Roberti Grovii S. T. B. 


RESPONSIO 
AD 
Nuperum Libellum 
ul 
INSCRIBITU 
CELEUS 
SEU 
| A D-. 
Theologos Hierarchiz Anglicanz , &c. | 


LONDINEI 
Typis F..M. pro Galt. Kettilby ad Infigne Capitis Epiſcopi 


in Ceemeterio Divi Pauli. 1680. 


PIR 


OO 3 1 WI TIOENS 7 FT Y 


gd. by 
v*. > 


L1] 


RESPONSIO_ 
Nor, £8 


QUI 
INSCRIBITUR 


CELEUSM A,&. 


Liquot jam ſunt menſes , chm rogaret 
me Vir quidam do&tus, mihiq; ami- 
ciſſimus, ut Latine redderem Scriptum 
illud, quod Reverendus admodum Epi- 

{copus Lincolnienſis ediderat , de quibuldam Ponti- 

ficiorum dogmatibus , quz poteſtati Regiz plane 

contraria videbantur. Aiebat id velle Principes 
viros ; & poſle {ic non inutilem Eccleſiz operam 
navari. Caufſatus ſum hoc alienum videri ab in- 
ſirutis meis ; ſcire enim ipſum me multos nunc 

annos, aliis rebus intentum , Latinas literas vix 

leviter attigiſſe. Cum ille ramen rogare pergeret ; 

reſpondi me deliberare velle. Domum itaque ab- 

B eo, 


C2] 
eo, librum ipſum arripio, evolvo, paginam unam 
vel alteram in Latinum converto , atque oftendo 
huic Hortatori meo : Ille vehementinis inſtare, 
ut- reliqua perficerem. Arque me, ut verum fa- 
tear, haud gravate vinci paſſus ſum. Volebam 


enim cum nihil ipſe ſcribere poſſim, quod quidem ' 
leftu dignum eflet , optimi, doctiflimiq; Prefulis 


voce, & laboribus quamplurimis prodeſſe. Car- 
ptim igitur , atque ita uti licebat , illud quicquid 
erat operis ablolyvi. Vix dum autem ifta de ma- 
nibus depoſueram , cum ecce ! ſubiro Celeuſmate, 
feu incondito quedam- Clamore aliorfium invitus 
VOCOr. 

Accidit ante annos quatuor, ut Guilielmus Jenchi- 
nus Lazarum Seamannum pro concione laudaret ; neq; 
viri dotes deprxdicifle contentus, in Conformiſtarum, 
quos dicimus , famam atque exiftimationem in- 
volabat ; nullam erat vel ex trivio maledi&tum 
infolentius, quod non ille libenter arriperet ; luxu- 
rioſos, novitios , 1gnaros , hareticos , appellitabar. 
Ego rei indignitate permotus , icripto in lucem 
edito, hanc a viris immerentibus contumeliam 
depellere conarus ſum. Fratres Non-Conformiſte ne 
verbo quidem lacefliti ; nihil in ipſum Fenchinum, 


ſele ferociter adeo inferentem , acerbitts dictum ; 


nthil quod ei bilem movere poſit ; nift quod ipſum 
nonnunquam levi, quo dignus erat , riſu excipe- 
rem. Urebart illud hominem gloriz, ſupra quam 
par eſt, appetentem. Ringebatur, utLaudio, at- 


que 


DOC RNA 


Ar DC ops 
% 


[3] | 


que indigne ferebat, inventum efſe hominem no- 
vitian , qui cum viro ſummo , cum Duce yete- 
rano , & pene emerito manum conſerere auderet. 


| Sed iram tamen intra ſe coquebar. Elaſpus eſt 


annus unus, atque etiam aker, i item tert1us 3 altum 
adhuc filentium. Tandem chm quz proxime de- 
curla eſt z{tas in aurumnum vergerer emiſlus eft 
ingens libellus, quem, propter nauticam, puto, 
barbariem Celeuſma dici placuit ;. in eo. enim, non 
diſputatur, fed Clamatur ; nor rationibus, ſed: inani 
verborum ſonitu , ſeu porids fragore contenditur. 
In hoc autemn qualicunq; kcripto Re felli dicuntur | 


* duo putids Literatores qui in fidelem ( briſts ſervum ;© EY 


Gull: Jenchinum mvect ſunt- 


De hujus iraque Celeuſmatis Authore primim, 


deinde de iplo pauca dicam. Mihi autem tres 
przcipue- tuifle videntur iſtius Scripti Auithores : 
Cave enim putes illud ab uno/, vix integro qua- 
driennio abſolvi potuifle. Thomas tgitur Danſonus 
Parallela congeſlit ; Guilielmus Jenchinus totum opus 
difpoſuit & ordinavit ; Ludovicus:Molinzs aut La- 
tine vertit ; aut utcung; a Fenchino Latine ſcriprum 
perpolivit poſtea , & limavic accuratins. De 


d 1774, Ct 


® Danſono clara res eſt, cum reliquis duobus con- ,,.” ;, 


jeCturis agendum eſt, 

Jenchmum manum operi admoviſſe ſuſpicor, 
quod ſe Iz{um exiftimaverit, idq; graviter admo- 
dum tulerit, quod librum clariffimis, nobilifimitq; 
Viris infcriplerit, ejuſq; Exemplaria aliquot iplis, 

B 2 alii(q; 


Aa monit. 


[4 ] 


aliiſque, quos demereri {tuduir, donayerit ; quod 
dum ſub prelo eſler, iple operas curiose inſpexerit ; 
quod deniq; Typographis ſumptum ſuppeditave- 
rit ; ctim nullus efler in hac urbe Bibliopola tam 
amens,-tam ris ſui prodigus, qui hoc Celeuſma ſuis 
impenſis excudi veller. Mulca vero ſunt que Lu- 
dovicum Molmzum aperte redolent : ſimulatus in Ec- 
clefiam Anglicanam amor, odium verum, dictio 
plerumq; aſpera , oratio ſalebroſa , & inxqualis, 
injucunda, levis, haud ſatis apte cohzrens , nihil 


Nupere, altrinſecus, 
ſupparaſitart , opella 
pro opuſculo, &c. a- 
pud Lud. 1. paſſim. 
Ad hoſtimentum. Ce- 
leuſ. p. 25. Lud. Mol. 
Corol. ad Paren. p.6I. 
fodicare fimum. Ce- 
leuſ. in Admonit, Lud. 
Xol. 7ug. Cauſe. page 
359. Siliqua ſonora. 
Celeuſm. p.9. Pat. Bon. 
fid. Ep. pag. 63. quar. 


Alla. 


evincens, futiliter redundans; multas pre- 
terea * elegantias reperias , quibus ille uni- 
ce, & ſolus fere dele&tari videtur. Aur ut 
hexc fidem non fecerint , non audebit ne- 
gare ; roga ut hanc fibi gloriolam abju- 
dicet, nunquam profecto faciet. Tribus 
itaque: hiſce ſe mutuo hortantibus , atque 
adjutantibus ſublatus eft Clamor iſte horri- 
dus & agreſtis, qui cordatorum. omnium 


aures oftendit. In eo ego primarias partes Jenchino 
facile tribuerim ; de fecundis Danſonus 8& Molineus, 


{1 velint, inter ſorte decernant. At palmam haud_ 


dubio auferet Jenchinas, qui aſturo ſane conſilio, poſt 
»* c:4'n. annos ferme quatuor, ® Codict meo triobolari, quem 
?9+ vocat, libellum hunc triumviralem oppoluit. 

At conjicere non poſlum cur eum Latine icribi 
voluerit. Noluit, credo, facundiam & ſtyli ni- 
rorem ofſtentare. An ſperabat fore ut hoc maxime 
pacto, quod fruſtra domi facere molitus erat, hu- 


Jus 


Fed age 


WEE OIT 6 ORR 
"by 


| L5] 


jus Ecclehz exiſtimationem apud Exteros Ixderet ? 
Sed quotulquiſq; eſt quem tam elumbe ſcriptum 
in errorem induxerit ? An avebar, qui Anglis om- 
nibus jam olim ſatis notus effer, apud tran{marinas 
> etiam Gentes inclareſcere ? Indignum enimvero 
facinus, 11 Fenchini fama Oceano clauderetur. Illud 
forſan erat : neque ſane ſpe ſui excidet. Quicun- 
que enim hoc Celeuſma in manus ſumere dignati 
fuerint , ſtatim intelligent quantus fier ; qui tot 
auxiliis fretus , tale Scriptum, tanto tempore par- 
turivit , dignum quod in omnium Bibliopolarum 
& Pharmacopceorum officinis proſter. 
Sed cur dudum non proſtiterit paucis accipe. 
* Vitio mihi, inquit, vertent forſan nonnulli, quod ſerins *16id. 2-3: 
quam par fuit, hec prodeat opella, ut judicari debeat enata 
extra parths debitum tempus , non quod nimis cito , ſed 
quod non citius in lucem emiſſa fuerit. Bono ſis animo, 
verecunde Vir, nulla hic reprehenſione dignus es. 
Nemo iraſcitur, nemo miratur quod non feſtinan- 
tius pariant Elephanti. Neque quiſquam, puto, 
tibi ſuccenſuiſler, ft hzc opellula in (criniis tuis xter- 
niim latnifſer ; at quo tandem yultu exeuntem ac- 
cepturi {int homines do&ti, tu videris. 
At quo ille modo hanc moram excuſat ? ® Yix * tid.p.4 
prodeerat llud Scriptum adverſus Jenchinum, 5c. cum 
2 editions parata eſſet accurata & prolixa ad ſmgula reſpon- 
fro, & ſic numeris omnubus abſoluta, ©c. Mira pro- 
tecto nobis narrat. © Sed, quod diftum fit vobis virls «114. p. 5 
mzenus C& Conformibas , accipite quam partum imgenue, 
ama 


x Ivid. 


» 11d, 


[5 ] 

imo quam barbare Ne geſſerint Jenchini adverſarii. Tra- 
gice omnia ! Ad primam nempe auditionem rei quam Jen- 
chinus habebat pre manibus, xc. Breviter : Ego gra- 
vem Typographis metum incufſeram ; ego om- 
nes prelorum aditus, & vias -armato Milite inſe- 
deram : * Jenchini partu ad mortem damnato, aut ſaltems 
eo redafto, ut uſura lucis neutiquam frueretur. Scilicet ! 
Metuebam ne * Magnanimus Heros totis in me vi- 
ribus irruens opprimeret miſerum ; aut pugnis 
male mulC&tarer ad mortem. Sed fac me fic faluti 
mez conluluiſſe ; ranto tamen appararu ne hilum 
quidem profeciſlem. Nuge! quaſi aliquid tam 
munitum efle poſlit, quod hujus hominis audacia 
non facile perrumperet. Meminiſti, Jenchme, cum 
iſtam iplam concionem ederes, de qua tamdin al- 
tercamur ; erat, ut no{ti, convitiis refertiflima ; & 
tamen nullas ei infidias tetendiruus. Expofita eft 
venum publice ; jacebat in pluteis, & etiamnum 
Jacet, niſi forte conceſlerit aliquo m vicum vendentem 
thus, & odores, &* piper. At cum fic olim impune 
vagaretur , cur non alia tua Scripta exire patere- 
mur ? Tu iſta concione quicquam mendacius ac 
maledicentius excogitare potuiſti ? Vix credo : 
aut ſ1 tu, certe prxter te nemo. Ludovicum Moli- 
neum ſlermper excipio. 

Dicam aperte quod res eſt : Ego de accurata & 


* ia. c- prolixa ad fmgula reſponſe ; ego de © graVi pena & 


2 #5* juſſione publica,, ne fando quidem unquam audive- 


ram ; neque adhibui meos , ut ainnt , Joves Tutelares, 


qui 


[7] 


gui operas ſi fAaminarent ; neque puto quenquam 
mei caus2 folicitum fuiſſe. Sed erant, inquis, 

a 'Typis etiam mandata aliquot ejus folia , eaqz a | prelo Ca- * hid. 
lentia & extratta. Num igirur aliquot hujus accu- 
rate & prolixe rejponfionis folium in manus hoſtium 
incidit ? Non ait. Sed ſolers Typographus Prat 
vidit periculum, & effugir. O factum bene ! Ergo | 
® bc fuit cauſa cur wie protelata & dilata fuerit re- 
ſponſwo, prout tu 28 anfte profiteris : Eto. Art nihilne 
przterea cauſz tuerat cur tu Reſponftonem omnibus nu- 
meris abſolutam publico committere non auderes ? 
Non rogabant te amici ut ab incepto temerario 
deliftcres? Non metuebas ipſe ne plura furta tua 
deprehefiderem ? Sciebas me ſupra viginti locos 

in unico © Scriptore Anglo commonſtraſle , quos {7% 7% 
tu in tua, de quibus tantopere gloriaris, Commentaria conform. p. 
cranſtuleras. Noveras alium quendam idem in 4: 
4 Brinſleio oltendifle , quem tu etiam depeculatus —” 
fueras. Non es veritus ne fimile quicquam in {97% 
© Thoma Taylero, 8. * Sibſio, & aliis fortaſle facere- fns 
mus ? Non te is metus angebat ? Non in caula Tir. in 
erat cur prolixa 8& accurata tua reſþonſuone tcamdin ca- — 
reremus ? Minime vero, inquis. Parata eft hic #* /* 
etiam Reſponſio, non quidem prolixa , led accurata Fd. = 
ramen. 5s Abarwi Scripta Jenchinns allegat , ſuppreſſo in can. 5 
quandoq; Authoris, nomine. Equidem credo : Adam _ -= 
fum centies, puto, allezaver at, neque lemel nomi- OE ay 
navit. Profed quoties aliquid in hujus Viri Scri- # cetſn. 
ptis paulo concinnius poſitum reperis , ſuſpicor © 44 


iplum 


b Ibid. 


—  — ——— — — aa Are 
_—_ PEI mrs 


: 
'S 
| 
| 
T 


* thid, 


[8] 
ipſum illud ex alio allegare ſuppreſſo Authoris nomine. 
Sed magnis ſe exemplis defendit. © * Nam e ad 
hoſtimentum affirmat, Flammondum (quem nos merito 


- plurimi facimus, quiq;ante annos fere viginti mor- 


tuus eſt) ex Grotio tantum excerpſiſſe quantum aſſurgere 
poſſet in juſtum, imo grande volumen : uſque adeo ut dici 
queat Flammondum fuiſſe Grotii Interpretem, ut qui Grgs 
tium Anglice loquentem ediderit, Sic ille defun&tum 
laudac ; fic doiflimo Viro conatur detrahere, ut 
ſuo crimini aliquid pretexere videatur. Sed tu 
non Trterpres, Jenchine, fed plagiarius es, qui Anglos 
complures Anglice loquentes edideris. Hammon- 
dus ultro fatetur ſe Grotio plurimum debere ; tu de 
tis quorum ſcrinia compilaveras, nullant mentio- 
nem facis. Ille quoque, ut alia omittam,, lucn- 
lentam ſane Paraphraſin in totum Novum Teſta- 
mentum adornavit ; neque hanc, opinor, ex Gro- 
tio deſumpſit.. In pluribus a Groti ſententia diſce- 
dit ; neque illa certe ex, Grotio. In aliis Groti opi- 
nionem aut rationibus firmat, aut teſtimoniis illu- 
ſtrat. Atrque hic etiam a te multum diſcrepat ,qui 
Scriptores per ſe non malos tuis argutiis conta- 
minaſti. 

Sed tu ſepulto non parcis, ut Conformiſtarum fa- 
mam quoquo modo labefactes ; Tu illis, quicquid 
nunc ſ{imules, femper infenſiſſimus fuiſti ; tu eos 
olim ſedibus ſuis , & re familiari privatos didtis, 
quantum poteras, aculeatis inſeftatus es. Etiam 
cum Poeta factus efles, ab horum opprobrio non 


remperabas. | Turba 


os . 
.c * 
EVE NT 38, .- F- 
Pry, 4.1 WNORLD >. 
Foe 0, ESC 


. o 
0 - 
LEE i ne 5, 2 SR 
c —_ DE OTE» + 


[9] 


© 'Turba Sacerdotum vah ! centuriata pudete. * Zenchin. 


zn mundum 
\FO1eTt 
xy,  li- 


' Si neſcis, tuus eſt iſte pulchellus verſiculus, quem 7; 4... 


cu inter alios, haud minus elegantes, quaſi noyus "7% 
aliquis Homerus, in Ecclefiz Anglicanz Miniſtros Plat Hy- 
proſtratos, jacentes, & bonis omnibus exutos evo- 
mebas. Sed nimis te jam diu, Jenchine, ſequor. 

Verbo mihi compellandus eſt iſte ſocius & ad- 
jutor laudis rux 7 homas Danſonus , qui * Parallelo- - &pt- 
rum ptngentium faſciculum collegit. Hic quaſi api- 
cula quzdam leniter bombilando & circumyoli- 
tando omnes flolculos delibat., omnes undiq; ſua- 
vitates conquirit. Sed ohe! lapſus ſum ; non 
apiculam agit ille, {ed ad opus ruſticum damnatus 
miſer, una cum FJenchino alieno in agro © Fimum fo- ;*um 
dicat ; quod re&ins , 11 ita viro collibitum fuiſler, 
fecifſet in ſuo. Scripſit enim non ita pridem homo _ 
mire facerus prxclarum 4 Diahgum , ubi ille , quz 7907 
ejus eſt pietas, Satanam ipſum de rebus facris lo- 71 $:ane 
quentem facit. Ne itaque fit amplins Menedemus 
raſtraq; & ligones tanttim tracter, totoſq; dies fi- 
mum fodicet, plures ille, fi volet, conſcribat Dialogos ; 
cum {1t nulla certe re Luciano inferior , niſi forte 
doctrina & ingenio. Sed hunc ego Scriptorem 
nihil moror. 

Reſtat nunc nobis Ludo' icus Molineus, qui ſupre- 
mam operi manum impoſuir. Eft quidem is in- 
defellus Eccleſix Anglican hoſtis ; cum ea, quaſi 
alter Mithridates , annos jam qua Jraginta bellum 


gerit, 


Fg F 


gerit , non militum robore, non argumentorum 


pondere ; fed armis certe pauciſſimis, iiſq; levibus 
admodum inſtruftus. Si enim incredibilem, qua 
plurimim valet, maledicentiam ei abſtuleris, aliud 
celum non haber, niſ1 illud, quod maxime tamen 
lethiferum putat, quodq; minaci ſemper ſupercilio 
* p:4.L14. 1n Adverſarium intentat : * Eccleſiaſticam poteſtatem 
Mol. ſcripta \ . 
2aſen, plane nullam eſſe ; atque hoc quaſi fundamentum praſtrui 
oportere ; edmq; eſſe unicam Papiſmi diruendi rationem. 
Hzc ille vulcu ad ſeveritatem compoſito magnifice 
crepat. Hzxc ei adeo perpetim obverſantur ani- 
mo, ut non credam ipſum his annis viginti aliud 
unquam ſomniaſſe, zgerrimus licet fuerit. Hzxc 
in Pareneſi, hxc in Jugulo Cauſe, hxc in Patrono, hxc 
in Faſciculo, hc in reliquis illius Scriptis utramq; 
fere paginam implent. Hxc ubiq; non ſine magno 
laterum labore declamitat. Hxc nauſeabundis Le- 
Eoribus, 11 quos forte naCtus fuerit, prima, media, 
ultima apponit. Quicunque vero in hanc illins 


*yi4.114. ſententiam pedibus non eunt, 11 ant ® opimis Bene- 


fol. Fug. wy ; 
exife c. 6 fictis', ant Epiſcopatuum ſplendore excacantur ; aut Ar- 
Patron. Bon. 6 i . . . ; . . " 
fd. Dejenſe chiepiſcopalis culing nidore, 8 un&ttoris fortune ſþe delini- 
we (1 . . . \ , - ln F 
+ 1-untur. Sic ille omnium a le merito diſſennentium 
ces de 7- authorirtatem obruere conatur. O quantivis 
Angieterre FE : NE” R , 1 ' 
rs £522, pretii Medico-Politico-Hiſtorico-Theologum ! O 
P. $2, THe . di [ if h . . : ] ' d 
inaudictum Chriſtianzx Charitatis exemplar ! Se 
unde tanta homini perſpicacia ? Unde viro fim- 
plici & candido comperta junt iſta ? Per quas ille 
rimulas in ignotorum etiam animos & peCtora 


irrepſit 2 Haud difhcilis eſt Divinatio ; ex ſno ſci- 


licer 


mY 
b licet ingenio de aliis conjecturam facit. 
2 Quid enim Ludovice Molmge ? ctim tu Oxoniis 
Hiſtoriam przlegeres, 'Senatumque , qui tum ex 
peſlimorum Civium colluvie conflatus erat , ultro 


S * rogares ut tibi liceret iplorum res, contra Regem |, 
nefarie geſtas, przclaro tuo ftylo illuſtrare ; atque raſnas 
. . . = . . TER, 1K 9+ 

cum in totins operis ſpecimen , mendacifſimum PAs: 

aa Fpect- 


Foannts Miltont tai librum , quem ille 'Emgoraacwr wo Latin, 
inſcripſerat, Latine vertendum ſuſciperes ? Ni- 
hilo te propter tentatum ſcelus locupleriorem fore 
ſperabas ? Quid ? cum occiſo Regi inſultares, ſu- 
perſtitem & exulantem maledictis incefleres ? Non 
expectabas ut turgidula tibi crumena , & paulo 
diſtentior evaderet ? Quid ? cum Jugulum tuum 
| (auſe ad utramgq; axillam cite applicares, atque 
4 ira pulchre ſuffarcinatus omnes urbis vicos, & an- 
; giportus perreptares ; & merum, uti tu fomnia- 
bas, Papicidium Septuaginta , quos elegeras, Patro- 
mis, aliiſq; viris probe nummatis porrigeres ? Nihil 
inde lucri tibi acceſſurum putabas ? Quid ? cum 
Patronum, quem vocabas, bong fidei con{criberes, & 
; przſtantifimos Eccleſiz Anglican viros anilibus 
A fabulis, & collgCtis undiq; rumuſculis oppugnares ? 
Nullam tu nequitiz tux mercedem captabas ? An 
ſola te invidia, & mentiendi libido agitabat ? Ve- 
þ rebare, opinor, ne parum generoſus, tuiq; fimilis 
viderere, nif1 gratis malediceres. Sed f1 nihil inde 
ad te emolumenti redierit, cur tu bonis omnibus 
moleſtus eſle pergis ? Si nemo tibi famelico offtam 
objecerit, cur tu Eccleſiz Anglicanz oblatrare non 


deſinis ? C 2 Nihil 


2a Dn 7 *x 


I Bee ere ary A cas ana, 


[12 ] 

Nihil vero agis , miſelle Senex , vipereis denti- 
bus limam rodis. Nemo paulo ſanior tibi credit, 
quantumvis fortiter calumniere , neminem fallis ; 
nemo amplins libros tuos omnes , quibus Hierar- 
chicos laceras, unius pili x{timart : Noti jam mores, 
nota eſt ſputiloquentia tua. Eccleſliam Anglica- 
nam etiam nunc honorifice amplectunrur , wt & 
olim amplexi ſunt Reformati omnes ; atque in iis 
lummus, doctifimulq; Vir; Pater tuus, nobis ſem- 
per amiciſſimus, nift quod te tam f1bi diſſimilem 
genuerit. 

Vide enim quam fs iniquus rerum zftimator. 
Cum ante annos aliquot Clementiflimus Rex , re- 
preſlo ad rempus legum rigore , Non- -Conform iſtas 
ſuos ſeorſim coetus habere paſlus cſſer ; ; ( onformiſt e 
rum augurabantur fore , quod & poltea fa&tum 
eſt, ut Pontificii hanc licentiam , quam optimi 
Principis lenitas indulferat , in communem om- 
num perniciem vertere conarentur. Itaque 11 1n 
hos porifimum inlurgunt ; horum errores apud 
populum oftendunt , & firmifſimis rationibus re- 
fellunt. Er quid hic incommodt accidic ? Quid 

* Patron. quod repre ehendere poſit Mo!mens ? * Poſt mam, in- 
Ei 1 «; quit, Rex, pro ſta ſua lemtate £> clem?ntia Juſſit 
"07 Herarchicorum Angelum gladum fuum m Vaginam con- 
dee, emg; ſuſtiuat, He alteri 'us ſeviret mn gentem Jacram 
Puritanorim.: Quem tu hic nobis Auvelum, optimz 
fide Patrone, quem gladium ſomnias? Cuj jus unquam 
cruore tinCtus eſt ? Ar ille pergit. Ex eo Fhera;- 


chict laſſati, magis quam ſatuatt : Monſtra hominum. ! 
hanc 


L 13 ] 

hanc iram m Pontificios evomunt. Quid tu ais ? in 
| Pontificios * quibus eos unice ſemper faviſle con- 
: rendis ? Sic eſt. Sed charta & calamo , oreq; tenus. 
O virum divinand! peritiſmum ! Mirum: quam 
ille hos homines intus, & in cute noverit ! Et 
E; quando pro ſuggeſtu (quod infrequentins ab illis fit) hoc 
4 eſt, ut ſzpe alias, ita bis, urplurimum, fingulis die- 
A bus Dominicis , im Eccleſia loguuntur : nam Pontificios 
non inſefari pudet, non tedet. Iraque illi , ut video, 
non officii ſui conſcientia, ſed aut ira, aut pudore 
ſtimulati, quod rectum eſt faciunt. Agnoſce hic 

ſolicum animi tui candorem, Ludovice Molinze. 
Art cum non ita pridem patefacta eflert ſcelera- 
tifima Pontificiorum Conjuratio ; tum etiam in 


3 eos vehementer invehi cceperunt Hicrarchici. * Ne- ,3**% i 
3 que mirum profe&to-, inquit ; non enim erat cer- 4 ”4nzl- 
£” , _ terre vers 
p ramen de lana caprina ; ſed de Beneficuis & Preben- rn, p.38, 
x - 39, 40s 


dis, de Decanatibus & Epiſcopatibus , atque omni 
prxda dividenda. FHinc ille lacryme. Amici diſſt- 
dentes haud facile redeunt in gratiam. Proximorum odia 
acerrima. Sententias loquitur.  Siccine vero ? at 
non memini te unquam nobis amicum fuifle , fem- 
per quam longiflime aberas. Er tamen nullum 
eſt odium tuo capitalius, nullum quod acrins mo- 
; morderit ; & etiam nunc morderet, niſi quod jam 
quaſi edentulus fa&us ſis: Et nihilo ramen mints 

inermi gingiva adhuc nobis minitari non ceſlas. 

Quid huic homini facias > ex ſuis moribus ſemper 

judicat. Omnes exiltimat aut ira, aut odio, aut 
; ayaritia Precipites ag. 


P 


Nelcio 


& Ns hn 5 Facts as 
14 FE. oF [bens 3 


[14 ] 


Neſcio quid eum ad hanc primum infaniam 
adegerit. Sed ille, uti arbitror, aut Pareneſi, aut 


Tugulo Cauſe "WB ; & graviter ſuccenſet Hierar- * 


chicis , quod horum Scriptorum vim plane mirifi- 

cam non intelligan; de quibus ipſe fibi ſuaviſſime 
*Yid. Lid: blandiri folet. * Quicunque ante ipſum de Jure 
lar. ad Pa- Magiſtratins circa facra vel unum verbulum (cri- 
"7 pſerunt unquam ; horum ille authoritare pugnar, 
ues of hi ſtatim cum iplo ſentiunt. ® Qui vero poſt edi- 
zoſſm, tos hoſce prxclaros libros, ejus amentiam non ex- 
agitant ; ſed paulo mollits loquuntur, ne Crabro- 
nem excitent : Io Triumphe ! hi utique omnes 
aut Parnefi, aut Fugulo Cauſe devicti ſunt. Tum 
ille ſua quz narrat facinora ? quanta bella ſolus 
confecerit ? quos in Anglia, quos in ipſa Gallia, 
quos in Belgio , quos alibi terrarum ſubegerit in- 
victifſimus Imperator ! Et tamen admodum du- 
biro, an quenquam uſpiam in omnibus conſen- 
* conjdee tientem habeat , preter unum © Magnum , ut ait, 
wertares ſw /irum , Qui auper ad eum Pariſiis literas dedir. 
Pay br Compleere tu hunc, quantum potes, arctifſime, 
#4, Moline ; profeto enim perpaucos toto orbe huic 
pzg- 16, homini fimiles invenies. Sed heus tu ! Quiſnam 

eſt, obſecro, Yr ille Magnus, quem tu nominare 

non audes ? Dic ſodes ; nonne dictus eft Ludovi- 

cus Molineus ? Ar quiſquis fuerit , non erat major 
"—- 4 Langleo Rotomagenſt, qui volebat caput tuum in cruci- 
pae- 125: bulo funds , ut inde defecatins prodiret ; non Amitino 
* 1644. pag. £CUO © Samuele Bocharto , qui te caput habere diCtita- 
725 bar, rribus Anticyris vix ſanabile ; non optimo, do- 


ctiſmogz; 


#9 


[15 ] 


aiflim6q; Viro * fratre tuo, qui te ad hujus Eccleſie | 15a mae 


rumam moliendam furits quibuſdam mcitari putat. Ne Dicourſe 
quid-nunc de Dallzo aliiſq; memorem. Vides quid MonC Dt 
de te ſenferint viri ftummi , & tibi ſanguinis pro- 57%, 
pinquitate conjunctiſimi. Ego nihil gravius di- 'n the & 
cam ; fed indignor profte&to cum videam homi- vances, 
ner. Septuagenario majorem, prxſtantiflimorum 
virorum famam vulnerare, rebus novandis & per- 
curbandis invigilare, dicacitari & nugis ſcurrilibus 
operam dare. 

Erat aliquando tempus ctum tu excuſatius pec- 
cares. Cum efles olim * Ireneus Philadelpbus , qui * 4%: Pon: 
5 te lxfi erant, remericati tux veniam dabant; clum ** 
© Pareneſm {criberes, te opus viribus tuis majus ag- * 555: 
gredi putabant ; cum 4 Cauſe Jugulum peteres , de- * 1571. 
lirare credebant ; cum © Bon fidei Patronum ederes, * 1572. 
infanire videbaris; nunc autem poſtquam * Eccleſiz * 1579. 
Anglicane progreſſus ad Papiſmum emfiſti, omnes te 
jam furere arbitrantur. Quid enim in iſto libello 
recte, atque ordine dictum ? quid cujus hominem 
{obrium non poeniteat 2 Omnia mendaciis, & va- 
nis ſulpicionibus implentur ; omnia mentem ſede 
ſua dimotam, & pectus bile turgentifimum ar- 
guunt. 

Neque tu hic, ut ſoles, paucis te infenſum dicas, 
& neſcio quos ® quingentos, aut ſexcentos Viros nobis 17%," 
hogas, quibus pro libiru tuo maledicas : Clim fint 28:53: 
in hac Eccleſia prope duodecim, opinor, Miniſtro- pemarce. 
ram millia ; omnes eandem fidem, atque diſci- 
plinam amplexi ; omnes, fi non ſtatu, & digni- 
tate, 


- FER, 
C oY 


* 


[16 ] 
tate, at animis certe pares. Cur tu igitur ſolus 
tot homines arctiflimo concordiz vinculo conjun- 
&os, ultro maledictis laceſlere auſus es 2 Tu id 
faceres, ſi ſatis ſanus eſles ? Novi quid di&turus fis : 
Pareneſm meam rejiciunt ; Jugulum ( auſe contem- 
nunt ; Faſciculum derident etiam. Ar quid tu in- 
formes zgri capitis foetus, quos jamdiu fine rivali 
deperis, nobis adoptandos & enutriendos obtru- 
dis ? Ctm fis ingenio haudquaquam {ingulari, 
dofEtrina forſan mediocri, rerum vero uſum plane 
nullum cum habeas ; cur tuis ineptiis totius Ec- 
cleſiz faciem immutari poſle credis ? Cur te in 
bene jam conſtituta Rep. effeturum ſperas, quod 
in perturbata olim non poteras, ut tua ſomnia 
aliqquo in pretio habeantur ? Quicquid dixeris, quis 
te unquam fide dignum exiſtimabit 2 Cum fis 
tantus calumniarum artifex , ut vel ipſe Jenchinus, 
{1 tecum comparetur, modeſtus, comis, urbanus, 
veridicus videri poſſit. Sed monet nunc tempus, 
monet- ſene&tus te tua ut hos aliquando mores 
exuas. Non decet hominem, ea prelſertim xtate 
qua tu nunc es, omnia temere ſuſpicari, leves fa- 
bellas avide arripere, multa etiam confingere, ut 
habeat quod Adverlariis objiciat ; ſed ſe totum 
ad pietatem, & pacem, & fraternam charitatem 
componere. Quod & facies poſthxc, uti ſpero ; 
ſi vero olim feciſles , nec alia quxdam tua for- 
raſſis , certe Patronum bone fidei , & Progreſſus ad 
Papiſmum nunquam habuiſlemus. Arque hxc de 
Authoribus di&ta {unto ; ut omnes intelligant ex 
quorum 


«: bates HAY, FORAY : > FEY 6 3% PS hae. Y' y: 
295 reg Cer HHS bt ger Ree ; 


17] 
quorum officinis hoc Celeuſma exierit. 

Venio nunc ad ea quz in ipſo opere mihi, aliil- 
que Conformiſtis affricare conatur Jenchinus ; illum 
ehim , ut ſupra dixi, primarium hnjus libelli Au- 
thorem efle arbitror. Arque in ipſa przclari Ce- 
leuſmatis fronte, me , aliimq; quendam quem ille 
Janum putat, Duos putidos literatores vocat ; noſtrorum 


vero plurimos *ignaviz & avyaritiz infimulat. Er! 4m 


hezc quidem ille graviter ac ſerio ; at jocari voluic, 
cum ® Janum Bifrontem , © Longum Brevem diceret ; 
me vero." totum , quantus-quantus ſm , Idolis dicatum, 
& conſecratum- videri.. Sed non'iraſcor. ' Conce- 
dendum eſt aliquid homini mgenioſo ; ignoſcen- 
dum eſt lepori plane Attico ; nunquam didicit in- 
urbanins loqui. Illud icaque Tdololatriz crimen 


2 © Thad. p.1 5» 


prztereo libens, quod ille.ex © nomine meo com-';'** 


mentus eſt ; quia capur lepidifſimum in re ſeria 
frigidifſime nugari yoluit. At me praterea , Vir 


.Grovt, tte 


utique modeſtiſſimus & doEtus, * Ionorantie & im- Cel 
pudentie Antiſtitem vocat. Sed cur tu me Impuden- 


tem dicis , quem-tui ſurmmopere pudeat ? Cur 1p- 
norantem , qui te tam probe noverim ,  & plurima 
de te, quz f1 neſcirem, nx tu multym, mihi crede, 
in finu tuo gauderes ? Sed quid tu me convitiis 
oneras, Jenchine, qui de te nihil mali meritus fum ? 
Ego te Putidum literatorem non voco, quamvis Scri- 
pta tua omnia Nardum non oleant. Ego te Teno- 
rantie & Impudentiz Antiſtitem non appello ; quam- 
vis non ſis mortalium do&tiflimus, neque frontem 
omnium tenerrimam habeas. 


D Sed 


[18 ] 


Sed illud forſan ſtomacharur, quod ante annos 


* 3554. þ:g. QUAtuor emilerim adverſus iplum * enerve quoddam, 


3» 4 


. 1 od. 


& mane ſcriptum cui titulus | /indicie Cleri Conformis ab 
iniqua bereſios imputatione | ſcriptum, inquit, inane & 
vacuum, non futilitatibus, nugis canoris, craſsiſq; menda- 
ciis , quibus cumulate plenum eſt , ſed rebus bone frugis, 
&c. Cum hic de crafſis Mendaciis mentio inci- 
diflet, quzdam ei ad marginem adjicere viſum eſt. 
b De illis Mendaciis (ut catera taceam quamplurima) nem- 
pe quod Jenchinus totum Clerum conformem hereſwos arceſ- 
fiverit ; . quodg; nulle hereſes a quoquam de Clero conforms 
cuſe &* excuſe fuerint, &c. id craſſiſſmum , &* in 
Utopia feraciſſma mendaciorum provincia excagitatuns 
five potiusm Officina mendaciorum parentis fabricatum, 
quod ſupplicio Magiſtri Love, Jenchmus molitus furrit ut 
impune evaderet. Sed age ; excutiamus paululum 


hunc de Mendacis locum. 


Ut cetera, inquis, taceam quamplurima. Quis hoc 


unquam A te petiit ? Nolo profe&®o ut.tu mei gra- 
tia quicquam ; reticeas. Fftare quezlo, quart mea 
tu Mendacia celaveris ? att centum ?; an: jorte:plura ? 
Neſcio quot difturus fit. Sed duo omnino-dinu- 
merat. eorum quz le tacere velle dixerat. Illud 
ſcilicet ex Rherorum Scholis hauſic ; qui multa fe 
praterire Gmulant, wea occulte, & quaſi obliquo 
i&u in Adverjarum intorqueant. 'Audiarmus vero 
iplum de craflis hikce Mendaciis diſſerentem. Nem- 
pe quod Jenchinus totum Clerum conformem bareſwos arceſ- 
fiverit.. Ego hercle-illud nunquam dixeram ; aur 
fi dixifſem, cur tu me propterea Mendacii argue- 

| res 


k =» 2 AY : CEO 
Sore; AWC n 


Tee 
Sei ler a, ge 
FOI nap LL2 © 9, re Heb FR 


©1179 Aran Fr - 0 EY 
©» a IRR La Do og: 
1 ER 4. 

Fe Ee 2 * hd, 

Bn dT 


EA 
«At Sa - x 
TIIOIETY nba 2D 
En ant SILLS 


[ 19 ] 


| res non video. Ciim enim more tuo in Clerum Con- 


formem detonares, neque ullum ipſe diſcrimen fa- 
ceres ; cur eam ego contumeham ad omnes per- 
tinere non putarem ? Qui neminem excipit , uni- 
verſos intelligere videtur. Et tamen, -inquam, il- 
Ind ego not dixeram ; imo poſtquam impetum 
tuum utcunq; propullaveram, * rogavi tandem te 
ut fine ambagibus ediceres , an ( anfarmſtas onnes, 
an tantum eorum aliquos Hereſios, & reliquorum 
quz objeceras , criminum. poſtulares ? Si onanes, 
facile refelli poſle : fi aliquos tantum , cur tu ne- 
minem exciperes? Cur reorum nomina. non de- 
ferres, ut iis damnatis, alii fama & exiftimatione 
ſua fruerentur 2 Sed de primo hoc Mendacio fatis 
conſtare puto. ; 
Videamus alterum : Quod nulle herefes a quaquam 
de Clero conformi. cuſs &* excuſe fuerint, &c. Alia, 
ut videri vult, addere poterat, fed noluit ; parcit 
utique mihi homo lenis & placidus. Nondum 
ſcilicet * Magia hereſios efficere potuit ut calamum mitem 
C melleum converteret in virgam correptionis. Sed hoc 
tamen Mendacium in iplo operis contextu pluribus 
perſequirur. 
fronte ferrea & perfrifta ( ut inquit molliſſimi oris 
Vir) non ſolum pernegat quod ulls unquam errores & he: 
reſes aſſerti , C5 palam editi fuerint a quoquam de Clero 
conformi , pugnantes cum fide Eccleſie Anglicane ; ſed 
iterum atque iterum, &c. Quis ite Author fronte tam 


ferrea &> perfrita, qui non hc ſoliim negare, ſed 
etiam pernegare auſus fuerit ? Proffer codicem iſtum 
D 2 


triobolarem, 


* Vindic. 
Cler. Con- 
form. pag. 
gl, 52. 


» Celeuſn. 
P48. 33+ 


© Porro m hoc codice triebolari Author * 161d. p. 4. 


GIS OWLS APIS: > > con . 


 Vindic. 
Cler. Con- 


[ 20 ] 


triobolarem, Jenchine ; oftende , fi potes, ubi illud 


(cripſerim ; indica locum. Ego hoc ut pernegem, . 


2 qui diſertim Concilia etiam Generalia errare 


fon. p.24- poſſe dixeram ? Si tibi ftarurum foret nunquam 


b Celeuſm. 


« tid. 


vera dicere ; at faltem veriſimilia fingeres. Non 
ſentis te hic pugnantia loqui ? Ais enim me ® zte- 
rum atque iterum gravem tibi fuiſſe mea importunitate, ut 
fi quid culpandum haberes in viris Conformibus circa erroz 
res contra doerinam Eccleſie evulgatos , ſt quid caſtigan- 
dum, ejus ſtatim copiam faceres , &- prodire foras pate- 
rerts. Non pernegat ullos unquam errores a quoquam 
editos fuiſſe, qui eos {ibi indicari poſtulat. Er hieri 
etiam potuir ut tu ipſe lapſus fueris, eaq; quz non 
{int, hujus Eccleſiz doctrine contraria credideris ; 
aut ut rectiſſime judicaveris, non me mentitum, 
ſed errafle diceres , qui in tuam ſententiam non 
conceſlerim. Sed quid tu non ageres , ut mihi 
Mendacu infamiam inureres ? Advertat huc ani- 
mum Ludovicus Molin&us ; atque vel ex te dilcat, 
non minus iracundia & faſtu excacari homines 
quam opimis Beneficus. 

Accedo autem jam ad © Mendacium illud om- 
nium craſſiſſomun, & in Utopia, uti ait , feraciſſma 
mendaciorum provicia excovitatum. In Utopia ? id eſt, 
nulquam. Hoc tu quidem re&te. Neque enim 
ego de 1is quz fomnias, verbum ullum feceram. 
Semel itaque in veritatem incidiſ{ti invitus ; ſed 
continuo hinc te proripis. Sive potius, inquis , m 
of ficina mendaciorum parentis fabricatum ; hoc eſt , in 
fincipite tuo. Nel'm vero me tibi maledicere pu- 

res. 


OO Ee gR 
CONT ORE Eg 


M | 


[21 ] 


tes. Ego te non magis Mendaciorum , quam elo- 
quentiz parentem dixerim ; led profe&to hoc quic- 
quid eft Mendacii tu ipſe finxiſti. * Quod ſupplicio 
Magiſtri Love, Jenchinus molitus fuerit, ut impune eva- 
deret. Mihi hoc , quod me alicubi ſ{cribere com- 
miniſceris , ambigue poſitum videtur. Si illud 
vis , te molitum fuiſſe , ut Magifter Love impune eya- 
deret ; non dixeram ; atque haud (cio an verum fue- 
rit : fi illud alteram, te molitum fuiſſe, ut ipſe impune 
evaderes, cum Magifter Love capite plecteretur ; 
nihilo. magis dixeram ; at erat ſane verifſimum. 
Quoniam autem hic vehementins ſemper com- 
moveri ſoles, eam rem .uri geſta eſt paucis expe- 
diam. 

Magifter Love cum in bello civili Parliamenti 
partes {ecutus efler ; poſtea, ur aiunt, quod Carol 
Patris cxdem , Filiiq; exilium , & alia quzdam 
Parricidarum fa&ta non probaret, de Rege in An- 
gliam reducendo confilia cum aliis agitare ccepit. 
Quid multa ? ubi hanc ſpem ariimo conceperat, 
comprehenſus , in carcerem conje&tus , & ſecuri 
percuſlus eſt. Tu cum in eadem, qua ille, causa 
fuiſſes, ſive viri caſu perterritus, five quod in rebus 
honeſtis & glorio(1s perſtare non potueris, Senatui, 
qui dicebatur, libellum ſupplicem obtuliſti ; arq; 
ei ratione non tantum molitus es, ſed imminens 
certe capiti tuo periculum effugiſti. Convince {1 
quid falli de te referam. Sed non damno factum. 
Si in latrones incidifles ,- nihil mali , ſt eos ſum- 
mils oblecrares ne vitam tibi eriperent. Unum 

autem 


i 104d. 


v.e—— 


> + dm—gentatee Why arte eoeg> ve et Sngs. bs >, We ono tm od. ms . 
A AUDI - 4 ef eo ny pray Re, AL - v 


.- SUITS hae 
wy mh blob 2s een 


[22 ] 


autem eſt quod maximopere reprehendendum 
' 7:4. 7 puto ; quod dixeris te * faſis ad Deum ardentiſſi- 
ſ,. mis precibus, ejuilq; voluntatem diligentitis per? 
quirendo comperiſle , iplum ſupremam Rei An- 
glicanz poteſtatem , aliis ademptam , ſcelerariſſi- 
mis Parricidis contulifle ; ita ut quicung; 1is parere 
recuſaverint , cujuſcunq; Juris pretextu, ſfummi 
Numinis confiliis obniti viderentur ; neque poſle 
quenquam interna pace frui , qui iis obftiterir ; 
t6q; adeo paratum omnem ipſis fidelitatem, etiam 
conlcientiz causa, promittere. Cimm hxc tu ita 
ſentires, & tamen de tua in Lovium fide jactantius 
Fine loquereris ; * dixi non yideri te fidi hominis offt- 
7.37.  Cium fecifle, quod amicum ea de re non monue- 
ris, ſed tuam apud te ſententiam occultaveris. 
Unde faqtum eſt , ut ille miſer Parricidis ad mor- 
tem uſque obſticerit ; quod tu non fine maximo 
xternx ſalutis periculo fieri credebas. Hoc eft 
Mendacium 1llud craſſiſſmum , quod tu mihi in os 
canto clamore oggeris. Sed quid tibi accidit, mi 
Homo ? Semper aut oculis , aut animo tuo ob- 
errat hujus viri imago. Suſpicio eſt te illius ma- 
nibus inquietart. Poteras olim, poteras nunc nul- 
lam ejus mentionem facere , & certe de eo pru- 
dentius tacuifles. Credibile eft ad Lovis nomen 
caput tibi vertigine quadam circumferri : certum 
eſt aliquid dicere , at quid dicendum fit ignoras ; 
quod quidem non maximo cum tuo dedecore 
conjundum fit. Fr. tamen iraſceris & frendis ; 
fed fruſtra ſudas ; vides enim quam hic facile re- 
dargui 


5 


"Rt 


CI 


L 23] 
dargui poſſis. Igitur, fi me audis, Jenchme, Men- 
dacia mea omnia, quantum potes, clara voce elo- 
quaris ; de Lovio autem nunquam poſthzc, ſi ſapis, 
yel ſemel hiſcere audeas ; fic enim optime honori, 
nominiq; tuo conſ{uleres. Sed de his homini cor- 
dato ſatis dictum arbitror. 

Eſt vero prxter me alius quidam putidus Litera 
tor, qui in hunc Virum ſcribere eſt auſus ; cum 
hoc ille totis viribus concurrit, &, tanquam pug- 
nam orlurus, {1gna canere juber. Stant contra in 
acie ordines integri, hoſtem expeCtant. Ar hic 
bellator egregius , quaſi jam vicerit, extremum 


agmen carpit. Ille quiſquis erat, qui Scriptum 


illud edidit , De hodiema ſeparatione 4 ſe danmata, 
oftenderat primvim te rem-iplam iis argumentis 
probafle , que tu maximam partem ex Brinſleio 
deſumſeras ; deinde omnia latius explicayerat, & 
Non-Conformiftarum- etiam: teſtimoniis confirmave- 
rat ; Uud, de Magitratibus in rebus dubiis andiendis, 
ultimo, & quaſi ſuperpondii loco addiderat. Hic 
eu.cum, ut tibi yidebatur, preclaram rei bene ge- 
rendz occafionem na&tus efſes , omittis reliqua, 
quibus ſciebas te reſpondere non poſle , atque in 
hoc poſtremum magno. impetu involas, atque au- 
ras aliquamdiu ftrenne verberas fortifimus Pug]! ; 
demum ubi laboratum-eſt ſatis, hoſtem vinctum 
abducis, & miros deniq; triumphos agis. Arque 
concedamus tibi ſane , quoniam na'vis , te hic ſu- 
periorem eſſe at hieri ramen poteſt ut przlio vi- 
Etus exceda ; .chm ea que-ptzterea Literator \lle, 

| que 


 Celenſm. 
þ. 8. 


d bid. 


[ 24 ] 


quz ipſe tu, ſeu potins Brinſlews, quzq; alii, quos 
allegabat, contra Schiſmarticos diſputayerant, om- 
nia prorlus intacta reliqueris. 
Sed videamus tamen qua tu ratione hoc ipſum 
evertere conatus ſis. Author ille * Canute, inquis, 
& aftute, adinſtar muris fallentis prenſantem, nos eludit. 
Loco ſiquidem probationum quod Non-Conformes liberi 
fuſſent a peccato , fi ritibus ejuſmodi ( onformes eſſent, 
futile hoc & mane dogma , nhilq; ad controverſiam pre- 
ſentem ſpeftans, indofte nobis exhibet ;. nempe quod mera 
ſuſpicio per quam in pendulo heremus an ( onformitas im- 
perata fit peccatum necne , non efficiat illam ( onformita- 
tem illicitam, quoniam obedientia noſtra , Dominis exhi- 
benda , nos cogit ennem dubitationem E. ſcrupulum procul 
4 nobis amandare. Hxc fere in iſto libello ſcripta 
eſſe non inficior.  Si'enim contigerit. ut quis in- 
certus animi hereat, neque plane ſciat, in quam 
potitis partem mentis Judicium inclinare debear, 
oportere hunc Principis ſui juſſis parere contendi- 
mus. Vocas hoc tu futile & inane Dogma ; at idem 
docuerunt Nou-Conformiſte complures ; in eadem 
quoque ſententia erat ipſe Sanderſonus, quem tu 
fruſtra in tuam pertrahere tenras. - At hic quocum 
tibi lis eft, ® Ex his, ut ais, pramiſſes ſatis probatum 
putat quandoquidem Conformitas Ceremonits preſtita , in 
dubig et an ſat llicita , nos a peccato plane liberos, ſi im- 
perate 4 Dominis noStris Conformitati nos obedientes pre 
ſtamus', & contra nos eſſe reos Schiſmatis , qui eorum 
mandato-in re dubia obtemperare detreftamus. Et quid- 
ni ille ex hiſce premiſſis concluderet, immunes efle a 
Peccato 


5 5 


[25 ] 


peccato qui in rebus dubiis ſele Magiftratiis impe- 
rio ſubjicerent ? Eos autem Schiſmatis reos dice- 
ret, qui in 1is Principum leges & authoritatem re- 
pudiarent ? Cum tu in tuo Commentario concellifles, 


* Nefas eſſe ubi quis deficit ab Eccleſia que neminem ad ,*;"*"* 


peccandum corit , dum injungit Communionem cum illa 
Eccleſia. Quem vero Ecclefia Anglicana ad pec- 
candum unquam coegit 2 Te igitur iplo teſte 
Nefas eſt ab illa deficere. Aut ft oftenderis iplam 
aliquid pierati, legibuſq; divinis contrarium pra- 
cipere ; abſcedas quantum velis ocyſlime, & quam 
longiflime a nobis abeas ; nemo te propterea 
Schiſthatis poſtulabit : imo ſequemur abeuntem, 
atque hinc una tecum fugiemus. 


Ais quidem , ®* Yos Non-Conformes ſuſpicione mera * tid. p& 


non laborare, ſed in Conſcientia veſtra credere & judicare 
quod ritus Eccleſie Anglicans ſit iliciti, nec abſque gravi 
peccato a vobis recipi poſſe. At hec dicere non eſt 
latis. Oportebat te monſtraſſe quamobrem ſic 
ſenſeris ; rationes tuas in medium attulifle ; aut 
ſalrem aliquod hujus mandatum annotafle , quod 
cum {urmmi Numinis voluntate pugnaret. Con- 
{cientia enim omnis regulis quibuſdam'*coerceri ac 
dirigi debet ; quod vero nullo fundamento nititur, 
non eſt hoc animi judicium ; ſed inanis imbecillz 
mentis ſuſþicio, propter quam Eccleſiz, Principum- 
que decreta contemnere non debemus. Sed ais 


illum © Ex his premiſſis ſatis probatum putare , QF. wid. 


quaſ1 illud unum dixifletr, de Magiſtratibus in dubiis 
audiendis, Ar ille tua, inquam, veſtigia premebat, 
te 


 Celeuſm. 
þ+ IIs 


dÞ-;j1.167- 
gum exam. 
& cenſu. 
traft. Halts 
P. 22,137 
162, 


[. 26 ] 
ce ſequebartur ; omnia propter quz tu fas eſſe di- 
xeras ab Eccleſia diſcedere, in hanc Anglicanam 
competere non poſle oftendebar, eaque ex Non- 
Conformium tuorum Scriptis probabat. Tu autem 
hxc omnia levi pede cranſilis ; atque, ut ſupra mo- 
fi, in eo heres quod poſtremum, -& quidem 
pauciſſimis attigerat ; & propter quod Le&torem 
faum ad Loygum remiſerat ; - quodq; ſxpe quereris 
ad preſentem controverſiam non ſpec&tare. Er 
tamen hoc ſolum ex eo libello deligis in quo in- 
genii tui vires exerceas ; quaſi ſemper tibi propo- 
ſitum foret, iſta rantim rra&tare, quz ad rem 
iplam nihil artinerent. . 
Atque fic tu hujus Diſputarionis telam ordiris : 
4 Onanquam & Longus, &* Janus audaFter , abſq; ulla, 
uti dixi , Scripturarum authoritate aſſeruerint quod pare 
tium ſit noſtrarum obſequium in dubiis Magiſtratui exhi- 
bere. Quid hic Janus fecerit noſtra nihil intereſt 
ſcire ; ille enitn, ut modo innneram , Le&orem 
ad Lonzum amandaverar. Ain'vero tu Longum etiam 
hoc iplum de quo agirur , abſque nulla Scripturarum 
authoritate aſſeruiſſe ? Sic eſt, inquis. Ar mihi ta- 
men ratnm'eſt potits oculis meis credere , quam 
tibi ; (cujus fidem rtoties expertus ſum) cum v4 
deam iplum non uno in loco ſententiam hanc 
fuam ' Scripturarum teſtimoniis defendifle. Dices 
forlan exam, iis que addutta ſunt, non poſſe evin- 
ci: Hand utique credo. Verum eſto: Tu hoc 


itaque oftendzre debueras ; non autem illud quod 
efſet apertiſſimum negare. 


Sed hxc quoniam le- 
Viora 


% 
ſy 
'W. 
j 

xr 

42 

% 


th ae) 


- " > - SE Es : - 
2 SS a we m2 0 3 AE ESTAS 
Dr OO TET A LL FOETE! NY Ces p > F 
CONS I IN EL No 


fo IEEE EL 
>heC ES I $25.14 i 


: [27] 


viora ſunt omitto ; graviores tuos lapſus aliquan- 


do indicabo. 
. At videris nunc interea te ad iplam controyer- 


ſlam accingere :; * Namg; hic rogarem, inquis, 6mm * celtuin. 


Scriptura liquids teftatur populum Tjraeliticun peccaſſe, 
vel dubium & claudicantem inter duas ſententias, quan 

regis mandato obtemperavit cultum jubentis ulicitum ? 
Quouſq; (inquit Propheta) claudicaturi eſtis im duabus 
iftis cogitationibus * Quem textum fic exponit doftiſſamus 
Junins , Quonſq; in dubio erunt conſcientie veſtre quem 
cultum ſequamini ? Capitur bac claudicatio cogftationum 
(inquirt Munſterns) pro vacillatione mentis. Imityming 
duabus per ſuaſionibus ; fic Vatablus. Cur tu hic nobis 
Junium, Munſterum, Vatablum tara ambitiose in me- 
dium adducis ? Quid opus eſt iſt Interpretum 


pomp in re clariſihma ? Neſcio an quiſquam lo- 


cum hunc aliter unquam ceperit. Etemim mani- 
feſtifimum eſt Prophetam Iſraelitas vehementer in- 
crepaſle , quod tam diu in graviſlimo Religionis 
negotio fluctuarent. Sed hoc adverlus te facere 
puto ; qui uſque adeo Dubitationibus faves, ut pre 
iis omnes tibi leges, omnia Senatiis Conſuſrta pro- 
culcanda videantur. Scriptura vero teſtatur populum 
Ifraeliticum peccaſſe , vel dubium &* claudicantem inter 
duas ſententias, quando Regis mandato obtemperavit. In 
eo quem proponis loco, nihil de Regis mandato le- 
gimus ; at veriſinule eſt Regem iftum Tſraelitis man- 
daſſe ut Baali ſervirent ; incertum tamen an illi Re- 
io mandato, an ſuo potinis errore du&ti ad 1dola de- 
tecerint. Quicquid autem fuerit, in eo peccatum 

| E 2 eſt, 


þ» Ibo 


x Reg. 18. 
2TI» 


[ 28 ] 
eſt, non quod Regis imperio, ſed quod cultum ju- 
benti Iicitum paruerint ; quod tu etiam fateris. Et 
H-: quid potuit A te peryerlinis dici , aut a quzſtione 
propoſita magis alienum ? Erat tibi de Dubus in- 
ſtirnenda diſpuratio, tu iis prorſus omiſlis, ad 11;- 

cita delaberis. 
Sed adhuc inſtas ; Nec buic argumento reſponderi 
poteſt, Exc. Nolim vetd te pro nobis reſpondere. 
*celeſ. ih. Res tuas agas, aliena ne cures. Sed * Nec hui, 
inquis, argumento reſponderi poteſt, quod quando Iſrael 
te dubitE> claudicantes obtemperabant reg! allicitum ju- 
benti cultum, ided Jolummodo peccarent, quia cultus ille fuit 
craſse abhrins- C3 fnmos contra manifeſtum Det pre- 


ft dubia ſubditorum conſcientia non eximit illos a peccato, 
dum uni mandato illicit obedientes ſe preſtant, nec pro- 
fetts poterit illos reddere a peccato immunes , dum Magi- 
ſtratui morem gerunt quodyis aliud eden Ulicitum 
mponenti. Neque enim quaritur quale fit illud peccatum 
4 cujus reatu ſubditus liberatur , dum dubia conſcientia 
Domimnis obſequitur 3 ſed queritur an a peccato liberatur 
ile ſubditus , quia conſcientis dubia obedientiam Domints 
| prafſtat in re quacung; illicita., Hic tua ad verbum 
| deſcripſ1, ne fraudem tibi fieri clamares. In his 
enim arcem, in his totius cauſx Capitolium ponis. 
Dico autem te ab eo quod quzritur manifeſts 
digredi ; de Dubiis agebatur, ta ſemper de Nlicitis 
diſpuras. Nos de externis cultis divini circum- 
ſRantiis diſlerimus , iq; que nulla Det lege pro- 
hibencur ; atque in his Magiftratui morem ge- 
rendum 


$5. ” eas Ry. 5 2% A , 
4 > 5 OS s re O43 OA Bones wo 
F-. SC BN SE ERY fs NE 2 * 
+4; es: PHY 007 Og IT oe : 


ceptum : hac inquam reſponſio nullius eſt momenti ; nam 


WI LS Te, 
EN peg ob <e 


| 29 ] 


rendum efle contendimus ; quamvis de iis ſequitis 
aliquid ſuſpicentur nonnulli : Tu de erroribus 
circa totius cultns obje&tum graviſſimis, de Baale 


adorando reſpondes ; atque in his Principibus nos 
obſequi debere negas ; neque hic ſubditos 4 reatu 
liberari dubia conſcientia obedientiam Dominis preſtantes ; : 
cum de harum rerum flagitio & impietate nemo 
ſanus unquam dubitavit. In his profe&to mens 


Dubia non diſlolvit ſcelus, ſed aftringit. 


Peccaret 


quidem urerque , ſed aliquanto gravius peccaret, 
{1 quis, poſtquam de vera Religione aliquid i inau- 


diverat, Idola tamen dubitanter coleret ; quam ille 


alter, qui ſic eſt inſtitutus, atque avita ſuperſtitione 
excxcatus, ut abſque ullo animi metu gentilibus 


{acris et {uſtinear. 


Ego vero rogo te, Jenchine, an quos ex Confor- 
miſtarum numero noveris, qui- illud doceant, Ma- 


giſtratibus in Illicitis Dubia Conſcientia parendum eſſe * 


Si noſti, cur eos nobis non indicas ? Si indicare non 
potes, cur tu cum larvis lu&taris ? Cur hac de re 


pluribus agis ? Cur eos ſic ſentire fingis, ur iis po- 


pulariter, & corona fayente maledicas ? Cur in 


eos quos hic tibi adyerlari ſomnias tam tragice 


declamitas ? * Ne quidem _—— i fi 


modo Chriſtiani audiunt, tanto mtumuiſſe faftu, vel uſque 


adeo ad impretatis apicem conſcendiſſe arbitror , 


qui tam 


nefandum dogma auf: fuerint ore blaſphemo by oferre ; 

nempe , quod hommis cujuſpiam preceptum , aliquid poſſit 
reddere licitum, quod lex divina illicitum ſatuit. Neque 
nos putamus quenquam adeo omnem Numinis 


ICVETEN+ 


4 *Celeuſm. 
pe 13, 14» 


[30] 


reverentiam abjecifle, ut hoc ipſum affirmare au- 

deat. Tu vero pergis, & nefandum dogma paulo 

:144 argutits convellis. * Neque enim mente aſſequi poſſum, 

ft Magiſtratus licitum poteſt efficere, quod ulicitum Deus 

voluit , quin perinde Magiſtratus illicitum preſtare poſfit, 

quod Deus diſerte pracepit. Hxc tu quidem non in- 

epte ; niſt quod in his etiam a controvyerſia quam 

longiſſime abieriss De Dubis , inquam, agen- 

dum erat tibi ; tu nullam niſft de Wicitis litem in- 

rendis. Nos autem non tantum Magiſtratui li- 

cere volumus, ut rerum omnium ordinem & har- 

moniam perturbare valeat ; ut quoties ipf1-vifum 

erit, de malis bona, & rurſus de bonis mala faciat. 

Dic, obſecro te, an tibi compertum eſt fatis, nos 

iſta tam tetra, tam impia, tam cum omni ratione 

pugnantia {entire ? Ne tergiverſeris. Non audes 
dicere. 

* ridz1s, ® Perum enimvero, inquis, ſenſa ſunt Doftorum non- 

nullorum quod qui tam acriter nobis immment, ut Dominis 


noftris auſcultemus in dubiis , id etiam velint , ut illis obe- - 


dientia abſoluta obtemperemus , nomine ſolo eorum authoris 
tatis, utut contra conſcientiam repugnantem. Suntne hec, 
ut ais tu, ſenſa Doftorum nonnullorum 5 Imo vero Do- 
Fores iſti inſenſati ſunt, quy hoc de nobis dixerint. 
Aliud eſt Dubitante, aliud Repugnante conſcientia 
agere. Qui Dubirat, Judicium ſuſpendir, verita- 
cem nondum inyentam qurrit, incertus interea 
in quam ſe partem conyertart. Cui de re aliqua 
Repugnat Conſcientia; ille jam judicavit, jam ſe 
rectum invenifle putat , eiq; firmiter adhzrert, & 
contra- 


 bimus. 


[37 ] 
contrarium averſatur. Chm igitur Dubia eſt 
Conſcientia, tantum ponderis Magiſtratiis imperia 
habere dicimus, ut iis obſequi tenearmur. Neque 
propter quodvis Dubiolum leges patrias violari 
poſle arbitramur. Qui vero aliquid contra conſcien- 
tiam repugnantem facit , etiamſi Magiſtratus id ma- 
xime juflerit ,- ſceleſtns eſt, & impie agit ; quia 
eam contemnit quam Deus nobis fa&torum Judi- 
cem dedit, quamq; in omnibus ſequi debemaus. 
Hzxc ipſa poſthec clarmis explicata dabimus. Nos 
autem nolumus Dominis noftris obtemperari, nomine 
folo eorum authoritatis , utut contra conſcientiam repug- 
nantem ; quicquid tu Parkero, Longo, Hickringlio at- 
fingere ftudeas. Sed de his poſt videbimus. 

Quz habes in ſequentibus * de obedientia Magi- * 2. p. 7. 
ftratui preftanda , fuppreſſo Judicii privati examine, &* 
contra conſcientie diftamen ; de * Jeroboamo populum im- * 1b. p. 18. 
pellente ad peccandum in cultu illicito, de ftatutis Omri, 8 
que reliqua {unt generis ejuidem ; eodem perti- 
nent quo {uperiora tua, hoc eſt nihil ad rem.Quod 
vero nobis ex © Epiſtola ad Romanos objicis (in 
quo quidem uno videris ad id quod agebatur at- 
tendifle ). quamvis ſit omnium ſermonibus tritifi- 
mum, ei tamen, ubi commodum-erit, reſponde- 


© 1b. fe 13, 
I 4+ 


Nunc autem do&torum hominum 'teftimonia, 
quibus Scriprum tuum ornare yoluiſti , paucis ex- 
cutiam. Et primum illud , quod ex 4 Darenantio * t p. 20- 
apponis, contra nos non pugnat ; neque. enim cut- 
quam libertatem adimi putamus Tndagandi & ex- 
quirends 


[ 32 ] 
quirendi an Dominorum mandata ſint licita ; ſed cm 
non fit exploratum eas efle divinis adverſas, tum 
quidem nos humanis legibus obligari. Sic ribi 
reſponderi poſle crederem, {1 clariffimi Viri ſenten- 
tiam bona fide exhiberes. Sed tu multa omittis, 
dictorum ordinem perturbas, nonnulla etiam a te 
1aveunt, Conficta interſeris. Sic enim ille : * S1 ab ipſo Deo, 
Cs £7 divnitus inſpiratis Prophetis & Apoſtolis * af, 
pag. 155. 10n datur ullus mortalis, aut cetus mortalium, qui non & 


A 4 fallere & falli poteſt , in dofrma fidet tradenda. Te- 
merarium igitur & ſtultum eſt, cum habemus Scripturas, 
que fallere non poſſunt, iiſdem neglefis , fidem aſtringere 
ſolis hominibus, qui © poſſunt decipi, &* ſolent decipere. 
Tu hic prima quidem prxteris ; ne ſtatim -ani- 
madyerti poſlit,.in 1is non de Ceremoniis agi, ſed 
de Doftrina fidet tradenda ; poſtrema tantum , eaq; 
mutilata, & aliquantulum immuraca ponis. Qux 

het 20 ſequentibus habes, ille ſuperitis dixerat. * S; 

are.6, intelleftus humanus creatus fit ad inquirendam &* copnoſ- 
cendam veritatem ſalutiferam , tum im <vitio ſugt onnes 
qui (deſidie & inertie dediti) aliorum opmionibus & pla- 
citis adhereſcunt , nunquam inquirentes , indagantes, aut 
examinantes apud animos ſuos ad lucernam cverbi divini 
utrum ea , que ab aliis credenda proponuntur, fide digna 
fmt necne. At certiſſmum eſt intelleFum cujuſhibet ho- 
minis Deo debere hanc ſuam operationem indagandi C7 ex: 
quirendi -veritatem : nam credere promiſcue quicquid affir- 
matur aut decernitur a Pralatis, non opus eſt virilis intel- 
ligentie, ſed puerilis nſcitiz. Hic tu omnia tranſpo- 
mis, plurima expungis , illud autem | an Dominorum 

mandata 


i oe 8 
* Is » Ob 60 0 EDEN 364 git ” 
© AY IE A TT Oh, i Wk LC ret C ed Voie Se on NY IIS IF Gs PL 4 5 6 3th $* k CONDE x 
RS Ys BOT 2 2 hs YN Yes 2 IS OST MLA > fe SO PETRI OLB I) Fong Inyo = ASWELL © IMS OS OBI. 
SPA - eee CO nn he et TO INS Ps He; 2 1400 pe ESRI COAT ECT FIEtS. 34 ook TI Mag Bee NOW Mt ORD os ur oe EET 
8 . ; CT OUR aw 7 AY PA en 66 ee EROS EB WS, es SEA AT, WO os ESL CE SIINAET o w95 5 4 {nt {No ry I 
| DEI OE gn RET 
CI LY 


bY. IEG DEN a IRE + 1 
0 IN 0 


RT RES: 
KT” 


X74 
of 
"15 
- 
$SF4 
Fs 
4 *q 
Bs 
3 
LE 
< 
Ft 
Iv 
2 
BF 
oy 
ES 
LIE 
by $& 
Sh 
O's 
P91 
WY 
IN 
s 38. 
g 
7, IF 
SIUBEL 
wy” 
WH &] 
+ 
WC led 
3 d: 
FS 
SA 
S408 
2b oe. 
ER: 
IBES 
1 Y- 
EE $3 
$I 
1 , 
70 
Wo 
$4 
= 
£495 
+ 80 
_ 
þ- 
Fg 
<9 
a. 
HS 
Py 
w 
eſs 4 
Re 
' F 
= 
_— "'s 
F | 
a. 
vy 
I 
Br, 
IS 
IS 
Tg, 
be ks 
Fat 
. 
* 
fT3g 
3 
£5517 
b 


[ 33 ] 


mandata ſmt licita | de tuo penu liberaliter adjicis. 
Nihil enim Davenantius de Dominorum mandatis ; ſed 
roto opere , atque Co ipſo in loco, contra Ponti- 
ficios de rebus fidei diflerebat ; neque poſſe quen- 
quam novos Articulos conficere , eolq; omnibus 
{ua authoritate credendos obtrudere. Hzxc tua 
eſt fides : Authores bonos diſcerpis, aut etiam in- 
terpolas, ut tibi favere videantur. Aur {1 non fe- 
ciſles ; ſatis, ut dixi, tibi ſupra reſponſum erat. Si 


vero hujus Viri judicium aliquid apud te valeat, - 


conſule eum, quzſo , ubi breviter, nervoſeq; diſ- 
putat, * Eccleſiam Anglicanam juſtiſſime obligare ad Ce- 
remonias. Atque inter alia , Eccleſie, inquit, autho- 
ritas in ritibus preſcribendis non eget operosa probatione. 
Incumbit enim ill;, pro materna ſua cura & poteſtate, pro- 
Videre ut onnia m ſacris catibus decenter & ſecundum 
or dinem fiant : ex altera parte ad filios ſpeftat Eccleſte, 
non ſpernere matris juſſa , ſed obedire illis , & ſubjacere. 
Hanc poteſtatem publicos ritus inſtituends onnes Eccleſiz 
ab ipfis Apoſtolorum temporibus ſemper exercuerunt. Si 
hunc igitur ſequi®*velis, quid tibi faciendum fic 
vides. 

Cum Augnſtmum 8 Prudentium citas, etiam lon- 
gius a re propolita aberras. Augyſtini locus ,. ut 
yel a te eſt poſitus, nihil contra noſtram ſenten- 
tiam facit. Ut vero hoc clarius fiat, quia tu eum; 
uti ſoles, truncatum nobis, atque interciſum de- 


1Davenant. 
determine. 
queſt. 20. 


1 Cor. 14. 


Heb. 13+ 
I7. 


diſti , ego hic integrum adſcribam. ®* Numquid in * dread. 


ſuperbiam coos erigimus , aut dicimns coobis ut adverſus 


e VENIDo 


Dom. ſer» 


poteſtates ordinatas contemptores fitis ? non hoc dicimus. © 


Qui 


C34] 


Oui & hinc egrotatis , tangite & hinc fimbriam illam 
veſtimenti. Ipſe dicit Apoſtolus , Omnis anima poteſta- 
tibus ſublimioribus ſubdita ſit , non eſt enim poteſtas niſt 4 
Deo. Que autem ſunt, a Deo ordinate ſunt. Qui enim 
reſt5tit poteſtati, Dei ordmationt reſiſtit. Sed quid fi illud 
jubeat quod non debes facere * Hic ſane contemne poteſta- 
tem, timendo poteſtatem. Ipſos humanarum rerum gradus 
advertite. Si aliquid juſſerit Curator , nonne faciendum 
eſt * Tamen fi contra Proconſul jubeat , non utique con- 
temnis poteſtatem , ſed eligis majori ſervire. Nec hinc 
debet minor iraſci,, ſi major prelata eſt. Rurſum ſi ali- 
quid ipſe Proconſul jubeat , & aliud jubeat Imperator, 
numquid dubitatur m illo contemptu ili eſſe ſerviendum ? 
Ergo ft alwud Imperator , & aliud Deus, quid judicatis * 
Solve tributum, eſto mihi in obſequium. Refte , fed non 
im Idolio. In 1dolio prohibet. Quis prohibet * Major po- 
reſtas. Da veniam, tu carcerem, tlle Gehennam minatur. 
Tu hic multa pretermittis ; de Tdoljo nihil habes. 
Id autem erat, quod querebatur Augutmus, Chri- 
{tianos una cum Paganis in Holiis diſcumbere ſo- 
liros ; eaq; re iplorum animos *n falſorum Numi- 
+14. i4. rum cultu obfirmaſle, * Paganos , inquirt, reliquos 
colligi volumus.  Lapides eſtis in via , -venire olentes 
offendunt &* redeunt. Dicunt enim in cordibus ſuis, Nuare 
nos relinquamus Deos, quos Chriſtiant ipft nobiſ-umcolunt ? 
Cym igitur iſti propter horum preſentiam in ſu- 
perſtitione ſua obſtinatins perſiſterent ; damnar 
hunc morem Vir ſanctifdimus, enmq; a Deo pro- 
hiberi air, cut ſemper nos obedire oportet , quic- 
quid con:ri jafſteriar mortales : quod nos quoque 
uno 


SELrIIEEEIE > - =o Ay once acl - 
EIN Cupneg—_ SC 


DN CEN IPIOY 


bo ew Pe" nn 20 
Ro CCI er er rr re Re ee eee ee 


5 2 et AF SI {x cn range —_—_— 
— 


__ TIED ST as 1h. 


035] 


uno ore dicimus. At fedulo interea cavet Augu- 
ſtinus nequid Magiſtratuum poteſtas detrimenti ca- 
piat ; monetq; {xpe ei omnino parendum ele, 
niſt Major , hoc eſt, Divina Poteſtas aliud impera- 
yerit. Quid tu ergo nobis fummi Viri authori- 
catem objicis ? Nos hominibus in re aliqua oble- 
quimur, quam Deus fieri yetuit 2 Non dices, opi- 
nor. Aut ſi diceres, facile refelli poteris ; minore 
certe opera , quam tu iſtos Putidos literatores ſtylo 
cuo confodiſti, Sed redeas, oro, tandem aliquan- 
do ad Dubia. Piget enim profecto te ulterius le- 
Cari ; adeo per devia-, & montes incerto pede, 
magniſq; clamoribus curfitas, quaſi feras ſeque- 
ICr1S. 

Sed ft tu Auguſtin: ſententiam amplecti vis, ex- 
pende quid ille ad Fanuarium (criplerit ; ubi de his 
ipſis Ritibus & Ceremoniis de induftria diſputar. 


* Quod, inquit, neque contra fidem, neque contra bonos *4is 
mores injungitur , mdifferenter eſt habendum , &* pro eo- qif. 1s. 


rum inter quos Vivitur ſocietate ſervandum eſt. Narrat 
poſtea Mediolani cum eflet , ut ipſtus Mater , pro- 
pter diverſam iſftius Eccleſiz conſuetudinem , ani- 
mo aliquantulum perturbari ceperit ; iplum itaque 
ſuper ea re Ambroſium conſuluifſle. Cui ille fic ; 


uſtin 
ANx. 


® Cum Romam cvenio , jejuno Sabbato ; cum hic ſum non * 14. 


jejuno. Sic etiam tu, ad quam forte Ecclefiam -veneris, 
ejus morem ſerva , fi cuiquam non vis eſſe ſcandalo , nec 
quenquam tibi, Hoc cim Matri renuntiaſſem libenter 
amplexa eft. Vides quid in hac caula judicaverit 
Ambroſius ; in iis de quibus rogabatur, Eccleſie cu- 

F 2 juicunq; 


 tbid, 


b 1bid, 


©1544. 


36] 
juſcunq; morem ſer vari oportere. * Ego vero, inquit Au- 
guſtinus, de hac ſententia etiam atque etiam cogitans , ita 
ſemper habui-, tanquam eam celeſti Oraculo ſuſceperim. 
Non hanc homini pientiſſimo vocem temere ex- 
cidifſe putabat ; ſed Deum iſtam ei mentem de- 
diſſe , ut de Eccleſiz ritibus ac inſtitutis pronun- 
tiaret , quod maxime ad communem Chriſtiano- 
rum concordiam facere videretur. 

Sit vero illud ita, inquies ; at nihil hic de Du- 
bitantibus. Imo ® Ceperat Monica perturbari & flus 
fuare quid ageret ; hoc vero Ambroſu reſponſum 
omnem ei animi incercienliont ademit. Attende 
autem quid porro dicat Auguſtinus. © Senſi enim, 
ait , ſpe dolens &- gemens multas infirmorum perturbas 
tiones fieri , per quorundam fratrum contentioſam obſtina- 
tionem, > ſuperſtitioſam timiditatem , qui in rebus bujuſ- 
modi que neque Scripture ſantt.e authoritate neque uni- 
verſalis Eccleſie traditions , neque ite corrigende utilt- 
tate ad certum poſſunt terminum pervenire , tanttim quia 
ſubeſt qualiſcung; ratiocinatio cogitantss , aut quia in ſua 
patria ſic ipſe conſuevit , aut quia ibt vidit ubt peregris 
nationem ſuam , quo remotiorem 4 ſuis , eo doftiorem fa- 
tram putat , tam litigiofas excitant queſtiones » bt niſi 
quod pſt faciunt , nihil reftum exiſtimant. Mihi hic 
rui {miles delineari videntur. Ut enim nihil di- 
cam de contentioſa obſtmatione in 1is que nulla Dei 
lege definira ſunt : Quxnam eſt ca, quam incu- 
fat, ſuperPr; ofa tmilitzs , nit animi ancipitis, & 
Dubitantis ING. 1311 2 Quxrnam eſt iſta Oualiſcun. J 

ratiocmatio 3 , Nl levis quzdam mentis 
luſt ictD, 


LS 


L 37 ] 


ſuſpicio, propter quam nonnulli contra receptas 
Eccleſiz conſuerudines, & Principum decreta pro- 
caciter nimis argutantur ? Quod quidem dolenter 
ferebat Auguſtinus ; & huic quali maximo Rei 
Chriſtianz malo ingemilcebar. 

Poſt hunc in partes tuas advocas Poetam, apud 
noſtros celeberrimum ; & Ree, inquis , Pruden- 
tius canehat , imo rectiſlime ; ſed ad rem tuam 


parum. Sic enim ule : 


7 Tudex AEmilianus imminebat, 
Atrox, turbidus, inſolens, profanus : 
Aras Demonicas colt jubebat. 

Tu qui doftor, ait, ſeris novellum 
Comment1 genus, ut leves puelle 
Lucos deſtituant, Jovem relinquant, 

Damnes, ſi ſapias, anile dogma. 


Quid hic rebus noſtris fimile 2 Nos cuiquam au- 
thores ſumus, ut ad Demoniorum cultum deficiant ? 
Nos Chriftianz fidei do&trinam , pro anili dogmate 
& novello commenti genere habemus ? Nos populum 
a Jovis, Idolorumgq; facris abduci prohibemus ? Tu 
nos cum Ethnicorum teterrimis comparandos exi- 
ſtimas 2? Si quis illud nobisminaci yultu intonarer : 


Tuſſum eſt Ceſaris ore Gallient ; 
Quod Princeps colit, ut colamus onnes : 
Quem noſtriim non reſponlurum putas, cum opti- 


mo Tarraconenſis Eccclelix Epilcopo ? 
Aternum 


© Prudent. 
a) ETep. 
Hymn. 6. 


WProdn h6 me Mor vcr cnn; - 


- —y_—_ 
> ASDAID-n nes 


DI 


—————_ ew SC err agen Cntr ration ge Ae DR os ADEs 


T . Das 
I 1 YORI WFIITD DL Sun x 
ny Ws ts Ce ns 


=_ Ia Dees. PEISEE PROT 
ADS —_ A IL IO KERN fe LIT nn 7 OBE > > bit $4.2 6 I nn It I PS) GABE iD ot SLe SSIS i SODAS IIA B SES I III a9 15 nn emer en 
ICI II OY i pv ts 7 Ig ns, tn - —— — : 


[38] 


Zternum colo Principem-dierum, 
Fattorem, Dommumg; Gallient. 


Nihil eſt hic cujus tu quidem nos in{imulare potes, 
niſt oſtenderis nos ifta fic docere ; Debere homi- 
nes Religionem Chriltianam ejurare, & Pagano- 
rum etiam Deos adorare ; f1 hoc ita Princeps jul- 
ſerit: Sed tu ex aliorum Scriptis ea plerumgq; col- 
ligis, quz ſunt ab inſticuto tuo alienifſima ; ut 
indo&tis fortaſle doftus; do&tis vero merito riden- 
dus videare , qui eadem ſemper chorda oberras. 
Duos hoſce tibi ex omni antiquitate teſtes adhibes; 

quid aiitem 1lli pro te dixerint, jam vidimus. 
lis demum ex recentioribus Sanderſonum, Virum 
ſane clariſſimum , adjungis. Erat ille olim in 
Academia Oxonienſs Sacrx Theologiz Profeſſor 
Regius. Eam provinciam fibi ab optimo Prin- 
cipe demandatam, quamdiu licuit, laboribus, vi- 
giliiq; ſuis ornavit. Inde Belli civilis terapeſtate 
depulfus, ruri vitam in otio degebar, & pietati 
boniſq; literis operam dabar ; propter mite inge- 
nium, animum xquabilem, mores candidos, do- 
&rinam fingularem bonis omnibus ſemper acce- 
ptifimus. Poſt exoptatifſimum Carol Regis in 
Angliam reditum, evectus eſt ad Lincolnienſrs Epi- 
ſcopatiis dignitatem ; eo munere per biennium & 
& aliquot amplins menſes defunctus eſt , atque 
tum ſextum ſupra ſeptuageſimum annum agens 
obiit. Edidit alia quxdam que 4 viris dotis 
& 


[39] 


& prudentibus admodum probantur ; de Conſci- 
entia vero acute, diftin&te, perſpicue, ſumm6q; 
cum judicio {criplit. Hunc tu , pro merito qui- 
dem {uo , ut mihi elegantins convicium faceres, 


2 Eruditionis & modeſtie antiftitem yvocas. Mirabar * clnſm 


aurem cum viderem te eum tanquam nobis ad- 
verlantem adducere ; qui, ut credideram, ſxpe pro 
nobis hac ipla de re, clarifſime, magn6q; cum acu- 
mine diſputabar. 


Sed ita eſt , inquis ; ® Epiſcopus Sanderſonus , & * wid. 


alter quidam , antistes ignorantia & impudentie , uno 
ore affirmant, quod nihil quicquam fit agendum dubitante, 
multo minus repugnante conſcientia. Sit illud ſane : 


ſed unde hoc de Sanderſono didiciſti ? Tlle © quidem, * 1bi4. 


inquis, concedit quod ſubditus non obligetur ulla lege, ubi 
per moralem certitudnem , id quod imperatur iniquum eſſe 
Jjudicat., que conceſſuo abunde nobis ſufficit. Tu fic a 
natura, aut arte es fa&tus , ut quories liber, levi 
profecto momento animus tibi huc illuc impella- 
tur. Niſi enim ita efles inſtitutus, hxc tibi conceſſio = 
minime ſufficeret : Quaſ1 vero nullum eflet difcri- 
men inter moraliter certum , & plane incertumr;, & 
Dubitantem ; de quo uno nobis certamen erat. Ni- 
hil eſt igitur hic, quo caulam tuam tueri poſſis. 
Quoniam autem de Sarderſono latis honorifice 
{entire videri vis; ejuſq; authoricate me premis ; 
ego quoque hunc nobis arbitrum dari volo : quic- 
quid ille ſtatuerit , utrumq; noſtriim obſtrictifli- 
mum teneat. Er quia in controverliis dirimendis 
verſatiflimus erat , eala; dijudicabat haud paulo 
melius 


[40 ] 
melitis quam aut tu, aut ego ; ejus verba, non ut 
tu mutilata, inverſa , ab Authoris mente detorrta, 

4 0:6: fed uti ab iplo (cripta ſunt, hic apponam. * Que 

Corſcient. r1tur que certitudo quod Lex aliqua ſit mjuſta, requiratur 

5, 16, ad hoc, ut ſubditus poſſit eſſe ſecurus m conſcientia , ſe ea 
lege non teneri. Pro reſponſwne dico primo , Si Lex ſit 
manifeſte & notorie injuſta, certum eſſe poſſe ſubditum ſe 
ea Lege non obligari. (uod idem dicendum eſt , fi vel 
morali certitudme ( po5t adhibitam in -veritate diſquirenda 
debitam diligentiam) judicet eam eſſe ſimpliciter injuftam. 
Dico ſecundo , Si ex errore aliquo judicii obfirmato , & 
quem non ſit facile deponere, exiFtimet legem eſſe mjuſtam, 
cum non fit ; obligationem tamen legis manere, errore illo 
mentis non obſtante, ita ut peccati non fit immunis , fi non 
obediat : gravius tamen peccaturum, ft errore illo nondum 

depofito obediret. De quo Caſu, cum ad collationem utris 
uſq; obligationis deventum erit , ( ſi Deo permittente eo 
perveniatur ) opportunior erit diſputand: locus, Hoc au- 
rem nondum perfecerat , cum propter ingruentis 
periculi metum de Profeflorio munere cederet ; 
ideoq; totum opus inchoatum potius, quam abſo- 
luctum reliquit. At dico,, inquit , tertio', St ex leyi 
aliquo injefto ſcrupulo aut objeftiuncula ſuſpicetur tantum 
legem forte eſſe injuſtam ; contemnendum eſſe ſcrupulum, 
& onnino legi eſſe parendum : a qua parendi neceſſitate 
fruſtra fuerit quiſquis ſe tener confcientie obtentu ſatis 
excuſatum ixi exiſtimaverit. Atque vel hinc apertum 
eſle arbitror eam Sanderſono mentem fuiſle , non 
debere leges propter ſcrupulum & meram peccati 
ſuſpicionem violari. Hzc fi tu legiſles m— non 
| unc 


23:4 


OS te BOD NET ET IE Os IT . 


ENDT 
WAR 


[4] 
hunc tibi teſtem advocafles. Sed ille hoc ipſum, 
de quo diſſerimus, plenids exequitur, .& fic pluri- 
bus confirmat. * Dico quarts (quod utiam ſatis at- , 
tenderent, quibus craſſam ſuam inobedientiam tenerg con- 
ſcientie pretextu tueri mos eft,) Si, ob apparentes utrin- 
que rationes probabiles , neſciat ſubditus nec facile apud 
Je ſtatuere poſjit , juſtdne ſit Lex an ſecus , ita ut mens 
quafi im equilibrio pendula hereat , incerta utro ſe potins 
mclinare debeat, obligari m eo caſu ſubditum ad aftualiter 
obediendum, ita ut-peccet I non obediat ; ft obediat , non 
peccet. Ratio prima , quia ex Regula juris , In dubits 
potior eſt conditio poſſaentis. Ergo ubi de Jure lis eft 
inter Legiflatorem & Civem , niſt occurrat ratio aliqua 
:donea in contrarium , ſemper preſumendam eſt pro Le- 
giſlatore , ut qui eſt i M  poſſeſſ one furis contra Civem : -ut 
auten fit al;qua ſatis idonea ratio in contrarium , Gods non 
poteſt in caſu propoſito, quia eſſet contra bypotheſin ; ; ſup- 
ponimus enim , alias aquo-nter ſe jure contendi. Ratio 
fecun da, ex alis aidom Juris regula, Owia in re dubia 
tutor pars eſt eligenda. Et omnino tutius eſt dubitante 
confcientia obedire. , quam dubitante conſcientia non obe- 
dire ; quia tutins eſt im honore Superioribus exhibendo ex- 
cedere, quem debeas modum, quam ab eo deficere. Ratio 
tertia ex eadem ettam regula , Quia generaliter tutius eſt, 
ut quis ſe obligarum judicet qui liber eft, quam ut liberwn 
ſe credat, cum fit revera obligatus. Cum enim ex innata 
cordis bak pravitate, a nimia atidacia ſepius quam 4 
nimio metn peccetur ; atque ad carnis licentiam proclivio- 
res-quam par eft , &* ad ferendum Jugum mins patientes 
{mus onnes : ni hon mo anon propoſito nobis ante ſteterit, 
legibus 


Bane, Set. 


[ 42 ] 
legibus que non ſunt evidenter injuſte parendum eſſe, ſug- 
geret nobis ſubinde prudentia carnis , accedente etiam ſer- 
pentis aſtu, eas excuſationes, que nos ab officio hac im parte 
preſtando ſ«piſſime impediant. Hec ego fic ad ver- 
bum deſcripti, ut omnibus clariſimum efler, San- 
derſonum tibi minime fayere ; qui tuam de Dubiis 
ſententiam, in eo quem attuleras loco, firmiſſimis 

on rationibus eyertit ; quod & * alias quoque fecit. 

cion. in Sed Putidus iſte Literator qui \criplit YVindicias 
lf Cleri Conformis , * Hec, inquis, habet verba : Nemo 

"yp %y noſtrum poteſt alterius fatum -vindicare ut! juſtum & 
equum , priuſquam de fat bonitate & ſanflitate apud 
conſcientiam con5titerit. Hunc ego Authorem haud 

*15d., magn! x{timo ; quamv1s © per lucida mtervalla, [m-- 

* 6.p. 21. Cipite faniore , © quandoq; prater morem vera C7 ſana, 
ut ais, proferentem. Scriplerat ille, fateor, in eam 
fere ſententiam , quam-tu Latine reddidiſti. Sed 
quid inde conficere vis? De Magiſtratis juſſu ver- 
bum nullum erat : Cum vero tu'in ( onformiſtas in- 
remperantius invectus efles ; dixiſti randem ſperare 
re ſanftameam indignationem tuifle. Eſt autem ſpes 
ret incertz vocabulum. Art nemo pius & probus 
fratres ſuos tot opprobriis & tanta invidia onerare 
vellet, niſi certo ſciretthanc eos contumeliam com- 
meruifſe. Si enim forte fanta non fuerit iſta tua 
hdignatio , erat profe&to rabies quzedam & effra- 
natus malevolz mentis furor. Quicquid igitur 
hic Literator dixerit, ad hanc controverſiam non 
mag1s attinet , quam ea quz ſupra ex Davenantio, 
Huguitino, Prudentio, & Sanderſono adduxeras. 

Ut 


[ 43 ] 
Ut vero rem omnem in pauca conjiciam, que 

tu de * obſequio gubernatoribus exhibendo contra conſci-* Celtfa 
entie diftamen ſxpe ingeminas ; A te plane conficta 7.5 as. 
ſunt. Quzde Ulicitis, quzq; ex aliorum authori- 
tate argumenta depromis, propolitam queſtionem 
non attingunt.. De his autem de quibus litigas, 
Conformiftarum pleriq; fic fere ſentiunt. © Ea-quz 
prohibuic Deus, non ſunt facienda, etiamfſ1'Ma- 
giſtratus juſſerit ; ipſi enim potinis quam homini- 4 4 15, 
bus parendum eſt. Quz ctm nulla lege divina 
pugnant, 1n 11s nos Principum 1mperiis regi opor- 
tet, cum illud omnibus prxceperit Deus. S1 cui 
aliquod Dubium videatur, ita ut incertus fit, an 
illud a Deo prohibitum fuerit , necne ; {1 ei liceat 
pro ſto arbitrio agere , non eſt id faciendum de . 
quo dubitatur. Conſcientiam enim. ſuam con- 
remnere videtur , qui ſua ſponte facit', quod an 
rectum {it neſciat. Si Magiſtratus id , quod Du- 
Em erat, fieri jubeat ; ea eſt hujus imperit vis, ut 
omnem hic Dubitationem tollere poſſit. Quod 11 
quis etiam poſt illud imperium dubitaverit , facien- 
dum eſt ramen quod Magiſtratus juſſerat. Cum 
enim .alterutrum neceſlario faciendum fit, longe 
minus periculoſum eſt Dubitantem Magiſtratui obe- 
dire ,. quam reſiſtere. Si quis autem firmiter cre- 
dat, ſe Magiſtratui-in Dubus parere non debere, 
manifeſto errat, ſeleq; in laqueos induit, unde 
extricari, niſi depoſito errore, non poteſt. Peccat, 
quia non paret ; ſed peccaret gravius, f1 vel con- 
tra errantis Conſcientiz judicium pareret. Ex his 

G 2 que 


DE EE EECCCECCCREEECCCC —ECCCCCEEIIEIEIIIIE _ 


} 


Celeuſm. 


« I 2. 


Rom, 14. 
"= 


wy 


[44 ] 
quz nunc ſtrictim attigi, faris apparet, quid ad id 
quod nobis ex facra Scriptura * objeceras, reſpon- 
dendum fit. Qui dubitat , fi ederit condemnatus eſt, 
quoniam non edit ex fide. In culpa eſt qui id de quo 
dubitat, facit ; niſi facere jubeat, qui jubendi pote- 
ſtatem haber. Hoc turfic dici poſle pravideras, 


& qual1 innato quodam pondere eo ſemper incli-" 


nares, ſtatin revolveris ad ® id quod Deus prohibet : 
quod ad cauſlam tuam nihil attinere ſzpits 
monui. 

Ur autem ea de quibus diſceptamus paucifſimis 
ablolvam : Ecclehiz Principeſq; Chriſtiani pote- 
ſtarem habenrt providendi & curandi, ut omnia 
in” cultu Det externo rite atque ordine admini- 


ſtrentur. In his {1 quid juſſerint , quod non fit le- 


g1bus divinis contrarium , nos quidem horum au- 
thoritati cedere deberaus. Nikhil eſt vero in hujus 
Eccleſfix Anglicanz Ritibus & Ceremoniis inſtitu- 
tum, quod a Deo prohibitum efle conſtart ; in iis 
iraque lubentes obſequimur, aliolq; idem ut fa- 
ciant hortamur ; velle enim Deum hanc Majo- 
ribus reverentiam exhibert , atque per hanc maxi- 
me Chriſtianorum ſocietatem , Ecclelix pacem, 
frarrumq;concordiam conſervari putamus. Si quis 
dixerit leges halce aboleri debere, neque quen- 
quam 1is obligatum teneri , fi aut incommodzx 
tuerint, aut infirmis ſcandalum prebuerint ; illud 
ſectis elt. Quandoquidem enim cum voluntate 
divina non pugnant, fi cui offtendiculo eſle dican- 
fur, eft hag {candalum acceptum, non datum ; & 
plures 


[45 ] 


plures fortaſſe gravinis oftenderentur , fi- propter 
quorundam errorem- aut contumaciam leges re- 
mere immutatas viderent. De publicis vero in- 
commodis reCtits judicabunt Magiſtratus , iiq; 


quorum intereſt. Deniq; nullum eſt ſcandalum 


cum illo comparandum , nullum incommodum 
majus eo, quod ex Legum Principumq; contem- 
ptu naſci ſolet. Neque oportet quicquam publice 
conſtirurum privatorum libidine , ſed Magiſtra- 
cnum conſiliis abrogari. Arque de his {1c quidem 
ſentiunt Conformiſte ; neque elt aliquid a te dictum 
quod iplos ab hac ſententia-abducere valeart. 
Quoniam autem nobis intetdum fubiratior vi- 
deris, quaſi non tantim falſum , ſed & maxime 
impium effer illud dogma quod deſendimus ; ego 
hic adjiciam quz ſunt a Bernardo pientifimo ho- 
mine ſcripta , qui de his perſpicue,, & adnoſtro- 
rum mentem appolite difleruit. * Sive, inquit 


3 B:ynard. 


) de precept. 


Deus, ſive homo Vicarius Det mandatum quodcung; tradi- & diipm- 


derit, pari profe&o obſequendum eſt cura, pari reverentia 


de eb. "ke ; bi tamen Deo contraria non- pracipit homo. 


a Jat. cape 12> 


Er poſt : ” Quod fi tantopere cavenda ſunt ſcandala paryu- * wid. 


borum, quanto amplius Prelatorum, quos fibi Deus equare 
quodammodo i m utraq; parte dionatus , ſubimet imputat illo- 
rum C> reverentiam, C3 contemptum, Jpectaliter conteſtans 
ets : Ou vos audit , we audit : £5 qui vos ſpernit , me 
ſpernit * An non deniq; hoc ipſum & regula noitra perhi- 
bet , ubt ait : Obedientia que ; Majoribus prebetur , Deo 
eines 1 * (uamobrem quicquid vice Det pracipit homo, 

quod non fit tamen certum diſplicere Deo, hand ſecus-om- 


1110 : 


1hids 


[ 45 ] 
nino accipiendum eſt quam fi pracipiat Deus. Quid enim 
intereſt utrum per ſe, an per ſuos Mmiſtros, ſive homines, 
five Angelos hommibus innoteſcat , ſuum placitum Deus ? 
Ex his cuivis manifeſtiſimum eſle poreſt quantum 
ille Superiorum authoritati tribuerit. Ec in 1is que 
ſequuntur hunc ipſum , qui eſt de Dubis, locum 
acutifſime explicat. * Sed homines , inquis , facile 


falli in Dei voluntate de rebus dubiis percipienda , &* in 


precipienda fallere poſſunt. Sed enim quid hoc refert tua 
qui conſcius non es : preſertim cum teneas de Scripturis, 
quia labia Sacerdotis cuſtodiunt ſcientiam, &* legem ex 
ore ejus requirunt , quia Angelus Dominu exercituum eſt. 
Requirunt dixerim legem : non quam vel authentica ulla 
Scriptura tradiderit , vel ratio manifeſta probaverit : de 
hujuſmod: quippe nec preceptor expeftandus, nec prohibitor 
auſcultandus eſt : ſed quod ita latere aut obſcurum eſſe 
cognoſcitur , ut in dubium -venire poſſit utrumnam Deus 
fic aut dliter. forte velit , ſt non de labis cuſtodientibus 


ſcientiam, & ex ore Angeli Domini exercituum certum 


reddatur. A quo deniq; divina potins conflia requirentur, 
quam ab illo cui credita eſt diſpenſatio my$teriorum Det ? 


Ipſum proinde quem pro Deo habemus , tanquam Deum in 


bd Bax- 


ter. quiengz 
aiſput. 
" Gere. Vfe 


his que aperte non ſunt contra Deum , audire debemus. 
Hzc ille : Er nemo ſane Conformiſtarum de Majo- 
ram authoritate plura. unquam locutuseſt ; ſed 
& huic etiam aflentiuntur ex tuis complures. De 
dubitantium obedientia * Baxterus eadem prope ha- 
bet quz Sanderſonus ; eiq; fimilia © Gerems. © 4 By- 


ſol. 10. cal: feldius cum ageret de fervorum in Dominos obſe- 
* Byſcz1d.iu ; 
Coloſ3.23. QUIO 


, rem fic breviter defini : Certus fis oportet 
peccatum 


[47] 


peccatum eſſe illud quod facere recuſas. Si dubitare tibi 
neceſſe fit , ſatins et Dubitantem obedire , quam refiſtere. 
Non efler forſan difhcile hiſce plura id genus alia 
adjungere ; fed ea quz jam adducta ſunt ſufficere 
arbitror. Atque hxc de Dubiis dicta ſunto. 

Tu hinc ad alia tranſis , & vereris ne te * repre- 
hendant nonnull , quod magnam libelli tui partem 
im m-dum Parallelorum digefleris. Quaſi tibi non 
liceret tua pro tuo arbitratu diſponere ; preſertim _ 
cum in ® faecibus rufpandis , & fimo fodicando verſatil- —_ 
ſimus videaris. © YVerum, inquis, hujus conſilii habeo * cet: 
penes me cauſas plures , quod modum Parallelorum modo EY 
argumentorum pretulerim. Occurrit primum hc ratio, 
quod foret attum agere, {1 Novatorum errores argumentis 
expugnarem. Quorum tu caſtra expugnatum ires, 
bellicole Vir ? At non tu atum agebas , cam plu- 
rima ex Adamſio , aliifq; in tua Commentaria fur- 
tim tranſ{criberes? Sed eſt illud ita forſan factum, 
quod efler tibi factu facillimum. Sed ft errores 
argumentis expugnandi fuerint , ego pro te ſpondeo, 
Jenchine , non facies : Non eſt viri prudentis & 
 cati in iſtis Atum agere, 

Huic alias preterea rationes addis cur hunc Pa- 
rallelorum modum eligeres ; earum poſtrema eſt hac : 

4 Quod hec via aptijſime refpondeat ingenio Novatorum. * 1b. p. 24 
Illud vis {cilicer, quod ego (ut & alter iſte Putidys 
Literator ) quzdam ex tuo Commentario, aliaq; 
ex Adamfio delumpta fic duplici ordine poſueram, 
ut ſententiz ſententits , verba verbis plerumq; re- 


ſponderent. Quod quidem feceram non aliam 
; ob 


® Cel:uſm. 
Þ- 2 Zo 


l the fo 27» 


[ 48 ] 


ob cauſam, quam quod tu neſcio quas Conciones 
Non-Conformiſtis exeptas, a nobis poſtea apud po- 
pulum habitas fuiſle diceres. Sed hic de re non- 
nihil ſupra dictum eſt. 

Quoniam vero noveras te plurima hic adend- 
ile quz notari poterant ; etiam * Tertid , inquis, 
non deerunt forſan qui reprehendant inſtitutum hujus Ces 
leuſmatis i in quo vos compells , vos , inquam , de Confor- 
mum fraternitate. Animus male ſ1bi conſcius fem- 
per reprehend; metuit. Tu enim'non eras reprehen- 
dendus quod non cititis , ſed quod nunc demum 
non vere & cordate {cripleris; non quod Parallel; 
confeceris , ſed quod plurimorum Scripta corru- 
peris, & pro libitu tuo immutaveris ; non deniq; 
quod Conformiſtas compellaveris , ſed quod eorum 
nonnullis aſlentarus tueris , ut reliquis licentius 
malediceres. 

Sed multis, 1nquis, ratioubus mduttus elegi 09s, quos 
advocarem. Ego, ni fallor, unicam hujus confilii 
rationem modo attigeram. 'Cur verd tu plures hic 
rationes afferre voluiſti, cum ſoleant omnes Scriptis 
{uis quos vilum eſt coinpellare ? Et Ludovicus Molt- 
neus , vir tibi nunc lummoperc probarus , tuiq; 
haud mulchm diflimilis, cum ederet librum, non 
prorſus Elephantinum, pa TOE ſeptuaginta com- 


pellavit , noyoq; exemplo fſingulas ſingulis Epiſto- 


las ſcripſ It. Hud providi hominis inventum mi- 
rabantur omnes, nemo damnabat ; quia jure ſuo 
utebatur. Poteras & tu quoſcung; volebas ex 
Conformiftts, qui tua probabant, compellare ; ſcripta{- 


Que 


[49 ] 


que ad fingulos Epiſtolas Operi tuo prxfigere ; 
Molmaanis , opinor, pauciores fuiſlent ; atque fic 
profecto unum ille imitatorem, eumq; egregium 
habuiſlet. Sed video cur non feceris: Molmeus 
inaudito ante id tempus more argentum quzre- 


bat ; tu contra cum tua tuis impenſ1s excudenda ' 


eſſent , lumptibus parcebas. 
tiones relinquo. 

Alios autem Conformiſtas , quos tam humaniter 
non compellaveras, graviſſime inſectaris. * Nec ſand, 
inquis, dabito, quin ill; Novatores , dum corruptione do- 
frine Chriſtiane in ſenſum Romanenſem flexe & intro- 
duttione rituum Papalium , prope accedunt ad Romanen- 
ſum fidem &- conſuetudines , dederint animos Pontifictts 
moliendi conver ſionem Religionts Proteſtantium in Roma- 
nenſem , per nuperam conſþirationem in cedem Regis Pri- 
morimgq; regnt patrandam. Cur tu hec tam fidenter 
afthrmas'? Qui in Dubics Regi tuo parere non vis, 
cum hic nihil cerci afferre poſſis, de nobis peſſima 
quzxq; ſuſpicari & ominari non dubitas. Tanta 
iraque tibi fuerat cum Pontificiis necefſitudo ? a- 
deo ipſos familiariter noveras , ut plane ſcires qui- 
bus illi auxiliis freti ad hanc Ecclefhham , Regnum- 
que hoc perdendum acceſſerint ? Ergo lolebas tu, 
Bone Vir, eorum conciliis & noCturnis cotibus 
intereſle ? De te ſane meliora ſperaveram ; tu 
vero non, ut ipſe ais, * ad inſtar muris , ſed ut ille 
apud Terentium, tuo indicio miſer , quaſi ſorex hodie 
periiſti. Tu hec, non dico de nobis, in quos quid- 
liber tibi licere putas , ſed de te audes dicere ? Si 

| | audes, 


Tuas igitur tibi ra- 


* Celtuſw. 
p. 29, 30- 


b id. p. $8. 


| 50 ] 
andes, fateris te hujus (celeris & amentiz conſcium 
fuiſſe : Si non fueris , quo tibi pacto compertum 
eſt nos Pontificiis ad atrox & nefarium facinus 
animos feciſſe ? Heccine fides ? hxzc pietas ? hic 
%p 4 ardor C elus in cauſa Dei quo te totum calere ais ? 
De hac autem Conjuratorum ſpe eadem fere haber 
Les Dr Þ Ludovicus Molineus, non minus candidus & veri- 
7 4rglet. p. dicus quam tu. . Sed adhuc inſtas : © Unde ſþes fir- 
Neſs, ma, illis addita , nibil inceptis ſuis &3 conſilio mutande 
P-3%% Religionis obſtare , ubi vident Parkerum affirmantem, 
Si Religio Romana inveberetur , primum fore qui ſe ag - 
gregaret ad Pontificios. Sed unde tibi iſta de Par- 
*1.p.111- kero * Ab Andrea, inquis, * Marvell accepi. Quo- 
niam enim hxc tibi mire placebant, & gravia vi- 
debantur , eadem tterum Concluſwnis loco adjeciſti. 
An vero tu unquam de hiſce Parkerum interro- 
gaſti ? Anquis a te ad eum nuncius profectus eſt, 
qui illud ex ipfo diligentivs perquireret ? An ad 
illum liceras dediſti ? An reſcripfit tibi ſe ſic ſecum 
ſatuiſſe 2 Non opinor. Si quid mali de noftris 
audiyeris , facile credis. Eſt quidem Parkerus vir 
do&us & acutus , neque eſt cur tu hujuſmodi ali- 
quid de ipſo ſuſpiceris. Sed © miſeram hujus 
Eccleſiz conditionem ! ft nihil amplitis Pontifi- 
ciorum inceptis obſtare poterit , ft forte ille ad ipſos 
transfugerit. Quod tamen, uti arbitror, nunquam 
facturus eſt. Aut fi hanc de eo ſpem concepiſ- 
ſent Romano-Catholici , tu eos adeo ſtupidos, & 
rerum oranium ignaros putas, ut tantos inde ani- 
mos {umerent, ſua maximo cum periculo, omnia 
permiſcendi, 


[.51]* 
permiſcendi , quod unum hunc ad ſe tranfiturum 
crederent ? Hoc te conſentaneum eſt dicere, aut 
fruſtra hanc de Parkero fabulam narras. Nik forts 
illud tibi occurrebat, Crimine ab uno diſce ones; nift 
hic innuere velles , quod poſt apertits 4 te eſt di- 
&um, una cum ipſo plurimos ad Romanenfes itu- 
ros. Quod & * Molineus tuus de iis preſentit qui {9% 


R : n dominant 
in Ecclefia Anglicana plus poſſunt ; hos urique de li 
ad Pontificios recipiendos paratos efle ; atque hinc pf 4 © 


illos ad hanc conjurand: audaciam accenſos ro-"jnu 


runde pronunciat. Sic cenſuit Vir bonus & fapiens. ?:*# 
Sed ego tua perſequor. 

Poſt iſta de Parkero quzdam aſperſifti , ur Re- 
formatorum extra Angliam ira atque odium in nos 
concitares. Noſtros enim in eos pefſime anima- 
tos, atque hoſtes infenſiffimos efle fingis ; quod 
Hi non aunius ſeculi experientia edoGti falfifimum 
eſſe norunt. At als, G Pios quoſq; paſtores fabulam fieri rn, 
C& perſonam in Comediis fubilandos a promiſcua & pullata 
' plebe. Quaſt nos ludis Theatralibus intereffemus 
frequenter, aut etiam Comedias ſcriberemus. Quid 
in {cena ab hiſtrionibus agi ſoleat neſcio ; at pics 
quoſque paſtores fabulam fieri non placet. Eft enim 
illud jpf1 Deo injurium, omniſq; cultis Divini, & 
pietatis contemptum parit. Sed hxc ita fieri non 
credo ; ſed & te conficta efle, quo majorem nobis 
invidiam conflares. Quanquam eſt ſand iniquiſ- 
{mum illud Conformiſtis & Novatoribus tuis impu- 
care, 11 quid unquam in «Theatro temere atque 
impic dictum fuerit. | 
H 2 Sed 


0521] 
: bid. Sed leviora ſunt ifta ; nam prxterea ais, * Eos 
* qui maxime diſtant &+ diſcrepant a Romana Religione, 
non ſolum in vita, ſed & in doftrina, diriſſimis perſecu- 
tioubus afflitos. Similia dixerat Ludovicus Molmeus ; 


*1 D- quinoſtrorum cum ® Dicletiani ſevitia lepidifſime 
march. pag. 


29 COMPparat; imo © Prelaticos Paganorum barbariem 
a art . IX” . 
Prlariqe uperaſſe fabulatur. Sed ego hujus hominis deli- 
excede la 


bherie Tamenta pratereo. Quos vero tu diriſſmmis perſe- 
949% Cutionibus aff liftos dicis ? Quis veſtrim per hos an- 
nos viginti morte mulCctatus fuit ? quis tortorem 
paſlus eſt ? quis a quoquam crudelinis eſt habitus ? 
Sunt in vos leges latz, non graviſſime quidem 
illx ; fed & harum aciem hebeſcere patitur cle- 
mentifſimus Princeps ; & tu de diri/ſ/mus perſecutio- 
nibus ingratiſhime quereris. Habetis cetus veſtros 
non in Cryptis , lociſq; ſubterraneis intempeſta 
nocte ; ſed in hac urbe, in xdibus aut conducti- 
tiis, aut a vobis in hunc uſum extruCtis, meridiani 
luce, inſpeCtante populo , connivente Magiſtratu 
trequentes convenitis. Leges autem ut ſeverifſi- 
mz fuerint, ut ex iis ſummo cum rigore vobiſcum 
ageretur ; at ille a Navatoribus non ſunt condite. 
Epiſcopi ſex omnino & viginti, Magnates centum 
& quinquaginra, aut forte plures in {uperiore Par- 
liamenti camera ſuffragii jus habent ; in inferiore 
quingenti & amplius generoſi ac prudentes Viri, 
Laici omnes, a populo delegati conſident. Hi 
de rebus maximis in commune conſulunt ; que 
ab utrog; conſeflu decrgra ſunt , fi Regia authori- 
tate confirmata fuerint, legum vigorem obtinent. 


Tu 


[53 ] 


Tu igitur de Rege optimo, clementiſſim6que, de 
na\jlifimis , clarifdimilq; Viris conqueri videris, 
cum tuos diriſſimis perſecutionibus affliftos vociferaris. 
Nos de Clero qui fumus, molliores vobis leges 
optare, facere profe&to non poſſlumus. Sed ft has 
iplas adeo tibi moleſtas inſpexeris, videbis quan- 


trum vobis indulgeant. Nam ea lege, quz * po-* 41 ze: 


ſtrema eſt contra veſltros lata , integrz familiz, 
externilq; quatuor intra privatos parietes Deum 
quo velint modo, colere permitti videtur. - Eſt qui- 
dem hoc ad Conſcientiz, quam dicitis, libertatem 
& Religionis exercitium ſatis; ad pompam, glori- 
amq; popularem fortaſſis parum. At rantum ng9- 
ſris non licebat, cum tui hic, pullo Rege, domi- 
natum haberent. Verum ego de his plura non 
addam. Te autem inique & falso de diriſſmis perſe- 
cutionibus-conqueſtum efle dico ; quod fateantur ne- 
ceſſe eſt omnes,quibus noſtra plane ignota non ſunt. 
Tu ſi diriſſimis perſecutionibus affliFus elles, impune 
| hec contra hujus regni leges, tam petulanter ſcri- 
bere auderes ? Si ex aliis tuis faCtis conjicere liceat, 
ut olim cum Perduellium Senatui libellum ſuppli- 
cem offerres, ita nunc etiam eſles lenior multo. & 
obſequenrior, {1 tibi gravius aliquod periculum im- 
mineret. Urere mitifhimi Principis indulgentis, 
Jenchine, non invideo : fed ea ſane indignus videris, 
qui cum Regi maximas propter incredibilem cle- 
mentiam gratias agere deberes, iraſceris & excla- 
mas, quaſ1 vim & tormenta patereris. 

Sed ru ad: prxcipuum acculatioais' tux caput 
properas.. 


[54] 
operas. Pontificios ais in, Papiſmi reducendi 
ſpem veniſle : * Dum -vident , Bramballum , T@e- 
rum, Thorndikum, Fiylenum, Sherlocum, ceteroſq; quam 
plurimos ejuſdem furfuris , publice Scriptis ſuis Sacre 
Scripture leftionem promiſcuam , imputationem Chriſti 
juſtitiz, ſeparationem ab Eccleſia Romana ut ſchiſmaticam 
are ; preces pro defunftis , adorationem imaginum, 

& boſtie in Euchariſtia , juſtificationem per opera, Cc. 
propagare ; hac, mquam , dum ficcis oculis conſpiciunt 
Pontificit , quis de illis non credat , nos non ire , ſed cur- 
rere toti/q; animis &* velis ad Papiſmum ferri * Quid 
tibi vis cum Celeuſmate tuo, & -velis, nautarum ims 
peritifime ? Nos in Reformatz Religionis portu 
conſtanter hxrebimus ; tn, ut videtur , ſublatis 
anchoris, atque ingenti hoc Clamore ad Anticy- 
ras navigaturus es. Nemo enim eorum quos no- 
minaſti , nedum alii quamplurims , iſta que objicis 
va unquam docuit, ut ad Papiſmum non ire, fed cur- 
rere videretur. - Sed de his poſthxc opportunins 
dicetur. | 
Nunc videamus quibus tu rationibus inductns 
credas nos totis animis &* <velis ad Papiſmum ferri. 


21k. p.31-® Porro, inquis , h&c non ſunt noſtra prajudicia, aut 


ſuppaſitiones evanide , ſed certa argumenta in teſtimoniis 
(ut prins dixi) adverſariorum fundatis , fibi plaudentium, 
in conjunftione noſtra prope &* ad fores adfutura cum 


riati erant de Anglis ad Pantificiorum fdem pro- 


pius 


[55] 


pitis accedentibus. Sed hxc ante annos ferme 
quinquaginta (cripta ſunt. Cedd aliquid recen- 

tius ; nam hoc, quod narras, vertus eſt & puridu- 

lum , & paulo rancidins ; & eſt prxterea jam i 

* Ludovico Molino aliquoties recotum. Sed quo- *Pat. bom 
niam aliud non habes, hoc ipſum quancum valear j.s, 9,10. 
exquiram. Et profecto tot annorum ſpatio mor- ety 
talium animi & ſtudia immutari potuerunt. Non- 7 
dum anni funt triginta cum is ipſe Molinevs effer 

* Lazaro Seamamno,, aliilq; omnium fere hominum Js 
inviſidimus ; ejus aſpe&tum & occurſum , tan- «#. zpit- 


quam Heretici alicujus aut Novatoris , fugiebant : Hariae. 
Nunc tibi , cuiſq; factus eſt longe amicifſimus; 
qui enim erat © flagrum Eccleſie , verſus eſt repente * #4: 
in Patronum bong fidei. Noſtri etiam fi fuerint olim 
in Pontificiorum partes propenfiores ; fieri tamen 
poteſt ut nunc ab ipfis fummopere abhorreane ; 
quod quidem eos facere compertiflimum habeo. 
Er quamobrem tu nos hiſce teſtimoniis opprimi 
polle putas ? Ade tibi ignori ſunt Jeſuitarum doli ? 
Hoc 111i forlan ſe ſperare fingebant , ut ſuorum 
animos erigerent ; tibiq; & Ludovico Molingo , ve- 
ſtrique , {1 qui fint , fimilibus huic Eccleſiz male- 
dicendi , & quidlibet effutiendi prztextum darent. 
Habemus in veſtros novum & luculentiflimum 
Coleman teſtimonium , illius nuperi qui Conjura- 
corum primus ſupplicio affeftus eft : Ajebat enim 
ſe ſu6lq; id maxime egifſe ut Senatu, qui tum 
erat, dimifſo, alius vocaretur ; quem ſperabant 
Non-Conformiſtis xquiorem fore ; cimq; iis publice 
conve- 


® Celeuſm. 
Þ+ 31s 


[56 ] 
conveniendi poteſtas facta eflet , non dubitare ſe 
quin horum ope Eccleſiam Anglicanam opprime- 
rent ; atque hunc Papilmi reſtituendi modum 
optimum atque expeditiſſimum videri. Hzc ille 
his poſtremis menſibus aperte faſſus eſt & ſcripſir. 
Sed ego adyerſus te hujus teſtimonio non utor ; 
veſtros ctum hanc Eccleſtam acerrime oppugnant, 
tum Pontificiis maxime auxiliari non dico ; ſed 
illnd ſane dixerat, qui eorum aſturias exquiſitifſime 
noverat. Sentis igitur quam efler tibi periculo- 
ſum, fi horum hominum dictis temere crederetur : 
ſed ut iſta quz affers antiqua & fraudulenta non 
fuerint ; ea tamen quz vis, non evincunt. Nos 
eorum cultui & doctrinz favere opinatus eſt Pon- 
tificiorum unus aur alter. Eſfto : quid tum po- 
ſtea 2 Tu qui re&e Pontificem iplum in rebus 
fidei errare poſle putas ; non concedes duos 7e- 


fuitas in ſuis de noſtris conjeCturis labi poruifle ? 


Verim ex hiſce alterius fere ſeculi teſtimoniis fatis 
conſtare credis, Pontificios nunquam ad * cdes e 
conſþirationem nuperam accelluros fuiſle , niſi ex no- 
Rrorum in ipſos ſtudio animos ſumpſiiflent. Te 
iterum eorum conciliis affuiſſe video. Multum 
hercle tibi debent Pontificu ; qui nobis durus adeo 
& iniquus es, de iis leniter & candidiflime judicas. 
Hli per ſe ad tantum ſcelus tardiores erant , nos 
hxrentes & reſtitantes incitavimus.  Forſan tibi 
aliquando referent, quas meritus es gratias. 

Poſt iſta tam ſuavia , & a te primim atque 
Lndovico Molm&o excogitata , ad (onformiſtas illos, 
quos 


[57] 


quos tecum ſentire ſomnias, te convettis; eoſq; 
hortaris, * ut Novatorum erroribus ſurrepentibus , & * hid. 
rumam Eccleſie minitantibus obyiam eant. Ex iis, quia 
plures non poteras, duos omnino nominas, quos 
ais voce & {criptis conqueſtos eſle , * De Seftariis* th. 34: 
. ſacroſanftam doftrmam Eccleſie Anglicane vel corrums 

pentibus vel mterpolatibus , + quod gravins eſt trahen- 
' tibus in ſenſum doftrine que Pelagianiſmum , Socinianif- 
mum, &* Papiſmum redolet. Nelſcio an illi iſta, ita 
ut 4 te ſunt poſita, dixerint ; hc vero tu in egre- 
gii Celeuſmatis fronte nobis objeceras. Sed non 
intelligo cur noſtros Pelagianiſmi acculares , cum 
de gratia Dei , & peccato Originali nihil ab Ec- 
cleſfix Anglicanz articulis diverſum doceant ; cur 
Socinianiſmo affines diceres, cum facroſanftam & 
individuam Trinitatem , & mortis Chriſti ſacri- 
ficium plenifſime agnoſcant ; cur ad Papiſmum ac- 
cedere fingeres, clim Papz Suprematum, Ecclefiz 
Romanz infallibilitatem , inauditum Tranſub- 
Rantiationis dogma, Imaginum San&orumgq; cul- 
tum , reliquaq; Pontificiorum commenta conſtan- 
tifime rejiciant. De his autem commodins quz- 
remus, ubi ad Parallel tua deyentum erir. 

De eo quod ais me dixifle © onnes te Conformiſtas | ©: 
Hereſis poſtulifle , aliquid ſuperits dictum eſt. , 9 
Neque occurry aliud. notatu dignum , nifi quod wnjinilede 
lepidum hic * 4pologum adjunxeris , non alia, opi- [ory 
nor, de cauſa quam quod fimo & ſordibus deleCtari j;"un 


1 bz pomo- 
1 Tum,clama- 
yidearis. | 5 Sony 
Poſtquam hxc omnia abſolyeras, propter quz ne nat«- 


mus. Ibid. 


I LCp. 35. 


L58] 


te reprebendi poſſe merito vereris ;' aliud aggrede- 
ris quod maxima certe laude dignum eſt. Nobis 


+4. p.35 enim oftendere vis, & * Rationem veram reftamg; 


4 hid. 


viam exponere per quam _— fanftamgz inter 
fratres 4 ſe invicem im ritibus diſſentientes, vir concordie 
fraterne addictiſſimus, comparari poſſe exiſtimat. Hoc 
nobis gratiſimum przter ſpem accidit , quod 
illud 4 cuis moribus ſemper alienifſimum videretur. 
Sed quoniam ita polliceris, de his te benigne, uri 
xquum eſt, & attente-audiemus. Quem vero tu 
pacis ineundzx modum in animum tuum induxiſti ? 
Hunc ſcilicet : * Jenchinus obfirmato animo credit, non 
conſenſum in (eremoiis , ſed harmoniam in fide (briſti, 
eſſe verum, firmum, > [tabile pacts perennis fundamen- 
tum, nec untatem Eccleſiarum, per idem oinculum diſci- 
pline , ſed per conſenſum in dotrina Chriſtiana , obtieri. 
Hoc tibi libentiffime damus, primnm illud & pre- 
cipuum efle, atque ad Chriſtianorum animos ar- 
Rilſimo charitatis nexu devinciendos firmiſſimum, 
ut in fide & dofrina inter ſe conveniant, in iis 
quz ſunt ad falutem neceſlaria. Noftros itaque 
hic tibi adverſos non habes ; ſed tu fidem &>+ diſci- 
plimam, res naturi (ui aptifſime cohzrentes, teme- 
rario auſu divellis. Omnis enim hominum ſo- 
cietas, five civilis, {ive eccleſtaſtica, eadem lege & 
diſciplina oprime continetur. Hypc autem {1 ſu- 
ftuleris, foctetatem iplam diflolvi neceſle eft. Nam 
nulla civitas, nulla Eccleſia efle poteſt, quz non 
certis quibuſdam inſtitutis , & Majorum authori- 
tate coercearur. Non eſt neceſle ut omnes Ec- 
cleſix 


[59 ] 


cleſize iifdem Ritibus & Ceremaniis utantur ; qui 
vero ſunt ex eadem Eccleſia, eos hujus przceptis 
obtemperare oportet. Nlud apenifiime pluribus 
locis docebat * Synedus Weſtmonaſterienſls , nequE 1134.cof 


minus Eccleſiz Magiſtratibuſq; tribuebant * Min- Gs th 
ftri quidam Londinenſes ; quorum, ni fallor , tu Jen- ;. _—_—_— 
chine , pars aliqua fuiſti. Et certe veſtri olim pro 53,/7.3 


ea, quam f1bi finxerant, diſciplina acerrime pugna- Pivin. xe- 
gim.Eccleſ. 


bant. Cuimq; ſolemi , quam dicebant , Liga & wir164;.. 


Federe ſeſe contra hujus Regni leges obſtringe- 
rent ; illud ſe propter Uniformitatis ftudium faCtitare 
jactabant. Qui ad ipſos accedere reculabant, eos 
nullo neque in Eccleſia , neque in Rep. munere 
fungi volebant. Nulli enim 3 ſe diffidentes fere- 
bant imparientins ; nulli de degleQa Dilſciplina 
prolixits querebantur. Atque illi cum faciebant, 
credo , quod ad ſuorum pacem &* concordiam pluri- 
mim conducere videbatur : Tu verd nunc im- 
mane quantum A tuis , imo a te diſlentis ; homi- 
num animos licentia potitis, quam Diſciplma con- 
ciliari putas. Hujus autem rei tibi © Rationes funt "crew. 
in promptu , nec minis evidentes quam ſunt ad manum :* * 
Eas 1gitur paucts EXCUtIam. 

" Certum tft, inquis, apud eoſdem | Chriſtianos | ſem- "i*r-37- 

per fuiſſe , & fore judicia varia circa obſervantias illas 
af a.4 que authoritate ſacre Scripture deſtituuntur--- 
© Ft revera non eſt expeftandum, ut quod ſemper Fuit po- ©10649-38: 
mum contentionis , . fiat coiculum charitatis & unions. 
Tibi utique videtur fuiſſe ſemper in Eccleſia gt 


rimas graviſimalq; de (eremoniis controverſias ; 
T9 vero 


D Vid. Eu 
feb. lib. 7. 
Caps 2, Zo 


© Celewſm. 
þÞ- 42+ 


 Eaſeb.l. 8. 
Co 24» 


[. 60 ] 
vero hic lapſum efle exiſtimo ; . pauciſſimas enim 
in omni ſeculorum memoria hujus generis quz- 
ſtiones, eaſq; non magna animorum contentione 
agitatas reperies: Quz autem ſunt a te. inferins 
politz, . * Puta circa obſervationem Paſchatis, circa item 
m:rem jejunandi , eo ch Hereticorum; illz aut ad 
aliquod doctrinzx caput pertinebant , aut faltem 
diſſidentibus eo ſpectare videbantur. Et in ea 
quidem diſlentione quz erat de ®* Baptiſmo Haereti- 
corum, non de baptizandi Ritu , {ed de iplo Baptiſ 
mate quzrebatur ; ctim alii Hereticorum Baptiſmum 
nullum fuifle , ide6q; ab ipſis ad Eccleſiam rede- 
untes facrofonte iterum tingendos ; alii precibus 
tantum & manuum impoſitione recipiendos efle 
dicerent. Duo quz ſunt reliqua de obſervatione 
Paſchatis , & de more jejunandt , in iis , ut recte ais, 
© Quiſque ſe Apoſtolorum traditione tuebatur. Quz au- 
tem ab 4poſtolis tradita putabant , ea defendebanr 
acerrime , nulloq; unquam tempore mutari , ſed 


ab omnibus ubique obſervari debere credebant. 


Cum itaque * YViftor Aſie viciarumg; provinciarum 
Ecclefias a communione abſcinderet , quod Paſchale te- 


ſtum quarta decima Luna celebrarent ; hanc ille in 


eas * tanquam contraria ret fidei ſentientes ſententiam 


dixit. Illud enim de quo lis erat, quiddam quo- 
vis ritu majus ac fſanCtius exiſtimabat. Er pro- 
fe&to rariflima omnino de Ceremoniis contentiones 
fuerunt. Quod vero. nos. defendimus , Eccleſiz 
Principibriſq; morem gerendum efle , ubi nihil 
divinis legibus adyerſum ſtatuunt , de eo neſcio 
an 


[ 51 ] 


an quiſquam-per annos mille 8& quingentos du- 
bitaverit. 


. Sed ego ad te revertor- Et * Accedit , inquis, * cn 


quod fieri nequeat ut conſenſus in externis illis obſervantiis, 
fit vinculum pacis Ez unionis inter illos quorum cura po- 
tiſſima eſt, inculpatam ſervare conſcientiam , quia ſcilicet 
ejuſmodi conſenſys circa ritus , non poteſt eſſe regula. & 
conditio Communtonis Eccleſtaſtice m cultu divino. 1d 
quod non eſt ponendum im conditionbus Communionis, 
cauſa non poteſt eſſe Unionis. Vernim quicquid tu hic 
dixeris, non video qui cuiquam cum Eccleſia 
Communio eſſe poſſit , ft hujus ille inſtituris ſeſe ſub- 


jicere prefracte abnuerit. Er quod ais, * 1d folum * #4: 


requiri ut conditionem per quam compotes fiamus Chriſti 
prafentie in Eccleſia, nimirum , [acro Baptiſmo tingi, 0 
fidem adhibere doftrine Chriſti , <3 obtemperare ipſuus 
preceptis : Hoc quidem 3 te veriflimg dictum eſt ; 
{ed illud noſtrorum ſententiam non evertit , cam 
Chriſtus nobis hoc ipſum. de obedientia preceptum 
frequenter inculcaverit. Neque lane ulla unquam 
Eccleſia diuturna pace frueretur, {1 cuiliber pro 
libita ſwvo , Majorum authoritatem deſpicere 8& 
contemnere licerer. 


© Sed hoc fuit pium &* prudens confilium Apoſtoli , ut * (euſm. 


ſubmotis offendiculis & prajudiciis iniquis , quibus ſub " 
contemptu «5: cenſura fratres ſubjiciuntur, imo. & quando 
que perſecutionibus affliguntur , alter alterum cum equa- 
nimitate ferat & toleret , elimmetq; bunc rigorem obtru- 
dendi conſcientiis , ritus , de quibus alternis judictis pen- 
dent , uti *viam. plane alienam ,, & abhorrentem ab lo 

tram#e;, 


dehen -13 


Rom. 14. 


[62] 


tramite , quem Chriſtiani premere & inſiſtere debent , ad 
animos conciliandos diver fitate opmionum laborantes. Apo- 
ftolici, quod attingis, confili; ratio hxc erat. Cum 
Romanorum alii ea quam Chriſtus nobis paraye- 
rat libertate rite perſpea , carnibus aliilq; que 
ments vulgariter apponi ſolebant ,- amoto otnni 
conlcientiz {crupulo , veſcerentur : @Alii tum qui 
rudiores erant, & Chriſtianam fidem non ita plene 
perceperant, propter metum , neſcio quem, fe a 
carnibus religioss admodum abſtinebant , & olera 
tantum & legumina comedebant ; deq; aliis qui- 
buſdam ſimiliter dubitabant. Et hos quidem 
Apoſtolus infirmos , hos vero firmiores vocat. Urtrol- 
que hortatur ut inter ſe amice agant. Hos mo- 
net ne illos quaſi genio liberalits indulgentes, ſe- 
verins notent ; illos ne horum animos temere irri- 
tent, neve deſpicatui habeant ; illud vero ſummo- 
pere caveant , ne liberratem ſuam intempeſtive 
venditantes, infirmiores ad idem cum ipſis facien- 
dum accenderent ; atque ita hi ad peccandum in- 
ducerentur , cum illud eorum exemplo animati 
facere auderent , quod an re&tum fuerir necne ad- 
huc dubicant. Arque in hanc fere ſententiam eo 
in loco diſputat Divus Paulus. Quid vero inde 
colliges quod cauſam tuam juvare poſſit ? . Non 
eſt metuendum ne veſtri noſtrorum exemplis in- 
fletantur : Aut f1 aliquando cederent , quid ex 
eo periculi accideret , f1 ex nobis hujus Ecclehz 
legibus parere diſcerent ; quod ab ipſis fteri debere 
ſupra evicimus ? Si leges iſtas aur non ferendas, 

aut 


[ 63 ] 


aut jam latas reſcindendas dixeris , quod nonnulli 
iis offendi videantur : Non eſt ſane cur offtendan- 
rur ; quod 11 in. eorum gratiam leges haſce abro- 
gari contigerit , ex noſtris, ut ante dictum eſt, 
tortaſle plures , arque criam grayius offenderengur. 
Quid igitur hic mags expediat,. 1is ad quas ea res 
ſpear, dijudicandum relinquimus*+ Nobis in- 
cerea ſubmilse nos gerere , legibulq; pacate obſe- 
qui certum eſt ; quod utinam & vos pariter facere- 
tis : ſic enim, Deo rebus noſtris feliciter aſpirante, 
longa nimis & acerba diflidia tollerentur , refor- 
matiq; omnes tranquille , ſummag; in concordia 
vIverenus. | 
At nobis etiam Praxin- A4poſtolorum objicis : Et 
* Licet , inquis, conabantur Judgi obſervationem eorum Felon 
que a Moſe fuerant inſtituta , Gentibus imponere tanquam 
Communionis Eccleſuaſtice conditionem ; Apoſtols tamen, 
adverſus illam impoſitionem , judicio decretorio diſerte pro- 
nunciant , Chriſtianos nullis aſtringi debere preterquam 
quibuſdam pro tempore neceſſariis, que antequam juberen- 
tur ab Apoſtolis, debebant a fidelibus obſervari in cultu 05 
communione Eccleſiz. Non id agunt noſtri ut Ritus 
Judaicos , iſtumq; (eremoniarum apparatum denuo 
reducant ; ideoq; quz ſupra habes de * Mofis, Jo- , 49 
hanniſq; Diſcipulis inter fe diſceptantibus , de pariete 
intergerino diruendo , quzq; hic ad{cribis de obſerva- 
tione eorum que a Hoſe fuerant nſtituta, ea omnia 
nihil ad controverſitam pertinere manifeſtum. eſt. 
Quod vero ais nulla Apoſ?olorum decrerta fuiſſe, niſt 
de iis que antequam juberentur ab Apoſtolis, gg F: 
fidelibus 


AQﬀ. I Ju 


[54 ] 
fidelibus obſervari ; de eo noſtris longe aliter ſentien- 
dum videtur ; atque hoc nemini erit obſcurum 
ag 15- qui locum ipſum inſpexerit. * YViſum eſt Spiritui 
| Sanfto ac nobis, ne quod amplius imponeremus -vobis onus | 
l| prater neceſſaria iſta. Fidelicet ut abſtineatis ab iis que 
l funt immolata ſumulacris, &* ſanguine, <5 ſuffocato, &5* 
| ſcortatione. Quartuor hic poſita vides, quz non 
erant omnia Gentibus interdita, antequam Apoſtoli 
| ' fic de iis ſtatuiflent. Scortari quidem naturz lege 
| prohibitum erat, at non ſanguine & ſuffocatis velci, 
| neque [dolothyta comedere ; {1 modo comedentes 
ab ipſorum Tdolorum cultu abhorrerent. Hac igi- 
tur tum ſunt vetita , non quod eflent prins illicita ; 
ſed quod propter naſcentis Eccleſizx commodum, 
2Pid.v. Þ Tudeorum imbecillitati aliquid concedendum pu- 
tarent. Ea vero, mutato rerum ſtatu, omnium 
fere moribus deſuefacta ſunt ; neque ifta nunc vel 
A te ſervari arbitror. Cum autem Apoſtoli quzdam 
[ de rebus externis decreverint, quz antea non erant, 
| | ſed tantum facta ſunt pro tempore, ut ais, neceſſaria ; 
i nos in ea ſumus ſententia , ut eorum ſucceſſoribus 
i idem licere credamus ; neque illos quicquam 
l| Chriſtianis hominibus indignum facere , dum ho- 
[| rum veſtigiis inſiſtunt. Tu nullam inter nos con- 
cordiam fore exiſtimas, niſi hic ſe poteſtate abdica- 

Verint. 
Arque hoc Patrum quorundam , eteriſq; Eccle- 
zen. fie authoritate confirmare conaris. © Unitatem Ec- 
#4% cleſix nunquam docuerunt pit Veteres , eodem Diſcipline 
Vinculo conſtare , ſed confþiratione unius ejuſdemg; fidet 
eamgq; 


[55 ] 
edmq; demum Auguſtus & Hieronymus cveram Eccle- 
fram agnoverunt , cujuſcunq; tandem eſſet diſcipline cons 
cordantis aut diſcordantis ab aliis Ecclefiis , que <veram 
fidem tuetur & profitetur. Eandem fidem firmiſſi- 
mum efle Chriſtianz pacis fundamentum, diverſaſg; 
Eccleſias diverſis Ritibus &  (eremoniis uti poſle, 
jam conceſiimus ; non vero ut quiliber privatus 
alicujus Eccleliz, inſtituta contemneret ; neque 
hoc Veteres ſuis unquam permittere voluerunt. 
Verum tu, ut contrarium nobis perſuadeas , Augu- 
ſtinum, Hieronymuimq; nominas , quad illi plane te- 
cum ſentirent. Quid Auguſtino viſum fuerit, ſupra 
explicatum eſt ſatis ; ſed ur hoc magis liqueat at- 
rende ad ea quz ſunt ab illo ad Caſulanmm ſcripra : 
© Nuod ergo me conſulis utrum liceat Sabbato jejunare ? 
Reſpondeo, Si nullo modo liceret, profefto quadraginta con 
tinuos dies , nec Moſes, nec Felias , nec ipſe Dominus je- 
junaſſet. Verum iſta ratione concluditur etiam dominico 
die non illicitum eſſe jejunium. Et quiſquis tamen hunc 
diem jejunio decernendum putaverit , ſicut quidam jejunan= 
tes Sabbatum obſervant , non parvo ſcandalo erit Eccle- 
fie : nec immeritd. In his enim rebus de quibus nihil 
certi ſlatuit Scriptura Divina , mos populi Det , vel in- 
ſtituta Majorum pro lege tenenda ſunt. De quibus , fi 
difputare -voluermus , &* ex aliorum conſuetudine alios 
improbare , orietur interminata luftatio, que labore ſer- 
mocinationis cum certa documenta nulla -veritatis inſmuet, 
utiq; cavendum eſt , ne tempeſtate contentionis ſerenitas 
charitatis obnubiletur. Quid huic ergo placuerit, ex 
his quz-nunc deſcripſi clariffimum eſt : Hieronymi 
K mentem 


” Ine . "= 2 
"+ _ Op COW 


[ 56 ] 
' 8iron-ad renter paucioribus accipias. * Ego, inquit, illud 
Eyif. 28. te breviter admonendum puto , traditiones Eccleſtaſticas, 
praſertim que fidei non officiant , ita obſervandas , ut 4 
Majoribus tradit# ſunt ; nec aliorum conſuetudinem alio- 

» 1bid. rum contrario more ſukverti. Et poſt : * Unaquag; 
provincia abundet in ſenſu ſuo , &* precepta Majorum 

leges Apoſtolicas arbitretur. Hi itaque duo , quo- 

rum te patrocinio defendi putas, varios per pro- 
vincias ritus elle non repugnant, ſingulos autem 
monent ut ſuorum inſtitutis religioſifſime oble- 

uantur. | 

: cceuſm. At tuillud quod vjs, © patere, ais, Exemplo Poly- 
74% carpi, Irenzi, Cypriani, Auguſtini , apud quos , cum non 
eſſet eadem ſententia &- praxis circa ritus, &c. attamen 

nemo (ſi Vittorem excipis) inventus eſt , qui m his exter- 

nis diverſum , eo nomine, communione moveret. De Au- 
euſtino jam eſt dictum ; excutiamus reliquos. Er 
quidem Polycarpys maximam Majoribus obedien- 

Fox: tiam deberi contendit : © Subjef# , inquit , eftote 
Philly. Presbyterts © Diaconis, ſicut Deo & Chriſto. © Ireneus 
2erf. Rere, CUM adverius FHereticos eorum authoritate utere- 
*3-*3 tur, qui ab Apoſtolis conſtituti ſunt Epiſcopi in Eccleſiis, 
hxc habuit ; Quos & ſucceſſores relinquebant ſuum 
tþſorum locum Magiſterii tradentes : atque iis haud du- 

bio parendum efle cenſuit , quos putabat eum ab 
Apoſtolis Magiſterii locum accepiſle , quem ipſ1 rene- 
344". bant. Erin ca quam ad Vittorem icriphit Epiſto- 
5-24 1a, narrat ut Anicetus aliiq; qui Eccleſizx Romanzx 
ante Soterem prxfuerant , paſſi {int externos ad ſe 
venientes ſuo more jejunare , & etiam Paſcha cele- 

brare ; 


[67 ] 
brare ; quem-quidem morem neque ipſi unquam ob- 
ſervarut ; 3 ® neque his qui cum ipfis erant, ut id obſerva- * 


rent permiſerunt. Peregrinos a ſe diflidences fere- 70 inh- 


bant humaniter , ſuos ab Eccleſiz ſux Ritibus dil- 
cedere non fi nebane. Nihil opus efle putabant 
ut omnes ubiq; iildem (eremoniis obſtringerentur ; 
omnes autem Superiorum dictis audientes elle, ad 
Eccleſiz pacem ordinemq; ſummopere pertinere 
credebant. Non itaque, opinor, Vi&orem repre- 
hendiſlet Ireneus, 11 ſuos adverſus Majorum infſti- 
ruta ſeſe forte contumacins efferentes, quantumvis 
gravibus cenſuris compeſcuiſſer. 

Atq; ut ad hunc tandem veniammns, quam multa 
de Diſciplina & obedientia haber Cyprianus ! ego ex 
pluribus pauca decerpam. Ille ad Rogatianum 
Epiſcopum {cribens de Diacow quodam qui gravi 


iplum contumelia affecerat : * Pro ſolita, inquit, tug *Oprian 
humilitate feciſti , ut malles de eo nobis conquert , cum Hil 65. 


pro Epiſcopatus Vigore & Cathedre auftoritate haberes 
poteſtatem , qua poſſes de illo ſtatim cvindicari ; certus 
quod College tui omnes gratum haberemus quodewng; Circa 
Diacanum tuwn contumelioſum Sacerdotali poteſtate fe- 
ciſſes. Tum quzdam de Sacerdotum honore & 
contumacium penis locutus , oftendit breviter 
' quanta ex illorum contemptu oriantur mala. 


» Hec ſunt enim initia Hereticorum, &* ortus atque * #4. 


conatus Schiſmaticorum male cogitantium, ut fibi placeant, 
ut prepoſutum ſuperbo tumore contenmant. Sic de Eccle- 
fra receditur , fic Altare prophanum foris collocatur , ſic 
contra pacem Chriſti + ordmationem atque unitatem Det 
K 2 rebellatur. 


> 1h44. 


d 1bid. 


* 1bid. 


« Cyprian. 
ad Pompon. 
Ep2/1. 62. 


[68 ] 


Docet deinde quibus- - modis Dtacont 
Quod ft ultra te 


rebellatur. 
iſtius inſolentia reprimenda fat : 
contumelus ſuis exacerbaverit <> A fungeris 
circa eum poteſtate honoris tut, ut eum vel deponas , vel 
abſtineas. Declarat poſtea quid Epiſcopo in hujus 


arrogantiz {ocios licuerit ; ® Et quoniam ſcripiſti 


quendam cum eodem Diacono tuo ſe miſcuiſſe , & ſuperbie 
ejus atque audacie participem eſſe ; hunc qu0que & ſu qui 
alu tales exſtiterint , &> contra Sacerdotem Dei fecerint, 
vel coercere poteris , vel abſtinere. Suadet demum 
ut cum 1is leniter potins agat , ſ-illi ad ſaniorem 
mentem redierint : © Nife quod hortamur &* mme- 
mus , ut peccaſſe ſe potits intelligant & ſatisfaciant 3 CG 
nos propoſitum voſt um tenere patiantur : magis enim 
optamus 7 cupimus contumelias C&* injurias ſmgulorum 
clementi patientia vincere , quam ſacerdotali licenti2 Un- 
dicare. Quantam contumaces perdomandi pote- 
ſtacem habuerit Sacerdos clariflime explicat ; multo 
autem optabilius eſſe putat , ut eorum animi hu- 
manitate magis , & clementia , quam ſevyeritate 
molliantur. Quam quidem mauſuetudinem om- 
nium Chriftianorum candor maxime probat. Si 
vero quznam fuerit Cyprian mens nondum tibi 
conſtiterit ; vide etiam quid ille ad Pompontwum (cri- 
plerit : * Nec putent fibi vite ant ſalutis conſtare ra- 
tionem , fi 1 Epiſcopis &7* Sacerdotibus obtemperare nolue- 
rint ; cum in Deuteronom. Dominus Deus dicat : Et homo 
quicung; fecerit m ſuperbia, WG non exaudiat Sacerdo= 
tem, aut Tudicem, quicung; fuerit in diebus illis, morietur 
home le, 3 onnis populus cum audierit, timebit, C7 non 
agent 


[ 69 ] 
agent impie etiam nunc. Interfict Deus juſſet Sacerdoti- 
bus ſuis non obtemperantes , Judicibus a ſe ad tempus 
conſtitutis non obedientes ; ſed tunc quidem gladio occide- 
bantur , quando adbuc £5 Circumciſio carnalis manebat : 
nunc autem quia Circumciſio ſpixitalis eſſe apud fideles 
ſervos Dei cepit ,* ſpirital gladio ſuperbi &* contumaces 
necantur , dum de —_ ejicuuntur. Ex his fatis in- 
relligi poteſt quam fuerit hic in contumaces ſeve- 
rus ; deponendos, abſtinendos , epiciendos, ſþiritalt gladio 


_ necandos cenſer. Nullus autem eorum quos tibi 


hac in re teſtes adhibere placuit , Eccleſiz leges 
impune violandas putat. Eaſdem, ur ſepits dixi, 
in omnibus Eccleſtis conſuetudines obleryari non 
eſt neceſle : At nemo debet Eccleſiz.ſuz ritus & 
inſticuta contemnere, f1 Sacrz Scripturz contraria 
non fuerint ; quod quidem de noſtris a te nun- 
quam evinci poterit. Vos igitur externi cum non 
fitis, ſed apud nos nati baptizatique, huyjus Eccle- 
fiz Regniq; leges a vobis ſervari debere dicimus. 
Artque f1 tu Scriptores antiquos omnes diligenter 
evolyeris, idem quoque ipſis placere ſtatim per- 
ſpicies ; nempe ur legitimz cuicunq; poteſtati 
pareamus. Mihi-nunc faris eſt oftendifle eos tibi 
maxime Adverſarios videri, quorum te authori- 
tate defendere voluiſti. Sed przter hos quoſdam 
etiam ex. noſtris' adduxiſti., qui te nihilo magis 
juvabunt. Ertenim 1i , quia ingenio leni placido- 
que erant, ſuaſerunt forſan ut aliquid veſtrorum 
infirmitati daretur ; at non veſtris Authores fue- 
runt , ut Majorum decreta pertinaciter- oppugna- 

rent, 


® Celeuſm. 
Pe 45» 


C79] 

rent , atque ab hujus Ecclefiz communione, in 
quos ipſi velint coetus diſcederent. Tu primus 
hanc, quam omnes mirantur , ad concordiam viam 
nobis commonſtraſti ; hujus itaque inventi gloria, 
quantacung; eſt, tota tibi debetur. Si enim, ut 
ed iterum redeam, illud vis, non efle neceſle ut 
omnes Eccleſiz iiſdem Ceremoniis utantur , con- 
cedimus libentifſime : Hic cu igitur tecum fine 
Adverſario rixaris. Si illud magis placeat , nul- 
lam Ecclefiam poſle externos cultiis Divini: ritus 
ordinare ; aut {1 ordinaverit, non poſle tum ejus 
inſticuca palam rejicientes cenſuris coercere : folus 
pugnas , cohortes auxiliares nullas habes , nemo 
tibi ſubſidio venit. Neſcio enim an ex antiquis, 
aut etiam recentioribus quiſquam fuerit, qui in 
hac tibi ſententia prziverit. Noſtri ſane, in his 
quz diximus , Eccleſiz pacem arbitrantur obe- 

diendo magis quim reſiſtendo conſervyari. 
Tu vero ad hujus Pareneſis finem properas, & 
* Conformiſtas tuos fic alloqueris : (oncludo cum hac 
teſtificatione , licet nobiſcum conſpiretis , ſitiſqz 915\1po« 
in doftrma fidet : attamen ft ratum &* conſtitutum est 
apud vos hoſtiles nobiſcum exercere mimicitias ; nobis ex 
adverſo fixum eſſe m animo injurias pati veſtras , & 
Chriſtiano , ne dicam Stoico animo concoquere , vobiſq; 
unam maxillam ferientibus , alteram obvertere. Multa 
hic, ut & alibi, innuis quo nos peregrinis rerumq; 
harum ignaris inviſos facias. Que nobis cum 
veltris mimicitie fuerunt ? quibus vos imjurits aut 
contumeliis affliximus ? quis tibi maxillam feriir 
| unquain ? 


UMI 


[71] 
unquam ? Cur de forte tua fic miſere quereris, 
quaſi ex capite iſto tuber unum , aut fungum fe- 
ciſlemus, quaſi noſtrorum pugni in veſtrorum 
malis ſemper hzrerent ? Tu iſta ſcribere non eru- 
belceres, niſ1 iple tibi utramq; maxillam, frontemq; 
& os totum ſtrenue pertricuifles ? Sed fixum eſt vo- 
bis hac que fingis omnia, ChriStiano, ne dicam Stoico 
animo concoquere. De reliquis non quzro ; tu qui- 
dem prxclare minaris , ſed metuo ut facturus 
ſis : Nam ferunt te non eſſe omnium hominum 
STorwraloy, FX eo genere qui erant , non affeCti- 
bus abripi, non conviciari, non iraſci, non indig- 
nari ſolebant. Atrque oportet etiam te , 11 ad Ze- 
nonem tranjiturus es, iſtos aliquando mores dedi- 
{cere ; nos ſerenum compolitimq; pectus non 
perturbabimus , tibi ruiſq; moleſti non erimus ; 
nift forte illud vobis moleſtum fuerit, quod Supe- 
riorum juſla faciamus , volq; amice moneamus & 
hortemur , ut iis quoque pareatis, cum illi nihil 
rurpe, nihil inhoneſtum , nihil Chriſtiana pietate 
indignum imperaverint. 
Totum jam Celeuſma 3 me breviter percurſum 
eſt : ad Parallela igitur tua veniendum nunc erart. 
. A Ea wi" . * Celeuſme 
Sed quoniam de * conditione Communionis , de * pri- p. 41. 
vatione Communionis inferenda non obſervantibus buman 94: 
Conſtitutiones , de © introduttione Ritunm Papalium , & *1£942-30+ 
ſimilibus , neſcio quid ſubinde muffiras ; ego £2 
iſtis hoc loco pauca adjiciam. Qu mvis ev: 
hic nullos, niſi volentes fallas, ft tarne:: Clmmor 
tuus ad exteros pervenerit , (quod a te leuulo cu- 
ratunn 


* Vid. Pts 
Brocov. Sy- 
nod. con- 

Cluþe 4 
Wiodiflave 
Synod. Con» 
cluſ. 6. 


[72 ] 
ratum efle audio ) levem forſan non nemini de 
noſtris ſuſpicionem injicere poteris. Sic enim 
agis quaſi veſtris omnibus ab Eccleſie communione 
pulſis, rota 3 nobis (eremoniarum plauſtra inveta 
eſſent. Dicam itaque quod res eſt : Pauculos 
quoſdam ritus uſque ab ipſo Reformationis initio 
ſemper retinuic Eccleſia Anglicana ; horum ali- 
quot, qui regnante Edvardo Sexto in uſu erant, 
poſtea tolli placuit ; nullos vero novos induximus. 
Tres autem funt de quibus cum veſtris diu , mul- 
ttimq; diſputatum eſt. Primum Miniſter Preces 
Communes , quz dicuntur, Superpelliceo indutus apud 
populum prelegit. Et eſt illud per ſe indifferens, 
& plurimorum moribus receptum , ut in Sacris 
pefagendis veſtitum a yulgari diverſum adhibeant. 
Deinde omnes ad Sacram Canam accedentes in 
genua procumbere jubentur : Sic quidem Deum 
Patrem , Filinmq; & Spiritum Sanctum venera- 
mur. Omnem autem Tranſubſtantiationem con- 
ſtanter negamus , paniſq; conſecrati cultum tan- 
quam Idololatricum difertim rejicimus. Arque 
hunc in genua procidend! ritum ab aliis quoque 
Eccleſiis reformaris probari ; * Seſronem vero tan- 
quam minus honeſtam , 8 Arrianorum propriam dam- 
nari videmus. Deniq; apud nos poſtquam Bapti- 
zatus eſt Infans, atque in Chriſti gregem receprns, 
tum demum in fronte (ruce f1gnari folet.. Illud 
Crucis ſignaculum Chriſtianorum antiquiſſimis 
afratum, noſtri non plane rejicere, ſed quia Pon- 
-:ficiorum ſuperſtitione temeratum fuerat , ſemel 
cantum 


L 73] 


tantim adhibere voluerunt. Er ne quis aliquam 
ſibi hujus inſticuti necefſitatem fingeret , lege no- 
{tri omitti poteſt, 11 Infanti baptizando mortis 
periculum imminere dicatur. 

Arque hi ſunt Ritus qui tibi ferendi non viden- 
cur ; ut vero de re tota quid judicent Conformiſte 
facilins perſpicias , quid in hac Controverſia ſta- 
ruerit Eccleſia Anglicana , ipfius hic verbis expo- 


nam : * Traditiones atque Ceremonias eaſdem, non omning * £o"fel- 
Anglican. 


neceſſarium eſt eſſe ubique, aut prorſus conſimiles. Nam anic.34 
ut cvarie ſemper fuerunt , & mutari poſſunt pro Regio- 
num , temporum <5 morum diverſitate , modo nihil contra 
Verbum Det inſlituatur. | 
Traditiones &* Ceremonias Eccleſuaſticas que cum Ver 
bo Dei non pugnant , &* ſunt authoritate publica inſti- 
tute atque probate , quiſquis privato conſilio volens , & 
data opera , publice wnolaverit , us ut qui peccat in pubs 
licum ordinem Eccleſie , quiq; ledit authoritatem IMagis 
ftratus , & qui infirngorum fratrum conſcientias -oulne- 
rat publice, ut cteri timeant, arguendus et. | 
Quelibet Eccleſia particularis, ſive Nationalis , autho- 
ritatem habet inſtituendi, mutandi, aut abrogandi Ceremo- 
nias , aut Ritus Eccleſtaſticos , humana tantum authoriz 
tate inſtitutos, modo onnia ad adificationem fant. | 
Atque de his {ic quidem illi; a quibus non ab- 
eunt Reformatorum reliqui ; nulli autem noſtro- 
rum ſenſa plenitis explicarunt quam Auguſtane Con- 
feſſionis tratres , qui * De Ritibus Ecclefiaſticis , qui 5". 
funt bumana authoritate inſlituti , docent , ritus illos fer- 4rtic-15- 
vandes eſſe, qui ſme peccato ſervari poſſunt , & ad tran- 
L quillitatem 


IMI 


ee ene ee eee ee rg ee ee er COA OOO 


— CLOSES wo. Me CES ah 
—*. ry 


ay Id M7 Py Pr 4 9s A POOR, 


| [74 } 


quillitatem &* bonum ordinem in Eccleſia conducunt ; ut 
certe ferig, certe cantiones pie, & ali ſimiles ritus. 

Sed de hoc ipſo genere docent , non eſſe onerandas con- 
ſcientias ſuperſtitiofis opmuontbus, hoc eſt , non eſt ſentien- 
dum, ordinationes illas humanas eſſe juſtitiam coram Deo, 
aut mereri remiſſronem peccatorum , aut culti's neceſſarios 
eſſe ad juſtitiam Evangeli. Sed ſentiendum eft , quod 
fmt res adiaphore, que extra caſum ſcandals onutu poſ- 
{ant : ſed illt peccant , qui cum ſcandalo eas violant , ut 
qui ſuarum Eccleftarum tranquillitatem temere pertur- 

bant. | 

Rejicintur igitur traditiones , que © fine peccato non 
poſſunt obſeryari , ut traditio de calibatu. Rejicitur 
&> impia opinto , de traditionibus &> votis , m qua fm- 
gitur , cultus bumana authoritate excogitatos mereri re- 
miſſtonem'peccatorum, eſſe ſatisfa&tiones pro peccatis, Cc. 
Cujuſmodi falſe perſnafiones de votis , de certis jejunits, 
&c. im Eccleſia ab indo&tis ſparſe ſunt. Nihil his, opi- 
nor, verius, nihil certe ad noffrorum mentem ac- 
commodatius dici potuit. Nos itaque ſoli non 
ſumus qui propter Ceremonias quaſdam ab Eccleſia 
recedendum efle non putamus. 

Tu przterea Eccleftam hanc damnas, quod 
fnos, {1 ritus hoſce contempſerint , Communione pri- 
vandos efle cenſeat. Eft illud ita, fateor , legibus 
noſtris decretum : neque in 1is quicquam aut con- 
tra Veterum mores, aut Patrum Conciliorumq; 
authoritatem, aut Reformatorum do&rinam pec- 
catum eſt. Et tamen ea eſt eorum lenitas, quibus. 


tantum in vos licebat , ut veſtrorum ſive imbecil- 
litatem, 


L 75 | 


litatem, five pertinaciam ferant, legeſq; iſtas jam- 
diu dormire patiantur. Ex multis millibus vix 
unum reperies in quem hujus Diſcipline gladius 
diſtrictus fit. Tu, Jenchine, annos jam”,  puto, 
duodecim ante Epiſcopi Londinenſis xdes, & in 
iplo quaſi veſtibulo catus tuos habes, noftrilq; 
ſzpe voce {criptiſq; convitiatus es 3 Ludovicus Mo- 
linens, ut aliis, ita & tibi etiam maledicentiz lau- 
dem preripuit ; neutrum tamen. Communione priva= 
vimus, patent yobis Eccleſiarum portz ; rogamus 
| & obteſtamur ut ad nos aliquando redeatis, ve- 
nienteſq; amiciſſime ample&emur. Sed quid tu 
de Communione quereris 2 Vos ipſ1 Judicis fenten- 
tiam prxoccupaſtis ; non eftis ejecti, le:1 4 nohis 
ultro exiiſtis ; Sacramenta, Preces, Co Tiones ad 
populum, omnia ſeparatim 2 a noſtris habere yul- 
tis. Sed de his fars multa. 

Venio nunc ad Parallela ; ſed antequam: ad ea 
accedis, tibi * Conmodum eſt wiſum, tpfiſſmma Authoris, * ei-ſn. 
qui | Jenchmum adortus eſt verba , hic ſubjicere tam Roe" ** 
mana lingua, quam illa, que illi Fl Ternacula. Tum - 
quedam mea ponis, prout a me Anglice erant 
{cripta; quz non in Latinam, ſed Romanam, f1 
placet, linguam te vertere velle ſimulas ; quod 
quidem non Romana, ſed Punica fide feciſti ; nam 
rua a meorum ſenſu longiffime abeunt. Sic enim 

* Exiſtimabam me perinde cveniſſe in familiarem tid. 
titiam illorum homium , penetraſſe in eorum mentem, 
evalviſſe libros , ac quemquem de illis qui acrius in eos de- 


bacchantur. Ego paulo aliter non quemquam, ſed 
L 2 aliquos 


* Celenſn. 
#n A1ma- 
nit. 


ÞCelenſm. 
þ» 46, 


[75 ] 
aliquos dixeram ; iſta vero plurimum inter fe dif- 
crepare quis non videt ? Multa ſunt a noſtris ſcri- 
pta, quz ego nondum legi ; puto tamen me eo- 
rum complures noviſle, iplorumq; libros evolyiſſe, 
non minis diligenter quam veſtrorum aliqui , qui 
illos vehementiflime inleftantur. At me in ea 
lectione a nonnullis ſuperari potuifle non inficias 
iverim. Non tu forfan * intelleum ſublmioribus 
dicatum abjeciſti ad ſordes everrenlas ; ſed Thomas Dan- 
ſous induftrius iſte & ſtrenuus fins fodicator haud 
dubio longe quam ego, plura legerat. Art.tu pro 
me iterum fic loqueris : * Artamen coram omnibus 
profiteri haud vereor , nihil excidiſſe ex quoquam eorum 
vel ſcripto vel ſermone quod probe &+ facile conciliari 
nequeat ctim Articulis fidet Eccleſue Anglicane, Hic 
me ſcripſiſle fingis quz mihi nunquam venerant in 
mentem. Illud tuam prope temeritatem adxqua- 
ret, {i ſan&e afhrmaverim, nihil noſtrorum cutyquam 
wel ſcripto, vel ſermone excidiſſe quod cum hujus Ec- 
cleſiz fide pugnaret. Hoc neque dixeram, neque 
dicturus ſum unquam ; neque quiſquam ſanus il- 
Ind ex meo Scripto elicere poteſt. Equidem a- 
perte profeſſus eram , me nec ex iis audiſſe , nec in 
eorum Scriptis quicquam annotaſſe , quod efler 
Eccleſiz Anglicanz doctrinx contrarium. Sed 
multa me latere potuerunt , multa a legente- non 
animadverti ; ti vero, mihi- hujus culpz veniam 
omnium facillime dare debes ; idem enim tibi 
ubique fere uſu venire video. Non fic aliorum 
Scripta perverteres, fi attente a te fuiſlent. lea þ 
niſ1 


L 77 ] 


niſi ſtudio, dataq; opera erraveris. Nam in alie- 
nis recitandis interpretandiſq; aut acumen tuum 
plerumque , aut fidem defidero. Sed ſuſpicor 
ptofe&to te verlute & veteratorie nobiſcum agere ; 
nam puto te intelligere quz ſunt Anglice, neque 
admodum obſcure ſcripta ; ſed ea fic reddis, ut 
tibi maxime eſt opus. Tum autem fi in Le&o- 
rem Anglicani ſermonis ignarum incideris, oportet 
ipſum tibi credere : ft quis hujus' linguz peritus 
tua- in manus ſumplſerit , ſperas eum non aded 
cautum & diligentem fore , ut {ingula minutatim 
excutere velit. Atque ita te omnium five igno- 
rantiz, ſive credulitati-cuto illudere, & quaſi nube 
tectum elabi poſle arbitraris. Nil hoc fit, neſcio 
cur hanc tibi licentiam arrogaveris. Sed cum 
mea e regione tuorum poſueris, ita ut nullo ne- 
ootio inſpici , & cum verſione iſta conferri poſ- 
fint , & tamen ab eorum ſententia tam turpiter 

diſceſſeris ; cuilibet judicare promptum eſt, quan- ' 
tum in aliis auſus fueris, cum ea apud diverſos 
Authores , non {ine magno labore conquirenda 


eſlent. 
Verim in iis quid feceris ex Parallelorum tuorum 


conſpectu clariſſimum erit , qua hac tibi ratione 


compoſita ſunt. Chm in ea , quam ſupra me- 
moravi , Concione in noſtros tanquam Fereticos, 


& ab Ecclefix Anglicanz doCtrina abeuntes mag- 
nis, utt-ſoles, (lamoribus inveCtus efles : Dixit mit: 
illos hac contumelia indignos vyideri ; te tame 


ſxpinis atque enixe rogabam ,. ut {i quos ejul» 
nc- 


- Vid. Ct- 
leuſm. in 
Aamonite 


L758] 
noviſſes, eos latibulis ſuis extra&tos nobis often- 
deres. Tu ſtatim ad, * Thomam Danſonum adyolas, 
qui aliquid cibi pridera forſan de Hereſi in aurem 
inſuſurraverat ; petis ut {1 quid de Hereticis nota- 
tum habeat, tibi ejus inſ{piciendi copiam faciat ; 
ille ut eſt humaniſſimus , preclara adverlaria de 
{criniis depromit , tibiq; evolvenda tradit ; tu ex 
prxlarga meſle, quoddam quali fpicilegium facis ; 
quzq; erant ad: rem tuam accommoda, in locos 
quoſdam communes diftribuis , ex iilq; egregia 
randem Parallela conſarcinas. Mediam enim pa- 
ginam atra linea diſtin&tam ſecas , atque hinc 
Ecclefiam Anglicanam, illinc Novatores collocas ; quaſ1 
hi cum illa adverſis frontibus concurrerent , bel- 
Iimq; plane internecinum gererent. Eſſer inſti- 
tutum 1llud tuum laudandum hercle, fi veritatis 
amore inductus, & bona fide ageres ; ; ſed com- 
peri te noſtrorum Scripta interpretatione tua {x- 


piſſime corrumpere , eorimq; vim & ſententiam 


miris modis turbare. Infinicus eſſem fi fingula 
percurrerem ; & errores tuos perſequendo prope 
jam defatigatus ſum : quz ſunt itaque mihi in 
Parallels iſtis obſervata generatim atque universe 
ponam ; tum iis fidei & probitatis tux exempla 
quezdam adjungam. 

Plurima autem eſle video in quibus a te pecca- 
tum eſt ; primum illud , quod .inter Novatores 
quoſdam etiam mortuos "recenſeas ; Bramballum 
nempe , Taylerum , & Thorndikum. rattle in 
Hiberniam vocatus eſt ab Wentwortho Protege, illo 


qu! 


: 
__- Wl 
qui poſtea quorundam invidia capite eſt trunca- 
tus 3 quo quidem curante Epiſcopali infula orna- 
cus; poſt reditum Regis Archiepiſcopus demum 
Armachanrs, totinilq; Regni fa&tus eſt Primas. Erat 
in hoc Viro judicium acre , dodrina mulciplex, 
prudentia fingularis. Scripſit nonnglla contra 
Thomam Hobbium Malmesburienſem , qui omnem Re- 
ligionem ex hominum animis evellere , Fatumq; 
quoddam Stoico iſto longe rigidius inducere ten- 
traverat. Alia adverſus Pontificios emiſit, qui iſta 
ferebant graviſſime ; eiq; adeo infſidias ſtruxerunt, 
de quibus ille, non fine Numine, incolumis evaſit. 
Reformatis autem fic erat acceptus, ut illius quz- 
dam in Gallicum converla , atque Geneye etiam 
excuſla fuerint. Arque hic eſt qui tibi Molmg; 
tuo Papiſmi reſtituendi Princeps & Archite&tus 
videtur. | 

Taylerus Cantabrigie natus altuſque, & diſciplinis 
omnibus excultus , juvenis admodum conciones 
ad populum habere ceepit. Cumaq; fic ſummam- 
omnium de fe expectationem concitaſlert ab Ar- 
chiepiſcopo Cantuarienſi Oxonium miſſus eſt ; ut u- 
tramq; Angliz Academiam ornaret. Ubi illic 
aliquantulum morz fecerat, fit Re&or Uppmgha- 
mienſis, Regiq; a Sacris ; ſed b1:41 omnibus ſpo- 
liatns eſt a4 Tuis. Tum ille 4 Viris doctiflimis, 
nobilifimilq; evocatus, eorum amicitia utebatur, 
cumq; iis plerumq; conjunctiffime yixit. Innu- 
mera fere {unt ab eo Scripta , in veſtros quzdam, 


plura in Pontificios , ad. vitam vero Chriftianam 
rece: 


AO 


[ 50 ] 

re&e inſtituendam plurima ; quz omnia propter 
doCtrinam multifariam , quendamq; ingenii flo- 
rem , innatumq; pietatis aftectum , a multis non 
ſine magna voluptate, nec minore cum fructu le- 
guntur. Cam veſtri hic regnarent, editus eſt ab 
eo liber qui inſcriptus erat De Libertate Prophetandi; 
in eo id prxcipuc agebar , ut ofſtenderet ferendam 
eſſe in Eccleſia quandam opinionum diverſitatem. 
Quod ut omnibus perſuaderet , explicabat pluri- 
bus quam difhcilis effet veritatis indagandz ratio, 
quamgq; facile homines in varios errores laberen- 
cur ; multaſq; preterea argumentorum ſpecies ad- 
ducebat , quibus aiebar illos & decipi poſſe, & 
folere. His itaque ſxpe diſputat non quz ipſe 
ſentiar, ſed quo optime modo aliorum errores ex- 
cuſari qneant. Habet etiam quzdam de Peccato 
Originali, quz noſtris nunquam placuerunt. Igitur 
cum propter egregias animi dotes, mores ſuaviſſi- 
mos, {ſummamq; in Regem fidem , ad altiffima 
quzq; in Anglia aſpirare potuiſſet , factus eſt qui- 
dem Epiſcopus ; ſed in Hibernia, ut ad eam dig- 
nitatem non tam evectus , quam relegatus videre- 
cur. Arque hanc ille ſententiz ſux quaſi ponam 
rulic. 

Thorndikus Ecclefiz Weſtmonaſterienſis Canonicus ob 
variam reconditamgq; eruditionem merito celeber- 
rimus fuit. . Satis multa emiſit ; fed quia paulo 
obſcurius ſ{cripta ſunt, Do&torum tantum mani- 
bus teruntur. In.eo qui eſt de 7uſt:s Ponderibus && 
Menſuris Iibro , vilus eſt nonnuliis propitis, quam 


par 


[ 3r ] 
par erat, ad Pontificios accedere ; ſed ille ab eo- 
rum cultu & doctrina ſemper quam longiflinae 
abfuit. 

Atrque hi ſunt Novatores quos tu, Fenchine, de 
mortuis excitaſti ; at illud noſtris objici non de- 
bet, 11 quid ab iis erratum fuerit , niſi pritis evice- 
ris nos in horum verba juraſſe , omniaq; quz ſunt 
ab illis ſcripta a nobis * hodie laudari & approbart : ,n: 
quod cum tibi liquere non poflit, tu hoc, ut alia 
multa, falso atque temere dixiſti. 

Sed illud levius fortafſis fuerit ; at nullo modo 
ferri poteſt , cum horum, aliorumq; Scripta , ex 
quibus Parallela tua concinnaveras , fic ſzpiſlime, 
{1 non ſemper invertis , ut nihil in iis integrum & 
incorruptum relinquas. Tantim enim ſententio- 
las a totius Orationis corpore avulſas LeCtori tuo 
oftendis ; cxtera aut volens prxteris, aut apud te 
premis ; quid pritis , quid in {equentibus dictum 
fuerit, non attendis ; quem f1bi Author ſcopum 
propoluerit , parum curas ; 11 quid alio loco com- 
modins atque explicatins ſcripſerit , non atringis ; 
ea ſolum ponis quz te convellere poſle ſperas; re- 
liqua levi quaſ1 faltu rranfvolas. Quodg; eſt eo © / 
adhuc gravius, f1 quod ex alieno opere decerpliſti, 
non videatur ſatis Fereticum, ut faltem fiat, multa 
quz Authoris mentem illuftrare poterant, omitcis ; 
nonnulla eriam , f ita opus fueric, audacter inter- 
ſeris. Sic autem tu quos velis Hareticos facile fin- 
xeris. Si przſtigiis tuis popellus in circulis ludi- - 
ficandus foret , Hartticos quoſlibet ſtatim quaſi 

M de 


———  — __— 


[ 82 ] 

de marſupio depromeres : Papiſtam vultis ? Pre- 
ſo eſt : Pelagianum poſcitis ? Adeſt corim : Soci- 
nianus magis placet? En! iplum Fan/tum , aut 
Lelium ; vel fi mavultis Crellium, aut Slicktingium, 
aut recentiorum aliquem : Cuicunq; enim tu ma- 
num injeciſti fic eum arte tua tra&tas, ut momento 
turbinis exeat Hereticorum Hereticiſſimus. Sed tu 
illud tibi licere putas ? Non eſt hoc profe&to ho- 
minis candidi & ſimplicis, ſed verſuti, callidi, ve- 
teratoris. Minus peccaſles, {1 aperte falſarius fuiſ- 
ſes, fi chirographum ſuppoſuiſles ; cam in re tanta 
gravior ſit fame atque exiſtimationis, quam pe- 

cuniolz. jactura. 
Ut vero omnibus conſtet qua tu fide aliorum 
Scripta allegare ſoleas , ejus rei exempla quzdam 
dabo. Atque illud primum quod ponis plurimo- 
: celeſn.in rum inſtar eſſe poterit : * Promiſcua licentia omnibus 
<9 f indulta legendi Scripturas , gravius eſt , &+ pernicioſius 
Panvat Crimen, quam illud Romanenfum , quo lefbionem Scriptu- 
nr RETIO'e FAT MOR rigide nobis interdicunt. Hec non a Bramballo, 
ſed ex Andrea Marvellio fumpſeras ; ſed ea hicetiam 
aliquanto quam tu minus corruperat ; ille enim 
nimis rigide dixerat, tu rigide tantim , ut iſta ad 
Pontificiorum ſenſum magis infle&eres. Sed ut 
hoc clarius fiat , Bramballum ipſum ad verbum fere 
Latine reddam. Sic igitur ille : Quod de populo a 
Scripturis arcendo, ait | Baxterus |, pulchre evaſerit, ft 
eorum | Romanenſmm | nullus hoc ei exprobraverit ; pro- 
' miſcuam licentiam omni kominum generi datam , peritis, 
imperitiſve , non tantum legends, ſed & interpretandi 
Scripturas, 


[ 33 ] 


Scripturas, ſecundum privatum eorum ſpiritum, ant para 

ticulares imagiationes , nulla habita ratione aut analogie 

fidei, quam non intelligunt , aut mterpretationts Doftorum 

antiquorum, eſſe incommodius, melins dicerem pernicioſius, 

&> particularibus Chriſtianis, &>* totis ſocietatibus, quam 

eſt nimis rigida Romanenſium cohibitio. Quam multa 

hic omiſeris, quivis facile viderit ; cur vero feceris, 

tu omnium optime noſti, Non tantum de Scri- 

pturis legendis , ſed etiam interpretandis agebatur ; 

illud autem Le&torem tuum ſcire tibi commodum 

non erat. At quicquid fuerit , non hoc cripfit 

Brambhallus ,. quaſi ſic ipſe fentirer ; ſed ut often- 

deret quid 4 Pontificiis dici potuerit , ctum in An- 

glia tum paſſim cerdones & bajuli Scripturas pub- 

lice mterpretand; licentiam f1bi arriperent. De quo- 

rum audacia etiam tu plurimum querebaris ; ne- 

que horum petulantiam probabat Bramhallus ; eam 

vero fi abſtuleris, * Scripturas 2 privatis ad mores ,7** 

formandos, fidemq; excolendam legi poſle exiſti- *:þwn/a4 

mabat. Tu ſic eum refinxifti , quaſi hac in re p. 33. ew. 

Pontificiorum in prohibendo rigorem, noſtrorum ***" 

in permittendo xquitati anteponendum putaret. 
Locum hunc, fed mutilatum , primus vobis 

indicavit Marvellius ; poſt eum ſzpinis uſurpavit 

Molineus , ſemper vero corruptiflime. In Patrono 

bone fidei , ornatiis forte causi , hanc ei laciniam 

afſuir : * Pernicioſa eſt opinio Eccleſiarum Reformatarum 7%: 

in Gallia, &c. In eo autem libello quem nuperri- ”- 55: 

me nobis dedit, fic habetur : © Pernicioſa eſt opinio A 


C'eſt une opinion pernicienſe des Egliſes de France, que la liberte quelles donnent generalement & ſans 
aiſtindtion a toutes ſortes de perſonnes, ſcavoir 1a permiſſion de lire la $. Ecriture, Les Demarches, 


p13, 12 M 2 Eccleſia: 


nog dn 2 
—%s: 2 _ 
RO OE THEE at HOON. Be tet nes 


ores wigs wat. ++ —_  —_ 
- - RD. CERCACIEIDIE 


— - vnoade 


———---- 


Lot inn eee ROY IOIns > ar Fi angens feb ae Ir. 4-4-4 
pant, Ab apy; Meer WHEs <a 


[ 54 ] 


Ecclefiarum Gallicarum , libertas utiq; quam ile gene- 
raliter nulloq; cum diſcrimine , omubus hominum gene- 
ribus, largiuntur , nempe quod 1s Scripturam ſacram le- 
gere permittant.. Quis iſta tam inepta , cam craſla 
hujus hominis figmenta pateretur ? Omnino nihil 
de Reformatis im Gallia Eccleſus dixerar Brambhallus : 
Sed manifeſtum eſt ramen cur huic Patrono colen- 
diffimo illud de Gallis tantopere placuerit : Eorum 
arque omnium Reformatorum animos hoc com- 
mento a noſtris facillime alienari poſle {perabar. 
Verum ili quam non fit ei temere credendum, 
14.70 aut ex iplius Scriptis , aut ex * Dallzo, aliilq; jam 
java. olim fatis incellexerant. Atque hic eſt ille labo- 
4 4% ris, glorixq; tux ſocius , Jenchine ; hic eſt qui una 
cum Danſono, in Celeuſmate , 8 Parallelis hiſce com- 
paginandis auxiliarem hi dextram amicifſime 
£27; porrexit , hic eſt quem tu'non ſemel ? Clarijſimum, 
ibid. p. 42. Dothſſemims; vocas ; utinam candidiflimum , in- 
regerrimumq; dicere potuiſſes. Sed qua uterq; 
fide hoc Bramhalli Scriptum recitaverit , nemini 
obſcurum efſle arbitror. 
Videndum eft ettam in reliquorum nonnullis 
quid a te preſtitum fit. Et profe&to ſatis tibi 
*c:fin conſtas. Nam quod proximum ex Thopndiko ha- 
p. 50. ex bes, 11lud ex margine, non ex ipſ1us libri contextu 
Pord. & tranſtulifti : © Obtentus perſpicuttatis Scripture que 
pun lahorat falfitate , ac mfallibilitas Eccleſia Romane , & 


* Vid. inde fit ut Proteſtantes & Pontificu longiſfme diſtent ab 


Thorndih. 
Pond. & mvicem , nec ulla ſit inter eos ſþes Conciliationis. © Ile 


Denſe 
2.5, quidem omnia ad omnium ſalutem neceſſaria in 


lacris 


[ 55 ] 
facris Scripturis non tantim ſufficienter, led & abunde 
contineri concellerat ; non autem efle omn1a Om- 
nibus clara , nif1 intellexerint quo pacto Evangelii 
yeritas iis qui ſub Lege erant Typis relpondear, 

Jucemg; aliquam ab anciquifſimo Chriſtianorum 
conſeniu acceperint. Neque tu , opinor, qux- 
dam paulo obſcuriora hoc modo illuſtrari , arque 
explicari poſſe negaveris. Videris itaque quam 
honeſte illud etiam ex eodem Authore atculeris : 

* Scripta Apoſtolica non ſunt per ſpicua m cognitu neceſſa= Cie: in 
ris ad ſalutem. Si integram nobis ſententiam de- —- 
diſſes, Lectores tui Thorndiks mentem melitis & Pon4.34m; 
plenis perſpexiflent. Perſpicuas eſſe Scri ipturas non —"_ 
abſolute inficiabartur ; * duo autem maxime Chri- _—_ 
ſtianorum concordiam impedire credebat ; quo- Pord.aa/; 
rum unum eſt Pontificiorum proprium , qui Ec-*** 
clefſiam Romanam TIrfallibilem putant ; alterum 
eorum qui in Scripturis interpretandjs ſuo ſenſui 
pertinaciter inhzrent. Ucrique, ut is quidem exi- 
ſtimabat , ab omni pacis ſpe longiſſime abſunt ; 

hi quia in facro textu explicando le tantum audire 

volunt , illi quia pratracte tuentur quicquid eſt 

unquam ab ea Ecclelia decretum , ne ſuos ali- 
quando errifle fateantur. Atque de his ille, quan- 

rum percipio , fic cenſuit : Si quid ei humanum 

acciderit , ferendum erat tib1 , qui mulco gravins 

es lapſus, ciim hnjus, aliordma; Scripta aur liben- 

ter, aut per ſummam ſocordiam male intellecta 

nobis proponeres. 

Expendamus nunc qua tu fide in Taylers Scriptis 
verlatu.; 


[56 ] 


pci yerſatus ſis, clim hec ei tribueres : * Myſterium 
$3-ex Taje Trinitatis cum minutiis illis explicationum que hodie has 
iY. £20». 


Provh. pag. bentur pro doftrina Eccleſie, non minus violenter pugnant 


«1-16, < (gg | | | 
55-614 hon principiis naturalis &* ſupernaturalis Philoſophize, 


quam quicquid animus fibi figurare poteſt m dogmate Tran- 
ſubſtantiationis. Hxc eo a te adducta funt, ut often- 
das hunc aut Pontificiorum de 'Tranſubſtantiatione 
dozma admittere , aut Orthodoxorum de Trinitate 
doctrinam rejicere. Sed horum neutrum vere in 
'754. T9- j[lum dici poteſt. Etenim ® contra Tranſubſtantia- 
j-t.r:al.6 tlonem multa pluribus in locis doCte, ſubtiliter, co- 
Diſſuaſ.Pa- «© \ 5: 0 . 
21m, Plose difputat ; Sacrolanttam Trinitatem ubiq; ag- 
nolcit, ubiq; veneratur. Quid ! Non ſunt igitur 
iſta ab eo ſcripta ? Scriplit, fateor, aliquid in eam 
fere ſententiam : ſed cam de Pontificiis, quatenus 
ferendi eflent, diſſereret , ofſtendere voluit quam 
illi facile veritatis quadam ſpecie in graviſſimos 
errores abduci potuerint. Eofq; in Tranſubſtantia- 
tionis negotio, argumentis a ratione naturali petitis 
fruſtra rentari air ; cum 11 omnes Schilaſticorum de 
Trinitate argutias, quaſ1 Eccleſie Doftrinam fidentifſt- 
me reciperent ; quz non minus cum omni ratione 
pugnarent , quam quicquam quod de Tranſubſtan- 
tiatione objici foleret. Quicquid itaque hic eſt 
dictum, ad Scholaſticorum argutias referendum erat. 
_ Sed © Onmes, inquis, ile circa Trinitatem explicationum 
minutie (ut impie a nonnullis appellantur) que habentur 
pro Ecclefie doftrina, in duobus Symbols altero Niceno, 
altero Athanaſi continentur. Sic tu quidem exifti- 


mas; at Taylerus qui eorum libros diligentiflime 
eyolye- 


[ 37 ] 
evolyerat, aliquas fortaſſis apud Scholaſticos minutias 
reperire poterat, quz a Pontificiis quibuſdam ha- 
bentur pro Eccleſte doftrina, quas tu in duobus Symbolis 
nequicquam quzſtveris. Ipſum autem iniquiſſime 
infimulas vel Nicenum , vel Athanaſianum Symbolum 
repudiare, vel aliquid de Sacroſancta Trinitate in- 
ſolentins ſentire , cum eam ille ſemper quam hu- 
millime adoraverit ; neque de ea hic aliam ob rem 
mentionem fecerit , ni{1 ut palam indicaret, quo 
Romanenles modo Scholaſticorum ſubtilitate ad er- 
rorem ſuum confirmandum abuterentur. Sed hxc 
omnia celari cauſz tux multum intererart. 

Ex his qui dudum mortui ſunt , aliilq; qui ad- 
huc vivunt levi opera plurima congeflerim , in 
quibus reddendis infidus admodum interpres fuiſti. 
Sed ut meo, Lecorilq; otio parcam, deleCtus ali- 
quis eſt adhibendus ; ea itaque tantum attingam 
quz tunon modo in Parallelis, ſed in ipfo etiam 


Celeuſmate poſuiſti. Ubi quzdam ex Parkero, Hick-- 


ringlio, Longoq; profers , quz 1 illi ita ſcripſiflent, 
ut a te poſita ſunt , eflent quidem non dico Fere- 
ticorum , led omnium certe mortalium nequiſlimi. 
© Parkerus, inquis , (ah more quam horrido & Hob- 
biano) ſuos ſic alloquitur Leftores. Magiſtratus eſt ea 
poteſtate indutus , que regat ſubditorum conſcientias in 
Religionis negotio. Hxc in eo quem deſignas * loco 
non inyenio ; twilta igitur, ut puto , confinxeras. 
Quz deinde adjungis procul a primis in tortius 
prope operis extremitate quzrenda ſunt. © Homi- 
nes private fortis non ſunt ſui juris, nec aftionum ſuarunm 


domimnu, 


® Cel:uſm. 
þ. 16, 


b Fccl. Pot. 


P» I LO» 


© Fred. Pots 


þ. 308: 


et Da IA... 


NE eee EE EO EET 
- - —_— 


| 
| 
| 


[. 58 ] 

domini, nec duci debent a proprio judicio , ſed ab imperatis 
publice conſcientie. Tum ad ipſum Authorem fe- 
ſtiviter te convertis ; Et vereor equidem , inquis, mi 
Parkere, privatam tuam conſcientiam, dum hecce portenta 
ſeribis , plane deperditum iri. Hunc f1bi proſpicere 
patiaris ; tu vero tibi caveas , ne quando i recta 
conſcientia diſceſſeris. Sed videamus czrera : Sub- 
ditis hoc folummodo incumbit officui (non examinare man- 
data , ſed) obedire. Ne minora perſequar ; illud 
[ non examinare mandata | a te eſt interje&tum ; quzq; 
-+1id. le initio ſcriplerat |_* In caſtbus & controverſiis ad 
publicum ſpeantibus privati non ſunt ſui juris ] pruden- 
tidime omiſiſti, Hoc enim 11 a te, uti oportebart, 
premiſſum fuiſſer, conſtarer ſtatim omnibus quas 
ille a&:ones intelligeret. Namq; & ante ſatis mul- 
tis diſputaverat, propter ſcrupulos quoſdam & dubia 
non eſſe contemnendum Magiſtratiis imperium ; 
neque aliud hic volebat. Proxima que adjicis 
* Eccl, Pol. ex primo illius libri capite deſumpra ſunt. * Nife 
OY Principes ea ſmt poteſtate veſtiti obligandt [ubditos ad 
obſequium illius Religionis quam ipſi judicant ad pacem 
publicam & tranquillitatem conferre, non alia eorum aſti- 
matio habenda eſt , quam ſtatuarum &>* imaginum. Tu 
verba quzdam aut ſententiarum particulas undiq; 
colle&tas, fic conjungis, quaſt eodem in loco le- 
gerentur , ut, ille portenta tantum ſcribere videatur. 
Si Parkeri Scripta legifles unquam, ignorare non 
poteras , quid de Magiltratiis authoritate in Reli- 
oionis negotio ſentiret.; omnem ejus poteſtatem 
crca cultum Dei externum verlſari ait ; in a&tus 
vero 


[ 59 ] 


vero * Conſcientie internos nihil eum juris habere *## «3 
prolixe difſerit. Tu de iſtis nullum verbum ha- 

bes ; ſed {ic cum fſcribere fingis, quaſi totum Re- 
ligionis ſtatum ad Principis nutum converti de- 

bere diceret , ut nobis parendum efler, 11 ille yel 
Mahometis ſomnia recip1, vel Images adorari , vel 
Jovem & Apollmem coli juberer. Quod quidem elt 

a te ſubdole faftum , Jenchine , cam ſcires ipſum 
ubique de rebus indifferentibus egifle ; & pluri- 

bus contra eam * Thome Hobbii amentiam decer- * 1b44.c.4 
tale, qui tantum Principi in Religione tribuebar, 
quantum tu Parkerum concedere fimulas. 

Ab hoc autem ad alium quendam fic tranſfis : * £m 
© Quis credat unquam (Viri reverend.) horridiora aures © © 
penetraſſe ſan&tas * niſi forte a neſcio quo horridiore Hick 
ringlio prolata , qui h&c putidi 1ſſima haud fobrius dudum 
evomuit. © Obedientia , inquit , quam populus preſtat gms” 


Parallil. 
Domunis ſuis Supremis , benediftionem habet comitem, 0-207-ex 


vel cum jubent circa circumſtantias Religions (Gorems * = 
nias intelligit ) que plane & e diametro pugnant cum lege 
Dei. Hec tibi aded horride videncur quia quz- 
dam occulras, quz proferre debueras. *© Ille enim },..14. 
popult obedientiam Deo aliquando placuiſle dixerat, 323 324: 


ubi Princeps quiddam quoad Circumſtantias Di- 


vinis legibus oppoſitum prxceperat : Ut cum juſſu L 

Regio Paſchale Feltum ſecundo menſe celebrarent ; — _ 

quod ex ipſins Domini mandato primo menſe cele- 

brandum fuerar. Hzc tu f1 ita poluiſles, uti ab 

ipſo {cripta erant, alicui fortaſſis mints horrida vi- 
erentur. 


N Sed 


[ 90 ] 
redſm. Sed * de uno, inquis, denique Longi effato impio, 
| circa hoc argumentum monitos Lectores velim ; quod 
Author iſte in trattatu ſuo contra Virum (1. Fob. Hales, 
Nb:4.%-in hee habeat verba : > Tutins eſt errare , hoc eſt , peccare 
PAY Ailccs " . \ RR. - 
p- 110. cum Dominis noſtris , quam refte ſentire , five refta ſe- 
ftari contra eos. Eſt profe&to hoc, fupra quam co- 
g1tari poteſt , horridum atque impium. Tutins eft er- 
rare, hoc eſt, peccare ! Vide ne legem tibi przlertim 
iniquifimam fanciveris. Illud verum 1 fuerir, 
omnium hominum peccares maxime ; nemo enim 
eſt qui te aut {zpitts, aut gravitis errare ſoleat. Sed 
quis iſta tam nefaria ſcripfit ? Quis, inquis, niſi 
Longus 2 Adeamus ergo ipſum ; atque fic ille : 
* Log. i». © In tis de quibus jam diſſerut , (difleruerat autem de 
5: 4 rebus indifferentibus, & externi culttis circum- 
5m Rtantiis) rutms ft haud dubio cum Dominis noſtris er- 
rare, quam contra ipſos refte ſentire. Hoc, ut vide- 
eur, dicere voluit ; Si forte in 1is de quibus egerar, 
Superiores leviter erraſle contigerit, minis nobis 
periculoſum efſet in eundem cum ipſts errorem 
incidere , quam eorum authoritati contumaciter 
obſiſtere. Quod five refte ab iplo dictum fuerit, 
ſive ſectts, noſtri magnopere non retert ; te certe 
illud male verrtiſle clariſſimum eſt. Nam qua de 
re ille diceret , non oftendiſti ; atque illud | pec- 
care} ut horridius loqui yideretur, ipſe tu adfcri- 
bere auſus es. Neque hoc tibi ſatis erat , nift 
iplius Long: vocabulum deleres ut tuum reponeres. 
Tum poſtquam emnia fic eflent ad horrorem com- 


polita , eandem nobis cantilenam quater , credo, 
aut 


[91 ] 
aut quinquies occinis : * Tutius eſt peccare cum Do-, 
MINS , quam refta ſeftari contra eos. Non hc tibiy 
pudorem incutiunt , Jexchine * Tu non dico ali-* 
quem virtutis & orobiratis ſenſum , ſed fi cor, fi 
os, {1 frontem haberes, non eſles vericus iſtud tam 
inconlulto fingere , cum non ignorares te nullo 
negotio Convinci ootuille ; 2 Memini te mihi de 
craſſis mendaciis litem incendiſle ; art quam his iple 
verax , non equidem nunc primum intelligo. 
Multa eorum quz a te adducta lunt diligenter in- 
ſpexi, Novyatorum libros evolyvi , contuli cum tuis ; 
neque in unum adhuc locum incidi, quem tu non 
manifeſto corruperis ; aut enim aliquid adjicis, 
aur demis, aut invertis , aut denique ab Authoris 
ſ{copo longifſime avolas. Si cui hxc non ſuffece- 
rint, quz 2 me jam in fidei rux experimentum 
allzes ſunt ; quzrat iple, 11 volet, plura ; ; ego me 
inani , ingratoq; labore liberari cupio. $1 vero 
hoc tibi modo noſtrorum Scripta tractare licuerit, 

facile lane, quoties libitum erit, Novatores & Hee, 
reticos aut invenire poteris , aut facere. Ar rogo te 
ut poſthzc incorruptitis agas. 

Quz autem nunc tibi breviter reſpondi , non 
ſic accipi vellem , quaſ1 quzcunq; eflent 4 noſtro- 
rum aliquo temere atque inconſiderate Scripta 
defenderem. Homines ſunt, & in multis profe&to 
errare poſſunt ; neque negaverim me in eorum 
libris nonnulla annotafle , quz mihi non admo- 
dum probantur ; quod &*tibi pariter in tuis le- 


gendis nonnunquam accidere puto. Sed nos in 
N 2 alio- 


[92 ] 

aliorum operibus percenſendis candidos, faciles, 
humanos ele oporter, erratis levioribus ignoſcere, 
quzdam commoda interpretatione emollire, om- 
nia in meliorem potius partem accipere ; quod 
quidem 11 fuiſler a te fa&tum , multum ipſe de (e- 
leuſmate 8 Parallelis manu tua reſecuifles. In 11s 
enim nihil eſt a noſtris receptum , quod vel Pela- 
gianiſmum , vel Socinaniſmum , vel Papiſmum lapiat ; 
ni{t quatenus a te aut immutarum, aut murilatum, 
aut ab Authoris mente detortum fuerit. 

Sed duo prxcipue efle arbitror , unum de Inpu- 
tatione Juſtitie Chriſti , de Juſtficatione alterum, que 
a noſtris paulo aliter quam a veſtrorum pleriſfq; 
explicari ſolent. Non purtant noftri Juſtitiam Chriſti 
tic nobis imputart, quaſ1 ea facta eflet noftra Juſtitia 
formalis ; led ita ut propter Chriſti ſolius Meritum 
Deo grati, acceptiq; {imus. Cum omnes pecca- 
verimus, non operibus nos, fed fide Juſtificari aiunt ; 
eam vero {ine {incera obedientia nullam eſſe ; fru- 


tra enim ſperari ſalutis zternz przmia, niſi Dei 


mandata ſervemus. Atque de his {ic , opinor, 
judicant noftrorum plurimi , veſtrorumq; non- 
nulli ; neque in 1s ab Eccleſiz Anglicanz do- 
Erina recedunt. Et hxc quidem aperta ſatis, & 
perſpicua efſent , nif1 ea dum ſubtilis rimantur 
homines eruditi, incognitis olim verborum amba- 
gibus, novilq; ſemper argutiis implicarent. 

Sunt etiam alia fortaſſis in quibus noſtri 2 te 
diflentiunt ; ſed non erat cur tu eos ideo Novatores 


& Hereticos vocares. Quicquid tibi yideatur, nos 
| non 


' 


[93 ] 


non miniis Dofrmam hujus Eccleſiz , quam Diſci- 
pliam amplectimur ; illius, qui dicuntur, Articulis 
ſubſcripſimus, iiſq; publice aflenſi ſumus ; f1 quis 
' igitur ex noſtrorum numero aliquid his contra- 
rium docuerit , inique agit ; atque tu {1 quos hu- 
juſmodi deprehenderis, rem ſane nobis grartifli- 
' mam feceris : fic enim fier, ſpero, ut aut ipſi fa- 
niora ſeEtentur ; aur alii, illorum nautragiis com- 
monefa&i , iſtos opinionum {copulos vitare con- 
dilcant. Sed orandus es ut in hilce common- 
ſtrandis optima hide utaris , neque ut in hoc (e- 
leuſmate & Parallelis lolebas , Authorum ſencentias 
fruſtulatim conciſas , miſereq; truncatas , ſed in- 
tegras nobis arque illxlas exhibere digneris.. 

Tua jam , ut potui, ſtrictim pervolutavi om- 
nia ; atque 11 quid hic de te, & Ludovico Molineo 
{cripſerim, quod audire nolles ; non id egi ut vel 
ruum , vel illius animum offenderem , ſed ne 
quem poſthxc aſturtiis & vaniloquentia veſltra 
falleretiss Tu vehemens nimis atque arrogans 
es, Jenchine ; utramq; buccam magno tumore di- 
ſendis, quaſ1 adverlarios omnes difflare velles, 
ſemperq; ſupercilio potius, quam ratione pugnas. 
Molmeus aurem (dicendum eſt enim ) te etiam 
longe eſt deterior, invidus, inquietus, ſulpicioſus, 
iracundus, maledicus , nullius fidei ; quoties in 
Eccleſiam Anglicanam invehitur (quod facit ſe- 
piſſime) fic ſcribit quaſi hiberno foco afſidens jo- 
cularis ſenex, in puerorum grege , inanes, leviſi- 
maſq; fabellas, animi causa recitaret. Si cui hxc 
aſperitis 


| 94 ] 


aſperins dici videantur ; aut quz ſupra ex eo at- 
culi, aut ipſius Scripta inſpiciat ; meq; illum lenins 
quam pro merito ſuo tractaſle comperier. 

Fac autem vera fuifle quz nobis objeceras ; tu 
tamea , atque Molineus tuus , veſtrorumq; alii, 
peſſimo certe conſilio uſ1 eſtis, qui tam acerbe in 
nos {cripliſtis hoc iplo tempore, cum ſciretis Pon- 
rificios maxime hujus Eccleſiz ruinam & excidium 
moliri ; idq; fe aliquando eftecturos ſperare, dum 
veſtra in nos odia & contentiones acuunt , dum 
diflidia hec ſtudiose fovent , ſerpentiq; latius in- 
cendio vires & alimenta ſubminiſtrant. Vos ifta 
ignorare non potuiſtis, cum noſtros non tantum 


Haereticorum , {ed & prope Conjuratorum in nu- 


mero haberetis. Nimium eſt ferox , mihi crede, 
qui in communi periculo , inimicitias temere 
iu{ceptas non deponit. Cur vos una cum Roma- 
nenſibus in hanc Eccleſiam involaſtis ? An ſpera- 
batis fore ut Molmeana quzedam , qualem ille in 
Paneneſt deſcribit , invila olim , arque inaudita 
omnibus , nunc repente, quaſ1 Phoenix, ex hujus 
Anglicanz buſto & cineribus oriretur > Mertuo 
ne vos, {erius quam oportebat , temeritatis iſtins 
panituerit : Nos interea Majorum authoritati ob- 
remperabimus, quantumq; poſſumus, Pontificio- 
rum incceptis obſiſtemus. 

Atque hunc Deus Optimus Maximus Chriſtia- 
nis omnibus animum inſpiret , ut cum recta fide 
mores inculpatos, vitzq; probitatem conjungant ; 
neque Ecclefix ftarum perturbare , led pacem & 

rranquil- 


L 954] 


tranquillitatem publicam conſervare ſtudeant : Ut 
| omnem faſtum & arrogantiam , pravoſq; mentis 
affectus univerſos abjiciant ; ſeſeq; ad ſupremi Nu- 
minis culrum , & Majorum reverentiam compo- 
nant : Ur denique nulla unquam ſententiarum 
diverſitas animorum divortium pariat ; ſed ſin- 
guli a ſe utcunq; diſſidentes , ut viros bonos de- 
cet, amore mutuo & fraterna charitate comple- 
ctantur. 


FINIS. 


EKAKATA 


| @  Pag. 4+ lin. 21. inter ſorte, leg. inter ſe ſorte. p. 5. |. 9, quantus fiet, leg. quantus 
| Vir fiet. p.7. {.4- aliquor, leg. aliquod. p. 23. l. 30. exceda, lrg, eExcedas. . 29% l.8. 
dubitay1t, leg. dubitaverit. p.62. 1.13. hos, leg. Mos, * 


