cutem carnemque exulcerar, Vires. 


Vinca Pervinca calida & ficca eſt, vulnera & ulcera ſanat, in alyi profluviis & dy- 
ſenteriis quoque utilis. Succus hemorrhagias narium ſiſtit, conceptum adjuvar. In 
aqua aut jure carnis cocta Lac in mammis extinctum reyocat. Jes Pauli in Yua- 
dripart. Botanic. | 

Clematis Daphnoides vaſi impoſita vinum turbidum, cujus color amiſſus, clarum Uſe ve: 


& coloris getuini reddit. Tragus. chanicus. 
CLINOPODIUM Origano ſimile flore albo. Great Wild Baſil. - Clinope- 
Clinopodium arvenſe Ocimi facie, B. P. Acinos multis, J. B, dium. 
Eſt inter Verticillaras herbaceas, floribus ad caulium nodos & foliorum alis excun-y,., c1... 

tibus, vizidioribus, Origani aut Ocimi odore, | raſteriſtica. 


Vide Vires Libro ſuperiore. 
CNICUS fativus, five Carthamum Officinarum, B. P. Carthamus five Cnicus, (,... 
]. B. Baſtard Saffron. Officinalis eſt. | 
Cnicus czruleus aſperior, B. P. Carthamus, five Cnicus flore czruleo, J. B. 
Cnicus ſylyeſtris hirſutior , five Carduus benedictus, B. P. Carduus benedictus, J.B. 
Eſt inter Capitatas, flore ex floſculis fiſtularibus compoſito, tohis ſpinoſis. Nota Cha- 
Flores alyum emolliunt. Semen ſupernc & internc purgat pituitam, & aquasextrahir. *&criſtica. 
Carduus benedictus expurgat Viſcera, eaque ab obſt.uctione liberat, peRusexpur- 
gat, fudores elicit, Menſes promoyet, in Febribus multi utus, Cancrum & maligna 
Ulcera ſanat. Schwencefelt. | | 
COCHLEARIA foliofinuato, B. P. Britannica folio finuato, Hiſt. Oxor, Officinalis. Cocbleerie. 
Characterem & Vires vide ſupra. - | | | 
Integrum Librum ( cui Tirulus Cochlearia curio/a ) de ea ſcriplit WHolenbroceius. 
COLCHICUM, J. B. Commune, B. P. | Colcki. 
Colchicum candido flore /Anglicum, J. B. Ang/icam candidum anguſtifolium, B. Þ. cum. 
Colchicum ex albo & purpuraſcente varium, B. P. 
Colchicum Chiven/e, floribus Fritillariz inſtar teſſulatis , foliis undulatis , Hiſt. 
Oxon. Variegatum Meleagridis facie ®Cornut 
Colchicum luteum majus , B. P. Flore lureo quorundam , J. B. Colchico-Narciſſus 
Aurumnalis major, Hiſt. Oxos. 
Alias ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 


Eſt inter Hexapetalas tricaplulares, radicibus tuberoſis rotundis. _ —_—= 
COLUTEA YVeficaria, B. P. J. B. Common Baſtard Sene. Colues. 
Colutea Scorploides, J. B. Siliquoſa, five Scorpioides major, B. P. 

Colutea Scorpioides odorata , Proſp. Alp. in Exot. | 

Colutea flore rubello Promontorii Boy Spe. | 

Eſt inter Frutices floribus papilionaceis. Kota Cha- 
Folia in majori copia exhibita, ut Sena, alyum laxant. '"'Vieew. 
Semen Vomitorium eſt, ſicut Geniſtz. | 
CONSOLIDA media pratenſis flore albo. | 
Conſolida Regalis Hortenſis, ſive Delphinium variorum colorum. Conſedile. 


CONVOLVULUS major albus, B. P. Major, J. B. —— 
Conyolyulus peregrinus czruleus folio oblongo, B. P. Peregrinus czrulcus folio tu. | 
oblongo, flore peramceno triplici colore inſignito, Hiſt. Qwom. | 
Conyolvulus Siculus minor flore parvo auriculato. Boccon. Siculus annuus gzruleu 
minimus , capſuli floris binis foliolis cincta. 
— Convolyulus. czruleus Hederaceo anguloſo folio, B. P. Nil Arabwm quibuſdam, 
five Convolyulus czruleus, J. B. 
Convolvulus Althzz folio, Park. Argenteus Alchze folio, B. P. Hiſt. Oxon. Pe- 
regrinus pulcher Beronicz folio, J. B. ER 


Characterem & Vires vide Libro ſuperiore. 
X CONYZA 


Fe =: £2: 4 3 
Be” PW a WP 7 SI 5 
Cy T » 


Q2 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


nm 


| Cons. CONYZA*mas T hrophraſti, Major Dis/coridis, B.P. Major ©Hon/pelienſis odo- 


rata, J B. Thetruef great klea-bane. WF: | 
Conyza minor vera, J. B. FeeminaT heophraſts, Minor Dzoſcoridis, B.P. 
Conyza major vulgaris, B. P. Major Hatth:ol:, Baccharis quibuſdam, J. B. OY 
Conyza media Aſteris flore luteo, vel Tertia Dioſcoridis , B. P- Media <I/atthiol; 
flore magno luteo, humidis locis proveriiens, J. B. ; 
Nota Cha= Eſt inter Pappoſas, flore diſcoide, toliis odoratis. - 
rateriſtica. <ub(tratu ſuffituque venenaras Beſtiolas abigere, Pulices fugare & Culices quoque ne- 
care creditur. Ad profligandam ſcabiem Unguentum ex radice cjus & foliis nonnulli pa- 
rant. 7 Rars. 
Corie0Þ CORIANDRUM, J B Majus, B P. CommonCoriander. Offiicinalis eſt. 
— wy Eſt inter Umbellas, ſemine rotundo ſeu teſticulato. . 
_— Semen Stomacho contert, cum Paſſo potum menſes cict & tineas interaneorum ex- 
=”  peliic. | 
" Extrinſecus Inflammationes & Tumores diſcutit. Tragus. | 
corms, CORNUS Hortenſis mas, B. P. Sativa ſive Domeſtica, J. B. T he Male red Corneile- 
tree. Officinalis eſt. | | 
Characterem vide ſupra. 
Vires. Maris folia & germina valenter deficcant, Vulnera glutinant. Corna acerba ſunt & 
vehementer aſtringunt, Dyſentericis competunt. Schwenckfelr. 
corylus. CORYLUS fativa, J. B. Sativa fructualbo minore, five Vulgaris, B. P. The F- 
berd-uut, Officinalis eſt. | | 
Vide Characterem & Vires ſupra. | | 
Coryleden. COTY i.EDON major. BP. Veraradice tuberoſa, J. B. Umbilicus Veneris, Ger. 
Veneris vulgaris, Park. Wall Penny-wort. Officinalis eſt. 
Vires. Refrigerat, repellir & abſtergit, Phlegmonas & Eryſipelata curat, Strumis & Pernio- 
| nibus 1[litu auxiliatur. Folia cum radice comeſta Calculos frangunt, urinam cient. Ex 
' Droſcor. &Galens. * 
— CRITHMUM maritimum flore Aſteris Attzc:, B. P. Marinum tertium CI/{atthiolb 
theman. | flore luteo Buphthalmi, J. B. Crithmum Chryſanthemum , Ger. 
Crocs CROCUS, } B. Sativus, B. P. Autumnalis ſativus , ſeu Hortenſis, Hiſt, Ox07. 
Common Saffron. Officinalis eſt. b 
Crocus Vernus albus ſtriatus, Park. 
Varias cjus ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 
Nota Cha- Pt inter Herbas radice bulboſa, floribus folia plurimum antevertentibus, foliis an- 
_— guſtis gramineis. | 
Virs. Crocus aperit, digerit, roborat, concoquit , Tetitiam adfert & cordi conducit. Ve- 
nenis & peſt1 adyerſatur, Pulmones ab obſtructione liberat, urinam ciet, Menſes pro- - 
movet, ſudores movet, eximii uſus in Iftero. Variolas expellit. 
 _  Integrumdeco Tractatum (cui Titulus Crocologta) ſcripſit D. Hertod?. 
. Cucumis, CUCUMIS fativus vulgaris, B. P. Vulgaris viridis & albus, J. B. Common Cucum- 
bers. Officinalis eſt. 2 
+, Cucumisſylyeſtris Aſininus ditus, B. P. Sylyeſtris Aſininus, J. B. Officinalis eſt. 
Nota Cht- * Eſt inter ſcandentes Pomiferas. | | 
Vir. Cucumeres abſtergunt, incidynt, Urinas movent conditi, Menſis Acetariorum vice 
cum carnibus aſſis apponuntur. Semen pectoris & pulmonis inflammatione laborantibus 
prodeſt, jecoris obſtructiones aperit, Calculo renum & veſicz exulcerationibus ſubyenit. 
Ex Cucumere Afinino Elaterium paratur. Succus, fc. e fructu $us, Bilem & Pitui- 
tam dejicit ,) Hydropicis utilis. Radix abſtergit & digerit, Menſes moyert. 
Cxcurbits., CUCURBITA Lagenaria, J. B. Lagenariaflore albo, folio molli, B. P. Great Box- 
| tle-Gourd. Officinalis eſt. | 
Nota _ Eſt inter ſcaridentes Pomiferas. | | 
rae Sitimextinguit, alyum emollit, cruda illita tumores mitigat. In oculorum inflam- 
mationibps prodeſt & Podagriczs conducit. Ramenta infantibus contra Siriaſin illinuntur 
ſincipiti. Semen tervorem Renum mitigat, urinz acrimoniam temperat. Folia mam- 
mis puer”erarum addita lac exiccant. Schwenckfelr. | 
Cuminuam.  CUMINUM ſemine longiore, B. P. Cyminum five Cuminum fativum, J. BB. Ord:- 
nary Cumin Officin.” | | 
Nota Cha- Eſt inter Umbellas ſemine ſtriato majore, foliis feniculaceis donatas. 
raCtcriſtica. | : Semen 


Fliftoria Plantarum Hortenfium tn Scotia. 83 


' "Semen atteniiat, incidit, aperit, diſcutit, fluorem muliebrem ſiſtir, ad tomachi nay- Vis: 
ſeam & tormina convenit, utile eſt pulmonibfts retrigeratis, vertiginiprodeſt. 


CUPRESSUSF]. B. Commor Cypreſs-tree. " Evhreſſic: 
Eſt inter Arbores Coniferas, fructu ec clavatis tuberibus per harmoniam coaptatis nent | 


compoſito. | 

Adfſtringit & refrigerat. Pilule contuſe valent ad ſanguinis rejetionem & dyſente- Vires. 
riam & alvi fluxionem, Polypos quoque narium ſanant. Folia trita impoſita vulnera 
glutinant, Enterocelicos juyant. Nuces ex Aceto decoctz dolori dentium conducunt. 41, Mc. 
Cupreſfii materies nec cariem, nec vetuſtatem ſentic & bonum odorem ſpirar. ” Ligni chanicus. 
uſus ad Menſas & Tabulas & Alveolos exornandos. 

CYANUS Alpinus radice perperu2, J. B. Montanus latifolius, vel Verbaſculum 
Cyanoides, B. P. Great blew Bottle. Officin. | 

Cyanus floridus odoratus Tarcicus, five Orientalis, Park. 

Reliquas ejus ſpecies vide-in Catalogo Horti Med. 

Character & Vires ſupra traditz ſunt. 

CYCLAMEN otbiculato folio inferne purpuraſcente, B. P. Cyclaminus folio ro- cctents: 
trundiore elatior, J. B. Common Sow-vread. Officinalis eſt, | 

Cyclamen Aurumnale vulgare flore albo. 

Cyclamen folio anguloſo, B. P. 

Cyclamen Hederz folio, B. P. 

Cyclaminus folio anguloſo,. J. B. 

Cyclamen oblonga radice, J. B. 

Cyclamen Autumnale Hederz folio, flore albo. 


Eſt inter Pentapetalas Bulboſis: affines, florum petalis reflexis ad ungues junRis, Nota ct: 
radice orbiculata. | | rafteriſtica: 
Radix calefacit, abſtergit, incidit, pituitam & aquam per alvum ducit, Coli cry- 


ciatus tollir, Menſtrua cier, miſcetur Medicamentis tubercula, ſtrumas aliaique duri- 
ties diſcutientibus Succus naribus inſtillatus caput _ 
CYNOGLOSSUM ſemper virens, B. P. Cynogloſia folio viremi, J. B. Cynoglſs 
Cynogloſſum minus, _B. P. J. B. | ſun. © 
Cynogloſſum Creticum anguſto _ folio, B. P. Creticum primum Cl/uſa, J. B. 
Charactcrem & Vires vide Libro ſuperiore. + 
CY TISUS glaber foliis ſubrotundis, pediculis breviſſimis, B. P. Glaber fliquilati, 9%: 
' . B. Shrub-Treforle. 
Cytiſus incanus filiquis falcatis, B. P. Siliqua incurya folio candicante, J. B. 
Cyriſus foliis incanus anguſtis , quaſi complicatis, B. P. Hiſpamcus Cluſy, J. B. 
Elt inter Frutices foliis Papilionaceis non ſpinoſas foliis Tritohi. Nora Chas 
Folia tumores inter initia diſcutiunt, fi cum pane trita illinantur, Floribus Apes che ER 
lectantur, ex quibus plurimum Mellis excerpunt. | as 


Cyanus 


_ RO 


Plante incipientes 4 Literi D. 


D AUCUS montanus Apii folio major, B. P. Libanotis alteta quorundam, aliis ,,,. p 
dicta Cervaria nigra, J. B. Black Herb- Frankincenſe. | $i 
DENS canis latiore rotundioreque folio, B. P. Latiore rotundioreque folio, flote Deer canis: 
purpuraſcente, Hiſt. Oxoz, Satyrium quorundam Erythronium bifolium flore unico ra- 
diato albo & purpureo, J. B. Purple Dogs-tooth Violet. 
Dens canis anguſtiore longiore folio, B. P. Anguſtiore longiore folio, flore albo, 
Hiſt. Oxon. " 9 
Eſt inter Herbas bulboſa radice, floribus patyis natantibus, peralis ſurſum reflexis, ow chic 


foliis maculatis. raQteriſtica, 
DENS Leonis Aſphodeli bulbulis, B. P. | Ds 
CharaGtcrem & Vires vide Lib, ſuperiore. Re Tu, 


p | RX 2 = DINE 


$4 Proarom Nat. Fiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundas. 


i 
4 
| 
| 
| 
| 
| 


ea AE m—_—_ 


Deneris, DENTARIA heptaphyllos, B. P. Coralloides altera, five Septifolia, J. B. Serfo:l- 


Toothwort. Officinalis eſt. S-: 
Dentaria mt 6g I B.P. Quinquefolia, J. B. | A 
|! ja maj atthioelo, Ger. Orobanche radice dentati major, B.P. Anblatum 


Cord: , five Aphyllon, J.B. ; 
Dentariz afins Echii flore, capſula rotund4 ; Hort. Reg. Ble/: 
| Hujus nary 1 Tabutis. Fo - a | Pea _ 
Nota Cha- Eft inter ore tetrapetalo uniformi filiquolas, ſemine o, lato, folia- 
radteriftics, 0, radice tuberofa, ſeudentari , ſeu un" caule non ramoſo , foliis in uno pedi- 
culoternis, quinis, aut ſeptenis , Leucoii flore, filiquis comprefis. 
4 —_— Aphyllos eſt inter Bulboſis affines , figuri florisgaleari aur labiati, radicibus 
enticularis. | | 
Digizalis DIGITALIS latifolia flore ferrugineo, Hiſt.Oxow. | 
Digitalis lutea magno flore, 8. P. Lutea folio latiore, flore majore, F.B. 
Digitalis lutea vel pallida parvo flore, B. P. Flore minore ſublurea, anguftiore fo- 
10; J.B. | 
Digitalis foliis maxime ſerratis, Hort. Reg. B/e/ Galeata & venticillata Perſicz foliis, 
Digiralis xmula, ejuidem. Pleudodigitalis purpurea, Socom. 
| Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. F 
Dipſecxs. DIPSACUS folio laciniato, B P. Sylveſtris laciniatis fokis, F.B. 
G4 or ſylveſtcis capitulo mizore, <9 Virga Paſtoris minor, B. P. Virga Paſtoris 
vulgaris, J.B. | | | 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 
 Doranicarm, DORONICUM radice Scorpii, BP. Vulgare, } B. 
|  DoronicumPlantaginis folio, B. P. Folio fere Plantaginis oblongo, J. B. 
3-1 46mg mericanum laciniatofolis, B. P. Acontiitum Helianthemum Canaden/e, 
. KF. | 
Doronicum Americanum minus felis obſeure virentibus, Hort. Reg. Blef. 
Nets £2 Eftinter ——_ diſcoide, difeo radiato flayo majore. CE 
Drake: DRABA albafiliquoſarepens, B. P. Siliquoſa alba perennis repens, ſueculemo-folio, 
Hig. Oxou. Helperis Alpina ſeu Muralis minor repens, }. B. 
Draba lutea filiquis ſtritiflimis, B.P, Lutea quibufdam , }. B. | 
Drabaumbellata , vet Nraba major capitulisdonata, B. P. Siliculoſa repens major fo- 
liis magis incanis, Spanoſpermos yulgaris , Hiſt. Oxon. Draba multis flore albo, J. B. 
Dracunce:  DRACUNCULUS Hortenfis, B. P. Hortenfis ſe Farchon,, J. B. Farragon. 
—_ Nracunculus pratenſis, ſive Ptarmica flore pleno. 
Dracunculus polyphyllus, B. P. ae. Siny, cn J. B, Officinalis eff. 
Nota Cha» Corymbiferacſt, foliis integris, anguftis, longis. 
ragerifics.  Calefacit & ficcat Dracunculus Hortenfis, Pituitam cier , dentium dolores mulcet. 
Eſtur paſiimin Acetariis, concoctionem juyat & urinas movet. 


— ear TU TIT VIL 


Plante incipientes a Litera E. 


Echium. | Dickie Scorpioides paluſtre , B. P. Scorpioides Soliſſequium: aliud flore mgjore 
-L ,czruleo &albo, J. B. 
Echium Crezicum latifolium rubrum, B. P, Echium Ca2ndze flare pulchra rubente , 
J. B. 
Echium Creticum flore vatiegato. 
Characterem & V ires vide Lib. ſuperiore.' 
Hlatine, ELATINE folio acuminato, in baſi auriculato flore luteo, B. P. Feeminafolio. angy- 
loſo, J.B. Linaria hirſuta folio acuminarto in baſiquriculato , Hiſt On. Sharp printed 
Fluell;n. Officinalis ct. | 


g_ 


Elatine 


Fiiſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. + = mi 


Elatine folio ſubrotundo, s. yp. Mas folio ſubrotundo, 7. B. Linaria hirſuta folio 
ſubrotundo, flore ex herbido flaveſcente, Hiſt. Oo. 
Ad Linarias reducitur ob capſulam ſeminalemnwbinis loculamentis diſtintam. Nota Cha- 
Succus herbz expreſſus, cjuſve aqua deſtillara tum inrus ſumpra, tum exterius ap- gr remang 
plicata ulcera ſerpentia & cancroſa cohiber & perfecte ſanat. Lobelius Adv. p. 197? 
EPIMEDIUM, B. y. Epimedium quorundam-, j. B. Barren-wort. Epimedium. 
Eſt inter Anomalas, flore retraperaloide, pentaphyllis affines. rafterifien 
ERUCA latifolia alba fativa, s. v. Major fativa annua flore albo ſiriato, 3. B.  zruca. - 
Garden-Rocket.. Officinalis eſt. 
Eruca fativa foliis magis diſſeQis. 
4 Eruca Chalepenſzs caulibus & filiquis hirfutis, foliis inferioribus maculatis, Hiſt. 
X01. 
Eruca ſylveſtris major lutea caule aſpero, s. y. Tenuifolia'perennis flore luteo, J. B. 
Eruca Bellidis. foliis. | | 
Eruca latifolia lutea, ſeu Barbarea minor flore ſimplici, Hiſt. Oo. 
Eruca © Honſpeliaca filiqua quadrati Echinata, s. v. Sinapi Echinatum, J. 8. 
Nota Charaſteriſtica & V ires ſupra traditz. | 
ERYNGIUM vulgare & Camerarw, B. v. Vulgare, }J. s. Eryngium, 
Eryngium latifolium planum, s. >. Planum laritolium capitulo rotundo parvo, J. 8. 
Eryngium montanum Amethyſtinum, sB. x. Czruleum, J. s. 
Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. 
ERYSIMUM latifolium majus glabrum, s. ». Hiſt. Oo. - Eryſimum, 
Eryſimum anguſtifolium majus, B. y. Montanum lrionis vulgaris folio zarowwes:e:i art 
Hiſt. Oxon. Rapiſtrum Irionis folio, Co/. 
Eryſimum polyceratium, five corniculatum, B. ». Hiſt. Oxon. Alterum Matthiol: 
ſiliquis parvis, quibuſdam Dentaria, J. B. 
Character & Vires ſupra traditz. | 
EUONYMO fimilis Arbor YV:irginzana. Euonymus. 
EUPATORIUM odoratum, B. »y. Alterum odoratum & Aromaticum, Col. Maxi- ,;,,,*** 
me odoratum, Hiſt. Oxon. | 
Vide Librum ſuperiorem. 
Eupatorium Cannabinum _,Zmericanumlatitolium, Eupatoria foliis Enulz, Cornut. 
Vide Librum ſuperiorem, 


I 


cCAPUT vim 


Plante mcipientes a Litera F. 


- ABA compreſia major, ſeu Hortenſis major alba vel rubra, Hiſt. Oxon. Cyamos Fabe: 


leguminoſa, J. B. Turky Beans. | 

Faba minor ſive Equina, B. ». Rotunda oblonga, ſeu Cylindracea minor, ſeu Equi- 
na alba & nigra, Hiſt. Oxon. Common or Field-Beans. Officinalis eſt. 

Faba ſylveſtris fructu rotundo atro, B. y. Arachus Fabaceus & Faba Kayrina, cui 
ſemina minima, J. B. Vicia Narbonenſts maxima fructu rotundo atro, foliis ſerratis 
& integris, Hiſt. Oxon. | | 

Eſt inter Legumina non ſcandentia, ſiliquis erectis. | Woes Che: 

Faba adſtringit, diſcutit, abſtergit, impinguat, tuſſi confert. radteriſtica, 

Farina maculas cutis abſtergit & nitorem ei conciliat. Aqua ex floribus ad coſdem = 
' uſus clicitur, que ctiam diuretica eſt. 

Farina Fabarum Emplaſticaeſt, refrigerat, ficcat, incraſſat, extergit, in Diarrhcei 
& Lienteria utilis. | | 

FERRUM Equinum filiqui ſingulari, s. e. Solea Equina, j. B. Great Hor/ſe- Ferrum 
Shee-Vetch. Equinum. 

Ferrum Equinum Gallicum ſiliquis in ſummitate, B. », Polygalon Cortufi, 7. s. 


Polygala Enncaphyllos, Hiſt. Oxon, 


Y | Ferrum 


86 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. S:cu ndus. 


Ferrum Equinum filiqua mutiplici, j. B. Equinum polyceratum, Park. 
Ferrum Equinum Germanicum filiquis im ſummitate, B. y. Equinum capitatum 
ſeu comoſum , Co/. Ornithopodio affnis, vel potius Solez aut Ferro Equino Herba, 
J- B. 
Nota Cha Eft inter Legumina filiquis articulatis donara. 
_—_— FEGOPYRUM, Doa. Fagotriticum, J. B. Eryſimum Cereale, s. ». Polygonum 
” Hederaccum, five Frumentum Saracenicur rectum, Hiſt. Oxon. Buck-wheat, 
Nota Cha- Eſt inter Monoſpermas flore imperfeRo ereftas, floſculis, ſeu potius florum caly- 
raceriſtia. bus pentaphyllis in ſpicas diſpoſitis e foliorum alis egreſſis, ſemine rriquetro eſculento. 
Vires. Tuſfſientibus & difficulrer mingentibus prodeſt. Succus herbe viridis expreſſus con- 
fertad lachrymantes oculos. Semine Gallinarum genus paſtum citifſime pingueſcit. 
Plebeii pro pane & pulre utuntur. 


Uſus Me- Belgz e ſeminibus olcum exprimunt. 
chanicus. 


Feruls, FERULA Galbanitera, Lob. Folioglauco, ſemine lato oblongs, quibaſdam Thapſia 
Ferulacea, 7. B. Fcrulago latiore folio, s. v. T he broader leaved Fennel Giant. Clic, 
Ferula femina P/mzz, B. v. Folio Faeniculi ſemine latiore & rotundiore, J. B. 
Ferula T zngztana tolio latiſſimo lucido, 
Nota Cha- Eft inter Umbellas ſemine membranacco ſubrotundo compreſſo foliis Faeniculaceis 
ra&eriſtica. donatas. | 

Vires. Vi pollet calefaciendi, ficcandi, attenuandi. | 

Ficus. FICUS, J. B. Communis, s. x. Common Fig-tree, Officinalis eſt. 

Ficus Indica folio ſpinoſo, frutu minor2, B. P. T he lefer prickly Indian Fig: 
Eſt inter Arbores Pomiteras, foliis deciduis, fructu innumeris inrus granis repleto, 
ſapore melleo, foliis maximis. 

Vires. Tenvium partium ſunt Ficus, attenuant, digerunt & coquunt, Renibus, Veſicz, 
Suſpirioſis , Hydropicis & Comitialibus aptiſſime. Thoracem expurgant, ad Tonſil- 
larum inflammationes Gargarizatu utiles, Folia Hemorrhoides referant, ſt iis fri- 
centur. | 

Feniedlum. FOENICULUM vulgare Germanicum, B. ev. Vulgare minus acriore & nigriore 
ſemine, J B. Common Fennel. Officinalis eſt, 
Faniculum foliis atro-rubentibus, 
Feeniculum dulce, B. y. Dulce majore & albo ſemine, J. B Officin. 
Feniculum dulce Azoriuwum D. Hortons Sect. de Plant. Umbellif. 
Nota Cha- | it inter Umbellas, ſemine ſtriato majore, toliis Faeniculaceis donatas. 
radcriſtica- Coma ex aqua frigida pota nauſeam amovet, & in Olcre ſumpta Lac Nutricibus 

Vis: auger. Semen nature calidz & ficcz cum levi adſtritione aperit, atrenuar, digerit, 
refalvie, Menſes ducit, Lac auger, Urinas ciet, venenis adyerſatur, Ventriculum ro- 
borar, flatus diſcutit, Regium morbum expurgat, Pulmoni & Jecori amicum, Puer- 
peras purgat & Viſcera ab obſtructione liberat. Calculofis idcirco & difficulter min- 
gentibus prodeſt. 

Succus inſtillatus oculorum acicm excitat. Radices quoque Menſes provocant et Itero 
medenrur. 


Herba tora Juſculis et Sorbitionibus incota ad corpus obeſum extenuandum utilis 
eſſe perhiberur. 
Germina Fcniculi teneriora, antequam excauleſcant, cum ſuperna radicis particula, 
unde ſc emergunt, deciſa, cum Oleo ac Pipere Menſis ſecundis adjiciunt 7:a/j. 
Fenam FOENUM Grecum, J. B. Sativum, B. P. Trifolium Faenum Grzcum dictum, 
crecen: Hiſt. Oxon. Fenugreek. Officinalis eſt. 
Nota Cha- Eft inter Trifolia filiculis pendentibus curtis. 
racteriſtica. Pijperit, emollit, abſtergit, mitigat, excalfacit, vitia dolJoremque internorum mem- 
Vires. = a , £ 20 
brorum ſanat. Sorbitio farinz pectori exulcerato & tuſſi diuturnz mederur, Scminis 
Decocto foventur oculi prurientes. | 
Fragaris, FRAGARIA fructu ſubalbido, Ger. 
Fragaria fructu parvi Pruni magnitudine, B P. 
Fragaria Yzrgimzana fruftu Coccineo, Hiſt. Oxon. 
Characterem et Vires vide Lib. ſuveriore. 
Fraxinells, FRAXINELLA, Ger. Dictamnus albus vulgo, ſive Fraxinella, B. P. Fraxinclla, 
Officinis Ditamnus, J. B. Baftard-Dittany. (Alicinalis eſt. | 
Fraxinella niveo flore, Cluſ” Flore albo, Park. Parad. 
Eſt inter Herbas Thecas membranaceas habentes. 


Nota Cha- 
raQcriſtica- 


Nota Cha- 
raceriſtica, 


Fritilleris. FRITILLARIA, Ger. Przcox purpurea variegata, B. P. Meleagris five Fritillaria 
Variz 


'1 aturatior et dilutior, J. B. 


Hiſtoria T lantarum Hortenſjum in Scotia. 67 


ACE 


Variz cjus ſpecies ſunt, quas vide in Catalogo Horti Med. 

Eſt inter Hexaperalas tricapſulares, radicibus ſquami duplici admodum denfa preditas. Nota Chr 

FUMARIA filiquoſa ſemper virens, Cornuti , Hiſt. Oxon. Americana filiquola * ruma;ic. 
ſemper virens, Park. | 

Fumaria bulboſa radice cava major, B.P. Radice cava, flore purpureo, J. B. Tube- 
roſa major radice caya,. Hiſt. Oxon. 

Fumaria bulboſa radice cava, flore albo, J.B. 

Radix cava ad Lumbricos enecandos yalet. Obſtetrices adverſus Uteri ſuffocationes 
& Hypochondriorum inflationes in vino propinant. Simon Pauls. 


C A FF U #F# mb 


Plante a Litera G mncipientes. 


(> on , J.B. Vulgaris, B.P. Common Goats-Rue. Officinalis eſt. Galega. 
Galcga flore albo. 
Galege affinis Selban , Proſp. Alp. Galega c /Zzypriaca filiquis articulatis , B. P. 
Hatchet-Vetch of Egypt , with jointed Cods. | 
Eſt inter Herbas flore Papilionaceo ſpicatas polyſpermas ſiliquis tenuioribus ſeu ſtri- Nota Cha- 
Qioribus. rattcriſtica. 
Vis illi peculiaris ineſt contra venena & peſtilentiam. Proinde ſuccus & liquor ſtillati- yices, 
tius F ebribus peſtilentialibus, Variolis & Morbillis , pucriſque convulfis ac Comitiali 
= laborantibus commodiſſime propinantur,. Flores decoctietiam ad eoſdem uſus ex- 
ibentur. | 
GENISTA TinQtoriaramulis erectis. Genifte. 
GENTIANA Aſclepiadis folio, B.P. Folio Aſclepiadis vulgo creditz, J. B. Swal- geo. 
how-wort-Gentian. | 
Gentiana Cruciata, B. P. Minor, ſeu Vulgi Cruciata, J. B. 
Gentianella Alpina anguſtifolia magno flore, B. P. Alpina magno flore, J. B. 
GERANIUM Romanum verſicolor five ſtriatum. Geranium. 
Geranium Althzz tolio, B.P. Hiſt. Oxon. Malvaccum, J.B. 
Reliquas ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 
Character & V ires ſupra traditz ſunt. 


GINGIDIUM umbelli oblonga, B.P. Viſnaga, J.B. T ooth pick Cheru1ill. —_ 
Eſt inter Umbellas, ſemine ſtriato minore , foliis f&eniculaccis donatas. raQteriſtica. 


Ke as floribus, uno yerſu diſpoſitis major, B. P. Gladiolus, five Xiphion , /«4ol«s. 
J.B. 
Gladiolus flore rubente. 
Gladiolus major Byzantinus, B.P, 
Reliquos vide in Catalogo Horti Med. | | 
Eſt inter Herbas radice bulboſi tricapſulares, floribus in ſingulis caulibus hexapetalis nota Cha- 
pluribus longa ſerie, foliis enſiformibus. | | raQtcriſtica. 
Galeno Gladioli radix attrahendi, diſcutiendi & ficcandi vim habet. Ad Scrophulas & yi... 
Strumas commendatur. 
GLYCYRRHIZA vera filiquoſla , ſive Germanica , B. P. Hiſt. Oo. Vulgaris &hcyrvbi. 
Germanica radice repente, J. B. Common Liquorice. Officinalis eſt. OT 
Eſt inter Legumina non ſcandentia, filiquis erectis. Nota Cha- 
Ad tuſſes, raucedines alioſque Thoracis morbos, Veſicz & Renum dolores utilis eſt. gear <o=ngghs 
Acrimoniam & ſalſuginem Humorum contemperat. : 
GNAPHALIDM latifolium Americanum, B. P. Americanum, I]. B. Re - 1pha- 
Gnaphalum Roſeum ſylyeſtre, B.P. Umbellatum minimum, J.B. 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. | 
GRAMEN Paniculatum folio yariegato, B.P. Striis pictum, J. BB. Gramen, 
Reliquas Graminis ſpecies vide in Catalogo Horti Med. gs 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 


Y L GRA- 


<X 
ESE $I W 


— - -» oo wc, ES. X - : tn 
PSY EE oC EEE AE pk eee DIAS IS SALE 
EIS = _ _ 
P Y i 


_— At eG ES ou RT ce TIE na = 5 080 
—— r———_ > -- - I - — « 


————— - " —_— 


86 Prodromt Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundas. 


Cratiola, GRATIOLA Centauroides , B. P. Digitalis minima Gratiola dicta , Hiſt. Oxov. 
Hedge Hyſſop. Officinalis eſt. | 

Vires, Valide ſuperne & inferne Ventremi moyet. Hydropicis utilis, Cz2/a/p:n0 referente, 
efficax cjus vis in Vulneribus glutinandis caſu repertaeſt, cum in campo fcenario quidam 
yulneratus in capite concidiſſer, obdu&ta capiti hac herbi (cum alia non eſſer ad manus) 
Vulneraglutinata ſunt. S | 3 

Groſſularia, GROSSULARIA fimplici acino , vel Spinoſa ſylyeſtris, B. P. Uya criſpa, Ger, 
Criſpa, five Groſlularia, J. B. Common Gooſe-berries. 
Groſlularia, ſive Uya criſpa alba maxima rotunda. 
Groſſularia maxima, oblonga. 
Groſlularia fructu quaſi gemino ſine acino, 
Groſlularia viridis hirſurta. | | 
Groſlularia rubra, Park. Spinoſa frutu obſcure purpuraſcente, 3, s, Spinoſa ſativa 
altera foliis latioribus, s. p. Ws 4 
Groſlularia mulriplici acino, five non Spinoſa hortenſis rubra, five Ribes Officinarum, 
B. Þ. Vulgaris acidus ruber, j. s. 
Groſlularia Hortenſis majore fructu rubro, s. e. An Ribes flore rubente? x, s. 
| Groſlularia Hortenſis fructu Marparitis fimili, s. e, Vulgaris acidus albas baccas fe- 
rens, 7, B. 
Groſlularia non ſpinoſa frucu nigro , B. P. Ribes fructunigro, Ger. Nigrum vulgo 
dictum folioolente, J. B. 
Groſlularia non ſpincſa fructu nigro majore. 
Groſlularia, Ribes frucu rubro ſoliis Uvz criſpz , Hort Reg. Ble/. 
Nota Cha- Eft inter Frutices bacciferos, foliis deciduis, fructu grandiore eſculento, flere herba- 
raQeriſtica. wy "4 4 RE 
ceo, quifrucuipro Umbilico inſervit. 

Vires, Fructus immaturus & acidus adhuc coquitur cum carnibus ac piſcibus, concinnatur & 
in Placentis. Febriencibus non fine utilitate exhibentur , frigidz & adſtringentis faculta- 
tis , idcirco bilioſis conferunt. Valent contra Gravidarum Picam, & appetentiam cibi 
excitant. Immarurz omne ventris profluvium ſiſtunt, fitim ſedant, & cruenta expucn- 
tibus proſunt. 

Utiliter applicatur Inflammationibus calidis, Eriſypelatibus & Igni Sacto. Idem pre- 
ſtant folia, ſed imbecillius. F. Banhmus. | | 0 


AT UT X 


Plante a Litera H mciprentes, 


a. 


Halimus: FF ALIMUS latifolius, five Fruticeſcens, B.P. Halimus Clu, J. B- Arriplex lati- 
folia, ſeu Halimus fruticoſus latifolius, Hiſt. Oxoz. | 
Nota -1% Eſtinter mollientes, floribus muſcoſis luteis, ſemine nigro. 
Heders* HEDERA rritolia Canadenſis Cornuti 
_E HEDYSARUM triphyllum Canaden/e Cornuti, Onobrychis Canadenſes triphyllos 
LE Ma articulato ſcminetriquetro. 
Helenium. : 7 $6 drinn yulgarce , B. P. Helenium , ſive Enula Campana , J. B. Officina- 
is eſt. 
Helenium Indicam maximum, B. P. Herba maxima, J. B. Flos Solis Major, Ger. 
Helenium [nazcum tubcroſum, Flos Solis Pyramidalis. Ger. Battatas de Canada, 
_ Helianthemum [ndicam tuberoſum, B.P. French Potatoes or Jernſalem LAr- 
FICIDORES. | | 
Nota Cha. Helenium vulgare eſt inter Herbas flore diſcoide pappoſas, diſco radiato, foliis inte- 
raderiſtica. oris oblongis ſubtus incanis, floribus amplis. 
Flos Solis eſt inter Corymbiſeras. 
hills Helenii radix plurimum poteſt adyerſus reſpirandi difficultatem & veterem tuſſim. Pre- 


ſerva- 


ſ . 


Flſtoria T lantarum Tlortenſium in Scotia. | " J 


— 


ſervativum tempore Peſtis eſt egregium. Vinum ex Helenii radicibus paratum mi- 


rifice viſum acuir. | 
HELICHRYSUM, five Stcechas Citrina anguſtifolia, BP. Steechas Citrina te- Pwnnrs 


nuifolia Narbonen/is, J. B. Golden Tufts. 
HELIOTROPIUM majusD:o/cor:dis, B. P. Majus florealbo, J. B. The greater main. 


Tarn/ole. Pinm, 

Heliotropium tricoccon, B. P. J. B. The colouring or dying Turnſole. 

Eſt inter 'Aſperifolias, quibus flores monopetali marginibus quinquepartitis, foliis wx, cy, 
lanuginoſis, floribus in ſpicis longis recurvis, ſeminibus ad ſingulos flores quaternis rafterittica. 
triangulis juntis acuminibus cocuntibus globoſum capitulum efficientibus. 

Verrucas et Thymos afftricata herba valenter adimit, adverſus Carcinomata ct Ul- V* 
cera Gangrenofa efficaciſſima: folia ex Roſaceo illita capitis dolorem mulcent. Epo- 
rum foliorum Decoctum una cum Cumino Renum Calculos pellit et trangit et Inte- 
ſtinorum animalia necat. Semen a Lobel/io ad Tumores Strumoſos et Ulcera Phage- 
dznica yalde commendarur. J. Bauhbmus. | 

Heliotropii Tricocci baccas in Gala Narbonenſi Infetores Lanarum yocant La Uſus Me- 
Morelia, quas magno queſtu colligunt Ruſtici et InfeRoribus diſtrahunt, J. Bay- cus: 


Pinus. 
HELLEBORUS niger flore Roſeo, B. P. Niger tlore albo, interdum etiam yalde ,,,,,. 


rubente, J. B. True black Hellebore. 
Helleborus niger Hortenſi. flore viridi, B. P, Niger vulgaris flore viridi yel herba- 
cco, radice diuturna, J. B. 
 Helleborus albus flore atro-rubente, B. P. J. B. 
Helleborus albus, J. B. Albus flore ſubviridi, B. P. 
- Helleborus niger Saniculz folio major, B. P. Sanicula feminaquibuſdam, aliis Hel- 
leborus niger, J. B. Aſtrantia nigra, Lo6. 
-:Hellcbori reduci poſſunt ad A Herbis Thecas Membranaceas habentibus, Nota Cha- 
Niger enim eſt inter Multifiliquas, ſeu Corniculatas, foliis digitatis racteriſtica, 
 Albus floribus eſt, ſeu-potius florum calycibus hexaphyllis, toliis liratim ſtriatis. 
Helleborus niger verus ventrem purgat, tam per Vomitum quam per Seceſſum, vires, 
utramque Bileny ac Pituitam detrahens. Magnum in Melancholicis & aliis obſtinatis 
Morbis preſidium. Illicus ex Aceto Scabiem , Lepras & Impetig.nes ſanart. 


Helleboraſtrum lentes & pediculos interficit. 6: 
Helleborus albus Vomitum valenter excit. Ejus radicis pulvis ad ſternuratoria uſur- 


atur. WI On 
: HERBA viva ſeu ſentiens yulgo dia. The Senſitive Plant. Herbs vi 
HERBA mimoſa, Humilis vulgo difta. The [Humble Plant. a, 
#.HESPERIS, five ViolaiMatronalis flore pleno albo. Viola Matronalis flore mul- moe. 
tiplici Cornurr. | Heſperiz, 
:Heſperis;-J. B. Hortenfis:, B. P., + 
-* Heſperis; five Viola: Matronalis flore pleno purpureo. 
Nota Cha- 


: Eft inter:Herbas flore tetrapetalo unitormi ſiliquoſas, filiquis przlongis ſtrictiſſimis. cl 
HIERACIUM majus folio Sonchi , ſemine curyo, B. P. Chondrillz Cretice nomi- — 


mine miſla ſemine criſpo, J. B. | | 
Hieracium plum lore ſuayerubente, Col. Dentis Leonis folio flore ſuayeruben- 
te, B. P. ne 
Hieracium Echioides capitulis Carduibenedicti, B. P. Max 


des quibuſdam, J. B. _ _. ret | =. 
Hieracium Echioides Capitulis Cardui bencditi tajus Arab:cum folio ſinuato. ' 
Hieracium Caſtorci odore Monſpelienſium, F. Rain. Foliis Cichorei ſylveltris villo- 

fis odore Caſtorei, D. ce Magnol, ._. | D 
Hieracium fruticolum latifotium- foliis dentatis pglabrum, B. P, Hieracii Savaudze 

varietas prima, Erinus quibuſdam <Marthiolh dicta, J. B. ; 
Reliquas ſpecics vide in Catalogo"Horti Med. | 
Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. _.- A A 


HORDEUM nudum. ; 
-- HORMINUM Sclatea dictum, B. P. Gallicrichum fativum. J.'B. Garden Clary. yorminun, 


Ems roo ont —_— 


imum Bugloſſum Echio!- 


Officin. : - 
Horminum luteum glurinoſum, B. P. Colus Jovis, Ger. Galcopſis ſpecies lutea, 


viſcida, odorata, netfiorenfis.,, J. B. - F BLOT: | 
Do | Z, | _  Horminum 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secundz Lib. Secundus.. 


—" 0 RE _ : -P 


Horminum ſylveſtre latifolium T7ngitanum. Ejus Icon habetur in Tabulis. 

| Horminum ſylveſtre Lavendulz flore, B. P. Gallitrichis affinis, Marrubii & non 
2 genus aliquod, Sclarea Hi/panica T abernemontant , J. B. | 
| Horminum folio Beronicz. 

Horminum fativum, B. P. Hoarminnm coma purpuro-yiolacea, J. B. 

Reliquas ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 

Character ſupra traditus eſt. | 
Vires Excalfacit, attenuar, diſcutir, refolvit, venenis refiſtit, medetur Epilepſiz & Suf- 

focationi Matricis, Menſes & Secundinas ducit. Pulvis naribus attractusSternutamen- 
| | ta ciet, Catarrhum tollit & cerebrum purgat. | 
| Hyacin= HY ACINTHUS comoſus major purpureus, B. P. :Comoſus.maximus Batryoides 
E- | thus. coma czrulci, J. B. Thegreat Purple fair-haived 'Jacinth. | 
i - Hyacinthus.racemoſus czruleus major, *B.'P. 
| Hyacinthus Orientalis major precox diftus Zumbul Ind:. 
| Hyacinthus Orientalis major flore albo. 
Hyacinthus ſtellaris bifolius Germanicus, B. P. 
Reliquas ſpecics vide in Catalogo Horti Med. 


Character ſupra traditus eſt. 
HYOSCYAMUS albus, J-B. Albus major, -B. P. #hite Henbane. Offiiinalis 


mus. 8 
_ Hyoſcyamus Crezicus lutevs major, B. P. 
Character ſupra traditus eſt. 
Vires. Adverſus omnes calidas defluxiones oculorum aliarumque partium Inflammationes 
adhibetur. Semen inter Narcotica eſt. | | 
Hypecowm.  HYPECOUM, B. P. Hypecoum filiquis ereRis, articulatis, incurvis , Hiſt. Oxon. 
Horned wild Cumin. | 
Hypericam. HY PERICUM Fruteſcens Americanum fl. albo, Park. Pruno ſylveſtri affinis 
Canadenſis , B. P. | 
Hypericum ſupinum tomentoſum minus, vel « Honſpehacum ,B. P. Tomentoſum, ].B. 
Chacacter & Vires ſupra traditz ſunt. 
HYSSOPUS Officinarum czrulea five ſpicata, B. P. Vulgaris ſpicatus anguſti- 
folius flore czruleo, J. B. Common blew-flowered Hy/ip. Officinalis, 
Hyſlopus flore albo. | 
Hyſlopus £Arabum flore rubro. 
Hyſlopus verficolor, Ger. Verſicolor foliis niveis, Park. 
Hyſlopus foliis hirſuris. | 
| Hyſlopus anguſtifolia ſpicata , B. P. 
Nota Cha, Eſt inter Verticillatas, Fruticoſas, florum verticillis in ſfpicas diſpoſitis, verticillis 
racteriſtica- rarjOribus. - | 
mw. Tenuium eſt partium. Facit ad affectus pituitoſos tum cerebri, tum neryorum, ca- 
__. pitis Pituitam expurgat, Pectus & Pulmones detergit. Hinc tuſlientibus, aſthma- 
ticis & peripneumonicis auxiliatur. Inſeſſibus quoque & Clyſteribus additur ad Uteri 
afkecus. Schwenckfelr. 


Hyſſopus. 


NTP UT ::X-1I, 
Plante incipientes 4 Liters 1. 


Jacee. J ACEA Lu/tanica ſemper virens, Hort. Reg: Blef. 
| | Jacea Cyanoides Echinato capite, B. P. - 
Jacea marina Betzca, 1 ; 
| _ _ capite ſpinoſo, B. P. Centaurium Clin ; five Jacea ſpinoſa flore 
uteo,: J. DB. - | | | | 
Jacea Sphzrocephala ſpinoſa T ingitana. 14h 
Jacea incana Pini capite, B. P. Montana capite magno Strobili,. J.B. 


Jacea 


Hiftoria Plantarum Hortenſium in Scotia. EE 


Jacea.Olez folio capitulis fimplicibus, B.P. Xeranthemum aliud, - ſive Ptarmica quo- 


rundam, ]. B. 
JaceaQlaz folio, ifloreminore, B.P. Xeranthemum, J. B. 
Vide Charatterem & Vires Lib, ſyperiore. | 
JACOBAAM Senecionisfolioincano perennis F. Razz. | Jacobes. 
Jacobza montana angultifolialanyginoſa non laciniata, B P. Pannonica folio non la- 

Ciniato, J. B. 
Jacobza maritima, :B.P. .Marina, five Cineraria, J.B. 
Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. Es 
JASMINUM vulgatius florealbo, B.P. Jaſminum five Geſſeminum florealbo; J.B. Jaſminum. 


Common white Jaſmme. \Officin. | | 

Jaſminum luteum yulgo dictum Bacciferum, B.P. Trifolium- fruticans, quibuſdam 
Polemonium flore luteo, J. B. 

Jaſminum YVirgimianum. 

Jaſminum Per//cumtoliis laciniatis, SyringaPer/eca., ſive Lilac Perſicur incilis foliis 
Jaſminum Per/icum dictum, Park. Agem Lilag Per/arum, Cornut. Liguſtrum folus 
laciniatis, B.P. | : EE. 

Jaſminum Per//cum foliis non laciniatis. — 


Inter Frutices Anomalos ſunt. | 
Vulgaris flores excalfaciunt & ficcant, - Pituitz lentitiam digerunt & cruciatibus ab ea vire. 


mire proſunt. Lentigines & impetigines in'facicabſtergunt. Aqua ex floribus diſtillaca 


exlmii quoque odoris eſt. | : | 
_ IBERIS, J. B. Latiore folio , B. P. Latiore folio ſerrato , Hiſt. Oxon. Sciatica- 7%. 
Creſſes. Oifticinalis eſt. 

Nota Cha. 


Eſt inter Siliculoſas tetraperalas bicapſulares. | | ane 
A 2 R fs . nta. 
Eſt ex quarto ordine excalfacientium ſimilis Naſturtio, tum odore , tum guſtu, tum *...** 


viribus, ſed minuseo deficcat, AuQore Galexo. Radices forma Caraplaſmaris urilircr 


Iſchiadicis applicantur. 
ILEX aculeata cocciglandifera, B. P. Coccigera, J. B. The Scarlet Holm-Oak. Offi- 7x 


cinalis eſt. | 
lex aculeata Baccifera folio finuato, ſive Agrifolium foliis variegatis. 


In hac Grantm Kermes naſcitur, quod Compoſitionem A/kermes ingreditur , ad pal- Vis 


pitationem, ſyncopen alioſque cordis aftectus eximii uſus. | ch 
Expetunt hocetiam Tinctores ad Panni Scarlarini confetionem. Þr eas 
IMPERATORIA, J. B. Major , B. P. HaFterwort or Baſtard Pelhitory. Offiici- —_— 

nalis eſt. | i 
Eſt imer Umbellas, ſemine majore ſtriato, foliis lobatis feu pinnatis donatas. Nota Cha- 
Radix flatus mirifice diſcutit, in Coli & Ventriculi cruciatibus valde utilis. Menſes revs 

etiam & urinam cjet. Commanducata efficaciter cerebri pituitam expurgat, obſtructiones 

aperit. OD : ue 

' INTYBUS fativalatifolia, five Endivia vulgaris, B. P. Intybum fativum latifolium , 722%. 


]. B. Garden Endive. Officinalis eſt. | 
Intybus criſpa, B.P. Intybum farivum criſpum , J. B. Curled Enarte. —_ 
nQta Aa- 


Eſt inter Herbas flore compofito ſeu aggregato planifolio natura pleno latteſcentes. ©. acrigica. 
In calidioribas Heparis affe&tibus conducunt Herba, radix, ſemen, obſtructiones au- :_ Vires. 
ferunt, in Febribus a Bile flayi magni uſus. | 
"FRIS vulgaris Germanica five ſylveſtris , B. P. Vulgaris Violacea , five Purpurea "* 
Hortenſis &fylveſtris, J. B. The Common Flag-Flower de Luce. Officin, 
' Tris alba Florentma, B.P. Florealbo,. J. B. = 
Iris Su/i2na flore maximo ex albo nigricante, B. P. Latifolia major Su/zana, vel Chal- 
cedonica flore majore variegato, Clu/io prima, J. B. The great Turky F, lower de Luce. 
Iris media longiſſimis foliis lutea, B.P. m—_— foliis longiflimis flore aureo, JB. 
Iristuberoſa folio anguloſo, B. P. 'Tubcroſa radice pendula folio anguloſo, flore ob- 


ſcure viridi, Hiſt. Oxon. Tuberoſa Bejgarum, ]. B. | . ; 
Iris bulboſa przcox minus odora Per/ica variegata, Hiſt. Oxon. Per/ica precox varie- 


gata,, Bapt. Ferrar.Deſcr. 


Reliquas vide in Catalogo Horti Med. = | 
Trade? omnes hexaperalz tricapſulares ſunt , ſed quzdam radice tuberoſa , quzdam mw _ 


_ _ FIY 


+. 
= COT HE 7 eas” Sr Ri” REES En rr _ —————————_—_ JR 
- _ —_— _— — = Z : Fm .. , _—_ OD Dn OM  — 
————<—— —_— AI PA 4 * 1 ——_ OS y _ A 
——_ ——_— OS 
_ — ad - ——— 


#rodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. S ecundus. 


Q2Z 


Vires Radix vulgaris pituitam &ſeroſos humores purgat. Succus Hydropicis cum ſucceſſu 
exhiberur. wu 
Florenting radix abſtergit , aperit, Renum Calculvs ejicit , Ictericos & Hydropicos 
juyat, contra tuſſim efficax. Manfa oris halitum emendar, dentiumdolores mulcer. 
Tſatis. ISATIS ſativa, vellatifolia, B. P. Ifatis, five Glaſtum ſativum, J.B. 


Nora Cha® = Ft inter tetraperalas uniformes, filiquis compreſſis latis, pendulis, per maturitatem 
racteriſtica. _ 


nigris. | 
Vies. Herbayalenterexiccat atque aſtringit. Foliaillita omnia Oedemata & Tubercula diſ- 
cutiunt, cruenta Vulnera glutinant. | 
Uſus ve- Pannos czruleo colore tingit. ; ; 
a JUNIPERUS minor montana folio latiore frufuque Anguſtiore, B.P. Alpina, J. B. 
CharaQterem & Vires vide Lib. ſuperiore. ny 


RN UT 417, 


Litera K. 


Kali, ALI ſemper virens grandius perpetuum, B. Prodr. Geniculatum majus, J. B. 
Kali majus ſemine cochleato , B.P. Vulgare, J. B. 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 


BL UT .X1 1-1 


Plante 4 Literi L incipientes. 


Leffuce, F ACTUCA fativa, B. P. Sativa vulgaris capitata & non capitata, J. B, Garden Let- 
tuce. Officinalis eſt. | | 
Lactuca maculoſa, B.P. Rubra, J.B. | IA 
Lactucafolio obſcurius virente, ſemine nigro, B. P. Romana longa dulcis, J. B. 
Lactuca capitata, B.P. | | | 
Lactuca foliis Endivie, B.P. 
Lactucacriſpa, B.P. | 
Lactuca montana purpuro-czrulea major, B.P. Sylvatica purpurea, J.B. _ :.. 
Nota Cha. Eſt inter latteſcentes pappoſas, ſeminibus bao comnentla, brevibus. :. .. : 
raeriſtica. Seritur ad uſum Acetariorum. Humida & frigida eſt, zſtuantem Ventciculum refti- 
RM gcrat, a Bileinfeſtarumjuvat, ſitim arcer, ſomnum conciliat, alvumemollit, .lac eyo- 
cat. Semen urinz ardoribus opitulatur & afſiduis libidinum in ſomno imaginationibusg, 
LAMIUM album non fctens folio oblongo, B. P, Galeopſis ſive Urticainers floribus 
albis, JB. FYtite Archangel. Officinalis eſt. | | 
_ Lamiumalbum Parietariz facie, Hort. Reg Ble/. | 
Lamium maculatum & alba linea notatum, B. P. Galeopfis foliis maculatis, J. B. 
Lamium folio oblongo luteum, B. P. Galcopfis, fiye Urtica iners flore luteo,, J. B. 
Lamium luteum foliis maculatis. | | ; 
Lamium maximumſylyaticumalterum, B.P. Galeopſis Paynonica Clujii. 
Lamium peregrinum, ſive Scutellaria, B.P. Caſſida, Co/. 
Characterem & Vires vide Lib. ſuperiore. 
Lapathum. LAPATHDM preſtantifſimum Rhabarbarum Officinarum dictum, Hiſt. Oxox. Rha- 
ponticum folio Lapathi majoris glabro, Rha & Rheum Dio/coridis, B. P. Rhaponticum, - 
Proſp. Aſp. Enghſh Rhubarb, Officinalis eſt. | p 


Lamium. 


Lapa- 


9 x ”= » A _ 


——_— 


Lapathum Hortenfe rotundifolium, five Montanum , s. z. Folio rotundo Alpi- 
num, J. B. | | 
Lapathum Hortenfe folio oblongo, ſiveſecundum Dz9/ecoridis, 8. x. 
Lapathum folio acuto rubente, B.v. Sanguincum, ſive Sanguis Draconis Herba , J. BB. 
Lapathum Hortenſe, five Spinachia ſemine fpinoſo , s. v. Spinachia mas & fozmi- 
na, J.B. 
Lapathum Hortenſe, ſive Spinachiaſemine non ſpinoſo, v.v. Spinachia ſemine non 
pungente folio.majore rotundiore, J. B. 
Lapathi Nota Characteriſtica ſupra tradita eſt. 
Spinachiaeſt inter mollientes, foliis ſycculentis, floribus herbaceis, ſemine ſpinoſo Nota Cha, 
& non ſpinoſo. —— ratteriſiicas 
De Rhabarbaro integrum Tractatum ſcripfit Matthias T itingins, cui Tiulus, Rha- 
barbarologia curioſa, in c_ 7: | 
De Lapathis & Rhabarbaris quoque*egregie ſcripſit; Abrahamus Muntingws Lib. de 
Vera Herbs Britannica in Quarto, ubi & Icones preſtantifſimas appoluir. | 
Lapathorum Viires ſupra enumerate ſunt. | 
Lapathum preſtantifiimum noſtras radice ſui ad duplum Rhabarbari Orientalis exhi- t, 
bita 4" Eximii quoque ufus in Viſcerum obſtructionibus referandis & ſanguine de- fratis Vis 
purando. — 
Lapathum ſanguincum adſtriQoria vipollet, Additur Clyſteribus in Dyſenteria, Se- ny 
men Menſes immodice fluentes cohiber. ; ; Vires | 
LARIX, 8B.v. Folio deciduo Conifera, J. B. Mn 
Huic Arbori Agaricum concretu fungolo adnaſcitur,Refina cjus quoque uſus Medici eſt. 
LASERPITIUM Libanotidi ſimile ſemine criſpo, Mori/ou Se.de Plantis Umbelli- Zaſerpi 
feris. Libanotidi T heophraſt; quoryndam valde ſimilis, Coſtus amara dicta ſemine crif- *** 
Ss, LL "Ip ; ; 
, Eſt inter Umbellas, ſemine alis foliaceis cin&o. | 
Ex Laſerpitii fucco, communi doctorum ſententii , paratut a fetida. 


LATHYRIS major, B.P. Garden Spurge. Officinalis eſt. Lathyris, 
Semine eſt oblongo grandioris Vijciz effigie, medulla fauces urente, Tota lacteo fuc- Norm cha. 
CO turger. = : | —_— 


Alyum purgat& Vomitum etiam provocat. m 
LATHYRUS fylveſtris luteus foliis Viciz, B. P. Lutcusſylveſtris Dumetorum, J. B. Zrbyrar, 
Lathyrus ſylveſtris ſiliquis Piſt minoris, Hift. Oxon. 
Lathyrus arvenfis annuus luteus filiquis hirſugis, Hift. Oxon. Siliqua hirſura, J.B. 
Anguſtifolius ſiliqua hirſuta, B. P. | 
Lathyrus Bezzcys flore luteo, Hift. Oo. 
Lathyrus luteus annuus foliis Conyolvali minoris, Hift. Oxoz. Vicia lutea foliis Con- 
yolvuli minoris, B.P, Viciaquz Pitine Anguillarz lata filiqua, florelureo, J, B. 
Lathyrus T zngitanus (iliquis Orobi, flore amplo ruberrimo, Hiſt. Oxor. 
Lathyrus V icioiges floris vexillo phceniceo, foliis labialibus ſubalbeſcentibus, filiquis 
Orobi, Hiſt. Qxorz. Beticus elegans ſiliquis Orobi, Park. 
Lathyrys anguſtifoliuslepromacrolobus, ſemine anguloſo, flore czruleo, Hiſt. Oxox. 
Lathyrus ſylveſtris minor, B.P. Catanance leguminoſa quorundam, J.B. | 
Eſt inter Legumina Capreolis ſcandentia. mo 
LAVENDULA lartifolia, B. P. Pſeudonardus , quz vulgo Spica , J. B. Bread- Lavenduls. 
keaved Lavender. Officinalis eſt, 
Lavendula anguſtifolia, B. P. Pſcudonardus, quz Lavendulayulgo, J.B. 
Eft inter Verticillaras Fruticoſas, flore galearo & jabiato minore & tenuiore longis infi- Not Cha: 
dente pediculis, Spicz Triticez zmulas, Et 
Flores attenuant, aperiunt, refolyunt; in afteibus cerebri& uteri magni ufus, Vires. 
Laurcola ſemper virens, flore viridi, quibuſdam Laureola mas, B.P. Semper virens ,,,,.,,, 
flore lutcolo, J. B. Spurge- Laurel. Offcinalis eſt. : 
Laurcola folio deciduo, flore purpurco, B. P. Folie deciduo, five Mezercon Ger. 
mManicum, J. B. Officinalis eſt. 
Laureola folio deciduo , tlore faturatiore. 
Laureola folio deciduo, flore albo. 
Lauteola folio deciduo variegato. 
Eſt inter Frytices Bacciferos ſemper virentes, foliis latis , oblongis, glabris; Bac- Nota Cha- 
gis quoque oblongis ad toliorum alas. ractcriſiiga 
£27 Aa Layrcola 


Hiftoria Plantarum Hortenſium in Scotii, 93 


at $a. th. 
—_Y 


' 94 | Proarom: Nat. Hiſt. Scotiz Partts Secunde Lib.. SEcundus. 


Vous. Laureola mas intus ſumpra Vomitum ciet , .a quibuſdam ad Hydropem commen- 
datur. Pulyis in Aceto maceratz, exiccatz & comminuiz Cancris inſperſus prodeſt 
D. Bowle. | | | ; 

Mezerei Germanici flores in Hydrope & Melancholia utiles ſunt. Cortex quoque 
Aceto maceratus ablutus aqui atque ficcatus cum Glycyrrhiza exhiþitus. 
Foliis cum melle tritis ſordida ulcera & cruſtoſa repurgantur. 
Law. LAURUS, J: B. Vulgaris, B. P. The Common ſweet Bay. Officinalis! eſt. 
Laurus Tir us, Ger. Sylveſtris Corni foemine toliis ſubhirſutis, B, P. 
Tinus altera, J. B. Laurus Tinus czrulea bacca, Lo6. 
Laurus LAMexandrina, J. B. Alexandrina fractu folio infidente, B. P. Officina- 
lis eſt. F X 
_ Laurus e Mexandrime fructu pediculo infidente, B. P. Begifacia, ſive Biſlingua, 
J. B. Hippogloſſum mas, Ger. | 
Lauroceraſus Ge/xer:, Clu/. Ceraſus folio Laurino, B. P, | 
Nota Cha- Laurus eſt inter Arbores Bacciferas, foliis ſemper virentibus, majoribus & latiori- 
ratcriſtica. 11g, Baccis nigris nucleum intus geminum claudentibus. | 
Lauroceraſus eſt intec Pruniferas fructu Ceraſiformi dulciracematim compacto. 
Baccz attenuant, digerunt, Ventriculum frigidum caletaciunt, Concottionem ju- 
yant, Colice medcntur. | 
Lens. LENS, J. B. Vulgaris minor, Hiſt. Oxoz. Vulgaris, B. ». Common Lentils, Offi- 
cinalis eſt. 
Nora Cha Eft inter Herbas flore Papilionaceo ſcandentes, ſemine compreſlo & pro Plantz 
raCteriſtica. "ops . 
modo grandi, filiquis brevibus. | 

Vires. Decocta Ventrem ſolvit, glutinat & lenit. Externc in Cataplaſmate tumores & du- 
rities diſcutit. | | 

Lepidiam., LEPIDIUM latifolium, s. re. Latifolium ſerratum, Hiſt. Oxoz. Lepidium Paul;, 
- J- B. Dittander or Pepperwort. Officinalis eſt. £908 

Lepidium Glaſtifclium, s. ». Glaſtifolium perenne, Hiſt. Oxo#. Nonrepens, j. s. 
"= OY Lepidium Dentillaria dictum, B. P, Dentillaria Rondelerii, JF. A. 
rafteriſtica. | - _ Siliculoſas tetrapetalas bicapſulares, ſepro medio filiculam dirimente lon- 
itudinaliter. 

Vires. : Inter Antiſcorbutica eſt. Decotum in Cereviſia pro partu facilitando uſurpatur. 

Radix ad dolorem dentium valere creditur. Uſus quoque <jus in Acetariis eſt. 
Extrinſecus applicatum cutem cxulcerat, & Veſiculas excitat. 
Texcotu7: LEUCOIUM bulboſum vulgare, . ». Bulboſum pracox majus ſex peralis #quali- 
bus & albis, Hiſt. Oxoz. Bulboſum hexaphyllon unico flore, rarius bino. | 
Now Cha. Variz aliz Leucoii ſpecies ſunt, quas vide in Catalogo Horti Med. 
rateriſtica, Eſt inter Siliquoſas tetrapetalas bicaplulares. 
| Vires traditz ſunt Libro ſuperiore. 

Libenti: LIBANOTIS latifolia altzra, five Vulgatior, s. 2. Libanotis 7 heophra#7; quorundam , 
ſive Scſeli c /Zthiopicum, Mathiolo Ceryaria alba, j. B. Laſperitium foliis latioribus 
lobatis, D. Morifon. Se&t de Umbelliſeris, Herb Frankzncenſe with broad leaves. 

Libanotis latifolia minor Montis Aurei. TRE 
Libanotis latifolia Aquilegiz folio, B. Prodr. Liguſtrum Rawotf; foliis Aquile- 
giz, J. B. Siler Aquilegiz Sliis, D. © MHor:/on. Set. de Umbelliteris. | 
Nota Cha- T ijbanotis eſt inter Umbellas, ſemine membranaceo ſubrotundo, compreſſo, foliis 
raftcriſtica, TR *=_- , 
plurifariam diviſis donatas. 
| Siler Aquilegiz foliis eſt inter Umbellas, ſemine majore ſtriato, foliis lobatis ſeu 
pinnatis donatas. 
Ligaflicam. LIGUSTICUM vulgare, an Libanotis fertilis Theophraſti, s. y. Liguſticum yul- 
gare foliis Apii, j. B. Common Lovage. Officinalis eſt. 
Liguſticum, quod Seſcli Officinarum, 5. y. Seſeli, five Siler montanum vulgare, 
J. B. | | 
Nota Cha- Sunt inter Umbellas, ſemine majore ſtriato, foliis lobatis ſeu pinnatis donatas. 
_—_— Radix Liguſtici ſive Leviſtici Ventriculo frigido utilis concoRtionem juvat, dolores 
internos ſolvit. Ea ut & ſemen puerperas purgant, Urinas & Menſtrua eliciunt. Fo- 
lia in Balneis ſudorem moyent & Menſtrua proyocant. Herba recens pabulo commixta 
Tuſli pecorum medetur. 
Siler montanum calefacit & exiccat. Semen Urinas & Menſes potu ducit, dolores 
Inteſtinorum ex cruditate lenit , flatus diſcutit. 


Vires. 


LIGUSTRUM 


_ Fbſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia. = 95 

_ LIGUSFRUM, .j. =. Germanicum, B..v. Common Privet. Officinalis eſt; Liguſtrum. 
Eſt inter Frutices Bacciferos, foliis deciduis floribus & frucibus digeſtis in racemos; goa cha- 
floribus albis, baccis nigris, ſecundum illud, raQteriſtica, 


. eAtba Liguſtra cadunt,, Vaccinia nigra leguntur. 


Folia commandueata oris ulceribus & puerorum Aphthis medentur. Acini contra Vice. 
Phrhiriaſin proſunr. . Aqua florum inflammationibus utilis. Schwenckfelt. NT, 
 LILIUM album floreerecto & yulgare, B. P. Album yulgare & odoratum flore erecto, Litium. 
Hift. Oxoz. Album vulgare, J. B. Common White Lilly. Officinalis eſt. 
Lilium Conyallium. flore rubente, 
Multz Eiki ſpecies funr, quas vide in Catalogo Horti Med. | | _ 
Eilium cft inter Hexapetalastricapſulares radicibus ſquamatis donatas.  . Not Cha- 
Radix cict Menſes, emollit & digerit. Folia-tecentia Ignibus facris ambuſtis & aliis *Fi®: 
puſtulis opitulantur';”Puerperis fiſſuras papillarum ſanant. Croceis ſtaminibus cum 
—— aqua Cinnamomi mulierculz ad partum accelerandum utuntur. Schwenck- 
LIMONIUM maritimum majus, B. P. Majus multis , aliis Behen rubrum , J. B. Zimonium; 
Sea-Lavender. Officinaliseſt. BY - ; | 
Limonium minus maritimum Olez folio, B. P. Paryum Narboxen/e, Olez folium 
Lob. minus, J. B. ws 
Eſt inter Herbas flore perfeQto, ſeminibus nudis ſolitariis maritimas, caulibus nudis, Ng2 &2- 
floſculis in ſummitate pluribus, foliis latis. | | , 
Semen adftringit , & propterea diarrhzz , hemorrhagiz & fluxyi Menſtruo nimio vice, 
medetur. | ; 
LINARIA purpurea major odorata, B.P. Purpurca magna, J.B. h  Lindrits 
Linaria czrulea repens, J. B. Purpurea parya, J. B. | 
Linaria annua anguſtifolia flore majore luteo, Hiſt. Oxoz. 
Vide Characterem & Vires ſupra. | 


LINGUA Cervina multifido folio, B. P. Polyſchides, J. B. Zingas 
Characterem & Vires vide ſupra. | ns 
LINUM fylyeſtre anguſtifolium flore magno, B. P. * Ling. 


Linum Umbilicatum , Park. 
CharaGterem & Vires vide ſupra. 
LITHOSPERMUM Arundinaceum, forte D:oſcoridzs & Plimz , B.P. Lachryma rithoſper- 
7obi multis, five Milium Arundinaceum, J. B. | _ 
Lirhoſpermum majus ereum, B,P. Licthoſpermum, five Milium Solis, J.B. Com- 
mon Gromell. Officin. | 
Eſtinter Aſperitolias floribus monopetalis, marginibus quinquepartitis, ſeminibus du- Nota Cha- 
ris plendentibus. : OI 
Semen ad Calculum commendatur. LN 
LOLIUM rubrum, Ger, Phoenix Lolio ſimilis, J. B. Granien Loliaceum anguſtiore 79% 
folio & ſpica, B P. "ON On. 
LOTUS fructu Ceraſi, B.P. Lotus Arbor fructu Ceraſi, J. B. The Nettle-tree. Lotus. 
Lotus Hortenſis odora, B.P. Sativaodorata, annua, floreczruleo, J. B. Melilotus 
major odorata Violacea, Hiſt. Oo. | 
Lotus Corniculara ſiliquis fingularibus, binis terniſve, J. B. Annoa ©y«igzre+ filiquis 
ſingularibus, binis terniſye, Hitt. Oxon. | 
Lotus Pratenſis ſiliquoſus luteus, B. P. Siliquoſa lutea ©WMonſpehenſis, J.B. Lotus 
eMyaiger@ Tirgeym,2039- perennis MWonſpelienſis floreluteo, Hiſt. Oxon. 
Lotus maritima filiquoſa folio pingui glabro, D. Magno!. 
Reliquas ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 
Characteremvide ſupra. e- | 
Lotus calefacit, digerit & nonnihil abſtergit. Summitates ex Vino Pleurefi & Stran- Vires. 
uriz medentur, &urinas promovent. Inter Veſtimenta repoſita a Tineis prefervat. 
LUPINUS fartivus flore albo, B. P. Vulgaris flore & ſemine alboſativus, 7. s. Lupinus. 
Lupinus peregrinus major, vel Villoſus czruleus major, B. P. Exoticus hirſutiſſimus , 
J. B. Great blew Lapins. | | 
Lupinus ſylyeſtris flore czruleo, J. B. Sylveſtris purpureo flore, ſemine rotundo va- 
rio, }J.B. | 
Aa 2 | Lupt- 


n 
I —_— m_—__ oa. - = - 
_ - << 9 EF ELIIIOS --I2" => wp. 202 Lg eee entree won 


= - —_— —_ "> _ ———_ Me — ——_— _ _— 
n b _ wei I = 
O——- OO IS Sx WES ner eres een. neces ap Ares erred oa ho. " EY PERO X. 


JG  ®Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


Da. Md 4 —__ 


Lupinus-ſylveſtris flore aurco, 8. e.. Sylveſtris flore luteo, ſemine compreſſo va- 
bo. J- *:: - 


—_— Eft inter Legumina non ſcandentia, filiquis crectis.. eG: Als 
Vircs. Calefacir, ſiccat, abſtergit, aperit, digerit, reſolvit. Jecur & Lienem Decoctum 


ſeminis expurgar , Lumbricos interficit, faciem abſtergir; ſcabiem & livores tollir. 
Cum Acecto Strumas & Tubercyla diſlipat, & Carbunculos rumpit, Semen adverſus 
; \Viperz morſym yvaler. th SA | OE 
Lupuls. LUPULUS mas & fctmina, ».'y. j. s. Convolyulus perennis heteroclitus, - flori- 
- "20 pane , foliaccis Strobili inſtat, Hiſt: Oxon. Hops taale &5 female. Offiing- 
. is ef, nh : £ SER 1s 2 
Nota ©"3” Eft inter, Herbas flore ſtamineo ſcandentes, fruftibus ſquamoſis in racemos congeſtis. 
Vires  Calidz & ficcz naturz eſt. Menſcs & ufinam ciet, fangyinem purgat, IRero & 
Hypochondriacis tonferr. | : ES ch it es Sy Who 
Turiones Verno tempore coi Menfis adhibentur; ac coruin uſa alvus ſolvitur & 
hepar obſtrucionibus liberarur. OO one 
Eyebnis, LYCHNIS hirſura flore coccirieo major, . v. Flos Conſtantinopolitanus Miniatus, j.s. 
Lychnis Noctiflora, B. x. Ocymoides non ſpecioſum, J. 8. - "© 
: __ Coronaria Dzoſtoria;s ſativa, B. yp. Coronaria Vulgo,. j. s, Coronaria ru- 
ra, Ger. | | 
_ - Alias ſpecies vide iti Hotti Med. Catilogo. 
"Nr Character ſupra tradirus cſt. TY LEY PR a. | 
Viz, © Coronitia rubra Bilem per a4lvin trafiit, Vulnera recentia glutinat. Radicum ſuc- 
cus attractus naribus ſternutamenta ciet, cerebrumque efficacicer purgat. Schwenek- 
_ elt, Semen dyarum, dractimarum pondere per alvum bilioſa ducit Dod. oO 
Pw LYSIMACHIA lurtea corniculata, B. x. Lutea corniculata non pappoſa LVirgmana 
major, Hiſt. Oxor. The Tree-Primroje. | | 
| -—— Eadem minor. , | EE 
Lyſimai filiquoſa glabid thinot larifolia F. Raj. OO © © 
Lyſimachia ſpicata czrulea, B. v. Veronica ſpicara reQta profunde ſerrata, quam 
.. Lyſimachiam c#rulcam quidam vocant, J. B. | 


_ _ Lyfimachia Siliquoſi tetraperala quadricaplularis eſt: 


CAP UT FXYLI 
Plants 4 Literi M. incipientes. 


Majorana. AJORANA vulgaris, B. y. Ordinary Sweet Majaraw. Officinalis «ft. 
M Majorana latifolia aurea. ERS | | 
Majorana latifolia, five Major Ang/zra, Ger. Origanum Onites & MHatth. J. s. 
RTE 1. .:: .;., *-:. 
Nota Cha. Fiſt inter Verticillatas herbaceas minores odoratas, floribus galeatis & labiaris. 
vVirs. = Tenuipm eſt partium, ac facultatis digerentis. Deſiccat & calefacit, attetiuat, ape- 
rit, roboxat, capitis & neryorum atficctibus frigidis mire utilis. Flatus reſolvit, Men- 
ftrua proyecat, ſuggillata deler. -Snccus-naribus arrractus, ur & pulvis , caput purgat, 
& Lethargicos & Comiriales juyar, Re 
Malvs, MALY A percnnis HZ:/panica flore carneo amplo, Hiſt. Oxon. 
Malva Arborca Yenete didta parvo flore, B. y. Arborea, J. 3. 
Malya Roſea folio ſubrotundo, flore pleno, s. y. 
alva Roſea folio Ficus, B. P, 
liquas ſpecigs vide in Catalogo. 
..._ Character & Vires ſupra tradits ſunt. . | poet Le 
Malus. MALUS, Dod. Hiſt. Lygd. T be eApple-tree. Officinalis eſt. 
| Malus Cotonea vulgans, Ger. The Common Qumce-tree. Officin. 
Malus Armenaca, major, Ger. The great Apricock-tree. Officin. 
Malus Per/ica, Dod. Perſica molli carne vulgaris & alba, B. P. The Common Peach- 
tree, Officinalis clt. 


Malus 


E:ftoria Plantarum Hortenſmm in Scotia. 97 


Malus Pumca, J. B. Panica ſativa, B. P. The Pomegrenate-tree. Officinalis eſt. 

Malus Parica Sylvettris, Ger. Balauſtium majus, five Malus Punicaſylveltris ma- 
jor , Park. Balauſtiaflore pleno majore, B. P. Balauſtia {7;/panica, J. B. Oihicinalis eſt, © 

Malus vulgaris, Coronuea & Paunca inter Arbores pomiteras tloriteras ſunt. — 

Malus ©7meniaca et Perſica inter Prunifcras oiliculoPevi aur wquali ; ,Armenia- 
ca {cabro, ſulcis exarato 7er/ic2. | 

Mali domeſticz folia adftringunt cum refcigerandi facultate, ruſa inflammarionibus y;.., 1; 
incipientibus proſunt. Mala acida humores incidunt & urinam pellunt. Dulcia ventrem Domcfiice: 
emolliunt, in aftectibus Melancholicis eximii uſus func. Febricitantibus utilia, quz 
Vinoſi ſaporis ſunt. | _ | 

Succus pomorum fſylveſtrium calefatus in ulceribus mundandis conducit. Inftil- 
latus inflammationes & lippitudines oculorum ſpecifici propricrate ſanare creditur. 

Mali Per/ice flores vermes enecant, & ex iis Syrupus confectus alyum purgar. 7: 

Armeniaca ſtomacho utilia. Oleum e Nucleis expreſſum ad Hzmorrhoidas inflam- ,,, . _ 
matas conducit & ad aurium dolores. Potum Calculss pellit & Colicos juvat. F. Banhinus. 

Cydonia ſtomacho commodaſunt et urinam cient. Aſla mitiora fiunt, Dylſentericis et cydevie, 
Vomentibus utilia ut et ſanguinem ſpuentibus. Ardorem Sromachi reprimunt J. Baubmus. 

Pumice flores adſtringunt er glutinant. Decoctum dentes mobiles figir, er Gingji- 
yas firmas reddit. | —_ 

MANDRAGORA fructu rotundo, B. P. Mas, j.B. Officinalis eſt. TING 

Mandragora fructu Pyri, s. v. Faemina, J. s. 

MARRUBIUM Cardiaca dictum, B. vx. Cardiaca, j. 8. Common © MHothersyort, Marrubium, 
Officinalis eſt. 

Marrubium Cardiaca dictum foliis eleganter criſpis: 

Marrubium aquatile foliis tenuius difſetis. —  _ 80 

Marrubium nigrum longifolium, s. p. Herba Venti © Honſpelienſibus , J. B. 

Marrubium album auguſtifolium peregrinum, B. P. Album anguſtiore folio, J. B. 

Marrubium ex Apo verticillis longis pediculis innitentibus. 

Nora Characteriſtica ct Vires Albi er Nigri ſupra rraditz ſunt. , 

Cardiaca Palpitationi cordis confert,- Urinam et'Menſes ciet, Peftus a Pituiti de- vires'Mar- 
tergit; et difficulter parientibus opitularur, A Vetcrinariis quoque ad Boum ct Equo. !!ii Cer. 
rum morbos adhibetur. ES | Ce: 

MARUM, Ger. Sampſuchus, five Marum Maſtichen redolens, B. P. Officinalis eſt. y.,,,.. 


Eſt inter Verticillatas Fruteſcentes flore galcato ct labiato , florum verticillis in Spi- — Che. 
ractcriltica. 


cas breves et habitiores digeſtis: ME. 
Cerebro et Nervoſo generi gratum eſt, et ad affeftus eorum valet.  - ws 
MA1i RICARIA vulgaris, B. P. Matricaria Vulgo, Minus Parthenium, J. B. Com- Marricaris. 
#:0u Feverfew. Officinalis eſt. 
Martricaria flore pleno. £ + 2 
Matricaria nuda, Hort. Reg. Ble/. Bullatis floribus, Park. | 
Eſt inter Corymbiteras diſco radiato, floribus in Umbellz formam diſpoſitis, foliis Nota Cha- 
laciniatis pallidis, odore vehementiore. | | ratteriſtica, 
Valet in afieibusUterinis, Menſes promovetetSecundinas pellit, Ventris Tineas expellit. . yi... 
| MELAMPYRDM purpuraſcente coma, Bs. ». Melampyrum multis, five Triticum Melempy- 
Vaccinum, J. B. Party-coloured Cow-wheat. __ 
p Melampyrum czrulea coma, s. x. Melampyro affinis Parietaria c#rulea quorun- 
dam, J. B. 


Melampyrum criſtatum, J B: -- Da 
Eſt inter Plantas flore monopetalo difformi , ſeminibus compreſſis. | Nota Cha- 
MELILOTUS 17aca tolliculis rotundis,- B. P, Magno femine rotundo rugofo, J.B. —_— 
Trifolium odoratum ſeu Melilotus lutea, ſeminis pericarpio magno, rugoſo, rotundo, al- Z 
bo, Hift: Oxon. _ EE : 0 
Melilotus lutea filiculis longjoribus, Hiſt. Oxoz. Trifolium odoratum , ſeu Melilotus 
quarta V ulgaris flore Juteo, J. B. | | | | 
Melilotus lutea minor floribus er filiculis minoribus ſpicatim et denfe diſpoſitis, Hiſt, 


Oxon. 
CharaRer & Vires ſupra traditz ſunt, . . - _ . | 
| MELISSA Hortenſis, B. P. Vulgaris odore Citri, J. B. Garden-Bawme. Officinalis eſt, Mics, 


Meliſſa peregrina folio oblongo, », y. Turcica multis dicta, J. B: 
Meliſſa Twrcica flore albo. on _ 


Punic#, 


_ 


98 Predrom: Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


Nota Cha- Fft inter Verticillatas herbaceas foliis odore Citri. 
rateriftica. , . 4 . x . 4 
RR Diſcutit, ſanar, glutinat; animum & cor exhilarat , & Vitales Spiritus roborar , 
Concoctionem adjuvat, Cerebri obſtructiones reſerat , prodeft Melancholicis & Dyſen- 
tericis. Illira contra Serpentum , & Canis rabidi morſum et Arancarum i&um valet. 


ogg MELO Hortenſis, B. P. Melones, J. B. Common ©Melons. Officinalis eſt. 


—_— Eſt inter ſcandentes Pomiferas. 
Vires. Humectat, Urinas ciet. Semen mitigat ardores et dolores Renum. 
! Menths., MENTHA Hortenſis Corymbitera, B. P. Corymbifera, ſive Coſtus Hortenſis, 
J. B. Balſamita mas, Ger. Coſtus hortorum major, Park. Officin. 
Mentha Hortenſis verticillata Ocimi odore, B. P. Verticillata minor acuta, non 
criſpa, odore Ocimi, J. B. Spear- Mer. 
Mentha rotundifolia ſpicata altera, B. P. 
Mentha anguſtifolia ſpicata, B. P. Spicata folio longiore, acuto, glabro, nigriore, ). B. 
Mentha criſpa verticillara. 
Mentha ſylveftris fol.longiore, B.P, Mentaſtrum ſpicarum folio longiore candicante,).B. 
Mentha ſylyeſtris rotundiore folio, B. P. Mentaſtrum folio rugoſo rotundiore ſpon- 
tancum, flore ſpicato odore gravi, J. B. 
Mentha tuberoſa radice, B. P. 
Mentha Cartaria minor, B. P. 
_—— , | ve 0 eſt inter Corymbiteras flore difcoide nudo, floribus yelut in Umbellam 
r i{potitis. 
Vixs. Mentha eſt inter Verticillatas herbaceas , floribus quadripartitis aut quinquepartitis, 
tubo brevi. 


Mentha tenuium eſt partium, attenuat, digerit, reſolvit, aperit, lumbricos pellit, 
yomitum compeſcir, Menſes et Album Mulierum Profluvium efficaciter compeſcit. 
Extrinſecus duritiem Mammarum LaGiſque coagulationem tollir. 

Mercuriclis IMERCURIALIS teſticulata, five Mas Dz9fcoridrs & Plimiz, Hiſt, Oxon. Mas, 
J. B. Officinalis eſt. 
Mercurialis ſpicata, five Feemina Dzs/corsd:s & Piinz, Hiſt. Oxon. Feemina, J. B. 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 
MESPILUS, J. B. Germanica folio Laurino non ferrato, B. P, The Common 
© MHedlar-tree. Officinalis ell. ; 
Meſpilus Apii folio laciniato, B. P. Mefpilus Aronia Veterum, J. B. 
Meſpilus Apii folio ſylveſtris non ſpinofa, five Sorbus Torminalis, B. P. Tormi- 
nalis & Cratzgus T heophraſtz, J. B The Common Service-tree. 
Nez he Sunt intcr Arbores Pomiferas Floriferas, umbilicolatiflimo, pediculobrevi, quinisin- 
tus officulis duris. 
Vires. Sorbus autem habet ſemina folliculis membranaceis incluſa. 

Folia adſtringunr, glutinant, ſanguinis profluvia fiſtunt. Frucus acerbus ventrem 
ſtrenue coercet. Oflicula contrita Calculos Renum valenter pellunt. | 

Sorbus refrig erat & adfiringit, uſus eximii in fluxibus alvi & uteri. 

Mitiam. MILIUM 1ſeminealbo, B.P. Milium, J. B. Common White Mitlet. Officinalis eft. 

Milium ſemine nigro, B. P. J. B. 

Milium Arundinaceum ſubrotundo ſemine Sorgo nominatum, B. P. Sorphi, J. B. 
Turky-Mzllet. 


Eit inter Culmiſeras grano eſculento, ſubrotundo; Minore ſplendente Milium , Ma- 
jore nigro aut fulco Sorgum. 


Vircs. Agpricolis in quibuſdam locis in cibum venit. Ventrem cohibet & Urinas promo- 
ver, fluxionibus Articulorum utile. 
_ Millefe. MILLEFOLIUM purpureum majus , B. P. 
"my Millefolium maximum umbella albi. 
Achillea Millefolia odorata, J. B, Tanacetum minus album odore'Camphorz, B.P 
Millefolium tomentoſum luteum , B. P. 
Character & Vires ſupra traditz ſun. 


Meſpilus. 


Nota Cha- 
raceriſtica. 


Moy. MOLY latifolium luteum odore Allii primum, B. P. Luteum Botanicorum latifo- 
lium odore Allii, J. B. 
Moly anguſtifolium umbellatum, B.P. Moly Do/coridrs paryum quibuſdam , J. B. 
Alias <jus ſpecies vide in Horti Medici Catalogo. | 
Nota cha- Eſt inter Herbas radice bulboſa graveolentes, floſculis multis * ſummo caulis faſtigio 


enatis, &inumbellam aut corymbum diffuſis. 


MORUS 


——_— 


EHlſtoria © lantarum Flortenſium in Scotia. 99 


Morus. 


MORUS nigra, J. B. Fructunigro, B.P. The Black Mulberry-tree. Officinalis eſt. 


Eſt inter Arbores Baccifcras foliis deciduis, fructu ex pluribus acinis coaleſcentibus y,;., cy, 
compoſito. radteriſtica” 
Mora immatura refrigerant & nonnihil reſiccant, matura alvyum ſubducunt. Folia ex Wa 


accto ambuſtis medentur. 
MYAGRUM fativum, B.P. Myagrum dictum Chamelina, J. B. Garden Gold of myagrum. 


pleaſure. 
Myagrum monoſpermum latifolium, B. P. Monoſpermum , J. B. Rhaphaniſtrum 
monoſpermunm latifolium filiculis fungoſis, glabris, auriculatis, Hort. Oxon. | 
Myaero fimilis filiqui rotundi, B. P. Myagro affinis herba capitulis cotundis, J. B. 
Eſt inter Siliquoſas tetrapetralas monolipermas. Not Cha. 
Ex Myagri ſemine exprimituroleum ad Lucernas utile, quo & pauperiores in Condi- y;..o 


ment!1s utuntur. | _ chanice, 
MYRRHIS major , vel Cicutaria odorata, B. P. Magno ſemine ſulcato, longo, ,,, 


]. B. Great feet Garden CheruilloreMyrrhe. Officinalis et. 


Character ſupra traditus eſt. 
Tenuium eſt partium. Vim habet incidendi & Calculos pellendi, Menſes quoque vires, 


promoyet. Radix in malignis morbis valet. Jzmon Paul. 


C AF U FF a 


Plante 4 Litera N imcipientes. 


ARCISSUS latifolius omnium maximus amplo calyce flayo five Nonpareille, x,4;06 
( Park, Parad. 
Narciſſus medioluteus vulgaris , Park. | 
Narciſſus albus multiplex. 

Narciſſus - Africanus aureus major, Park. Parad. 

Narciſſus anguſtifolius, five Juncifolius maximus amplo calyce, Park, Parad. 

Narciflus Juncifolius luteus vulgaris major. 


Narciſſus Juncifolius luteus flore pleno. 
Narciſſus five Pſeudonarcifſus aureus Aughicus maximus, Park. 
Narciſſus maritimus , B. P. Pſeudonarciſſus marinus albus Pancratium Vulgo, Park. 


Parad. © Monſpe/iulanum , multis Scilla alba parva, J B. Lilionarciſſus albus maritimus 


minor, Hiſt. Oxor. 

Narciſſus 1/yricus Liliaceus, B.P. Lilionarcifſus albus maritimus major , Hiſt. Oxon. 

Eſt inter Hexaperalas tricapſulares, radicibus bulboſis proprie dictis. Nota Cha: 
Narciſſus calidz & ſiccantis naturz eſt. Vulnera glutinat. Cujuſcunque Narcifli ra- uy ng 
dix Vomitum ciet, referente Clu/ſio. Hortulani naſlcaes Ruſticis radices pro Vomitu 
excitando exhibent. | 

NASTURTIUM Hortenſe vulgatum , B. P. J. B. Me ſeu Hortenſe tenuiter Naſturrium, 


diviſum, Hort. Oxon. Common Garden Creſſes. Officinalis elt. 
Naſturtium Hortenſe criſpum. B. Prodr. Hortenſe criſpum latifolium , Hiſt. Oxoz. 
Criſpum, J.B. 
Naſturtium Hortenſe latifolium , B. Prodr. Latifolium D:o/corideurm, J.B. 
Naſturtium [ndicam majus, B. P. 1ndicum folio peltato ſcandens, J. B; | | 
Sunt inter Siliculoſas tetraperalas bicapſulares. —_— 
Vires ſupra traditz ſunt. | | | | Ny 
NICOTIANA major latifolia, B. P. Major, five Tabacum majus, J. B. Broad- ities; 
leaved Tobacco. | 
Nicotiana minor, B. P. Minor capſuli rotundi Priapi forma , floribus luteis minori- 
bus, foliis ſubrotundis obſcure virentibus , . glutinoſis, Hiſt. Oxor. Priapeia, quibul- 
dam Nicotiana minor, J. B. Engliſh Tobacco. Officinalis eſt. 
Eſt inter Herbas flore monopetalo uniformi e tubo longoin latitudinem expanfo, vaſ- you cha: 


culo oblongo conoide. ; - — tncturiitien 
Calefacit, exiccat, expurgat. Saliyam commanducata folia cient, ac pituitam de- 
Bb 2 trahunt , 


| Ioo £roat ome Nat. Hijft. Scotiz 'Fartis JSecunde Lib. Secundas. 


== : | 
E” trahunt, quod ctiam pulyis attraRtus facit. Alyum ſolvit. Infuſum potum Vomitum 
__ Ulcera vctera detergit. Venenatorum morſus ſenat, Vis quoque Narcotica 
ci in eſt. 
Nigel. NIGFLLA arvenſis cornuta, B. P. Melanthium ſylveſtre ſive arvenſe, J. B. 
Nigella latifolia flore majore ſimplici czruvleo, B. P. 
Nigella flore majore pleno czrulco, B. P. Melanthium capite vel calyce er flore 
Nots Cha. More pleno, J. B. 
racteriſtica, Et inter Plantas Mulrifiliquas ſeu Corniculatas, loculaments membranaceis conatis, 
; apicibus rantum corniculatis, foliis tenuifſime diſſe&is. 
Yires Extergirt, calefacit et ſiccat, pituitam incidit, et cum Vino pectus expurgat, Men- 
ſes et urinam promoyct, Lac mulicribus auger et oculos purgar, Lumbricos ventris 
-— 2 Cum Aceto maculas, lentigines, durities tumoreſque veruſtos tollit, Schwenck- 
ett. | 
Nuawmule NUMMULARIA majorlutea, B. P. Nummularia, five Centimorbia, J. B. Money- 
Fe. hz. wort. Officinalis eſt. 3 68 | - 
radteriſtica, Eft inter Herbas flore pentapetaloide Anomalas, in alis foliorum florens, foliis ſub- 
rotundis per margines zqualibus. | 
Frigida et ficca eſt, in Hzmoprtyſi er Dyſenteria urilis, adverſus Scorbutum com- 
mendarur. Vulneraria quoque eſt. Sm Paul. 
ux 16-4 NUX Juglans, five Regia vulgaris, B. P. Nux forte Perſica, forte EuboicaT heo- 
glans. phra#iti, Regia Dioſtoriars et Galent, Perſica et Baſilica Pliniz, J. B, The Common 
Falnut-tree, | | "03 
Nux Juglans fruftu majore er puitamine fragili. : 
Eſt inter Arbores Nuciferas, tegumento exteriore duro clauſo teſtam obducente; 
craſſiore & carnoſo nucleo in quatuor lobos protunde diviſo, folio Arboris pinnato. 
Vire, Folia digerunt, adfſtringunt & fudores cient. Cortex radicis medianus dentium do- 
lores ſopit. Nucum eſus poſt piſces commendatur. Jcjuno ſtomacho comeltz latos 
Lumbricos pellunt. Valent contra venena & peſtilentiam. Mammarum inflamma- 
tionibus proſunt. Lignea membrana intercurſans adyerſus Calculum commendatur. 
Succus extetioris corticis adſtringit. Aqua Corticum viridium adyerſus peſtilentiam 
commendatur. Schwenckfelr. | 
Jiili er cortex, ſeu potius Liber Nucis Juglandis Arboris, yim inſignem Emeticam 
poſlident. Sim, Pau. | 
Corticis Nucum exterioris ſuccus expreſſus in ore {gargarizatus ad Uyulz relaxatio- 
nem & Gutturis inflammartiones valet. | 
Juglandes virides cum Saccharo conditz alyum leniter ſubducunt. 
ſus Me Olcum © Nucibus expreſſum ad Lucernas utile eſt. PiRtoribus quoque prefertur ei, 
" quod de Lino exprimitur. | Oo 
Lignum expctitur ad Scrinia et Tabulas, Lectoſque. 


Vires. 
Lolium. 


Nota Cha. 
racteriſtica, 


_ —z_Þ UT TV 


Plante a Litera O miipiemtes. 
Ochris, CHRUS, five Ervilia, Ger. Ochrus folio integro Capreolos emitrente, B. P. 
Lathyri ſpecies, que Ervilia ſylveſtris Dodonzo, J. B. Lathyrus folio integro 
: roducente bina foliola Capreolos emirtrentia, Hiſt. Oxor. | 
Qcimm.  OCIMUM vulgatius, B. P. Medium vulgatius et nigrum , J. B. Common Baſil. 
Officinalis eſt. | 

Note £12 Eſt inter Verticillatas herbaccas, floribus in ſpicas diſpoſitis, Verticillis paulo a ſe- 
' Invicem. remotioribus. | | HP 
Calefaciendi er ſiccandi vi pollet. Corroborat ec reſtaurat ſpiricus languidos, Urinas 

et Menſtrua promoyer. Semen Cardiacum eſt. 
OLEA fſylveſtris folio molliincano, B. P. Olea Bohemica, Matth. Ziziphus Cap- 


padocica, quibuſdam Olea Bohemica, J. B. The Baſtard or ſweet WW, POT. Ex 
orto 


Vircs. 


©leg. 


" NEE M0 —_ wh | b R 8 ; #3 8 a— 
Hiſtoria Plantarum Hortenſium in Scotia, ES -.. IOT 


= 


| horto Nobilis admodum Domini de Newbazth apud Gi/mertoun tranſlarafuit in Hortum 


Medicum. | OO, IEP 
ONOBRYCHIS foliis Vicie,. fructy Echingto-major, B. P.. Major filiculis Echinatis 9*9%9- ** 

criſtatisinſpici digeſtis , Hiſt. Qxeg..Polygalon Ge/ier , J. B. Cocks-head;or Saint? Foin. © _*- 
' Onobrychis ſemine clypeato.aſpero major , B. P. Major perennis filiculis articulatis | 

aſperis, clypeatis rea junRtis , flore ruberrimo , Hiſt. Ox0z. Aſtragalus Romanus, 

ſive Hedyſarum clypeatum filiqua aſpera, J. B. 7 he French Honey:ſuckle.  ,: © v1 
Onobrychis arvenſis, ſive Campanula arvenſis-erecta, B. P. Campanula:glabra mi. | 

norarvenſis, Hiſt. Oxon. Avicularix Sy/vzz quibuſdam floribus purpuroviolaceis, J. B. 


Venus Looking-glaſs. -* i =, Fong 1 E 0 Os: 
Onobrychis. Viala.pentagonia perfoliata , Hort. Reg. Ble/. Campanula pentagonia 
perfoliata, Hiſt. Oxon. | OK nf rt.) ot +75 apo? 
Onobrychis eſt inter Herbas flore Papilionaceoerecas; Siliquis Echinatis ; ſeu aculea- Nora Cha: 
tis, aut levibus. | I, c—— 
'ORIGANUM- ſylveſtre foliis variegatle: on gy hw 
Origanum fiſtulolum Canaden/e Cornuti, Origanum fiſtuloſum Cornuto, ſed potius_- 
Menraſtrum fiſtuloſum _,Americanum, * Vc arena | 
Character & V ires ſupra traditz ſunt. } 57; 5 AAAS. aan he 5 
' ORNITHOGALUM umbellatum medium album anguſtifolium , s. y., Yulgare & ——_—_ 
verius majus & minus, .J. B. The common Star of Bethlehem. . _ Rn 
Ornithogalum latifolium & maximutn, B. 2. Spicatum maximum floribusalbis innu- 


merabilibus, Hiſt. Oo. : | +1 I | 2 RR, 
Ornithogalum majus ſpicatum florealbo, »y. x. - 7, © © 

- Ornithogalum exoticum , magno flori minore innato,- B.P, ; ,., . ©» 
Ornithogalum anguſtifolium majus; floribus ex albo vireſcentibus, B.P., .. _. CE en 
Eſt inter Hexaperalas tricapſulares, radicibus hulboſis proprie diftis. © * raftcrifica: 

.OROBUS fGiliquis articulatis, ſemine majore; B. P.. Sativus, five Eryum ſeminean- Orobus. 

guloſo; filiquis inter grana &prana-junctis, Hiſt. Oxon. - Ocobus ; five..Ervum multis, 

J. B. Ordinary Butter Verch. Officinalis eſt, © Oo - 
Orobus ſylvaticus Viciz foliis, B:P. Sylvaticys Viciz foliis; ſiliquispropendentiþus; 


floribuspurpuraſcentibus.,. Hift. Oxos. Altragalus major Fachſw, }.B.  - 1 
es 2 an Che 


_ 


Origanum. * 


NE Eg hana nd 22 ac 
—— Ran ——_—_— 
< Fart = I YI _ wks 


je L9Y = 21 caga et 


nm 


MEWS IP I OI PS HS "=" 2 Aon RY "RP RAPS 90 
= "SEES LOS EFF I on OE PIES - OI os 
— 


Eſt inter Legumina non ſcandentia ſiliquis propendentibus donara.—_ I NN CD 
. Orobus tu i foo. digerit; aperit, abſtergic, Calculoſisutilis eſt. | ey 


J. B. The ever-greenT horne, 


2” 4 ' 
p . E 0 . 


Oxyacantha Dro/coridis five Spina acura Pyri folio, B. »., Pyracantha quibuſdam, - 


a FI” 4 


_y - . . - % 
* . *v my . 4 F ; £+-*S #* 

EBES Ke. h8S 2 

»4 

pu , "Y E p - More » by 3 « ; fm» - IP . / 
- s a _ 3 __ — - 

; . ; , 4 - 8 ty , F ( 

. S . bd | 6) 

- % . - js ; 4 A 6 : ; p : 

5 > % R ; 


Plante 4 Liters P incipientes. 


Pon folio nigricante ſplendido, que Mis, ». ». Mas, J.B. Officiti,.. banks 
Pzonia communis vel Femina,- Ger. Famina vulgaris, -J. B. : | 


PZzonia tcemina flore pleno rubro majore,- B. y. .Pzonia fl. pleno rubro, J.B, 
Pzonia faxmina flore pleno albicante, Park. 'Parad, © _ | | | 
Eſt inter Mulrifiliquas feu Corniculatas, ſeminibus majuſculis rotundisper maturita- Nota Cha- 
tem nigris. 53a | ; | | =. - ,  — 
Radix ſubtilium partium eſt, leviter adſfringit.Expurgat jecur obſtrutum & renes,formi- wvires. 
nas a partu purgar,ci&t Menſes, Regium morbum ſanat, Epilepſiz & Vertigini egregie con- + 
* ferr,ad quem uſum przſtat ſemen, ut et ad nocturnas ſuppreſſiones er utetiſtrangularionem. 
PANAX Paſtinac# folio, an Syriatum T heophraſti? s.9v,. Sphondylio, vel potius ranox: 
Paſtinace Germanice affinis Panax, vel Pſcudocoſtus flore luteo,- J. B. Hercules bis 


All-heal. Officinalis eſt. | | 2 pu 
r Umbellds ſemitie membranaceo ſubrotundo compreſlo, foliis lobatis ſeu pin- Nis. Che- 


. . 
” 
GE =o ori _ ba 2 
Re roo EF EO moni mms” Sa 
$78 > — OD - 
—_ mw”. » CITY 


EEE 


DEI 


NBEEEEE 
<> 


ER —— 
_ 
£7 == 
coerce io : 


"Eft inte 

natis donatas. Ter 5 SG | 
Vim habet calefaciendi, emolliendi, attenuandi.” Menſes ducit, inflationes in cate Vires. - 

diſcutit., Vulnerariaquoqueeſt. Panacis liquoreſt Opopanax, _ | 


Fx *V 


102 © Prodroms . Nat. Hiſt. S Scoriz _I—_ Seeunde Lib. Serundus. | 


res.  PANICUM Germenicunt, five Panicul3 minote, B.P. Vulgare, J.B. Officina- 
lis cft. 
Now Ch» Fſtinter opens Spicatum grano minore & rotundiore. 
home. Dy it, alvum cohibet. Plebeiis in quibuſdam locis in edu- 
lium DyEmccic Toſtum ex linteo ſacculo impoſirum tormina ventris 


Ngjever. — ——_ Hortenſe ſeminealbo, B.P. Officinaliseſt. 
-  PapayerHortenfe nigroſemine, B.P. Officinaliscſt. 
Papayer Erraticum florepleno, B.P. 
ESE Spinoſum, B.P. J. B. Spinoſum luteum foliis albis venisnotatis, Hiſt. Oxon. 
yer Corniculatum widens: B P. J.B. Cornutum flore Violaceo, Hiſt. Oxon. 
regu re wut in Catalogs Hort. Med. | 
Yue. - iratum multicapfulareeſt 
Pereres paveris Er Y ires ſupra tradicz ſunt. 0 . 
Papayeris Hortenfis Vulgaris capita cum Melle ad formam Ecclegmatis decoRta Tuſli 
extenui materiz, Arteriz fluxionibus & Ccliacis affectibus auxiliantur. Semen nigrum 
refrigerat modice, fomnumconciliat, Vertiginem fiſtir, Tuſſim lenit, & alias calidas 
RR Semen album ad caſdem affeRus yalcr. 
| is Corniculati Vis calcfaciens, ſiccans & abſtergens eſt. Radix iis utilis, qui 
-., arcnoſa cum lotio reddunt & difficulter mingunt. 
Paſinacs, PASTINACA larifolia ſativa, B. P. Sativa latifolia Germania flore luteo , J. B. 
Common Garden Par /nep. Officinalis eſt. 
Paſtinaca tenuifolia fativa radice lutez, B. P. Sativa, Give Carota lutea, J.ÞB. The 
Zellow-rooted Carrot. Officinalis eſt. | 
Paſtinaca tenuifolia ſativa radice Mali Aurantii coloris, 
, Paſtinaca tenuifoliaſativa alba, B.P. Sativa, five Carota alba, J B. 
'Paſtinaca tenuifoliafativa radice atrorubence, B.P. Sativa, five Carota rubra, J. B. 
Wot Chi Paſtinacaeſtinter Umbellas, ſemine villoſoſeu hif pido. | 
— Larifolia eſt inter Umbellas, ſeminidus foliaces lat, foliis pianatis, radice carnoſi 


ckculenti. 
ves, | Latifoliz radix eſfvi aptifſing 1 Urinas movet & Menſes, Venerem ſtimular. Semen 
| Laterum doloribus, Hydivpicis & Serpentum morfibus auxilioeſt. 
Tenuifoliz radix calefadir, ficcat, aperir, Venenisreſiſtic, Ventriculoprodeſt. Ru- 
 braalvumemollir, tuſfim mitigat. * Condita radixinter Acetariaceſt. 

UſurMe- Paſtinacz ſative atrorubentis radixrenuiſſ ime conciſa & in Aceto acerrimo cum modico 
Aluminis Rupei deco&ta ad 2 conſuniptionem, colexur ſinarurque inſpiſſari & exiccari, 
fiet Maſſa coloris purpurei Pavonazze Iraks difti, quz molendo cum aqui gummari 
ſolutadabit Atramentum paytreums Sptirmum: Ceneparius de Atramentis, Deſcrip- 
tione 5. Ca 

Pentaphyl- PENT FolrviLowes Ki Fi iz folio, Hort. Reg. Bl:// Majus ereftum flore lu- 
* eo, ternis foliis Fragariz inſchiros, | Hiſt, Oxon. 
A \ 99m". GAO? Fruticoſum, *'F. Razz - Maximum reftum Fruticoſum Eboracenſe , 
iſt. Oxor 


Nora Eha- - E(jqcer Fragariz affines tapetalas. | 
Temaphy- PENTAPHYLLUM majuseretum, J.B. Quingalium rectum luteum, B. P. 


Character & Vires my craditz ſunt. 
eps. PEPO oblongus, B.P. 7 he great long Porpion. Officinaliseſt. 
: Pepo comprefius major, B. P. 

Pepo, ſeu Mclopepo verrucofus , Hitt. Oxon, 


Nota Cha= Eſt inter ſcandentes Pomiſeras. 


ran Peponum naturafrigida & humidaeſt. Abſterguti, Vrinas movent, alyum facilem 
ac lubricam reddunt, yerum facile corru 

rerfulins. PERFOLIATA vulgatifſima , five Aryenſis , B. Þ. Perfoliata Gnphtur dita, 
Vulgaris annua, J.B. Officinaliseſt. 

Nota Cha- Ad Umbelliferss ſemine ſtriato reducitur; foliis eſt ſubrotutdis 3 A caule perforati 


rerilica Calidee & ſiccz naturs eſt, ad Fratturas, Hernias , Strumas & collcany magni | 


uſus. Schwenckfelr. 
MT - Periclymenum peckoltainen ferorinum Giorchbeo; Hort. Reg. Bl, 
Character & Vurcs ſupra traditz funt. 


PL- 


 Hiftoria Plantarum Hortenſwm in Scoti. To; 


PETASITES minor, B P. Florealbo; Horr. Bye. Albus anguloſo folio, J.B. Prieſter. 
CharaQter & Vires ſupra traditz ſunt. 


PEUCEDANUM majus /taiicum, ». 2. j. ». Italian Sow-Fennel. *7I7 
Peucedanum Germanicum, ». »y. Minus Germanicum, j. B. Officin. _ 
Eſt inter Umbellas, ſemine membranaceo, ſubrotundo, compreſlo, foliis Feenicu- 

laceis donatas. | | | | rate ic. 


Excalfacit, attenuat, digerit, ventrem emollit, difficiles partus extrahit. Facit ad 
| Vires. 


Veſicz cruciatus & Renum diſtentiones potum. - 
PHALANGIUM paryo flore raioſum, s; ». Paryo flore ranioſius, j. s, Stall rhuen 


branched Spider-wort, 

Phalangium magno flore, B. P. Phalangium flore Lilii; J. B. Wed | 

Phalangium FVirgizianum foliis latioribus, radice repznte, flore tripetalo czruleo, 

Hiſt. Oxon. Allium, ſeu Moly Virgmmanum, 3. y. Appendice: | 
Eſt inter Herbas bulboſis alfices heniperalas , radicibus fibroſis; | Nots Che: 
Phalangium Y7zrgimianun triperalum eſt. | |  radtcriſtica, 
Phalangiorum ictibus & ventris torminibus mederur. 5 
PHALARIS, J. B. Major ſemine albo, B.P. Common Canary-Graſ5:Officinalis eſt. rbalerir. 
Phalaris minor ſemine nigro, Hott. Reg. Blef. | | | 
PHASEOLUS flore puniceo Corwuri. Iudicus flore Coccineo; ſeu puniceo, Hiſt.” *5/eelxe. 

Oxon. _. | we 

Phaſeolus albus: | le 
Phaſeolus, five Smilax Hortenfſis rubra. 

Phaſeolus fruftu cleganter maculato. | 7 * 

Phaſeolus minor fructu albo, umbilico maculi nigri notato, Hiſt. Oos; | Notd Cha- 

Eſt inter ſcandentes flore Papilionaceo tritolias, ſemine-Kenitormi. ” 

In cibum veniunt clixatz cutn Butyro & Pipere, alvum emolliunt, pectus dilatanr. _ 

Phillyrea folio Liguſtri, B. P, Latiuſculo folio, J. Bi | NES» 

Eſt inter Frutices Bacciferos ſemper vitentes, foliis adyerſis. | Noia Chas 

PICEA major prima, five Abies rubra, s. y. Picea Latinoum, five Abies mas rafcrittia. 
T heophraſti, J. B: The Pitch-tree. "4c TW: 

Eſt inter Arbores Coniferas, foliis perpetuis ramos utidique qualiter conveſtienti- ,,,, c.. 
bus, Conis dependentibus longioribus. | =  dafteriſtica. 

PILOSELLA Indice Cornuti. | Ng Piloſeila, 

PIMPINELLA maxima Canzden/is , Corniat. - | 

Pimpinella Sanguiforba major, 3. y. Satiguiforba majot flore ſpadiceo, j. ». 

Pimpinella Sanguiſorba minor levis , s. y. Sanguiforba minor; 3. ». Garden-Byraes: 
Officinalis oy HH BD TTY 

Pimpinella Agrimonoides, Hort. bs | FL 2 

Eſt inter Herbas flore perfecto, y Aru detiſins ſtiparis, retragotiis, foliis pit- wor che- 
hatlis. DS An | p rafteriftica> 

Cordialis & Alexipharmaca eſt, & a Peſte & mct"vis contagioſis preſervat, & aſtrin- y,,,, 
gens. _ fluxu, hemorrhagiz quacunque, & Vulnetibus & Ulceribus fangndis 
EXLMIIL ULuUsS. : 

PINUS ſativa, B. P. Pinus officulis dutis; foliis longis, J. B. The Pine-pres. | 

Pinus ſylyeſtris, B. P. Pinaſter ,Aufiriarus major albus C/s/. J. B. ; | 
| Eft inter Coniferas Refiniferas frutu ſquamoſo, foliis perpetuis longioribus, binis Nets Cha. 
ex cadem Theca ſeu tubulo excuntibus. | | iy 

PISTACIA fſylveſtris, B.' P. Staphylodendron, J. B. The Bladder-nat. _ 

Piſtacia Virgmiana ſylvelſtris ttifolia, Hort. Reg. Ble/. 2 | | : 

Eſt inter Arborcs Nuciferas, tegumerito exteriore turgido & Velict inſtat inflato, Moos Chis 
in duos loculos diſpertito, duobus intus Nuculis, foliis Arboris pingatis. | A TIE 

PISUM majus quadratum, 8. x. Majus flore albo, Hiſt. Oxov. Rounerval Peaſe. Piſums. 

Piſum. Utmbellatum, ». ». Comoſum erectius, J. B. Scotiſ Peaſe. | : 

Piſum fructu majore albo oyato. . JETTY | 

Piſum kptolobum, ſeu firie cortice aur membrana duriote, Hiſt: Oxox. Piſa fine 
Cortice duriore, B. P. Sine tunicis durioribus in filiqqua magna alba, J. 3. 

Piſum YVelſicarium fruftu nigro alba macula notato, ». y. Halicacabum - 
num, Cor Indum, j. s. Halicacabum peregrioum Veſicarium fructu nigre alba .. 3- 
cula notato, Hiſt. Oxos. | ES "PRs 

Piſum eſt inter Legurhina Capreelis ſcandentia. - — 

| Cas - Piſa : 


Pimpinella. 


K--. S I04 "Frodroms Nat. I iſt. Scoriz Parts Securide- Ltb..$, 199. 


: _— "Piſa exiccant, refrigerant, Gncdgonn Mulcum nutriunt,- valentiora preſertim COr- 
| ' ora, Jualia ſunt Apricolarum. 
| Plextago., PLANTAGO Roſea, j; 3.: Latifolia Roſea, floribus quali in ſpica diſpoſitis, ». x. 
| 1 26s 4-4 anguſtifolia paniculis-Lagopi, s.' y; Quinquenervia cum globulis albis pi- 
ofis, -J.-B 
, TR marina, Ger. Coronopus maritima major, B. P. Coronopus maritima no- 
ras, ). B 
| Character & Vires ſupri rfaditz ſunt. 
platenus, PLATANUS, -J.+B. Plaranus Orientalis yerus; Park 
| Plaranus Occidentalis aut Virginenſis. | 
Nota Cha- Eft inter Arbores Lanigpres, ſcminibus nudis in Pilulz majulculz yelut Echinat# 
racerilic- f{0rmam compactis. 
reliam.  POLIUM montanum luteum, B. P. Ordinary Paley mMotintam. 
RG... montanum album ;*B. P. Polium © Monſpeſſuldnum , J. B. | 
-Nouk Cha. Eſt inter Verticillatas Fruticoſas, flore galeato. & labiato, foliis origi & incanis 
- raeriſtica. | 
& ad margines crenatis , florum: Verticillis in ſpicas'breves dipeſtis. | 
' vices. © Heparis, Uteri, Lienis dbſtructiones valds reſerat. Ad Epilepſiam quoque valer. 
Folgme- © POLY GONATUM Jatifolium vulgare,” B. P: Polygonatum , "w Sigillum Sa- 
mum Hlomonis, J. B. Officinalis-eſts . - .. : 
Reliquas ejus ſpecies vide in Caralogo Horti-Med. 
Nota Cha- Eft inter Herbas Bacciferas, toliis latioribus neryolis, flore Cylindroide. 
_— - Vulnerarium eſt & adſtringens. Fluxiones ſiſtir, * (fa fracta conſolidat, extrinſe- 
cus Cutem dealbat. Baccz pituicam per yomitan '& ſeceſſam educunt. Doſis n. 14. 
- aut 15. Schrodergs. 
Polygonum. POLYGONUM minus candicans, B. P. Monranum minimum niveum & ſericeum, 
Hiſt. Oxon. Paronychia Hiſpanica Cluſa, five Anthyllis nivea, J. B. 
Character & Vires fupra traditz ſunt. | 
Populus. POPULUS alba, a4» Theophraſti, J. B. Alba, quz >= ab albedine dicitur , fo- 
lis majoribus, s.: e. The White Poplar-tree. 
-.+- Populus alba foliis minoribus, B. P. 
3 $6 Papas nigra, B. P.- Nigra live 495;$- Dioeoridi & Theophrafti, J B. Offici- 
 nalise 
Nota Cha- Eft inter Arbores Lanigeris, ſeminibis mulcis fimul confertis in frutum quendam 
rafteriſtica. —_— Cylindraceum Julum diftum < foliorum alis exeuntem, foliis latioribus & 
. anguloſis. 
Vires. , Cortex Populi albz valet in. Iſchiadico dolore adhibita. Succus in foraminibus Po- 
| puli colle&us Verrucas ſanare creditur. 
-. Porm. PORRUM, J. B. Commune capitatum, B. 7. Common. Leeks, Officinalis eſt. 
Porrum foliis cleganter variegatis adinſtar Graminis ſtriati. ' - 
Porrum feivum Juncifolium, - B. P. . Setivum Schcenopraſum quibuſdam, J. B. 
: Cepa ſecilis juncifolia perennis, Hiſt. Oxon."Cves. 
© Now Cha- Eſt inter Herbas radice bulboſa grayeolentes, floſculis. mulris E ſummo caulis faſti- 
rateriſtica. i ENAti , radicibus proliferis. 
adore PORTULACA. latifolia ſive fativa; BP.  Hortenſis latifolia, J. B. Garden Pur- 
'. flanc. Officinalis eſt. _ 
Portulaca Hortenſis folio flayvo, Hort. Reg, Bleſ. 
ga Portulaca anguſtifolia, ſive Sylveſtris, B.-P. -Sylveſtris' minor ſpontanea , J. B. 
Now Cha. , Eft inter Herbas flore 2 2 4 aut polyperalo', vaſculo ſeminali ſimplici, flore 
rafteriſtica. flayo, calyce bivalvi, foliis craſſis ,-Jevibus, extremis ſubrotundis. 
. Vices. -- Eſtur in Acetariis, refrigerat & hume&ar. Succus Stomachi zſtuationem nike, 
ON . frim mitigat & linguz fiſſuras'ſanar. - 
DA PRUNUS, Ded. The Plum-tree. Officinalis eſt. - je aaa, ps 63o bn 
raftcriftica. -Prunifera eſt flore albo ſpicioſiore officulo fructis compreſliore et minus duro. 
Alvum emolliunt & Bilem leniunt. 
Fſeidedi, -PSEUDODICTAMNUS. Verticillatas inodorus;, B. P. Ditaminum adulterinum, 
famus,  Quibuſdam Verticillatum, yel, 4-4 Gnaphalium Veterum, J. B. Baſtard Pwony. 
Phollinm, PSY LLLUM.- majus eretum P. J. "B. Common Flea-wort. Officinalis eſt. 


Pſyllium Dooſcoriats vel Indicars 'crenatis foliis , B. P. Ifdicurm toliis crenatis . 


Pſyllium 


J. B. 


+l. 2 


PI 


Hiftoria Plantarum Horten/ium in Scotiz. | los 


—_ 


—_ 


ah roms majus ſupinum, B. P. J. B. | 

Eſt inter Herbas flore tetrapetalo uniformi Ahomalas, caulibus folioſis, foliis an- Nota Cha- 

guſtis, binis oppoſitis florum ſpicis e foliorum ali egreſſis. mae 
Emollit, humeGat, refrigerat, inſpiſſat. Valet in calidis Fluxionibus, fitim extin- -. m 

guir, lzvigat ſcabritiem faucium & linguz in ardentibus Febribus. 
PULEGIUM, J. B. Latifolium, B. P. Common Penny royal. Officinalis eſt. Pulegium. 
Pulegium anguſtifolium, J. B. Officin. ' | 
Inter Verticillatas herbaceas eſt. Nota Cha- 
Partium tenuium eſt. Menſes promovet, Hepaticis confett, Tormina ventris diſcu- "—_— 

tit, Calculum & Urinam pellit. Extrinſecusdoloribus Acthriticis convenit. Schroders. 
Succus Plantz cum Saccharo Cando exhibitus pueris in Catarcho Ferino Chincough 

dicto efficaciſſimum remedium eſt. D. Boyle. 

_ PULSATILLA folio crafliore & majore flore, B. P. Purpurea, J. B, The Purple Prlſatilte: 


Paſque flower. | 
PYRUS fativa, B. P. The Pear-trez. Officinalis eſt. S——_ 
Eſt inter Pomitferas foliis deciduis Floriferas fructu turbinato lzvi. Nora Cha: 
Pyra frigida & ad(tringentia ſunt. Coca preteruntur in cibo. a0 


[| 


s _— _— and. 4 FI” . -. - FIR 


Y WEE” WEN" 
Loma —— 


CAPUT xYXVERC 
Litera Q. 


UADRIFOLIUM hortenſe album, B. P. Trifoliis affinis, Quadrifolium Phzum Qudrife. 
Lobeliz, J. B. Purple-graſs, GC lium: 


F.4% LA = ” + pe 1 


A j . 
FY 


CPAUT xIxX 


Plente 4 Literi R invipientes. 


————_ 


NUNCULUS bulboſo flore pleno, B. P. == BE 
R Reliquas ſpecies vide in Catalogo Horti Medici. Ra 
Characerem vide ſupra. | _—_ 
RAPHANUS niger major rotiindus, Hiſt, Oxon. 
Raphanus niger radice longa Pyramidali, Hiſt. Oxon. _ -Þ 
Raphanus, J. B. Minor oblongus, B, P. Common Garden Radiſh. Officinalis eſt. 
Eſt inter filiquoſas tetrapetalas fungoſas non biyalyes nec bicapſulares.  —_ 
Urinam ciet, alyum emollir, pituitam incidit,' Aſthmaticis & Calculofis utilis eſt. ra&eriftica. 
RAPISTRUM maximym mens II Cornut, Raphaniſtrum monoſpermum maxi- n—_— 
mum rotundifolium capſulz rotunda glabra, Hiſt. Oxo. | P__ 
RAPUM fativum rotundum, J. B. Rapa ſativa rotunda, B. P.- Rownd-rooted Twr- x.qum. 


. Repbaxus. 


.-- - -. nep. Officinalis eſt. 


Rapum fativum oblongum, J. B. Rapa fativa oblonga ſeu Foxmina, B. P. 
Rapum luteum, Hort. Reg. Bleſ. . 2 
.-Eft inter filiquoſas tetrapetalas bicapſulares. Ls Nota Chi 
Fauces lenit atque Thoracem, valet in Tufli ſuccus aſſatorum- cum Saccharo. Se- yr" —N 
men abſtergit, aperit. WS. E- 237 
- Rotunde orbiculus aſfatus calidifſimus poſt aures applicitus magnz efticacia revellic 
& capitis & dentium dolores citiſſime ſedat. MT: 
; Ex Rape ſemine,Olcum. elicitur...', i 1h]: es 
RAPUNCULUS eſculentus, B. P. vega campanulatus, J. B. | " 
Rapunculus ſpicatus,. B.,P. Corniculatus ſpicatus, ſeu Alopecuroides, Hiſt, Oxon. ;,,, 
Spicatus, ſive Combs: albus fcomotens, J. B. Fo _— 


2 - 


, >. pe. 


EEE eng co rr OR Og OE 


x00 


Proaromi Nat. Hift. Scotiz Partis Secunde Ljb. Secundus. 


Yires. 


Reſeds. 


Rhamnus, 


— aan 


+ == Eſt inter Herbas flore monoperalo uniformi, vaſculo diviſoin Joculamenta terna, ſe- 


minibus in ſingulis cellulis plutibus exiguis lucidis, conceptaculis feminum oblongis lz- 
vioribus. | 
| Eſtur radix cruda & coftain Acetariis cum pipere longo deyorats. 

Lactis ubertatem facere perhiberur. 

RESEDA alba, J. B. 

RHAMNUS Catharticus , B, P. J. B. Solutiyus , five Spina InfeRoria vulgaris, 
Park. Common Purgmg T horn. | 

KRhamnus Catharticus minor, 8. ». Rhamnus ſolutivus pumilus Parronicus primus 
Cluſu, J. B. 

Khamnus Salicis folio anguſto, frucu flaveſcente, B. rx. Rhamnus vel Oleaſter Ger- 
manicus, J.B. | 


Nota Cha- Eſt inter Frutices Bacciferos fpineſis foliis deciduis, foliis brevioribus & latioribus, 
raftcriſtica. Baccis per maturitatem nigris, | 


Vires. 
Vas Me- 


Baccz purgant Bilem, pityitam & maxims ſeroſos humores. | 

Ex hujus Bacciselicitur Color (quem Sap-Green vocant)qui Pictoribus & Infeftoribus 
accommodatiſſimuseſt, fi Bacce legantur Autumno, cum muturitatem aſſecurz nigrz 
evaſerint, &tuſz in vaſe zreo aſſeryventur. Si Meſlis tempore le&ez, arefatz ac tuſz in 
aqui & alumine macerentur, Croccum przbent colorem. Si circa Feltum $. ©Hartine 
in Arboribus adhuc hzrentes legantur, Puniceum dant colorem. YF. Rarws in Catalogs 
Plantarum circa Cantabrigiam. 

RHUS YVirgmianum, B.2: J.B. Virginian Sumach, 

Rhus Myrtifolia eMonſpeliaca, ».v. Rhus Phni putata, FB. 

RICINUS major yulgaris, B.». J.B. Cflicinaliseſt. 

ROSA rubra, s.e. J. 8B. 

Roſa Provencialis flore rubro. 

Roſa Damaſctena, Park. Purpurea, .z. 

Roſalutea ſimplex, s,y. 

Roſalutea multiplex, B. P. 

Roſa punicea Cornutz. 

Roſa Moſchata fimplici flore, B.P. 

Roſa Moſchata florepleno, B.P. | 

Roſa ſylveſtris odora, ſive Eglanteria floredyplici, Park. Pargd. 

Roſa Arboreſcens non deſcripra. 

Reliquas ſpecies vide in Catalogo Horti Medici. 


Nota Cha- Roſa Frutex eſt Pomiferus ſpitiofus , flore ſpecioſo odorato , cum plurimis intug 
raReriſtica, Apicibus. 


Vires. 


De Roſis integrum TraQtatum ſcripfit Fohanres Carolus Roſenbergius, quem Rhodg- 
logiam inſcripſit. 291 

Roſa omnis refrigerat & adſtringit. 

Roſa rubra id valentiſlime preſtat:  Robur cordiconciliat & tremori ac palpitationiejus 


ſuccurrit, ſanguinis undiquaque eruptiones fiſtit, ſudores nimios reprimir. 


Ms. 


Nota Cha- 
raſtcriſtica. 


Vires, - 


us mire efficax. Liquor ſtillatitius Vertiginem & dolores: capitis-tollic, 


rum conficitur. -: {--' | | 

Ex Rofa albi aqua ſtillatitia conficitur. 
.- Roſa Moſchataalvumjucundius ciet. $9720 , 

Roſz ſylveſtris flores magna quoque adſtringendi vipreditiſfune, fructus vi lithontrip- 

tica maxime comimendantur. - | | | 
Pulpa aciditateſua in Febribus utilis eſt, & Conſerva ex ei ad Scorbuticos affefus & ad j;8. wa; 

ſanguinis ſputum; : Pls vires radicis Roſe ſylveſtris in morſu:Canisrabidipredicar. Lib. 2- 
| 90 Km ſive Spongiolz cineres ad dyſuriam & ad vermes repellendos laudantur. _—_ 
ROSMARINUS hortenfſis anguſtiore folio, B. P. Coronarius fruticoſus, J. B, Come- 


 Roſaincarnata Dameſ/cexaquibuidam folutiva eſt, & ex e2 Syrupus Roſarum pallida- 


mon Roſemary. Officinaliseſt. 


Roſmarinus Hortenſis folio aureo, Hort. Reg. Ble/. 
Roſmarinumſylveſtre minus noſtras; Park. Vitildzzaffinis Polifolia montana”). B, 
Myrtus tenuifolia T ha/s. TI Og 
Roſmarinus eſt inter Verticillatas Fruticoſas, flocum verticillis in ſpicas digeftis, ad 
caulium nodos foliis intermiſtis. - :. RY 1. ; FRe: 
Excalfacit, ſiccat; attenuag, . digerit . abſtergit, venenis repugnat, ad capitis affe- 


AUBILA 


0 wy 


PI — * _ - w_ —_— - — ET 


_ Io7 


Fhſtoria Plantarum Hortenſium in Scoria. | 


FIIeY as. 2 


RUBIA -.TinRorum fativa, B. P. Sativa , an Sylveſtris on/peſſulanas minor ? **5« 
J. B. Common Madder. Officinalis eſt. | 
Rubia minor e Rupe S. Yincentiz. 
Rubia erecta quadrifolia, J. B, _. | 
Rubia Cynanchica, B. P. J. B. Gallium tetraphyllum montanum cruciatum, Co/. 
Rubia anguſtifolia ſpicata, B. P. | ; 
Eſt inter Herbas ſtcllaras dictas, floribus tetraperalis, quibus bina plerumque ſucce- Nets Ch- 
dunt ſemina. ; NT IS 
Rubia jecur & lienem extcrgit, obſtruciones aperit, urinam ducit. ©} 
Radices in tingendis Lanis ad coloris rubri prepararionem adhibentur, Herba Vaſa ug, we. 


ex Plumbo candido extergit. IS chanicus. 
RUBUS minor frucu czruleo, J. B, Repens fructu cefio, B. P. OE? 
Rubus Idzus frucu albo; B. P. Ideas ſpinoſus fructu albo, J. B. | 
Charagter & Vires ſupra traditz ſunt. 4 
RUSCUS, 5. v. j. B. Butchers Broom. Officinalis eſt. RE. 

R Ruſcus eſt inter Frutices Bacciferos ſemper virentes epiphylloſpermas, foliis acu- ,,., c1,;; 

catis. - 


| rateriftica, 
Radix aperitiva eſt. Semen adverſas Calculum commendatur, Cauliculi recentis in Virs 
Acetariis ſumuntur. | ; : wh 
—_ Hortenſis latifolia, B. P. Hortenfis, vel Sativa, J. B. Gardens Rue. Offi- 
cinalis eſt, _ | 
Ruta ſylveſtris niagno flore, B. P. Syriaca ſylveſtris Harmala dia, flore magno 
albo, Hiſt. Oxoz. Ruta quz dici ſolet Harmala, Officinalis eſt, | 
Ruta eſt inter Herbas flore tetrapetalo uniformi Anomalas, Vaſculoſeminali in qua- Nets Cha- 
terna loculamenta partito, loculamentis ſuperiore parte aliquouſque disjuriftis & in an- 
gulos eminentibus, foliis in plures lobos diviſis, glaucis, glabris. | 
Tenuium eſt partium, craſſos & lentos humores incidic & attenuat. Semen kthalium vie. 
Venenorum Antidotum elt. Ce | — | 
Retulit mihi D. Hen. Med. Door, ſe Patavit oculatum fuifſe reſtern Curatio- 
nis cujuſdam a Vipera morſi. Is cum totus a Veneno per Venas ſerpente tumeret, 
& jam. animam agere videretur , advocatus Presbyter, ut Confeffione audita morien- 
tem abſolyeret. Is conſpeQo ſucco Rutz (quem tunc forte exprimebant in Pharma- 
copolio, ubi cafus acciderat ) hauſtum ejus moribundo exhibuit, quo epoto; quaſi in- 
cantamento quodam, ſubito reſticutus ett bonz valetudini. : 


Ruts. 


C AF U F mM 
Plante a Liters $ mcipuentes. 


S ABINA folio Tamariſci Dioſcoridis, B. P. Sterilis, J. B. Commen Savine. Offi- cine 


cinalis eſt. | | | 
Que fructum fert inter Frutices Bacciferos ſemper virentes eſt. Mow to, 
Excalfacit & ficcat, Urinam ducit, Menſes provocat. ID 


SALIX fativa lutea folio crenato, B. P. Lutea tenuior ſativa viminea, J. B, The Sax. 


er. 
SALVIA major, an Sphacelus Theophraſti? B. P. Latifolia, J. B. Common Sage. .,,.. 
Officinalis eſt. on 
Salvia nigra, B. P. Nigra vel 1ubra, J, B. 
Salvia: latitolia ſerrata, B. Prodr. Serrata criſpa, J. B. 
' Salvia minor aurita & non aurita, B. P. Minor auriculata, }þ. B. 
Salvia minor altera, B. P. Salvia- Abfinthium. redolens, J. B. 
Salvia Baccifera,. B. P. Gallifera Cretica, J. B. | 
 Reliquas ſpecies vide in Horti Catalogo. ob MP: | 
Eft inter Plantas Verticillatas Fruticoſas, flore galeato & labiat/grandi, in ſpicis laxis Not £m 
s vetticillis aliquantulum diſtantibus ty” $5 c ; 
5 2 a- 


| 
| 


= —TYRY 


L C— 


108 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partzs Secunde Lib. Secunda 5s. 


\ Vie.” Calefacit, ſiccat& leviter adſtringit., : Capiti& cerebro conducit & in pituitofis affeci- 


bus utilis eſt. In vino pota omne yenenum expellit, urinam pellit, Menſtrua promovyer, 
Senſuum ac Memoriz vim intendit, Nervos roborat. 
Sambueus, SAMBUCUS fructuin Umbella viridi, BP. 
Sambucus racemoſa rubra, B. P. Racemoſaacinis rubris, J.B. . - 
Sambucus foliis laciniatis, B. P. Laciniata, J. B. 
Sambucus humilior fruteſcens foliis eleganter variegatis. 
Sambucus Aquarica flore globoſopleno, B.P. Roſea, J.B. 
Character & Viires ſupra tradite ſunt. | | 
Sanicule. SANICULA montana rotundifolia major, B. P. Alpinaguttata, J.B. 
Sanicula montana crenata umbilico rubro, Hort. Reg. Bief, 
Sanicula Alpina, vel Auricula Urſi yariorum colorum. 
Sanicula montana latifolia laciniata, B. P.. Cortuſa, J. B. 
Sanicula , ſive Cottuſa Americana fruticola, Park. Americana, five Cortufa Ame- 
ricana. Stapel. inT heophraſtur. © 


_— - Auricula Urſidictacſt inter Herbas flore pentaperaloide Anomalas.. . - 


Saponeriss SAPONARIA vulgaris, J. B. Major levis, B. P. Lychnis Saponaria dita vulgaris | 


major ſimplex, Hiſt. Oxo#. Commor Sopewort. Officinalis eſt. . 
Saponaria flore pleno, Cornur. | 
Nota Cha- JT ychnidis ſpecies cſt inter pentaperalas ut plurimim ad medium bifidas bicapſulares. 
racteriſticg. . . a _ Ns 
mona Attenuar, aperit, ſudoritera eſt, Menſes provocat, Decoctum cjus in Lue Venerea 
commendat Septalius, Extrinſecus Ptarmicaeſt, Tiimores ac przcipue Panos diſcurit. 
Schrod. | ; ; 
Folia Fonticulis impoſita Hederaceis przſtant. | 
UſusMe- Maculas unctuoſas Veſtium tolli, f1 cum Saponaria herba. laventur, extra controyer- 
chanics. Cm verumeſt. J.B. | 2 
Setureic. SATUREIA Hortenfis, five Cunila ſativa P/zri4, B, P. Sativa ; J. B. Surmers 
Savory. | OREN! - 
Saturcia montaha, B.P. Durior, J.B.. | | LE, 
_ Eſt inter Verticillatas Fruticoſas flore galeato & labiato in ſpicam congeſto. = 
vis, Calefacit; incidit, diſcutit, appetentiam excitat, heberes oculos cxacuit; ex flatu 
ſtrangularus ſedar. | | | 
Seabioſs.6 SCABIOSA. montantecalidarum Regionum, Major Labelio, J. B, Fruticans anguſti- 
folia alba, B.P. q | | 
Scabioſa Alpina foliis Centaurii majoris, B.P. 
Scabioſa peregrina rubra Capitulo oblongo, B.P. 
Scabioſa Arborea, Proſper. Ap. E£xor. Stellata folio non diſſe&o, B.P. 
Reliquas ſpecies vide in Caralogo Horti Med. 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 


=, = Y of 


Seandix. SCANDIX Cretica major, B. P. PeRen Veneris Creticut , ). B. - 
SCILLA vulgarisradice cubra,, B.P. Rutta magna yulgaris , J; B. Great Squill, or 
Sea-Onyon. Officinalis eſt. | 
Nota £12- Eſt inter Herbas radice bulboſi tunicari aphyllas , floribus in fingulis caulibus plu- 
 ribus. | C 
Vires. Calefacit, ficcat, aperit, iricidit, abſtetgit. Cum Melle & Aceto paratum Oxymel 
| __  ejus Vomitumetiamtenacium humorum benigne proyocat. . Aſſa inunRa prodeſt Ver- 
rucis & Pernionibus. | pos 
Scolymus. LATE MUS Chryſanthemus annuus , Hort. Reg. Ble// The Annual Golden 
Scordiem. SCORDIUM, B.P. J.B. Water-Germander. Officinalis eſt. LE 
Nota © Scordium eſt inter Plantas Verticillatas herbaceas, floribus gale carentibus , labiatis 
 foliis & facie Chamedryos vulgaris. | | | 
Vires, Alexipharmacum ac ſudorifcrum eſt, in Peſte & Peſtilentialibus Febribus magni uſus, 
& in Viſcerum obſtructionibus. Extrinſectts mundificat ulcera & vulnera, lenit dolores 
| Podagricos, Schrod. Succus<jus, ſeu pulvis valet ad Lumbricos yentris. —, 
2:0rpie- SCORPIOIDES Bupleuri tolio, B. P. Scorpioides Bupleuri folio corniculis aſperis, 
hirſutis, minlis contortis, Hiſt. Oxox. Scorpioides, J.B. The great rough Caterpillers. 
Alias jus ſpecies vide in Catalogo Horti Med. 4 Fr 
Scorzeners, SCORZONERA. latifolia finuata, B. P. Tragopogon Hi/penicum , five Scorzonera, 
J. B. Officinalis eſt. —_— — | | nba 


Scilla. 


Scar- 


—_ 


Hiſtoria Plantaram Hortenſanrin Scot. OOO © © 109 


_y 
CO E——*C 


Scorzonera foliis nervoſis, B. P. 


Eſt inter pappoſas laReſcentes, calyce florem vix excedente. > Nota Cha. | 
Integrum TraRtatum de Scorzoneri fcripſit Joh. Michael Febr. w _ 


Radix guſtu dulcis & jucunda preſentaneo eſt remedio adyerſus Viperarum cztero- 
rumque venenatorum Animalium ius; quinetiam ad quoſcunque Peſtiferos Morbos. 
In C:ibam quoque yvenit. - \_ -— —_ | 

SCROPHULARIA flore luteo;; s. v. Lutea magna amplis foliis, J. B. Scrophu. 

Scrophularia folio Urtice, s. x. Flore rubro Camerari, j.n. mrs 

Scrophularia Ruta Canina dicta vulgaris, B. P. Scrophularia tertia Dodorr#: tenuifo- 
lia Ruta Canina quibuſdam vocata, J. B. akon: "I 

Character & Vires ſupra traditx ſunt, . —_— | 

SECURIDICA titea major, B. P.' Securidica Fera, plirimis floſculis luteis Co- Securidice: 
rymbi modo diſpoſitis, filiquis latis compreſlis, inter granum & granum junttis , ſemi- 
nibus quadratis, Hiſt. Qxo#z. Securidica flore luteo , filiqua lara oblonga, J. B. The 
Greater Hatchet-Vetch, | = "OE. 

$Securidica filiquis planis utrinque denntatis, B. P. Lunaria radiata Rob:n7, J. B. Aſtra- 
galus purpureus annuus peregrinus, filiquis utrinque Serrz ſimilibus, Hiſt. Oxo. 

Securidica {utea minor corniculis recurvis; B. P. Altera; ſive Minor, J. B. Afſtra- 
galus luteus annuus <IHon/pelienſis procumbens, Hiſt. Oxon... 0 _. 

SEDUM majus vulgare, B. P. J. B. Common Great Houſſeek. Offiici. Sedum. 

Sedum Echinatum vel ſtellatum flore albo, J. B. Coryledon ſtellata; s. 2. 

Character & Vires ſupra traditz ſunt. | 

SELINUM Sii foliis, Ger. EETES, AR, ge ; 

SERPYLLUM tfoliis Citri odore, B.v. Citri odore, J. B;: Limon-Thyme. 

Serpyllum aureum, ſive verſicolor. Ol 

SERRATULA, ».»y. J.B. Vulgaris florepurpureo, Park. Saw-wort:  Serratul. | 

Eſt inter Herbas flore ex floſculis fiſtularibus compoſito; capitatas vulgo diftas, foliis Nota Cha: 
ad marginesſerratis; Capitulis minoribus. «© I = raQeriſtica. 

| Vulnerariaeſt. Ulcera mungat & carnereplet, Hzmorrhoidum dolores mulcet, En- vices. 
ee contuſis & ab alto deyolutis confert tum radix in Vino decota, tum 
folia | | | 


Selinum. 


Serp;llum. 


 SIDERITIS vulgaris hirfuta ereta, B. P: Vulgaris hirfura; J. B. Common Iron-wprt. Sideritir 
Officinalis eſt. | | EE” —-= 
Sideritis arvenſis anguſtifolia rubtra, ». 3. Ladanum Segetum quorundam flore.ru- 
bro; J.8. | | | en ns 
SILIQUA .edulis, 8. #. Siliqua Arbor, five Ceratia, J. B. The Carob-tree. Silique. 
Siliqua ſylveſtris rotundifolia, B. y. Fndaice Arbor, J. B. Tudas tree. 
SISARUM multis , J. B. Sifarum Germanorum, B.P. Skirrets, Officini. Siſarum. 
Eſt inter Umbellas ſemine ſtriato minore, foliis lobatis ſeu pinnatis donatas. AT } 
Sifarum in cibo ſtomacho gratiſſimumeſt. Radices appetentiam inyitant, genituram vires. if 
augent. | = | RE 2s ; 
$ISON, quod Amomum Officinis tioſtris, B. P. Siſon , ſive Officinarum Amomum, [ 
TE NUNaANETC.. . cc. 7 | = F 
SMILAX aſfpera fructu rubente, Prickly Brnd-weed withred Berries. Smilas. | 
SMYRNIUM peregrinum rotundo folio, .B. P. Crericum perfoliatum , J.B. Sinai; f 
SOLANUM Officinarum, B.P. Hortenſe, ſive Vulgare, J. B. Officin. _ Salk | 
Solanum Veſicarium, B. P. Halicacabum vulgare , - J. B. Common Winter-cherry. | | 
Officin, _ iſ 
þ 


Solanum Fruticoſum Bacciferum, B.P. Strychnodendros, J.B. = | 
Solanum tuberoſum eſcuileritura , Marth. Edit. Baub. Pappas LAmericanum, J. B. 
Virginian Potatoes. | | | NE 
Solanum Pomiſerym fructu rottrido ſtriato miolli, B. P. Mala aurea odore fotido, 
quibuſdam Lycoperſion, J. B. Officin. | | 
Solanum Pomiterum, ſive Pomum amoris fructu ſtriato molli aureo. | | 
- Solanum fctidum pomo fpinoſo oblongo, B. P. Stramoniaaltera major; five Taturg | | 
quibuſdam, J. B. Officin. | | 
| Solanum fcetidum pomo ſpinoſo oblongo , flore Violaceo. | | 
Solanum fatidum pomo grandibus aculeis donato, Hort. Reg. Ble/7 # 
* Solanum Mex:icanm flore magno, B. - Mirabilia Peraviana, Park.Parad. "FOO [ 
Q | -” 


-_ 


110 3 Progdrom: Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Secundus. 


Seldanells. SOLDANELLA Alpina rotundifolia, B. P. Soldanella Alpina quibuſdam, J. B. 
SONCHUS lzvis laciniatus muralis parvis floribus, B. P. Lacuca 1ylveſtris mu- 
rorum flore luteo, ] B. 
" Sorbus, J. B. Sativa, B. P. The true Service-tree. Officinalis eſt. | 
Nota Cha. Eſt inter Pomiferas foliis deciduis flcriferas, fructu reto membrani tenuiore, foliis 
rateriſtica. pinnatis, ſeminibus folliculis membranaceis incluſis. 
Sorba, dum adhuc lutea, alvum fſiſtunr. 
Maxreries ligni folidifſima eſt. Ad menſas parandas expetitur. J. Bauhinus. 
Spartinm. S$SPARTIUM Arboreſcens ſeminibus Lenti fimilibus , B. P. Geniſta Juncea, J. B. 
: Spaniſh Broom. | , 
Spires. SPIRAZA Theophraſti Cluſto, Ger. ; Frutex ſpicatus foliis Salignis ſerratis, B. P. 
e Mock. Willow. 
Stachys, STACHYS major Germanica, B. P. Stachys Fuchfii, J, B. Baſe Horehound. 
Szaphis&- $S$TAPHIS agria Dod. J. B. Louſe-wort. Ofhicinalis eſt. 
4" —PY STOEBE major foliis Cichoraceis, mallibus, lanuginoſis, B. P. Salemanticenſcs 
prior Cluſio, five Jacea Intybacea, J. B. 
Steebe major Calyculis non ſplendentibus, B. P. Centaurii majoris ſpecies tenuifo- 
lia, J. B. 
Steebe Caliculis argenteis, B. P. Scabioſa ſquamara argentea, .J. B. 
Nora Ch! Ad Capitatas flore ex floſculis fiſtularibus compoſito reducitur. 
racer. STOECHAS purpurea, Sreechas Arabica vulgo dicta, J. B. Officinalis eſt. 
Nota Cha- Eft inter Verticillatas Fruticoſas, Verticillis florum in ſpicas bieviores diſpoſitis, 
racteriſtica. im foliis in ſumma ſpic. | 
Vice, Calefacientis eſt narurzg. Cerebrum & Nervos mundar & roborart. 
$yphy> SYMPHYTUM, Confolida major, B. P. Magnum, J. B. Officin. 
_ Symphyrum majus tuberoſa radice, B. P. Symphytum tuberoſum, J, $. 
x 6 2g maculoſum, ſive Pulmonaria latifolia, s, x. Pulmonaria 1talorum ad 


Sonchus. 


Vires. 


Bugloſſum accedcns, J. B. 
Nota Chas Eſt inter Aſperifolias ſeminibus ſplendentibus & velut politis, floxibus cylindraceis 
ractcriſtica- rybulofis, fcliis amplis longis. | 
vices. Vulnerarium preitantiſſiowum eſt, inalvifluxionibus, erofione Pulmonum ac Phchiſi 
multi uſus, Schrod. 
Extrinſ:cus radices tuſz ad dolores Podagricos alioſque leniendos valent. 
Syringe. SYRINGA czrulea, B. v. Flore czruleo, five Lilac, J. v. 
Syringa flore lacteo, five argenteo, ark. Parad. 
Syringa , five Lilac flore ſaturate purpureo. 
Syringa alba, five Philadelphus _MNhenzz, s. v. Flore albo, y. ». 
Nom Cha- Eſt inter Arbores filiquoſas. ſiliquis brevibus floribus czruleis in ſfurculis ſeu racemis 
cafcriſtica. obJongis. 


= — ea 


SP U T7 XXL. 
Plante mcipientes & Literi T. 


wes T AMARIKX altera folio tenuiore, five Ga/kce, ». x. Major, five Arborea Nar- 
bonenſis, J. B. T he ordinary French T amarisk-tree. Officinalis eſt. 
rare. TANACETOM foliis criſpis, B. x. Criſpum flore luteo, 3. ». 
rum. Tanacetum, five Flos Africans major flore pleno, B. P. Tagetes maximus reftus 
flore maximo multiplicato, J. B. 
Tanacetum Africanum majus fimplici flore, B. P. Tagetes maximus rectus flore 
 ſimplici ex luteo pallido, ). B. 
Tanacetum <4fricanum, five Flos e Africanus minor, B. P. Tagetes Indicus mi- 
nor ſimplici flore, five Caryophyllus Indices, five Flos Aſricanus, J. B. 
Tanacetum Africanum, tive Flos Afr icanus minor flore pleno, B. x. Tagetes 
Indicus multiplicato flore, J. s. 


/ 


Tanacetum, five Flos eMHexicanss flore fiſtuloſo ſimplici Ws 


Tant- 


Fieſtoria 'Flantarum Hortenſium in Scotia. 


Tanacetum, five Flos Mexicanus flore fiſtuloſo pleno, s. ». 
TELEPHIUM repens folio deciduo, B. P. Anacampſeros minor rotundiore folio Telphinw. 


ſemper virens, J. B. 
Telephium repens folio non deciduo. Polygonum perenne procumbens folio bre- 


viore, floribus in Capitulum congeſtis, Hiſt. Oxor. 


TEUCRIUM, B. P. Teucrium multis , J. B. | Tencrium; 
Teucrium peregrinum folio ſinuoſo, P. B. Betwum &CreticumCluſu, J. B. ; 
THALICTKUM majus filiqua anguloſa aut ſtriatz, B.P. Nigrius caule & ſemine in, 


ftriato, J: B. | 
Thalictrum Canadenſe , Cornut. Thalitrum Canadenſe ſiliqua ſeminis triquetri & 


caulibus ſubrubentibys, Aquilegiz foliis, D. Mor:/0n. Sec. de Plantis Umbelliferis. ONE 
ofa 4- 


Eſt inter Umbellas improprie dictas. SD 
Folia Thalidrialyum nonnihil commovent. Ad Calculum a quibuſdam commenda- vires. 
tur , abaliis ad Iterum. 
Thapſia, 


THAPSIA Carotz folio, B.P Thapſia Carotz facie. J: B. 
Thapſia Thalicri folio, D. Magno/. 


THLASPI arvenſe Vaccariz incano folio majus, B. P. Vulgatius, J.B. Thlaſpi. 
Thlaſpi umbellatum Crericar lberidis folio, B. P. | | 

Alias ſpecies vide in Catalogo Horti Med. | 
Eſt inter Siliculoſas tetrapetalas bicapſulares. EW 


Semen Thlaſpios viribus ad Sinapi accedit. Valet in Menfibus ciendis & Iſchiadicis vice. 
affetibus curandis. Extrinſecus abſtergit Ulcera manantia, inſuperque Ptarmicumeſt, 


ſed minus vulgare - Schrod. | 
THUIA T heophraſts, B. P. Arbor vitz, five Paradifiaca vulgo dita, odorata ad rThuic: 


Sabinam accedens, J B. 
THYMUM vulgare folio tenuiore, B. P. Vulgare rigidius folio cinereo, J. B. Com- rhymun. 


710n Gargen-T hyme. Officin. 
Eſt inter Verticillatas Fruticoſas flore galcato & labiato, florum yerticillis in ſpicas Nets Cha- 


breves & habitiores digeſtis. 
Calefacir & ſiccat , aperit, Urinam & Menſes provocat, Viſcera expurgat. Vires. 
TILIA femina folio majore, B.P. Vulgaris Platyphyllos, J. B. T he Common Fe- Tilia. 
male Linden-tree. Officinalis eſt. | | 
Tilia foxmina folio minore, B. P. Tilia folio minore, J. B. | | 
Eſt inter Arbores Vaſculis ſeminalibus membranaceis, membraniſye extantibus alatis , — 
aut adjuntis auctis donatas, ſeminum ſeu fructuum pediculis appoſitis floribus ſuaveo- 
lentibus, fructu rotundo Piſt magnitudine, ſemine intus unico, foliis latis mucronibus 
acutis, Populi nigri fere figura. 
Cortex & folia ſiccant, repellunt, Urinam & Menſes cient. Extrinſecus ambuſtis vires. 


conveniunt. Jchrod. : - 
Baccz in pulverem redactz in Dyſenteri3 aliiſque alvi profluviis, in Hemorrhagia Na- 


rium Naribus inditz ſummoperc laudantur 
Florum odor ſuayis. Aqua horum deſtillata ntilis ad Epilepſiam , Apoplexiam, Ver- 
tiginem, Cordis tremorem, Calculum Renum & ſanguinem concretum. : 
Folia extrinſects in Aphthis & pedum tumoribus diſcutiendis conyeniunt. Helmonrius 
otu < Tilia fato Vulnera recentia ſanabart. 
In cortice Tiliz interiore Phylica di&ta recenti adhuc olim ſcriptitatum. br -_ 
Sutores Tabulis ex hujus Ligno ſaQtis ad ſecanda Coria utuntur, & Sculptores Simu- ; 
lachrorum ex hujus materia Simulachra exculpunt : lzyis enim, tenax facile ſecatur, diu 
durat, nec teredini obnoxia eſt. 
Cortex arboris lentus & tenax Funibus rexendis idoneus eſt. 
TITHYMALUS Characias rubens peregrinus , s. 2. Tithymalus Amygdaloides , rihyme- 
ſive Characias, J. B, Great French Wood-Spurge. lus. 


Tichymalus latifolius H:i/pancus , B.v. 
Tithymalus arvenſis latifolius, Ger. Manicus, B. x. Platyphyllos Fuch/z, J.B. 


Tirbymalus ſylvaricus lunato flore, B. P. Tithymalus lunato flore Columne, Park. 


Character & Vires ſupra tradirz ſunt. | | : 
TORDY LIUM maximum Sphondylii aculeato ſemine , D. Moron. Sect. de Um- Tordylivm, 


belliferis. Caucalis maxima Sphondylii aculeato ſemine, 8, y. Caucalis major ſemine 


minus pulchro hirfuto, J. B. | : 
Tordylium minuslimbo granulato ſeu Maximum © Zpulum Columne, D. m_ 
" - Wn c&, 


Sh 44 on 0 ©. 4. io 


_— Prodrom "Naz. Ei F) Scotie, Paris ; Serunde : Lab. Dax nemo 


OR OO IF SO WO EY 


; | Set, de Umbell. Seſeli Crericum mitius, n. #. \Cancali minor pulchro ſemine, five 
|  Bellomi, J.'B:. 
Tordylium minus limbo granulato Syriacum, D. Morifon Sed. de Plaritis Umbellit. 
Gingidium foliis Paſtmace latifoliz, B. P. Caucalis H#iara cur maximo ſemine, J. B. 
Note. Cha... Eſt inter Umbellas ſemine membranaceoſubrorundo AD TRY len ſeu pin- 
ratteriſtica. n atis donaras. 
Vi. Tordylivm calidimi & diureticom OY 
Tragecan: * FTRAGACANTHA:, B.P.F ragacanmtha Hai houſe 72908 B, Officinalis eſt. 
Z ts. ch. Eſt inter Frutices flore Papilionaceo ſpinoſos, ſpinis rectis, longis rigidis, foliis itt- 
| radteriſtica, Canis, nullo' in extrema ali impari' folio. - 
Tragopegor, TRAGOPOGON purpurocervleum Porti folio, B. P. Flore purpureo , J. 3, 
| Tragopogon Coronopi tolio majus, B. 7. 
- Character & Vires ſupra tradite ſurſt. - 
_ . TRIFOLIUM Bitumen redolens, B.P. Aſphaltites, five Bituminoſum i ES) B. 
| Tritolium Cochleatum fructu latiore ys. ». Medica'Scutellata:,J. B, Medica Cochlea- 
. ta major %««z=> iructiis capſula rotundi, globoſa, fcutellati,, Hiſt. Oor., '. . 
Tritolium Cochleatum , five Medica Cockileara major Y=uyx6- tructus capſula com- 
2 ann; orbiculata, nigra, plana oris criſpis , Hiſt. Oxon. | £0042 | 
— Eadem fructiis capſuli turbinara:;-plana, Hilſt; Oxon. 
— Turbinata, rugoſa, Hiſt. Oo. | -- - 
Trifolium Cochieatum, five Medica Cochleata ſpinoſa major Nope , feu capfuli 
| rotundiore-majore. ſpinis paucioribus & rigidioribus, Hiſt. Oxon. 
bo Trifolium Cochleatum folio cordato maculato, B. P. Medica Cochleata minor 
 #0x%apr0; annua; capſuli majore alba; tolio cordato macula fuſca riotato, Hiſt; Oxo, 
\ Medien, Echinara glabra cum maculis nigricantibus & fine illis,;;J. B. 
-Trifolium- Echinatuni arvenſe, B. >. Medica Echinata minima, j. B- 
"SI Trifolium fructu Echinato, foliis eleganter diflectis, D: cMagnel.. 
; ..: *Fiifolinm fikqua Cornits; ſiveNedica, B. P. ' Medica major. dia. Aoribus pur- 
| __—— J. - Medica fativa, five Trifolium fativum. filiquz cornuta mags! tor+ 
_ tili, Bandy Hey: :1s £0 0 
; iD oonſte ureum filiqua cornuta,, vel Medica fruteſcens, B. P.. ' Medica 
ſylveſtris fruteſcens, vel Tyifpliumi F acatum, ſeu Medica wn rn Et 


Oxon. 


A ar eee. COONS 


Er hzc Legumina erifoliara funt. - | | 
* Trifolium | Acetoſum Corniculatum luteum majus Ke ELL Indicam: f in Fe rginia- 
»um, Hiſt. Oxon. W | 
Vir. Ejuſdem eſt cum Lujuli facultatis. | 
: ' Trifolium Hepaticum'flore ſimplici, B. P: Hepaticum five Trinitatis hetbs flows 
cZrulco, J. B. | | 
— Flore ſimplici albs. 
Flore fimplici rubro. 
 Trifolium Hepaticum flore pleno, B. P. Czruleo pleno,, Park. Parad. 
TI — KRubro. 
Indio > TRITICUM Indicurs, J. B. Frumentum Indicum Mays dictum, B, P. 
Tulipa. TULIPA flore ſimplici przcox & ſerotina yatiorum”colorum. 
; Tulipa ſerotina flore pleno, B. P. 
' Tulipa minor lurea /zalce, B. P. Minor lutea MOMLAt0G Hiſt, Oxoz. Bounienſe 
flore lutco; J. B. 
Nora Cha- Eſt inter Hexaperalas tricapſulares radicibus bulboſis propric dictis. 


xaQcriſtica, 


CP/AUT XX, 
Cir bo fail. Plante 4 a Literi V incipientes: 
 Paleriane. $3 TARA TYRA ,\ Phufolio Olus-atri, B. P. Valeriana major radice ods- 


rata.,. J.B. Yiua 
| _ Valeriana foliis Calcitrapz BEE 


| + OE 


Fliſtoria Plantarum Hortenſam in Scotia. 113 


Valeriana rubra, B. P. Latifolia rubra, J. B, Marina latifolia, ſeu Major Rubra 
Dodone:, HMoriſon. Set. de Umbell. 
| — Alba. 
Valeriana Urticz folio flore albo, Cornut. Cacalia Americana, Park. 
Valeriana Greca quorundam czrulea, J. B. Valeriana czrulea, B. P. 
— Flore albo, | | 
Valeriana, ſeu Valerianclla Cornucopoides peregtina, ſeu Siciliana, D. Mori/on. 


Sect. de Plantis Umbellif. Peregrina ſeu [ndica, J B. 
Umbela eſt improprie dicta, ex iis que abeunt in Pappos. Nota Cha: 
Vires ſupra adire ſunt. ad ——— 


VERBASCUM nigrum flore ex luteo purpuraſcente, B. P. Foliis viridibus peren- Perbaſcum, 
ne, floribus luteis racematim provenientibus, ſtaminulis putpuraſcentibus, Hiſt. Oxox. | 
Nigrum flore paryoluteo, apicibus purpureis, J. B. | 

Verbaſculum pratenſe odoratum, B, P. Sylveſtre Salvifoliuni exoticum folio rotun- 


| diore, J. B ; | 
VERBASCULDUM pratenſe odoratum, B. P. Primula Veris odorata flore ſtiteo ſim- , Perkefes 
xn. 


plici, J. B. .7 he Common Field-Cowſlip. Offiicinalis eſt. 
Verbaſculum proliferum, B. P. Primula Veris Caulifera Prolifera odorata, J. B. 
Verbaſculum, five Paralyſis flore flayo ſfimplici inodoto abſque Calycibus, Park.Parad. 
Verbaſculum, five Paralyſis flore geminatoinodoro, 'Park. Parad. 
Verbaſculum, five Primula flore geminato purpureo abſque Calycibus. 
Verbaſculum, five Primula Veris flore viridiſimplici, Park. Parad. Primula Veris 
floribus obſcure virentibus fimbriatis, J. B. I 
Verbaſculum fylvaticum magno plenoque flore, B. P. Primula Veris floribus plenis 


ex ſingularibus pediculis, J. B. | 
Verbaſculum T urcicum, five Carcichec Turcarum, Hiſt. Oxon. Carcichec T wrea- 
rum, ſive Primula Veris 9 , Cornut. 


Verbaſculum Twurcicum, five Carcichec Turcarum flore albo, 
— Flore obſoleto; 


= Flore eleganter rubro, 
> Flore purpureo minore, Nota Chee 


Verbaſculum eſt inter Herbas flore pentaperaloide Anomalas,  raQteriſticag 
Folia & flores capiti & nervoſo generi amica in Apoplexia & Paralyſi& Articulorum Vires 
doloribus adhibentur. ©”; - - =o 
. Florum ſuccus maculas rugaſque faciei, & alia Cutis vitia mirifice detergit. Deco- 
&um radicum ſingulare remedium eſt ad Vertiginem. D. Hulſe. Succus tc liorum & 
florum cumlacte Yactino naribus hauſtus Cephalalgiam inveteratam pertecte curavit. 
D. Hul/e. | | | 
Acetum radicibus imprzgnatum ac loco Errhini in nares attractum odontalgiam mi- 
rabiliter ſedat. Schrod. | \ 12" q_—_ 
VERONICA fpicara latifolia, B. P. Major latifoliaere&a, Hiſt. Oxon. Majorla- ** 
tifolia foliis ſplendentibus, J. B. 2 © = HS 
VIBURNUM 'Vulgo, B. P. Lantana Vulgo, aliis Viburnum, J. B. The Way- Vil, 
aring tree. : 
i Eft inter Frutices Bacciferos foliis deciduis non ſpinoſos,, floribus & fruRibus in Um- &%.g1n” 
bellas digeſtis, foliis incanis. | OE 
VICIA flore luteo pallido-filiquis-hirſutis crafſis brevibus ere&. Hiſt. Oxon. Fitie, 
Vicia Seſamocea, Fpula, Col. Aſtragalus luteus annuus Bzticus maritimus ractus, 
Hiſt. Oxon. Foenugrzco ſylveſtri Tragiin quibuſdam accedens Planta, J. B. a 
VIOLA Martia multiplici flore, B. P. Martia purpurea flore multiplicato majo- 7% 
LE _ | 
Viola Martia alba, B. P. Marttia flore albo odorato, J. B. 
Viola Martia flore pleno cineritio. | 
Viola Martia inodora hirſuta , Hiſt. Oxom. 
Viola Martia arboreſcens purpurea, B. P. EreQaflore 
Viola ſurrectis cauliculis, quibuſdam Arboreadicta, ). B. 


Character & Vires ſupra traditz ſunt. | | 
Viola Lunaria major filiqui oblonga, B. P. Lunaris longioribus filiquis, Ger. Lu- 


naria minor ſiliqua longiore, J. B. Leucoium majus perenne filiqua lunati longa mu- 
cro8ata, Hiſt. Oxor. 
Ff Violarig 


czruleo & albo , Hiſt. Oxon. 


vx" wok. 


114 


Proarom: Nat. Hiſt. 'Scotiz Partis Secunde Lib. Secuntdus. 


Viola Lunaria major filiqua rotundi, s. y. Lunaria major filiqui rotundiore, J. B. 
Leucoium Lunatum, five Lunarium latifolium majus annuum filiqua rotundi , flore 


Violaceo, ſeu ſubczruleo, Hiſt. Oxon. 


FVirgs Yo aurea major . vel Doria ,B.P. Aliſma © Hatthiol E five Doria WR; B. Doriass 


eur. Wound-wort. 


rentica, J.B. 
Virga aurea latifolia ſerrata, 8. #. 


Virga aurea anguſtifolia ſerrata, B.y. Aurea anguſtifoliaſerrata, ſive Solidago Sara- 


Virga aurea Mexicana, 8. ?. Atirea Limonii fotio , panicula uno verſu diſpoſita, 


Hort. Reg. Ble/. 


Virga aurea foliis Linariz, Linaria aurea Trag?, Ger. Linaria folioſo capitulo luteo 


major, B P. Heliochryſum Tragz, fiye Linariatertia, J. B. 


Character & Vires ſupratraditz ſunt. 


VITEX foliis anguſtioribus Cannabis modo difpoſitis, B. P. Aptius folio tion ſerrato, 


Fitex. = 
 J.B. Officinaliseſt. 
Nora Cha- 
radcriſiica» qulis inſpicas congeſtis. 
Vires. 


Eft inter Frurices ſeminibus fudis, floreſimplici, floſculis & ſeminibus inſummis ra- 


Semen'iis utile, quiſe a Venercis puros cupiunt. Venenatis ictibus auxiliatur. 


Pitis. VITIS Vinifera, Fuch/. TheVme-tree. 


Vitis laciniatis foliis, Cornus. 


Eſt inter Bacciferos foliis deciduis, Capreolis , & fructu in racemis dulci fucculento, 


Nota Cha- 
;_ _ Foliarefrigerant & adſtringunt, adverſus Hemorrhagiam & Dyſenterias utilia. 
. Cinisſarmentorum urendi vim haber & ad Cauretiaufurpatur. 
Urtice. URTICA urens pilulas ferens, Prima Di9/corides ſermine Lini, B.P. Urtica Roma- 


Urtica Romana tacie Parietariz. 
Character & Vires ſupra traditz ſunt. 


2a, live mnt 19%, Bs ].B. Officin. 


Litera VY. 
= FO Yn foliis Aloes, B.P. Hiſt. Oxon. The ſuppoſed Indian Jucca, or the Root 


whereof the Bread Cazava ts made. 


Hic libuit egregium Potma D. Joh. Barclay noſtratis de Nutritione & Vegetatione Euphorm, 


Plantarum apponere. 


- Germine, que lat? , primim ſurgentibus arvis , 

Undanters veſtitis bhumum , cm pallida clo 
Cedit hyems, ſeſſeque in _ mollizs aure ; 
Vos wihi, que' primis tellus aliments miniſiret 
Imbribus , unde novo letentur jugera Vere , 
Dicite, que ſuccis felicibus augeat annos , 

' Que: fire Turthreas Virtus artimuverit Herbase 
Yos mibi Nature Penetralia pandite veſtre , 
Et quo quiſque modo Divitmque , hominumgne recentes 
"Thdaerit Truncos.; quis otigine Truncus ab ipſd 
Mitibus eternas repardrit Solibus Umbras, 

. Sic vos humenti , ſic aureus evocet aur 

Dux Amphionidath : #et wor dit Stirius wet , 
Aut Notus, & fragiles rumpant mala Nubilas CulMos. 

Viderat ethereos lat?. gemmantibus Tgnes 

"Collucere Polis & t6t0- Sydera mundo 
Alma Parens Tellus , tum que enroentina fletit 
Solis iter, totum diſftinguens circulus annum, 
Tum que fixe ſibi peſutre cubilia ſtelle , 
Et que multiplici properent , undque recedunt 
Aſtra vid , ſemperque ſuis ſibi curſibus obſtant. 

Ipſa ſinus vacuos, & inerti ſqualida cultu 

Brachia protendens , nudoſque ad Syders vultus , 
Naturam allequitur ſupplex. Quid me optima , dixit , 
Mternum ceſare jubes, & in ocie ſolvi? 
En Soror aſſiduis evolvere Menſtra laborat 
Fluttibus, & taritds namerat jam Tethys Aluninos , 
Naiadaque , Glaucumque vehens, Divoſque biformes : 
Ipſa, pudet , vidiliquidum per Inane Volucres 
Deferri , & nulla deſertos Atre Calles. 


Part. 1. 


Eecce ſui Cielo Fitus, & noe coruſch 


| Cot wvolviſſe Faces, tot Lumina ferre ſuperbir. 


Sola vaco. Maſtis meditantem plure querelis 
Reſpicit , & blando vultu Natura ſerenet. 
Tuanc , er4t Hyberno qualis ſub Frigore , Nimbus 
Cogitur , & nivee candeſcit mole Pyuine ; 
Talis Hamus , fic lila rigens, ſic Orbe Nivali 
Pendebat , gelido nonnunquain initerluta Nereo. 
_ Hic primum ingentes aperit Ndturi receſſus , 


j Fiſceraque , — » benaſque capuces, 
4 


Atque illi tacitum endo ſerpere Pontum 
TImperat , inde aliis iterum prorumpere terris , 
Tam Sale mutato Ripiſque minotibus -altum. 
Illic & toto «my mox Acra Colo | 
Ire jubet, gelideque diumus urhiirdite cavernd 
Jaw fieri Fontes , puriſque exturrert canipis. 
Veque ſatis pingui madueruut jugera limo , 
Nec latebris hiat ulla ſitis, tum fpeftore totd 
Incubuit Titan , fecundaque Inmina miſit. 

| Protinus innumero tenkes examine Culmt 
Prorupere ſolo, Pars mollibus humida Ripis 
Tollitur , illa jugis, hec Valles induit imas. 


1 Qualis ineft Colo facies , cints Luce coruſet 


Pallida purpureos ſuccendunt Sydera wultus. 
Primus ab Eois , pelids mox alter ab Arfto, 
Unus 4b Occiduis, dlter micat Tgnis ab Auſtris, 
Sic fete Telluris honos nunc pettors cernit , 
Nunc virides creviſie humeros , fetuque recents 


pos » batkque ſhes miratur honores, 


Partis Cecundz Libri Secundi Fitiis. 


Partis Secunde. 


PE —_ 


I NS 2 


Plantarum ad Paginam referens , ubi recenſentur varie earum ſpecies, uni cum earum Nots 
Coarateriftica © YVrrious tam Medicis , quam eMechanicis. 


A. 


Abies, ejus Nota CharaQteriſtica, Locus natalis pag. 

& Vur ES 9» 6 
eAbrotonum , ejus Nota CharaCteriftica & Vires, #66 
eAbſmibium , ; 6. & 67 
Ejus Nota Characteriftica, Locus natalis & Vires, +7 
De Abfinthio integros Traftatus qui ——_ , 6 
eAcacia, ejus Nora CharaCteriſtica , & Vires, 67 
eAcanthium, e&jus Nota CharaQeriftica, Vires Medicz 


& Uſus Mechanicus, bid. 
Acamhus , ejus Nota CharaCteriftica & V res, obid. 
Acarva, ejus Nota Characteriſtica , ibid. 
Acer 0 7: & 67. 
Ejus Nota Characteriftica , Locus natalis & Vires, 7 
Acetoſa 3 7. 67.68 
Ejus Nora Characteriſtica & Vares, 7 
Acomtum » ejus Nota CharaCt. & Vires, 68 
Acorus, ejus Nota Charact. & Vaires, ibid. 


Adianium , ejus Nota Chara. Locus & Viress® 7.8 


De Adianto vero quis m_ 5 
Adons , ejus Nota Charact. 66 
e/Eevlops » Fo | ibid, 
e/Ethiopus, | ibid. 
Ageratum , cjus Nota Charact. & Vires, zbid. 
Alaternus , ejus Nota CharaQteriſtica & Ulſus Mecha- 
nicus 9 : _ 
Alcea , 8. 68 
Ejus Nota Charact. Locus & Vires, 8 


eAlchimilla, ejus Nota Charad. Locus & Vires, ibid. 


Alliaria, e&jus Nota Charat. Locus & Vires» . ibid. 
Allium , | 8. 68. 69 
Allii Nota Charact. & Locus, 8 
Alli Vires, | F 69 
eAlnus, cjus Nota Charatt. Locus, & Vires Medicz & 
Mechanicz 3 8.9 
Ale, : 69 
Alſme , | 9. 69 
Ejus Nota Charadt. Locus & Vires, g 
eAlthea, ejus Nota CharaQt, & Vares, 69- 
Alyſon, cus Nota Chara&t. & Vares , abid 
Amaranthus , ejus Nota CharaCt. 8& Vares » bid, 
Ambroſia , ejus Nota Charact. Locus & Varess 9 
dmms, cjus Nota Charact. & Vares, 69 
pag. 

Amygdalus, ejus Nota Charadt. & Vares , 69. 70 
Anagallis , | 9.70 
Ejus Nota Charact. Locus & Viress 70 


Anagyris  <jus Nota Charadt. & Vires Medicz & Me- 
Chanicz 3 : ibid. 
Hnchuſa, ejus Nota Charadt. Locus & Vires, 9-10.70 


HAntroſemum , ejus Nota Charact. & Vires, 10.70 
. Efnemone, ejus Nota Charact. I0.70 
Anethum, ejus Nota Charadt. & Vires» 70 


Argelica, ejus Locus, Nota Charadt. & Vures, 10. 70 
Amſum , ejus Not. Charact. & Vres » 


1710745 - | 
Ejus Nota Charact. Vires & Locus , ES 


eAnwrhinum » ecjus Nota Charact. & Vuress 70.71 


ag. 
Aparme p I —_ 
Ejus Locus, Nota Chara&. & Vires, 10 
Apum , ejus Nota Charatt. & Vires, 71 
e-Tpocynurs , & ejus Nora Chara&t. 1thid. 
Aqulegia, cjus Nota Charadt. & Vires, ibid. 
Arbor / #ude » ibid. 
Arbutus , & ejus Nota Charadt. bid. 
Argemone & ejus Nota Chara&t. ibid. 
Ariſarum bl sb1d. 
Ariftolochia , ejus Nota Chara. & Vires, ibid. 
Arum " | 10.72 
Ejus locus, Nota Chara&. & Vires, - TO.1T 
Arunds , | II.72 
Aſarum , ejus Nota Chara. & Vires, 7% 
Aſclepias , ejus Nota Chara&. & Vires, abid. 
— , ejus Nota Charad. & Vires, ibid. 
Aſperula , I1,7% 


Aſphadelus, ejus Locus , Nota CharaQt. & Vires, 11. 72 
Aſplemum , cjus Locus, Nota Chara&. & Vires, IT 
Afﬀer , ejus Nota ChiraQ. & Vires, 72. 73 


8 Afragalus Aﬀricanus, ejus Nota Chara&. 


| wy 73 
Aftragais ſylvatici Locus, Nota Chara&t. Deſcriptio , Vi- 


res, IZ 
Arrattylis, | | 73 
Atriplex, 11.12.73 
Ejus Nota Charadt. & Vires, 12.73 
Avens, 12.73» 
Ejus Nota Chara&t. & Viress -+* 
Aurienls Maris , = 12.73 
Ejus Nota Charact, 12 
Ejus Vires, 73 
Anriculs Urſs, Vide Sameula. 
B. 
= | pag 
Balſamima, ejus Nota Charad. & Vires, 73. 74: 
Barba Capri, I. 74 
Ejus Nota Chara&t. & Vires, 12 
Baba 7ovis & ejus Nota Charadt. 74 
Bellis 4 T2. 74 
Ejus Deſcriptio , Nota Chara&t. & Vires, 12 
Berberis , ejus Nota Charadt. Vires Medicz & Ulſus 
- Mechanicus , | 74 
Berta, cus Nota Charact. & Vares, 12.13.74 
Betonuca, 13-74 
Ejus Nota Chara@t. & Vires, 13 
Betula, ejus Nota Charaft. & Vires , 1bid. 
Bifolium » eJus Nota Chara&t. & Vaires . ibid, 
Biftorta, | 13-74 
Ejus Nota Chara@teriſt. & Vires, I3 
Blattaria & &jus Nota CharaCct. 74 +75 
Bitum - 33- 75 
Ejus Nota Chara. & Fires, 13 
Botrys , ejus Nota Chara&t. & Vires, 75 
Braſſica, | 13-75 
Ejus Nota Chara&. & /ires, 75 
Brunella, ejus Nota Charact. & Fires , 13 
Bryoma, ejus Nota Chara&t. & Pres, 75 
Bugloſinm , ejas Nota Charadt. & Yires, 13-76 
Bulbocaflanum, ejus Nota Chara&. & Fires 4 I3 


Buplnhalmum & cjus Nota Charact. 76 
4 : 


= "TX. = * - p_ — e——_— 
SIG wow ye IO en II OO a ee Wen Ars» 


Re ee er EE EE IENIOENS > XY 
CES IS Ge li An, Do ESI TIED ES 


- BIN c> er ry 


z N D E X, 
Burſa Paſtoris & eJus vires 13.1 "6 Conſolida , 18. 8r 
Burſe Paitoris aftinis , E1us nota charact. et vires, 18 
Buxus, cius nota charaCt. Vires Medice & Ulus ” Was Conſolide major. Vide Symphytum. 
NiCUsS, ibid. convolusulys , 18.8r 
Eius nota charact. et vires 18 
Con)2z4, clus nota charact. ct vires, 82 
C. Corallina. Vide Muſcus. 
Cormandrum , elus nota charact. et vires , $, 
Cornus, elus nota charact. Uſus Mechanicus et vires Me. 
Cachrys, eius nota chara@. et vires, 76 dicz, 18.82 
Ceps, eius nora charact. & vires ibid. Coronopus {ylveſtris , et eius nota charact. 18 
Calamintha, eius nota charact, & vires z 14. 76.77 Corylus, 18. $2 
Calceoius Marie y © 77 Exusnotacharact. Vires Medic et Uſus Mechanicus, 18 
Caltha, eius nota charact. et vires abid. coryiedon, elusnota charact. et vires, 18. $2 
Calthe paluſtris nota charac. et vires , ' 14 Erthmum , erus nota charact. et vires , 18.19 
Campanula . I4 77 crthmum chnſanthemum , $2, 
Etus nota charact. et vires, I4 Crocus, eius nota charact. et vires , 1bid. 
Campai.uia pratenſis, Vide Trachelium Cruciata » Elus nota Charact. et vires , 19 
Cannabis, erus nota charact. & vares y | 14 cuwums, eius nota charact. et vires , 8& 
Carduns , | I5.77 Cucurbua, erus nota charact. et vires bid. 
E1us nota charact. et vares » I5 Cummum, clus nota charact. et VIIes » 82.8 
Cearlina, ciusnora charact. et vires z 77 Cupreſſus, eius nota Charact. vires Medicx & Uſus Me- 
Capimuset cius Uſus Mechanicus ibid. chanicus, 83 
Carum , eius nota charact. ct vires bid. cyan, 19. 83 
Caryophyllata , I5.77 Etusnota charact. et vires , Ig 
E1us nota charact. et viresz, _ | I5 Cyclamen, eius nota charact. et vires , by: 
Caryophyilus . el1us nota charact. et vires , I6. 7 8 c ynogloſſum , 19 8 3 
C «ftanea  eius nota charact. et vires , 78 Eius nota characrt. et vires, 19 
Caucalss, I6, 78 cyi/us, cus nota charact. et vires , 63 
E1us Locus, notacharact. et vires 16 
Cedrus, eius nota Charact. ct Vires 78 
Centawimm minus , cius nota Charact. et vires, 16 D. 
Centaurimm maius , clus nota charact, et vires » 78 
Cer aſus . - 6.7 bo 
Eius nota charact. et viress ' 16 Daucut, $3 
Cermbe et cius nota charact. | 59 Dens Canis, & eiusnota charact, ibid. 
 Cherephyllum ,  - 16.79 Dens Leonis, 2.0. 84 
Eius nota charact. et vires 79 Eiusnotacharact. et vires, 20 
Chamaceraſus , tbid. Dentariet etus nota charact. 8 
Chameciſius vulgaris 5 e1us nota char. et vires 16 Diygualis ) 20 84. 
Chamearys , eius nota charact. et vires, 17.79 E1us nota charact. et vires, 20 
Chamairis , 79 Dyſacus, 20. 84. 
Chamemelum , eus nota charact. et vires, 17. 79 Eius nota charact. et vires, 2.0 
Chamemeſpilus, 79 Doroncum et cxus nota charatt, $84 
Chamemorus , eius nota charact. et vires , i7 Draba, ihid. 
Chamepitys, cius nota charact. et vires 79 Dracunculus Hertenſis » erus nota charact. et vires, ibid, 
Chelidomum, eius nota charact, et vires, | 79. 8 Dracanculus Pratenſis , eius nota charact. et vires 21 
Chondrulla, eius nota charact. et vires, 89 
Chryſanthemum , e1us nota charact. et vires , 7. 89 
Ceeer , eius nota charact. et vires , ibid. E. 
Cichoreum pratenſe, | 17 
Cuhorium , exus nota charact. et vires z 80 
Cicuta, ciusnota charact. vires Medicz et Uſus Mecha« Echinm , 2.1. 84 
nicus z 17 Echum Marmum , 55 
Cicutarta 80 Eius Locus, nota charict. et vires , zI 
Cmara, clus nota charact. et vires ibid. Elatie, cius nota charact. et vires , v4. 85 
Circa. Vide Solanfolia, Ephemerum Dioſcoridts , 20 
Cr/um , e1us nota charact. & vires , 17 Epimedium et elus nota charact. 5 
Cifus , erus nota charact,. & vires, 8 Equiſetum z clus nata charact. vires Medicz, uſus Me- 
Clematis, exus nota charact. & viress 80. 8r Cchanicus, 1 
Clinopodium , exus nota charact. et vires, 17.8: Era, eiusnaka charact. et viress ibid. 
Cncus » Eius nota charact. ct vires , 81 Eius Uſus Domeſtici & Mechanici, 22 
Ccochlearia, 17.18.81: Eruce, 22. 85 
E1us nota charact. et vires, - 18 Eivusnotaeharact. et vires , 22 
Cochlearia curioſa TT rattatus Holenbrocey, $8: Erviltia. Vide Ochras. 
colchtum , et exus nota charact. ibid. Eryngmm , 22,85 
Colutea y E1us nota charact. et vires, tbid. Eius nota charact. & vares, 22. 


Eryſmmum , 


Partis Secunde. 


Eryfomun » 
Fiusnota charact. & vires, 


229 8 


22 


Emnonymus , cius nota charact. vires Medicz et Uſus Me- 


chanicus , 
Euornyme {1milis Arbor V irginiana, 
Enpatorium 9 
E1us nota charact. et vires , 
Eupatorium Cannabinum , 
Etus nota charact. 
Euphraſia , cius nota charaCt: & vares 


F. 


Faba, erus nota charaCt. & vires , 


35 


Fagus » eius nota charat. Vires Medicz , Uſus Mecha- 


nicus et Domeſticus , 


Fegopyrum , etus nota charact. Vires Medicz, & 


Mechanicus , 
Ferrum Equinum , & exus nota charact. 
Ferula, erus nota charact. et viress 
Feſtuca, erus nota charact. et vires z 
Ficus, etus nota charact. et vires s 
Fulipendula , Eetus nota charact. et vires, 


& Vi 


8 by: 
"Bs 


2.4: 
86 
2.4 


Filszx , erus Locus , nota charact. Uſus Medicus , Dome- 


ſticus & Mechanicus , 
Foemculum , eius nota charact. & vares 
Fenum Grzcum, es character & vares, 
Fragaria , 
Eius nota chara&t. & vires, 
Fraxmella, et ejus nota charaCt. 


24425 
$6 
ibid. 


Fraxinus , eius nota charact. Vires fedicz et Uſus Me- 


chanicus, 
Frutillaria & eius nota charact. 
Fucus, enus nota charact. & vares, 
Fucus Equiſeri facie, 
Fumaria, erus nota charact. et viress 
Fungus , e1us nota charact. et vires , 


G. 


Galega, eius nota charact. & vires, 
Gallum, eius nota charact. & vires , 
Geniſta - | 

Eius nota charact. et vires 

Geniſia ſpmoſa , etus nota charact. & viresz 
Gentiana , 

Gentianeila , 

Geramam 5 

Eius nota charact. & vires, 

Gladiolus, eius nota charact. & vires z 
Glaux et exus nota charact. 

Ghcorrhiza , eius character et vires z 
Glycyrrhiza ſylvefiris et exus nota char. 
Gnaphalmum » 

E1us nota charact. & vires, 

Gramen , 

E1us nota charact. & vares , 

Gratiola & e1us vIres » 

Groſſularia , eius nota charact. & yiress 


H. 


Halinus , exus nota charact, & vires , 
Hledera , 


25,26 
86, 87 
26 


29, $8 
2.9, 88 


Eius nota charact. Vires 2fedicz et uſus HMechanicus , 


Hederd terreflris , erus noma charact. Vares AMecdicze & XU 


Aecchanicus z 


Hedyſarum , 88 


Helenmm , -<jus nota charact. et vires , ibid. 
Helichryſum , 8 
Helwtropwm , eius nota charact. Vires Medicz & uſus Me- ' 
chanicus , | 
Helleborus , eius nota charact. & vires , | 1bid. 
Helleborine & etus nota charact. 30 
Herba viva y 0) 
Herba mimoſa, ibid. 
Fleſperts & erus nota charact, ibid. 
Hlieractum , . 30, 89 
. Exus nota charact. & vires, 30 
Hippoſebnum. Vide Smyrniam. 
Holofteo affines, | ibid. 
Hordeum 9 Z2 
Etus nota charact, & vires , 31,90 
Fhacmthas , 3 I, 90 
Eaus nota charact. 31 
Hyoſcyamus , eius Character & vires, 31,90 
Fhpecoum, . go 
Hhpericum 5 31, 9o 
Etus nota Characr. & vires, "ad 
thſſopus , exus nota charact. & vires z 90 
L 
deed v 
fo nota charact. et vires, Pur = 
Zacobaa, 31, 3Z2z9T 
E1us nota charact. et vires, 32 
Jberis, eius nota charac. et vires, 9r 
Tiex et erus vires » et Uſus Mechanicus, 1bid. 


lex aculeata, cus nota charact. Vires XHedicz, et Uſus 
Mechanicus , 


Quomodo Viſcus ex ea paretur , b21. 
Imperatoria » etus Character et vires, 9I 
Imperatorie «ffimts et exus nota charact. J2 
Intzbus, eius nota Charact. et-vires 91 
Iris, elus nota Chara. et Vires, I, 97 


Iris Palufiris, exus Nota Chara. Vires Hfedicz F. Ulus 
Mfechanicus , 32 

Jſatis, erus Nota Charact. et Vires Medice et Uſus Mc- 
chanicus , 


7wnc#s , eius Nota Charact. Vires Afedice & Uſus Pu 


chanicus z 3% 
Funperus , 32592 
Eius Nota characr. Vires Medicz et Uſus Aechani- 

CUS z 33 
Gummu j7unper; vires 5 | ibid. 

Ko 
Kalsz 33- 92 
Eius nota charad. Vires Medicz & Uſus Mfechaniqus,3 
Sal e4tkals, quomodo conficiatur , _, thi 
L. 
Lafluta Hortenfis 4 eins nota charat. & Vires; 92 
Laftuca ſulefirts, exus character et vires , 23> 24 
Lamuum , 34, 92 
Ei1us nora charact- et vires , | 34 
Lapatham Hortenſe z | 92,9; 
Lapathi praflantiſſims noſtratis vixes , 93 
Lapaths ſanguinei vites , ib1d; 


os 


a +0 De 


——— 


II pO 


RE Es ne ohne Oe no eat 


CE H'SYIoSIY OTE ISI TINY BP TRIS 


rm II ent tn tt rn IP vn mag 
nt 77 SHR 2: 


— p 


— 


= _ 


NOISE = 
Z = 


__ 7 I r= —ro—e n——_— eng 
- 


CR —— —— EE — — 
—_ © WW) ALON Ales Ges gg, 


I N D E X, 
De Lapathis & Rhabarbaris quis (cripſtt,, ibid. Mercurialis , g 
Laphathum ſylveſtre » cjus Nota CharaQt. Vires Medi- Ejus nota Chara&. et Vires _y_ 
cx & Ulus Meohamicus > : 34 Aeſpuus, ejus nota Charact. et Vires , 35 
p- p _= Nota Chara&t. Vires Medicz & Uſus Meſpilus Apu folio, five Oxycanthus, ejus nota Chara 
Fe =q anicus 1d. _ ires Medicz et wm Mechanicus, 2 
bo pF T - © 
Laſerpumum, ejus N ota Charadt. & Varess FA; 0 ce "ans manga —_— = 
Lathyris, ejus Nota Charact. & V res, tid. Millefolum , ; g 98 
Lathyrus, & &jus Nota Charact. 35:93 Ejus nota Charact. et Vires, : = 
Lavendula, ejus Nota Charadt. & Vaures, 93 Mot, et cjus nota Charact. bY 
| Laureola, ejus Nota Charact. & Vires, 93-94 Adorus, <jus nota Charact. et Vires : 
Laurus,, ejus Nota CharaQ. & Yires, 94 Muſcus, ejus Nota Chee ? 99 
Lens, ejus Nota Charact. & Yires, ibid. Muſeus Mariumus , five C all: 555682 '; 38.39 
Lens paluſiris, ejus Nota Char. & / wes, 35 Mhagrum, : m———_— 
7 cn ak ejus Nota j row & viresz 94 Ejus Nota Charact. et Uſus Mechanicus , 7 "4 
ucomm » ejus Nota Char. & vares ; : | 
— ja K -vogned - [<> , 35 - Myrrhis, &jus Nota Characrt. et /ircs 39-99 
Lichen , ejus Nota charaQ. et viress 35 N. 
Ligufiicum , ejus nota charact. & vires s 94- 
> qr yo = charaQ. & vares, 95 —_ , ejus Nota Charact. et Yircs, 99 
-» if n 4 
Zilmm , cjus nota Charadt. & Yires , ibid. Me A” Chen ſto 
| Lalum Convallium , ejus charafter & pres , 35 Ejus Pires, ws 4 
—_ » ejus character et vares 95 DN iconianas gjus Nora Charact. et Yires, c 
Ejus 5 df Charact. et Yires wy _ f - ron CIOS = 
Lingue Cervia, ; 35- - Ejus N, nee app 
Ejus nota Char. et YVres N — ; ; "x 
_Y , wh - : = Juglans, ejus Nora Charact. Yires Medicz , et Uſus 
a ; ; $ ecnanicus, ibid. 
_ «ak Vires Medicz et Ulus —_—_ Nymphas, cjus Nota Charact. ct vires, | von 
Zutheſpermum 5 : - 59 5 | O 
Ejus nota Charact. et; Vares , g5 
—_ 4 | AINIEP'® | 36. 95 Ochrus , five Erwilaa, 09 
a . -ITES 3 1 2 *f » 
Lonchwis, &jus nota Charact. et Yires, ibid —_—_ _— ho No _—_ bake id. 
Lotus, ejus Nota Charact. et / ures, 36.95 Olea , QTR 4 
Lunaria, ejus Nota Char. et Yures, 36 Onobrxchic, et ejus Nota Charact = 
| Lypmus, ejus Nota Charact. et vires, 95-96 Ophiogloſium . Nota Char. et Vi = 
Lugulus, cjus nota Charact. et vires, g6 Orbis nd rms er va. EY #6 
! . 4 LRN ec b 
—_ » £us ow Chara. vires Medics ct =_ _ ejus Nota Characrt. et vines, wo - 
” hanicu I F TIOANUM 5 > 
| Ps mw nota Charact. et vares 36.96 Ejus Nota Charact. et Vires, A oe 
Ejus <4 5 * 44 car =p AM 1-6 
Lyſimachie filiquoſe Rota Charact. - 96. dates > ; yo 
063-3 3 M A Orobanche , cjus nota char. et vires, ibid 
| on m_ R | 4&1. 101 
Majorana, ejus nota Charact. et Yires , 96 _ Sp = OY mow 
HMalva, 4- Fg. Ys Jean "a : Nh Oe ey ibid. 
Malvz wota Charact. et Yires, 37 a vide Miyfits Synonts. | 
Aalus et ejus variz ſpecies » Nota Charact. et F1- P 
FS 96.97 | 
or Y _ 2 7 97 Paonia, <jus Nota char. et Vires, ror 
es Hoe : FIFTY «bins, 37- - Panax > ejus Nota charact. et Vires, ibid. 
Marrubium C ardica dictum et ejusVires, —_ » us one ERIE As I0% 
Adoum, cjvs mom Clarect. ex Video, 4 _— eJus nora charact. et yires, | AI. 42. 102 
Aatricaria, ejus nota Charact. et/'ires, ibid. p EY b/ opts” Ne 2D..4 
Melampram \ et <jus nota Charact. 28.99. aflinaca latifolia & tenuifolie ſatrue, Nota charact. et vi- 
Adtelilotus, ” 38. 97 on Ty: ee” > 
Fjus xota Charact. et Vires, 28 on renmfole ſylveſiris , exus Nota charact, et vi- 
. Meliſſa, ejus Nota Charact. etVires, 97 38 Wong A | 4-t 
; . Pedicalaris, et eius nota charact. | ibs 
L pm bd. 
Me a 2 Jos Nota charact. et /ires, 22 o Pentaphylloides & eius Nora charact. So 
_ nota Charact. et Fires, * — a 42; 102 
entha S br . . pd Þ£ : . p| o : z 
| mira dictn, et cus Fires, 38 Peplus , eius Nota Charact. & vires, | 5621 


Partts Secundg. 


—___ 


lh 


_ 


Pepo » ejus nota Charact. & Vires, 102 
Perfoliata , ejus nota Charact. & vares ibid. 
Perichmenum » 42.10% 
Ejus Nota charact. & Vires, | 4.2 
Perſicaria, ejus Nota Charact. & Viress 43 
Petaſites , 43, 103 
Ejus nota charact. & vires , 43 
Peucedanum , ejus Nota Charadt. & vires , _ 1og 
Phalangium , ejus Nota Charadct. & Vares , 1bid. 
P halaris 4 1bid, 
| Phaſeolus, ejus nota CharaCt. & vires 1bid. 
Phillyrea & ejus Nota Charact. ibid. 
Picea, & ejus nota Charact, 1bid. 
Puloſella , 43» 103 
Ejus nota charadct. vires Medicz & Uſus Mechamicus, 4.3 
' Pimpmella, cus nota Charadt. & vares , 103. 
Pimpinella Saxifraga ejus nota Char. 6 yires1 43 


Pinus, & erus Nota Charact. 
Piftacia, & ejus nota charact, 


ibid 


Piſum . 433 103 
Ejus Nota Chara<&t. & vires, I 93 104. 
Plantago, 43, 104 
Ejus Nota Charadct. & vires, 43 
Platanus, & ejus nota Charact. 104 
Polium , ejus nota Charact. & Vares, abid. 
Pohgala, & <zus Vares , | 43» 44 
Polygenatum , cjus Nota Char. & Vares , 94. 
Polygonum , ' 4-4-» 104. 
Ejus nota charaQt- & /'ires 44. 
Polypodmm , ejus nota Char. & Vares , bid. 
Populus , | 442 104 
Ejus Nota Charact. & Yires , 104 
Porrum , & ejus Nota Charact. 1bid. 
Portulaca, ejus Nota charact. et Vares , bid, 
Potamogeiton & ejus nota charact. 44. 
Poteniulia , ejus Nota charact. er V res, . 1bad. 
Prunus Hortenſss » ejus Character & Vares, 1.04 
Prunus ſyiveſirts , ejus Character & Vares, 44 
Pſeudodiftammnus, I 04. 
Pl! mm, ejus Nota charact. & Vires, 1049105 
Pulegium , ejus Nota Charact. et res , 05 
Pulſatilla 1b1d. 
Pyrola , ejus Nota charact. et vires, 44 
Pyrus jus Nota Charact. et Vires, 105 
, ; 
Q.. 

QOuadrifolium , 305 
Quercus, <jus NotaCharact. & vires, 45: 
R. 

Ranunculus , 45, 105 
Ejus nota characteriſtica , 45 
Raphanus , ejus Nota charact. et vires , 45, 105 
Rapiftruam © | | 5 1bid. 
Ejus nota Charact. et Vires , 4-5 +46 
Rapwam, <jus Nota charact. et Fires. 105 
Rapunculus , 4.64105 
Ejus Nota Charact. et Vires , 106 
Reſeda, 46, 106 
Ejus Nota charact. 46 
Rabarbarologia curioſa T ractatus , 93 
Rhamnus , ejus nota Characr. Vires Medicz et Uſus Me- 

chanicus , 106 
Rhoda radix , et erus Vaires, 4.6 
Rbus, | 106 


Rhbus Mrifoha, ecjus nota Charact, et Uſus, 4.6 


— 


Recmus, 106 


Ros Solis , ejus Nota Charaft & Vires , 46 
Roſa Horjenſis, eius Nota Chara. et Vires 106 
Roſa ſylveſiris, | 446 
Roſa Ciphiana, ejus Delſcriptio & Locus natalis 1bid. 
De Rojs quis ſcriphit , 106 
Roſmariws, £ius nota Chara. et Vires, ibid. 
Rubia , 46, 107 
Ejus Nota Chara. Vires Medicz & Ulſus Mechanicus , 

| 107 
Rubus » 4-6, 107 
Ejus Nota Chara&t, et Vires, 4.6 
Ruſcus , ejus Nora Chara. et Vires) 107 
Ruta, <jus Nota Chara. er Vires , 1bid. 


= "ra nobile contra Viperz morſum Antidotum , 
1019, 
S 


Sabina, ejus Nota Charact. et Vires, OF 
Salix » | 4.7, 107 
Ejus Nota Charact. Vires Medicz et Uſus Mechanicus, 
47 
Salvia, ejus Nota char. et Vires, . 107, 108 
Salvia eAgreſtis. Vide Scordium. 
Sambucus , 4.7,108 
Ejus Nora Charact. et Vires, | 47 
Sanula 9 475 I o8 
Ejus nota Charact. & Vires, 47 
Sanicula Auricula Urſi dicta, ejus nota Charact., 108 
Sepicula montana , ejus Nota C hara&t. et Vires) - 48 
Saponaria » ejus Nota Charact. Vires Medicz et Uſus Me- 
chanicus , 108 
Satureisy. erus Nota Charact. et Vires, 1bid. 
Saxifraga » ejus Nota Chara&t. er Vares, 48 
Saxyfrege aureay jus Character et vires z ibid. 
Scabioſa 5 4.8, 108 
Ejus Nora Charaet. et Vires, 48 
Scandia» 48. 108 
Ezus Nota Chara&t. & Vires, 4.8 
Sczlla, cjus Nota Charact. et Vires, 108 
Scolymus 5 1bid 
Scordium , ejus Nota Chara&t. & Vires, 1bid. 
Scordium dlterum, fave Salvia agreftis, ejus Nota Cha- 
ract. et YVires , 48 
Scorpioides » 108 
Scorzoneray ejus Nora Charact. et Vires, x08. 109 
Scraphulgr FF , 48. I 09 
Exus nota Charact. et V res , | 4.8 
Secale, .erus Nota charact. et viresz, ibid. 
Secaridica » | 109 
Sedum s 4.9. Z 09 
E1us Nota Charact. et Vires, 49 
Selmnm Su folis , I09 
Senecto » clus Nota Charact. et varess 49 
S erpyllum 2 49. 109 
E1us Nota Charact. et Fires, 49 
Serrigula, eius Nota Charact. et Fires , 109 
Sideritss , 49. 109 
Sideritidis Anghice Nota Charact. et Vires, 49 
Sulrque » 109 
Sinaps , exus Nota charact. et vires , 49 
Siſarum , eltg Nota Charact. et Vires, I09 
S!ſor ibid. 
Siymbriam, Vide Mentha. 
Sium Cruce folio, Ejus nota Charact. et Vires , 49 
De hac Planta quis ſcriphfit , ibid. 
S1 aliz ſpecies, ct carum /ires , 49-50 
Smilax » Iog9 
Smyrnum » ibid, 
"2 S1mJr. 


«as, 
Wrtm—_— 


I N 


D 


Smpminm » five Hippoſelinum 6jus Nora Chara&t.'& Vi- 


- TESg FO 


- 5 . 
ibid. 


Fjus Nota Chara&t. & Vites, 
Tnibulus 


Solanum : 5o. 109 Trichemines, ejus Deſcriptio , Nota Charadt. & Vircs, ibid. 
Ejus Nora Chara. & Vires, 50 Trifolum Hortenſe » & variz ejus —_ , 11} 
Solamfolis Citcea difta , & ejus Nota Charadt. ibid. Trifolium pratenſe album ,  & ejus Vares, 52 
Soleni ſomnifers Deſcriptio & Vires , 56 Trifolupraten/is purpures V wes , aries | 
Soldanella, | 5OzIIO Trifolium acetoſum vulgare , ejus nota Charatt. & Vires, 
Eius NotaCharaQt. & Vires Fo ibid. EIN 
Sonchus , ; 50.110 Trifolupalufiris Vires , | ibid. 
Ejus Nota Charadt. & Vires, 5o Tripolum, cus Nota CharaQt. & Vires, tbid. 
Sophia Chirurgorum. Vide IN afturtium. Trutcum » ; $25 112 
_— Sativa, ejus Nota Charact. & Viress 310 Ejus Nota Chara&t. & Vires, 52 
Sorbus ſylveftris, ejus Nota Charadt. & Vires 5o Tukpe, & cus Nota Charat. 11% 
Sparganium » & cjus Vires, ibid. Tuſilagoy cjus Nota CharaRt. & Vires, $2.53 
>. - 110 Typha, <jus Nota Chara&t. & Viresz 53 
Sphondjlum , cjus Nota Charact. & Vires, Fo p 
Spinachia. V ide Lapathum Hortenſe. , 
Spiraea 110 | | 
Stachys , ibid. Faleriana, 53.112. 113 
Staphis agria V1 ibid. Ejus Nota Chara. 53-1 13 
Szzbe , & eius Nota Charadct. ibid. Ejus Vires, 53 
Staechas , ejus Nota Charadt. & Vires , ibid. Yerbaſcum , ; | 53-113 
Succiſa » ejus Nota Chara&ct. & Vires, or Fi erbaſculum » <jus Nota Char. & Vires, £0 12 
Symphytum , ejus Nota CharaG. & Viress 110 Verbena, cjus Nota CharaQt. & Vires, $3-54 
Syringa » & <5us Nora Chara@t. ibid. Feronca, 54-112 
Ejus Nota Charact. & Vires , 54 
T. Viburnum , & cjus Nota Chara. 112 
KW . OE: | 54 113 
Tamarix s 110 Ejus Nota Chara&t. & Vires , 54+ 
Tandcetum » Fi . F1.110 Viola, Fo 54-112.114. 
Ejus Nota Charaft. & Vires 1 51 Ejus Nota Charadt. & Vires, 54 
Taxus, cjus Nota Charatt. Pires Medicz & Uſus Me- Firgaaures, | 54» 114. 
chanicus, ibid. Ejus Nora CharaQt. & Vires, 54. 
Telephium , | gr,irt Pitex, ©jus Nota Chara&. & Vires; 4 
Ejus Nota Chara&. & Vires; gt Furs, ejus Nota Charat. & Vires, ibid. 
encrium , Ty 1132 Vitu Jdes, cjus Nota CharaQt. & Vires; 54 
Thahifirum , cjus Nota Charadt. & Viress 51.111 imus, cus Nota CharaQt. & Vires, 54 5x 
Thapfia, 1k Orics, | : $5-114 
La: ejus Nota Chara&t. &/'iress 51.111 Ejus Nota Chara&t. & Vires, 55- 
Thwuwa , I1k 
Thymum , ejus Nota Chara&t. & Fires, ibid: = 
Tia, cjus Nota Chara. Vires Medicz & Uſus Mes XZ, 
Fa chanicus, *'  1bid. 
ithymalus I. 11t T, C en _ 
EG Nan Chan. & Fires, Sx one PuNonClunadt, & Vim] s 
Tordylium , cjus Nota CharaQt. & Pires , II, 112 
Termentilla, ejus Nota Chara. vires Medicz & Uſus P 
Mechanicus, | | 52 E'- 
Tragacanths, & ejus Nota CharaQ. "112 Tarts; A 
Tragopogony —- : $2,312 - © : a1 
EE # 7 © 


P ARS $S xc wu na 
S P.E CIAL 


TOMUS SECUNDUS 
ANIMALIBUS SCOTI & 


TAM FERIS 9 VAM DOMESTICI1S 
= ET DE 
MINERALIBUS METALLIS 
E T 
MARINES  SCornras 


DE 9VIBUSIN LIBRO TERTIO ET QUVARTO 
4 C'S = VA 


bot 


of RN 


wa ww 4 nw 

>  —— 
| > -T. 

bv —_—_— —— 


EDIMEBAESTATCSE 


Ex Officini Typographica JacoBr KniBsrio, Jos UuaSoiingGrtNns Ts 
& Jorannis CoLlLMaR 1 1, Sumptibus Autris. 


Anno Domini M. D C. LAXXIV, 


* 
» 
5 . F 
[ % s 
WL. | 
L2 % 1 
( % , bl 
> | 
s %\ k. 
pu 
% 
. 6 
7» 
oh? wb 
o 
A 
- . k 
» 4 4 &* - 
- 
« 
. 
—_ . 
- 
, 
* ” 
ns Fi 
{ 
e i 
L » 
" . 
wo v s . 
= ' 
1 
» 
» 
} 
n _ 
. | 4 
” 
4 
- 
. 
* 
- } a \ 4 3 
» ws # 
) 
rat 
* 
EEE ' , 
Kk* 
d » 
» , 
% Nl 
q by 
; } 
- 
"1 # n 
Y 
% 4 
TR = - 
__ 
\ 
% 
. 
; 
% 
- 
P 
© og - > 
. 
« 
os 
- . 
L . 
$ — — ———— eee cet ET. ee ee A eee eee ea, o_ _ — - 
ale too A RO ts te ts tt - uo ooo MITE be LE 3-46-23 4 Ratio Cote a" "OE 4 = 6 _ Þ— ohm WENT —-— VOIR wy tr - - _ _ —_ _ G— —_ ——_ p— RTIIOE 4 Re Eo een 


Domino 


ARCHIBALDO STEPHANIDI M.D. 


Equiti Aurato,' pro Regno SCOTIA Medico Regis Primario, & Regii 
Medicorum Collegii apud E DINBURGUM PRAESIDI: 


Et Domins 


ANDREEA BALFOREST WH 


Equiti Aurato Medico Regio & RE GII Medicorum 
COL LEG FI CS KF ©emn 
Reliquiſque Regii Medicorum Collegji Sociis M. DD. dotiſſimis & expertiſlimis. 


, N hot CMund: Theatrum idea immiſſi ſurmus , College dilettifſemi , ut 
E Deum ex Operibus agnoſcamus , agnitum propter ſumman Jus Crga 10s 
benignitatem G munificentiam veneremur © toto corde amemus. Ad quos 
wh fines non parim Rerum Natwralium fiudio promovemur. Etenim ſicut Ver- 

bo ſuo de Voluntate ſui nes informat Deus Opt. Max. ita fiupendis ſuis 
Operibus nos de Poteſtate ſua inſtruit. Et propterea poſt Verbum Dei ( ut 
habet ſummus ille Philoſophus Baco Verulamins ) Philoſophia Nataralis cer- 
riſſima Superſtitionis Medicina eſt , eademque probatiſſimum Fidei Alimen- 


tur. Itaque merito Re . 


ligioni donatur , tanquam fidifſma Ancilla : neque enim erravit ille, qui 
dixit, Erratis neſcientes Scripturas (6 Poteftatem Dei, Informationem de Voluntate et Meditatio- 
nem de Poteſlate nexu individuo commiſcens et copulans. Nec ſolim ad aumorum confirmationens 
et perſettionem facit , [6d multa quoque frovith commun utilia fuppeditat. Gone vobrs ergo Sacratifſi- 
ma Majeſtas Regia cum Medicam Pravxin rigulonds faculiatew, fans Heavemitne fromuvends pro- 
vinciam demandaverit” jure merito vobis inſevitiew hee Scotie illuſtrate Pats, que de Avimaii- 
bus, Mineralibus et Marinis agit (ad 005 enim ſpeftat de hajuſmodirebus Cognitio) et tata het Natu- 
rakum Scotia rerum Hiftoria in veſtraum maxime ufun adarnata fuit , ut haberetis ſeilicet pre pay- 
peribus et egenis ſublevandis Medicmam , que olum deficiebat : Dittoribus enim per Pharmacopran: 
3 vobis conflrultam abundt proviſum oft. Ot autem Opus hoc perficerem , per viginti anos elapſos 
me Rerun in Scotia Naturalium ſcratinio & indagationi applicui. Nee ſutceſſus Cepto defuct ; ciun 
copioſam ſatis ſupellefiilem pro eMedicins Indigens wuenerim, Plur imaguee freteres , que aliis Av- 
tibus illuffrandis inſervirent. Adeo ut Prodromus bicce vobis pro Hiſtoria Scotiz Naturalt ador- 


1: materiam exhibeat , 06 amplum ſatis campun aperiat , in quo Ingenia veiira exerceantur. 
#® 2 Tir 


mentes ; nth ab Enernis his Bonis ad Summ; Numinis aloragjinem ifansferrent. 10/9 


ER. OO —_——_—_— T_T 


A 


— a T”” ” ; t = ”_ ws Sr 
þ 3-2 
, REAC AY. — Lan . i DOOR, 2PM Pe ORE” WHAT PIP OL" Fe on —_——— 
LW Weds ih 
- a hee wn oth p_ "EF _—_ —_ OE CO NY oo Gt ni foeres epmoefioen OE ITS So oro ene weir =o » wire A 


Fic - Vero pauca cantim  dferph, _ pn ow ali $ 7 mtatta, ou minus raoeſe ſerip. 


F: ; que 32d" animorum "confirmationen. by HR Center: deteBlionem feeo ; F 


= 


© Opus autem; quantuhumcunque eft, ſubattiſſanis veftris Judiciis fubmitto; = 6 Deum Opr. Max. 
ardenti ſemis Vatis pretor, ut veftra Studia in iþſius Honorens, Regis Regnique Commodum, is 


Regii Collegii Decus & Ornamentum /iccedant , "ow ſmgulis onnia fauſts feliciague proveniant. 


DD. VV. 
f | *;Agdictiffh imus Seryus 
Rozzxrus S1BBALDUS 
5 ; k p 
ey Gy ' 
- 4. Y 


I 


D..-=..x 


Capitum Libri;T ertis Pantis Secunde Prodrom! Naturalis Hiforie Scotiz., ubs egitur de Anima- 


| libus Scotiz tam feris quam domefticis. 
Pr efatio de: Animalibus in genere Pe CAFRT ' 311 
ae gs. De Granivoris, as 
$ncTi Oo Pk 4 id LV. 
E, De _forcutis, = 
De Home. 
CAPV TT % "© 4 ns V. 
De Hominis dignitate G preftantit, 2 De Avibus Aquaticis Fiſſpedibus 18 
C A Þ U-'T FE CA FART VL 
De ſmgularibus quibuſlam Hominitks, © ibid. P* foibus Palmipedibus, 20 


CAP U:T: HILL 
De <Medicamentis ex Homine , 


OY ENT © 4 


CA FMT VIL 


De Avibus quibu/dans nos, que imcerte 
s _—_ dam apud qu iy 


— 


a_— 


$SzcCTto Fin cUuUnDA4 


De Puadrupedibus. 
CAP VYUL ial 


De Quadrupedibus Solidipedibus , 
CAPU T I I. 

De Biſulcis Ruminantibus Cornigeris , 
C-aF U rs 

De Biſulcis now Ruminantibas , 
CAF UV T FX 


De Quadrupedibus Digitatis Vruiparis , & mw 


de Drgitatis Semiferts , 

| CAP VU F 

De Vroiparis Digitatis Dome#icis , 
CAP UT V& 

De Duadrupedibus Digitatis Oviparis , 


Ho mn I Sung” ,. — TS 


$zcrio Quarxrta. 


Szxzctio Trxrk TA A 


CAF VV ET 
De Avuibus in genere, 

CS S4-E0 TFT I I. 
De Avibus Terreſtribus Carniooris , 


De P:ſcibus. 
6 C.AP U T I. 
De P2/cebus mgenere , | 22 
7 C' A FRET 101 
De P:/tebus Cetacers , #bid. 
g CAPTRET 1114 
De P:/cebus Pelagiis Squamoſis , 23 
C A FT TV. 
De Pelagiis levibus, ibid. 
- CA FRE V. | 
De Ps/cibus Cartilagmets, ibid. 
13 CA FAT VL | 
De P:{fibus Marmis , Saxatihbus' & Littorali- 
F, - = nl 
CAP RE VIb 
DeM arms ſimul © Fluuiatilibas , ibid. 
C A FS _ VIIL 
3 De Pi/cibns Flyviatilibus, 25 


C AFREFT IA 


De Lacs 1085 , ibid 
A ;t fir CA: 


ere” =" hype IE” W-os 


| 


CAP UT X, 


De Mollibus ſeu Molluſcis, 26 
DAR WIS AL: - - 
De Cruftatis ; NE ibid. 


CAPUT XIL 
De Teftaceis, [foe Cochleaceo genere, ibid. 


CAT UI XIII 


De P;/cibus quibuſdam mcerte Claſſis, 2.8 
SEtEGT10O QUuinNrT a4 
De Zoophytzs , ibid. 
gan cinitolSs=zl4: 
De Serpentibus, ibid, 
SxzcriOoO SEPLIM A 
De Inſefzs. 
GET WW 1 27 
_ tbid. 


De Inſeftis in Genere, 
Ia PP YT 919 
De Terrefribus Peaatis Alatis Anelytris, 29 


_—— w 


CAaATIT un 


. De Avehtris Bipemiibus, * * 2s 


CA -Þ 4 1. "LV. \ ani 
De Colegpteris, ſeu Vaginipennibus, © 31x 
CAP: U patotgs ue 
De Ifef7:s nou Ml p Nedpads; fo s, fuſer onner— 


habentibas , | | : 3r 
C A p U 'T+: v L 
De Inſefis 12 © 14 Pedumn, 2 - « 32 
| C AP 4M: Fo YV IF: 3 
De Inſeffir Multipedis, 1» ibid, 
CS Þ:0ri oy ins 
De YVermibus Hexapogis,/ a» 33 
C AP U.T I X 
De In/eftis Apadis, ibid. 
C.a PUT: x 
De Inſefis Aquaticis Pedatis, - 34 
C'A.P U T 4X14. 
De Aquaticis Apodis, . © ibid. * 
Diarribe. 
De Auſeribus Scoticis , - i 


Hiſtoria Aimmalium in Scotts , | £ 


* = > 
— —O—  —_—_—————— . 
My .* 
_ _ _ —— = 
_ Fe _ = = << Se a 
= —"I — - _ _ »*\ on 
: I \ - 
. 


—"_—— <= ab a 


SY D x | 
ANIMALIBUS SCOTIA tram feris quam domeſticis 


tr. 


Prefatio de CANIMALIBUS in genere. 


& Uicquid extraſe in hoc Globo Terraqueocetnit homo, duobus rerum generibus 

\ diſtinctum & diſparatumeſt , quz Plantz & Anjmalia ſunt: Mincralia enim Na 

7 turaaltiſſime preſſitin ipſius Terre ſinu & a noftrisoculis ſubduxie. © Plante infi Plantarum 
mum vitz gradum ſortite'funt : crefcere ſe. &ſuam fpeciem ex ſemine propagare 
deprehenduntur. Ultra hunc vitz gradum4 Animalia (quorquor Terra, A-r, 
Pontus alit) ſentiendictiamarquemoyendifacultatem confecuta ſunt: hzcenim Aniwa- 


ium vita. 


3 cum noxia ayerfari, tum falutaria ſeRari'norunt. = | | 
De Plantis duobus fuperioribuis/ Libris atum eſt. -Nune videndum quznam 
? Animalia benigniſſimus Creator in hoſttbs ufus Srorie conceſſerir; quod ur rite 
peragamus, quzdam in pgenere primo de natur2 Animalium ; deeorum differenciis, ortu, nutritione, mo- 

tu, & de uſu quem nobis exhibent przmitrenda ſunt. 12963 

Animal, Greed Za, Corpus eſt viyum Anima ſentiente przeditum. Eſtque vel rationale Homo, cui Animal 
Deus in Creatione Imaginemſuam indidit, & inſpiravit halitum virz duplicis ,” mortalis & immortalis ; vel g- *- 
Gen. x. jrrationale Brutum , quod commodifſime ex Sacro Textu in quatuor fumma Genera dividitur : &# pre/it "7 aaa 
1.20 Piſeibus Maris, Volatilibus Celi, & Beſtiis, univerſeque Terre, omnique Reptili quod moverur in Atiwal ir- 
Terra. Communiter autem a Philoſophis Animantia in Terreſtria, Aquatilia & Aeria dividuntur: ita ut SO 
ſub Aeris Volatilia, ſub Terreſtribus Quadrupeda, Multipeda & Apeda, & ſub Aquatilibus omnia quz fio ex Scri- 


in Aquis vivunt comprehendant. | + 0-0 
R . . « TRI 7 Ty CS. di Oe” _ _ _ _ Philoſo- 
Ortus Animalium multa cum ipſius Univerſi Natalibus communia habet. Utenim apud antiquiſſimos phis. 

| ; Anima- 


Philoſophos, non ſolum Ovum, Mundi fimulachrum erat, referente Macrovio; ſed & «x5 ywiris, ini- | 

. . ” ; "Bb F A #- - 10M ortus. 

Saturnal. tium geniture in Orph:cis, memorante PlutarchoSympoſiace 2+ Cap. 3. & Athenagora (utdodlifiimus 

= 7 ,GrotiusinNotis ad ſuum de Veritate Religionis Chriſtiane Lib, r. obſervat ) qui Oviingentisfacit men- 
,, tionem (ex Orpheo ſc. ) quod in duas partes diſſilierit, ccxlum & terram. Quod ex © Hoſe hauſifle videtur. 
Voxenim [ © Hotabat ſupra aquas | incubare quoque notat, quod Ovo convenit. Animantia pariter ex 

Philoſoph, Ovo vel Ovianalogo quodam originem trahere videntur: nunc enim apud pleroſque Philoſophos receptum 

Vewus& eft, quod omnium quidem Animantium Oyum eſt yelut commune primordium , licet quzdam vivos fce- 


bans py £US, alia Ovaduntaxat procreent. On 
339, Nurtritio Animaliym Alimenti cotione in Ventriculo, Chylique in Sanguinem commutrarti affimilatione a,;m.. 
rficitur. Motus, autem Spirituum in Muſculos appulſu abfolvitur, qui Spiritus, prout Mulſculos certis lium nurri- 
partibus inſertos impellunt, ita varios in Animantibus Motus producunt. —_— 
Reſtat nunc utde utilitatibus, quas Animalia humano generi conferunt , pauca adjiciamus. perficitie, 
nima- 


Propter Dear conditus eſt Homo, ut Creatorem ſuum noſcat & omnem vitam in cjus gloriam referat. | * _— 
Propter Hominem autem reliqua Animalia creataſunt: Homini enim tum Alimoniam, tum Medicamenra 
et Veſtitum largiuntur , et variis Artibus ad vitz humane uſus neceſſariis materiam quoque ſubminiſtranr. 
Er przterea Canes ad Cuſtodiam faciunt , Feles Alimenta a Muribus defendunt, Equi ad Vecturam adhi- 
bentur, etiam Fimo Segetes aluntur ; Luſciniz alizque Aves canorz voluptatiancillantur &c, 


A SECTIO 


—— 2 


No 
WM 


® 
% 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotix Partis Secunde Lib, Tertins. 


. I Wn 4 


$Sxcrio PRIMA 


De Homine. 
TAPUT L 
4 | De Hominis dignitate © preſtantia. , 


Poſquam Deus pulchertimam hanc Univerſitatem cum omnibus ſuis Ornamentis condidiſſet, quam, 

| ob magnitudinem & varietatem rerum, luſtrare oculorum obrutu, perſcrutari mentis acie difficile 

Homo erat, miro artificio, quaſi inexigua Tabula, in ipſo Homine magnam ac admirabilem illam molem de- 

anverlt  ſcribere,, imo compendioquodam perfeRtfime comprehendere voluit. Ur ficur ipſe Dexs eſt a ſeipſo 

compen- Omnia, ita & Homo eſſet omnia a Deo factus. In iſto enim incorporea corporeis, Zterna caducis, in- 
dium, - ferivraſuperioribus mirabilitic&untur conjugio. Quandoquidem meliore ſui parte (anima ſc.) ſui particeps 
eſt Auftoris, ad evjus Imaginem factus eſt, immota hc quzliber regit ſtupenda celeritate, & mentis 
& aciecunaremotiſſimaetiam & abditilſima penetrat & rimatur. Altera etiam parte, quz Corpus eſt, 
Corpore, oberectain figuram & pecfeGiſimam <jus fabricam, Sublunarium Princeps merito habetur, in quorum 
, meditullio, velurRegiz, collocatus przeſt omnibus iiſque fruicur quam jucundiſime. Cum Plantis ve- 
getatur & generat, cum Animalibus ſentit & ſeſe moyer, & totius Naturz dotes glorioſius repreſentar. 
Caput editifſimi ſui ſede Cceelorum ſublimitatem, IntelleRus preſentia Intelligentiarum Habiraculum 
refert, cujus tamen ambitu ſe circumſcribi non patirur Anima, ſed per torum corpus preſens eſt, & om- 
nia mover & conſeryat, totaqueeſt in toto & inqualibet parte corporis: Regiam autemin Corde Corporis 

Sole & NeQaris vivifici Scaturigine haber. 

Thorace Thorax, Teſtudinis concameratz inſtar, in amplam cavitatem eduQuset fornicatus tumidis in Pulmo- 
nibus continer Atrem, in fervido Cordis Fornace Ignem, cui v.talis flammz vigor proportione reſponder, 
qui tamdiu conſeryatur, quamdiu «eſpirationis zſtus durat. Ceſlante hoc perenni Acris Euripo , Homi- 
nem extingui neceſſe eſt. Erquemadmodum yariis Tempeſtatibus Aer concitatur , fic ct Cupiditarum 


perturbatione yexatur et z{tuat homo. 


in Capite 5 


Infimo Infimus Vehter Aque & Teriz Globurii repreſentat. In illum tam terreſtria illa & ſolida, que come- 


Vere dimus, quam aquea & liquida; que ſorbcmus, per Cibariam Fiſtulam deſcendunt; in Ventriculo con- 
funduntur, invicertique commiſtadiu hzrent. Ex hoc per innumeros Venarum LaQtearum Rivulos ali- 
bilis ſuccus per magnum Flumen Venz Cavz in Cor ranquam Oceanum defertur , ex quo poſtea in omnes 

| Microcoſmi campos exundat. Su :erfluus autem ab irrigatione humor, nempe matcriaſeroſa, que fal- 
ſedinem Maris exprimit , in Veſicam , ficut Rivi in Lacum, precipitatur. Ft quemadmodum non 
omnis Aqua iri Lacus aut Maredilabitur; fed quzdam in Vapores cxhalat; itaetiam in Microcoſmo per 
inſenſilem tranſpirationem & ſudoremexpirar & per Narium ſpiracula ceu Ventus efflarur. 
Fertur Oceanus per occultos meatuum anfractus, uſque dum ex Terrz penetralibus erumpens in Flumi- 
naſepromat, Occanum mox repetitura: Sic fertut Sanguis ex Corde per Arteriarum ramoſos Canales ad 


Sangut- extremas Corporis partes, quouſque in Venarum oſcula receptus magno impetu ad Fontem ſuum redeart. 


= = Etſicomnia Flumina intrant in Mare , & Mare non redundat: ad locum, unde exeunt, Flumina rever- 
E tuntur, ut iterum fluane. In Microcoſmo Coreſt Oceanus: hic peroccultos Venarum Abyſlos lympha 
infernc , & cwleſti rore deſuper pet nervyos creſcit; perque Artetias exundat, & circulari reciproco Mi- 
crocoſmum inundat motu. Er fic benedicitur a Domino Microcoſmi Terra a delicatiflimis & dulciſlimis 


Ccalitructibus; nec non 4 Rore & ab Abyſlo ima Veniris infernc cubantis. 


Vena Venz, utut Ramis innumerabilibus fruticantes, unum tamen habent Truncum, quem, ob infignem_ 


Cava. af 4 4 a x | oy 
magnitudinem , Cavam appellant. Huic cum reliquis Venis, quaſi Occano cum Fluviis , perperua 
conrinuitas eſſe ſoler ac mutyum commercium. Atque hc dignitatem & preſtantiam hominis ſatis illu- 
ſtrane. 


CAPUT i. 
[De ſmgularibus quibaſdam Hominibus. 


_ alia Hiſtoriz Naturalis Ornamenta a do&tis adjiciſolent quz circa Homines ſingularia accidunt, ut 

proinde, qui yel Ingenii laude communem hominum ſortem ſupergreſſi, vel ob prodigioſam corporis 

ſtructuram, vel mirandam aliquam proprictatem obſcryabiles fuerint , locum ibi habeant. Mirabilis 

Crichtonit Scotitama , ob mirandas animi corporiſque dotes, kuropam totam peryaſir : non itaque opus 

eſt aliquid deco referre. Huic ſimilis, ſinonpar, fuir Mercus Alexander Bodius ob ſummam dodtri- 

nam & preclaram fortitudinem, cujus vita in Membrani exarata cum mihi conſanguinitatis jure obtigerit, 

& in ea multa ſingularia occurrant, operzpretium duxitam celebris Viri Hiſtoriam in publicam lucem 
Emitrere. | | 

M. Ale. Marcus Alexander Bodius Roberti Filius ex Iltuſtriflima Bodzorum Familiz, Matre Gordonis, Ge- 

=» nus ad Scoforum Primores refercbat. Nartus eſt in Ga/l/ovidia Idibus Fanuaris, M. D.LXI. ſummo 

" Parientis periculo : validoenim nixuerupitdentatus; duoſque primores lucis comites raros & przter mo- 

dum grandes, ſpreta Pueritiz lege, nunquam poſuit. Patrem prima amiſitzrate, & lege Kennerha Pa- 

trimonio multatus, Patrui Archiepiſcopi G/a/cuenſis ſumma curi & ſtudio, in ſpem Hzreditatis educatus 

eſt. Primam operam Literis dedit G/2/cue , T homs Faccheo & Patricio Scharpio bonas Literas profi- 

tente. Sed, elata indole & peryicaci, majori Preceptoribus erat oneri, quam fibi commodo, licet ob 

ingenil 


Rolfintius 
Diſlerta- 
tione Ana- 


tom, 


Fliſtoria Anmalium in Scotia , 


ingenii facuitatem invitus utriuſque Linguz Rudimenta poſuerit. Commiſſi demum cum Artium Pro- 
teſſoribus pugna, libellos diftaraque combuſlit iratus, & omnem cultum Literarum & Diſciplinam 
ejuravit. Adoleſcens ideo Aulam coluit, et manu promptus animoque vehemeate et libero ſingularem 
pugnam ſemel, tumultuariam pluries obivit , neque fine gloriz titulis. Veram ubi obiiſſer Patruus , 
et propter animi libertatem Agnatis gravior cſle cepiſſer, interunt rationem, qua in peregfinas tcr- 
ras ſua ſponte abiret, quoad feryor ille animi deferyeſceret. Cumque Belzzcam ſuaderent Militiam, 
Gallicam ipſe prztulir, er exiguo Viatico venit Lazetiam, ubi, occulto veluti Fato, quicquid Pe- 
culii habuir, perdidit Ale. Tum demum czp:t bonas Artes cogitare : & quando Gallorum Nobi- 
les & Viros Militares Profeſlores colere Regios & illis operam dare adyertiſſet, ſecum certs con- 
ſtiruit Literis incumbere, & hoc in ſtudio eo uſque procedere, quouſque vel ingenii vis, vel fortu- 
nz cum ferret gratia. Audivit igitur Paſſerattium . Marium , Gents , Gaillonium, tanto- 
que motu animi Chartis inhefit, ut nocibus dies adjiceret, diebus continuas notes, ut & vulru & 
habitu negleo vix a ſuis noſceretur. Juris autem ſapientiam ſtudiorum ſignum ſibi propoſuir : er- 
go protectus eſt Aurelam, ut Robertum Juriſconſultum audiret. Hinc abiit Biturigas Avara- 
cum, ubi Facobum Cujacium principem ſui temporis Virum audit, colit, miratur, quin illi fa&tus fami- 
liaris, cum Poefin Latinam, que Erni, Catulli, Cari ſaperer falebras, Cxjacio gratam petrciperer, 
przter Indolem & Inſtirutum fic verba affeRavir antiquata & rem antiqui genti effinxit verbs pa- 
rem, ut ad illud natus natura Cxzacio videretur, a quo & naturi & conſilio maxime abhorrerer. 
Hic primum hujus ſtudii incrementum, in quo poſtea e politiorum cenſu excelluir. Neſcio cnim, 
fiquis Veterum Elegiai Bodtum preire. debuit, Hymno neminem Latinorum zquaſſe audeo dicere. 
Verum illa rempeſtate in totas Ga//ias Peſtilentia deſeviit , qui iremperie Brturigas deſeruit et 
Lugdunum | Allobrogum venit. Cumque nihilo ſecius Lyues illic ſzviret, ipſe Carbunculo territus 
abiit in /ta/am, unde Febris jatatione tandem redire coactus hoc unico ſzpe contabuir, quod 
Cornelu cujuldam Yart uſu & confilio carere cogeretur, cui fe plus quam reliquis omnibus in re 
Liceraria debere ſzpe teſtatus eſt. Belli demum Civilis in Ga//zzs cinis recaluit, & Religionis ſpe- 
cic de Regno partes certare ceeperunt. Hic vero cum armis virturem ſuam probare quam Literis 
non minus pulchrum putaret, Eques & Pcdes diu meruit, & non minimam hoc in genere laudem 
conſecutus eſt. Poſt Germanic: vero Exercitus ſtragem, qui ſuppetias Burbonio terebat, T holo- 
fam appulit, ubi ſatis liberc doctis uti, quorum in illa Civitate magnus numerus, & Roall:s Ju- 
riſconſulti frui doctrini illi diu licuit. Hinc iter fecir in H:/panam, neque per valetudinem ibi diu 
moratus rediit T ho/o/arms, ubi degit, donec Bleſis in Conventu Ordinum Gui cecidiſlent, & T h9- 
ha cxio Magiſtratu a Regjis defeciſſet Imperiis, tum demum res turbari er permiſceri ceeperunt. 
Er quando Beds amicis ſermone, ſcripto, opera faviſiet, in carcerem Plebis imperio conjectus 
eſt, et Jeſuitarum odio pene necatus. Sed eruditorum gratia abſolutus et dimiſſus venit Burdzga- 
lam, illnc Rapellam, rebus omnibus amiſlis, et a Latronum manu vix incolumis. Verum.et R#- 
pellam, propter Ceeli gravitatem, exoſus, inque P:fonmn fines evocatus, ruri cum amicis in ocio 
vixit ſuayiter, plurimum bonis Literis , ſed ſepe etiam, & cum amicorum res poſcebant, przliis 
intentus. Minervam enim et Martem: ſimul colere ſtuduit: neque facile ex moribus comperiſles, 
cui plus faviſſet. In eruditorum catu plane doctum , in militari turba revcea militem cenſeres. 
Erat vero habitu et corporis ſtatu militari viro propior { ut cx <jus Icone, que in Tabulis habe- 
tur, conjicere licet |) procerus, compactus, facie venulta et amabili, oculis nitidis , erecto ſuper- 
cilio et flava czfarie, Sermone, ore , voce, geſtu ſe apprime nobilem indicabat - erat enim li- 
ber, venuſtus , ſubtilis, facilis , copioſus , ab invidia et avaritia omnino remotus. Ignoran- 
tium yanitatem ferebar facile, docorum petulantiam omnium minime. Chriſtiani non puta- 
bat , ne ingenij quidem ſuſcepti controverſia , dio vel ſcripto Adverſarii famam Izdere er no- 
men : injuriaſque fibi illaras ad Militares Leges rapere malebat. Xenophontem Philoſophum , 
Cz/arem Hiſtoricum, Poetam Maronem precipue miratus eſt, Sed plures Poetas Gracos co- 
Juit, imprimis tamen He/odorum. Erat ingenio optimo , felici memoria , judicio admirabili. 
Coctiones et faedera in re Literaria ridebat', et ingenii faetum , non diligentiz obſervabar. 
Centonicorum , quorum Bodii a nomine maximus numerus , Libros ſzpe eruditos, AuCtores fem- 
| Per heberes er ignaros dicebar. Grecam Linguam optime callebat : fcribebat enim , dictabat, 
effabatur Gr ece , idque diſerte et copioſe. Cum de ingeniorum laudibus diſſerere audirer, il- 
lud C. C2/aris non magni putabat , in Vehiculo Litecas dictare binas , arque alteram ſcribe. 
re : ille enim tres fimul diverſorum idiomatum et rerum dictare fimul potuic , et omnibus alte- 
ram diſſimilem ſcribere. Scripſit plurima juyenis , quorum nihil edidit preter Epiſtolas , qui- 
bus totidem Ovidz reſpondit , Opus, ut ex eo audivi, inemendatum edidit : Dein Vir Epiſto- 
Jas Argumento Ovidianis pares. Felix hzc, tenuis , Latine et legitima Elegia. Scripſic Hym- 
nos , Opus in ſuo genere primarium, Edidit in Pliniurm dictata , Literas Diales, Mona- 
dum Quaternionem Poema dedit Heroicum de Aurea Piru ; Veneres quatuor , Gratiz duo- 
decim , Opus nobile , ſubtile , eruditum er ſapiens Aternum Pro P. Bexbo et pro vetere Elo- 
quentii Libellum edidit ad J. Lypſium. C. Ce/aris Commentaria Greea fecit ad Herodorz ity- 
lum, quz denuo ſuppreſſit : eſſe enim maluit, quam videri ; promereri-, quam conle- 
qui. Ad Vernaculz Poeſeos principatum tandem aſpiravit et ſine controyerſia eſt adeprus : 
nec enim Bodium inferiorem *Petrarchi et Ronſardo dicetis, qui illius Opera cum illo- 
rum Grecorumque Monumentis , quos precipue imitatur, conterre non gravabitur. Erat cer- 


te animo creo & excello, qui ſemper Aulam & majores Magiltratus cogitarit, & qui —_— 
| B edis 


/ " 'Y 4 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotie Partis Secunde Lib. Tertius. 


ſedis cauſam & in ocio vivendi occaſionem ſzpe oblatam neglexerit: Peregre erravit quatuordecim an- 
nos. P.C.Dantorzetum Peregrinationis Comitem fibi aſſumpſit, quem liberali animo in literis erudi- 


vit, Hucuſque Membrana, nec ultra: 


Forcnndi- 
tatis Mulic- 


rus objit 4. Idus Apr:/is anno 
38, aut 39. Sepultuseſt in Eccle 


In Scotiam rediit cum conſanguineo ſuo Johanne Cafſih ſe Comite, ubi paulo poſt Febrelenta correp- 
Orift r601, in Adibus paternis ditis Pnk/7ll, anno circiter ztatis ſux 
1a de Dale, ubi Majorum Sepulchraſunt. 
Varia reliquit Manuſcripta. Qu#ad mepervenerunt, ſunt 
M. Alexandri Bodiiin Inſtituriones Imperatoris Commenta x 59 1. Folio. 
1 Eſftat du Royaume d' Eſcoſle a preſent. Fol. 
Alexandri Bodii Politicus, ad Joannem Metellanum Cancellarium Score. 
Scriprum de Juriſconſulto, ad Franci/tum Balduinum. 
Poeta, ad Cornelium Varum Florentimum. 
Poematra yaria, 
 Epiſtole. | | : | | 
Ernuncrelito Heroe illo, zvi ſui miraculo, alios homines ſingulares proſequamur, a {ccunditate 


| Ingenii ad corporis fcecunditatem tranſeuntes. 


Mulieres noſtrz, etiam apud exteros, prz faeecunditate ſui celebres ſunt : nec ſine ratione, cum 


ram Scozze Multaejuſdem exempla apud nos occurrant, 


excmpla. 


Nota eſt mihi iilluſtris Domina Baronis Vidua vegetz adhuc conſtitutionis, licet ſexagenaria ſit, que 


. ' 
. 


(proutex ipſius ore habui) Partu & Abortu a noyem Fatus edidit, idque in uno conjugio ex uno V iro. 


Narravit mihi conſanguineus meus David Sibbaldus Baronis Rankitor filius Vexillifer, Se, dum in 


Schetlandia cum aliis Przfidiariis degeret, allocutum fuiſſe Maritum & Uxorern Scherlanaicos, corpore 
quidem tenuj, qui ipfi narrabant (quod & a vicinis confirmatum fuit) habuiſſe ſe in uno hoc conjugio, ex 


Gemello- JO Votoobſtricti crant, Farus triginta tres, quorum plerique ſacro Fonte tincti erant, plureſque cx 
rum partus lis tum temporis yivebant, nec ullus Conjugum annum tunc quinquageſimum ſuperabat. 


' frequentes. 


Gemelli quidemuno partu adeo frequentesſunt, ut vix fit facundior Liberorum Mater , quz ſuos 


uZzdanm 
tres, quz- NON numeret. 


partu cni- 
x2 \{unt. 
Foetus in 
Tuba Ute- 
ri. | 
Homines 


longzvi. 


Abſtemii. 


Dum ego in Predjio meoin Lothiani Occidentali commorabar, in Pago vicito Bathgate dicto Cauy- 


ponis uxor tres Faetus edidit. Erat illa fuſci coloris, & habitu corporis tenui. 


Imo in variis Regnilocis repertz ſunt Mulieres, quzquatuor Fattus uno partu ediderint. 

Inter ſingularia quoque Fcetus in Tuba Uteri , ynum hujuſmodi de Muliere noſtrate extractum habet 
D. #4. Balforius Eques auratus in Phiali cum Spiritu Vini conſervatum. 6 

Inter ſingulares quoque homines longzvi ſunt, cujuſmodiplures Scot; ſunt & multi quidem otogeſi- 
mum annum atringunt, aliquot etiam nonageſimum, nonnulli centeſimum excedunti, & nuper qui- 
dam Scorus nomine Maclaine in Northumbria Verbi Divini Paſtor , qui obiit anno (ni fallar) 1659. an- 
num agens ſupra centeſimum decimum ſextum. Er, quodinillo mirum admodum fuir, anno 1657 tantam _, 
vigoris renoyationem habuir , ut literas tenviſſimas ſine conſpicillis legere potuecit, licet per quadraginta __ 
annos anteei neceſle fuerit iis uti. Capilli quoque ei renoyati ſunt. pag. 17% 

Celebris quoque prez longzyitate fuit Layrentius quidam Hethlandicus, de quoita Buchananus no- x.,un 
ſter: Salubriratis firmitudoin Laurentio quodam noſtra zrate apparuit, qui poſt centeſimum annum Scor.Lib, 
Uxorem duxit, Centeſimum quadrageſimum annum agens, ſzviſſimo mari in ſua nayiculi piſcatum pro- *®*": 
dibat, ac nuper null vi grayioris Morbi labefactatus, ſed ſenio ſolutus deceſfir. | 

Inter ſingularesquoque Homines ſunt Abſtemii , quiper multos dies a cibo abſtinent, qualis fuit Joar- 
nes Scotus , dequoita | wat hargmens noſter, Proximoanno, qui fuit M. D. XXX. res accidit, novitate ,,_., 
quidem admirabilis , & cajus admirationi nihil aut auRoris obſcuritas, aut temporis, omnia diligenter ex- 5c. Li. 
plorantis, curioſiras detraxir. Toannes Scotus, homo nec literis expolitus , nec uſu magno rerum peritus, "+ 
nec ingenii ſubtilitate ad fraudem appoſitus, cum in lite quadam ſuccubuiſſet, nec judicatum ſolyeret, in 
Aſylo Cenobii S2uf72 Cruczs, aliquam multos dies, ſine cibo & potu ſe continuit. Res divulgata, & ad 
Regem perlara eſt. Fjusjuſſu, veſte mutata, &diligenterexcuſſa, in Arcem Edimburgen/em ſeorſum ab 
omnium commercio ſepoſitus, triginta duos dies ab omni cibo humano ſponte abſtinuit. Inde, tanquam 
re ſatis explorata, eductus, nudus in publicum prodiit. Abſtinentiz quoque per plurcs dies Rome & Ve- 
mers OP—_ dedit, ac Londinz, prope quinquaginta dies continuos victu abſtinuir. 

S:ngularis quoque ille fuit, de quo Relationem exhibuit Societati Regiz doctus admodum Vir Sacti 


HomoMo- Vetbi Miniſter, D. Gardenus , quz ita ſe haber. Eſt quidam in hac Regione maxime notabilis ob 


rinelli qua- 
litate pra- 


ditus, 


quiddam ei peculiare , cujus ingenium proclive eſt ad imitandum cunctos geſtus ac motuseorum quibuſ- 
cum verſatur, ——_ imprudens facit. Ipſi cum nunquam antea videramus : at, inter redeundum , cum 
in Valle Bogianz, ubi is habitat, unaeſſemus, quamyis hzc omnia de eo prius auditaeſſent, nonnihil ta- 
men obſtupefaRti ſumus, conſpicientes in eo ſingularem hanc qualitatem Avimimoſz (quz © WHorimellus 
vocatur) propriam. Donaldus hic Monrous (hoc enim illi nomen) homo ſenex, humilis ſtaturz, ſim- 
plex & apertus, renuis & macilenti corporis , huic infirmitati (utipſe retulit) a puero obnoxius fuit. Mo- 
leſte fert, ſ1quid tale de ipſo obſerverur. Quocirca, quotieſcunque per vias publicas ambulat, oculos ad 
terram dejicit, & in cunctis hominum congreſſibus lumina avertere let. Szpius eum probavimus, priuſ- 


quam conſilium noſtrum perſpexit: quod cum intellexiſſer, zgre a nobis detentus eſt. Quam h 

cum coegimus , & tunc animadvertere licebat, eum nos imitari non ſolum in capite ſcalpendo, verum 
etiam in manibus comprimendis, naribus emungendis, brachiis extendendis, &c. Nec nobis neceſſe 
fuir, humanitereum compellando, moncre, ut caput tegeret ; cumillud ſemper aperirer aut tegeret, 


quem- 


' Fiiftoraa Aunnalium in Scots , 5 


_Y w—_ 


| Rerum 
Scot. 
Lib. 1, 


quemadmodum nos facere vidit. Idque erfi accuratiſſime , ita tamen ex naturz impulſu &procul ab 

omni affeRarione preſtitit, ut nutlus nobis fir relictus ſuſpicandi locus, eum dediti opera hoc feciſle, 
Cum utramque ejus manum contineremus , & aliis annueremus , ut ejuſmodi motus oſtenderent , 
Iuctando conatus eſt ſe de manibus noftris eripere. Cum aurem ex eo ſciſcitaremur , quomodo ſe afie- 

Fa ſenſerit, hoc tantum ab eo ſimplex reſponſum redditum eſt , Cor & Cerebrum ſuum conturbatum 
ue. | 

Inter ſingulares homines quoque obſervantur, qui juſtam ſtaturam multim excedunt, aut infra eam _ Homines 
yalde deprimuntur. Boerhis noſter in Regnideſcriprione retert, quod ſervantur in templo Pette Re- rs 
» gionis Moravig ofla cajuſdam per Ironiam Little Fohn, 1,e. minoris Johannis dicti, quem figura quan- cedcates, 

, tiraſque Ofſium quatuordecim pedum longitudine tuiſſe demonſtrant, pari cum ei crafſitudine Vidi- 

,, mus enim ipfi abhinc ſex annis os coxendicis ipfius non minus longitudinerotius cruris humani,craſſitudi- 

, neſurz, cujus in concavicare brachium inſeruimus:; Que prodigioſa moles tuit, & ſupra noſtrorum tem- 

porum obſervationem. Qui quas ulnas, aut ſex pedes Geometricos excedunt. yarii ſunt, etiam hoc tem- june, 

pore. Quod ad eos atriner, qui deprimuntur infra juſtam ſtaturam , memorabilis eſt inter c_Aibudas, ſeu intra ju- 

Occidentales Inſulas una , quz Inſula Pygmzorumdicitur. In hac Inſuli, ut retert Buchananus, Fanum jog og 

eſt, in quo credunt vicini populi olim Pygmevs fuiſle humaros. Multi exrerorum , terr4 altins effoſſa, re- predi. 

mm & adhuc deprehendunt capira parva & rorunda, aliarumque corporis humani partium oflicula, ni- 72% 
il fame vetuſtz derogantia. Pygmei autem Cubirales tuiſe dicuntur. Brevis ſtaturz jus Inſulz Accolas 

fuiſſe, probabile ſatis eſt, quales Lappones, Samoyedz, & qui intra Aricum viyunt Circulum. 

Reperiuntur quandoque Nani ac Pumiliones, qui tres pedes vix attingunt: & quidam tales naſcuntur, yani& 
quorum corpuſcula, quamvis partium ad ſe invicem proportio conſter, non tamen ad debiram ſurgunt men: Pumilie- 
ſuram. Alii tales morbo fiunt: & unum quidem vidi in Lothians Occidenrali, prope Villam de E{phin- ** 
Zou , qui a Rachitide ita contractus erat, ut duos pedes Geometricos cum dimidio non excederet, Libe- 
rorum pater. 

Proximum locum fibi vendicant Menſtra, Ut aliataceam, obſervabile erarillud anno 1490. tem- Monſtra, 
pore 7acobrquarti Regis , reterente Buchanano, Circa hzc tempora / inquit ) monſtrum novi generis in 
Scotianatumeſt, interiore quidem corporis parte ſpecie maris, necquicquama communi homims forma 
diſcrepans : umbilicum vero ſapra, trunco corporis , acreliquis omnibus membris geminis , & ad uſum 
& ſpeciem diſcretis. Id Rex diligenter & educandum, &erudiendum curavit : ac maxime in Muſficis, 
qua in re mirabiliter profecit. Quin & varias Linguas edidicit, & variis voluntatibus duo corpora fecum 
diſcordia diſcutiebant, ac interim litigabant, cum aliud alii placeret : interim, velut in commune con- 
ſulcabant. Illudetiam in co memorabile fuir, quod, cum inferne crura lumbive offenderentur, utrum- 
que corpus communiter dolorem ſentiret : cum vero ſuperne pungeretur , aut alioqui lederetur, ad al- 
rerum corpus tantum doloris ſenſus perveniret. Quod difcrimen etiamin morte fuit magis perſpicuum : 
nam cum alterum corpus, complures ante alterum dies, extintum fuiſſer, quod ſuperites fuit, dimi- 
dio ſui computreſcente, paulatim contabuit. Vixit id Monſtrum annos viginti oo, acdeceſlit, ad- 
miniſtrante Rem Scor:cam Joanne Prorege. Hac dere ſcribimus /inquit Buchananus )eo contidentius , 
quod adhuc ſuperſunt homines honeſti complures, qui hzc viderint. | | 

Ad Monſtra Humana reducuntur Piſces facie ad Hominem accedentes, de quibus quzdam apud Hiſto- 
ricos noſtros habentur. Sic Hetor Boethius in Deſcriptione Regni, Apparent (inquit)in hoc Aitu(de 
Zſtuario Forthe agit) malo omine, . ingentique hominum meru Portenta quzdam tacie humana, Cucul- 
los, ad modum Monachorum, urtapparet, iuduta, acumbilico renus aquis extantia, Baſſinatrs ver- 
nacula lingua. Buchananus quoque fic : Inter Oitenta numerantur Piſces Marini, raro quidem & per Lib. 6. in 
longa temporum interyalla ſemper gregatim, ſed nunquam fine magno mali preſagio viſi, Vulgus alii 5#9 Kegee 
Monachos Marinos, alii Bafſimetos, qualidicas Galeatos, vocant. | 


Car UT. nn 
Me c Medicamentis ex Homine. 


Piſces hu. 
mana facie 


| Jes Librum de Medicamentis ex Homine ſcripſit Daziel Berherns, cui Titulus Medicus - 


crocoſmus. Nos pauca tantum celebriora & uſicatiora Medicamenta ex Homine adjiciemus. 

Et primo quidem in multis Morbis Cranium Humanum adhiberur, in iis preſertim, quibus opus eſt, c,,,;wm. 
ut volatiles partes Sanguinis figantur , acidiores edulcorentur, & , que imperuoſe nimis moyentur, 
compeſcantur & in cncinens redigantur. Humorem quoque ſuperfluum ficcitate ſua abſumit , & in 


Fpilepticis efficax admodum remedium eſt. Ipſum autem Cranium pulyeratum omnibus preparationi- 


| hauſtumadyeclus quzdam Ve.enaremedium ell. 


bus ex co inſtitutis prefercur. | : 
Pinguedo Humana ad Nervos debiles roborandos multum inſervit. LE. . \Pingueds 
Sanguis Humanus combuſtus inter potentiſſima adftringentia eſt. Spiritus in affeQibus Neryorum m3 _— 
mulrcum commendatur. | | Humanus, 
Exiccatum Humanum corpus, quod MHumig dicitur, ſuos uſus haber in ſanguine grumoſo difſol- | 
vendo. | | 
Interalia Lattis gene'a , Humanum in variis Morbis propter ſympathiam maxime commendatur, in 1.c Hu- 
Phthiſicis & He&ticis maxime, qui non raro, poſtquam deplorati ſunt, hoc unico remedio reſtituun- marup. 
tur. Inaffectibus quoque oculorum ſalutare przſidiumeſt. Podagricos etiam dolores lenit, '& atlatim 


B 2 Saliva 


6 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertins. 


Saliva hominis, potiſſimum jejuni, omne Puſtularum genus abſtergit, & Impetiginem delet, ut ha- 
' bet Serenus , | 
Sz vero vitmm eſt, quod ducit ab mpete nomen, 
Floc matutina poteris cohibere Salrua. | 
Inceſt enim in Saliva acidum pingue quoddam , quod Vulnera& Ulceraetiam emundat & ſanat, ac Tu- 
mores quoque digerit. | | | 
Gerumed.  Necabuſu Mcdico ipſz Aurium ſordes arcendz, quod Aurium Cerumen morſui Hominis (qui inter 


Aurium. X \ i . . as . 
acerrimos Morbos a P/io numeratur) medeatur. Sic enim P/;nius : Medentur ſordes ex Auribus , Hit Nu; 
ac, nequis miretur, etiam Scorpionum iQibus Serpentiumque ſtatim impoſitx. Melius e percuſli Au- hey 


ribus proſunt; ita & Reduvias ſanari. 

Urina, Urina Humana in multis AﬀeRibus magni uſus eſt. Nitro admixta & impoſita Capitis furfures & 
Corporis ex ulcerationes emendat. Podagricos quoque dolores lenit. Extergendi certe magnam vim 
habet, &proinde ad Scabies & Lepras valet, & , quiex coparatur Spiritus, eximii uſus eſt in obſtina- 
tis Morbis, preſertim Mulierum. 

Seereus Quin &ipſym Stercus Humanum in Angina impoſitum egregii uſus eſt. 


— 


I — 


Sxicirito SECUNDS 4 


De Quadrupedibus. 


w=_wFH HS TT 1. 
De Duadrupedibus Solidipedibus. 


' I'Nter Animalia Irrationalia, five Bruta, x Quadrupedibus ordimur, quod ea nobis magis obyia fint. 
ww | ore autem in Solidipeda una tantum Ungula predita, & Biſulca, quorum Pedes Fiſſuris 
Jum diyi= __ , hoceſt, aparte anteriori & poſteriori diducuntur, & Multifida & multipliciter Digitata divi- 
0. untur. 
Solidipe. Solidipeda autem apud nos in Scor:4 reperta ſunt. | | 
"dg yr Quadeugeda , Animal nobililimum, vitz humane utilifſimum, ns ſimul & cor- 
#4 poris viribus przſtans. Proprium ejus hinnire. Cervix Juba ornatur, & pili in Juba largi. Dentes ei 
continui, numero quadraginta, inſeneRute candidiores fiunt : ſeptimo anno omnes zqualiter explen- 
tur, & ex co cavatos gerit , nec poſtea , quot annorum fit, ex Dentium mutatione comprehendi 
oteſt. 
Equi for- C Corporis forma talis probatur : Caputexiguum, nigrioculi, nares apertz, breves auriculz, cervix 
maprz-+ mollis, latum peRus, armigrandes &rcai, venter ſubſtrictus, teſtes pares & exigui, cauda longa, 
Qantior. & ſectacriſpaque; mollia, rea & alta crura; genua teretia paryaque, quz introrſum non ſpeRtent; 
clunes rotundi; ungulz durz, concave &rotundz, mediocreſque ſuper illas coronz. 
Equoram Habentur autem apud nos Succuſfarii, Tolutarii, Cataphracti , Sellarii, Curſorii, Veredarii, 
—"—_—_ VeRarii, Admifſlarii & Canterii. ; ; 
Equus Gat. Gallouidienſis noſter, Galloway diQus, ad itineraſubeunda optime comparatus eſt. 
Iovidienſs. Equulci quoque Orcadenſes & Schetlandici Afino haud majores, laboris patientiflimi ſunt. 
Equuiei&%- MaximusEquorum uſusin itineribus, veRuris, venatione, bello, triumphis eſt. Tartar; carni- 


adenſes i 
— = wap bus et ſanguine Equorumin ciboutuntur. Hippace (hoc eſt, Caſco ex Lacte Equino) et Glycyrrhizi 


di.  Undecim etduodecim dies vitam tolerabant Scythe. 
quorum x 
uſus. Lac maxime perpurgat. Serum ad Ulcera Renum perpurganda conducit. 


Lack Ungulaſuffitu mortuos partus ejicit. | 
Spuma Equi recens detrata et cum Oleo Roſaceo infuſa Auricularum vehementes dolores reſelvit. 
Ungula. 7g onſtonu F, 0 ; : | | 
Spum®> * Stercusin Vino albo decoctum ad Colicam valet. Impoſitumquoque Arthriticos dolores lenit. 
| Set, Ex Sctis Caudz finguntur Laquei, quibus appenſis Baccis Sorbi Aucupariz Autumno Turdelz, Me- 
 rulietRubeculz capiuntur. | 
Ames. Aſinus domeſticus ingenio ſtolidus, corpore deformis, inceſſu tardus, animorimidus, capite gran- 
di, longis et latis auribus, corpore macilento eſt. Exiguo eoque vili vivit pabulo , foliis cardui , 
ſtramine , et ſimilibus. 
Afizorum * Ruri neceſfariiſunt, quia portandis oneribus apti. 
mw Lac parumquidem nurrit, ſed yalde abltergir, etfacile, ob tenuitatem, digeritur. Tabidis utili(;- 
" mum, adCalculum quoque commendatur, et ad Lumbricos pucrorum necandos. Sputo ſanguinis 
Tuflique prodeſt, Hydropicis quoque & Arthriticis conducit. - Ad cutem facici muadandam facit, Dy- 
ſentericis cum Melle prodeſt & Teneſmo affeRis. | Bo 
Uugula, Emplaſtrum ex Ungula combuſta, addito Oleo, Scrophulas diſſolvir. | 
, * Stercus crudum, five crematum, addito Aceto, Sanguinis cruptiones cohiber. 
on, © Ex Oflibus Afininis Tibiz argutiores parantur. | 


CAPUT 


| 
| 


i1iftoria Animalum in Scotia. 


>J 


ASH. 46-3 
De Bifſulcis Rummantibas Cornigeris. 


x3 Uminantia dicuntur , quz pabulum ſemel deglutirum mox ad os regurgitans reyolyunt, iterunique Ruminan- 


dentibus comminuunt, Inde autem hiſce Aniniatitibus Ruminario neceſfaria eſt, quod duriore pabulo | pong 


Tosfonus yelcantur, et quod ſuperioris Mandibulz dentibus careant, et inferiores minime habeant ſerraros. Hine fa- Ruminatio 


rag cum, ut defetum{hunc Veritrium multitudine Natura penfarer:ſunt enini talibus quatuor , ſc. _— ne- 

pod. Lid, 2. | Venter, ſeu Rumen, T he Cud. "Wu 
Reticulum, The Paunch. in Rutni- 
Omaſum, The Tripe. — 
Abomafum, The Honey-tripe. | Ventrium 


In prima Alvi cavitaterudis adhuc eſca cernitur. Inſecundo amplius conficitur cibis, et magis adhucin —— 
tertio elaboratur, ut in noviſſimo tandem concoQo abſolyatur , ubi in cremorem lacteum abit.  - 
Nutrimentum , quod ad ſuperiores dentes, quibus carent, abitedebebat, in Cornua abit. 


Dividuntur in Cornigera, & non Cornigera. Biſulcorum 
Non Cornigera apud nos nulla ſunt. | ny 
2 4 tium divi- 
Ex Cornigeris apud rios ſunt ſio. 
Bos domeſticus, | 
— ſylveſtris. br em 
veſtresin 


Jonſtonusin ſui AnimaliumQuadrupedum Hiſtoria refert,quod inScotia Boves ſunt ſylveſtres colore can- $,,;4mii 
 didiſſimo, juba denſa acdemilli,truculenti & feri,adeoque ab humano genere abhorrentes, ut ab iis,quz ho- ab how! 
mines vel manibus contrectarint, vel halitu perflaverint, per multos dies abſtineant,er dolo capri moriantur. oven 

In Carif4 Scotie Provincia ſupra Gallovidzam Boves ſunt , quorum caro reriera ſuaviſque eſui eſt ; c@- Bves<. 
terum pingue nunquam concreſcit, olei liquidi modo fere ſeniper fluens. | | _ 

Et de Biſonte Scotico habet hzc : Candidifſimuim efle aiunt, in forma Leonis Jubam fetre, cxtera man- a 
ſuctis ſimillimum : yerum adeo ferum et indomitum, hurhanique conſortii hoſtem, ut, quas herbas aut zicu. | 
frutices humani contreRatas manu ſenſerit , deinceps fugiat ; captum aitem arte quadam mox prz mteſti- 
tia mori : cum vero ſe petiſenſerir, ii obyiurn quenicunque magho impetu irruere. Quz quidem ab Hiſto- 
ricis noſtris petita ſunt, ſed confirmatione egent. In pluribus locis Montane partis Sco7z# reperiuntur qui- 
dem Boves feri, albiquoque : ſed non ita truculenti, neque formi 3 domieſticis differunt. An jubati Bi- 
ſontes nunc extent, neſcio. hte | ELEPP2, : 

Vitulus biceps in Tev:0f44 anno 165 z viſus.Et riuper in Przfe&turi Perihenſiprope Blanodunum Urbem ——_— 
- Vacca pepetitLeporem;ut mihi a nobilifſimio vitorelatum eſt. Viſis eſtLepus inſidere ſepius tergo Vacce. ps. = 
In ftomacho Viituli reperiuntur Globulicx pilis confeRi , & cruſta quadam obduti; Unius Icon habe- ry egg 


oh in Vi. 


tur in Tabulis - ES 79 , af 0x Sa : y tuli ſtoina- 
Vacce probantur; fi vaſto corpore, latetibiis atmplis, frontibus latis, oculis nigris & patulis, cotnibus ho. : 
| Vaccz for- 


venuſte nigricantibus, piloſis auribus , compreſſis malis, & copioſis ſint caudis, ungulis modicis & cturi- "3c *or- 
bus. Eas, quarum maculoſz ſunt pelles, latte abundare vulgo perſuaſum eſt. | ID oa 
Bos totum ſe przber uſibus humanis; agris arandis, occaridis & multitnode coletidis inferyit. Cum ve- vt. 
ro pinguior meliorialimento, vel paſcuo tus eſt , carnem vel tecentem, vel ſale conditam , opportunum 
hominis cibum, przhet ; & corio, ſevo, lacte, fimo plutimim prodeſt. Hinc ( ur habet Cicero \tabta pu- 
rabatur percipi utilitas ex Bobus ; ut eorum viſceribus yeſci ſcelus hiaberetur. WE _ 
Lac Vaccinum quorumlibet alioruni Animalium laRte crafſius ac pinguius judicatur, & maxinic impih- Lae. 
guar. Uriliter bibituriti Diarrhea, Dyſenteria & Teneſmo, 1 przſertim in eo filices aut chalybs decota 
fuerint. Recens efficax eſt contra roſiones uſtioneſque a Canrharidibus, Aconito, Lanreola ; Efula , &ec. 
Renum er Veſicz dolori conyenit. Gargarizaru faucibuis exulceratis tonfilliſque prodeſt. = 
Cremor LaQiis nutrit et moderate penetrar. | ; EN 4-20] : br —_ 
| Ex LaRispinguedine diligenter agitatoer coticuſſs in Vaſis Latte, doriec pingue ſeparetur, Butyrum Buiyrum. 
paratur. Oleiatque Adipis vicem obſoniis additutmſuppler. Oleo quocunque magis nutrit et cibos condir. 
Calidum eſt temperate, et facultatis concoquentis, paululim etiam habens digetendi potentiz : mollir 
ptoinde, lenit , laxat, reſolvit, coquit, Phlegmonas coticoquit ct digerit, Bubones et Parotidasjuvat, Gin- 
givas extenuar,, in dentitione puerorum utile. Tuflim frigidam ct Fecant quoque tollit, Pleuriticis et Pe- 
ripneumonicis Aﬀectibus commodum, adverſus Veneni efficax eſt, In Aeris peſtilenti conſtitutione pro- 
phylaQicum eſt Butyrum, eximii eriam uſtis in Calculo Renum et Veſfice. Ee dt: . 
Lacebutyratum'crafſieſtſucci;” Refrigerat, humeQat, Emollit, alvum lubricat, calidiori Ventriculo x + ous 
et febricitantibus conferr. | | ES | Ze ON tha 
Caſeus, quiex crafſiore LaCtis parte paratur , (admiſto coagulo et expreſld inde ſeto )ſaliti et exiccati, Caſcus. 
ſrigidz eſt nature; adſtringit et incraflar. Caſeus recens, mollis impoſitus Podagricorum dolores ex calid4 
cauſi mirifice lenit.- Acris cum CrocoTophos diſfolvit, Dyfentericis et Cezliacis prodeſt. 


Serum craſſitieni humorum attenuat, abſtergiter alvum ſubducit. MTN. oe OK Serum. 
* Fel Bovis 'tintiitibuserſonitui aurismederur ; etdoſorem mitigat. Surdis etiam ptodeſt. Ad Lumbri- - , , 
cos egerendos madefaRtalana felle Taurino umbilico apponitur. In lan vers colletum er ſuppoſitum = 
Ano Ventrem ſolvit. onda | 


© Genti- 


na 


hs. ate 


eas . 
* 


\ 


== " 


8 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunda Lib. T ertius. 


- 


Genital. Genitale Tauri coctun & comeſtum ad conceptum promovendum 6 ſterilitatem depellendam Rode 


ricus a Cafiro commendat. 
—_— Veſica Tauri pulverata aſſumpta difficultati mingendi (referente Hollerio) conyenit. 
Medullaa Ad Nervyorum contractiones Medulla Tauri in vino trita & potata valet. 
—_—_ Taurini Cornu ramenta ex aqua pora ſanguinis muliebris profluyium fiſtunt, ſecundum Rha/w. 


Senrcus. Dolorem Articularem Stercus Bubulum cum Aceto potenti, aut Vino, aut Ovis crudis mixtum fa- 
Garo & Rat Stercore Bubulo Colica ſanatur, ex Ge/nero. 
Medulla =_ Vitulina temperarti & boni alimenti eſt, & probe nutrit. Medulla obdurata & ſcirrhoſa corpora 
Virulina. emollit, 
Caro Bu- Caro Bubula Alimentum firmum przber. 
Coria. Coriorum crematorum cinis ambuſta igni ſanat. Et, licet nihil vilius calceis detritis fit, puer tamen 
e Melitenſis roto corpore cruſtis faxdis ST , aſpero cinere combuſti Corii calceorum cum Oleo Roſa- 
ceo convaluit. Th. | 9s! ron Obſeryar. Cent. 6. Hiſt. 73. 
Coriorum fumus naribus acceptus efficaciſſimum ad Vulvz ſtrangulatus Remedium. Eodem Serpen- 
Uſus Me. £8 Acremque peſtilentem emendari compertum eſt. 
chanicu. Ex Cornibus, przter Pocula, Cucurbitule, Lucerne, Litui, Buccinz & Arcus fiebant. Ex Corio 
Scuta, Loricze, Galez, Tentoria, Utres, Folles, Calcei formantur, Ex extremitatibus Gluten fir, 
ex Nervis Flagella, ex Sevo laudatiſſimz Candelz, ex Setis Piores ſuos habent Penicillos. 
Ovic. Ovis mitis et manſuetaeſt, hominum uſui mire utilis. Pro modico paſtu etlevicuri, Lac, Caſeum, 
Lanainze- Lanam, Agnos, Carnem Cutemque Domino rependit. 
wecerulci Jn Inſula Rona Ovium Lana czrulci coloris eſt. 
coloris. ..., Ovis Hirthana vel maximum Hircum altitudine ſuperat. Cornua habet Bubulis crafſitudine zqua, 
thezs., ſed longitudine aliquanto ctiam ſuperantia : caudas przterea in terram uſque promiſlas habent. Boerhius 
in Deſcript. Regni. An Veryex peregrinus 7erſton: ? . 
Animal IncaInſula, que Hirthe adjacet, Animaliaquoque Ovibus formi haud diſſimilia, czterim fera, 
iner Ovis && quZ, Niſi indagine, capinequeant, pilos medio modo inter Oves & Capras ferentia, neque molles , 
_ ut Ovium Lanas, neque, ut Caprarum, duros. Boe#hius ibid. Pili illi, ut mihi relatumeſt, czrulei 
oves ſunt- Exeorum late Butyrum & Caſeum parant, quidelicati admodum fſaporis eſt. 
mp . Oves 9p "15 fere ſemper binos ſcerus, aliquando ternos ferunt, eoſque grandes. Atlas Novus 
© Part. 5. pag.140- 
—oA flare Jonfmus ex Botthio refert, quod in quadam Scotie Regione flayz habentur Oves, dentes aurcipla- 
in Seoii*» ne coloris, carnes habentes croceas & Lanas. 
Globuli ex In Ovis Ventriculis Globuli illi ex Pilis inveniuntur. 
Pilisin O- Animal eſt Ovis utiliſflimum, Lacte nutrit & Carne, Laniet Corio veſtic, Scriptoribus prebet Char- 
Friculis. tas, Chordas Teſtudinibus, et Fimo agrum impinguar. 
Ovium Cerebrum Ovillum cum Melledentientibus Infantibus illinitur. 


uſu, m Omentum calidum Ventri adhibirum Colicz & Ventris Torminibus mederur. 
Omen- Seyum ad ignem liquefattum linteolo impoſitum ambuſta ſanat. Schwenckfelt de Animalibus S:/e/e#8. 
rum. = LacCaprillo crafſius eſt er minis ſeroſum, dulce erprepingue, magis alir. Potum calidum adverſus 
Lac, omne Venenum commendatur, Dyſentericos juyat. A jejuno potum ad Peſtis preſeryationem yalere 
creditur. | 
Buryrum-  Butyrum Bubulo deterius eſt. 
Caſcus. Caſzus pinguiseſt, ſaporcſuavis. Przſtant Caſei, quiex Late integro, non dempto flore, addito 


quoque V accino, fiunt.  Caſcus comeſtus Dyſentericis auxilio eſt. 
'_ Lana ſuccida, quzſordibus et ſudore imbura eſt, calefacit, emollit & lenit, in doloribus partium utilis. 
OEfpus OEſypus ( quz pinguitudo ſuccidarum Lanarum) excalfacit, emolliterdolores ſedat 
” Verberum vulneraet vibices pellibus Oyium adhuc calentibus applicatis obliterantur. 
Caro Ver- Ex pellibus Membrane fiunr. | | 
4s Vervyecina Caro optima eſt & ſanguinem generatbonum. 
variisxcjius [Infc{lus ex capite, pedibus inteſtinis aqua decoctis paratur, Tabidis, emaciatis & contraQtis conyeniens. 
 partidus.  Arietis Fel cum Sevoſuo, ex P/no Podagricos lenit dolores. | 
 ArietisFe* Hircus pilo molliore eſt, ceryice & collo breyi , cruribus crafſis, auribus prxgrandibus & flaccidis. 
 Aruncus, ſeu Villus ejuse mento =, 23-0248 
Caprarum Admiſſarius Hircus laſcivum animal eſt, falax et fervens ad Coitum. Hincin Emblemate 
Hircus Ca- Luxuriam fignificat. Hincetiam prematura eisſeneftus : Juventus enim exhauſta Venere intempeſtivi 
Po. Senii cauſaeſt. Columella Hircum ſeptem menſium generare potentemdicit, Quinquennis cxoletus eſt, 
rius. et ineptus ad Coitum, | | 
| Hcedus Capre fceruseſt, cujus Caro pinguis er grati ſaporis. _... 
Hoedus. Pellis Hircina ab Alutariis in Veſtimentorum uſum aptarur. Piliad Funes 3 Reſtiariis colliguntur. 
ſus Mecha- Lac Caprillum medium inter reliqua cenſetur, cum non admodumpingueet craſſum fir. Phthiſicis 


ni. et Hectica laborantibus utile Serum purgater acres Humores contemperat. . .. 


120 Caſeus Caprillus boniſaporiseft, Las copiam Mulieribus augere dicitur, Recensimpoſitus dolores 
edicus. reprimit. | $5,178 bt Ra 

—_— Fins acris, etdigerentis facultatis, & in tumoribus utilis eſt. 
Fimuss Sanguis Hircinus Calculos frangit Sanguinis grumes diſlolyic. 

Hirci ſaw- Ceryus 


guis. 


Fhiſioria Anmalinm in Scotia , 9 


Ceryus ex Biſulcis Ruminantibus Cornigeris ſequitur, cui magnitudo Afini, corpus fulyum. Col- Cerv. 
lum gerit procerum atque erectum, ſummaſque cacuminart aures : Crura habet gracilia , dentium or- 
dine ſuperiore caret. Cor proratione magnum, felle careredicitur, Caput ei modicum, frontem ta- 
men haber ramoſis & grandibus Cornibus aſperam, quibus licet armatus ſir, inermi tamen quovis Ani- 
malitimidioreſt, &in fugam facile vertitur. - Curſus iis velociſſimus & faltus facillimus, Ceryorum __ 


longzvitas admiranda : centenos enim excedunt annos. | Co 
"of T0ay. In Boreali parte Scor72 quidam tradunt Ceryos Caudi bifurcati reperiri. Cervi Cau- 


«. Pag.100. Cerviniquoque genetis Capreolus eſt, quiin Montanis noſtris frequens eſt, & corpore quidem Cer- ry p—_ 
yum refert, niſ1quod minor fit, cornuaqueei exigua ramoſa, Cervinis fere ſimilia. Curlus vyelocifſi- capreolur, 


mieſt. 
De Ceryo integrum Tractatumſcripſit Joannes Anareas Glabra, quam E>#peyj«im inſcripfit. 
Caro Cervinacalidaeſt, dura & ficca, tarde concoquitur & parumalir. —_— 
Ys caro concoctu facilior eſt, & corporibonum alimentumexhiber. Capreoli. 
Pellis utriuſque moms preparatur ad Indumenta, Tibialia & Chirothecas.' dayngg 
Ex Cornibus Candelabra fiunt, & Cultrorum Manubria. : —_— 
Medulla calefacit, mollit, rarefacit, curatambuſta. Uſus Medi. 
Genitale Ceryiremorantibus Urinis auxilioeſt in Furno exiccatum, &in pulyerem redatum, me _ 
Raſura Cornuum Lumbricos Ventris enecar. talis, 
Spiritusexiis extractus in Aſthmaticis & Epilepticis multi uſus. ©" "0 
Os < Corde ad Cordis affectus predicatur. cn 
Calcaneus Ceryi Dyſentericis urilis. Calcanci; 
Lachryma Cervyiadyerſus Venena a quibuſdam commendatur, | Ow 
Ca FT U £ Ha. | 
De Biſulcis non Ruminantibus, 
X his apud nos ſunt 

Sus, Animal immundum, maxime pituitoſum & humidum , carne humidiſſima. Sus. 
Ejus ex Carne Pernz, Ificia, Farcimina conficiuntur. | | th 
Adeps, ſeu Axungia Porcina calefacit, humectat, digerit, ambuſtis igne medetur. | Adeps, 
Lardum inter Ciborum Condimenta eſt. as 
Veſicz Suillz pulvis ad Urinz incontinentiam valer, Velica, 
Fimus recens naribus admotus ſanguinem cohibere dicitur. Fimus, 
Talus uſtus Torminibus Ventris tritus conducir. m_—eet 
Quidam Bibliopegi pelle ad Librorum operimenta utuntur, ut firmiore Ovillz aut Vitulina ; non Pellis, 

enim tam facile deteritur. 

Ex Setis parantur Muſcaria Setacea ad veſtes extergendas. Sete, 


20 1 9 8 > - | 


De Ruadrupedibus Digitatis Vruparis, | 4 
&© primo de | 1 
Degitatis Semferis. 


Ic Divina erga Patriam noſtram Benignitas agnoſcenda eſt, quod, cum ' pleraque Animaliavitz Scetieti- 
utilia habeamus , feris ramen & ſzvis illis aliarum Regionum careamus. Lupi olim frequentes 2 . 
erant, quidam etiamde Ca/edoniis Urſis loquuntur : Sed horumpgenus delerum & ex Inſuli extermina- non ſera. 
tumeſt, Quzex Semiferis apud nos ſunt enarrabimus, incipiendoa Vulpe. | 
Vulpes aſturum Animal eſt, quod vafritie& aſtu alias Beſtias, quorum carnibus veſcitur, decipit, 7%2*: 
Canis mediocris magnitudine eſt, gravis odoris. Color ſzperutilus eſt, cauda eimagna & villis denfa. 


In Montanis locis plura facit foramina, & multifores aditus procul inter ſe diſtantes, ne uno in loco fa- 


cile comprehendatur.' | Ejus 
Pelle Togz & Pileiſuffulciuntur , que calefaciunt & in Morbis frigidis multi uſus ſunt. Pellis, 
Caro cocta in Fotu dolores Podagricos lenir. Caro, 
Adeps quoque calefacit, emollit &reſolvit. Ads. 
Pulmo ad Tuſſim inveteratam commendatur. Pulmo, 


Genitale ofſeum Calculo Humano Remedium predicatur. | | : —_ 
Taxus, qui & Meles, the Brock or Badger, medius inter Suem et Urfum, magnitudine, Vulpe Tax«. © 
minor paulo, Animal pingue , dorſo latiore, mordax admodum, Cure ſpiſſa , pilis duris', rigjdis, 
oriſeis, ſupernc ad nigredinem vergentibus, inferne candicantibus, Cruribus breviuſculis, Capite in Y 
ſummo nigro, latere tenusalbo. Dentesei acuti, quibusſe defendit; ' Cauda varia, villoſa, non lon- 
a. Canis inſtardigitatum hoceſt, dequoagimus. In Cayernis vivitſub terra. Apibus et Melli in- 
Fediatur , Crabronibus et Vermibus victitat , Autumno Pomis , quorum efu' pingueſcit. Urgente 
Hyeme occultatur, etſomno pingueſcir. Latibula cum duobus Oftiis faciunt : flante Auſtro , Septen- 
trionale aperiunt; flante Borea, Auſtrale. TOON pro Hyeme colligunt. FONT OR 
. ; 2 


Carnes 


Fl 


d —— 


IC Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertius. 


Carnes , Carnes in quibuſdam Regjonibus prodeliciis habentur. BEES : 
PT Axungi3 quoque quidam loco Lardi incibo utuntur. Ea calefacit, emollit, digerit, in Aﬀectibus 
uſusMe- Renum Calcalots ucilis. Articulorum quoque dolores lenit, & Nervos contractos emollir. 
_ Ex Pellibus olim quoddam Veſtis genus parabatur, quzab humeris uſque ad lumbos pendcbat. Ex 
aſus, iiſdem Canum Collaria conficiuntur. _ _. | | 

Boethins dicit Fibrum ſeu Caſtorem iti Scotea repeririz an nunc reperiatur, neſcio. 

Tutre, Lutra Animal Amphibium eſt, aſturum & malignum, e Fibrorum genere, longius latiuſque Cato, 
minus Fibro , colore fuſco ad Caſtaneum defletente, cum nitore. -Caput ei oblongum, inſtar Putorii, 
dentibus acutis inſtar Canis Venatici, morſus acerrimi. Collum craflius , crura breviora, pedibus 
poſterioribus planis & membrana communitis, caudi oblonga terete in faſtigium deſinente, pelle mi- 
nus quam Caſtoris ſpilla, frequenti & brevi pilo conſperſa. Circa Fluenta & Lacus degit. Vivitex 
captu Piſcium , quos mir3 agilitate & aſtutia venatur. Diu ſub aquafe continer. 

— Lutfi In Antro (referente Jor#7ono) velut Tabulatum ex Ramis & Virgis conſtruunt, ſuperquo; tie made- 
ingeniums 5 nt, nou cubareſolent, & per aliquot milliariacx Aquz Rivulo Piſcinz odorem excipiurit. Cicu- 
"+ rantur, & inquibuſdam Regionibus, ad certum ſignum; in Aquasſe ad Piſces capiendos conjicere edo- 

- centur, unde, ad Coquinutum, Piſces in Culinam deferunt. 

Lure Carnes a Ruſticis alibicomeduntur : ſed craſſz ſunt, lentz & pituitoſz. 

Came®, Axungia, inſtar Axungiz Piſcium, fluida partibus conyulſis illica utilis eſt, & Unguentis ad Arthri- 

\* *. tidemmiſcetur. | 

Tecur ; Jecur in Aceto maceratum diu, &dein in Fumo exiccatum,, mirum in modum Dyfentericis ſuccurrit: 
—_ Pelles Paralyſi , Vertigini & Capitisdolori conducunt, Calceamenra ex iis dolores Pedum mitigare 
-- nn WY ' dicuntur. Exiiſdem quoque Chirothece villoſz adverſus Aeris injuriam conſuuntur. Necnon ex Pelle 
chanicus | integra, cum capite, pedibus & cauda, Semimanice Hyemales fiunt. Pelliones quoque Pelle inciſa 
Fimbrias Veſtimentorum exornant. | T2 | 
yiaulns  Phoca, ſive Vitulus Marinus, ctim Animal Amphibium quoque fit, hicde eo agimus. Ariftoreles 
werins. Quadrupedem vocavit. Corio tegitur duro, ſolido, pilis nigricantibus & cinereis. Quzdam macu- 
las parvas albicantes in Ventre habent. Caput eibreye, &, pro corporis magnitudine, parvum; Col- 
lum longius, quod, pro arbitrio, extendit & contrahit; Dentes ſerrati & Lupinorum ſimiles ; lato eſt 
Pe&ore. Genitale maribus oblongum , t&minis ad terreſtria accedens. 
In Argu/ie littore capiuntur magnitudine Bovibus pares. = | | 
* YVeſcuntut Piſcium Carnibus ;  & in. Vivaria immiſli turibundi in eos ſeviunt. Pariunt in terra, Pe- 
* cudum more. Prolem circa duodecimum a partudiem in Mare deducunt. Extra aquam in Arena Lit- 
toris, vel ſuper Saxa dormiunt, ut liberius refpirent. Inter dormiendum tam alte ſtertunt, ut mugi- 
tum edere videantur. Miteſcunt aliquando & accipiunt Diſciplinam. Referuntquidam tantam eſſe iſſs 
- cum Mari Sympathiam, ur piliexcoriati, ſi mare turbatum in flucus ſurrexit , ſimiliter erigantur; fi 
_ deſedit, inplanum ſternantur. E 
Ejus ofus Pellis 3 Podagra preſervat, ſiexea Calcei geſtentur. Adeps in Mulicbribus Morbis laudatur. 
_ |  ExPhocarumgenereeſt Walrus, ſeu Mors, Animal quoque Ampibium, quod in Mari Septentrio- 
"  naliverſatur, ferum & validum Animal, ad taftum calens, & valide per nares ſpirans. Urt ejus De- 
ſcriptionem attexam, facir mentio Animalis apud Botthimm in Regni Deſcriptione. Eſt in cis ingens 
quiddam mole ſui vel maximum Equum excedens, portentoſa quadam ſomniculoſitate. Is in cotem 
aliquam aqui extantem exiliens, dentibus (quos maximos robuſtifſimoſque haber) partem aliquam Co- 
tis extantem atque aſperam comprehendit, ac mox in graviſſimum ſolvitur foporem. Ex pinguiejus 
Nautz Oleum conficiunt, et Cute fortiffinia ad retinacula utuntur. Facit quoque, quod habet $rrabo 
de Mercibus, quas mittit Br:z#anma, ubi Eburnea Frena numerat inter alia. Et So/znus dicit, Bri- 
zannos Capulos Enſium infignitedentibus Mari nantium Belluarum : candicant enim ad Eburneam cla- 


——— pn 
Jonflon, 
Hiſt, Nat 
Lib 
Epis 
Atl: 
$.p 
Cap. 28 


 ritatem ; quzde hocce Animali intelligi videntur. Cumenim Elephantes nunquam aluerit Inſtla , neſ. | 


: * © © * cio, dequaalia Bellua poſſit Eburdeſumi, etilla Armorum Ornamenta. | 
Ejus De- Animalin Mari nans ita deſignatur : Animali caput rotundum, oculibovilli, nares depreſliac patu- 
A ai Ii, auriumlocoutringueforamina rictus oris rotundus. Superiore labro myſtaca geſtarſeris cartilagi- 
ftium apud neis craflis ac rigidis conſtantem. - Pedes anteriores ct poſteriores lati. Extrema corporis parte Phocam 
| deler plane refert. Pedes anteriores antrorſum, poſteriores retrorſum ſpetant , cum ingredirur. Digiti 
_quinque membrana interſepiente diſtini, eaque craſſa : poſtici parte repit magis, quam incedit. Cu- 
is craſſa, coriacea ; pilis obſita ; coloris cinerei; - Grunnitum,; Apri inſtar, edit ; ſeu crocitat voce 
._ gravietvalida. Majorum capita deiitibus dnobus exertis, Elephamorum inſtar, longis ac craſſis et al- 
\ bicantibus munita, quideorſum verfus pectus ſpectant. Hiſcedentibus Rupes afcendunter ſe ſuſtinenc, 
et prodeunt interram, utibi ſomnurh capiant, gregatim. Veſcitur hoc Animal foliis oblongis ac mag- 
| nis Herbz cujuſdam < fundo Maris naſcentis. ©, Penis Animalis offcus; rotundus, Cubicum er amplius 
walriofus longus, .craſſus, ponderoſus ac ſolidus, in fine, prope glandem, craffior & rotundior. - Hujus pul- 
| Medicus. yere, ad Calculuhum pellendum ; Mo/courte utuntur. Ex dentibus quoque Annuli parantur ; qui 

geſtati adyerſyus Spaſmum dicunrur predeſie rdharts 


animal De Monſtrolo Apimaliretert Hetor: Bocthiuein Deſcriptione Regni, quod ex Lacu Garleil difto in 
quoddam Aro arhehia prodiitanno 1510, Animal Venatiei Canis magnitudine, pedibus(utille haber) Anſerinis, 


fn. —Robora ingentia nullo qegouo caudz iQtu proſternens, ac ſtatim pernici cutſu' Venatores impetens tres 
tribus itibusdejecit,, reliquisin Arboresevadentibus, necdiu cunctatum protinus ſeſe in Lacum rece- 
pit : alias quoque viſum. An Cordylas vel Caudiyerbera tuerit (quod Animal Caudam ,, im modum 


Cla- 


'Y 


Iu, 


Hiſtoria Anmalium in Scotia. IT 


Lib. 13. 
Epig. 92, 
Atlas Part. 
ſ.P. 139. 


Clayz, tuberculis eminentioribus aſperam perit) LeRoris eſto judicium. | 

Erinaceus Animal terreſtre eſt , N nicul magnirudine, aculeis undique vallatum , preterquam in #rin«ceus. 
ima parte, ubilanugo mollis & rara, Dutim generum cenſetur ; alter capite Canino, alter Suillo. In 
ſylvis & ſepibus dumoſis verſatur, 'Veſcitur muribus, nucibus, malis, pyris, quz aculeis ſuis infigit, 
& in domicilium ſuum reppnit,  Undique fſpinis ſuis ſe claudit, proprer infidias Cubilia ad Aquilonis & 
Auſtri viciffitudinem commutat, | | | 


- » Bgre concoquitur cjus Caro, & minimum ptzbet alimenti. | Ejus Caro, 
Inreger uſtusin pulyerepotus ſingulari proprietate Lectum mingentibus medetur. rr; 
Felle contatz Verruce fanantur. | | | Fel. 
Corium cum ſpinis olim ad extergenda veſtimenta adhibebatur. _ | Corium. 
Muſtelz genus varium eſt : ſub Foe enim Vulgaris, Sylyeſtris, Viverra, Putorius & Martes com- ?*feteva- 

prehenduntur. wo + 
Muſtela vulgaris eaeſt, quz FWhitrednoſtratibusdicitur. Sylveſtris (eaquz Wae/#!)alters major & ar 

ſzvior. | h Ny | , ſFlveſtris. 


Vulgaris Animal oblongum, corporeexiguo, indorſo & lateribus rutilum aut ſubfulyum , &gutture 
ac yentre candidum. ' Animo magnoeſt, mirz aſtutiei & agilitatis. | 

Sylveltris major Gallinis & Columbis infeſtaeſt. Stercus Muſtele Moſchum nonnihil redolere dicitur. 

Caro advyerſus Serpentum Venena commendatur. Podagram & Articulares dolores lenit. Muſtels 

Viverra(noſtratibusa Ferrez) pilo ſubluteo, Sciuri magnitudine eſt, audax Animal, Cuniculos ex 1%. 
Antris expellit : ideoqueiis a Venatoribus immittitur. Ger ara, | 

Putorius ab odore dictus, quod putidum ab ore halitum emitrat, Corpori Marti ſimilis.ſed crafſior, circa 7% 
collum anguſtior et circa imum ventrem latior,in caudi et cruribus nigrior,&ad latera flayjor:Pellis duplice 
pilorum ordine conſtat, quorum alii ſunt breviores & flavi, alii longiores & nigri, & ſic eminent, ut maculis 
diſtin&i videantur. Viitat hoc Animal Muribus, Gallinis, Avibus, Piſcibus; Ranis. Acerrimi morſuse ſt | 

Genitale ex Vino in Urine ſtillicidio commendatur. Genitale, 

Pelles ad Pileos & alia Veſtimenta a Pellionibus apparantur. | Pelles. 

Martes figura Muſtelz eſt , magnitudine Cati, longiortamen , & brevioribus cruribus, ſupernc ful- Martes. 
va cum quadam fuſcedine, inferne alba aut flava. Foznaelſt Boethiz noltratis. 

Noſtra Arboreaeſt, corpore longiore', gutture flayente; & pilo contegitur magis tuſco, tactuque eſt 
molliore. Sylyas incolit Abiegnas, Nidumque ſuper Abictes, Sciurorum inſtar, ſtruit. 

Pretiofior eſt , quz plures pilos candidos cum fuſcis permiſtos habet. Hycme melior , quam &ſtate. 

Pelles pretioſz habentur, et i Magnatibus ad Veſtes Hyemales ſuffulciendas expetuntur. 

Lepus Animal timidiſſimum vulgo notum. Parulis oculis dormire dicitur.Curſu acclivi velocior cenſetur Zepr. 


Coeunt Leporeset pariunt quoque tempore , dumque utero ferunt, ſuperfeerant. Singulis Menſi- forum. 
bus, przeter Hyemem, ' generant; binos, aliquandoternos : unde tant copia abundant. tas. 


Caro Nobilibus in deliciis eſt, olim etiam Hartiahk celebris , 
Inter Quadrupedes gloria prima Lepus.' 


In Orcadjbus reperitur, crinibus candorem nivalem referentibus. —_ 
Cerebrum gingivis affritum facilem Infantibusdentitionem preſtat. nivei co- 
Pili ſanguinem ſiſtentibus Linimentis miſcentur.] _ 
Pedes Scoparum uſus przbent ; ad pulyerem detergendum. CE 


Pellis Leporina ad Indumenta aptatur. Manicz et Caligz ex ei pararitur, utiles Articulariis Morbis. Pill, 
Quidam ex Pilis pannum quoque egregium parant pro Lectis ct Veltibus. Police A 


Cuniculus Leporinigeneris Animalculum, ſed minus. Horum magna ubique apud nos copia; in pili 


Littore przſertim. — 
Domeſtici quoque albi et nigri aluntur in domibus. Albi & as. 
Sylveſtris quoque in Boreali parte Scofz2 niger reperitur. Las frog 
Ob crebros partus mirc mulriplicantur. Sylveſtres 
Caro Leporina melior. | igri. 

Eorum foe. 


Axungia Articulis et Nervis induratis utilis. ; x | -———_— 
Sciurus ita dicitur 3 Cauda,qui ſuper Dorſum reflex ſe tegitet inumbrat. Muſtel4 vulgarialtior eſt,pilo caro, 
rutilo, yentre albicante. Curſuerfaltu plurimum valet , de Arborc in Arborem tranſilit. Nidum in Arbori- Axungia. 


bus extruit. Mſtate cibum congerit,quo per Hy2mem alitur. In Meridionalis Plagz Scorie Sylvis reperitur, OTE 
Caro, utſuavisetorigrata, commendatur a quibuſdam. Fjus Caro, 
Adeps ad Aurium dolores urtilis. | : | | Pale” 
Pclles przparatz ad Pallia Nocurna conſarcinantur, multumque corpus calefaciunt. Bay + 


Ex Caudis Pictores Penicillos fingunt. 
_ Lavellan, Animal in Carhaneſii frequens,in Aquis degit,capite Muſtelzſylveſtri ſimile, ejuſdemque £0- r.veltar. 
loris Beſtia eſt. Halitu Beſtiis nocet. Remedium aurem eſt, {1 de aqui bibant, in qui cjus caput coctum fit. 
An Taxus Suillus apud nos reperiatur, necne, neſcio. > 
Talpa Animal parvum eſt , colore nigro , magis czruleo, magnitudine ct forma ad Murem accedens, pilis Telpe. 
multis, brevibuserdenfis , ſplendido nigtore in dorſo inſigne. Cruraei breviſſima, Ungues acuti et robulti. 
Vola anteriorum pedum lata manum retett.Capur longiuſculum Roſtrum haber Suillum.Membra haber ita 
diſpoſita, utterram facile penerrer ac perfodiar:ſub terri enim domicilia ſibi parat,terram Roſtro ſutfodir ac 
ſabruit,egeſtis veluti colliculis. Veſcitur Lumbricis,Ranis,Radicibus, Frugibus,Terra quoque. Julio Menſe 


Latibulo ſuo egreditur, et facilius capitur. 


D Cinis 


I Co TTY” AT EPs eos 


— we. 


CEC DL om —_— 


to Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertius. 


ys an Me- Cinis cum Melleillitus Strumas & Fiſtulas curat. . Sanguis capillos creſcere facit. 
& Vinum, in quo Talpadecoca fuerit, a P/ateroin Scrophylis commendarur,, 

Mechani= . Ex Pellibus fiunt Pileoli, Cubicularia Stragula & Crumenz. : Schwenckfelt. 

1947 "il Mures in Domeſticos & Agreſtes, Majores & Minores diyiduntur. act frat 7 

Domeſtics Major Domeſticus Ratus et Sorex dicirur. Corporis magnitudine Muſtelam aflequitur et exzquar, 

_ { pilis ſubnigris, cauda proceri, nec admodum gracili , Frugum et Leguminum Peſtis. _ Vencnum in 

"  Caudigeſtaredicitur. Urina, przſertim cum libidine accenditur, fi partem, corporis nudam tetigerit , 
carnem putreſcere facit, et difficile vulnus Cicatricem admittit, ut aliquireferunt. 

Mus 2que- Mus Aquaticus priori magnitudine par, cauda breviore, Amphibium Animal eſt. In Herboſis Am- 

'  niumripis trequens radicibus vivit ,-et piſciculos yorat. Morſu terox eſt. _ 

us 4ra- Mus Araneus(noltratibus Erd-Shrew) Domeſtico ſimilis eſt, ied minor, colore magis ad fuſcedi- 

—— nem tendente', cauda brevietroſtello admodum -porrecoet acuto. Ocelli ei minutuli, dentes tenues 
duplici ordine nati in utraque maxilla in bifidos mucrones deſinunt. Morlſus ejus venenatus creditur, 
Diſlectus & impoſitus ſui Morſus veneficia luit. . Schwenckfels. I rg 4 

Mus Sylva Varii Mures Sylyaticiſunt apud nos; quidam dorſonigro, qui Talpas occidit. | 

— Domeſticus minor corpore parvoeſt, colore nigricante, caudi longiuſculi : omnia fere rodit. 

meſticus Salaciſſimi Mures et vitz breviſſime ſunt. Mirabile eſt , quod de us traditur, Mures ſc. periclitante 

_ ,»domo, etinproximo ut ruinam taciat, demigrarc. Hinc Czcero ad ,Attitwmn, Tabernz .inquit) miki 

falacitare » QUZ COrrucrunt, relique rimas agunt : jraque non ſolum inquilini, ſed er Mures migraverunt. 

mo - > Mifures ſetileſz parti impoſiti adyerſus Serpentium ictus cflicaces habenrur. Podagricos quoque do- 

"Rui. lores lenire ferunt. 

once Graviet difficili Oculorum Chymoſi przeſcntiſſime medentur Murium carnes accuratius detritz cum 

quaslin- crudo Ovi Luteo, ad cerz conſiſtentiam , et cum pa:no lineo impoſitz. Galens. Lib. de 

quunt. Ke Ln: t Medica 
Murium Cinis Muris cum Melle inſtillatus aurium dolorem ſedar. Facila 


_— Medi- Atque hzc de Animalibus Viviparis Digiratis Feris difta ſufficiunt. Nunc de iis, quz Domeſtica cabil. 
67 ſunt, agendumnobiseſt, initio a Canibus tacto, quorum multz ſpecies apud nos ſunt. 


a 4 we 


TA 2 UT. V.; 
De Viuiparis Digitatis Domeſticis. 


canis. I Nter Vivipara Digitata Domeſtica agmen ducit Canis, Animal ingenio & ſenſu acutiflimo valens, fſa- 
gax, ſolers, & hominipromprte obſequens & fidele, ut merito de eo dixerit Columella, Quis Famu- Lib.7. 
lus amantior Domini? quis fdclior comes ? quis Cuſtos incorruptior ? quis Excubitor inveniri poteſt Cap. 12, 
vizilantior ? Quis denique ultor aut vindex conitantior ? Mira certe ei docilitas eſt, utpote, qui ipſos 
Domini nutus novit. Ob calidiorem & ſicciorem Cerebri conſtirutionem , maxima odorandi ſagacitate 
prediti ſunt Canes, utetiam veſtigia Ferarum & Dominorum , longo poſt intervallo, perſentianr. 
vaiz Apudnos variz ſpecies Canum ſunt. | 
_ Canis Villaticus, a Car-Dog. 
4 Canis Paſtoris fidelis, a Shepherds-Dop. 
| Canis Leporarius Scoricus, a Grey- Hound. 
Canis Venaticus, a Hound. 
Canis Venaticus minor, a Beagle. | 
Canis Sagax Scozicus, a Bloud-Hound, Venaticus cum celerrimus, tum audaciflimus ; nec mods 
in Feras, ſed in Hoſtes ctiam Latroneſque infilit, modo Dominum Ductoremye injuria affici cernar, 
aut in eos concitetur. ” | 
; Canis Scoticus Furum deprehenſor , haud major Odoriſequo, ſedurt plurimum ruffus, nigris inſper- 
ſus maculis, aut niger Ruffis : rantz ſagacitatis, ut Fures Furtoque ablata perfequatur, & deprehenſos 
continuo inyadat. Quod fi Fur, quo fallat, Fluvium trajecerit, quo loco Fluvium ingreſius eſt, & 
ipſe ſe przcipitat, &in adverſam deveniensripam, in gyrum circumquaque percurrere non ceſlat, donec 
odoratu veltigia aſſecutus ſir. 
Moloſlus Canis Bellicoſus _Ang/icus, olim celebris. Hincillud Poetz, 
my Magnaque Taurorum fracturicolla Britanni. 
Canis Perdicum Venaticus, a Se7t:ng-Dog. 
Canis Sayax ad Aquas, a///ater-Spamel. 
Canis Terrarius, aTerrer. 
Canis Melitenſis, a HMeſſin, or Lap-Dog. 
Canis boi Signa boni & generoſi Canis ſunt, ſitoroſus, magnus, venoſi fronte aclati, oculis nigris flammeil- 
& generolt que, auribus tenuibus ac pr#longis, colloquoque przlongo, peCtore carnoſo, ſpatulis ab humeris pau- 
Su lorecedentibus, cruribusalcis , lateribus exrantibus, coxis teretibus inter ſe diſtantibus, ſpina neque 
eminula, neque curya, villotenuiacdenſo, colore non omninouno, ſed parum mixto, caudi corpo- 
Canum TIS proportiont apta,, latratu gravi, rictu, ſeu hiatu patente. Famine probantur mammoſz & zquali- 
xtas den- bus papillis. { 
tiumindi-  Canum zrasdentium indicio deprehenditur : juyenibus enim albicant przacutidentes, ſenes & nigri- 


ci » depre- ae 
benditur. Cantes & obtuſos habent. Guzhe/mus van den Boſche.; kg 
cart Heparrabidi Canis toſtum in ciboſumptum a meru Aquz preſeryat, inquit Dzoſcorides. bus. 


uſus Medi- O Ma 


cus. 


Hiſtoria Anmalium in Scotia , | II 


 ———— 


Oila rodentisStercus efficax in Angina Remedium. 

Lingua Canis lambendo Vulneribus medetur. 

Pellis. Galla er Alumine preparara ad precautionem Podagre commendatur. Chirothecz ex hac 
paratZ manuum [cniunt pruritum. ; 

Felis Animal familiare ac domeſticum, Leoni non diſlimile, facie ſc. dentibus & unguibus. In rene- Fe: 
bris illt fulgent radiantque Oculi. | 

Felis Sylveſtris major eſt Domeſtica , denſiore & longjore pilo, colore fuſco, yariato, cauda craſſiore. 
Aviculis veſcitur, Lepuſculis, &c. | 

Felis Syiaca multis punQiis interſtinta, ore roryo & toroſo, petore & pedibus amplis. 

Feles Intantibus exitiales quandoque ſunt - ipſorum enim ori toto corpore incumbentes fuliginis exitum xeles tum 


& Thoracis motum intercipiunt, pettiferique, quam exhalant, aura renellorum Infantium ſpirirus infi- I=tantibus,. 


? ' ONE x . - tun Adul- 
ciunt, coſque przfocant. Morſu quoque maligno lzdunt contreQantes, ut videreeſt ex celebri hoc Epi- ij; exiriales. 


taphio, quod ex Marmorei Tabuli in Ade D. Hartz de populodeſumptumeſt 
Hoſpes diſte ntroum mortis genus: improba Fells , 
Dum trahitur , digitum mordet , © intereos. 
Cari Sylveſtris Axungjia calefacit, emollit, diſcytit. Ad contracuras & Articulorum affecus re- ro 
ONnIrur. cus, 
: Pellis mollis et pinguiuſcula paratur a Pellionibus , ad calefaciendum Ventriculum frigidum appeti- 
tumque excitandum, inſtar Scuti Stoniachici. Arthritici Articulis imponunt. 


GC aT UV TE 
De Ynadrupedivus Digitatis Ovwipar 18. 


Oo Vipara vel Cure teguntur, vel Teſta. Quz Cute teguntur, apud rios ſunt 
Hiſt. Nat. 


Lib. 9. 
Cap. $1. 


,, Rana Amphibium Animal, tam vorax, uta ſuo genere non abſtineat. De his P/mms: Pa- Fan. 
, riunt Ranz minimas carnes & nigras, quas Gyrinos vocant, oculis tantum & cauda inſignes: mox 
,» figurantur pedes;, cauda fe findente in poſteriora. | 

Que in aqua pura, Fluviisſc. Fontibus ac Rivulis degunt, ſunt edules, atque adeo in cibum aſlu- 
muixur, ut & in deliciis fint quibuſdam. Poſteriora autem in cibum amputantur, reliquo corpore ab- 
jeto. Virides autem eliguntur nigris reſperſe maculis. Van den Boſche Lib. 3. de Animalibus. 

Ranz a Droſforide contra Serpentium venena commendantur. Carnes comeſtz in HeRicis & Ele- ranarum 
phantiacis probantur. Unguentis & Emplaſtris adhibirz ficcandi vim habent in Articulorum dolori- Uſus Medis 
bus, - Sperma Ranarum in Etyſipelate & aliis Inflammationibus utile Hemorrhagiam reprimit, ad ** 
quam Aqua deſtillata multi uſus eſt. | 

Buto ita dicitur, quod inappropinquantes thaximo impetu ſpiritum efflar. Sub Salvia ſzpe ſtabu- ,,,, 
latur; Rutz, & Naſturtii, & ſimilium odore pellirur. In frigidioribus Regionibus mitius Venenum 


eſt, a quo tamen ſummopere cavendum. | - Betis 
Diſſecuset Renum Regioni applicatus lotiutn proyocare dicitur. Cinis Hemorrhagias retinere dicitur. - 5 "0 
Lacertz apud nos ſunt Lacerta. 


Lacerta Vulparis, NL 
 Lacerta flavi coloris, cum maculis nigris. In Ericetis. 
Lacerta Aquatica, quz noſtraribus an M& dicitur. Hz duz venenatz efle cenſentur. ; 
Inter Ovipara Teſta ſeu Cruſti re&ta Teſtudo eſt; Ea eſt vel Terreſtris, quz in Hortis noſtris , T<Pudo 
quandoque alitur , vel Marina, que ( ut a fidedigno Viroibi degente habeo) in Orcadibus vivaquan- & Marina. 
.doque capirur. 


LT 


— 


SunceTrrio Tx TM 


De Awuibus. | 
Ca ee WR 8 | 
De Avibus in Genere. 
Nimalia A&rea generatim' Aves vocantur ab Hebreo ph, id eſt, Yolans, quia in Aereliqui-,, A 


do volant. g - 

Eit ani Avis Animal Bipes, alatum & plumigerum: Pro pilis plumas, pro labiis ct dentibus _ De. 
roſtrum , pro pedibus anterioribus alas, er pro cornibus nonnullz criſtam habenr. Lotiumer ſtercus 
aunico meatu excernunr, et pro Rumine Ingluvie donatz ſunt, vulgo zhe Crop, in Carnivoris 7he Leows, 
Gorge. Locus hujus p2nnigeri Exercitus Aer, Aqua, Terra. Illum ſulcant, unde foes Cel: di- 
cuntur, in hac gradiuntur, & in iſta quzdam narant. Migrant quzdam; aliz non procul a locis, in 
quibus morabantur ſecedunt, et ſeipſas abdunt. Omnibus Animalibus reliquis certus er uniuſmodi in 
ſuo cuique genere morus ct inceſſus eſt: Aves ſolz vario motu ferunrur etin Terri et in Aere. Aliquz 
ambulant, aliz faliunt, quzdam currunt, Anates in ſublime protinus ſe ollunt, arquee veſtigio celum 
petunt, etiam ex Aqua; Gravyiores autem, niſ1 ex procurſu, aut alciore tumulo emillz, non evolanc. Var. 
Vocemquod attinet, loquaciores que minores , Et ClIca —_— maxime. Corporis truncus — 

2 


Motus. 


bs. Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. T ertius. 


Corpus. tiorque & crafſior eſt Avibus. Caput proportione minus : cumenimr Voluctes Acrem eodem ferc modo 
tranent, quo Naves Aquas, Corpus carum Carinz, .Caput Prorz, Cauda Gubernaculo, ſeu Clavo, 
Alz Remis Veliſye reſpondent. Cauda certe iis ad iter fletendum & dirigendum inferyit, Temonis in- 
ſtar, quod przcipuc in Milvis cernitur, de quibus P/mms. ,, Videntur (inquit) hoc genus Aves ar- 
,, tem gubernandi Nayem Homines docuifſe Caude flexibus, in czlo monſtrante Natura , quid opus eſſer. 


5 mary In protundo , ad corpus quoque ſuſtenrandum & in Aere librandum conducit Cauda. Muſculi in Avibus 
CECTTOraies 


quarero- Omnium ctafſiſſimi Pectorales quiAlis movendis inſerviunt:cumV olatus validoenimAlarum motu& vehe- 


buſti in A- menti agitatione cxerceatur , ad quam vires requiruntur , robuſtiſſima oportet eſſe Organa, que ei obeundo 
vius. ſufficiunt. Ut in Homine Muſculi, qui Cruribus movendis inſerviunt, majores ſunt & robuſtiores 
iis, qui Brachiisdeſtinantur: quoniameorum aQtio, / nimirum totum corpus ſuſtinere acdelocoinlo- 
cum transferre /) magnam vim ac potentiam requirit, Nunc difterentias Avium expendamus. 
Avam ac Aves in Terreſtres & Aquaticas dividuntur. 
fercntix, Terreſtres, que in ſiccioribus plerumque degunt. | 
Aquaticz, que vel in Aquis, vel circa Aquas plurimum verſantur, & in Aquoſis plerumque vi- 
cum quezrunt. | by 2 
Terreſtres ſunt yel Roſtro & Unguibus aduncis, vel Roſtro& Unguibus re&tioribus et minus hamatis. 
Uncungues carnivorz et rapaces ſunt, aliorum Animalium lanieni plerumque victitantes. - Ezque 
vel diurnz, quz interdiu, vel noturnz, quz noctu predantur. Ez vel majores, vel minores. 
Roſtro quoque et Unguibus minus hamatis, vel majores, vel minores. 
Avena. Aves Homini uſum prebent in Cibo, Medicina, Venatione, re Veſtiaria et Plumaria. ObleQa- 
ſus, tioni quoqueinferviunt, Carocarum leyior et fanior, purgatiſſimaque eſt in ſuo genere. 


az PF UT IE 
De Avibns T errefliribus Carntvoris. 


Aquils, A Quila Avium Regina, naturz preſtantia & generoſa nobilitate, excellentior omnibus judicatur. 
A Oaanes Aves volatu ſuperat, & Soli propinquior immora oculorum acie conſtans intuetur. Vi- 
yaciſſima Avis, nec ſenio conſumitur; nec morbo extinguitur, ſed violenti tandem eſurie perit; Ni- 
mirum, cum adunca Roſtri extremitas tantum accreyit, ut captando cibo Roſtrum fiat ineptum  ita- 
que deſtituta neceſſario vitz alimento emoritur. Cum Senii moleſtia gravatur, deficit ei Pennarum 
vigor, & oculi caligine obnubilantur. Quibus malis Nature inſtin&tu queſitura remedium Caleſtem 
regionem volatu petit, ibique, beneficio Solis, detergitur oculorum caligo, &. concepto calore tota 
z{tuans, ex alto, quanto poteſt impetu, delapſa, frigidiſſimis aquis terrio ſeipſam immergit : mox 
inde Nidum repetit, ubi, inter robuſtos Pullos & venari potentes, Febre quadam corripitur , cujus 
calore toto corpore excitatur ſudor. Ita ei cum Sudore veteres pennz defluunt. Interea pio Pullo- 
rum obſequio fovetur cr pafcitur, doncc, reparatis viribus & renatis plumisrenovetur. Hinc Regius 
Pfaltes ait, Renovabitur, ut Aguila, Inventus twa. | 
- Ubinidu= Aquila it locis abruptis et inacceſſis Nidum ponir, ut in altiflimis Petris vel Arboribus, ne 3 Ve- 
= * natoribus aut Inimicis Beſtiis turberur, & ut Pullos ab omni injuria certins vindicet. Citim prixdam 
preedas ye- Venatur, deſpectis minoribus, majora aggreditur Animalia, ut Capreas hinnuloſque Cervorum. 
—_ Retulit mihi D. Mattheus Mackaile Pharmacopeus Abredonienſis , Plurimas efle Aquilas in Oc- 
Aquila In- Cidentali parte Terre firmz Orcadum, quz Pomona dicitur, ut & in Inſuli Hoi4, unamque ex iis 
fantem Infantulum unius anni Pannis involutum arripuiſſe , quemiMater Teſlellas uſtibiles pro igne allatura 
Dharam  MOMENTO temporis depoſuerat in loco Houton-head tao , eumque deportaſſe per quatuor milliaria 
ad Nidum paſſuum ad Hozam ; qui re ex Matris cjulatibus cogniti , quatuor viriilluc in Navicula profecti ſunt, 
ſuum die & ſcientes ubi Nidus efſet, Infantulum illzſum & intactum deprehenderunt. - 
_*  Aquilz avtem / ut mihi relatum_} apud nos funt | 
chryſaeros, Chryſattos, que a fulyo pennarum colore nomen habet. 
Hidicerws, Halizetus, The Sea-Eagle, or O/pray. 
73gergus Melanzetos. In uni OrcadumInſularum. | 
Hinnule- Pygargus Hinnularius / quia Ceryorum Hinnulos adoritur Turnero) an Er. 
Aquilaram Fel Aquilinum oculotum ſuffuſionem depurgar, er eorum caliginem ſerenat, etviſum claritati pri- 
uſus Mcdi- ſting reſtituit. 
; Adipe Aquilina utiliter inunguntur Scrophulz. Durities & nodos 3 frigore contraRos illita diſli- 
pat ; & Articulis reſolutis et convulſis prodeſt. | 
Pellis cum plumis abdomini applicata Colicos juvat, et Concoctiones promovet. | 
| roar Rapaces diurnz minores Accipitres dicuntur. Hz yel Generofiores,; que cicurariet ad Aucupium 
Femino. inſtitu ſolent, yel Ignaviores, ſeu imbelles, quz, quia vel indociles, vel ad Aucupium minus uti- 
res... les, ab hominibus negliguntur. | 
Priores Hawks noſtratibus dicuntur, et ab Aucupibus dividi folent in Macropteras et Brachypte- 
ras. Macropterz ſunt; quibus Aiz complicatz ad extremam fere Caudam pertingunt. | 
Macropterz Generoſiores ad Aucupium inſtitui ſolitz apud nos ſunt 
Falco gentilis, T erce/-gentle. In Rofſia © Orcadibus. 
Falco ſacer, the Sacre 


alco. 
w_ Gyrtalco, the Gerfalcon. 


F alco 


«PC. r03, 
Ve 5 


_ —_——— 


" Tiftorie Animalium ; in ; Seotia. wn: _ IF 


_ A 
"© £* ” * 04 WG & . 
—_—. Fo a a þ— alhy _ FY —_— — 


Falco bo. An qui noſtratibus Hobby-female ? | 
Accipiter ſalon, Merlin the female, Fack the male. - | eFecipiter, 
' Tinnunculus' mas & feemina , -SYarchel.- | | | 

Brachypterz ſeu Alis Caudi brevioribus apud nos funr: | <_ 

Accipiter Palumbarius, the Goſhawk, Mas dicitur the Tercel}, 


Accipiter Fringillarius, ſeu Niſus, the Sparrow-hawk. wt 

Ignaviores, feu indocites Macropterz ſunt Bo. | 
Balbuſardus, the Bald-Buzzard. Balbuſar- 
Bureo vulgaris , the Buzzard. 1 | _— 
Subbuteo, quibuſdam Buteo albus, The Ring-tail, _ | 
Milvys, the forked-tail Kite , or Gled. Pinguedo Articulorum dolores lenit; Milvns. 


* Miſvus paluſtris; rhe Bog-gled. An Milyus Eruginoſus £Mldrovands ? 

— albicans. An Lanius albicans ? 

Milyus niger, a back Gled. An Lanius ? 

Cinerei coloris Milyus Accipitri ſimilis, An Lanius Cinereus ? 

Cuculus, the Cuckorw. | 

Preter uſus quos exhibet in Venatione —_— aſſas nr efficax Reniedium Morbo cadues Labo- U% Uſa Medi 
rantibus commendarur. 

Fringillarii fimus ad partum promovendurn & Secundinas pellendas commendatur. 

Fel Falconis viſui muleim prodeſſe puratur. Ad maculas oculorum abſtergendas Fimus quoque 
przdicatur.” Firnus quantitate unius drachmz cum Vino ſumprus ſecreta proprictare proinoyet par- 
tum. Rodericus a Caſtro. 

Cuculi Fimus in VinodecoCtus morſum Canis rabidi curat. Exuſtus Ciiculis Epilepticis medecur., 
Schwenckfelt. -— 

Que vulgo dicitur Cuculi Salva Herbas inficiens Exhalatio eſt; que facillinie putreſcit, & Ver- Corals $a 
miculos gignit, Herbaſque adurit, niſi abſtergatur. Wes 


Rapaces Nocturne apudnos ex Auritis my 96 
Bubo maximus, nigri & fuſci coloris. In Orcadibut. | Pormagrogd 


Caro & ſanguis Bubonis Aſthmaticis & difficulter ſpiratitibus conſeire creditur; Fel albigines ; uſusMe: 
ſuftuſiones & caligines diſcutit. | dicus, 


Orus ſive NoQua aurita, the Owl with feathers landing above bis ears. Orus. _ 
Noctua, the Common Gray (O77 A: 
Strix , the Siritch-Orwl. Stris. 
Aluco minor LAldrovandi, the White Owl, or Church-Oiwl. Aluto 
Nycticorax, the Night- Raves, & idem videtur qui aliis Caprimulgus; Myles. 
Veſpertilio, a Ba#, or Flittermouſe. 2 Fax. 
Cinis Veſpertilionis viſum acuit, & cum Melle ſuffuſioni medetutt; nw A en 
Aves Roſtris craſlis longiuſculis rectis donatz apud nos Uſus Me- | 
Coryus,; the Raven, noſtratibus the Corbes. _ 


Coryus cinereus. An Vulturis ſpecies? 

Coryus minor, the Carrion-Crow. 

Corvus ſemicinereus. Anqui noſtratibus the Hooded Crow! | 

Corvicombuſti cinis ad Podagram & Lepras-commendatur, Combuſti quoqiie pulyis Epilepticis uti- Cort nfus 


liter propinatur, ad quod Cerebrum ejus quoque valet. I 

Penne, ſeu Calami PjAccibes ad Icones ſubtilius delineandas ; & Organiſtis ad Muſica Inſtrumenta tis. 
eliguntur. 

Cornix , the Chough. Corni: 

$ permologus frugiyvorus, the Rook. 

Cornix Aquatica. 

 Coracias; 'the Corneal Kae: | 

Cortices 


Cornicum Crocitatio frequens Pluvias preſagit. 
Cornicis ſrugivors Caro qubuſcami in Cibum venit. Cerebruni comeſtums Capitis dolotibus 2uxiliari i prefagtutc 


dicitur. _- erg 
Graculus ; ſeu Monedula, a Fack- Daw , a Kae: i; Www 
Ex genere Picarum: | | | Ereenlak, 
-:Pica yariaCaudara. 4152] | " 2 
';<Pica Glangariz;' the Jay. | 
Picz Caudarz Caro Conyulſionibus . Hekiluttonibis & Coitrdftiiti Remediuim. Gee 
Pica Glandaria eduliseſt , necpraviſucci. Calculoſis in Cibo commendatur. | cus 


"Ex Picis Martiis apud nos funt hi. _ 
Pici Martii Roſtrum habent rectum, durum, anguloſum acuiums, ad Arbores perforandas accom- Pin Mari 


modatum;.:digitosin —— ante, & toridem tetrs. TIS veſcuatux; 
Picus viridis. | 
Picus varius minor. ii 
Picus Cinereus; 3) AER | _ 
ONTO” 6ns mz Io Ad 


a 


if 
il 
| 
q' 
l 
'l 
| 
{# 
j 


Pl 
ERP OE ES © SCI ens "oe eee ee ee —_ es 


at — GEO _ . & ITO 18 777 Rl m0 el US GU NTRT oO os » (0856 + Oo IP PPT in 4 te. Ati tes PT HOI 


EEE... Probe: Nat. EH; fe "Scot Partis Secunde Lb. Tertins, _ 


—_— oe *, © —_ > ”Y xr [TD . " =—_ 


ND Ad hos reducitur 
Upupa. Upupa, in Mercia et Orcadibus, Criſta Eapiti on hank ten alt. "us exugi Delenp jo | 
D. Willughby habetur, Ornithologie lib. 2. Þags ID0. &lconinTabula %har 1A 
; Aves Terreſtres Piſcivore apud nos. © 57 5; pr joapelern ' ning A 
_ Bada, the Kings foe | 8 eh rh 7 : 29:111554 


Medicuss Cor Ifpidz ficcatum, & collo Infantium Gfpentom "ad on Moduma arcere diciu. 
GRP U T I LF arnan Y 
; . De. Grantuaris.. DN es ed; Rs RO: 
| Ex his Roftri ELD Wm aut. mmoribus Sangre, carne als, gue gents Gallinaceum 
conſtituunt , apud nos ſunt. © courts ot rw 
A bale ISS 8 fin '/ 
Gallus & Allus Gallinaceus & Gallina Domeſtica.”, ..,: "y bh "1 HOO 
Pemefic 6 Plures ſpecies, aut potius varietates ſunt, ut que 7 FIT pls K To 2 ETEETT 
? Wape;:9ubGaluscattratusctt, - 
Eorum * © Caroprimum dignitatis] 4 ſbi vendicar, va Perdivis carni petink” optinaum ſuccum Sane. 
Caro & U- of facile concoquitur! - - -..;,-. 
ſas Medici. ct C quit 
-.Jus-Pulli Gajlinacei acres | Jatl remperat, in FEE ct Stomach roſionibus eximiinſds, 
Tvunicaſcu pellicylainterior Venrriculi Vomitum compeſcir, et addigeſtionem. promorendam CO»: 
mendatur. 
- Adeps calefacit, -emollit;>lenit-..- 1-12 {7 + fee 
Viva Gallina(aut Gallus) deplumata circa annum,  impoſita Venenum ce Bubonibus extrahir 
- Gallina diſſea appiicatamorſbus V.enenatorum Animalium mederur. 
Teſticuli Vires deperditasre iruunt. 
Ova maxime nutriunt. 
Albumen vim habet refrigerandiet adſtringendi. * 4 rib at 
4 - Vitellum vim haber Anodynam ,  etmaturat: erdigerit. | ii 1 Acad 
Pavo: Pavo, the Peacock. —_— 
Ejusuſus.., Caro Payonis dura eſt etconcoctudiſſicilis,.. Lid Ano: els 


Stercus ad Epilepfiam commendatur. 
6l'p5vs, Gallopavo, Meleagris, a Turkey. 


&ejus , Juniorum carotenerior preferenda: i + Dn 
Phones, Phaſianus, the Pheaſant... Tn Nobilinm quorundarn domibu alitns 

& cus - Caroboniſucciet ſaporis delicati. 

car? & Perdixcinerea, the Common Partridge. '© > OG 

cjus ulus = Caro optimaet valde nutriens. = 


Ncdicus = PFelincipientes ſuffuſiones diſcutir. 

Ovain cibo iis quiimpotentes ſunt conferunt. | 

Penne crematz ad olfaciendum porjede tceminas utero irangularas: excitant, JGNE: 2, 
comnix & Coturnix, the Qual. LUIS Tal | nicer 
_ —_  CALO,,: fre. Kal tereſt bonitgtem, Perdicine: 2quiparatur: ' iy 
_ Orcygomerra. n Rallus terreſtris ? Crex, the Dater bon, noltratibus the evi crc Paſtimiin- 
aſus. ._. $684A&: 1 ofuM bi tine DO 2, - noone! 

Crtygometra(que Crex eſt) cibum, —_ ſpore, ſatis jaurum prober. Contra a Regium Mor | 

-? bumpredicatur. 
Gallinaceum genus ſylyeſtre Phytivorum & Baccivorum: ;': ,-:1- |, Mx $371 219 
Superclliis rubris aut coccineis. | | 

Uroga'lus Urogallus , Tetrao major Aldrov. Cock of the Wood. An On s Cipercalee? Fermin Gryal 


"+ .> Jus major Ge/i. & Alerovando dicitur. 119UFS; 

2. . in: Jeonmuni'Milsgum FamifteinTabulizhabetur, _. . | wdtup ©: | 
wu.» Anoltraiibusrecenſentur Abietina & Betulea, TA ex <juſmodi Arborum extremis i ages vidttare 
Urogalli  dicantur. HY ny es Bo £05) .* 

wejer'., Caroſaporisgratiſſimieſt. Alvum ſiſtit. - : | 220 


Urogathis Tetrao, ſeu Urogallus minor Aldrov. Gallus Scoticus, & Gallus valuſtris 0 Scotjeus GehuNoftratibus 

meas = Black Cock. In —_ & I noftris frequens. Feemina Me oe rn & TO, 
ICIFUT, +W£52, A 217 £2*FtO.J > ex0ck 4.64 o7ploÞAl Mts Wir VARO.? K T3: 

Havok In COT TI Vikings "<a mus 07.2 niztols | to eill,2 gitGhas.: 

a2» LagopusAvis Alarov. Perdix alba 7 ly l Francolinus: Labs, noſtrahus the Bvarmigas: 

nora -;x1Caroggregit elt;&bboi nutrimentj colt ts , rr of inn 

ao  Lagopusaltera Pham, Actapedi Aldrovandix:ſeu F tancdlino Itabrum Gelia, fononeadem. The 

& CHMHoor-Cock, noſtratibus the Moor-fowl. 

qus Caro Caroadmodum teneraeſt , injunioribus przſertim , & optimi nutrimenti. Oeifrs 4 


Genus Gallinaceum poſtico carens. 291 
oi, "AOtistarda Avis A/drov. Eadem videtur , quz ab Hiſtoricis noſtris Guſtarda Aclewe Gulloparoni 
magnitudine nequaquam cedit. Dicitur Merciam frequentaſſe, & nuper mihi _ eſt, unam non 


ita 


nee nnn—_ 


amigD " Tolls Animalia in Sootia, ... eu I7 


.ti: 


——_— eat EE "0" - © OE IO PI 


ita Pay in Lothiana Otrientali viſam fuiſſe, Hetfar Boithius dicit Guſtardam (uti vocat)coloreplume 
& conalbig PR_ non diflimilem, fed quz Olores mole cvrpnels cxyperet; We Wag 
- Pulyeratticanfanutetlayatriees: 31635 Fi yy Et: IS | 
"Columba Domeſtica,' ſan ulgarig. che COMPAOK Piccen or Dove. _—— wi Columba, 
Que yecl Columbaeſt pedibus nudis, major er minor : _ * _— EE 20h 
yel era hirſuris major, | 
14427, +;{1 minor Criſtata:, 
Vel Columbe Dada Tg 
Columbe ſylveſtres apud nos reperiuntur 


Turrur, NED 37] Palumbs 

Palumbus torquatus , the Ring-dove. | | rorquati U..” 

Caro Dyſentericis auxiliatur. Fimus Urinam provocat, et Calculoſis utilis eſt. Ly OO 

OEnas five Vinago, the Stock-dove, or Wood-pigeon. ad 

-ColugbaRupi 2115 Gut (TIS 063TDY m0 

Caro Columbarum juniorum prefertur. Ad Paralyſin & tremorem x commendariir. Boni ſaporis eft ' Colambes 
& Analeptica ,:a:Morboconyaleſcentibus ad vires reparandas utilis: - | OS.. 


Columba viya per ſpinam diſſeta in malignis Febribus ſoleis pedum cum fructu eoplicemar. 
Tunica Ventriculi exiccara & pulyerizata commendaturin Dyſenteria. 
Fimus;: ob nitroſamquaticatem, cum ſemine Naſturtiitrirus & jmpoſirus in Arthcitide nrodeſt, | | 
Fimus cum ſemine per agrumſparſus ad proventum [ztiorem multum facit -. Uſus Mes 
Turdinum genus. | chanicus, 
Sub hoc nomine etiam Merulz & Sturni comprehenduntur. Notz communes ſunt, quod magnitudo | 
inter Columbas & Alaudas fit media, Roſtrum longitudinis & crafſitiei mediocris, deorſum modice in- 
flexum, Os intus flayum, Cauda longa; Victus ex Baccis Ct lofectis promilcuis , Et Canorz Aves. 


Surit autem apud nos | h 
Turdus V iſcivorus, the Shrezzch. | | Turdus, * 
Turdus ſimpliciter dictus, ſive Viſcivorus minor, on > , | "apo 


Carnis fapore delicato commendatur. * - 
Turdus pilaris , the Fieldfare. Sub: fnem Autumn be nos advolat. . Agrfoli et-Juniperi hocgls veſ- 


citur. Ejus caroin cibis laudatur. x 
Turdus lliacus, five illas, aut Tylas, the Red. wing, Or Wind- Thruſh. Ejus Icon in Tabulis noſtris 


haberur manu Nobiliflimz Heroinz Domjnz-Comitiſiz de Erro/delineata. | 
-:Tardi-carafuavis,et lauddhilis-fucci; in apr et MR commendatur In Calculoſis Turdicaro 
quoque ct Dyſentericis commendatur, ! 233 4/11 90ers * hs | 


Merula vulgaris, the Blackbird. Merle. 
Caco in cibis laudarur. If E- iY 

Merula torquara. _ 4 | 
Sturnus, a Jzariing. Apud Italor Mentfis adhibetur. B Sn 
Perfecte Wet diſcit, vgces quoque quorumvis Animalium et concentus imitatut. hs <jus uſus, 


*'Fimus ad'Alphes,. kin WI ct'Morpheam a' Veteribus-comimendatur.”” WY £ 
*Nane'de"Ayiculis apendum eft,” qu#'vel Tenuiroſtre;, quz maximam partcheſulbivotn fue vel 


ftafſisRofttis* ng * Er primo nde Temniroſtris/ "AC inter' lias de Alaudisagemos.- 
EC & # VU T 1 > 
De Seenlts.* 


» F 
þ 
_- 


Viculz tenui Roſtro donate apud nos ſunt he: 
A Alauda ab aliis li Calcagei, ku paſtich digit Chis prelong Gli ut & Cinitu, Alende. | 


quem inter volanduminJphlir EIT CE! $ 7.7 


Alauda vulgaris, the Ci harhe. Carne admodim ſuavier delicata ct. 
Alauda Arborea, the Wood: Lar Set 1. owe 2 2 os 
Alauda Pratorum, the Tzt-Lark. fo TP LINys— . 


Alauda Criſtata. 
Hirunde; put habetrpeo. corparis modo oy Roſkihii AY , de Ar & exiguos, Alas aennds; 
longiſſimas, Caudam longam & forcipatatn. Volatus & Gs &fere contitwius, eft; Avis _ ——_ 


64.1.t Ejus varie 


Veris Nunciaceſt. Ejus VA likes os 5-119 A all | ſpecies, 
Hirundo a the oufe uf Salle op | 

Hoa fpi, oe mh Marin pm ©... 
Hirundo Apus, the Blac artms., wn 


.icQuibuſdans deljrundines;in, gjibum-ryeniunt. ere, Gaal Ir in htetan, Ano Ac; - Up Oſus ed. 
if larwanatg PRRASNUL .  Nigns.Angine apxilio g } att Ellverabone 2; t 

-105 6oJloq upon ! 3: Y>i01 T euniiefiree, quibus'G Denis 94100144 M26, 

Yryetires AlBvide Prat6ruin-alt ppc pant megninaiie efts 87 Roſie ci-terne; looguuaiim; (Currucas 


19 turn: "1s , 11ONTMIm ; 'rrft e 1130 FM") MM. ; > L. i | 4 Yan SELL in ot: it ay T4 
OE 6: is PIs - © ER 5 EE "© Stoporelle 


Oy +4 ; { P . og a Te Th % Th Ty 3 e. FIT IETF *\? A . , 
'£ Je GHG" f 7 Wy 13:29) 5 - i ; »\@% nn] % Lob3STOSR CS "_ IF 1131316 {ſis} 6 - I y e (ounlis, 
ati- 


_ ——Q  _.. 


_—— ——— 


A - e 


Dr PAP yt= «qi 
ey rags. b—— Ws” 69m, FE 
> > > | — >") <p—q——_ I 


_- Prodromt Nat. Elft. Scotiz: Partis Secunde Lib. Tertins- 


Ruticilla, Ruticilla , the Red/tart. | | | 

Rubecuis:  Rubecula, the Robin reddroaſ ow Ft ZI 2 L 

Luſcinia. Lufcinia , ſive Philomela. Vide Jonſtoni Hiſt. Naturalem , ubi noſtram minds ſuaviter canere dicit. 
—— Paſſer Troglodyrtes Aldrov.perperam Regulus, the ren. Valde commendatur in Calcylo Renum 
FR Ta ' &Veliice. . | | 

uſus. Tenuiroftrz Caud3 bicolore. 

oEnene OEnanthetertia, Muſ cicapa tertia Aldrov. Rubetra Belloms, 'the Stonechatter. 


Morecills. Motacilla alba, the Jhite Water WW ag-taid. 
'  Motacilla flava. 
Uſus MS  Moracillz mira vis in Calculo atterendo predicatur. 


cus, . . - IP” 
we Aviculz Roſtris breyibus majoribus. 


Parks. Parus major, the Oxeye. | | 
Parus czruleus. | | 9143 | | | 
 ____ _ParusſylyaticusGef#er+perquamexiguus, macula per medium verticem rubente conſpicuus, patti- 
) F bus utrinque nigris. x \ > Fe? | T | "74 __ wy | FReftet | 
Uſus Medi Parusincibis utilis Iterum curat, & ad Remimi Calculos & Colicos cruciatus predicatur. / 
cus —_ __ -  Avicul# magnis, craſlis &validis Roſtris. iN | | 
chloris. Chloris, the Green- Finch. | 


Rabicils., Rubicilla, five Pyrchulae Mlarvv. a Bultfiach , Ap, or Nobe. | Variz ejus ſpecies apud nos ſunt. 
Lia, & Loxia, ſeuCurviroſtra, Roſtro ab utraque parte recuryo, the Gro/5-b+/]. | 
cjus uſus Fjus uſus in Calculoſis commendatur & Arthriticis. 
Medicus. Paſſer Domeſticus, | 
: — Campeſtris. 
Uſus Medi- Aflus Paſſer Venerem conciliat , Epilepticis quoque preſcribitur. 


——"—_—_ =y= noſtratibus Szowfeck & Shoulfall. 
Catduelii, © Carduelis, the Gold-finch. 
Linari. Linaria vulgaris, the Commoy; Liner. 


Serinus Ge/ners, Anquinoſtratibus T hr:ſel-cock dicitur ? 

Noſtra autem Linariz magnirudine varia eſt, plumis variis & viridibiis, 

Ewbrizse., EmbrizaalbaGe/#, Alaudz congener H/drov. The Buntrng. 

1,  Cittinella, the Tellow Toulring. ED Lk 

Luteela, Luteola, a Bird of a bright yellowiſh color, Back and belly. | 

ip Arque hzcde Avibus Terreſtribusſufficiant. - -Nuncde Aquaticis agendum, quarum rhagnus hic riu- 
meruseſt, propter ambiens Mare Inſulis refertum & innumeros Lacus, | 


SE VT VF, 
De Avibus Aquaticis Fiſſipedibus. + \ 


Serinns. 


Ves Aquaticz ſurit vel Fiſſipedes, quz circa Aquas ver{antur, & in Aquoſis plerumque vidtum 
"A quzrunt, Aquistamen non innatant{Hz-ferc omnes longicrurz ſunt, Cruribus quoque ſupra Ge- 
nua aliquouſque nugis., ur Aquas'commodius ingrediantur) yel Palmipedes,. quz Aquis innatant, & 
Crura breviuſculi maximam parte obtinent: | by 
Inter Aves Fiſſipedes maxim fingyilares. | 
Grus. Grus, the Crane. Ad Orcadasquandoque accedit. 
Ex Piſciyoris 1 
— Ardea Cinerea rtiajot, the Common Heron | 
&  _ArdeaStellaris, the Biztern, noſtratibus the Biuttorr. ff © © 
ſia rdea quibuſdam in cibum recipitur. Axungiaillita Podagticos lenit dolores. 
Plates. Platea, five Pelecanus Alarov. Lahelocr Belgarum. Huc advolat quandoque, 
Aquaticz Limoſugz, Roſtris tenuibus, longifſimis, reQis, ©" - - 
Scolopex, Scolopax the Woodcock, Ejus caro optitni ſaporis. k 
Gallinegs Gallinago minor, the Suite or Supe. Delicati ſaporis eſt. 
m_ \- _._ Roſtrisrenvibus, longiſlimis, curyis, | | BS, | 
Nunerics,  Numenivs, ſive Arquata. Caro fapotis delicati eſt; Ejus Icon habeturin Tabulis noftris. 
Elorius Rindel. 3% if £6 tiny oonoeat b eevrn, m_ 
Aves Aquatic# rion Piſciyotz, Rofttis tentiibus; 
mediz fongitudinis.” OG 2 *f10CE O75:11,0 
Himes =Himantopus Phnii, que citm a tiemineeorum qui ſcripris-fis de Hift6rii Natutali tiobis innoruc- 
__ runt, viſa fuerit,, cjus Hiſtoriam fuſius tradere qpere pretium erir: FASL 1 ela 4 
a Avis hzc(cujus binz Icones deipfi Ave defumptzin Tahbiilis noſttis habentir, una thajor, alteta mi- 
nor) mihi tranſmiſſa fuit a Gu/elmo Dalmahoy uno cx Prittetis Cohortis Repir, Hiſtoric 'Avium peri- 
tiſſimo, apud Lacum prope Dumfri/zum Oppidum Sclopeto tranfixa ; ubi & altera quoque poſtea con- 
ſofla fair, que Mittisincuria:perdita. - Eſt ea communi doftorum ſuffragio Avis; cojus, ſub nomine 
; Himantopodis meminit F/zxzus his verbis : 2., Hzc quidem Himantopodi , mulco minori, quanquam ties. 1 


_ +, cadem Crurumaltirudice, Naſciturine, #70, infiſtir ternis digitis, precipue'cipabulum Muſce. 5, «x 


H:ftor 1a Animalium in Scotia. 


Lib. 2. de 
Aucupto. 
Lib. 20, 
Cap. 30. 


,» Vitain 1zaliz paucis diebus. Bibunt Aves ſuctu, ex his quibus longa colla, intermittentes, & capite re- 
Fe _— velut infundentes ſibi.Porphyrioſolus morſu bibit. Idem eſt proprio genere,omnem cibum aqua 
,, ſubinde tingens, deinde pede ad Roſtrum yeluti Manu afferens. Quz & Himantopodi convenire innuit. 


crura enim iis przalta & exilia ſunt. Unde populi quidam c_#*hiop12 , quiſerpendo (ut Soljnus interpreta- 
tur) flexis crurum nixibus ingrediuntur , FH: :2ntopodes Pomponio Plimiogue vocantur. Oppianus certe 
T periods Aves a crurum tenuitate nomen ſcribit obtinere. A/arovandus hanc Avem,de qui Plinmmloqui 
conjicit,inter Gallinulas Aquaticas ex Ornithologo deſcribit & depingit, qui cam Erythropodem nominar. 


Sic autem eam deſcribit accuratiſſimus Scriptor D. Yilloughbens. Hzc autem Himantopus toto ventre, - 


pectore colloque inferiori candicar, ſicuti capite etiam infra oculos : nam ſupra oculos nigricat, quemadmo- 
dum etiam in dorſo & alis nigri & obſcuri coloris eſt. Roitrum etiam nigrum , palmam & amptius longum , 


gracile, & niſi Oniſcis & aliis Inſetis lancinandis aptum. Cauda ex albo cinereaeſt, infra candicat. In collo bog 


ſuperno maculz ſunt nigrz deorſum vergentes. Alz autem , crura, femoraque mira longitudine admodum 
rue , debilia , eoque debiliora ad infiſtendum , quod digito poſtico careat, & anteriores, protibiarum 
ongitudine, breves, adeo ut Himantopus ſive Loripes merito dicta fuerit. Digiti fere zque longi, ſanguinei 
coloris, medius tamen paulo longior eſt, Ungues exigui, nigri, parum recurvi. 
Quantum ego perſpicere poſſum, nullus Scriprorurn hanc Avem vidit. H/drovandus quidem adducitex 
Ornithologo pituram ad Sceleton Avis a Dalechampiotranſmiſſum adornatam; in qua erroreſt, quod 
crura multo breviora tibiis faciat, Avemque flexis cruribus depingat, quod in Sceleto, arefactis torte 
cruribus, is ſitus crurum fuerit. Quos errores recentiores Avium Scriptores in ſuis Figuris ſequuti ſunt. 
Ego Icones has ad ipſam Avem depingendas curavi. & Deſcriptionem quam poſſum accutatiſſimam ex 
objecta oculis meis Aye tradam. Ef ED 
Magnitudine Vanellum parum ſuperat. Longitudo totius Avis a capitis vertice ad medii digiti extre- 
mum habet 2o Uncias; Ron rectum duas Uncias cum dimidia longum. Superior pars Roſtri inferiore 
longior nona parte Unciz.Collum tres Uncias longum. A collo ad Caudz extremum ſeptem Unciz;& ota- 
vapars Unciz, Alarum longitudo a fummirate ad extremum o&to Unciz & ſeptem partes Unciz Crurum, 
tibiarum,& pedum & digitorum longitudo a trutico Avis,ubi oriuntur,ad unguem medii digiti, ſupra duode- 
cim Unciarum:Pars ſuperior Cruris Pilis & Muſculis teta Unciam unam cum dimidia longa. Qua deſfinunt 
Pili, ad Articulum Tibiam cum Crure contietentem, tres Uncias cum dimidia longa. Tibia a Cruris Arti- 
cuload Articulum Pedis, quatuor Uncias cum ſex Unciz partibus longa, Pesab Articulo Tibiz ad medii 
digiti extremum Unciam unam cum Unciz quinque partibus longa. Medius Digitus exteriore ſecundg 
duas partes Unciz longjor, exterior interiore et breviſſimo unam partem longior. Roſtrum totum nigricar, 
ex utraque parte interiore ſulcatum. Lingua candicans, brevis, cx latiore baſt in acutum mucronem faſti- 
giata, extremoſuo tertiam tantum Roſtri partemattingit. Alz ex utraque parte ultra Caudz extremum 
Unciam unam cum dimidia propendent. Cauda tres. Uncias cum uni parte Unciz longa. Corpus quidem 
leveetgracileeſt, inſtar Avium Paluſtrium ferc, quas Gallinulas Aquaticas vocamus. Color in Capite et 
Collopronoalbus, in Dorſoet Alis niger, pauco ſubviridi admixto, Caudz pars ſuperior ct Collum ſupe- 
rius colore ex alboet cinereo. Partes pronz omnes albez, et capitis ſuperior quoque pars alba. Cruraſan- 
guinei coloris. Digititerni ſanguinei quoque, quorum medius Mg cs , breviſſimus interior : jungitur 
autem medius cum exteriore breviſſima membrani: Addit Ornithologus : Poplituni cavitas infignis eſt , 
Articulo tam flexili, utin Sceleto etiam Tibia ad Femur tota refle&atur. Videtur ſanc hzc Avis, ex 


Nomen haberequidam volunt a ſanguineo crurum colore. Aliiex argumento pedum, quaſi Loripedes: Ner 


Nominis 


Ejus dee 
ſcriptio 
uctore 
D. wil. © 
loughbeo in 
Ornitholo. 


Deſcriptio 


noftra. 


Strucura ſui,magis ad Volatur quam ad Curſum comparara. Inceſſus certs,nifi quali Alarum expanſio- 


ne librata eſſet, difficilior mihi videretur , in tanti Crurum & Pedum longitudine & exilitate. Oppranus de 
iis agens dicit, hoc noyum in iis eſſe,quod, Maxilla inferiore fixa,ſuperior foldm inipſis moveatur.SedinAve 
hic propoſita Maxillarum motus nihil ab aliarum Avium natura variat, ut ex Articulis in Sceleto apparet. 

Malc Bellonins Pie de Mer, Picam Marinam, pro Himantopode Pliniana obtrudit, ut Iconem 6 
Deſcriptionem apud eum conſideranti patebit. Arque, quod fuſius quidem hujus Avis Deſcriptionem 
proſecutus ſum, Veniam mihidabunt zqui Lefores; quod explodendus eſlet de hac Aye receptus error; 


& ad naturz ipſius mentem effigies cjus delineanda. 

Hzmatopus ,; Bellonin Pica Marina.  _ or on no 
Gallinula Erythropus major Ge/#. The Red-Shank, or Pool-Snipe: 
Avis the $:znt dicta. An Cinclus prior Aldrovanat ? 

Aves Aquaticz Roſttis breyibus, Inſectivore , | 
Capella, five Vanellus, the Lap-wing,; or Baſtard Plover, 
In cibum venit. Saporis boni eſt, nec ſucci improbj. 
Pluyialis viridis, the Green-Plhover. .. _ . 
Pluvialis cinerea flaveſcens, Squaturola YVenetzs ditd. .. 
In cibum veniunt. Delicati ſaporis ſunt, & facilis concoctionis; ., . _ 
Morinellus iti Mercis frequens. In cibum experitur , ob ſaporis preſtantiam. 
Charadrius, the fao-dind 

Aves Aquis innatantes Fifſipedes, 2 

Quibus Digiti nullis ad Latera Membranis augentur. .  . 

Gallinula Chloropus major LAldrovand:, the Common Water-Hey. 
Rallus Aquaticus noſter. Ejus hzc Deſcriptio ad me tranſmiſſaeft a M. 7. 


Vanclli magnitudine eſt, plumis a yertice ad extremam uſque caudam obſcure nigricantibus,in yentre cine- cf. 
titiis, nivei in ayerſa caudi candoris, Roſtrum habet Columbini fere longitudine,latius yers er craſlius. Ro- | 


F firum 


Bruno Vito admodum doGto. 


Hemato- 
pus. C 
Galling!s 
Erythrd.- 
þ us. 

Vanellus. 


Plaviatis, 
Morin! >, 
Charady:;-: 
Caliin:;.-. 
W &11e » 
Aqiotiin 


Ejus 5; -- 
criptic.. 


20 x Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertins. 


ſtrum ſuperius coloris eſt bipartiti,cujus ſumma pars ab oculis ad medium pertingens rubra eſt et ſuperemi- 
nens, ita ut crederes appoſitam aliquam Cerz partem efle.cujuſmodi Literas obfignare ſolemus:pars autem 
inde deſcendens viridis eſt. Crurum & Femorum Cutis ſubviridis, niſi quod partem illam, unde Crus 
incipit, Periſcelidis inſtar, Circulus ambit Coccineus. Caudi indorfum reflex3, inſtar Cuniculi cur. 
_ rentis, in Aquarum ſummitate graditur. 
Aves Natatrices 
Digitis ad Latera Membranis auctis. 
_ Fulia, Fulica, the Coo. | 


aA PPU T V I. 


De Avibus Palmipedibus. 
Aves Palmipedes Tridatiyle , ſeu Digitopoſtico carentes. 
Alt. A Lka Hoieri, the Auk, noſtratibus the Scour. InlInſuli Baſs. Ovacjus Gallinaceis majora, nigris 
| punctis interſtinta. In cibum venir. 
 Lomwia, LomwiaInfulz Fareg Hoter:. Ibid. 
— -209 -Ar-* Anas ArcticaCluſzz, cujus Icon habetur in Tabulis. 
Columbs Columba Groenlandicadicta, the Sea-Turtle Dove. In lInfula Ba/a, ubiTurtur dicitur. 
Eroenlan- Aves Palmipedes Tetradactylz, | 
_ Quibus Digiti omnes Membranis intercurrentibus connexi ſunt. 
Anſer Baſ- Anſer Baſſanus. Juniotis integri Icon , & Caput & Pes ſenioris in Tabulis noſtris habetur. Bozthrs 
ſer. noſtro Aquilz ſpecies dicitur. 
Ejus De- Aliquanto minor vulgaribus Anſeribuseſt, pinguior multo. Ex Halecibus vivit, quarum faporem 
ſcriptio. carnes comeſtz retinent. Coloris ſubcineritii ſunt juniores, adulti albi. Roſtrum acutiſſimum, lon- 
| gum, rectum, inextremononnihil incurvum. Latera utriuſque Roſtri Mandibuſlz leviter ſerrata. Pe- 
des nigri, & Membrane intercurrentes latz, & admodum rugoſ#e, ut uno etiam pede firmiter inſiſtere 
Rupictiam acutifſimz poſſit. Os', quod yulgo Br:/appellatur, adeo in hac Ave cum pectore connexum 
eſt, utnulli viavelliqueat; quod impedit, nein Pontum ſummi violentia deſiliens in Haleces collum 
rumpat. De hoc obſeryatum tradunt, quod, fi in quovis loco extra confpectum Maris collocetur , 
corpus ſuum & terra levare & volare non poſſit : quod aliqui Alarum longitudini imputant. Ego etiam 
ſtupidirati Avistribuerem : in domibus enim nutrita ſtupidiſſima Avis videtur eſſe. Singulz foeminz 
ſingula tantum ova una vice pariunt. Qui vel maxime palato lenocinantur, nequeunt tam delicatum 
faporem ex carne & piſce mixtum (qualis hujus Avis aſſz eſt) Arte ſua conciliare. Hinc merito noſtrati- 
bus Pulli adulti in deliciis habentur, & magni vzneunt : Vere adveniunt, nec ante Autumnum dilce- 
dunt. Nonſolum autemin Inſula Baſſa, ſed &in-/;/ & aliis ex ©/Zbudzbus nidulantur. 
Corvus A- Corvus Aquaticus, the Cormerant. In Rupibus Eituarii Forth e frequens. 
quezics.  Coryus Aquaticus minor, five Graculus Palmipes, the Shag. 
; Palmipedes Tetradactylz Poſticodigitoſoluto, 
Roſtroanguſto, in extremonon ſerrato. 
Pufinus. Puffinus Ang/orum. In Gallouidiz notre littore trequens. 
Roſtro anguſto, in extremo adunco, ſerrato, 
Merganſes, Merganſer, Harle Bellonii, the Gooſander. 
Merg. Variiapud nos Mergiſunt, majores & minores in Buchaniz littore , quorum unus in Tabula Argentea 
manu Illuſtriſſime Erro/12 Comitiſſe inciſus eſt. 
Roſtroanguſtoin extremo non adunco, Brachypterz 
| & Urinatrices, Colymbi dictz. 
Colymbus Roſtra anguſta, rea, acuta; Capita parva & Alz parvz; Pedes retrorſum fitijuxta Cau- 
am, ad velocius natandum & expeditius urinandum ; Crura lata & plana, feu comprelia ; Ungues lati 
Humanis ſimiles. Ex his quidam | 
Fiſſipedes Caudi carentes. | 
Colymbus, five Podiceps minor, a Small Loon, or Ar /e-foot. 
Quidam Palmipedes & Caudati 
maximus, Colymbus maximus Stellatus noſtras, Mergus maximus Faren/is, five Arfticus Clu/zz, the Greateſt 
| Drver, or Loow. Globotranſtixus prope Inſulam Kethanm. Ejus Icon habetur in Tabulis. 
Colymbus Arcticus Lumme dictus HWormio. 


Colymbus 


_—_ Aves Palmipedes Tetradactylz Digito Poſticoſoluto, 
Roſtroanguſtoinextremonon adunco, Macroptere. 
| Lari majores. 
Laruss Larus maximusex albo & nigro ſeu czruleo nigricante varius, the Great black axd white Gull. 


Avis Kittzwake, ex Larorum genere, egregii ſaporis. 

Larus cinereus maximus, the Herring-Gull. 

Larus cinereus minor, che Common SJea-mew. 

Ad Laros reducuntur Cataractes. 

Noſter Anſeri ſylyeſtri magnitudine par, unguibus aduncis nigris. Ejus Icon in Tabulis noſtris 
| habetur. Rapax Avis Querquedulas fimileſque Aves minores deyorar. 

Larus major albus ; the Jea-mew. 


Lari 


$ 


ah. 


EFliſtoria Anmalium in Scotia , 21 


Lari minores. | | 
Hirundo Marina, Sterna T urzerz , noſtratibus PiiZarne. In Infuli Ketha a D. Andreas Balforio * iffame. 
Equiteaurato, dum unaillic eſſemus, Globo tranſfixa. 
Aves Palmipedes Latiroſtre. 


Cygnus manſuetus. | Cygnus. 
. Cygnus ferus. LYery many of them in the North. 
Adeps Hemorrhoides lenit. | Of RN 
cus, C- 


Pellibus durioribus & _—_— Pennis ablatis, relicta pluma molliore, ſeu Ianugine, preparatis 14: - 
utuntur ad frigus depellendum. Imprimis operimenta peRoris & ventriculi ex iis confici ſolent. Ex 
mollifiimis plumis Culcitrz quoque conficiuntur. 


Anſer domeſticus. Anſer Do- 

Caro ad cibum expetitur: , nnfens; Ot 
, Wks cjus Uſus 

Adeps humectat, emollit, digerit. Medicus, & 

Stercus ad Iterum mulram commendatur. | 

Plume molliores pro Culcitris & Cervicalibus inſeryiunt. E pennis Calami Scriptorii parantur. — 


Anſer ferus, the Common Wild Gooſe. = fer fo 
Anſer noſtratibus the Ezbergoo/e dictus, qui nidulariſub aqua, &ſub aqui etiam Ovis incubare tra- 7. 
ditur. In Orcadibus trequens. —— 
Duntergooſe in Orcadivus quoque reperitur. Ejus Ovaparia Anſerinis in Inſula Kerhs reperiuntur. Duntergoc- 
Skecling-Gooſe , dequofamaeſt, inejus Ventriculo Grana Piperisr eperiri, de quo tamen non conſtat. *; wy TE 
Bernicla'five Bernacla, or Clak:s., | | | R — inge 
De hac Ave multa fabuloſa traduntur, Operzpretium igitur erit veram ejus Hiſtoriam tradere. q : _— 


De hac integrum Tractatum ſcripſit Micha#l Meg yerus , quide Yolucre Arborea inſcribitur, ubi zqui- 


 vocamejus generationem defendere conatur. AD. Willoughbee fic deſcribitur. 


Anſere domeſtico minor eſt. Roſtrum nigrum, Anſerino multo minus & brevius, ab apice ad angu- Ejus De- 
los oris vix ſeſcunciale. Quodroſtro contiguum eſt, albet , excepri ſaltem areol& inter oculos & roſtrum FPiou- 
nigricante. Collum ad Sternum uſque ſupra ſubtuſque nigrum. Prona pars corporis alba, cum aliqua willough- 
cinerei mixtura. Infimz tamen temorum plumez paulo ſupragenua nigrz.” Ultime tegetes caude al- *** 
bz : ſupraillas plume nigricant. Alias dorſum ex nigro & cincreo varium. Cauda nigra. Remiges 
nigro-cinerea Minores alas veſtientium ordines extremis fimbriis albent, deinde aliquouſque nigri ſunc. 

Quod reliquum eſt cineraſcit. Poſticus digitus valde exiguus eſt. 

Galli has Aves © Macquerolles & Macrenſes appellant, & tempore Quadrageſimaliex Normanis 

Pariſios deferunt. Sed reveri deprehenſum eſt a Batauis, Anſeres hoſce Gvaparere, iiſque, alia- 
rum Avium more, incubare & Pullos excludere. Et refert Sexguerdius, quod in Anatome harum 
Avium innumera Ova invenerit, &c. Mares ex his duos Teſtes habent, imo& Penem : & Femel- 
Iz Oviarium habent, Neque aliquid cjuſmodi eſt, quod Animal creet , nifi prius generet Ovum. 
Nec concipi poteſt, quomodo Animatum ab Inanimato, & Vivum a non Vivente produci poſfit : ul- 
tra enim fuas vires agerent,generando quid ſeipſis nobilius. Quin potius ingenue fateamur cum clariſſimo 
Domino Red;,Quod omnia illa,quz ex putri materia vulgo oriri dicuntur , ex ſemine Plantarum reali & ve- 
ro, nec non ipſorum etiam An'malium naſcuntur, ut quz mediante Semine proprio ſuas ſpecies conſervent, 
Quodnam aucem Animal in Conchis iſtis contineatur, ſequente Sectione de Piſcibus enarrabimus. 


Anatinum genus. 


Anas domeſtica vulgaris. In cibum venit, licet nutrimentumnon ita bonum przbeat. Moc _ 
Adeps dolores lenit. Fimus morſui Animalium yenenatorum imponitur. Viva Anas, Ventre g cus U. 
deplumato, Abdomini impoſita, Colice medetur. | mrOP 
ofchas major, the Common Wild Duck.. | _—_ * 
Querquedula major, the 7 ea. | Duergue. 
dula major. 


Anas Circia, the Summer-Teal. An quz noſtratibus the ,Areal? — | — 

Eider Anas plumis mollifſimis Forms, que ficapud cum in Muſzodeſcribitur, Mas a Feemini cc. 
in multis diſcrepat, licet lineamenta fere fint eadem. Mas Anatem figura plane refert, roſtro pla- #i% + 
no nigro, magis ad Anſeris quam Anatis figuram accedente, in medio duobus foraminibus oblongis * 
reſpirationi dicatis predito, longitudine trium Unciarum, ad latera pe&tinatro. A foraminibus fro- 
ſri, per verticem, duz nigerrimz et molliſſimis plumis conſtantes maculz ſupra oculos ad occipur 
tendunt, quas: dividit linea albicans ſtrita, que in colli partem ſuperiorem ex viridialbeſcentem de- 
ſinit. Totum vero collum, capitis pars inferior, pe&us, dorfi & alarum pars ſuperior candicant. 
Remiges vero penn nigricant, ut et pecus totum et Uropygium, Cauda trium Unciarum, etiam 
nigra. Pedes tribus digitis conſtantes nigri, membrana nigra ad extremum junctis. Crura brevia & 
nigra. Digiti Unguibus acutis et incurvis armati, Calcar habent ex adverſo ad initium Cruris fitum, 
ſimili membrani et ungue dotatum. Famina cjuſdem eſt magnitudinis er figurz, ſed non niſi unjus 
coloris, fuſca maculis quibuſdam nigris hinc inde conſperfa , reliquis partium lineamentis Mari re- 
ſpondens. | 4 

- Nidos in Cautibus ſibi ſtruunt, ac Oya copioſa ſapida pariunt. Plume molliſſiimz et Culcitris 

fulciendis apriſſime ſunt. In exigua copia ſe valde dilatant, et prez reliquis, corpus caletaciunt. So- 


lent hz Aves ſtatis temporibus ſe deplumare : hinc hac merceexpetits ſeditant Mercatores. Eadem 


mihi videtur Avis hzc cum Colci noftrate, cujus meminit Buchananus agens de Inſula Suil/kerats. : In Ms 
| nitudine —2'2 


\ YIss 
,» paulo 


,,hac Inſulararum, etaliis Regionibus ignotum _ Avis conſpicitur ; Colcam vocant, mag 
2 


Prodromt Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. T ertins. Ss 


32 
,, paulo infra Anſerem. Ea Vere ſingulis annis eo adventat, Pulloſque excluſos eo uſque educat, 
,, dumipſi ſibi proſpicere poſſint. Ad id fere tempus Plumz ſponte defluentes e toto corpore nu- 
,,dam deſtituunt; ac tum demum ad mare ſe recipit, nec ante proximum Ver uſquam conſpicitur. 
» Illud quoque eis eſt ſfingulare, quodearum pennz caulem non habent, ſed levi, & cuinihil prorſus | 
-,duri adeſt, pluma totum corpus velut languine veſtiunr. ” x 
Thome Bartholino Anas fera Eider roſtrum acutius habet nonnihil quam vulgaris, Caro Ware ſapit. Dir: 5: Ex 
Albenos =Albanoca Avis Palmipes maculis cinereis rubris & albis conſperſa in Infula ,M7/2 nidulatur, de Medi, M 
| «10, 
Yin, 


 maeEaAIRNMUT VIL 


De Avibus quibuſdam apud nos , 
Due mcerte Claſſis ſunt, 
Duarum proinde Deſeriptiones accuratas deſiders: 


. A Vis GarediQa, Corvo Marino ſimilis, Ovo maximo. 


Junco, Avis capite nigro, Cele-hoodzng dicta. Inter Juncos nidulatur. . 
Titlinga, Tzzling, or Moſs-cheeper. An Curruce ſpecies ? 
Avis criſtata Paſſeri fimilis. 
Avis capite flayo, cum maculi rubra. Circa Aquas verſatur, 
Avis nigra, cum macula alba in pectore, Sturni magnitudine, canora, natans. An Meryla A- 
quatica { . 
. Avis Coturnice major, cjuſdem coloris, Roſtro tres pollices longo, adunco. 
Avis cinerci coloris Alauda major, Roſtro rubro. Aquas frequentat. Pickerel difta, 
Attagena albis maculis interſtina, faporis delicatiſſimi. 
Avis Marina Jea-Coulter dicta. | 


Avis Marina T aſter dicta. 

Avis Marina Sea-Cock dicta. 

Avis Palmipes Roſtro- laro coccinei coloris, cinerei coloris, Coturnice minor. 

Avis Orcadenfis Lyra difta Anate minor, & Pluviali major, pinguiſſima, ſaporis piſculenti. w_ 


Avis parya przpinguis in Orcadibus Tyft dicta. 

Harle Avis Palmipes Anate major. An Merganſer ? 

Avis Anate domeſtic minor piſcibus victitans Smlefanger dita eſt dorſo nigricante, 
Palmipes quzdam Roftro Ardez ſimili. In Orcadibus. 

Cockandy Avis Palmipes Anſferi magnitudine par , cinerei coloris, 

Badoch Avis Marina magna nigricans. | 


—_—— 


b — —— 


Sackiko Quarrz 4 
De Piſcibus. 
EMT UT L 
De Piſcibus in genere. 


" POTS Ps voce peneralinsſumpta, Animal eſt Aquatile, ſeu in Aqui vitam agens. 
Natur 


Sedes propria eſt aqua, extra quam fi diutius retineantur, celerrime moriuntur, tanquam na- 
rurali Elemento ſeu pabulo caloris deſtituti. Ut enim Animalibus terreſtribus &acreis ar ad vitam 
abſolute neceſlarius, fie & aqua piſcibus pro caloris ſui yentilatione neceſſaria eſt. 

Omnia autem Animalia Aquatica ad lias duas Claſſes reducuntur : yel ſcilicet ſanguinea, yel ex- 


Differen- ſanguia ſunr. 
fie 


Aa Loco, 
3 Tega- 


ment0o. 


Piſcium 
Motus , 
_ Uſus. 


Sanguinea Zarine Piſces ſtritimi dicta, &, ptolocis in quibus vivunt, vel ſunt Marini, Fluvi 
tiles, Lacuſtres, vel Marini ſimul & Fluviatiles. Tegumentorum quoque rati 7 Hatter 
funt, quidam Cute recti, eaque vel aſperi yel lzvi. "> OY lone, quidam ſquamoſi 

Exſanguia pR_—_ dividuntur in Mollia, Cruſtacea & Teſtacca. 

Quicam ex Piſcibus natant, qui Motus Pinnis perficitur, quidam pradiuntur . at j 

In Cibam plurimi yeniunt; quidam ctiam partes habenc ad aſus dakante 5” reborn Fe 


EMT UT 10 


I Neer Sanguinea agmen ducunt Ceti mole ſui obſeryabiles. Er quidem ſub nomine Cetorur ye- 

niunt Piſces ingentis molis: ſed proprictalesſunt, qui Pulmones, Arteriam; Cellum & alia Mem- 

bra cum -—"uys age communia habent. Ex his apud nos ſunt | 
Balznz olim clarz apud Scriptores antiquos, ut apud Javenalens , 


Sat. 3% 
Duants 


AE Ee” 


Hiſtoria Animalium in Scotia. EE ES 23 


D CTY 


m 


Duanto Delphinis Balena Britannica major. TY EET SETS. 
« Balzna, the Common /hale, Unaſeptuaginta pedum longitudine nuperrime capta in Oris Borea- — 
ibus. : ns 7 | ; 
Prope Leogum Inſulam tanca capitur Balenarum copia, ut aliquando(uti ſeniores narrant) viginti ſep- 
tem, partim przgrandes, partim minuſcule, Decimarum nomine Sacerdotibus ſint exhjbirz. 
Phyſeter, the Spouting-Ihale. Ante cerebrum foramen haber , ſeu fiſtulam, per quam aquas eruCtat. 7hyſerer. 


- - Cetus dentatus Cl/u/#z, in cujus capite Sperma Ceti reperitur. manger 
Cap37,, FPorcus Marinus Harengos perſequitur, & Delphinus efle creditur. | | '—  Delphinus, 
Phoczna, the Porpus or Porporſe, Delphini Gocien Breviore & craſſiore corpore eſt.  — Phocena. 
Sapor carnis Porci Marini Bovillz non multum cedere dicitur. —_— 


Ex Adipoſis horum Piſcium Carnibus Oleum (Traz-Oy/ vulgo) excoquitur, cujus uſus ad Sa- ,,jcu. 
ponem nigrum conficiendum ; in Lucernis quoque ; & ab Alutariis & Coriatiis etiam ad inungenda 


Coria expetitur, 
C. a EW LI I I I. 
De Piſeibus Pelagiis Squamoſis. 


FE X his apud nos ſunt | 
. Aſellus mollis, Candidus primus, omnium nobilifiimus. D. Shoneve/de. Noſtratibus a Y/h:ting, Aſeiler. 


Aſellus Callarias, Noſtratibus a Haddock. 

Aſellus fuſcus, NoſtrMibus a Podly. 

Aſcllus major, the Cod-Fiſh, or Keeling. 

Aſellus niger, the Coal-Fiſþ. | 

Aſellus noſter a Coding dictus, bigger than the Halldock: 

Aſcllus varius, Molva, Aſellus longus. Shoneve/de. Ling. 

In cibum venit, & | As. 

Ex hepatibus 4/eorum colleRis pinguedo excoquitur, & Oleum Trarn-Oy/ditura inde conficitur. ys, 

Halec, a Herring. = | 

Haleces Scotiam immentis exercitibus circumnatant. Ingentem quzſtum ex eorum captura in no- Herengss. 
ſtro Mari Baravi quotannis faciunt. Optime nunc apud nos condiuntur , & a Mercatoribus noltris 
Exteris in Oris diſtrahuntur, | FS | | = 

Recens egregii faporis eſt: a quibuſdam tamen Muriatica przfertur , quod Lihguidum & humeCtum TIM 
Ventriculum ra, appetentiam excitet, famem ſedet, & adyerſus Crapulam valear. 

Jus Halecum Alvum ſolvit. Inteſtina pulyerata ex Vino pota Urinam retentam elicete valent. 
Schwenckfelt. | 
- Muria incidit, attenuat, abſtergit, Alvum 
pat, & ad Anginas valet; Ulcera ſordidaabſtergit , & morſui Canis rabidi medetur. 


Aloſa minor a Crue-Herring. loſe: 


ſubducit. Ex Melle cum Halecum cinere ſtrumas ditli- 


+ 


C& Vo T7 ES 

De Pelagits Irvibas. 
X his apud nos Te DD A cc cc __-__=£ 
E Thunnus, noſtratibus the Szoer-Mackrel. In ea Maris ,MHantici parte , quz Occidentalem Thur. 
Scotig Oram alluit. 


Xiphias, ſeu Gladius, the Sword-F/h. ; Xiphiar, 
Serpens Marinus, the Sea-Serpert. | | =—_ J_— 
Conger, quibuſdam 3 eorporis & coloris ſimilinidine Anguilla Marina, the Conger. Cound 


Ca FU FT :* 
' De Piſcibus Cartilagineis. 
TT Orum duo genera: alterum longum, alterum planum. 
H Longi generis. LE TT : 
Canis Carcharias. Ex Atlantico Mari Minores Piſces, Haleces, &c. perſequitur in finus Maris «,,., 
Occidentalis noſtri. The Shark. | 


Galeus Muſtelus, the Dog or Dogger-Fiſh, Piſcatorum Retia rumpit. net” 
Galeus Acanthias, Catulus ſpinax, the P:zzked Dag. 

| Plani generis. | 
Paſtinaca Marina, the Fire ot Fiery Flaw. | Points. 


+ Raia, the Thornback. G | Rata 


9 


: » 
4 j 
T5 
TH. i 
: il 
4} þ 
in i 
011.8 $61 
þ 
4 
++ 4 
y + 7 
: 
"0 
1159 


F 
> — Iz _ FIR 7. ELSE SOIC. 5 


” - _ pony -4Y _ LA - = = _ - _ R—_— 
L = IT - = "Ez "= WT : . EE 
det po bes S pr. I—T con ar 2 ——_ = x - 
. ” rw ; >> $8» G 4 -- TOI 
CC TOE TOES A ER:CY ” FAtE. :5 / . EFT REL EN” A”: —— — _ - 
= —_— ———_ bd ——__= n— —— Sh x. « ba - 
o LI ern ae _— 0 _ wry —— 
ES ig oa = -— = OW POETS Sy me 
_— = ro = — = _ Y 
Iahe =o oab=a 2 EDD Ws = >, 


A Irons wn ny een ene R - - per rn ws 
by IN £S ; - 2 
E | wan PII - 
— \-< = 4 
—_ - _ = _ - 


— 


= I BER. IS a... 
_ — : = = . 
I — OE _ - = KT 


— 
(—"_ 


© a it 


<> 1-v WIS wand aginy cow 
- 


PR Cnr CC CE CEE oy vv che Un LEES dg Ba Serge 
. 


Prodromi Nat. Hift. Scotiz Partis Secunde Lib, Tertins. 


Raia lzvis, the Scare. | 
Raia clavata, the Scate with large pricks hike nails. 
Squerine- Squatino-Raia. | 
Lumpus, —Lumpus e Aug/orurs, noſtratibus the Cock-Paddle. 
Gibboſus Piſcis, the Huſh-Paddle. Quibuſdam the Bagaty. 
RenePiſce- Rana Piſcatrix, the Fiſhing-Frog. 
my Incertz Claflis. 
.x:, Mola Salviani, Orthragoriſcus, five Luna Piſcis Rondeler. the Molebut. 


EE ATP- U T V LI 
De Piſetibus Marinis, Saxatihbus 6 Littorakbwi. 


X Saxatilibus Marinis apud nos ſunt, ex Squamoſis 
Perc. 5 Perca Marina, the Sea-Pearch. " | 
Channe, Hiatula, quod perpetuo hiare videatur. | 
Vis Mee Caro Percz duriuſcula, friabilis , ſuavis, laudabilis ſucci, languentibas zgris, febricitantibus, 
puerperis- & yulneratis ſalubris. Hinc Auſontus , Kidyll, 16; 
Nec te delicias Menſarum Perca /ilebo, | 
Solus punicers facihs contendere Mallts. 
Jus ex Percis alvum emollir. Coercent Carcinomara Percarum falſorum capita. Lapillos binos 
rotundos Perca in capite fert juxta ſpine dorſi initium , qui contra Calculgm laudantur. | 
Wmbra. Umbrz Rondeleti: congener noſtras maculis aureis. An Anthias quartus Jorſfoni? Ejus Iconin 
Tabulis noſtris habetur. & 
Gobi. Gobius Marinus viridis, a Groundling , or Rock-Fiſþ. 
Acus, the Needle-Fiſþh. Hujus vatiz ſpecies apud nos: ſcilicer, 
Acus Oppiani Major cubitum unum longus. 
Minor pedem longus. 
Acus Ariſtotelis. | | 
Acus noſtras cauda Serpentina. Ejus Icon in Tabulis habetur. Duos longus eſt. Roſtrum 
gjus Tubam zmulatur, in quo conyenit cum priore Acu ir:fotehs ; yeluti per Fiſtulam ex 
Aqua Alimentum haurit - foramen enim parvum in extremo Tubz eſt. Pinnam habet in medio 
dorſi oblongam duas uncias longam. Cauda autem non ( ut prior) in pinnam inſtar penjcilli definit, 
ſed in acutum veluti ſtimulum terminatur , abſque ullo pinne veſtigio. Ab infimi vero capitis par- 
te ad caudam lineis gyratim ad paryum interyallum corpus ambientibus diſtinguitur. Gyri hi obſcuri 
coloris : Cutis autem, que Cartilaginea eſt & dura, flayeſcit. Fuit hic Piſcis in Littus Prefeurs 
Limnuchenſis prope Predium de Carren rejecus, tempeſtate maris ( ut veriſimile eſt) illic delatus, 
& ad me ab Andrea Pourie Chirurgo Limnuchenſi tranſmilſus. 
_—_ Apua vera, the Spurhng. 
mm Ammodites the Sand-Lel. 
Draco. Draco Marinus major, the V/zver Peterman; quibuſdam Araneus minor. 
Trachurus. Hunc eſle ſuſpicor, qui Dramfri/ien/ibus noſtris Hiring dicitur , ſimilis Scombro, 
ſaporis Aſelli Merluciz. F 
Zxcreficho: Encraficholi ſpecies. At Drumfrie/7. 
- __ Scomber, the © Mackrel. 
Aculeams Aculeatus Marinus minor Shoneve/de. Ejus Icon in Tabulis habetur. 
— quibuſdam the Crowner,, aliis ex noſtratibus the Sea-Hen : que appellatio quoque(Sea-Hen) 
9% Germanis communis eſt, referente T urnero. | 
Scorpins,  Scorpius Marinus noſtras. Ejus Icon habetur in Tabulis noſtris. 
Cyprins. = OCyprinus, the Sea-Carp. | OS 
Ex planis Squamoſis. 
Soles,  Solea, the Sole: Fleuk. 
cjusUſus. Inter lautos cibos habetur. Caro <cjus alba, firma, dura & nonnihil glutinofa. Suavitate & bonitate 
_ prezitat multis aliis Piſcibus. 
;Ahomboi- Rhomboides. Anquinoſtratibus the Bonner- Flenk? , an Turbot- Fleuk ? 
Paſſer. Paſſer levis vulgaris , the Common Fleuk | 
— auratus, the Spotted Fleuk. 
Rhombus lzvis, the Common T urbot. 
Rhombu, Paulus 7ovius Rhombo principatum largitur ; quem ideo Ganeones 1a/; Aquatilem Phaſianum ap- 


ACS, 


Trachurus. 


& <£jus 


' Blus PeEllant, utSoleas Perdicibus adzquant. 


CAPUT VIL 
De Marinis ſonul & Fluviatilbas. 


Selms. Almo, the Sa/mou. Tanti copia capiunturin noſtris Fluminibus, utinter merces fint , que apud 


Eorum co A 5 IF; 
wg CXtCros a Mercatoribus noſtris diſtrahuntur. 


Caro 


DER 


Hhiſtaria Anmalum in Scotia, ue. 25 


Lib. 13, 
Epig. Yy I, 


Carorubet; pinguiseſt, origrata & ſtomacho idonea. 
Recens ſuauis eſt & origratus. Salitus multum de bonitate amittit. Fumo induratus ſaporis ingrati 


& difficilis concoGtionis. 


Lupus Marinus Shonvelais, noſtratibus the Car-Fiſh. Deſcriptio ejushabetur apud D. Schonevelde 52% Me- 
in Ichthyologia. | jus uſus. 

In cibum venit, egregiiſaporis. Ejus Icon haberur in Tabulis noſtris. 

Sturio, Accipenſer quibuſdam , the SEWFGeom. jog 


Accipenſer Piſcis in primis nobilis eſt, pinguedine flava abundat, palato optimus. Caro candidiſli- j-, & c;us 
ma, mollis, delicata, ſuavis, boniſucci, ſtomacho idonea, ſuccum gignit dulcem, alit facillimeque ulus. 
Excernitur. Summi apud yeteres Romanos pretii. Hinc Martialis, 

Ad Palatinas Acipenſem mittize Menſas. | 

Cataphrattus Shonveldzzs, Ejus Icon in Tabulis noſtris habetur. Co” 

Epregia <jus Deſcriptioextar apud D. Schonevelde in Ichthyologia. 

Ob carnis dulcedinem quibuſdam indeliciis habetur. ReſeRocapite, coquuntex Aqui. Hincabra- 

ſis cruſtis, cum Butyro& Aceto utuntur. | 


Lampetra. | | Lampetrs, 
Anguilla, the Eeel. | —_— 


Anguilla carnem habet mollem, dulcem; ſed quz glutinoſum, & pituiroſum frigidumque ſuccum ws. 
gignat & faciar. | 
Aqua Anguillz deſtillata Tabidis propinatur. Pinguedo cotz ſypernatans Alopeciam emendar. 
Cum Axungia Anſerina, ſuccoRute, Abfinthii, Hedere terreſtris fir Common: ſurdaſtris utile. He- 
par Anguillz: pulyeratum ad partum promovendum commendatur. 
Muttcla vivipara. | | Maſtclart: 
Muftela Vivipara, noſtratibus the Gyffer , quibuſdam Eelpaur, Eam ita deſcribir D. Schonevelde. vipera. © 
Piſcis eft pedalis aut paulo major. Curtis illigtabra , color capitis & dorfiex fuſco flaveſcens nigris litu- 
risſugillatus, qui verfus latera dilutior fir. Ventre paulatim obſcure albeſcente, podex vel umbilicus 
albicat. Branchias habet utrin e quaternas. Caput quaminaliis fpeciebus minus, figura, ut in An- 
guillis, rerete. Pinnas habetad Branchias latiores duas, fub gutrure foris croceo totidem, cirrhorum 
inſtar, perexiguas. A cervicis initio dorfi pinna incipit coloris ex flavo cinerei, & continuo ductu Ver- 
ſus caudam excurrit. Ab umbilico pinna ſubflaya in caudam brevem mucronatam gracileſcentem ac 
aulatim rubeſcentem definit. Anatomen partium interiorum ibidem vide. Vivipara eſt, ut unacum 
D. Balforio noſtro obſeryayi ; ex una enim fcetus viginti duos extraximus, qui, Anguillarum inſtar 


ſe contorquebant. 


o 


C A FF UT FEM 
De Piſcibus Fluuviatilhibus. 


Rutta Fluviatilis vulgaris. 
Trutta Piſcis guſtu ſuaviſſimus & ori gratus, carne friabili, in 


ineſt - undealimentum ex eo ſumitur corporibus alendis ſaluberrimum, zgris quoque commodum. wm 


. \ I PSs "Wes - 
qua parumlentoris & pinguedinis my & 


Alburnus. Anquinoſtratibus the B/ezs ? Alburnus 
Pungitius Piſciculus. | <_ 
Cobires barbarus , a Loch. Ex Muſtelarumgenereeſt omnium minima. Cobites 
Phoxinus lzvis, the Minmow. Phoxinus, 
Phoxinus lzvis, Piſciculus varius Roxdeletit a variis coloribus ditus, Fellis multum habet : propte- 

rea non niſi eyiſceratus coquendus. Carne eſt molli & ſatis ſuayi. | 
Salmoneta, qui noſtratibus the Sa/mon-trout. REF 
Omnitempore bona eſt, ſed Maio menſe przſtat. Caroelixarubet, utSalmonum, ſuavis & grata, 

ſucci laudabilis & facilis digeſtionis. | eo 
Cyprinus, the Carp. | Cyprinus, 
Perca, ; Perce. 
Abramis, the Bream. . Alremit. 
Lucius, a Prke. - : 

Ejus Uſus , 


"Lucius carne przditus eſt alb4, duriuſcula, optimiſucci & facilis concotQtionis. DES 
Cor Lucii adverſus Febrium Paroxyſmos deyoratur. Fel in oculorum affeRibus magni uſus. Man- 
dibulz ſiccatz in pulvere adyerſus pleureſin, renum ſaburram & veſicz calculum bibuntur. Cinis ad ul- 


cera inveterata ulurpatur. | | Clanis: 
Silurus, ſive Glanis. Atlas Noyus Parte 5. Pag. 148. : 


C4 PP UV FF HM 


De Lacuſtribus. 
Rutta Lacuſtris maxima. An qui Bull-trout dicitur ? Truttd, 
Salmerinus. An Trutta parenchymate _ , the Red-Trout? Dona, Fdmerin 
| 2 oana, 


wills aiik..4 


26 | | Prodrom Nat. Hiſt. Seotiz Partis Secunde Lib. Tertis. 


—— 


| ns. Poana, Anguillz ſpecies in Lacu Leimonto. 
& Goa  Piſcisin Lacu Mabano, Vandeſius. 
deſius. In eodem Lacu Gevyandeſius. 


_AaAMMU T XK 
De Mollibus ſeu Molluſtis. 


Þ* Mollibus apud nos ſunt 
Sepia, the Cuttle-Fiſh. Atramenti copia luxuriat. @ NT 
Loligo. Noſtratibus, (atheca, in quamſerecipit) Hoſe-Fiſh dicitur. Preter Atramentum, alium 
Loligo. Succum purpureum haber. 
Sepiz Os in uſum venit Aurifabris. 


Sepia. 


Sls, Stella Marina quinque radiorum , & cum radiis tredecim. 
CAPUT XL 
De Craſtatzs. 
Aftacus, Stacus Marinus major, the Common LobFer. 


Aſtacus Fluviatilis, ſeu Gammarus the Creafihh. EE 
Aſtacus Fluviatilis in capite duos lapillos albos rotundoſque ſemiglobuli figuri perit. 
Uſus - Caro He&iicis & Tabidis utilis eſt , optime nutrit, & ſomnum conciliat. Prefertur caroin Caudis & 
- Forcipibus. Aquaex carnibus per Alembicum extrahitur pro HeRticis, Calculofis quoque utilis. 

oculicen.  Lapilli Aſtacorum (qui Oculi Cancrivulgo dicuntur) Cordiales ſunt, refrigerandi, ſiccandi & abſter- 
oy diti gendi facultate przditi, Calculoſis & ab alto devolutis utiles. Uſtorum cinis plurimiim exiccat, in Can- 
Japilli, cro& morſu Canis rabidilaudatum eſt Remedium. = | 

* Aſtaciſuccus recensexpreſſus, cum Farina Hordeacea & Oleo Violacco, ad Cataplaſmatis confiſten- 

tiam coftus Renum feryorem mitigat, Calculique Coagulum diſlolyir. | 
Squille. Squilla gibba. 
Cancer Marinus vulgaris, the Common Sea-Crab. 
Pagurus, the Punger. 
Cancer Fluviatilis. | 
Cancer minor viridis noſtras, the Keavy. 
Cancellusin Buccinodegens, the 4:gger Souldzer-Crad.' 

- Incertz Claſlis. | 

Thyſallus. Phyſallus Rondelitri. 


Cancer. 


ET UT XiL 
De Teftaceis, ſive de Cochleaceo genere, 


| \ Ochlez vel terreſtres ſunt, vel aquaticz. 
__ Ho Cochlez terreſtres ad Inſeta Apoda reducendz. 
OCNICZE . _ : . 
Aquaticez? Cochlez Aquatice yel Fluviatiles, vel Marine. 
RR Fluviatiles vel Turbinatz, ut Buccina; 
Fluviailes. Vl Bivalves, ut Muſculi Aquzdulcis ; 
Vel Univalves Patellz, de quibus vide D. Z:/ter. 
Mainz * Marinzquoque yel Turbinatz, quarum 
Turbinatz. Quzdamintortz, ſive anfratuoſe, aperturi ſinuati five canaliculati, ut Buccina Roftrata di&a 
Buccino.:  Buccinac genere Turbinatorumſunt, in cibislocum inyenerunt. Caro alyum ſiſtit; ſed aqua quz 
rum uſus. Cxiis defluir, Ventrem ſubducit. In Colicis affetibus, Cardialgia & Oculorum doloribus corum uſus 
commendatur. Adtetros Oris odores ex iis collutiones przparantur. Ad Alopeciam, Aurium dolores 
& Ambuſta Unguentainde parant. Potum ex ejus Teſta pueris Tuſſi feri laborantibus conducere agi- 
madyerſum eſt. | | D'S 
 Hzlzves, 
— ſtriatz. 
Aliz intortz apertura planz, ezque yel 
Figura productiore, vel 
— breviore Cochleiformes. 


SAY Umbone minime omnium extante, Neritz. 


Tvochi. Baſi lata & plana figuri Conoide, Trochi. | 
| Apertura in anguſtam rimam formata, ſpiris intus latentibus, Conchaexeris minim 
Feners. Orbes non habens, Echinus Marinus, Orcadenſthus _ OI 
__ Egregia Echini noſtri Marini deſcriptio apud O/aum Hormium babetur , quam hic apponere yi- 


Marin. 


Echinus 


oe a Re LY 4% _ , ——_ 
” h 4 - 


Pn ian th ae te SE RD . yy ” mans. be Sy, » bs. 26 22 2OP%. oc 


—XIY RW MIT > BITCOODE BAS? a ID. A 
; 6 ; Hitoria Animalium in Storia. EY. 


- « 
—— OTE OSS. ooo oo—_ - _ 
"— AT 


Echinus Marinus quibuſdam Aurantium Marinum,, quod, ſpinis ablatis, Pottium Aurantium quo- , Ev 
dammodo referat. Forma eſt in rotunditatem conglobati,, demptz una parte partum compreſ{a, in qui Po 
os eſt rotundum , quinque dentibus inturvis intus cavis& in idem puntum cocuntibus munitum. Ii quin- 90 wer. 
que maxillis internis connexi ſunt, que ab ore intus erez, ex acuto in latur tendentes, & ambienti calici (gp... 
non continue, mirabili artificio ſunt conſtrutz & czlatz. Inter dentes internacarunculaquzdam eft,quz 261. Ny 
Linguz vices perit: mox Gulz jungitur, quz in Inteſtinum deſinir longum, per Teſtam ſtellatim diſpoſi- 
rum, quod if patvum foramen deſinit, ad excrementa egerenda deputatum, ex adverſooris firum. Tora 
Teſta intrinſecus foraminibus parvis plena eſt, per quz movendi facultas Aculeis communicarur: extrinſe- 
cus in exigua 'Tubercula eriguntur Aculeorum cotylen excipientia: membranula junguntur, ut in or- 
bem moveripoſſint. Aculeorum caput crafſiuseſt & cayum, ſed in acutum terminatur. © Tora exterior 
Teſta a ſpinis denudara purpureo & flavo, alternatim quaſi diſpoſitis coloribus, radiat, & creberrimis 
punctulis aſperatur. Magnitudo diverſacſt; quandoque ſemipedem in diametro habet, quandoque minus. HY 

In Echinis nihil eſt , quod cibum pr#bear; *prererquam Ova, quziniis inveniuntur quinquepartita, ,,,,-om 
fubruffa, ad'Stellz imaginemformata,quz quandoque eduntur, fapore non injucundo, licet ad amaritiem' uſus, 
accedant; quandoque coquintur, ex intervallo manducata.' Phreneticis; Epilepticis & Melancholicis con-- 
ducere volunt. Teſtz crematz ſordida ulcera purgant, carnem luxuriantem reprimunt, ſtrumas diſcuriuht. 
Ad Dyſuciam & Calculum teruntur cum Aculeis, & ex Mulſa frequenter exhibentur. Hippocrates Echi- 
nos Marinos in Vino odorato exhibet ad expellendas Secundinas. Recentes in cibo morſis a Cane rabido 
proſunt cum Vino aut Mulſo. Ad ſtomachum haud parum proficere kchinum Marinum & Veſicam 
vacuam facere affirmat c_Z#hanns. 6 | 

Bivalyes yel ex omniparte cluſiles, ezque vel non ſtriatz, vel ſtriarz. | | cluſiles. 

Non ſtriatz aſperz valvis diſſimilibus unico ligamento interrio donatis , Oſtrea, quz apud nos maxi- _ & 
ma ſunt. os | | | wr roy 

Non ſolum in Cibis, ſed etiam in Medicina , magne ſunt Oſtreorum dotes. Stomachum unice reficiunt, 
faſtidiis medentur, alyum leniter molliunt cadem cota cum Mulſo. Oſt:eorum Teſte crude trirz ad Se- 
dem procidentem valent. Combuſtarum cinis cum Melle impoſitus Parotidas cito diſlolvir. | | 

Quzdam Conchis ſetiferis unico ligamento donatis, figuri fere Rhomboide, Muſculi vel Mytpli, qui %»:i, & 

Saporis non ingratiſunt. In nonnullis Uniones inveniuntur , ſed obſcure albi. Comitiales Mortbos |. 


jus Myrulorum & Concharum abigit. Phnins. . -- | ; 

Sunt ctiam in Aquis dulcibus Mytuli Marinis majores, quorum Teſtz Pidtoribus ad colores exci- 
piendos inſerviunt. s | DIE | 

Concha Margaritifera dicta. Hzc Bivalviseſt Concha, figuri longiuſcula; compreſſa, putamine Conche 
externo tuſco ſtriis multis ſcabro. Intrinſecus vero lzvis, lubrica , peHucida-argentinitore, ut Conchz yin 
Orientales Margaritiferz, refulger. Margaritas gignit, quz ipſi carnis ſubſtantiz innaſcuntur. 

Caro mucilaginoſa, lubrica, mollis, odoris ingrati. | _— 7 
| Quandoque minutz quamplurime ſunt, niagne vero tririz aut pluresraro. Szpiſlime unica tantum in- Margaritd; 
ſignis inter Carnem & Teſtam libera. Quzdam exaRe rotunde, Piſi inſtar, quadam oblonge , reretes, - 
Cylindracez ; quzdam Pyriformes. Mihia fide digno viro relatum eſt, nuperis annis in Boreali Scorze 
Plagi unam fuiſſe repertam, quz Nucem Moſchatam magnirudirie xquaret, boniquoque coloris. Plures 
fuſcos vidi Fabe vulgari pares. Quzdam faſc# in uni parte, in alia argenteo caridore nirent. 

Margaritz Cordiales fuht, acres humores edulcorant, volatiles figunt, ſanguini z+ ««!# & conſiſten- 
tiam przbent, & calorem cjus mitigant. Siccant, abſtergunt & roborant, EAT Ds 

Dominus T avernrey Corollam ex iis rhille Coronatis zſtimar.  Olim celebres erant: legitur enim, . | 
Czſarem Scutum ex Britannicis ornatum Yener: Genitrics dicaſſe. Ipſe vero vidi Corollam ex Mar- manenrd- 
garitis $coricis, quz bis mille Coronatis eſtimabatur : erantchim grandiores Piſis, cxacte rotunde, ni- Scoucis, 
ridiſſimi candoris. © © Y: |  P'; 196-lt.. 

Concha & maximis admodum ctaſſa, rotunda, ex nigro ruteſcens. D.- Lifter. - | 

E maximis eſt, zqualiter fere lata, ſc. ad digitos tres utrinque patens. Ei figuraſubrotundaeſt; Cava 
& in dorſum multimelata eſt. Huic color cum ſummi cuticula adeſt ex fuſco rubeſcens, aur caſtaneus 


Bivalyes 


4 


t} 


©» 
. 


Concha I 
WAXIMIS. 


intus alber. | : 
Striatz vel ſunt Auritz, vel fine auribus. _ JT. a | OE” 
Auritz valvis diſſimilibus , Pe&ines, the C/a#7es. His altera © Teſtis plana , altera cava. Unicui- Peiner, 
que ligamentum eſt nullis apophyſibus ſive Tuberculis Teſtaccis: ſed in medio uttiuſque Teſtz cardine 


milem cavitatem, ſive canaliculum habent nervo obfirmatum. _ _=_ Ss 
, Striatz ſinc Auribus ſunt yalvis zqualiter conicayis; unicoligamento donate, Pe&unRuli, Cockles. ROY 
Dictum eſt de Bivalvibus Clufilibus. ——_— _ aut _ mw _ ut 
14 fuſca, longillima, anguſtiſlimaque, muſculo ad carainem _ olen, the Spour. | 
CE ns : an Icon in Tabulis noſtris habetur.  Viderur id cſſe quod deſcribit D. Lifter Pholas. 
de Cochleis Marinis not. 21. Admodum teriuis & fragilis Teſta eft; thodice cave ſunt Valve, - 
extra rugoſz, inrus lzves. In lapidis duriuſculi foraminibus latiraat ab ipſo earum ortu, nec ex his 
eximi poſſurit, niſi lapis frangatur. Foramina altera parte patent , altera clauſa ſunr. His _ ; 
lis figura uria' & eadem eſt, eaque yeluti Ovalis: ſc. ipſum Os anguſtius, media pars ventricofior,, 
rnrfus afiguſtior ima pars, quzque rorundatur, Pro ratione Animalis majora minotaye ſunt : ar om- * 
nium, foratninum cava duplo aut triplo majora ſant, quam Conche tequirant , {c. ar here Val- 
as dperite poflint. | we 
ROTORS H Uniyalyes 


— PCT_*X HORS YE 7” ZE LIES. 


- EE — en - _ Z * —_ - 2 - _ 0-0” om _- a ——ay —_ . / 
__ pn - nr — _— ————— + e— m——_— S = —_ 2 _ w — L448... TY ney n= - —_— - _ _ _ 
: = CEE FELL EEE res ae _ - - = - ne > = - = > _—_ CRC Ie nn renner : 
= my wr >" "* . - —— —— __—_ _ : _ wm - - - - + - oypd : DS Bn ne __ F 4 -_ 
- © Wo B® on ins —<—— Ru po ace. com ati Pay ny y__ - — _ ey _ 
. - - SD YE PCS LI = -— OY a ny | —_ q w_ 
- ; _ ne 2 - = ce re we Sy Rx 
—— : - nn — - A258” mw - - _ © uns EEE Ce FIC PIE PTR; [== 
CG - ayes _ EIS DIET. > ee. EI OR 2 MITE -—_ —— _ - __ _ - ——= 0s 9 Og —_—_ 
E = R _ 00 "a - _ CI re - -— o_ = - . &Y 
— l moon _ o_ — I WY TY — OE ———— ES ob y_— — _ 
FF : - RET = 4 mT = IR IE vn = . © ” FEE - 
I : = 7 = Ions. + 22D SD” IL — === "I" > WES IIS DID Zy _—_ 4 = 
od < on _ - £ 6 2 = Z _ "> — == Tag Fae =. = m— = — D—pme---< gp he = "P_ Fi « hy n Pi —_—_ - 
: —- > ®,>x = _— ——_ . = > = N_ =} - —- $a "ZED x 5d IE OI a I —_— OE Ie 
—_- = = SC - —— > Ee EeS ———oI—_— — ” —_ _ — SD on rn 
- - I EOF vn tes eres age _ "TW 2 —_ - 
th mo O_ wa oa Dn —_— — _o—_ - NO — w Y -_ _ 
—_ _ Ee 8 
—— _ = —w=_ _ oe ans - 


5 ><a ae. =. a Cit =" 
- — - J==2 © 


— _ 
SLY: 


_ ; =" ” DER - 
PII” IE __ 
- Cu ” - 
- "be "I EE - 
_ - - _— 
1 _— 


———————————————————————————_—_—_——————_——_ 
= 


Anatifers. 


Patelle; Loco mobiles yertice integro, Parellz. Vel , : TT 
Palexs: Loco fixi vertice aperto, Balani, qui Porco Marino adhzrent, 
\ Incertz Claſſis ſunt '2, 

Conche Concha. Anatifera dicta. 


Concha illa triquerra eſt, parva, foris ex albo czrulea, lucida, Izvis, compreſſa, uncialilongitu- 
dine & latitudine, ad perfetionem ubi devenir, quatuor conſtans Valvis, interdum pluribus, qua- 
rum priorcs dyz tripla majores poſterioribus, quz iis ranquam appendices adhzrent, Tenues yalde 
in Membranaceum Tubulum definunt, quo Algz aut Abietis fragmento adhzrent, & (ut verifimile 
eſt) non ſolum eo ſe figunt, ſed & ſugunt humorem alimentitium: cum hoc enim jungitur Piſci- 
culi corpus, quod informis quzdam caro eſt, ex. qui multi pedes ſparguntur. Er hi pedes interiore 
parte mulros quaſi breyes pilos emittunt, qui pro pennis, fallunt eos qui incautius intuentur. Pen- 
nz enim nullo modo ſunt: nam penna quevis ex _utroque caulis latere plumas emittit, Art hi pedes 

.-..exteriore [atere plani ſunt, interius latus hoſce yeluti pilos emittit, ut. videre eſt in Iconibus, qua 
in Tabulis noltris habearur, tum prout nudis oculis apparent, tum ut Microſopiibeneficio ſpe&antur. 
. Concha Inſulz Barre. | , 
; Concha Soerhir Margaritifera torno faſtigiata & maculis afperſa. An Nautilus ? 
Concha - Cochlea Marina Stomacho idonea, & facile alvo excernitur. Dzo/corides. 


Infuls _ Ex Teſtis Marinis crematis fit Calx, quz Areni mitta contra Aquas Pluviamque (ut ferunt )ad- 
Barre Ec modum durat. | 

—_— | 

>. Ci PU T xi. 


, 
ram. 


Marina. 


De Piſcibus quibuſdam meerte Claſſis. 


| GT quidam ſunt, de quibus Relationes non itadiſtintz ſunt, ut ad certas Claſſes reduci poſline. 


In Boreali Scorze Plaga the Seath-Fyþ. 

T he great black Cockle. 

The Hook. | 

Inter Piſces, Spondylorum meminit Bozth:us , Deſcript + S072. 
 Purpurz quoque meminit ibid. 

Piſcis in Lacu Levino Camdui, ſaporis delicatiſſimi. 

G —_— dictus.; ) 

A Fiſb with big-eyes promment. 

Capitonis meminit Leſlens. 


Sx cnmilo QU1ik%* a4 
De Zoophyris. 


Urtice Rtica Marina. | | : 
uU Quzdam ex hisfrondibus purpurafcentibus conſpicuz. Tactz Uticz uredinem moyese dicuntur. 
Penna Marina alia 7or/tor. 


Penne. 


Sxicitrt to Stix 4, 


De Serpentibus. 


Atque hic patriz noſtrz gratulandum eſt, quod _— apud nos paucifſimi ſint, ſc. 
- Anguis ſive Coluber, the Syake, noſtratibus the Adder. 


Ts Typhlops, Czcilia, a Blind-Worm. 


Hydrus. Hydrus , ſeu Natrix, the Water-Snake. 


SST io0 S=$5yT 1M 4. 


De Inſeftis. 
EIAP:U.T  L 
- De Inſefis in genere. 
TN meats Gr ent, en fine. Je anne colon, 


ro partium apparatu ſtiparitur ac Sanguinea, null ramen re ad naturam ſuam pertinente deſti- 


Inſects. FOUNEUE. Quod ad motum artiner, repunt, ambulant & volant, quod mirum in tantillis corporibus 


rum mo- lt, & ſummam ſpirituum agilitarem notar. Ab horum agitatu murmureſt, quod quzdam ex iis edunt. 

ws. —Omniacoitugenerantur, ut egregic experimentis yariis comprobavit Franciſtas Red: delnſeRis. 

Lows.  Vatiislocisgaudent : innive, aquis ram dulcibus quam marinis, in terra, in Folilibug quibuſdam 
| inveniri 


w nt ww a3iqw4 


Epi 


The 


- 


& ets 
IE OU GB WE 


inyeniri etiam quidam tradunt, qui intentiore intuitu. Natur | i-fant. Si > aut erc 
Diario fg] BY, Hierta mf 1 = ItlOr pies Naruragy, concempiyg a ſanc Singule autem f 
In hiſce Naturz ſokertiam & poteritiam mirarieſt, quz, utait Phnins, vunguan magts quan inmini- Mie Ne- 
ms tors eff. : Quis = velfer fuſpicere tor ſeniſus non in Culice (urille haber) fed in Acaro, .qui vi- einen” 
ſus acietypre minuriſfiniſuicenuſcare effugit, quitamen in Microſcopio corpus cryſtallini.coloris mul: prodentia 
tis Orpanis (ur poſtea videbimus) inſtructum exhibet? Erquidem , quaſi parvitatem ejuſmodi Anima: mwmatuuis 
lium numero compenſarg yoluiſſer Deus Opt. Max. eanon folum per omniareliqua Animalia, ſed & per clucear. 
omnia corpora mixta difſeminavit , pro ſpecierum yarictate diverſa. Hzc proinde Deus Exercitis ſui ;_ 
nomine donat, quo ſuperbiam & ferociam' hominis confundit & conterit : Is enim Pulices, Lendes, Dei appet- 
Pediculos, $icones;" Vikmeltnic Yarh generis Inquilinos in ſuo corpore habet. Horrenda etiam & a '*%: 
_— * communi refiquorum forma aliena producit Animalcula, quibus quandoque in przdam cedit. Er tam 
1.50. Joel, Vilidus contemptiſque Animalculis non ſolum ſummi aliquango Viri abſumuntur, ſed & integri Populi, 
2. 1.4 (corruptis aut deyoratis plane frugibus, & InſeQis iis demum putreſcentibus.exorti Peſte), per magnos }. 
Terrz Tractus fundirusdelentur. © Quid etgo Homoeſt;' ur cum Conditore ſuo contendat, aut ſpem 
in marceſcentibus illis rebus ponat ? Tanti Numinis Majeſtatem adorare potius decet, & cum tremore 
revereri : nec vitibus corporis, nec ingenii felicitati, nec fortunz indulgentiz fidere, ſed in De: ſolius 
benignitatemrecumbere,. in quo vivimus, movemur &ſubſiſtimus , cuiſoli honos, potetitia& laus in 
zrcrnum debentur, Es IF 
Res certe quzque virtutis amplitudine, non molis quantitate, demetiendz, ut yel ex InſeRis appa- Ex mini. 
ret, inquibuslonge majora miracula collocaſſe yidetur Deus cuſque adminiſtra Natura, quam in enor- TE ai 
mibus aliis Animalibas, utin Artificialibus quoque videmus. Facilins enim multo componitur Catena, peigloiia 
cujus Annuli funt magnirudine & circumferentia pedali ; quam Catenula , cujus Annuli vix, inſtar luRtrarur. 
punciuli, mediam concavitatem habeant. | Er proinde magisex hiſce minimis Animalibus, quam ex 
mole vaſtis & przyrandibus , De! Gloria elucer, juxtaillud, 
| E:minet in mmmis maximus iþfe Devts. PTL 
Diſtinguunrur autem InſeRa peneralius in Terreſtria & Aquatica; & utraque in Pedata & Apoda. — 
E Pedatis rurſum alia ſunt Alata, alia Aptera five non Alata. BH rentiz, 
Alataſubdividunturin Anclytra, fiye Dercipennia Mcmbranacea, & Coleoptera fave V agitiipen- 
nia, quz Alas ſuas velut in Vagina recondunt. , 
Inter Anelytraalia favificant, alianon. =o _ | oo ; THT : 
Nos proinde vicebimus , quz ſecundum hancſetiem InſeRa apud nos fint, fi prius pauca de Inſeao- 7D A 
rum uſibus retulerimus, quos quidem in viti humani maximos preſtant. Apies Mel Ceramque, Bom- jnvgnes. 
byces Sericum conficiunt, ut alia preteream. Varias quoque Artes Homines docent : Textricem ex 
__IiSoftenduntSeres, Erucz & Aranei, Czlaturam exercent oris ſcalpro ligna pertundentes Coſlt; Archi- 
tectonicam docent ex iis quzdam, dum Cellulas ſuas Mathematice ad E'#sy»« fingunt. Quzdam ex 
iis (ut Locuſtz) certis gentibus cibum przbent. Pharmaca varia ex his deſumuntur, ut apud Hiſtoriz 


Naturalis Scriptorcs videreelt. Atque hzcde Inſectis in genere ſufficiant. 
CaASU Oat 


De | 
Terreſtribus Pedatis Alatis Anelyiris. 


I 


IEEE 


SLAEDRY PR 


DD EEE TOSS EST GP SEE 


E* hiſce, quz apud nos ſunt, quzdamiquatuor habent Alas Membranaceas & fayicant, ut 
Apis domeſtica, the Houſe-Bee. th. 
—ſylveſtris, the #7/d-Bee. 
Fucus, the Drone. 
Bo IIs Bombylius . the Humming Bee. bs 
Vift. Nat. 2 # . | | LS cos EEE — Ei | 
Li Politicum hoc Animal Rempublicam habet, quam miro ordine temperat, ut tuſe explicat P/mins. 
Cap. 10. Merito igitur dixifſe videtur Latmorum Poetarum Princeps, | 
_— Eſſe Apibus partem Divine mentis, © hauſtus 
ATTIC. - ol | = LS 
' Apis primo Erucaeſt : dein, dumpedes &alz innaſcuntur, membranacea theca involvitur; atque | Pen 
ſub ei ſpecie Nympha appellatur. Tum perfeQi deſtinara ſpecie (rupta, qua cingebatur, theca) ev0- noftrens- 
Fit. 162, 1A © On leviargumento, nos quoque yariis (quas in hac vita caduca patimur) murationibus, melioti —_— 
',, przparari, ur optime arguit Jexeca : Per has mortalis vi moras, illi meliori vitz przludirur. Quem- the of. 
,, admodum novem menſibus nos tenet maternus uterus, & preparat non ſibi, ſed illi locoin quem vide- 
,, mur emitri, jam idonei fpiritum trahere, & in aperto durare : fic per hoc ſpatium, quod ab intantia 
,, parer in ſenectutem, in alium nature ſumimur parrum. Alia origo nos expectat, alius rerum ſtatus. 
,, Nondum celum, niſiexintervallo pati poſſumus. TY | ED 
Nullym Animal zque commodum, nullum minus fumptuoſum : facile enim curantur, & omini- An 4 
bus fere in locis vivunt ;. & ex ipſarum cultu pauperes que ac divites magnum vecigal colligunt, £.... 
Infe,, NEC propterea vel ollam yel tamiliam augere necelſlkc habent, Mouferus.. ſtuoſus, 
Tha, Ceram, Propolin., Mel- conficiunt, unde magni homini proyentas fiunt. > —— —— 
Domos ſive Capſulas e Ligno Vitro artificioſe diſpoſito, ut operis progreſſus videatur, & Co-oniz | 
commodiſſims transferantur ; excogitavit D. Geddeys noſtras, qui ctiam Schedas aliquot de hoc ſuo In- 


yento edidir. | H py Mel 


= === - 
=6 7 —_— 


DEG nt ne 0” owns to 
- bn bo 920-2 _ 
 —— =_—y ” 4 —_—_ 


<5 ne ce AEe ts Ee ee en et eter es . 


TIE 


' wa Plins , quanta vis, quam inextricabilis perfeRio ? Ubi tot ſenſus collocavitin Culic 


% 
, BW 


30 © Prodromi Nat” Hift. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertius. —- 


i ——— 


Melprz- "Mel preftaiitifimumn pignitur , ubi copia eſt Thymi, Serpylli, Satureiz, Cyriſi, Meliloti, Bora- 
—_— ginis, aliarumque tum herbarum , tum fructuum, que natura ficca calidaque conſtant. 
gienior...  Mef opritnum, purum', pellucidum, 'boni odoris, fubflayum, cui ex aureolo color , dulciſſimum 
vctopr-- gaſtanti, Tubacre, jucundiflimum ; confiſtentia necplane craſli, nec liquids, ſed tam ſibi cohzrens, 
m_- urcontinuitaremſuamquaſilines —_— non intercifam ſeryet, ſi digito attollatur , & coquendo pau- 
- Elm ſpumamremittat. Bimum preterrur. y | 
Mdils © Met ad condimentaoptimumeſt : putredinem etiim vix admittit, quod Melle perungitur. Nutrit 
Vir.  multam mediocriterſumptum.” Lapſas vires reſtaurar, acreficit, & bonum colorem efficit. Frigido 
© Venrriculoprzditis optimum nutrimentum eſt. Calefacit & ſiccat, &infignem vim abſtergendi habet, 
' Ora Venarum aperic, Urinas mover, Intemperies frigidas tuto ſanat, In peRoris & faucium morbis 
utjliſimum. © Uſis quoque eximii in ſordidis Ulceribus & Herpete, Capitis lendes necat,. & id, in quo 
mortuz Apes ſunt, Oculis & Auribus maltum conferre dicitur. Went " IH6 27 
Ccra opti- \- ' Cera ſimplex oprima eft}, recens, ſubflaya, ſubpinguis, pura, . odorata, odoris mellei. Secunda 
Sci boiled cantider erquzefui'naruripinguiseſt. ni 8 RE 
Ejus Vi= © Cera calefacit,  emollir, digerir, modice explicat corpora, et yim quoque abſtergendi obtinet. In 


« 


T6, & forbitione Dyſentericis datur. Lactis quoque coagtlationern in Nutricibus impedit.. Oleum Cerz Chy- 
micum dolores Podapricos fedat. bs | | Dh Bn es | | 
Ufus Me- Ex Cera Candelz paranturetTedz, Variis coloribus tingitur, etpro Epiſtolis obſignandis paratur. 
ects, © Propolis (the Hzve-drofs) ſubſtantia eſt inter Mel & Ceram media. Optima eft fincera, odorariſſi- 
& cus mma, Cerzexpers. Calefacir, diſcutit, maturat, extergir & attrahit. Veteti Tuſli ſuffitu prodeſt, 
Vir.  Ozznasemendat, Spinas exttahir. 4 
Apurm * © Nec ſolum memorata hzc Apum Opera, ſed ipſa criam Corpora ſuos habent in Medicina uſus. Apes 
Rn enim ſiccz pulyerizatz ex Cera & Olco illirz in Alopeciis capillum reſtituunt. Apum corpora ab Alveis 
5) Medici- accepta & contuſa, & cum Vino Diuretico epota Hydropem potencer curant, Calculos comminuunt, 


x habeat- Urine fonres omnes aperiunt, Iſchuriam ſanant. Movferus. Morbum exaculeo illatum Apes Melle Jn 


/ ten 3 Theaxt. 
-.. demortuz applicatz cito curant. 

Feſpe. Veſpa, the Waſp. | 

pum © VeſpeaPhiloſopho recte in Civilis generis Inſetorum Tribum accenſentur : Civitatem enim fibi 


zdificant Adibus conſpicuam , in qua ſtatis Legibus obtemperant , tamque in opere quam animo m&- 
& dum adhibent. Notantur in iis ſingularis animoſitas & fortitudo, 
UſusMcdi-  Veſpe ſuis ipſZ plagis medentur. 


cus. . - Crabroviridis, the Horer. | 
Cre%: Crabronesferoces &iracundiſurit, unde in Scriptura ſeviſſimis & crudeliſſimis aſſfimilantur. Forum n—— 
numnatu- Nidi obſeryantur eſſe examuſlim ſexangulares, 25h 
raſcrox & Terre lucoſz & limoſe plagz medentur ab iis inflite. | 

Dakooe - - * Ex non favicantibus apud nos 

_— Perla, the Adders-boult, or Dragon-Fly. 

_ Ex Quadripennibus Alis Farinaceis 

_= Papiliones variarum ſpecierum. 


ac Papilio alius quidem diurnus , alius nofturnus; & utriuſque multz ſpecies apud nos. Alii enitn 
ſpeciess magni, alii parvi, alii mediocres : alii uno przditi colore, alii duobus, alii pluribus : alii maculati, 
alii ſine maculis. Antennas habent Papiliones, & Alas Farinaceas fragileſque. Quidam amant leca 
florida, quidam in Parietibus & locis tenebricoſis verſantur. | 
Uſus Urinas movere dicuntur. 
- 


EP UT 1I1L 
De nelytris Bipennibus. 


Muſca. Uſcz variarum ſpecierum , Fhes , quas enumerare hujus Operis non eſt. 
Moſes Pl. V Muſcz atrocius quam folebant mordentes , olque & oculos hominum & aliorum Animalium 
viamprz- petentes Plavias ſignificant. - Unde Politzanus, | | 
ns "* BI?  — Sitienſque cruoris. 
| Muſcaredit, fummaque Proboſcide mordicat Artus. 
UſusMedi- Earumautem uſusin Alopecia eſt. | 
_ Culex, the WHzage. | 
alex. 4 c [ 
Hujus quoque variz ſpecies ſunt. 


Pulcherri- +» De Culice pulchram contemplationem habet Plnius - Inhistam patvisatque tam nullis que ratio, Hiſt. Na; 


X ! ef Ubitruculentamillam Lib": 
pence ' ,,& portionemaximam vocem ingeneravit ? Qua ſubtilicare pennas adnexuit? prz Cap. 2, 


; | longavitpedum ctura? 
,, Diſpoſuit jcjunam Caveam uti Alyvum, avidam ſanguinis,. & potiſſimum humani fri xn ? Te- 
lum vero periodicndo tergori quo ſpiculavit ingenio ? 
Populi Ci- Integros populos, Deijudicio, Civitatibus a Cukcibus pulſos fuiſſe narrant Hiftorici. 
"n_ 3 Cu- | | | 
licibw. 


CAPUT 


Eliftoria Animalinm in Scott,  _ . 3L 
CAT UT AS 
De Coleopteris, ſeu Vaginipennibus, 
(2 gn, the Graſhopper. IE. Ld, TT. Cryllos. 
kJ Gryllus manibus contritus facro Igni medetur. Ad Parotidas quoque commendatur. — 
| Gryllotalpa, the Mole, or Fen-Cricker. | Gryllo. 

Scarabzus, the Bugg or Beetle, Variz hujus ſpecies apud nos. ys cr BE 

| Ex Cornutis. ; 

Capricornus, the Goat-Chaffer. Ejus Icon habetur in Tabulis. Cepricor 

, © Ex non Cornutis. ES 

Minor maculatus, Lady-Corw, PF” Lady-Cow. 

Noiluca ſeu Cicindela, the G/ow-wortm, Cicindel, 

Blatta, the Moth-Þly. FOO . Blatta.. 

Blattz in Aurium doloribus conimendantur. | penned 

Ci TV T A 
| De Inſetis non Alatis Sepedis , ſeu ſex Pedes habentibus. 

Ormica, the TFifmive, «Aft . on _  -- —- __ Ee ie; 
rov. 6 Animal, ob induſtriam , diligentiam & experientiam a fapienriſſimo Salomone predicatum, Formics. 
6. qui pigrum ad Formicam ablegar, ut ex confideratione viarum, 2. e. factorum <jus, ſapicntior eyadat: 

2. etfi enim populus infirmus fir, zſtate tamen prudenter comparat cibum ſuum. Cui conſonat illud Poctz, 
uyenal, —— Friguſque famemque 
At, 6. 


. 
* 


,» Plutarchus attentus obſeryator h#c de iis haber : In Formicis omnis Virtutis ſignarelucent. Celebres pturarc; - 
, illi Formicarum conyentus Amicitiz ſpeciem przferunt, Alacritas in adeundis laboribus Fortitudinis & & ?tin'i de 
» Magnanimiratis imaginem gerit, Mucuz Charitatis ſuz argumenta in eo oftendunt, quod, fi occurrant Tegims- 
, in Colle anguſto, exoneratz oneratis de via decedunt, quo liberius iter perſequantur. Aiunt primum nia. 
, ingreſſum Speluncez ipſarum ſinuoſum & intortumeſſe, non reum:; randem in tres diverſas cavernu- 
las abit, in quarum uni. Conyenticula habent, in alteri reponunt Annonam, intertia_ Morticinorum 
, Cadavera inhumant, Jureigitur dixit Plnins, Reipublice bene conſticurz & bene moratz formam 
inter ipſas relucere. HE | L5 q - _— . EE} | 
 Dehorum Animalculorum Mutationibuspulcherrima habet Goedartins ſedulus corum per multos an- Horum 
nos obſervator. In Mutationibus, quz Inſectis accidunt, quzdam Reſurrectionis ad Vitam beatam ws 
adumbratio eſt. Quum enim primo non ſintnifi viles Eruc#, aut Vermiculi humi repentes, poſtea Mutatio- 
Alas acquiruit, atque in libero Acre maximi cum yoiuprate volitant , & circa Flores, &locaatque ali- =< 
mentadulcifſima verſantur, cel:ſtem quodammodo vitam adepta. Sed priulquam ad hanc novam & 
feliciorem vitam perveniunt, priora corpora mutari neceſſe eſt, & ad tempus aliquod, mortuorum in- 
ſtar, quieſcunt ſineullo motu,; auralimento; donec tandem novam corporis formam vivendique ratio- 
nem ſibi acquirant: prius tamen ab omnibus excrementis atque omni impuricate expurgantur. Poſt- 
quam autem exacte purgata ſunt, ſibi regumenta quzdam elegantiſſime fabricata, parant, quibus, 
tanquam tumulo aur ſepulchro quodam conduntur: ſed ut tempore ſuo rurſusegrediantur, exiguum 
foramen apertum relinquunt. In hiſce tegumentis ab inimicis tura ſunt ; -mortuorum inſtar , quieſcunt, 
& non moyentur, nifi manu, at alio modo tangantur, inque iis paulatim mutantur, arque aliam 
formam indbunt. ”%>hþ I EE ET ne CC 0. 
Per mutationem autem illam, qu# InſeRis accidit, nof Transformatio intelligenda; ſed gradualis _ _ 
quzdam eyolutio & exparſio partium, augmentumque naturale.. In Verme enim aut Eruca recon- i;gnem in. 
ditz & inyolurz ſunt hz partes, quz poſtea explicatz quaſi novum Animal conſtituere videntur. Adeo telligen- 
ut Eruca, verbi gratia , ſitipſa Papilio velo obteca , quod impedirt; ne partes a nobis conſpicuz ſint, quem- TM 
admodum tuſe demonſtrat D. Suamerdame in Hiſtoria Generali Infectorum. © | 
Ova Formicarum ( Auctore Marcello) ttira& Avribus impoſita quemvis obtuſura Audirum cito fa- Formica- 
nant. Formiczin Vino pore Hydropem ab Urini retenta ſanant. | SURE en» OY 
Frequentet videre eſt, etiam apudnos, lapidesexeſos et perforatos , in quibus Pennus Vermes 
parvulos ſepedes ihvenit, adeo ut nulla Nature pars hujuſmodi InſeQtis yacua fit. : 
Tinea Vcſtivora,, the © Hoth. <6 I RE} __ AMT 
Ut vanitatem Mortalium confundat, preſto cſt in ſumpruoſiſſimis Veſtibus Tinea Veſtivora, que 
ſenſim cas depaſcitur. Sunt etiam quedam Librariz, que Libros pretiofiſſimam Doctorum ſupellecti- 
lem deprzdantur : quoargumentoduCti Theſaurum deponeredebemus, ubi neque Tinez Veſtes arro- 
dant , neque Rubigo Argentum conſumere poſlit. O fi homo ſe copitaret tanquam Veſtem elle, quam 
Tinea exedit quotidie, ut poſita fuperbia, meliorem & incorruptibilem Vitam ſapiar! --# 
 Hucreferri pofſunt Pediculi in Homine, non ſolum certifſimum mileriz & _— ſymbolum, ſed Pediatr 
& incvirabile quandoque De: Flagellum : cum non ſolum Tyrannos quoſdam, ſed & preclaros quoidam 


Philoſophosab iis ſublatos tradant Hiſtorici. : Fa 
| | ; 


Formica tandem quidam expayere Magi. | 7 


DEE II _ a 


DT IE a 


a. 


p—_ 7 mm 


——_—_ ARE Ea gy EDD UII. <p IG 


TEE ES 


——— CM.” be SO VA... 


= Sree Wn IDS 
- _—_— 


— == —ATOAIIEE ITS IS Ot nts nn mer: 
MS. "I: "= Wer = ta Sc, WY ISI 
—_ - _ 


yY 


eee ee OO EDD SS 
_ _ 


EEC —_— = Toa CET = Sl FIT 20> ES 


P==Y 
A ID 


ith (i; 
l 1 


CRE CEE IE aA CAE EET. ES 
p—_—_— RX I A: 


n my 
I 
=== 


© OESBEREE 7x. 


EDI 


—_ "_— 


SES IP 
EEE LS 2 SR Ju. 


-— = = 
—_— — =Y - 


CE _ _ 
oy —_ ona. 2-9 C———————— - n—_ - - - - ——_ mn _—_ 
- Pr * 4 4 20 m—_ a _ >_ - Ine * - LE o 
- 3 < 6 © -o 00s DEE: 6: " oe —_ p p—_ em 7 CTCIREIE =, AL: -- 6 
S of pag=_—_ = —_ -_ - c_ > _ © 
- _ -_ 
—_ ——_— —— — . _ —J_w__ 
2 2 EF; "PLE. ” _ _ 
conan > yn IG — - == == XIA "—— > = =; (3.x. 22% -- -— by - TCR Tee, by a S Y _—_—— _ — " w——— 
- I = = 5: - =. ATX0q=; E—S _ - >= 
Z o = => S EEE : - I LL nn 
——m——_— - > Leng = = Fc; : £2 - 
—l=- = == ES: — = — = 2 ——- — nan 5 ET 2 : © DG En == = 2 Cc, ZIEIINE AED 2: 
ws n beds Wn - - = T — —E = = = = ———= EIS = — — - 6 > * 
- - =2 ny C _ T = zz L= _—_ — = = XY 
= a _ . ——-- > = — . pm —— _ - —— — _ _ = - 
_ » - = ISO ew ICE CEE "So ond =D - < _ = Ln © = ka = — , 
Tr ow Po MN - ps = - - w _ . oe 
> -—_ 4s tags orgs ALT —_—— >" EI We. — —_—_— ———— D— 


CLASS A - I 7 tb Cao we ot Go <A PCI 


Po 
—_— - _ peo _ 
—= CTC == oramleC_zHrt x = "2 _ - 
a * 3 —_ - a - _ : - GLA : ==> > = 
= —_ - By . Wy : ; I=D oY 
- - : = p p- 
— - — w——— REES erm _—— - © - - 
<4 , Rey -—— po <6 g " ls e. Or SL == === > —S 5 IS - 
OO. > —_— 
- _ — ”w - Pe a a _ 


— 


ot; ora NR J 
- ———— — > ——_ : —_ - 
—_ m——_ ee Le ES _—— = — _ yes — - 
XXX" "loa. OE: ono itn II 
= -. = « TIED _ : S——__ 
£2. V9 _ _ 
_ — 2 Rr "I; 4 by _ , 
-- 


DF” > el nd 
rang *2.7: 
, ISI 


32 Prodromi Nat. Hift. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertins. 


—_ ES 


| Sg Hi vel manſueti, vel feriſunt, ex Cancriforma, quam referunt, denominati. 
Suos quoque Pediculos habent alia Animalia, . quorum effigies varias videre eſt yu Franciſtum Red: 


& teri. 
Aliorum Peculiaris autem Balznis & Delphinis Balani ſpecies eſt , cujus Icon apud Bocconi habetur Libro Gallice 


paims- 4; edito de Singularitatibus quibuſdam naturalibus.' 


culi. Quidam ex Vulzoin Itero Pediculos exhibent. 
Non minus moleſtiz hominibus przbet Pulex quam Pedicylus. 
Pulcx. Pulex avidifſimu:n Animal rigida & caya Proboſcide donatum eſt, qui cutempenetrat, &ſanguinem 


exugit. Duabus minutiſſimis Antennis e fronte natis tum yiam explorar, tum de objetorum natura at- 
queduritie judicat, & teneriora ut plurimum loca petit. 
Ex non Alatis Octopedis. 
Araneus. Araneus, the Sp:der , qui Domeſticus & Subdialis, Telarius & Retiarius. 
De Araneis egregjic ſcripſit nuper D. Liſter. | 
 aneo- Aranciautem vel Octonoculiſunr, Aucupes LifterodiQti, quiſc. Muſcas capiendi cauſa tendunt Re- 
cies, © © ticulaſcutulara, ſc. univerſis Maculis in eodem plano diſpoſitis in modum Scuti five Orbitz ; vel conglo- 
bara, ſc. Maculis crebris in omnes in circuitu dimenſiones procedentibus; vel Telas Linteiformes, ſc. 
Rericulorum filis denſe inter ſe contextis, in modum Veli five Pelliculi. Vel Venatorii, qui aperto Mar- 
re Muſcas inſetantur, cum ramen alias texere poſſunt, n. Telas ad Nidificationem & ad Hyberna. Qui 
Lupi proprie ſic dicti, Cancriformes; & Phalangia, five Aranei Pulices , afſultim ingredientes. Vel 
Binoculiſunt, fere longipedes, telis digitatis, five forcipatis, Cancrorum Marinorum more armati. 
Uſus Medi- Ceratum ex Aranecis Umbilico admotum ad Uteriſuffocationem commendatur. Ad Podagram quo- 
m”— que ex Emplatltro yalent. | 
Aranez, referente P/nzio, ſtricte Vulnerialligatz ſanguinem ſiſtunt. Ulcera quoque ſanare & In- 
flammationem arcere dicuntur. 


SE FU T YL 
De Inſeftis 12 © 14 Pedum. 


"__ Ruce, the Caterpillers, quz 
Glabrz , . 

Variz in Alnis degentes. 

Hirſurz five piloſz. 

Ambulones. 

Braſſicariz. 

Magnam tribum conſtiruunt Erucz, ex quibus quoque plura alia Inſeta fiunt. Ez ergo accuratius 

expendende ſunt. 

Erucam quidam dici yolunt ab erodendo, quaſi Erodam, quod frondes, maxime olerum, erodat. 
Erucz De; Lanta nonnunquam earum copia, ut non ſolum Sylvarum frondes , ſed etiam fruges abſumant : & pro- 
Copiz di- inde hinc i*rophetz Foe/z Erucz Copiz Dei maxime dicuntur. 


rs Ab 4ri/totele inter Vermes recenſentur , quod minus reRte fatum eft, cum pedes habeant. Cum ». 2s. 


Exam Todunt, ſonum quendamedunt. Quezdam ex iis glabro ſunt corpore, quzdam hirſuto; aliz parvz, 
differentiz. aliz magnz, aliz mediocres. Quedam ex iis tot pedum patia habent, quor inillis ſunt flexus ſeu an- 
nuli corporis. Quzdam anteriore plures, er poſteriore parte pauciores habent pedes. Hirſutiores ma- 
Motu. ois noxiz ele purantur quamglabrz. Quzdam ex iis caudatz ſunt, quzdam non caudatz. Motus iis 
Mutatio- Undoſus & inflexus : dum enim incedunt, curyantur & arcuantur partes maxime ſupernze. Quzdam 
—_ ex iis folliculos texunt : & he, cumſein iis incluſerint, figuras mutant. Nam, cum prius molles eſ- 
ſent pedibuſqueinſtructz, ac moverentur, tunc indureſcunc, nec apparent amplius pedes, nec moyen- 
tur niſi ad tactum. Cum in Aureliam tranſierit Eruca, formam zmulatur Intantis Faſciis involuti vul- 
ruque prediti prope humano cum Mitra & Cornibus. Quzdamaureo, quzdam argenteo, alioye tunc 
colore. Ex Ovis oriuntur primo Vermiculi , dein paucarum dierum ſpatio Eruce fiunt. Singulas 
Plantas fingulas & proprias habere Erucas quidam autumant. Variarum diverſas Figuras videre eſt apud 
Franciſcum Ked: Libro de Inſeis. 
Eruca re- Obſeryabilis tuit illa Eruca ſuper Alno ad Lacum Loch-coat a nobis reperta, quz Limaci terreſtri ni- 
pert2 2pul oro magnitudine parerat, ſed paul brevior & craſſior, ore maculis nigris &rubris variegato; dorſo ci- 
nerei coloris theca quadam Membranacea reto, Ventre ſaturz viriditatis. Pedibus multis inſtrufta 
erat, etei Cauda minima bifurcara fuir. Sonum quendam graviorem edebat. Eadem efle yidetur, cu- 
Jus Figura apud Goedartum extat Experimento 65 , ad Pag. 147. | 
Eruca Marina Rondelerts: pilis in dorſo inſtar Colli Collumbini varicgatis, prope Lethawm inyenta. 


| UaeMedi Erucarum Tela uſta & naribus indita Hzmorrhagiam cohiber. 
og Iv DT Vil. 
De Inſettis Multipedis. 
Acarus, Carus, a Mite. 
—_— Acarus Animal in Caſco putri natum miram in Microſcopio mihi corporis ſpeciem videndam ex- 


hibuir, 


croſcopio. 


_—_ __ 4 i a 2 OT — 


— 


Hiſtoria Ammalium in Scotia , | 33 


—_— 4 <.} * = 


> —_ _ —_ — "—_ 


hibuit. Quidam enim exiis Aſellis, five Millepedibus magnitudinepares , te cute, an mavis teſti: poli- 
tiſimum enim & unitiſſimum Cryſtallini coloris regumentum Teſtam, quali Aſtaci induuntur , potius re- 
przſenrat, niſt quod ſubſtantiz renuiſſime ſir, preſuperficieilzyore nitens;& pellucidum. Primo quidem 
aſpecu Scarabzum aliquo modo reprzſentar, niſi quod dorſum elatius fir, collum caputque anguſtius. 
Caputex baſi latiore in acumen definens duo cornua habet ex ſuperni ejus parte prodeuntia. Ex infe- 
riore parte prope os prodeunt tenuia & oblonga quzdam corpora, pilorum initar , quibus ranquam forcipi- 
bus, ur verifimileeſt, cibum apprehendir & ori indit. Venter horret, & ex utroque latere tres pedes 
in medio arciculati, inſtar Chelorum Aſtaci, regumentoquoque Teſtaceo nitente rei, quibus innume- 
ri pili admiſcentur. Caudam haber bifurcatam, cujus divaricatio amplaeſt. Rami obſcuri coloris pilos te- 
nuitate zquant. Agile eſt Animal & velox. Ejus Icon in Tabulis noſtris habetur. 


_ "Millepes Aſellus, noſtratibus the Sc/ater. __ 
Eximit uſus in Itero, Morbis Pectoris & Obſtructione Renum a Calculis. Uſus Mex 


Aſetli ex yino contriti & poti Urine difficyltati medentur. Ad Calculum quoque commendantur. Aſth- ficw. 
maticis etiam & Scrophulolis proſunt. 


CT Sa VV TT FEEL 


De Vermibus Hexapadis. 
Rborei ligniperdes varii. : 
Fruticarii. 
Leguminaril. 
Frumentarii, Curculiones & Farinarei, 
Herbarii , & 


Qui in Animalibus naſcuntur , quorum haud minor varietas quam Animalium ipſorum. 


CanuTt 
De Inſettis Apodis. 


'Umbrici terreſtres, Earth-Worms, quorum uſuy in Arthritide vaga Scorbutica & fimilibus dolo- —— 
ribus inſignes ſunt. | mma 
Lumbrici m hominum Ventriculo & Inteſtmis, Aliz Lum- 
Lumbrici lati, Broad Maw-Worms. ; wg 


Lumbrici terctes , Rownd Gut-HWorms. 
Alcarides, Bots. 
Sirones in Cute, Wheal-Worms. 7 
Siro ſub Cute Cuniculos agit, & pruritum maximum in loco ingenerat. Non in ipſis puſtulis, ſed pro- «;,,. 
gg pe habirant, & ſero in puſtulis putretacto ſuſtentantur. Hinc diſcantelati coxdis Homunculi ,nonſe Ver- 
P:*?* mesduntaxat eſſe, ſed & Vermiculorum Pabulum :; atque illius Imperatoris potentiam timeamus, quitam 
contemprtibili exercitu ſuperbiam & forme dignitarem omnem facile confundere poſſit. 
Sirones quandoque putridis dentibus innaſcuntur, & ſuis morſibus nervoſas partes lancinant, atque 
acres dolores excitant. 
In Vermibus vita tam altis radicibus fixa hzret, ut, diſſe&oper medium corpore, aliquantiſper utra- Vermium 
que parte vivere queant. Motus in iis variis gyris et verſionibus abſolvitur : progrediuntur autem in ar- 1,1. 
ctum , corpuſculi ſui partes colligentes, er poſtcriora attrahcntes. Magnitudine inter ſc differunt. Na- Magnitu- 
ſcuntur autem in Animalibus tum vivis tum mortuis; in Foſlilibus quoqueet Meteoris, et iis ex quibus — na- 
nati ſunt aluntur. Quanta hominibus peſtis ſunt, norunt Medici, quibus vix obſtinatiores et magisre- ſcuntue. 
belles Morbi occurrunt , quam quia Vermibus oriundiſunt. Abiis Vomitiones, Cordis morſus, dolores LOI _— 
Spaſmodico3, Febres et Animideliquia patiuntur Xgri. Nec una harum ſpecies, ſed variz quaſi Tribus ,,;njbus 
hominem infeſtant. Aliilati, aliiteretes, alii valde parvi. Necab hiſce Przdonibus ipfa Viſcera immu- Pcſtis. 


nia ſunt, ut merito Vermiset Vermium latibulum et eſca dicatur homo. 


————_—— "YL 


_ EO CEE 
EI 
eee ee 
_=_<_=="= 


het 
= _ 
— - 


& . - * => _ ” _ __ = X _ ——_ 2 
oe we ee wn © = F4 » 454 be: m_ - <4 Sc « il + = 7 mo <0 - Ly = ® % 4 — - . = = —_ _ -_- - 
yg ——_ = | —_———_—_—_— > _——— —_—— os - —_ —_— at m—— ——__—— _ ” » ——_—_— mY - he _ Þ 047 Ws a ” = - £ 4 26s 6 pt = —_— Hd Sage af 
_ > 22 3 Wh, a zz Mt 
_ — THEIR A ys m—_ a —— _ w_ Ba wi . — - _ —_ 4 — < _ _ —_—_—_— m —_— py hs _ _ — a———w——__ m——_———— _ —_— —_— ——_ _ _ > —_—_—_—_—_— = n= 
_—— C————— _ Ez IX --. þ -  —- D—"—_ - * _— _—_ ” I XZ 7 = > - - 20 - p - _ > — nas ano. - <M—-—_ HR — 
— — _ EEE INLET - by__ EIS wy D=z-—-. --- FE.2 2 4 $4.44" 4 25 i > i - E = == ES n IEEE SL 4 - = EI; SRL <= os . = ra = oo” gen > 
- ———_— ———_ pet tons nd = _ 5 Dn —_ = s - > — — - . —_ - : een yn are ADIESS EEE IS |= 20> > Ca ag 
TT OE — — > — —_— J-— x - vw - ow _ pa _ =_ _ oc when - _= Þ» = —— _ —_ —_—_ = - —_ —_ - ——_— _ 
— = 52 - - - anc = D_ —_— = =_== => "* Wnt 7.5% < £ br - =. = T=z 2 2 Z 2 | _ EX Is > == "23-5 _ = 4 74 = tx Re _— NE Ee ee ey —> ne — a8 * = 
——— 5 - tic » . n . 4 _ SY TT OE DINED 4 DIE wo — - _ 2 W— 
Ws POSSE oy mr ———_———— SE ——  ———_— > I : : a= ap 224 Fern ———_—_——en - —_ = -y ” = - "OO Din EE « VIDE 7 © EA = : p 
_ -— po - : b = = = - R—— —_— => =" == X IST; S == : _ 
- _ _ —w _ _ 


Ad Inſeta Apodareducuntur Cochlez terrcſtres, quarum Nota CharaQtcriſtica eſt habere extrema BY j 
Cornicula Capitulis quibuſdam five Nodis infignita. aa 
Ex Cochleis terreſtribus quzdam nudz, quzdam Teſta Contect. & earum 
Nude Limaces dicuntur. | jar "90 
Nudarum Nota Charactriſtica eſt nuditas, et, ubi Teſta in aliis, ibi Cucullus, aut Palliolum Cuti- Nudarum 
culare craſſum et validum, cujuſmodi apud nos AG Wh 
Limax cinereus maximus ſtriatus et maculatus Domini Lz/ter. prone JH 


Hic in Capite Lapillum habet candidum Oyalis figurz, tenuem, planum, aliquantulum convexum , a & 
cujuſmodi aliquot habeo ex Orcadibys ad me a Reverendo D. #alli/io Cracoviace Paſtore tranſmiſla. V9 
D. Liſter in ea _—_ eſt, hos Lapillos cum bono cfteQu eidem uſuiin Medicina adhiberi poſſe, 
cui Uniones aut Cculi Cancri. PIER 
Lib:de Androgyni ſunt , neque ullam differentiam in Maris et Feemine Genitalibus diſcernere eſt. D. Cinerci 
Lochleis Lifter. Androgy- 


Al, 
rſt | a Cachleas 


34 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertius. 


Cochleas Cinereas Terreſtres, quzin Hortis frequentes ſunt, Androgynas eſſe mihi primus demon. 
Rravir D. $725 M. D. qui poſtea id obſervatum a D. Raz invenir. 
_ _ Limax ater maximus eſtin ſuperiore corporis parte totus aterrimus. Venter ei albeſcit, aliquantu- 
" lumadcerulcumyergens. Cervix & Cauda Rugis protundis & inzqualibus velut exafperatur, at Pal- 
liolum five Scutum lzvius. | 
Teſta con- Cochlearum Teſti conrcarum Nora Charaterica eſt, intra quinque anfracus finiri, magis com- 
retaram pacili & breviore figuraeſſe, utipſius Teſtz apex parum aur nihil eminear; Aperturz extremas oras 
Nota Cha- effeleviter reflexas & taſciisinſigniri. | 
ca. Teſta conte&z apud nos varie, cujuſmodi | | WIZ | 
"ID Cochlea vulgaris major, pulla, maculara & faſciata Hortenſis. Teſtz Aperturam adverſus Hye. 
oalgeris. mem obturat ipſum Animal, ſc. Operculum album, craſſum, fragile; velur Gypſeum e propria ſa- 
liva confetum, ex omni parte ficmiter agglutinando. | | 
 Quomodo Humor i; ſave Animalia in Cera dealbanda & inre ſtatuaria Artificibus uſuiſunt , videreeſt 
apud Dominum Lifer. 3 Fre (ET 
Farotnk Que ex Cochleis ter:eſtribus longiore figura ſunt, Buccina dicuntur. Horum autem nota, quod 
zerreſtris. Teſta longa ſive produttiorſit, tenuis admodum : Minimum quinque, atplerumque pluribus anfracti- 
bus circumyolvitur, Anfractuum lateribus planioribus & minus in modurn Circuli eminentibus. Teſtz 
aurem Apertura oblonga, compreſla & anguſtior eſt. | 
Quorundam cx his Orbes in (iniſtram partem conyolyuntur. | | 
Ex Cochleis Terreſtribus Teſta tectis quzdam figuri compreſſa, quarum notaeſt, habere in Teſtz 


—_ . ER” OF | wa ta : l wes 
ie@z figi- Ceatrocx altcri parte ſinum cayum, velut Umbilicum, & intra quinque ſpiras finiri, 
= Cochlea terreſtris minor Conch lincis nigris tuſcis & albis tenuibus diſtin&ta. 


Nor. Chat, Minor alba lineis higris latioribus diſtincia. 
Minima argentei coloris. 


Cochlee Cochlea Aquatica Fluviatilis minima fuſci& obſcuri coloris in Aquis naſcens. Limaces inter nobi- | 


quart: liora tercula in canis olim habiti fucre. 
Uſas Medi. Terreſtres aurem Cochlez Scomacho utiles ſunt, & non facile corrumpuntur, referente Dzo/coride. 
cus, & in Crematz omnium Cochlearum Teſte calefaciendi & urendi naturam ſortiuntur. Idem. 
—_ Cochlez crudz tritz cum aqua tepida Tuſlimſedant; adverſus Phthifin commendantur. Ad Calcu- 
lum Renum valent. 5634 | | 
Cochlez in cibo ſumpte accelerant partum. Cochlez crudz contrite cum Teſtis ſuis &ex Paſlo per 
eics 7. aur g. potui dats efficaciter Dyſuriz profurit. Aqua cx Limacibus deſtillata hepar imbecillum 
mirc roborat, & Phthiſicis Remediumeſt & Hecticis. 
Terreſtres mira vipollent vires reſtaurandi. Hinc intet alia in Perron eArbitro Limacum collis 
paſtus ad Venerem diſponitur. | | 
_ Cochlez Veteribus Romans olim in cibum ceſlſere, & I:4/:etiamnum multum iis deleantur. Cre- 
bro ablui, purgari & bene coqui neceſle eſt. ” 
Teſtz contuſz minutim & dentibus aftricatz dolores tollunt. Pihguedo quz innatat, dum coquuy- 
tur; Capillos auget. Salis bencficioin liquorem fi refolyantur, flayam reddunt ceſatiem, 


SMT UH T. X. 
De Inſeftis Aquaticis Pedatis. 
Ie pk hoſtratibus the Scrow. 
_— Lacerta Aquatica, the £A/#. | 


Aquatics, Aſcilus Marinus Squillam molliorem referetis , niſi quod quatuor tantum pedes habeat, An qui 
Aſetlss Dumfr:ſienſibus the Chuk dicitur ? | 


Marius. 


Tipule. Tipulz, //, ater-Spinner s. 

EO Ex Multip2dis 
Pulex M4: Pulex Marinus, the Sea- Flea. 
Y.NUS. 


EMEFUT XL 
De Aquaticis Apodis. 


 Flrudines venenatz , Horſe-lzeches. 
.____— Innoxizvulgares. 
 Stcllz Marine. 
Lumbrici Aquatici. —_— 1 ..: M 
Vermis ex Areni effoſſus Lugdictus, quo pro Piſcibus capiendis utuntur. 


Incerte Claſſis, 


Minutiſi®  Q0d omnium fidem pre tenuitare ſaperat, minutiſſimura Animalculum eft ex Piperis niaceratione 


mum Ani- 
in 


_ Hiſtoria Animalium it Scotts. | GO Will! 
IH ——nrn—nre Will 
in Aqua Fontani per horas 3o natum. In guttis aliquot cjuſmodi Aquz minori Microſcopio impoſitis way | WIN 
videre eſt innumera Animalcula motu perniciſſimo per Aquam currentia , quamitate Inſectis nigris, aquane. WA 1! 
quiin Roſarum floribus naſcuntnr, paria, figura quoque corporis non abſimili - oblonga enim & con- cerato 8a (1 FRAY 
vexodorſoſunt. Hezcautem albiſſimaſunt. Diſtin&tiorem obſeryationem corporis tenuitas, et velo- WA 
ciſſimus perpetuufque Animalculorum motus negabant. - gs 4 Wi 0! 
Atque hzc quidemde Animalibus allata in przſente hocce Prodromo Opere fufficiant. Reſtat tan- (LA 
tum, urawom pro animi confirmatione & perfetione uſum ex iis derivemus, quod quidem Bo#rhiz | WW; 
ce yerbis perficiemus.  - | | | | "of 
Philoſophs * Je | *_ 1, 012 NR 
Met. $. Duan variis terras Animalia permeant figuris + i {IF R 
Namgue alia extento ſunt corpore, publveremque verrunt , Þ Wh tt 
Continuumque trahunt vi pettoris imncitata fulcum. L WHT) 
Sunt quibus Alarum levitas vaga, verberetque Ventos, MOTT 
Et liquido long: ſpatia c_AFtheris enatet wolatn. ; WAm 
Hee preſſiſſe ſolo veſtigia greſſibuſque gaudent , WR 
Vel wirides _ tranſmittere, vel ſubire ſyluas, WR 1 
Due varus videas licet omnia_ diſtrepare forms , : 11 [uk 
FProna tamen facies hebetes valet imgravare ſenſus. 04 Wt 
Onica gens Hominum celſum levat altius cacumen, - WH: 
Atque levis retto ſtat corpore, deſpicitque terras. | : 1408 
Hec , niſi terrenus male deſipis, admonet figura , WM 
Qut retto calum vultu petis, exeriſque frontem , | Wl 
In ſublime feras animum quoque , ne gravata peſſunn 04" 
Inferior /idat mens, corpore celſaes levato. "051 
Partis Secundz Libri Tertii Finis. Wh! 
\I"iR hi 
, WHY 
ty 
if 
j "hh 
[ ; bi 
Wig 
ll Mi! 


ww. | A P- 


LY EY TSP "IANSNCEFRREY 


— — —————— 


Oe ET a. M-Ag Is 
i - 


COIN CIGAR Tn OCT COOp aro wa a A IT I are 4 i OE POE os —_— tc. 
- 


— , 4< — wo 


_ ——_ 


mmmmurumm__r_—_ . 
# ” 


Concha 
Anatifcra 
aAccuratior 


OY 
. 
« 


—_ 


—— _ = — 


Prodrom: Nat. FI. Scotiz Partis Secunde Lib. Tertins. 


& * . . oy -, F | *” . _ ; oe; 2 o 
p £4" 4 > do 
of —_ - P R oY - ES - F - , 
: : *5 : $.t 
4 ? a 4 . 
; LI 
557; w i 4 , — . £3+ ; L * 
. ” in . . » & Y . 4 
F _ . 
” * a 3 
” j LS o . . _ 
+. | ' ; +41 \/ ' 
_ 4 1 4 , g * FEES 7 . 44 +5 *34 IS 


ADDEND OR VM Libro Tertio Phrtis Stun © * 


i ACNA7 b 
ww S » 


. - »s 1 # 
: £ $ # % 
; - we v . © o . 
n , -  « # & " ” £ . CE TEE. Fs LAZLE 4 $844 £22 # *w * 4 
. . , : 7 = j 3 Fl } ” 
| D E oY S 4 » % DY T2 


ANSERIBUS SCOTICEHS:; 

Neer alia Opinionum portenta, receptiſſima:eſt illa de Anſeribus Sceficir Fabula, .quos ex putri- 
| BY cujuſdam Arboris frucibus aut Lignis corruptis gigni tradunt communiter Scriptores. Ez autem al- 
teri Opinioni apud pleroſque receptz innititur ,-quz preter:Generationem: Univacant, qua Simile 
manifeſte ſimile generar, aliam admittit Aquivocam ideo diftam, quod cauſa Viventium, quz per 
eam producuntur, non ejuſdem Speciej. cum Generato fir. -- Er-ita generari pleraque-ex Inſectis vo- 
lunt, cum tamen, ordine Creationis , Inſeta,, non minus quam reliqua-'Animalia-Semen latura 
ſint quod fimilia corporibus, ex quibus oriatur,. producat ;.'& , obſervanite :Pl/mo,:: Natura nun- 
quam magis quam in illis tota ſit, & ſpeRatius nuſquam Nature rerum artificium ſir ;-quam in his 
cam immenſz ſubtilitatis Animalculis. In magnis ſiquidem corporibus- facilis officina \fequaci mate- 
ria fuit ; in his tam parvis atque tam:;nullis quz ratio , quanta vis , quam. inextricabilis perfetio ? 
Cumenim nullum Agens alteri communicare id poſlit, quod inſe non habet ;.qui, quzſo, fieri po- 
reſt, ut materia putris, qui talis, tantam partium varietatem, & harum tam artificiolam contor- 
mationem, & inter ſemet coaptationem & ſymmetriam, ac ad certos fines deftinationem producere 
,, poſſit? Ut in Culice inſtat P/zzius, Quomodo tot ſenſus in eo collocavit ? Unde viſum in eopre- 
, tendit, guſtatum applicavit , odoratum inſeruit , truculentam illam et portione maximam yocem 
, ingeneravit? Qua ſubrilitate pennas adnexuit, przlongavit pedum crura, diſpoſuit jejunam caveam 
,, uti alvum, avidam ng inis etpotiſſimum humani fitim accendit? Telum vero perfodiendo tergori 
, quo ſpiculavit ingenio ? Atque ut in capaci cum cerni non poſlit exilitas , ita reciproca ——_ 
arte, ut fodiendo acuminatum pariter ſorbendoque fiſtuloſum eſſet? Tam determinati effecue certc 
non niſi determinata cauſa eſt : non co&li influxus , calor ambiens , aut Anima (ut dicunt) Mundi; 
ſed ſemen, velillifalrem quid analogum, quod a toto parentis corpore deciduum fit, in quo tota ejus 
ratio fit, quodque yim ſimile propagandi inſe habear. Archite&tus autem in ſemine Anima eſt, fiye 
ea Flammula quzdam fit , five purior quzdam ſubſtantia , que pre tenuitare et ſubtilitate noſtros 
ſenſus eftugiar. Etfaneſummus Artifex Deus Opt. Max. Anime eam vim indidit, qua, tanta ſolertia 
atque induſtria Organorum ſuorum elaborationem aggreditur , promover et perficit. Cauſa autem 
erroris inde orta eſt, quod in quibuſdam Animalibus, ut in Viviparis vulgo dictis, ſemen congeri, 
apparari, confici conſervarique, nifi intra conſimilis Animalis corpus, nequeat; quorum ſemen quod 
intra Animal ſimile maniteſtum fit , hzc idcirco ex ſemine ortum haberedicuntur. Sed quoniam in 
Oviparis dictis Animalibus depoſica extra ſe Oya , aut quz in Ova faceſſit Materia Seminalis, Solis 
aut alterius corporis calore foyeri poſſunt , donec Feetus maturi crumpant; et quandoque eadem Ovya 
in aliena corpora, etiam putrentia , deponuntur : hzc, quod femen eorum in aliena et inexpectat3 
materia occultum ſit, ex putri materia propterea oriri cenſentur, cum tamen cauſam univocam, in- 
ternam eteſſentialem habeant ad unum determinatam, nimirum ſemen ab Animali in alienam materiam 
delapſum , ad Parentis imaginem ſimile quoque Animal producens. Et hinc certe conſtat , quod 
Vermes in Carnibus ſunt ex Ovis, quz Muſce incas depoſuerint, ut variis Experimentis comprobavit 
Franciſcus Redi. Vermes quoque, quiintrafructuum pulpas gignuntur , ex Ovis relictis ſunt, quz 
fructibus concluſa accedente maturationis calore excluduntur. Quod autem Inſecta quzdam Spiculum 
pertoratrum habeant, quoejuſmodi Oyain Fructibus deponant , videreeſt apud Celeberrimum Ia. 
Prghiunm. Adeoque proinde #quum eſt, ur non minus in Inſe&is , quam in aliis Animalibus, divi- 
nam Potentiam qua decet humilitate adoremus, qui hzc quoque crcaverit, & ſemen iis indiderit, in 
quo ſuos conſtituit Archite&tos & Fabros, qui ſumma ſolertia , induſtria & providentia Opus ſuum 
claborarent. 

Ad noſtram autem quod attinet de Anſeribus Scoticis Fabulam , eam refutare poſſunt vel diverſe, quz 
2 variis Scriptoribus ejus habentur Relationes. Apparct enim rem , quz tam diverfimode referatur ab 
illis, nunquam abullo viſam, necaccuratz Rationis trutini fuiſſe perpenſam. 

Aldrovandus enim ex quibuſdam Hiſtoricis tradit, in noſtri Maris ora Arbores eſſe (quarum Icones 
quoque appingit) quz fructus producant, qui in Mare decidui in Aves cjuſmodi convertantur.  Alii 
cas ex Lignis putreſcentibus naſci yolunt. Quidam id ſpecificz cuidam Maris noſtri proprietati tri- 
buunt, cum non ſolum Lignis adnata reperiantur illa prima Avium ſecundum illos rudimenta, ſed 8 
Algz Marinz non raro appenſa inveniantur. Nos, rejecis Vulgi przjudiciis hacinre, rem ipſam, ur 
eſt cevera, explicabimus; & quidnam Concha Anatifera fir, erquid Anſer Scoticus,exipſi rerum Na- 
tura trademus. 

Concha hzc Anatifera triquetra eſt parya , exteriis ex albo czrulea , lzvis, compreſſa, ſtriiſque 


Deſcriptio. Quibuſdam diſtinta : Quzdam Unciz longitudinem ſuperant , latitudine quoque unciali ; quzdam 
multe 


Trad. de 
Inſc&Ris. 


Hiſtoria Anmalium in Scotia , 


37 


multo minores. Quatuor conſtat valyis, quarum priores duz poſterioribus triplo majores. Que iis 
tanquam appendices adherent, tenuifſime. Utraſque in acuta parte conne&ir quinta appendix incurva 
& concava. Conchz fundo, qui latior eſt, adhzret rubulus quidam carnoſus , fuſci coloris, totus 
rugoſus, ubi heret Ligno aut Alge, renuior & ad Conchz ſundi latitudinem ſe dilatans. Ab hoc quaſt 
Umbilicali Tubo alimoniam ſugere videtur Animal in Concha contentum, quod a quibuſdam etiam 
viſumeſt per Tubum aſcendere ac deſcendere. 

Animal autem, quod in Conchi continetur, informi maſa carnoſi conſtat, quz rotunda quidem eſt 
ſine oris apparentia, quotamen carcre non eſt putandum. *A maſſa carnei procedunt multa five Bra- 
chia, five Pedes, five Cirri (ut F2bins Columna eos vocat) cx fuſco flaveſcentes, quorum ſuperiores 
aliis longiores conſpiciuntur. Curyicommuniter ſunt, interna parte hirſuti, exrerna plani & ſine plu- 
mis caudam avis contractam quodammodo zmulantur. Sed in hoc Animah nec firma adeſt caro, nec 
Kanguis, necos, neccartilago, nequeulla pars, quz Avis parti eonſimilis fir. Contrabuntur & ex- 
tenduntur hi Cirripro Animalis libitu, Animali ad vitam conſeryandam apti, quod propterea Concham 
apcrit, eoſque protrudir illi uſui (ut viderur) deſtinatos, ut iis eſcam venari & intus reponere poſſit. Nec 
ilia Cirris & Brachiis Polypidiffimilia, Sui quidem generis Animal eſt, quod tamen ad Polypos acce- 
dere videtur. In hiſce certe Teſtaceis(ut obſervat Plnins) magna ludentis Nature varietas eſt. Quod 
autem pulchre obſervat Columna, nunquam Conchz finc Animali conſpiciuntur : habuir enim ille (ut 
refert) eaſdem Conchulas vix Milii ſemen zquantes, omneſque formatum, complerum , exiguum Ani- 
mal habebanr. Semperque idem Animal eſt, licet tum Animalia, tum Conchz magnitudine valde 
difterant. Refert quoque Thomas Bartholinus , ſe in Muſeo habuifſe Conchas minores Algz con- 
nexas, inter quas una przgnans aliam ex ſe protert , & valvis apertis excludir. Quod fanc argumentum 
cft, ſuigeneris Animalia perfecta eſſe(licet ſemper Ligno aut Alpz appenſa ſim) quz alia cjuſdem ſpecici 
producant. Avem, quod ſe nobilius Animal eſt, generarenullo modo poteſt : nam certum cunctis 
rcrum generibus ordinem Deus innexuit , urquzque per ſemina ſimilia fibi gignerent, 

Nec, quas ipſe coercutt , 
Miſcerz patitur wires. 
Salinario autem lentore generant, ut de aliis Teſtaceis obſeryavit Phnus, ubidicit, Compertum in 


. Oftreariis humorem iis feetificum laRis modo effluere. Er cum hic humor pre lentore ſuo facile adhzreat 


Lignis & Algz, hinceſt, quod Navium carinis & Tabulis ſemipurridis Algzque plerumque afhixz fint. 

Cauſa autem erroris vulgi tuit, quod Anſeres Scotzc: magnis gregibus huc advolent, & per Au- 
tumnum Hyememque tantum hic. maneant, ignorentur autem eorum natalia, Hine vulgus horum 
protoplaſma ſive rudimentum Animal in hac Concha credidit, quod Aviculz formam zmulari videa- 
tur. Vivam tamen & omnibus modis abfoluram Avem ex Mall itta Teſtacea prodiiſſe, nemo eſt 
inyentus, qui ſe vidiſſe aflerere fuerit auſus, 

Anſeris autem Scozzci deſcriptio Libri hujus tertii Pagini 21 allara eſt, & Albertus Magnus, Bello- 
2745, & in Borcali Navigatione ad Gradum octogefimum Batav:, Eos Ova tovere & Pullos alere 
viderunt. Graviter igitur hallucinati ſunt, quorquot prodigioſum horum ortum hactenus crediderunt. 
Apparet etiam quam inanis ſit quorundam conatus & ftudium inquirentium cauſas exoticorum effe- 
ctuum , antequam de rei veritate conſter. 

Addendum ad Trattatum de Piſcibus. 

Przter Piſces ſupra allatos, mifit ad me Vir Celebris D. Archibald M. D. Catalogum Piſcium 
tam Marinorum quam Fluviatilium & Lacuſtrium rariorum, qui in Regionibus Scotze Auſtro & 
Occidenti obyerſis reperiuncur, quos hic cum vernaculis appellationibus appono. 


Piſcis Etterpyle. Nembling Sceal. 
Skedan. _ Conger-Eel. 
Sea-_ Adder. Brandling. 
T hornback. Cuddin. 
Lamprey. Greenback. 
Horn-Eel. Bree. 
Hirhng. Retche. 
See-needle. Bayis. 
Ruſh-Fiſh. Lyth. 
Blewiſh and white Flouk with golden Spots. Blockas. 
' _ dkatebread. Pileck. 
Lymps or Lumps. 
Chuck, 


In ea Plaga quoque, interalia aliis Regionibus communia, reperiuntur, 
Ex Quadrupedibus, Sc:urus, the Squrrrel ; 
Ex Serpentibus, the Slow Wores : 


Ex InſeQis, Gril/us Focartms. | 
Addendus quoque Titulus Cap. 2. Sect, de Piſoibus 


De Piſcibus Cetacess. 
vp 25 


Animalis 


Deſcriptio, 


—_ {PRI ———_ _ . eas pm i mp = : 
2 i ny = $1 Ss. my © — 4 - £4.32 - © 
Ft puappeyp——— DA; - - IE ro—_—_ 3. EB CLE Bb EESESZ TRE... EE DE IE : ==" 7 I - - =” 
r= EE VENT : tee me IT Ont rv —— 
- _ GS. Toe —_— _— A gn ng - be — I EDI IS TS 22 ES l bs 
ro WET O_o 20 E mam S : EEE == "ALE 02 — _ m_—_—_ are =: "——_ —_—_— = 
=E TEE === - == S= Z = - _ - 3 <= == =——— 


E>* "” PI 


i az a 
- Ide 


00a wee 


I ont Ie irogs =: == 
_— — — —————— ——————_— — —— TeTm- 
x - ad 7 Im: 
Eo —_— - IS. 


= Ts 55 


A OISISS uy 
= 
p - NM 
dg” Ee = 
en —— 
225-2 = 
———— 
or _ > oc ar hae 
In —_— 


—_z” EE EPT 


LT 


Ez - - 


TBE TY OE RS: = 


- - —LS=® =” S335 = 
I _ g on bt bs : 4 = 
ET rr _ 
_— a J "Ro —— - - 
= - » am 


I _— — - 
FTE? 


wo * PR — 
T rare ne—ax——: 
* _ 


” 
- 
» 
- 
a 
m- 
* 
% 
- 
E 
_ 
Ll 
by 
' 
* 
» 
% 
, 3 R 
, 
- 
Lo 
2 
. _ = 
a Jos —— —— -_ —_ _ 
—_ = _ __ * - 
- - —_ Bc WA ap— = - > _ mg - = —, nent IDES 
_ = Cen eem— . — = . 
new erm As or 
Tn aan - _ a 0g ——_— 5 ms > ——_—_— __ — _ I RICE 9 Tr ORR) «asf Ir Wc ——— 
ts CO A AIOAOe —_— gn 4s - — po. > - — OO —— — _— _—_— u- _ " _"_y _ "_ 2 — 
4 Dt — gy 
—_ and — ns. RO Eg__— Wo TP 47 


———_—__R.. ——_—_— 


Partis Secunde. A 


pee nn ane m_ OT EY - 
eAlphabeticus rerum precipuarum,' que in Libro Tertio Partis Fg Prodronis 
Naturalis Hiſtoriz Scotie CONtentcur , 101 agitur de Animalibus Scotis 3 tam - 
7-122 | ferts quan come s11CHS. 4 EP 
F $3 p J 
A. Aſinorum uſus Domeſticus & Medicus ; _— Sd. 
| Pag. Alper Piſciculus, 20 
Abramis Piſcis , 25 Altacus, & cus uſus, A 
Abſtemii. Vide Hominey Aſtacorum Lapilli. Vide Oculi Cancti. 6, 
Acarus Inſetum , | 3% Avisnomen , Wo 
Acari ſpectes 1n Mirroſcopio ; $2433 Aves Rapaces diurnz minores , "Wh 
Accipenſer Piſcis » &ejus uſus 3 | 25 Aves Rapaces notturnt, SEE 
Accipiter , & ejus ulus Medicus 15 Aves incerte Claſſis 2% 
Aculeatus Marinus z 24 Avium Delcriptio , Locus, Motus, Vox; 13 
Acus Piſcis ; 5bid. Avium corpus , 4 
Alauda, 17 Avium difterentiz, #bid. 
Albanoca , _ qa ox pectorales quare robuſts ; , = 
| , TAS ; 2 V1um ulus , | ibid. 
wp ; a ke Aurium humanarum fordes quibus Morbis medentur , 6 
Aluco manor , , 8 B. | Fs 
Ammodies Piſcis, 24 Balani; | 28 
Anas ArCctica , 20 Balbuſardus; 15 
Anas Circia 3 Fo 21 Balzna, 22 
Anas Domeſtica, & ejus Vires z id. Bernicla, five Clakis , 2T 
Anas Eider. Vide Eder. '_ ma Deſcriptio AuctoreD. Willoughbeo; and. 
Anguilla & ejus uſus 25 Biſon Scoricus, 7 
Animal Pilos medios inter Ovis & Caprz ferens z 8 BiFylca non ruminantia, 9 
Animal quid, | | Bifflcorum ruminantium diviſio ; Wo 
Animal rationale & irrationale z = _ | tbid. Blatta, & ejus uſus Medicus; | X 4 
Animal quoddam monſtroſum arodicn ex Lacu Garloil , M.A. BodirVita; = 
dicto » | 16 Bos Domeſticus & Sylveſtris, . | 7 
Animal minutifſimum ex Pipere 1 in aqui natum 5 34» 35 Boves Cari&e , FL | 
Animalculorum mutariones , 31 Boves Sylveſtres in Scorj4 mir$ ab hominibus abhorren- 
Animalium diviſio ex Scripturi S. & Philoſophis EE tes , 1hid.) 
Animalium motus & nutritio unde perficitur z 1d. Boum uſus . #bid- 
Amimalium ortus z | | rd. Bolchas mejor wh  2t| 
Animalium vita, wid. Bubo&<us uſus Medicus ; IF. 
Animalium ulus , _ _#bid. Bubula/Caro, 3 
Anſer Baſſanus, & cjusDeſcriptio: ,  ., 20 Buccina&eorum uſus, q 26 
Anſer Domeſticus , & cus Uſus. Medicus & & Mechani- Buccina terreſtria , : ; 34 
Cus z 21 Bufo, IF» 13 
Anſer Duntergooſe di&tus, bid. Bufonum uſus Medicus , | rid, 
Anſer Bnkerwe dictus 5 8 : | . 
Anſer Ferus , | wid. GG 
Anſer Skeelmg-Gooſe diCtus 5 wid, 
Anthias. Vide Umbre. | Czcilia. Vide T yphlops 
Apis, 29 Cancer Pilcis, "Y.5 
Apum cultus facilis & queſtuoſus ; "I wid. Canis, ' IL 
Apum muratio noſtrx mutationis _—_ wid. Canis boni & generoſl figna, hid. 
Apum corpora quos uſus 1 in Medicini habent 5 39 Canum ztas dentium indicio deprehenditur z wid. 
Apua Piſcis , 24 Canum ſpecies variz , tid. 
Aquila, ubi nidulatur, 8 quales predas venatur ; 14 Canum uſus Medicus ;' 2,13 
Aquila Infantem pannis involutum ad Nidum ſuum defe- Canis Piſcis, © _. 22 
rens, ibid. Caprarum Admiſfarius Hircus ; [2 
Aquilarum uſus Medicus wid. Captilli Caſei utilitas , 1hid: 
Araneus 32 Caprill LaQtis uſus Medicus ibid. 
Araneorutn ſpecies & uſus Medicus, ibid. Capreolus , 9 
Ardea & ejus uſus, 18 Capreoli Caro qualis "Bp bid. 
Arietis Fel , $ Capreoli ſus Medicits & Mechatiicus, ibid. 
Afellus Piicis , & ejus uſus,, * © 23 Capricornus InſeCti genus, 31 
Afellus Marinus g 34 Carduelis, 18 
Alinus » ; 6 Caſeusex Ladcte Vaccins : 


+ Cave 


—— RT Ne EE ern CE” 


*- 00 4 ie ABOS De 7 I OU ALn 


GL —_ Iv, a <—— eter een Pr _ 
5 ' 


| WIS 
| "17 FP Pifcis genus, | 25 
Cera optima quy', 30... 


Cerz Vires & Uſus Mechanicus, | ibid. 


Cerumer; | Vide Aurpun 


Cervyus . EG, | | 9 
Cervi CAro ualis « hid. 
Ceryi caudi bifurcata , tid. 
rorun longzvitas , wid, 
orum uſus, { % 161d. 
Cerusdentatus , 23 
Eetaceorum Piſcium uſus Mechanicus 5 sb1d. 
Charadrius . i 
Ckloris, 1 
Ehryſacros, 1h 
xcindela , Ji 
trinella , | 18 
Cobires Piſcisy  , 25 
hlea aquatica & terreſtris vulgaris , 3&. 
ochlez aquaticz , fluviatiles, marine turbinatx 26 
—rnky'3 Maririarum uſus 3 28 
Cochlearum terreſtrium Nora CharaGteriſtica 5 33 
Cochlearutn terreftrium nudarum Nora Char. - #14, 
Cochlearum terreſtrium Teſta contetarum Nota Cha- 
racteriſtica , 34. 
Cochlearum teſti tetarum fgura compreſ{i Nota Cha- 
TaCteriſtica , tbid. 
Cdchlearum terreſtrium uſus Medicus & in cibo, ibid. 
Colca Avis, 21 
Coluber q | | 2 8 
Columba Groenlandica s | 20 
Eolumbarum uſus Medicus & Mechanicus , 17 
Colymbus Arcticus , & maximus + 
Concha Anatjfera , 28, 36, 37 
Eoncha Inſulz Barre , 2 
Concha Boerhu Margaritifera , . ibid. 
C6ticha Margaritifera dicta , | 2 
Chticha & maximis , ibid. 
C6ticha Veneris , 26 
Cotiger Piſcis , | | 23 
Cornix , IF 
Cornices Pluvias przſagiunt , abid. 
Cornicum uſus Medicus, ibid. 
Corolla ex Margaritis Scoticis | 27 
Corvus , 17 
zorvus Aquaricus 5 20 
Corvi uſus Medicus & Mechanicus , I5 
Coturnix, & <jus Caro, | 16 
Crabro, | Zo 
Crabronum natura ferox & iracundaz ud. 
Crabronum iCtibus quid mederur, _ abid. 
Cranium humanum in quibus Morbis adhibetur, 5 
remor Lactis Vaccini , - 
Rong faliva quid, I5 
alex 5 .yO 
De Culice pulcherrima Plinis verba , | ibid. 
A*Culicibus populi integri Civitatibus pulſi , | tbid. 
Cumiculus, 8. 
Cuniculi domeſtici albi & nipri ; aid. 
Cuniculi iylveſtres nigri , ibid, 
Cuniculorum foecunditas , abtd. 
Cuaniculorum Caro qualis , ibid. 
Ciniculorum Axungia - quem uſum in Medicina _ 
id 
Ghirruca » I7 
gnus , <jus uſus Medicus & Meckadievs . 21 
Cypranus , 24925. 


Deiglorid 6x mininis Anitbalculis Nluſtratur , 


Delphinus R 


ne penſatur , 
Draco Piſcis, 


E. 


Echini Afarini Deſcriptio , 
Echinorum Marinorum uſus, 


mbriza, | 
acraſicholi ſpecies , 
Equus 4 
Equus Gallovidtenfis » 
Equule! Orcadenſes & Schetlandici 5 
Equi forma przſtantior , 
| + genera var , 
quorum uſus, 
Erinaceus , ejus Caro & uſus Medicus , 
Eruce , 
Eruca reperta apud Loch-coat, | 
Eruce Des Copiz dicuntur , 
Erucarum diffterentiz , motus mutationes » 
Erucarum uſus Medicus , 


| Eb Anas 


F. 
Falco a 
Fel Bovis , VEE Morbis mhedetur , 
Felis; 
Feles tum Infantibus tum Adultis exitiales , 
Felium uſus Medicus, 
Fimi Caprilli uſus, 
Feecunditath Mulitfum Scone excmpla 
Fottus in Tubs Yer: , 
Formica 
De Formicis Plutarchs & Plin Teſtimonia , 


Fr ingilla - 
Fulica, 


Galeus s 
Gallinagpo minor, 
Gallinula Erythropus, 


Gallinula Chloropus . 


Gallopavo, & <jus Caro 


29 
| 2.3 
Dentium in Ruminantibus defeRus Ventrium multitudi- 


7 
24. 


<7 
18 


19 
ibid. 
x6 


Gallus 8 Gallina Domeftica, torum Caro & wſus Me- 


dicus, 

D. Geddes Inventuin, 

Gemellorum in Scorid _ frequentes , 
Gevandeſtus, 

Glanis , 

Globuli ex Pilis in ovium Yentriculis , 
Globuli pilofi in Vituli Stomacho', 
Gobius , 


Graculus, 

Grus, 

Gryllotalpa 2 

Gryllus et My uſus Medicus ,: 
H, 

Hzmatopus , 


Harengus et <jus Vares, 


. bid. 
29 
PY 
26 
25 
8 

7 
2+ 
T5 
18 
ZT 
ibwd. 


"7 
v3 


Himan- 


ons Partis Secund e. 

EIA TOE” TENGO PSP Ionics opens 019 PS VIERN 
Himantopus & <jus nominis ratio, | v8.29 Mola, | . +: 
Himantopodos Deſcriptio Audtore D. Wilkowghbeoa, xy Monſtra, - 21{f1 of 
Himantopodos alia Deſcriptio addita ab Auttore hujus - 44orinellus, | 19 
_ -Prodromi , : 721710 _ - tbid. Motacilla & <jus uſus Medicus, 1Y 
Hircus. Vide Caprarum Admiffarins. 2b Mukieres Scorie quzdam: tres , quzdam 'quatuor vnd 
Hirugines , C2 partu enxe ſunt , | ih 1 4 


Hirundo, <us variz ſpecies &' ufus Medicus) | 
Heoedus, 

Homo univerG Orbis Compendium , LEE 
Homo Morinell: quahtate przditus , fe O14 
Homines abſtemii & longevi , ibtd. 
Homines juſtam ſtaturam excedentes, & akii infra tuſtam 


3+ 
17 
8 


ſtaturam depreſh , 5 
 Hydrus , 28 
I. 

Iſeti nomunis ratio , | 2 


Inſecta Exercitus Dei appellantur , 29 

Inſeorum differentiz & uſus inſignes ' thid. 

In Inſetis elucer mira Numinis potentia & prudentia , 
ibid, 0 


Iſpida & cjus uſus Medicus, 16 
L. 

Lacerta , 13 
Lacerta Aquatica z 13,34 
Lactis Human ulſus , | 5 
Lady-Cow, 0 
Lagopus & <ejus Caro, 16 
Lagopus altera & <jus Caro 3bid. 
Lampetra, 7 
Lana in Rona cxrulei coloris, 

Larus, 20 
Lavellan , jo 
Lepus & ejus foccunditas , 5did. 
Lepus in Orcadibas nivei coloris s | *b1d. 
Leporis uſus, #b1d. 
Limax ater , ' 34 
Limax cinereus & ejus Lapis 5 33 
Limaces cinerei Androgynis ib1d. 
Linaria; | 4B 
Loligo z 26 
Lomwia, 20 
Loxia & ejus uſus Medicus 1s 
Lucius, & cjus ufus, 25 
Lumbric! Aquatici, 34 
Lumbrici terreſtres & eorntfi wuſus ; 33 
Lumbricorum aliz ſpecies, ibid. 
Lumpus, 21 
Lupus Marinus & <us uſus 25 
Luſcinia, t$ 
Luteola, | ibid. 


Lutra, ejus ingenium , uſus Medicus & Methanictss, To 


Lyra, 2.4. 
M. 
Margarita , . IF 
Martes, It 
Mel optimz note, - 30 
Mel przſtantiſimum ubi gignitur , 1b1d. 
Mellis V ures » 30 
Merganſer & Merg, 20 
Merula, ; 17 
HMillepes Aſellus & ejus uſus Medicus 33 
Afilvus 5. iy 


++ 


Aumiz uſus Medicus, 1:5 4S 


Afus Aquaticus , = 7 
A7as Araneus, ef 35S ia tier ibid, 
Mus Domeſticus major , ſeu Sorex z dba. 
Ates Domeſticus minor, 75 ibid, 
Mus Sytvaricus , ibid. 
Mures ex falacitate vitz brevioris, - US 
Mures zdes ruinz propinquas linquunt., . bid, 
Murium uſus Medicus , 3bid, 
Muſca TO he : | Z9 
Muſce Pluviam przfagiunt , zbid. 
Atuſcarum uſus Medicus, ibid. 
Muſtelz varium genus z LL 
Muſtelz Caro , ibid. 
Muſtela Vivipara, 25 
Myruli & eorum uſas, 27 
N. 
Nam & Pumiliones, 5 
Neritz - 26 
N octua 5 p F S 
Numemus , x8 
Nycticarax, 15 
.Q, 
Oculi Cancri, 26 
OEnanthe tertia , 28 
Oftrea & eorum ulus, 27 
Ons , 16 
. I 
Ovis, : 
Oves Scherlandice foecunde , abi&, 
Oves flavz in Scotia » ibid. 
Ovium uſus, abid; 
P. 
Palumbus torquatus, & ejus uſus Medicus I7 
Papilio, & ejus variz ſpecies, 39 
Parus, & <jus uſus Medicus , 18 
Paſſer, & jus uſus Medicus , hid. 
Paſſer Piſcis, 2.4 
Paſtinaca Marina Piſcis, 22 
Partellz, 283 
PeQtines, BY 
Pectuncull s ub. 
Pedicul: , rk gx 
Pediculi manſueti & fert , 32 
Pediculi in aliis Animalibus, tied, 
Pelecanus. Vade Plarea. | 
Pellium Hircinarum uſus Mechanicus , | 8 
Penna Marina,  'n$ 
Perca fluvaiatilis, . 25 
Perca marina, & ejus uſus Medicus , 24 
Perdix, & ejus uſus Medicus , 16 
Perla Inſetum, Z2 
Phaſtanus , & <jus Caro, 16 
Phoczna , & cjus uſlus Meghanicus, 22 
Þ holas - 27 
Phox1- 


Solen 5 


ls I eld. £44 X,* IL 
Phoxinus z 25 Solidipeda , | 6 
Phyſallus 26 Squatino-Raia, | 2.4. 
Phylcter » .23 Squilla Piſcis, _ | 08 
Pica, OT 15 Squilla InſeQtum Aquaticum Pedatum 34 
Picz Glandariz- uſus Medicus z | tbid. Stella Afarina, Piſcis, | 26 
Pici Martii, 15 Stellz arinz Inſefta Aquaria z 24 
Pictarne , rh 21 Stercoris Humami- uſus , 6 
Pilorurm Hircinorum uſus Mechanicus, . 8 Stoporellz fimilis 17 
Pinguedinis Humanz uſus Medicus 5 Strix, : " us 
Piſces incertz Claſſis , jor ch 28 Sturio. Vide Accipenſer . 
Piſces Humana facie, | TIP 1bid. Sturnus, & eus uſus, | 17 
Piſcium natura, & differentiz aloco & a tegumento, 22 Sus, & <us uſus, ST 9 
Piſtium motus & uſus, | ibid. 7's 
 Plantarum vita , x Þ+ 
Platea , _ I. 
Pluvaalis , 19 Talpa, Sk | It 
Poana , 26 'Talpz uſus fedicus & Mechanicus z 12 
Propolis & ejus Vires 30 Tauri Cornu, Genitale , Medulla, Ve{gaQuos uſus 
— a 20 YAMedicmni habent, 8 
Pulex » 32 Taxus, & <jus uſus, 9. 10 
Pulex Marinus, 34+ Taxus Suillus, | II 
Putorius , & ejus uſus 11 Teſtudo Afarina & Terreltris 13 
Pygargus Himularius , I. Thunuus, 23 
Pypmeorum Infulas 5 Tinea, | 31 
| Tipulz, | 34 
Q_ Trachurusz 2.4. 
| Trochi > : 26 
\Quadrupeduth diviſio, & Trutta, & <jus uſis; | 25 
Querquedula major , 21 'Durdus, & <jus Caro; 17 
T yphlops, 28 
R. | | 
V; 
Raia, KEE .. 23 h 
Rallus Aquaticus noſter & <jus deſcriptio , 19 Vaccz forma optinia, RT 
Rana, & <jus uſus Medicus, 13 Vaccarum Partus monſtro{i , ibid. 
Rana Piſcatrix , 24 Walrus, Io 
Rhomboides , ibid. Walri Deſcriptio, abid. 
Rhombus , . ibid. Woalri uſus Medicus ibid. 
Rubecula, 18 Vandeſus, 26 
Rubicilla, zb1d. Vanellus, 19 
Ruticilla, ibid. Vena Cavas 2 
| | Vermis Lug diftus = 34 
S. Vermes magna Hominibus Peſtis , "ms 
Vermes ub1 naſcuntur , 2bid. 
Salmo z 24 Vermes Hexapodi , ibid. 
Salmonum copia & uſus , ibid. Vermium magnitudo motus, vita, ibid. 
- Saltnerinus, Py . 25 Veſpz, earum Politia & uſus Medicus, 30 
Salmoneta, ibid. Vitulina Caro & Medulla quos uſus habent , $ 
Sanguinis Circulatio 2 Vitulus Marinus, & ejus uſus Medicus , 10 
Sanguinis Hircini uſus , 8 Viverra, EL 
Sanguinis Humani uſus , 5 Umbre congener z 24, 
Sciturus & ejus uſus, 1x Upupa, 16 
Scolopax , 18 Urinz Humanz uſus ; 6 
Scorpius Marinus, | 24 Urogallus major, & ejus uſus, 16 
Scotia utilia habet Animalia, non ſzyas 9 Urogallus minor, & «jus ulus g ibid. 
Sepia ,. & cjus Os, 26 Urtica Marina ; | | 2 
Serinus, 18 Vulpes, & ejus uſus, 'Þ 
Serpens AMarinus , 23 
Siro, 33 X. 
Solea, & ejus uſuss . ſg _ | | 
27 Xiphias. 23 


” 


'R O DR OO M1 


NATURALIS HISTORIA 


EEELE IE Doren ————_— nn Aeon Ed en eone - ED EEE mts —— —_ : _ : DIED 
i ————— RED PERS IDIOT nr Eine ons On name en ene eee ce en a AI yen 
: ——_ ———_ 8 D—  "E=_= 


SZDEZY ESE 5 Tx 2 
Wann. 


PARTISSECUND# LIBER QUARTUS 


D x 


HINERALIBUS MET ALLIS ET MARINIS 


C- a 3 


cw 


I 


5 


ga xr 4 J— 


grants as; aero 


INDEX Capitan Libri 9Ouarti & ultimi Partis Secunde 
Prodromi Naturalis Hiſtorie Scotie, qui agit 


de Foſſilibus & Marms. 
Prefatio CAPUT V. 
De Foſſilibus © Marms m Genere , De minoribus Lapidibus, 


— — CAP VU ET TL 


De Lapidibus ex Animalibus deſumnpris , 
CA VV © WeSC 


Sxtcrio PrINA. 


De cMediis Mineralibus. ; 
Ty IS 49S De Lapidibus minus pretiofts variarum figu- 
*C A PiFY- T #L _ - rarum Naturatia © Artificialiareferentibus, 
De Terris, C4aP U T7 GL 
4A UN. 4L p De Lapidibus pretioſis ſeu Gemmus , 
De —_ concretis © Salibus , APPENDIX 
AC A P U:T III AM tr eredentem Settionem de Lapidibus , 
De Sulphure, © © ORE: * ANTS otic doh 
7 U I FY. SzcTio TERT1Aa. 
Tn De Metalks. 
CA PP HM © 
SECTIO SECUNDA. De Metallis in Genere , 
De Lapidibus. © > .0-a' VC IL 
De Metallis m fpecie, 


© AP U;RF E | | 
De Lopmiibus in Geners, —_— - ——— 
Th UT 10 SzcTio0 QUARTA. 


De Lapidibus minus pretioſis majoribus © du- De Maris. 
ris, CaPbWwY i 
STAT U Y} TIL De Marinis in Genere, © 
De Marmoribus, CAS U © 2» 
EF DU TT IV. De Plantis Marinis, Bituminibus , aut his 


De Lapidibus molhoribas , congeneribus, que in Mariproveniunt , 


PR O- 


NATURALIS HISTORIA SCOTIA 
PARTIS SECUNDA LIBER QVARTUS. 


D E 
Foſſiibus © Marinis. 


PR EF aA Ho 
De Faſſilibus & Marims in Genere, 


Nfimum Subftantiz gradum Inanimata obrinent, in infimamquoque Natur#® 
partem relegata , quz Proms Regnum Poctis conſtituebat, -quod. maxim# 
divitiz © Terre viſceribus eruerentur. In quibus quoque Dei Providentiam 
SEX adorarclicet, quod neque otioſa & inutilis ſic ifla Mundi pars caligini& tene- 
Z5e>4% bris damnata, ſed multa de ez effodiantur in vitz uſus proficua, Erquidem 
a), multi obſervatione compertumelt , quod Regiones , quz in ſuperficie nudiores 
SEN. &aſperiores funt, Foſſtlibus magis abundent ; quaſi externam nuditatem in- 
8/2 ternis divitiis compenſare velit Natura, hoc eft, Deus Opr Max. e quo nata 
ſunt omnia. Cujus quidem ſortis Scorza roftra particeps eſt, quz plurimain 
* gremio ſuo continet Foflilia , eaque preftantiſſima , lieet cjus ſuperficies in 
plurimis locis afpetui triſtior fir. Mare —_ nonſolum innumera in ſinu ſuo toyet Animalia, de eons 
quibus jam atum eſt : ſed, qua facunditatedonatumeſt, ſuasquaſiſubſtantiarum diverſarum Mine. 
ras in fundo ſuo tenet, de quibus Marina difta corpora nunc in Littora & Rupes Marinas projicit, 
nune in ſuperficie natantia expcnit. Dehiſce igitur Foffilibus & Marinis, quz in Scotia noſtra repe- 
riuntur, quarto hoc & ultimo Prodromi hujus Operis Libro agendum eſt, fumpto a Foſbllibus initio, 
quodea & dignitate precedant,  & facilius frequentiuſque fe in conſpectum offerant. | 
Foffita ira diftaſunt, quod majoreorum pars fodijendo e terra eruaicr. Ab aliis Mineralia vocan- Foſſiliun 
' tur, qui Fodinas Minas vokunt appellatas , ut Foffilium & Metallorum Venas Mineras ; Metallica *®P** 
ctiam a quibuſdam a potiore ſpecie, Metallis nempe. | 
Eſt vero Foſlile Corpus pertete mixtum, inanimatum, vitz expers, peculiari forma & virtute ſe- Foſlile 
minaria 3 Deo in primi creatione donatum, ur fibi ſimile procreare & ſuam ſpeciem propagare pollir, 
Foflia autem in Media Mineralia, Lapides & Metalla diyiduntur. | Foſſlium 
Innumeros illauſus vitz noftrz preſtant. Ex iis enim Moneta conficitur , varia Vaſcula & Orna- Girls, 
: : | . : L , ; us , 
menta pretioſa parantur , Machine Bellicz; & eaetiam Inſtrumenta, que pleriſque Artibus inſcryiunt, 
efformantur , Xdes extruuntur. Pharmaca quoque quzdam ex iis deſumuntur. Er nulla fere Vits  & 
pars iis caret. In hoc nobis noxia;, quod incitamenta pravarum —_— ſint, per quas innumeris ** 
malis expoſiti ſumus. Sed nonilla accufanda(bonaeniminſe, utreliqua Dei Opera ſunt)ſed nos, qui 
multas malas Artes excogitayimus, quibusillorum uſus corrumpitur. 
Librum hunc in quatuor SeRtiones dividemus. Prima aget de Mediis Mineralibus, quz jira dif Libribujus 
funt, quad mediam quaſi naturam habeanrinter Lapides & Metalla ; & Terrz, Sales, Sulphura & Bi- diyiſio, 
tumina funt, Secunda SeRio aget de Lapidibus. Tertiade Merallis. Quartade Marinis. 


L 2 | CECTIO 


— IS > hs ES 4 es 


. 
: : 
; 
j 
: 
[ 


$C2n Gn ACE WE REI 


_ "=" 
————— 


———_— 
_—_— —  _——oo—__—— 
ED OBESITY ITE ESE TEES TIT DE OT” 
> == === C ——x 


— t—t et enes- te _ 
- _—_— _— — ro—_— ge, __ 


- Prana ne pedo 


ps OS wy nn 
o 


nn —n —IgRs 


ta. 


42 


Teri. 


Argilla. 


Uſus Me- 


Cimolia. 


Uſus Me- 
dicus 


MM 
Mechani- 
cus. : 


Terra 
ao:iridis. 


Terra Cr0- 


ce, & 
Viridis 
coloris. 
Rubrica. 
Ejus duz 
ſpecic-. 


cus, 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Quartus. 


/ 


$ E C T.1.0. P.R.1.M As. 
CAPUT 1. 
"De Terris. 7 


Er Terram autem hic intelligitur Corpus Foffile nature Mineralis particeps, quodinje&ta Aqui fol- 
vitur & Lutum fit. Hujuſmodi apud nos ſunt. | 4: 

- Argilla, quz Terratenax eſt, quz in partem quamcunque ducta non abrumpitur, neque exiccata 
dehiſcit. Ejus hzcproprietas eſt, ut quamliber figuram recipere poſſit; & in Caminis cotta in Lapi- 
deam ſubſtantiam creſcat. $1 | _- 

Hacce potiſſimunzutuntur Figuli & Plaſtz - & ex hac fiunt: Vaſa, Staruz & Fiſtule , ſive Tubuli pro 
Nicotianz fumo ſugehdo. Noſlratibus a White Clay dicitur. Vilifſima ad opus Lateritium ſumirur. 
Ex communi (que C/ay noſtratibus dicitur)pedibus jumentorum artrita & ſtramine temperara integras 
domos conſtruunt iti quibuſdam locis noſtrates ; quz ventos, imbres &- ignes perferunt & diu durant. 
Ex czrulea Fipult Vaſa conficuunt. I... - _.- ;. -- - | uv | 

Cimolia , quz & SmeRtis dicitur, noſtratibus Fullers-earth, pinguis & lubrica eſt, & ad purpureum 
inclinat colorem. Quzdam albicans eſt. Modice pinguis eſt, rara & mollis , nihil Arenoſum conti- 
nens, & incandido ad purpureum nonnihil yergens. Hzc cum adſtritionem, tum acredinem quan- 
dam participat, & virrus ei {iccandi & refrigerandi ineſt.” Achorestollit. Ad Parotidas quoque diſcu- 
tiendas commendatur, & ad Ambuſta valet. P/mus in Podagra cjus vires predicat. 

-Viabſtergendi predita eſt. Fullonibus igitur in Pannis emundandis magni uſus, & utilis ad Seyum © 

Veſtimentis eximendum eſt. 

Terra quzdam viridis, quz facile in pulverem abit, tactu mollis & lubrica. © An Talci ſpecies ? 

Terra Croceicoloris prope Drumfri/iumeruta, An Talci ſpecies ? | | 

1erra Argillacea Viiolacei celoris, pinguis. An Cimolia, an Marge ſpecies ? 

Rubrica, the Marking Stone, noſtratibus Kee/dicirur. Terre ſpecies lapidoſa & rubea eſt, quz in 
locis Merallicis Aurariis, Argentariis, Arariis & Ferrariis, aliquando etiam in propriis Venis reperitur. 
Rubrica duplex apud nos : una ſuperficie lzvi & polita , alia ſuperficie aſpera , que ſaturate magis 


rubedinis. 


- UſusMedi- © Vipollet adſtringendi, reprimendi & fluxum ſanguinis ſiſtendi, ad Ambuſta commendatur , Empla- 


ſtris ſiccantibus & Vulnecariis additur. Mihirelatumeſt, Mulierem quandam Empiricam apud ſuos in 
curandis Epilepticis claram , inter alia Remedia, quibus utitur, . Rubricam intus exhibere. Et eo faci- 
lius credidi aliquos <jus uſus eſſe poſſe in hoc Morbo, quod apud Ofwaldum Grembs legerim pulyerem 
ſcquentem in ipſo hujus Morbi Paroxyſmo commendari , qui recipit Lapidis rubri Scriptorii(vulgo Rotel- 


Ad fimiles Terrzpartus Alcioniumreferridebet, quod Concretio quzdam eſt, partim ex Exhala- 


tionibus & V aporibus, partim ex Limo Terrz. Quoddam Fungi facie. Aliud forme Vermicularis 
Telizadnatum, fimile artificio, quod Phzhzgramdicitur. 


; CAPUT 


Arbor ho« 


minis inte- 


ra Ic ruis 
& Jtam)Drachmamunam; Radicis Ireos, Sacchari, ana Drachmam unam cum Semifſe ; Moſchi Gra- 10a, © 
tumunum. Etquidem fieripoteſt, ut acidum yolatile, quod in hoc Morbo Nervos eorumque prin- lepſi. 
cipium Cerebrum vellicat & irritat, & x4*», ſeu ſpirituum motus inordinatos producit, vel terreſtri | 
Rubriczſubſtanti3 figatur & edulcoretur , vel alia proprictate ſpecifica , quzab <jus temperie & partium 
ejus figurk procedit, ſubigatur & ſuperetur. | | 
Mechani=  Pidctoribus inſeryit, & Fabris ctiam Lignariis pro Lineis rubris ducendis. | | 
Nigrice. Nigrica Fabrilis Merretz in Pinace rerum Britannicarum, digitos maculat & facile rumpitur in pul- 
Uſuss verem. Quibuſdam Black-Lead, noſtratibus Kilevyne dicitur. Pro Lineis ducendis & notulis ſcri- 
bendis inſervit. In Prefe&tura Abredonienſireperitur. h | 
Ochra.  Ochia, ZellowOker. Hac varia eſt : quzdam optime notz, alia arenoſa magis. Optima apud 
- nos yariis in locis haberur. | 
UſusMe- Tuniores & Panos diſcutit ; excreſcentem carnem reprimit ; cum cera cayaexplet; Articulorum To- 
- phos comminuir. | 
' Mechani= PiCtoribus <jus uſus familiaris eſt. Chirothecz ei pulchre flayente colore tinguntur. 
Megs Marga Terre Mcdulla & pinguior jus pars. Quzdam apud noseſt palleſcens, quz inſtar Sevi con- 
viigeris  Cretieſt pre pinguedine. Eſtetiamalba, qui Silices frequenter obducti ſunt. In commiſſuris ſaxorum 
& <ju5 * reperitur. Ejus uſus precipuus in agris faxcundandis eſt, | 
Margala-  Hujus ſpecies quzdam. lapidoſa flavi coloris , inſtar Succini flavi crudi & friabilis ſubſtantiz, in Saxo- 
pidoſa rum commiſlſuris reperitur, quam Operarii Vulnerariam eſſe experiuntur. 
fave  Eſt& Terraapud hosad Armenam accedens, tum colore, tum ſubſtantia. 
affnis Terra Cadmia, quzeadem eſtquez Lapis Calaminaris dicitur. Ad affectus oculorum commendatur. 
Cadmis Ex haccum re mixta Orichalcum conflatur. An Lapis potius? Vide Lapides. 
Terre Terraquzdam lutoſa nigricans © Drumfri/0 ad me tranſmilſa i celebri Viro D. Archibald M. D. quam 
Prumfri- Tintoriam voco, quod ea ad paninos nigro colore tingendos utantur Ferratz et Vitriolicz qualitatis par- 
Fen ie. LIcepsS Videtur : niſi enim ferri fruſtum eiſuppoſitum fit, albicans evadit. ND 
Alcioniu”. 


Hiſtoria Foſſihum in Scotia. 43 


CC & © UV F T EL 
De Succis concretis & Salibus. 
| | =. * . Sueci conn 
Erras ſequuntur Succi concreti, qui ec variis Terris originem ſuam ducunt. Apud nos _ a 
Aqua tertur in © 1andii eſſe ſpumam ebulliens, quz in Salinam ſubſtantiamconcreſcit, qua 77; 
pro Coriis perficiendis Coriarii utuntur. An Aluminoſa ? | | | | 
Huc ſpectant Tubuli quidam albiſlimipertorati friabiles in Mineris Carbonum reperti, qui Nitro- 
ſx Concretiones elle videntur.. . | ty 2. "0 __ _ 
Per Salem intelligitur Corpus Minerale inanimatum in Aqui ſolubile, faporibus diverfis predi- 5 
rum, et ſeminaria in primi creatione yi dotatum, qui certis in locis conferyarur er 'multiplicatur. 
Salia autem apud nos ſunt 


perforatt. 


=, je: | eos SIE OS p ; OE Gb: 4 Sal commu- 
Sal vulgaris, quo communiter in Cibis utimur. Tſque vel Naturalis vel Artificialis eſt. pe by. 
Narturalis in Rupibus Marinis a Sole ex Aqua excotus Marini reperitur. Naturalis , 


Artificialis vel ex Aqua Maris paratur, vel ex Arena Maris falſa, qualis ab Accolis Limit's Meri- et 


dionalis Scot12 conficitur. | - oO 

Multi uſus'eſt in Cibis & Medicina. Calefacit, exiccat', abſtergit, adſtringit, & a putredine con- Salis Vires 
ſeryar. Cibis ſaporem gratum conciliat', & appetitum edendi excitat. A jumentis quoque expetitur, 
eaque 4 vatiis Morbis przſervat. Tenuis ad cibum eligirur. Inter primos autem noſter Scoficus etiam 
ab exteris cenſetur, ad quos magni copia defertur. Crafljore Piſces majores condiuntur. | 

'Unicum certe Salis condimentum omnibus Aromatum condituris przſtat, quandoquidem in Cibis ſq 
faſtidium arcet, Nauſeam prohiber, & edendi aviditatem excitat. Veneno relucari dicitur, & vche- 
menter ſiccat & adftringit. 1dco non ſfolum humores & corpore educendos liquat, incidit, tenuar, 
purgat atque ficcat, fed & adfſtringendo poros Veneni penetrationem intercipit. Przterea Cibos 
condit & ſapidiores reddit. Carnes Animalium Sale diu incorruptz fervantur, ut & Butyrum, Ca- 
ſeus & malti Fruchus, Multi quoque in Medicina uſus: flatus enim attenuat, ventrem mollit,, & 
corporis' ſupertluitares educit , & facultatem expultricem ſui officii admoner. Omnia quoque Lum- 
bricorum genera in Vino hauſtus exterminar. . Sal cum farini melle & oleo tritus commodum & ſa- 
lutare: in Podagra remedium eſt.” Cum tela Aranearum Vulneri impoſitus Sanguinis fluxum cohi- 
ber & putredinem arcet. Valet quoque adverſus Sterilitatem. © 23 

Haber etiam inſignes uſus in Agriculturi: Arbores enim, Frutices & Herbz quzdam falſis aquis , Ufusin 
irrigate Iztius proveniunt. Cum commiodo quoque Sal Pecudibus exhiberur, tum adyerſus Pabuli i 
faſtidium , tum quod a Morbis quibuſdam preſervet & ad Venerem etiam ſtimulet. Ec 'propter 
hanc Salis vim prolificam Poctz Venerem ex Mari ortam finxerunt. | 5s | 

Nitrum apud nos tantum factititium, quod ex terra nitroſo ſemine imprzgnati apud nos confici- imum. 
tur quals in Cellis Vinariis, aut terra quz Ovillo ſtercore imbuta: facto namque ex ea Lixivio & 
percolato, et per ignis calorem excolato;, Sal Nitriremanet, quod purificandum eſt. | 

Nitroſitas quoque quzdam, 'inſtar Lanuginis, ex Parietibus exudart, er Libris Chartiſque accreſcir. 

Nitrum fordes abſtergit, in Lixivio reſolutum Fullonibus er Infectoribus utile. Vi poller abſter- 
gendi et diſcutiendi. + lh 

Aluminis calx obſcure albicans ex Plaga Scor;2 Boreali ad me delata. | Alumen. 

Minera quoque: Aluminis nigro-czrulei coloris ex Plaga Occidentali delata, An Minera illa Py- 
ritis ſpecics eſt ? tx Pyrite certe nigro Alumen elicitur. oy | 

Vehementi vi adſtringendi poller, et magni uſis Alumeneſt apud Aurifices, Infeftores, Coriarios © 
ee Lbeaids.- | az | 

Vitriolum multum apud nos reperitur in Are et Pyritiszroſis, quorum multi odorem et ſapotem ;;.,;,1,n 
Vitriolicum de ſe effundunt. | = 4 | 

Adſtringit: vehementiſlime et calefacit. Sanguinem ſiſtir, Ulcera-extergit. Spiritus ejus putredi- UſusMe-; 


nem fiſtir. dicus 


in Cibis 


Medicina, 


Uſus, 


ſus. 


In liquore refolutum ſervit Coriis et Lanis denigrandis. | Mechani- 
Huc y_ Czruleum quodin Crafordiz Teſquis effoditur. | gt 
Chrylocollz Czruleum fiye Azurum congener eſt ſuccus quoque concretus, una quoque eidem 


materiz Metallice quandoque adhzrens , et eodem modo generatur. 

Lapis autem Lazuli nihul aliud videtur quam ſuccus czruleus in Lapidem concretus. Uterque in Scozzs 
noſtra 'reperitur, Czruleum in Mineris Aris quandoque. 

Sapor ei miſtus , | acris & parum ad(tringens, violenter purgat. A quibuſdam in Melancholicis 
afteRibus uſurpatur. 0 


Ca UT 26 


De Sulphure. 


Uncde Sulphureis & Bituminoſis corporibus agendii eſt,quz ignem facile concipiunt,& oleo ſolvun- 
rur & miſcentur,utSaliaAqua. Analogia eaquandi habent cum pinguedinibus inAnimalin ny 
M | c 


Tubuli albt © 


- EH 
Be! 


—_—— —_—__—c_—p—qq 


% RR. 
GEE = 


-O——— 
erate or = SZ 6: = 
—— - —_ 


AY Cir ot Bate On 
_ - 


EEE a = 


p—_ 
—_— p—_— 


_ 
— , -- : W_— GH 
ho - —_ _ - — - DIOEICS <= = —= ; gr i es. == =—z - 

— ——— _— = x<— — ——— - - -— = > - 

EE IR a: ” 3 ——_ OVY Uo HE We AI -- R 
8 1720 — 


TO I mers 


— woo eee —— 
Rn” _ 


_ In —+————g oo h_ 7 
_ Ze ee te nn eg oe 
- ST 2 ent 


_—— 
__—_— 
yy 
- 
qe ———— p p 


Proarom Nat. Fiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Quartus. 


— 


Urenim inter ſolidas partes hz concreſcunt, itailla inter dura Terrz viſcera. De Sulphure autem primo 
tractandum. | 
Sulphur: Sulphur ſuccus Mineralis eſt, conſtans parte inflammabili grayem odorem de ſe przbente, & terri 
craſſh fixa ſuccum Chalcanthoſum admiftum habente. | 
UſusMcdi- Sulphur vivum nativum , ( Natural Brimſtone ) in variis Scotze locis reperitur, quzin_Alante Sco- 
"& F@7x0, Deovolente, enarrabuntur. 
Mechani- Sulphur vim habct calefaciendi, attrahendi & abſtergendi. Scabiem curat & Vitiligines. Purulenta 
cs. expuentibus utile. 
Fullonibus & Infe&toribus in uſu eſt, ut candorem & molliticm Veſtibus concilient. E ſulphuratis 
ellychmis, filicis & ferri conflitu, flamma elicitur ; igni enim amicum eſt Sulphur. Ingreditur quo- 
que compoſitionem Pulyeris Tormentarii. 


ce aiip VU T 1yv. 


De Bitumine. 


Bicamey, Itumen eſt corpus foſlile, ſimilare , inflammabile & pingue , quandoque Mineralibus quibuſdam 
| B Concretionibus mixtum. Bitumina facile inflammantur, &, cum ſemel flammam conceperint, 
_ rapide ardent. 
Bitumen vel liquidum vel concretum eſt, 
Oleum Tiquidum Fonti D. Catharime innatans calefacit, ſiccat & penetrat, In Paralyſi& nervoſarum par- 
foris5.  tiumdoloribus ex frigida cauſi utile eſt. 
 Concretum Bitumen varium apud nos eſt , cujuſmodi eſt, 
Gagetd. Gagates, noſtratibus J*a*, quod adeo durum eſt, ut poliripoſlit. 
Lapis eſt colore atro, qui igni admorus perſimilem Bitumini odorem exhiber. 
Gagati cum Succino tanta intercedit affinitas, ut nonnulli Gagatem Succinum nigrum indipitayeriat - 
ardeſcit enim inſtar Succini, etpaleas trahit. Succus pariter concretus Lapideam duritiem = eſt. 
In Boreali Plaga Scorzz invenitur. 
| Uſus. Eximii uſis eſt in ſtrangulatu Matricis & Epilepſii. Diureticz quoque facultatis eſt. Oleum ex EQ 
Paralyricis conducit. | 
Fiuntexeo, ut&ex Succino, Monilia. 
cow ff. Carbo foſlilis, Lithanthrax, Coal. Variz ſunt hujus ſpecies. 
(ilis Carbo, qui, dum ardet, oleumemitrit. 
Carbo omnibus Iridis coloribus tinus. 
Carbo, an Gagates figutis Rhomboidibus ſignatus ? 
Carbo foſlilis in Mineris Calcariis repertus, qui facile accenditur , & multam lucem de ſe ſpargit, adeo 
ut quibuſdam ex noſtratibus yvicem Ellychniorum ad quodvis opus domefticum peragendum ſupplear. 
Garbo Kennel-Coalnoſtratibus dictus. 
Carbo foſſilis Birumen eſt induratum & cotum ſub Terra, friabile, facile ignem concipiens. 
Ulus Preſtantiſſimaignis fomenta Carbones ſunt ; magniquoque uſus Fabris aliiſque Artificibus. 
Nobiliſſimus D. Boy/eduxit ex iis non contemnendam. quantitatem Olci vel liquidi Bituminis, nec 
exiguum numerum Salinarum particularum, | wt videbanturefle naturz inſoli'z. Tract. de Gemmarum 
Virtutibus, Edit. Lat. Pag. 57. Nec dubitandum eſt, quin Oleum, quodex illis deſtillatur, egregias 
vires habeat in Paralyſi & affectibus Nervorum frigidis. | 
Carbo foſlilis cum Oleo tritus & permixtus ad interimendos Vitium Vermes apud ©H:zaldmm ex- 
tollicur. 
TerraBim> Terra Bituminoſa , noſtratibus a Peat, Sole excoRa igni pabulum minime contemnendum prebet : 
minoſs.. ſjcenimprovida Naturalocis, in quibus Carbo & Lignum deficiunt, benigne proſpexit. Hujus me- 


miviſle viderur Plinius de Cauchis Friſce populis agens, Captumque manibus lutum Vento magis quam Li. rs: 
Sole ſiccantes, Terri Cibos & rigentia Septentrione Viſcera ſua urunt. Et Moſlz noſtrz hac Terra Bi- ©?" 


tuminoſa multum abundant, que aliquando ignem concipit & conflagrat. 
Terraquzdam Bituminoſa alba. An Leucophzi coloris, odore & ſapore Napthz ,Aldrovand; ? 
Ceſpes Bi- Ceſpes Bituminoſus, noſtratibus 2Twrf, Terre ſuperficies Ligonibus ad id muncris aptatis deraſus 
— qui exiccatus inter ignis fomentacſt. : 
Lignm Inter Foſliliaquoque eſt Lignum nigrum effoſlum, quod apud noſtrates Black Oakdicitur. Solidum 
Foſpie. admodumelt. | 
F Apud nos etiam in Przfeftura ,Abredonien/? reperitur illud , quod AuRtoribus Lignum foſlile 
icitur. 

Deeo Librum ſcripſit Franc:/cus Stellutus, ex quo Bartholings ait illud ex Creta naſci, que ſen- 
fimin Lignum vertitur, Ignis Subterranei & Aquz Sulphurez adminiculo. Pondere ſuo Aquis mergi- 
tur. Igniadmotum uritur, fed lente & tetrotumo. An Argilla potius vel Marga Ligni meatus pene- 
trans Lignum in Lapidem conyertit ? 


$xcr10 


— Wo 
tibus /hin-Stone. 
Saxum Arenarium , Sand-Stone, quia aſperum, & veluti ex Arenis compoſitum; &, ubi durius 
Free-Stone, Xdificiis extruendis utile , cujuſmodi preſtantiſſimiplurime apyd nos Minerz ſunt. 
Saxum Arenarium rubsi coloris, quod ob tinturam Metallicam accidit. | 
Saxum fiſſile ſeu eruſtoſum (quod in Cruſtas findarur) ſtratis viis ac teftis utile. Apud nos quzdam Ns 
magnz amplitudinis , noſtratibus Flag-Szones, quibus quzdam Templa teguntur, & Canales ſternun- bj 
| 
| 


: . Hiſtorie Fofſulium in Scotia. 45 | | 
SECTIOoO SECUM Þ A. | | 
_ pn ;\\ FARE 
De Lapidibus. | WM! 
Wk Mil 
Ca FLY we [ 
De Lapidibus in Genere. 2+ poorly | | ll, 
' N08; 
; n F ws! 
Primo Foſlilium genere, Mediis nempe Mineralibus , ad ſecundum, quod Lapidibus dicatum W's! 
eſt, tranſimus. | | | | | i 
Per Lapidem autem intelligimus Corpus Foffile, durum, indutile nec in Aqua Oleove ſolubile, ex Lapis Wi fl 
ſuccolapideſcente, in quo ſpiritus eſt lapidificus, eriundum. Durum eſt reſpe&u Salium, Sulphurum awd. Bll tl 
& Terrarum, yon duritiei certi dentur graqus. Quidam digitis teri poſſunt, ex partibus ramen con- bt j 
ſtant Arenoſis urioribus. Quidam ferro ſcinduntur, quidam Lima raduntur, quidam Smiride terun- [210 
cur, quidam duriſſimi ſolo Adamante poliuntur. Nec autem, ut Meralla, malleari & in Laminas ſe ; 7.( ROAR 
dividi patiuntur ; nec, ut Sales aut Terrz, in Aqua liqueſcunt. I! t fl 
Terrain ſuccum adeo ſubtilem redaQta, ut Aquz miſta diaphanitatem ejus non impediat, Gemmis ſe Quomodo [Nl | ; 
prebet materiam, aceedentibus Salibus & Exhalationibus aliorum Mineralium pinguibus & *humidis. Lapides ſit f h 
Sin _ crafſior extiterir Aion vulgariortum dat. Efficiens proximaelt ſpiritus lapidificus, & vis in 95 ii: 
prima Creatione a Deo indita cujuſque ſpecici ſeminali principio concluſa, quod principium in Natura | + 1 yl 
diffuſum & diſperſum eſt. 4 | - - 4d Fil ; | 
Quidam autem Lapides in Aquis, quidam in Aere, quidam in lens, quidam in Terra, quidam in Locus ub Wt! 
Animalibus generantur. In Aquis naſcuntur plerumque Lapides vel Gemme perlpicuz. In Acreetiam $7 bl 
fuperiori Lapides interdum generantur, dum Exhalatio ex copioſi materia terreſtri a Nuþium tragore in Bl oh 
anguſtumlocum copgitur & induratur. In Tgne noſtrate Lateres, Vaſa coctilia, & Vitra , quz Gemmas {| WR 
zmulantur. Terra vero Lapidum & Gemmarum feraciſlima eſt. In Animalibus Aquarilibus, Aereis ' 160 
& Terreſt:ibus Lapides locum pgenerationis habent. Omnes autem facilins & perfectius in terra molli Wil 
minura & humida preducuntur, ubi Exhalationes & Aque Merallice plurime ſunt ; Metalia enim cum Þ iq 
Lapidibus magnam affinitatem habere videnur. jb kl 
'Commodillime dividuntur Lapides in minis pretioſos & pretioſos. Pretioſi quoque in majores & Lapidum | hls! 
minores - minus pretiofi in majores , qui yel duri , vel molles; et minores, de quibus nunc agen. "cnn. 1! 
dum eſt. | | 1 | 
| 1; WP 
Mi 
C A P U T i I. ' i { i 
| |, yl 
De Lapidibus minus pretioſis WH; 
majoribus & duris. Bl f 
; lgi 6 
X his apud nos Saxum,, ex quo integri quandoque Montes & Rupes conſtant, Rock-Sone, noſtra” 5,wum, h (Ky 


tur & operiuntur. Qpzdam minora; eaque yel vulgaria, noſtratibus Gray-Sc/ate, vel nigriaut czru- 
lei coloris, Blew Sclate, or Scarlzze. | 
Saxum fiſſile quoque eſt tenuius, quodin ignem injetum ardet. 
Saxum limoſum (quod facile ab humido folvitur) Marga potius quam Saxum. Agris foecundandis | 
inſervit. | | 
Saxum quoddam przdurum , & vix ullis Ferramentis ſuperabile : de quo fiquid vel vi effcingitur, vel | 
ruinis collabitur , ſulphureum late odorem _ Nigricans eſt. if 
Silex, the Fint-Stone, durifſimum ſaxi genus eſt. Ferro pertractarus diſſilit. Ex eo, iu Chaly- $;e.. 
| 
| 


bis, vel alterius Ferri igniselicitur, quoniam copia Sulphuris redundat. Silices invicem attriti ſcintillas [i | 

1gnis emittunr. Tl 
Varii coloris apud nos ſunt ; Cinerei ſc. fuſci & rufeſcentes. Quidam figurati, qualis apud nos me- Ejusvaris WALL 6 
moratur effigie capitis Arictini. Quidam pellucidi,' mellei coloris. | ſpecies. HY j 
lis vie ſtexnuntur. Nuperi quidam ex pulyere Silicum & Cryſtallorum Paſtam pro Gemmis faQtitiis ye. HER 
conficiunt. chanicus. }K [f | 
Pyrimachus qui colore albo & perſpicuo Gemmas quandoque zmularur, & liquabilis eſt : unde Me- ,,,, i } 
tallarii Metallis fufis eum ſuperinjiciunt, ur iis ſupernatet, ne nimium Meralli inauras eyoler. _—_ Wh Wi 
Vircarii ex iis Vitra conficiunt : & ex Pyrimachis quidam, cum ab Artificibus poliuntur, Pſeudoa- | j n 
damantes & alii facitii Lapides fiunt , qui ſplendore cam veris contendunt. Noſtrates Pyrimachos i j 
Pebbles yocant. Wl 
Ex Inſfuli S. Co/umbiſpecioſiſſimideferuntur albi pellucidi, vicides, rubric yarii coloris. nit 
oak Cos, Lally 

_ oh l 
ll. 


0 ra ox dg ABER on gy A. 


DCE ICY 


I” og aA CofE tee 1 SS es ery 4-6 


46 - 


oo mtremmn_—_—r ED Cy 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunddg Lib. Quartus. 


CI ISs + Re 


| Co:Oleara Cos, Lapis duris Ferramentis acuendis aptus , 22 ///hes/tone_: quz vel Olearia, a Hone, que Oleo 


& Aquati- j[{initur, ut aciem trahat; vel Aquatica, @ Grind/tone, quz in orbem agi ſolet, ut aquam excipiat, 


Ca, 


quo admotum Ferrum commodius terat. ... A | | | 
Pyrites. Pyrites, Variz<jus ſpecies ſunt. Pyrites enim alius friabilis, alius durus; alius Globoſus, alius 
Cubicus zneicoloris , Teſlerz ſimilis. ; Vide Metalta. HE 4 
Pyrites aliquando admixtum haber Metallum, vel lapidem aut fluores. 
Pyrites ferrum in ſc; continens. +48 1} Ds 
Entrochi politifſimi majoris apud nos Pyrites znei coloris medulla eſt . Ss 
© _ * ..'Calefacit, mundificat,, duraemollit, -maturarcſolvit, Carnis excreſcentiam prohibet, 
agg Lapis Molaris, a Mziſtone , e ſaxo duriore & craſliore. 


Lapis Mo- y# >, "WF 4 —_—_—_—_— A. E | # - AO DO  BOVe. We, 
teri. © Perttifafta apudNnos.: In terrz enim viſceribus facultas quzdam eſt, quz plurima corpora in Saxa con 
Ferifa®s. | yertit + quz quidem a Succis quibuſdam Mineralibus Aquz miſtis profluere videtur. Exiis 

Lignum Petrifactum. | BE 


Lapis Muſciformis, Concretio quzdam de genere Stalagmitis. 


EU T 11L 
De eMarmoribus. 


Marmor. | emer nitore, materiz zqualitare & duritie excellentes Marmora dicuntur , noſtratibus ©Ifarble, 
| Lapis infigniterdurus & pulcher , qui, fipoliacur, ſplendorem ſuſcipit. Politiem admittit ob pu- 
riratem materiz exacte & zqualiter concrete, &*ob zqualiratem iſtam materiz polirus nitorem recipit. 
Diverſitas ejus ex materiz diverſitate depender, preſtantia ex materiz zqualitate.  Varietas Exhalatio- 
num, quz ad Marmoris pgenerationem concurrunt, varios in Marmore colores parit. 
Marmo- Varia Marmorum genera apud nos reperiuntur, | 
run gene= Album ſimpliciter. 
Ia. ; 4 » 
Album venis czruleis. 
Nigrum ſimplicicer. | Hh, 
Nigrum ſeu obſcuri potius coloris, lineis albis. | 8 EE” 
Marmor nigrum. An Obfidiani ſpecies? Pſeudomarmor potins : non enim accedit ad Marmorig 
duritiem. | | | | | 
Ophites mollius Serpetitinum dictum ſimplex : apud nos frequens. 
Ophites variegatum. __—_— 7 | 
Marmor Alabaſtrites mollius eſt Marmore. Hoic ſirmile Alabaſtrum , niſi quod mollius fir. 
Marmor czruleum an Marmor Granitum czrulci coloris ? | 
Marmot cinereum. Y | 5 
' Hujus ſpecies Embuſcataeſt, an Pietra con Figure di Boſchi imperati Boſcago, or Buſhy Marble? 
Ejus Icon habeturin Tabulis. Dendrites Aldroyandi : noſter Lapis mollior eſt. 
Marmor rubrum pallidiiis. | | 
Marmor maculis rubris, flavis & cinereis aſperſum. 
Marmor maculis rubris & albis , ſuperficie cruſtoſi ſeu 
Marmor cruſtoſum interiore parte yariegatum. 7: + NE 
Marmora maculoſa aliquando ita yariant, ut ſuis maculis & lineamentis figuras Humanas, interdun 
| Brutorum & Plantarurn , & quandoque effigies aliarum rerum repreſentent. 
UſusMedi- .Aquz quz de Marmore fluunt,refrigerant admodim. 
PE Alabaſtrum album in Dyſentericis commeridatur. | 
Mechani- Magnus <jus uſus in /Adificiis , ad Statuas & Vaſa Unguentaria fabricanda. 
_ Lapis niger, quo ſuper Glaciem luditur, noſtratibus a Curling Stone. 
Lapis ficut Xs reſonans. | By | | 
Fluores nitore & ſubſtantiz zqualitate ad Marmor accedunt. Vide Lapides Metallicos. 


| AT YU T 1Y; 
| | De Lapidibus miollioribus. = 
Lepisfal- F Apis Calcarius Marmoris ſpecies. Ex omni Marmore Calx conficitur. | h Re 
£@TIUS. 'Þ | Lapis Calcarius a Calce, que ex illo paratur , nomen haber. Varii apud nos ſunt coloris : ſed 
omnes Marmoraelſſe videntur. Inter alios unus eſt Petinum & Petunculorum & Chamarum figuris 
ſignatus. _. SE re k DOE 2 - 
Th Lapide Stala&ite quoque optima'Calx conficitur, ex eo preſertim, qui in Spelunca de Sans 


deſtillat. ZZ FACS 2 SHA, lN | OE. - os” 
mGMe  Calxurit, diſcutit& ſerpentia Ulcera coercet. Vulgus Calce viva pro Cauterio Potentiali utitur. 


dicus. vidam ci Saponem permilcent. | | 
wa — rw Fiſtulas uſurpatur , multoſque alios uſus Medicos haber. 
Quidarn cum Sale Ammoniaco parant prorubedine oculorum. 
Ex Calce cum Aceto extin&3 ter lota cum Oleo Roſarum Linimentum pro Ambuſtis utiliſſimum 


r. | 
__R Lapis 


Hiſtoria Foſfſiluum in Scotia. 47 


— 


Lapis ex multis Tubulis ad extrema inſtar extremitatum Junci ſciſſarum. Foſlile quoddam nigram «ewes, 


Gypfum Calci cognatum, & ejus Venz per Saxa Calcaria yagantur. Noſtrum candidum eſt, opa- cp,,m. 
cum & mollius, ita triabile, utdigitis facile in pulverem reducatur. Natura <jus ftrigida & ficca eſt, 


& vim conglutinandi & conſtringendi poſlider, &, ob Emplaſticam facultatem, Medicamentis adver- won 

ſus ſanguinis eruprionem whos commilſcetur. LEO & 

Fabris Murariis ad fabricas Xdificiorum in uſu eſt. Purius ad fabricam Statuarum confert, pun pig 
Lapis mollis Marge fimilis - qui noſtratibus Cameftane dicitur, © © Tapir Mex- 


Pumex durus licer fit, ramen ob inſignem ejus raritatem Aque ſupernatat. Varii apud nos funt ni- ge /mi:. 
gri coloris. | DT 
Plus eitribuit virtutem extenuandi & exiccandi, dummodotertiam uſtionem paſlus fuerit. Pylyis UſusMedi. 
Medicamentis Ophthalmicis permiſcetur, in Dentifriciisquoque commendatur. as" 
| Tamviris quam fceminis olim in uſu erat ad corpora leviganda.  _ - Mechani- 


Lapis Porofus Inſulz B2ſZz Boethii. , yo ZAR 

Tophus Lapis mollis eſt, ideoque ob mollitiem fragilis, irem ſcaber, rarus : foraminibus arque > Sig 
Mmeatibus patentibus refertus. Albus pterumqueeſt, aut terreſtris ci color. Topbuz. 

Stalactites. Ex aqui guttatim ſtillante concretius inſtar ſtriarium. Steleflites, 


Stalagmites. Ex aqua quoque concretus latior ; rotundus quandoque. | Stalagmi. 
Talcum Lapis, materia pellucidaeſt tenuillingis foliis compatta. Ejus Laminz flexiles ſunt. Re- 7, 
peritur apud nos ferrei coloris. 
Lapis quidam apud nos invenitur cinereus ex multis quaſi Laminis are junctis coagmentatus, qui 
interius nitens & pellucidus eſt an Talci ſpecies ? | 
' Pulyis crocei coloris, | 
: argentei, 
purpuret, 
viridis coloris, ſplendens, ad tatum mollis. 
Nobis Talcoides videtur. 
Talcum adfſtringit. A quibuſdam in Dyſentericis infuſum commendatur. Ups Mes 


Chymiſtz hujus pulvere zre permixto illud album, ad inſtar argenti, reddunr. —_ 
Lapis Schiſtus Laminas haber renues invicem hzrentes, ſplendentes. Noſter ad albedinem inclinat Mechani- 
Autres paxres facylrates Schiſto cum Hzmarite attribuunt, | opts 
| f Schiſtus, 


G ———_——_— _ IIS _ =—_ =, m—_—_Y "XY _ 
hs —— me - — =D 2 "VIE __ — —_—__ a |D—_ —_ - _— ==: _ 
: _ _—_—_— — —— : = S F- = - —nays—- = il = > —_————_—_—_— png - I pre 4 : — - _ = n 
— > —_—_— I - 5z- = —=Xx: I. = —— ——_——————_—— ——_— = por j L = no Pa > 4202-2 IS —— "= == Ex — - 
_- - - = - my : - = ; - = . 8 _ __ == FZI—IELI > 8-4 - 
———_—_ r____—_ pa FIERCE — -_ - , .——__ | TREE CEA LI SIS on X F bas — =_— Cw == - 
- * _—_— PS + on —_ — ou ID > —— ——_—— - - how ;—_ - - - I = = . I > = — _ on To gy ————_— _ -- 
—— —__ o a> Moe ——— - p=_ = - - : = Ln Sn = - 
- Pans — 2 . M CEE IE = - - : _ - EIF<SzD 2 = = s - x ==: S=EISED= oo —— - 
— - « 245, - =z; - < - - == = == — = —————_ - _ wr 
- - I: IIDELS . _— > 6x DF: - 25- = = - _ - = = - 8 Wn . —_ —_ "<P 
. _—_ _ —— T 2 - -Y - => 3s SIV22 _— _ — 90-2 p > - = 5 _ —__ - _— m———_—_— Wo — DD ————_ 
._— —_—_—_ — _ : am - bod - Oo OE. - — : a ern ee c—_ 
_— Ss Ly -_ - - 9 eo = | —_ _ _——_— -- - __ _ - ” or EEE - 
a > CS — >= <= === _ cove = 
puny - vw - = — pallogyy-—__—_— h— —— ——_ 


De minoribus Lapidibys, 


Zea 
mn een 
poXINEST, 


| Agnes ferrei coloris Lapis eſt, Huic a naturainſitum eft, ut Ferrum trahat, & ſemper ad Sep- Mezn* 
[7 os ſe vertat., Ferroadſerapto yim ſuam ita impertitur , ut aliud Ferrum ad ſe trahar & 
tulpcnſum tenear. | 
In Rupe Arcis Br:tannodynenſis ejus Minera traditureſſe. Hinc ſane eſt, quod appellentium Navium 
Acus Magnetice ſiſtuntur , Robuſtioreſt Magnes in hoc Operee profundiori Vena ctloſſus. 


h ; oy Utus ih 
Hzmatuz modo adi(tringere dicirur. | þill 
Lapis in Argathelis, qui ſtramini aut ſtipulz ſubſtratus ea, pre ardorequem concipit, in cineres con- xapir 4e. (Fjþ 

ſamit. Hoc ab Hiſtoricis aſleritur, ſed de eo nihil adhuc certi compertum eſt. gathelie. | l 
Entrochus ſeu Trochites. Trochires Lapis a rotunditate nomen haber. In eo ex ampli baſi certz ,,,,,,.. "ii 


linez ſeu radii diſcurrunt cum Izvore medium lapidem , ur ſtriatus appareat : quare cum Lapide 7udaico ſer Trochis il 
affiniratem haber. Entrochus vero nominatur, quafi intus habensrotam , quandoquidem ex Trochitis ** 


nondum ſeparatis integratur, & ex binis, ternis, imo pluribus conftat, cum vicent interdum copulati al! 
inveniantur. De Trochite ſeparatys effigiem Rotarum reprzſentat. Pars ejus retunda leviseſt, utra- _ | 
que vero plana habet ModioJum, a quo Radii eminentes ad extimam orbispartem ita procedunt, ut in- dl} | 
ter illos ſtriz fiant. Fractus nitet &levis eſt, ut Lapis Judaicus. In Entrocho autem Trochitz inyi- Wil! 
cem ſuperpoſiti itaeleganter conjunguntur, ut aliquo artificio copuiati eſſe yideantur - nam Radji unius = | 


alterius ſtriis inſeruntur, veluti in commiſſuris Humani Cranii conſpicarilicet. In Aceto poſitus, inſtar ql; 
Aſtroitz, bullas attollit. Er quidam etiam tradunt obſervatum eſſe de loco moyeri. | 


V ariz ejus ſpecies apud nos occurrunt. | Entrochi 
Cinereus, qui minimus, in Mineris Calcariis frequens. —_— "4M 
Lapis cum Entrochis Cinereis variz magriitudinis, ibidem repertus. A | 
Entrochus Nigricans ex plurimis columnis ſimul junctis conſtans , ibidem quoque repertus. Ut 


Entrochus maximus pulcherrimus digitum latus & crafſus , & duos pollices longus, pro medulla Py- Wit 
ritem #nei coloris habens. Entrochus hic maximus tripliciſubſtantia conſtat. Extima(quz velut Cortes _ bl 
eſt) albicans eſt, ſuperficie levi. In lateribus quzdam ſubſtantia fuſci & obſcuri coloris- aſperaquoque ad- i | 


hzrer. ' Qui hac fubſtantia libera eſt , lineis rotundjs ad intervallum nunc magis, nunc minus in am- | i 
bitu diſtinguitur ad commiſſuras Trochorum , adeo ut cx viguati quatyor Trochis hic Lapis ag" [ 
| 4 ; ; nn > ITT. - SE ; ; 1: | 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotix Partis Secunde Lib. Quartus. 


48 
Subſtanria media fuſci coloris eſt extimi craſſior , ſummi quoque lzyoris, ut Marmor politum nitore ſuo 
referar, Intima, five Medulla, una extremitate Pyrites coloris nei eſt, altera ſubſtantia Morochtho 
fimilis eſt. 

Uſus Mcdi- Cum Trochites & Entrachus maximam cum Lapide 7udazco aftinitatem habeant, ut Georgias AHeri- 

_— cola teſtatur , hic pariter tritus & cum Aqui calida datus difficultati Urinz medebitur, nec non Calculos 


Renum & Veſicz tranget. Aldrovandus. 
Sed cum noſtriin Mineris Lapidis Calcarii reperiantur , merito ſuſpecus eſt corum uſus, ne coagu- 
latirurſus in Lapides abeant. _ | 
Hematits. Hzmatites in $c9724 reperitur. Attritus ad Cotem ſuccum ſanguini ſimilem reddere dicitur. Cz/al- 
Pmus in eo proprietatem quandam, licet obſcuram, trahendi Ferrum obſeryayit. Quidam exterius 
nigricat. In Mctallis Ferrariis, ſepius aucem in propriis Mineris Hzmatites invenitur. In quocunque 
autem loco naſcitur, ibidem quoque Saxa rubra & Terra cjuſdem coloris obſervantur. 
Wus Mcdi- Vi adftrictoria poller, & in ſanguinis rejeRione eximii uſus eſt. Metellarii cum in Ferrum exco- 
<hanicus. quunt. Pictoribus in uſum venit. 
Smiris Smirisduriflimus quidam Hematites videtur ; ad Cotem enim Aquariam aliquem ſuccum ſanguineum 
redderedicitur. Lapis autem Ferrugineus eſt, ad nigredinem yergens, aſper & indomitus, omnia atte- 
I rens, maximz duritiei. Ei congener Lapis apud nos reperitur.” 
*-0urohngy Eo Gemmarii Gemmas ſuas purgant & detergunt. 
Meroch- Morochthus fi ad Cotem affricerur, locum dealbat. Subviridis noſter eſt, citra mordacitatem exic- 
#hxr,&<ju8 cat. Quidam propterca Opthalmicis prezſidiis permiſcent. A Dro/coride in excreantibus ſanguinem 


Uſus Medi. « OO . 
cus. commendatur. Deſtillariones ſupprimit. Mollior przfertur. | 
Etites. Ztites. Lapis przgnanseſt, quoniam in cavitate , ranquam in utero, alium Lapidem compleQi- 


tur, & ſonitu dignoſcitur - lapillus enim in <jus cavitate ſonitum edit. Quandoque Terra & Argill3 
przgnans eſt, & tanc Geodes dicitur; aliquando lapillis, ut plurimi apud nos ſunt Cryſtallis przgnan- 
res. Sed Cryſtalla illa Lapidis lateribus adherent, & cavitatem in medio relinquunt; &, propterea 
quod fint fixa, non edunt ſonum. | 

Lapis przgnans ingens rubri coloris cum Cryſtallis in cavitate in Lapidicina repertus. 


Uſus Medi- | 
cus. Atites Mulieribus przgnantibus prodeſle traditur. Pulyis ad Dyſenterias malignas commendatur. 
ark Globulus lapideus albis & nigris maculis ſplendentibus notatus. | | 

Lapis Lapis Lazuli czrulci coloris aliquando aureis guttis conſperſus apparet, aliquando maculz ex Pyritc 


Lezul.  ſuntjuxta mareriam,' cui Lapis Lazuli adnaſcitur. £ 
| | Varias Compoſitiones Medicas ingreditur : Humores enim aduſtos & melancholicos purgat. 


dicus 


& » a . . 
ds Pictores quoqueex eo pulcherrimum colorem conficiunt. 
CUI, ; 
RU VL 
De Lapidibus exx Animalibus deſumptis. 
N Animalibus varii Lapides reperiuntur. Primo enim Lapides in omnibus fere corporis humani par- 
Lepidesin J.cibus preter naturam gencrari poſſe experienti conſtar. 


Humano Lapis c Fellis Veſica extractus primum diaphanes erar, nunc opacus evaſit. Szpius minores Lapi- 
corpore- desibidem reperiuntur. | 


Ex Inteſtinis emiſlus eſt Lapis poſt magnos cruciatus in Ventre, qui Fungoſus dici poteſt, quod 
tactu & aſpetu Fungum referat : Lapidez ramen duritei, & in quo quedam particulz'funt, qui Si- 
licem tum colore: tum ſubſtantia referant. Ejus Icon in Tabulis noſtris haberur. 

Fungoſi iſti Lapides quandoque ſubſtantiam quandam referunt ex pilis ariflime compaRiis con- 
ſtantem. - Ejus quoque Icon in Tabulis noſtris haberur. 

Lapides Renum quandoque enormis magnitudinis ſunt. 

In Veſica quoque aliquando maximi Lapides reperiuntur. 

Quibuſdam etiam c noſtratibus in Abſceſſibus Lapides geniti ſunt. 


A . 


Lepidezin Tn capitibus Cancrorum Lapides generantur multi uſus in Medicini, 


tibus : : a 
ang Bufonites noſter foflilis eſſe videtur. 
TUM. IC 1 ' 

"-— Lapis in Limace nudo repertus. 


Lapis Li- Lapis Percarum. 
macis _ Tophus Juvenci. 
Lapis Tr AleRtorius, qui in Ventriculo Caponis aut Galli decrepiti noanunquam invenitur. 


Tophus Is Lapis ex Capreolo deſumprus. 
ren EP UT VIiL 
preoli. 


De Lapidibus minis pretioſis variarum figurarum Natural 
_& Cabrificiaha referentibus. 
Uod de Mari habet Plivius, Naturam in co non ſolum Animalium ſimulacra procrealſe, ſed 
_F ,,ctiam Stellarum & rerum Artificialium, nihilque fere in Terris confpici quod in Marinis un- 
,» dis non reperiatur: Hoc idem de-Lapidibus applicare poterimus, cum Natura in illis predi- 


Qa 


Hiſtoria Foſſilium it Scotia. 49 


cta omnia reprefentare nitatur. In iis enim mire ladit Natura, ut quibus vitam & motum infimusille 
gradus denegaverit, ftguram faltem eorum, quiſuperioris gradusſunt, impertirer. Hinc omnes boni 
xircher. Geomctre partes expleyit, dum non rantum ſuperficies eorum punGtis, lincis arque omni figurarum 
__— genere inſignivit ; ſed & ſolida Corpora omni Polygonorum genere adornara exhibuit. Neque hic 
Set. 1. Ejuſdem ſterit induſtria, ſed altins aſſurgens ſua in Gemmato Regno C'elorum finxit Tentoria, quz 
Cap-8: & Sole, Luna, Srtellis miro ordine veſtivit, Deinde ad Opticam progreſla Flumina, Sylvasy Prara, 
Montes, Maria, ad exattam Proſpettive amuſſim, in multis Lapidibus depinxit, Pi&toriam deinde 
Sculptoriamque Artem complexa, quicquid in rerum naturi ſenſibus obvium fit, delineavit. In non- 
nullis quoque Figurarum varieratem mira quadam extititij operis ſculyruri lufir. Roſas certe (ur vi- 
dere eſt apud Kircherum, ubi agir de variis figuris, formis & imaginibus, quibus Natura Lapides & 
Gemmas inſtruxit ) in Entrochodelineat, in Cryſtallis Muſcum: Animalia quoque Volucria , Qua- 
drupeda, Natatilia & Infecta; imo Hominis etiam nobiliſſimam formam in Lapidibus depingir. In- 


ter hos Lapides figuratos ſunt apud nos, To 
Lapis Cordis figura, Lapis Cove 
Pectunculites. CO 


lites. 


Lapis Echinites apud nos reperitur, qui Echini Marini figuram oſtendir. Lapis rotundus eſt & faſti- tires. | 
.giatus, communiter radiis infignitus. Teſtam Echini ſpinis ſpoliatam perbene imitarur. SE 


Lapis Entrochus inſtar Inftrumentiferrei, quod Cochlea dicitur. Cochlei. 
apis Caput Arietinum referens. Silex eft Marga obfitus Arietis caput referens. /e- 
Lapis figure Cylindriace. Arietinum 
referens. 


Lapis Lancez Cuſpidem referens. An Belemnites ? Cujus genus eſt, quod noſtratibus the Z/- refren 
Arrow dicitur. Eſt hic Silicis ſpecies , qui duplex apud nos reperitur. Unus inſtar Cuſpidis Lan- 2" 
cez; ſc. Silex Venabuli ferreum cuſpidem exaQte reterens //ormi; alter Anchorites , quod Anchorz' Felemnites. 
partem, que humo infigitur , referar. | — 

Noſter Belemnites Lapis forma eſt tereti, ex ampli radice in tenuem aciem deſinens, A qui- | 
buſdam in Lithiafi commendartur. | | | 

Ad hunclocum ſpectant Lapides, qui noſtratibus Sagittz Lamiarum dicuncur, quorum hiſtoriam 
haber doctiſfimus Dominus de Szra/och in Deſcriptione Pretecture LAbredonenſcs. Proinde cam 
cjus yerbis apponam. - | 

,, Nequeo mihi temperare, quin deſcribam Lapilli genus, his locis. quaſi peculiare, nulli Scriptori 
, hactenus agnitum aut memoratum. Lapillus hic neque pcetioſus, neque pellucidus. Materia huic 
, duriffima atque fragillima Silex , cujus hic plus fatis eſt. Lapilli hi Artem reterunt, fed qualem ex 
, tam fragili materia nemo Artifex aſſequatur. ' Duabus formis reperiuntur : una hamato telo perſimi- 

, lis, intriadiſtina capitadeſinens, trigona figurs; altera ſpecies Venabuli ferrum plane retert, omnes 
,, magnitudine , ficurt & colore, varie Silicem, unde ſunt, imirantes. Longirudo duiim, aut unius, 
, aut dimidiati pollicis; craflities ad duorum, aut unius, frumenti granorum accedit. Tortus aſper, 
,, impolitus. Manent tanquam Ferramentorum veſtigia, que lzvigari deſiderent; at latere omnia acu- 
ta. Solo hoc Lapilli hi mirandi, quod caſu aliquando in agris, in publicis tritiſque viis reperiantur, 
,, nunquam autem veſtigando inveniantur. Hodie fortaſle reperies, ubi herinihul ; item a meridie, ubi 
,, horis antemeridianis omnia vacua : & hzc, ut plurimum, ſudo celo, zſtivis diebus. - Rertubr mihi 
,, vir probus & fide dignus, Sibi equo iter agenti in ſumma Ocrei unum repertum. Idem contigitle ſcio 
,, feminz <quo yeaz,. quz unume {inu yeſtis deprompfir. Hos Vulgus patrio ſermone &/#- Arrows 
., heads vocant , Si Latme interpreteris, ferreas Sagittarum cuſpides, quibus Lamiz ſagittant, tonar: 
,» Faunos enim Lamiaſque, & id genus ſpirituum E£/fs vocant. De his harumque apud hos fſagirtandi 
,, aſu ca fabulantur , mulrique credunt, que chartis dare ineptum efſer. 

Verifimile eſt Lapidem hunc Arte factum efle : illa enim aſperitas ſuperficiei Ferramenti fingentis 
quoddam quaſi veſtigium eſt , & ſimilis Lapidis Icon apud A/drovandym oecurrit ſub hoc titulo Lapzs 
Sagittarius , quo Romani pro Sagittis utebantur. Arque cjus fabricandi modum noſtrates didicifle pax 
eſt 2 Romanis : forma tamen difterunt parum noſter & iile Remanorum. | 

Muſculites yel Myites apud nos varius , major & minor. 

Pectinites quoque varius. | 

Lapis Mammoſus Mamman referens. | 

Lapis Nucem Juglandem exiccatum forma referens, - 

Lapis varii generis Conchas referens. ; 

Pyrimachus inftar pruni. "O | | = FTeL 

Ceraunias Lapis a figuri Fulminis tiomen habet. Longus Lapis eſt; ſubſtantia Silici ſimilis : Mal- co I 
leum, vel Cuneum, vel Securim reprzſentat; foramen habetexace rotundum, ponderoſus eſt. Huic pins an 
congener Lapis quidam oblongus niger, cam albis maculis, in medio perforatus, ad flumen repertus. referers. 


Peftinites, 


Conchas 


Gloſſopetra ſerrata albicans in Lirtore repertaſubſtantiz ſicciſlimzeſt, & contra putredinem & ver- , "me 
minationem predicatur ejus vis. | | | Prumunm 
Lapis Variolatum duriſſime ſubſtamizeſt, & in colore viridi plerumque vigreſcit, ſuperticie juxta 7eſerens. 
1 iconibus genuinis Variolarumreferta , juxtaalterarn partem confuſas haber. In quibul- gn, 


unam 
dam Lapidibus Variolz eminentes, in noſtrate depreſſz apparent. | | Lapis Vs- 
Yuidam ad Variolarumatfetum eum commendant de collo fuſpenſum. — 
Oftracomorphos quoque Lapis apud nos reperitur, qui varias figuras Oltrearum et Chamarum re- dicus. 
przſentat: cujus figuram egregiam apud er” videre eſt. : — 
| . 


ee EE Oe EO 


oonun_m——_—__ þ PR 


50 Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Quartus. 
Lapis Con- Ut er ille, qui eidem LAirovando dicitur Lapis Foſlilis Conche craflz Teſt & Hirſutz zmulus, Muſzi Me. 
che hirſs- niſi quod noſter lineis tranſverſis carear. "FE os: tallici Lib, 


Orchires. Orchites quoque Al/drovand: apud nos reperitur, qui ſimul copulatis Globis duobus - conſtans y 
Teſtium formam exhiber. | | EA | 
Sandalites etiam,- qui foleam pro pede humano refert. | 
—_ Stalechites variz forme reperiuntur, inter quas Stelechites Pyramidalis Glaciei ſtiriam imitans, 
Lapis Ce Lapis Caſciformis; rotundus eſt et compreſſus, tuſci autem coloris ad rubedinem vergentis. 


fesformiy, | 
CE AIP. UT V.4 31 
De Lapidibus pretioſis ſeu Gemmis. 


—_— pretioſi quidam pellucidi, qui Gemmz dicunrur, quidam opaci. Utrique ſuas Virtu* 
res ex ſuccis Mineralibus, quibus tin&ti funt, ſortiuntur: nam fluide primum Abſtantiz facile 
ſuccis Mineralibus allabentibus ringuntur. 
Lapides hi majores & minores. 
Ex majoribus apud nos 
Teſpr * Jaſpis, ſanguimis inſtar , pet totum corpus ruber. Ab effetu Lapis Sanguinalis', the Blood-ſlame 
dicitur, quoniam ſanguinem a quacunque humani corporis parte manantem cohiber, 
Ruber apud nos reperitur, | | | | 
Viridis quoque, & 
Varicgatus exrubro & vitidi. 


Sas Medi- In Medicina pro ſanguinis fluxu fiſtendo geſtatur. 


cus 


chanicuss Varia quoque ex eo claborantur. 


ther. Achares, the /gare, Gemma durior eſt , & exatain polituram admittit. Variis coloribus inſi- 
= - ” gnitur. In eo Animantium & Vepetabiljum Icones quandoque obfervantur. Achates partim pal- 
leſcentis , partim rubeſcentis coloris. 2 
Achates cruce fſignatus. 
Achates globoſus continens in ſe Cryſtalla ſexangula, Zritz ſpecies. 
Mechani- Quidam adverſus Venena commendant; nec non in curandis Arancarum & Viperarum iQtibus. 
_— Corolle & Armillz ex co parantur. _ | 
ardius, . - . gf . . 
five Cor. Sardius, qui etiam Corneolus, noſtratibus the Cornelian dicitur, Lapis ſemiopacus eſt, & car- 
neous. nem ſuo colore ſimulat. Matrix Amethyſti efle creditur quibuſdam. | 
Uſus Medi- Adverſus Venena valere dicitur. Pulyis cum yino auſtero exhibitus ſanguinem undiquaque fluen- 
Cus rem coercet. Pulvis ad Dentitricia commendatur. | 


Mi. Aqud Antiquos in frequenti uſu Sigillorum fuilſſe Plnius refert, cm nihil cerz in Signo retinear, 


cus. ob quam rationem etiam hodie ad hunc uſum _—_ Ad alias quoque Czlaturas expetitur, 
e 


N Cryſtallum, ut plurimum, angularem, & preſectim hexagonam figuram nanciſcitur. Imo an- 
ryſtal. — 36 x | 6 
lum. guli Cryſtalli in culpidem deſinentes ira eleganter fleuntur in latus prope mucronem, ut Artifex vix 
tales imitari pollir. | | | 
Cryſtallum a natura. plerumque producitur cum feſtucis, atomis , nebulis, ferruginibus , &c, 
Quando perſpicuum eft, Cryitallum nuncupatur. | 
Ejus varia Varia ejus genera apud nos Occurrurt. 
genera © Cryſtallum fuſci coloris & rufeſcentis. | | 
Cryſtallum nigrum. An Lapts Alabandicus Aldroyandi? cui color ex ruffo nigricat. Perſpicuus 
eſt, adinſtar ignis. * Congener ſanc Lapis noſter,” ob quaſdam ex hifce notis Alabandico videtur. - 
An vero Cryſtallum nigrum noſtrum illud eſt, quod 4grico/e Morion dicitur, fluoris genus, ut 
ille habet? Sola ex nigris Gemmis tranflucer. Color ci-nigerrimus, & Pramnion yocatur, aut cum 
nigro mixtus. Et alius color, ut in noſtri, Carbunculi, cujus radix videtur efſe & ex craffiore 
ſacco, qui ſubſidit, fieri. Noſtra figura, ut Cryſtallum, ſexangula eſt, & non aliter quam Cry- G 
ſtallum ſculpirur. pen $925. | 
Cryſtallum montanum maxime pellucidum, 
Apud nos quoque reperitur ea Cryſtalli ſpecies, quz Iris dicitur, Lapis ſc. ſexangulus, qui, quan- 
do Radios Solares excipit, Arcum Celeſti fimilem jacit in Parietem. Noſter ſaltem Soli expoſirus 
Iridis colores promit. | 
Cryſtallum album. | | 
Cryſtallum rubrum. 
Minera Cryſtalli. 
Minera Plumbea, unde Cryſtalla, ranquam fluores, eprediuntur albidiora. 
Cryſtallum , in cujus latiore parte muſcoſi quiddam apparet. 


o6sMedi. Pila ex Cryſtallo, ob trigiditatem, linguz febricitantium ſupponitur, ut fitis tollatur. Pulyig 
cus. _vutiliter ad Dentifricia uſurpacur. Pulyis Cryſtalli adyerſus Epilepſiam commendatur, in Syncope 


quoque probatur, Pulvis in Vino propinatus Dyſenteriam coercer & albos Uteri Fluores cohibet, & 
Fluxum Caliacum compeſcit, Calculos frangit & illos cum Arenulis per Urinam expellir. Copiam 
quoque Lactis Nutricibus datum augere dicitur. Cum Oleo Amygdalarum' dulciuni exbibitus Pulvis 
Cryitalli curat eos qui. Argentum ſublimatum' kauſerunt. $3 Tpuith 

+6 4 knd | Olim 


— 


Conſol. 
Phil. Lib, 
3, Met, 10; 


— 


Hiſtoria Foſſumm in Scotii. = FI 


Uſus Me- 


| Olim Cryſtallum Radiis Solaribus apponebant, & ignem Cryſtallo correptum foliis aridis excipic- ron 


bant. Hodjie cx Cryſtallo Lentem conyexam formant, quz ad Radios Solares maxima violentia ignem : 
accendir, & magis quam Speculum toncavum operatur , quandoquidern Plumbum liquefacit & Mertalla 
igrira reddit. Vaſaquoque quzdam ex Cryſtallo fiunt. Cryſtalla dura a Gemmariis ad modum Ada- 
mantis ſcalpuntur, & Berylli nomine venduntur. - — | Ts 

Ex Cryſtallo Vitrarii Smaltum cujuſcunque coloris fabricanit, deinde Gemmas, tin&o Cryſtallo, 
cujuſcunque tuerint coloris ſimilant. 4 : | . = BD 

Amethyſtus ad colorem Vini accedehs it colorem Violz terminatur. In Sardz Gemma, tanquam /4me:hy- 
in Matrice nafcitur. Triplici colore perfetta radiat , roſeo ſc. yiolaceo & purpurecg. — . _ Fo 

Pulcherrimi quidam in $c97z4 reperiuntur , qui politi cutn optimiisaliarum Regionum contendunt. 


E% minoribiis 
Adamantes Lapidi rubro poizderofo adnati, quorum alii albicant, alii nigreſeunt, alii palleſcunt; 4d". 
alii hexagoni, &alii globoſi, qui-majore duritiareferti abſeryantut, | "2 1 
Adamantes in,Scor4 reperiri mihi a viris fide dignis relatum eſt. Certe Adamas emergit ex ſucco illi 
non valde difſimili, ex quo Cryſtallum generariſaler. . Summamduritiem huic Lapigi Natura ingenuit 
& nitorem admodum vivacem, prz quo Cryſtalli ſplendor langueſcit. Quidameiarttribuunt, uratrritu 
calefactus, inſtar EleQri, feitucas attrahat. . Adamag diaphanes & radians, alicujus inſtgnis magni- 


* 


rudinis, carius quam alia Gemmaconſtar. Quidam Adamantes nigricantis calotis. - 
Adamantis vis in Calculo confringendo predicatur. = cus & 
Ornamenti gratia geſtatur. Ejus ſcobe aliz Gemme ſcalpuntur. Mechani. 
”—_ Ccns. 


Rubinum quoque in Jror34 reperici fern. OO. Þ_Þ RR. 5 ans 
Carbunculonomen, quod tulgorem ſuum ad modum Carbonis ardentis <jaculetur; .idquein tenebris carbunce« 
etiam. Huncreperiritradunt in //{exc_Zbndibus Juſulis uni. In aliis quoque locisfulgor apparens in **: 
Rupibus a Carbunculo fluere creditur. ©, 0, _ ___.. - Bs 
AuRores cjuſdem Lapidis ſpecies tafitum diyerſas Rubinum & Carbunculum facere videntur. | 
Granatus, licet obſcurior , ad hos reducitur. . - . . . _. | Cranatus; 
lis Venena profligari , & Acremetiam peſtilentem emendari traduntquidam. OO! TO 
. Hyacinthus in colore quoque rubeſcit, & flammas ignis quodammodo emulatur : ideoque a nonnul- yogi 
Ls ad genera Carbunculi reducitur, Ineo colocum cerylei, violacei & purpurei quzdam mixtura eſt. thus. | 
In $c04z4 reperirirelatum eſt. Jo Lg EE _.” 
C WO F "AOESS iN RE TE Ree Rr Ine "9 Uſus Medi. 
Hujus virtus in expugnando Toxito predicatur. . Spititus etiatm vitales roborare dicitur. > 
 Topazio aureus eſt color. Ad Chrylolithos Veterum reducendus. Color Aque fimilis eſt, in qua Toparis. 
Crocus vel Rhabarbarum diſſolura fuerint. In Borcali Plaga Score reperiri mihirelatum eſt. LOR 
Facultatem vitalem roborare dicitur. Sanguinis etiam profluvia cocrcere traditur. Multim quoque Jus Medi 
in Aﬀectibus Peſtilentibus commendatur, | 


_ 


Bufonius Lapis, —_ 
Beryllus. | Beryilun 


Oftendit mihi Vir reyerendus rerum naturalium curioſus ſcrutator Lapidem politilimum rotundum in 
Tueds repertum , quem Beryllum dicebat. Inſtar Cryſtalli nitidifſimi erat. Al/drovardoautem Beryl- 
Jus Gemmgeſt, que colorem exhibere videtur, qualis Aquz Maris color. A/erto tamen Magno Be- 
ryllus candiduseſt, & adinſtar Aquz perſpicuus. Adeo ut incerti ſimus, quid de Beryllo fir Itatuens 
dum, apud nos reperiatur necne. CO PPS > 8 
Maregarit#. _ Margerith 
Cake Mundi. _._ . | RR 
Gagates. An Bitumen potius ? EO WE - Gagaten 
| DOptime autem de Gemmis pronunciavit Biithius, quodill | 


Illusirant aciem , magiſque Cacos 

In ſuas condunt animos tenebras. 

Hoc quicquid Plaret, extitatque mentes , 
Infimis tellus aluit cavernis. 

Splendor , quo regitur vigetque'celum , 


tat obſcuras anime rumas. 


eApperidix ad prevedentem Settionem 
de Lapidibus. 
| Lapis Pholadis Saxum eſt, cui a naturi Pholadis Animalculi nomen imponitur ,- quoniam in eo lati- Zepic pho: 
bulatur. Pholades enim Animalcula ſunt Teſtacea Biyalvia, ita nuncupara, quia ſemper deliteſcunt. _—_ 
Harum Icones in Tabulis exhibuimus. 7 | | | 
Foramiha habet hoc Saxum plurimarotunda, quzdam majora, quedam minora, inquibus Pholades _ -- 
conſpiciuntur. Apud nos reperituwin noyo Portu Comitis de /#iztonn prope Seroninmm oppidum. 


9) | | |  $:cr1s 


Prodromi Nat. Hiſt. Scotiz Partis Secunde Lib. Duartus. 


SECS TrRnTL 4A 


De Metals. 
EMMETT 1 
De Metallis in genere. 


> Etallum corpus fufile eſt, durum, fuſile, quod in ſui naturi conſiſtens Malleo in omnem 


partem exrenditur & dilatatur. 
Meralla quzque ex proprio ſeminio a Deo creato generantur, quod fruſtra imitanturin Terrz ſu- 
—_ ow Chymiſtz, cumilla non niſi ex propriis ſeminibus, idque in propriis Martricibus in Terre finu 
ant. 
 Merala Metalla proprie dia ſex ſunt; Aurum, Argentum, As, Ferrum, Plumbum, Stannum ; quibus 
quot fant. uidam Hydrargyrum addunt, cui tamen deſunt aliquz Meralli conditiones. Chalybem autem ad 
Ferrum reducunt, ficut Aurichalcum ad Xs: Xs enim tinctumeſt. Quidam Antimonium etiam ad- 


dunt, atque Metalla fic dividunt. 
Merallo- Metalla quzdam ſunt dura, quzdam liquida, 
rum diff. T jquidum-eſt Argentum vivum. 
TEDUE. ' . 
Dura ſunt vel pura, vel impura. 


Metallum 
quid. 
Metalla 


Pura: ut Aurum, Argentum. 
Impura vel duriora, yel molliora. 
Duriora; ut As & Ferrum. 


Molliora ſunt Plumbum, Stannum & Stibium. | = 
Meallo- Signa Metallorum latentium ſunt Lapides et Glebe Terrz juſto graviores, przſertim fi Sulphu- 


rum fign2. uM odorem de ſe ſpargant. Color quoque indicat Meralla latentia: viridis enim color ab Are, ni- 


ger ab Argento & Auro, lividus a Plumbo er Ferro, luridus a Chalcantho, cinereus et obſcurus a 
Sulphure. Rimzquoquein Montibus obſervatz acres Metallorum halirusnotare ſolent, ob quos quoque 
fir, ut Pruina et Nix in iis locis non durer. Certiſſima ſigna przbent Ramenta quzdam Metallica a 


Torrentibus deraſa. 
ET U:T 14 
De © MHetallis in ſpecie. 


X Metallis perfeis apud nos ſunt 
Aurum, quod puriſlimum in variis $cor7z noſtrz locis reperitur, & quidem apyron quando- 
que, quod nullum ignem eſt expertum. Er non tantum ramenta, quz frequenter inveniuntur, ſed 


aliquando fruſta, que Uncias aliquot _ Ego autem ipſe vidi Auri truſtum duas drachmas 
q 


cum dimidiz pendens in Crafordre teſquis inventum. 
Certe Britannie Colles Auro fertiles $trabo celebrabar. 


Uſus Medi- Aurum ad Medicine uſum prezfertur, quod naturi ſai ſtatim purum eſt. Valet ad roburnaturz 
as & Venticulum cxolutum reficit, Venenis reſiſtit. Auri ſcobs Scabiei & Leprz plarimam prodeſt, 


Elephantiaſin arcet ; illis medetur, qui ab Argento vivo vel intrinſecus ſumpto, vel extrinſecus ap- 
plicato lzſi fuerint. Folia Auri Ulceri impoſita carnem fine morſu exedere dicuntur. In Cauteriis 
Actualibus przſtat czteris Metallis. | | | 

= Mc- Pictores, dcficiente Czrulco tranſmarino, laminas Aureas ſupra Ollam Aceto plenam ſuſpendunt- 

Cs. . . . K . \ 

| nam tunc Aurum Cyaneum colorem .amznifſimum ſpargit , quod prediqto libentiſſime preferunt. 
Uruntur etiam Auro ſoluto, dum limaturam Auri triduo mergunt in ſucco a foliis Juniperi expreſ- 
ſo: etenim hoc temporis ſpatio Aurum inſtar Aque ſolvitur, quz in ſubſtantia Aurum zmulatur. 
Hac miſturz Pictores ad figuras & literas aureas delineandas uti ſolent. 


y Aurum certe aliis omnibus Merallis preſtat; 


—— Oni quoniam ml deperit Auro 
Ipne, velut ſolum confumit nulla vetuſtas, 
Ac neque rubigo aut erugo conficit ulla. 
dArgemnr Arpentum proximum ab Auro bonitatis locum occupat, & quemadmodum Pyritz aureo colore 
 __ aſperſi Venas Aureas, ita albicantes minutis maculati granis Venas Argenteas indicare ſolent. 


Ejus Minera varia eſt, nunc rubra, nunc alba. T he Sparr dicitur. 


UfurMe- Medici jus ſcobe utuntur, quod tremori & palpitationi cordis opituletur, et Cerebrum roborare 


dicus | 
& Videarur. 
Mechani- =Qyomodo Pictoribus in uſum cedat, videre eſt apud ,A/drovendum. Optime Tube prefiaresex 
_ eo confictunrur, ob Metalli tinnitum. | | 
Ex imperfectis 
As ſeu Cuprum variis in locis apud nos —_— 


_ Chryſocolla, Arugo & Pyritz zroſfi certifſimum Venz Zcrariz indicium'prebent. 
| | Aris 


= = 5 ——ESE_ 
ves es _ 
AD 


CDRS CN 


Eliſtoria Foſſiliuen in Scotia. 53 


Aris Vena Chryſocolla & Czruleo tina apud EArthry. 
Minera &ris & Plumbi mixta, 
Aris ferax Pyrites aurei coloris. 


I As rs SE A edn 


A#cis Vena in Marmore & Pyrite. | | 
As uſtum adftringit, ficcat, reprimit, abſumir. _ | | | A in; 
p Pictoribus quoque varios uſus przbet : nam tum Czruleum commune, tum color vicidisex co con- cpanious. 
ciuntur. 


Ferri Minera varia apud nos eſt. Ferrum. 


Minera Ferri nigricans valde ponderofa. | | 
Minera quzdam Ferri duriſſima, inſtar Chalybis, ſplendens. 
Minera Ferri rubra cum Armaturi albi. 
Minera Ferri obſcure rubens cum Armatura, Cordis effigie. | — 
Ferrum refrigerat, aditringit, ficcat, digerit Scirrhos. Vinum, aut Aqua, inqui candens Ferrum boo wag 
ſitreſtinctum, potu Dyſentericis auxiliatur. Scobs in Cacheticis yalet. Balneum ex ſcoriis tumores 
pedum cedematoſos reſolvit, Articulos roborat. 
Ex Ferro Inſtrumenta ad plurimas Artes conficiuntur. : Mechani- 
Plumbum veteres in album & nigrum diſtinxerunt. Album &«--#,o-, hoceſt, Stannumdixere ; ni- 71 , 
grum, noſtrum commune. | 
Plumbum quandoque purum reperitur, cujuſmodi maſſam ingentem vidi, quz in Mineris Plumba- 
riis D. 7oannis Hope de Hoptoun inventa tuit, cuideportandz non pauciores quam oRto Equiſufficiebant. 
Plumbum ſzpe in Fluoribus albis a noſtratibus Sparrs diRis invenitur, aliquando cum Minera Cry- 
ſtalli, cujuſmodi Maſſz ex Mineris Marchionis de @weensberry ſummi Scozie Thelaurarii erutz Icon in 
Tabulis noſtris haberur. 
Variz apud nos Plumbi Vinerz ſunt ; ſcilicet 
Minera Plumb! flavi coloris. 
Minera Plumbi , in qua Cuprum eſt. 
Minera Plumbiſplendens. 
Plumbum refrigerat admodum & adſtringit. Lamina Plumbea lumbis inſtrata geniturz fluorem per my Medi 
inſomnia prohiber, & Ganglium diſſipar. | 
Plumbum uſtum miſtas haber vires; refrigerat, ficcat, attenuat. Ulcera rebellia Cancroſa carne 
impler, ac Cicatricetegir. | | 
Plumbirecrem=ntum pars eſt terrea & lapidoſa Venz Plumbi Eliquara ſimul cum Plumbo. Majorem 
habet vim adſtringendi & ſiccandi quam Plumbum uſtum. | | 
Stannum in Scor4 noſtri quoque reperitur. Ei virrus ſiccandi & refrigerandi afſignarur. Magni uſus _ 
eſt (ut quidam yolunt)in Ulceribus etiam antiquis. Ramenta Stanni a quibuſdam in Scorburo lacculis gg weg;. 


ro dizta miſcentur. Cus. 
P Uſus Me. 


| Coquiturex Lapide fifſili, Quartzo & aliis Lapidibus ſolidis. In Pitorum quoque uſus cedit, & 1 -- 
Urenfilia multa exeo parantur. 


Ex cMetallis affmbus. 

Antimonium , quod etiam Stibium dicitur , Lapide Plumbario magis friabile eſt, & fiſile magis* ewonggy 
manus tingit, | | og | 

Antiqui Medicamentis tantim externis hoc admiſcebant ad Ulcera ſananda, Hodie ex Antimonio Uſus Medi 
Oleum paraturin Ulceribus malignis przſtantiſſimum. Crudumin Vino maceratum Vomitorium eſt ” cs © 
referente Domino Lamy. Ad Purgationes przparatum ad Vomitum quoque uſurpatur. Crudumetiam | 
cum fructu ſacculis prodizti Lue Venerei laborantium preſcriptis miſcetur. 

Verteribus ejus uſus in decoratione erat, ut ex Sacris Literis videre eſt. Uſus Me- 

Campanarum Artificibus in uſum venit, ſicut & Gemmariis etiam. = : CUB. 

Argentum vivum, ſive Hydrargyrum, noſtratibus Qick/i#ver in $cor14 etiam reperitur. Liquor 
Merallicus eſt, ponderoſus, coloris argentei, inftar Aquz fluidus, ſed manum non madefaciens. Ad 


contactum frigidus eſt, 
Argentum vivyum vel nativum & foſlile, vel faQtitium eſt. Hydrargy- 
Nativum & foflile eſt, quod in propriis Venis reperitur. _ 
Factitium autem, quod ex Cinnabari nativa przparari ſolet. | Uſa Meds. 
Luis Venerez, etiam quz altius ſedes fixit, efficaciſſimum remedium eſt. Vermes quoque necat, .,,, 


Tumores duros refolvit, Scabiem & Ulcera cyrat. Pediculos interimit : qui facultate cognita, Mu- 
lieres ilfud Saliva vel Axungizextinguunt, & poſtea caput Puſionum linunt. | Sed cum incjus uſu incau- 
tiores ſunt, Fluxiones in Tonſillas & Uvulam non raro procuranr, que Tempeſtate Pluyia illos inva- 
dunt, a qubes 'vix unquam poſtea liberantur. Cayeant ergo ab <jus uſu improvido, qui ſuis Liberis 


bene conſulere yelint. "£5: ab 
' Mylti uſiis'/apud Aurifabros alioſque Artifices eſt. | - , 
© Chryſocollz native color viridis eft. In Lapide zroſo noſtrare frequenter reperitur. Videtur quaſi ©! ryſe- 
zrugo quzdam ab Aqua aliove liquore acidulo fluente in Venam #ris. | DR 
Alvum ſolvit & Vomitum concitat tanti vehementia , ut intra corpus non tuto ſumatur. cus & Me 
Veteres ad Aurum glutinandumea uſt ſunt. Pictoribus quoque in uſum venir. _— 
rites. 


___ Pyrices, vartius apud nos. - 
be : O 2 Cubicus 


= 5 gy cd bh I Ia ors AFR Wy "> Ryman 
. 


not 19> o, LH ELIE FAA be alaroes ot AA I own It ODA VIAL wu RD A AER oe) A. 
- 0 0 — © Coos - - - 
Pg 


Sw<e" 05 eee 
—— ——— - 


= IE Con gi 


EEZRRES CST 


—_—— 


-_ ++ 00S” oc wee — rear CE eee CEE ee SE SIC ee ed oe 
—— ena tn ne - motel, ay 


— 
— 


—_— - 


——Gouye A oe 
WEI . 


Oats. —oeote I eee dd ane Fades LO et I A rn A Ae _ 


"it 


Prodromi Nat. Hiſt. Seotiz Partis Secunde Lib. Quartus. 


34 | 

Cubicus. Cubicus znei coloris. | j | | | | 

—_ Mica corpus eſt Merallicum Argento ſplendore ſimile, quod in Marmoribus & Lapidibus arenoſis lu- 

cet, ſedex iis ſepararingquit. Fixumnoneſt, fed igne conſumirur. | 

Takum. Talcum. 

Cadmia. .. Cadmia. FP 

Cinnabaris, Cinnabaris, _ 

Lipir ero- Lapis zroſus viridis. —@_ 6 EG NE oe : 
ſus. Saxa Merallaria ea videntur efſe, quz noſtratibus Sparrs; quorum quzdam opaca , quzdam niten- 
Hluores. tia & ſplendentia, que Fluores dicuntur. Atque ita. ab Auctoribus appellantur , quoniam calore ignis 


liquefiunt a Merallariis in Fornaces ardentes conjeti. Gemmis fimiles ſunt quidam exHis, alii opaci, 
uales in Fodinis Argentariis reperiuntur. | 


 Uſus Me- Merallarii Fluores in Fornaces injiciunt, ut materiam Mctaſlorum fluidiorem reddanr. 


'ehanicus. ; EEG ; ; 
Ex Artificiahbus que ex Metallis 
Ars elicts. 
Mare: Zrugo fuccus Merallicus in Xrariis Metallis concretus, quigeneratur , dum ſuccus vehementer aci- 
| dus #ris mareriam eroſcrit. Reperitur Nativa apud nos in Pyrite Zrario, ex quo effloreſcit. 
Uſus Me- Acris eſt & craffarum partium, morder, -liquat, digerit & ficcat. = E 
_ Ferrugo, Ruſt of Iron, Ferri vitium eſt, ex quo Ferrum humore contactum infeſtatur. Color illi 
-_ ruber, ſednigredine permixtus. Vis illivus inſtar Chalcanthi — | Oy 
Uſus Medi- - Adſtringenseſt, minus tamen erodens. Illita Sacris Ignibus & Papularum eruptjonibus medetu. 
=_ FY In Germanz Sutores illam in tenuiori Cereviſia diſfolvunt, & Coria tingunt, Coriarii etiam Ttak 
wy (referente Aldrgvando) Ferrum verus & rubiginoſum in Vino putretaciunr, quo deinde Coria nigro co-. 
lore tingunt. 
mera Crocus Martis ex ferro paratus deobſtruit cgregie ?. 
AIATTHS, 
S En Plumbs 

conſe. Ceruſſa, quz Flos Plumbi nominatur. . 

Uſus Medi-.  Refrigerat & ſiccat, eximii uſus in Ulceribus. Yr pns OT DD EE 
tk Cerulla m Fictili novo combuſta colorem rubrum acquirit & Sandyx evadit. Hzc, ficum #qui por- 
Mic. tione Rubricz aduratut, Minium przber, quod in malignis etiam Ulceribus eximii uſus eſt & Pioribis 

Ul:s M.di- qyoque in uſum cedit. 

cus & Me. | 
"3 Flos Fris. 
ns > Squams Eris. . ., 
ris. Ex Ferro & Chalybe 

Squeme - & C 

5, Squama Ferri & Chalybis. 

Chalybis . Fo 
Mm 5 Ex Metallis quoque fant 

| Scoria. 
-" ,* "SedHle, Diphryges. 
DIPOges. Vitrum. 
VEE Cadmia. 
aamia o 

_ DRE 

- — VIE 'D | 

Y0S. bs : ; Roe 

Sz i0 QvanrrtT i 
De eMarms. 
Tia P UT 1 
De Marims in Genere. 

Aqia car "A Qua Veteribus omnium rerum Principium cenſebatur, uodinexomnisgeneris corpora proveni- 
Vercribus rent. In Maricerte non ſolum Piſces innuc eri, ſed & Quadrupeda, Aves, InſeRa, Serpentes, 
Nm Ptin. 110 ſui generis Foſlilia producuntur, utSuccinum, Ambra Griſea, que Bituminoſi generis ſunt. Plag- 
cipium Tt autem plurim? in ipſo Maris fundo provyeniunt, non ſolum quz Algz dicuntur , fed Frutices, Arbo- 


ccſcbatur. 125 & Herbz propric ditz. Nos ex co Corporum Marinorum numero eatantum hic apponemus, quez 

_ _ inhochoſtro Matireperiuntur, Plantas ſc & Bitumina , aut quz his congenera ſunt{Animalia cnim, 

etiam Marina, in Tractatude Animalibus habentur) initium a Plantis Marinis ſumentes , quod ez fre- 
quentius occurrant. Ex his Alge, ſeu Fuci in Libro Primo de Plantis traditiſunt. 


CAPUT 


Hiſtoria Foſſilium in Scotia. TEES. 


Lb. 6. 


liea quoque commendatur. Quidam ad reſpirationem difficilem eo utuntur. 


eAPUT 11 
De Plantis eMarinis, Bitaminibus , aut his conge) 
alifque que in Mari provenint. 


Bies Marina, quz teſtis Oſtreorum adnaſcitur. Bo ns | Abies Ma. 
Planta Marina Equiſeti facie Oſtreo adnata. Ejus Icon habetur in Tabulis © \ wa 
Coralloides ſuccus conicretus elit, ramis quam in Corallio brevioribus, diſſimilis quoque ſubſtantiz. #quiſe:i 
In Lictore Cantiere invenitur. Rk Jen, bes 
A quibuſdam przdicatur ad coſdem uſus ad quos Corallium uſurpatur. Vires. 
Muſcus Corallinus albus , — 
—  purpureus, | 
— Niger. ws 
Spongia palmata. , EL = | my Nr. 
- ur Marinum Scherl/andicum. Lapidez quidem ſubſtantiz videtur , quod tamen policiſſimum Ebur eraſe we 
retert. hentai : 


Hic Lapis Ebori ſimillimus in Scherlandizinvenitur, in Maris littore. An Lapis Arabicus Aldrovand, 9 
cui Dzofcorides trito & Hemorrh »idibus tumidis inſperſo vim illas exiccandi tribuit, & cinerem Denti- vg Medi- 
friciis urilem eſſe ſcribit. Galen: exiccantern & extergentem ei facultatem aſſignar. : 
* Ambra Griſeaquandoque in noſtro Mari reperitur, Subſtantia autem pinguiseſt, odoratiſſima, fria- _— 
bilis, dilarabilis ramen; colore nunc unjformi, nunc punt cirrina aut alba aſperſa habens. Proba- *"%**: 
bilceſt ex Fontibus quibuſdam Bituminis manare, & in ſummo Mari Aeri expoſitum coagulari & den- 
fari, Calida ſtatuitur ordine ſecundo, ficcaprimo. — | EET”. 

Inſignem vim habet ſpiritus Animales & Vitales roborandi : unde Cerebro & Cordi confert. Senſus CIS 
omnes vegeriores reddit, utilis Senibus & narura frigidioribus. In Syncope & Melancholia commendatur. & 

In odoramentis & ſufficibus maximum uſum haber. Myropci hoc odoramenti genere Chirothecas  Mecbani- 
Nobilium imbuere ſolenr. 2 

Suceinum Bituminis genuselſe videtur, five Terrz pinguedo eTerrz Venis cfituens, aut ex quibuſ- Sucinum. 
dam Scopulorum crepidinibus erumpens, & iri Mare defluens, in quo agitatum , aquarum falſugine in 
Lapidi> duritiem concreſcit. Fluidum fuiſſe arguunt InſeRa aliaque, que in eo incluſa reperiuntur. 

Cum autem Succinum adhuc liquidum naturaliter tenax fie, noni mirumeſt, fi Animalciila quandoque 
ili incidenter adherentia ita implicentur , ut neceſſario in durictiem Japideam paulatim concreſcant, 
Hinc Martiahs, | h 


Dum Phacthontes Formica vagatur i umbri 
Implicuit tenuem Succima gutta Feram. 
Fruſtum Succini habeo, in quo Muſca condita eſt, 
Nec poterat tumulo nobiliore tegi, 


Incenſum Succinum ardert, inſtar Bituminis, ejuſque odorem reddit. Paleas & ſimiles quiſquilias 
attrahit. Ingens ejus Maſla(reterente Boethio noſtro) equo major in Littus noſtrum appulir. 

Gagates cicongenereſt, fedex craſſiori & impuriori Birumine ortum hiaber & proprterea nigrum cſl. 

Succinum nunc album eſt, nunc mellei coloris; aliquando aurci. | 

Ex Succini ramentis Pulyeres Suffumigatorii in AﬀeRibus frigidis & contagioſis parantur. Ex iis (,,.,,...- 
quoque Vernix paratur. | cus, 

Succinum Remediutn calefaciens cenſetur, & vim haber conglutinandi, conſtriagendi, exiccandi. 
Eximii uſiis eſt in Sirangulatu Matricis & Epilepſia; Diuretice quoque facultatis eſt. Oleumex co Pa- 


ralyticis conducit. | 
De Succino juſtos TraQtatus ſcripſerunt D. Andreas Aurifaber & Severimns Gabelins. | 
Sperma Ceti. —_—_ 


De Haloſantho ſeu Spermate Ceti Librum ſcripſit Valerias Cordus. Eſt autem ſubſtantia ſubliquidum 
& adipis inſtar pingue, colore ad citrinum aut croceum inclinans, odore gravi. Saporem illotum adhuc 
habet pinguem, acrem, & Salis autaquz Marinz modo fervidum, ſubrancidum. Przparatum vero 
guſtu pingue, modice acre & ſubrancidum eſt. | | OE. 
Quidam AuRores tradunt eſſe liquorem, &in cetebro Ceti, qui Iandrs Dogling dicitur , reperiri. Alii 
Biruminoſum corpus putant aliunde in Mare influens. | Ws 
Sudorem provocat, & ſanguinem coagulatum in grumos, a caſu, diſſolvir, Alyum turbat. In Co- PiuMedi- 


Favus Marinus. Subſtantiaquzdam ex Veſiculis aridis conſtans. Favus M- 

In Littore Maris Deucaledon: & in Orcadibis cum Alga Marina inyeniuntur. | —_ 

Phaſeoli cHolucant, & En Phaſeols 

Nux Indica, ex qua Pyxides pro Pulyere Sternutatorio parant. gs 
Addendum ad Cap. 10. Libri Prim: Partis Prime. | "A 

Przter enumeratos ibi Fontes Medicatos, agency nuper ccpic Fons Balgregie verſus Fifane 

| Pro- 


== 
eo —aiyos.—— RES> <I> 
gon me Pr 
wi i ICE 
———— 
= IR———_— = 


ogy 
Os O—E—_—— ———_—_— 
Pn IS 
JO 
L So 
_ 
DIS 
_ 


. } He 

*+ 

| #:) : 
Wit Wl! | 

(tet 


alyl 


+ 7 LY: 


"ku 


ith 


me 


_ IOESTTERS 


EEE 
NN ——— 


TO 
W 


I  —— 


— Do dh <4 


— 
Xx WIZ ES 


. —__— 


- - — v- w—onug3Þ + ev way” > 


— I RS 


Prodrom: Nat. Hift. Scoris Partis Secuna? Lib. Quartaus. 


| 56 


Pf. 148, 
| Verſ. 13, 
| ad 14, 


Provinciz meditullium fitus. Aqua hujus Fontis hauſta ſaporem adſtringentem in orerelinquit, & cor- 
pore calefacto quibuſdam nauſeam, vomitus & purgationets molitur, nonnullis falivationem & ſpura 
irequentiora procurat. In contrationibus Artieulorum multiim conducit cjus uſus externe, A quo 
Mineralicjus virtus profiliar, nondum compertum eſt. Reperiuntur prope Fontem Cryſtalla: 
Prodromo hoc opere jam ad Umbilicum adduto, zquum eſt, ut nos cum Regio Prophets cunta 


. Dei Opificia ad cjus laudes celebrandas excitante concinamus , 


Landete Dominum , qui diem. | Ad juſſe Dqmini mobiles 


Sol, Luna noftem illuminas. 

Laudate Dominum lucidis 

Stelle decore flarmulis. 
Laudate eum rotatiles 

Tot Orbium compagines , 

Et Unda longe celfur 

Campis mtentis Aeris. 

HC y__ laudes ditite, 
Nomenque cuntia pangzte, 
Duod cuntta and, wa.. 44 : 
Et cuntta nutu ſuſtinet, 

Fixitque firmo cardine, 
Ne wi [enef7z corruant ; 
Certiſque vinxit legibas , 
Duas tranſgred; non audeant. 


Circumrotantes turbines, 
Colles feraces, & fer 

e Montes : © onmnes Arbores , 

Seu montibus rigeſcttts, 


' Jeu cultibus manſueſcitts , 


Mites fereque Beſlie , 
Humique lente Reptiles, 


. Et que liquentes Aeris 


Campos volando carpitis. 
Reges & Orbis Preſides, 
Et Nationes _ R 
Et paupert plebecule 
gn ab Ls dicitts , 
Et vos Fwventa florea , 
Leti puell: & virgines , 


Landate Dommum ſab ſpecus Seneſque vite tn ultimo 
Terre Dracones abditt : Jamam exituri lime, 
Et vaſta Cete, que ſinus Laudate Dominum ; Numini 
Ponti repoſtos finditis. Szt ejus un gloria , 

Ignes, Nives, © Grandines, | Unumque noſcat ommun 
Vaporgue & Aure ſpiritus , | Celum Solumgue Principem. 

Totius Operis Prodromi 
11 N I Ss. 


Wo | : 25 


Et 


[---..N.. OD Fas 


eAlphabeticus rerum pratipuarum, que in Libro Duarto & ultimo Partis ſecunde 
Prodrom Naturals Hiftorie Scotie trrftantur , qui agit de Foſſi- | 
libus &© eMarinis. | 


A 


Abies Harms , 55 
e-chatesyejus uſus Medicus &-Mechanicus , 50 
Hdamas, ejus uſus Medicus & Atechanicus, 51 
ris Vide Flos & Squama. 
e/Erugo, & e<jus ufus Medicus» 54 
e/Es, cjus uſus Medicus &. Mechanicus , 52.53 
e/Ettes, & cjus uſus Medicus. - (7 48. 
Alcronum , | 4% 
eAleftorins, 4.8 
Ambra Griſea, ejus uſus Medicus & Mechanicus, 55 
Amethyſtus , : FI 
Antimonum , ejus uſus Medicus & Mechanicus, 53 
Aqua in Anandia ex {uccis concretis 43 
Aqua cur Veteribus rerum omnum principum cenſe- 
rur » 5 4 
Argentum , &jus uſus Medicus & Mechanicus , 52 
Argilla, & ejus uſus Hechanicus , 42 
Armene athnis , bid, 
efurum , cjus uſus Medicus & Mechanicus , 5. 
B 
Belemmtes, - | 49 
Beryllus , 1 
Buumen quid 44 
Bufonues, 4-8 
Bufontes . 4d 
RBufomus Lapis , Fi 
C. 
Cadmia, Terra, 4-2 


Cadmia, ex Metallis affimbus, ' 5 
Cadmis, ex Artificialibus , quz ex Metallis Ars elicit , 


ibid. 


Ceruleums, & ejus Vires , 43 
Calamies y 47 
Carbo foſſilis, & ejus uſus z 44+ 
Carbunculus, & ejus Viress | FI 
Ceraumas » 49 
Ceruſſa, ejus uſus Medicus z 54+ 
Cefpes Bituminoſus , | 44 
Chryſocolla, ejus uſus Medicus 8& fechanicus, 53 
Cimolia , ejus uſus Medicus & Mechanicus , 4 
Cinnabar IS 5g 5 4 
Coralloides , | 55 
Corneolus , ejus uſus Medicus & Afcchanicus , 5O 
Cos eAquatica & Olearia, 46 
Crocus Martis, & ejus Vires, ; 54 
Cryftallum, cjus varia genera, uſus Afedicus & Ale- 

chanicus , 5O.FI 
Cubicuss © 54 

D. 

Diphryges, 54: 


| E. 
Ebur Marinum Schetlandicum » & jus uſus Afedicus, 55 


Echinites, 


Entrochus, cus variz ſpecies & uſus Medicus , wad 


F. 
Fauus Marinus , 55 
Ferrum , &jus uſus Medicus & Afechanicus , 53 
Ferrs & Chahbis ſquama , 54. 
Ferrugo, &zus uſus Medicus & Mechanicus , abid. 
Flos eAiris , . ibid. 
Fluores, &K eorum uſus Mechanicus , ibid. 
Fons de Balgregie » 4 
Foſſe quid , = 
Foffilia Marma . 1b1d. 
Foſſikum nomen , & divifio y ib1d, 
Foſfilum uſus & abulus, ibid; 
- 
Gagates inter Bitumina, & 9 uſus, rod 
Gagates inter Lapides pretioſos , Sr 
Globulus Lapidens » 48. 
Gloſſopetra, 49 
Granatus, & ejus Vires, FI 
Gypſum , ejus ulus Medicus & Mechanicus, 47 
H. 
Hematizes ejus uſus /edicus & Mechanicus , 48 
Hhyacmthus , & ejus uſus Medicus , | FI 
Hydrargyrum & <jus uſus Medicus, 53 
I. 
74ſpis, ejus uſus Medicus 8& Mechanicus , 59 
L. 
Leanuarum Sagutte , 4.9 


Layis quid > <5 
Lepides quomodo gignuntur, & locus ubi generantug 


Lapides , ibid. 
Lupidum differentiz , ibid. 
Lupis ar ofus 7 5 4 
Lapis eArgathelie, 47 
Lapis Artetmum caput referens , 49 
Lapis Calcarins , & ejus uſus Medicus, 4.6 
Lapis Capreols, 4.8 
Lapis Cafeiformss » 50 
Lapis Cochleiformis 4 
Lapis Conche hirſute amulus, Js 


Lapis varn generss Conchas referens , 49 
Lapis Corass figurd » 1bid. 
Lapis Cylmariacus ibid. 
Lapis Iuglandem referens , ibid. 
Lapis Lazuli, ejus uſus Medicys & Mechanicus, 48 

TTY Lap's 


—— —_— — — —— = = - 
- = =z = x5 A II; = 25:55 Z roars og pe = = POET pete Ig * Fi 4 
2 pp —————o_ SAL pg Al IEC R = —_—_ X 
X ew Sas <4 OO - hs _—— 
== WIDE = _—— Ip eames Rees - 
oy = - — | S—— — MOT... 5 vw o_s == 
CAE.” oe - LT a eas - - rea mrs nm - == 
- - y J—_ =_ - —_— = — - ; - 
— : : Z -; I: _—_— ——_ = 
eee et —_ — - pY = a hn = —= ---; ——_— - - b_— — _ —_— > <—_ _ - - 
i ; ——— -- = . = 
= >= > bh - 
6 . ET —-I- . - On = - == 
_ _ — __ LE - > — 2_ - _ — $—_ _—_— 
_ - , : i EE = = ' _ —_— 
—_ ” . _ _ 
» : £ mra— => = _ 


- — : . ke —_ 


g- —tttd— 4 
ES > nr WTI Er en =: 


wo EEDIDS ou Dom Es 
por mr pun 2 = hos Y _—_ I 


— —— 
= — - 


II ICAL 


I Oy 


CO NR —— 
CEO ac Rp——— rot edt yy 


Parts Secunde. 


Lapis Limacis nudi » 
Lapis Mammoſus 
Lapis Marge fimilis » 


Lapis Molaris,, 


Lapis Percarum , 
Prunum referens, 

Lapis Schifins , | | 
Lapis V artolariom , & jus uſus Medicus j 
Lepides in Cancrorum caputibus , 

apides in bumaze corpore 1 
Lignum foſſile 
Lithargaros , 


M. 


Magnes, & ejus uſus, 

Aarga wulgarts, & ejus ulus, 

HMarga lapidoſa flavay 

Alargarite q þ=> 

AMarmor, ejus uſus Medicus & Mechanicus , 
AHMarmorum genera , 

Aletallum quid . 

Aetalls unde generantur , 

Aetalla quot tunt, 

AMetallorum differentiz & igna z 

Mic » 

Maynium , cjus uſus Medicus 8& Mechanicus 5 
Aorochthus , & ejus uſus Medigus 

HMaſcus Coratlinus 3 


Annes » 


N. 
Nigrica, & ejus uſus, 
Nitrum , & cus uſus » 
Nux Indice y 
O. 


Ochra, ejus. uſus Medicus & Mechanicus , 
Oculus Mundi, | 

Oleum Fontis S. Cathaarine 

Orchues, 

Oftracomorphos , 


Pettinues. 

Pettuncultes , 

Petr ifata . 

Phaſeols Molucart , 

Planta Maria Equiſett facie, 
Plambum , & cjus uſus Medicus , 


ibid. Pomphohx, 
49 Pumex, ejus uſus Medicus & Mechanicus , 
47 Pyrimachus , 
4.6 Pyries Lapis 1 
148 Pyrues ex Metallis affinibus z 
FI | 
47 R 
49 | 
47 Rubimus, | 
49 Rubrica, ejus duz ſpecies & uſus Medicus z 
A I; 
$ Sal bl LS A 
Sd commits, Naturalis & Artificulisz 
Sabs ufus in Gibis & Vires ia Medicina 5 
 Sabs uſus in Agriculturi , 
47 Sandalues . 
4.2 Sandyx o 
abid. Sardius. Vide Corneolus. 
Fl Scoridy 
46 Sex, cjus ſpecies & uſus Mechanicus , 
1d. Smirs, & cus uſus Mechanicus, 
52 Sperms Cert, & qjus ulus Medicus, 
ibid. Spongia lo 
ibid Squama e/Eris 7 
wbid. Staladtites , 
5 4 Stalagmues 5 
abid. Srannum, ejus uſus Medicus 8 Mechanicus , 
4.8 Stelechnes, 
55 Succs concretsy ; 
49 Succinum , & ejus uſus Medicus, . 
Sulphur , cjus uſus Medicus & Mechanicus , 
p of 
4% 
43 Tatum, ejus uſus Medicus 8& Mechanicus, 


Tatum ex Metallzs athmibus , 
Terras 

Terra Butummoſe 

Terra Drumfriſienſis tmforiay 
Terra croces & wulace coloris 
Terra wirtdss , 

T opez1us » 

Tops o 

Topbus 7 uvenct , 
Trochites. Vide Entrochus, 

T ubulli albi perforati, 


V, 


Vieriolum , cjus uſus Medicus & Mechanicus, 
Vi ur. wm , : 


43 
54 


mn hot = 
== - _— > -: => 'S: S- = = - " JD ——— 
rr re none WII R_——= == - - © 6 —— - — 8 - — — —— OC CG ug —_— 
- -— —_— — — 
£ E — = EI IRIIEEI ET _———-— =P 22 2 ET = = = DI = - ——— ———=— == = _ 
= i — A _ * _ a” x = - 


0 I Woe 


CC oe > <a _———_ On REIT - 
__ woonomnygen > oo OR” hs nt As Me. 


- Sno. = _— — 


_— TD EE Re LE. YER TT) ay 


oe 


ROY A 
4 Rog Ds 
JK AR 


SQ 


IN 


V1 


IFJOO a 
Do vis Ps 


4 - << I ee 4 re we ts 
. 


———— ons 
OE EET” a. 

DD mmm eee 

_ _ — _— p__ _— ” 
_— _ 


RR ——CHS. 


PITT IN= Onrous ogg tn ns BD 


x SEA EEE  EMEL A 


—_—. 


| By 
| bl 
i i 
| 
| 


2 Hi WF, A 


l 
ſ 


o. KY" 


o % 
4 
, 
0 
S4-4 
"& 
4 £ 
Ky ? 
- wr 
£ © 7% . 
* - ” wo - WW 2, g—— Coe = ue ( 
«—- - << oboe 9” IR — — > — _— : 
o ” M 
2 . 
- , 
| ” 
4 4 
F . 
r 
b e f 
} 0 
. . , 
- 
- þ NG. 
e 
4 
{ a 
, 
” 
»e . 
l_ 
, 
; 
. 
. 
4 
o 
» 
\ A d NEJ\> 4 
ha! v «) . \ 
WAY WO x N N 
\' \\N \ V\ \ 
\\\ 
\ WIN W 
V \W \ \\ 
\ \ \V 
6% 
TJ 
> 
F WJ 24 
WJ 
Le R 1 
% 
bY oO n 
J .* 
U | 
: 
: 
\ 0 
= 
i 
> i 
* 
: 
{2 
, . 
> = 
» 
k-4 
. 
'y - 
1 
# 
{1 
* 2 , 
-o 
, 
pfu 
- 
. * 
t a i 4 
” -_ bo & - 
d 5 CANE a TO _—_— ow ares cok ode. W 
— 
” 
” 
% 
' . 
” 
* 
an . 
. 
j +: 
- da —_—_ « the _ - as —— 
9 $4 oe OO - 
- - _ - _ ——_— n _ O S_ - _ _— - I ae 
RR Eh a ———— — — —  — — — —  —— —  — — — — —_ 2 ature ro yy > 6,0 dab L Bn Ws? tt nay Rs Un ene SR om rano meyer ated rh — - ” — 
as . nwanes Danoneete neat em a anrong Eng nr igms ane <- FIT A ART rH I een net _ . RG Page wee: » -o————— ABLE IE APE LIE 90 at te Rin > oo T R—— ICRC ono= o—- ca CIC IEEE oc ES 
A A CC CT I oX m_ X - CN TIET——_— Roo eo r þ - _ - = C > _ qt _E == 2 =. Se - Tz _ __ 
* OOO oe I ie em tte et ee ii en eermeeemeneneeneeee reed EE OTE Ponce: I ION a6. Ga; EERESZEREE wx > 2x. £454 —_—EXXX TEIN - 


. = 


A ®. - - - - 
oP — = I ——_—— x 
E—————— ——  —_—__- 
_ tx + > 1 oat 
— ”— —_ — - — —_— _ —— 

- — mocntſi_—_— 

—_ — R——_— 
—_— _ 


% 


— — 
- -— _— — — 
— 


IP Y 


1, * 14,04 
(174 0, WHHH"1 IF MELT” CDT eee #F/ 2 Lhe CM 
"Y HA ; ' WS), LULL IL. . SEEDS = Q 
WD ND 2 | 
> DY WH W 


V — < Dn IZ —_ = '; | 
hg ” = Q : __—__ 4 , 4 4 - OV 4 aa 


1m1A71111S mor 


Ny \w\\ Rt ve \ F/ af AE : " 


_—_—_—— — — — — 
- —_— _ 
/ . 


Acus Ariſotilis caulla ſerpentins - | 


| 
i 


4 
\ 
SE 
" 
Ll 
» 
: 
-. 
a F , — 
—— — _ - o_ mms. _—_ _ —— 
= . m———— ue _ _- —— ——— am —_— CY 2 
" "go ee nr > —_— —_ — - ib ere - —_ - 
—-—< woo ___ erage rent SS oor or - w - © A S g = Fs IETIESDE 
nn door oryrnr rac pays Or mer — O_o n—__ -< PRE 
_ amps 9 1 1 0 AGO WP IR . 2 aA —_— 0 - 
ans _ __ —_ - a tt ly Mts IRS. er en PT, > - n—_ - _ 
an - > 0 Ae ny =_ TS 4 Kod 
62 * —  — — w__ R_— 2 OY = _ 
ids _ » 
- _— = = ——— — — —— — —_ ” my o—_ 
—_————————___ TT CNET EEE Ine OO eee en gee rr —_—_—_— bes 


we— 


' 
i 
I 
: 
} 
: 
! 


—_ 


——— 
- <- —— 
I Mu EEG 3 UNC EG C4 


D200.” 276; WR 


A Daten. 


whoa Do. ans wi vn 
—E—oeou——s a - 


_ 


es oo eter 
ir rye __—_—_—_—_— ns 


_ DS ummm 
—— —— — «i reed ets AI AE Eg, <0 <0 Oye EIT I —_ TI 


ET 
I —_— 
11 AS IA A AO AR 


ings 


—_— 


PR 13. 
0 99S. mg 
—— - a _ 
uo __— <<. 


= > 


<a. 1 ers 
OS PR 


_ 
<A I—_—_— 


——— —— 


—_— 


$4 


%A 


F he! 
j ba 


, Of 


— ans 5 
» SY” 7% 
a 1% 
7 
. £ 
o [4 


ws mart Tr I ene ' 


SAS. 
Po. 


W_ g 4 Jy 
£2 44/ as Wy K 
- SY Z d, 


OS % 
< k $%.. 
V4 ; <. : . 
Py > \R 
a t WF. ods: 8 
— A 
. 
: 
4H 
it | 
® 
; -_ 
hd 
F | | | 
| Lal ly _— L # 
+ —— | Fi | 
: _ - o _ Q 4% 
- W | vn 1 \ 7 , | 
£2 > \ Wo. 4 . 
8 ; ; | 
LH: > me. - T9) __ je p 
R uh, : => f mar w x 
| i \ | : ## w ” 4 7 . 
. J 4 ” 4 1 L | | F 
THis vn \} . —Y vu ; 
, i V's ML l « _ Ku g < —Af 4 
M fk f 7 o % = f hy o 
18 plnet + f | | : 
| \ K\ \F 1 = þ 's | | : 
\ \ * 4 i ba \ | f 
* *4 ; 
] | : \ \ = - —>4% . - 
©\ Q N þ \\, IQ WAL & | 
: oy N } yt \ vv W : 
| | | | AQ, "= -_ id \ 1 . w 
: . -—\ Ok val \ Y\\ a £7 A 
' . " 4 Ws 4 
k 
y , 
S, 
! 
, 
g 


's Chg 
(4 44/5 b 


>a, 
A pt 4 4 ECT 4 
j » - # ; ». 
3 Y A | | 
S—= \ *K | n 
? 


1 
® » 
oz; 


ws 3s : z il ajp)0ty v f 
| = ] "Wl 
| a 1 | \ 
| 


vb 


iq | 
j 


HUMP ns, \/>Y 


lil I! 


PILL 


o 
= | 
q = 
E 
Av 29 
© : 
t 5 
| 
EZ 
A 


— - 


P W 
PO TLIC / 


i te 


— 


= —— 


> 43 IR EN m8: 


——— _—  —— —— - ”y __ 
* an TT AS POE bs nt 


» 


RES 


ge 
* 
- 
=. - 
a. 
re WEpSt fan 


M7 


PR. 
. ——— 


: 27:22 
OE b aper ee > —_ 
% 


44 ho 


__— A "I 


f | 
$ 
$, 
: 
: 
nt 
| 
. 
: 


(0 

1 
} 
TR 


—— 
Ic” a Wi 


WDID DD > 


Fri jj pov 7 


} 9 
” g 
j 


= _ 


Wh 


WV KN I IV 0 ALY 
— JLUAD 


RJ 


Wl aft OE" 


F177 


o_—_— 


* 


coo Er women wn _ — 


a. 
VM Ro OI \Av\ % dQ 00> 


S 


Con wn DALES 


LIT 


© 69 700 RR 


_— Oo —-- eee eee ee ee eee eee ee ee mine. ov w—_—_ 
- — — — — _ _ 
= aa PE Arc. 


ER Ent EE” 


dl xx E=—x _ _— _ - Wa —— 
. '——O—— --_ —__ - 
-_ Sr <—cc—_ = ” _ 
a =_ - _ - - 
= _— ——— ——— -- £5 EEE £ Loan = S—_-_= __ 
—_— RD nn we —_— =—_— - ——— -. WIE 


OOO rm er mon Ir ry WT no __—_—_—_—_ 


ji 


OOO I = En rons We etn 


AIUy 50 Wa. Woo wore 


Jeu 
_  O———_— 


—— OO CC — = 


i) 


3 $f olymbus maxi) 


— ——— 


oo ou - portage, <>» I Il Dr —— _ _ : — 
- = === —=—IX—_ —— = 
- woo aa 
> 0 —_— EC þ.-4 _ — —_— _— - ; _— 
—_m————cat—o—— die Ys qe IHR I ror - rngp———_—an ena: | co n_ Deng GD -——_———_—_— EIS I=—2 ==x "3 MSIE — 
2==> mmm Print == === —_—= bs — _—— _- - r—_ - _- — —_ —— _ — - - — _ — = _ - N= pad - — 
0x5"0+ op — —— ——{—_— — — ——  — ———————— RC —— EIN EY — tes — CEESS = :: = | " | - ; ; | ; = | 
== = — . : : | | _— _ _ - : wm - —_— - -- _ ET” as ——— ” _ — -_— — — _ _ - _— 5 - — — - — = — _— —_— 
= - Ce ee _—_— > Rs —_ —— —_ - _ —_— _ _ — __ — - - - TE . ; » ” 4 | x : | | : " | | | 
mamma — — —— -- - W— — - - - - - _ — _— - = _ _ -—O— —— _ 4 —_ _ . —___——_— — — — — — ——— = — —  - — _ _ —_ — — _ _ -——_— —— _ - _ = - — == _—O— - —_ 
- 
——_—_ 


— 


Oo UTI 


a ——_— 


Ce At IO IR re <9 


” OY OO I ———_—_—_— 


Mn vor Is Near 


_—_ TI 


—  . 


_<<— v4.4 "id Y , 


PP. 


+— 


2 AL. 
— AL 
PP / 


"F, 


" of 


bl 


© 
4 


aprica 


4 


[ 


v 


Ch 
7) / 
(C/ 


h / o 7 ; 
(i YI 
# 4/4, Dy ” / \ '1 
3/4 out” 
- « 11 tMi I” 
y , þ, /, 4 / j 
VV 3 AY, p j 
WU £/ 


——_— —— 


— 


$42 nee > a — rr 


he» 
4 Er 
c - 2-2 = 
8 COIN 
/ PW oh, 


A ; 
bo 
Ns - 


d 
F 


— OO 


- 
> 
__—_ — - _ : i mall ao—__—_— _ 
REELS ng nn en —_—_ Ce —— 
og nnd. Ate econ _ —_— : = 
_ ——  — ——  —— I 
——  — — I ———— hs Sect ai 


Y We Y 
A 

8, 
Teh, 


Adin 


/ 


Por oun Pad a 
: 4 
© 4A, 


_— — M'-1Þ TY 
" y bv LC TH » © \ 80y/g 


aces 
NECN - . - =: 2625 J 
-_ —__—_— — - - — > ——————— —— ——— — —Q_u——_— — —— —— —_— — _ _ _ —  _— —D— 
rs pep RRagys——_—— - — _ - _ ——_ 
" wa Py F « - -_ - port _ — — 5 w — <—— 
ee 2. = == IO.” . Om re p—— —>——y en ERC tg _—__ — _ = 
= * —_— —— — G——__—_ __ etc =P — "w—_ - " 
Ge agn—gyB—_y are re erenrn - _—_ wn ti 
- ens 
tw _ _ — - _ -_ is _ _ —_—_ Te 
Wor s Yo Were > ated 
\© 2 
C4 
ds © 
! 
b. 
| = 
8 ® 
» 
. 
= 


” 
. 


"SED >: 


+4 V1 Ge OY © ——_ _— 


—C—— : «ade 


VJJJV0 
RJ | 


; #2; 


» 
l l . - 
, i . . 
-4 4 p 
/ F = 
vl - » _ © 6 
4 ' U » b . % 4 | —_ 
y 1 ! a * ” 2 ' 5 o 
'W , WW . 7 » + \ 1 
: 4 . » AY 
/ \ . : ls - 
, - £ » . 
/ 
_ 4 " 
/ , 
, . 4 \ \ 
( a . 
p , : . i 
- " _ ” 
; c 
C k 
—Y 8 > 
” [ 


© CO Cc ___—— 
r 


4 
» 


1 4114v im 


Lusdan 


vw * 
{ ; 
iakal 
A* 
1 

þ? 


Fy 
} 
[ 
1 
! 
. 
1 
[ 
2 ;3 
* 4 ws 
, 
Rk 
ſt +3 


Cy 
, 
£2 
_ -_ 
. *_ on = 
——— _ - 
es et er oo x A oe rn ns rr oi aatod - LI "i — _ 
tm a—— PI ge Rey He — Sn * ET AR TI hy _ — — _ _ _—_ ; _- 
"Im ane Wy 6 ner Te RES we 6 -_ = pn 
. 4 a a AI NR ” n _ IA rat rr Es nn Inno oat ne 
mts —_———— 
ut A AAA I egg err —_—_—_ —__ . - - —_—_ (SPI Parr» apc — o_ 
rem ra 7 ce AE —_ _ a 
SCI —_—_ -. - IEEE <> AG IEI Eros es — _ — — 
——_ - - 


—_—— 


® ki 


4 


Lan 


ay / 


ith 
, " 


= SS Js To tr —_—_—_ ——_— _ _ js - — we oo 
Gn _ _ _ - ——__———_—_ —_—_ A 
d - - D—O—_— EIT R ES 
- —_— - Z : _ = 
——Y— <— == = : 
o 
. 
_”_ 
—_——  — 
" 
% 
- w_—_— | 
vv go 0 <InIe gy te 
” , 
” | 
i 
| : 
A 
* 
: 
\1 
[4 
s 
zZ 
' 
i 
: 
[ 
: 
1 
[ 
s 
» 
0 
- & E 
4 
. 
CY 
Fm 
2+ 


+ 
- 
x 
: PET iv DE Ce Ee ch S on 
m__ — OS - A MT At ee "<a wo tr WR IEG a tt REO ST; ee SAAB oo oe OO ore . = 00% + OD rm oo woos ors NN ——————— -@ 5-4 A w o = In _ w_ CT —_ - _ : 
—— ho. SH FO 0a 2 gnagen af ry et IT - boy + — >: -- WERE -- oy ae _ —_ —_— - - — > es + _ - 
I au 4 = : al f R 2. RC. = - 
res Sod. _- MAI annoy a =_- l : _ z 


>.y 


OI 


a a Hh AGE AAA GE IAEA, Rr Oz 


99 oo 


iy Cas <> CC a ELIE 


—_— — — — — —— 


— 


CASE Drag. 


- 
: 
[4 
| 
. 
* 
} 
. 
: 
: 
G 4 
[ 
' 
y 
I 
x 
: 
t 
s 
: 
- 
t 
iP 
[2 
2: 
i7 
; 
| 
. 
: 
.| 
} 
. 
| 
f 
: 
Ls 
F 
: 


Ng 
OL "a, oy + %, 


= 

| £ 
z 

| bi 
> 


M 


— 4 ” o =8 LEES == _ hf "4 % 
Lo SHO WLLI > JO, CR PA AND.” 
JOHN O IH I Th SOAP OP 
Wl ' V1 / INIT > 

s ln, 5 


Li! { F 
Wit WY ro 


- -— —£Kz 
re ——c  A Y17 .4, —_ - as — HCA HE OOO m—_— mY 
il —_— bY. fo F . B.. - 


I A oor 


_ 


DO ongn===o_R 
» A 1 


TM 
> ul 
%. 4 


T Ta: 


BER 


VIdEO MELIORA FROBOQ 
NON OCIOs5sA 5EQVOR 


Thomas deer P beet. : 
10 - Excu:lo:Re 


OT - 


'W. ”, 
I _Sy'. Pre 
| of 
I 
x 
i 
' 
; 
| 
| 
+ _— _ — 4 


— —_ 


9 0 ——— RS ——% 
— —— 


oo —— 


_ . py {oo 8 es et 682 


&n's- ——— 


0 


ts, 
114 1þ k 1 


tie, 


— 
CO 


fr, 
% 
| 
1 
t 
IIb | 
? = 
h | 
} | 
| KK 1. 1 
Wy . | 
"FR & , 
1 
= i 
RES; | 
7 . % 
'3%. hy » 
Þ 
. 
. 
% ; : _ 


0 ——_ _— aw 
————— Dog o_—_ Y . III RN MO nn CONS OO - oo _——_ Aint ue oy - III PW IS pon op ts +. - i = - - 
G - _ —— A eee EW ew Sr EE _<IEDS  __—_— _ — —— GSW OO | oO OO : er _ - — DC OG BG wo DO Cr A ra wc — 


reyes WEE ERIN NWN 


at 


— ET 


PRony 


Ls re og. Saad; 


CR DVR ee x Gans 


= eo a 


wits {het 


wo wn af itt 


9 a 


__ 4 40. 0" 9h; HAR; 


CE eee eee 


OS »» I 


44 


OT TITS REES + TER: AAR 2 Ort as 4. 2x, A 4 


'a 
'FA. 


4+ 
a <- 


40.40 
+ is 


"4 


- 


$. A j RT , : 
*C « (s {4SB5AR4 4 ,,,24448 


£ 


+ 


. 
L5 


LL Ct 


T 


Wiiie 


4 
| 

E 

» 


% 


— Meas pro .. Sha bn tl — —_—_— 
- S Is + td 
. 4 "XE <a * 


I 


OO ts OR IO I OO es 


I ee i ee 


EN = 


_ , = 
+ ><a” 2. Sa we en ha 4 


<A 


—— - wi 


Ry 


I nm. _— - 
. 


ot n_—_— nm, 
A p * + ”—_—  — TID. k - 
I _ - Dp 
. wu 
= - ae whos > oo 


TT ___ee 


—— MA 1 O—_ Ce oy 


_— —— 


_ -. 
a» heat =_— 


— — 


RA 


—_—_—_—_ — nA AARP 


4 


EF I09 


34:5 i 
87 
© x 


# 


Ny 


& 
- 
e 
z- 
S 
f ®* 
we 


Y 


T ADB UL 4 


Tabuls 1 Aſtragalus Silvaticus 'Thalii. 
Tabula 2. Roſa Ciphiana, 


Tb. 3- fig- 1. Adiantho vero affine noſtras. 


fg-2- Adianthum album Wemicnſe Tenuifolium 


3- Trichamanes folio crenato. | 


E NE & 


In quibus Tones. 


ratoriz affinis planta. 
4 Echium Afarinum. 


T4. 13. bg. 1. Turdus illas. 
2. Himantopus. 


. Trichomanes folio pyramidali Tab. 14 fg.-1. Capricalca fozming. 
-t Muſcus Afpleni Face, 2. Catarates Noſtras. 
Cochlites Lapis. : 
: _ Tab. 15. fig. t. Colymbus maximus Stellatug, 
7: ge ; = CaraphraQt piſcis pars Supina 
Tab. 4 fg-t. Adianthum nigrum Maximum Noſtras. 3- pars prona. 
2. A OANS RIEE Tb. 16. fig.1. Anas Arica Clufii. 


3. Cotyledon hirſura J. Raii Hairie Kidney 


wore. 


Folium Dentariz affinis. 
Ramus laferpiti non deſcripti. 
Dentariz affinis planta integra. 
Vermis Cucurbitinus. 


Tab. 5. fig- 1+ 
2. 


3+ 
4 


Tab. 6. fig. 1. Fragariz affinis planta non ſcripta. 


2. Horminum 'Tingitanum. 


J. Piſcis maculis aureis aſperſus non ſcriptus 


pollices 42. longus. 


Mergus Avis. 
Equus Scoticus Velox. 


Tab. 7. 
Tab. 8. 


Tab. 9. fig. 1. Caput Veteris Anſeris Baſſan?, 
2. Anſer Bafſanus junior 
3. Pes Semoris. 


Ta. 10. Effigies 34. Alex. Bodii 


Tab, 11. fg. 3. Himantopus Avis. 
2. Cornu ex Mulieris capite exciſum. 


3. Inferior pars qua exciſum eſt. 
4 Acarus ut Microſcopio apparet. 


Tab. 12, fig. x. Fucus Equiſen: facie, 


2. Arcuata avis. 


3+ Apium Aarinum quibuſdam potzus Impes. 


2. Kitiwake Avis Baſſana, 
3. Lupus Afarinus. 


Tab. x7. fig-1. Scorpius Afarinus noſter ſupinus 
2. pronus. 


Tab. 18. fig. 1. Concha Anatifera integra. 
2. Piſcis exemprus contractis flagellis, 
3- Idem explicatis. 
4 Gapricoraus inſetum. 
Capricalca Mas. - 


Tabula 19. Muſtela Vivipara. 
Aculeatus Afarinus Aajor. 
Acus Ariflote};s cauda Erpnnind 


Tabulan.o. Cochlea Marina Bivalvis Supina, 
Eadem extra 'Teſtem pretuberans. 


Eadem prons. 


Tab. 2.1. fig. 1. Globulus ex Vituli ſtomacho exemptys. 
2. Lapis Echinites. 
3. Lapis fungoſus per Anum excretus. 
4 Alterius medietas, 
Tadorna Bellony, 


Tab. 2.2. fig. x. Minera Cryftalli Orrocini. 
2. Lapis ex quoſerrum conficitur. 


'3- Ala minera Queenshwrienſs cum fruſto 
plumbi incorporato, == 


4 oiocnok 4 oro oc ce ane. - 


