MATERIA MEDICA 
 ANTIQUA & NOVA 
Repurgata & Iluſtrata. 


— : * 
L 
*X 
| - 
1 ; | 
7 : 
| ) 
* 
- 
| , 
c 
* f 
* 
n * * 
„ 
8 a | | 
L 
8 * . | 
7 * 
* [ 
7 | | 
; . 
, | : | 
— 
x 
3 ' 
. 
* 
| ” 
os l 
1 E 
" | | 
| . 
— % 
* 9 
/ : | : 
4 
* 4 
f 3 - * 
1 ; 
* i 2 
- 
4 » 4 » 
4 1 . . - 
\ * 
4 4 * * * 0 
* 7 
4 * * 
cs 
1 
— 
* | 
3 0 N 
$2 * * 
* : a | 
_— 
; * ' 
*. * 
7 FR — 
* — 
. — 
. 
% | | 
1 * » . 
” | | 
* p 2 
i = | | 
' * 
/ 4 - 
” 
* 
5 
= 
@) 
. 
- 
l ” 
7 
| 


MATERIA MEDICA 
ANTIQUA & NOVA, 
Kepurgata & Illuſtrata ; 


ſive 


De Medicamentorum Simplicium Officinalium 
Facultatibus 


AUTHOR E - 8 2 54 9. 
J o h NN E RUF. B. A N 


1 ————— 
—— — 


Exbibens 


I. SIMPLICIA NOBIS VETERIBUSQUE COMMUNTA, 
de quibus fere quicquid veri aut veroſimile apud Grzcos Veteres & 
Recentiores, Latinos & Arabes reperitur, ſelig gitur, enarratur & Notis 
illuſtratur. 

2. STMPLICITA DUBIA4 & NOYITER DETECT 
quorum Vires indagantur & Obſervationibus atque Experimentis Rece: - 
tiorum illuſtrantur. 

= Adjectis Clasſibus Simplicium Secundum Qualitates & Operationes ſenſ. 

biles. | 


RES 8 


Opus XL. Annorum. 


—U— — 


LO ́ NT X 
Apud EDWARDUM H D 
ROTTERUD aL 
Apud P. HOLST EY N SEBEMAN 
u De e 


* 


NOBILISSIMO, EXPERTISSIMO, 


JOHANNI RUTTY, . D. 
58. 8 D; 


ADRIANUS VAN ROE N. 


Dei deratum hactenus novumque immenſi laboris opus, quod generoſo 
auſu ſuscebtum , magnoque animo per tot annorum ſeriem continua- 
fun perpolitum 5 & exattum. „ cure dicam an cenſure noſtræ com- 
mittere Iibuit, non Iaudo tantum proboque Vir noblisſime ! cerum 
omi bus etiam ver 4 ſientie Medicæ Studioſis de meliore nota com. 
mendo 5 & , quum Juſtis at idonets rerum 2ſtimatoribus neceptisfai man 
fore arbitrer at que con ifidam,, Orbi erudito Tib/ e gratulor.” 
Erenim, ſfſtve unive) ſam medicamentorum biſtori tam denſis olin 
tencbris in volutam „ Tuæ Sapientis induftrie ar perſpicacie Junine 
jam pule bre nitentem E ſpellabiln intueor: five vires eorum i 
facultates , que 4 eteribus probe note dudumaue leur nie „ vitio 
forte Jeculi „non raro pro novis venditantur bodie, ſuis auctoribus 


vindicaras wideo : Jeu Tuas lenique 2 illuſtrim Virorum notas 


argue animadvrr fi Tones, ad normam recti eaſtigatas , „ Con n ſalero, 
2M 


Bal Zo 


3 


utiliſimasque & omni Clinico reli gicſe obſervandas cautelas in enta 
mente revolva porndderogue : candorem paſſim ingenuum pi cclaræ Cru 
ditioni comitem, &, quod impcnſe [ztor, Jeram ubique fidem invenio. 
Meque et , quod. miremur , Vir ſc rgaciſji me! tantum Te temporis 
impendiſſe recenſendis & confer endis priscorum eaque ac recentium 
ſeriplorum monimentis, ut rigido fi f ngulorum examine tandem erueres , 
quid verum aut ſaltim vero proximum videretur. Probe quifpe 
memini , quot bonas olim horas per ider im „ dum ſolos Veterum 
Elicboros cum iis, qui in mftris offi cinis reperiuntur , compa! -atos 
determinare conalus iſlis vel mediocribus auſts exciderim, non alios 
aifficilis bujus ac 1ediofi Iaboris frudus reportans, quam quod palam_ 
aſſeverare ac declarare auſun, omnibus Bic indoctis dodtisque aquam 
berere, ne ipſo quidem, ut alios taceam, Nluſtri Salmaſio in Plinianis 
exercitationibus excepto nulla enim niſi teſtibus idoneis & ratione 
fuffictente munitis ſuffulta , apud me valet auctoritas; ulpote que 
forties nimis credulos facilesque in communem errorem ducit. 
Feras itaque, Vir Humaniſſime! & in partem queſo mitiorem 
interpretari velis , fi de Elleboris & Scilla & paucis forte aliis aliter 
ſentiam: It enim Simplicia nobis 25 Veteribus conmunia declarem & 
agnoxam , notas & cbarecleres nature rerum inſcriptas, ſubjetum- 


gue de quo agitur, certo delerminantes, ſed pro dolor! J elerun 
4 


 neeligentia oppido raras „ expeto atque defidero | ne quis per ne 
inducatur „ ut vel dubiis medicorum inſtrumentis temere ac falfo vires 
iribuat , vel vere Communibus injuria deneget , quas aut prorſus 
non, aut onmino iis competere ipſa rerum natura oculis luſtranda ac 
detegenda , longusque rerum uſus & experientia, docuerunt. Proſectg 
parum abeſt, quin credam, ſoli huic Veterum incurie imputandum 
eſſe, quod ex tot tantisque Anteceſſorum noſtrorum laboribus circa 
medicamentorum vires & facultates tam parum utilitatis & frufus 
in nes Poſteros redundaverit. Immo vir dubito, quin, ſt regiam 
Mam, quam calcamus hodie, in determinandis ſuljectis viam ingreſi 
fuiſſent , vel ſampliciſſimis etiam medicamentis ſua jam dudum con/t;- 
et virtus ac dignitas:s neque opus ſuiſſet tot Compoſitis , quorum ; 
znteranea toties mirum in modum inter ſe pugnantia bellum inteſtinum 
minitantur, borborygmis & flatulentis ventris torminibus plus ſatis 
manifeſtum Quin etiam non tam frequenter forte ac temere confu- 
qerent medicorum filii ad draſtica illa & heroicorum nomine indigna 
remedia , que noftro quidem arbitrio nature humane minus amica, 
non niſi in manu prudentis certa ac tuta ſunt. Interim per ſuaſiſſimun 
babeas, Vir Expertiſſime! non contradicendi ſtudio fed amore vert 
mein paucis a Te diſſentire, donec circa veram mentem tuam, forſan: 
4 me non ſatis intellectam, plenius erudiar : quando etiam lubentiſſime 


tuo de omnibus E ſingulis teſtimonio calculum meum: adjiciam. 
Ca- 


* * * *. 


Ceterum, cum per ſingula ire, quod ne quidim ipſe a me exigis, 


haud ſinant negotia, ignoscas quæſo Vir humaniſſime! quod 6b rerum 


ubertatem & temporis arguſiias plitaque lantum omnia obiler recen— 


fucrim ae ferluſtraverim : pracipua tamen & qua momentoſa magis 


videbantur , attenia mente & cum cura expendi „ Candideque profueor, 
me rigido etiam examine inſtitute, amplisſi mum hoc, quod ſito, 
tflimonium debere Auctori 4 operis bujus eximii &, quod 1) pls man- 
detur dignisſimi, Utinam etate jam provectior iſtum adbuc theſaurum 
olim exosculer ! Gratus interim pro bonore mibi babito „ {etusque 


amico Viri boni & ſapientis commer cio plurimum Te ſalvere jubco. 


Dabam Leidz Batavorum 
ad d. xxv. Septembris 
Anno cioloccLXXIII. 


EE 


Pag. r 


PROLEGOMENA. 


Z ix ulla pars Medicina craſſioribus enebris invol- 
Ne 3 vitur quam Materia Medica Antiquorum. Ex 
N 25 his omne conamen eruendi Veritatem videbi- 
n tur forte prorſus temerarium; quum in eorum 
Scriptis ſcpiſſime eadem res nomine prorſus diverſo, 
quam in noſtris, inſignitur; quod enim, ut ex pluribus 
unum exemplum adferam, eorum CINNABARIS 
erat, apud nos audit SA, DR ACOMNIS, eorum 
 MINIUM eſt noſtra CINNABARIS: NITRUM 
Antiquorum celebratiſſimum eſt Sal generis alcalini à no- 
ſtro, SAL PETRA ditto, prorſus diverſum. Veterum 
RHEUM eſt noſtrum RHAPONTICUM ; circa hoc 
monet doctiſſimus FREIND Arabes, inter transferendum 
DIOSCORIDEM & medicos Grzcos, confudiſſe Rhabar- 
barum cum Rhapontico, adſcribentes ejus vires ab Ami- 
quis obſervatas Rhabarbaro noſtro : & ſane, valde op- 

tandum foret, multos alios authores ejusdem erroris non 
fuiſſe reos. Quare, ut quantum potui, hunc ſcopulum 

. 5 


IT PROLEGOMEN A 
evitarem, hoc onus in me ſuſcepi, ut, rejectis omni- 
bus, vel ſaltem plerisque medicamentis dubiis, & poſt- 
habitis aſtercationibus, que adhuc inter Authores ſubſiſtunt, 
xque ac deſcriptionibus botanicis, ab aliis abunde traditis, ea 
lola retinuerim (dum Vires eorum ex Veteribus peto,) 
quæ univerſali fere conſenſu nobis, Veteribusque commu- 
nia agnoſcuntur; & horum ſolorum, vel ſaltem talium, que 
fine injurià pro ſuccedaneis admitti poſſunt, Vires, tis tri- 
butzs ab HIPPOCRATE, DIOSCORIDE, CELSO 
GALENO & PLINIO fideliter ſeligere, & ordine paulo 
concinniore enumerare volui ; unde manifeſtum fiet, 
ſcientiam Veterum de his rebus multo latius patere quam 
vulgo creditur, cum multæ Vires Medicamentorum, tan- 
quam noviter invente , hodie cum publico communicantur, 
que jam diu Priſcis bene notæ, unde librorum copia inuti- 
liter augetur, ſine augmentata vera Scientia. 


Veterum autem teſtimonia de Viribus Simplicium, eousque 
deteRa , experientia ſeculorum ſuffulta, neutiquam rejicienda 
elle, ſed digna conſervari, Patebit i in hoc Opere. 


Materiæ Med dicæ, Plurmacopceie Londinenſi prefixe, ad- 
jeci plure revera utilia, & ſimul quædam Obſoleta; fed 
quæ dig na Ut reviviſcant autumavi, & nonnulla EX Arte 
Diæteiic- Veteridus probe EXCLTA, nobis dimis neglecta, in- 

ſerui, 


PROLEGOMENA im 


ſerui, ſpeciatim de Lacte ejusque præparatis Experimenta 
nova. | 


Quo clarius tradite vires medicamentorum eluceſcant, 
Ordo quidam in 11s enarrandis mihi videbatur paulo diligen- 
tius ſervari debere, nempe ut, initium faciendo a deſcriptio- 
ne qualitatum ſenſilium, & ab operationibus ſenſu perceptis, 
progreſſus ſeu tranſitio fieret ad operationes internas ob- 
ſcuriores. 


Laudanda utique venit DIOSCORIDIS & GALENI 
ſedulitas in deſcribendis qualitatibus & Effectibus ſenſilibus 
Simplicium, utpote utiliſſimo Criterio Virium, iis vulgo 
ad{criptarum. Eorum veſtigiis inſiſtens, & quantum potui 
ulterius ea perſequens, vix unum è Simplicibus Catalogi 
ſequentis prætermiſi, quin guſtu, odoratu, tactuque explo- 
raverim, & analyſi ſubjecerim, non equidem violentiæ ig- 
nis, craſin naturalem deſtruentis, ſed infuſioni, coctioni & 

admixtioni aliorum corporum, inſtitutis experimentis pluri- 
mis a me ipſo, & adjectis aliis maximi momenti a labori- 

bus optime impenſis Recentium illuſtrium, præcipue ET. 

 MULLERI, WEDELII, BOERHAAVH, HOF F- 

MXNNI, JUNRERI, RAIL, HERMANNI, TOUR- 

NEFORTII, CHOMELI, DE KINDER, NEC. 

MANNI, - CARTHEUSERI, FLOYERI, HILLI., 
| _ LEWI- 


— 


Tv PROLEGOMEN A. 


LEVWISH, ALSTONI, LINNAL, CRANT ZII, 
EIEUFAUDE, AU THORUMOUE EPHEME:- 
RIDUM GERMANICARUM, ſubnexis mv vi- 


rid us inſig ignioribus uſu externo & jaterno. 


lac methodo veras, & genuinas Vegetabilium vires 
detegi poſſe arbitratur illuſtris FRID. HOFF MANN US 
in MEDICINA SUA RATION ALL 


In conſtruendo Catalogo Medicamentorum ſimplicium, 
nobis veteribusque Communium, mihi ſuffecit, ut, infti- 
tui Comparat ione accuratà inter deſcript iones, qualita- 
tes ſenſiles & vires compertiores plantæ vel Medicamen- 
ti cujuscunque ſimplicis apud Veteres, & deſcriptiones, 
qualitates ſenſiles & vires compertiores ejusdem vel diverſe 
denominat ionis apud recentes, pateret ambas eſſe, ſaltem 
ſermone botanico, Congeneres, etſi forſan aliquando di- 
verſe ſpeciei ejusdem generis; ſiquidem ulteriorem certitu- 
dinis gradum att ingere deſcriptiones mance Veterum non 
permittunt. Eſt tamen aliquid prodire tenus, fi non datur 
ultra; & quidem approximatio fic fit longe major ad veri- 
tatem, quam ubi confundendo medicamenta, prorſus genere 
diverſa, confunduntur quoque Vires cum infamia artis no- 
ſtræ adhuc nimis conjecturalis, & damno ægrotantium. 


Sic, dum alli laborem ſuum impenderint inveſtigandis 
novis 


N. 


 FROLEGOMENA v 
novis & inauditis viribus plantarum, &, ſi Deus voluerit, 
earum in morbis rebellibus curandis efficaciam, mihi Opus 
deſignatum videbatur, ſparſa & neutiquum contemnenda 
teſtimonia Veterum ab experientia & obſervationibus ævo- 
rum præteritorum petita, de Viribus medicamentorum ſim- 
plicium officinalium iis nobisque communium coEgille, ab 
obſcuritate & confuſione quousque potui repurgaſſe & di- 
geſſiſſe, ordine, ut ſpero, lectoribus magis grato, & eo- 
rum, quæ Veteres de his rebus literis mandarunt appoſita hic 
ibi Illuſtratione ab Experimentis Recentiorum. 


Simplicia ſola in hoc examen revocavi, hunc finem mi- 
hi plerumque proponens, ut, quidnam quodque per ſe præ- 
ſtare poſſit, clarius pateret, Compoſitiones ex propoſito ne- 
gligens, quoniam in his è diverſis ſimplicibus, ex quibus 
conſtarent, ſepe unum vel obſcuram reddit, vel minuat, 
vel mutet operationem alterius. 


Quum tandem multiplici. experientia comprobatum ft 
Medicamenta ſimplicia longe plus præſtare in curandis mor- 
bis, maxime rebellibus, quam compoſita, procul dubio ætas 
præſens recte horum plurima rejecit; & facile crediderim, 
ipſum GALENUM ejusque aſſeclas, fi uno conſpectu 
contemplati fuiſſent Vires Simplicium, probe collectas & di- 
geſtas (quod hujus operis præcipuus eſt ſcopus.) immenſis 

3 wn ſuis 


> 


VI PROLEGOMENA. 


ſuis ſaboribus in concinnandis formulis Compoſi torum 8 ne 
artis damno peperciſſent. 


In enarrandis Viribus Simplicium, a Veteribus traditis, 
non phraſi moderna, ſed, ne fallacia irreperet, ſæpe ipſiſſi- 
mis eorum verbis uſus ſum; nec Gradus Caloris Galenicos 
hic ibi ſilentio præterire volui, quoniam Criterion Virium 
{zpe præbent non ſpernendum. 


Notandus tamen Error Veterum in enarrandis viribus 
Medicamentorum Lieni dicatis, quod dolores & paſſiones 
in Latere ſiniſtro Lieni perperam adſcribebant, quum potius 
Stomachus & Colon inteſtinum ſæpe eorum ſedes fit, no- 


tante TRD. HOFFMANNO aliisque Recentibus. 


Notas Salis Acidi vel Alcalini prædominantis inſerui; & 
Experimenta, cum vitriolo Martis inſtituta, utpote virtutis 
plus minus adſtringentis ſepe obſcura indicia, ab aliis non 
notata, addidi, ſcil. colore atro vel purpureo in Validioribus 
& viridi vel fuſco in debilioribus inducto. 


Monendus quoque Lector quod, dum Vires Simplicium 
recitaverim, maxime probabiles ex veteribus & Recentibus 
decerpſerim & uno conſpectu exhibuerim, vellem ut fides 
ſit penes auctores, neutiquam in me ſuſcipiens earum ve- 
ritatem ubique vindicare; hoc tamen utilitatis Laboris mei 


ſpera- 


PROLEGOMENA ven 


ſperare licet, quod, quum ſingulo ſimpliei annexa fint 
Qualitates ſenſibiles & Experimenta, eorum conſtitutionem 


internam aliquatenus detegentia, judicabit Lector quousque 
fides adhibenda ſit teſtimoniis ſive veterum ſive Recen- 


Denique de Viribus Medicamentorum ubique notandum, 


quod nunquam viribus polleant abſolutis, ſed relativis . & 


certis circumſtantiis limitatis, varia conditione humani cor- 
poris, ætate, temperamento, doſi &c. Sic in claſſe Diu- 
reticorum vix unum reperitur quod ſemper hanc quali- 
tatem notabilem exerat, & quod non regimine debito adhi- 
bito Diaphoreticum fiat. Hydrargyrum Salivationem cer- 
to excitaturum nemo prudens pollicebitur, quum non raro 
per diureſin, diaphoreſin vel & catharſin agat. Emetica & 
Cathartica non raro Diuretica fiunt, & Ipecacoanha parva 
doſi ſudorifera, quin & Adſiringentia aliquando cathartica 
fiunt, aliquando diuretica ut in Atonia ſeu Laxitate par- 
tium, ſic de ceteris, | 


Quum tandem ſimplicia ſummatim diſtribuiſſem in tres 
Claſſes, ſcil. 1. Nobis, Græcis, Latinis, & Arabibus Com- 


munia. 2. Dubia, de quibus dubitatur an Priſcis nota 


fuerint nec ne. 3. Nova, ſcil. noviter detecta, Veteribus 
1 | 7 


1 
1 
i 
7. 
j 
1 
þ 
1 
{ 
{ 
| 
5 
be 
1 
1 
b 


: 
F 
; 
f 
4 
bo 
q 
3 
4 
> 
7 
: 
SS 
5 
7 
o 
; 
AF: 
1 


{ 4 
1 

1 

by 

1. 

+ 


vw PROLEGOMEN A. 


& Arabibus prorſus ignota, ut in Prolegomenis, ſatis eſſe 
duxi in Progreſſu Operis literas C. D. & N. ſigillatim præ- 


figere unicuique ſimplici, indicantes ſingulum reſpective 


-COGNITUM nobis & Veteribus, wg CINE we 


0 UM eſſe. 


CATA. 


PROLECOMEN A x 


CATALOGUS SIMPLICIUM, 


A Gracis Veteribus as Recentioribus E&P Arabibus eodem 
Nomine inſignitorum & de quibus proinde 
Horum teſtimonia valent. 


A. 


Abrotonum. mas, Alumen (a). Aparine. - 


Abſinthium vulgare. Amygdalæ amarz & dul- Argentum Vivum, 
marinum, ces. | Ariſtolochia. 
Acacia. | Ambra. Artemiſia. 
Acetum. | Amylum. | Arum. 
Adiantum. Anagallis flore phœniceo. Aſarum. 
Erugo. | Androſemum. Avena, | 
Ae. Anemone. Adeps Anſerinus, 
Allium. Anethum. Suillus. 
Aloe. Aniſum. Axungia. 
Althæa. | B 
Balanus Myrepſica. Beta rubra. Botrys ambroſioi des. 
Balauſtia. | | nigra. x .  Bramen 
Balſam : Judaicum. Betonica. Bryonia, 
Berberis Averroes. Bitumen. Butyrum. 
Beta alba. b Bolus armena. 
C. 
Calx viva. Capparis. Caſſia fiſtula Arabum. 
— extincta. Cardamomum. | A ee 
mphora. Caryophillus aromat: A- Cepa. 
828 | ee | Cera alba & flava. 
Cantharides. Caſeus. f Ceruſſa. 
5 | | Chama- 


3 


(2) Alumen Veterum nati vum fuit noſtrum factitium. 
| | * * 


e nne 


1 
F 
7 
: 
4 


= 


Chamedrys. 
Chamæpytis. 
Chelidonium majus. 


Cicer. . 


Cicuta. 

Citria malus. 
Cochlea terr: 
Colocyntius, 
Conyza. 


Dauci Cretici Sem. 
Dictamnus Creticus, 


Ebur. 
Flaterium. 
Elatine. 


Elleborus albus. 


Faba minor noſtra. 
Felt 
Fermentum. 
Ferrum, 


Galanga minor, 
Galbanum. 
Galiopſis. 
Galla. 


Hedera. 

Helenium Dioſcoridis. 
Hordeum, 
Hyacinthus Anglicus Ger, 


Corallium rubrum. 

Coriandrum. 

Cornu cervi uſtum. 

Cornus, 

Coſtus Arabicus. 

Creta. Terra eretiea G6 
leni. 

Crithmum. 


Crocus. 
1 
Dipſacus. | 


Elleborus niger. 
Epithymum Dioſcoridis. 


Egquiſetum. 


Erigeron. | 
F. 


Ficus. 

Filix mas. 
Feœniculum. 
Fœnum græcum. 


G. 


Gallium luteum. 

Gentizn., | 

Glycyrrhiza, ſed noſtra 
dulcior. 


H. 


Hyoſcyamus. 
Hypericum. 


Hypociſtidis ſuccus. 


PROLEGOMEN A 


Cucumis ſylv. 

Cucurbita eſculenta. 
Cuminum. 

Cupreſſus. 

Cyelaminus. 

Cydonia vel Cotonia mala. 
Cynogloſſus. 


f 9 rad. rotunda. 


Dracontium. 


Eruca. 
Eryngium. 
Eryſimum. 
Euphorbium. 


Fuligo. 
Fumarla. 
Turfur. 


Gramen. 


6. Ammoniacum. 


—— Tragacantha. 


Hyſſopus non Græcorum, 
£c Hebræœorum, ſed 
Meſacs. 


PROLEGOME N A. 


Iberis. 
Ichthyocolla. 


Kali. 


Labdanum vel Ladanum. 
„„ | 
actuca. 
Lapathum. 
Lapis Judaicus, 


Macis Arabum. 

Malva. 

Malus. 

Malum. | 

Margaritæ Arabum. 

- Marrubiumalb. vulg. C. B. 
Marrub. & Braſſicum 
Dioſcor. D 

Maſtiche. 


Narciſſus. 
Naſturtium. 


Oeſypus vel Oeſypum. 
Olea. | 
Oleum. 


Pæonia. 
Papaver. 
Pentaphyllum. 
Perſica malus. 


J. 


Iris. 


K. 


Kermes, vel Chermes Arabum. 


. 


Taurus. 


Lens. 

Lepidium Plinii, 
Leucolum, 
Lilium aut Lirium. 


M. 


Medulla. 

Mel. | 

Mentha Anguſtif, ſpica- 
mn C3 | 

Mercurialis. 


Meſpilus. 


. Meum, 


Milium Sem. luteo vel 
albo C. B. Millet. 


N. 


Nuces Piſtachiæ. 


Opium. 
Opopanax. 


Oryza. 
P. | 


Pinus fativa & ſyly. 
Piper alb. nigr. & long. 
Piſum, | 
Pix 1:quida. 


* * 2 


Myrtus comm: 


x1 


— 


Juniperus. 


Lirium Sativum. 
Lithargyrus. 
Lithoſpermum. 
Lupinus. 
Lyſimachia lutea. 


Millepedes. 

Morus & Morum. 
Moſchus. ä 
Myrobalani Arabum. 
Myrrha. 

Italica 


C. B. 


Nymphæa alba. 


Oſtreorum teſt. 
Ovum Gallinaceum. 


Polium. 
Polygonatum. 
Polygonum. 
Polypodium. 


Popu-; 


994 — * 


Populus nigra. 


Portulaca. | 
Prunus Gallica offic. 


a 


Ranunculus. 


KRaphanus hort. 


Rapum. 


Sabina. 
Sagapenum. 
Sal foſſile. 


—marinus. 


Salix. 
Salvia. 
Sambucus. 


Santalum rubrum. 


Sapo. 
Sarcocolla. 
Satyrion. 
Scammonium, 
Scilla. 
Scordium, 


Tamarindi. 


TJerebinth. e chio&Cypro. | 


Reſina Veterum ex 
arbore. 


Verbaſcum.. 
Vinum. 
Vini Fer. 


Zingiber. 


Viola. 


maſcenæ Galeni ſucce - 
daneum. 
Pſyllium. 


R. 


Roſa rubra Dioſcoridis, 
the red. Roſe. 


— Damaſcena Arabum. 


8. 
Sedum maj. vulg. C. B. 
— min. vermic. acre. 
. 
— luteum folio acu- 
to C. B. 
Sena. 
Septe Os. 
Seſeli. Liguſticum, quod 
eſt Seſelj offic, C. B. 


videtur eſſè Liguſticum 
Dioſcor. 


Siliqua edulis b. B. the . 


Carch tree. 
Terebinthi. 
Thlaſpi vel quatenus ſuc- 


cedaneum. 
Thymus vel Thymum. 


Viſcum. Birdli ne. 


Vimus, 
ww 


Prunus C. B. Pruni Da- 


Ptarmica, que vel pro ſuc- 

cedaneo admitti poteſt. 
Pulegium. 
Pyrethrum. 
dons 


Rubus. The Bramble. 
 Idzus. 


Ruta. 


Sinapi. 

Sion, Laver latinis, ſion 
vel Apium paluſtre fol. 
obl. C. B. 

Solanum. 

Sorbus. 

Spongia. 

Staphyſagria. 

Stæchas Arabica. 

St yrax calam. 

Suceinum. ED” 

Sulphur vivum ſeu nati- 
vum. 


Tithymalus. 
Tragopogon. 


 Trichomanes.. 


Tufſilago. 


Uftica. 
Uve paſæ. 


HOMO- 


P ROLE 6GOMEN A. l 


SALMASIO Ae, id eſt | 


SIMPLI CIA DIVERSA, 


Zodem nomine nobis Veteribusque inſignita. 


Arfenicum flavum, rubrum & album noſtrum, ab Arſenico Veterum prorſus 
diverſa ſunt. | 
Calamus Aromaticus Veterum arundo erat, noſter eſt Radix. 


Calaminthæ ſecunda ſpecies Dioſcoridis, Nepeta Latinis, a Nepeta majore 
Vulgare Parkinſoni diverſi generis diſtinguenda. 


Caryepiyllus Aromaticus diverſus a Garyophyllo Plinii. 


Colophonia Recentiorum, a Colophonia Veterum prorſus diverſa, ſed reſpon- 
det Reſinæ frictæ Veterum. | 


Malabathrum, a Malabathro Dieſcoridis diverſum, vide Catalegum Novorum, 
Mandragora noſtra, A Mandragora Dieſcoridis diverſa, vide Catal. Nov. 
Manna noſtra, a Manna Græcorum antiquorum prorſus diverſa, necnon a 
Manna Iſraelitica vid. Manna. 


Minium, noſtrum Red Lead, a Minio Dioſc oridis & Plinii diverſum, quod Cin. 
nabaris nativa noſtra 


Minium Serapionis & Recentiorum, a Minio Dioſe. h. e. Cinnabari nativa 
noſtra prorſus diverſum. Vid. Minium. 


Myrobalanus Arabum a Myrobalano antiquorum differens. Vid. Myrobalanus. 
Nitrum Antiquorum a Nitro, Salt petre dicto, prorſus diverſum.. Vide Nitrum. 


Pompholys Veterum a pompholyge noftra diverſa. Vide Phomplholyx ſuo loco 
& in Catal. Novorum. 


Quercus. Hoc nomine antiquis arbor omnis Glandifera accipitur. 
ue Rigs 


222 
— rn 
. 


rr IS INES ᷣͤ . nn ns IRS, . 5 
8 1 —— * 


r FETT — 
r * my % 2 * 


—— 


| : 
. 
4 
1 

| | 


5 
# 
= 7 
þ- 

| 
* 
5 
j 


| 
l 
1 
1 
1 
| 
| 


——— 


X1y Ac RE GC OM EM A. 
Rhaharbarum officin. C. B. Rhaved Arch Rheum barbarum Myrepſi; 
Rheum palmatum Linnæi. Rhabarb. a Rha vel Rheo Die/coridis diverſum. 
Sandaracha Arabum 3 Gummi Juniperi, a ſandaracha Grecorum foſſili, rufa 
& auripigmento ſimile probe diſcernenda. 


Sal Ammoniacus Veterum ſpecies erat Salis foſſilis nativi, a noſtro Sale Am- 
moniaco prorſus diverſus. Vide Sal Amman. 


Schenanthus Arabum a ſchœnantho Grecorum omnino diſerepans. 


Spodium Græcorum ab Arabum Spodio plane diſceraendum. Vide Spodium. 
Thus Vulgare Officin. 


Thus femininum ( Common Frankincenſe.) a Thure, abſolate dicto, ſeu Oli- 
bano, Veterum Libano prorſus diverſum. Vide Thus inter Nova. 


Triticum (b). 


(5) Hoc generaliter omne Frumentum, quod ex fpicis tritum ac trituratioe repurgatum fuerit, 
fignificat, ut ex Farrone colligitur, Sed poſteriores peculiari Frumenti ſpeciei tribuunt. 


SYNO- 


PE R OIL E G OM E N A. 


XV 


SYNON TMA su SIMPLICIA EAD PRI, 


Diver ſis nominibus Veteribus nobisque appellata & proinde 
de quibus Teſtimonia Veterum valent. 


Acanthus, Branca urſina. 


Acorum, Calamus arom. offic. & Græ- 
corum recentiorum. 


Agrimonia, Fupatorium Veterum. 


Alkekengi, Solani ſecundum genus Dios- 
coridis. 
Antimonium, ſtibium & ſtimmi anti- 
quorum. 


AT ſœtida, Silphium Veterum. 

Avellana fructus, Nux pontica. 

Apium paluſtre, Elæoſelinum Dioſco- 
ridis. 

Apium Veterum, Petroſelinum vulgare, 


Aurantia malus, Citria malus, quippe 
Aurantium ſub Citri nomine com- 


plexi ſunt Veteres. 
Adeps, Axungia, Pinguedo. 
Albumen Ovi, Ovi candidum. 


Falanus myrepſica, Glans unguentaria, 
Myrobatanum Pinto & Attio. 


Balſamum Judaicum, Opobal ſamum. 
Balſamum a Mecha vel Arabicum. 
Bardana, Aretium Digſcoridis. 


Berberis dumetorum, Ambiberis vel 


Amirberus Serapionis & Avicennæ. 


Bolus Armena, Bolus Bleſenſis, Bole of 
Blois. | 


Borrago, Bugloſſum Veterum. 


Braſſiea, Crambe, ( Caulis) Raphanus 
Theophraſei & Plinii. 


Cardiaca, Alyſſon Galeni, Abtii & Pau- 


li Aginete. 


Carduus Benedictus, forte Cnicus Syl- 


veſtris hirſutior Theophr. 


Carica, Ficus matura, Groſſus Ficus 


Viridis. 

Carthamus, Cnicus Græcorum, Car- 
thamus Arabum. 

Caſſia Veterum, CinnamomumOlTcinale, 

Caſtanem ſative Fructus, Nuces Eu- 
boice Veterum. 

Cataputia Major, Ricinus Dioſcoridis, 
Cicl arbor Plinio. | 

Cataputia minor, Latyris Dioſcoridis. 
Latyris major C. B. Garden Spurge. 


Ceraſa rubra & nigra, primirus Corna, 


poitea miſta appellatiene Corna Ce- 
ralà vocata. | 


Cha- 


4 eee 1 * 
2 — 2 ne, 2 55 — — * 
N — Sos. ay — — * 


xvI R LA 


Chamæmelum, Lencanthemium Diosco- 


ridis C. B. 


1. Cinnabaris nativa, Minium Diaſco- 


ridis & Plinii. 


2. Cinnabaris Dioſc. & Plinii ſanguis 
Draconis. 


3. Minium noſtrum, Red Lead, San- 
dyx Veterum. | 


Conſolida Major, Symphytum alterum 
Dioſcoridis. 


Cucumis ſativus vulgaris. Sub hoc nomi- 
ne omnia Melonum genera, Cucu— 

meres, Citrullos & Angurias com- 
prehendunt Veteres. 


Curcuma, Cyperus Indicus Diz/c. 
Cynosbatos, Cynorrhodon Plinii. 


Dactyli, Phœnicobalani. 


Daucus offic. Paſtinaca tenuifolia ſylv. 
C. B. Wild Carrot; a Paſtinaca {5 lv. 


Veterum diverſa. 
Dens leonis, Aphaca n 
Ebulus, Chamæacte, Sambucus humilis. 


Epithymum, Cuſcuta recentioribus Græ- 
cis. 


Fagus Latinorum, Oxya Theophraſti, 


Ficus, Groſſus, Carica. Vide Ficus. 


Grana Cnidia, Thymelæa Dioſcor. Cneo- 


rum Theophr. Mezereon Megues. 


Granati Cortex, Malicorium, Si 


dion. 


Gummi Juniperi, Sandaracha Arabum 
Vernice & Vernix. 


O M E N A. 


Hordeum, Ptiſana ſeu Hordeur corti« 
ce cxutum. EE 


Juglans, Nux Baſilica ſeu regia : Dioſce- 


ridis & Galeni. 


Jujube Majores oblongæ c. B. Galen 
ſerica, Plinio & Græcis recentiori- 
bus Zizypha. 


Lamium purpureum fœtidum folio ſub- 
rotundo, Galiopſis legitima Dioſco- 
ridis, 2 B. Hedge nettle, 


Lapathum aquaticum folio cubitali, 
C. B. Hippolapathum — | 
Great Water Dock. 


Lapathum acetoſum vulg. Acetoſa pra- 
tenſis, C. B. Common forrel, 


Lapis Lazuli Arabum, Cyaneus Dios- 
coridis & Galeni, latine Czruleus. 


Laureola ſemper virens flore viridi, 
Diaphnoiĩdes Dioſcoridis. 


Leucolum luteum vulg. C. B. cheiri 
Arabum. 


Lumbrici terreſtres, Vermes terreni 
Dioſcoridis. 


Lupulus mas & fœmina C. B. Volubi- 
lis ſpecies apud Mezuen. 


Majorana vulg. C. B. Maron Dia. 


Marrubium nigrum fœtidum. Ballote Dios- 
coridis. 


Matricaria vulg. vel ſativa C. B. Par- 
thenium. 


Meliſſa, Meliſſophyllon & * 
Dice, & Plinii. 


Melo 


PROLEGOMEN A. 


Melo 1 C. B. Muck Melon, Melo- 
pepon Galeni; Melo Palladii, poſte- 
riorum ſcculorum & noſter. 


Mezereon Arabum, Chamelza Dioſco- 
ridis. 


Laureola. vide Mezereon. 


Millefolium vulg. alb. C. B. Stratiotes 
Millefolium Dioſcor. Stratiotes ter- 
reſtris Galeni, 


| TOI 3 1 Vide Nardus. 


Nigella, Gith Plinii & Columellæ. Gith 
& Melanthum apud Dioſcoridem. 


Nux Moſchata vel myriſtica Arabum, 
Nux Indica A#tio. vide Nux Moſchata. 


Olibanum, Thus Maſculum, Libanos 
Dioſcoridis, Latinis Thus. 


Ovi Luteum, Vitellus Ovi. 


Parietaria, Helxine & Perdicium. vide 
Parietaria. 


Peplus, Peplis & Peplion: Species eft 
Tithymali. Vide ſuo loco. 


Petroleum, Bitumen liquidum. 
Petroſclinum, Apium. 


Phyllitis, Lingua Cervina offic. C. B. 
Harts tongue. 


Palimpilla, Pix arida. 
Plumbum, Plumbum nigrum. 


Polygonum. 


Sanguinaria. Sanguina- 


Polypodium, latine Filicula. 


XVII . 


Pompholyx Veterum, Nil vel Niki [i 
album, Tutia Arabum. 


Prunus ſylv. C. B. the Yoe or Black 
thorn, Grœcis aeαανον⅛ &νεν,j,ũz vox · 


KULUHNED GYEAR. 


Raphanus hortenſis, Radicula offic. 
e, Theophraſli, 


Raphanus ruſticanus, Thlaspi alterum 
Diaſcoridis C. B. 


Reſinæ Recentium; 


I, Colophonia, Black Reſin, refpondet 
Refine frictæ Veterum, ab eorum 
Colophonia prorſus diſtinctæ, que 
liquida, e Colophone advecta, opti: 
ma cenſebatur. 


2. Reſina, Vite Refin. dais 
ſings Veterum in aqua coctæ. by 


3. Reſina Abietina Veterum, Terebin- 
thina Argentoratenſis noſtra. 


4. Reſina Laricæa Veterum, que Te- 
rebinth. Veneta noſtra. 


5. Reſt ina Pini vet. Terebinthina com- 


munis noſtra. 


6. Reſina Terebinthina ver, Terebin- 
thina e Chio noſtra. 


Rhaponticum, Rha & Rheum Dioſcor. 
Radix Pontica Celſo. 


Rhus Obſonjorum, Rhys Grecorum, 
Sumach Arabum. 


Ricinus Dioſcoridis, vide inter Synony- 
ma Cataputia Major. 


Ros marinus, Liſanotis coronaria Dios- 


coridis, 


* * * 


Rubia 


SPIES * 


1 — — 2 . x Po yer 1k. Som K 5 1 
-_ — — — 2 * > 
Se 


—— — 


iS 
PS; 


— 


Nn „ If 


eee 5 2 — 
©: 4 ee 9 — CIs 


rec ou 


Rubia tinctorum, Erythridanum Dios. Stramonium, Solani manici Dioſcoridis 


coridis. Madder. 

Sanguis Draconis, Cinnabaris Dioſcori- 
dis & Plinii. 

Satureia hortenſis, Thymbra. Summer 
ſavory. 

Satyrion, Teſticulus alter. 


Scincus offic. Crocodillus terreſtris Dios- 
coridis & Raii. The Scinck, | 


Sebeſten Arabum, Myxa Græcorum 
poſteriorum. | 


Seſeli offic. Liguſticum Diaſcoridis. 


Siliqua edulis, Ceratia, 

Soda vel ſouda. vide Lali. 

Stannum, Plumbum album Veterum. 
Staphyſagria, Herba pedicularis. 


ſpecies. Vide Stramonium. 
Suceinum, Charabe Arabum. 


Tamarindi, e&vpomZ Græcis recentio- 
ribdus. | 


Tamariſcus, Myrica. 


Terebinthina, Vide Reſina inter Syno- 
nyma. | 


Tithymalus, Ezula vel Ezula Arabica, 


Triticum puriſſimum, Siligo. 


Valeriana, Phu. 
Verbena, Herba Sacra Dioſcoridis. 
Vinca pervinca, Clematis Daphnoides. 


Vitriolum, Chalcanthum, Atramentum 
Sutorium. . 


Umbilicus Veneris, Cotyledon. 


PROLEGOMENA wx 


D U SB Tx 
De quibus proinde Veterum Teſtimonia non alleganda. 
A. 


Abrotonum fem. foliis teretibus C. B. Angelica ſativa. C. B. 


Lavender Cotton. Anonis ſpinoſa flore purpureo C4 
Acetoſa pratenſis. |  Aquilegia Sylv. C. B. 
Agaricus. Argentina, Potentilla dicta C. B. 
Ageratum foliis ſerratis C. B. Acſclepias flore albo C. B. 
Alliaria. Aspalathus, Lignum Rhodium quibus- 
Alſine Media C. B. dam. | 


Anchuſa foliis phæniceis C. B. 


B. 


Bdellium. Blitum album majus C. 3. 
Behen album & rubrum. Bulbocaſtanum majus folio Apii C. B. 


Benzoinum. 


C. 


Calendula. Caltha vulg. C. B, Cichoreum. 


Caprifolium. Moodbine. Cinara hort. acufeata & non acul C. B. 
Cardamine, Grana Paradiſi, Melegneta Garden Artichoak. 
C. B. Convolvulus major & minor. 
Caryophyllata vulg. C. B. Cotula feet. Chamem, fœt. C. B. 
Centaurium minus C. B. Cubebæ. 


Chærophyllum ſativ. C. B. 


D. & E. 


Dens Leonis latiore folio C. B. Apha- nius utramque confundit. 
ca Theoph., qui inter olera ponit; non Dulcamara. 
vero Aphaca Dioſc. aut Galeni. Pli- Endyvia, Intybus ſativa latif. C. B. 


S%*# 2 F 


Xx PROLEGOMEN & 


1. 


Filix fœmina. | Fragaria, 
Filipendula vulg. Fraxinus (c). 


G. 


Genifta anguloſa & ſcoparia »: Tu Gummi Anime. 
Groſſularia ſpinoſa C. B. the Gooſeberry —— Lacca. 


buſh. 

H & L 
Hzematites lapis. Bloodſton?. HermodaCtylus. 
H-dera terreſtris vulg. C. B. IIippoſelinum Theophrafti, ve! Smyr- 
Hepatica; nium Dioſcoridis C. B. Alexanders. 
1. Lichen, ſeu Hepatica vulg. Raii Horminum, ſelarca dictum, C. B. 

Hiſt Liverwort. Jasminum vulgatius flore albo C. B. 
2. Lichen petrœus latifolius, five He- 7 55 

patica fontana C. B. Stur Liverwort (d). 


. 


* 


Lavendula anguſtifolia C. B. - Liguſticum germanicum. C. B. Priyet. 
Leviſticum. Liguſticum vulgare Api Lilium convalf; album C. B. 

folio C. B. Lovage. | Linaria vulg. lutea C. B. 
Lichen. vide Hepatica. Lingua cervina. Vide Phyllitis, 
Lignum Rhodium. Linum ſylv. Catharticum Ger. 


M. 


1. Marum ſampſuchus, ſve Marum, Melilatus. Trifolium odoratum vel 
_ Maitichen redolens C, B. \1ltorus vulg. J. B. Common Me— 
2. Marum Syriacum Hort. Lugd Pat. lilot. 1 5 J 
Majorana Syriaca vel Crier C. 3. Menchaftram off. Mentha ſylv. folid 
Vide Majoranaà in Catal Syuonymorum, latiore C. B. Horſe mint. 
| . I. 


(e) Traditur a Dic/coride. ligni ramenta ſcobemque porn perpiciem aFerre, & a Plinio Folia 
jumentiz eſſe mortifera; ſed ab into force Taxus cun Frans confunditur: nam apud nos hu- 
jus Folia pro boum pabulo reponuntur, | 

(4) Non liquet, aiterucram-horum eſſe Veterum Lichenem: Dioſrorides enim Licheni tribuit 
Vim inflanmationes arcendi, & oris ac lingus deftuxiones inhiben4i : Aftius, Paulus ac Ori— 
baſiu; vim exterforiam & moderate refrigerantem ; noſtri vero Folia odorata ſunt, ſaporis ama- 
ric antis, aliqutintim aromatici praſertim prima ſpecies: ſecunda dit's qualitatibus paulo info. 
rior &.t, Hinc, b ene notante Diljenio, patet, quid de vi refrigeratoria fit ſentiendum. 


PE R O L E COM E N A. 
N. 


XXI 


Napus duleis fativus C. B. Naven gentle. Nymphæa major lutea. 


Nepeta. Mentha Cataria vulg. & ma- 
jor C. B. 


O. 


Orobus Siliquis articulatis ſemine majo- 


Origanum ſylv. Cunita bubula Plinii 
C. B. Wild Marjoram. | 


re C. B. Eryum. Bitter Yetch, 


P. & 


Paralyſis, Verbaſculum Pratenſe odo- 
ratum C. B. Cowslips.. 4 

Paſtinaca Sativa latifolia C. B. Com: 

mon garden Parsnip. 

Piper Indicum. Capfici Siliqua. Piper 
Ipdicum Vulgatiilimum C. B. Guiney 
Pepper. 

Fityui« Diofcoridis, 


Plantago lattoliz fnnata C. B. Great 


8. | & Fc 


Plaintain or Waybread. 


Santonicum Semen. Worm ſeed 


1. Saxifraga rotunda: foiia alba C. B. 


White Saxifrage. 

2, Saxifraga vulg. offic, Seſeli pra- 
tenſe. Silaus forte Plinio C. B. Mea- 
dow Sazifrage. 

Scabioſa Office. Scabioſa pratenſis hirſu - 
ta, que officinarum C. B. Scabious, 

I. Scrophularia nodoſa fœtida C. B. 
Fig wort. | 


2. SrepmMutmria aquatica major C. B. 


Mater Beton. 


th. 


Plantago major anguſtifolia C. B. Rib- 
wort Plaintain. 

Polygala. Millwort (e). | 

Primula Veris, Verbaſculum ſylv. ma- 
Jus ſingulari flore C. B. Primroſe. © 

Prunclla Major folio non Gitlecto C. B. 
Self- heal. 

Rives offic. C. B. Ribefia. Red currents. 


Serpyllum vulg. minus C. B. Mother of 
Thyme. 

Seſamum offic, & C. B. Oily purging 
Grain. | 

Siſarum Germancrum C. B. Srrret. 

Spatula fœtida. Iris, quam Xyrin vo- 
cant, Gladiolus itidus C. B. ſeia- 
xing Gladyyn. 

Tanacetum vulg. luteum C. B. 

Terra Lemnia. . 

Turpethum.. 


WY 


15 — 
-_ 


(e, Lai pau Cjus, tum a Dieſcoride tum etiam a Plinio, traduntur Note, ut admodum dif 


ficile ſit ditcelnere, 


+ pollic, 


que Pianta nobis. bodie ſeſe offerat, cui Polygalte nomen recte COMpCEtere:: 


XXII 


Ad LEGOMEN A 


* 


. Vaccinia nigra Ger. Hibernice Fra. 
ghan. Vitis Idæa foliis ſubrotundis, 
non crenatis, fructu nigricante C. B. 
Black Whorts or Wortlile berries, or 
Bilberries. | 

2. Vaccinia paluſtria Ger. Vitis Idæa 
paluſtris C. B. Marſh Wiliortle ber- 
ries, mol] berries or Moor berries or 

Bogberries. | 


Veronica mas ſupina & vulgatiſſima 
C. B. Male Sperdwell or Fluellin, 

Vipera officin. The adder, 

Virga aurea anguſtifolia minus ſerrata 
C. B. Golden Rod. | - 

Ulmaria. Barba capræ floribus compa- 

ctis C. B. Meadon Sweet. 

Zedoaria. 


DR O L:;E 56:0: M: & Will man 


N GO Ä 


| De quibus Recentiorum Teſtimonia ola alleganda; 


A. 


Abies. Arſenicum flavum, rubrum & album 


Acetoſella ſeu Lujula. | noſtrum (F). | 
Alchimilla. 5 Aſparagus ſativa. 
Alnus nigra baccifera. Atriplex Fœtida. C. B. 
Antimonium. Aurantia malus. Aurantia major C. B. 
Argentum vivum. Auricula Judæ, vide Fungus. 
B. 
Balſamum Copatva. Borax, Tincar (g). 
— — Peruvianum. Bugula, conſolida Media pratenſis cæ- 
— 'Tolutanum. rulea C. B. 
Baſilicum ſive Ocymum vulg. C. B. Buxus arboreſcens. C. B. 


Bellis Sylv. major & minor. 


Calamintha aquatica ſive Mentha ar- Caſumunar. 


venſis Verricillata J B. Cineres clavellati. 
Cancrorum Chelæ. — Rouſſici. 
— Oculi. | Cinnabaris factitia. 
Canella alba, falſo Cortex Winteranus Coccinella. . 
dicta. 8 Cochlearia folio ſubrotundo C. B. 
Caranna Gummi. | Contrajerya vel Drakena. 


Caryophyllus ruber, Caryophyllus alti- Corallina J. B. 


lis major C. B. 
Coral. 


— 


J) Vix ultra duo ſecula innotuere. Cobaltum eſt ſola minera, unde conſciuntur. 

(g ; Vox Tincar eſt Arabica, & dicitur ſignificare fpeciem Nitri, in auro ferruminando uſur- 
pati. Leroſmile eſt, hoc de noſtro Borace iitelligi, quæ externa facie, & aliter, ſimilis eſt Ni- 
tro cujusque uſus precipuus eſt auri ferruminatio, & ab hoc ejus effectu, ab Arabibus de ſuo 
Tin car relato, Greci recentiores id confuderant cum Chryſocolla, cum qua in nulla alia re con- 
venit, quam ferruminatione auri, Chryſocolla enim Dioſcoridis aſt minera Cupri terra, Terrs 
verte dictæ, conveniens. c 


1 8 G — * 
— = ” * * W * * 3 

8 wool. ag I . . with 5 — . 1 er — 
e — as 2 . 2 rn * 3 

- EN - = n =—_ — — 2 2 — 
1 G 2 25 — 8 2 

4 , — 2 3 STE + 28 
< . 5 4 * 
es + a3 2 — 1 ITY 


— 1 * 
za 
— 5 


; 

| 

7 

1 Þ 

4 

2 

1 
; 

i 
b 


XXII P R O L E GOM E N A. 


Corallium album, Cyanus Segetum C. B. 

Cortex peruviaiiis. Cydoniorum Semen. 

Winteranus: vide Canella alba. Cyprus Oloratus radice longa, ſeu 
Cucurbitæ ſemen. Cyperus a. C. B. 


*. 


Eleterii vel Eleutherii Cortex five Ca- Euphraſia offic. C. B. 
ſcarilla. Fungus membranaceus, auriculam refe. 


Eupatorium Cannabinum, rens, five ſambucinus. 


Gambogia. Gum Copal. 


Geranium Robertianum C. 8B. | Elemi. 
—= Cicute folio Moſchatum C. B. Lacca, ſive Jujuba Indica Raii, 


Ginſeng radix & Nenzin. Hiſt. 
Guajacum, Liznum vitæ vel Indicum. 


| J. 


Jacobæa vulg. laciniata C. B. Imperatoria major C. B. 
Jalapii radix. | Ipecacoanha. 


L. 


Lichen einereus terreſtris Nail. 


Lac ebutyratum. 


Lamium album non fœtens folio ob- Lignum tinétile Campechenſe. 


longo C. B. Limonia malus. Sive malus Limonia 
Lapis Bezoar Orientalis. acida C. B. | 
——— Calaminaris, ochra Zincl, Liquidambra. 
—Heæmatites. Lujula vide Acetoſella. 


=—— ] libernicus, Ardeſia en, 
ſeu Tegula hibernica pharm. Paris. 


M. 


Malabathrum folium, five Folium Indi- Mechoacapna alba. 


cum. Folium Cinnamomi, vel Ca- Mentha Piperis ſapore, ſpieis breviori- 


nelle Malavarice & Javanenſis C. B. bus, follis Menthæ fuſcæ, ſapore 


Mandragora fructu rotundo. _ teryido Piperis, Raii 1 FL 


PROLEGOMEN'A w 


N. & O. 


Ophiogloſſum vulgatum. C. B. 


Pareira brava pharm. Edinb. Radix Polygala ( unde Seneka;) caule ſimpli- 


Nicotiana Major latifolia. 


Convolvuli Braziliani flore Octopeta- 
lo monococci. Raii Hiſt, . 
Pimpinella Saxifraga. 

Piper Jamaicenſe. Pimenta pharm. Lond. 


ci eretto, foliis ovato lanceolatis al- 
ternis integerrimis, racemo termina- 
trice erecto Flore virginicæ, Hill. 
Mat. Med. N 3 


Poimpholyx noſtra. 
Pruni ſylv. Flores. 


5 R. & 8. 
Secale hybernum vel majus. 
Serpentaria Virginiana offic. 
Ser pillum citratum Ger, emac. 
Simaruba pharm. Edinb. 
Sperma Ceti. | 
Spina alba, Meſpilus Apii folio ſylv, . 
ſpinoſa ſive oxycantha. C. B. | 
* 5 Rhamnus Catharticus. 
Spiritus Vinoſus ſeu Aqua Vitæ. 


Succiſa, Scabioſa radice ſucciſa flore 
globoſo Raii Synopſ. | 


Thus vulgare offic. quibusdam Thus 


Pix Burgundica, 


Rofa. 

Saccharum. a | 

Sal Ammoniacus vulgo dictus. 

— Catharticus amarus. 

Salvia agreſtis, ſive ſcordium alterum. 

Sanicula offic. C. B. | 

Saponaria major lævis C. B. 

Sarſæparillæ rad. Smilax aſpera Peru- 
viana, ſive ſalſa parilla C. B. 

Saſſafras radix ejusque cortex Arboris 
e Florida ficulneo folio, C. B. 

Scorzonera latifolia Sinuata. C. B. 


Tacamahacca. 
Tartarum album & rubrum. fœmina. Reſina ſicca Pini ſylv. 
Terra Japonica. Catechu. C. B. | 25 
Tormentilla ſylv. C. B. Tea. 
Trifolium paluſtre C. B. Tutia. 
V. & Z. 
Vitriolum album. Zibethum. 
8 * # * 


MED. 


xXx PROLEGOM EN A. 


MEDICAMENTA VETERUM 
OBSOLETA INSIGNIORA. 


Hzc hodie pro parte prorſus ignota ſunt; pro parte hodie parari poſſunt: 
Multorum quoque damnum a ſuccedaneis ſuppleri poteſt, cum alia nn ſint quæ 
in uſum revocentur. 


Arnis FL os apud Hippocratem iliniebatur i in tumore tonſ! le cum. enn 


inflammatione & comburebatur pro corrodente. 
Interne diu ante Hippocratem, ut purgans, uſurpabatur. Vide ejus præpara- 


tionem apud Dioſcoridem & Hill. in Mat. Med. 


ARIS SQUanma ad purgandos hydropicos apud Hippocratem in uſu venit. In. 
Ulceribus dy ſepulotieis uſurpata eſt ab 3 altero, ut nn EX adu- 


rentibus. 


Aks Usrum. Vide Dioſearidem & Hill libro allegato. Horum Medicamentos. 
rum Vicem uſu externo hodie ſupplet Ærugo. 


AMOMUM yeterum quid fuerit latet; noſtrum falcem nil cum. eo commune 
habet. 


Aks ENI o Arrhenicon. Ar ſenicum, ſulphure & lapide ſpathoſo & micaceo 
mineraliſatum, minera flaveſcente. Auripigmentum Arſenicum fuit Dioſcoridis &. 
Plinii: vide Walerii Mineral. Hoc ſolum veteribus cognitum fuit uſu tum ex- 
terno, fumo ejus in os recepto in morbis pulmonum, tum interno. Inde paratur- 

Sandaraclia, que fit liquefaciendo auripigmentum, donec rubrum fiat, a noſtro 
Arſenico factitio rubro prorſus diverſum, adhibita fuit a veteribus, non tantum 
vapore, ut Auripigmentum, ſed & in pulvere & linẽtu · 


Bulgus. Hoc nomen ſimpliciter apud antiquos frequentiſſ me occurrit, nulla 
addita deſcriptione, Ceſſus, lib. 2, innuit, Bulbos vocari omnia Olera c capita- 
ta, vel quorum radices eſui dantur. Omnes quoque radices rotundæ & tunica- 
tæ, ut Lilii, Croci, Squillæ, aliæque 1 apud Dioſcoridem ga dicuntu 


B UT Y*». 


?PROLEGOMENA XXVII 


-  BuryRt rvrico facile paratur ut apud Dieſcoridem. Vim poſſidet in morbis 
oculorum exſiccandi & adſtringendi: fluxiones vero cohibet & ulcera celeriter 


ad cicatricem perducit. | 

Capmla. Veterum nativa erat minera Cupri, ſed hæe non erat Cadmia, cu; 
jus vires in Medicina præcipue celebrabant: hzc enim factitia erat ex re, in 
officinis ærariis reperta 3 hujusque tres ſpecies diſtinguebant, ſeil. Capnites, 
Botrytes & Placites, in noſtris officinis ineognitas, nec viribus quales Tutiæ 


noſtræ. Vide Hill Mat. Med. & Tutia, ſuo loco. 


CuRxvsocor La, Anthore Diaſcoride, purgat cicatrices, excreſcentem carnem 
coercet, adſtringit, purgat, excalfacit & modice pus mordendo exeſt. Inter 
medicamenta numeratur, que vomitiones concitant, ac necem inferre poſſunt. 
Convenit inter recentes, antiquorum Chryſocollam fuiſſe mineram Cupri, & con- 
venire cum terra, Terre verte dicta, que Ochra viridis aliquibus nuncupatur, 
Cum Borace vero errore confunditur, nam cum eo in nulla alia re Conran 
quam in ferruminando auro. | 
__ Cnarcitis. Lapis atramentarius ruber Walerii Mineral., eſt Minera Vitrioli 
& Cupri, hodie cognita. Datur a Turcis in hæmorrhagiis cum evencu felici, 
ut olim apud Romanos, ſed non apud antiquos Græcos. Hill libr. eit. 


Caramus ODORATUS Arundo erat, non Radix, & proinde a noſtro Calamo 


aromatico diverſus. 


CioLIA ALBA magno pretio fuit apud antiquos. Trarnafortis videtur eſſe 
Creta alba, in Inſula Cimolo, Argentiere difta, reperta, cum ſpiritu ſalis fer. 
mentans. Proinde non eſt Argilla, Tobacco pipeclay nobis dicta, ſed marga alba 


ponderofa friabilis. Hill Hiſt. of Foſſils. Inſervie incolis ad dealbanda lintea, 
cujus uſits quoque meminit Plinius. 


CxRORV Hippocrati, qui eo utitur ad pituitam & bilem pur gandam. ER reme- 
dium e Thymelæa vel Chamwlea ertractum, nen Le Clerc. vide Crana 


Cuidia ſuo loco. 

DiarRHRYOGES eſt perfecti acris veluti fæx ſubſidens & cohærens ime fornacum 
parti. Modice & adſtringit & acris eſt ut æs uſtum. Vehementer ſiccat, un- 
de Ulceribus pertinacibus mire prodeſt. Gorræus Definit, Med. 


 Lycivy ſuccus eſt, coctione expreſſus ex arbore ſpinoſa, fructu * cum 
amaritudine adſtringens, vim habens abſtergendi & contrahendi. 
X R X * 2 Etſi 


443 * 


xm P R O L E GOM EN A. 


Etſi non ſatis liquet, Lycium eſſe Terram Japonicam noſtram, hæc tamen, ſine 
magno errore, pro ejus ſuccedaneo admitti poteſt. 


Lactuca Marina eſt Tithymalus marinus, cujus Lactis gutta, pow commis- 
ta, copioſe purgabat. 


LANA SUCCIDA vid. Oefſypus ſuo loco. 


Maza Hippocratis parabatur ex farina hordei toſta, humore aliquo conſper- 
ſa: plebeius a vulgaris cibus erat. | ” 


 MorLyspzna duplex erat, nativa & factitia; hæc eſt ſpecies Lithargyrii. 


MELaNnTERIa. Lapis atramentarius niger Walerii, Minera eſt Vitrioli Ferri & 
Cupri, Ferri autem plus quam Cupri, ab antiquis in emeticis uſurpata & hodie 
cognita. | | 


Misr, Lapis atramentarius flavus JPalerii, minera Vitrioli Ferri ſolius & ho- 
die reperta. 


MEL AREUM & RosclDuM. De his vid. Manna ſuo loco. 
Ox CALA. Lac acetoſum vel Lac acidum Veterum. 


PeeLvs vel PETLIuA. Species Tithymali. 
POLENTA in genere ſignificat quamlibet Farinam. 


Sokx. Rusma recentium. Lapis atramentoſus gryſeus Walerii & Hill hiſt. 


of Foſſils. 


Traxx EnETRIA Plinii, Dioſcoridis, & Galeni, Bolus . ſubeine rea, 
qu Terra Eretria Authorum. Vid. Hill, Mendez da Coſta, & Dale. Effoditur 
in inſula Negropont > uſta albedinem inſignem, duritiem & ſaporem acrem acqui- 
rit, Ab omnibus aliis Terris diſtinguitur, relinquendo colorem ſubceruleum, fi 
madefiat & trahatur ſuper laminam Orichalci aut Cupri, quod fit a fale alcalino, 
cuj proprium eſt, tincturam cæruleam a Cupro extrahere. Veteres multam ope. 
ram impendebant preparande huic terre in uſum, ut apud Dieſcoridem videre 


licet; fere ut nos, Ievigando, paramus pulyeres teſtaceos. Extergendi vim valen- 
tem poſſidet, ſed citra morſum, maxime ſi lota ſit. 


TERRA 


. K O LE SS - 6 


Terra SELENUSIA, Steinomarga, ſen Lithomarga, Agaricus mineralis vel 
ſaxatilis. Fungus petræus & Lac Lune Agricole & Gesneri. Apud nos ad- 
modum frequens eſt & acidorum abſorbens inſigne, de qua hæc Veteres: „ Ab- 
» ſterſoriam facultatem valde moderatam obtiner, quamobrem mulieres quzdam 
pro Smegmatis defrictoriis in facie utuntur. Efficaciter ſtringit, ſanguinis ex- 

creationes ſiſtens: ulcera quoque incarnat, maxime que in ſumma cute conſi- 
ſtunt & magis igne ambuſta, utpote citra morſum exſiccans, neque manifeſte 
excalfaciens aut refrigerans. | | 


os > 8 L 


——.... — ———̃ — 


BSD 82 3 MEDI- 


* 
" 
f 
>? 
7 
1 
"i £ 
* 
ve 
. 
77 
bo 
7 
1 
5 
; 
N 
No 
$34 
x 


N 
* 
K* 
9 
4 
* 
3! 


0 


— — 


—— - 


* 33 * 5 
0 1 y a amen 
4 „ R 
— — 06th, Fee nc tn * uy 
— 2 q a> Fn 
e 
— * * — * 


igt » 
_—_ 
: n 
—— — —— 8 — —ä— Ant. 


Caſſia fiſtula. Moſchus. TLamarindi. 


Balſamum Capivi. Jalappa. 


a _ — * 
. ” 
TK. mY 
le wat —— 
2 32 1 ” 
AERIE e 
— — . AY 
i 


FROLEGOMEN A. 


 MEDICAMENTA ARABIBUS ver, ET GRACIS 
RECENTIORIBUS USURPATA EKT VE- 
TERIBUS INCOGNITA. 


Ambra gryſea. Lavendula. Opium. 


Bezoar. Macis. Saccharum. 
Berberis. Manna. | Sandaracha Arab. 
Camphora. Trangabin. | Santalum rubrum, 
Caryophylla arom. Margaritz, '  Sebelten, | 
Cheiri. Mezeræon. Sena. 


Galanga. Myrobalani. Volubilis vel Lupus Sali- 
Hyſſopus. Nux Moſchata. ctarius. 
Kermes. Nymphæa. Zedoaria. 

Lapis Lazuli. Rahabarbarum. | 


E XI AMERICA VENIUNT. 


— — Peruvianum. Ipecacoanha, 

— Tolutanum. Lignum tinctile Campechienſe. 
Canella alba vel Cortex Winteranus. Nicotiana. 
Coccinella. | Petrolæum Barbadenſe. 
Contrayerva. Piper Jamaicenſe. 
Cortex peruvianus. Indicum vel Capſicum. 
Eleutheriæ Cortex.  Sarfapariila. 
Gambogia (ab utraque India), Saſſafras. 
G. Elemi vulgare. Serpentaria Virginiana. 


— — Guajacum. 


44 2 2 
W 
* Sed 2 2 r 
2 o IO Nt MN 4” > . 
S Re DD Es: ; 
N ee 1 1 


Stomacho, gratum vero & amicum Abſinthium. 


. J M Ply 6 


MATERIES MEDICA 


SIVE DE 


MEDICAMENTORUM SIMPLICIUM 
FACULTATIBUS. 


s 


* 
1 


N. 1. 4 BTE S conis furſum ſpectantibus ſive mas. C. B. The Silver Fi 'T. 


2. PICEA major prima, five Abies rubra C. B. The Pitch Tree or Com- 


mon Firr. 


Nec Galenus, nec Dioſcorides hujus dork meminerunt. 

Folia ſubamara, auſtera, ſubacida, terebinthinacei odoris & ſaporis: to- 
ncra viridia magis acida. 

Decoctum eorum fit coloris ſaturate viridis addendo Vitriolum viride, in 


altero Experimento ſubnigrum. 
Lignum quoque nigrum fiebat, adſpergendo Solutionem reſidui Aquę cu- 


jusdam Vitriolice. Hine forte Kafarm hujus ligni non ſecus quam Guaiaci 
in medicinalem uſum admitti poſſunt, &, ſi Hofmanno fides, decoctum Summi- 
tatum omnibus decoctis, ex lignis exoticis paratis, ratione virtutis præferen- 
dum eſt in Scorbuto & Arthritide vaga. 

Cortex quogue ſaporis ell ſubamari, auſteri & terebi nk odoris & 
ſaporis, uſusque eſt præcipue externi in ulceribus & ambuſtis. 

E Conis ſemimaturis Oleum ſeu magma oleoſum viſcidum in molendinis, in- 
ſtar ſeminis Lini, exprimitur, & inde deſtillatione prodit Oleum clarum, a vul 
gari Spiritu Terebinthinæ nihil differens. 

Nuclei debiliores faginorum more inebriant. Vid Fagus infra, 

Conorum ſuffitus præſtantiſſimum eſt in Tenesmo remedium. 


3. PINUS, Scotch Firr dicta, ſaporem ſuum impertit Lacti & Butyro 
vaccarum, ſummitates ejus eſitantium. 


C. AB ROTO NVA mas anguſtifolium majus C. B. Southernyood. 


| Jucundi eſt odoris cum gravitate quadam; guſtus amari, pauciſſime acer- 
bitatis particeps, ſecus quam Abſinthium, unde Abrotonum inimicum eſt 


A Si 


LEES 
————__— — — 

EEE — —— 
_ 2 — - — — * — — 


— — 
En IS CIC ICI. 
— 


rr . eRn 
— II TYM £ 
ror rr rep 
—— — — 
— 


Hy wy — 
DD rr 
a — ” 
li, — — — — 4 
7 


— — 
2 


ahem ns 5 
— 
— — 
2 


— 
— 
Po 


I WP a” 


— " 
— 
— 
oath. 


— 

IN 

— gens 

a — A — 
— ee 


or rey 
vr ts — 


2 MATIERIES MEDIC A 


Si comam cum floribus con tuſam ulceri parvo illinias, mordax & irritans vi- 
debitur: five Abrotono, in oleo macerato, caput voles aut ventrem perfun- 
dere, admodum calefacere reperies. Rigore prehenſis ex Oleo utiliter illini- 
tur. Efficaciſſimum contra ea, quorum veneno tremores & frigus accidunt, 
ut ſcorpionum & phalangiorum. 

Diſcutit pannos fi cum farinis hordeaceis crudis tritum decoctumque ſit. 

' Pecoctum potum aut per clyſterem infuſum lumbricos occidit melius quam 
Abſinthium. | 

Uſus eſt foliorum & ſeminis: major autem ſeminis ad excalſaciendum vis, 
quod fervefactum feu crudum tritum, & ex aqua potum orthopnez, ruptis, 
convulſis, iſchiadicis doloribus & menſibus commorantibus, auxiliatur. In 
cordis ſtrangulatione exhiberi jubet Hippocrates. 


NOTE. Infuſum coloris fit virideſcentis nigri fi Vitriolum Martis addatur. 

Infuſum, Vino vel Cereviſiæ additum, hec longe mage inebriantia reddit. 
Recens contritum ſugillationibus ſubvenit. 

Ob vim ſuam anthelminticam a Veteribus 6A ſau hoc or ar & ab Hiſpanis ho- 
die Herba Lumbricorum appe unt. & uſurpatur in pueris contra vermes in 
facculis abdomini impoſitis. 

Laudatur & in cachexia, ictero, chloroſi, & in febribus bbs 
ene, pulvere dato ad 3j. 

Decoctum ſummitatum in Vino vel Aqua Aſthmati & Tuſſi ſuccurrit, len- 
tosque humores renum, matricis & veſice incidit. 


D. ABROTO NV fœmina foliis teretibus C. B. Chamecypariffue, 
Lavender cotton. 


Quænam planta ſit non convenit inter antiquos. 
Magis temperatum & minus acre quam mas; adſtrictionis autem aliqualis 
particeps eſſe indicat color decocti fuſcus poſt additum tantilium Vitrioli 


Martis. 
C. A3 5 INTHIUMN vulgare majus I. B. Common I . 


Bathypicron dictum ab amariſſimo ſapore: porro acre eſt & quam maxime 
adſtringit, unde, tametſi Succus ventriculo inimicus fit, vinum ex eo para- 
tum ſtomachum roborat, quo vino in Propontide, utuntur, cum febri ca- 
rent, alioquin æſtate propinant, corporibus bonam valetudinem præſtare exi- 


ſtimantes. 


Somnos allicit olfactum, aut inſcio ſub capite poſitum. pecora pingue- 
ſcunt Abſinthio Pontico. 
Vulnera recentia, priusquam aqua tangantur, impoſitum ſanat, præterea 


Ca- 


M A T. EAHU ES. MjEB1DTEE M. 2 


capitis ulcera. curat & pruritus, Urinam ciet, alyum lenit, menſes trahit, 
ſeu potum ſeu cum melle appoſitum. 

Vim habet calfaciendi, adſtringendi, concoctiones adjuvandi, bilioſaque 
detrahendi, quæ ſtomacho & Alvo inhæſerunt. Crapulam in potu præſum · 
ptum arcet. Valet & adverſus inflationes itemque ad diſcutiendos ventris 
& ſtomachi dolores cum ſeſeli aut nardo Celtico potum. Appetitum excitat. 
Ventris animalia pellit. Sanat arquatos, ſi dilutum decoctumve quotidie tri- 
bus cyathis hauſtum ſumatur. 

Uſu externo detergens, antiſepticum, reſolvens. 

Angine eo cum melle & nitro perunguntur & epinyctides ex aqua: con- 
tra ſugillata cum melle: contra hebetes oculos aquoſosque ſanguinis humores, 
quos Græci ichores vocant & deſtillantes aures eodem modo. Aurium den- 
tiumque dolores Abſinthii decoctum vaporis ſui ſuffitu lenit. Decoctum 


in paſſo contra Epiphoras forma emplaſtrl adhibetur. Imponitur & hypo- 


chondriis hepatique, diuturno dolore infeſtatis, tritum cum cerato cyprino, 
ſtomacho autem longa valetudine laboranti cum roſaceo. Admiſtis ficubus, 
nitro & loliaceis farinis, hydrophicis lienofisque convenit: contra fungorum 
ſtrangulationes convenienter ex aceto bibitur. 

Inſperſum arcis veſtes a tinearum injuria vindicat : culices ex Oleo perun- 
ctum abigit & a corpore arcet : atramentum librarium diluto ejus temperatum 
literas a murium eroſione tuetur. 


NOT. Odor Abſinthii validus eſt, aromaticus, penetrans, ſapor amariſſi- 
mus, acris, calidus: inter tractandum manus meæ pruriebant. Acrimonia hæc 
volatilis eſt, & inter deſtillandum perit. | 

Vim adſtringentem, non immerito a Veteribus Abſinthio tributam, poſſi dere 
patet exinde, quod Infuſum foliorum, addito tantillo Vitrioli viridis, fuſco ni- 
grum evaſit & depoſuit ſedimentum viride. 

Aſtate cereviſiæ aceſcenti immiſtum aciditatem frangit & domat (*). 

Aceto decocto Abſinthii admixto, perit aciditas prioris & amaritudo po- 
ſterioris. 

Abſinthio paſtæ oves carnes reddunt vix guſtandas. 

Extrinſecus arcet vigilias temporibus ac plantis pedum impoſitum. 

Succus herbæ recentis purgat magna daſi ſumptus & ab aliquibus laudatur 
ad hydropicorum aquas expellendas. 


In omni morbo ubi deficit Bilis, aut hæc lentore & inertia peccat, ſummi 
uſus 


* 
. 


PR — 


(*) Nimia vero quantitate ingeſta talis cereviſia, capitis dolores creat, cum juxta 
Wepferum ecrebro & nervis inimicum fit abſinthium, | 


A 2 


ns {M-. — 


rens mr Die. 


Si comam eum floribus con tuſam ulceri parvo illinias, mordax & irritans vi- 
debitur: five Abrotono, in oleo macerato, caput voles aut ventrem perfun- 
dere, admodum calefacere reperies. Rigore prehenſis ex Oleo utiliter illini- 
tur. Efficaciſſimum contra ea, quorum veneno tremores & frigus accidunt, 


ut ſcorpionum & phalangiorum. 
- Diſcutit pannos fi eum farinis hordeaceis crudis tritum decoctumque fit. 


Decoctum potum aut per clyſterem infuſum lumbricos occidit melius quam 
Abſinthium. 

Uſus eſt foliorum & ſeminis: major autem ſeminis ad excalſaciendum vis, 
quod fervefactum {zu crudum tritum, & ex aqua potum orthopnez, ruptis, 
convulſis, iſchiadicis doloribus & menſibus commorantibus, auxiliatur. In 
cordis ſtrangulatione exhiberi jubet Hippocrates. | . 


NOT. Infuſum coloris fit virideſcentis nigri ſi Vitriolum Martis addatur 
Infuſum, Vino vel Cereviſiæ additum, hæc longe magis inebriantia reddit. 
Recens contritum ſugillationibus ſubvenit. 

Ob vim ſuam anthelminticam a Veteribus EA lauboS rar & ab Hiſpanis ho- 
die Herba Lumbricorum appcllatur, & uſurpatur in pan contra vermes in 
ſacculis abdomini impoſitis. 

Laudatur & in cachexia, ictero, chloroſi, & in febribus bas 
pertinacibus, pulvere dato ad 3j. 

Decoctum ſummitatum in Vino vel Aqua Aſchmati & Toſi ſuccurrit, len 
tosque humores renum, matricis & veſicæ incidit. 


D. ABROTONU 1 fœmina foliis teretibus . Chamæcypariſſus. 
Lavender cotton. 


Quænam planta f: ſit non convenit inter antiquos. 
Magis temperatum & minus acre quam mas; adſtrictionis autem aliqualis 
particeps eſſe indicat color decocti fuſcus poſt additum tantillum Vitrioli 


Martis. 
C. 4 BSINTHIUM vulgare majus I. B. Common 775 ormwooe, 


Bathypicron dictum ab amariflimo ſapore: porro acre eſt & quam maxime 
adſtringit, unde, tameiſi Succus ventriculo inimicus fit, vinum ex eo para- 
tum ſtomachum roborat, quo vino in Propontide, utuntur, cum febri ca- 
rent, alioquin æſtate propinant, corporibus bonam valetudinem præſtare exi- 
ſtimantes. 

Somnos allicit aun, aut inſcio ſub capite poll tum. Pecora pingue- 
{cunt Abſinthio Pontico. 


Vulnera recentia, priusquam aqua tangantur, impoſitum fanat, præterea f 
_ Cas 


4 
* * 
1 * . 
Cee] 
HS 
3 
£4 
N 
* 5 
8 
36 
if; 


M A TER 1 * 8 M E DIC A. 1 


capitis ulcera curat & pruritus, Urinam ciet, alyum lenit, menſes trafit, 
ſeu potum ſeu cum melle appoſitum. 

Vim habet calfaciendi, adſtringendi, coneoctiones adjuvandi, biliofaque 
detrahendi, que ſtomacho & Alvo inhæſerunt. Crapulam in potu præſum- 
ptum arcet, Valet & adverſus inflationes itemque ad diſcutiendos ventris 
& ſtomachi dolores cum ſeſeli aut nardo Celtico potum. Appetitum excitat. 
Ventris animalia pellit. Sanat arquatos, ſi en decoctumve quotidie tri- 
bus cyathis hauſtum ſumatur. 

Uſu externo detergens, antiſepticum, reſolvens. 

Anginæ eo cum melle & nitro perunguntur & epinyctides ex aqua: con- 
tra ſugillata cum melle: contra hebetes oculos aquoſosque ſanguinis humores, 
quos Grœci ichores vocant & deſtillantes aures eodem modo. Aurium den- 
tiumque dolores Abſinthii decoctum vaporis ſui ſuffitu lenit. Decoctum 
in paſſo contra Epiphoras forma emplaſtrl adhibetur. Imponitur & hypo- 
chondriis hepatique, diuturno dolore infeſtatis, tritum cum cerato cyprino, 
ſtomacho autem longa valetudine laboranti eum roſaceo. Admiſtis ficubus, 
nitro & loliaceis farinis, hydrophicis lienoſisque convenit: contra * 


ſtrangulationes convenienter ex aceto bibitur. 


Inſperſum arcis veſtes a tinearum injuria vindicat : culices ex Oleo perun- 


ctum abigit & a corpore arcet : atramentum librariĩum diluto ejus temperatum 


literas 4 murium eroſione tuetur. 


NOTE. Odor Abſinthii validus eſt, aromaticus, penetrans, ſapor amariſſi- 
mus, acris, calidus: inter tractandum manus meæ pruriebant. Acrimonia hæe 


volatilis eſt, & inter deſtillandum perit. 
Vim adſtringentem, non immerito a Veteribus Abſinthio tributam, poſſi dere 


patet exinde, quod Infuſum foliorum, addito tantillo Vitrioli viridis, fuſco ni- 


grum evaſit & depoſuit ſedimentum viride. 

Aſtate cereviſie aceſcenti immiſtum aciditatem frangit & domat (* ) 

Aceto decocto Abſinthul admixto, perit aciditas prioris & amaritudo po- 
ſterioris. | 

Abſinthio paſte oves carnes reddunt vix guſtandas. 

Extrinſecus arcet vigilias temporibus ac plantis pedum impoſitum. 

Succus herbæ recentis purgat magna doſi ſumptus & ab aliquibus laudatur 
ad hydropicorum aquas expellendas. 

In omni morbo ubi deficit Bilis, aut hæc lentore & inertia peccat, ſummi 

uſus 


a. 
—— — 


1 
— 


(*) Nimia vero quantitate ingeſta talis cereviſia, capitis dolores creat, cum juxta 


yo” 


Wepferum ecrebro & nervis inimicum ſit abſinthium. 


* CST TI % 4 2 * — by <4 £ * = r OE... 8 W 
8 SK 2 117 yo ts rg beer . 


. * 
7 n 


q 

k 

: 

; 

: 
oy 
4 
: 

o 
*. 
© 


MauTjtnnTEs M DI 1 


uſus eſt; & optimum eſt remedium contra obeſitatem. An pecora ab ejus 
paſtu, eorum vermes necando, pingueſcunt? 

In Febribus præcipue Tertianis convenit: Obſtructiones reſerat, & inde 
natos affectus tollit, ut Icterum, Hydropem, &c. „ 


C. ABSINTHIUM MARINUM. Abſinthium Seriphium Belg'- 
cum C. B. Sea WYormwoed. 


Subamarum eft & graveolens, cum amaritudine ſalſedinem quandam præ ſe 
ferens. Aſcarides teretesque lumbricos enecat, leviter ſimul & ſemel alvum 
ſubducens. Pecora hoc maxime pabulo pingueſcunt. 


C. CAC IA Germanica vulgo, ſci]. Suecus iuſpiſatus fructus Pruni 
ſylv. C. B. quam pro vera Acacia minimo errore uſurparaus. 


Vim habet adſtrictoriam & refrigerantem. | 

Convenit in oculorum affect ibus, eryſipelate, herpete, pernionibus, pte. 
rygiis & oris ulceribus, quin & procidentes oculos in integrum reſtituit, 
fluxum muliebrem ſiſtit, ac ipſius etium vulve procidentias reprimit, tum 
potus, tum etiam ikuſus. Succus lotus imbecillior & minus mordax reddi- 
tur: hinc ad oculorum medicamenta cum aqua tritus, effuſo 1dentidem quod 
in ſummo concreverat, donec pura ſuperſtet aqua, atque ita in paſtillos cogitur, 


NOTE. Acacia vera, vel Succedaneum ejus, Succus inſpiſſatus Pruni 
ſylveſtris ſaporis eſt acidi, acerbi: ſalivam elicit maſticata. Fructus, ut Me- 
ſpili, quando gelu fuerint conſtrieti, eſui apti ſiunt, & ex lis in Germania para- 
tur vinum. 

Acrimoniam acidam lotione deponit, unde ſic parata a veteribus inter 
ocularia medicamenta locum habuit. | 

Vetus ſuccus minus acidus, unde ejus infuſum in aqua nigreſcebat addito 
Vitrioli viridi, ſecus quam in recenti, ub! Acidum prædominans hunc effectum 
prohibere videtur. 

Solvitur in Aqua, non in Spiritu Vini rectiſicato, notante Trot: ſecus 
guam Terra Japonica, Hypociſtis & alia vegetabilia adſtringencia, guw 
æque in ſpiritu Vini ac in aqua ſolvuntur. 


D. ACE TO SA pratenſis C. B. Sorrel. 


Forte Lapathum quartum Dioſcoridis, Oxalis alias dictum: ſed hoc! non us- 
que 2deo manifeſtum eſt, ut vires ex Dieſcoride allegarentur. 


NOTE. Folia ſaporis acidi ſunt, ſubadſtringentis: In ſieca perit acidi- 
tas; Succus tamen non ctlerveſeit cum Aleali. | | 
De» 


M AT ER IE MED »y 


Decoctum acidum eſt ſubadſtringens, & cum Vitriolo viridi virideſeit. 

Aqua deſtillata inſipida eſt. 

Ejus Extractum quaſi ſabuloſum ſentitur ſub dentibus a ſale. 

Calculi in ſucco partim ſolvebantur. | 

Contuſa & butyro admixta, vel ſub Cineribus in proprio humore cocta, ad 
maturandos abſceſſus laudatur, & ad tumores cyſticos recentes reſolvendos. 

In pultem contuſa, affuſo butyro, ſordidis impoſita Ulceribus prodeſt. 

Appetitum, a cruditate nidoroſa dejectum, excitat, Putredini reſiſtit, in fe- 


pribus bilioſis & ardentibus utiliſſima. 


Succus arcet fætidum anhelitum & putredines Gingivarum vacillantesque 
Dentes firmat. | 

Motus nimios compeſcit, f tim ſedat, acrimoniam corrigit, præcipue bilio- 
fam : prodeſt phlogoſibus, & eſtuarionibus vagis ſcorbuticocum, Cholerico- 
rum & ſimilium. Incraſſat & adverſus AN alvi fluxus & dyſen- 
terias conducit. | 

Radix ſaporis eſt auſteri, ſubaciduli, amari & decoQum ejus cum Vitriolo 
viridi virideſcit, & cum ſolutione Martis colorem faturate viridem exhibet. 

Succus ſpiſſeſcit cum alcalinis, clarior fit cum acidis. 

De hujus radicis infuſo vel decocto aquoſo ſubrubro hoc ſingulare notat 
Lewis in ſua Materia Medica, quod Alcalia addita mutent ad lorem purpu- 
raſcentem, ſecus quam fit in plerisque Acidis vegetabilibus, quorum tin- 
cturæ rubræ exaltantur ab acidis; notandum tamen quod radix neutiquam fit 
æque acida ac folium, fed auſtera. 

Semen ſaporis eſt auſteri, acidi, & infuſum ejus, add Vitrioli viridis 
tantillo, virideſcebat; & in altero experimento nigreſcebat. 


N. 4ACETOSELLA & Lujula offic. Irifolium acetoſum vgs 
C. B. Food Sorrel. 


Folia recentia acida ſunt & adſtringentia, aciditate majore & gratiore 


quam Acetoſæ. 


Refrigerans eſt & antiſeptica. Sitim ſedat. In ſieca perit Aciditas. 

Aqua deſtillata inſipida eſt; ſed decocti reſidui 3üj exhibebant 3vij gr. 
xiv Extract fortiter & grate acid, vires inte gras plantæ, imo validiores quas 
concentratas vocant, poſſidentis. 

Simile Extractum dat & Acetoſa. | 

In libra una foliorum recentium circa Ziſs Salis eſſentialis aciduli deliteſcit. 

Decoctum reſidui a deſtillatione acidum eſt, & ſubadſtringens, non vero 
nigreſcit cum Vitriolo viridi, 


A'S. 


Suc- | 


& ſimul diſcutientem vim habet. 
dat, Pulegium & Acetum odoranda. 


— ear ict van 4 
Let W927 
Phe - 


0 ness eee. 


Succus ejus in experimentis, a D. Lob“ inſtitutis, fragmentum calculi ſo- 
yebat in novem dichus, | | : 
C. ACETUM. Vinegar, 


Miſtæ eſt ſubſtantie, frigide & calidę: repercutientem, attenuantem 
In Balnco, ne quis in animi deliquium inci- 


Diſtar Acetum ab immature uræ jicco viribus in eo, quod Acctum acrimo- 
niam quandam ex putredinoſa caliditate adeptum eſt, uvæ autem immaturæ 
ſuccus non habet acquiſititiam caliditatem, & propterea neque Aceti acredi- 
nem, unde etiam magis tenuiuim partium eſt Acetum quam uvæ immaturæ 
fuccus. Actum 3 & exrodit, non modo animantium corpora, ſed & 
grumos, callos, lapides, fiftile, ws, ferrum, plumbum pervadit ac penctrat, 


& per ſubtiliſfma een promptius aqua perfluit. 
Actum non tantum frigidum eſſe, ſed & caliditatis particeps, e ſequenti- 


bus experimentis patet: 1. Eorum, quibus inculpata conſtat ſanitas, ſi ſpon- 


giam aut lauam, aceto madentem, cuivis corporis parti ſuperponamus, 
ſi neque ſumme frigidum nec calidum admovetur, nec admodum invetera.- 
tum, neque valde acre, manifeſtum principio frigus percipiet ; poſtea vero, 


fc. poſt ſublationem, ſenſim naſcentis in parte caloris phantaſiam ac opi- 
Porro, ſi vehementer acre Acetum exſtiterit, & hoc etiam 


nionem habebit. 
refrigerari ſe principio dicet, celeriter tamen recurrentem calorem ſentiet, 


2. Magis tamen refrigerat; nam, ſi quis ab illita Thapſia (a) uratur, ardor 
aceto reſtinguitur, id quod quislibet Experientia diſcere poteſt, velut nos (4) 
profecto fecimus in nobis ipſis. IIlitis enim multis in locis tibiis, ubi poſt 
quatuor quinqueve horas accendi & inflammari cœpiſſent, huie quidem parti 


acetum, illi aquam 3 alii vero oleum, alu roſaceum inunximus, & aliis 


atque aliis alia atque alia; ſed eorum omnium Acetum compertum eſt efficaciſſi- 
mum. 3. Si quis in baigeo eſtuet, reficit hun in ore exceptum &i in eo retentum 
Acctum. 4. Sitis duplici ratione provenire ſolet, partim humoris inopia, partim 
caloris copia; quamobrem mirum videri non debet ſi priorem quidem ſanare ne- 


gueat, alteram poſſit, ſiquidem humectare nequit, fed refrigerat. In omni- 


bus exurentibus febribus compoſita eſt affectio ex caliditate & ſiceitate; 
quare non 1njuria compoſita illis medela eſt Oxycratum, ſe. Acetum, quod 
ſtrenue refrigerat, & quovis expedite permeat, & aqua, que, ſupra quod 
refrigeret, omnium eſt humidiſſima. 

Ace- 


* 


(a) Planta acerrima & cauſtica in uſu apud veteres. 
(5) Galenus. 


Lern e 
- CO LOT SEPT 
* 


4 — £ 
3 ] ·1 w·mͥ̃ꝝꝛ 
77% CXTöͤ b ˙ PE ae be 
2 


J . 
8 eee ng e 8 = 1 
N N n 


rn e Wer e 
2 p * P 


wATERIES M 7 


1 Acetum fit calidius & tenuius vetuſtate. Cruentis vulneribus inditur, 
=» ſnguinis profuſionem ſupprimens : inſlammationes arcet in ſuccidis lanis 
aut ſpongia impoſitum: erumpentem undecunque ſanguinem potu inſeſſuve 
ſiſtit, reprimit procidentiam ani vulvæque; item gingivas abſcedentes & ſan- 
guine manantes corrigit: eſt etiam efficax ad nomas, eryſipelata, herpetes, 
lepras, lichenas & pterygias, fi cum aliquo convenienti miſceatur : Plagedenas 
1 ulcerum nomasque fotu continuo cohibet: podagricis calido fotu auxiliatur: 
= ſugillata tollit cum melle inunctum. Contra capitis ardores cum roſaceo in 
| ſuccidis velleribus aut ſpongia imponitur : ad hydropem, auditum difficilem, 
auriumque ſonitus & ſibilos ferventis vapor proficit ; eorumdem quoque ver- 
mes necat. Panos coërcet tepidi fotus, aut ſi imbuta eo ſpongia admo- 
| veatur, & pruritus permulcet. Gutturis fluxiones gargarizatum inhibet : an- 
T ginis & laxate columelle convenit; nec non & calidum contra dentium do- 
lorem colluitur: ſi non acre fit in ore retinetur, ubi gingive a dentibus rece- 
dunt. Dicitur tamen infenſiſſimum eſſe inflammatis gingivis, & authors 
Celſo, Acetum ſanguinem ſupprimere poteſt, non autem Ulcera faucium ſa- : 
nare; &, authore Galeno, Ulcerum glutinatorium non Acetam ſed Oxycra- | 
tum dicendum eff, aliam multo naturam ab aceto obtinens, ſiquidem, quem- 
admodum carnem producere in ulceribus nequit ærugo, fed ceratum exiguum 
quiddam habens æruginis, ad eundem modum neque acetum conglutinat, ſed 
aqua, aceti pauxillum accipiens, ipſum vero per ſe ac ſineerum acetum ulcera, 
que glutinationem deſiderant, mirum in modum exaſperat. 

Cimolia, & omnes terre leves continuo illita ex aceto aut oxycrato am- 
buſta juvant, nimirum bullas exiſtere prohibentes. Si ex pituitoſo humore, 
in particulam influente, Oedema conſiſtat, admoveatur Spongia ex aqua, in qua 
fit aliquid Aceti: hæc aqua vero ita temperata fit ut bibi poſſit, vel ut non 
multum ſupra hoc aceti habeat. 

Stomacho eſt utile & appetentiam cibi cxcitat, faſtidia diſcutit, prodeſt 
alvi fluxionibus cum cibariis coctum. Calidum potum atque vomitionibus red- 
ditum adverſus omnia venena efficax eſt, preſertim contra hauſtum me- 
eonium cicutamve, Valet adverſus ſanguinem in ventriculo coagulatum, lac 
ibidem coagulatum , fungos , ixiamque cum ſale. Voratas hirudines ſi ſor- 
beatur ejicit: tuſſim veterem mitigat, & recentem laceſſit. In orthopnaa: 
calidum commode ingeritur. 

Eilioſis & melancholicis utilifimum. In Liene duro uſurpatur, & Acetum 

mulſum, utpote ſecans & attenuans craſſos humores citra calſactionem. 

Acetum mulſum omnibus utiliſſimum in ſanitate tuenda: & Poſca olim mi- 
litibus, agricolis, & meſſoribus in æſtuoſis regionibus potus familiaris. 


= 1 * 7 CY * I __ 7 4 
eee e 81 
* 7 e 
: S 
22 ͤ ²˙—G;ijn Wk Re ES 
F 3 
J 1 Wood es 
r 


1 - % A 
8 s 8 * 
br E ee DOSES 
* 7 e 2 
e * N R . AR LT YE? 


Ve 


— —ö— 4ͤ— 2 


ee 


Lee 
— 


N 


* * 


2 ER 


ears MEDICA 


Veſicae nocet, nervorumque infirmitatibus: infert dolorem utero, Mulie- 
ribus quam viris minus prodeſt. 


NOTE. Lethabote: excitantur Aceto na- bus ſubinflato melius quam A 
ſpiritibus volatilibus, 

Auftera terreſtrem materiem continent ab alcalinis additis precipitabilem. 
Porro, a Vegetabilibus acidis differt acidum Aceti, aſcendendo inter diſtillan- 
dum calore mediocri, ſecus quam vegetabilia acida nativa, ab acidis minera- 
libus, quod ſanguinem non coagulet, nec ſerum ejus; imo ſanguinem conſer- 
vat a coagulatione: tamen notante Hayerſio noſtro, vim habet coagulandi 
Mucum glandularum articulorum majorem, quam ipſum Oleum Vitrioli: quin 
& Lac coagulat, & Coagulum leve inducit Albumini ovi. 

Acctum odoris & guſtus eſt acidi & acris, usque adeo ut in ore detentum 


calcfaciat, corruget linguam & fere exulceret. Principia ejus conſtituentia - 


ſunt aqua, acidum Vini fixius, ſpiritus ardentes, & vini tartarum. 

Antiſeptieum eſt egregium, majorem vim habens carnem ovillam putridam 
reſtituendi, quam acidum ſalis marini, (ſed fermentationem vegetabilium cum 
carne impedit) & fumus ejus, tegulæ candenti inſper ſi, prophylacticum utile 
eſt in Peſte, nec non viſitantibus ægros, lavando ſepe os, & ſpongia aceto 
immerſa naribus admota. Sylyius in duplici Peſte Amſtelodamenſi ſe pre- 
ſervavit ſolo Aceti uſu, ad Cochleare unum mane aſſumpti, adeo ut nunquam 
Ma fuerit afflictus, etſi ſæpiſſime Peſte correptos viſitaret. 

Porro præbet ſtimulum ſine magno motu in pellendis ſudoribus, nec ſudo- 
riferum certius efficaciusque in pete & morbis malignis novimus: in ma- 
gna ſiti egregium quoque eſt auxiliun 

Vis ejus repercutiens, attenuans & diſcutiens, Veteribus nota, ultcrius 
patct (+1 0h" Wy ſequentibus. 

Lac e mammis pellit uberibus vel & lumbis vaccarum & canum affrictum. 

Contra obeſitatem valet. 

Silieibus vel lateribus candentibus infuſi Vapor landatur in diſeuſſione tu- 
inorum ſeroſorum, hydropicorum & oedematum, &, externe regioni ſplenis 
applicatum, induratos lienes dicitur curare, & ſcirrhoſam duritiem in teſti- 
bus diſfcutere. . 

In Expericentis D. Lobb digeſiione tepida 38 horarum ſolvebat fruſtulum 

calculi. 

Haemorrhagias Fir ctiam feroto : opplicatum & maminis in nimio fluxu 
menſium; & in ſiſtenda hæmorrhaagia narium linteum ace:o madidum * 
bus vel nuchæ circumponitur. Inflammationes arcet, 


Et 


r | 
7 q 5 N r £ ; 
1 7 P , r * 
3 * 4 I - ; NS, S 
Fs 4 & In r ATE ny A I» 8 
I IRS 3 - PPP r 
EL oe ant RR 


9 
1 
8 
n "th 2 8 8 4 4 
r „ 


M A T E NI ESU M ED EA - oa 


In Ophthalmia applicatur £ pars ad aquam pluviam. 

Ebrius, ſoporoſus, aut fere apoplecticus, ſumpto Cochleari uno vel altero, 0 
lefactus expergiſcitur; porro vim Cicutæ, Solani furioſi aliorumque veneno- 
rum arcet, ſpeciatim conſtrictio gulez inde nata ab hauſtu Aceti tollitur. 


C. ACOR UM. Sweet - flag. 


1 Eſt Calamus aromaticus Officinarum & Græcorum recentiorum, a Calamo 
1 aromatico Veterum prorſus diverſus; hic enim arundo erat, ille Radix. 

1 Guſtu eſt acri & modice amaro. Succus inunctus Cornea oculorum tuni— 
- cæ craſſitiem deterget & attenuat. Vim habet cal factoriam, utiliter antido- 
YT tis miſcetur. Decoctum epotum urinas ciet ; ſtillicidio urine prodeſt, late- 
ris, thoracis hepatisque doloribus ſubvenit, itemque torminibus, ruptis, con- 
vullia Liencs induratos juvat. Ab inſeſſu tanquam Iris ad muliebria con- 


ducit. 


NOTE. Acori ſeu Calami aromatici Odor grate aromaticus eſt, guſtu 
acrimonia eſt major, quam amaror, & in manducando glutinoſum. Carmina- 
tivum eſt & ſtomachum mire confortat. In anorexia & colica a cauſa fri- 
. gida confert. 
| | Conſtantinopoli conditur hee Radix ſaccharo vel melle & editur adverts 
3 corrupti aëris contagia; aquas corruptas emendat, & commendatur ejus uſus 
in caſtris aquæ infuſe, ad praecavendas febres, diarrhœam & dyſen- 
teriam. 

Sepe adhibetur in chloroſi, cachexia, anaſarea & aſthmate humido. 

Utilis eſt in curandis febribus pertinacibus, praecipue quartanis, 


c. ADIANTUM foliis Coriandri C. B. Capillus Veneris J. B. [rue 
Maidenhair. 


Adiantum Dioſcoridis, aliis R quaſi multi dictum, quo- 
mam Capillos mulcos & denſos faciat, COrumgue defluvia expleat, ſcil. affri- 
tum ejus decoctum cum lixivio & vino defluentes capillos cohibet atque 
confirmat. Strumas & abſceſſus digerit. Infantum ulcuſcula perunguntur 
ex hoc cum roſaceo & vino. Furfures & manantia capitis ulcera ejus lixi- 
vium emendat. 
Facit gallinaceos & coturnices pugnaciores cibo eorum additum; cir- 
ca ovilia quoque pecorum utilitatis gratia plantatur. 
Herbæ decoftum epotum ſuſpirioſ & alioqui gre ſpiritum ducentibus 


auxiliatur, viſeoſorum eraſſorumque e pectore excreationibus non modic2 | 
B auxi- j 


r 


ans ro 
<A 
— a 


nee ere 0 ͤ—ͤ—„k a 


A FERRIES MEDIC 


Veſicae nocet, nervorumque infirmitatibus: infert dolorem utero, Mulie- 
ribus quam viris minus prodeſt. 


NOTE. Lethargici excitantur Aceto na"ibus ſubinflato melius quam Aa 
ſpiritibus volatilibus, 

Auſtera terreſtrem materiem continent ab alcalinis additis precipitabilem. 
Porto, a Vegetabilibus acidis differt acidum Aceti, aſcendendo inter diſtillan- 
dum calore mediocri, ſecus quam vegetabilia acida nativa, ab acidis minera- 
libus, quod ſanguinem non coagulet, nec ſerum ejus; imo ſanguinem conſer- 


vat a coagulatione: tamen notante Hayerſio noſtro, vim habet coagulandi 


Mucum glandularum articu/orum majorem, quam ipſum Oleum Vitrioli: quin 


& Lac coagulat, & Coagulum leve inducit Albumini ovi. 


Acctum odoris & gultus eſt acidi & acris, usque adeo ut in ore detentum 


calcfaciat, corruget linguam & fere cxulceret. Principia ejus conſtituentia 


ſunt aqua, acidum Vini lixius, ſpiritus ardentes, & vin! tartarum. 

Antiſepticum eſt egregium, majorem vim habens car nem ovillam putridam 
reſtituendi, quam acidum falis marini, (ſed fermentationem vegetabilium cum 
carne impedit) & fumus ejus, tegulz candenti inſper fi, prophylacticum utile 
eſt in Peſte, nec non viſitantibus ægros, lavando ſepe os, & ſpongia aceto 
immerſa naribus admota. Sylyias in duplici Peſte Amſtelodamenſi ſe præ- 
ſervavit ſolo Aceti uſu, ad Cochleare unum mane aſſumpti, adeo ut nunquam 
illa fucrit afflictus, etſi ſœpiſſime Peſte correptos viſitaret. 

Porro præbet ſtimulum fine magno motu in pellendis ſudoribus, nec ſudo- 
riferum certius efficaciusque in peſte & morbis malignis novimus: in ma- 
gna fit egregium quoque eſt auxilium. | 

Vis ejus repereutiens, attenuans & diſeutiens, Veteribus nota, ultcrius 
patet Experiments ſequentibus. | | 

Lac e mammis pellit ubcribus vel & lumbis vaccarum & canum affrictum. 

Contra obeſitatem valet, | | 

Sulicibus vel lateribus candentibus jnfult Vapor laudatur in diſcuſſione tu- 
morum ſeroſorum, hyd . ee & cedematum, &, externe regioni ſplenis 
applicatum, induratos lienes dicitur curare, & ſcirrhoſam duritiem in teſti- 
bus dſcutere. | 

In Experimentis D. Lobb dige ſtione tepida 38 horarum ſolvebat fruſtulum 
calculi. | | 

Hmamorrhagias ſiſtit etiam ſcroto applicatum & mammis in nimio fluxu 

zenfum ; & in ſiſtenda hæmorrhagia narium linteum aceto madidum tempori- 
bus vel nuche circumponitur, Indammationes arcet, 


Et 


M A T. E RFI E MN 
In Ophthalmia applicatur; pars ad aquam pluviam. 
Ebrius, ſoporoſus, aut fere apoplecticus, ſumpto Cochleari uno 15 altero, ca 
cfaCtus expergiſcitur; porro vim Cicutæ, Solani furioſi aliorumque veneno- 
rum arcet, ſpeciatim conſtrictio gulz ind? nata ab hauſtu Aceti tollitur. 


C. ACO RUM. Sweet - flag. 


Eſt Calamus aromaticus Officinarum & Græcorum recentiorum, a Calamo 
24 aromatico Veterum prorſus diverſus; hie enim arundo erat, ille Radix. 

Guſtu eſt acri & modice amaro. Succus inunctus Corneæ oculorum tuni- 
cz craſſitiem deterget & attenuat. Vim habet calfactoriam, utiliter antido- 
tis miſcetur. Decoctum epotum urinas ciet; ſtillieidio urine prodeſt, late- 
ris, thoracis hepatisque doloribus ſubvenit, itemque torminibus, ruptis, con- 
| vulſis. Liencs induratos juvat. Ab inſeſſu tanquam Iris ad muliebria con- 
£7 | ducit. . 


NOTE. Acori ſeu Calami aromatiei Odor grate aromaticus eſt, guſtu 
acrimonia eſt major, quam amaror, & in manducando glutinoſum. Carmina- 
tivum eſt & ſtomachum mire confortar. In anorexia & colica a cauſa fri- 
gida confert. 

Conſtantinopoli conditur hee Radix ſaccharo vel melle & editur adverſus 
corrupti aëris contagia; aquas corruptas emendat, & commendatur ejus uſus 
in caſtris aquæ infuſe, ad praecavendas febres, diarrhæam & dyſen- 
teriam. 

Sepe adhibetur in chloroſi, cachexia, anaſarca & aſthmate humido. 
Utilis eſt in curandis febribus pertinacibus, praecipue quartanis. 


C. ADIANTUM folus Coriandri C. B. Capillus Veneris J. B. E 
Maidenhair. 


Adiantum Dioſcoridis, aliis Polytrichuma quaſi multicomium dictum, quo- 
niam Capillos mulcos & denſos faciat, corumgue defluyia expleat, ſcil. affri- 
ctum ejus decoctum cum lixivio & vino defluentes capillos cohibet atque 
confirmat. Strumas & abſceſſus digerit. Infantum ulcuſcula perunguntur 
ex hoc cum roſaceo & vino. Furfures & manantia capitis ulcera ejus lixi- 
vium emendat. . 

Facit gallinaceos & coturnices pugnaciores cibo eorum additum; cir- 
ca ovilia quoque pecorum utilitatis gratia plantatur. 

Herbæ decoftum epotum ſuſpiriofs & alioqui ægre ſpiritum ducentibus 


auxiliatur, viſcoſorum craſſorumque e pectore excreationibus non modice 
auxi- 


10 rns MEDI CA 


confert: felle ſuffuſis, ſpleneticis & urine difficultate laborantibus prodeſt. 


Calculos frangit; alvum ſiſtit, & ſanguinis Excreationes. Contra Stomachi 
fluxiones in vino bibitur. Menſtrua ciet & que a puerperio purgamenta re- 
linquuntur: tritum cum vino & oleo cum aqua potui datur ad partum 
difficilem. 

Vide Trichomanes. 


NOTE. Apud nos frequentiſſimum eſt Adiantum album, Ruta murarid 
C. B. Nite Maidenhair: de quo experimenta ſequentia inſtitui. 
Saporis eſt aſtringentis & dulcis. Succus ejus falivam & albumen ovi le- 


viter coagulabat, & addito Vitriolo viridi ſubniger fiebat: cum alcalicis ſpis- 


fior, cum acidis fluidior factus eſt. 

Dicitur lenire aſperitates humorum in pectore, & halitu ſuo ſuavi cor ex- 
hilarare, nimium motum compeſcere & ſuppreſſum excitare. Matthiolus 
ſeribit, peculiariter præſtare ad puerorum enteroclas, 40 diebus continuis pul- 
vere exhibito, & magnis celebratur n in rachitide & ſcorbuto, necnon 
ad mictum cruentum. | | 

Neſcio, qua experientia ſuſrulti, aſſeruerunt aliqui, Capillion Veneris verum 
alvum ſolvere, præſertim recentem, quum fupra dictum Adiantum evidenter 
aſtringens ſit, quale & Capillus Veneris verus deſcribitur, qui, 288 Vereres 


alvum ſiſtit, & excreationes ſanguinis. 


C. RU. 


Adſtringit, extenuat, excalfacit: per ſuperiora purgat. Guſtantibus acrem 
qualitatem offert, digerens eft, detrahens & liquans, non teneram modo, 
ſed & duram carnem; mordicans, verum, ſi pauculum ejus cerato non pau— 
co, admiſceas, id quod ex ambobus miſtum eſt, citra morſum exterget, 
imo & ulcera ex oleo ceraque ad cicatricem perducit: ad oris & gingivarum 
excreſcentias & extuberationem utilis, earundem ulcerationem mirifice 


emendat, & labiorum ulcera cum oleo: quod ſi & cera addatur, purgat & ad 


cicatricem perducit. 

Callos & ſordida ulcera purgat cum melle cotta, Lotæ vis collyrlis oeu- 
lorum aptiſſima: Oculorum cicatrices exterit & attenuat. Nomas, ſeu que 
paſcendo ſerpunt, ſiſtit. Vulnera ab inflammatione tuetur. Reſinæ tere- 


binthinæ tertia parte cocta lepras tollit. 


NOTE. Saporis eſt nauſeoſi, acris, ſubacidi, dulcis, adſtringentis, lin- 
guam & palatum fere excorians, ſalivam coagulans: : coagulat quoque ſerum 
ſanguinis. 


Diſlol- 


A 
4s 
"3p 1 
i 
* 
8 
5 
72 
1 
IX 
= 
— 
3 
WY 
7 
E 
* 
5; 
A. 
2 8 
© 
8 
* 
ko 


75 
* 
7 
th 
eh 
x 
8 
. 
SE 
28 
2 
- 
1 
* 


AAT ERNIE MAE DER OM 11 


Diſſolvitur Oleo lini calore infra gradum ebullitionis. 

Carnem fungoſam Ulcerum abſumit: in aphthis & ulcerationibus oris ap- 
plicatur admiſto melle. 

Uſta & lota nervo vulnerato prodeſt, ſod ver ſe juſto eſt mordacior. 


Intus non danda, nam preterquam quod Ventriculum evertat, adeo ſpi- 
randi meatus occludit, ut magno impetu ſuffocet affectos. 


N. B. Ab Erugine, in Aceto deſtillato ſoluta & cryſtallifata, obtinetur de- 
ſtillando Acidum vegetabile fortiſſimum: hine Cuprum diſſolvi poteſt ab A- 


cido fine deſtructione aciditatis; in qua re differt ab ommbus Abſorbentibus 


& Metallicis. | 
D. AGARICUM. Agaricus ſeu Fungus Laricis C. B. Agarick. 


Odor fortis & penetrans. Sapor admodum dulcis, mox ſubamarus, &. 


acris in faucibus cum aliqua adſtrictione. Pulvis, in nares attractus, ſternuta- 
tionem excitat & oculos inflammat. Inflammabilis eſt & reſinam ſudat ſapore 


acrem, in qua vis ejus purgans unice conſiſtit, quæque ſpiritu vini diluto op- 
time extrahitur, cum, adhibita ſola aqua, fiat Extractum nullius valoris, & A- 


nalyſi chemica Oleum præcipue preber. 

Oleo prius madefactum Agaricum eroſo denti inditur. 

Vomitum movet & ſeceſſum: pulvis * nauſeam quam purgationem 
excitat. Vermes fugat. 


D. 46 ERAT UM folis ſerratis C. B. Maudlin. 


An ſit revera Ageratum Dioſcoridis neutiquam patet; veruntamen Geraydus 
noſter vires, a Dioſcoride Agerato ſuo tributas, verbatim tranſeribens huic 
plantæ adſcripſit. 


Matthioli vero teſtimonio de hac planta magis fidendum puto: ſcil. co- 


mam mulieres per noctem vino albo macerant, ac hoc, ſubinde dilutum, præbent 
pueris, dimidii cyathi menſura, ad necandos vermes admirabili ſuccellu. Huic 
equidem reſpondent qualitates ſenſiles; odoris enim eſt gratiſſimi, ſaporis ama- 
ri, calidi & acris. 

Decoctum ejus non mutatur addito Vitriolo viridi, & proinde Authores, 
qui vim adſtringentem huic plantæ tribuere, hane videntur confudiſſe cum Eu- 
patorio Veterum, cujus adſtrictio evidens eſt. 


c. A0 RIMO NIA. Eupatorium Veterum C. B. Eupatorium Græ- 
corum & Avicennae, ſed non Eupatorium Meſues. Agrimony. 


Herba eſt tenuium partium, * extergendique facultatem citra ma- 
B 2 nifes- 


5 


— gn 
ͤ—N— — —_ - > —— 


= 
— 


— 


n 


— 2 
5 Dee Lon. ty We 
A a ods re OOO 
o — —— — ——ZƷ > 


ee — 


— — 


TURE — 
N 
* r 


— — 


* 


en 


2 


= Q Os -4 
— — ——ç 


W MATERIES MEDIC A 


nifeſtam caliditatem habet; ineſt itidem ei & adſtrictio quædam. Contrita hu- 
jus folia & cum ſuillo adipe impoſita Ulceribus, que ægre cicatricem trahunt, 
medentur, Herba aut Semen, in vino potum, dyſenteria, jecinoris vitiis & 


ſerpentium ictibus liberat. 
Avicenna Eupatorio tribuit vim quandam ſtypticam & amaritudinem for- 


tem, bonumque eſſe in initio alopeciæ judicat: nec non, herbam & fuccum con- 


ferre oppilationibus hepatis, duritiei ſplenis, apoſtematibus hepatis & ſto- 
machi, cachexiæ & hydropicis, febribus chronicis & fere habitualibus. 


NOTE. Agrimoniæ odor aromaticus, ſuavis eſt, quo, ut fertur, pulvinari 
ſubjecta, ſomnum induceret: ſapor aſtringens, ſubamarus, ſubacris: per de- 
coctionem aroma perit. Decoctum auſterum eſt & cum Vitriolo vixidi fit ni- 


grum, aliquando viride. 
Albumen Ovi coagulat. 


Succus auſterus & ſubdulcis clarior fit cum acidis, coagulatur & ſedimen- 


tum exhibet cum alcalicis. Aliquantulum rubefacit Chartam cœruleam & Tin- 


cturam Heliotropii. 
Decoctum ejus eſt gargarisma frequens in malis gutturis. Siccatæ pulvis, in 


vehiculo idoneo exhibitus, a Aiverio plurimum commendatur in mictu involun- 


tario, & ab aliis in mictu ſanguinis & Ulcere renum. 
Herba, aut ejus ſuccus recens expreſſus, eſt ruſticorum vulnerarium unicum, 


vulneribus & ulceribus inſtillatus, aut cum filamentis impoſitus. 
Cataplasma ex herba, vino incocta, diſſipat tumores œdematoſos ſcroti, 


C. ALCEA vulgaris major C. B. Yervain - Mallow, 
Radices, cum vino aut aqua potæ, dyſcnterias & roſiones ſanant, alvo cite, 
ruptis & convulſis medentur. | 
NOT. Folia & flores mucilaginofa .. minus autem quam Althea 
& Malva. | 
N. ALCHIMILLA wil C. B. Ladies Mantle. 


Foliorum ſuccus glutinoſus eſt & ſaporis auſteri. Decoctum in aqua, ad- 


dito Vitriolo viridi, nigrum fit, infuſum fuſco- viride. 
Ob lenem adſtrictionem eſt princeps Vulnerariorum, uſu tamen potius interno 
quam externo: hine calorem & dolorem vulnerum, ulcerum & phlegmonum, 


unteis dococko madefactis, tollit: Mammæ pendulæ & laxæ exinde eriguntur 


& ſirmiores fiunt. 


Succus valde utilis eſſe perhibetur in dyſenteria, nimio ſtillieidio menſium, 
> 


R nA Ay y N 
8 y : TA? 4 v7 3: 5 Ne * 
0 r & Md bod I 
k £ ws x or Cn not > © As - RAB 48 N 
nr N GC Ne A 7 SIR 8 * 
5 W "> Ia As S * - 
5 Vera N 


FLY 


— W 3 8 Tad) 4 N 9 + e . 
* F Ne O ORE F e r 
r e I Nada ont Pf 25 7 e 
* : e $ e 
3 : 25 4 . * r $2 3y IN 
- : - * Gn Lee We TR TOY, re ' vt "Io, Ve” R 55 


u AT E RIES MEDIC A 13 


& albo fluore. Quibus porro adempta ſit ſemen retinendi facultas a nimia 
uteri humiditate datur pulvis ex vino aut jure, cochlearis menſura, per 15 aut 
20 dies: & Herniæ infantum ſanantur ſumpto pulvere aridæ in decocto 


üpfſius. oh 


C. ZLKEKENGCGT. Solanum Veſicarium C. B. Winter Cherries. Secun- 
dum ſolani genus Dioſcoridis, Halicacabum vel Veſicaria vocatur, 
quam priorem vocem Arabes corrumpentes Alkekengi appellant. 


Fructus epotus urinam ciet, qua facultate morbum regium quoque ſanat. 


NOTE. Fructus maturus acidus eſt & amarus. Amaror cuticulæ inhæ- 
ret. Chartam czruleam inſigniter rubefacit. Decoctum reſidui a deſtillatio- 
ne aliquantulum coagulat albumen ovi & ſalivam jejuni. 

Urine movendæ & ſaburræ è renibus deturbandæ mire conducit, omnem 
pituitam abſtergens : hine datur in vino hydropicis. Succus expreſſus 
ſiccatus aquam intercutem evacuare poteſt, ad quem ſcopum a Cæſalpino & 


Raio laudatur, 


Bacce ſumuntur Ne. re, 12, 15. 
Reponuntur in claſſe refrigerantium, antiſepticorum & ſedantium, hine uti- 


liter adhibentur in febribus ardentibus & putridis. 


D. ALLIARITA. Fache by the Hedge. Sawce alone. 


Folia acria ſunt amara. Volatilitate partium majore Cepæ ſimilicr eſt, quam 
Allio: attamen aliquantulum rubefaciunt Chartam cæruleai. 

Eſitata Spiritum inficit odore ut Allium, & affatim ſumpta ſudorem excitat 
odore ſuo infectum. Succus, naribus 1 inllatus, ſternutationem excitat in epi- 
lepticis & comatoſis. 

Singulari virtute gaudet contra putredinem. Extrinſecus applicata ulcera 
ſordida & putrida abſtergit: contuſa, maxime cum ſale & poſea, utiliſſima 
eſt contra omnem diatheſin ad putredinem in ulceribus carcinomatoſis & 
gangræna. 

Uſu interno urinam ciet, venenum expellit, dolores colicos ſedat, tuſſim 
veterem ſanat, & in aqua & oleo decocta aſthmaticis ſubvenit. 

Inter antiſpasmodica & emmenagoga collocatur. Confer porro vires Ali. 


C. ALLIT Sativi C. B. Radix. Garlic. 


Olfactu excitat ſtrangulatos. Vim habet acrem, excalfacit, mordet, ſum- 
mam corporis cutem erodit & exulcerat. In curatione horroris in febribus 
: | B 3 C, elfus 


U 


1 MATERIES MEDIC 4. 


Celſus jubet Anon edere, aut calidam aquam bibere cum pipere, aguidem 
calorem movent, qui horrorem non admittit. Digſcoride teſte, ſitim gignit, 
quod negat Galenus, inquiens, quod non modo non ——_— ſitim quam Cepa 


faciat, ſed quod non omnino ſitim faciat. 


Adducit ſomnos, & in totum rubicugdiora corpora reddit. Venerem quoque 
ſtimulat allium, cum coriandro viridi tritum, potumque e mero, Eſu oculorum 
aciem hebetat. Venenis, vehementi frigore laedentibus, reſiſtit. 

Urinam ciet, eique mox ſuam tribuit qualizatem : colum & aſſatum al- 


vum movet. Allii, in tenuiſſimum lævorem redacti Ziij, ſi ex aqua mulſa bi- 


bantur, pituitam pellunt. 


Omnium eduliorum maxime flatum diſcutit, & in dolore colico flatu lento 


prodeſt. | | 
Pituita tentatos gallinaczos ſanare ſolet. Humores craſſos tenuat, glutino- 


ſos incidit: in cibo bilioſos lædit, pituitoſis accommodatum, & quod conve- 
niens eſt aſſimilatur, quod ſupervacaneum & acre per alvum, urinam & ſu- 
dorem excernitur. Si bis terve fuerit elixum, acrimoniam deponit, attenuat 
tamen adhuc & alimentum corpori dat pauciſſimum. 

Falſo capitis gravitatem facere dicitur, nam ſi, prævacuato corpore, Al- 
liam obtulcris, capitis aliusve corporis partis gravitatem ſanabis: porro non 
eſficcre crapulam neque ebrietatem, fed ab his præſervare patet hinc, quod ille, 
qui ſcſe crapule daturus eſt, Allium cum fructu vorabit. 

Suſpirioſis coctum, aliqui crudum dedere, aliqui tritum in late. Veterem 
tuſſim cradum coctumve in cibo lenit: tuſſim ac pectorum ſuppurationes 


quantaslibet ſanat, fractæ incoctum fabæ, atque ita in cibo ſumptum, done 


ſanitatem reſtituat: aut ſi Sanguis etiam excreetur, vel purulenta mate- 
ries, ſub pruna coctum, & cum mellis pari modo ſumptum. Vocem Cla- 
rificat. 


2 partu, & in ſecundis morantibus. Come decoctum, fæminarum deſeſſioni- 
bus additum, menſes & ſecundos partus extrahit : in quem quoque uſum ſuf- 
fumigatur. Factum ex eo & nigra oliva intritum eſu ciet ow, ora vena- 
rum patefacit, hydropicis quoque utile. 

Potum cum Origant decocto pediculos ac lendes enecat. Lumbricos latos 
in cibo ſumptum, vel in aceto mulſo coctum abigit, & ejus multus uſus Hi- 
rudines, cum aqua devoratas, ejicit. 

Cum ſale & oleo ſanat papularum eruptiones, vitiliginem quoque, lichenas, 
lentigines, ulcera capitis manantia, ſurfures & lepras cum melle eximit. Au- 
thore Plinio, lepras, lichenas, lentigines exulcerat, ſanatque cum origano. 

Cone 


Succus abſorbendus ad Menſes occultatos. Edatur ad uterum purgandum 


Der 
2 4 
CR Eo ara bs bg: hy pY "1 % 
5 N r 2 . * 
JC A ĩ⅛—ÜT˙ꝛ . ²˙ü WU ES 


„ nt 
EIN 
2 


* Ar EAI E A 


Contra anginas tritum imponi & gargarizare prodeſt. Dentium dolorem mi. 
nuit, fi decocto colluantur & indatur ipſum in cava dentium. 


NOT. Radix odoris fortis eſt, admodum mordicantis, guſtus acris, cali- 
di, caloris ſenſu tamen cito evaneſcente; ſimul mucilaginoſa. In Hispania 
æque mitis ac Cepa, & proinde edulis. | 

Siccando 9 partes in 15 pereunt, fine imminutione odoris vel ſaporis. 

Spiritus Vini rectiſicatus vires ejus extrahit potentius, quam aqua aut acetum. 

Succus, addito ſpiritu Vitrioli, efferveſcebat. 

Si emplaſtra ex Allio contuſo pedum plantis applicentur, oris halitus Al- 
lium ſpirabit. 

Intus ſumptum Allium odore ſao inficit ſpiritum, urinam, lac, lympham 
fonticulorum vel ulcerum & fluidum perſpirabile. 

infuſum ejus in aqua ſepe ſomnolentos facit, vel inebriat & ſudorem 
excitat. | 

Vermes expellit uſu interno & externo, obinde contra verminationem 
infantum eſt familiare medicamentum, lacti incoctum. Supra Umbilicum 
impoſitum lumbricos infantum quoque necat. | 

Vene hæmorrhoidales interne ſæpe aperiuntur iis, qui frequenter Allio 
utuntur, unde Hungari, qui allus abutuntur, fluxui bemorf magis expo- 
ſiti ſunt. | 

Auget ſemen quatenus in pituitoſis coctionem promovet. Veteres, quod 
etiam Batavis non incognitum, 1 gallinaceis pugnaturis animos faciebant 


ex eſu Ally, 


Egregium diureticum eſt, tum intus ſumptum, tum extus admotum, nec- 
non ſudoriferum & alexipharmacum, fi particula radicis una vel altera cum pa- 
ne ſiligineo comedatur ac æger probe contegatur. 

Ad Calculum tum præcavendum tum expellendum valent Nuclei tres qua- 
tuorve, quibus Renes non valde calidi. 

Dolores colicos, ab acido ortos, tollit uſu externo & interno, torminaque 


infantum umbilico admotum: Cruditates acidas corrigit & Lac in ſtomacho 


coagulatum diſſolvit. 

In thoracis affectibus pituitoſis egregie promovet expeRorationem, 

Cum adipe ſuillo contuſum, plantis pedum inunctum, multum conducit ad 
canales pulmonum ab infarctu liberandos in aſthmate. | 

Nautis egregii uſus eſt contra putredinem aquarum ſalitarum & ciborum 3 ac 
tenetur ore ad præcavendum contagium. 

Succus expreſlus affrictus in en rheumaticis cfficax eſt; & Unguen- 

tum 


rns Mr Dic 


tum ex Allio cum oleo Olivarum reſolvit tumores frigidos, & facit callos deci- 
dere. Si ſub cineribus coquatur & pluries calidiffime ſuperponatur cornubus 


pedum, illa certo abigit. 
Succns, melli & butyro non falito admiſtus, tineam ſanat & Ploram per« 


2 ou n warts — 2 4 
re — e RVs. 22 —_ 2 a $I arr 2 rr * Y l . 
—— Rr 22 — — a —— — — — — —— _ 0 
— — a - * Wy Ko * — A if <P — "OTIS. 2 nn 2 — = 4 
k : > ” 21 > - * 22 2 2 5 — E — > 
To's 33 —. — gen . — 


vicacem. 

: Succus quoque Verrucas tollit & Furfures capitis, Confer vires Naſturtii. By 

| N. B. Ad tetri Odoris fæditatem, ex Allio tollendam, commendantur ſuper- . 4 

| e Rag folia Rutæ recentia, vel cruda faba, vel Betz radix, in prunis = 
5 3 4 
| N. 4LNUS nigra baccifera C. B. The black berry bearing Alder. T 
i Cortex interior flavus eſt, dat tincturam ſaturatam aquæ nec non ſpiritui FT: 


vini, & falivam colore ſubflavo inficit. Odorem gravem poſſidet, ſapor ama- 
ricans eſt cum acrimonia in ore & faucibus, & mucilaginoſus. 

Rubefacit chartam caeruleam. Alni decoctum aſtringentem guſtum habet & 
cum Vitriolo viridi fuſcum fit. 


Uſurpatur Cortex præcipue Radicis, | 
Extrinſecus adhibetur qua detergens & deficcans, & ad hunc ſcopum in- 


greditur Unguenta contra Pſoram; & cum Aceto tritus, Scabiei illitus, in- 


tra paucos dies illam ſanat & exſiccat. 

Recens eſt emetico - purgans; ſiecus purgans cum adſtrictione Ader Rha- 
barbari, ad 31 in pulvere; quando autem facile tormina & hypercatharſes 
excitare dicitur: ipſe tamen ab affulis aquæ bullientis 3vj ad 3ij hujus corti- 
cis & per noctem infuſis, dein ad Ziv coctis, ter tantum dejeci tarde & cum 


dolore levi. 


C. 4LOE. 


Certum eſt, duas diverſiſſimi generis plantas uno eodemque nomine veteri- 
bus fuiſſe notatas, alteram arborem aromaticam, ad thymiamata vulgo uſurpa- 
tam, alteram, ex qua ſuccus amariſſimus catharticus eliciebatur. Plutarchus 
_ cum cinamomo jungit in Sympoſiacis: junguntur quoque Prov. VII. 

ſcil. odoratus ſurculus. Salmaſlus, 

Diuferides unam tantum ſpeciem deſcribit, Hepaticam nempe ejusque reſi- 
duum, quam gravem odorem & guſtum amariſſimum habere dicit, qualis eſt 
noſtra Barbadenſis, a Socotorina que leviter tantum amara & odoris eſt gra- 
te aromatici, prorſus diverſa, quibusdam Græcis & Arabibus nota fuit, 
& ab us defcripta, quali odorem non ingratum haberet. 


Proinde Aloe Ofticinalis duplex eſt, 1, Hepatica noſtra & caballina noſtra, 
Dio- 


8 


— — 
— — * * 
* 


ne 


P — — LY 

- — — — 2 rate 
—— — r 

2 — 


— — 


Serre 
2 


2 
* 


#:- 
18 
* 
2 
2 
4 
> 
8 Ms? 
8 
+= 
3 
n 
N 
ew, 
£2-M 
2 THEE 
FER 
3 


"> 
. 2 


Gy 
8 


M AT E RI EO M mw 


1 5 *» . . 4. . . : 
Diaſcoridis AICE, AIGE vulgaris C. B. utriusque Indiæ indigena. 2. Alos So- 
cotorina, Aloe Ati, Oribaſii & Avicenne, | | 

7 404 7 7 211 ** 7 P : 2 : : . 0 

Dioſcoride & Caleno authoribus, gravis eſt odoris & guſtus amariſſimi, non 
tamen eſt ſimplicis nature, ſed adſtringit ſimul & amara eſt: adſtringit qui- 
dem modice, fed fortiter amara eſt: repellere ſimul & digerere poteſt. 

Alvum tarde ſolvit, ſomnum allicit. Aliis purgantibus admiſta præſtat, ut 


minus ſtomachum infeſtent. Gratum ſtomacho medicamen eſt, ut fi quid 


aliud. Sumi quotidie poteſt a cœna, ſubducitur enim alvus, nec cibi dige- 
ſtio aboletur; prœterea ſitim non inducit & hominem ad cibos ſumendos 
facit promptiorem. Confert febribus quotidianis, morbo regio, jecoris dolo- 
ri, quum quispiam eibum reſpuit, & eruditatibus. Morbum regium purgat 
drachmæ pondere, ſed purgationis perfectæ cauſd ad drachmas tres ſumitur. 

Sitam in ſtomacho, ventre ac inteſtinis, Bilem citza moleſtiam, & placice 
una cum ſubjectis excrementis educit: datur itague lis, quibus caput affligitur 
propter ſaburram ſtomacho inſidentem. Danda eſt ad lippitudines, ex eadem 
cauſa orientes, & 11s, qui ob bilis augmentum ſitiunt, quibus lingua & os fa- 
eile reſiccatur, & qui circa ſtomachum ardorem aut nauſeam, aut moleſtiam _ 
aliquam averſoriam percipiunt. Lumbricos interficies, {i umbilicum & abdo- 
men inunxeris Aloe. | 

Infeſtiſſima eſt calida & ficca intemperie laborantibus, contra frigidis & 
humidis. lis, qui inflammatione aliqua vexantur, non abſolute omnibus tem- 
poribus in flammationis datur, ſed ubi ea concocta fucrit & ad finem vergit. 

Recte ex hydromelite præbetur 11s, quibus cicre urinam aut purgationes 


menſtruas provocare oportet. | | | 
Uſu externo adſtringit, exſiccat, corpora denſat, ſanguinis rejectiones ſi- 


ſtit, ſiccis inſperſa vulneribus ea glutinat. Ulcera ad cicatricem perducit, co- 


hibetque. Eadem peculiariter, propter ſiccandi vim fine mordacitate, exulce- 
ratis genitalibus & ano medetur, & disrupta puerorum præputia jungit: ju- 
vat & eorum phlegmonas aqua ſubacta; quin & condylomata, rimasque ſedis, 
dulci vino admixto, ſanat; ſanguinis eruptiones . ex hamorrhoidibus ſiſtit: 
dyſenteriæ infunditur. Digitorum reduvias ad cicatricem ducit, livida & ſu- 
gillata, hypopia dicta, ex melle tollit; ſcabras quoque lippitudines, angulorum- 
que in oculis prurigines & ſcabiem genarum mitigat; capillum fluentem cum 
vino continet, itidemque tonſillis gingivis & omnibus boris ulceribus, cum melle 
& vino proficit, &, in aqua ſubacta, phlegmonis in ore ac naribus & oculis. 
Ad oculorum medicamenta torretur in munda teſta. 


NOTE. Sapori amaro addendus quoque adſtringens, namque infuſum omnis 
C ſpe - 


I T/ERITES Mk Die 
ſpeciel Aloës cum ſolutione Vitrioli viridis nigreſcit; ; porro & acrimoniæ 
& caloris haud expers: quin & Succotrina optima dulcedinem habet, amarori 


junctam. 
Pulvis tincturam Heliotropii debiliter rubefacit. 


— > = + 4 * 
- 8 2 r — : 2 — 
* — —— — — — . * 
ru 9 3 LO. 4 2 9 —— * * > 
F Ag ' 3" 5 — * 
— — 2 — — — 2 2 2 x — Haze 2 * 


577 „eee 


it | Aloë, in uncia aque ſimplicis ſoluta, 5v ſubſtantiæ gummoſæ largitur, & pars 
5 5 reſidua, piritu vini rectificatiſſimo extracta, circiter 5:1 ſubſtantiæ reſinoſæ 
fy exhibet. 

l Vis cathartica reſidet in parte gummoſa, vis vulneraria & balſamica in re- 


inoſs; hinc Hepatica utilior in uſu externo, quam Succotrina, utpote magis 
reſinoſa; Succotrina contra magis purgat, plus gummi habens; & hinge lota 


roborat ventriculum magis, purgat minus. 
Hine intelligitur ratio, commodiſſime Aloën extrahendi, ſeil. Gummea 


pars ad alvum follicitandam Jonge aptior, & tenesmi hemorrhotdalis reſpect 
ſecurior, & officium ſuum ſub minima quantitate præſtat. 

„ Valentini, in Hiſtoria ſua ſimplicium reformata, deſcriptionem ſequentem 
1 Pilularum Angelicarum Francofurtenſium communicat : He. Alots Socotrine 
i q v. Aﬀande aquam ad ſupereminentiam 4 digitorum: expone loco calido 
x | & per triduum relinque: tinctam aquam per inclinationem effunde, & toties ad- 
0 ſunde recentem, quoad tinctura omnis extracta fuerit: lenta ex talatione in Ex- 
0 tractum & Pilulas redige, a gr. iij ad x ſumendas, ante vel poſt cœnam levem 
ad laxandam alvum. 

Notandum tamen de Tinctura ſacra dia noſtra, Alon in tota ſua ſubſtan- 
91 longe minus perfecte ſolvi a vino albo quam a Spiritu Vini, & proinde 
0 Jonge minus purgare, quam proportio eadem Aloès in Elixire Alots dicto. 

I. Dr. M'. Bride notat, aquam Caicis ſolvere Aloën, & exinde validam tinctu- 
0 ram extrahi, forte præferendam tincturis cum ſpiriben ardentibus, ſcil. Calce 


* 
— 
„CCC 


. — — — 
Ee Ix © . 92 rg; 0 F* 
. hh - — u—-—V—̃ 2 

3. 3 - > — ” . f — 


SNN 
R er 
_ ne en. th 


— 


— — 


mo — 


. ——————— 
—— — 


3 in aqua, aëris experte, atrem fixum (principium cohæſionis) ex Aloe ad ſe 
1 trahente. 

i Alo& ſanguinem fluidum reddit, quod a Venæ ſectione patuit; & ſolutio 
i | omnis fpecict Aloës prohibet ſeparationem ſeri a craſſamento; ejusque doſes 


arge & frequentes hemorrhagias producunt, hæmorrhoides & menſes prori- 
rant, hinc vis cjus attenuans patet, & cur plerisque macilentis noxia fit ; con- 
tra pituitoſis & Bilis inertia laborantibus profit, L 
Externe in Ulceribus deterget ſordes & putredini reſiſtit, a vermibus de- 
fendit, abſtergetque mueum eraſſum & viſcidum, in ſtomacho herentem. 
Dicitur odore fomnum conciliare, & purgare, Ulceribus extus admota. 


. 


MATERIES MEDICA ©g 


D. ALSINE media d N Comm Cillinad 


Succum habet mollem, ſubacrem, faponaceum, ſaporis herbacei, ſalſi: inter 
digitos confricta, mucilaginoſa. Inſpiſſatus ſuccus, ut fiat Extractum, ſaporis 
eſt refrigerantis, ſalini, dein auſteriuſculi. 

Vis ei tribuitur hume&andi, refrigerandi, incraſſandi, acrimoniam tempe- 
' randi & inſlammationes ſedandi, quod ab ejus effectibus, experientia compertis, 
ulterius patebit. 

Utiliſſima eſt . vulneribus calidis & ulceribus, vel ejus ſucco 
collutis. | 

Galline & aliæ aves, in caveis diu incluſæ, ubi ex Muco languent, Gmube 
liberatæ ex carcere, ſe ſanant hacce comeſta herba, unde etiam Morſus galli- 
ne appellatur, & Chickweed, quoniam pullis & aviculis eſca ſalutaris habetur. 
Italis cibus eſt cum oleo & aceto, & in juſculis, diciturque nutrire, & ema- 
ciatorum Vires in morbis diuturnis redintegrare. 

Suppurationem promovet: mammis admota lac coagulatum diſſolvit. Cum 
file & aqui cocta lavantur manus ad pruritum & calorem tollendum: & ſuc- 
cus inſtillatur in ophthalinia, Pulvis ſiſtit kemorhoidalem fluxum, ejusque do- 
lorem ſedat. 


C. A LTH A Dioſeor idis & Pini C. B. Marſh mallow. 


Folia facris ignibus & ambuſtis, in oleo decocta, imponuntur: & arida, in 
lacte decocta, cullibet pernicioſæ tuſſi citiflime medentur. 
Radix eſt glutinoſa, laxans, &, authore Galene, tenuiorum partium, quam 
folia viridia, magisque exterſoria ſunt, tumores multos inflammatos diſcutit, 
id quod folia nequeunt efficere: phymata, coctu difficilia, concoquit; porro 
& adſtringentem quandam facultatem poſſidet: ad nervos vulneratos valet: 
ulcera oris eum melle ſanat, furfures capitis & dentium mobilitates. 
Decocta in vino & aqua mulſa, vel per ſe etiam tuſa, efficaciter imponitur 
vulneribus, parotidibus, ſtrumis, abſceſſibus, mammarum inflammationibus, 
edis doloribus, contuſis, flatuoſis tumoribus ac nervorum diſtenſſonibus, ſi- 
quidem diſcutit & maturat, aut rumpit & ad cicatricem perducit. Cotta, ut 
dictum eſt, ſi cum adipe ſuillo aut anſerino terebinthinave ſubig gatur, facit ad 
vulvæ inſlammationes, præcluſtonesque, ſubdita in peſſo; {ed & ipſius decoctum 
eundem obtinet effectum, relicta 185 partum in utcro Purgamenta * 


extrahens. 
Tenesmo & dyſentericis utiliſſime Gfunditar, item recti inteſtini vitiis, 


vel fi foveantur. Dentium mulcet dolorem, cum aceto decucta, collutori? 


forma. 3 
C 2 Bibi- 


py fs 1 
- 53 — 


5 


—_— — — 


— 2 
—— — 
r 0 


C 


——— —— — AE if 


r 


— — 
. 
2 


r 


re 
——— 


— 


— — eg . , * _ 
8 — 282 2 TI L . — I — — 
. . nan rt A ILY We EI PO es BO ror» 


2 
= 


een 
— — — 


r 


png 
— 
. —— 


— — — 
— 6 


A —— 


——— 


_ 


- — — 
Pore 
L We RI. 


natal 2. 
t 2 — 
— . — en — 
. 
: wy Da OS 


— 
r 


— Aa 
1 * 3 
ere 


. 
— 
— — ————; 
Z — ͤ — — 
—— = CR 


IE 


ä — —— 
— ARIES 


. 


. 


U„j5 „ WEaEDiceaA 


Bibitur & cum vino radicis decoctum, ſuccurrens urine difficultati, calcu- 


loſorum ſevis acerbisque cruciatibus, dyſenterieis, iſchiadicis, tremulis at- 


que ruptis. 
Decoctum ad diarrhæam & ſanguinis rejectionem aptum eſt, Tuſtin, ; in 


jacte cocta, & ſorbitionis modo ſumpta, quinis diebus emendat. 


NOTE. Foliis odor eſt, ut mellis in ſubſtantia & infuſo, & Radici _—_ 
ſubdulcis. 

Oleum, confectum ex ſoliis, vel folia per ſe, omnes veſparum : ac * ickus 
perſanat illitum. 

Acidi aliquid ſe prodit in radicibus, magis quam in foliis; radices enim levi- 
ter rubefaciunt chartam cæruleam, & earum ſuecus mucilaginoſus dat coloren: 


fuſcum ferro, ut alia acida; folia vero neutiquam rubefaciunt chartam c · 


ruleam. 
Mucilago radicis inſervit leniendis doloribus, qui fiunt a folis eſtu in cute 


teneriore, nec non iis doloribus, qui oriuntur a Sinapismis vel Veſicatoriis. 


In tinea capitis, cum Urina eocta, in lixivium prodeſt. 


Porro, Mucilago acrimoniam corporis noſtri quamcunque mitigat, 8 tro⸗ | 


cluſci ex ea cum Saccharo tuſſim inſigniter leniunt. 


C. ALUMEN. 

Veterum nativum ſuit, noſtras factitium: vires utriusque exdem. Inve- 
niuntur quidem hodie Alumina liquida, rotunda, plumoſa ſeu ſeiſſilia, ſchiſtum 
& trichites veterum, ſed ea minus ſincera fuerunt, quam noſtras, preſer- 
tim Italicum, quod longe melius & purius eſt. 

Vim habet excalfaciendi, vehementer adſtringendi, rodendi, repellendi & 
liecandi in purulentis & ulceribus. Sanguinis eruptioncs inhibet, gingivas 
numore nimio flaccidas, necnon ſubcorruptas, comprimit : Alumen ſeiſſum, 
chartæ involutum, uritur, deinde tritum rubrica coloratur, & gingivis admo- 


vetur. Mobiles dentes cum aceto aut melle firmat; contra cedemata, & grave 
alarum inguinumque virus illinitur, ſudoresque fedex: ſi ex pituitoſo humore, 


in particulam influente, Oedema conſtitit, ſatisfacit ſpongia aquæ cum aceto 
immerſa, ita attemperata, ut bibi poſſit, vel non multum ſupra hoc; quod ſi 
wc non cedat, conjice puſillum aliquid aluminis. In inflammatione uvæ & 
tonſillarum utile: Infunditur dyſentericis. In flatuoſo tumore ſplenis, præ- 


miſſo fotu ex abſinthio, medicamen emplaſticum ex ſulphure & alumine ſu- 


A e diſcutiens & repellens. In Ulceribus repellit, fed per ſe 


glutiuare ulcera non poteſt ; additur tamen paululum aluminis emplaſtris ad 
cica- 


2 e 9 
1 r I 
4 . Os 5 Q 
2 AF , 2 [7% — 7 
eee REYES 
Sa earn 2 


M AT ER T ES. M E DTI OC A. 21 


eicatricem inducendam, * corpus plethoricum & laxum, & metus fit nimii 
fluxis humorum a mollibus. 

Vim habet expurgandi, que pupillis ocfilorum caliginem offundunt, palpe- 
brarum quoque carnes, aliasque excreſcentias, abſumendi : Furfures, cum ervo 
& pice liquida illita, abſtergit. Ulcera putreſcentia compeſcit. Valet, cum 
aceti fœce & galla æ quali pondere erematum, ad phagedœnas Ulcerum, & ad 
nomas cum falis duplo. Oris ulceribus, quas aphthas vocant, admixto melle 
proſunt, itemque papulis & aurium fluxionibus cum polygoni ſucco. 

Fœtus ex utero pellit, & apud Hippocratem in peſſario adhibetur ad uterum 
purgandum. 

Lepris convenit, cum braſſicæ foliis aut melle cocta, ut & pruritui, un- 
guium ſeabritiis, pterygiis & pernionibus fotu ex aqua. 

Ad lendes, pediculos & ambuſta in aqua auxilio eſt, 

Authore Galeno, omnia exſiccantia quarti ordinis urunt, fed ipſe Alumen 
collocat inter exſiccantia tertii ordinis, & proinde Alumen non urere ait, 
nec carnem detrahere vel liquare, ſed indurare & ſiccare. An hec vera de 
crudo Alumine? An combuſtum plane vim rodentem exerit ? 


NOT. Saporis eſt acidi, dulcis, valdeque acerbi. Lac, ſerum ſangui- 
nis & ſanguinem coagulat. Chartam cæruleam infigniter rubefacit. 

Putredini reſiſtit longe magis, quam Sal marinus. 

Cum Ceruſſa & Aqua roſarum contuſum Eryſipelati & Ophthalmiæ medetur. 

Interne Vomitum & Alvi fluxum ſiſtit: datur cum eventu felici in hæ- 
morrhagiis, maxime uteri, & in febre intermittente pertinaciſſina. Præ- 
{cribitur a gr. ij ad xij, ex conſerva roſarum omni hora vel ſemihora, in hæ- 
morrhagiis magnis. Porro, exigua quantitate compertum eſt puzrorum ver- 
mes expellere, potui ordinario additum, 11s inſciis, & citra nauſeam. Ad 363 
vomitum excitat. Proſtat in Pharmacopea Londinenſi Scrum Ale minoſum 
in Diabete utiliſſimum. 


c. AM RA GRISEA, Amber griſe. 


Ambar eſt Arabicum, unde Ambarum latina terminatione, & Ambra & 
Ambraca. Veteribus non nota fuit, ſed Græcis recentioribus & Arabibus. 

Apud Actuarium proſtat Anidocum ex Ambare, aliis aromatibus admixtis, 
valens ad omnem imbecillitatem & perfrictionem corporis, nativum ſuſcitans 
calorem, ventriculum, cibum renuentem, atque impotentem, eximie emendans, 
cor quoque roborans: datur mane & veſperi ex vino. 

Aricennd auctore, calida eſt in ſecundo gradu: confert cordi, cerebro, 
ſenſibus, & decrepitis ſubtilitate ſue calefactionis: Huic conſentit Ayerross 


C 3 : fell, 


© 


ears MEDICA 


ſcil. valere ſenibus, in frigiditatibus, & contra ventoſitatem inteſtinorum ; 
&, ſuperpoſitam nervis, fortificare, bibitam vero & odoratam reſiſtere peſti- 
lentiæ aëris. | 


NOTE. Odor ejus gratiflimus eſt, ut Labdani, debilior quam Moſchi , 
haud abſimilis ſtercori vaccino exſiccato. Ad ignem liqueſcit & inflamma- 
tur. $i ejus fragmentum ferro candenti applicetur, velut in oleum reſolvitur. 

Ad Bituminis genus referenda eſt, quemadmodum Succinum, Bitumen Ju- 
daicum & Carbo foſſilis, difficillimæ ſolutionis in ſpiritu vini rectificato, nec 
niſi in eodem cocto: porro &: Sal acidum, inſtar Salis Succini præbet. 

Riverius præſcribit grana v vel vj ex vino vel aqua roſarum ſingulis diebus 
in melancholia hypochondriaca. In doſi majore pulſum fortiorem, celeriorem, 
robur, lætitiam & nimius ejus uſus inebriantium incommoda inducit ; hinc 
Eſſentia ejus, aurea dicta, in Spiritu Vini rectificato, aliquando hypnotica fuit, 
Opio fruſtra adhibito. 

Senes labaſcentes fulcit; ita ut Verulamius & Linnæus multum ad longe- | 
vitatem conduccre aſſerunt. 

Venerem ſtimulat. Lochia & ſecundinas promovet. 

Frigidos, qui inferciunt nervos, humores reſolvit extrinſecus, nee minus 
his, qui frigidis deſluxionibus vexantur, convenit, {i capitis tegmina atque etia n 
de Binge ubi dormiunt, per yemem eo ſuthantur, 

Ex omnibus Suffitibus Hyſtericis minime nocet. 


D. AMMI FULGARE. Ammi majus C. B. Commu: Biſbop's weed, 


Veterum Ammi vix re eur hodie. 
Amnicos Scmcn Odoris eſt iragrantis, ad thymum & origanum, accedentis, 
ſaporis amaricantis, acris, aromatici & graviusculi, quaſi ex pipere & cumino 


compoſiti. 


Sugillata cum melle Cataplasmatis inſtar admora tollir, 

Admiſcetur Panis maſſe ad ſuzvitatem ejus. | 

Convenit in inflatione Ventriculi, flatibus colicis & uteri renumque do- 
g - 


loribus. 
Auget motum fangiunis in corpore noſtro, ut & excretiones urine & 


menſium. 


D. AMOMUM HER UA, feu racemoſum C. B. 
Quid fit Amomum Veterum jam diu vix patuit, denec tandem nuper 
cjus notitiam in lucem profcrebat Martinelli Pharmaconola Veronenſis; ali- 
quando, ſei raro apud nos ibvrnitur. Hill Mat. med, 


C. AMTG- 


MATERH1ES ME hs ©» 


C. AMYGDALA AMARE ET DULCES. 


Ob offeum corticem antiqui inter Nuces repoſuere, & proinde Romanis 
Nuces Græcæ, & aliquando Nuces Thaſis vocabantur, quia ex Thaſo inſula 
_ petite pretercbantur, | | 


r. AMARA. Diſcuſſoriam citra mbrdacitatem facultatem obtinent. Utra- 
que amara & duleis, oleofe & pinguis qualitatis, ut nuces, participes ſunt, 
cujus cauſd, ut iple, procedente tempore, oleoſæ fiunt, minor tamen eſt 
hee qualitas quam in nucibus, quo fit, ut tardius quam nuces oleoſæ ſieri 


£: cernunturs Quedam adeo exſuperantem amarorem habent, ut mandi ne- 
7; queant. | 

E Ilitæ premanſie maculas in facie, a ſolis ardore contractas, tollunt: Furfu- 
LI. res ex facie, fotu preparate, ſanant. Valent & ad epinyctides ex vino, 


itemque ad putreſcentia ulcera & gue ſerpunt, canumque morſus cum melle. 
Integre uſtæ commode ſunt in alopeciis. 

Oleum amygdalinum & amygdalæ amaræ in medicamentis miſcentur contra 
dolorem auris ex flatu ventoſo, vel craſſos & viſcoſos humores. Illitæ per ſe 
vitia ſedis & condylomata ſanant. Appoſitte menſes cient. | 

Comeſtæ alvum emolliunt, urinam cient, dolores adimunt, & ſomnum 
faciunt. | | 

Urinæ difficultate affectis & calculoſis in paſſo opitulatur. Renum vitiis & 
pulmonum inflammationibus conferunt, cum aqua potæ, aut in eclegmate cum 

reſina terebinthina; & illinctu cum melle & lacte hepaticis, tufii & inſlatio- 
nibus coli avellanæ magnitudine, obſtructione liberantes ac depurgantes hepar, 
ſolenem, inteſtinum colon & renes: item dolorem laterum ſedant. Proſunt 
etiam ad ſanguinis rejectionem, ſi cum amylo & mentha ſumantur. Que qua- 
itatem amaram habent prepollentem, ad pus & ficcos eraſſos ac lentos, ex 
h race & pulmonibus expuendos, plurimum conferunt, 

Quinis ſeptenisve præſumptis, ebrietatem non fentiunt potores. Ajunt, 
vulpes, ſi cum quadam eſca cas devoraverint, & non contingat è vicino aquam 
:ambere, morl. | 


2. DULCES. Et ipſæ leviculam quandam amaritudinem poſſident, quam ta- 
men dulcedine ſuperante occultant; ſed, quantum ad efficaciam, multo infe- 
riores, quam amaræ: extenuant quidem & detergunt, ſed non ab infarctu lis 
berant: urinam quoque ciendi vi pollent. 


NOTE. 1. Amygdale amare Commeſtæ lethales ſunt canibus, vulpibus, 


gallinis & anatibus: liberalius ſumptæ hominibus ægritudinem & vomitum pa- 
| | riunt, 


24 ers MEDTOC KA 


riunt, alias innoxie, & pro medicamento exhibite: Aqua vero deſtitiaca, 
quando fortiifma, non vacat ſuſpicions vencni hominibus : portio enim ſub- 
tilior ſubſtantiæ amaræ cum ſpiritu & aqua alembicum tranſcendunt, & vehi- 
culum utrumque ſapore hi! amaricante imbuit; quinimo, ubi fortiſſima 
eſt, valde acris & fere cauſtica eſt, & effectus ejus in canibus ſimiles ſunt iis 
Aquæ Lauroceraſi, datis enim siv hujus Aque cani mediocris magnitudinis 
ſequebantur intra pauca minuta convulliones, dein paralyſis, reſpiratio laborio- 
fa, coma & mors ſubitanea. 

Caeteroquin abſtergende cuti & nitide ſervande præferuntur amaræ, quia 
plure ſale donate; & hinc Magma, reſiduum ab expreſiione Olei, ſervit ad ma- 
nuum nitorem Izyoremgue 1s conciliandum, & maſticatæ illitu lentigines 
tollunt. | 

Riyrerius dat no. X ant XII, quotidie comedendas, ad vias urinæ leniendas 
& abſtergendas, & dicuntur convenientiores eſſe aliis diureticis ad calculum 
pellendum: &, edendo no. IV vel M ante compotationem, ebrietatem non 
ſentiri, auctor eſt Plutarchus in Sympo/. EE 

In AF. Acad. Cæſ. Daniel Gottlib, ad præcavendam Hydrophobiam 
a morſu Canis rabidi, commendat, præmiſſa illico partis leſe ſcarificatione, 
Cucurbitularum appoſitione, amygdalas amaras aliquot ſiugulo mane per ſep- 
timanam unam vel alteram comedencas. 

2. Amp gdale dulces Saporis ſunt ſubdulcis, in eaſtanem toſtæ & panis toſti 
qualitatem inclinantes, odore inter edendum jucundo: tenaces in maſtican- 
do: leviculam amaritudinem habent, que temporis ſpatio fit manifeſta. 

Conſtant precipue ex Oleo & terra ſubtili farinacea: ex preſſione fere 
dimidium ponderis ſui Olcum prebent ; oleoſa qualitas tamen longe minor 
eſt, quam in juglandibus. 

Externe relicta maſſa cuticularum ad faponems amyg dallfhm uſurpatur a 
ſeminis, teneram cutem pulehrasque manus deſiderantibus, quod tamen . 
dalæ amaræ præſtant melius. 

Multum nutrimentum ſuppeditant, hecticis & phtliiſieis proficiens. 

Tempcrant inſigniter omnem acrimoniam, eamque demulcendo agunt. 

Petrus a Caſtro | in ſebre puncticulari præſert emulſionem cum ſeminibus fri- 
gidis lacti amy ee, utpote faciliorem concottu & caput minus afficientem ; 
& fe Avicenma damnat Emulſionem Amygdalarum ob unctuoſitatem; con- 
tra vero, alii graves authores recentes teſtantur, ſe Lacte amygdalato i in fe- 
bribus, cum maximo ꝙgrotantium ſolatio, uſos fuiſſe. . 

Datur Emulſio in diarrhoea, dyſenceria, diabete, hamorrhagus & ſudore 
nimĩo. 


e Amygdalurum. Oleum, ex amara ve! dulci paratum ex & quo dulce eſt. 
Acidi 


5 


M AT ERIE S M E BDB 25 


Acidi non prorſus expers eſt, non enim defendic ferrum a rybigine, ut 
Pinguedo. 
Non datur præſtantius remedium in raucedine & fauci um asperitate. 
Recens egregium eſt antiſpasmodicum & ſedativum, ſi iis, qui torminoſis 
alvi fluxibus vexantur, propinetur; necnon infantulis recens natis creberrimi 
uſus eſt, ad tormina ventris a ſordibus, tempore geſtationis collectis, nigricanti- 
bus compeſcenda ad 3ii, cum ſaccharo penidiato, & in Colica Spasmodica: 
valet & in alvo ſicca, Aſthmate ſpasmodico, Tuſſi convulſiva clamoſa, in do- 
lore ex renum calculo, & in ardore Urinæ, longe jucundius uſu interno, quam 
Oleum Lini nauſeabundum, ad Cochlearia aliquot cum juſculo propinatum. 
Doloribus a partu ſuccurrit, privatim iis, qui Lochiorum fluxum ſuppreſſum 
comitantur, magno & præſentiſſimo auxilio eſt, fi ad aliquot cochlearia cum 
brodio carnis ſumatur. 
Datur & in Pleuritide ad Zij, iij vel iv, ad dolorem ſedandum, & in in- 
fantibus tuſſientibus. | 
Veneni vim infringit mature datum. 


AMTYLUM Starch. Vid. Triticum. 


C. ANAGALLIS flore phœniceo C. B. Male Pim ernel: & ANAGAL- 
II s flore cæruleo C. B. Female Pimpernel. | 

Succus utriusque capitis pituitam gargarizatu evocat, & in cjus doloribus 
plurimum prodeſt. Naribus infuſus dentium dolorem lenit, fi in narem denti 
oppoſitam immiſſus fuerit. Cum melle Attico purgat oculorum albugines eo- 
rumque caliginem diſcutit, & ex ictu cruorem. Jumentorum quoque oculis 
medetur. Urinam ciet. Alvum purgat ex aqua mulſa. 

Utraque admodum extergentis eſt facultatis, habent vero nonnihil caloris, 
& quandam trahendi facultatem, adeo ut adactos corpori aculeos extrahant. 
Deſiccandi vim habent citra mordicationem, quamobrem vulnera glutinant, 
& putreſcentibus ulceribus auxiliantur. Utraque porro vim habet mitigandi 
& inflammationes arcendi. Morſis a vipera proſunt, itemque nephriticis, 
hepaticis & hydropicis. 


NOTE. Anagallis utraque ejusdem ſaporis eſt, ſcil. acidi, ſalini, amari, 
acris & ſubadſtringentis, fere inſtar radicis Pyrethri, & partim inſtar Aceto- 
ſe, poſtea mordicantis & calefacientis, acrimonie ſenſu diu in faucibus 
herente. 

Inſigniter rubefacit chartam ceruleam, ſed non Sw Violarum. Infa- 
ſum cum Vitriolo viridi ſubfuſcum fit. 


Succus pro Errhino inſervit. | = 
| | D Fatut- 


ME T/SAIES MEDICA 
Fatuorum Salus apud recentes audit hec herba. JYillifius & complures 

practici multos maniacos, & melancholicos per hujus herbæ decoctum ad ſa- 

nam mentem redliiſſe teſtantur, necnon prodeſſe in delirio —— 


febribus continuis. 
An hos effectus præſtitit prœcipue fundendo diſſolvendoque hamores? 


D. ANCHUSA floribus phœniceis C. B. Altanet. 


Tres ſpecies Anchuſe a Dioſcoride | deſcribuntur quænam autem Plant 
ſint, non convenit inter Authores. 


NOT. Deſeribitur ſaporis eſſe amari, ei 

Tincturam dat pulchre rubram oleo, omnibus ol: los, cere & aquæ vite. 
non autem aquę ſimplici, tametſi quidum cam coquunt in aqua, qua buty ru. n 
abluunt, ut luteo colore tingatur. 

Verum eſt, quod D. Alſton aſſerit, temerarium eſſe vires, a Veteribus radici 
Anchuſt ſuæ adſeriptas, tribuere Anchuſæ noſtræ, quum, an ejusdem plants 
ſit, nec ne, non ſatis liqueat: verum, etſi ipſe affirmet, nec ſaporem adſtrin- 


gentem, nec experimentum cum Vitriolo viridi noftre Anchuſœ radici com- 


petere, mihi tamen & pluribus alus ſapor ſubauſterus deprehenditur & in ſub- 


ſtantia, & in infuſo, atque in meo experimento nigreſcebat cum Vitriolo viridi; 


proinde hanc radicem non prorſus rejiciendam quatenus vulnerariam, & con— 
tra diarrhœas, dyſentcrias & ulcera ſiccanda proficuam, concludere auſin; & 
Autore Lieutaud, locum habet inter medicamenta reſolventia & detergentia, 


applicatur cum effectu contuſionibus & Ulceribus rebellibus; & interne ad 


roborandum. 


C. ANDROSEMUAM maximum fruteſcens C. B. Tut ſan or Park-leaves. 


Ejus Coma contrita reſinoſum odorem ſpirat. 
Herba, illita vel emplaſtri modo impoſita, medetur ambuſtis & podagricos ju- 


vat; vulneribus quoque imponitur, cohibens ſanguinem. Authore Galeno, folia, 


in vino auſtero decocta, vinum ipſum vulnerum grandium glutinatorium effi- 
clunt, & Herbe facultas eſt modice extergens, & deficcans. Juxta Dioſco- 
idem ſemen tritum, drachmis duabus potum, excrementa biliofa trahit: prodeſt 

time iſchiadicis, verum a purgatione aquam inſuper ſorbere oportet. Pli- 
ius hane rem ulterius proſequitur, aſſerens: Ad purgandam Alvam uſus eſt herbe 
tuſæ cum ſemine, potæque matutino vel a cœna, drachmis duabus, in aqua 
mulſa, vel vino, vel aqua pura, totius potions ſextario: trahit bilem : pro- 
deſt iſchiadicis maxime, ſed poſtera die Capparis radicem, reſinæ permiſtam, 
devorare oportet drachmæ pondere, iterumque quatridui intervallo eadem fa- 


cere, a purgatione autem ipſa robuſtiores vinum bibere, infirmiores aquam. 
Con- 


MATERIES MEDITS » 


Confer Hypericum. 


NOTE. Odor ut unguenti: ſapor adſtringens, ſubacris. 

Decoctum, ut aliorum adſtringentium, clarius fit, addito Spiritu Vitrioli, 
contra turbidum fit, & deponit ſedimentum fuſcum, inſtillato ſpiritu cornu Cervi. 

Idem decoctum ſaturate viride fit, addito Vitriolo Martis. 

Neſcio quo pacto evenit, quod apud plures de Materia Medica Seriptores 
altum ſit ſilentium de hac planta, Certe ſenſibiles qualitates vi 2 & 
nomini Tuan vel Tout - ſain conveniunt. 


c. ANEMONE nemoroſa flore majore C. B. JYood- Anemony. 


Anemone omnes acres, & inter adurentia numerantur : attrahendi, exter- 
gendi & ora vaſorum reſerandi vim obtinent. Succus ex naribus purgat & 
humiditatem ex ore trahit, oculorum cicatrices extenuat, ſordida ulcera purgat. 

Menſtrua cient, cum ptiſana ſumpte aut vellere appoſitæ. Lepras remo- 
vent appoſitæ, lac attrahunt & augent. Ad capillorum defluvium Anemones 
forem lævigatum ex Oleo illine. | 


NOTE. Folia & Flores acres ſunt & veſicantes. 
Aliquando comeditur a pecoribus, ſed dyſenteriam parit. 


c. ANETHUM hortenſe C. B. Garden - Dill. 


Nec Plinius nec Dioſcorides deſcribunt, ſed ex aliis plantis, Anetho compa- 
ratis, facile colligitur, eam eſſe, que nomen in hunc nsque diem ſervat. 

Uſurpatur aſſiduo in condimentis, in cibo, in ptiſana, in albo jure, dando 
iis, qui tenuiſſimos ſuccos & facile exhalantes habent, mediam temperaturam 
ſortita, & inter mediocriter attenuantia alimenta collocata, Viride adhac & 
ſucculkntum humidius eſt & minus calidum, itaque magis concoquit, & ſom- 
num conciliat, quam ſiccum, ſed minus digerit, & 4dcirco vult Galenus, quod 
Veteres coronis, ex eo plexis, uti ſolebant in ſympoliis. 

Juxta Dioſcoridem, aridi come ſeminisque decoctum potu lac evocat. 
Huthore Galeno, viride & humens lac purgat & multiplicat, nam ſiccum plus 
quam oportet excalfacit & ſiecat, & ubi adolevit, evidenter calfacit, incidit 
& attenuat; proinde doloribus internis ex frigore ſuccurrit, & anethinum 
oleum capitis dolori ex frigore; in calculo, fi ſpiritus aliquis craſſus mor- 
bum exaſperet, utiliter admiſcetur fomentis on. utpote digerendi inſla- 
tiones facultatem habens. 

Frequentius potum oculos hebetat & genituram reſtinguit. 

In oleo decotftum digerit, dolorem ſedat, ſomnum conciliat & m 
incoCtosgue tumores concoquit; fit enim ex eo Oleum, cujus propinqua fit tem- 

| | D 2 peries 


Ons. my 4 * 1 — >, . 2 IT k 
R's EPT . 3 * - CORD e = 
— 4 Wy - ARES 85 gg ns C 55 A — 3 — ——— IT —— F 
| Bona rr nine Wire A Boks © tle het aim 


n 


VE. 
ny 
f 
5 6 
Je 
$4 


2 CORO 
* * 

* N — 
n 

1 


* — 993 7 1 LY 
os RE. ä n 
— — . Seth ao ters 3 


* WE 
. 


rares MEDI CA 


peries pus moventibus & concoquentibus vocatis medicamentis, niſi quatenus 
paulo illis tum calidius, tum ſubtilius eſt, ac proinde digerens. Idem oleum 
yalet in inflammatione cum dolore, utpote mediocrem naturam in calore ge- 
rens & vim elaxandi habens. 

Aridi come ſeminisque decoctum potu tormina Anden br t ru tus 
movet, alvum & eorum, que in ſummo fluitant ventriculo, vomitiones cohibet, 
ſingultus lenit. Addit Plinius, ſemen fervens olfactum ſingultus cohibere. 

In potionibus Urinam ciet. Ejus decoctum fæminis hyſtericis ad deſeſſio- 
nes utile; & Hippocrates commendat eſui aptum, ut puerperii purgamentum. 


NOTE. Folia ſuaviter aromatica ſunt, halitu gravi, ſed tamen jucundo & 
ſuavi, & ſuſpenduntur ex lecto eorum, qui ſomnum capere non poſſunt, 28 
bus Oleum ſoporiferum eſt, ut & Decoctum ſolo odore. 

Vulgus pabulo Vaccarum admiſcet, ad augendam lactis copiam, robo- 
rando Ventriculum. Odor gravis indicat quodam modo anodynam elle, unde 
lectis, ut mox dictum eſt, imponitur ad ſomnum conciliandum. 

Semen odoris eſt grati & fragrantis, ſaporis acris, aromatici, minus grati, 
quam Fœniculi. R 

Ab inſuſo Aque per plures horas perparum ejus virium extrahitur ; ſed ſpi- 
titus Vini rectificatus integrum odorem & ſaporem extrahit, qui . in 
Lxtracto poſt deſtillationem, ſ] piritus, 

Vim ſtomachicam & carminativam videtur poſſidere majore as quam 
Aniſum: in cardialgia & colica ventoſa levat. 


Lac auget, ſed tancum in pituitoſis. 
Ejus, in ſero lactis cocti, efficaciam in ſingultu compeſcendo experien- 
tia ulteriori confirmatam novi: & Otho Heurnius hoc unum remedium habuit 


contra ſingultum ex cauſi frigida, nullis remediis cedentem, Be Olei ex ſemi- 
ne Anethi gutt. iv Olei Amygd. 5 ſſ. f. Hauſtus. Oleum Ancthi chemicum, 
per os aſſumptum, poſt clyſteris uſum magnar um eſt virium. 

Genituram extinguit longiore uſu, | 


D. ANGELICA ſativa C. B. Garden 4 


Sponte in Norwegia creſcit , & Caules ſunt deliciæ Lapponum; porro vel 


rape inſtar, detracto Cortice, comeduntur ſummo cum appetitu, ibidemque 

fortiter, æque ac noſtra, aromatica eſt, & aroma ſervat per annos, unde opti- 

me conditur Saccharo, & mane ſumitur contra peſtem & aëris contagium. 
Foliorum, radicis & ſeminis Odor & Sapor idem eſt, fcil. Odor aromati- 


cus, gravis, fragrans, quaſi moſchatus, ſapor aromaticus, acris, calidus, ſuba- 


marus, caloris ſenſu diu durante. 
n 


8 FFF DYE PIT I Heh 8 \ ON: pin peu : 
77 3 I a CE CER . N SLE br OE 1 . 
if N Ma FOE OTE /c A I IEG . ONE Aid 
* 5 Ay at 3 n 5 NY I 
BTW „„ TT : RS 
hy 5 KS REES n N Wt IF £2 
* e 


M-ATERHTHES MED EDS 29 


In radice calor & acrimonia major quam in foliis, & in ſemine quam in 


radice, usque adeo ut dolorem excitet diutius maſticanti. 


Radix, transverſim ſecta, balſamum album ſplendens exhibet ſaporis aromatici 
calidi: ſimiliter ſectus Caulis cellulas exhibet, balſamo aromatico flaveſcente 
plenas : & ſemina per maturitatem alba, ſucco lacteo, per ſiccitatem fla- 
vicante ſcatent. 

Vires radicis & ſeminis extrahuntur imperfecte ab aqua, ſed perfecte ſpiritu 
vini rectificato, ex quo Extractum inſpiſſatum fere totam quantitatem exhi- 


bet, eſtque odoris ſaporisque longe validioris, quam Extractum aquoſum. 


Radix externe diſcutit, partes relaxatas roborat, & ad tumores frigi- 
dos valet. | 


Sudorifera eſt & diuretica : flatus ventricall ® primarum viarum egregi# 


diſcutit : Colice & Cardialgiæ atque aliis affectibus, ab acido viſcido natis, in- 
ſigniter reſiſtit. 

Menſes movet & ſœtus expellit. 

Venenis obeſt & peſtilentiam arcet hauſta aut frequenter commanſa. 

Decoctum radicis viridis ex frigore tuſſientibus opitulatur, crallam kntam- 
que pituitam efficaciter expectorans. 


C. ANISUM Herbariis C. B. Ariſe Seed. 


Galenus ſeribit uſque adeo acre eſſe, ut ad urentium acccdat caliditatem. 
Hoc vel caremus, vel noſtrum minus calidum eſt. 
Acre eſt, ſubamarum, efficacius qui vehementi eſt odore, humiditatem ex 
ore trahit, potum hydropicis ſitim ſedat, oris halitum jucundiorem facir : 
lactis ubertatem præſtat, authore Dio/coride : unde concludit Dodoneus, Cale- 
num erraſſe in deſeribenda Aniſi facultate tanquam tertii ordinis calefacien- 
tium & exſiccantium, quoniam quæ lac generant non valide ſiecant, ipſo Ca- 


leno teſte. Panis cruſtis ſubditur, ſaccis quoque additur, quibus vina colantur 


& transfunduntur, peregrinis odoribui, in ſaccum con jeati ut odore & ſapo- 
re magis placeant. 

Inſomnia levac ſuſpenſum in pulvino, ut eng: olfaciant, necnon po- 
tum ſomnum conciliat, dolores levans. Singultus olſactum decoctum potum- 


que cohibet. 
Flatus e ventre disjicit, ſtomachum roborat, unde aliquando admiſcetur 


purgantibus, v. g. Veratro, aut Peplio apud Hippocrate u. Vomitiones cohi- 
bet & precordiorum tuinores, e Hatu natos. Alvum & ab rum pro- 


Auvia ſiſtit. 


Urinas ciet: oleo perfuſum, cute perfricata, ſudores movet. Thoracis pi- 
tuicas purgat toſtum, cum melle ſumptum melius, eraſſitudinem humorum ate 
333 tenu- 


gp” Le NN? F 


1 
7 
2 < 
1 
©, 
f 17 
1 
1 
7.3 
N 
$5 
Ii 
p73: 
Fo 
* 
FI. 


* dna hens e 
r nn AS cer mere 
De ee % — 22 . 2 


__ 


's 9 n 
mann 
4 2 r 
n . 

— Y : 


— 2 : — 
en at 
* TY 


30 res uE Die 


tenuans, & inter alimenta attenuantia locum tenet, Venerem ſtimulat. Do- 
lorem capitis levat ſufficum naribus. Veſtes a tineis defendit. 


NOT. Odor fragrans, mitis, ut Fœniculi, ſapor dulcis, aromaticus cum 
acrimonia levi grata. 

Oleo multo luxuriat, quod largitur partim expreſſ one, inodorum & * 
duin, alterum deſtillatione aromaticum, in cortice hærens. 

Atate amareſcit, Ade ac ejus Oleum. 

Vires integras extrahit Spiricus Vini eee quæ poſt deſtilationem 
manent in Extracto. | 

Externe conducit ad tumores frigidos, debilitatem ks Jaxiratem 
tiſcerum, & colicam flatulentam. 

Convenit reccns natis, quando tormina inteſtinorum ex pituita viſcida & 
acida patiuntur, & hi, authore Heusmio, a Dj pulveris aeque ac a Rhabarbaro pur- 
gantur: An a v1 <jus carminitiva & antifpatinodica? Helmontius ſaltem Ani- 
ſum appellavit Solamen inteſtinorum. Valet & in ſuppreſſione menſium. 

Les femine, ſi emulgeatur cito poſt ſumptum oleum, kujus odore imbui- 


tur, & Infautis lactantis Lotium redolet Aniſum, ſi nutrix Oleum ore tenus 


AC rd 


ſumpferit. 
Idem oleum præcavet ſugillationem inunctis partibus læſis, v. g. naribus 


& fronte in infantibus, ingreſſum tentantibus & forte cadentibus. 
D. 14 ANO NIS f. binoſa Hore purpureo C. B. Reſt harrow. Petty iin. 


2. ANONIS [plus carens purpurea C. B. Purple Reſt harrow without 
| Prickles. 

Vires topicæ, ab antiquis traditæ, acres & ulcera erodentes, necnon 
odor gratus, noſtræ non - conveniunt, quippe longe minus acri, & fœtoris 
inſignis. | 

Folia, antequam ſpinas protrudunt, condiuntur cum ſale pro cibario. Ho- 
rum odor gravis elt, ſapor ſubdulcis, quaſi inſtar Piſi; & aliquantum viſcoſa 
ſunt. i ſaporis ſalini, in A en ſubacris, & non (ut ſucei acido- 
rum & auſterorum) clarior fit cum acidis, fed cum 1is ſpiſſeſcit & clarior fit 
eum Spiritu Cornu cervi Oleoque tartari per deliquium, etſi aliquantulum ru— 
be faciat chartam ceruleam, minime vero ſyrupum violarum. 

Radicis Cortex præcipue uſurpatur, cujus odor eſt ut glycyrrhizæ, {apor 


ſubdulcis, leguminoſus, ſubamaricans, & aliquantum nauſeoſus. 


Non rubcſecit tincturam Heliotropii. 
Vis ei tribuitur attenuans & aperiens; unde radicibus quinque aperientibus 
annumeratur; & reſert Matthi, multorum teſtimonio competrtum eſſe, ra- 
dicem 


” 
M A T'E-R'T B'S ME DRE. 31 


dicem corticis pulverizatum, ex vino ſumptum, vim maximam preſtare ad re- 


num calculos comminucndos expellendosque, obſtructis urine meatibus, & ſibi 


ipſi compertum eſſe, decoctum radicis potum ſummopere præſtare ad jecino- 
ris vaſorumque inſarctus: proinde datur cortex radicis in ꝓtiſanis & juſculis 
in ictero & calculo, nccnon contra menſes ſuppreſſos, & hæmorrhoides in- 
ſlammatas. | 

Folia, in vino Matlratico infufa, vires dictas antinephriticas poſſidere di- 
cuntur. 


C. ANTITMONI CAI, Stibium & Stimmi apud antiquos. Antimony. 


Uſus ejus internus ignotus erat antiquis: Baſilio autem Valentino & Para- 
celſo debetur 12 centuria, 
Vis ejus, juxta Dioſcoridem, eſt adſtringens, ſpiracula cutis obſtruit, 


exereſcentias in carne cohibet, ulcera ad cicatricem perducit ; ſiſtit ſangui- 


nem. Ambuſla igne in puſtulas erumpere non patitur, cum adipe recenti il- 
tum; que vero cruſtam contraxer? ad cicatricem perducit, additis cera & 
exigua ceruſſa. Ob facultatem deſiccantem & adſtringentem ocularibus 
medicamentis admiſectur, ad epiphoras, dolores & inllammationes ocu- 
jorum lotum & illotum: ingreditur & colly rium ad corroſos angulos ocu- 


lorum. 


Fluxiones inhibet oculorum exulcerationesque farina cjus ac thuris, gummi 
admixto. Effi cacior autem contra vulnera recentia & contra veteres canum 
morſus inſperſa farina. Porro & inter extergentia ſeu repurgantia locum 
habet, dum ſordes & ulcera oculorum ex purgat. 


NOT. Ferro ignito injectum odoris ſulphurci eſt, fere ſuſfocantis, & 
incenditur cum famma cæruleſcente. 

E duabus, vel tribus partibus conſtat, 1. Sulphure, vulgari ſimili. 2, 
Sulphure metallico. 3. Regulo. Si enim Sulphur vulgare, imo quodvis Sul- 
phur animale, vegetabile vel minerale addatur Regulo in fuſione, regenerari 
Antimonium author eſt Hurham; Regulus autem ſuo auluc gaudet Sulphure 
metallico, quo fi omnino ſpolietur, fit iners, nec amplius virulencunn. 

Pulvis ſubtiliſſimus inſufſlatur oculis, ut 1 utia, ad deſiccanda ulcera corneæ, 


& in aliis obſcurat ionibus Viſas. 


Porro, codzm At env ſupra citato, Antimonium crudum, ſi digeratur in 
aqua leni calore, ajiquid lactei coloris imperat aque & odorem ſulphuris, 


quod liberaliter hauftum infigniter profuir in morbis cutaneis, allisque. 
Hine notandum, ejus decoctionem cum lignis non damnandam eſſe; quinimo 
Exempla proſtant apud Germanos felicis ejus uſſis in ſubſtantia & decoito in 
| u- 


N A1 + 8? 
8 * , n 23 — => 
. oe wow. cc. ogs Bode, as. $43” ** r — * 


— 


he 0m Dd, 
8 Re 7 


een > — IIED 
1 2 fa pe * —— 0 
SSC 
8 , 


Wines 
- A 


— 2 — — 
_— ——— "2 ages 


2 5h 4 


5 W — 
bebe may 7 „ . 
—— ff. 5 
* 
. ˙»—ͤ 2. 


* 
— hee 


f 
; 
| 
N 


*% wx 
. 


DEX 


Nh AUTOR BI oa eng 


b 8 2 L 
A of 


15 
i 
4 
0 
* 
4 
** 
0 
1 
** 
j 
* 1 
© 5 
0 


Ar 7 n — 8 a 
* Rn * — ad — Foo 45. -» 252 os =. K. 
— — A 
\ . ? YL Aa Fan _ 
r be 


. - 
* * 9 a * 
SEARLE * ax N. 
. AST 4 Z 2 
— — mw S 
Dr IO 


— AID AGT..”” 
r 1 8 
: P 


ppt oro ry 


„ MATEFRIIES MEDICA 


curandis febribus intermittentibus rebellibus & Rheumatismo, cavendo ab uſu 
Acidorum. An id precipue a Sulpliure pendet ? 

Vires autem propria herent in Regulo, qui, Vinis acidis diu infuſus, pa- 
rum ponderis ſui amittit; veruntamen hoc infuſum doſi mediocri emeticum 
eſt vel catharticum, & in doſibus admodum parvis plerumque diaphoreticum. 

Crudum ad 5s vel 3j alvum leniter movet, & perſpirationem promovet, 
hujusque uſum internum non tantum tutum eiſe, ſed & proficuum, nec mo- 
do nobiliſſimum eſſe medicamentum equorum & pecorum, Scabie laborantium, 
pabulo miſtum & ſudorem promoventem, tandem patuit, ſed & hominum in 
contumacibus ſeri lympheque vitiis, ſcabie, lepra, ulccribus, præcipue vo- 
nereis, & in affectibus arthriticis, rheumaticis & ſcorbuticis: quin & in pa- 
ralyſi, ſuperveniente ſalivationi mercurial!, incipiendo a gr. iij, & adſcenden- 
do ad 318 quotidie. 

)uidam dant ad 3j vel ultra, & ejus uſum predicant in gonorrhœa viru- 
lenta, fluore albo & obſtructione menſium. Lumbricos quoque necare dici- 
tur; fed cavendum ab uſu omnium Acidorum poſt jus aſſumptionem; inde 
enim periculum vomitus excitandi ; & hoc nomine forte quidam cum ſaccha- 


ro vel pulveribus abſorbentibus admiſcent. 


C. APA R INE vulgaris C. B. Cleavers, or Gooſe graſs. 


Juxta Calenum, modice extergit & deſiccat, habetque nonnihil ſubtilium 


partium; ſanguinis abundantiam ex vulneribus reprimunt folia impoſita. 
Herba ipſa ſi axungia trita excipiatur, ſtrumas diſcutit. Semen ſubdulce. 
Seminis, canlium ac foliorum expreſſus ſuccus, e vino potus, contra phalan- 


giorum viperarumque morſus pr bet auxilium. Idemque, auribus infuſus, ca- 


rum doloribus medetur. 
NOT. Summitates juſculum vernum ad ſanguinem purificandum ingre— 


diuntur. Herba conſciſſa pullorum anſerinorum eſca eſt, unde Anglice 


Gooſe Graſs dicta. 
Audivi, ſemen quibusdam uſurpatum fuiſſe in potu inſtar Coffee, 


Folia recentia & ſieca guſtu ſubacria ſunt, ſubamara & ſubadſtringentia. 
Infuſum ejus in aqua a | with; colore mutatur in fuſcum, addito Vitriolo viri- 
di. Succus aliquantum viſcidus eſt, aliquid ſalini & ſubdulcis habet, &, ad 


conſiſtentiam Extracti inſpiſſatus, guſtus organum afficit ſenſu amaritudinis 


ſalinæ. 
Idem ſuccus cum ſpiritu cornu cervi ſpiſſior fit, ſed non cum aceto de- 


ſtillato. 


vulnera glutinat, & ulecra ſanat. 
| | De- 


uidam Succum magni faciunt ad Papillarum rimas; Gains herbæ . 


TY) 


M AT ERIES ME DIe & 33 


- 


Decoctum mire prodeſt Gonorrhœꝶ ſimplici, authore D. Palmer apud Dale. 
Decoctum forte, ſumptum ad 5 1 mane & veſperi, ſabulum expulit in plu- 


ribus experimentis. 
Radix (quemadmodum radix Gallit lute, plante congeneris) a volucribus 


devorata, oſſa eorum rubro colore tingit. 
C. APIUM paluſtre & officinarum C. B. Elzoſelinum Dioſcaridi. Snallge 


Ad eadem, que ſativum Apium, efficax. 
Apium Veterum eſt Petroſelinum vulgare, ſeu Apium hortenſe Dioccoridis 
ab Apio noſtro diverſum, ſed earundem virium. Vide Petro/elinum, 


_ NOTE. Foliorum Apii paluſtris odor vehementior eſt & ingratior quam 
E| Petroſelini, ſcil. gravis & ſapor ſubacris, ingrate aromaticus, aliquantum cali- 
dus, & ſuccus pro Errhino uſurpatur, 
Decoctum coquendo ſpiſſum fit inſtar gelatine, unde in juſculis uſurpa- 
ri poteſt. | 
Apium fovet aliquid volatile fumoſum, capiti adverſum, quod epilepſ] * & 
3 forte aliis morbis capitis obnoxiis nocet. 
I Aperiens eſt, & vix inflammans; Cataplasma enim & foliis recentibus cum 
albumine ovi oculis inflammatis cum pelliculis dicitur mira præſtitiſſe; & ſuc- 
; cus in ſcorbuto pro Gargarismo uſurpatur ad mundanda ulcera oris & ginglvas 
: roborandas. Eſt quoque reſolvens, & applicatur cum effectu Mammis, à lacte 
grumoſo tumentibus. 
Succus & decoctum Calculos, in 11s digeſtos, corrodebat, & comminuebat. 
Porro, dicitur Succus antifebrilis fuiſſe, tertianam & quartanam fugaſſe ad 
| aliquot uncias ſumptus. | 
Coctum, crudum & Succus Urinam ciet, ſimulque ad venerem excitat, 
motum ſanguinis ad inferiora augens, unde & menſes mover. 
Folia comeſa pro acetario raucedinem ſatis veterem ſuſtulerunt. 
Seminis odor ſimilis eſt foliorum, ſapor forte acrior, ſcil. acris, aromati- 
cus, calidus, ſubamarus, unde & flatus diſcutere dicitur magis quam herba, 
& decoctionem non fert, ſed ſimul uſum ejus minus tutum elle in lis, qui co- 
mitiali morbo ſunt obnoxii. 
Räadicis Odor longe minus gravis quam herbæ, ſapor ſubacris, ſuaviter 
aromaticus, ſubdulcis, aliquatenus ad paſtinace ſaporem accedens, unde re- 
cens aliquando inter bellaria apponitur, & dicitur elle blande diuretica, car- 
minativa & diſcuſſiva; & quatenus diuretica utilis eſt in N Aſeite, 
Cachexia, Scorbuto, & Aſthmatico levat. 


. l r er 3 peg, * 


. 


q 
Ls 
i 
$5 
13 
14 
L 
' 
1 
1 
. 
7 1 
17 
FE: 
2 
$ 7 
7 
x 
' 
- 
5 
$ 
+ 
Ul 
17 
35 
44 
* 
2 
oy 
% 
1 
2 
* 
575 
33 
15 
t 
* 
of 
* 
* 
24 
1 
4 
; 
— 
5 
1 


2 


Wt 
„ K 
F 


I 
L 
i 
5 1 
13 
2 þ 
Fo 
F 
AI «2 
7 W 
Py 
\ 
* 
E 
13 
5 7 
"ID 
1 
3 
*% 
*,548 
"rs 
by 
5 
* 
1 
233 
® x 


iliac . by tem Let 2 „ 
b > "Ya 


* r 
rn 


E D. 42 UL. 


34 MATERIES ME DIe A 
D. AQUILEGTA Sylveſtris C. B. Columbines. 
De viribus haud accurate loquuntur Authores, non ſatis diſtinguentes folia, 3s 


i | | flores, radices & ſemina. Dulcedo cum tantilla adſtrictione dicitur adeſſe 
[| omnibus plantæ partibus. Folia quidem & flores, præſertim recentes, ſunt 


i dulcia, ſubacria & ſubauſtera. Infuſum foliorum recentium ſaporis eſt ſub- 5 
| dulcis & leguminoſi, & non mutatur a Syrupo Violarum nec ſolutione Helio- _ F. 
tropii: & decoctum foliorum fit magis fuſcum & rubeſcens, addito Vitriolo B. 
if viridi. „ 


Radix ſubdulcis: Semen vero mihi nihil dulcedinis nen verum auſte- 
1 fitatem inſignem. Decoctum ejus rubrum erat & auſterum, & nigredinem 
acquiſivit, addito Vitriolo viridi; proinde dubitare mihi liceat de vi, his ſemi- 
il nibus adſeripta, ad expellendas variolas & menſes movendos : ſed Experimen- 
if | | tis meis bene quadrat Seminum uſus frequens, vel per ſe, vel leviter cum aqua 
hordei coctorum ad laryngis & faucium incendia & ad ulcera gingivarum in 
| | ſcorbuto, & gutturis in angina. 

| | Folia quoque in uſu ſunt in gargarismatibus contra affectus faucium & aſpe- 
ræ arteriæ calidos. 

Ex floribus hujus cæruleis fit cum Spiritu Vitrioli Tinctura eleganter ru; 
bra, & cum Spiritu Urine Tinctura viridis; &, authore Tournefortio, non re- 
peritur medicamentum magls efficax ad os mundandum & gingivas roboran- 
i das, quam Tinctura florum Aquilegiæ ſpiritu Vini extracta cum dupla quan- 
| titate Tincturæ ſequentis admixta : In Ib6ſs ſpiritus Vini ſolve, ebulliendo 
per ſemiquadrantem hore, G. Laccæ 51j, Maſtiches 3ij. 


” N W * 
TA = : we YES ES 
3 a 8 
pag > bk 5 0 
322 ͤĩ] ]“4iẽdꝙ·dùĩmmmdw....qĩ a DE Fes 
n * n r 1 
—. 


| D. ARGENTINA Potentilla. Pentaphylloides Argentina dicta C. B. 
ö | Wild Tanſey. Silver Weed, | 


j Folia & Flores ſaporis ſunt nonnihil acris vel falini, & auſteri, Herba for- 
j titer rubefacit chartam cœruleam. Succus & decoctum cum Vitriolo vi- 
| ridi nigreſcit, albumen ovi & falivam jejuni coagulat, clarior fit admiſtis A- 

0 | cidis, contra coagulatur ab Alcalinis: indicia Acidi terre conjuncti, ut in 
| Alumine. | 
0 Ruſtici, quando eorum pedes, 5 vel ambulando inflammati ſunt, 
hanc herbam parti affectæ applicant, unde inflammatio cito tollitur: ſiſtit 


ll: | etlam ſanguinem i in recenti vulnere. 


1 5 | Uſurpatur ad dentium dolores mitigandos & pro colinetivs ad tollendas Len- 
| tigines: decoctum inſuper in gargarismis, Ulcera oris ſanans, gingivas laxas 
1 | _ Toborans, & in ophthalmia cum fluxu humoris calidi, adhibetur. 


Mira preſtare dicitur in Fluore albo, prœſertim additis cancris fluviatilibus 


MATERIE S ME PD & MM 


in decofto; & tota herba cum radice coca hemoptoicis ſubvenit; Alvi quo- | 


gue & Uteri fluxum cohibet. 

Authore Etmullero, ab omnibus tanquam ſpecificum habetur in Itero, & 
omnes fere compoſitiones adverſus morbum arquatum ingreditur. 

Radix in Anglia inſtar Paſtinacz a pueris, necnon a porcis comeditur, dul- 
cedinem habens cum adſtrictione, 


c. ARGENTUM VIVUM Quick- ſilver, : 


A Veteribus venenum corrodens exiſtimabatur. Meſue aliique Arabum 
compoſitiones ejus proferunt contra morbos cutaneos. De eo hæc habet 
Avicenna: ,, Ejus vapor inducit paralyſin, tremorem & tetanum. Interficit 
„ Mures, & ex fumo ejus fugiunt animalia venenoſa & ſerpentes. Quod ex 
„ eo extinctum eſt medicamen eſt pediculorum & lendium, ſcabiei & ulccrum 
„ malorum. Sublim atum eſt ſtypticum!“. 

Jacobus Berengarius in centuria ſexta primus introduxit ejus uſum in 
curanda lue venerea: & Paracelſus primus dedit præparata mercurialia 
interne. 

Notatu tamen dignum videtur, Præparationem quandam nuper celebratam, 
Mercurius præcipitatus per ſe, notam fuiſſe Paulo Æginetæ; hec enim habet 
ille lib. vnn. „ Argentum vivum ad medicum uſum non ita valde aſſumitur, 
„ quum venenum exiſtat: vcrum quidam uſtum ipſum ac in cinerem 
„ redactum, aliisque n permixtum, colicis & volvuloſis bibendum 


„ dederunt “. 


NOTE. Dioſcorides tradit methodum ſeparandi Argentum vivum è Cin- 
nabari, & ait potum lethale eſſe, pondere ſuo inteſtina disrumpens: Verum 
experimentis nuperis abunde patuit, potum argentum vivum neutiquam eſſe 
adeo pernicioſum. Serva quædam in tenebris inſcia deglutivit I6j argenti 
vivi loco aquæ ſine noxa; & nuper in Anglia compluribus mos erat ad Zij 
pro doſi deglutire quotidie per ſatis longum tempus ſine noxa, non tamen 
prorſus ſine periculo ſalivationis, nam a 5vj, tribus auroris ſucceſſivis ſumptis, 
accidit Salivatio : teſtante tamen D. Dorer, aſſumptum fuit quotidie ad 3j 

er annum cum eventu felici in Aſthmate ſævo & hæreditario. 

Poſt Aurum eſt omnium corporum maxime ponderoſum: ſpecifica ejus gra- 
vitas ad Aquam eſt ut 14019 ad 1000, in igne tamen valde volatile, adeo ut 
igne arenæ aſcendat, & in vapores evaneſcat, qui vapores valde nocivi, Pa» 
ralyſin & mortem adducentes, unde foſſores, qui laborant in ejus mineris, per 


tres vel quatuor menſes vix poſſunt ſubſiſtere quin tremuli & paralytici —_ 
E 2 


0 — — ry 
E A Q . . Ie THF . 7 

|. — — : 4 
_ o_- — — 


S 1.992 IEEE of Dog: tt 
3 — . de one 35 
. —————— on 


* r 8 A - nun 
5 2 N 
4 WO IL RIS 1 - 
6 3 — £ 
2 eee 0 
ri — 


1 
2 — 2 


— Moto 
. Faves a 99 IE 


—— 


 MIATERITES MEDIC A 


& Deauratores, aurum afiis corporibus ope Mercurii ſuperinducentes, fere fiance 
per moriuntur nervis affectis. 
En miram ejus penetrandi vim: Fæminis nonnunquam inter falivandum an- 


nuli aurium aurati ex mercurio albeſcunt mollesque fiunt, & ſi quis in mar- 


ſupio argentum vivum gerit ac retinet in manu nummum _— hic evadit 


quaſi argenteus. 
Penetrat quo Aer nequit penetrare; — enim adigitur trans poros 


Veſicæ, quod non fit ab Aère in veſica preſſo. 

Porro, dum plura ſubjecta in Noſocomio ſalivationi diverſo tempore expo- 
nuntur, tum illa, in quibus ptyalismus fere prorſus ceſſavit, de novo ſalivam 
rejiciunt, quando aliis Mercurius inungitur. 

Experimentum ſequens dicitur probatum fuiſſe multis mulieribus in Hollan- 
dia : Repletur Mercurio vivo calamus ſeriptorius, ejusque orificio cera ſigil- 
lata obturato inter mammas de collo ſuſpenſus geſtatur a mulieribus, quibus Lac 
ſuum diſcutere animus eſt, eousque donec Lac omne evanuerit: hoc fit optimo 
effectu, & ſine ulla noxa. 

Porro, tumores diſſipat ſi eo fumigentur. 

Ab omnibus fere Acidis mineralibus notis ſolvitur (fed non ab Acidis ve- 


| getabilibus ) & ſaporem vitriolicum acquirit in corpore, ut & in ejus præpa- 
rationibus cum Acidis, & hinc inter purgandum a Mercurio dulci nonnulli de 


ſapore quaſi æruginoſo queruntur; verum per ſe nullam acrimoniam habet. 


A dictis patet vis ejus fortiter attenuans, necnon edulcorans, quod 3 a ſequen- 


tibus ulterius patebit. 

Incipiente Salivatione mercuriali oritur ſæpe Eben cum puſtulis. 

Non ſemper Luem veneream curat Salivatione, verum ſubinde ſudore vel 
Urina, 

Emplaſtris reſolventibus admiſcetur ad tumores dion glanduloſos & To- 


phos Gallicos diſcutiendos. | 
Ulcera maligna, phagedznica, putrida, & preſertim venerea, aliaque con- 


tumaciora, aliis irritis, mirabilicer curat in unguentum redactus; & Cancri 
venerei deſtruuntur unguento ex Mercurio cum terebinthina. | 

Extrinſecus & Scabiem ferinam ſanat inunctus & fugat pediculos. 

In Rabie canina, etiam in peſſimo morbi ſtatu, Unguentum mercuriale ad- 
motum, ut in Salivationibus levioribus, efficax eſſe deprehenſum fuit. 

Uſu interno Dj cum 5j Sacchari tritus in mortario vitreo, donec fiat pulvis 
gry ſeus, datur pro tribus diebus, in lumbricis infantum efficax; & in Aſcaridi- 
bus nullum medicamentum efficacius vel tutius: imo teſtatur Braſavolus ſe 
infantibus, vi vermium ſemimortuis, exhibuiſſe, qui illico ſanati fuerunt, & 


in Equis ſe hoc feliciter expertum eſſe. won. 
or 


* AT E ANI ESO MOBLDTEGAY 2» 


Porro, partum difficilem promovet, & Goritienſes obſtetrices, ubi gravide . 
diu in partu laboraverint, ſtatim argentum vivum ſcrupuli pondere, nullis 
incommodis, exhibent. | 

Extinguitur cum melle, oleis, reſinis, balſamis, gummi-reſinis, gummi Arar 
bico, & ſubſtantiis terreſtribus, v. g. Oculis cancrorum. 

Operatio Mercurii vix pertingit ad oſſa, ſed Guaiacum: hinc ptyalismo be- 
ne ſuccedit Guaiacum, fed non, vice verſa, bene ſuecedit Mercurius Guaiaco; 
quinimo liquore Guaiaci humoribus corporis diſſolutis. Mercurius, maxima 
datus copia, aut perfrictionum forma corpori applicatus, nihil ſalivationis ex- 
citavit, tanquam Mercurius in attenuatos penitus humores nihil ageret, ſed | 
fine offenſa illaberetur atque iterum exiret, vix turbato ſanguine (c). 1 5 

Notandum quoque, Mercurium non eſſe univerſale Antipſoricum & Deob- 
ſtruens; ſæpe enim deficit in curandis puſtulis & ſtrumis, ſtrumoſisque ulce- 
ribus, & in Cancro niſi venereo, ut ſupra. In Scorbuto vero nocet, ut & in 
diatheſi colliquativa ſanguinis, 11s quibus viſcera ſemiputrida & vaſa tenera, 

& lis qui facile in hæmorrhagias incidunt. 


C. ARISTOLOCEHIA Birthwort. 


Apud antiquos quadruplex. 1. Rotunda, Strongyle, Dioſcoridis & Galent, 
femina Plinii. 2. Longa, ſeu dactylites. 3. Clematitis recta C. B. tenuis Ga- 
leni. 4. Piſtolochia & polyrrhizos Plinii, Grecis ignota, a Romanis primum 
uſurpata. 

Ariſtolochia rotunda guſtus eſt amari & ſubacris, odoris viroſi. 

Ex diſcuſſoriis & extenuantibus eſt, & inter digerentia numeratur, de- 
tergens lene, magis tamen detergit quam moderatiſſime detergentia, v. g. 
quam ervi & hordei farina, hinc in fracturis oſſium capitis valet, & ad 

Ulcera carne implenda, utpote exſiecans & mediocriter detergens ſine 
morſu, adeoque vulnera exſiccat, & ad nervos vulneratos, utpote tenuium 
partium, valet. Porro, inter Obeſitatem curantia locatur. 

Ulcera putrida exeſt, & ſordida expurgat, vermesque extrahit, item cla- 
vos, (ſeu calloſam duritiem) in Ulcere natos: medetur fiſtulis: gingivas & 
dentes extergit: inter auricularia medicamenta miſcetur in dolore auris ex 
flatu ventoſo aut eraſſis & viſcoſis humoribus: caligines diſcutit ; aculeos & 
ſpicula extrahit: oſſium ſquamas emplaſtri modo impoſita adimit. | 

Stomachum roborat, & teſte Theophraſto, remedium eſt vigiltarum in vino 


auſtero trita & pota. 


Fn” —— ” — — 
— 7 r 
— 


— — — 22 — 4 Le * 
PFF IT 9, Ar Rm.” Rao. ro Sn 


vg 


N 
* 2 n OE SOR. 8 27 : 9 
F enn ene  ihnthe ge IO 
Nd Ee nd CI Dt ion ad, 
. "IN 8 1 2 ER Feet: I 8 Sy 5 
FFP l 


——————— — 
2 TE; 


IS 


phe it Os 
_ 8 


— 


5 - 1 — — bs to — e. 1 r ; x 
TY EY WE IEPA YES. "IN. x! Dy EIS 
NT na Re ney — —— 


Cum 


— * — 


(c) Boer aa be. 


ears MEDICA 


1 Cum pipere & myrrha, mero pota, vel in peſſo ſubdita menſes, partus & . 
omnia vulvarum onera ejicit. 1» Uteri ſtrangulatione in vino aut aqua valet. * 
Urinam promovet: ſingultibus, ſuſpiriis, algoribus eum tremore ante ac- 
cefſionem febrium, lienoſis, ruptis, convulſis, laterum doloribus, — 
comitialibus, podagricis cum aqua pota auxiliatur. 

Longa minus quidem tenuitatis partium obtinet quam rotunda, minus abs- 
tergens & digerens, ſed non minus calefaciens, & proinde commodior in 
quibus uſus eſt modicæ abſterſionis, puta in Ulceribus carne explendis & 
fomentationibus Uteri. 

Clematitis creditur ad cadem que longa, & rotunda pollere, ſed jis effi- 
cacia cedit, Ejus radices, cortice aroma redolente veſtitæ, unguentariis ad un- 


guentorum ſpiſſamenta conducunt. 


NOTE. Ariſtolochiæ ſapori amaro nauſeoſo reſpondet vis purgans humo- 
res bilioſos & phlegmaticos, a Meſue ei adſcripta, licet a Dioſcoride & Galeno 
prætermiſſa. Aliter vires, a Veteribus ei tributæ, confirmantur & illuſtran- 


tur Experimentis Recentiorum, ſcil. 
Extrahuntur Vires menſtruis ſpirituoſis & aquoſis, ſed magis perfecte a 


Ipirituoſis. 

Succus radicis longe & rotunde chartam cœruleam rubefacit. 

Pulvis & Extractum vel Tinctura, Spiritu Vini extracta, externe adhibetur in 
linimentis pro Ulcerum inveteratorum, ſordidorum & malignorum mundifica- 
tione, ſpeciatim in ulceribus tibialibus cacoëtheis lotione è decocto. 

Pulvis corrodit carnem mortuam five in Ulcere five in fiſtula. 

Porro, externe laudatur ubi tumores reſolvendi ſunt, & Veterinarii ad tu- 
mores Equorum, alias immedicabiles, ſumunt radicem, & eam coctam cum ſemi- 
ne lini imponunt, vel etiam incoctam (d) oleo imponunt, & longæ infuſio 
ad ſcabiem exficcandam in plurimis regionibus uſitatiſſima eſt. 

Interne rotunda ſubvenit aſthmati, a crailis humoribus, expectorationem 


promovens. 


C. AR TEMISIA vulgaris C. B. Mug vort. 
Flos graveolens, & quod ſit ſccundi ordinis calefacientium, juxta Galenum, 
j ſiutis quadrant noſtræ. 
; Fervefacta inſidentibus fzeminis prodeſt ad. extrahendos menſes, partus, 
ſecundasque (in quibus retentis & præſeribit Hippocrates ) itemque ad 


vulvæ precluſionem & inflammationem. Herba ipla copioſior, imo ventri 
| | impo- 


121 — 
— — 


— 2 
— 


(4) Rieger. Introd. ad notit. rer. nat. 


— 
ö 


— FL. * 
mon We la — 
on by on ELL. EEE 
SOR OY 


M A TERIES M E DIE 3 


impoſita, menſes ciet. Suecus ex eadem expreſſus, cum myrrha ſubactus, vul- 
veque ſubditus eadem, que & inſeſſus, ex Utero trahit. Valet etiam ad cal- 
culos in renibus atterendos remoratamque urinam eliciendam: Ulcera ex- 
ſiccat, | | FT 


NOT. Odor & Sapor eſt fere qualis Abſinthii, ſed remiſſior, nempe Odor. 
gravis, haud ingratus, aromaticus, ſapor ſubamarus, aliquantulum falinus & 
ſubadſtringens, præſertim ſummitatum floriferarum, qui validior quam folio- 
rum. Infuſum ejus bituminoſum quid reſipit. | 
Dicitur vim inebriantem Cereviſiæ augere: ſi decocto herbe laventur vel 
foyeantur pedes itincrando defeſſorum, omnis laſſitudo tollitur. | 

Succus Alcalinis volatilibus & fixis magis congruus eſt quam Acidis, nam 
cum illis fluidus eſt, ſed ab his coagulatur: huic quadrat Experimentum alte- 
rum, ſcil. Vino vel Cereviſiæ infuſa Artemiſia aciditatem tollit. Aliquantu- 
lum rubefacit Chartam czruleam : Syrupum Violarum non mutat. Deco- 

ctum in aqui, addito Vitriolo viridi, fit atro- viride. 

Externe Vulneraria dicitur. 8 | | 

Cataplasmatibus, vel pulvere aſperſo, ambuſtis, pulvere pyrio & ſclopeto 
vulneratis, præſentiſſime mederi dicitur, 

Fumigando cum ea S. Pauli diſſipavit tumorem dematoſum ſuper utrum- 
que genu in vetula. i 3 | 

Ingreditur Enemata antihyſterica, & mulieres applicare ſolent cataplasmata 
ex foliis Ventri puerperarum cito a partu. 

Herbæ ſiccatæ pulvis 51 pondere, in vino potus, optimum eſt doloris 
Iſchiadici remedium, authore Parkinſono, 

In China ab hac planta paratur Moxa. Quo vetuſtior eſt planta, eo me- 
lior ad hunc uſum. Herbam contundunt, poſtquam rudiores particulas ſeparave- 
rint: lanuginoſas autem, quibus abundat, relinquunt, quæ facile incenduntur, & 
laudantur ad ner vorum morbos, podagram & dolores profunde hærentes. Cau- 
terium ſimile quoque parari poteſt ex aliis plantis lanuginoſis, v. g. Gnaphalio. 


—_ 


ee 
n 99 
ee SET R 


ns be 


Aer 


— ile | ot” $045 ar tare; = 


apo Ima" 
1 


W 5 N 
r 
N * — 3 
r .. owl wee Nod > 


777 
2 E 
8 


— 


. R GO” om Way 
ans 2 nr os ah 


ot: = _— 
— —— 


C. ARUM maculatum maculis candidis vel nigris, & non maculatum 
C. B. Wake Robin or Cuckow pint. Fo 

Arum diverſum eſt in diverſis regionibus. Ægyptiaci radix editur & cru- 

da, in quibusdam regionibus acrior & ad Dracontii radicem accedit. Apud 

Dioſcoridem edulis, fed prius cotta. Jubet Galenus & Oribaſius dum coqui- 

tur, priore aqua effuſa, in aliam calidam, vel ſecunda vice coquere. Porro & 

apud nos in Britannia, urgente fame, radix cocta aliquando comeſa ſuit. Con- 
diuntur & fale folia ad cibum; per ſe etiam ſiccata elixa comeduntur. 


« rr TS > 
— — _ pe rated. > * 
— * 3 q _ 8 
COL IIS: . — 8 — — — 
— 7 


* 
9 
1 
19 
1 
. 4 
1 
oi 
& 
1 
© # 
- = 
_ 
J 1 
„. 
7. 1 
Wn. 
4 * 
PN * 
1 
79 15 
. 
qe Io 
$ * * 
1 
4553 
- 
2 „ 
1 
1 
1 
4 * 
NI. Ts 
- 4 * 
+45 
7 7 
4 -» 
ee 
£8 
2 
*, 8 
G 38% 
4 
8 » 
© a 5 
- 
1 
i 
1 
11 
' x 
1 4 
= 
9 
[7 ” 
15 83 b 
— 
* 
= p 
4 rl 
2 . 
_— . i 
*s 5 
1 1 
* mn 
by 5 
- 
5 
. 
EY 
* © 
= 
. 
0+ 
., 
© 
1 
7: 
1 5 
1 
5 
| 
id 
** 
ie". 
0 
= 
Ob 
2 
— 53. 
TO, 
” a7 
L 
* N 
1 
8 2 7 * 
51 
1 
* — 
1 


2 re 
e 
— — > Pa RAE... 
— 4 
2 x ere 
* — 


Cale- 


MATER 1 E s M E DIe A. 


.'Galenus ſuo mitiori tribuit vim meatus aurium ab obturatione liberandi, Ut- 
pote tenuium partium ſine mordacitate. 

Succus radicis cum melle Attico oculorum caligines ac ſtomachi vitia diſcu- 
tit. Partus omnium animalium extrahit nature circumlitum. Aridum in po- 
tione inſperſum aut eclegmate urinas & menſes ciet. Ad menſes trahendos 
ſeminis vel radicis drachme duæ in vini cyathis duobus ſufficiunt. Eadem po- 
tio, ſi a partu non purgentur & ſecundas trahit. 

Ulcera omnium generum, ſive phagedæna ſint, ſive carcinomata, ſive ſer- 
pant, ſive polypi in naribus, mire ſanat. Interuncis exulceratis ex lacte ovil- 
lo bibatur. Epiphoris elixum impoſuere, item ſugillatis, tonſillis, & lentigines 
ex melle illinentes. 

Radix cum fimo bubulo podagricis impoſita prodeſt, & folia cum ſale re- 
centia vel ſicca. 

Radices comeſæ craſſitiem humorum mediocriter incidunt, adeo ut excrea- 
tionibus ex pectore idone (int. Ad tuſſim in cinere coctum ex Oleo dede- 
re quidam, all! coxere in lacte ut biberetur. 


NOT. Radix recens mucilaginoſa eſt & farinacea, nec ipſa, nec reſi- 
duum ejus a Foliorum deſtillatione dulcedinis prorſus expers, & cum probe ſic- 
ca eſt in pulyerem abit farinaceum, inſipidum & eſculentum, nec aliam ha- 
bet virtutem, quam alia farina: recens vero tantæ eſt acrimoniæ, ut nequeãt 
aſſumi, cauſtica, linguam maſticantis afficiens ſenſu punctionis, ut ab acubus, 
& caloris per ſex vel plures horas, & inter ſcindendum & tractandum ad ma- 
nus tractantium puſtulas excitavit. Debemus itaque ei uti ubi leniter exſie- 
cata eſt, quando convenit in omnibus morbis frigidis, ut Scorbuto, Aſth- 
mate, Chachexiaz nec quidem ficca & pulverulenta acrimoniq expers, verum 
maſticanti ſentiebatur in ore punctio ut ab acubus per plures horas: proinde 
Arum non recte annumeratur Antiſcorbuticis volatilibus, acrimonia enim ejus 
non aſcendit inter deſtillandum, ſed hæret in reſiduo, nec mecum periit donec 
per ſemihoram decoxiſſem in aqua. 

Porro, è pulvere radicis ſiccæ cum aqua abſterguntur Lintea, eſt enim 
ſaponacea & abſtergers, Itaque convent in abſtergendis maculis cutis; & 
mulicres in provincia Gallica, bas Poitou dicta, dealbant lintea ſua paſta è cau- 
le, in ſruſtula diſciſſo dum Noret planta, per tres ſeptimanas A, mutata 
aqua quotidie, dein exſiccando. 

Inſolatus radicum ſuccus, cerulſe ſpeciem referens, mirum in modum cuti 
ſplendorem & nitorem conciliat. 

Extus adhiberi poteſt pro Epispaſtico. 

Nee ſpiritus Nitri nee Oleum Vitrioli, radici recenti affuſa, aliquid mutatio- 

| | nis 


— ͤ ́rV.— — 


i 
A 
2 
A 
TE; 4 
8 
4 
ts 
8 
e 
5 
N 
"> S 
. * 
3 
28 
Is; 
*& 
8% 
48 
MY 
2 


MATERIES M TERS 4 
: nis exhibuit, ut & nec Succus cum liguoribus acidis aut alcalinis, nec cum 
6. Syrupo Violarum; ſed chartam cæruleam rubro colore infecit, 
Y Folia, minus acria quam radices, contuſa & applicata, Ulcera brevi ſanant 


. tam hominum quam equorum. 

Z Prodeſt Radix in affectibus ſerofi is, mucidis, coliea mucida, atonia ventri- 
culi, appetitu proſtrato, Hydrope urinam promovendo; & in affetibus lie- 
nis & uteri frigidis, præſertim in flatibus & exhibetur ad 3j cum ſpiritu fru- 

menti 1is, qui aliter difficulter ſudant. 

Decocta radix, melle excepta, medetur pectoris morbis omnibus pituito- 
ſis, valentiſſime expectorans craſſas lentasque excreationes. 

Authoribus Chomel & Lemery, ficce pulvis ad 3j vel ij purgat; & tele 
Lieutaud, Fecula inde parata a gr. x ad xxx purgat. 


C. 484 FOETID A noſtra, Laſer, Succus Cyrenalcus, M.dicus vel 
Syriacus, & Silphium Vererum. 


Si de guſtibus vel odoribus disputare liceret, erederem cum Salmaſio, wo, Aſam 
fœtidam noſtram non eſſe Succum Cyrenaicum ſed Medicum vel Syriacum 
juxta Dioſcoridem, cujus hec ſunt verba: ,, Laſeris Cyrenaici odor blandiſli- 
„ mus, Medici vel Syriaci odor magis viroſus “. 

Acre Gummi eſt & ſtrenue calefaciens, cauterii fere vim obtinens, odoris 
blandiffimi, tenuiſſime ſubſtantie, omnium maxime per halitum digerens. Si 
telt illum cx eo aliquis in os ſumpſerit, toto corpore madorem ciet, & ſi quis 
paululum aſſumpſerit, ejus qualitatem in urina & aliis humoribus præ ſe 4 
Foris impoſitum corpori admodum trahentem facultatem poſſidet, attamen & 
excreſcentias amoliendi & {quand vim quandam obtinet, Diſcutit generoſe 
induratas inflammationes. 

aemadmodum eſt acre & eſtuoſum, inflationes facit, ſen ſpirirys flatuo- 
ſus ex ejus ingeſtione colligitur in ventre. Concoctioni plurimum confert, 
ſenibus & fœminis, hyeme quam wſtace melius. Cœliacos ex acino uvæ ſum- 
ptum juvat. Veſcentibus letiorem colorem conciliat, Apud Hippocratem 
datur in febre ſingultuoſa. | 

Algores cum tremore in febrium acceſſionibus cum pipere ac thure in vi- 
no potus. diſcutit. 'Tetano, Opiſthotonoque diſtentis oboli pondere devoran- 
dum datur, In aqua mulſa linguæ paralyſi ſuccurrit. Quibus hauſtum lac intus 
concreverit, & comitialibus ſumptum ex aceto mullo ſuccurrit. Heaerentes 
gulæ hirudines gargarizatum cum aceto diſcutit. | 

Sanat lichenes recentes ex aceto, itidemque carnoſa narium vitia & poly- 

pos, ſi cum atramento ſutorio aut rugine per dies aliquot illiniatur; fed 
oportet, que illie excreverunt, forcipe auferre. Alopecias cum Vino, pipere 
| F 


3 
: 
N 
5 
* 
5 
* 
94 
v 
1 
* 
＋ 
Lan 
1 
133 
KK) 
= 
7 
= 2 4 
bs - 
= 1.4 
Ws 
” Wd 
& © . 
; 1 
al 
_ 
L's. 
1 1 
- = 1 
7 + 
1 
— 
7 : 
> 7 
Ks | 
. 
. 
y. * 
"KK 
= 2. 
.” 
. S ! 
#1 
1 
34 A 
[5 
. 14 
#8 
Fil 
BYE 
= "I 
We > 
12 
8 
a 
+ 4, 
* 7 
1 
i 
+ 
' *t 
21 
(i 4: 
4 $1 
4 1 
— bbq 
= - 
9 
1 — 
" a 
.35Y 
4 BY 
25 
3 
wa 
"wa 
" 
of % = 
2 
In 
1 ; 
We 9 
.F ny 
bb 
19 
LS 
b I 
. U 
N. 
5 12 
19799 
i 
7 
"EY 
Nr 
18 
is 
"* $, 
: 97 
i Ks 
= 
2 v 345 
+ 
F & 
E 2 
1 
1 
1 
J 
+. 1 60 
1 
13 
"FH 
4A 
- 
* $ 
1 
13 
— 4 f 
1 
n 
2 
9 1 » 
| PH 
£4 
+= 1 
—_ 
/ i” 
x 
FF 
4 1 
- Re 
- [5 
15 N. 
1 
3 
1 
14 
E 
"2 - 
Fa 
G 
Tn 
© 4 
TYe + 
*p 
8 
} : 
* 
3 
: F 
th 
, 
R 
7. 
4 
$ 208] 
1 
1 
1 
5 
; 434 
1 1 
— Br 
i + 
. 
wy 
kt — 
* 
Gf 
5 
81 
1 
7 
1. ps 
"$97 
f 
'* 
bl 1% 
5 + 
: * 
. 
"ht 
195 


ö 


EL) 
— 


<= - 


* 


rr 8 r 
r — _ _ —— 
K RE” 82 


EVE — 
* 2 "oP N 
RO 
als 


Bu Or OT 


9 8 
„ 


Fo 


42 Es MEDTTC A 
& aceto perunctas fanat. Cum melle inunftum oculorum aciem exacuit, in- 
cipientem ſuffuſionem diſſipat. Authore Dioſcoride, in dentium 8 ca- 
vernis illotum inditur, ſed vetat Plinius, etiam cera incluſum, magno experi- 
mento hominis, qui ea de cauſa ſe præcipitavit ab alto. 

A rabioſo cane demorſis prodeſt, vulneribus impoſitum, itidemque valet ad 


omnium, quæ virus <jaculantur, animantium, venenatorumque telorum ictus, 


ſeu potum, ſeu etiam illitum. Gangræœnà obſeſſis partibus, prius ſcarificatis, 
infunditur, necnon & carbunculis: clavos callosque, prius circumciſos, extra- 
hit, fi quidem cerato, ficcorumve ficuum carne ſubactum antea fuerit. Per— 
niones ex vino fovet, & ex olco coctum imponitur. Coxendicibus & lum- 
borum doloribus cum decocto melle illinitur. Podagras in ſpongia dilutun: 
poſca lenit, | | 

Diutinis faucium aſperitatibus ſubvenit, ac vocem, que derepente irraucue- 
rit, aqua dilutum confeſtim expedit: quin & uvam cum melle illitum reprimit, 
ac in anginis ex aqua mulſa utiliter gargarizatur. Anhelatoribus & in tufſi 
vetuſta cum porro ex aceto, vel & in ovo ſorbili datur, itemque pleuriticis 
in ſorbitionibus. I&tericis ac hydropicis cum aridis fieis utiliter datur. 

Urinam ciet ciceris magnitudine dilutum. Potum cum pipere & myrrha 
menſes ciet, & apud Hippocratem datur magnitudine fabæ ad ſecundas deten - 


das ducendas. 
Confer vires Alii & Ari. 


NOT. Odor ejus fortis eſt ut Allii, imo fortior, ſapor acris, mordax, 
ealidus, & fere dolorem maſticanti excitans, ſubamarus. 

Indi frequenter utuntur Aſa ſœtida ad condiendos cibos, uti Hiſpani omni- 
bus fere cibis addunt Allium. Odor cus ſentitur in Urina corum, qui libera- 
liter eam ſumunt. | „ 

Eſt Gummi - Reſina : odor & ſzpor ejus in Reſina herent, que facile ſol- 
vicur ſpiritu Vini puro, etſi plus gm ni quam refine contineat, Porro, 
tincturam ex ea trahit Aqua Calcis æque ac Spiritus Vini, que forte 
preferenda, quippe quæ in Aqua non patitur precipitationem. 

Externe pot enter reſolvit, & ad lienis tumores commendatur. 

Transpirationem inſigniter promovet. 

Ad flatus discutiendos magni uſus eſt in equis & homintbus. 

Colice flatulentæ, ſuffocationi hyſterice a cauſa frigida, hydropi humido 
& tympanitico, obſtruttioni hepatis, lienis & meſenterii ſubvenit. 

In Perſia & India datur magnis doſibus in rheumatismo, podagra & omnis 
generis doloribus. 


Inſignis uſus eſt in Tympanitide. Quidam, reſerente Kempfero, hujus bo- 
lum 


MATERIES: MED ER 4 


jum ſeu pilulam majusculam omni mane per ſex ſeptimanas devoravit, donec 
convaluerit. Ex eo fſubinde ſibi flatus ſurſum & deorſum ſeceſſiſſe, usque 
adeo fœtentes, ut ab hominum conſortio toto tempore juſſus ſit exulare. 
Catharticis aſſociata eſt anthelmintica egregia. 


C. AS$ARUM C. B. A4faribacca. | 
Radices odoratæ, linguam caltaciunt & valde mordent, vim Acoro fimilem 
habent, ſed magis intenſam: tenuium ſunt partium, vi reſolvente & ſangui- 

nem fundente prediue. 

Urinas cient, {1 Muſto addantur, valentius quam Apium. IIydropieis pro- 
ſunt, Menſes proliciunt, & abſolutas uteri purgationum retcationes ſanant. 
Vomitum cient: Senes drachma, ex mulſa bibita, veratri albi modo puryat. 
Inveterate iſchiadi proſunt, ac morbo regio, & 7 vitiis ſalutare eſſe 

traditur Aſarum, uncia ſumptum in hemina mulſi mix, 


NOTA. Radix Odoris eſt aromatici inſtar piperis, ſaporis acris, pungen- 
tis, linguam calefacientis, nauſeabundi, ſubamari cum Ievi ac Itrictione, 

Chartam cæruleam valde rubefacit. 

Voiolentum eſt purgans per ſuperiora & inſeriora. Datur a 55 ad 3j in ſub- 
ſtantia, a 5j ad 511j in infuſo. | 

Subtiliſſime tritum eihcit Vomitum, an modo pulverizatum purgat 
per alvum. 

Coctione diuturna in aqua vi emetica & purgante orbatur, ac fit egregium 
alterativum, potens diaphoreticum & diureticum, menſes, ſecundinas & lo- 
chia movens. Infuſum ex cjus 3j ad 1bj Aquæ, per noctem ſuper cineres ca- 
lidos paratum, non movebit vomitum, Aqua enim non extrahit niſi partem 
falinam, que urinam ciet, viscera obſtructionibus liberat & roborat: in ca- 

chexia, chloroſi & hydrope utilis, & in hydromelite decocta, & epota om- 
nem pituitam pulmonum reſolvit, aſthma ac tuſſim potenter abigit: ſed, it 
decoquatur in Vino, retinet vim vomitivam & catharticam. 

Emmenagogum eſt inſigne, unde meretricule gravide plus ſatis ejus fre- 
quentant decoctum. 

In quartanis datur 5ſs vel 3j Radicis ante pꝛroxyſmum in Decocto Centauri! 
minoris, quæ, ſi poſt vomitum ſimul excitet ſudorem, co melius, 

Datur pulvis ab Sſs ad 3j Equis in furfure madefacto, tanquam remedium 
inſigne i in morbo farcy ditto. 

Foliorum odor aromaticus eſt, ut radicis, ſed Jon 
amm 5 & inſuſum in aqua, ad 
colorem fuſcum 


mitior, ſapor ſubacris, 
0 Vitriolo viridi, acqulrit 


ge 
88 
10 


di 


: 
} 2 1444 


Iz 22: 


1 


T 

* © 

i 

4 

. 

— 

5 

. 

{ * 

4 

1 

z 

1 

"FP 

1 4 

* 
7. 

17 

et 

1 
"£5 
4 1 

">; 
1 
BH 
$1. 
* * 1 

1385 
LS + 
> 

ö 
: 5 
"£8 
1K 
5 by 8 
4 
i 4: 
* 
f : 

17 
= 
by l 

m4, 

+8 

| n 

8 
1 \ 
* * 
2 A 
71 

C © 4 
1 
1 
* * 

1 

8 


8 
* . 


44 WTF RIES MEDICA 


Chartam cœruleam valde Abenden. | | 

Siccorum decoctum mucilaginoſum ſentitur, ola ſenſum acrimoniæ in fau- 
cibus, plures horas dufakem,. excitat, 

Pro Errhino uſurpatur a quibusdam in Cephalæa fere ad Dj, fed tutius 
a gr. ij ad v hora ſomni per 3 vel 4 noctes, nec ſtatim ſentitur ejus irritatio, 
fed tandem fluxum mucoſum copioſum excitat. 

Succus, contuſus cum ſaccharo, fit emeticum tam forte fere ac Antimonium. 

Recentia, Vino infula, & expreſſa, Vomitum Juoque cient, cum Aqua 
infuia tantum laxant. 


D. ASCLEPIAS flore albo C. B. Swallow wort. 
Radix Odoris eſt gravis, aromatici, ſaporis acris, amaricantis, aliquando 


tubdulcis, nauſeoſi. 


Aliquantum rubefacit chartam cæruleam. 

Ulcera ſordida muncificat, ut Ariſtolochia. | 

Alexipharmaca eſt, ſudorifica, diuretica, menſes movet, & antihyſterica 
eſt, Lumbricos necat: &, in vino decocta, potaque, ſubvenit torminibus. 

A Tyrolenſium Alpium incolis ſingulare habetur in curandis ſtrumis, uſur- 
pando ſæpius decouln radieis & herbæ, quod etiam in porcis continuato uſu 
curat ſtrumas. 

In Hydrope, tam aſcitico quam anaſarcodeo, infuſum ejus utiliter exhibitum 
fuiſſe affirmant authores fide digni, aquam per fudorem expellens, ſi radicis 
tbſs in vino maceretur per noctem, dein ad tertiam partem coquatur, & mane 
jejuno ſtomacho calide potetur. 


D. ASPALATHAUS, Lignum \ Rhodi tum quibusdam. Vide Lignum 


Rhwdium. 
N. ASPARAGUS fativus C. B. 1 graſs. 


Dicitur hæc Herba primum in Angliam invecta fuiſſe A. D. 1660. 

Aſparagus apud antiquos non falum hanc herbam ſignificat, ſed cujuscunque 
herbæ cacumen, quum primum erumpit, ut edendo ſit. 

Aſparagus ſutivus, quo utimur, non eſt Dis/coridis, qui dicit Aſparagum alti- 
Jem habere radicem rotundam, grandem, tuberculum habentem, ſed vulgaris. 
Aſparagus radicibus nititur numcroſis, Jongis, teretibus; nec Colunelle & vul- 
garis idem ſunt, nam ille ſpinoſus crat, noſter ſpinis carer. 

Radix odoris eſt fere ut Paitinace, & Sapor dulcis glutinoſus cum ſenſu 
acrimonia in faucibus per horam vel ultra; quali modo, notante #loyero, alia 
Diuretica Zauces alliclunt- 


Exſic- 


MATERqTIES MED BE 45 


Exſiecatione perit ejus vis, quare recens uſurpanda, & ſi decoctum <jus 
expetatur, non debet decoqui plus quam per duo vel tria minuta. 


Radix ſylveſtris, notante Tournefortio, vis rubefacit chartam cæruleam. 


Confer infra dicta de Turionibus. 

Succus digeſtione 23 dierum Calculum ſolvebat. 

Maxime laudatur vis ejus diuretica, & annumeratur quinque radicibus ape- 
rientibus & emmenagogis. | 

Radices, æque ac Turiones, prædicantur ut urinam, calculum & menſus 
expellentes, & urinam reddentes fœtidam; ſed & quandoque nepiricidem & 
lumbaginem inducere dicuntur, 

Adhibentur quoque in ictero & dolore coxendicum. 


Porro, in moderando mictu cruento virtutem Ejus in forma Thee ſe pluries 


expertum elle, affirmat Funkerus, 

Turiones maſticati fauces afficiunt, ut font dictum de radicibus, quas viri- 
bus æmulantur. 

Cito poſt eorum aſſumptionem urinæ foetorem dant, quod etiam a Raphano 


efficitur. 
Succus recens dicitur vomitum excitare & purgare. 


Semicocti, & cum Oleo & Aceto comelti, vel butyro conditi, urinam mo- 


vent & alvum. 
per deſtillationem dant i Olet & Salis volatilis alcalini: . uſus 


eorum immodicus humores efficiunt acres, & calcfaciunt. 


N. ATRIPLEX ſcœtida C. B. Stinting Oracſie. 

Folia rccentia odoris ſunt piſeis ſalſi putridi, & qui attactu leviori manus 
ita inficit, ut longo tempore vix poſſent elui, loco nempe nativo; {i vero pro- 
pe fornaces laterarias, aut muros veteres, cræfent, mutatur ejus odor, qui 
tunc fit inſtar caſei toſti. Sapor ſubacris eſt: Mucilaginoſa ſunt folia, 3 
planta contegitur farina quadam undtuoſa. 

Syrupum Violarum non mutat, & ſolutionem Heliotropii tantummodo ma- 
gis purpuraſcentem reddit. 

Siccorum Odor longe debilior. 

Analy ſi chemica dat multum ſalis volatilis concreti, necnon ſalis fixi valde. 
lixivioſi. 

Subſtantiam videtur poſſidere attenuantem & ſaponaceam. 

 Menſes provocat, fœtum mortuum, ſecundinasque expellit. 
Folia contuſa cum ſaccharo confervam faciunt hyſtericis utiliſſimam, ut 


eft & Tinttura ejus cum Spiritu Vini, & inſuſum arefactæ in agua, inſtar 


Thee. 
7 | 1 Herba 


N 
1 
+. 
& 
* 
2 
: 
74 
o 
** 
* 
„ 
- 
" 
? 
1 
3 
1 
* 5 
3 
' o 
15 
* ” 
8 
J N 
N 
EM 
* x f 
2 
of 
18 
I 
"F 
1 
5 5 
Pl 
7 1 
* * 
i 
1 
We 2 
{FIRM 
38 
1 
x NM 
„ 
1 
+ 
# 157 
. 
24 
1 
16% 
[FEE 
7 
1 
N 
TX 
: ; 
1 
Wo + 
x 
* 
"JEL 
5 
Ly 7 
by. 7 
$ "14 
415 
11 
f 4 
4&4 
4 7. 
Pr 
od { 
be & 
4 1 
* 
60 
"FIR 
Wo.” + 
_ a5 
vr 
15 
1 
BA 
M3 
'£ 
* 5 
— ; 
« 1 
_ 
1 
5 t 
** 
1 
7 
1 
9 
"5 * 
Ft 
4 
J 
RR 
a 
DL: 
= 
4 
bt 
* 
— 
: 1 
i 
35a 
1 
N 
7 
TH 
"i 
a 1 
1 
5 74 
2 " 
j* 
3 8 
1 
2 
"I ; 
1 
Ws 4 
. 
7 = 
=. E. 
4 1 
£ p 
7 LU 
"3 
1 
5 14 
1 
4, G 
4 
* 
4 * 
XP 
s 1% 
. 
HY 
. 7 
© BIN 
7 : 
1 
1 4 
. 7 5% 
3 
RT. 
7. 
v3 31+; 
4 My 
Ly * 
. 
. 
We $1 
Bs 
J * 
1 
"+46 
1 
45 
1 
9 
© 
1 
4 5 
4 
I 1 
. 
12 
$234 
+ Fi 
ba. 
A » 
44] 
A Ts > 
re - 
8 
4 
„ = 
3 
3 1 
Th * 
3, 
- 01 
5 
8 


2 "IR" ye. AIM 
i 


| 
q 


i n 
22 hp 
e 4 

* „ 


ve x 
tr I, 
n — 


- S — — ne — Z 
2 I . — 25 . — nn 3 — 
= — — = — I I. 
gry nn mx. 2 * I 
— * — 5 Fs rw. 9 — << . — SLI 


EF Inn in OE EEE 


DD nn en ent 
— — * — — J 

Ul IR. - 

SEE 


_ LPR 
— 9 + 


— 


2 T == 2 2 DE 


EF e 


Herba tuſa, Ulceribus quadrupedum impoſita, Vermes, ibi ſubinde natos, 
exentit, certiſſimo experimento. 


C. AVELLANA Corylus ſylvcſttis Ca The Haſe nut Tree. 


Fructus, Nuces Ponticæ, Heracleotice, & acrruens Græcis, ad differen- 

tiam Nucum Baſilicarum ſeu Juglandium: Latinis Avellana & Corylus, ali- 

quando & Præneſtinæ vocate ab urbe Præneſti, quod his nucibus oblidionem 
kanne alis incole ſuſtinuerint in annone ſumma penuria. 

Nux Pontica frigidior, autterior, magis terrea, quam Juglans, cæteroquin 
huic ſimilis. In utrisque adſtringens qualitas in oleoſam commutatur: conco- 
Gui contumax, ſtomacho infeſta, inflationem, &, in cibo ſumpta, capitis do- 
n faciens. 

Alimentum corpori præbet copiofus quam Nux regia, pinguitudini cor- 
poris conſerens plus fere quam veroſimile, nullam abſtergendi ex visceribus 
facultatem adepta. 

Tritæ nuces Pontic & in aqua mulſa potæ, tuſſi veteri medentur, tote, 
& cum cxiguo piperis comeſe, deſtillationem concoquunt. Crematarum ci- 
nis, CUM axungia aut adipe urſi perunctus, alopeciis capillum reddit. 


NOTE. Viridium putaminum ſuccus adſtringit, repellit, & apud Galenum 
uſurpatur in Angina. | | 

Nucleus purus (demta membrana interiore, quz ſiſtit ventrem) ſaporis eſt 
dulcis, grati inſtar amygidalz, olcoſus, minus tamen quam Juglans. Recens 
alvum laxat. Ex his nucibus, ut ex Amygdalis, Oleum per expreſſionem, & 
Emulſiones parantur: Oleum abſtergendis furfuribus capitis inſervit. 

Corpus pinguefaciunt, Plus nutriunt, quam Juglandes, minus, quam A- 
mygdalæ. 

Ante paſtum comeſte a calculo renum &, nevluichlle preſervar2 dicuntur. 

Ex mul 1 hauſti nuclei Urine ardorem mitigant. 

Liberaliori corum uſu gencratur Bilis porracea in ventriculo, que vomitu 
aliquando ejicitur; recentcs, ob copiam humoris, miſti ſubſtantiæ pinguis & 


Oleoſæ, in calidiore ventriculo facile corrumpuntur, vomitumque excitant in 
diſpoſitis; qui ſecus incurrunt in Dyſenteriam, ut Tragus obſervavit; no- 


tante inſuper HoFinanno, in aſpera ſua regione, tantum non Pepetuam eſſe 
80 ut quoties uber cft proventus Avellanarum, toties inter piedejos fa- 

liaris ſic fluxus - by; ap 
"ice vel vetuſti Nuelci in faucibus & pectore irritationem efficiunt, & ab al- 
be dine ac duic<dine tendunt ad ſlavedinem & amaritiem, unde de his jure dixeris, 
quod de juglandibus veteribus & rancidis dieitur, fi DO polt altos cibos edat 
1 copio- 


MATERIES M ED EE 47 


copioſe, fitim futuram ampliorem & infjationem moleſtiorem, ſuperveniente 
tandem vomitu vel dejectione. 


C. AVE NA. Oats. 


Avena vulgaris ſeu alba C. B. White Oats & Avena nigra C. B. Black 
Oats. Hz#c multo frequentius & copioſius ſeritur in Anglia quam alba. 

Juscula avenacea ſucceſſerunt hodie Cremori Ptiſane Veterum, ex hordeo 

excorticato factæ. 
Eſt concoctu facilior, quam Ptiſana ( Hordeum ) & quidem maxime om- 
1 nium leguminum ad concoquendum accommodata. Prodeſt tuſſientibus in 
3 ſorbitione ſuccus. In pleuritide, ſi bilioſi ſint ægri, Ptiſanæ cremor crebrius 
. copioſiusque aſſumi deber, fin autem averſentur ægri ptiſanz cremorem, alio 
utantur, præſertim avenato, vim enim, que humores ex thorace & pulmo- 
ne purget & educat, haud minorem quam ptiſana (ſi non etiam aliquanto am- 
pliorem) obtinet. 

Calida eſt & parum nutrit: ſiccat & discutit moderate, & citra mordacita- 
tem. Digerendi vim poſſidet, quod ex guſtu patet; leviter enim eſt acris, 
verum & ex eo liquet, quod phlegmonas, tam ſimplices quam induratas, ſa- 
nat, æque ac hordeum ad cataplasmata utile. N. B. hec apud Æginetam tri- 
buuntur Avenæ erratice, Ægylops dictæ. 

Authore Dioſcoride, Puls ex eo conficitur, Alvi ſiſtendæ vi predita, ſed, 
juxta Galenum, panis, qui ex eo fit, non Alvum aut ſiſtit aut proritat, ſed 
medium locum obtinet. 


: w = * KN i * * r 
9 28 — n 8 xe! — — . 
rere * * * n 


— 
— 


NOTE. Semen mucilaginoſum eſt & ſubdulce, lentius quam Hordeum: 
oleum exhibet ut omnia farinacea, & proinde e larga mucilagine, mitioribus 
pingutbus, & pauciſſimis ſulphureo vaporoſis, contexta eſſe dicitur, 

Farina ad tumores duros & dolentes leniendos uſurpatur. Ingreditur cata- 
plasmata reſolventia, & maturantia. Vulgus in Dania pultem avenaceam, ex 
ſimpliei aqua paratam, non infelici ſueceſſu adver ſus Pernionem, qui calces in- 
feſtat, uſurpant. : 

Crudum ſemen ſacculo inditur, qui ventri, optime calefactus, imponitur, 
ad dolores colicos & uterinos leniendos. Adhibetur & in cataplasmatibus re- 
ſolventibus & emollientibus, mediocriter & fine morſu digerens & in clyſte- 
ribus uſurpatur. 

Quando Equis venter 1 eſt, quod ſpe fit 4 in Stabulum nuper 
recepti ſunt, poſt paſtum e gramine autumnali, Avena exſiccat & aum 

conſtipat. 


In raucedine, tuſſi, exasperatione, exulceratione faucium, & oris aptphichis a 


3 

nf 

4 

A 4 4 
* } 
F<] 
x 2 
RE 

1 
F W ; 

v5 F 

A834; 

1 
1 
= 

Wa: ts | 

£7 


bs. : 1 8 ds - 
nm ont 7 TIS 
* rr eee 


> uy LYLE FAC LA 
2 — — 
. 24.09 YT oY þ 


—_— 


CD 8 
„ 


"; < A442 N 4 
. — 0 . 
1 . 
5 N —_— 
r n Io 
LOS 1 EIS ee. 


5.4.9 , N 
* hg z a - 
o . ed * . * 3 1 


r 
2 


ho ag. 


43 is ME Dre 


catarrhis ſeu Iymphe acrimohia oriundis, juſcula avenacea uſurpari ſolent, 
quik lentam viſciditatem lymphæ & catarrhorum temperant, corrigunt, 
& aliqumtulum abſtergent. Baynardus enim noſter experientia ſua affirmat, 
An omnibus aliis granis præſtantiorem eſſe in morbis pulmonum. 

Seritur pro equorum pabulo; anſeres eo ſaginantur, & gallinæ aluntur. Ex 
ejns farina, granis decorticatis, cum ſale & paſſulis aquæ incocta, & fre- 
quentiſſime cum carnibus juſcula & ſorbitiones paramus; nec alia fere juſcula 
apud nos (in Anglia) in uſu ſunt, quam avenata, que ſane tam ſanis quam 
ezrotis ſaluberrima ſunt, facillime concoquuntur & optimum corpori alimen- 
tum præbent; unde medici noſtrates in morbis acutis non aliis fere ſorbitionibus 
e grotos alunt, quam avenatis. 

IL farina quoque panes conficiuntur & placentæ ſaluberrime ; Cereviſia 
quogue cxinde fit, hordeaceæ non cedens. Walli ex amylo Avenæ, in aqua 
ad gelat ine conf! ſtentiam decocto, ferculum parant Flumer)y dictum, quod in 

2770 pretio eſt: hanc gelatinam calidam, in taleolas diſſectam, cum late 
vel ccreviſia, aut vino, albo ſaccharo edulcerata, mixtam comedunt. 


AURANTIA Malus. Malus Aurantia major C. B. The Oran- 
ge Tree, + 


Non videtur a Veteribus defcripta, quippe nec Græcis, nec Latinis niſi in- 
ſimi evi, cognita fuit; alioquin Columella arboris fruftusque tam pulchri & 
clegantis culturam tradere non neglexiſſet. Pod. a Stapel. 

Arantia pro Aurantia corrupte dixere, & inarancia pro inaurantibus vel 
inauratis, unde Italicum Nerancio & Græci recentiores barbari ve fece- 
cerunt. Apud Nicolaum Myrepſum vezzurGa Eſt arbor, que mala fert aurea. 
Igitur Aurantia mala recentiorum ſunt Mala aurea Veterum & Heſperi- 
dum mala. 

Non aliunde, quam ex hac obſervatione, Veterum negligenti eluceſcit, 
qui cum tot ſint 1 Citriorum, tot Aurantiorum, hec omnia ſub unius 
Citri nomine complexi fint, nec aliter diſtinguant, quam fi unicum Citrium 
malum iptis notum fuiſſet. Saltem duo hee unions genera diſtincte exponere 
debuerunt, Heſperidum malum five aurcum, & Aſſyrium five Citrium. Hæc 
Salma ſius. | 

Cortex ſeu Flayedo odoris eſt fragrantis, grati, ſaporis amaricantis, calidi, 
acris: amarior & calidior eft, quam Cortex Limonum, acrior & magis aro- 
maticus, — Citri, & proinde in ventris uterique doloribus, tympanitide 
& cardialgia præferendus. | 

Aquam deſtillando præbet aromaticam, amariuſeulam, carminativam, ſto- 

| mach- 


>, 
x 
Fs 
52 
5 
Ts 
A” 
. 
5 kt” 
XS 
8 
mY 
. 
3 
7% *> 2 
258 
£8 - 
ens 
2 
5 5 
1 
> RE 
13 
- * 
Lg 
EE 
wan nl 


N 
f at 
5 5 
"nes 

755 


. 
2 


MATERIES In 4 


machicam, in doloribus colicis utilem, que odorem & ſaporem ſuum retinebat 
per tres anhos & ultra, 

In potu recentiorum, Punch dicto, rejicitur, quoniam caput tentat, vim Spi- | 
ritus Vini inebriantem augens. 


Oleum inſigne habet, quod dum recens eſt exprimitur digitis, eſtque opti- 


mum ſtomachicum & convenit in omnibus frigidis affectibus & in dyſuria. Vi- 


res Corticis extrahit Spiritus Vini plus quam Aqua. 
Cortex egregium eſt Carminativum, quo in ventriculi imbecillitate, flatu- 


Tentia, colica, doloribus poſt partum cum fructu utuntur practici; eſt & ein- 


menagogus, antihyſtericus, anthelminticus, diureticus, in febribus malignis, 
in iſchuria ſimilibusque morbis, a muco ortis, utilis; & in pluribus Experi- 
mentis compertus eſt magnæ efficaciæ in Febre intermittente. 

Succus acidus eſt, paulo minus vero quam Limonum & Citri: etate perdic 
aciditatem & fit duleis. Compoſitio noſtra, Shrub dicta, viſciditatem majo- 
rem acquirit ab hoc Succo, quam a Succo Limonum, 

Differt Succus Aurantiorum ab aceto, quod non ſit volatilis, a ſalibus nati- 
vis acidis diverſarum plantarum, quod ſolubilis fir: Sal ejus, in ſucco inſpiſſato 
exiſtens, in Spiritu Vini æque ac in aqua, & deliqueſcendo in aëre (f ) 


ſolvitur. 
Sitim extinguit, relrigerat, putredini reſiſtit & febrientes juvat. 


Truſtulum Calculi, digeſtum per 9 dies, in hoc ſucco per ſe, vel aqua ad- 


miſta, ſolvebatur. 
Succus, vel Extractum ejus in Scorbuto, etiam _— precayendo & ſa- 


nando efficaciſſima eſſe perhibetur. 


c. AX UNO 14, Pinguedo, Adeps. Greaſe or Hat. 


Adeps omnis vim habet excalfaciendi, molliendi, rarefaciendi, digerendi 
citra mordicationem, collinendi & mitigandi acres mordicationes. Utile ta- 
bidis in ſorbitione eſculentorum adipum jus. 


Vetuſtate calidior fit, valent ius digerit & diſcutit. Recens magis conve- 


nit in phlegmone cum magno dolore, vetns in jis, qui ſine dolore. In agres- 
tibus animalibus acrior, quam in domeſtiqis, in urbibus alitorum humidior & 
craiſior, in juvenilibus minus calidus, in maribus calidior, quam in ſcminis, 
& in non caſtratis, quam in caſtratis. 


8 20 A. 


: (F) Lewis, 


Let n 


- do * x os * > as a — 2 22 t — 
N 5 ee ed 


— — 4 . * * 
— ae — a = — —— a— * 
r ee LAS a . r n r AX. * 
— 0 "es N ada ah BY * r y 
—— * 7 . 
> KR — 
n n 


Fes. — 


-. * 
* — 
D 


. 


. oe ONO 
> . * . % 


N * x * LEE 7 8 „9 

* 1 * 7 — 2 Tx * K 1 C ITT 88 

by of ST Oe ATI WY = 7 "EP PI 8 
— 3 . — 7 * : : 


* 


2 


13 
bo 
# 
"IEC 
„ 
.Y * % 
. 
* + 
*+K 
"T6 
bs . 4 
AF 
14 
5 a 
9333 
TH 
th 
1 
0 A; 
- . 
q y- 
1 
= 
1 
* * 
- ITs 
» + 
Id 
* 
1 * 
1 * 
Ws 2 
.H 
ys 
. 
Wo. 4 
We. 
£7 ! * 
* 
1 
. 
0 
"> 
1 
17 
1 
155 
{ 
18 
| 
Fi! 
7 j 
* 
+ 
15 
7 
1 
1 
1 
5 
* 
4 
*; 
4 
5 
7 


4 
] 
E 
* 

| 
* 

5 
5 
27 


r 


as 
N Sar" al — . NE 
A wy 2 . * 2 
n 


EF ANT 
D _— © — 
2 
1 


r 
Q "ol 


SW” RYE. 


me 100 


— ——— — _ — — —— — — —— - — — — — ey” 
: —— a — —= — . — WY 
— — - _ — 2: 22 — — —— — - - CLAS, — — wh 
D DE X35 ———— .. ͤ—ꝛ,f i—— — — — — 2 . EIS". ERS 3 
"FSC EGG 2D 2 — — — — — - — — —— — >. — _ 
. S bh = * — - — of CO Todo <3. foe o— rods Þ —_ p as. 3 — — nne ry » 


Tr 8 


— gen” 


ars MEDTE 4 


C. 4ADEPS SUILLUS. 

Omnium fere aliorum humidiſſimus eſt, ac proinde actione ſua vicinam oleo 
veteri vim poſſidet, quanquam oleo paulo magis calfaciat, tum emolliat & 
concoquat: que enim moderate calida, humida, lentaque ſunt, velut adeps 
porcinus & vitulinus, butyrum & thus, ſunt puri movendo idonea in, phleg- 
mone tentatis, partibus, phlegmonis proprie appellatis familiariſſima. Hine 
Adeps ſuillus cataplasmatis, quæ ad inflammationes valent, admiſcetur, contra, 
tauri & capræ acriores adipes, frigidioribus & duris, minus proprie phleg- 
monis dictis, magis congruunt. 

Adeps ſuillus facit peculiare emplaſtrum, ſeptuaginta quinque denarifim 
pondere axungie centum ſpumæ argente denariis mixto, utiliſſimum con- 
tra inflammationes ulcerum, utpote molliſſimum ac humidiſſimum, & aliorum 
imbecillimum, talisque fere caloris, qualis eſt corporis humani: teneris cor- 
poribus convenit, cujusmodi habent mulieres, pueri, eunuchi & viri delica- 
tiores, in umbra, ocio & frequentibus potabilis aquæ balneis effœminati: 
contra, taurinus b_ 4 magis convenit ee duris meſforum, foſſo- 
rum &c. | 

Moderatiffime relaxat, & ſincerus prodeft confricatus membris, itinerum 
laſſitudines & latigationes levans. 

Tis, qui acria mordaciaque per alvum excernunt, auxiliatur ;nfuſum. Ad 
vulvæ ſedisque vitia accommodatur & igni quoque ambuſtis prodeſt. Plinius 
has vires ulterius illuſtrat fic: In axibus vehiculorum perungendis uſurpatus 
cum ferrugine rotarum utilis fit medicina ad fedis vitia virilitatisque. 

Ad tauft m veterem recens decoquitur quadrantis pondere in vini cyathis 
tribus, addito melle. Juxta Plinium vetus, ſed fine fale, in pilulis ſumptus, 
phthiſin ſanat: datur quoque Phthiſicis unciatim cum vini veteris hemi- 
na (g) decocta, donec tres unciæ ex toto reſtent. 

Vetuſtate acrimoniam & digerendi facultatem acquirit; quin imo teſtatur 


Galenus, fe ſervaſſe pharnncum cx oo & adipe, per 40 annos,. quod ut- 


cera diuturna, preter morem maligna, melius ſanavit, quam opinio ferret. 
Sale conditas & quam vetuſtiſſimus magis calfacit, emollit & diſcutit; vino 
lotus pleuriticis prodeſt. 


C. AD EPS ANSERINUS. 


Calidior eſt, quam ſuillus, quin & ſubtiliorum partium, &, minimum ter- 
reſtris, 


Fae _ 
* 


— 


(3) Hemina Continet Ivijß vel J LX. 


e 
OI WO 


Wr 
„ 
N 


M A TERI E MWEDMEES * 


reſtris, ſicut & avium. Familiariflimus eſt phlegmonis, ſed quodammodo ad 
digerendum potentior, quam ſuillus. Eſt quoque ſubſtantia tenuior, & ad di- 
gerendum potentior, quam adeps gallinaceorum. In tumoribus, qui difficulter 


reſolvuntur, ne aliquid duri aut ſcirrhodes relinquatur, adjiciendum medica- 
mentis aliquid adipis anſerini. Quæ in alto corpore mordicant magis obtun- 


dit, quam ſuillus. Cepas ſucco mixtus auricule infunditur & prodeſt ſur- 
dis, auditum revocans. Illitus duritias & concretiones locorum diſcutir, 

Doloroſas omnes affectiones juvat. 

Recens, & ſine ſale inveteratus, ad vulvæ vitia proficit, nam, ſi ſalem as- 
ſumpſit, utero infenſus eſt, ut & is, qui progreſſu temporis acrimoniam con- 
traxit: facit & ad labiorum rimas, ad curandam faciei cutem & contra aurium 
dolores. Utiliter medicamentis additur, que laſſitudines & fatigationes le- 
vant. Convenit in Alopeciis, qua tenuium partum, unde prompte in cutis 
profundum penetrare queat, atque ad radices capillorum pertingere. 


NOTE. Adeps tum Suillus, tum Anſerinus mollitiei & lubricitatis ſenſum 


exhiber in ore, & acrimoniæ levis in gutture. 


Igne nec fœtorem peculiarem nec ſalem volatilem alealinum exhibent, ut 


pleræque animalium partes, tanquam non perfecte ad naturam animalem as. 


ſimilati. 
Non ſolvuntur Spiritu Vini plus quam ab Aqua, Odore fœtido tamen, 


quem acquiſiverint, liberantur digerendo in Spiritu Vini rectificato. 

Adeps ſuppurans eſt, quatenus poros cutis obſtruens, & perſpirationem 
inhibens. 

Adeps ſuillus temperatus eſt, & valde conveniens in emolliendis tumoribus 
& leniendis doloribus ex incandeſcentia & inflammatione obortis, — 


matibus admixtus. 
Anſerinus interne cum pomo aſſato en convenit in emollienda alvo nimis 


obſtructa: & fi teſta juglandis media, hoc impleta, Umbilico applicetur, ſi- 


mulque idem adeps abdomini illiniatur infantum, poſt paucas horas alvus 
contumaciſſima ſolvitur. Adhibetur & in aurium tinnitu. 
Axungia Taxi a Venatoribus expetitur & affricatur membris refrigeratis. 
N. B. Pinguedines animales ab Oleis vegetabilibus differunt, quatenus aci- 
ditatis expertes, & proinde ferrum a rubigine melius præſervant. 


Q 
do 


”. 


- * 1 22 
r r " — . . —— n — _ 8 
— 7 — 3 = Ph — 3 3 

SHR 00 oh : — Pr * £ I 5 8 2 2 * 22 T * N. 2 
. ” — — - - » 


. 
qt 
83} 
+3 
1 
1 
. 
1 
19 
2 
ww 
ia 
13 
4 ** 
. 
47 
4 
Cit 
. 3x 
in 


i 
14 
+ 1 1 
I! 
'S; 


Fe 


5 
4 
Eg 
15 
| 
HS 
of 
1 
of 
y 
1 


r 


3322 D - * 3 * 
— — « 
We 44 — 2 — ů * F 2 
> we. 3 es d N L 
> CAE CREE 14 7 


— . Tos Ae edt i <A —ę— 22 
of ＋ 2 A 8 21 . 


2 4 rr 
e eee 2 


2 r iin 
rr 


CE 
— — 
8 


* 2 n 


by ner! 
* . nan 
— - 353 — — 


Coons IH I III Ie in ins nd og 


— 


— XI 8 > — mY — 
— 8 - = = = — ̃ — IIESD — Ia eee er 
- — 2 ——— — . NE — — ME —ů — * * JM —— 
— EE . = — —— r hs n Ko 
—.— — — — — — "> 2. — 


2 
So 


L 


— 
. — 
F r 


„ A T E RI ES M E DI c . 


B. 


C. BULANUS Myrepſica. Glans unguentaria. Myrobalanum Plinis 


& Attio, nihil habens commune cum Myrobalano Arabum. Oleum 
Balaninum. Ben nut & Oil of Ben. 


Nucleus, amygdalarum amararum more, tuſus preſſusque oleum reddit, 
quo ad pretioſa unguenta pro Oleo utuntur: reliquiæ terreſtres & dure in- 
tenſam habent qualitatem amaram cum quadam adſtrictione, cortex enim ad- 
modum adſtringit, proinde exterſoriam & inciſoriam vim habet eum aliqua ad- 
ſtrictione. Hoc magma ſinegmatis immiſcetur, que ad ſcabrities & prurigt- 
nes accommodantur. 

Si quis carnem ejus drachmæ pondere cum melicrato bibat, medicamen ex- 
perietur vomitorium, ſæpe etiam per inferiorem alvum largiter ſubducens. 
Itaque cum hoc medicamento utimur ad viſcerum expurgationem, & maxime 
jecinoris lienisque ex oxycrato ipſum exhibere conſuevimus, aceto enim gau- 
det tum forinſecus impoſitum, tum per os acceptum. 

Facit quoque ad hepar induratum in cataplasmate impoſita, & lienem conſu- 
mit, prefertim, {1 farina + In exiiccatoria ipſi commiſceatur, velut eſt lolia- 
cea ac ervina. 

Cum aceto cotta pſoram & lepram exterit: cum nitro vitiligines & eica- 
trices nigras emendat, & cum lotio lentigines & varos, maculas, a 1 ardore 
contr ractas, & papulas in facie tollit. 

Eædem vires Oizo Balanino tribuuntur a Dioſcoride, quod contra aurium 
dolorem, ſonos & tinnitus auxilio fit cum anſerino adipe inſtillatum. Confer 


Ricinum. 


NOTE. Fructus integer cum putamine vomitum parit, toſtus purgat per 
inferiora, Nuclei contuſi & cum Alla poti purgant pituitam. 

Nucleus ſubdulcis, prepinguis, & act vulneratus, mox humorem reddit 
oleagineum, Oleumgque, inde expreſſum, vetuſtate non ranceſcit, fed ſerva- 
vatum fuit incorruptum per 14 annos, horologiis & aliis machinis illiniendum. 

Oleum hoc inodorum eſt, valde emolliente ac reſolvente vi pollet, pro- 
ptereaque ad duros furunculos nervorumque dolores utile, pſoram& lentigines 
ſanat: alvum ciet: plerumqne tamen rebus, fragrante odore imbutis, v. g. 
floribus jasmini, moſcho, &c. ſervandis additur, quoniam diu durat, nec 
vetuſtate rancorem contrahlit. 


c. 34. 


MATER-IES MED RS 2 


i BALAU STIA flore pleno . C. B. Nand. * 1 Ho- 
wers of the Wild Pomegranate. 


Dioſcoridi & Galeno Cytinus eſt flos Mali Punici domeſtici, Balauſtium fyl- 
veſtris; Plinius vero Balauſtium mali Punici ſimpliciter nominat. 

Balauſtium vehementer adſtringit, & fluxiones ſiſtit. Decoctum ad ginzi- 
vas, humore flaccidas, dentesque mobiles, colluitur, & ramices ex inteſtini 
prolapſu, cataplasmatis inditum, agglutinat. Si intertriginibus & aliis ulceri- 
bus ipſum illinias, celerrime illa videbis cicatricem contrahere: hoc nomine 
 hemoptoicis & dyſentericis datur in poſca, & in dyſenteriis infunditur, tum 
ad ventris uterique profluvia utimur. Aſperitatem palpebrarum lenit. 

Tum refrigerando tum firmando ventriculo 1 ulceribus internis 
opitulatur, nec ullam viſceribus noxam infert 


NOT. Præter ſaporem auſterum, adeſt & amaror. Deeoctum Vitrio- 
lum viride in atramentum præcipitat. | 

Tincturam præbet tum Spiritul Vini rectificato, tum Aqua, ſed prior 
fortior eſt. 


Si decoctum velimus reddere intenſe rubrum, inſtillandæ ſunt guttæ aliquot 


Spiritùs Vitrioli. 

Coria deponuntur ab his æque ac a cortice Querets. 

Ad firmandos dentes pulvis, eum melle ac pauco Cal io, in formam lini— 
menti redactus, gingivis illinitur; & gargarisnos ad{tringentes & repellente 
ingreditur. 

Uſu interno in Gonorrhœa benigna valet. 


N. BALSAMUM CO PAL 


Odor mihi videtur eſſe inſtar Olei Amygilais alarum dulcium, etſi alias deſeri- 
batur gratus, e . aromaticus: de 75 pore convenit gratum elle, 
acrem E amarum. | | 

Prompte menſtruis ſpiricuoſis obſecundat, modo ſint omni phlegmate orbata 
& ſpiculis ſalis l1xiviott probe armata, 8 zus partibus Spiritus & Balſami 
ſumptis. Eſſentiali oleo æthereo adeo abundat, ut ex libra una Unciæ quin- 
que ve :] ſex humida deſtillatione elici queant. Hoc, cum dupla portione axun- 
gie human mixtum, linimentum dat, quod partibus, para! lyſi tactis, & tono, 
ſenſu, motuque deſtitutis, eximium attulit robur, nee minus partibus, ex do- 


Jore podagrico imbecillioribus redditis, egregiam & commodam operam ad- 


fert. Dolores Rheumatismi ſedat. 
Adeo ſubtile elt & ſpirtuoſum, quemadmodum Balſamum Gileadenſe, ut 
& I UGH 


_——  — 
> i - : 


— —_— en gs 
4 e 
3232 


8 nm. 
2 «AMIE, 


7 iber 
= — — = 


3 — 
n 


1 5 
14 
1 
E 
£ 3 
i 45 
* ol 
= Wi 
$ 
"7 * 
* 
1 
- 
© 
27 
, 1 
75 434 
2 $4 
15 
1 1 
' 
731 * 
2 a 
4 F 
- 135 
a; 4 
4 
1 
11 
Mr 
11 
q 14 
4 45 7 
; is 
$1 
1 
5 L 
Ft 
8 $54 "F 
+ - 
F 
Ka 
* vor 
+3346 
- "4s 
[4 — 
n 
"=P 
-:4£ 1 
1 
1 
1 
. 2 
* 
4 1 
© 7 7 
2 
® 7 at 
#4 
17 
11 
AL 
. Bf 
$47 * 
Be: 
my 7 
HED) 
4 1 
* 4 
11. 
"TE. 
1 
1 
2 1 
LE fs 
Ay 
4 
7 
1 
5 ed 
9705 
1 
N + 
Bat. 
"FRE 
45s 
7 * >» 
F 
1 
1 
1 
N 
* 
3343 
1 
1 
x 
7 
=y 
© 
gz Or 
a } 
* 14 
ö 3H 
5 7 
F* * 
10 
oY + 
U 1 
* 
Ws 
*R7 
mn 
CF, p 
. 1 
5 1 
1 * 
1 
"> I 
+38 - 
I 45 
* 
17 © 
$75 | 
WE + 
} II. 
1 * 
1 
n 
2 
1 115 
4 
4 81S 1 
38 
A "$324 
* 
5 
WS - 7; 
4 
14+ 
113 
1 
3 
. 
* 
» 


= 


—— 
— * 
— anne 45 
r 


* 
Nee A 
SEN Y 


1. ** ell Vp r= 18 * 21 5 
r 


ES I I rn 


— — —— —— —.— — 
8 P ͤ ͤ V 2 


5198 


— . — — 1 — — ä —— : = — —— — — _  -_ 
— — — : 2 — = — — —̃ — — — —.— - n — 
. 2 SD — _—_ — _ E — —. — — 5 = — — = __ Pg — . — —— — = 
DEE EEE hn EE EES EE dt ESE < : - ——— _ — = == RIOTS ——.——. — - 8 
Ez = * - ＋ — — W — * — 2 8 — — — - — = — — — . — 7 Oo — 2 3. OOO Lo 
2 7 = OILS - 2 — — — — — —ä == _ — — E ICID.  ASRET 8 = UNS EC; 2 — — 
po - N 8 : — — : IT —> = — — 5 — pore : — ——— wang ns _ IT 2 = 
— — — Free op — — x * — = Oo 4 — — — 1 2 * — — 2 ————— EE * p< a 
5 : ” — — — Swe — —U—ꝓ Mb Gab — — -_\ des — Me Os. Was apo — 4 3 > ah ot as — — — 
— 4 2 <4 — * * SD 
- . — — = — — bs a — - — = —— — — 


ais MEDICA 


non acquirat conſiſtentiam reſinoſam coquendo in aqui, ut T erebinthinæ 


vulgares. 
Externe calefactum & cum filamentis impoſitum vulneri, factions ſiſtit, 


antecellens Balſamum Peruvianum in uſu vulnerario, & vulnera, niſi nimis 
ſint gravia, intra 24 horas prompte glutinat vix cum tantillo cicatricis veſtigio: 


id quod frequenti experientia confirmant Belge, qui in vulneribus recentibus, 
ner vis etiam vulneratis, uſitatiſſime adhibent, dum in iisdem conglutinandis mi- 
r2 faciat: & ejus vires ſalutares in circumciſione experiuntur Judæi, ſangui- 
nem ex vulnere, antea non paucis exitiali, profluentem coërcentes. 

Interne magis purgat, quam Balſamum Judaicum, cum a guttis 40 vel 50 
ſequebantur plures dejectiones. 

In ovo ſorbili ſumptum dyſenteriam & alios alvi fluxus ſiſtit, ut & Leucor- 
r1:2am a j ad 3ſs. Antiſepticum, diureticum. In omnibus Urine vitiis utile: 
ie ab uſu ejus diſparuit ſedimentum viſcoſum album, quod urine cujusdain 
ſenis adeſſe ſoluit. Denique in Gonorrhœa virulenta & ſimplici valet, & in 
priore, præmiſſa catharſi, ad finiendam curationem, omnibus terebinthinaceis 
pretcrendum, odore violaceo in urina ſe non prodens; porro plerumque ali— 
quantulum purgat; adeoque deterget ac ſanat: Commendatur tandem ad colicos 
dolores frigidos, in paralyſi & arthritid 


C. BALSAMUM FUDAI CUM, Opobalſamum vel 1 Balfami 
Balm of Gilead. | 


Ballamum e Mecha, vel potius Arabicum dicendum, ex Au enim in Pa- 
heſtinam tranſlatum, longo tempore ante Salomonis imperium. 

Eſt validi odoris, linguam modice mordens, adſtringens: inter aromata nu- 
meratur a Galeno, ferturque tenuium eſſèe partium & diſcuſſoriæ ſubſtantiæ, 
non tamen manifeſte calentis, deſiccare & excalfacere tantummodo ſecundo 
exceſſu. Dioſcorides autem ei intenſam tribuit vim calefacientem. | 

Lacti inſtillatum id coagulat. Solvit algores in acceſſionibus febrium cum 
tremore. Vulvæ perfrictionibus medetur cum cerato roſaceo appoſitum. Illi- 
tum fronti in dolore capitis ex frigida intemperie prodeſt, maxime fi craſſiores 
& viſcoſæ ſuerint ſuperfſluitates. | 

Menſes, ſecundas & feetus extrahit, Urinas ciet, ſudores movet. Que 
pupillis renebras offundunt exterget, ſordida ulcera expurgat, cruda con- 


coquit. 
Concoctionem juvat, gre ſpirantibus © convenit, ut & us, qui aconitum 


Hanſcrunt, fi cum lacte cxhibeatur, iremqu2 a vipera demorſis. 


NOT. Buſama in genere ſunt Olea edentialia acido unita & inde coa- 
gulata. Bal- 


"5504 
N 
3 
II 

ES 
Tie a8 
FRESH 
1%; WT? 
: FE 
3s EY 
by ee 
fe 
xx; 
N 


M AT E RTE MW 


corticis eitri, vel lavendulæ & ſeminum aniſi, ſeu quaſi terebinthinam cum 
alio ſuaviore odore redolens. Recens dicitur odoris eſſe adeo acuti, ut non- 


nullis ſanguinem è naribus proliciat, ſaporis amari, acris, leniter adſtringentis 
Lac tepefactum coagulat. 

Non acquirit conſiſtentiam reſinoſam coquendo, ut Terebinthina vulgarls, 
utpote ſubtilius & magis ſpirituoſum. 

Diſtinguitur ab aliis Balſamis celeri diffuſione per aquam & poſtea pellicu- 


le forma aquæ ſupernatante. 
Prompte obſecundat menſtruis n * phlegmate orbatis, & ſpi- 


culis ſalis lixivioſi armatis, ſumendo partes æquales Spiritus & Balſami. 
Leniter alvum ciet: celeriter per urinam tranſit, odore ſe prodens. 
Externe vulnera ſanat, ſuppurat, mediocriter deterget & incarnat in tumo- 
ribus, ulceribus & vulneribus recentibus, hęcque dicitur præſtantius efficere, 
quam quælibet Terebinthina. Diſcutit cedemata, membra debilia roborat, do- 
lores a frigore tollit. „ | | 
Cadavera a putredine præſervat, antiſepticum triplici ratione. T. Quate- 
nus bituminĩ ſimile. 2. Quatenus acidulum. 3. Quatenus — 
Uſu interno laudatur in omnibus affectibus frigidis capitis, vertigine, para- 


lyſi, ventriculi dolore, fluore albo, gonorchan virulenta; tuſſi ex frigido 


humore prodeſt. 

Recens utile in ulceribus pulmonum, renum ac veſicꝶ; aſthmaticis ſubve- 
nit, & in ſtomachi frigiditate, cruditate, atque in omnium flatuum moles- 
tiis prodeſt, a 


N. BAL SAM UN PERUVIANU UM. 
Odoris eſt ſuaviſſime fragrantis, fere inſtar Styracis, ſaporis acris, calidt, 


aromatic, aliquantulum amari, majore fervore partes & humores afiicere ſo- 


lens, quam Balſamum Copaiva. Violaceum odorem conciliat Urinæ. 
Concretum eſt anomalum, hoc ſingulare habens, quod non molleſcat, fed 


durcſcat calore intenſo, & nec aquis nec Oleis expre! eſns miſceatur. Cum Spi- 


riru Vini calido optime miſcetur, verum fi refrigeretur, iterum ſupernatat, 
ſed obſecundat huic menſtruo omni phlegmate orbato, & ſpiculis falis lixivio- 
ſi armato, ſumptis partibus æqualibus ſpiritus & balſami. 

Oleis deſtillatis non vero expreſſis unitur, nec pinguedini animali fluid 


quatenus ab omnibus ſuccis reſinoſis notis differt. Porro, ubi eee . 


commixtum fuerit pinguedini ſolide, aut Cer, ſecedit & ad fundum ſubli. 


det quamprimum mixtura calore ligueſtar. | 
Diſſol- 


Balſamum Judaicum Odoris eſt aromatici, fragantis, ſuavis, inſtar odoris 


. 
* 
1 
15 

Þ 

17 

* 


* 
a Ce 


ILL A. 


ee nts, th 
. 2 

= OE % , 
£” Yon X 


ju 2 1 
— — = = 
— — & 

- 1 IE; 


Sd ado TL na ur 2= 


232 


> 
_ 


1—— ww 2 & — 2 
U 


— — 
r 
3 
pL 


Wn 
I 


56 HT RtES MEDICSA 


Diſſolvitur quidem i in ſaecharo diſſoluto, cui proinde commode admiſcetur 
pro uſu interno, vel in ovo leniter cocto ſolvi in ſpirituoſis & aſſumi poteſt. 

Partibus oleofis ac reſinoſis acidulum Sa] eſſentiale, ſed longe minori quan- 
titate, quam in Terebinthinis, implicitum herere videtur. 

In plagis & vulneribus recentibus utile eſt, ea prompte conſolidans ſine ul- 
la ſuppuratione, fi iis quotidie bis tepidum & nonnihil liquefactum inſtilletur, 
& proſerum in partum nervoſarum læſionibus, quæ periculoſe ſunt pre 
aliis, propter ſymptomatum catervam: antiqua etiam vulnera mundificat, 
& ad cicatricem perducit, quinimo in ulceribus ſordidis mundificandis ac 
conſolidandis, ratione amaroris, optimum eſt detergendo purulentiam & 
ſordes. > 

Externe quoque tumores edematoſos diſcutit, abſumit, & partes, atonia 
vel paralyſi correptas, roborat. Lenit dolores, ab humoribus frigidis ortos. 
In doloribus partium muſculoſarum catarrhalibus dictis fiat Linimentum è Bal- 
ami Peruvian 3j, vicello ovi unius ſoluti, cui adde Aquz baccarum Juniperi 
once i & hoc calido fricentur n bony aifecte, In nervorum puncturis acrimoniam 
fl ſanici, unde tot dolores & convulſiones, retundit. 

3 | Urinam ciet & expcllic illitum. 
1 Uu interno datur cum ſueceſſu in ventriculi debilitate & flatibus inteſtino- 
1 rum: nonnulli eo utuntur in dyſenteria maximo cum ſucceſſu; utile in para- 


Wot | lyſi; & in aſthmate ad aliquot guttas ſumptum. Menſes movet. 

11 | | EP 5 | 

160 N. 5 ALS AM U AM £D.L U TANUM. 

|; Admodum glutinoſum cit, odor cjus gratior, quam cujusvis alins Balſam, 


grati nempe, aromatic, & limonum fragrantiam quodammodo referentis; fa- 
poris quoque grati, aromatici, nec ad Imodum calidi, amaricantis; nec nauſe- 


— — 
rs ELLE 


. am movet quemadmo- dum alia Ball: ima, multo mitius quam Balſamum Feru- 
A | vianum, acrimoniæ tamen non 1 expcrxs. 
. Decoctum ejus aquoſum acidum eſt, & inter coquendum in couſiciendo 
Wil Syrupo bail: amico colliguntur Hores ſimiles Benzoini floribus, 

Fl Solvitur integre in Spiritu Vini rectiſicato, proinde Tinctura vires Balſami 


DS 


integras pollidet, que quando aquæ miſcetur, lactea quidem fit, ſed non prœ. 
cipitatur in 24 horis, ut ſolutio Gummi Gualaci in Spiritu Vini. In Syr UPG 
balſan109 maxima pars indiſſoluta maner, 

Gratam emulſionem cxlubet cum Vitello. ovi & ſaccharo. 

Oinnia recenia * ra Confolidat ; gJUL, matque labra, nee materiam puru- 
lentam in iis exo iri ſinit, aut ullum cicatricis veſtigium curatis vulneribus re- 
Iinquit, ſi eorun 72 probe juncta fuerint: prin num 3 cmundandum eſt 

vul- 


1 A T E RI E S. ND 


vulnus ab omni ſpurcitie, & vino eluendum, deinde ejus labra probe unienda, 
balſamumque ſubtepidum illiniendum, & lineus pannus duplicatus, eodem balſa. 
mo intinctus, ſuperimponendus, itaquè colligandus, ut labra hiare nequeant : 
poſtmodum victus ratio fit tenuis, ſeceturque vena, fi neceſſè fit; quarto de- 
mum die ſolvatur hgatura (niſi ſymptoma aliquod an ſolvere cogat) & vul- 
nus conſolidatum invenietur. 
Extrinſecus dolores diuturnos a cauſa frigida tollit, emplaſtri modo appli- 
catum, delatumque donec ſponte decidat. Ozdemata, Parotides & Scrophu- 
las cœcas curat, ad quos uſus ſolvi poteſt in Spiritu Vini, in fotu adhiberi; 
& in Ventriculi imbecillitate ac dolore & inflatione cum Oleo nardino inungi. 
Interne Catarrhos & Tuſſes veteres curat, pettus expurgat, & Gonorrhwas 
veteres: in aſthmate & phthiſi valet. | 


C. BAR DANA. Burdock, 


1. Bardana major lanuginaſis capitulis. Park, Lappa major montana lani:- 
805 capitulis, five Arctium Dioſcoridis C. B. Et Arctium primum Galeni. 
2. Lappa major, Arcium Diaſcoridis C. B. Bardana vulg. major Park. Great. 
Burdock, Clot burr. Arctium aliud, Lappa major, Bardana Galzni. | 
Prima, five Arctium Dates eſt longe tenuiorum partium quam ſecun- 
da, 1c. tenuis, ſiccantis & moderate exterg cntis facultatis, precipue radix cum 
ſemine. 
Radix dulcis, decocta cum ſemine, in vino dentium dolores mulcet, ſi qui- 
dem ore decoctum contineatur. Bibitur contra coxendicum dolores & ftran- 
ariam radix in vino. 
Ambuſta & perniones non modo decoctum radicis cum ſemine perfuſum, 
ſed & caules teneriores, ſanare poſſunt. | 


NOT. Radicis odor graviuſculus vix deſeribendus, ſapor ſubdulcis, acri- 
moniæ non prorſus expers, precipue in cortice radic!s, cum mucilagine le vj, 5 
ſubadſtringens, & decoctum ejus, addito rantilo Vitrioli Martis, viride 
fiebat. | | 
Aliquantulum magis quam Folia rubefacit chartam cæruleam. Suc- 
cus recens, vel coctus manus decolorat, & color inductus deſtruitur ab aci- 
dis, non vero ab alcalinis, nec a ſapone, argumento majoris affinitatis ad 
Alcali. 

Locum habet inter eſculenta, caulibus teperis coctis & comeſtis, ut ci- 
nara; &, fic aſſumpta, dicitur easdem vires habere, quas Scorzenera & Tra- 
gopogon. 

Vis ei tribuitur rfolvens, abſtergens, leniter diuretica, & diapkhoretica, 
lubricans & involvens. 


- * o — BOY 
— 5 3 * C N 
FFF e 2 


a — F * 
” 5 ** 1 = 7 2 I'D Y 9 of — 1 
m— — . , — 2 ** 2 ” S — 7 1 
* CY e 2 e 2 * AN. n 2 . 1 
FFP 2 — > . — . = 
EO es N 7 LIFE Ub EIT IEEE IIS Ta EEE 


᷑—ꝛ— INEOR 
r - ** 
N — 
. — 


e 


— 
— Ig 


— * 

Tc 

— — 
+, 
— 


hes rh 
+ * 


d 


— r FTE _ ki * 
* n 7 "= 
a r — * —— — — — 
— * 5 
- 


II Cum 


=> = > ——— 
- — gm —— > = — ＋ * 
2 — ED — 5 - —- - — © 
— 2 I > == ———— — — 7 "2. ba — — — - — — — N 
— CO — — —— — — 3 —— = — — we : 
Xs : — SITY — 3 Me an 8 2 RE 
— — = — — Mo — — 5 - — 0 : 
py . 22 — = . — — = - 4 2 4 SLES r = - * 
FEY — — * wo — = IDX _ —— -_ _— In * — 2 N. — — «7 _ ett, WV * a 
— 2 - — i FL edn nee be WIouhy es, — ee Po ym - * 5 
— — es ——— . —— ; r . 2 -" Hl 
32 — — — 3 IM br . : ” D 
l 2 — dr ge 0 Ne 2 > oy 
——— _— - 2 - - — — —— 


— 
—= 


= 
ESE 

RD non 

LIED 2 


— 
— 


— — 
ul, > — 
— — — 
— — 


> 
2 
1 
— = — 
* 


— 
— 


ars M E DIe A 


Cum S2ocharo confecta ſabulum expellit, hine laudatur in arthritide, fo- 
mitem ejus per urinam expellendo: laudatur & in lue venerea, & radiei far- 
ſaparille ſubſtitui poteſt, qua majorem in humoribus depurandis cffectum 


edere dicitur. 


Quatenus diaphoretica conyentt ad ſebres N e & 1 
tor ias, & 2 quibusdam præfertur Scorzoncræ radici in Ptiſana, precipue ad 
pleuritidem & 2090999 in ſputo : inguinis & aſthmate, ubi vi bechica agit, 
& in arthriticis morbis peculiari proprietate conferre dicitur. Convenit & in 


Calculo. 
Levat fœminas hyſtericas, menſium fuxum & evacuationcs ex utero expe- 


diens, quare ſepe, & cum optato effectu, datur puerperis. 
In Lue vencrea in ægris texture emaciate S. Pauli dat decoctum ſequens, 


quod longe prefert paratis ex lignis exoticis: I, 3viij. coque in Vini albi 


& Aquæ Bij. 
Semen eſt oleoſem, odoris fore ut ſevi vel candele, faporis ſubamari- 
cantis, ſubacris, ingrati, aromatici, mediocriter calidi, emulſum dat peiſimi 


ſaporis. 
Diureticum eſt omnium conſenſu, & celevratur inter lithontripti ica, datum 


ad 3j. Exhibetur auoque in dolore iſchiadico. 
Ad vitia pectoris. ubi non adeſt inflammatio, & ad ſaburras renum, ubi adeſt 


aliquid materiæ calculoſæ, inſuſio fit ex 5j ad Zxx Aquæ. . 


D. BASTLICUM, Ocimum vulgatius C. B. Baſil. 


Planta hee veteribus incognita: genera plura ſunt recentioribus: aliqua ca- 


ryophyllos, alia citrum redolent. Utriusque meminit Serapto, F orte Aetio eſt 


Oeimum baſilicum, five Ccimum regale. 
Notandum, Ocymum ab Ocimo maxime differre, iquidem apud antiquos 


Ocymum erat pabuli genus, ita dictum, vel quod cito proveniret, vel primum 


inter cætera pabuli gencra e terra erumperet, vel quod jumentis CItaret al. 
vum, ic appeilatum a Greca voce was, gue Latinis valet cito. | 
Ocimi quidem meminit Dit feor ides, ſed nullam addit deſcriptionem ; ; inſupet 
que de ſuo Ocimo profert vix Baſilico noſtro conveninnt, quod veteribus 
incognitum, ſed Arabibus ſaltem Serapioni, cognitum fuiſſe videtur: duplicis 
enim ſpeciei meminit, unius, quæ caryophylios, alterius, que citrum redolet; 
& apud Meſuen proſtat Electarium e Moſcho, ocimo citrato, cæterisque, 6d 
trigidos cerebri affectus & melancholiam utile. 
Odor hujus fragrans eſt, ſuaviſſimus; faporis acris, mediocriter calidi, aro- 
matici, àmaricantis. | 
Laudatur tanquam princeps poſt Meliſſam ad Melancholiam remedium, fra- 
grans 


grans & vivificans ſine vi calefaciente, & iu lipothymia, vertigine, epilepſia, 
aliisque affectibus capitis, qui a Spaſmis proveniunt; necnon in aſthmate a 
viſcoſis humoribus: & Urinam ciere dicitur ac menſes in Vino infuſum. 


D. BDELLIUM. | 

In hujus qualitatibus confuſi ſan! Authores ob diverſas ejus ſpecies. 

Optimum Bdellium odorem habet Myrrhe ſimilem, fed minus gratum: fuffi- 
tum boni eſt odoris. Saporis eſt amariuſculi & ſubacris in ore & gutture, 
Tenax eſt inſtar gtutinis, ſolvitur tarde in ore: flammam concipit eamque 
fovet, ſed cum ſtrepitu; eſt enim Gummi balfamicum, ſeu Gummi- Reſina, 
cujus dimidiam partem Aqua & Spiritus rectificatus ſolvunt. Odor vero 
Tincturæ ſpirituoſe gratior eſt & fortior quam aqueæ. 

Adhibetur in Emplaſtris emollientibus, maturantibus & diſcutientibus. Cum 
repletum fic particul:s ſulphureis & ſalinis, reſolvendi, liquandi, alvumque pau- 
lulum & urinam movendi, poteſtatem habet. 

Ad Tophos & tumores glandularum diſſipandos non ſine fructu applicatur. 
Expectorationem promovet, & convenit in tuſſi, anhelatione & ulcerationibus 
pulmonum, renum ac veſicæ. 


N. BECCABUNGA. Anagallis aquatica folio ſubrotundo minor E B. 
Brooklime, 


Folia & Flores ſaporis ſunt ſubacris, ſubadſtringentis. Decofum, addito 


Vitriolo Martis, virideſcit. Succus coloris fuſei fit, addito Vitriolo viridi. 
Servat fluiditatem cum Acidis: cum ſpiritu fulphuris & oleo Vitrioli rubeſcit, 
ſed cum Alcalicis ſpiſſeſcit. Chartam ceruleam ſatis rubefacit. Ab his experi- 
mentis patet vis ejus, acidis congrua, alcalicts contraria. 

Succus ejus ſaponaceus eſt, aperiens, &, major! copia ua avum mo- 
vet commodiſſime. 

Apud veterinarios magni eft uſus ad diſcutiendos tumores & ſanandam 
equorum ſcabiem. 

Maculas faciei abſtergit, & Balneum inde vaporoſam uſurpatar ad tollendas 
maculas cutis ſcorbuticorum. As 

Singulare eſt antiſcorbuticum, in ulceribus ſcorbuticis & eryſipelate egregie 
conveniens. Naſturtio aliisque herbis addita ad earum temperandam acrimo- 
niam inſervit: quinimo Succus, cum Vitello Ovi miſtus, pro ulceribus ſcor- 
buticis repurgandis ſæpe fuit efficaciſſinus; & Fabricius magnum ulcus tibie 
in ſcorbutico curayit Beccabunga, cereviſiœ incocta & appoſita. 


II 2 > - 


WATERREES MED EGA mt 


oy 


— 
1 ay 


7 ws To; vt ne Ons 


hn 0p LTD SRI 


— 


75 
F 
1% 


L * 
ig 
1 
"14 
"| 
we 
IT! 
- 4* #1 
$* 5 
* 
30 
"4 
\; = 
7 { 
1 
* 
7 
"Ig 
71 
4 
1 
5 
bas ? 


I 


n. 


Cie 


” — 
* 
. 2 


«th 
* © * 22 
E 


—— 
hs 


3 + a 


. A 
" - a * 
* yz 
1 4 


* 
D 


— — 


2 Nn 
2 . — en. 
ET: b 4 5 fg es. 7% £0 244k r 


WV. 8 1 — +. 
Om 


"=; ls 7 4" V's" Sr ARENA |; <8. 
——_ — + 7 — 


Se 
" 


or Tt 
2 . — 
: D 


: wie: 


_—_— r 
mY 3 RS — * 8 "ih, at =+ K 


> þ <= 
r „ 


. Pies 


— 


3 


we 


* y Kot « * 
F . . 


— + 


n 


—— — — 


„ MA TERIES MEDIA. 


N. BELLIS SYLYESTRIS caule ſolioſo major C. B. The great 
Daiſy or Ox - eye. 


Folia nn caule ſaporis duleis ſunt inſtar Glyeyrrhize, ſubacris, imo evi- 


denter acris diutius maſticanti, & ſubamaricantis. Eduntur ab Hibernis ad 
famem ſedandam. Odor dulcis, fragrans ut Erigeri, qualem odorem quogue 
tbert _ deſtillata. 

Non niſi leviſſime rubefacit. Chartam cerulcam. 

Herba integra, cum Zythogalo decocta, & pota, adverſus aſthma, Pat hi- 
ſn & orthopnœam ſingulare remedium habetur. 


N. B ELLIS STLY. MINOR. C. B. Common wild Daiſy. 

Folia, Flores & Caules recentes acrimoniam poſſident viſcoſo inheren- 
tem, fanoris nempe ſubſalſi acris in Sutture per ſes guihoram, etſi longe mi- 
nus acris due radicis. i | 

Folia eliis deſcribuntur acida, & ſubadſtringentia (non tamen rubefaciunt 
Chartam cæœruleam) & peſertim menſe F ebruario, antequam flores erum- 
pant, habetur decoctum acris feporis piperis modo ſubtilis & penctrandis. 
Uſarpatur quoque Succus pro Errhino. 

Decoctum egregium eſt Vulneribus applicatum, que tuetur ab inflamma- 
tione & ſuppuratione, quippe inter vulnerarias & antiphlogiſticas herbas pri- 
maria cenſetur, unde Confolida pratenſis minor in officinis vocatur. 

Oculis inflammatis cum fluxu ſubvenit. | | 

Porro, contuſa folia applicata locis ab ictu contuſis & tumentibus tol- 
lint tumores, unde olim Bruiſe wort dicta eſt. | 

In Acctarus uſurpata herba, tempore _ utilitatem non contemnendam 
præſtat, reſerando viſcerum obſtr uctione 

Herba cum floribus inulierculæ ad 3 laxandam utuntur. 


Contra pectoris vitia valet, ad ſpirandi diſſicultatem & wſlim, aptiſlima 


habetur in peripncumcnia, pleuritide & aliis inflammationibus, am in 
ſanguine diſſolvens. 
Radices fortiores ſunt, quam folia, ports quaſi acidi, & in gutture acris 


fere ut acetum, amaricantis, & evidentius adſtringentis quam folia, earum 


tamen infuſum non mutatur a Vitriolo vir, nec Suecus ab acidis, aut alca- 
inis. Acrimonia radicis non perit ſiccando. 


Radix porro dicitur veſicans eſſe ſine calore & exterius uſur Hari ad ſcro- 


phulas & ſtrumas ogtuſno cum ſuccelſu, 
Succus dicitur Perias deftrucre. 


N. BEN- 


MATERIES MEDIC A 61 


N. BENSOINUM. Afa dulcis. Benjamin, | | | : | 1 


Hujus nec Græcorum nec Arabum quempiam meminiſſe author eſt Garcias. 

Improprie Gummi dicitur, cum Reſina fit, ſeu Balſamum inſpiſſatum, om- 
nia aquea ad ſolvendum reſpuens, & tantum ſpirituoſa menſtrua deſiderans. 

Optimum odoris eſt gratiſſimi fragrantis inter digitos confrictum, vel, ut 
alli, qualis Balſami Tolutani, fed fortior, & quando uritur Xyloaloen odore 
referre dicitur, ſaporis reſinoſi, pinguis, ſubacris, | 

Conſtat parte reſinoſa, oleoſa & falina ; eſt enim inflammabile, & in Spiri- 
tu Vini rectificatiſſimo ſolubile, quæ ſolutio ſaporis ſubacris eſt, ſubdulcis, 
balſamici, & aquæ calidæ etiam ſuas vires odoratas largitur cum acrimonia le- 
vi, tum in decocto ſuo inſpiſſato flores ſuos in fundo exhibet ſplendentes ad 

+; vel 4 ponderis ſui, qui Flores ſaporis ſunt penetrantis, aciduli, ſemper 
aliqoantam inflammabiles, adeoque oleoſi, & forte Sali ſuccini præferendi. 
Confer Analyſin Balſami Tolutani. 

Primarius ejus uſus eſt in Suffitibus ad b reſolvendum & robo- 
randum: hinc fumi ejus accenſi, panno laneo recepti, Hydrocelen infan- 
tum, in mcmbrana cellulari herentem, intra paucos dies tollunt. 

Datar quoque a ©} ad 5ſs atque in tut! ſenili & catarrhis quibusdam 1 
poteſt. 

TirRure ejus in Spirica Vini 1eaficatifimo aſfunde Aquam Ro? arum. 
Inde liquor emergit lacteus, egregium ſpirans odorem, eſtque elegans & effi- 
cax coſmeticum contra maculas faciei: quin & manus purificat; maculas de- 
tergit, cutemque nitidam & glabram reddit, fi manus mane & veſperi eadem 
laventur, & per ſe ex{iocentur; mane vero aqua communi abluantur. Vid, 
Berberis. 


BERBERIS 3 C. B. Barberry buſh. 


Arabibus nota, fed non Veteribus, nam quam Officine cum Averro# vocant 
Berberim, iſlam Serapio & Avicenna appellant Ambiberberim, aut Amirbarim : 3 
ſed an ſit Oxycantha vel Oxycanthus Dioſcoridis aut Galeni non liquet: interim 
de Amir ari ſuo hec habet Avicenna, que precipue de fructu ejus predicanda 
videntur, „ Frigidus eſt & ficcus in fine tertii. Vincit Choleram valde. 
» Confcrt Apoſtematibus calidis, ſicut Emplaſtram ſuperpoſitus. Conſtringit, 
„ confortat Stomachum & hepar, abſeinditque ſitim valde. | 


Et hæc Averrob: „ Berberis iructus ſtyptieæ virtutis eſt, incidit, ſubtiliat, 
„ & ſtringit omnem fluxum, | | 


NOTE. Fruits Succus 8 eſt acidi & ſabauſteri, grati, longe magis h 
HT. acid. 2 


1 
2 2 
* 
3 
+ 4 
I 
2 
4 
, 
7 
5. 
5 
* 
Is 
16. 
* 
» © 
1 
{ 
1 
2353 
133 
Ke 
Fs 
* 
1 
it 
> 
37 
7 
” 
N 
ui 
"4% 
4 
25 
76 


'v 
I 226 


= 5 
E 
wb , * oo Ay N 2 7 * 


Pr 2 rr 
ä — So — 
— * *r * — 5 


5 _ n 
2 DF: os 
: WY 


| 
l 
' 
f 


62 MATE RI E Ss * E DI C A. 


acidi & auſteri, quam Succus Mali Punice. Rubefacit chartam ceruleam « co- 
lore æque vivido, ac Alumen. 

Decoctum ejus coagulavit Albumen Ovi. 

Sal eſſentiale præbet ſimile Tartaro, & valde refrigerans: hinc Extractum 
ejus, quod valde acidum eſt, & auſterum, maſticanti ſentitur quaſi ſabulum, 
vel quaſi ſaccharum candidum inter dentes. 

Uſurpatur Succus in gargariamis adverſus anginam, & gingivas male affectas 
in Scorbuto. 

ib ſs dedit Extracti 5iv 211. 

Tis, qui in calidis morbis vomitionibus continuis infeſtantur, bilemque evo- 
munt, convenit, & in alvi fluxibus, privatim biliofis, in febre 3 mg pu- 
tredini reſiſtens, & in hæmorrhagiis utilis. | 

Vir quidam, pinguedine fere obrutus, macilentus fiebat bibendo ſuccum in aqua. 

Cortex medianus cum lixivio flavo colore tingit ; & Vinum, cui infuſum fuic 
per tres horas, dicitur purgare, quin & in Ictero valere. 5 


C. 1. BETA ALBA, quæ Cicla office. C. B. Muite Beet. 
2. RUPR A vulg. C. B. Red Beet. 
3. BETA NIGRA Offic. Dodon. & Date. 


Olus modice calidum habetur, quod inter moderatiſſime nutrientia & alvum 
modice dejicientia poſt febrem datur, atque in cubiti fractura cum malva, & 
cucurbita: quin & inter attenuantia alimenta locum habet; & iis in victu 
præſcribitur, qui ſemel tantum die cibum aſſumunt, quibus os ſalſum efficitur 
& amaricat. Dolores dentium ſedat ſuccus illitus: Albæ ſuccus epiphoras ſe- 
dat, front! illita. 

Nitroſæ tamen facultatis particeps eſt, qua tum digerit, tum extergit, præ- 
cipue alba, quæ validior, nam nigra adjunctum habet adſtrictionis quippiam, 


& magis in radice quam in aliis partibus; & quidem Beta ut Braſſica, duas 
contrarias facultates obtinet, namque ſuccus expreſſus vel decoctum purgat, 


d, quod reliquum eſt adftringit, hinc, validius cocta, fluxiones ſtomachi fiſtit 


& ventris. 


Decoctum radicum ac foliorum farfures lendesque detergit : Succo ſolares 
maculæ tolluntur & porriginoſum caput, frequenter in balneo lotum, ab omni 
tabe purgatur. 

Succus capitis dolores veteres & vertigines, item ſonitum anrium, 1is infuſus, 
ſedat. Cum melle, naribus inditus, purgat caput, & aurium doloribus opitu- 

latur, 


MATERIES MEDI C A. 6 


latur. Crudis foliis vitiligines illini oportet, nitro antea perfrictas, item alo- 


pecias prius deraſas. 

Alvum laxat, ſtomachum interdum mondicat, præſertim quibus natura exqui- 
ſitiore ſenſu eſt prædita. Obſtructum hepar magis, quam Malva, aperit, & 
multo magis, ſi cum ſinapi, aut omnino ſaltem cum aceto mandatur. Lieno- 
ſis item eodem modo utile eſt medicamentum. Urinam ciet. Medetur dys- 
enterieis injecta & morbo regio. 

Celſus potui dat ictericis Betam albam contritam. 

Succus, decoctumque ad vertigines & palpitationes inteſtinorum injecta 
valent, ſtercus enim diſſolynnt, ac continuis morſicationibus occurrunt. 
Cocta nitroſitatem omnem ac acrimoniam exuit, fitque facultatis phlegmonis 
adverſæ, leviter digerentis; illinitur depaſcentibus ulceribus & papularum erup- 
tionibus, ambuſtis & eryſipelatis medetur. 

Radix plus habet virium quam folia, nam radix tumores multos inflam- 
matos diſcutit, quod folia nequeunt, cocta namque radix vim habet arcen- 
di inflammationes, leniterque diſcutiendi. 


NOT. Bete albe & rubre Succus, recens expreſſus, primatum fere du- 


cit inter Errhina, & ſatis eſt acris, pituitam e ſinu frontali ducens, hine Beta 
non adeo fatua eſt, ac putavit Martialis. 

Folia ingrediuntur Clyſteres emollientes & abſtergentes. 

Utraque porro viſcoſa eſt, Perniones fotu mitigat, humores cholericos at- 
temperat, difficilis concoctionis, flatus excitans ſucco ſuo ſpiſſo. Externe 
emollit. | | 
In ſuperficie habet ſubſtantiam quandam nitroſam, qua, per coctionem 
depoſita, digerit quidem etiamnum, fed non tam fortiter quam antea, ut in 
Braſſica. | 

Nitroſitas in utraque alvum ſolvere nata eſt ; kink in candida major, Kü in 
prima aqua evidentior, unde magis abſtergit candida, 

Folia ordinarie Ulceribus herpeticis & Ulcerationibus, præcipue 4 Veſi- 
cantibus relictis, imponuntur. 

Albe Foliorum, præſertim recentium, Sapor ſubdulcis eff, ſubacris, acri- 
moniæ ſenſu in faucibus hæ rente per ſesquihoram vel ultra. Suceus mucila- 
ginoſus, ſubamarus, ſubadſtringens. 


Albæ Radix, præſertim recens, dulcis eſt cum ſenſu acrimoniæ, ſatis diu 


hærente in gutture. Hanc quidam uſurpant ad fur fures lentiginesque delendas., 


Rubre Folia, ut nos Braſſicæ, capiti admovebat Hollerius, ad renovan- 
dum fluxum humorum. 


Radix 


a 
> * 
= 
. 
* 
. 
; 
1 
15 
i 
. 
} 
. 
4 
1 
q 
* 
F 
. 
by 
7 
Fj 
N 
FI 
42 
4 
— 


Eu <4 "4 SW K 2 
- — =» e : : —— * 
FI. 4 C : e — 
- — 2 o N — 2 A 1 . _ 
A — 5 2 1 


. 
r 


n onde wall 
—— 
_— <> 6 vn — 
. TE 


11 
on 
If 
. 
0 
' 


LE ono Ln 


In i ts WE DI1C2 


Radix Odoris eſt graviuſculi, nonnunquam inſtar Paſtinace, ſaporis ſubdul- 
eis, aliquando evidenter dulcis, & acris in gutture per aliquot horas. 

In condimentis Aceti vim frangere notatur. 

Succus ejus, Auri inſtillatus, commendatur in ſurditate, ut ſordes indura- 


tas ſolvens. 


Saccharum bonum paratur è ſucco recentis, methodo eadem, qua paratur 
Saccharum ex Arundine ſaccharifera. 

Beta infuſione inficit Spiritum Vini rectificatum æque ac Aquam colore 
faturate rubro, & Tincturæ, loco frigido per ſeptimanas Wa repoſitæ, 
concretiones exhibent dulcedinis ſaccharinæ; Beta alba fere , partem pon- 


deris ſui Salis ſaccharini dat, rubra 5. 


C. BETONICA purpurea C. B. Vettonica Plinii, Mood Betony. 
. Magnis equidem laudibus effertur hec planta apud veteres, forte aliquando 


ultra fidem ; attamen vires, huic tribute, haud prorſus aliene ab 11s, quas 


qualitates cjus ſenſibiles polliceri videntur. 

Eſt boni odoris, minimum calida, amariuscula, & ſabacris, proinde vim 
majorem habet inciſoriam, quam que magis calida, & ad calloſas ſeu topha- 
ceas conſiſtentias incidendas magis idonea. An hoc nomine datur hepaticis 
& ſpleneticis drachmæ pondere in aceto mulſo; iſchiadicis, nephriticis, a ves 
ſica dolentibus ex aqua propinatur: in renibus calculos rumpere dicitur, & 
ad hunc ſcopum in vino immiſcetur ſenibus. In lateris & pectoris doloribus 
farina (1. e. herbæ aride tenuis pulviſculus) bibitur ex aqua calida. Empyt- 
eis & phthiſicis auxilio eſt cum melle. 

Dyſpnæm medetur Vettonicæ tuſœ libra ad Mellis Attici ſemunciam ex 
aqua calida h bibentibus, adeoque pulmonem, pectus, jecur & renes 


expurgat abſte rgitq 
An quoque vim dere. adſtringentem? teſte enim Dioſcoride da tur ſangut- 


nem exſeréeantibus obolis tribus in vini diluti egelidi cyatho uno, & juxta 


Plinium datur obolis tribus in aqua contra purulentas & crucntas exſereatio- 
nes, ac ſarina, è latte caprino pota, ſiſtit ex ubere fluentem ſanguinem: 
ſuccus vomentibus ſanguinem & dyſentericis in vino, ferro calefatto, datur. 
Exhibetur quoque Vettonica cœliacis in vino auſtero, & apud Nic. Myrep- 
fam ingreditur Antidotum contra dyſenteriam & affectionem cœliacam. 
concoctionem adjuvat, ſi quis fabæ magnitudine ipſam a cœna cum melle 
cocto devoraverit, & crapulam diſcutit. Simili modo & acidum eructantibus 
exhibetur. Cibum in ſtomacho non continentibus eam manducare, ſuccum 
devorare, deindeque vinum dilutum ſorbere, proderit. Cruditates, que nau- 
ſeam faciunt, digerit. Pota calorem corporis plumbeum emendat, gratiorem- 
que reducit. | . 


MATERIES MEDIC A 65 


Ad vulvæ vitia & ſtrangulationes drachmæ pondere ex aqua mulſa potux 
datur. In vino exhibita eadem quantitas menſes pellit. Partus accelerat ex 
aqua mulſa. Urinas ciet. 
Drachmis quatuor bibita in aquæ mulſe eyathis decem alvum purgat, authos 
re Antonio Mu/a. 
Ad convulſa & rupta ex aqua mulſa datur. 
Medetur comitialibus atque inſanis ex aqua pota. 
Adverſus venena drachmæ pondere ex vino prodeſt, & ad omnes beſtia- 
rum morſus pota & illita. 
Datur hydropicis binis drachmis ex aqua mulſa, ſi quidem Acer, ſin 
minus, ex mulſo. Regio quoque morbo laborantes recreat. 
Carbunculos ſanat farina ex aqua. Valet ad carcinomata & melanias (ni 
gritudinem corporis & nigras maculas) veteres cum ſale. 


— — 2 <b> entre, = 


r 


* — - - - er E * y * pI — a _— 
Y _ 8 — _ 1 — Pm - * _ = 
ANGIE TTT 


; 
; 


1 
2 
1 
9 
7 


1 

14 
of 
* 

© 
7 
ek: 
* 
25 
1 


n ov Io Cl 
= 


NOT. De Foliis & Floribus agimus, Radicum enim vires longe diſpares 
ſunt, utpote ar & xarw purgantes. 

Odoris ſunt leniter aromatici, ſaporis aromatici, ſubgeris, amariuſculi, cum 
adſtringente. parum virtute juxta placita Veterum, ſupra enarrata, experi- 
mentis modernis confirmata. Decoctum enim ejus a fuſco colore acquiſivit 
magis fuſcum, addito Vitriolo viridi, & Infuſum ejus inde viridescebat. 

Tincturæ ſpirituoſæ Odor eſt bai ien ſpecificus herbæ, ſipor ſubacris 
& leniter balſamicus: Infuſi aquoſi Sapor balſamico- mung Odor lenis, 
nec ingratus. 

Folia non rubefaciunt chartam cœruleam: Flores vero parum, per infuſum 

nihil, hoc autem ſolutionem Heliotropii tantillum. 

Plante huic recenti vim aliqualem anodynam, & quaſi inebriativam, tri - 
buunt Simon Pauli & Bartholinus, qui recenſet, quod dum operarii hortulani 
hero ſuo evellere voluiſſent Betonicam pro uſa medico, omnes velut ebrii & 
temulenti titubarint. 

Folia in turundas e naribus immiſſa, ibidemque per horam deten- 
ta, errhinum & apophlegmatismum dant optimum, copia incredibili humorum 
effluente cum inſigni levamine in Epiphora, ſeu ophthalmia ſeroſa. 

Extus ad Vulnera & laxitatem toni corrigendam, dentes firmandos & ca- 
tarrhos capitis laudatur, ut &, ob ejus vim ſopientem, ſuccus ad vulnera dolo- 
roſa applicatur, quem hortulani felici eventu omnibus Vulneribus inſtillant. 

Uſu interno ad omnes morbos cephalicos datur, quippe quod exinde calor 
non adeo timendus fit quam a Lavendula. Sic, qui laborant cerebri vitio a 
colluvie ſeroſa, optime juvantur, fi infuſum ejus quotidie bibatur inſtar 


Theæ. 


— * 


LIES 
Pr . 
. . On Abotenn SIE LOR Ns 


e 


_—_— 2 
WY a 
LY "Or 
—— , F 
"Ss Ah. 


8 88 
* 2 
. _ 
= abc as Yn I, 5 * 
—— 


rn 


Dr 2 2 


> r 


. .. — eros 00 
„ Ro. ©. n 


Ee 
7 = "LS 
ww 7 
— N by 


— 
— 


. — — — 
- « V-47 » — 
2 „„ 
N * * y 
— „ EE I; 


5 
5 R 


I A 


— — — — W 2 2 == 


— 


@] MUTERTES MEND TC if 


Si cum Saccharo in formam Conſerve OR roborat ventriculum & 
viſcera. 


N. BISTO RIA radice minus intorta. C. B. Biſtort or Snake weed. 

Quenam fit planta apud Antiquos non liquet, qui proinge non conſulendi 
de Viribus. 

Caulis recens acidus eſt, & folia minus adſtringentia; Radix vero, de qua 
præcipue agitur, odoris nullius eſt, ſaporis valde adſtringentis, & amariuscu- 
li, imo & aliquando ſubdulcis. 

Materia adſtringens ſolvitur integre in Aqua & Spiritu Vini rectificato. 

Succus valde auſterus eſt, & ſubamarus: fluiditatem retinet eum Acidis, 
coagulatur vero & albeſcit cum Alcalinis: porro Albumen Ovi,. Lac & ſerum 
Gadeuinis coagulat. 

Decoctum & Infuſum in aqua ſtatim nigrum fit, addito Vitriolo viridi. 

Valet in mictu cruento, menſibus lochiisve nimis fluentibus, dyſenteria, 
ſputo & vomitu ſanguinis, gonorrhea, alvi fluxu & Urine incontinentia. 

Porro in peſte, febribus malignis, & dyſenteriis epidemicis admiſcetur ale- 
xipharmacis, aliisque medicamentis, ſed quare? quia, reſpondente Simone 
Pauli, frigefaciendo & ſiccando orgasmum ſanguinis lethalem imminentem 
corruptionem cohibeat. 

Decoctum forma collutorii ad laxas & ulceroſas gingivas dentesdue vactl- 


lantes firmandos valet, 


Abortum pyzcaver?2 dicitur pulveris 5ſs cum pari portione ſuccini, ex ov 
ſorbili diebus aliquot continuis, aſſumpta. 

Siccando in phagedænicis præſtat, & in polypo narium non minus quam 
Sabina & alia, ſive injiciatur ejus decoctum five nſpergatur pulvis. 


C. BITUME N. Asphaltum. 


Judaicum cet-ris præœfertur. 

Odoris eſt gravis. Bitumen omne, auctore Dioſcoride, vim habet inflam- 
mationes arcendi: corpori tamen oro admotum, teſte Galeno, manifeſte cale- 
ficit & ſiccat, ſed cum calore non admodum vehementi, quippe Oleum mi- 
nus humectat, & minus refrigerat, quam Aqua. Vim quoque habet gluti- 
nandi, diſcutiendi atque molliendi, Vis ejus que Sulphuris. 

Ha vires generalcs patebunt ex enumeratione effectuum. Ad ſcabiem 
enim jumentorum utuntur Asphalto 1ncole Agragantini agri in Sicilia, ubi 
gignitur, font ſupernatans. Teſtatur 'Galenus, fe ſæpe eos, qui ex frigore 


dolore interno torquebantur, ubi frigus maximum, hberafſe ruta, bitumine, 


oleoque ingeſto. Dentium dolores cireumlitum vel ſuffitum mitigat. Illinitur 
podagris. ; - Sans 


22 
£3 
1% 
"7 
45 
DE 
3 
o 7 
"* 
55 
8 
Tay 
5 
+% 
Ko, 
1 
N 
EY 


3 
Il 


MATERIES MEDICA 6; 


Sanguinem ſiſtit, vulnera colligat, nervos preciſos glutinat: uſurpatur ad 


glutinationes vulnerum cruentorum & ad alia omnia, quæ exſiccari debent 


cum modica calfactione. In tenesmi dolore ipſius utimur ſuffitu, ſimiliter & 
ad dyſentericorum inteſtina ulcerata, quibus eum ptiſſana liquatum infunditur. 
Porro & dyſentericis cum vino potum prodeſt, alvumque ſiſtit. Cœliacis 


catapotii inſtar deglutiendum exhibetur, & optimum fit emplaſticum medica- 


mentum ex bitumine & aceto in ſanguine de pectore erumpente. 

Quod ſiccum eſt, ſpecillo impoſitum calfactumque, pilos incommodos re- 
plicat. . 5 

Tuſſi veteri, anhelationi, ſpirandique difficultati auxilio eſt. 

Nucis Ponticæ aut fabæ magnitudine cum vino tritum cardiacis, qui ani- 
mo linquuntur, magnopere è veſtigio prodeſt. Cum vino & caſtoreo potum 
menſes elicit. Appoſitum vel ſuffitum ad vulvæ ſtrangulationes & prociden- 
tias eſficax, & ad partum accelerandum, carbonibus injectum: Hippocrates 


præcipit ad obolos tres in uteri ſtrangulatione ſumendum. 


Serpentum morſibus medetur, & auctore Actio, experimento conſtat vis 
ejus (ſe. optimi, qui in mari mortuo provenit) poti ex aqua, in jis qui a 
rabioſo cane morſi ſunt: eos enim ab aquæ metu præcavet & jam hydropho- 


bos conſervat. 


NOT. Odor fere ut Olei ſuccini, vel ut Picis, fortis & ingratus, præ- 


cipue inter urendum: ſapor amarus : in Spiritu Vini rectificatiſſimo ſolu- 


bile eſt. | 


Conſtat ex oleo minerali, ſpiritu acido & multa terra. 

Si flammis exuratur vivis, fuligines dat fumosque atros acidos, in fundo 
autem relinquit poſt integram fumorum conſumptionem, aliquid terre. 

Procidentias ſedis ſuffitu reprimit, putredinem arcet (B). 


C. BOLUS Armena. Bole Armoniac. Bolus lutea puriſſima ponderoſa, 
quæ Bolus Armena vera Galeni, Bolus Armena lutea Authorum. Hill. 


Hiſtory of Foſſils. 5 

Caleni tempore primum in lucem venire cœpit pallida: tandem hæc per- 
dita eſt, & ejus loco altera, non vera, ſed Rubrica Lemnia ſubſtituebatur, 
nec Avicenna aliam quam hane falſam cognovit. Vera nunc venditur apud 


Seplaſiarios nomine Boli Bleſenſis, the Bole of Blois. 
8 Ad 


* 


(4) Oleum exinde paratum in ulceribus pulmonum a Celeberrimo Hafens de Courcelles 


laudatur, & experientia probatur. In act. Harlem. | 
Es N I 2 


33 


1 i 
33 
871 
+". 
he. 
Re 
4 
T1. 4 
BET 04 
z * q 
— 
A 
4 
= 1 
©. 
Fis 
ve 
oo > 
73: + 
1 
\ 1 þ* 
327 
1 
"LE 
k 
4 
8 
5 
F 
T;.48 
BEE, 
. 
"PX 
28 
AF 
19 
8 
8 
— 
4: 
48 
wa © 
1 
5 
1 
"i 
9 
"A 
9 
4. 
N 
* 
n 
=, 
. 
RN. 
4 
1 
F 
1 
45 
eo 
. 

1 
2 
2 
os © 
2 
1 
go 
2 
7 

be n 
7 
2 
5 4 
: Mi 
b 4 
5 
94 


RE n= 
8 


* 1 1 
= — * 
eee — 


* * 5 
= ern 
Nee 


reer 


LI, - —— 
- - + a ws 
ad . — 2 £04 — = 
SAILS LLEEDL COLIN Lie 2 A 


1 


MT. 


EY es. 3+ 


(3 
pt 9% 
V's. 


n 


T7 oh 
* 1 


EI, Wh 
P 
» 4,1 . 


— r 
3 AUT EINE — — 


— 


ä — — —— — 


—— 


r 


— IT — ———— — en 


f 
ö 


— 


— 


| 


— 
ST <= 


—— A 
— 


— 
—— 


ꝑ.çö TpRr1Es uED1Cc#e 


Ad dyſenterias & alvi profluvia, tum ſanguinis expuitiones, catarrhos, & 
ad putreſcentia oris ulcera inprimis competit. Quin & eos magnifice juvat, 
qui catarrhis pectoralibus laborant, quamobrem illis, quibus ex tali occaſione 
difficilis eſt anhelitus, valde prodeſt; ſed & eos, qui phthoë vexantur, ad- 
juvat; ulcus enim eorum deſiccat, ut haud etiam tuſſiant, niſi in victu pec- 
cetur non leviter, aut ambiens derepente ad intemperiem vergat. 

In magna peſte, cujus eadem facies fuit ac ejus, quæ Thucydidis memoria 
graſſabatur, quotquot hoc medicamen bibere, celeriter curati ſunt; at 3 
non profuit, omnes interierunt, cum nec alto quovis juvarentur, unde colligi 
tur, quod iis duntaxat non fuerit auxilio, qui plane erant incurabiles. n 
bibitur ex vino albo, conſiſtentia tenui modice diluto, fi aut plane febri aut 
leviter ea tencatur æger, fin gravius febricitet, admodum aqueo, 


NOTE. Bolus Bleſenſis Orientalibus bolis propius accedit, quam ulla ter- 
ra Europæa. Vulgaris non ebullit cum Acidis, verum Bolus Bleſenſis vehe- 
menter efferveſcit cum acidis, unctuoſa eſt, & ſaporis valde adſtringentis, 
linguz firmiter adhæret, & dicitur analyſt exiguam quantitatem ſalis vitriolici 


præbere. 
N. BO RAK. | | 
A Chryſocolla Veterum prorſus diverſa. Vide Indicem Noyorum. 
Saporis eſt frigidi, (& aquam frigefacit; ut Nitrum ) amaricantis in ini- 
tio, dein ſubduleis, ſalini & aliquantum urinoſi. Solutio ejus clara perſtat, 


additis alcalinis. Syrupi Violarum tincturam purpuream ad viridem mutat. 


Sali Ammoniaco affrictus odorem emittit urinoſum. Hactenus notas Salis 
Alcalini exhibet, verum Acidi non prorſus expertem eſſe detexerunt Obſer- 
vationes recentiores; privatim D. Pott Acidum vitriolicum ei ineſſe probat 
experimentis plurimis, inter quæ eſt Mercurii in Aqua forti in pulverem fla- 
vum præcipitatio; & jam inter recentes convenit, Boracem conſtare ex Sale 
ſubacido, ſedativo dicto, baſi ſalis marini, h. e. Alcali foſſili. 

Sanguinis rubedinem exaltat. 

Externe adhibetur ad abſumendas carnes ſpongioſas ulcerum ſordidorum. 
Laudatur etiam ad ſeabiem, ad fucos muliebres; & ad Aphthas in infantibus 


abſumendas præfertur Alumini. | 
Interno uſu preſcribitur, apud quosdam doſi prelarga, quum vix ultra 91 


dari debet, quippe, præter dicta de operatione ejus catheretica, experientia 
compertum eſt, a doſi largiori vomitum & alia 8 moleſta fuiſſe 
excitata. 

* uſurpatur ad exeretiones promorenda, v. & Menſium & urinæ 


Hue 


WwATERTES NM Ur 


fluxum, & ad partum accelerandum, inprimis quando in hæmorrhagia nimia 
uteri pellendus abortus eſt. 


C. BORRAGO. Bugloſſum Veterum. Bugloſſum Jatifolium. EForrago 
C. B. Borrage, 


Que apud nos Borrago A yu Dioſcoridem & Galenum Bugloſſum 
eſſe videtur. 


Juxta Galenum eſt beide calidæque temperiei, itaque vinis injectum Bu- 


gloſſum lætitiæ hilaritatisque cauſa creditum eſt: ſed & iis, qui ob ſupremi 
gutturis aſperitatem tuſſiunt, in melicrato convenit. Quidam decoftum ejus 
contra abſceſſus ferunt in vino utiliter bibi. | 


NOTE. Folia, Caulis, Flores & præcipue Radix mucilaginoſa ſunt, far 
poris ſubdulcis, ſalſedine quadam aliquando ſenſibili. | | 

Alle infuſa ſaporem quendam non ingratum exhibet. Cofta editur, ut 
Braſſica, & in juſculis ſumpta dat gratiam. 

Aliquando inditur Cereviſie, ut preſervetur a præmatura aceſcentia: huic 
ſatis quadrat Experimentum ſequens: „ Sucens colorem & fluiditatem ſervat 
„ cum alcalinis, ſed cum Spiritu Vitriol & Oleo ſulphuris * campanam 
» grumeſcit & præcipitatum exhibet 

Folia nullatenus rubefaciunt chartam czruleam, flores minus, radix plus. 

Ventrem laxat. 

Snccus, authore Boerhaavio, eſt ſapo ſaboleaſis nitroſus, pulcherrime re- 
ſolvens ſanguinem, a nimio calore denſatum; nec huic adverſatur Analyſis, a 
D. Boulduc inſtituta, unde detectæ ſunt in decocto, ad pelliculam evaporato, 
cryſtalli partim longæ nitroſe, partim cubice Salis marini. Hine vis alyum 
ſolvendi facile deducitur. Exficcationem non fert. 

Temperat acrimoniam ſanguinis & humorum, hinc in catarrhis, morbis fau- 
cium & pulmonum, privatim in angina, pleuritide, & peripneumonia lauda- 
tur, expectorationem promovens; necnon in ardore urine utilis. 


C. BOTRYS, ambroſiodes C. B. Ambroſia. Oak of Feruſalem. 


Galenus hujus herbæ non meminit in ſimplicium medicamentorum cenſu. 
Convenit deſeriptioni Dioſcoridis & Plinii. 


Suavem odorem ſpirat, quare veſtimentis interponitur. Pota ex vino ortho- 
pnœas mulcendi vim habet. | 


NOTE. Ambroſia difta ab ejus Odore grato, reficiente, aromatico, bal- 
1 3 fami- 


Th 


OS hes 


. 
A = — 5 * 
T 
= 


rs Ay 2 
; $0 


_— 


2 
FS, 
1 
of: 
. 
52 
1 
* 
eB 
507 
vY 
4 
„ 4 
7 
= 
Mi, - 
1 
445 
op 
#4 
& +2 
T3. 
7 
A 
We | 
A 
” 'F 
4 
by 
: * 
0 F 
I 
tht 
ö 4 
* 
* 
44 
* 
5 15 
BY 
at 
| ” 
F c. 
T 
* nl 
144 
en 
3: 
VIS 
q $ 
4 
* 4 
N 
1 
7 
18. 
> 
* 
: 
Rl 
15 
pp, 
b 
5 


. — 6.” pf; 2 
* ns | RE, 
hes oa A 


* 5 r 
r 


. * — — - — 
— — 6 242 — - —— 


* * 2 - 
— 


＋ * * 
* 2 2 2 W © - 
YO CO DTS Tg WET I EE Re 


_—_ 
* 


. 7 t OE. $ 1 
— ITY — aig ou ___ —— 
r 
wv s 


. —˙ RELIED vr 


1 — 


— Won 


2 
35 
: * £ 7 8 ih 2 
— te. 


33 


— > 


r 


[ 
if 
| 
| 


— — png pngnd 
— : 


To ch ISIS 5 RAG: 


— == 
230 ERS 2D... 


— 


DEE 


— II 
== 


q 
4 
4 


A — = — 
. — = 


5 WATERIES MEDIC 4A * 


ſamico, nares graveolentia quodammodo feriente, ſed tamen ſuavitatem re. 
tinente. 

Seminum Odor, ut Balſami Tolutani; ſapor ſubacris, . Sub; 
ſtantia ejus viſcoſa eſt, unde comprehenſa, reſinæ modo, manibus adhæret. 

Oleo communi incocta, & umbilico inuncta, flatus diſcutit. 

Laudatur Spiritui Vini infuſa, ut cardiacum, & in affectionibus hypochon- 
driacis: vim etiam habet ſtomachicam & uterinam, lochia menſesque promo- 
vens. Aquæ deſtillatæ tribuuntur vires dem; maxime vero laudatur herba, 
cum melle d formam Electuarii ſubacta, ad Expettorationem promovendam, 
& purulent a exſcreantibus mirifice auxilians, in aſthmace & tuſſi humida 


conveniens. 5 
C. BRANCA urſina. Acanthus ſativus vel mollis Pirgihi C. B. Brank 

u ſine. | 

Folia pinguia, tenuium partium, & vi mediocriter digerente & diſcutien- 


te prœdita. | | 
Radices glutinoſœ: dicuntur tenuium eſſe partium, & vim poſſidere ſiccan- 


tem, leviter incidentem. Luxatis & ambuſtis, emplaſtri modo impoſite, 
medentur. Podagris quoque illiniuntur trite & calefactæ calidis. Phthiſin 


metuentibus incoctæ cibo, maxime ptiſanæ forma, proſunt. 


Pote Urinam cient, alvum ſiſtunt, ruptis convulſisque preterea util, 
Sylveſtris Radix ad eadem, que fativa, efficax. 


NOTZ. Foliorum & Caulium Odor gravis eſt, ſapor fere fatuus, niſi =" 
ſubacris & aliquantum nauſeoſus: Succus glutinoſus, mucilaginoſus, demul- 
cens, in clyſteribus & cataplasmatibus emollientibus adhibetur. Quibus quo- 
que vis diſcutiendi tribuitur, | 

Folia in tenera ætate, & radix in cibo, uſurpari poſſunt cum reliquis ole- 
ribus. Curlandi juſculum parant cx foliis, quod poſt morbos chronicos & 
ſebres intermittentes appetitu Jangucnte cum utilitate adſumitur. 

Radix quoque mucilaginoſa eſt, & in potu dicitur urinam ducere, alvum- 
gue ſiſtere. In hæmoptoë datur: tabidis & ex alto delapſis, vel ictu aliquo 
aut conatu ſupra vires læſis, ſimilis radici ſymphyti: quidam ſuccum w__ 


nunt ambuſtis. 
C. BRASSICA. Crambe. Caul is. Rariftimus Theophraſti & Plinii, Co. 
le & Cabbage. 


In centuria ſexta primum in Angliam invecta. | 
Dioſcorides cnumerat ſativam, ſylveſtrem & marinam, ſed apud Bauhinum 


triginta ſpecics proſtant. 
1. BR AS- 


m A TE R:1 E:S: Maru .: = 


x. BRASSICA non capitata. Braflica alba vel viridis C. B. Braſſica 
lævis Theophraſti & Plinii, cui & caulodis C. B. Common Carden 
Colewort. 


2. BRASSICA capitata alba C. B. Hic candida eſt, quæ Lacutur- 
ris Plinii; eſt & viridis, que Tritiana C. B. 


Herba eſt apud veteres decantatiflima, quamplurimis uſibus inſerviens in 
6ibo & medicina. 
Succus Braſſicæ graveolens eft : ejusque halitus a&rem vicinum infeſtat. 
_ Aque incocta fœtet, humi effuſa. Domeſtica acrimoniæ nonnihil & ſubama- 
ritudinis adjunctum habet, ſed utramque poſſidet agreſtis validam. Cuicun- 
que generi pruinæ plurimum ſuavitatis conciliant. Major eſt per æſtatem 
Braſſicæ acrimonia, ſtomachoque nocet; ſylveſtris amara eſt, & quæ in - 
gypto naſcitur ob amaritudinem non eſtur. Cyma ſtomacho melior, ſed ma- 
jorem acrimoniam habet, eſtque ad ciendam urinam validior. 
Apud Celſum inter acria collocatur, & apud Galenum inter Olera attenuantia, 
Succus purgat per fe, naribus infuſus, &, cum lolii farina appoſitus, men- 
ſes trahit. Hippocrates hunc præcepit in menſibus occultatis, & in uteris, ut 
vocat, ad eaput converſis; Brafſicamque edendam vult ad uterum —— 
a partu, & in cibo dandam in lacte extincto. 
Succum habet nitroſum, quo Alvus ſubducitur, ejusque decoctum ventrem 
rovocat, & hinc ſubinde turbat dum concoquitur. Leviter fervefacta bo- 
nam facit Alvum: ſemel, non diu N & cum oleo, ſale, aut garo accepta, 
ventrem ſubducit. 
Compoſitas equidem vires habet Braflica ca: Succus enim & decoctum, quin 
& ipſa Braſſica, non diu cotta, vel leviter fervefaCta, ventrem ſubdueit; ſed 
percocta alvum ſiſtit, multo vero magis biscocta; hinc in torminibus, fi 
decocta recoquatur, 1 oleo, ſale, cumino, polenta, ſumta ſine pane, 
prodeſt. | 
Deſiccandi vim habet tum eſa, tum foris impoſita, non tamen etiam ad- 
modum acrem. Alioqui ulcera glutinat, eademque maligna ſanat; præterea 


phlegmones, jam induratas ac ægre ſolubiles, & id genus quoque eryſipelata. | 


Zadem facultate epinyctidas & herpetes ſanat: habet quidcain etiam in ſe ab- 
ſterſorium, quo lepras curat. 


Aquoſo ejus decocto nervi articulique mire javantur. V en recentia 


vetera, tali decocto fota, etiam carcinomata, quæ nullis alis medicamentis ſa- 
nari poſſunt, foveantur prius aqua calida, ac, bis die trita, imponatur. De- 
coctum ad colluendos uteros ulceratos precipit Hippocrates; fic etiam ſiſtulus 


& luxata curar:, humoresque evocari, quæque diſcutiendo ſunt, diſcuti. 
| | | Prez» 


JT . 
OR 


8 2 


— 


r 


= 
ax 

- . . 1 — — 

reer 


* — kt 
2 


E r 


8 


rr 


* 
' 
1 
: 
IF 
3 
Rs 
35 
wn 
4 
"wy 
"bd 
1 
835 
+ 
<g i 
U £ 
1 
: 
$i 
7 
: 7 
1 
4 
* 
4 
+ 
v1 
. 
4 
8 2 
28 
* 
* 1 
133 
13 
„ 
bY. 
1 
. 
7 
od. 7 
3 
** 
*. 
1 
- 43. 
* 53; 
WY 
<0 
- © 
1 
u 
8 
N 
Ne. 
If 
1 
' „ 
1 a 
* 4 
. 
| 3 
p "2 
dl 
A 
' wo 
Go 
Þ: 5) 
4.8 
bs. 
bo, 
1 
& 
I» 
of 8 FT 
24 
' 
* * 
[ 
10 
* 
* " 
» 
7 
A: 
14 . 
= 
$1 * 
* * 
J . 
bo, 
w * 
bo 
or 
. 
1 ut 
4 #; 
yo 
e 
e 
* 
$9 
78 
2 
58 
+ 4M 
$3! 
770 N 
N 
1 
R 
6 1 
4 
w_ 
. 
783 
+25 
= 
* . 
1 
a 


—— — 


——— 


— — — 
— — — EY 


— — 
— — — 


. — IS 


— 
— 


. . —— T—T̃ʃ . = —— — - 2 — — 
— — „ — — — — — —2gę⁴— F => RE — — = 
— — een — . — — — — 2 — 


rA Es XE D 1 C A 


Præterea urina ejus, qui braſſicam eſitaverit, aſſervata, & calefacta, ner- 
vis amica eſt; puerosque puſillos, hac urina lotos, nunquam debiles fieri 
fertur. 

Sugillata & alios livores pura illita levat, & inflationibus ſtomachi prodeſt. 
Contuſa, & cataplasmatis modo lieni impoſita, illum extenuat. Crudæ folia, 
cum melle trita, ac impoſita, omnes induratas inflammationes diſſolvunt. Au- 
wbus, ex vino ſuccus tepidus inſtillatus, Surditati prodeſt. 

Antecedente in cibo braflica præcaveri ebrietatem, poſtea ſumpti crapu- 
lam diſcuti. In dolore capitis ex vino fervefactam vs oportet. 

Cotta in eibo commoda eſt ſtomachicis: Cardiacis datur & comitialibus 
edenda, ſuccusque bibendus: item ſplenicis in vino albo per dies quadraginta. 
Repentinas caligines levat, ſi mandatur ex aceto: Inſomnia vigiliasque tollere 
decoctam, ſi jejuni edant quam plurimam ex oleo & aceto: & ſcio inquit 
Plinius, a podagra liberatos edendo eam, decoctæque jus bibendo. 

Authore Galeno, elixa, ante alios cibos ſumpta, phthiſicos ſanat, vitiisque 
arteriæ ſubyenit: teſte Dioſcoride, commanducata, fic ut per fauces delabatur 
ſuccus, amiſſam reſtituit vocem. Confer vires Beta. 


NOT. Onnium Braſſicarum Folus adeſt acrimonia latens, que in caule 
evidentior, & in radicum filamentis vix minor, quam Raphani ruſticani : Ma- 
jo & Septembri maxime acris, aliquando inſtar Naſturtii. 

Extractum ejus ſœtidulum eſt & valde dulce. 

Succus coagulatur ab Acidis & ab Alcalinis affuſis. 

Poſt ejus uſum copioſum fit Urine fluxus, ejusque fœtidæ; & Leporibus, do- 


mi paſtis, carnem præbet maxime ingratam; quin & extra corpus facile putre- 


feit; hoc tamen non obſtante patuit ex Obſervationibus nuperis, hujus uſum, 
ut & Alli, Sinapios & Raphani ruſticani non accelerare, ſed retardare & 
corrigere putrefactionem in corpore (i), quin & ſcorbuti ſpecies maxime 
putridas his, æque ac ab Acidis, curari. Teſtatur Otto Heurnius, Lugdunen- 
lis olim Batavorum Profeſſor, quendam, ſcorbuto- tam miſere laborantem, ut 
maculis toto corpore diffuſis, membrisque rigentibus, vix incedere poſſet, 
ſanatum fuiſſe, potum quotidianum ſumendo Braſſicæ rubræ man. iv, zingiberis 
3ſs & Cinamomi 3ij, in Vini rubri t5;j maceratorum. 
Proinde hæc virtus Antiſcorbutica pendere videtur a principio acidis & 
alcaleſentibus communi, de quo vide M'cbride, Experimental Eſ{Jays. 
Verrucas curare dicitur ſuccus. | 
| De- 


th _ 
—_ 


(i) Lind of the Scurvey. 


WATERIES ID ' 


Decoctum & Succus Calculi fragmenta, iis immerſa, partim mollia fecit 
partim ſolvebat. 

A ruſticis adhibetur Braſſica pro Vulneribus & Ulceribus mandiGcandis & 
conſolidandis, dum vel inſtillent ſuccum, aut folia contuſa applicent. 

Porro, Folium vel Caulis recens expertum eſt ad Veſicas in fluxu conſer- 
vandas remedium: maximam phlegmatis copiam extrahunt, æſtum & dolo- 
rem mitigant, veſicasque diu apertas ſervant; ſed notandum, impoſitionem 
Braſſicæ ſingulis horis vel bihoriis repetendam eſſe. | 


E Folia cocta ad ſuppurationem promovendam proſunt maxime. 
In aqua recenti bis cotta prodeſt hemoptoicis, dyſentericis & fimi- 
libus. 


Braſſica mediocriter nutrit, ſuccos crafſos & flatus giznit, ac difficulter con- 
coquitur. Lac comeſta auger. | 

Lohoch de caulibus ad raucedinem corrigendam, & contenta pectore ex- 
pectoranda, valet; & Jus (ut Rape) tuſſim egregie ſedat. 

Cum juſculo gallinaceo vetere decocta colicam & ventris tormina ſedat, qua 
ratione & calculo renum commodat. | 

Succus egregius eſt ad mitigandos ſales acres & deliniendam acrimoniam, 
detergens inteſtina & purgans renes. Omnes ſpecies conveniunt in morbis 
pectoris: ſi tota planta clibano piſtoris committatur, in gelatinam reſoluta, 
inſignis eſt efficaciæ, ad tuſſim in ſiccitate, in ſenum exaſperatis faucibus, 
conducitque ſputo purulento obnoxiis. 

Obſervatione digna eſt hiſtoria Ottonis Tachenii, qui, poſtquam notes dies- 
que impenderat operationibus chemicis, totus phthiſicus evaſit, pulmone 
penitus tabefacto, & Arcanis ſuis chemicis neutiquam reſtitui potuit : tandem 
Braſſicam comedebat, cjusque ſuccum cum ſucco Aurantiorum pro potu inge- 
rebat, &, huic pertinaciter diuque inſiſtens, penitus ſanatus fuit. 

I. Braff ica alba maxime putreſcibilis eſt. | 

Aquæ ejus deſtillatæ odor eſt fere inftar Moſchi. Minus habet falſedinis 
quam rubra; eſt quoque dulcior &, redolet aliquid inſtar Rapi. Reſidunm a 
deſtillatione ſt valde dulce. 

Extracti plus præbet quam rubra, {cil 51) dedere Extracti 31 Jy gr. 19: 
quum Ziij rubræ dedere tantum 3j gr. xij. 

Porro, Extractum albæ dulcius eſt quam rubræ, minus efferveſcit cum al- 
calinis, minusque ſalis fixi præbet. 

2. Braſſica rubra. Odor Aquæ deſtillatæ fere ut albe. 

Rubra longe minus dulcis eſt, quam alba, ſed magis acris, ejasque odor 
fere inſtar Rapi. Extractum minus fœtidum eſt quam albæ; eineres ejus acrio- 
res ſunt & magis ebulliunt cum acidis, quam eineres albæ. Proinde rubra 

K magis 


3 EY 
< PEEP po. EY L AT Wn 2 
TP. 40 ene oy | Eb; — PROT) . P "HS PIR 
. . K 4 — 5 


8 


12 
75 

4 
* 
BY 
bis 
is 
þ 
15 
0 


oe 
* x He — — 
Ax". a> f 


4 — 
. 
* 
＋ 5 7 
3 
2 
bs: 
47 
2 
1 
1.5 
"a 
* 
* 18 
4 
9 
5 wt | 
* 
64 
1 
1 
2 
i 
4 
af 
* 
17 
ef y 
1 
18 
* 
1 


— 


n 


— 


7 — —— EEE 2 — 4 — 
3 — A. SEE us Or "© 
8 I 5 2 k 7 — 

1 


ee i. WES "IE TO 5 — 


2 
SEES 


ESSE Da 
OI et 


n 


WEST jATES WEDTC A 


magis medicamentoſa eſt quam alba, quod ulterius patebit hine: 1. Si ad finem 
autumni caules longitudinaliter incidantur, & loco frigiduſculo reponantur, 
Succus laxans inſtar mellis vel manne exſudabit. 2. Tinctura rubræ, Spiri- 
tu Vini extracta, a calore ſaturata, repofita in frigore, deponit faccharum. 
Porro, rubra albe longe præferenda quoniam 1. Extus applicata non 
adeo fœtet. 2. In Stomacho flatulento convenire expertum eſt, ubi alba 
' nOX14, 
Rubra quoque in tabe & hemoptoe prodeſt, & ejus decoctum facchart 
tantillo temperatum. eſt potus egregius, ad promovendum materie pulyeru- 
lentæ per urinas eſſluxum. Superioris Cyme decocte Succus bilem pitui- 
tamque ejiciet copioſe, & minori periculo quam Hellcborus vel Scammonium. 


— — . - — — — ane i nn 
: : = : — — —— — 


— 


— 
— 


C. BRTONIA aſpera, five alba baccis rubris C. B. Vite Briony. 

Genera duo Diaſcoridi; Vitis Alba, que aliquibus Bryonia, & — allis 
Bryonia nigra. | 

Radix Bryoniæ albe amarorem fine adſtrictione refert & acrimoniam, non 
tamen immodicam. Sine moleſtia meatus aurium expurgat, & atterit lapides 
in renibus, utpote tenuium partium ſine mordacitate. 

Corpus abſtergit & cutem erugat, vitia cutis in facie, varosque, lentigi- 
nes & cicatrices nigras emendat cum ervo, creta Chia & fœnugræco. Eodem 
effectu prodeſt in oleo decofta usque dum liqueſcat. Sugillata tollit, & di- 
gitorum pterygia coërcet. Inflammationes diſcutit illita ex vino. Suppuratio- 
nes rumpit. Septicis medicamentis apte immiſcetur: infracta oſſa cxtrahit 
trita & impoſita. 

Propter acrem vim chironiis, & in gangrenam, phagedænamque transeun- 
tibus, & putreſcentibus tibiarum Ulceribus, cum ſale utiliter emplaſtri modo 
imponitur. Porro, & propter acrem & calfactoriam vim, Oleum, Cul incocta 
eſt, ad acopa & malagmata facit. | 

In aqua cucumeris agreſtis decocta, ſw epius per ſe ſola, nonnunquam caricis 
pinguibus adjectis, facit pro ſolutione tumoris, ne aliquid duri remaneat. Lie- 

cs induratos liquat, tum ternis obolis epota ex aceto triginta diebus, tum 
foras cum ſicubus impoſita, & pſoram & lepram ſanat. 

Vis ejus purgans cognita fuit veteribus; authore enim Dioſcoride, ſuccus, & 
radice vere expreſſus, trahit pituitam cum aqua mulſa potus, & authore 
Oribajzo per infernas partes purgat. 

Recentes hujus plantæ turiones vere inſtar Lupuli & Aſparag i decocti & 
præparati alvum leniter laxant citra periculum & urinam cient: Veteresque 
:vlebant his veſci, docente Columella. 


iet urinam pota. Faminarum locis appoſita partus ſecundasque morantes 
trahit: 


z REDS A EL : — 
— — A — — 
— — 


- 


MATERIES WED EE » 


trahit: ad muliebres quoque inſeſſus decoquitur, ſiquidem vulvas purgat ſed 
abortum facit. Datur comitialibus drachmæ pondere quotidie per totum an- 
num. Prodeſt attonitis & vertigine laborantibus, ſimiliter aſſumpta. Contra 
viperarum ictus pota drachmis duabus auxiliatar: mentem interdum turbat 
aliquantulum, 

Eclegma ex ea fit cum melle difficile ſpirantibus, tuſſientibus, ſtrangulatu 
oppreſſis, vulſis, ruptis & laterum doloribus utile. 


NOTE. Bryoniæ albæ Radix Odoris ingrati eſt, Saporis acris, nauſeoſe 
amari eum ſenſu acredinis in gutture. Recentis Succus adeo acris eſt, ut 
cutim exulceret, ſed perit acrimonia in ſiccata & diu ſervata. 

Rubefacit chartam cæruleam, & ſolutionem Heliotropii, quod non ellict 
tur a foliis, aciditate in his obvoluta. 

Externe in pedibus œdematoſis, & in Hydrocele ſerum purgat & tumores 
diſeutit. Celebratur quoque ad tumores ſerophuloſos & cyſticos. 

Dolores iſchiadicos, aliosque arthriticos, tollit recens contuſa, cum Oleo 


Lini ſubacta, & tepide applicata, tamdiu repetendo, donec materia morbifi- 


ca reſoluta diſſi ipetur. f 
Ad licnis, jecoris & meſenterii obſtrnctiones nihil n pulyere vel 


infuſo Vinoſo. {i 

Hydropicorum aquas per vomitum & ſeceſſum educit in ſubſtantia ad 3], 
jucco a 51] ad 3ſs, & ſi ſiccetur vinoque infundatur, deinde rurſus ſiecetur, 
operatio ejus ſatis mitis fit. 

Menſes ciet, & ab uteri ſtrangulatione vindicare dicitur. 

Eſt & Anthelmintica, cum vermes enecet expellatque. In Aſthmate hu- 


mido quoque profuit. 


N. B UGULA. Conſolida media . cærulea C. B. . 


Folia pinguia, odoris ſunt graviusculi, ſaporis grati, primo ſubdulcis, dein 
ubamari, ſubadſtringentis: in infuſo amaror & adſtrictio magis evidens, & 
Jecoctum virideſcit, addito Vitriolo Martis. Chartam cæruleam parum ru- 
befaciunt. 

Eſt herba Vulneraria, unde Conſolida mocks dicitur: vis ejus herere vide- 
tur in mucilagine viſeida temperata. Herba viridis apponitur & pulvis in- 
ſpergitur vulneribus locisque excoriatis. 

Ulcera oris putrida & Aphthæ ſanantur hujus decocto colluta, & ſuccus 
in{tillatus.ulcera pudendorum ſanat, atque intertriginem : prebet enim ſuccum 
inviſcantem, & vi adſtrictoria valet ad ſputum ſanguinis, dyſenteriam, flu- 
xum hepaticum, & omnia ulcera tam externa quam interna, hine ad Pthi- 

K 2 ſin 


Y 


— © eh — (eh ch * 2 


— - ER NES 7 BD 
-- _ — — 2 4 N $ = ox „„ = mon 
Lo BA tr * eo __ — * +> 4 ON ws — — = . we G — — y 2 
F GE — 7 I a — : - . 
X * ot i, 4 —— beet 4: » — - — — — — =. 


3 

t 

7 

" 

: 
24 
1 
1 
* 
* 


ef 


[KEY 
W. 
þ 3 
44 
*. 
1 
j 
wig 
<0 
4 
8 
4 
4 
Tak 
o 
®;. 
- 
* 
Dt: 
. 
1 
. 
* 
« 1 
1 
15 
1 
Me 
E 
y 14. 
1 
1 
1 
1 
49854 
JF 
x 1 
5 
5 
f 
1 
n 
1 
4 
1 
1 
L 
# 
i 
Cakes” 
1 
"LL" 
"Ne bed 
a. 
j 
9! 
80 
li 
| 
* 
A 
$ 4 
* 
e 
N. 


8 
1 
— Rs 


— FTI 25 
1 
Se 

9 W 
. . 


 WwaTnnaTEts MEDICA 


ſin profuit, aſthmaticis levamen tulit, inflammationibus medetur, Præſertim 
Anginæ. 


D. BULBOCASTANUM majus folio Apii C. B. Pignut. Radix. 


An ſit, Bunium Dioſcoridis non liquet. Forte eſt Tralliani radix bulboſa, 
caſtaneas æmulans, quam recentem coctam in lacte præſeribit phthiſicis & 
tabidis, ad hæmoptoën & mictum ſanguineum. | 

Eſtur cruda, fapore nuci Caſtancez ſimilis: multum nutrit ; Venerem 
ſtimulat. 


Hae etiam ſues, hujus "ROE pingaeſcunt. 


C. BUTITR UM. Butter. 


Butyri nomen uſusque in cibo din Grecis ignotus fuit, donec a vicinis 
barbaris, Thracibus, Pæonibus & Scythis didicerunt: Galenus etiam, in libris 
de Alimentorum facultatibus, nusquam alimentoſæ facultatis, que in butyro 
eſt, meminit, ſed bene medicamentoſe. Apud Dioſcoridem ovillum & capri- 
num, tanquam precipua enumerantur : Galenus addit bubulum. Romanis 
quoque tarde innotuit, unde Plinius, „E late fit Butyrum barbararum 
„ gentium laudatiſſimus cibuss. Lud. Nonnius, de re cibaria. 

Natura oleoſum eſt & emolliens. Emplaſticam vim habet, cum ſit mode- 
rate calidum, humidum & lentum, ac proinde puri movendo idoneum, ad 
ſuppuratoria medicamenta addi ſolet, utile præſertim, cum nervi aut cerebri 
membranæ aut velice cervix vulnera acceperint: replet, purgat & car- 
nem creat, 


Præter facultatem concoquentem, N habet ge rend potentiam in 
corporibus mollibus. 

Si partem aliquam corporis eo inunxeris ac e fricueris, cernes cutim pin- 
guem, non aliter, quam ſi oleo fricuiſſes: præterea, {i mortui animalis co- 
rium aridum eo inunxeris, eundem ccrnes effectum. Famem & ſitim ſedat, 
conſervatque vires. Es 

Probe concoctum ſanguinem gignit, in bilem abir, habitudinem nactum cali- 
diorem. Vetuſtate quoque calicius & tenuioris eſſentiæ efficitur, induratos, 


ægreque ſolubiles, affectus potentius digerens 


Alvum ſolvit copioſe potum, & contra venena, fi deſit oleum, in ufu eſt, 
Ab Aſpide percuſſis utiliſſime imponitur. 


Parotides, Bubones & oris phlegmonæ prorſum butyro ſolo curati ſunt, 
nimirum puerilibus corporibus ac muliebribus perpetientibus: & lana, butyro 
imbuta, ac impoſita inchoantibus parotidibus opitulatur. 


Butyrum guogue efficax eſt contra inflammationes ac duritias valve, quod 


M ATG E RI ES M 77 
eerte neque putidum neque vetuſtum fuerit. Vulvas procidentes infuſum ſi- 


ſtit. Buty rum, adeps anſerina, & oleum roſaceum permixta pulcherrime 


proſunt ani vitiis. Ad dyſenterias & coli ulcerationem Clyſtere infunditur. 
Ulcera emendat, purgat & explet, ſpeciatim ulceribus manantibus pen. 
ow prodeſt per ſe. 
Cum melle ſi infricetur, dentitiones adjuvat, prodeſt & ante dentitionem 


gingivarum pruritibus. Prodeſt & Oris ulceribus, quas in eadem tate aph- 
thas vocant. 


Scabiem hominis PIR in jumentorum ſcabie proficit cum reſina calida. 
Quas Græci Pſydracia vocant, in f. umma cute pultulls ſimiles, ſurgentes par- 
vas excreſcentias arcet. 

Ad tuſſes quanta eſt regiæ Neis be . In ventrem de- 
voratum & ex eo diſtributum, magnifice confert expuitionibus è pulmonc, 
in pleuriticis & peripneumonicis affectibus, cum hoc inſuper habeat, quod 
eos etiam concoquat. Purulentas exſcreationes pectoris pulmonisque & 
a pulmone graveolentiam halitũs butyrum efficaciſſime juvat, cum pari modo 
mellis Attici decoctum donec rufeſcat, & matutinis ſumptum ad menſuram 
ligulæ. 

Cum butyro cocta oryza ad ſtomachi ardorem, ſyncope comitatum, prodeſt. 


NOT. Eft pars lactis pinguis & oleoſa cum tantillo Caſei, a quo deri- 
vatur conſiſtentia ejus emplaſtica, Detegitur pars caſeoſa liquando, partim 
in ſuperficie natans, partim ſubſidens in ſedimento albo, Oleo fic ſeparato fla- 
vo; & ob hane caſeoſam partem Butyrum facilius ranceſcit, quam Olea quæ- 
dam a vegetabilibus preſſa. 

Deſtillando reſolvitur in phlegma ſubacidum, oleum tenue & carbonem. 

Butyrum in eſtate aceſcit, unde, taliter conſtitutum fi edatur, fauces excoriat. 

Si cum aqua pura butyrum lavetur, humidumque hoc a radiis ſolaribus aus 
igne evaporctur, ſal ac ꝛutiſſimus & parum a cauſtico differens remanebit. 

Saporis eſt grati & dulcis, hyeme albius & tardius putreſeit, æſtate flayius 
& magis dulce, quale eſt vaccirum, quæ nuper pcpercrunt. 

Butyrum Incolis ſepte ntrionalibus in delicils elt, contra meridionalibus nau- 
ſeabundum. . 

Solvic gluten & picem. Fxpertum eſt dulcius agere, quam Oleum Amy g- 
dalarum dnl-ium in iisdem caſibus. 

Vetus acrimonam acquirit. 

Digerit parotides & oris phlegmonas. Lenit, laxat, anodynum elt, dolo- 
res & eee levans extus applicatum. 


K 3 | I ti- 


8 * 
* * 2 — * — 4 * 
— : 2 
guerre gp — — — 
n EL Va whe). ata. — * — — — 


75 2 1 

IS _ Che 

—_ "Id; ; ls a... 
La" SR 


2 © 


— 


2 22 * 
* — 


WINES — 


wa Se je. 
ESE 


_ 


— 2 8 n = _ 7 — : . =: — * x — = 
Fc ĩ˙ ang HHS MN 8 


—— —. 


— — 


N 


re q 
RIS Es 
9 


4 2 


Uh” 


We 


— 
8 


1 


r 


N EK 
x — 


5 
9 
Se 


8 7 AX — — 3 IX Is - 


r 


3 


3 
Se 


= = 
AT 


4 


* 
1 
RR 
1 
*%! 
* 


>, SE 
— — 
— 


ST WATER TES MEDTCA 


Utiliter affricatur gingivis inflatls infantum ad dentium eruptionem facili 


tandam. 

In junioribus, in calidis & bilolis bilem auget. 

- Boli ex Butyro recenti, Saccharo mixti & veſperi ſumpti, vehementiſlimas 
Tuſſes catarrhales, authore Baglivio, demulcent. 

Recipe Butyrum ſalis expers, &, deſpumando a parte caſeoſa, ſeparatum; 
Dentur Cochlearia duo bis vel ter de die. Dicitur in centum experimentis 
effi cax fuiſſe in Dyſenterüs peſſimis curandis, Forte hæe ejus operatio illu- 
ſtrari poteſt experimento injiciendi tantillum pinguedinis vel Olei animalis in 
liquorem fermentantem, unde fermentatio ſtatim ſiſtitur: & ſi fruſtulum Bu- 
tyri injiciatur magnæ quantitati Sacchari, vehementer ebullientis, ſiſtitur ſta- 


tim cbullitio. 


N. BUXUS arboreſcens C. B. The Boxtree. 


Non meminit cjus Dioſcorides, & raro Calenus, utpote vix ullius * eos 


in medicina uſùs. 
J. ignum a ligno Guaiaci ( cui ſimile eſſe autumarunt 1521 prorſus däftert, 


parum materiæ energetice continens, ejusque non reſinoſi, fed ſalini generis. 
Inodorum eſt & decoctum inſipidum. 

Foliorum Odor ingratus eſt, necnon ſapor amarus, nauſeoſus, acris. Non 
niſi leviſſime rubeſaciunt Chartam cœruleam. Dicuntur valide purgare doſi 
5j in ſero lactis, vel 3 in pulvere. 

Lumbricos in equis curant. Dicuntur valere ad morbos pectoris, & ſpeci- 

ice pleuritidem. 
| Folia, cum coliculis in lixivio decocta, capillos rufant, authore Maithialo, & 
eos in Alopecia nurifice gencrare dicuntur. 


c 


C. CALAMINTHA. Calamint. 


Calamintha magno flore C. B. ſive Calamintha montana Lobelii forte ex om- 
nivus optime convenit cum Calamintha prima Dioſcoridis; veruntamen Cala» 
mintha vulgaris Oific. Germanicæ C. B. Common Calamint, plane congener 
eſt, nec longe aberrat a deſcriptione Calaminthe prime Dieſcoridis, & pro 
ſuccedaneo admitti poteſt. 

Notandum tamen, quum Dioſcorides ſecundam ſuam ſpeciem odore Pulegii 
Nepetam vocari a Latinis referat, hic cavendum eſſe, ne, ut a multis fit, 

conf: andatur cum Nepeta majore vulgari Parkinſoni, fea Mentha Cataria vul- 


garl 


— S: 


4 r r LP 


Pee SID — 


it 
14 
bil 
10 
. 
) 
+. 
It} 
1 
i 1:5 
I. 
| (443 
{108 
1 1 
N 
. 
[| 
[1 C 
10 
— 4 
mens | 
5 1 
ns. 
| , 
1 2 
» 19937 
14 1 
7 
14 
4 
11M 
1 
4 . 
1 
1 
'1 
58 
"oy 
1. 
W 
1 
* 
1 
| F 7 
k ö 
i 
„ 
nt 
11187 
ww 
V 
5 
1006 
605 
my 
Cit t 
Ii 
156} 
1 
N 
Hol; 
N 
5 
4 : 
1 
8 
welt 
1145 
* i 
$19 
! 
i 
THEE 
i 
FI; 608 
" 
„ 
. 
1 11 
7» 
; 
U 10 
1 
10 
1 
"= 
13 
Wi: 1 
. 
" 
bios 
an 
e 
7% 
3. 
! 
qi 
FILL 
1108 
Iii 
1 
$61: 
6." 
1757 
in 
1 
* [2 
* 
1 
48 
is 
1 | 
Wil: 
N 
11 
143: 
1 
1 
"v1 
PF! 
4/62 
LTH 
al 
. 
117 
at! 
ail; 
015 
TR 
A! 
Io 
* 
N 
1 
N. 
1 
1 
5 
i 
| | HY 
(| 1h 
"1 A 
1 
N 
1 * 
rH 
k 
17 
11 
7 
1 
Fi 
gh 
17 
. 
in 
Wes, 
* 
1 5+ 
00 
i 
Ls 
LIL 
4 
„ 
"i 
1 
i 
1 
1 
. 
1 
i 
np 


1 
8 
1 
1 


MATERIES: ME DIC A. w 


i & majori C. B. The Nep or Catmint, que, ut infra patebit, plant diver- 
Feel eſt. 

Calamintha acris eſt, & multo fortior quam Mentha, tenuium partium, 
& calida ſiccaque temperie, ex tertio ordine ſecundum Galenum, guſtuin 
intenſe ferventew, acrem, & paulum ſubamarum habens. Vin man- 
ditur ut olus en exſiccata culinæ non amplius, fed medicine in- 
ſervit. 

Periclitantibus & corpori admoventibus, extrinſecus 1 1 primum valde 
excalfacit & mordicat, cutemque exſugit, poſtremo etiam ulcus efficit. In 
corpus autem aſſumpta, tam ipſa per ſe ſicca, tam ex Melicrato, perſpicuo 
cale facit & ſudores ciet; omneque corpus tum digerit, tum ſiccat; & ad 
omnia dicta efficacior eſt montana. 

Accenſa & ſubſtrata ſerpentes fugat: demorſi 1s a ſerpente opitulatur, five 
pota, five impoſita. 

Iſchiadicis imponitur, ut humores ex alto evocet, ſummam cutem adurens. 
Sugillata digerit & vitiatos circa cutem humores detergit; ad Elephantiaſin 
utilis, eo quod digerat attenuetque valenter, & craſſos humores incidat eſi- 
tata, ſi ſerum lactis ſuperbibatur: & eadem ratione cicatrices atras reddit 
ſplendidas; ſed ad taha in vino concoctam emplaſtri modo ipſam imponere 
prœſtat, & virentem magis quam arentem, quippe arefacta vehementior red- 
ditur & ad urendum aptior. 

Menſes tum epota, tum appoſita admodum efficaciter provocat, & concep- 
tus interimit, ejicit. Decoctum Urinas pellit. | 

Teretes lumbricos & aſcarides, cum ſale & melle pota, enecat, cen cocta, 
ceu etiam cruda contrita fuerit. Succus eadem præſtat infuſus aut epotus, & 
Vermes, qui in auribus ulceribusque naſci ſolent, perimit inſtillatus. 

In vino regium morbum expurgat: addit Gant, „ præcipus ob amaritu- 
„ dinem *” frwt alia fere omnia amara, utpote abſtergentia & expurgantia 
Hepatis obſtructiones; quibus, ut & obſtructo lienis infarctui, ficus cum Ca- 
laminthi non mediocriter obſunt. 

Decoctum potu ruptis, convulſis, orthopneee, torminibus, cholerae auxi- 
Hatur, necnon algoribus cum tremore in febrium acceſſione, oleo incocta, to- 
ti corpori inuncta cum frictione non ſegni, & intro aſſumpta. 


NOTE. Odor Calaminthæ vulg. eſt fere ut Menthaſtri, ſapor aromati- 
cus, amaricans, acris usque adeo, ut fere dolorem maſticanti excitet, ſubad- 
ſtringens, & decoctum, addito Vitriolo Martis, virideſcit, atque in Alſteni 
experimento atro - viride fit, 

| In fu- 


4 
— — * — A ————— A nec * 2 „ a 0 
EL — —— I, i. « I 5 - _ — 
* KF 3 —_— $ =p = „ S : 1 5 : = 
3 5 e reer r = . ,*6 
7 2 "2s r 1 5 5 — . . bs 
0 FOR = It F - « 
8 — Y 


— . Frene eres 
„ 
8 5 2 


222 · uA OE IEA Gee 
—— —— — £ £: s 5.5 <S Do 
"the? — . . 2 2 3 1 
F 2 


FS i 


. 
: AS Row bs . 2 . 

- S > - A — N — 

n 2 » 


— * 3 


— 3 
eee 
rr 


Nr 


P - 
FF 


— —— — 
x 5 


n 
5 


„ 


2 — — _ — I — — — — 
2 — — 2 —2 — — — — eta ct — — — 
. —— - — — —— — _ — — 

—̃ä—— — XRx—— — . —— ͤ—ͤ— — — - — * * . 8 - R = - =, 
2 — — = = - — — 5 — — 3 AI 

—— 225 —— — =o III - h E IT Sc IC 4 XY — — RN..." 311 
\ . 2 — 


a 63 
— - 


— — 


—— —ũ— 2 
— — 


TTTTCT0T0T0T0T0T0TT—TT——— 8 — —— — — — 
— —.— — = * . —. —— 
— — — =o — — — 


— 
As 


8⁰ MAT ER I ES ME DIe A 


Infuſum non mutat Syrupum Violarum, aſt Solutionem 3 paruy , 
rubefacit. 

Decoctum reſolvit tumores œdematoſos & partes roborat. 

Ad craſſos humores attenuandos valet, ſtomachicum, & inter carminantia 
primarium remedium. In omnibus morbis pectoris a pituita viſcida prodeſt: 
in tuſſi pertinaci & ad promovendam expectorationem non minus utilis, quam 
Pulegium, & in Aſthmate. Aquam deſtillatam bonam, Oleo Eſſentiali abun- 
dantem, præbet. 


N. CALAMINTHA AQUATICA. Mentha arvenſis verticillata 
S. B. Water Mint, with whirled Coronets, Raii Synops. Stirp, Britan- 
nicar. ſpecifice differt ab omni Calamintha Dioſcoridis. 

D. CALENDULA. Caltha-vulg. C. B. Marygold. 

Flores viſcoſi ſunt: Odor haud injucundus cum gravitate, vel balſamicus 


ſecundum alios: Sapor ſubdulcis, dein amaricans cum ſenſu acrimoniæ in 


gutture per tres horas, etſi minus acres ſint quam Folia. Quidam volunt ad- 
ſtrictione non vacare. Recentes dicuntur Alvum laxare. 

Flores, in pulverem redacti, inque vellere dentibus inditi, dolorem illo- 
rum ſedat, 

Succus Verrucas extirpat llitus, donec marceſcant, 

Contuſi & macerati cum vino & pauco fale Flores cataplasma dant optimum, 
ad diſcutiendos tumores duriſſimos. 

Sudores movent, cardiacis & croco vix cedentes: decoctum in Zythogalo 


variolas expellit. 


In Ictero, Chloroſi & omnibus morbis ab obſtructione viſcerum valents 
quin & teſtatur Matthiolus, in 600 fœ minis facta pericula plurimum ſuecceſſiſſe 
ad Menſes ducendos, præſertim epoto ſucco, aut herba recenti diutius 
devorata. | | 

Folia quoque viſcoſa ſunt, ſubacria, amaricantia, & magis ſaltem acria, 
quam F A hn acrimonia quoque in gutture per 1 horas durante: in 9 


re ſumpta alvum movent. 


Decoctum quoque amaricans eſt, &, addito Vitriolo Martis, virideſcit: 
Infuſum non rubefacit Syrupum Violarum, nec niſi parum. rubefacit Chartam 
caruleam. 

Porro, Folia quoque affrictu Verrucas ſuſtulerunt, callosque pedum, & di- 
gitis coutrita, naribusque indica, humores copioſe educunt. 


4. 


M A T E RI EIS MED CA Bn 
CALAMUS AROMATICUS. Vide Acorum. 


C. CALX VIVA. Calx non extincta, Græce Asbeſtos. Quiklime. 
Apud Dio/coridem collocatur inter lethalia venena, & uſus ejus internus ve- 


teribus plane incognitus videtur; nuperis tamen experimentis conſtat, aquæ 
magna copia dilutam optimum eſſe medicamentum & 6 til præ- 
cipuum. 

Uſu externo vis ejus ignea, mordens, 3 a & cruſtas indu- 
cens; Cruſt tamen, que ab hac fiunt, citius excidunt, quum Calx vim ad- 
ſtringentem non habeat, qualem Chalcitis, Miſy & reliqua 3 Eſcha- 
rotica, quarum cruſtæ diutius hærent corporibus. 

Quibusdam aliis admiſta & temperata, v. g. adipi vel oleo (oleum enim 
calci miſcetur) vim aſſumit calefaciendi, concoquendi, molliendi, discutien- 
di, & ad cicatricem perducendi. Sic in ery) pclate, ab immodice refrigeran- 


ell refrigerato, ut nigricet, caleis vive quippiam pharmaco liquido immit- 


temus. Pertinet quoque ad fortiſſima medicamenta contra achores, caleſa- 
ciens, mordens, diſcutiens, & ſecundum Plinium ulcerum impetus, que ſer- 
pere incipiunt, coercet. Eodem Authore, aceto & roſaceo temperata, ad ci- 
catricem perducit. Porro, pſilothrum fit imbecillioribus admiſta, &, ſordi 
balnei admiſta, diſcutit tumores flatuoſos. Aquam ita temperatam, ne exul- 
ceret, contra vitiliginem & lepram præcipit Hippocrates, 


NOT. Acris eſt & urens: ſaporis auſteri, dulcis. 
Concedendum eſt, Calcem vivam quibusdam phenomenis convenire Acidis 
etſi aliis, & forte potioribus, magis conveniat Alcalinis: Nam 
1. Aqua Calcis vive clarior fit cum Acidis; infuſione autem lixivii Salis 
Tartari turbatur, & præcipitatur, quatenus terre particulæ, Acido in Aqua 
Calcis adhærentes, occaſione Alcali Tartari, quod ab acido prompte abſorbe- 


tur, extruduntur, & dimittuntur: ob quam quoque cauſam ſolutio ſaponis 


grumoſa fit ab Aqua Calcis. 

2. Calx viva albumen ori & ſerum ſanguinis coagulat, ut bene notum eſt 
in Lutis Chymicorum e Calee viva & albumine ovi, in firmam ſtabilemque 
maſſam coëuntibus. 

Porro, conſentio Lindenio, Acidi quidem Vitriolici duas notas exhibere 
Calcem vivam: 1. Soluiio Mercurii in Aqua forti, addita Aquæ Calcis, preci- 


pitatum flaveſecns exhibet. 2. Calorem excitando ab affuſa aqua, quemad 


modum fit ab Oleo Vitrioli. 
Præterea Aqua Calcis ſubinde dat tincturam nigreſcentem infuſion? Galla- 
rum; & Lapis calcarius dicitur Acidum a prebere deſtillando: præ- 
terea, 


TP Cn Tn nr 


Ts went I II REES 0 XT 
ETC L 


ö 
. 


— EE — aa 


= 


3; 
1 4 
. | 

1 
U 
? 1 
a 
11 
4 k 
1 
4 
Bt! 
11 
4 
== 
* 
1 
ir 
* . 
. 
i 1 
i 
Wi. 
i" 
3% 
KF] 
\ 4 
; 
W's 
1 4 
174 
= + 
79 ; 
7 i 
+ 93 
N 
j . 
8: 
5 
547 
#4 
T8 
* 
3 
* 1 
34 
e 
2a 
1 
* 
1 oe > 
Tu 
1 
e 
13 
39 Fe 
7 127 

7.35 

7 a 

oF 

4381 
1 

4 
* 
1 
5 
. 4 
7 
or 
45 
4 
N 

{8 

zA 

Ft 

ax 

Ds” 

'n 

N 95 

80 
Ls 
: 


Boy © es 


n 


— n 
Fx 


Pn ens pn 
En In” Ag 
8 ISS 


— 
— 


= . * ” 

$A 8 E DMs bs 
Ne ny or Re mn re RES 
2 E ——— — 25g def. 


N — 


r 


2 * — — 
8 


= l — wo — 5 2 
8 RR => 
5 F r n 
. m ESE ee re ent 


— 


—— — — — — 2 
GALT -- .. rig er erm © 


— — 
5 — — — — 


Of \ - 7 =* 
r — — 
4 


— = 


— a = 4 > 
RACE 


be wh 29 


— "208 24 
— 


3 


On 


= — — — „„ r 
— — = — 
„ 


- — 


$2 res MEDICA 


terea, autore Neumanno, Acid um marinum quoque ineſt tum Lapidi calcario, 
tum Calci vive, quoniam Oleum Vitrioli affuſum ab utroque extricat vapo- 
res Acidi marini. 

Contra vero, Calx viva pluribus notis convenit Alcalinis. ſeil. x. Sunmmam 
acrimoniam & vim cauſticam ſalibus alcalinis, tam fixis quam volatilibus, ad- 
dit. 2. Aqua Calcis vive ſulphurea ſubjecta, v. g. Sulphur commune, Anti- 
monium &c. extrahit, pariter atque lixivia ſalium alcalinorum præſtare ſo- 
jent. 3. Sali Ammoniaco Calx viva addita Sal ejus volatile & ſpiritum pro- 
dire permittit, eodem modo ac alcaliſata addita. 4. convenit quoque quia colo» 
rem ligni Nephritici, per acetum deſtructum, infuſa Aqua Calcis reſtituit, Alcali- 
norum more. 5. Quia ſolutionem Mercurii ſublimati corroſivi in Minii colorem, 
utut tarde precipitat. 6. Calcem vivam potentius abſorbens eſſe Acidi, quam La- 
pis calcarius vel Creta, patet hinc: Acidum Vitriolicum, Ca'ci vive affuſum, ei 
longe facilius unitur, quam crudo Lapidi vel Cretæ, & fi in debita proportio- 
ne uſurpetur totum Acidum abſorbetur, liquore derelicto inſipido, quod non 
fit a lapide crudo aut Creta. 7. Una tertia pars Aquæ Calcis admiſcebatur 
Lacti, & reponebatur in uno vaſe, cui 4 pars Aquæ communis admiſcebatur 
& reponebatur in altero poſt quatuor dies (quod fit quoniam Aqua Calcis ab- 
forbendo Aërem fixum è Lacte, hujus motum inteſtinum inhibet) mixtura 
prima perſtitit dulcis & fluida, ſecunda acida erat & coagulata. 8. Ad con- 
ſervationem vinorum dulcium Hispanicorum Calce viva utuntur oinopo- 
ke. Denique in infantibus, lac coagulatum evomentibus, cum dolore & de- 
jectionibus viridibus, felici cum ſuccefſu propinata fuit Aqua Calcis poſt uſum 
inefficacem aliorum abſorbentium. 

Preter ſulphurea ſubjecta ſupra dia, Aqua Calcis quoque, ope caloris, 
Olca vegetabilia ſolvit, ea miſcibilia reddens aquæ, Refinas quoque pinguedines 
animales & mucoſa: ſolvit coagulum & caſeum Ladtis & hoc nomine Spirt- 
tui Vini, quatenus menſtruo, præferenda eſt, ile enim pinguedines animales 
& olea expreſſa vegetabilium non attingit. 

Si loco Aquæ Spiritum Vini dephlegmatum vel Oleum Calci vive affundas, 
nulla fit efferveſcentia, quia hi liquores ſulphurei non ſolvunt ſales Calcis vi- 
ve: hinc Incaleſcentia ab aqua affuſa non videtur deberi particulis igneis, 
ſed potius ſalibus ſolutis, quod ulterius patet Experimento ſequenti: Si Calx 
viva lota ſolvatur Spiritu ſalis, & poſt ſolutionem menſtruum abſtrahatur per 
retortam, relicto vero capiti mortuo Aqua affundatur, mox intenſiſſimus ar- 
dor excitatur, acido nempe ſpiritus ſalis in particulis calcis lotæ alcalino - ter- 
reis, mediante aqua, ſoluto & cum iſtis efferveſcente, qualia phenomena ex 
Calce lota fimplici, intenſiore Jicet igne tractata, non apparet. 


Sic ratiocinabantur medici ſeculi elapſi de nn a Calce viva exhibi- 
| tis: 


N. 2 5 Be 
e 


M AT ERK IE N M . 2» 


tis; verum tandem, ab induſtria modernorum detectum eſt in lapide Calcareo 
alterum principium, hocque magni momenti, ſcil. Ar fixus, ſeu non elaſticus, 
utpote vinculum cohæſionis, precipue in lapidibus terrisque calcareis, quo 
are in ſtatu naturali repleta ſunt; & hine Lapis calcareus Terræque Calca- 
reg fere dimidium ponderis ſui, ſub calcinatione amittunt, quod non adeo 
Sulphur diſſipato, quod quidam horum inter calcinandum ſpirant, tribuendum, 
quam Aer1, quo hac operatione privantur; Lapides enim Apyri ſeu Refractarii 
dicti, v. g. Granita, Lapis Molaris, Silex, &c. licet magis ſulphurei quam 


plures è calcareis, parum ponderis ſui amittunt in igne, nec aërem ullum ab 


affuſis acidis exhibent : verum Lapides calcarei atrem ſuum, vinculum cohæ- 
ſionis ſuæ, dimittunt, tum ab affuſis acidis, tum ab igne, unde cauſtici fiunt, & 
in aqua ſolubiles; & contra, ſi Calci vive, aëre ſuo private, in Aqua Calcis 
reſtituatur Aer, transferendo ei Aerem, ab Acido & Alcali efferveſcentibus 
prodeuntem, count ejus particulæ, mites fiunt, inſolubiles, & prorſus redeunt 
ad naturam Lapidis calcarei crudi (). 

Vires Aque Calcis, Chirurgi lintea hac madefaciunt, eaque ulceribus, ambuſtis, 
inflammationibus, ſcabiei, herpetibus ulceratis & non ulceratis, ophthalmiis 
& Tine imponunt. 


Dentes vacillantes firmat & optimum gargarisma . in ulceribus oris 


& gutturis. 
Uſu interne acrimoniam acidam corrigit. Convenit in fluxu albo, gonor- 


rhœa, diarrhea, dy ſenteria, in ſtrumis; & ſcorbuto: a quibusdam exhibetur 


jn ulceribus viſcerum & palmonum cum latte. Infantibus eſt bonum anthel- 
minticum, & multa inſecta necat; notandum vero quod Lacti admiſceri non 


debeat, quoniam inde fit precipitatio Calcis. Vid. Authores citatos. 


Corrodit & comminuit Calculos etiam duros, ei infuſos, & uſu interno 
hoon eſt è lithontripticis, præſertim ſi e Conchyliis paretur. In Car- 
dialgia nidoroſa commendatur utpote Aeris (vinculi coheſionis) in oleoſis 


abſorbens & proinde oleoſa aquis miſcibilia reddens. 


Notandum vero in uſu ejus interno, uſum fructuum recentium, ſacchari 
brunnei & lactis prohibendum eſſe, quoniam hec inter concoquendum Acrem 


ſuum fixum dimittant, qui a Calce viva attrahitur & proinde hujus craſin 


deſtruit, (62 quod & fit {i cum cibis ſumatur, vapore inter fermentandum in 


primis viis prodeunte, a Calce abſorpto, unde Calx iners redditur. 
Nota- 


(R) Black, in Edinb. Eſſays phyſic. & literary. Macbride, Experim. Eſſays & Prie/tley 


on Various Kinds of air. 


(2) Macbride libr. cit. 
| L 2 


— 2 gs 
2 rn — 2 
Are eee 


8 * 8 * * 
9 n — 
— 


hos * —— — N „ _- 
, toes AMD: 15 er ee __ — 


* 
3 


EE, IIS 
8 


— CEE ITIGS 
1 — 


1 7 
j 

* 
1 
þ 


A 
{5 
: 

"> | 
15 
17 
If * 
Ei 
- 2067 
Ma 
= 1 
1 
*. 
. 
* 


„ TMATERIES MEDICI. 


Notatu quoque dignum eſt, quod, non obſtantibus indiciis ſupra recenſitis, 

eongruitatis Calcis vive & ſalium alcalinornm, unde noxia eſſe videretur in 
alcaleſcente & putrida diatheſi humorum, 1 tamen manifeſtum ſit, 
6am 3 rem Antiſepticam eſſe, ſcil. 
I. Pars una ſeri ſanguinis, partibus tribus Aquz Calcis admiſta, expers fe- 
Fob manſit ſeptem ſeptimanas, & ſimiliter Urina (n). 2. Protrahit & corri- 
git putrefactionem carnium & piſcium. 3. 3j Calcis vive, addita congio 
aquæ, hanc dulcem ſervavit quinque menfes in vaſe ligneo: hine Nautis ad- 
modum utilis ad confervandam Aquam a putredine in longis navigationibus. 

Calx lota cum Aceto quieſcit, fed bullas excitat cum Oleo Vicrion & Spi- 
ritu Nitri. 

Abſorbet in ſe potentiſſime quælibet Acida corroſiva: adftringit ſimul & 
poros firmat, unde exſiccare dicitur & refrigerare i in ulceribus venereis aliisque 
antiquis, malignis, dyſepuloticis & cacoëtheis; imprimis autem ad ambuſtio- 
nes optima: hinc de Calce lota Unguenta, Linimenta & Emplaſtra ad ambu- 
ſtiones uſitatiſſima. 


N. CAM HO RA. Cumpſire. 


Arabibus debetur, veteribus Grecis incognita, necnon Hebræis, a Cam- 
phora Cantic I. 14, diverſa. 
Galenus non cognovit, proinde liber de Dynamidits ſpurius eſt, 


NOT. E ligno & radicibus Lauri cujusdam Japonenſis extrahitur; quin 
& ex radicibus Cinamomi; ex herba, Camphorata dicta, & ex Abrotono, 
Rore marino, Salviaque prolecta fuit. 

In Phileſ. Transact. A 1737 & 1738, proſtat Illuſtratio generationis ejus, 
Obſervatione Olei ſaſſafras cryſtalliſati, & ibidem No. 389 & 35, notatur 
ſimilis eryſtalliſatio e Thymo, quæ Neumanno Camphora Thymi appellatur. 

Odoris eſt fragrantis, gravis, ſimilis Rorismarini, ſed gravior, guſtus acris, 
amaricantis, os valde calefaciens una cum ſenſu frigoris; & calor cito eva- 
neſcit. Si conſervetur in thecis apertis, disparet. Pinguis eſt & oleoſa, 
flammam nutriens valde, & ſemel accenſa vix extingui poteſt, ſed tota avolat. 

In ore non ſolvitur, proinde non eſt Gummi: Solvitur equidem in Spiritu 
Vini rectificato & Oleis, ut Reſinæ, non tamen eſt Reſina: Nam 

1. Nulla datur Reſina, que in vaſe clauſo tota, beneficio ignis, in ſubli- 
me fertur, ut Camphora; Reſinæ vero, vehementiori igne in vaſe clauſo 
combuſtæ, * ſpiritumque acidulum & oleum copioſum 8 


4 


3 ul- 


1 (m) Alſten, Diſſert. on Quick lime. 


MATERIES MEDI © 
2. Null datur Reſina, que tota in Spiritu Vini rectificatiſſimo ſolvitur. 
Porro & hee ſingulare habet Camphora, quod ſolvitur Aqua regia, Spiritu 
Nitri & aliis Acidis fortibus. : 
Credidi ( inquit Garcias) odore & partium tenuitate Camphoram eſſe ca- 


lidam 3 ſed poſtquam experimento didici Ophthalmiis & oculorum in- 
flammationibus, tum etiam ambuſtis nivis frigiditatem retuliſſe, ſententiam 


mutavi. 
Porro, in N ingenti & puſtulis oculorum commendatur Linimentura 
ſequens, premitiis evacuationibus: R. Butyri recentis inſulſi, in Ag. pur, 
loti ZjG, tutiæ pp. 3jS, Camphoræ 3j. M. 
Porro, ſomnum inducit, foras aut intus exigua quantitate uſurpata, ſi quis 
vero ſæpius odoretur & naribus adhibeat, vigilias creat, 3 
Huic Hoffmannus aliique conſentiunt ſic: Si, ad 3j in Oleo Amygdalarum 
vel ſpiritu Vini ſolata, ſano homini cum copioſo vehiculo exhibita fir, cor- 
ori nec ſenſibilem æſtum infert, nec auctiorem pulſum efficit; ſed potius 
manifeſtum refrigerium, maxime circa præcordia non pauci præſentiunt; ne- 
que etiam ſitim movet, aut Urinam reddit coloratiorem, quod ab omnibus 
calidioribus fit. Quinimo zj ſpiritus Vini generoſi ingeſta plus wſtus & ca- 
| Joris quam 3j Camphore infert; nec adeo calcfacit ac fales volatiles alcalini. 
Nee ſilentio prætereunda eſt vis anody na, ſoporifera & antiſpasmodica Cam- 
phoræ, cum prudentia exhibitz in doloribus, Mania, affectionibus hy ſtericis 


& Furore uterino, in Aqua Meliſſæ extinctæ, & in aliis deliriis. 


Proinde Camphora, licet ex toto inflammabilis ſit, tamen in corpore aids 


calorem haud quaquam efficit, ſed potius intenſiorem corporis fervorem ſi 
ſtit, unde a Veteribus frigida, non calida habita * non tamen adimitten- 


dum, quod dixere; 

; Camphora per nares caſtrat odore mares ; 

contrarium enim docet Obſervatio Tachenii Venetiis & Amſtelædami, ubi 
purgatores ejus ſalaces ſunt & prolifict. 

Eſt è primariis diſcutientibus & reſolventibus in contuſionibus, ecchymo- 
ſibus, ambuſtis, qnotidie uſurpata, & ad diſſipanda exanthemata, maculasque 
ſcorbuticas; particulæ enim Camphoræ citiſſime per poros avolant & eſſi- 
ciunt, ut humores ſtagnantes vel exhalent, vel in motum redigantur & diſſol- 
vantur, unde ſummo cum fructu in omnibus inflammatoriis eryſipelaceis affe- 
ctibus adhiberi Spiritum Vini Camphoratum longo uſu compertum eſt. 

Nec modo ad Inflammationum externarum reſulutionem laudatur, ſed & 


contra internas, Nitro admilta.; Sic in Pleuritide curanda poſt Venæ ſectionęmi 
1 K 


I, s by Lats” — 2 
— - „% 2B. a: ap * - L 
« o 


* a N — 5 — 6 1 * a , 4 J 
— of 4. r n — N r by - te > * 1 EF oe A - - 
OE OC ES Os AE OTE BL 9 rr — 8 — * . a 4 a 
3, TER: Far ao — r 


— 


SS 


N _— — on. Fed : — 2 S © 
— > £59 ate oat dl CO I We Iu 6 7 16 St, le Eo 


N . 1 6 — LES 
rr 


OE e 
„ 2 OY 232 — 


* 
. 
Be 
$: 
1 

o 
1 

1 


————ů— — — —u—y oe nee JA 


r 


- DP 


2x3ntibus. 


ͤ MEDIC 


& alia fruſtra adhibita optimum remedium eſt Nitri gr. xij aut xv cum Cam- 
phore gr. j, ij, ij, in emulſione ex Oleo amygdalino. FL 

Proficua imprimis Camphora reperitur in reſractariis Inflammatiombus ve- 
nereis, aliisque contumacibus, ad gangrænas ſphaceloſasque corruptioncs 
proclivibus interne non minus quam externe uſurpata: & in Cholera despe- 


rata ceu ultimum remedium applicatur cum linteo multiplicato. 


Groenyelt pro correctore Cantharidum ad Iſs exhibuit ad tollendam ſtran- 
guriam, plurium annorum experientia ſuffultus. 

Antiſepticum eſt inſigne, carnem ſexagies diutius a putrefactione conſcr- 
vans, quam Sal marinus, unde in febribus putrid:s valet præſertim Nitro nu- 
pta; vermibus, quatenus antiſeptica, contraria; nec ſine fructu aliquando 
geſtatur collo ſuſpenſa ad febres arcendas vel curandas; & quicunque ſecum 
geſtat Camphoram, non infeſtabitur pediculis, authore Medelio. . 

Dicicur quoque emmenagoga eſſe, inſigniter diaphoretica & Alexipharma- 
corun: efficacifimum remedium in febribus petechialibus, Variolis mali moris, 


morbillis & exanthematibus expellendis unde & corrigit præparationes mercu- 


riales, earum operationem determinando ad Cutim & hinc quoque efficax eſt in 


Purpura chronica ſcorbutica, ubi maculz erumpunt pruriginoſæ, & facile 
iterum recedunt, quando matcria retrograda multiplici corpus tortura afficit, 


& omnis generis ſymptomata provocat, quorum pleraque remittunt quam— 


primum Maculæ, aut puſtulæ aut tubercula prodeunt, aut congruis medica- 


mentis cxpelluntur. Ad hanc expulſionem prœcipue valet Camphora, præ- 
ſertim adjuncto Nitro, & pramitlis, ad primas vias repurgandas, blandis la- 

Verum, non obſtantibus his laudibus Camphore, bene notandum eſt, nupe- 
ris experimentis patuiſſe, quod fi largiori doſi, v. g. ad ij ſumatur, vene- 
num ſit & delirium inferat; doſi moderata ſomnum inducente, nimia vero cum 


impediente. : | | 

In uſu Camphore notatu non indignum eſt; quod {i miſceatur cum ſale 
Tartari & cum Spiritu Vini rectificatiſſimo deſtilletur, prodire Spiritum Cam- 
phoræ, particulis valde ſaturatum, qui, aquæ infuſus, non lacteſcit, nec Cam- 
phoræ quicquam precipitatur, ut cum Spiritu Vini camphorato evenit: proin- 
de hec tractatio Camphore inſervit egregiis uſibus in medicina & chirurgia, 
utpote miſcibilem eam reddens aqueis menttruts, unde commodiſſime ita miſce- 
tur cum collyriis, cum Epithematibus ad caput, & gargarismatibus; itaque ad 
inflammationem oris & faucium utiliſſimum fit gargarisma, fi Aquæ florum 
ſambuci, ſalviæ vel Roſarum aut aquæ Vegetabili-Minerali Goulardi, portio 


Nitri, & pauxillum hujus ſolutionis admiſceatur. 
\ 3 Verum 


2 
— 


MATERIES MEDTES # 
Verum methodus nova ſolvendi Camphoram debetur noſtrati Machride, (n) 
nempe; he Camphoræ, Calcis vivæ aa. 5j; Contritis affunde Aquæ Calcis 3j: 


ſtent ſemihoram. Solutio limpida eſt & perfe&a, nec dimittitur Camphora in 
hac ſolutione diu ſervata. Preſtantior celebratur hec ſolutio, quam ea, que 


fit cum Spiritibus ardentibus, quoniam in hac nulla fit Ne in aqueo 


vehiculo. 


N. CANCRORUM CHELZ. Crabs Clays. 


Apices nigri preferuntur. 
Spiritus Nitri & Spiritus ſalis fere totas Aten Spiritus Vitrioli non to- 


tas; quippe ſolvuntur ab omnibus acidis, excepto Vie & per hoc ab 
aliis acidis precipitantur. 

Odoris ſunt fœtidi, & analyſi chemica præbent ſal volatile urinoſum; hine 
forte quibusdam aliis abſorbentibus præferendæ: porro ab Acido in ventriculo 
in ſalſum convertuntur, & aceto admiſtæ ſaporis ſalſi ſiunt & quaſi piſcem 
redolent: proinde credibile eſt, vi ſua diaphoretica, quam practici cancrorum 

chelis adſcribunt, in febribus calidis & contagioſis peculiarem vim habere. 

Scabiem puerorum ab acidis humoribus ſanant. Febrium intermittentium pa- 


roxysmos arcent. 
Terris calcareis conveniunt, calcinatione quoque in calcem vivam converſa, 


ſecus quam Oculi cancrorum. 


N. CANCRORUM OCULI. Crab's Eyes. magis proprie Lapides 
Cancrorum. : 

Spiritus Nitri hos ſolvit plus quam ullum alind Acidum, fcil. 3j Spiritus 
Nitri optimi ſolvit iv; Spiritus Salis tantum Siij; Spiritus vel Oleum Vi- 
trioli, Acetum, Succus Limonum longe minus. | 

Acido nitroſo vel vitriolico ſoluti derelinquunt ſubſtantiam gelatinoſam. 


Per retortam deſtillati dant ſpiritum urinoſum & fal volatile. 

In Aceto ſoluti ſaporem exhibent ſalſum, amaricantem, & ſic fiunt abſter- 
vi, reſolutivi, diaphoretici & inſigniter diuretici. | 
A terris calcareis, & Chelis cancrorum differunt in hoe, quod calcinatione 
non conyertantur in Calcem vivam, eorum enim terra cjusdem eſt naturæ 
ac Cornu Cervi. 


Veri 


— — www. 7 — 
— —— 


— — 


(2) Experimental Eſſays. 


114 
4 
1 * 
* 
"i 
<wT 
7 
7 1 
17 
1 
4 
* 
4 
. 
* 
1 
477 
» 
12 
YL. 
U 
148 
1 
"FF 
bo 
2 
7 
A 
4 1 * 
7 
i” 
wot 
bh 
* o 
> 
1 
725 
Do. 
: — 
* 
7 BY 
45 
295 
Wo 
bt. 
* 
＋ 44 
23 
. 
7 
'F 
* 
Wl 
1. 
i 
1 
- NL; 
Fo 
5 2 
i 
15 
we 
4 
:h 
* 
45 
"54 
#1 
* 
of 
v7 
* 
N. 
0 
N 
3 
0 
25 
1 
I 
"P 
= 
_ 
by WR 
3 
a) 
4 „ 
pu 
= 3s 
4, 
FE 
1 
5 
3 
37 
1 
Ar. 
wed 
j Ws 
F 1 
5 
YN 
5 ; 
KEE 


9 > 


£ 2 > 


3 
S 
— 3 — nth a 


3 


« _ —x EW HEE k 
=” & $-.-3S — 
SLED | 7 

rr e 


rA ES MEDIC A 


Ver a factis diſtinguuntur per gravitatem ſpeciſicam, que. | 
,, OR Iu 2480. 
Naturalium vero 6 a : ; . R $40, 

In omnibus cruditatibus acidis primarum viarum, in zona, cardialgia, coli- 
Ca \RIENt, & ut febrifugum, adque ſcopum ſudandi: curant inſuper fluxus 
Ve: " Vole, Fluorem album & Gonorrhœam. | 

Differ ant a teſtis Ovorum, quæ, aperto igne combuſtæ, odorem fœtidiſſi- 
mum ſpirant, olcum empyreumaticum indicantem; verum Oculi Cancrorum, 
aperto igni immiſſi, leniſſinmum vel plane cxiguum, ſine ullo Olei empyreu- 
matici veſtigio, vaporem volatilem emittunt. 

Porro, Solutio Oculorum cancrorum minus amara ſt, quam Solutio teſta- 
rum ovorum, & longe minus, quam Solutio Oſſis Sepiæ. Quinimo, Autho- 
re Halfmanno, Solutio Oculorum Cancrorum, quæ inſtituitur cum Spiritu Vi- 
trioli, omnis ſaporis ingrati amaricantis expers eſt, & non tam ſtimulante & 
aperiente virtute gaudet, quam quidem roborante, leniterque adſtringente. 
Inſuper in hecticorum æſtu temperando, & in malignis febribus, ubi folutio 
ſinguinis putredinoſa metuenda, & ubi alyus nimis mollis cohibenda eſt, exi- 
miam exerunt efficactam. Tandem Lapidum cancrorum, cum rheo unitorum, 
uſum liberalem adverſus pictavienſem colicam, experientia fretus, laudat 
Celeb. De Monchiy Med. Roterod. Uſu quoque mechauico valent Oculi can- 
crorum, v. g. dentibus abſtergendis inſerviunt: & ad Feſtucam, pulveres 
aliaque, quz in oculum inciderunt, cximenda cjus vim ſepe ſe expertum eſſe, 
teſtatur Mormius: integer lapillus oculo inditur, ita ut a palpebra comprenen=, 
datur, & compreſſa ejus pars oculi corpus tangat, convexa palpe 8 dein 
digito, exterius palpebræ admoto, circumrotatur, donec locum affectum tan- 
gat, & ſecum quod inciderat aufert ſine omni incommodo aut moleſtia per ali- 


quod tempus in orbita detineri poteſt. | 
In Actis Philoſophicis Anglicanis proſtat hiſtoria hominis, qui, cardialgia 


inſeſtatus, Oculis cancrorum per plurimos annos uſus fucrat, in Cijus cadave- 


re rep rus eſt Calculus inſtar Lapidis Bezoardici. 


N. CANNELLA ALBA, falſo Cortex Winteranus dict. Cinnamo- 
mum {ve Can-lla tubis MINOT ibus alba C. B. The Wild Cinnamon 


tree; Dale, Mat. Med. 
Ab arbore baceifera Iaurifolia aromatica, ſructu viridi calyculato racemoſo. 
Sloune, Cat. Famaic, Prorſus incognita Veteribus Græcis & Arabibus, nec in 
Eur pa nota ante Americam inventam. | 


NOT. Odor ejus eſt aromaticus, gratus, fere inſtar Nucfs moſchatæ, 
85 ſapor 


u ATE R II MED! 


ſapor acris fere ut piperis, ſubamaricans, ſubadſtringens alia, 15 port 
mixturæ Cinnamomi, Zinziberis & tantillo Caryophyllorum aroma 
Sudorificus eſt, carminativus, convent in colica, paralyſi, e , tebre 


intermittente, ſcorbuto & omnibus morbis frigidis. 
Hujus maſticatione quidam Medici a morbis contagioſis ſe defendunt. 


c. CANNABIS ſativa C. B. Hemp. 
Folia gravis odoris, ſuccus expreſſus contra aurium dolores utiliter in- 


ſtillatur. 
Semen pro cibo aliquando ſumitur, ſed concoctu difficile, ſtomachoque & 


capiti nocet; nam paulo largius ſumptum caput ferit, vaporem ſurſum verfus 


mittens: genituram extinguit, & vitandum eſt ab eo, qui cal idæ eſt tempe- 


raturæ in temporibus calidis, calefaciens & attenuans usque adeo ut medica - 
mentoſum ſit. 


NOTE. Folia viroſa ſunt, odoris 1 ingrati. Vim habent 3 opiatam 


& narcoticam, caput vaporibus, ut ita dicam, replentem, & ad delirium, de- 


mentiamque pronos facit homines, hinc rari uſus interni. 


Aqua, cui Cannabis infuſa, inſigniter fœtet, eſtque Venenum potatoribus & 


piſcibus; quinimo Effluvia inde noxia eſſe perhibentur. 

Cæteroquin, ad ambuſta utilis eſt Cannabis, & ad diſcutiendos tumores ſtru- 
moſos, nam Folia & Semen contuſa, & applicata in cataplasmate, potenter 
reſolvunt. | 

Semen mucyaginofum eſt, valde oleoſum, ſaporis dulcis & fatui, emolliens, 
& nonnihil habet Narcotici: hinc Herodotus teſtatur, Scythas affict delirio a ſe- 
minibus, ſuper carbones vivos injectis. 

Odor pulveriſati aliquantulum gravis eſt, ſapor ſubdulcis, nauſeoſus, ſuba- 
cris in gutture. Medulla ſeminis pinguis elt, * & inter comburen- 
dum exſudat Oleum. 

Emulſionem dat ſatis blandi ſaporis, dicitur tamen caput veporibus replere 
& ab immoderato uſu delirium facere. 

Decorticatorum ſeminum-Emulfio eum Aqua Roſarum Coſmeticum eſt egre- 
gium, ad tollendas maculas yariolarum, panno goſſypino ei intincto, faciei 
admoto. 

Oleum per expreſſſoncn dat admodum ingrati ſaporis, leniens & emolliens, 
adverſus ambuſta utile. | 

Semen frixum pro cibo uſurpatur: nutrit inſigniter, aviculas mirum in mo- 
dum ſaginat, & Gallinæ, hoc paſtæ, tota hyeme ova pariunt. Perſæ utuntur in 

=_ men- 


4 
1 
fl 25 
1 
. 
\ &> 
" 
0 
| 
0 
4 1 
1 
1 
1 
. 
Bal 
HEY 
2 
re 
by 
1 
* 
* 
756 
41 
7 
? 
33 
- d Z 
* 
20 
x 
4 
4 
'% 
# 
72 
ve 0 * 
7: 774 
1 
ty 
17 
1 
Fd 
i} 
. 1 
"url 
308 
4 i) 


- 
2 


=. + 

ke oh 
. 
— AA 


. 


— * . — DE 
Br at nant hot TE IR 


8. 
25 —_— 
— 8 


r 


WA TERIES A MEDIC A 


menſis ſecundis ad venerem excitandam. Sylvius laudat in ulceribus veteribus 
in lacte coctum. c 

Tuſſi opitulatur; ad affectus viarum urinariarum & gonorrhœam laudatur; 
privatimque lacte decoctum & calide potum tuſſim aridam & calidam emendat. 

Porro, Authore Dodonæo, Belgæ ſeminis contuſi medullam, liquido aliquo 
expreſſ:m, Ictero laborantibus dant, initio mali & ſæpe non abſque præſidio, 
fi ex ſola obſtructione citra febrim exoriatur. 

Emmenagogum eſt & diureticum contuſum, vino >» Ubo infuſum. 


C. CANTHARIDES. 


Uſu interno Hippocrati & Galeno cognitæ, fed ſub ſpecie Veſicatorii pri- 
mum ab Archigene & Areteo uſurpatæ; non autem invaluit earum uſus in mor- 
bis internis ante annum 1590. 

Effectus Cantharidum, quatenus Veneni, apud Dioſcoridem ſic deſcribuntur : 
„ Propemoduin ab ore ad veſicam usque 11s omnia erodi videntur: pici aut 
„ cedriæ ſimile quiddam in guſtu obſervatur: in dextro hypochondrio in- 
» flammationem ſentiunt, & urinam ægre reddunt, ac ſubinde cum lotio 
Fa ſanguinem emittunt: ſtrigmenta, qualia dyſentericis, per alvum egeruntur: 
„ animi deſectionibus, ciborum veluti ex repletione faſtidiis & tenebricoſa 
» vertigine corripiuntur, tandem vero etiam mente alienantur “. 

Uſu externo adurynt corpus, exedunt, exulcerant, eruſtas obducunt; VIEW 
medicamentis immiſcentur concreſcentia, lepras, & aſperiores impetigines 
ſanantibus. Tritæ cum farina hordei tela extrahunt. Verrucas cum uva ta- 
minia intritæ exedunt. Unguium ſcabritiem, cum pice ſolutæ, tertio die tol-- 
lunt. Admiſcentur quoque us, que clavos, quos vocant, ejiciunt, & in pes- 
ſario adhibentur ad uterum purgandum. 

Uſu interno, i ſole exhibeantur, veſicam exulcerant; verum parce ſumptæ 8 
& quibus oporteat admiſtæ, præterquam quod veſicam nihil offendant, etiam 
renes expurgant, & urinam maximopere provocant ; Hippocrates dedit numero 
quatuor, pedibus, alis ac capite rejectis, cum aliis ingredientibus & vino bi- 
bendas, non prodeuntibus menſibus, numero autem tres in potione hydropica 
iu tribus aquæ cyathis. 

Attritz, ac cum radice vitis albæ bibite, jumbeioce ejiciunt. 


NOTZ. Uſum Cantharidum internum, Veteribus celebratum, non tantum 
tutum eſſe, ſed & efficacem in diverſis morbis rebellibus teſtantur plures & 
recentioribus illuſtribus, ſpeciatim Groenyelt noſter, v. g. ad Urinam moven- 
dam, cum alia ratione moveri non poſſit, ad curandos Hydropes alias incura- 

biles, 


ATE RI ESO MEDI TN x 


biles, & ad Ulcera Veſicæ, ſpeciatim i in feminis, in quibus via latior eſt 
breviorque quam in viris. 
In his morbis curandis Autor laudatus dat 9 Camphora corre&as, 
A granis vj vel vij ad ix, tertia quartave quaque hora, augendo vel minuendo 
doſin, & ſubinde intermittendo: v. g. præmiſſis Venæ ſectione, Enematibus 
K emollientibus, Be Cantharidum grana vj, Camphoræ Oleo Amygdalarum ſo- 
Jute gr. viij, & ſingulis tribus horis bibat æger i611 Emulſionis, brodii lactis 
vel decocti hordei. 
Porro, eodem Authore, in virulentis & pertinacibus Gonorrhœis, cedenti- 
bus catharticis, nec emeticis mercurialibus, felici cum ſucceſſu exhibentur. 
De vi cauſtica in uſu externo proxime agendum, quam Sali volatili, ante 
nuper inſtituta experimenta & obſervationes, tribuerunt authores. Conceditur 
Cantharidum recentium Odoxem eſſe fœtidiſſimum, putreſcentem vim poſſidere, 
aquæ infuſas multa animalcula generare, & pulverem Cantharidum ſanguini, 
recens extracto ejusque ſero admixtum, he&c tenuĩora & liquidiora reddere. Ve- 
, Tuntamen. vim cauſticam non deberi Sali volatili, quoniam longe major quan- 
titas Salis volatilis extrahitur a ſubſtantiis inſipidis, v. g. Serico crudo, pilis 
& plumis, ſed potius tribuendum ei principio, quod ſolvit Spiritus Vini rectifi- 
catus: Extractum aquoſum equidem Veſicas excitat, ſed hoc debetur ſubſtan- 
tie gelatinoſæ, Reſinam aquæ miſcibilem reddenti; ideoque vires Canthari- 
dum =qualiter extrahuntur Aqua, Vino, & Spiritu vinoſo tenuiore. 
Cartheuſer hanc rem ulterius proſequitur ſic : Spiritum urinoſum, oleum 
fœtidum & ſal volatile, a Cantharidibus elicita, producta eſſe ignis violenti 
transmutantis, ut in Tartaro, aliisque, vim cauſticam vero potius harere in Sa- 
le acido, ut in formicis & apibus; & huic convenit ejusdem & aliorum Ob- 
ſervatio, quod Acida, v. g. Acetum, potius augant un mitigent vim earum 


veſicatoriam. 
Tandem Virtutes & Noxæ, uſu externo, ſcil. quatenus Veſicantia deſert- 


bend ſunt, ſcil. 

Proſunt ubi opus eſt magno ſtimulo. Sudores promovent, & faciunt ut 
puſtularum omne genus a Cute promptius foras emicet ad cuticulares meatus, 
invetereſcente impetigine ad aperiendos, in doloribus coxarum pervetuſtis, 
aliisque doloribus fixis, ad menſcs ciendos, ad fœtum excludendum, ad lum- 
bricos evocandos, in pleuritide, peripneumonia, gravedine & nervorum dis- 
tentionibus. 

In Febribus, exiliſſimo pulſu, extromitatibus frigidis, Amrie ad mor- 
bos ſoporoſos propenſione, aliisque coagulationis indiciis, dictu ineredi - 
bile quam proficuos effectus 1 Veſicantia; &, qui graviſſima 
Tuſſi cum ſputo craſſo & copioſo obnoxii ſunt, a nullo remędiorum genere 

M 2 | tan- 


ears neben 


tantam utilitatem ſuſcipiunt quam a Veſicatorio, cervici appoſito. In Oculo- 

li rum & faciei morbis cum fluxionibus tanquam ſpecifica ſunt cervici applica- 
i ta: & hiſtorie quædam proferuntur Membrorum paralyticorum reſtitutorum 

| uſu Tincturæ in Spiritu Vini affrictæ, & Incontinentiæ Urinæ curatæ, Em- 

| plaſtro Oi ſacro & region! lumborum: applicato (9): 

5 Nocent denique Veſicantia i in febre acriore cum ſanguinis diatheſi colliqua- 
tiva, in delirantibus cum febre acuta, linguæ ariditate, habitu gracili, re- 
gione & temperamento calidis, æſtivo tempore ſub ardore canicule, in 
plethoricis non præmiſſa Vene ſectione, & in hecticis, fi ſudoribus colli. 


| queſcaat, 


C. CAPPARIS ſpinoſa fructu minore folio rotundo C. B. Capers. 


Hujus admodum frequens uſus apud veteres, præcipue corticis radicis; 
dum folia, caulis & fructus ſeu gemmæ florum adultæ, antequam tamen ex- 
ö licentur, cibi gratia condiebantur, & coctæ edebantur, quarum vires eædenr 
l ac radicis, ſed debiliores. Cappares olim natalibus diſcernebantur, & dams 
| | nabantur Libyce, Marmaricz, Apulæ & quæcunque facultatis cauſtice eſſent. 
1 Preterea, authore Dioſcoride, Capparis, que ex rubro Mare & Arabia defe- 

rebatur, acerrima erat, cibis inepta, in ore puſtulas excitans & gingivas oſſe- 
tenus exedens; hodie vero videntur omnia genera eſſe mitia undecunque al- 
! late, fi modo ſale acetoque bene ſint domitæ. 
N | | Fructu utimur, inquit Galenus, magis ut. medicamento quam ut alimento, 
Sale conſperſo. Sale eluto fit obſonium ac medicamentum ad apperentiant 
collapſam excitandam, præterea ad pituitam, que in ventre habetur, detergen-' 
dam ac ſubducendam, expurgandasque lienis & hepatis obſtructiones Cap- 
parides in hiſce caſibus utendæ ſunt ante alios omnes cibos ex oxymelite vel 
oxelæo: fic citra calorem extenuat. 
| Ferunt, authore Plinie, eos, qui quotidie fructum edunt, paralyſi non peri- 
| Clitari: &, authore Dioſcoride, fructus ad Sij ex vino potus, ad dies qua- 
N draginta lienem abſumit, urinam tratiens cruentumque alvi .excrementum 
| I educens. Epotus itidem lumborum doloribus & paralyſi ſuccurrit, item- 
que ruptis & convulſis: menſes quoque ciet. Hactenus de fructu. 
| Radic is: cortex precipue uſurpatur ut medicamentum, de quo Galenus (eu- 
| | | jus Capparis longe minus acris, quam ea, quæ ex admodum ferventibus regio- 
mbus 1 quæ plurimum habuit cauſticæ 3 » Radicis cortex 
| 5 vin 


3 
2 


— 


fo) London Medical Obſervations & Engsiries. 


MATERITTES M » 


„ Vincentem habet qualitatem amaram, proxime acrem, deinde acerbam, cx 
» quo liquet, quod diverſis pugnantibusque conſtet facultatibus; quippe, ab- 
„ ſtergere, perpurgare, incidere poteſt amaritudine, excalfacere, incidere, di- 


»- gerere acrimonia, porro contrahere, densare, conſtringere acerbitate: Hip- 


» pocrates inſuper folio & cortice utebatur ad anum procidentem“. 
Radicis cortex valet ubi fructus, ſed validior eſt. Uſu externo, Ulcus 


quodvis vetus, ſordidum & calloſum purgat & deſiccat; oris exulcerationes 


ſpeciatim in aceto cocta tollit. Cum aceto trita utiligines albas extcric, 
Radix foliaque trita duritias ſtrumasque diſcutiunt, & parotidas, cortice 
nempe in aqua elixato & cum vino commixto, facto cataplasmate. Memini 


me, inquit A?tius, aliquando foliis ſolis ſtrumoſam duritiem intra paucos dies 


diſcuſſiſſe; admiſcendum autem ipſis aliquid quod vehementiam facultatis ip- 
forum obtundat. 
Per aures purgat, & amaritate ſua aurium vermiculos enecat ſuccus inſuſus, 
vel decoctum in aqua. Dente demorſa, radix ejus dolori auxiliatur. 
Spleneticis, ſeu lienibus induratis, uſu externo & interno, fi quid aliud, 
authore Galeno, juvat, fi nempe cum hordeacea farina, vel hydrelæo ſuba- 
cta, emplaſtri modo imponatur; nec ſufficit per copica fortia medicamenia 


ſplenem induratum curare, ſed etiam per fortiſſimas potiones, ex quarum nu- 


mero primas partes ſibi vindicant cortices radicum Capparidis. 


NOTE. Caules & Fructus, ſeu potius Flores, antequam è gemmis crum 
punt, apud nos quoque cibi gratia condiuntur ee roborantes, & vir 
bus Cortici radicis reſpondentes, niſi quod ad omnia ſint imbecilliores. 

Folia guſtus aliquantum amari. 

Cortex radicis apud nos quoque deſcribitur ſaporis eſſe amaricantis, ſuba- 
eris, auſteriuſculi, omni verum qualitate debilior & proinde viribus infirmior 
quam Capparis Veterum. 


D. CAPRIFOLIUM. periclymenum n non perfolfatum Germanicum 
C. B. Nood - bine, hony ſuckle, 


Legitimum Periclymenum vix adhuc compertum eſt; proinde vires, Peri- 
clymeno a Galeno tribute, Caprifolio non tribuende: veruntamen Caprifoli 
qualitates ſenſibiles videntur confirmare teſtimonia quædam de viribus ejus no- 
tatu non indignis; nempe, 

Flores odoris ſunt gratiſimi, ſaporis ſubdulcis, acris. Decoctum ecrum 
adſtringens eſt, & virideſcit addito Vitriolo Martis. 

Externe extergent Ulcera ſordida, ſanant i impetigines, aliasque cutis maculas 
abſtergent, Dieuntur eſſe ralde diuretici” 
M 3. Folla 


——— — — 2 — 


0 


oo — 5 : : — 
. ˙²˙ A — = . = P 

* = . I > FRE p — hi 
n n 222 | RL r — PELTINAPA 


9 ge, 
F Nee 


— 
2 


3 — => IE PPP eB ne =D Wet I: 
r i Es Bb. el Cas ˙ A TT 


W 


SS RE. Sh 
— Sg 1 


—— 


— — 
rn 
I = 
r th - 


2 


NET 


3 
— - — 


—.— 


4 
1. 

wid 
13 

. 
1 

2 
* 
1 


0. uAT Ein IES M E DIe 


Folia recentia & ficca aliquantum mucilaginoſa ſunt, ſaporis ſubdulcis & le- 
guminoſi quid redolent atis, partimque amaricantis & acris in gutture, acrimonia 
& calore tarde ſe expediente: adeſt & aliquid adſtringens, decoctum enim 
magis fufci coloris fiebat, addito Vitriolo Martis, & infuſum inde virideſce- 
bat. Perro folia aliquantum rubefaciunt Chartam cœruleam. 

Hee Experimenta favent teſtimoniis authorum, decoctum vulnerarium eſſe, 

ec in ſpecie valere curandis vulneribus capitis & crurum, & ad mala gutturis: 

aud temere damnatur tamen a quibusdam uſus foliorum in gargarismis in in- 

lammaticnibus faucium incip:entibus, etſi forte locum habere poſſit in tumo- 
r.bus faucium, a frigidis humoribus ortis. 

Porro, recentia contuſa & lacti ebutyrato infuſa, dicuntur affrictu Verrucas 
abſumpſiſſe; & Succus fertur eſſe diureticus. 

His premiſtis, audiri meretur Linnæus, Caprifolii decoctis vim ſanguinem 
purificandi inſignem ineſſe aſſerens. 


N. CAR ANNA Gummi. | 

ee ex Carthagena, Novæ Hiſpaniæ provincia, improprie dicta Gum- 

1, eſt enim fere mera Reſina, flammam alens, in Oleo & Alcohole ſolubilis. 

Zdonardes hanc primus deſcripfit. 

Odorcm ſpirat Lavendule, fi fricetur, fragrantem; fi accendatur, Taca- 
mahaca graviorem ; ſaporis eſt reſinoſi, aliquantum calidi, acris, amaricantis. 
Ea utuntur Indi in tumoribus & omnis generis doloribus, ad eosdem mor- 
bos laudata, quos Tacamahaca curare ſolet, aſt minore temporis ſpatio vires 
ſuas cxerit. Mira eſt ejus vis in juncturarum doloribus, nam impoſita facile 

illos curat, modo nulla fit calidorum humorum influxio. 

Dcfluxiones in oculos & alias partes reprimit, pone aures vel tem- 
poribus applicata, prius cum terebinthina malaxata. Tumores inveteratos 
reſolvit. | 

Vulnera recentia, prœſertim nervorum & juncturarum ſola ſanat. 


C. T. CARDAMINE. Naſturtium pratenſe magno flore C. B. Ladies 
ioc or Cuckow flower. ö 


2. CARDAMINE pumila Bellidisf olio. Alpina Ger. _ Rail, Synop/. 
Daiſy leaved Ladies ſmock, An Siſymbrium alterum & Cardamine 
Dioſcoridis? | 


Forte neutram horum omnibus notis Siſymbrii alterius Digſcaridis conve- 
nit, congencres tamen videntur » & carundem virium, quas Siſymbrio alteri 
ad ſcribit Dicfcorides, Cardamine nonnullis dictum, quod guſtu cardamum, id 
eſt, Naſturtium repreſencer, 

Cum 


mATERIES MED mr © 


Cum ficcum fit, tertii eſt ordinis excalfacientium & deſiccantium, cum 
humidum & viride, ſecundi. Purgat lentigines ac vitia cutis in facie a ſolis 
ardore contractas, nocte tota impoſitum & mane abſterſum. Urinas movet. 
Cruda etiamnum eſtur. | | 


NOT. Calida eſt & acris, ſed minus quam Naſturtium, Sinapi & Ra- 
phanus ruſticanus: aliquando eſtur cruda. | 

In Acetariis uſurpatur & in juſculis verno tempore ad ſanguinem puri- 
Acandum. 

Acrimonia ejus inſigniter volatilis eſt, nam in follis ſiccis perit (ſecus quam 
in Siſymbrio ſupra) & Aqua deſtillata inſipida eſt, ut & reſiduum a deſtillatione. 

Decoctum prodit amarorem. | 


C. CARDAMOMUM, Græcis KagJzuwpe, quaſi Naſturtium ſua- 
ve, Arabibus Cordumeni. Cardamomi minoris ſemen, Cardamomum 
in officinis ſimpliciter dictum. The lehr Cardamiun. 


Conſentio Caſparo HofFinanno, eos, qui Cardamomum noſtrum veterum eſſe 
nolunt, nimis accuratos eſſe, ut in Cinnamomo & Caſſia. Notæ enim Car- 
damomi apud Dioſcoridem, Calenum & Damocratem, & Cordumeni apud Sera- 
pionem, ſatis conveniunt Cardamomo noſtro. 

Odorem gravem ſpirat, caput ferientem, guſtu acre eſt, ſubamarum, calide 
admodum facultatis, non tamen æque ac Naſturtium, etſi exulcerare dicatur in 
cataplasmate impoſitum, adeoque ad iſchiadicos in emplaſtro cum aliis impo- 
nitur. Amaritudine lumbricos interficit, & cum Aceto valenter pſoras deter- 
git. Purgat nares. Diſcutit, & ad ſugillata cum myrrha imponitur. 

Tormina & inflationes ventris ſedat. Fœtus in utero ſuffitu enecat. Men- 
ſtrua & urinam provocat. Ad tuſſim veterem facit, & ex aqua potum ad 
epilepticos, iſchiadicos, paralyſin, rupta, convulſa, tormina. Ex vino potum 
renum vitio laborantibus, difficulter mejentibus, a ſcorpione ictis, omnibus- 
que, quos virulenta animalia venenis appetiverunt. 


NOT. Odor ſaporque ſuavis eſt, palatum grato afficiens calore & blan- 
do; ſapor ſubamarus: Contuſi odor, ut Camphoræ: maſticanti ſallvam elicit; 
ut piper Anhelitum commendat. 5 > 
Acre eſt, ſed inflammationem non inducit, quum enim pene ab omnibus 
aliis aromatibus ardere ſoleant fauces, ſola Cardamoma folvuntur ſuaviter & 
blande penetrant: hinc, authore Bontio, nullum aroma eſt fanius pectori ac 
ventriculo, utpote nullum empyreuma in ore nec viſceribus relinquens; proin- 
de absque alio cibo comedi poteſt, ſecus quam Piper & Zinziber, & in cibis 
| | cons: 


— 


— ns oe ers. 


= = 


— 


IS 
— MIC 


_— 


— _ 
- nee 2 
R —— 

— — — 


— 


223 


9 MATHSRAITES MEDIC A 
condicndis, praſeriim carnibus & piſcibus elixis, apud Malaios in ſummo uſu 
eſt, iis enim fragrantem guſtura addit, & concoctioni juvandæ mire conducit. 

Ventriculum roborat, inteſtinorum flatus reſolvit, nec minus in vertigine 
allisque morbis capitis, & ad confortandam memoriam valet. Qui Cerebrum 
humidum habent & tabaci fumo delectantur, grana aliquot ei permiſcent utili- 
ter, ſeu & per ſe ſi maſticentur mala inde enata præcavent. 

Virtus extrahitur non tantum Spiritu Vini rectificato, fed fere integre 
Aqua; quippe vix ullum è ſeminibus aromaticis calorem ſuum que impertit 
aquw, vel adeo ibundat gummoſa materie, quo principio At ſolubilis in aqua; 
infuſum enim adeo mucilaginoſum eſt, ut vix filtrum tranſeat. Tinckura autem 


Fark. ſpirituoſa longe gratior eſt quam aquoſa, 


D. GRANA PARADISI. Cardamomum maximum. Grana Paradiſi 
Theatr. Malegueta C. B. Crains of Paradiſe. 
Odor aromaticus, 4 jad fere ut Cubebarum acerrimus, linguam fore exu- 
rens, amaricans. : 
Acrimonia non, ut Cardamomi, herct in partibus volatilibus, ſeu Oleo es- 
ſentlali, ſed in reſinoſis & fixis, ut in Pipere. 
Flatus diſcutit, Urinas ciet, menſtrua movet. 


C. CAR DITIACA J. B. & Park. Marrubium, Cardiaca dictum, forte 
primum IHheopliraſti C. B. Mother wort, 8 

Non eſt Alyſſon Dioſcoridis nec Plinii, Conſentio tamen Cæſalpino, Cardia- 
cam hanc noſtram quam proxime accedere ad deſcriptionem & effectus ſen- 
ſibiles Alyſſi apud Galenum & A#tium; proinde ſpero, me hic non temere al- 
legare que Galenus & Artius, necnon Ægincta de Alyſſo prodidere, ſeil. 
„ ſiecantem, diſcutientem, digerentem, & ſimul nonnihil abſtergentem vim 
5 _ & hac ratione vitiligines & maculas faciei, a ſole provocatas, depur- 
Mirifice Juvar morſos a cane rabido, fed. & rabienti data ſola ſæpe in 


52 Gal 
totum ſanavit unde nomen ſuum Alyſſon habet. 


3; 

NOTE. Odoris eſt validi, ingrati, inſtar Lamii, ſaporis amari, acris, acri- 
monia in ſiccà non ſenſibili. Decoctum amarum eſt & calidum, fed non mu- 
tatur ejus calor addito Vitriolo Martis; proinde de viribus, huic attributis a 
Dodonæo & Gerardo, adſtringendi, inflammationem arcendi & ſanguinem ſiſtendi, 
dabitare licet; verum ns potius fidendum, qui aſſerunt Urinam & Menſes ciere, 
partum difficilem promovere, in pa/pitatione cordis & affectibus hyſtericis mi- 
runde cle cthcacie, necnon pettus a pituita detergere, quem in finem datur 
decoctum herbæ 19 pulvis cum ſaccharo mixtus, & ob ſpeciales vires in affe- 
Eibus hyſtericis hæc Planta noſtratibus audit Mother wort, 


D. CAR. 


MATERTE'S: MEDI CS 77 


D. CARDUUS BENEDICTUS. cnicus ſylveſtris hirſutior, ſive 


+ Carduus benedictus C. B. The bles/ed Thiſtle: forte Cnicus ſylveſtris 
hirſutior Theophraſti: de cujus viribus haud aliquid e Veteribus 
petendum. | 

Folia Odoris ſunt reſinoſi authore Alſtons, ſaporis amariſſimi cum tantilla 
acredine, &, ſecundum experimenta in Academia Berolinenſi A. D. 1747, 
recenſita, Sale communi divites; ſed in experimento apud Lewis in Mat. 
Med. Extractum, aliquot menſes ſervatum, cryſtallos exhibuit Nitriformes 
amaricantes cum ſenſu frigoris. 


Guttæ vij ſpiritus ſulphuris, additæ libris duabus decocti fortis Cardui be- 


nedicti, amaritudinem ſuſtulerunt paucis diebus. 

In fotibus ut & in cataplanmatibus ſugillationes diſcutit. Decoctum fudo- 
rem ciet. 

Eſt & antiſeptica, ulceribus pravis & cariei repurgande utilis; imo 


& cancroſis ac erodentibus, aſperſo ejus pulvere, necnon ſucco & 
decocto. 


Decoctum vel infuſum forte Venia movet, ſed Infufum ſevius & debt- 
lius, unius nempe vel alterius horæ, optimum exerit effectum in appetitu & 


concoctione perditis, nam pre aliis plantis amaris melius retinetur & minus 


cale facit. 

In febre Intermittente tertiana & quartana laudatur Succus ad ZF vel infu- 
ſum in vino Rhenano. Vinum autem ex eo factum præfertur Abſinthiaco, 
ventriculo magis gratum. Vermes enecat. 

Laudatur in pituitoſis Ventriculi & Capitis affectibus, hemicrania, vertigi 
ne & in Scorbuto. 


CARICH. Ficus maumus Groſſus Fiews vieidie. Vid 


C. CARTHAMUS. Cnicus fativus, ſive Carthamum offic. C. B. Car- 
thamus Arabum, Cnicus Græcorum. Baſtard Saffron. 


- Cnici ſemen, quo ſolo ad purgationes utimur, eſt tertii ordinis excalfacien- 


num uti comperiet quis, authore Galeno, fi ſorinſecus admoto ipſo uti ve- 
lit. Pituitam & bilem, fed non vehementer, evacuat. Succus Lac cogit: ſe- 


minis contuſi & expreſſi ſuccus ex aqua mulſa aut gallinacei juſculo alvum 


purgat, ſed ſtomacho adverſatur. Fiunt & ex eo placentulæ, alvum emollientes, 
adjectis ſucco amygdalis, nitro, aniſo & melle cocto. Hæ in fruſta quatuor mag- 
nitudinis nucis juglandis dividuntur, e quibus ante cœnam duo triave ſumenda 
ſunt & ſic Cnicum aliquando obſonits indebatur, utpote purgans ſanis conve- 
niens & in ptiſana ad ſolvendam alyum ſenum. Oleum è ſemine preſſo ſimi- 

N N 7 km 


— _ES 


* 


—— 


:; 
i 
: 
1 
> 

1 
"74 
1 

1 
1 
+ 
. 
4 
. 
' 
al 
* 
Wir 
ns 
1 
12s 
22 

o 
1 
ba 
W 
* 
* 
19 
4 7 
* 
5 
I 
11 
v9 
+4 
7 
4 
7 
1 
[44 
25 


2 


222 — e * 9 * . — — CC IOII og _ —_—_—_ 9 ** . 
P — 2 - — — — 2 ů r IF 50 — — — ———— — — — A 'BY 9 = . 
— AC ad >= 7 A 5 * _ me ” — 2 "XY 7 7 * 3 - £ AC, x C bs 8 
2 2 — 5 wr 5 8 Y . = D * " : 7 — LE . © nee 
7 L <<, : 5 1 OT 8 5 2 des 3 5 4 * 2 8 
8 +; 2I7 _— EO 8 3 6 4 5 », 2 


— — — 


. EET lp 


23 — FI 


= MAT/EREIES HKEDICA 


lem præſtat effectum. Quidam aniſo, melli, amygdalisgue commubent, ac ca- 
tapotia ad arquatos conficiunt. . 


NOTE. Inodorus eſt; Medulla pinguis, ex partibus oleoſis & mucilagi- 
noſis conſtans, ſaporis ſubdulcts, mox Jeviter amaricantis, nauſeoſi, & ali- 
quantum acris in gutture, ingrati. 

Vomitu & dejectione purgat. Aves quædam hoc eſitant, indeque pigue- 
ſcunt. Temperat acrimoniam lymphæ, pectori tuſſique convenit, ſed ſtoma- 
cho adverſatur: tardæ eſt operationis, unde admiſceri ſolent ſemen aniſi, ra- 
dix Galange, zinziber vel ſal gemmæ ad expediendam purgationem. 


C. CARUM. Careum. Cuminum pratenſe. Carui offic. C. B. Caraways. 


Recte Matthiolus ait, Cari hiſtoriam qui ſcribat Antiquorum reperio ne- 
minem, quo fit, ut alia ratione comprobare nequirem Carum, quo paſſim uti- 
mur, eſſe legitimum, niſi ab ipſius facultate, quæ facillime guſtu deprehen- 
di poteſt. 

Semen moderate acrem qualitatem poſſidet. Excalfacit, urinam movet, 
flatum extingnit, ſtomacho utile orique gratum, concoctiqnem adjuvat, ac 
utiliter antidotis & 1 cn admiſcetur: non parva eſt illi cum aniſo conve- 
nientia. 


NOTE. Odor & ſapor Cari aromaticus eſt, ſapor acris, calidus. 

Pani-compinſitur, caſeis adjicitur, necnon juſculis carnium, piſcium & pla- 
centis, hos omnes cibos commendans, odore jucundo. 

Multum Olei fundit & pars aromatica tota elevatur per deſtilationem, 
reſiduo non amaro, nec ingrato, ſecus quam in plerisque ſeminibus calidis in 
Europa naſcentibus. 

Spiritus Vini rectificatus totam virtutem extrahit: Infuſi aquoſi ſapor longe 
debilior eſt quam ſpirituoſi ; proinde exhibendi forma optima eſt ut Vino 

infundatur. 

Externe Epichemata partibus ſugillatis & mammis, a lace 1 tume- 
factis, imponuntur in facculo lineo : vel panis, ex furno recenter extractus, 
& diſſectus, hinc inde excavatus & hoc ſemine repletus, calidiſſime ventri ap- 
plicatur-ad flatus diſcutiendos. Similiter ſurdaſtrorum auribus applicatur. Aci- 
dularum potatores hoc ſemine, ſaccharo obducto, ſeplus utuntur. 

Egregium eſt carminans, & dicitur acidum in primis viis temperare, poten- 
ter. corrigere, miraque præſtare in melancholia & vertigine. In ſpecie ex- 
pertum eſt remedium in Colica & torminibus ſtomachi graviſſimis cum diar- 
rhœa ex potu immodico & nocivo, a 3j ad 3ſs in juſculo calido, vel Olei de- 
ſtillati git. v ad x. Menſtrua pellit. 

.. CA. | 


N AT ERIES MEDIC vn 


7 


C. CARTOPHYLLATA vulg. C. B. Avens. Radix. 


Forte Geum Plinii, ſcil. radiculas tenues habens & bene olentes; nec vires 

diſcrepant. | 
Tempore verno diſſeQa odorem ſuavem inſtar Caryophyllorum aromatico» 

rum ſpirat. Sapor auſterus eſt, ſubacris: 2 ab -us, quorum anima 


Teeter. 


ſeit. Decoctum radicis cœruleſcit cum eodem. Radix rubefacit chariam 
cæruleam. 
Succus auſterus amaricans cum Vitriolo Martis nigreſcit, coagulatur cum 
Alcalicis volatilibus & fixis, clarior fit cum Acidis; albumen ovi & ſerum 
ſanguinis leviter coagulat. Dicitur corrigere Iymphe aceſcentiam. 
Authore Paracelſd aliisque, Cereviſiæ indita eam a corruptione & præma- 
tura præſervat aceſcentia, articulos & viſcera roborat; necnon Vinis medi- 
catis, ut ſummum Antacidum inditur, Vinum odore & ſapore jucundiſſimo 


commendans, quod calide potum dolorem ventriculi a OL aut flatibus 


ortum ſedat. 
Vulnera ſanantur deco&o ; quo & Ulcets eluuntur bono cum ſucces- 


ſu. Fiſtulas & Carcinomata purgat & mundat * in quo 8 de- 


cotta ſit. 
 _ Diuretica eſt & leniter diaphoretica. 

Venerem ſtimulat, & infuſum in palpitatione cordis prodeſt. 

Decoctum radicis affectibus catarrhalibus chronicis, mediante ſudore, mira- 
biliter medetur & ligni ſaſſafras locum forte ſupplere poteſt. 

Decoctum ex Zijj, in aquæ aut zythogalactis fbij, ad + conſumptionem ad 
febres tertianas, duabus horis ante paroxysmum aut etiam in paroxysmo ipſo, 
optimo cum ſucceſſu propinari ſolet. 

Pulvis ad ſanguinem diſſolvendum in iis, qui ex alto deciderunt, uſurpatur, 
quin & ad hernias, dy ſenterias, hæmoptoën & menſes nimios. 

Radix & folia in nodulo ligata, amuleti inſtar appenſa, plurimum valere di- 


cuntur ad robur oculorum, ad epiphoram & affluxum humorum ad oculos ar- 


cendum effluviis ſuis balſamicis. 
N. CARTOPHYLLI AROMATIC. Cloyes. 


Non inveniuntur apud Dioſcoridem nec Galenum niſi in libris ſpuriis. Plini: 


1 videtur ab his diverſum. 
Innotuerunt Arabibus & forte Paulo, m authore Avicenna, cali- 
N 2 dus 


Infuſum foliorum & radicis auſterum eſt & cum Vitriolo Martis nigre- 


— . QQ ... — 
n r N EXE Ex 0 — 
— «4 s Us. 2 - 4 <a ht 


— tr — en 
- PERS Rr pry : a ren 7 * 
0 P tt hee 


10 N A T E R I ES. MEDIC * 


dus & ſiccus eſt in tertio. Oris odorem b efficit. Confortat ſtomachum 
& hepar, vomitum & nauſeam ſiſtit. . 


NOTZ. Caryophyllorum odor aromaticus eſt & gratus, _ acris, in 
guam fere urens, ſubamarus, maſticanti falivam copioſe elicit; ſimul ad- 
ſtrictione non vacat, quam patefacit addendo Vitriolum Martis ejus iufuſo, 
quod inde nigreſcit, etſi authores de hac qualitate ſileant. 

Longe calidiores ſunt quam Nux moſchata. 

Oleo eſſentiali valde ſcatent: Acu confixi oleum emittunt ut Nux : moſcla 
ea, & inſtar candelæ inflammabiles ſunt. 

Tenentur in ore ab Indis ad oris halitum carrigendum, ad præcavendum con- 
tagium, & pro ſialogogo in paralyſi linguæ. In ſacculis admoti ſiſtunt vomitum 

Acori peregrino in corpore noſtro reſiſtunt & phlegma incidunt, affectibus 
frigidis nervinis ſuccurrunt, v. g. lipothymiæ, vertigini, paralyſi, caput, Cor, 
ſtomachum ac nervos confortantes. 

Uſu interno quoquèe Vomitum ſiſtunt, Ventriculum roborant, flatus epa“ 
lunt, & ſpeciatim in diarrhea & colica flatuoſa valent. 

Dicuntur urinam ciere & menſes. 

Tinctura ſpirituoſa calida indole ſuperat Caryophyllos plos & magnam 
in carie oſſium efficaciam monſtrat, ſi cum aliis appropriatis ad juſtam quanti- 
tatem miſceatur. 


N. CAR TO PAH LL 8 RU BER. Teer Vetonica. Caryophylas 
altilis major C. B. Clove Fuly flower. 

Odor aromaticus lenis, qui, ut in Roſa, perit in ſiccis ( & proinde vires 

cardiace reperiuntur, præcipue in infulione recentium) ſapor ſubamarus, 

dulcis, ſubadſtringens, acris in gutture ; ſuccus og acris eſt in ore & 


utture. 
N Infuſi aquoſi color ruber mutabatur in palin addito Vitriolo viridi, in uno 
experimento & in altero in cœruleum vividum. 
Succus cum alcalicis viridis erat, cum acidis pulchre ruber. 
Inter Cardiaca non immerito locatur, ad animi deliquia, palpitationes 
omnes cordis affectus; ad vertiginem, convulſiones & tremores utilis; in fe- 
bridus malignis laudatur; ſtuporibus & vertigini obnoxios levat. 


C. CASE US. Cheeſe, 


Damnatur plerumque apud veteres omnis fere Caſeus, utpote alimentum 
eraſſum & glutinoſum exhibens, quod ægre concoquitur, ac flatum, adſtrictio- 


nem & obſtructiones parit, Caſeo frequentius veſcentibus lapilli in renibus ſepe 
gignun- 


MATERIES MEDICA ror 


gignuntur, & capilloſis ſimilia in urina efferuntur: attamen aliquando mirabi- 
liter gracilibus profuiſſe fertur. 


Permagna eſt in caſeis differentia, tum pro animalium natura, tum pro 


preparandi modis, & ipſorum caſeorum tate. In quibusdum aciditas 


ſuperat, in aliis acrimonia, aut pinguetudo aut dulce lo. Ubi butyrum cum 
toto lacte coagulatum fuerit, ſeroſo duntaxat humore per coagulationem ſepa- 


rato, pinguis caſeus eficitur, | 
Dum paratur, aſſumit ab injecto coagulo acrimoniam, atque humiditatem om- 


nem deponit, &, potiſſimum ſi inveteraverit, acrior & calidior evadens, 


ſitim magis excitans, & ad concoquendum difficilior. Oxygalactinus (qui ex 


acido lacte fit) minus ægre concoquitur, & minus ægre tranſit; neque valde 


craſſi ſucci eſt. Magnum ruſtici vulnus conglutinavit impoſitus: plus quo 
que glutinat vulnera quam caſeus recens mollis, &, preter vim repercutien 
di & refrigerandi, digerendi etiam levem quamdam vim obtinet. 


Moderate ſalſus potior eſt eo qui nullum ſalem accepit. Is omnium præ- 
ſtantiſſimus eſt, qui nullam vehementem habet qualitatem, fed cui dulcedo ſu 


pra alias parum eminet. 
Recens inveterato contrarii eſt temperamenti; ſanguinem enim recens in- 


craſſat, ac, fi bone ſpeciei, ſuccum minus craſſum & non vitioſum obtinet, qui 


inveteratis adeſt, aſt flatuoſior eſt minusque adftringit ; preterea, authore Dios- 
coride, recens ac minime falitus, in cibo fumptus probe alit, ſtomacho utilis eſt, 


ac facile in membra diftribuitur, corpus auget, alvumque leniter mollit; a qui- 
busdam alvi ſubducendæ gratia ante cibum cum metle edi & mirabiliter 


gracilibus conferre autor eff Hippocrates. 

Reeens & mollis vim habet repercutiendi, leniter refrigerandi & glutinandi; : 
namque vulnera ſimplicia glutinare poteſt in cataplasmate, circumpoſitus foliis 
vitis aut latuce ; in dyſenteriis & torminibus immittitur. 

Caſeus recens ſalitus, fi comedatur, minus alimenti præbet; impoſitus valet 
ad ſugillata: ipſe quidem caſeus obſtruendi meatus vim habet, ſed diſcuſſo- 
riam & aliqualiter adſtringentem ex fale. Sic & Caſeus recens cum melle 
ſugillata emendat. 


Vetus ſiccior eſt & acrior guſtu & olfactu, magisque adſtringens, alvum ſiſtit, 


præſertim decoctus & expreſſus, dein inaſſatus: in farina tritus, præcipue 
ovillus vetus, cœliacis & dyſentericis datur, cyatho cafei in cyathis vint 
tribus. 
Caſeus vetus, ubi forte fortuna in corpore ſuzrit ſuperealfactus, humorem 


melancholicum parit: prodeſt tamen, authore Diaſcoride, oculorum inflamma- 


tionibus atque ſugillatis. 


Arthritieus quidam, teſte Galeno, in articulis tophos habens, cafco vetuſtis- 


N 3 | imo 


Ov 


is | 
j 


1 


N 
Iz - 


: — — — 
— — —e — < 


— 6-8 ee 


ene ro tetra, oo 
22 — Ie 


— War 


Ot ion 9 IO» WIT > in I tn: ot 
RA CEC ——————— 7 — — 
— 


— 7 
- * a 


— 


— — n 


— — ho — 
PR EY 
+ hem — 


os] MIJAT/EHRIES MEDTCA 


ſimo & acerrimo, adeo ut edi non poſſet, decocto eruris ſuilli pinguis, vet2- 
ris ac ſaliti macerato, & probe in mortario ſubigendo unito, magnifice adjutus 
et; rupta enim ſponte ſua cute eſluxere quotidie, citra dolorem, tophorum 
particulæ; ſæpius deinceps hoc cataplasmate uti perſeveravit, & experien- 
tia multiplici fretus quosdam amicoruim, ſimiliter affectorum, ejusdem uſum 


docuit. 


NOTE. Quemadmodum ſupra notatum eſt, Butyrum non expers eſſe ma- 
teriæ caſeoſæ, ſic nullus caſeus butyri expers eſt, niſi incoctilis: hine Spiritus 
nitri unice cafei Hollandici integre ſolvedat butyraceam materiam, in ſuper- 
ficie natantein: Spiritus ſalis Am: moniaci & Oleum Tartari per deliquium cor- 
rodebant, mixturam turbidam exhibentes cum Oleo, ſuperficiei innatante, ſed 
Lixivium alcalinum cauſticum totum diſtolvebat. 

Analyſi chemica valde differt a Latte & Butyro; hee enim exiguam Acidi 
quantitatem exhibent, ſed Caſeus megnam quantitatem Alcali volatlis, Juxta 
experimenta Neumanniana. 

Ex zxvj Caſei Hollandici, in retorta deſtillati, elevate ſunt phlegmatis 
urinoſi Zvij 3j gr. x, Spiritus nie urinoſi Zij gr. xxx, Salis volatilis uri- 
noſi Zvjſs, Olei empyreumatici Ziij 3iijſs, Capitis mortui Zij gr. L. 

Exinde patet, hunc Caſeum ſpeciem putrefactionis ſubiifſe, ei analogam, 
qua Vegetabilia in animalem naturam convertuntur ; unde hinc illuſtratur effi- 
cacia Caſei veteris quatenus Antacidi. 

In Ephem. Germ. proſtat hiſtoria Dyſenteriz pervicacis, nullis remediis ce- 

entis, donec æger Caſeum veterem ad doſin hij ſimul & ſemel devoraſſet. 


C. CASSIA VETERUM. Caſſia ſacræ Scripture. Caſſia cinamo- 
mea. Herman. Hort. Lugd. Bat. Cinnamomum offic. ve] Canella fic 
dicta, quia, ut canna, inanis eſt Caſſia fiſtula Veterum, a vulgari Cali 
prorſus diverſa. Caſſia lignea & Xylocaſſia Vererum. Cinnamon. 


Omnem Caſſiam, ſibi cognitam, Veteres in duo genera diviſerunt; in Cas- 
ſiam ligneam ſurculis conſtantem, & Caſliam fiſtulam, ex cortice ſolo com- 
poſitam, in tabulas ſive fiſtulas convoluto. 

Nota 1. Caſſia lignea vulgaris noſtra forte eſt Pſeudocat! a Dioſcoridis, a 
vera pro ſol cœlique ratione ; differens. 2. Caſſia nigra apud Dioſcoridem 

& Galenum eſt ſubdiviſio Caſſiæ vers, 3- Forte optimo Cinnamomo Veterum 
caremus. 

Aromatum more odora eſt, ſimulque Vini odorem refert, guſtu mordax, 
& cum multo fervore adſtringens. Vim habet calfaciendi: incidit dige - 
TItque , quæ in corpore ſunt, recrementa, & ad hc etiam robur inſtrumen- 


tis addit. Per 


MWATERIES MED ITS. rog: 

Per os data provocat ſudorem, Urinas ciet & menſtrua, ac prodeſt, tym 

inſeſſu tum ſuffitu, ad larandos muliebres locos. A vipera demorſis au- 
Xiliatur. 

Convenit ad ea medicamenta, que exacuandæ oculorum aciei concinnantur. 


Lentigines tollit ex melle illita; &, authore Dioſcoride, confert epota internis. 
inflammationibus omnibus, renibusque affectis. 


NOTE. Odoris eſt ſuaviſſimi, guſtus ſuavis, aromatici, gratiſſimi, acris,, 
ſubadſtringentis. 

Infuſum aquoſum, addito Vitriolo Martis, $ebat primo coloris atro - viridis, 
dein nigri: Deeoctum inde nigreſcebat. 

Decoctum injectum vaſa animalium contrahit, 

Spiritus Vini rectificatus, & Spiritus Vini tenuior virtutes extrahit melius, 
quam Aqua; Infuſum vero & Tinctura vinoſa longe præſtantiora ſunt, quam 
Infuſum aquoſum. 

Sudorem ciet, & præſtans eſt præſidium ad atoniam, virium imbecilli- 
tatem, motuum neceſſariorum languorem & defectum, lipothymiam, para- 
lyſin, morbos cerebri & nervorum a relaxatione, palpitationem cordis & 
paſſionem hyſtericam: prodeſt quoque in fluore albo & febribus intermit- 
tentibus. | | 5 

Porro, ad varios primarum viarum morbos, fœtorem anhelitus, ructus, diar- 
rhœam, hypercatharſin, cardialgiam, colicam flatulentam, & in affectibus ca- 
pitis ex vitio ſtomachi ortis; ut & ad pallidos virginum colores, menſium 
ſuppreſſionem, & ubi ex partu difficili partiumque debilitate deficiunt dolores, 
& amittitur conatus. Contra, decoctum valet in profluvio menſium immodico. 

Denique nihil exiſtimatur præſtantius & efficacius Oleo Cinnamomi ad 
præcavendum progreſſum diri Sphaceli. 


N. CASSIA FISTULA. Arabum, Caſſia nigra A&narii, ſed non 
Caſſia nigra Dioſcoridis & Galeni: nam Grecis antiquis fait ignota, 
eJusque uſus primum oſtendebatur ab Arabibus. 

Lenit pectus & guttur, ſedat ſitim, acrimoniam bilis & ſanguinis frangit. 
Caret acuitate & mordicatione: tam benigna & innoxia eff, ut mul ætate, 
ipſis etiam pueris & prægnantibus, tuto ſumatur. 

Confert febribus calidis, & apoſtematibus internis ſecundum Ragin. 


NOT. Pulpa odoris eſt aliquantum ingrati, quaſi oleoſi, glutinoſa, valde 
dulcis, inſtar Pruni dulcioris, ſubacris. 


Orientalis præfertur, ”_ dulcedinis gratioris & minus acris. 
T 
33}: 


ars NME DIe 


In aqua ſoluta, & in loco frigido repoſita, cryſtallos exhibet ut Tamarindi, 
hel ſimiles cryſtallis Tartari. 
Interiora rotunda fruſtula, fiſtularum Joculamenta parictis intergerini in- 


ſtar diſtinggentia, pulpæ modo purgare dicuntur. 
Durante ejus uſu Urina lepe viridis fit, ſi autem largius ſumatur, coboris 


fuſci vel nigreſcentis. 


Externe tollit aſperitatem cutis, & in tumoribus calidis promovet ſuppura- 


tionem, quando cataplasmatibus lenientibus & reſolventibus additur. 


Alvum lenit, &, doſi 3j diu uſurpata, utiliſſima eſt quibus alvus adſtricta: a 
fuperflua bile aliisque acribus humoribus corpus liberat, & fine dolore purgat, 
niſi hypochondriacos & flatulentos, vel ubi glutinoſa viget bilis, quando mur- 
mura & tormina ventris affert, niſi admiſceantur ſemina carminativa. 

Calorem immoderatum temperat in febribus ardentibus ubi Alvus adſtricta, 
in renum affectibus, in inflammatione pectoris, abdominis, & morbis ubi alia 
cathartica leædunt. 

Prodeſt in Ardere Urine & Tuffi. Monardes & Matthiolus pro infallibili 
præſervativo a calculo habent 37, quotidie ſumptim tribus horis a prandio. 


c. CASTANEA SATIVA C. B. The Cheſnut. 


Fructus hi ſunt Nuces Euboicæ Veterum, alias Sardianæ glandes, quas aliqui 
apud Dioſcoridem Caſtaneas aut Jovis glandes appellant. 

Cibum hominibus ſuavem præbent, & ubi aliæ ſruges deficiunt, vice panis 

adhibentur, elixatæ, toſtæ vel frixæ, unde flatuoſitatis N remittunt. 

Indi Oleum ex 1s facere dicuntur. 

Nutriunt eum, qui eas digerit, nutrimento multo craſſo; minus timen 1 acer- 
br ſunk quam glandes, adſtringentem qualitatem valde imbeciſlem poſſidentes, 


(maxime vero adſtringunt tunicæ, quæ carnem & putamen intercurſant) 


ventrem minus adſtringunt, &, quam alteræ, facilius concoquuntur, nee mali 
ſucei quicquam obtinent: fugiznda tamen harum copia, utpote craſſi ſueci, 
ventrem ſupprimentes, zwgre concocti, flatum Proereantes, & capiti graves, 
dolorem ejus inducentes. 

Siſtunt ſtomachi & ventris fluxiones, ſanguinem exſereantibus proſunt. Caro 
iis, qui ephemerum biberunt, conveniens eſt. | 


NOTE. Nuclei: faporis ſunt dulcis, grati: multum Ole continent, quod 
in torreſactis manifeſtum fit. 

In Italia urbani ſab cineribus toſtas & decorticatas eum ſucco Arantiorum 
aut Limonum & tantillo ſacchari menſis ſecundis apponunt. 


Membrana interior rubens adſtringit, & pota in vino auſtero, art in 
aqua 


M AT E RI EIS ME UI N tg 


aqua, ad tertias cocta, in fluore albo, fluxibus alvi & ſanguinis 1 
bus valet. 

Cœteroquin Caſtane non tam adſtringunt, quam ad ineraſſandum & in- 
volvendum aptæ ſunt ob ſpiſſum W pinguibus quibusdam moleculis 
temperatum. 

Si erudæ ſumantur multos gignunt Gums; qui ventriculum extendunt & ca- 
Par turbant. 


C. CASTORE UM. Caſtor. 


Etſi de hiſtoria Caſtorei prorſus erraverint Veteres, virium tamen ejus 
probe gnaros fuiſſe ex ſequenti enumeratione abunde patebit. 

Odoris eſt gravis, ſternutamenta olfactu movens, guſtus viroſi, acris, wor- 
dacis, amari. | 

Quod excalfaciat, manifeſtum eſt : nam, fi 1 ad unguem læviga- 


tum, parti cuipiam infrices, evidenter illam incaleſcere percipies; & quo- _ 


niam eſt abunde tenuium partium, ejus vis major eſt quam czterorum, que 

æque calefaciunt & exſiccant: hinc vires ejus ingrediuntur, & penetrant ad 

imas admotorum corporum, ac potiſſimum ubi denſe illæ fuerint, ut ſunt nerveæ. 
Caſtoreum cum melle pro pſilothro per plures dies laudatur. 


Lethargicos & alio quocunque veturni genere correptos excitat, vel irriga- 


tum ex aceto & roſaceo, aut fronti colloque impoſitum, aut ſuffitu: perfri- 
gerata enim recalefacit, tum foris adhibitum, tum potum, etiamſi utentes eo 
moderate febricitent: ſed Oribaſius in his affectibus, quibus adjuncta febris 
eſt, jubet Caſtoreum ex roſaceo capiti colloque imponere potius quam ex Oleo. 


Duabus drachmis cum pulegio potum Menſes ciet, partus ſecundasque 


morantes ejicit, 

Menſibus retentis, (inquit Galenus) ubi per venam, quæ in talo cit, modice 

evacuaſſem, oblato Caſtoreo una cum pulegio aut calamintha, ſemper medi 
camen hoc expertus ſum purgationem ciere absque fœminæ læſione: quod 
omne ex melicrato potum efficit. Olfactum vel G-ſubdicum excitat ſtrangula- 
tas ex utero. 
Ex aceto contra inflationes, | tormina, ſingultus & exitialia venena bibitur: 
imo eos, qui ægre curationem admittunt ob frigidos craſſosque humores aut 
craſſos flatulentosque Spiritus, ex Oxycrato potum adjuvat. Injectum va- 
let in Colt dolore. Ad Ileos & inflationes cum dauci ſemine & petroſelini, 
quantum terns digitis ſumatur, ex mulſi calidi cyathis quatuor. 

Prodeſt tum potu, tum etiam illitu ad tremores, convulſiones, omniaque 
nervorum vitia, ſpeciatim longinqua horum vitia, quæ nimiis doloribus con- 
trahuntur, elimare poteſt. In * ex humore frigido, vel ſpiritu 

| Q craſſo, 


i 
J 
& 
_— " ” t a ” 
OF 4 * n hw : POE - 5. ELIE 
e vs 1 12 3 os Me "IN * ran LY a; * 1 — e er en” 
© + - - SES 3 3 r 
a K : 1 r = 6 . , 
FS P SS KF. IS * > b _— — a \ — = 2 — — NO 
CCC ee a ELLEN 7 — 2 = 2 — = a SY * ” — ; x 


— 5 
9 — * * 
?—— ——— ͤ U — — 


P: = — 
ä 


b ———— 


Dang IE — rn —— . 
. A e ⁵² A . SST. x 


ws WATERIEZES_ ME DIC 4 


craſſo, nebuloſo, caliginoſo aut flatulento, epotum & extrinſecus impoſitum, 
gencroſum eſt medicamentum. Comitialibus in aceto cum mulſi cyathis tri- 
bus jejunis datur; his vero, qui ſœpius corripiuntur, clyſtere inſuſum miri 
fice prodeſt. Caſtorei drachma duæ ſumuntur, mellis & olei fextarius, & 
aquæ tantumdem. In paroxysmo autem olfactu ſubvenit cum aceto. 

Tremulos adjuvat ſi ex Oleo PETUDERUr: medetur & iſchiadicis, ſtoma- 
chicis & paralyticis perunctum. 

Si quis ſuffitum ejus, in prunis impoſiti, inſpiratione hauriat, maxime pro- 
ficuum inveniet ad affectus humidos & frigidos in pulmone aut capite. 
Capitis doloribus medetur cum peucedano & roſaceo extrinſecus admotum. 

In aurium dolore Caſtorei & papaveris ſucci par pondus, tritum & paſſo 
dilutum, inſtillatur, quod non ſolum aurium ſedat dolorem, fed etiam oculo- 
rum, imo & dentium cum Oleo tritum, in aurem lateris affecti inſtillatum. 
Ad ſonitum aurium internum Cel/us Caſtoreum adhibet cum aceto, vel oles- 
irino, aut laurco. 

In phlegmonis cerebri & ejus membranarum, phlegmonis jam inclinanti- 
bus, eſt utiliſfimum, quum non continuo his, ſed oſſibus intervenientibus, oc- 
currat; & in phrenitide, fi malum traheret, imponebant Caſtoreum eapiti: 
porro ſomnum coneiliat per ſe potum ex aqua, & ob id phreniticis utile. 


NOT. Caſtoreum Ruſſicum unctuoſum eſt, inflammabile, & fere li- 
quabile igne. Solvitur tam in ſpirituoſis & oleoſis quam in aquoſis men- 
ſtruis; in Spiritu Vini rectificato gratior autem ſolutio. Porro, ſolutionem & 
tincturam dat fortem Aquæ Calci æque ac Spiritui Vini. | 

Infuſum ejus in Aqua animalcula non gencrat, fecus quam infuſum Mille. | 
pedum ac Cantharidum, quod animalcula generat: hinc confirmatur Caſtorei 
vis antiſeptica. 

Antacidum eſt & videtur eſſe quaſi ſpecies ſalis volatilis oleoſi, cui multæ 
partes terreſtres ſunt admiſtæ, hine ſaponaceum & non tantum ſtimulans, ſed 
detergens. In morbis bilioſis & inflammatoriis vero noxium. 

In tinnitu & ſimilibus affectibus Auriun cgregium cit, bombaci involutum 
& auribus applicatum. 

Anodynum eſt, Opii virulentiam corrigit, & ubi Opium defecit, v. g. in 
Vigilia pertinaci poſt febrem lentam, Opio non cedente, datum eſt Caſtoreum 
felici cum ſucceſſu, Porro, ſedativos effectus præſtat in cardialgia & 
ſingultu. | | 


N. CA&- 


MATERIES:; MEDI © A my 


N. CASSUMMUNIAR, vel Caſmunar. Riſagon. Muſ. Keg. Se. 
Zedoaria radice lutea, Breyn. Caſumunar. 


Radix eſt plantæ Indiæ Orientalis non bene cognitæ (p). 

Odor fragrans, aromaticus, n non abſimilis Zinziberi, ſapor acris, ama- 
ricans fere inſtar Zedoariæ. 

Decoctum Heliotropii W Wen Syrupum Violarum vir idem 
reddit, adeoque notas tum Acidi tum Alcali exhibet. 

Flatus expellit: laudatur in affectibus hyſtericis & lapſu memoriæ: Virtute 
pollet cephalica & ſtomachica, Tinctura inde parata cum Spiritu Vini, co- 
chleatim ſumpta & etiam extrinſecus illita. 


C. CATAPUTTIA major, Ricinus vulg. C. B. Ricinus Dioſcoridis, 
vulgo Palma Chriſti, Granum regium majus Meſueo. Cici arbor 


Plinio. Cherva Serapioni; unde Oleum Cicinum & Oleum de Cherva. 
„Non potui, animadvertere vires & qualitates Ricini Americani ab 1is 


* diſcrepare, quas Dioſcorides & Galenus Ricino attribuerunt ” Inquit Pi/o. 


Fructus vim habet purgandi, detergendi & per halitum evaporandi, Grana 
tuſa & impoſita varos & vitia cutis, a ſole contracta, depurgant. Numero 


triginta, purgata tritaque, potu pituitam, bilem aquasque per alvum extra- 


hunt: cient quoque vomitiones; veruntamen admodum ingrata laborioſaque eſt 

ejusmodi purgatio, ſiquidem valenter ſtomachum ſubvertit. 

Semen nullum animal attingit, ex quo Oleum nomine Cicinum exprimitur, 

cibis quidem ineptum, fed alias lucernis & emplaſtris utile. Subſtitui poteſt 
!eo veteri, ſed tenuiorum partium eſt, & ad diſcutiendum potentius. Ex- 

terit vitiligines, maculas ſolares, lentigines, aſſiduo illitu. Rarefaciens eſt, 

ſeu cutis meatus reſerans ; colorem cutis commendat, capillumque fertili 


Natura EVOcal, 


Porro, quum pus moveant pix & reſina, oleo & roſaceo ſubactæ, & ad 


ſerventes phlegmonas ex roſacco eas liquare oportet, ad frigidiores vero id 
fieri debet ex calfacientium quopiam, v. g. Cicino. Utendum & hoc oleo 
ubi durities in ulcere fit, & in ſedandis doloribus permultam utilitatem præſtat. 

Bibitur quoque ad purgationes ventris cum pari aque calide menſura; 
aquas per alvum ducit & lumbricos Pelli:  Privatim dicitur purgare pre- 


cordia. 
Valet 


Wu MP — 


r 1 


(D) Hanc Dalius inter Zedoarias recenſet, eique vim 1 roborantem, reficientem, 
ventrisque tormina potenter lenientem, tribuit. Celeb. Peachy cam pro Cort. peruviani cor- 
rectorio habet; & ab Allenio in Memoriæ lapſu maxime commendatur, Vide AMarlow!s 


obſerv. & Dalei pharm. 
O 2 


n 


— 


ee i EE ee 
— up = 
— —_ —— 
o = - ER la * . 1 2 * 25 K 
— * 2 Wo, = — — 


— — 2 — 


—— 


2 SE 


x08 MjATTF/RITES MEDIC A 


Valet ad pſoras & ulcera capitis manantia: prodeſt ſedis inflammationi- 
bus, vulvis converſis atque precluſis, item indecoris cicatricibus & aurium 
doloribus. Emplaſtra efficaciora reddit additum. on, 

Authore Plinio prodeſt articulorum -morbis, duritiis omnibus, vulvis, auri- 
bus, ambuſtis; cum cinere vero muricum ſedis inflammationibus, item pſoræ. 

Confer Balanum myrepſicam. | 92 ä 


NOT. Ricinus dicitur acidum ſuum monſtrare ex colore rubro reſultante 
per ejus affrictum ad chartam cœruleam. | 7 

Nucleus pinguis eſt, ſaporis ſubdulcis, acris, nauſeoſi; quippe, notante 
Hiilio noſtro, duplex præbet Oleum (æque ac ſinapios ſemen ) unum mite & 
dulce, alterum calidum, igneum, linguam & labia fere exurens, cui vis ca · 
thartica debetur. | | 

Grana, intus data, aquas potenter & vermes expellunt. : | 

Oleum e ſeminibus expreſſum, tenuiorum eſt partium & calidius quam 
Oleum commune, àc proinde etiam diſcutit & alvum movet à Cochleari j ad 
jij hauſtum, quin & gr. viij vel x purgant ſupra & infra. Pediculos in capi- 
bus infantum necat & apud Ægyptios frequentis eſt uſus in Scabie. | 

Tres aut quatuor Nuclei comeſti valide purgant, & quidem nimis, fi pel- 
licula interior non ſeparetur, quæ ideo ſemper adimenda. 

C. CATA4PUTTA minor. Tithymalus latifolius, Cataputia dictus. 
Hermann. Cat. Lugd. Bat. Lathyris major C. B. Granum regium mi- 
nus Meſuao. Garden Spurge. | 

Lathyris apud Dioſcoridem convenit huic plantæ, & hoc nomine catalogo 
noſtro inſeri meretur, quod usque adeo mitior ſit quam plerique tithymali, ut 
antiqui dubitarint an inter tithymalos collocanda eſſet. Semen enim apud eos 
& noſtrates deſcribitur guſtantibus dulce aut ſubdulce: faltem, Dioſcoridi gra- 


na, corticibus exuta, duleia: ſed qui vehementius purgari volunt, grana cum 


folliculis ipſis ſumant oportet, authore Plinio: itaque inventum eſt ut cum 
piſce aut jure gallinaceo ſumerentur, | 

Vim purgatoriam maxime poſſident, ſtomachum læ dunt. Authore Dioſco- 
ride, grana vij, vel vuj, Aétio x vel xv majora, & xx minora in catapo- 
tio, vel eſitata, & cum caricis aut palmulis devorata, alvum purgant, trahunt 
bilem, pituitam & aquas; agua vero frigida poſtea ſorbenda. 


NOTE. In hortis noſtris frequens eſt. - 
Folia ob vim corrofivam vix in uſu ſunt, Etiam fice? calorem excitabant 
in ore & gutture feptem horas durantem, & linguam excoriabant. 
Folia trita cum lacte bubulo adhibentur ubi ſcopus eſt locum depilem red- 
dere, adeo ut nunquam poſthac creſcant pili, 
| | Deco- 


MA-T ERTIES MED RGA - 


© Decoqui poſſunt in jure carnium, & in potu uſurpari ad purgandam alvum 


& vomitiones movendas. 
Lac tollit Verrucas, & cum oleo miſcetur ad depilationem, acrius quam 


herba & ſemen. 
In Experimentis Floyeri Lac bullas excitavit cum aceto, fed quieſcebat 


cum Sp. C. C. 
Grana ſeu ſemen tantum pro uſu pharmaceutico adhibentur, quæ, etſi ab 
authoribus deſcribantur ſubdulces, acrimoniæ non ſunt expertes, verum acria 


& calida in gutture. 


D. CENTAURIUM MINUS, C. B. Small 1 centory. 


Flores valde amari, magis quam folia, minus amari quam Abſinthium. In 
loco montano ubi humilis erat herba, notavi odorem leniter aromaticum & 
acrimoniam ſenſibilem: hoc ſingulare de centaurio noſtro notat Hillivs in ſu 
Materia Medica, quod inter deſtillandum in retorta phlegma primum deſtil- 
lans acre ſit. 

Vis leviter adſtringens haud temere ei tribuitur ; nam adſtrictionis aliquid 
ſentitur in decocto, palatum & labia leviter corrugante, & per infuſum florum 
ſiccorum in aqua color corticis Aurantiorum mutabatur in fuſcum cum ſedi- 


mento fuſco, addito Vitriolo viridi. 
Acetum Decocto affundebatur, efferveſcebat mixtura, Amaror evanuit, & 


ſimul Aciditas, acido & amaro ſe mutuo deſtruentibus. 

Suecus fluiditatem retinet cum liquoribus alcalinis, ſecus quam ſuccus Eu- 
patorii cannabini, Euphraſiæ, Verbenæ, tanquam ad Alcali magis tendens. 
Suecus enim ſummitatum Centaurii minoris magis pellucidus fiebat, & color 
flaveſcens fere ad rubedinem evehebatur ab affuſis Alcalinis, contra ab 
Acidis turbidus evaſit & lacteus. His tamen non obſtantibus, notante Tour- 
nefortio flores & folia ſatis rubefaciunt chartam cœruleam. 

Herba confert glutinandis vulneribus recentibus & ulceribus inveteratis, 
que abſtergendo ſiecandoque glutinat, & carne replet. 

Decoctum in aqua, appoſitum externis partibus contuſis & ſanguine diffu- 
fs, diſeutit ſanguinem extravaſatum, coagulatum, Ulcera putrida egregie 
repurgantur decocto ejus elota. 

Si in lixivio decoquatur capillos optime deterget & dealbat, unde Italis 
Biondella vocatur; ſic enim etiam ex brodio decoctum furfures & ſcabiem ca- 


pitis pediculosque ſugat. 
Succus cum melle Oculis illitus caliginem tollit. 


Gentianæ viribus convenit, ventriculum roborando. ; 
O 3 Ver- 


* .. ˙ ! ̃ . a IE I PE ee. 


— Ger oa 


NS... 
32 . a 


CCC —— En aaa — 


EE AI EA ED. oy 


— 


Es 


— 
— K tt ann neon P 
7 


EET EIRIES ME DIe & 


Vermibus magis infeſtum quam Abſinthium, Aſcaridum colluviem ex- 
tinguens. 

Urinam & menſes movet, venasque hæmorrhoidales aperit. 

Vocari ſolet planta febrifuga, ad 3j ſumpta, ob egregium ejus uſum fugan- 
di febres Intermittentes, etiam chronicas, præmiſſo Vomitu; &, ſic curati, di- 
cuntur minus obnoxii eſſe recidivis. 

Si m. j cum floribus dimidia menſura vini albi vel aque ad dimidias coqua- 
tur & potetur, bilem crafſosque humores per alvum exigit, authore Trago; 
& candem potionem, mane & veſperi per aliquot dies ſumptam, jecoris lienis- 


que obſtructiones ſolvere refert. 
Exemplum proſtat if Ephemeridibus Germanicis duorum Fydropicorum CU- 


ratorum ſumpto pulvere per novem dies continuos. 


C. CEP A, vel Cepa vulg. C. B. Onions. 
Onnes mordcitatis ſunt participes, qua minus odoratum quam guſtum 
offendunt: odor lachrymas ciet, nec linguam ſolum mordicat, ſed & omnem 
reliquzm noſtram carn m. Eſt ex quarto ord: ine calfacientium. Cuti impoſita 


hanc crodit & exulcerat. 
lis, qui Cæpas ampliter comederunt, acris, mordax calor thoracis ſentitur, 


manu thoraci ad explorandum applicata. 


Rufa acrior quam candida, cruda quam allata, aut ſale condita. r 
caule & follis acrior. 

Extrinſecus inter alia, que per ſternutamenta evocantur, & que odore 
feiido movent, ad lethargicos excitandos admovetur. | 

Inſuſus ſuceus caput per nares purgat. Succus cum melle permiſtus & 
auriculæ inſtillatus, auditus gravitatem minuit, auriumque ſonitum ſedat, pu- 
rulenta expurgat, Vermes enecat, aquam etiam que ingreſſa fuerit, & om- 
nem humorem educit. Dolores aurium, a ſola frigiditate obortos, curat, atque 
in hunc uſum quidam ruſtiei magnas cæpas exſculpunt, deinde oleo eas ex- 
plent, & in ſervente cinere moderate calefaciunt, atque ita auribus infun- 
Junt. In dolore ad dentes colluendos ſuccum inſtillavere. 

Olfactu ipſo & delachrymation2 oculorum caligini medetur, magis vero 
ſucei inunctio ex melle, quæ & oculorum hebetudinibus, albuginibus, nube- 
Cults, & incipientibus ſuffuſionibus pre craſſitudine humorum auxiliatur: & 
anginati eo perunguntur. 

Deiractis corticibus, in oleum conjectæ, hemorrhoidas reliquosque excre- 
tionum exitus reſerant, ſubditæ pro balanis, vel cum aceto inunctæ. 


Pſoras, necnon Alopecias fricuere e tuſis cæpis, ad pilos evocandos. 
Suc- 


M AT A ATE 1 X= 


Suceus, cum aceto in ſole perunctus, vitiligines ſanat, eum pari ſpodio 


ſcabras & lippitudines ſedat. Varos quoque cum fale reprimit. 
Cotta & cum uva paſla aut fico impoſita, panos ſeu tubercula maturat & 


rumpit. > 
Ulcera oris Hare traduntur commanducatæ cum pane: & ſuccum inſtil- 


hvere plagis beſtiarum omnium, privatim feorpionum. 

Coctas dy ſentericis veſcendas dedere, & comra lumborum dolores. 

Ad uzinas commode ſunt, aſt coctæ dicuntur potentius urinam pellere. 
Menſes cient. Strangulatas ex utero olfactu excitant, & earum lachryma in 
uteri ſtrangulatione ex vino aut aqua prodeſt. 

Flatus gignunt, faſtidium pariunt, expurgant, ſitim ercant, alvo utile 
ſunt, prœcordiis & concoctioni; in eibo quoque ad colorem pulchrum conci- 
liandum, & f1 jejuni quotidie edant, firmitudinem valetudinis cuſtodire & al- 
vum mollire dicuntur: aviditas COITUS putatur cibis C df ſieri, ut viro cru- 
Ci, pecori capa. 
Iumores crafſos tenuant lentosque *neidunt, fi tamen his terve fuerint 
elixe, acrimoniam deponunt, tenuant tamen adhue, & alimentum corpori 
dant pauciſſimum, quod certe priusquam elixæ eſſent, omnino non dabant. 


Quatenus cibus unice 1is, qui ſuccum pituitoſum, erudum vel craſſum ae 


lentum acervarint, accommiodaitie; nn, per alvum, ſudorem & uri- 


nam ſecernentes. 

Sic Gallinaceos pituita tentatos ſanare ſolent, & Cæpa fructuoſe utitur {ce 
nex, qui cibis obſtruentibus uſus ſit. | 

Ex aqua bibendum ſuccum dedere repente obmuteſcentibus. 

Uſus earum immoderatus aliquando febrem ſuſcitavit. Copioſias ſumptæ 


caput replent & inflammant, capitis dolores cientes, & largius per adverſuam 


valetudinem eſitatæ, quantumvis cocte, lethargum accerſunt. 


NOTE. Succus fere lacteus, aliquantum mucilaginoſus & dulcis, acrimo- 
nia minor quam Allii, & longe volatilior, nec in aqua deſtillata, nec in deco- 
to ſenſibilis, vi omni levi cocturà evaneſcente. 

Ed veſcentium Lac odore & ſapore ſuo inficit, & odorem ſuum retinec 
peracta fermentatione, ſecus quam fit cum Vegetabilibus acidis. | 

Ad Pilos revocandos applicatur Cæpa recens transciſſa mane & veſperi 
donec locus rubeat, pruriatque, vel Cæpa cruda in binas partes diſſecta, mei 
intincta & toti capiti, novacula prius raſo, inuncta. 

Cocta & impoſita maturat & rumpit Apoſtemata: aſſata tumores duros emollir, 


Pernioni confert cocta & impoſita. Cataplasma è Cæpis toſtis & butyro 


præſtans eſt ad hæmorrhoidas. 
In 


— - 1 ĩ 2 


—= 


— pr; + ò-w- 
F . ND 


"x CO USERS WY EINE ˙TQ——6 
_— — —— — — 


, 


* . —_ 


A. - 


» -— a>. 


e OI 


nr NE Are! -K — 
* : . . — r 0 
— — w ˖ .  _ — - — 
—5 2 2 - - 


— — — 
— ** — ep 


ais MEDITICA 


In ambuſtis leviter mollita cepa aut ejus ſuccus levat, vel eruda & cum 
ſale ſubacta, ſtatimque impoſita parti dolenti priusquam puſtula exeitetur; 


empyreuma enim extrahit, & veſiculas prohibet. 
Calculi fruſtula indebantur Maſſe Cæparum, Cochleariæ & radicis Raphani 


ruſticani & ſeorſim digerebantur in fimo per xiij dies: ſueceſſit nil mutatio- 


nis a Cochlearia nec a Raphano ruſticano; verum a Czpa corrodebantur 
quod quoque eveniebat a Succo Cepæ cum Aqua, 

Acidos ructus ſedat, tranſpirationem inſenſilem promovet ; uſus ejus conti- 
nuus ſemen genitale auget. Mane cruda cum ſale & pane loco Theriacæ 


eſitari ſolet contra aëris contagium. 
Externe Diureſin excitat renibus aut pubi . necnon uſu interno. 


Alvum laxat copioſe in cibo ſumpta. 

Pituitoſis prodeſt, & cibus conducens eſt 1s, qu phlegma viſcoſum i in ven- 
triculo fovent; bilioſos ledit. 

Convenit in Aſthmate pituitoſo & morbis pulmonis cum melle cotta & 
agitataz in Tuſſi deſperata quoque laudatur decoctum. Vermifuga eſt, 

Excmplum inſigne proſtat in Ephem. Germ. viri Aſeitici ad ſanicatem re— 


ſtituti, ſumendo Erba erudas, & coftas in cibo, & decoctum in potu per 


menſem, unde Urinz fluxus largus. 
Succus cum æquali parte Spiritus Vini inſtillatus ad guttas aliquot auditus 


difficultatem tollit, 
Ad cephalæam commendatur Epithema ſequens: Be. Crpam albam per me- 
dium inciſam; in Spiritu Vini maceretur & capiti applicetur. | 


C. CERA ALBA & FLAY A. Was white & yellow. 


Optima ſubfulva, pinguis, odorata, & halitum quadantenus melleum refe- 
rens. Candida fic coquendo in aqua marina, inſperſo nitri momento, & 
poſtea inſolando. Nova pro medicament melior, magis pinguis, & magis 
oy | 

era ſrigore congelatur, igne liqueſcit: minus acris & calida eſt quam Pix. 

Nonulle Ceræ acres ſunt, quas ſequenti methodo eluere oportet. Liquan- 
tur primum ad ignem, deinde in aqua fontis pura demerguntur, ubi permo- 
ventur & purgantur. Cera Pontica amara eſt, ex abſinthio amaritudinem 
acquirens ita ut ſi ſexcenties eam laveris, prorſum tamen omnium amaritudi- 
nem haud elueris. Fugienda vero eſt hæc, & illa Cera, quæ ex acri & thy- 
moſo melle conficitur, cum exinde ab omni mordacitate alienum præparare 
medicamentum nequires. | 

Cera dulcis eſt ex mitigantium natura; fuerit autem Cera dulcis quæ 
natura talis eſt, vel 985 in aqua bona elota et, ea enim mordacitatis expers. 


8 : 


M A T E R T Es: M EI DIA zrg 


Emplaſticam vim obtinet Cera dsf deponens quam habebat a melle acri· 


moniam, & nervis detectis cum aliis prodeſt. 
uum temperata fit, aliorum medicamentorum materia eſt, medium quo- 
dammodo tenens calefacientium, refrigerantium, humectantiüm & ſiccan- 
tium. Ipſa vero per fe ipſam ex leniter concoquentibus eſt, habet enim 
quidquam digerentis calideque potentie, que plurima melli inerat: ipſa ta- 
men per ſe vix usque adeo calida, ut pus movere poſſit, ſolis phlegmonis 
-ferventibus apta, ex calidorum olcorum quopiam liquata. 
Eſt ex primo ordine emollientium, emolliens leniſſime, quo ad exiguas du- 
rities, & in mollibus ſeu teneris corporibus uti expedit, qalia ſunt Butyrum, 
Colophonia & Cera candida, non vetuſta. Emollentium autem imbecillimum 


eſt Cera cum butyro liquefacta. 


In Hordeolo, five tuberculis oculorum, que ve i. e. Hordea appellantur, | 


_ decoctionis hordei fove oculos, vel Cerd alba. 

Authore Dioſcoride, Cera vim habet Ulcera mediocriter explendi, verum 
notat Galenus, ad malignorum & difficulter cicarrizantium Ulcerum curatio- 
nem eligendam eſſe Ceram recentem & pinguem, fed per ſe ſolam non con- 
venire ulcerum dictorum curationi: Ulcera enim, carne implenda, pharmaco 
exſiccante & detergente fine morſu indigent; verum, Cera ſola impoſtca, Ul- 
cus ſordidum evadet, ut quæ nec detergere nec exſiccare poſſit. Ærugine 
autem adjecta mordet, rodit & phlegmonem excitat, quare horum utrumque 
f evitandum fit, median aliud ex ambobus conficiemus, imbecillius quidem 
Prugine, valentius autem ceri : dura autem corpora, v. g. agricolarum ac 
venatorum ex copioſiore ærugine admiſta carnem reciplunt ; molliora vero 
corpora, v. g. mulierum & puerorum, ex pauciore. 

Additur Cera porro ad ſorbitiones dyſentericas; & ejus deglutita milii ma- 
gnitudine grana decem præveniunt lactis in ſtomacho coagulum. 


NOTE. Cera eſt ſudor oleoſus plantæ, vi ſolis eductus & inſpiſſatus, ab 
apibus collectus, eam ope pedum ſuorum raſtratorum abradentibus, & ad al- 
vearia deferentibus; ideoque Cera pertinet ad Vegetabilium, non Animalium 
claſſem, quum apum corpora non ingrediatur. , 

Longe minus tenax eſt quam Pix, inflammabilis, & tota in igne avolat. 
Solvitur in Oleo, non in aquoſis menſtruis : : in Spiritu Vini rectificato ſoluta tran- 
ſit in ſubſtantiam gelatinoſam, quæ, ut & Cera ipſa, addendo ſolutionem ſpis- 
ſcam gummi Arabici, vel hujus pulverem, ſolvitur ad parandam Emulſionem. 

Alba proprie eſt flava, multiplici inſolatione albeſcens; hac enim particulæ 
volatiles & calefacientes inde avolant, unde flava magis ad reſolvendum, mw 

* al 


3 — Fm edt F — — WE I 
3 n — n 1 
* Too n 5 OY . 1 1 T a 
err — 3 — — — * 
— —ʒ— — — —— - R 3 * - 
2 ” - * — I * — 


r NN — —— — 
2.4: ax. Ah > 


1 
LS 
: Ti 
Wt 
J 1 
. | 
. j U FR 
4 
j j 


.i MEDICA. 


ad refrigerandum uſurpatur; & Candelæ cereæ, ad vias urine & calculum 
li - veſich uſurpari ſolite, magis ex cera alba parantur. 

| Magiſterium ſeu Butyrum Ceræ fit ex ea, ſoluta in Spiritn Vini filtrata- 
| que, ut remaneat in chartula inſtar Butyri, quod edulcoratum, & ad 3j propi- 
natum, val:t eximie ad Dyſenteriam, flatus diſcutit & colicos dolores ſedat. 

Eſt & alias modus hoc preparandi, nempe per deſtillationem, ubi Spirt- 
tus, Ceræ dictus, eſt phlegma cum tantillo ſalis acidi; reliquum in retorta 
non dureſeit, ſed remanet ſubſtantia mollis, pinguis, Butyrum Ceræ dictus, 

Butyro Ceræ hoc ſingulare eſt, quod quo ſæpius deſtilletur, eo liquidius 
fit contra naturam Oleorum reliquorum; oinnia enim alia Olea cohobata re- 
linquunt poſt ſe terram in retorta, hoc vero neutiquam. 

But yrum hoc emollientiſſimum cit, & præcchens ad fiſſuras manuum, la- 
biorum & papillarum, convenit in Ulceribus fordidis cutis ſerpiginoſis, de- 
mulcens, mundans & cicatrice obducens. Eſt & bonum reſolvens in tumo=- 
ribus frigidis & doloribus juncturarum. 

Cera ipſa uſu externo ſuppurans eſt quatenus poros obſtruit, perſpira- 
tionem inliiber &, licet viribus concoctricibus noſtris haud vincatur, uſa ta- 
men interno non prohibenda eſt, quin & contra Dylentertas — egre- 
gium eſt medicamentum. 


C. CERASA rubra & nigra. Red & Black Cherries, Ceraſa ſativa 
C. B. Primitus Corna, poſtea miſta appellatione Corna Ceraſa 2ppellata, 


Authore Plinio, ante victoriam Mithridaticam L. La, non fuere in Ita- 
lia, e Ceraſunte, Ponti oppido, ad Romam allata, 

Plinius, preter alias differentias, meminic rubræ & nigræ; verum apud nos 
magna eſt varietas, quæ quotidie infitione & cultura augerur, 

Quudam ſunt moris ſimilia, cujusmodi funt ea, quæ minimam habent adſtri- 
ctionem, alia ruborum ſructui, ut ea que evidentius adſtringunt; quadam 
alia autem v. alentius iis adſtringunt. 

Recentia matura, dulcia, humida & lenta ſunt, bonam & lubricam alvum 

faciunt, & quæ in inteſtinis ſunt ſubducunt; ſicca, immatura & auſtera al- 
vum ſtſtunt 

Acida pituitoſis excrementoſisque Nomachis ſunt apta: deſiccant & non- 
mil] etiam incidunt: porro, refrigerant, corporis ſquallorem caloremque æ- 

fate curant, fed minus refrig-rant quando dulcedinem admiſtam habent. 


—— —7—n,h' , ê ot —— 


CCC Tw... — ———— >> EONS ———————— = 


—— — 
rer 


NOTE. Reperiuntur dulcia, acida, acido - dulcia, amara. Acida in fe- 
<a æſtu, & Ati uulla, anuſepuca ſunt, appetentiam invitant, pituitam 
meldunt. 


r 


Dub 


8 9 e — 
e I 
8 e & 
. n 


N AT ER IE S NME D Ia Xe 


'Dulcia matura diarrhœam excitant, & ſunt quaſi ſapones acidi ſolventes 
ſuccos & in obſtructionibus viſcerum & atra bile valent. | 
Rubrorum Aquæ deſtillatæ ſapor amaricans gratus eſt, qualis & ell 


| Spiritus Vini, cui * infuſa ſunt, & inter deſtillandum adſcendit aliquid 


amaroris. 
Rubrorum reſiduum a deſtillatione dulce eſt, acidum, aiſtringens; ſed non 


mutatur addito Vitriolo viridi. 

Recipientibus exhauſtis indita per plures dies emittunt magnam e 
tem Aeris. 

Commode exſiccantur pro ſiticuloſis febrientibus; in pulpam etiam exco- 
quunt Braſilienſes. Ex Ibſs Succi rubrorum & nigrorum, balneo vaporis ex- 
halati, fere 51 Extracti ſubacidi, dulcis, grati, auſteri acquiſivi. 

Nuclei, quia valde amari, abſtergunt, & Oleum eorum maculas & lentigi- 
Bes aufert. 

Aqua, e Nucleis deſtillata, fortis eſt; ſcil. bij ex tbxiv Nucleorum Venenum 
eſt, ſimile Veneno Aquæ Lauroceraſi. 


C. CERUSS A. White Lead. 


Uſa fit Sandyx Græcorum, quod Minium noſtrum. 

Eſt ex corum genere quz, potu ſumpta, lethalem vim obtinent, cujus effe- 
ctus & curationem vide libro 6* Dioſcoridis de Venenis. 

Guſtu non acris, neque mordax, neque digerens, imo aduſta, in Sandyca, 
quam vocant, transeuns, fit medicamentum ſe ipſo tenuius, nondum tamen 
excalfaciens. 

Secundum Dioſcoridem refrigerat, ſpiracula cutis obducit, mollit, explet, 
attenuat, inſuperque exereſcentia leniter reprimit & cicatricem inducit, in 
cosque uſus miſcetur ceratis, emplaſtris & lenibus, que lipara vocantur, item- 
que paſtillis. Addit Galenus, vim habere ſtypticam & deſiccantem. 

Lavatur, Cadmiæ vel Argenti ſpumæ modo, ut mordacitztem in aqua depos 
nat; tunc parum quid adſtringens habet, fit pharmacum emplaſticum, inter 
calidum & frigidum temperatum, & in morbis oculorum conveniens. Ex 
Ceruſſa Iota, amylo & papavere conficitur collyrium anodynum in morbis 
Oculorum. Ulurpatur tandem ad candorem fœminarum. 


NOTE. Vera cum ſpiritu Vitrioli & ſalis ebullit, non cum Aceto: aſt 
adulterata, ob admixtam Cretam, cum Aceto ebullit. 
Styptica eſt & refrigerans, utpote Plumbum aceto corroſum. 
Odor mihi feme e ceprehenſus eſt (ſcil. ut reor vere & illotæ) ſubacidus, 
fapor {ubdulcis, aufterus: quippe antequam in Emplaſtrorum, Unguentoru n 
22 aut 


_ = 2 —— — 22 = - — 
: T — — ——  —— ———— — —— >" jm Bay — 
: — ae w — 


ens ue Dee 


aut Collyriorum compoſitiones veniat, debet ablui aqua ſimplici aut roſacea, 
ut mediocriter deſiccet & adſtringat fine aliqua mordicatione. 

Partibus excoriatis inſpergitur, & uſus eſt egregii, ad abſorbendos humo- 
res acidos & ſalſos, unde Ulceribus ſanioſis Oculisque inflammatis inſperſa 
plurimum juvat. 

Venenum eſt diu pulverizantibus aut conterentibus; & fœminæ, notante 

„ Braſavolo, que Ceruſſa pro fuco utuntur, cum veneni maleficium Ceæruſſa 

„ habeat, halitus inde fœtorem trahunt, dentiumque putredinem; & ante 
» tempus facies univerſa rugis aratur. 


D. CHAROPUYLL UM ſativum c. B. Garden Chervil, 


Sylveſtris Folia, Caulis & Radix ſimilis ſunt odoris & ſaporis ac fativi, 
nempe aromatici, ſuavis, fere inſtar Fœniculi, paiato & ventriculo grati; & 
Aqua deſtillata ſimilis elt Aquæ deſtillatæ Fœniculi. Tota planta dulcis eſt & 
odorata, acriuſculo quodam accedente ſapore, vix ſenſibili, in juſculis gratis- | 
ſima. Eſtur cruda & cocta cum alus herbis in acetariis, ſtomacho & capi- 


ti conducens. 
Uſu externo, fotu & cataplasmate pes A in partibus con- 


tuſis & lac in mammis coagulatum reſolvit. 


Per pannum trajectum, & cum butyro . laudatur in dolorbu Ven- 
tris & retentione Urine. 

Interne Diureticum eſt inſigne, privatim in Hydrope, ſucco ad Ziij vel iy 
ſumpto cum Vino quarta quaque hora: in flatibus hypochondriorum egre- 
gium, & ſomnum ſuaviter inducere, dicitur; quin & in pleuritide, morbis pe- 
ctoris, & in affectibus, phthiſin minitantibus, dicitur bono cum ſucceſſu uſgr- 


pari, inprimis Hedere terreſtri aſſociatum. 
Succus, cum juſculo aſſumptus, contra vertiginem decide eſt, authore 


Dolæo. Eſt & Emmenagogum. 
Cc. CHAMAEDRYS minor repens C. B. Germander. 


Forte in hoc climate minus calida quam apud Dio/coridem, vel quam Creti- 
ca: notat tamen Calenus in Italia, vere ſicco exiitente, plus redolentem in- 
veniri, quam Creta advectam, quin imo noſtræ ſatis convent. Galeni Chamædrys, 
gue intenſe amara eſt, quodammodo acris, craſſitudinem humorum incidens & 
viſcerum obſtructiones repurgans. 

Excalfacit perunctione. Succus cum Oleo n oculorum diſcutit, 
Efficax eſt ad repurganda vetera vel ſordida Ulcera cum melle ; necnon ex- 


trinſecus uſurpatur in auribus vermiculoſis, ſcabie & pruritu. 
h „ | Lie« 


MATERIES MED FS =» 


Lienem induratum ex aceto pota colliquat. Eſt & adverſus venenata ank ' 
mantia potu ex vino illituque efficax, & ad laterum dolores, pituitamque in 
gula cohæreſcentem. 

Viridis in aqua decocta & pota ruptis, convulſis, tuſſi veteri, urine difficul- 
tate laborantibus, ac incipientibus hydropicis auxiliatur. Menſes trahit & 
fetus, atque in mulieribus frigidis, fluore albo mn, utiliſſima eſſe 
dicitur. 

Authore A#tio, decoctum ;pſius, diutius coctum & aſſidue potum, fehre 
quartana correptos liberat. 


NOTE. Odor ejus eſt aromaticus, graviuſculus fere inſtar Lupuli, ſapor 
valde amarus, aliquantum calidus [ exotice calidior | ſubacris, & in receſſu, 
6 ut ajunt, adſtringentis; adſtrictionis enim participem eſſe docent Experimen- 
5 ta ſequentia, tum a me ipſo, tum ab alits inſtituta; ſcil. Decoctum & infu- 
ſum coloris fuſci, & aliquando atro- viridis fiebat addendo fruſtulum Vitrioli 
Martis, & ſuccus ſpiſſeſcebat cum liquoribus alcalinis volatilibus & fixis, con- 
tra vero fluidior evaſit acidis, quemadmodum fit cum infuſis adſtringentium 
vegetabilium. Folia non rubefaciunt Chartam czruleam. Syrupus Violarum 
inde ſubviridis fiebat. 

Sudorem movet: humores viſcidos attenuat, &, vaſa roborando, eorum 
regenerationem præcavet. 

Valet contra rheumatismum, podagram, ſcorbutum utpote attenuans ſine 
multo calore, & communiter præſcribitur ad dolores articulorum tam vagos 
quam fixos, præcipue ſcorbuticos. 

* Decottum remedium eſt non contemnendum in tuſſi veteri in temperamento 
frigido & humido. | 

Pulvis celebratur apud Feyptios contra febres intermittentes & teſtatur 
Chomel, ſe vidiſſe febres Intermittentes, reſiſtentes Quinquinæ, curatas infuſo 

Chamædryos & Centaurii minoris in vino albo commixtis. Eft & Vermiſuga. 


C. 1. CHAMAMELUM ö vulgare. Leucanthemum Dioſcoridis C. B. 
Anthemis, aliis Chamæmelum dictum, quoniam odorem mali habcar, 
Anthemium Theophraſti, Chamomile, Flores & Folia. 


Virtus & efficacia cum ſuavitate calfactoria, & cum dulcedine temperata. 
Tenuitate Roſe perſimile; calore vero ad olei vires proxime accedit, tum 
homini familiares, tum temperatas. Quapropter laſſitudini, ut ſi quid aliud, 
præprimis confert, doloresque mitigat, tenſa remittens & laxans, indurata 
wolliens & conſtipata rarcfaciens, 


* 


P 3 "= Cal. 


Ls i q 
bs * 
. 
7 
R 
” 
* 
F 
þ * 
2 753 
a fy 
1 
* 
1 ; 
1 
Wy 
200 
WH 
: 
1 
q 1 
* 
14 
! 
1 
13 
7 
* 1 
1-4 
1 
4 
8 \ 
19 
3 
_ 
+ * 
F * 
- 7. 
t 101 . 
N 1 
i: 
; VM 
1 
T7 F? 1 
* 
4 fo 
U * 
7 $4 
1. 
57 Mg 
5 { 
FEED 
, Ny 
n BY 
L;- $4 
A 42 8 
9 
< 2 
- WE 
+ ; 
ot J 
. 
'4'Y 
if 
he | 
2 FER. 
" L 
1 
1:5 oy 
my 
0 1 
- 1 
1 BS 
> 
yy. 
i= KR 
_ 
; 4 : 
Hi & 
2 4 * 
1 
Day 7 
Fi 1 
1 
| 4 
1 
1 
1 
. if 
ns Of 
4 7 
} 
41% Al © 
1 it 
L | 
4 * 
170 
inn 
p p 
1 3 
49 Fett 
119 
0 
Y 4 | 
+ 
: Li F 
wi! 
* 5 
H. 
* TIM! 
l 
1 
f 1 
N i 
| L 
Will: 
1:8: 
3 I 
l 1 
M1 
" 
: e 
TIES 
; N 
24 
11 
4 Zi 
: 7 
1 41 
* Bt! 
" + 1 
EE: 144 
n 
1. 
1 N 
; 
T4 
* 
j 
$7 
0 
A : 
Au 
f 1 
TITEL 
' : 
14 
. 
1 * 
ul 4 
* 17 
4} 
1 
i 
1 } 
in 
1 {i 
: f! 
y 
\ | 
N bo . 
5 
1 
1 14 
: inde 
4 
1 | 
wh 
Walt 
z 
[3 
i 
N 


— —— 
= - — — 
— — 


nls NM E D Ii e 4 


Calfacit & deſiccat, ſecundum Galenum, primo ordine, & eſt tenuium par- 
tium, ac proinde diſcutiendi, laxandi & rarefaciendi vim obtinet. Dioſcorides 


ei vim tribuit excalfaciendi extenuandique. 


Si Chamæmelum parti inflammatæ poſueris, hc rara, fuſa, mollis, laxaque 
evadet, multumque illius ſuperfluitatis, quæ ſub ipſa continetur, tranſviravit, 
nec livida amplius atrave erit, etiamſi plurimis deinceps diebus Chamæmelo 
utaris; fundere enim ac digerere per halitus poteſt, haudquaquam contra- 
here, condenſare aut tranſpirationem prohibere. 

Siccum, tritum, oleo perfuſum, cute valenter perfricata, ſudorem provo- 
cit: & nonnulli, authore Dioſcoride, in farinam trito cum oleo utuntur ad il- 
litiones, idque ad febres periodicas abigendas. Nicephiſon Ægypluius Horem 
purum in ſummo vigore colligere jubet, cumque in mortario tundere, probe 
conterere, paſtillos thedliocres fingere, cosque in umbra diligenciflime ficcare 

c reponere ; uſtis autem tempore unum ex ipſis tererc, oleo primario quod 
fats eft affuſo, indeque univerſum corpus a capite usque ad pedes illinire, 
in omnibus febribus, ac @grum, ſtragulis coopertum, fovere : Sudor enim, in- 
quit, movebitur bonus lis, qui e vaſuri ſunt, & a tebre liberabuntur. Nam i in 
plurimis experimento hoe cognitum eſt, & in peregrinationibus maxime con- 
gruum exiſtit ob circumferendi facilitatein. 

Præcipit etiam in potu paſtillos exhibere febricitantibus fabæ quantitate ex 
aqua calida: &, authore Galeno, febres, que citra viſceris alicujus inflammatio- 
nem infeſtant, & percoctas ſolvit, ac prœæſertim, que ex humoribus bilioſis 
aut cutis deuſitate proveniunt: hypockondris, fi quid aliud, gratum exiſtit; 


propinatur quoque adverſus inflationes & ilei tormina. 


In capitis dolore ex vino foveatur caput oleo chamæmelino: capitis dolor 


febrilis quoque n mitigatur rigationibus ex eodem, in frigidioribus habitudinibus 


ac hyeme, quinta parte aceti adjecta. 
Eſt & oleum chamemelinum mitigatorium in puncturis nervorum. 
Exanthemata, que ex febris exceſſu orta ſunt, in capite, ſanat Chamæme- 
lum, ſi viride fits olco incoctum; ſi aridum, aceto prius conſperſum. Eſt 
etiam idoncum in 1s, in quibus materia nondum ferri ad caput ceſſavit, nam 
eam, que in capite eſt, digerit, & aliundè non trahit, (4) quod nulli, præter hoc, 
medic AMCATO uſu venit. 


(9) Thi efſcctus congrui ſunt viribus aliquantulum adſtripgentibus, quas detexerunt in Cha- 
mæmeli floribus experimenta recentiorum. 


M A T:E-R-1 ES MM ED n= 19 


Egylapiis ſeu oculorum fiſtulis, emplaſtri modo impoſitum, medetur, & com- 


manducatum ulcerum eruptiones, quas aphthas nominant, in ore anat. 


Inſeſſione pellit menſtrua, partus mortuos, calculos & urinas. Bilem ſuf- 
fuſam expurgat atque jecinoris vitia ſanat. 
Dazux drachmæ pondere contra ſerpentium omnium 5 


2. CHAMA M ELUM NOBILE, ſeu Leucanthemum odorative 

C. B. Romanum Ger. Sweet Scented Chamomile. Magis odoratum, acti- 
vum, amarum eſt quam alterum, fortjus in digerendo & ſudores cien- 
do, ſed in leniendo & mitigando debilius. 


Errore uſurpatur flore duplici, nam, 9 fore ſimplici gaudet, duplo for- 
tius eſt. 

Odor aromaticus, ſubduleis, ſapor amarus, acris & calidus diu maſticanti, 
necnon ſimul adſtringens, prefertim in decocto vel infuſo, quod, addito Vi- 
triolo Martis in uno experimento virideſecbat, in altero nigrum evaſit inſtar 
atramenti cum ſedimento grumoſo, nigro; cui experimento convenit illud 
noſtratis Hale, decoctum injetum vaſa animalium contrahere. 

Decoctum florum in aqua viridem reddit Sy rupum Violarum, ſed rubefacit 
ſolutionem Hehotropii: quin & Chamemelum vulgare inſigniter rubefacit 
Chartam cœruleam; adcoque notas exhibet Acidi & Alcali: quin & ſuccus non 
mutabatur ab affuſis Lquoribus alcalinis nec acidis. 

Acidum tamen flores hamæmeli deſtruere patet experimentis ſequentibus, 


1. Digerantur florum ma in Vin Rhenani IhÞzj per bihorium, novis floribus 
ad tertiam vicem additis: liquor ſalſus reddetur tanquam Pugilii aliquot falis 


culinarii in eo liquefacti ſuiſſe nt. 


Hujus decocti Cochlearia ij vel 1 ex hauſtulo vini calidi Colicam nephri- 


ticam in pluribus experimentis mirifice curavit. | 

2. Acetum, decccto admixtum, amarozem florum deſtruit, & ſimul acidica- 
tem ſuam amittit. | 

Confer dicta de Centaurio minore & Curbus benedicto. 

Denique patet ex Pringlianis pc criculis, ins floribus ineſſe vim antiſep: icam 
egregiam, longe validiceam quam ſalis marini, arcendo putredinem carnis, qua- 
len quoque effectum præſtant in fluidis: quinimo Vitellam Ovi putridum dul- 
ce reddit, ut & Carnem putridam, ſimul firmitatem reitituens fibris. 

Vires ſuas impertiunt hi Flores tum Aque, tum Spiritui Vini rectificato. 
Ex Vino decoctum Chatremelum in paTone colica PETER inſtar 1 INCaNtamen- 
ti ſiſtere dicitur; & in cardialgia ſpecificum eſt decoctum vel in aſſentia. 

Oleum landen c#ruleum, Juxta roms authores, quos redarguit EISHUIUius 

expe- 


2 
— — — ——̃ Te mee oy Bon open mnt I EE FG PROT OR EG FC I DIREC IN, ng 2 
— 2 — by = 1 ä : 75 
= — om — — — " — — — * — E — * 
— Sz s * acc 4 i * 2 E ? * _— i — r 
pot * _ E 4 2 ay N —— — . * M.. N D hogs l * 


e wh 
So 3 — 


* A 


1 
iN 
* 3 Ll 
: 1 
+ By 
1 
/ BY 
im 
+ 
12 


120 I AT E RI E S MEDIC A 


experimentis, nuper inſtitutis Berolini, a Mangeto citatus ; ſed arguit, be 
Oleum cæruleum, per veſicam arte chemica paratum, Chamzmelo fœtido, 
Dog's Fennel dicto, cumpetere, verum Chimemelum vulgare flavum Oleum 
præbere, quod forma Elæoſacchari in doloribus colicis utile. 

Uſu externo, præter vim diſcutiendi, v. g. in duritie mammarum a lacte 
coagulato, emollit & maturat in Cataplasmatibus, in contuſionibus & ſangui- 
ne congrumato, tumoribus flatulentis poſt partum, quando mulieres fe expo- 

E nunt aëri frigido, unde uterus inflatur: tune ſacculi inde parati & vino inco- 
cti felici cum ſueceſſu calide applicantur. Admiſcetur inſuper Clyſteribus ad 
ſopiendos dolores infimi ventris: & Decoctio inveteratis malignis ulceribus 
utiliſſima eſt. 

Celebrati fuere flores in curandis febribus Intermittentibus a tempore Dios- 

| coridis ad hunc usque diem, dato nempe pulvere ſzpius in die a Dij ad zj, 
5 etiam ubi Cortex Peruvianus fruſtra fuiſſet exhibitus, vel ſucco ad Cochlearia 
ij vel jj cum guttulis aliquot Spiritus Vitrioli exhibito. 


C. Hd MAPITYS lutca vulgaris, ſive folio trifido C. B. Ajuga 
ſive Chamzpitys Dioſe. Adv. Lob. Iva ar thritica. Common Ground pine. 


Tertia ſpecies Chamepityos ſen Ajuge Dioſe oridis huic optime quadrat. 

Odor pino ſimilis, guſtus amarus, ſapor validior, acer, &, ſecundum Calenum, 
eſt in ſiccando ordinis ſecundi, in calfaciendo vero tertii. 

Vires habet acres, diureticas, ſudores elicit perunctione, & in urine? 
A diſſicultatibus ex aqua decocta bibitur. 

5 | Extrahit que in utero morantur cum melle ſubdita in peſſo. Menſes du- 
Cit tum pota, tum appotita cum melle, mortuosque pony ex aceto cotta & 
pota, ejicere protinus creditur. 

Herba viridis mammarum durities diſcutit. 

I Drachme duz trite, cum ficubus vel cum melle eocto ſumptæ, in catapo- 
5 tiis multam pituitam ducunt. Trita ex vino ventrem movet & prodeſt inte- 
1 ſtinorum doloribus. 

Herba viridis vulnera magna conglutinat, & ulcera putreſcentia ſanat. 
Ad nervos vulneratos privatim idonea, utpote amaritudinem fine adſtrictio- 
ne referens, vel acrimoniam quandem non tamen immodicam. | 

Expurgat, abſtergitque viſcera potius quam quod calefaceret, proinde auri- 
gonoſis & omnibus, quibus facile jecur obſtruitur, bonum eſt remedium, ex 
aqua decocta vel in vino pota: ex hydromelite morbum iſchiadicum ſanat; 
& 38 pondere in vino dicitur lumborum dolorem & tuſſim recentem ſanare. 


NOT. 


MATER I ES M E 121 


NOTE. Odor gratus eſt, balſamicus, ſapor amarus. Aliquantulum rabefa- 
cit chartam e | 
In mictu ſanguinis laudatur, necnon in aſthmate convalivo & in catarrhis. 
In utero geſtantihus interdicitur, utpote abortum faciens. . 
Infuſum inſtar Theæ torporem & inhabilitatem artuum longo uſu reſtituit; . 
& affectibus frigidis capitis, paraly ſi ae vertigiui confert. 


CHEIRI. Vid. Leucoium luteum. 
C. CHELIDONIUM MAF US vulgare C. B. The greater ce 


landine, 


Chelidonium minus noſtrum Chelidonio minori Dieſcoridis per omnia con- 
venit, excepta vi acri, noſtro omni fere acredine vacante. An ratione ſoli ? 
Noſtrum proinde 11s morbis haudquaquam convenire poteſt, quibus illud con- 
ferre, quod in Grecia naſcitur, tradidere Dio/corides & Galenus. 

CO majoris ſuecus croceus eſt, acris, mordax, aliquantulum ſubama- 

e, graveolens, extergentis admodum & calide facultatis. 

"ih folits, radice & fructu, incunte eſtate, ſuccus exprimitur, qui, ſiccatus 
in umbra, digeritur in pattillos. 

Succus ad es viſum commodus eſt, utique in quibus craſſum quid- 


dam in pupilla colligitur digeſtione atque diſcuſſione indigens. Ad hunc fi- 


nem melli admiſcetur, & in ereo vaſe leniter cinere ferventi decoquitur. 

Sunt quoque, qui tradiderunt, ft quis ex hirudinum pullis excœcatus fuerit, 
mares, admota herba, illius cecitati mederi, adeoque viſum reſtituere. 

Radix (in multa capillamenta crocea fibrata) impoſita cum vino, herpeti- 
bus medetur, & commanducata dentium dolorem ſedat. 

Suppurationes, collectiones & ſinus ulcerum Chelidonio ſiecantur, vulnera 
etiam, adeo ut pro ſpodio utantur. Strumis medetur. Datur ex vino per- 
cuſſis a ſerpente. 

Radix cum aniſo, ex vino albo pota, regium morbum ſanat. 


NOT. Tota planta odoris eſt ingrati, gravis inſtar ovorum coctorum, fa- 
poris ſubamari, ſubacris, cum ſenſu caloris in gutture per ſesquihoram: in 


radicibus acrimonia major quam in foliis, que extrahitur tum ab aqua, tum 


a ſpiritu Vini rectificato. Exſiecatione odor & ſapor longe debilior. 

Succus croceus linteum tingit colore indelebili, acerrimus eſt, amarus & 
nrens, ſaponaceus, acrior quam bilis cui alias ſimilis eſt: non niſi leviter ru- 
pefacit chartam cæruleam. Adhibetur a vulgo ad deſtruendas Verrucas prius 


inciſas, ut ſuccus Tithymali & aliurum plantarum corroſivarum (extrinſecus 


Q cale 


b, 
Fl 
WA 


—̃—. IN Co 7 S I ne 
—— 3 . 


* — 
pe Dr =—_ 


— 


„ — — — 


ears MEDIC 


calefaciens, inflammans & exulcerans) & ad caligines ac ſuffuſiones oculorum, 
& ad ulcera oculorum detergenda, ſed latte copioſe dilutus. 

Illitus Herpetem miliarem compeſcit & ſanat. Dolores dentium ſinit, &, 
authore Braſavolo, eosdem confirmat, modo putridi non ſint. Externe quo- 
que adhibetur Succus in tumoribus pedum, Gd coagulationem lactis au- 
ferendam. 

. Uſu interno guttæ 3 vel 4 preſcribuntur in Vini hauſtulo vel alto ido- 
neo vehiculo, egregium forte aperiens in cachexia & hydrope. 

Tota planta, contuſa & cum Spiritu Vini applicata, potenter reſolvit, & 
a multis tota herba in vulneribus & ulceribus fœdis, ſcabie, impetigine, pu- 
ſtulis facici, lentigine, excreſcentiis carnoſis, clavis pedum, & contuſionibus 
laudatur. Herbe pulvis vulnera & ulcera purgat, ſanatque inſperſus. 

Folia, flores & radix dicuntur bilem educere per alvum & urinam, alvum 
nemps laxantes, urinam moventes. | 

In Ephemeridipus Germanicis laudatur, tanquam F ebrifugum of <ploratum, Suc- 
cus acris ad Cochleare j vel ſs in vino ſumptus, vel portio quædam radicis 
ante paroxysmum in febribus intermittentibus, ægro ſe ad ſudorem compo- 
nente in lecto, & ſi opus fit, doſin iterante. 


. CICER ALBUM Offc. Cicer fativum Ch Cicer ſativum 
album Park. TJheatr. Muite Chichies. 


CICER RUBRUM & NIGRUM Ogi. Cicer arictinum ni- 
grum vel rubrum Park, Theatr. Red & black Chiches. 


Ciera apud Veteres in cibario uſu crant; &, authore Galeno, valentius 
nutriunt, quam Fabæ. 

Olerum medicina eſt Ciczr ; arcet enim erucas: & Ciceri nale beſtiole 
in horreis innaſcuntur. 

Inter cibaria calida numeratur, 1s convenientia, quibus dominatur frighdi- 
tas. Coloris bonitatem cuti conciliat. 

Huic major eſt abſtergendi facultas quam Fabæ. 

Flatuoſum eſt & cxterſorium, copioſi alimenti, unde valentiorem ventricu- 


Jum poſtulat. Jaſcalum ex hoc præfertur, quod & abſtergit & urinam ciet, 
quandoquide m qualitate id quadam ſalſilaginoſa participat, quamobrem hoc 


potius, quam illius ſubſtantia admittendum: & purgat in ictericis. 
Ad venerem excitat; equis admiſſariis me, ſemini & lacti generan- 


15 


_ do aptum. 


Ao movendæ habile & ciendæ urine ; imo album per alvum ſecedit, & 
per urinam cjicitur & alit. Urinam ciet, dato cum Roremarino adverſus mor- 
| bum 


* 


1 AT E RI ES M E UI e A ns 


bum regium & hydropem ejus decocto: porro & decoctum, maxime nigti, 
alculos in renibus atterit; {edit tamen exulceratam veſicam & renes. 
Frixum flatum de ponic, verum difficilius concoquitur & ventrem magis fi- 
ſtit, craſſtorisque ſucci alimentum corpori exhibet. 
Menſes ciet, partusque expellit. Farina manantia ulcera ſanat. Gangra- 
nis utile eſt cum mellè, & ulceribus cacoethis. 


NO IE. Album & nigrum, ſeu potius rubrum promiſeue in uſu ſunt. 

Apud nos & Italos in cibario ſunt non tantum cotta, ſed & eruda, vi- 
ridiaque. 

Guſtu piſum quodammodo reſipit,  ſubdulce, nens in gutture & amari- 
cans: decoctum incdorum eſt & mucihiginoſum, leniens & nutriens; ecco- 
proticum eſt ſi liberaliter ad libras aliquot hauriatur: ſiccum & frixum al- 
vum ſiſtit. | 

Utimur in cataplasmate ubi emollire & reſolvere opus eſt, v. g. in tumo- 
ribus mammarum, teſtium, parotidum, ad pſoras & lichenas. 

Inter omnia grana toſta hoc optime imitatur Coffee, & teſtatur D. H:vham, 
cximias eſſe Ciceris vires in aqua decocti in variolis maturandis, morbo ad 
itatum procedente ; quas vires poſſidere potionem Coffee ipſe quoque aſſerit, 
& Hoffmannus refert, ſe plures noviſſe, qui in calculo comminuendo non 
ine fructu uſurparunt, & cum Miliepedibus præparatum inter medica- 
menta calculum depellentia præcipuum eſſe. Confer dicta de Lente infra, 


D. CICHOR EUM ſylveſtre five Offic. C. B. ili Succory. Seris 
Græcorum. Intubus Latinorum. Endivia & Cichorcum ſativum & 
ſylveſtre. | 

Cichorei varia nomina cichoraceis obſcuritatem attulerunt : genus enim pro 
ipe<cie, ſpecies pro euer & una ſpecies pro altera ponitur, & eodem no- 


mine deſignatur. 


Tota planta repleta eſt ſueco amaro, Picris ob amaritudinem nuncupato; 
rccens valde amara & magis 4 amara quam hortenſe. Folia & Radix valde ama- 
ra, Flores minus. 

E xſiccationem non fert, ſed arena tectum ſervatur. coctionem lenem fert. 

Folia & radices aliquantulum rubefaciunt chartam cæruleam; magis autem 
eee Hine ſolvitur phænomenon pro miraculo habitum, ſeil. flos Cicho- 

ei cœruleus, cumulo formicarum abditus, ceruleum colorem in rubeum mu- 
tat, videlicet ob odorem ſubacidum, quem ſpirant formicæ. 

Succus Gorey amareſcens, ſaponaczus eſt, diſſolvit lentorem 1 per 


by 2 Ur;- 


rs NM E DIe 4 


urinam eos expellit & alvum leniter ſtimulat, ſordes primarum viarum abſter- 
gens, ideoque prædicatur Radix tanquam peculiariter Radio- e ee 
fepe prime vie lenta materie obſeſſæ ſunt. | 

Acuit bilem torpeſcentem, &, quum lenem temperiem accepit, tum teneris 
debilioribus, quos aggredi validiore medicamento non tutum eſt, commodum 
præbet auxilium, tum præcipue in obſtructionibus viſcerum incipientibus, 
vitiis hepaticis, bilioſis, ictero, atrophia, catarrhalibus, acribus, ſeroſis 
humoribus, ulceratione interna hectica aut phthiſica, non valde provecta, 
detergente ſuaviter ac temperante ſua qualitate Radix decocta optime 
ſolatur. 

Profeſſor quidam Patavinus diu, plaribus medicamentis fruſtra uſus, tandem 
juſculis cichoraceis, in prima incnſa_hauſtis, melancholiam hy pochondriacam 


proiligavit, 
C. CIC UTA major C. B. Cicuta Veteribus & Neotericis J. B. Hemloch. 


Quidnam fuerit Cicuta, Venenum Athenienſe, nondum patet. D. Mead 
vult non ſimplex, ſed compoſitum quid fuiſſeQ. 4 

Noſtra ſatis convenit Cicutæ Dio/coridis, Nomen vetus xwvevv, aeg m2 
zune, quod eſt circumagi vel circumverti, quadrat effectui fore perpetuo 
Extracti ejus in experimentis nup<ris: porro & noſtram, que ac illa Vete— 
Tum, in majori doti venenum elſe nuperrime experientia deprehenſum eſt; 
& Galenus inquit, Cicutam non nocere niſi in quantitate. 

Folia odoris gravis, tumorem omnem doloremque & epiphoras ſedant, & 
trita 37m facro medentur. Podagras refrigerat cum lithargyro vel axungia; 
præcipuus autem Succl uſus eſt ad cohibendas cpiphoras vltivas & oculyrun, 
dolores ſedandos circumliti. 

Cacuminibus ſen coma ipſa, priusquam ſemina ſicceſcant, contuſis ſuccus 
exprimitur, qui deinde ſole denſatur atque cogitur in paſtillos. Hujus autem 
rarefacti multiplex in medicina uſũs, ſiquidem collyriis, doloris ſedandi vi 
præditis, commode miſcetur, & Eryſipelata ujceraque ſerpentia illicu reſtin- 
guit; eatenus uſus hujus olim, teſte Oribaſio, notus ſuit, ut efficaciſſimus 
xiſtimabatur Creticus, Megaricus, Atticus, & 1s denique, qui in Cil:cia con- 
ficiebatur. 

Herba cum coma, trita reſtibuzgue circumlita, libidinis in ſomno i imagina- 
tioni, ſimul & ſeminis profuſtoni obnoxiis opitulatur, ſed & genitalia illitu 
effœta languidioraque reddit. Lac mammis impoſita extinguit, Sororiationem 
impedit, ac pu rorum teſtes nutrimento augeri prohibot. 


Pota vertiginem excitat, & oculis caligines offundit: mentis alienatio & 
artuum 


— r 
— nr — — —— — ones 


— — e — q ——— AAS > a eNo 


. WATERTES MED THER ns 


' artuum gelatio ney prefocantur tandem, qui eam ſumpſerunt & nihil 
ſentiunt (7). | 
Sturnos non modo non refrigerat & enecat, ſed eos alit & nimium calefa- 
KY Porro & Aſini & Oves ea impune veſcuntur. | 


NOTZ. Sapor foliorum eſt herbaceus & ſalſus: ac puerorum, Cicutæ fi- 
ſtulis ludentium aut modulantium, qui intra labia eas aliquamdiu continuerunt, 
labia & os inflantur. 

Petiver apud Raium, quin & Raius IE Cicutam in Anglia naſcentem non 
eſſe venenatam volunt; ſed quo arguments ? quoniam radix ad 3ij vel iij de- 
devorata fit absque allo damno, quin & pulvis radicum ad 5j in febribus ma- 
Fghis, & in quartana ante paroxysmum exhibitus, omnibus aliis diaphoreticis 
antecellat: addit porro, radicis ſaporem ſatis gratum eſſe, ſapori Apit dulcis, 
Cellery vulgo dicti, non abſtmilem. Sed dicta non inpediunt, quod folia & 
radices ejusdem plantæ ſepe diverſis polleant viribus. 

Folia enim venenoſa eſſe, imo lethalia plura exempla triſtia olim & nuper- 
rine probarunt. Recentia exempla quoque confirmaverunt, foliorum extra- 
ctum vim poſſidere, ſimilem aliorum Narcoticorum: ab hac enim herba co- 
meſta perierunt plures vertigine, ſtupore & convulſionibus. Apud Boerhaa- 
vium proſtat Inſtoria xij hominum in eadem familia, ex uſu foliorum cicutæ 
fere extinctorum, qui tamen ab uſu largo Aceti & Vini poſt aliquod | tem- 
pus evaſere. 

Notari meretur, us Lac, copioſe ſumptum, ſolum ſe preftitit Antidotum 
hujus Veneni in exemplo notabili apud Cem ſimile quod & partim a 
Dioſcoride notatur. 

In nuperis tamen experimentis minore doſi & forma Extracti ſumpta medi- 
camentum non contemnendum ſe præſtitit, (g) quare operæ pretium erit pro 
more qualitates & effectus ejus ſenſiles deſeribere. 

Preter ſœtorem, qui caulibus major, ut in recentibus follis, quam in fie 
cis, acrimonia quoque ſenſibilis adeſt, & aliquid caloris in ore & gutture, 
ſatis diu durantis. 


— — — — — gn * 
— x — —.— 5 
IM. Lad * * — 


> 2 — 1 3 : 
„5ͤ e tb oP T7 


—— ok 


— 


aegis nt —— — — re} we 
- > > — * - 5 


CES — 5 — 


—— 
— 


— cg" — — 


Spir 1 


EY ——_— 
: — 


L 


(r) Effectus allegatos tribuere Veteres vi refrigerandi. Cicutam refrigerando enecare ut 
& Opium ſimiliter explicant; quærere tamen velim, an odor graviſſimus huic explicationi 
pon obſtet, & an hi effectus ejus vi digerendi & diſcutiendi non potius deberent adſeribi, & 
proinde calori potius quam frigori tribuendi ſint? Ajunt cum gelatione artuum enecare Ci- 
cutam; ſed & ſimile quid obtinet in ebrietatis ſummo gradu ab uſu n, fermentatorum: 
Quis tamen Vinum frigidum auſit affirmare? 

() Anglus quidem nuperrime detexit, Extractum, ex ſeminibus paratum ei, quod ex fo- 
= wo — ad uſum Medicum eſſe przfcrendum, vide Medical Comment, 


Q3 


= — — * 
—— —— — 


* — 


— 
— —— 


x a Cn na 
— EEE 


: — 
r — 


K , OTE Djit-.. ere Thee 7 


cedentium, opt imi ſepe prœſtabantur effectus, & ſæpe curatio integra per- 


126 MATERIFS MEDIC A 


Spiritus Vini rectiſicatus perfecte extrahit odorem foliorum, tum Extracti. 

Folia parum rubefaciunt chartam cerul:am. Extrinſecus tumores duros & 
ganglia potenter diſcutiunt: cocta cum latte feliei cum ſucceſſu applicancur 
hzmorrhoidibus: applicancur quoque locis arthriticis; & Henr. ah Heers valdo- 
pere commendat recentia applicata in inflammatione, & cumore penis ex ni- 
mia venere. FIR | | 

Extractum e foliis ſumptum fuit ad 3ij & ultra; Succus aliquando ad Co- 
chlcaria duo in 24 horis: & Extracti devorati Foliorumque, externe applica- 
torum, in Civitate Dublinenſi, per annos aliquot, Effectus ſequentes videbantur 
prœcipui; | 

1. In tamoribus ſcrophuloſis potenter diſcutiebant & 5 curationem per- 
fectam abſolvebant. 

2. In Cancris, tam occultis quam exulceratis, vis eorum valides non de- 
neganda, corum enim progrefſuin retardando, tumores & dolores minuendo, 
humorum malignitatem corrigendo, & ad cicatrizationem diſponendo. 

3. In curatione Ulcerum ſordidorum corroſivorum, etiam Mercurio non 


fecta in peſſiinis hujusmodi caſibus. £ 

His adde vim anodynam in curandis doloribus excruciantibus, fixis. | 

Ex tj ſucci, ſub{identia depurati, decantati & colati, obtinui, Inſolatione 
facta per 3 dies, 38 Extracti, quod Extracto Veterum reſpondet, & procul- 
dubio vires plantæ magis retinet, quare hanc præparationem commenda- 
re auſim. 

Vid. Annotata ad Coriandrum ex Galeno. 


C. CINNABARIS MAT IVA. Native Cinnabar. 


Vox Cinnabaris & Minium apud veteres & recentes res admodum diverſas 
ſignificant, ſcil. 1. Minium Diaſcoridis & Plinii. Cinnabaris nativa. Theophra- 
Ati Cinnabaris. Native Cinnabar. 2. Minium noſtrum. Red Lead. Sandyx 
Veterum. 3. Sanguis draconis. Dragons Blood. Cinnabaris Dioſcoridis & Plinii. 

Parum de viribus Cinnabaris native tradidere Dioſcorides vel Plinius. Prior 
hæc habet. „ Halitum in fodinis ſtrangulantem exſpirat, 1deoque, qui in offt- 
„ einis illam tractant, faciem veſicis obvelant, ut per illas ſpectent, neque ta- 
„ men vaporem lethalem exſpirando trahant. Plinius inter venena refert. 

Apud poſteriores Græcos invenio Emplaſtrum e Cinnabari admirandum ad 
tophos in articulis, & ad omnis generis induratos tumores. 


NOTE. Baſis eſt mercurialium fumigationum, falivationem excitans in 
ſuffitu, & ad ſanandam luem veneream & ſeabiem uſurpatur. 5 
| | Alvum 


MATETRTES MEDTER ts 


Alvum mollit tum nativa, tum Cranabaris Antimonii. 

E modernis plures negant ejus fieri translationem in ſanguinem & vires ejus 
prorſus ſimiles eſſe Æthiopi minerali aſſerunt. D. Tralles teſtatur, eam ſepe 
egredi ut ore ingeſta fuit, ex obſervatione in infantibus. Cartheuſer pronunciat, 
Cinnabarim concretum eſſe iners & fatuum, utpote neque folutam a menſtrais 
aqueis, ſalſis, ſpirituoſis, neque a concentrata ſolutione ſalis Tartari, dige- 
ſtioni calidæ, noſtrum calorem ſuperanti, commiſſam, neque abſorbendi acida 
virtute præditam eſſe, quum non corrodatur a concentratis acidis: verunta- 
men notat Lieutaud, aliquando ab uſu ejus diuturno ſalivationem excitari, 
adeoque Mercurii particulas in ſanguinem transferri; & huic congrua eſt Ob- 
ſervatio ſequens apud Germanos: „ Si Cinnabaris ſingulis diebus ad 9j exhi- 
„ beatur, nullum eſt dubium, quin Salivationem promoveat ; ſed raro illa doſis 
„ ad Autoribus diu exhibetur; idcirco quidem in corpore aliquid movet, ſed 
„ non promovet, & potius nocet. Porro & a Cingulo, e Cinnabari cum Sul- 


5 phure & Pinguedine compoſito, Lumbis applicato, ſequuta eſt mors infantis 


» in duobus n 


N. CINNABARIS FACTITIA noſtra. Permilion. 


Cinnabaris Sulphuris inſtar olet ; & nativa & factitia, & Antimonii Cinna: 
baris ex iisdem principiis conſtat. 

Minium quoque apud Veteres (ut Cinnabaris apud nos) duplex erat, fos- 
file & factitium: factitium a noſftri Cinnabari factitià longe diverſum, aliis 
dicebatur Rubrica Sinopica, ex Ochræ quadam fpecie, Attica dictæ, facta. 


NOT. Fit ex Mercurii Zxxv & Sulphuris 5vij: & proinde de Doſi ma- 
gis conſtat, cur native præferenda. | 
Accenſa odoris ſulphurei eſt & flammam cæruleam emittit, reſiduo nigro 
& fumus, ore receptus, acidus vel inſtar aluminis ſentitur. | 
Fumigatione falivationem excitat, & ad 5j in die, ſepins vel tardius per 
ſeptimanam uſurpata, in ulceribus venereis faucium, in o nis, & in cancris 
vencreis omnibus aliis remedus præfertur. 


CINNAMOMUM. Cinnamon. Vid. Caſſia. 


„Uaiverſa Cinnamomi natura ſimilis eſt quodammodo optimæ Caſſie. *” 
Galenus. | 


C. CI TRIA M4 LUS. Malus Medica C. B. 7 Citron- tree. Fru- 


Etiis, Cortex, & Succus, 


Malus Citria, a Allyria vocatur, quia apud Medos, Aſſy rios, &. imprimis 
apud 


fo 


_ WA TERITES M E DI e A 


apud Perſas frequens eſt. Hinc in Italiam translata fuit, poſtea in Hiſpania 
in uſum devenit, ut nemora & campos occuparit hodie, Fructus N tem- 
pore nondum mandebatur : Galeni tempore edules fuere. 

Tegumentum ſuaveolens eſt & aromaticum, odore & guſtu acre, Con- 
coctioni nonnihil confert, & parce ſumptum ſtomacho robur inducit. Arcis 
veſtiariis impoſitus velteh ab eroſionis vitio vindicare creditur. | 

Acetoſitas ſeu ſuccus frigefacit, incidit, tenuat: in Acetum imbecillum 
conjicitur quo ipſum reddatur acrius. Decocto ſuccoque colluitur os com- 
mendandi halitũs gratia, | 

Eſtur maxime fructus mulieribus contra malaciam. | . 

Albedo corticis cocta in diarrhœiĩs & albo fluore laudatur, - 


* 


NOTE. Cortex odor is eſt fragrantis, ſaporis ſuaviter amari, ſubacris, 

- nonnihil fervidi, odoratior quam cortex Limonum, & antidotis convenien- 

tior; vires poſſidet ſimiles 11s corticis Aurantiorum, ſed majoris lenitatis & 
ſuavitatis analeptice. 

Abundat Oleo, quod, deraſa flavedine, expr rimitur & dir a guttis 11j ad 
vj cum faccharo pro carminativo, & in paralyſi lingue. Per deſtillationem 
dat Aquam fragrantem frequentis uſus. Vires extrahuntur menſtrui aqueis 

ac Spirituoſlis. 

Lumbricos fugat. Præfertur corticibus Aurantiorum & Limonum ad ſe- 
dandos motus ſpaſmodicos, & ad diſſipandos flatus, unde laudatur in affecti- 
bus hyſtericis, palpitationibus, vertigine, cardialgia, lipothymia, &c. quin & 
alvo laxande conducit; in quem uſum ex eo paratur Electarium de Citro ſo- 
lutivum, ad humores frigidos & pituitoſos utile. | 
Succus ſen Acetoſitas Citrorum quorundam dulces ſunt, ſed plero- 
rumque ſuccus acidus eft, ſubadſtringens, paulo minus acidus, quam ſuecus 
Limonum, ſed plerumque adeo acidus, ut acetum ipſum, fruſtulo in id 1nje- 
&o, magis aceſcat. 

Succus expreſſus, colatus, & calefaRtus ad conſumptionem ſuperfluæ hams 
ditatis & in locum frigidum repoſitus, ſal eſſentiale forma cryſtallorum dat. 
Sitim extinguit, nauſeam tollit, vomitum ſedat, ſtomachum roborans. 

In morbis & febribus ardentibus, petechialibus tum præcavendis, tum eu- 
randis uſitatiſſimus, æſtum temperans, &, quum a ſudoribus deficiunt ſpiritus 
& imbecillitas oritur, ſanguinem nimis fluxilem moderate coagulat & maligni- 
tati reſiſtit; in ſcorbuto ex Aeris inquinamento præſens eſt remedium. 

Syncopen ex bile, in os ventriculi effuſa, arcet abigitque, cruditati nidoroſe 
& ciborum faſtidio ſuccurrit, ebrietati reſiſtit & vertigini eonducit. | 


D. C. 


2 —— —ä4ĩ1—4w . . —— —— — — 
— — — ea Ig I 


MATERIES M is 


D. CITRULLUS, & ſimul de reliquis & ſeminibus quatuor frigidis, 
N. B. Veteres ſub uno nomine exvs, quod Latini Cucumerem dicunt, 
intelligunt Cucumerem noſtrum, Citrullos & Angurlas. 


. ANGURIA, Citrullus dicta C. B. Citr uls, 


| —_ eſt farinaceum, mucilaginoſum, ſaporis aquei & ſubduleis, ſimul ali- 
quando ſubamaricantis, amygdalis amaris fere convenientis ; in gutture ſubacre 
cit, inflammabile, olzumque ſudat, & . Oleum exhibet album & 
dulce, cutim molliens. 

Acrimoniam obtundit, temperat ſtranguriam æſtumque ſanguinis in Emul- 
ſionibus; ob levem amaritiem & acrimoniam vim blande diurcticam & ab- 
ſterſivam obtinet. 


2. D. CUCUM IS vulgaris ſativus C. B. Garden Cucumber. 


Seminis ſapor fere ut farinæ avcnaceæ, ſubduleis, unctuoſus, non ingratus, 
Mucilaginoſum eſt, flammam nutrit, & expreſſione Oleum preeber. 

Emollit cutim extrinſecus adorn: Diureticum eſt, acrimoniam involvit. 

Vid. infra de carne Cucumerts. 


3. D. CUCURBITA4 major ſeſſilis flore albo C. B. The Gourd. 


Seminis medullæ ſapor duleis fere ut Avellanæ, vel dulcis aqueus, & ſi- 
mul leviter acris in gutture: inflammabilis, Oleum copioſe ſudat &. expres- 
Gone, cutim molliens. | | 

Acrimoniam humorum involvit. 


4. D. MELO vulgaris C. B. Alon. 
Semen ſaporis eſt aquei, ſubdulcis, in gutture ſubacris: Mucilaginoſum eſt, 


tuſſi medetur: Sitim ſedat Emulſio, & vigilias in febre maligna abigit. 70 


jeum valde anodynum ex eo trahitur per expreſſionem, utile in acrimonia pe- 
ctoris & ad tollendas maculas rugasque Cutis. 

Urinam moderate ciet & ardori ejus medetur: in febribus ardentibus re- 
frigerat. 

Omnia, ſcil. ſingula & Seminibus quatuor dictis refrigerantibus, q ccitatem 
 lingug, tollunt, & Emulſio in fotu temperat æſtum partium 1 & 
humcctat membranas oculi in ophthalmia ſicca. 

Minus nutriunt quam Amy gdalz, fed magis refrigerant. 


© 
N. COFFEE. Jasminum Arabicum, Lauri ron cujus ſemen Caffe 
dicitur. Fuſſteu, 
In uſum diœteticum apud nos recepta eſt centuria xvij. 
| | R Se- 


nner s MEDIC & 


Semen recens nullum fere odorem ſpirat, id quod de toſto verum, niſi fa- 
barum adinſtar torreatur. Sapor leguminoſus, farinaceus, leviter unctuoſus, 
amaricans. In experimentis D. Percival aliquid adſtrictionis prodit, colore 
purpureo inducto Tincturæ ejus cum Spiritu Vini, addita ſolutione Vitrioli 
Viridis. Infuſum vulgare itidem acquiſivit colorem fuſco- nigreſcentem, ad- 
dito ſale Martis, viridem autem poſtquam ſtetiſſet per biduum. Exinde le- 
vis ejus adfirmatur adſtrictio. | 

Deſtillando ex retorta dat fere duplo majorem olei quantitatem, quam Fa- 
be equine, & triplo fere, quam Iriticum; nempe #j fere Jiij olei, inſtar 
Butyri craſſi, dedit (f). | 

Stomachicum elit, doſi Medica Sumptum, concoctionem juvat, diſſipat fla- 
tus; prodeſſe dicitur phlegmaticis & arcere ſomnum. 


N. COC CINELLA. Cochineal. 


Eft novi Orbis (Americæ) novum Medicamentum, 

Odoris eſt mucidj, ſaporis ſubacris, ſubamari, ſubadſtringentis, qui extra- 
hitur menſtruis aqueis & ſpirituoſis; ſalivam ſanguineo tingit colore: porro 
Spiritu Urine melius ſolvitur & ei tincturam prebet ſaturatiorem quam 
Aquæ aut Spiritui Vini; ſed ab Acidis fit rubor minus ſaturatus: qualitas ad- 


ſtringens ulterius patet addendo Salem Martis infuſo ejus in aqua, quod inde 


nigreſcit. 
Uſta fœtet inſtar Cornu vel pilorum uſtorum, & h chemica exhibet 


principia animalibus communia. 

Antacida eſt & fere casdem vires, quas grana Kermes, poſſ idet, cardiac 
nempe & ſudoriteras (unde in peſte & febribus petechialibus ſepe te 
tur;) ſed 1s virtute ſtimulante longe ſupcriores, adſtrictoria vero longe infe- 


riores, quare Urine fluxum potentius ciet, imo & potentius quam Millepe- 


des, ob Salem volatilem fortiflimum : urinam tingit colore ſaturate rubro, & 


ſabulum renum ac velice valde pellit, 
uidam eam adhibucrunt in laxitate dentium ob vim aditrietoriam; 5 quin & 


præſcribitur contra fluxum ventris & abortum. 
Vulgo 


2 


( ) Martyn's Abr. of the phil. Tranſ. & IIill. Mat. Med. Neumannus, deſtillando 
15, obtinuft 


—A ͤ 2 518. 
Olei craſſi foctidi - 0-3 5% PB. 
Capitis mortui - - - + 3jv, 534. 


MATERIES WED EE =: 


Vulgo preſcribitur doſ a gr. ij ad vj vel viij; ſed D. Alſton ait, tuto dari 
ad 3h. 

Fertur, celebrem D. Le Clerc cum optimo ſucceſſu in Epilepſia dediſſe gra- 
na iv ex aquis appropriatis per tres ultimos dies Lune. 


c. COCHLEA. TERRESTRIS,  Oochlea cal eine edu 
lis, cujus Os operculo craflo gypſeo per hyemem clauditur, Liſtert, 
Houſe Snail, 
Cochlea magni pretii erant apud Veteres, tam ut alimentum, quam medi- 
camentum. gre concoquuntur, cum aceto vero & ſucco aperiunt, ut, qu 
eis veſcantur, pingueſcant. 

Omnibus teſtaceis ſuccus eſt qui ventrem ſubducit, quare etiam Cochleis 
terreſtribus: quum ha duram carnem habeant, que ægre concoquitur & nu- 
trit, malumque ſuccum generat, quidam, juſculum per oleum & garum con- 
dientes, ad Alvi ſubductionem ipſo utuntur. Hujus animalis caro, fi hac ut 

cio eſculento ur velis, prius in aqua elixetur, in aliam aquam dein 1ransferatur, 

in qua iterum coguenda, & ita condienda donec diligenter flaccida reddatur: 
in hune modum præparata alvum quidem ſiſtet, ceterum corpori alimentum 


egregium dabit. 
"bf hyemalis cibus. Sanguinem generat craſſum & nigrum, proinde ſeni- 


bus cavendum a multo earum (ut Caſci) uſu. 
Venerem concitant fluviatilium carnes ſale aſſervatæ, & in potu ex vi- 


no datæ. 

Refocillabis vires Cochleas exhibendo : ſtomachi enim humiditatem 
eximunt, &, in modica mole magnam vim poſtidentes, cumulatim corro- 
borant. | | 

In narem injectæ. extractæ teſtis, ſanguinem è naribus fluentem ſiſtunt, 
ut & contrite, fronti illite. Proſunt ſanguinem exſcreantibus, demptà tes- 
ta, trite & ex aqua calida a jejuno bibitæ. 

Terreſtris fluentem Pilum glutinat & cohibet, ſi quis lentorem viſcidum 
hærentem mucroni acus, trajectæ per carnem ipſius, admoverit. | 

Carne, ut etiam muco, utitur Hippocrates ad procidentem anum illiniendam 
utpote valide deſiecante & glutinante citra morſum & aſperitudinem. Si de- 
cidat ſea deſcendat teſtium alter, ſpumam Cochlearum illitam remedio eſſe 


tradunt. 
Minute late, contrite, illitu pruritum ſedant. 
pide cyathis tribus, ſi ſorbeantur, tuſſim ſedant. 
In ſtrumis exulceratis veteres cum teſta ſua illiniuntur, maxime que fruti- 
R 2 cibus 


Crudæ, tritæ cum aquæ te- 


reer s MEDIC. 


eibus vel ſalicibus adhærent. Pernionibus ulceratis Imponuntur que nude 
inveniuntur. | 
8 Ad Panos diſcutiendos quidam Sinopidem admiſcent Cochlee contuſæ. 
118 SF Menſcs tritæ & impoſitæ cient : in cibo ſumpte accelerant partum. Eæ- 
11 dem ex amylo & tragacantha illitæ profluvia ſiſtunt. 

19 Inanes (ſine carne) in potione calculoſis date medentur. Crude, contri- 
1 tz cum teſtis ſuis & ex paſſo per dies ſeptem aut novem potui datæ, efficaci- 
11 ter dyſuriæ proſunt. Exemptas teſtis tritasque tres in cyatho bibi, ſequent! 
| die nd tertio die unam, ad ſtillicidium Urinz emendandum, author eſt 


— 


bh | 

j i Plinius. | | 

| i Cruda, cum ſua teſta impoſita, hydropicorum tumores diſcutit, neque prius 
1 amovetur quam totus exhauriatur humor. Similiter imponitur in arthriticis 


3——: — 
io anon ae 


ll 1 articulorum tumoribus, impenſe deficcans; idemque faciendum in tumoribus, 
1 ex ictu natis, difficile * & ex contuſione fata in auribus; illos enim 
| deliccant. 

Arundines, tela, quæque alia extrahenda ſunt & Corpore evocant, que 
gregatim folia ſectantur, contuſe impoſitæque cum teſts. Podagricas in- 
flammationes leniunt impoſi te cum teltis, 

Al! quando in agro, inquit Cd νν,, carnes ipſas in vulnus, eum nerv vul- 
neratione & contuſion? factum, tritas impoſui, ipſumque vulnus palchre glu- 
tinatum eſt, & nervus phlegmonem haud perpeſſus: miſcui illis pollinem fa- 
rinæ a pariete molæ. 

Crematæ teſtæ calfaciendi urendique lepras, vitiligines, ac dentes etiam 
extergendi vi pollent: oculorum cicatrices & albugines, maculas a Sole con- 
tractas ac viſus hebetudines emendanc, fi teſtæ cum ſua carne ute & contri- 
te cum melle illiniantur. 

Pſoris quoque illinitur cinis, authore Plinio, & imanium cinis prodeſt ad 
calculos pellendos. 


ELIE —— I 


K 


* — Ln £ 
— = 
— 


NOTE. Saporis mucilaginoſi ſunt & continent ſuccum glutinoſum, ſeu 
gelatinam copioſo ſale vclatili temperato imprægnatam. Caro denſioris eſt 
conſiſtenti quam Oitreorum, 

Vegetabilibus paſcuntur, & proinde minus ad putredinem tendunt quam 
ea (inſecta) quæ animalibus paſcuntur. | 

Vulnera glatinant, Utcra fanant. Muturant & rumpunt anthraces. Cum 
teſtis contuſe, in conſiſtentiam catapla mutis redactæ, impoſitæque proſunt 
in refolvendis & diſcutiendis tumoribus ſerohs & aquoſis. | 

Interne ufurpantur ad corrig 3 acrinoniam ſanguinis in hæmoptoë & 

| | | Phthi- 


— u— 2 2 —_— — — — LG ä 1 
— m — — . . A ²˙ . ²˙ w ˙ . ———— —— — . ͤ—— 9.» 


„ A T ENI N WEMNESA, 2: 


phthiſi, & plura exempla proſtant in 478 Germanicis phthiſeos his curatæ; & 
apud nos Decoctum Limacum in Lacte ad hunc uſum menſe Majo ſumen- 


dum præſcribitur. 
Teſtæ erudæ inter abſorbentia, erematæ inter ithontriptiea a modernis lo- 


cantur; quin & crudarum pulvis ſubtilis a 5ſs ad 5j in vehiculo commodo 
apud Germianos celebratur (ut apud Veteres) ut remedium contra calculum, 
utpote potentiſſi ime glaream, ex qua generatur calculus, diſſolvens, Sabulo 


multo ab ejus uſu cum urina excreto: necnon Cochleas, una cum teſtis cale- 


factas, & inſtar cataplasmatis applicatas, uſùs eſſe inſignis in doloribus circa 


juncturas articulorum, & in genere nervoſo, diſcutiendo & attenuando lym- 
pham coagulatam. 
N. COCHLEANMIA folio ſubrotundo C. B. Carden Scurs Wraſs.. 


Odoris eſt pungentis, ſaporis acerrimi, calidi, ſalſi. 
Infuſum foliorum tantummodo diluit Syrupum Violarum, nec chartam cæ- 


ruleam mutat. 


Phlegma, quod inter deſtilandum primum prodit, turbidum eſt ab Oleo 


quodam tenui, acri, pungente, & ſumme volatili, a quo plantæ odor & ſapor 


acris Precipue pendent. 
Folia acria; in decocto perit acrimonia ſed reitat amaror: proinde datur 


optime in infuſo vel ſucco. 
In hujus Aqua, Alembico Cold ſtil] ditto deſtillata, hoc fi ingulare, 5 
acrimonia ejus adſcendat in Aqua, que (fa). recens) notabilem acrimoniam 
poſſidet, non tamen ultra menſem hanc retinet. Hoc experimento differt a 


pluribus aliis plantis Antiſcorbuticis calidis, v. g. Naſturtio aquatico, Carda- 


mine & Porro, quarum acrimoma perit inter deſtillandum, nec in Aqua, ncc 


in Extracto ſenſibilis. 

Vis ejus extrahitur menſtruis aquoſis & ſpirituoſi s. 

Succus potenter reſolvit & cum herbà contuſa, faciei per ſex horas applioata, 
tollit maculas, ſed debet ablui decocto furturis: & folia, aſperſa Spiritu Vini, 
applicantur in contuſionibus. 

In aqua cocta Folia Ulcera putrida oris ies fi ſepe eo colluantur: An 
ab amarore? perit enim acrimonia coquendo, 

'Uſu interno Bilem inertem acuit: Diuretica eſt & diaphoretica. 

Egregia eft in ſanandis morbis ab aqua inerti, & a pituita, in ſcorbuto 
inerti, & ſpeciatim in morbis ex acido viſcido oriundis, & ſpleni vulgo 


dicacis, modo viſcera ſana ſint; ſed, ubi gingivæ putredine diffluunt, nocet. 


R 3 C. DO: 


— 


hoe 


— — — I” PEE - II — -— WIR II: 2 oz 
. PEE IS „„ FE > = 8 
nl — ˙ A PIE 235 IP obs 


— — OO go — © Bees s 
. —— 


„FF ͤĩ7ÜemdKꝛ ˙ ä — {= .. 


—ů —̃ X——T— —- 
E 


r 


0 — — 


228:. _CEESVY 


— = a 
n 


CESS —_—— m—_ > = 5 
Ta * - bh — — — — — 


. x — — —— 


—— 


— — 
rn 


— 


=> 


W— TT aAT/ERIES M E DIe 


C. COLOCTYNTHIS. Cucurbita ſylveſtris. Colocynthis fructu rotun- 
do major, quæ Colocynthis Matthioli C. B. Coloquintida. 

Fructus vchementer amarus. Virentis ſuccus ſpine & lumborum ac coxen- 
dicum doloribus ſuccurrit, {i cum oleo infricetur. 

Siceati fructus tritique uiliſſime miſcentur his, que clyſtere infundenda ſunt 
contra coxendicum dolores, nervorum reſolutionem & coli vitia, ut que pitui- 
tam, bilem ſtrigmentague, & interdum cruenta etiam, eliciant. 

Subdita fœtus enecat. 

Purgatoriam facultatem vehementem in ſe continet, detrahens per ventrem 
tam pituitam, quam bilem luridam, nonnunquam & atram fi cum aqua mulſa 
detur. In quibus vehemens humorum denſatio, que ægre diſſolvi poteſt, pur- 
gatio ex elocy :nthide auxiliatur. Danda proinde iis, qui caput affectum ha- 
bent, vertiginolis, alteram capitis partem dolentibus, a cephalæa vexatis, co- 
mitialibus, ſideratis, canino modo convulſis, diutina oculorum fluxione labo- 
runibus, & in obtuſa acie oculorum, aſthmaticis, diuturna tuſſi vexatis, in late. 
rum doloribus inveteratis, ſingultibus, inſuperque arthriticis, in coxendicum 
morbo, & ĩis, qui circa renes aut veſicam affectionem habent. Eſt amariſſima, 
verum ee ad cibum promptiores reddit. | 

Medulla teratur diu, & ufiis tempore quam optime lævigetur in mortario 
eum aqua mulſa; nam aſperitudines, ipſius internis partibus adhærentes, tormi- 
na, contractiones, ulcerationes & nervorum per conſenſum affectiones indu- 
cunt: &, ſi quis mitius purgare voluerit, ſemen ejiciendum eſt, & affuſo vino 
dulci intra corticem, lento igne coquendum; vel absque igne per noctem ſtet, 
& mane iis propinetur quorum cutem lividæ papulz deformarint. Purgat 
optime morbum reglum. | | 


I34 


NOT. Odoris ingrati "OM mucilaginoſa, amara, imo felle amarior, & 
in gutture nauſeoſe amara, dum contunditur afſicit OS _ amaroris ; eſt 
quoque acris. 

Non ebullit cum Aqua forti, nec cum Spiritu Vitrioli, verum colorem 
rubrum ſatis vividum dat ation; Helotropt, qui Ane addito Oleo Tar- 
tari per deliquium; & cjus tinctura in Spiritu Vini magis e ſolutio- 
nem Hcliotropi quam Spiritus Vini ſolus. 

Sviij Aquæ dant 51ij cxtracti Gummoſi, ſed cadem quantitas tantum 5s 
extracti Reſinoſi Spiritui Vini exhibet. 

Decettum aqueum inſpiſſatum magnam quantitatem, ſci}, dimidiam ponde- 
1is Colocynthidos præbet, quod fortiter purgat, ſed tutius & cum minore ir- 
ritatione quam Colocynthis ipſa, & videtur hc optima eſſe ejus Præparatio. 


A Spiritu Vini totam aerimoniam amittit. 
Si 


NATERTES: MED EN ma 


Si dimidium Salis Tartari addatur, nil fere purgat: & fal Tartari cum aqua 
ſimplici, vel Spiritus Salis Ammaniact dicuntur optimi eſſe ejus correQores. 

Violentiam ejus hoc indicat, quod ſolo tactu & odore abunde & cum 
magna perturbatione alvum dejiciat, quod experiuntur qui eam pinſunt aut 
alioqui tractant: unde prudentiorès ea non per fe n, fed tanquam ſti- 
mulo aliis purgantibus mitioribus admixto. 


Colliquatas ſordes ſub forma mucoſa ſolet evacuare. 
In iis Malis, que in imo ventre ſunt, ſufficit fere inunctio umbilici par- 


tiumque vicinarum. Sic felli taurino admixta, ventri infantum applicata, laxat 
alvum & vermes expellit: ubi inunctio non ſufficit, Clyſteribus addatur qui- 
bus incoquitur pro fortiori Alvi ſtimulo in affectibus ſoporoſis; ſed tum ligari 
debet in petio, aliter inteſtina exulcerat. 

In ſuffitu menſes ducit, eosque cum aptis corrigentibus valide promovet: 
Corrc&tio autem potiſſima conſiſtit in exactiſſima pulveriſatione; niſi enim 
hoc fiat, partes quædam ſubſtantiæ, inteſtinis adhærentes & vaſorum ora ar- 
rodentes, inſtar hirudinis ſanguinem trahunt. Porro, authore Riverio, corri- 
gitur amaror & operatio ejus vehemens infuſione in urina; fie enim vehe- 
mentia illius infringitur adeo ut ad 3] tuto exhiberi queat, fitque excellens ad 
morbos capitis a cauſa frigida oriundos remedium. Sie equidem ab urina ex- 
trahuntur partes actuoſæ, quod & Aqua & Vino fieri poteſt. 

Ad pituitam craſſam vitream & viſcidiſſimam expurgandam, imprimis in in- 


eruſtatione a pituita acida nil melius, 
Seminis multo majorem doſin quam Meduliz dedit Lobelizs, majore com- 


modo & multo minore tumultu. 
C. CONSOLIDA major C. B. Symphytum alterum Dieſcoridis, I 
greater Comfrey. Radices. | | 
Glutinoſæ ſunt, & Galenus ſimul 11s tribuit aliquid amaroris & mordacitatis. 


Carnium fruſta, quibuscum coquuntur, cogunt ita, ut coaleſcant; 
Tritæ & potæ ſanguinem excreantibus, ruptisque proſiciunt, & recentia 


vulnera impoſita conglutinant. 
Inflammationibus ſedis cum Senecionis folus utiliter illiniuntur. 


2 
8 


NOT. Radicis Succus ſpiſſio. or eſt, quantitas cjus major, magisque viſco- 
fas quam radicis Altheæ, & ſubdulcis ; Caulis quoque valde muctlaginoſus. 

Radix rubefacit chartam ceruleam plus quam Folia, & proinde plus acidi 
continere videtur, 

Extrinſecus vulnerum ſanguinem ſtir & vulnera conſolidat. 


Chirurgi utuntur, quando F iſtularum orificia, admodum anguſta, dilatare 
| volunts ; 


eri kEs MEDIC 


volunt; quando ex hae radice turundam parant, radicem in aqua emolliendo; 
deinde orificus fiſtularum intrudunt turundam, que a liquido intumeſeit' & di- 
latat oriſicia. | 

Si in vulnere læſus ſic Nervus & dolores intolerabiles adſint cum tumore 
inſigni, recipitur mucilago Simphyti & applicacur toti loco affecto: fic eva- 
neſcit dolor & tumor. Laudabile ſuggerit prælidium in relaxatione partium, 
Iuxationibus, & fractura; confert herniofis ; & in balneo uſurpatur Virginibus 
defloratis, mire adſtringens partes genicales, 

Uſu interno acrimoniam involvit & prodeſt in diarrhoa, * he- 
moptoë, fluore albo, tuſſi, mictu er uento, & ardore urinæ. 

Saccharo conditæ phthiſicis & iis, — tenuibus acribus humoribus obnoxii 
ſunt, proſunt. | 
 Radices recentes, conciſas & impoſitas ad dolores podagricos, & nonnun- 
quam etiam iſchiadicum, leniendum valcre 1teratis experimentis conſtitit, quin 
& multos 1s uſos fuiſſæ ad brachtorum dolores cum privatione mottis au- 


thor eſt Naias. 


N. CONTRAYERLA vel Drakena, a Franciſco Drake, qui in An- 
gliam primum attuliſſe videtur, & anno 1 581 Clujin ite qui in 
Drakei honorem eam Drakenæ Radicem nominavit. 


Contrayerva dicitur quaſi contra Venenum. Odoris eſt folii ficulnei, ſapo- 
ris aromatici, ſubacris, ( ſcil. diatius maſticata tenuem ſuavemque acrimoniam 
linguæ imprimit) amaricantis & nonnihil adſtringentis; ſed, notante 4/ jLono, 
V . Martis inde non nigreſcit. Pulveriſata acrimoniam diutius retinct, 
quam aromatica Jeviora, utpote in partibus fixioribus reſidentem. 

Vires cjus extrahuntur ealore Aqua & Spiritu Vini rectificato. 

Potenter ſudorifera eſt & antiſeptica: in febribus lentis malignis mediocriter 
calcfacit z quin & in pleuritide & artuum doloribus, & in omnibus morbis, ubi 
ſudore opus eſt, valet. 

Febrium intermittentium, ante paroxyſmum ſumpta, paroxysmi vigorem 
minuit, ejusque uſu continuato plane tollitur febris. Ventris animalia pellit. 


D. CONVOLYULUS MAFOR albus C. B. Great Bindweed. 


Radix & Planta ſucco lacteo turget & gratum Suibus alimentum prebet, 
quod miratur Joannes Bauhinus, quum cathartice ſint: Succus ejus lacteus ta- 


men, authore Liſtero, ſatis acris eſt. 
Radix Hofmann Scammonium Germanicum appellatur, vim habens ca- 


tharticam. 
Folia, caulis & radix ſubdulcia ſunt, ſubamara & ſubacria in gutture. 


Præ- 


* r Q * 88 52 "+; 4 

hn ee: e * 

F 5 r 2 MES no Sor 
I FRO c rt FR So et 0 
C ee 


* n * R 
J. 8 
A nk 8 N 5 AL FAFSA 
PF 


at AT E RI E W N SS - av 


Pravotius in Medic. Pauperum inter benigne evacuantia locat: uſurpatur in 
decotto a m. j ad ij. 


D. CONV OLYULUS maritimus, Soldanella dictus. 

Foliorum ſapor ſubamarus, ſubacris vel nauſcoſus in gutture, ſubſalſus a 
loco natali. 

Vires hzrent in lacte. Doſis incerta, quibusdam 5j in ſubſtantia, aliis à 313 
ad Ziv. Prevotius dat Extraftum è foliorum Succo expreſſo depurato & con- 
denſato, addita quarta parte Macis & Maſtiches, a 3j ad 3ij. 

Magma decocti mucilaginoſum eft. 

Eſt hydragogum vchemens, ventriculo adverſatur, torſiones & moleſtias 
adferens. 

Tallopius aſparagos hujus commendat in Hydrope. 


C. CONTZ 4 media. Middle Flealane, Conyza media Aden, flore 
luteo, vel tertia Dioſcoridis C. B. 


Dioſcorides tria genera deſeribit, inquiens, tertiam multo gravioris eſſe ode - 
ris, ſed inefficaciorem : &, ſecundum Galenum, major & minor amara elt, 


-acris, excalfactoria, & tertii ordinis in excalfaciendo ſiccandoque. 


Noſtra, media nempe vel tertia Dioſcoridis, ut videtur, odore ſaponis & 


reliquis Conyzis diſtinguitur, & acrimoniz non expers eſt, & dicuntur pecora 


eam non decerpere: proinde vires inſigniores, Conyzze majori & minori a ve- 


teribus adfcriptas, hic allegare non gravabor : ſeil. Herba, ex oleo peruncta, 


contra rigores, qui per cireuitus redeunt, eſt efficax. Flores & folia ad men- 
Fs, partusque pellendos in vino bibuntur; & Hipp. in libro de Nat. muliebri, 
ou Conyzam & Caſtoreum virgini in uteri adſcenſu jejune in vino exhibe- 
Quin & decoctum inſeſſu Vulve vitiis medetur, menſesque purgat, ſub- 
ditas autem Succus abortum infert. | 
Porro, folia & flores cum vino bibuntur contra urine ſtullicidia, arquatum 
morbum & tormina. 


NOT. Videtur off minus acris & minus amara quam major & minor 
Veterum. 

Folia recentia odoris ſunt ſatis validi, & digitis compreſſa inſtar Saponis 
vel inſtar linteorum, ſapone repurgatorum, mihi ingrati, ſaporis acris, amari- 
cantis & aliquantum nauſeoſi in gutture, Succus quoque ſubſalſus eſt, & os 


aliquantulum calefacit. 


DecoCtum quoque ſubaere eſt in gutture, ſimul adſtringens, & cum Vitrio- 


10 Martis virideſcit. Infuſum ſubadſtringens eſt, valde amarum in gutture, 


& cum Vitriolo Mertis nigreſcebat. | 
8 Vt 


rr 


— * — 


** — 


— 2 — — 


- en rae toy ye os 


— — 


þ 4 > - Tx * 1 — , * 5 2 — odd 
— —. . . ——— 7 ——— re I §— oaoee niAMS- 5" rt 7107 nee*-<vAS a 
. - 5 * T * — > RX "7 * a VV = * 8 


* 


_—WazATIHRERqTES NME DIe A 


Vires ejus forte Conyze Veterum * & minoris inferiores ulterius 


inveſtigari merentur. 
Decoctio herbæ ad Urinam ciendam a vulgo ana 


N. CORALLINA J. B. Corallina Anglica Ger. Sea Coralline. 


AMuſcus marinus eſt duorum generum, alterum Dioſcoridis, alterum Plinii 
fed an horum alterutrum ſit Corallina noſtra non ſatis liquet: Vires eqnidem 
non quadrant: vim anthelminticam non agnovere Veteres, nec quod ſolvat 
alvum ; contra Dio/corides & Galenus Muſco ſuo marino vim retrigerandi, 
ſpiſſandi vel A - tribuunt. ä 


NOTE. 'Receds odoris eſt fœtidi, piſcoſ}, ſeu concharum marinarum ſi- 


| mili, ſaporis ſalſi, ingrati. Salſedo eſt in ſuperſicie, & proinde recens a ma- 


ri melior eſt. | 

Omnes Corallinæ, ſecus quam Algæ & Fuci marini, Salem volatilem notabi- 
Ii copia præbent, & uſta fœtent ut Cornu; quin & ab experimentis nuperis 
patuit, eas eſſe habitacula Polyporum, & proinde animalis naturæ participes. 

Sovitur fere integra ab Aqua forti, & valide ebullit cam Aqua forti, Oleo 
Vitrioli & Aceto. Calcinatione fit Calx viva vera. 

Authore Etmullero aliisque ad lumbricos infantum remedium eſt, plerisque 
Vegetabilibus vermifugis preferendum, & tanto magis fi detur craſſiuscule 
contrita, utpote aſperitate ſua vermes lædens; porro, &, quum vim habeat 
purgantem, lumbricos non tantum occidit, fed & edueit: datur ad 3j. 

Felici cum ſucceſſu a quibusdam exhibetur in fluxu ventris (ſed ablui de- 
bet) & in ſaburra acida ventriculi. 


C. CORALLIUAH. Lithodendron. Corallium rabrum. C. B. Red 
Coral. | 
Adftringit leniter & refrigerat: contra ſanguinis rejectiones exſereationcs- 
que efficaciſſimum: dyſentericis convenit. | ; 
Excreſcentia coërcet. Oculorum cicatrices abſtergit. Ulcera eorundem 


eava explet, ac cicatrices extenuat. 
Urinæ difficultate laborantibus auxiliatur. Potum ex aqua lienem abſumit, 


NOTE. Inodorum eſt & inſipidum. In recenti adſunt partes balſamic 
actuoſæ, que pereunt ubi diu extra mare ſervatum fuerit. | 
Eſt ſubſtantiæ partim animalis; uſtum enim odorem emittit qualem pill. 
Cornu, Oſtrea, prorſus diverſum ab odore Fucorum vel Conſervarum 


uſto- 


On 


MATERIES MED us: 


uſtorum, que ſci] odorem emittunt inſtar Vegetabilium terreſtrium. 

In igne vulgari leviter calcinatum album fit: ſimiliter infuſum vel decoctum 
in cera alba, oleo terebinthinæ vel in lacte albeſcit ; ſed menſtrua rubra fiunt, 
quod non fit a menſtruis aqueis, nec ab Oleis expreſs olivarum, 3 
& amygdalarum, nec Spiritu Vini. 

Succus Citri tincturam extrahit, ſed vix durabilem. 

In Coralliis rubris menſtruum quoddam martiale, in cæruleſcentibus vene- 
reutn, in cæruleo- rubicundis venereo - martiale principium accedit. 

Ebullitio magna fit ab affuſis Spiritu Nitri, Oleo Vitrioli vel Aceto. 


Solvitur in omnibus Acidis niſi vitriolieo, ſed per hoc præcipitatur a ſolu- 


tione ſua in aliis Acidis. Proinde acida deſtruunt vim ejus alcalinam & balſa- 
micam, &, ut cum aliis Abſorbentibus fit, acidis in corporibus animalium 
ſaturatum generat compoſitum ſalinum reſtringens; hinc explicari poteſt vis 
adſtringens huic tributa a Veteribus. 

A Calcinatione fit Calx, & quidem Calce viva vulgari acrior. 


Corallium album & rubrum minus Acidi ſaturant quam Creta, Oftrea vel 


Margaritæ, ſed plus quam alia teſtacea. 

Uſus externus nullus eſt niſi mechanicus, v. g. in dentri vel pro in- 
ſuMatione in oculis equorum. 

Uſu interno Aeidum temperat & obtundit, in diarrhceis, 8 & hæ- 
morrhagiis paulum adſtringit. Ardorem ventriculi a bile acida compeſcit. 

Vires habet anodynas & antiſpasmodicas in doloribus & convulſionibus a 
ſaburra acida in primis viis, morbo communi infantum; & forte hac de cau- 
{a fit ut dicatur Epilepſiam præcavere, ſi recens nato infanti ante omnem 
cibum dentur gr. x ex lacte materno. 6 


C. CORIA NDRUM majus C. B. Coriander. Herba & ſemen. 


Odoratum eſt, acre, amarum, ori gratum. Inter obſonia apud Galenum (de 
attenuante victu) connumeratur cum aliis & cæpis: & authore Hippocrate, (de 
Diæta) ſomnum conciliat, ſi poſtremum edatur. 

Effectus ejus, epoti qua veneni, ſic a Dioſcoride deſcribuntur „ Odor Co- 
„ riandri ſpirationis & totius corporis venenum prodit: vocem exaſperat: 
„ inſaniam adfert A temulentis non abhorrentem : qui ſumpſerunt pudenda 
, dicta blaterant. | 


Ructu acido affectis Coriandrum, Cochlearl menſura, ante reliquum cibum 


edendum datur, & merum ſuperbibendum. 


Cum faba freſa ſtrumas panosque diſcurit, &, ſecundum Plinium, omnes 


TUngs 


8 2 


ww WATjRRTES MEDTECS 


tumores collectionesque ſanat cum melle aut uva paſſa; panos vero ex aceto 
6 tritum. 

Authore Galens, ſuccus, eum lacte muliebri oculorum angulis inſtillatus, ad 
vehementes oculorum dolorum moleſtias prodeſt; &, authore Marcello Empi- 
rico, viride tritum Coriandrum & mixtum lacte mulieris, ſuper tumorem ocu- 
jorum inunctum, ſtatim ſanat. 

Juxta Dioſcoridem & Plinium, vis viride magna ad ardores refrigerandos, ac, 

cum pane aut polenta impoſitum, eryſipelata &, que ſerpunt, Ulcera ſanat: 
cum melle vero & uva paſſa epnyctidibus, teſtium inflammationibus carbun- 
culisque medetur. 
1 Succus, cum ceruſſa aut lithargyro, necnon & aeeto atque roſaceo perun- 
. Qaus, ardentes in ſumma cute inflammationes emendat. 
j 5 Verum Galenus negat Coriandrum eſſe refrigeratoriam herbam, urpote te- 
4 nuium partium & eſſentiæ amaræ, & quod ad unguem eſt Ery ſipelas (quod: 
utique inflammatum eſt & flavum) haud unquam ſanarc poſſe Coriandrum, 
fed illud quod jam refrigeratum eſt, ſci]. poſtquam inflammatio, . feryor & bi- 
lioſum illud abierint, livorque occuparit,. tum Coriandrum cum polenta ſalubre: 
eſſe medicamentum; addit autem, hoc remedium, in initio exhibitum, notabi- 
libus noxiis anſam dediſſe. 8 
Porro ait, ſex 11s, que ſeripſit Dis/coriges, patere, longe lateque a vi refrige- 
rante abeſſe Coriandrum; nam chæradas five ſtrumas cum eregmo ſive lomate, 
inquit, diſcutit, nullum autem refrigerantium medicamentorum idoneum eſſe 
diſcutiendis chæradibus. Confer annotata ſupra de Cicuta. 
Semen, exigua quantitate e paſſo bibitum, lumbricos pellit & genituræ abun» 
dantiam facit; at ſi largius ſumptum fucrit, anime facultates non ſine periculo 
turbat, quamobrem ab ipſius copioſiore frequentioreque uſu cavendum. 


NOT. Foliorum recentium Odor horrendus, Cimicum inſtar ; digitisque 
comminutorum teterrimus malignitatem arguit: ſueeus quoque potu venenum 
eſt æque ac Cicutæ juxta Veteres. 

Semina quoque recentia, certe in Italia, ff non in Hiſpania, halitum gravem 
emittunt, odore quaſi Cimicum ingrato & Anethi grato mixto, reſiccata au- 
tem ſuavem acquirunt odorem, eee ſunt aromatici, amai &, ſecundum 
qucsdam. ſubadſtringen tis; ſtomachica & carminativa: porro, ad arguendum 
virium narcotieorum non —_ eſſe, dicuntur vendi cauponibus coquenda 
in liquore, Mort dicto, ut fat Cereviſia inebrians. Cereviſiæ tamen, pani & 


zucanicis valde gratum conciliant ſaporem, & peſt. cibum aſſumptum com- 
mendantur. 5 


Oleum b 


If A T ERIE S M E PI fte 


E __«: Oleumn eſſentiale præcipuam odoris, ſaporis & activitatis cayſam materia: 
3 jem conſtituit : proinde vires perfecte extrahuntur a Spiritu Vini rectificato, , 
minus aqua. | 
In Aftis Germanicis proſtat Exemplum Quartane curate, ſu endo ante ac- 
ceſſionem Iſs, infuſam Vini albi Zu per 24 horas. a 
Authore Matthiolo trita & carnibus adſperſa impediunt, ne putreſcant tam 
eito quam ſolent æſtatis tempore. Urinam provocant. Quidam dant in ha:- 


moptyſi & alvi fluxu. A 
C, CORNU CERVI. Hartshorn; 


Malina inodora, inc pida, coctionis beneticio gelatmam præbet, adeo u ut EX 
5j raſure reſtent tantum fere 3ij & pauca grana. 

Errore Raſura hæc dicitur antiſeptica; nam ſi paulisper r in ca- 
lore ſimili, qui Ventriculo humano eſt, ſtatim fœtidum fit & acre, autho- 
re Alſtono, & proinde in morbis acutis, vel ubicunque adſit diatheſis ad pu- 
tredinem, noxia , contra autem laxis, acido in Primis vus laborantibus 
prodeſt. 

Crudum (mecum, ſecus quam apud N. Grew) non erw cum Oleo 
Vitrioli etſi cum Spiritu Salis evidenter, adeoque haud inter abſorbentia lo- 
candum eſt. i 

Semiuncia cubica apicis Cornu Cervi deſtillata prebuit Aeris Uncias 117 i 
& + partem ponderis totius Cornu. 

Gelatina temperata eſt, analeptica, obtundit Qrecunque acria in corpore. iq 


C. CORNU CERVI uſtum. Burnt Har n | ; ; 


— 


Vis ejus eſt exſiccatoria & extergens ſine morcacitate : hine affrictum den- 

tes expurgat, candorem iis reſtituit, & ad contrakendas mollitie fluidas gingi- 
vas uſurpatur, vinoque admiſtum, poſtea ſuperimpoſitum, dentes vacillantes 

firmat, & ad porriginem prodeſt liter adhibitum. Porro utilis eſt oculo- 
rum deſtillationibus & ulceribus. | | 

Si duorum cochlearum menſura bibatur, conferr ſanguinem exſcreantibus, 
dy ſentericis, cceliacis, regio morbo, & veſicæ doloribus eum tragacantha : 
fæminis item, fluxione vulvæ laborantibus, cum liquore ei affectui accom- 
modato. Suffitur ad ſtrangulatas ex Utero excitandas. 


NOTE. Convenit Coralliis & aliis tellicoll in hoc, quod efferveſcat & 
ſolvatur Acido nitroſo, marino & vegetabili, & ab iis præcipitetur Acido vi- 
triolico: porro, ſolutio ejus in Acido vegetabili manifeſte reſtringens eſt, un- 

| 8 3 de 


4. 87 


142 M AT E RI ES MEDIC A. 


de forte derivanda vis ejus in curandis fluxibus, ab unione ejus acidis vege- 


tabilibus in primis viis. 
Notandum vero, terram puram Cornu Cervi (ut & aliorum Cornuum & 


oſſium aliorum animalium) a Corallio & reliquis teſtaceis differre, * igne 
non convertatur in Calcem vivam. 


Sudores ciet, Vermes necat. 
Virtus ejus præcipua eſt acida corrigere,” ab empyreumate tamen acrimo- 


niam aliquam acquiſiviſſe arguit Hofmarnus a dolore ab eo . vulneri 
aſperſo. . | 


C. CORNUS. The Cornel tree. Cornus mas ſativa, Cornus mas Theo- 
phraſti. Cornus Dioſcoridis C. B. Fructus & Folia. 


Corna acerba ſunt, ut ſorba & meſpila, dulcedine tamen ſimul participant. 


Tis ruſtici paſſim veſcuntur. Aliquando Sapa condiuntur, aliquando inſtar 


olivarum in muria ſervantur, & ex 1is vinum paratur. Exiguum habent ali- 
men tum & pravi ſucci. Alvi profluvio & dyſenteriæ ſalutaria ſunt, & pro 


gargarismis. 
Folia quoque & germina guſtu acerba ſunt, valenterque ſiccant ; itaque ma- 


xima vulnera glutinare poſſunt, potiſſimum durorum corporum, at parvis 
vulneribus & mollioribus corporibus contraria, nam nimium ea contendunt, 


& plus ſatis deſiccant. 
Sanies, quam virentia folia torrendo exſudant, impetiginibus utiliter illinitur. 


NOTE. Fructus immaturus acidus eſt & valde auſterus, maturitate dulcis 
fit, grate acidus cum tantilla adſtrictione. Chartam cœruleam rubore vivido 
inficit ut Alumen. 

Sicca contrita, & cum oleo myrtino aut omphacio mixta, in formam empla- 
{tri præſenti auxilio ſunt contra vomitiones ventriculo impoſita: contra flu- 
xum alvi abdomini impoſita: contra menſes immodicos pectini & coccygi 


applicata. 
Matura ardorem febrilem & beim grata aciditate ſua lenit. 


N. CORTEX PERUVYI1TANUS. 


In Hiſpaniam a Peru primum illatus A. D. 1649, & inde in reliquan 
Europam, 

Odoris eft mucidi, gravis, ſubaromatici, ſaporis amari, nonnilil adfirin- 
gentis, ingrati. In vero (adulterari enim ſolet) diffracto cernuntur particu- 
le ſplendentes. 

Infuſum <jus in aqua pulchre viride ft, addendo ſolutionem falis Martis, 
non autem en aut * 3 porro infuſum ſyrupum Violarum tan- 

tum 


MA TIER IE MER ( 


tummodo diluebat, & ſolutionem Heliotropii vix rubefecit; proinde Corticis | 
Vires haud acido aut adſtringendi facultati inſigniori tribuende, _ | 

Spiritus Vini rectificatus vires ejus extrahit longe plus quam Aqua, magis g 
quam Vinum; & Spiritus Vini tenuis plus quam Aqua. | 

Spiritus ſalis Ammoniaci cum Calce viva, & ſpiritus ſalis Ammoniaci dulcis 
intra paucas horas tincturam ſaturatam extrahit; imo & Calx viva ipſa ſequenti 
modo: N Cort. Peruv. Zij, Calcis vive 3j. Conterantur: dein affunde Aque 
Calcis Ixxx: ſtent per xij horas, dein filtra: Doſis Ziij ter die (v). Hec 
Tinctura præferri meretur ſpirituoſæ, quoniam non, ut illa, precipitationem 

ſubit additis liquoribus aquoſis. | | | 

Infuſum frigidum ex 5j ad Zviij vel xij Aque in 24 horis extrahit ejus 
gummi & reſinam plus quam coctio & hac ratione conſervatur aroma, ac 
doſi 3ij vel ij diu uſurpatum in febribus Intermittentibus curandis efficax eſt. 

In experimentis D. Hale vaſa animalium contrahit, & ſecundum experi- 
menta D. Havers mucum glandularum coagulat; veruntamen ſanguinem dis- 
ſolvit; ſi enim admiſceatur infuſio ejus ſanguini, hie non coagulatur, quin 
& qui coagulatur priorem ſtatum ſuum reſumit. | 

Antiſepticum eſt potens, carnem conſervans, ejus putredinem arcens l 
120 diutius quam ſal marinus in experimentis D. Pringle ; quin & Caro | # 
putrida reſtituta eſt decocto Corticis & ſimul fibris firmitas. Cuti applicatus | 
ſpecie Cataplasmatis dicitur optimum eſſe remedium contra gangrænam. 1 

Experimentis D. Macbride accelerat fermentationem vegetabilium cum car- | 
ne, & hinc æque ac a vi roborandi vires ejus antiſeptice deducendæ. 

Uſu etiam interno vires ejus antiſepticæ ulterius patent in Gangrænis cum re- 
laxatione vaſorum & ſanguine diſſoluto, in febribus petechialibus cum hæ- 
morrhagus, in Ulceribus ſanioſis, ſordidis & putridis, in variolis cum macu- 
lis purpureis & dejectionibus ſanguineis, etiam ubi pulſus celer, ad 3j ſecun- 
da vel tertia quaque hora. | 

| In tumoribus glanduloſis reſolatonem promovet: hing in Ophthalmiis in- 
veteratis, tumoribus ſtrumoſis incipientibus ſine carie vel dolore inſigni, & in 
puſtulis ſtrumoſis prodeſt (æ). | 

Vires ejus roborantes abunde patent, utpote Herculez antidoti Hemop- | 
toes, cum febre recurrere ſolitæ, authore Mortono audiri tamen meretur | | 1 
Mead, ſcil. pernicioſum eſſe Hecticis illis, que cum exulceratione partium 2 | 

- ali- 


— ———— TT 
— % = C - 


— 
CO. ow — 


— — — 
r 
n 


pe — 


« 77 TER — AIRING IS 


rern 


—— rn 
- * - 


— —— Ü— 
— - 


— 2 
2 


— 
—— 
— 


. 


F —— 


— 


(v) Macbride Experimental Eſſays, 
(x) Lond, Med, Eſſays, 


2004 MEAT THER IT ES M k D eK. 


aliquarum internarum conjunctæ ſunt, licet circuitus ſuos he frequenter ha- 
beant, & intermittentis aut quotidiane ſpeciem Præbeant. 

Calorem ſanguinis & menſium fluxum, hinc 5 præ quibuscunque ; 
aliis remediis, lenit, - 

Omnia alia ſuperat roborando nervos, a febribus petechialibus debilitatos: & 
tinctura a 3j ad 308 quarta, ſexta vel octava quaque hora cum guttis x, xv 

vel xx Elix. Vitrioli ad finem febrium lentarum nervoſarum & in putridis 
malignis vaſa roborat, præcavetque ulteriorem ſanguinis diſſolutionem, & hu- 
jus craſin reſtituit. 

Vel thyplex vel Chalybi junctus roborat Ventriculam, eupepſiam infere, 
& ad ſpiritus ſtabiliendos ſummarum virium eft. Vermifugus eſt. 
Adverſus febres Intermittentes, preſerum quartanas & tertianas autumna- 
les certum eſt remedium, ad 3j ter die, vel & ad Uncias tuto autta doſi, & 
in Clyſteribus que feliciter ſuccedit, ſæpe repetendo, & corticis doſi non 

parcenda : non tamen in duplici tertiana, ſemitertiana & quotidiana adeo cer- 
tum, quin & in continua cum diatheſi inflammatoria nocet. 

Notandum quoque, in Intermittentibus cum doloribus atrocibus Venæſectio- 
nem cjus uſui præmittendam eſſe; & in tempeſtatibus humidis ** 
utiliter ei adjungi amara, ſalia fixa & volatilia. 

In affectibus ſpaſmodicis, hyſtericis, hypochondriacis 155 labe Viſcerum 
præſtans eſt remedium, necnon in Chorea Sancti Viti, & in Pertuſſi, non qui- 

dem in recenti nec in pulmonum infarctione, ſed potius inveteraſcente morbo 
& præſertim præmiſſa V. S. & emeſi, monente D. Cullen. 

Quinimo uſus ejus eſt inf ignis in plerisque morbis periodicis, in „ 
colliquativis, menſium fluxu nimio, fluore albo &c. Aliter dicitur menſes & 
urinas ciere. : 

Juxta celeberrimum de 77aer non tantum febrifugum © omnium tutiſſimum eſt, 
ſed in febre lenta imminutam vim vitalem incitat, pulſum celeriorem reddit, 


Criticosque juvat modus. 


} 
We] 
8.1 
b 
gt a 
N 
S*Y 
T's 
uM ! 
' 
" 1 
N 
77770 
14 
- 3 
: 
1 
4 
1 
i 
f 
1 
5 
"+1 
[| 
1 
fu * i 
{ 
\=y 
* 
1 
L 
3 
” 
* 
9 
* 


1 
U 


19 
bk 
: . 
$345 
| il 
fl 
47 
110 
10 
FUL 
l 44 40 


x 


x 


7 OR 22 OS: Morn trio en WS 
_ — E 


I : 
— — 4+ — — 
IT — — 
= LAS. 
= — — — 


2 — 
— — 


D. COSTUS DULCTIS Officc. Pharm. Lond. Coſtus Arabicus Dios 
coridis. C. B. Sweet & bitter Coſtus. 


Quippe #tate tantum a ſcil. recens dulcis ell vetus amarus & 
odoris EXPETS, 
Huic Arabicus noſter proxime accedit, forte minus acris quam Galen aut 


Orihaſi. 
Eximii eſt ſuavisque odoris, ſeporis mordacis ac fervidi, leviculam plane 


amaram, plurimam autem acrem & Ccilidam qualitatem in ſe continens, adeo 
ut 


MATERIES MED TEE - ns 


ut etiam exulceret, unde ex Oleo corpus eorum, quibus per circuitum rigor | 


invadit ante acceſſionem illo confricant, ut & paralyticis & iſchiadicis. 

Porro, lumbricum latum ex aqua pellit ob amaritiem, &, propter eandem 
proprietatem, discolorem a ſole cutim emendat ex aqua & melle illitus. 

Per os datus provocat ſudorem. Coctus in oleo & affrictus expurgat co- 
lorationes in ictericis, & ſudores movet. A vipera demorſis ſuccurrit ſe- 
munciæ pondere. Venerem ex mulſo ſtimulat. Urinas ciet. Menſes du- 
cit. Uteri vitiis humido, tum etiam ficco fotu opitulatur appoſitus. 


Bibitur præterea cum vino & abſinthio utiliter eontra pectoris dolores, 


convulſa & inflationes. 
lctericis ob vaſorum circum hopes obſtructionem auxiliatur, ſed non us, qui 
ab inflanmatione icterici fiunt. 


NOTZ. Dulcis odor ſimilis eſt Violarum aut Tridis Florentine cum tan- 


tilla hirc1 graveolentia mixta, & urinam reddit ejusdem odoris ; faporis aro- 


matici, acris, ſubamari: viribus videtur Ariſtolochiæ convenire. 

Ad Cinnamomum in multis accedit, fed minus Olei deſtillati præbet. 

Maſticatus a febre maligna præſervat. 

In ventriculo frigido, colica flatuoſa, ut & in aſthmate humido prodeſt: 
datur chlorotieis cum effectu, & in morbis frigidis capitis, ut paralyſi & 
vertigine. 


D. COTUL 4 FOETID 4, Chammmelam fetidum C. B. Stinking 


Aayweed. 


Odor ejus fortis eſt & valde fœtidus; ſapor acris, ita ut ab acrimonia pues 
rorum, eam © ſegete evellentium, excorientur digiti: adeſt & amaror, 

Apibus ingrata & funeſta eſt, ideoque Apiarii hae ſuas fricant manus cum 
alvearia caſtranda ſunt, atque ſevientium impetus cohibendi, illico enim fu- 
rore, hujus ſenſu edomito, miteſcunt. 

Acrimonia cjus non perit in foliis ſiccis, nee elevatur in deſtillatione, ſed 

{tar in decocto & extract: quin & ſpuma ſuboleoſa ſupernatat decocto, 
que quoque valde acris: hin patet utilitas jus in cataplasmate — 
Plunkett noſtri, in curandis cancris celebrato. 

Chartam cœruleam vix rubefacit, ſecus quam Chamæmelum vulgare, quo! 
eandem inſigniter rubefacit, argumento Cotulam fœtidam minus acidi, ſed 
plus Olei fœtidi continere. | 

Decoctum & Infuſum ejus virideſcebat vel atro - viride fiebat, addito Sale 
Martis; indicio huic Chamæmelo æque ac Chamamelo nobili aliquid adſtrin- 
gens adeſſe. 

1 Huic 


pt — — — 
2 ©2489 


— — — — — — 


MAT HALTES MEDITCA 


Huic Experimento quadrat alterum ; nempe quod tuſa & emplaſtri modo 
impoſita vulneribus, illa conglutinare reperta fuit. 

Geoffroy & alii dicunt, Chamæmeli flores deſtillando præbere oleum coloris 
elegantis cærulei inſtar ſapphyri, verum experimentis nuperis patuit, hoc coinpe- 
tere tantum Cotulæ ſcœœtidæ, Chamemelum vero noſtrum oleum flavum exbibere. 

Carminativa eſt, menſes movet, & decoctio in fotu vel cataplasmate inſeſſu 
& odoratu in ſuffocatione uterina, 2que ac Caſtoreum valere dicitur. In fo- 
tibus valet ad tumores & dolores, & in oleis & unguentis aptius eſt quam 
Chamemelum vulgare ad tumores ſerophuloſos. 

Apud D. Langrish proſtat hiſtoria viri, rheumatismo chronico laborantis, 
cui artuum motus perditus erat, decocto ejus in Cercviſia theriaca edulcorato, 
ſudorem movente, curati. 

An & de hac herba intelligendus Raius? „ D. Strachey M. D. rei herbariæ 
„& totius Medicine peritiſſimus, hujus herbæ decoctum felici ſucceſſu ad 


» ſcrophulas propinare ſolet. | | 
C. CRET A. Chalk, Terra Cretica Galeni. Creta argeataria Plinii (). 
Duo apud Veteres veniunt ſub nomine Crete, ſcil. Argilla ſeu Terra pin- 
guis & Terra macra hodie Creta dicta: hine de medicatis Cretarum viribus 
tradita reperias, que, non Crete hodie dicte, ſed terris unctuolis bolaribus 
Ccompetunt; v. g. ubi Celfus lib. 1 cap. 3 joquitur de Creta igalari corpor! 


ilinienda ad ficcandum. 

Cretice terrz ineſt vis extergendi, quai mobrem vaſt argentca ſordida ſplen- 
dorem ab eã recuperant, itaque & hiæc uſui ſucrit ad ca omnia, ad quæ aliæ om- 
nes, fine morſu extergentes, idonea ſunt, 

Convenit achoribus, 1, e. Ulceribus capitis manantibus. Confer vires Cor- 

1 Ceryi ujti, 8 


NOT. Omnium terrarum pinguedine orbatiſſima eft, & ex omnibus 


terris margaceis maxime cbullit cum àcidis: linguz adi ret. 


Euigua tamtum jus portio ſolvitur in acido vitriolico concentrato vel dilu- 
to, & & parum inde aciditatis ſua: perdit; omnia alia Acid cam integre lolwunt, 


etiam Rel a 
Acidum tamen V1 itriolicum mag nam ha! bet cum cd afſinitatem; ; quippe cam, 
in uus Acidis ſolutam, abſorbens & una cum ea materiem ſel:niticam vel gyp- 
ſeam conſtituens & prœcipitans. 
Quando combinatur cum lacte acido, vel cum acidis od, qualia 
| occur- 


„ 


(] Ema, de Ceſia Nat, Hiſt, of Tolls, 


M A T E R I ES 1 -w»v 


occurrunt in ventriculo humano, fit compoſitum magis auſternm quam a coa-· 
litione abſorbentium animalium cum iisdem acidis; E hinc in alvi fluxibus 
pertinacibus teſtaceis & cornu cervi uſto præferenda eſt: in cardialgia & 


morbis ab acida ſaburra utiliſſima: precavet coagulationem lactis in ventricu- 


lo, ſed nihil prodeſt in acrimonia a putredine, vel ab æſtuante bile. 
Ufus eſt inſignis in edulcorandis Aquis, duris dictis, acidum ilarum de- 
ſtcuendo. 


Ad 5j ſumpta com Vino vel ae caprino vermes interimit, &, ne altius 


adſcendant, prohibet. 

Externe ſiccat ulcera herpetica, corrodentia, & ea cicatrice obducit: va- 
Jet ad ichores manantes, ad intertriginem ſimiliaque mala. 

Notandum, a largiore uſu ejus interno cavendum eſſe, quoniam inde 
ſtypticum crama coit, & noxam inferre poteſt, quod experiuntur puelle, pa- 
loris aucupes, ab ejus uſu immoderato. 


C. CRITHMUM, Crethmum. Romanis Batis. Crithmum ſeu Feni- 
culum marinum minus C. B. Sampire. | 
3 omnibus notis Crithmi apud DioJcoridem quadrat, videtur tamen plan- 
a ejusdem generis & carundem virium. 
Folia ſalfi ſimulque odorati & jucundi ſaporis ſunt cum pauculà amaritate: 
crudi coctaque eduntur oleris in modum, ac in muria quoque ſervantur. 
Radix æque grati eſt odoris & jucund! ſaporis. 
Alvym ſolvit decocto urinamque, & a renibus humorem trahit. Præſertim 


uſurpantur ad ſtranguriam Folia, Caulis vel Radices ex vino, daturque Succus 


ac! ciendam Urinam. Colorem corporis gratiorem facit, verum æquo largior 
ulus inflationes. | | 

Datur ſuccus apud Hipp. ad menſes ciendos. Folia, radix & ſemen, in- 
cocta vino, menſes cient, wgre meientibus & regio morbo laborantibus au- 


XIjan tur. 


NOTE. Folia recentia &: ſuccus odoris ſunt dulcis, aromatici, affinis quaſi 
freniculo & paitinace, ſaporis ſalſi, dulcis, aromatici, os & fauces caletacien- 
tia inſtar aromarici, & pro condimento uſurpantur ventriculo palatoque gra- 
ta ac in acetariis & int inctibus. 

In ſiceis fere pzrit odor & fapor aromaticus. 

Radices cjusdem ſunt ſaporis, fed non falſe, ſalſedine in folus in ſuperſicie 
hzrente, & a mari derivata. 


C. CROCUS. Crocum, Saff on. 


Odoris eit jucundi, acuti, preſertim quando diebus ſercnis colligitur, acri- 
T 2 moniæ 


— ˙ RA 


— 12 * A 5 p N 
n nnn. Ar 
—— * Wi * - 9 * — * — 
bo 5 . ” vo 8832 - 
E 1 . n 0 


—— 23 — 
ä 3 
— K * 


1 1 = „ Re Sz S 
Ar wr AI $2 CES 3 
a RES . 2 * 2 


— DS 
"EG IRE <4 


it . 
iq b 
148 
1 

- HE 
* 
15 
17 4s 
1 

4 
1 
ö 
. 


8 
— 


| 
| 


rns MEDICAL 


noni lenis. Galenus hunc ponit in ſecundo ordine excalfacientium, miſtæque 
eſſe facultatis, diſcutientis nempe cum paucula adſtrictione. | 
Aqua crocata uti ſolebant Veteres in roſaceis, vinoque crocato & crocus 
per ſe ſpargebatur in theatris (2). Coronæ ex eo confectæ mulcent ebrieta- 
tem. Qui ex paſſo biberint, crapulam non ſentient. Authore Plinio ſomnum 
facit, & unguentum crocinum cum irino ad ſomnum conciliandum adhibetur 


apud Celſum. + 

Mitigat omnes dolores miſtus collyriis & antidotis. 

Quidam ex ejus uſu capite læduntur, & in affectionibus, circa caput obor- 
tis, vitari oportet; mentem enim perturbat, fi largius ſumatur, & quidain 
dixerunt lethalem eſſe, ſi drachmarum trium pondere bibendus detur. 

Venerem ſtimulat: amabilem coloris bonitatem facit: Urinam ciet. 

Inflammationes concoquit, & vi discuſſoria præditus eſt: mollit. 

In doloribus oculorum cum lactè inſtillatur, eorum diſcutit ſiſtitque inflam- 
mationes ex Ovo illitus, vel ex humano lacte inunctus. 

uatenus maturans con venit apoſtematibus oculorum, & doloribus propter 
humores clauſos in interioribus corneæ. 

In doloribus quoque & inflammationibus aurium cum ulceribus . col- 
Iyria ex roco. 

Vergentes ad ignem fhetam inflammationes tenit. 

Uciliter inditur cataplasmatibus & nodulis ſubdendis in uteri & ſedis vitiis. 

Tollit pruritus. Pharmacis anodynis, colicis dictis, additur utpote crudo- 
rum humorum concoctorium. Corrigit putrefactiones. Tuſſi & plzuriticis 
utilis eſt. | on 

NOT. Crocus non dicuntur ſtamina, ſed ſuperior pars ſtyli vel appendix 
Ovarii, que dividitur in tres partes graciles, tubiformes, 

Odor cjus acris eſt, penetrans, non ingratus, & bene ſiccati magis quam 
recentioris. Vapor di eum tractantium oculos afficit fere eee een 
fumus a ligno accenſo. Curlandi & Poloni eo condiunt edulia, Dicitur quo- 
que halitus jus ſomnum inducere decumbenti ſuper pulvinar, eo infarctum, 
quin & majore quantitate ſoporem lethalem inferre. Sapor acris eſt, calidus, 
ſubamarus, unctuoſus: manus tractantium inficit & ſalivam colore Havo: a 


tinftoribus uſurpatur. 
Equis, eum vchentibus, noxius eſſe dicitur mictum 3 inducens, ca- 


nibus non noxius. 


————— 


(2) Not. Hard uin in Plinium. 


MATERIES MEDICA 19 


. Preeter volatiles, multas quoque fixas partes habet, unde perſtat in vigore 
pulveriſatus diutius quam alia aromata. Extractum ejus acrius eſt quam Cro- 
cus ipſe. | 3 | | 

Tincturam ſuam & vires impertit Aque, Vino, Spiritui Vini rectificato, 
Spiritui Vini, Proof Spirit dicto, & Aceto. Oleum ex eo nihil extrahit. 


Subſtantia ejus ſolubilis non reſpondet Balſamo vel Reſinæ, nec Gummi; 
nam Tinctura ſpirituoſa non lacteſcit cum aqua, fed clara manet, nec Tinctu- 
ra aquea grumeſcit, addita Spiritui, ut ſolutiones ſubſtantiarum gummoſarum, 


ſed perſtat limpida. | 


Uſu externo inſignem vim obtinet diſcutiendi, emolliendi, concoquendi & 


maturandi tumores & abſceſſus, item dolores ſiſtendi, unde cataplasmatibus & 
emplaſtris, v. g. Oxycroceo ditto Emplaſtro, pro his ſcopis immiſcetur. Sic, 


v. g. aliquando cum lacte applicatus fuit ad eruciatus hemorrhoidum cœca- 


rum & ad dolores podagricos: & paralyticis membris, ac induratis nervis in 
emplaſtro oxycroceo apprime confert. 

Diaphoreticus eſt potens & ad Variolas expellendas frequentiſſimi uſus. 
Urinam eam ſumentium tingit colore ſatis rubro, & Lac inficit, 

In Syncope & cordis palpitationibus egregium habetur remedium, modica 
doſi v. g. a Iſs ad 5j ſumptus, ſenſus vegetiores reddens; fed largiore doſi 
inebrians, cephalalgiam, tremores, riſum convulſivum & tandem ſoporem 
inducens. ; | 

Menſes, lochia & ſecundinas expellit: fœtum vivum ac mortuum educit, 
unde mulieres quædam eo uſæ ſunt tanto ſucceſſu, ut tandem ingens hæmor- 
rhagia ſequuta eſt uteri; unde obſervatum fuit, quod Crocus vim habeat fœtum 
in utero tingendi, & uſus ejus prohibetur iis, qui hæmorrhagiis ſunt obnoxii. 

Laudatur ad hepatis & fellis obſtructiones, & ad morbum regium, ad quem 
morbum, que tenuium ſunt partium & ad tingendum apta, plerumque con- 
ducunt. | | 

Ob naturam partim reſolventem, partim ſedantem & balſamicam pulmonibus 
valde conducit, adeo ut Anima pulmonum propterea audiat, In Aſthmate præ- 
cipue convulſivo prodeſt. N 


D. CUBEZLA YVULGARES C. B. Cubebs. 


Quid ſint Cubebæ adhuc ambigitur, aliis hoc, aliis illud Veterum eſſe Cu- 
bebas proferentibus. Wecſierus negat, Cubebas noſtras eſſe Cubebas Arabum, 
& proinde in horum præ ſeriptionibus non eſſe uſurpandas. 

Odor earum eſt aromaticus, gratus, ſapor acris, ſubamarus, inſtar piperis, 
ſed minus calidus, adeoque in calidis affectibus in uſum vocari poteſt. Acri- 
monia earum diu hæret in lingua & ſalivam copioſe elicit, 

| SE T7 | Ut 


— AI <tr Ps, Ba Ir IR 
25 — — Moore — „ ner my 


pb r ] — ae Ä 


F 


3 


3 — 
nr 8 
2 


my 


— 


1d 
'L; 
i 
| 
' 
. 
1 
1 
il | 
. 
. 
* 
o 
| 
i 
1 
«7B 
Fa . 
'n 
Fray 
: 
1 
5 
| 1 
1 
© 
if 
tt 
11 


8 —— — — 
— --.- ũP⁵—œ 2 — 
— — — - — 2 2 — 
— 2 5 = — 


E 


E 2 — 
GH. © 


— 


* n 3 2 5 7 
. A 
. 6 ee an "> 5 


fo he 


RET, 


_— 


_- Ky 7 # , 
7 — 
* 2 — 


3 
449» % 


: S 
5 2 


$ : - 2 2 — — — = _ — = = 
— _ - : = — — — 
- — 
= 2 ” 
- - - — - - 8 8 _ 2 — 3 — rom ie A 
— — 2 PEN — " hk 7 — WY — 1 — —— _ — i tn — Ne 
wy E ²˙ — m CD OR —— = 6 — — — - p 3 
BS S Dr I. 1 5 — — 20 . N 3 3 ons wo 
. 7 * S. i p L — 222 K Poa ** 
en e * I G * 


—— —— —— —— ͤuaZ̊—¹—w 
= » 4 — % * * 
— > — — - 
— Fn — 
CIP gy tl, — 
nn 


— no 


ſortant. 


err ME D 6E A 


Ut Piperis, ſic harum, acrimonia non hæret in partibus volatilibus, ſed fixis; 
namque Oleo eſſentiali æthereo abundat, quod præcipuam fragrantiæ, ſubſtan- 
ti2 autem reſinoſa fixa acredinis rationem in ſe concinet. 

Uſus earum præcipuus ett culinarius ; iis condiuntur cibi ; flatus diſcu— 
tiunt, frigus primarum viarum corrigunt. Maſticatæ preſervant a contagio 
aëris & halitui oris conciliant gratiam. 

Apud Indos magai uſus eſt ad excitandam Venerem. 

Practici utuntur fumo harum & Tabaci accenfarum ad ſalivationem exci- 


tandam, & in paralyſi linguæ. | 
Inprimis ad verciginem, © ſtomacho ortam, conchanint, & memoriam con- 


D. CUCUMTS ſeu Cucumer. Cucumis vulgaris ſativus C. B. Com- 
mon Garden Cucumber. | 

Diofccrides & Grace omnes nomen habent cube, quod noſtri Latini Cucu- 

merem dicunt, ſub quo nomine non tantum eam fructum, quem Cucumerem 

appellamus, intelligunt, ſed omnia Melonum genera, Cucumeres, Citrullos & 
Angurias. 

Dioſcoridis Cucumerem ſativum non eſſe noſtrum patet, quum ipſius Cucu- 

mis odore ſuo revocet animo deficientes, quod noſtro non convenit, utpote 


nullius odoris eximii. 


NOTE. Succus aquoſus eſt, viſcidas & * hinc concoctu 
diſſicilis: eſtate acidus fit. 

Recens, in tenues particulas ſectus, ac impoſitus quascunque inflammatio- 
nes ſedat, & ariditatem linguæ in febribus ardentibus aufert, ſi frequenter in 
ore retineatur: in phrenitide, maxime fervida, caro applicata capiti, abraſis 
capillis, dicitur ſingulare eſſe remedium. | 

Contra vulgum afferunt quidam, carnem æſtivo tempore inter omnia dull 
Ciabbrrimum eſſe, ſtomachum refrigerans, ſitim ſedans, bilem æſtuantem 


compeſcens, renes demulcens, urinam movens. , 


Olim coquebant & edebant cum Oleo, aceto & melle, & conceditur eoctum 
humeRare, refrigerare, acrimoniam humorum lenire, & ſanguinis motum ni- 
mis rapidum compeſcere, 

In Italia pulpa præſcribitur jusculis incoquenda, non ſine infigni ſolatio fe- 
bricitantium. Seminis fapor fere ut farinæ avenaceæ, ſubdulcis unctuoſus, 
non ingratus. Mucilaginoſum eſt, flammam nutrit, & Oleum 
præbet. fa 


Emollit cutim extrinſecus admotum. Dee eſt & acrimoniam involvit. 
C. 0 U. 


M ATE ARII EES NM EU x38 


C. CUCUMIS Sylveſtris aſininus dictus c. B. Mili Cucumber. 


Succus fructùs inſpiſſatus, Elaterium dictus, Radix & Folia uſurpantur. 

Elaterii vocem late vel ſtricte capiebant antiqui, ſtricte pro Cucumeris tan- 
tum ſucco, late pro omni deleterio medicamento vel valide purgante. 

Succus inſpiſſatus albus & optimus Veterum ſolus apud nos hodie uſurpatur, 
e fructu fine preſſione extillans. 

Elaterium guſtu amariſſimum eſt, & leviter calidum ; ſcil. ex ſecundo ordine 
excalfacientium: tale protinus digerendi vim obtinet. Bilem & pituitam Per 
inferna pariter & ſuperna trahit : optima ſuſpirioſis eſt purgatio. 

Integra doſis eſt obolus, minima ſemiobolus; e hauſtum pericu- 
lum adfert. 

Efficaciſſime in anginis illinitur cum vetere oleo, hg vel felle taurino, 
Obſcuritates & vitia oculorum ſanat, genarumque ulcera. 

Ciet menſes & partus enecat in peſſo ſubditum, & bibendum datur, autho- 
re Hippocrate, ad ſecundam purgandam. 

Morbo regio medetur cum lacte naribus infuſum, & hoc modo a diuturnis 
capitis doloribus liberat. 

Frutex in totum amarus ſit. 

Radicis & Foliorum ſuccus Elaterio ſimilem vim habet, ſed imbecilliorem. 

Radicis ſuecus ſesquioboli pondere bilem pituitamque dejicit, præſertim in 
hydropicis, dejectiones autem citra ſtomachi injuriam movet. Cortex, ex 
aqua mulſa potus, abunde & citra noxam pituitam ducit, neque ventriculum 
quidquam offendit. 

Eft plurimum diſcuſſoriæ "OA ſed partim in oleo, partim in aqua de- 
cocta emollientis medicamenti vim induit. Ex polenta illita vetus quodvis 
edema diſcutit, & in oleo cotta ſcirrhis admovetur, in aqua moderate deco- 
cta, cum pane atque adipe contrita, tumores ſcirrhodes reſolvit: &, authore 
Celſo, in vetuſtiore duritie teſticulorum maxime proficit radix ex mulſo cotta, 
dein contrita. 

Oleum ex radicibus rarefacit, ſeu cutis meatus reſerat. 

Iſchiadicis clyſtere decocta utiliter infunditur. e diſcutit decocta ex 
aceto & illita. 


In dolore capitis ex vehementiore frigore fotus ex radice prodeſt, cui mo- 


dicum Euphorbu addere licet. 
Arida, cum reſin impoſita, tubercula rumpit, parotidas & panos ſanat. 
Aurium meatus a dolore liberant que tenuium partium ſant citra mordaci- 


tatem, ut ne dolorem exacerbent, ex quorum numero eſt Cucumeris ſylve- 
{tris 


* 

5 

f 

8 25 
* 

„ 


wy 
5 
Þ 4, 
LOS 
Pr 

"TP; 


cur rn; 


— — 


ws. 


res MI DIe A 


ſtris radix: omnium amarorum Succum inſuper ad ſonitum aurium pro- 
de ſſe monet Ceſſus. Ejus decocto dentes dolentes colluuntur. | 

Aride farina impetiginem, lepras & vitiligines abſtergit, nigris cicatrici- 
bus colorem reddit, & in facie maculas expurgat. 

Foliorum intilatus ſuccus aurium doloribus confert; & cum aceto auribus 
ſurdis inſtillatur. 


NOT. Fructis Succus viſcoſus, acris, amarus cum nauſea, & odoris 


viroſi: recens ad Cochlrare datus forticer purgat ; errhinus eſt, ſeroſita- 


tem multam è naribus educens: multum quogue Faci externe ulus in tumo- 
ribus duris, ſtrumis emolliendis & Scirrhis diſcatiendis. 

Radix quoque ſaporis eſt acris, cum caloris ſenſu din hærente, amari & 
nauſeabundi, odoris nullius, niſi quod recens aliquantum ſœteat: tota herba, 


{ed precipue fructus amarus. 


Datur radix in pulvere a gr. xv ad 3ſs, authore Fi ernelio.. 

Folia, ſubamaricantia. & quaſi ſtuporem inducunt labiis & linguæ. 

Infuſum 3 dierum fere inſipidum eſt, unice dilucbar Syrupum Violarurn & 
aliquantulum ruhefecit ſolutionem Heliotropii. 

Radices & Folia, etſi debiliora quam Fructus (radice wagis forti quam fo- 
lia, ſed minus ſorti quam Fructus) externo uſu adhibentur in angina; & in ul- 
ceribus veteribus bonos præſtant effectus. 

Radices, cum oleo contuſas & nodis podagricis impoſitas, Roch Crato. 

e amarum eſt cum nauſea & acre dum paratur, dicitur vultum in 
puſtulas attollere, & manus erulccrare; hine Errhina ex eo nimis acria ſunt 
niſi mitioribus admiſtis. 

Inflammabile quoque eſt ob reſinam cum ſalibus combinatam & dum accen- 


ditur odoris non ingrati. 
Qua purgans non uſurpatur niſi in morbis pertinacivus, comatoſis, apoplexia 


& aſcite. 


C. CUCURBITA major ſeſſilis flore albo C. B. An Cucurbita ofa 
apta Dioſcoridis? noh, Grœcis, herba edulis: xeamubis autem eſt 
genus ſylveſtre, inter purgantia locatum. The Courd, 


abi numeroſior eſt uſus, & primus Caulis, ut cymarum Braff Ice, 


in cibo. Pituitam, craſſos viſcoſosque humores gignit, ſtomachum lædens & 
concoRu difficillima, præſertim quum frigidum nacta fuerit ventriculum, inpri- 


mis ſi cruda non elixa mandatur: verum poſtquam elixa fuerit, aut ſartagine fri- 


xa aut aſſa, homines hanc edere conſueverunt; ſic enim quam plurimum de 


" 
Th” - 
— 9%. * 2 . R 
rd 0 


MATERIES MED LE mm 


propria humiditate deponit, & in jure carnis cocta celerrime concoquitur, 
quemadmodum fit apud Italos, unde datur febricitantibus. 

Lubricando & ventri ſubducendo idonea eſt, præſertim ſi quis, ea ſumptà, 0 
in ſole leniter obambulet, nihil tunc differens ab oleribus, ventrem mollientibus. 
Vinum, in Cucurbitam excavatam infuſum, fi miſtum ſub divo ſervetur, poſt- 
eaque dilutum jejuno bibatur, alvum emollit. 

Sitim propellit. Exiguum corpori alimentum præbet ejus ſuccus tenuis 
aquoſus. | | . | 

Ramenta infantibus contra capitis ardorem, quem Syriaſim vocant, in ſin- 
cipite illiniuntur, & in phrenitide ac in capitis dolore cum ardore ramenta 
exſuccata ad uve immature ſuccum admiſta. Oculorum inflammationes po- 
dagrasque illita refrigerant. Succus è ramentis tuſis per ſe, aut cum roſaceo 
infuſus, aurium doloribus cum phlegmone auxiliatur. Valet illitus ad peru- 
ſtam ardoribus cutis ſuperficiem. | 

Aſtatis tempore ſumi poteſt ad totius corporis ſqualorem caloremque cu- 
randum, in febre cum tenſione & inflammatione, & in cancro pro victu. 

Refrigerat, & vim habet ſemen ſupprimentem. Confer Cucumis. 


N. CUCURBIT 4 major ſeſſilis flore albo C. B. Semen. 
Hujus nulla fit mentio apud Dioſcoridem & Galenum. De hae vide pag. 
129, N. 3. | | 


C. CUPRESSUS C. B. Cypreſ]. Folia, Germina, Fructus, Coni, 
Nuces, Pilulæ Cupreſſi quibusdam. | 
Folia, germina, pilulæ recentes & molles reſiccandi vim habent, absque inſig- 
ni acrimonia aut caliditate, ſicut certe & guſtus teſtatur: apparet enim in iis 
levis quidem aerimonia, fed plurima amaritudo, multoque plus acerbitatis in 
tota planta. Tanta ei eſt acrimonia caliditasque, quanta ſatis fit deducende 
in altum acerbitati, ac nullam tamen mordicationem aut caliditatem in corpo- , 
ribus efficiat ; proinde in alto latentes, in flaccidis patreſcentibusgue affectibus, 
humiditates innoxie tutoque depaſcitur atque abſumit. | 

In Oriente Cupreſſus reſinam fundit accerrimam ſapore. 

Pilule parotidi & ſtrumæ cum farina imponuntur. Exprimitur ſuceus tu. 
ſus cum ſemine, qui, mixtus oleo, caliginem oculorum auſert. 

Cum fico tuſe duritias emolliunt, ac narium polypis medentur. Ex aceto 
etiannum decoctæ & cum lupinis trite ſcabros ungues detrahunt. Ramices 
quoque inteſtinorum reprimunt, qua de cauſa bibuntur pilulæ Cupreſſi viri- 
des. Ex vino vetere, ad tertias, forma decocti cyathis binis quotidie jejuno 

V her- 


F 
24 * 2 


nn 
ꝓ— — N © 


'L 
5 
1 
455 
1 
99 37% 
110 
IN 
| 4&X* 
4 IKE 
: Lv * 
170 
157 
14 5 
4 
FR” 
Ay 
{ * 
' * 
i 5 


ners MEDICA. 
hernioſo potui dati, tum follis cjusdem tritis, teſticulo impoſitis, mire pro- 
derit. | 


9 Contuſæ, ex vino bibitæ, ad ſanguinis rejectionem, dyſenteriam, alvi flu- 
xionem, orthopnœam atque tuſſim conveniunt: quin & carum decoctum 


idem præſtat. 

Folia fere eadem præſtant ac fructus. 

Apud Aztium proſtat Emplaſtrum Niſephſonis é Cupreſſo, quod facit ad 
ſtrumas, tumorem gutturis, parotidas & totum tumorum laxorum genus: 
nempe Cupreſſi folia virentia in vigore minutiflime terito, vino inſperſo, quod 
| 2 vinaceis, poſt primi vini collectionem, exprimitur, eficitque ſolidi ſtrigmenti 
bi cCraſſitudinem, ac locis affectis imponito; omnem enim tumorem diſcutit, & 
| vaſa, materiam ad locum affectum afferentia, conſtringit. Si ſtrumis impoſue- 
| ris, tertio die ſolvito, ac vicinas & incumbentes partes desquammatas com- 
| peries, eas itaque digitis exprimito; diſſolvito medicamentum, rurſus adhibeto, 
| | & tertio die ſolvito, & exprime ut prius : tertio medicamentum adhibe, 

ſolve & exprime ; intra ſeptem aut novem dies ſtrumæ abolebuntur, 

Apud Hippocratem aqua diluta bibenda præbentur Folia in fluxu rubro. 


ö 
ö Trita & impoſita vulnera glutinant, præſertim magna in duris corporibus 
| & ſanguinem ſupprimunt, Cerato admiſta & admota ventriculum roborant. 

| Cum aceto trita capillos denigrant: hunc uſum Q, Serenus Sammonicus Car- 
[ | mine ſatis eleganti ſic deſeripſit: 

Quos pudet ætatis longe, quos longa ſenectus 1 


i Offendunt, cupiunt properos abſcondere canos 
Et nigrum crinem fuco familare doloſo, 

1 His prodeſt acri contrita Cupreſſus aceto, 

b | Del frons lentiſci, vel triſtia poma Sabuci (a). 


| pPorro folia, trita cum polenti, capiti imponuntur, ſi a ſole doleat: & tum per 
I ſe, tum cam polenta illiniuntur ad eryſipelata, AMilcera, gue ſerpunt, carbuncu- 


| los & oculorum inflammationem. 
| b Ex paſſo & myrrha pauca epota Veſicæ, fluxione tentatæ, & urinæ difficul- 


tatibus auxiliatur. 


1 NOT. Folia validh da Rtingentia ſunt, ſubamara cum tantillo acrimoniæ. 
. | Des» 


„ 


(e) Sambuci fructus. 


MATERIE Ss MEDIC A 155 


Decoctum i in uno experimento non mutabatur addito Sale Martis, ſed in alte- 
ro viride fiebat. Trita, teſtibus admota, efficaciam ſuam in curandis hernioſis 
experimentis comprobarunt. 

Imponuntur per ſe & cum polenta ignibus ſacris, herpeti proſerpenti, Care. 
bunculis, & oculorum inflammationibus. 

- Nuces ſeu Cont ſapdris ſunt ut foliorum, Odoris balſamici, aromatici : 
transciſſi reſinam exhibent: infuſum in aqua in uno experimento atro - viri- 
de, in altero purpureum fiebat addico Sale. Martis, & ſpumam exhibuit varie- 
gatam, Olei tantillo innatante. 

Dentes vacillantes firmant. | 

In Mi iſcellaneis curioſi rs ſiccati & pulveriſati, ad 3iij in Vino generoſo albo 
exhibiti, in acceſſionis principio, febres intermittentes curavit in pluribus 
exemplis. 

Lignum unctuoſum eſt, & ex omnibus lignis proxime ad immortalitatem 
accedit, teredini & omni vermi, putredinique reſiſtens. Ex eo deſtillatur 4 


Spiritus volatilis acidus. 


= - 
- — — _ = = _ RK ” = 1 * 2 * de k 11 P +. 
. — ——. ——.. . . ov 
nA. — 1 8 * + 4 3 3 Mau. ws 1 A n * 6 - 
— 4 * — nd - * . P « 
, —_ — 0 ———— — Ae 7 * 2 2 7 1 * 4 e 152 
"3.3 4 _ - 4, — * 8 N " — — . * 2 . ay + 2d y +4 = » 2 WAY > 
$6; <9 TE TS : n =” G 3 2 1 r 
3 "IX © S Woo WW > ; þ yr — * 5 — E 
"WP. ,. <a . : — ART To 8 


2 


——— — — 
5 r 
— — — 
. 

k 


C. CUPR UM. Vid. Ærugo, Ms uſtum, Aris ſquamma, & Flor. 
C. CURCUMA. Cy perus Indicus Dioſcoridis, & Curcuma offic. C. B. 


Turmerick, | 

Gingiberis eſt effigie ſecundum Dioſcoridem, & quidem major eſt Curcumæ 
cum Gingibere, quam cum Cypero, ſimilitudo, tam ratione formæ quam vi- 
rium; licet enim guſtu paulo ignavius fit Zingibere, facultatem tamen, qua 
viſcerum obſtructiones reſerat, habet potiorem. S 

Porro, quum objicitur, Curcumam non eſſe tam acrem ut, calcis vive in- 
ſtar, depilatorium fit, reſpondetur hoc fieri poſſe ob ejus vetuſtatem. 

Serapionis vero, vel ejus interpretis eſt Chelidonium minus. 

Commanducata amareſcit: luteum croci colorem reddit: & hac mox gla- 


breſcunt inunctæ corporis piloſ omnes partes. 


NOT. Curcume Radix Odoris mitis eſt, leviter aromatici, ad Zinziber 
accedentis, ſed debilioris, ſaporis amaricantis, calidi, ſuba TIS, calore & acri- 
monia in gutture tarde ſe expediente & diu durante: pinguis adſpectu & lu- 
bre inter dentes, mucum habens amaricantem, acrem, 

Chinenſes hac radice utuntur in ſternutatoriis inſtar radicis hellebori albi. 

Vires ſuas impertit menſtruis aquoſis & , Urinam & Salivam co- 


lore Lingit ſaturate flavo, : 


V-2 Uſur- 


we /MATEjRIES MEDICA 


Uſurpatur in pulvere vel infuſo, coftionem non ferens. 

Ingens eſt aperitivum in quibuscunque morbis, mucoſa in i inci- 
dens & attenuans, adeoque multorum morborum fomitem expurgat, v. g. in 
cachexia, hydrope, edemate pedum, quartana inveterata, in pulmonis mor- 
bis & malis nephriticis: præcipue autem Icterum tollere celebratur, idque non 
immerito, {1 debito tempore, abſente nimio æſtu & acriore ſanguinis ad hepar 
congeſtione, porrigatur. 

Diuretica eſt, emmenagoga, & ſingularis uſũs apud Indos orientales ad par- 
tum promovendum. 


D. CUSCUTA. Vid. Epithymum. 


C. CYCLAMEN.  Cyclaminus. Artanita. Tuber terre. Rapum terre, 
Cyclamen orbiculato folio inferne purpuraſcente. C. B. Sowbread. 
Radix & Succus. 

Varias vires poſſidet, abſtergit, incidit, ora venarum aperit, attrahit & dis- 
uit, Id patet ex particulari agendi modo: nam ſuccus ejus, cum floccis ſub- 
gitus, hæmorrhoidas reſerat, violenterque ad ſcceſſum provocat, vel illitus 
umbilico & imo ventri ad coxas usque alvum emollit, abortumque facit. 

Succus cum melle naribus infunditur ad purgandum caput, & ſuffuſis hebe- 
tioribusque oculis prodeſt. Phymata, ſtrumas aliasque omnes durities digeren- 
tibus commiſcetur ſuccus, Cutem detergit, alopecias, maculas ſolarcs & om- 
nia exanthemata curat. | | 

Radix debilior eſt ſucco, ipſa tamen vehemens eſt. Cum dromelice 
pota pituitam & bilem detrahit: Menſcs five pota, five. appoſita evocat, 
& appenſa vel alligata partum accelerat: : Cutem purgat, quemadmodum 
ſuccus. | : 

Sicca addita vino inebriat, ſive mentem . | 

Corpori infixa omma extrahuntur Radicibus cum melle, 

Lienem induratum juvat emplaſtri modo illita, Regium morbum diſcutit 
tribus drachmis pota cum paſſo aut mulſa dilutiore, fed bibentem oportet cu- 
biculo calido, minimeque ventis expoſito, recumbere pluribus contectum ſtra- 
gulis, quo facilius exudet: qui vero elicitur ſudor colore felleus invenictur, 

Sunt, qui ſiccam aſthmaticts ſeu anhelantibus exhibent. 

Contra venena ex vino bibitur ; impoſita quoque contra ſerpentum ictus 
remedio eſt. 


NOTE. cyclaminis Radix recens ſaporis eſt pungentis, exurentis, amari, 
| | | cum 


= ATT EE RK IES M E D I' C A. 157 


cum nauſea, acrimoniæ tantæ ut fere nemo auſit dare interius. In exſiccata 


nulla acredo pereipit: ur. 

Externe, fi inungatur recens abdomini aut ventriculo, expurgat per alvum 
aquas hydropicas; & qui ſueco ejus attigerit anum mira celeritate alvi ſolu- 
tionem ſentiet. 

- Comuſe radices recentes utiliter Mali ſcirrhis durisque tumoribus & 
ſtrumis, ac ſuccus unguentis additur, que ad ſplenis tumorem duritiemque pa- 
rantur ; plures enim licnoſi, authore Matthiolo, hoc medicamento ſanati ſunt, 


qui aliis remediis ſanari nequiverunt. 


Cutem & ulcera ſordida purgare, contra excreſcentias, mariſcas, licet ma- 


li generis, ſcabiem aut pſorum efficaciſſimum eſſe corroſivum, perhibetur 
n. | 
C. CYDONIA MALA. cle mala. Quinces. 


1. Mala Cotonea majora E. N. 


2. Mala Cotonea minora C. B. 
Cydonia a Cydone, Cretæ oppido, unde primum in Italiam translata. Co- 


toneum Malum primus Cato, dein Plinius nominavit. 

Majora dulciora, minora acerbiora. 

Majora, ab antiquis Struthia vocata, 1 minus rei medicæ proficiunt, ſed ma- 
gis in ganca. 

Utraque odorata, & vetuſtate odoratiora. Auſtera ſunt, præſertim minora, 
ſaporem Meſpili ſimilem habentia: cocta vel toſta mitiora fiunt, conſtringen- 


tem vim ſucci amittentia. 
Decoctum adſtringens leve eſt, conveniens ubi vas perruptum parvum 


. eſt, vel modice recluſum. Eo ſedes & vulve foventur fi procidant: in ma- 
gnis inflammationibus columellæ prodeſt decoctum ex acerbis malis pro gar- 
arismis. 

Cruda Cataplasmatis adjiciuntur ad cohibendam alvum, itemque contra ſto- 
machi everfionem & æſtum, mammarum inneren lienes in ſeirrhum 


induratos atque condylomata. 


In inflammationibus tam oris ventriculi quam hepatis, adftringencia, v. g. 


Cydonia, relaxantibus addantur, five ojeo affectum locum foveas, ſeu admoto 
cataplasmate; nam in curandis his {1 quis utatur ſolis rclaxantibus, vitæ difcri- 


men adducet. * 
Iis, qui ſalivam multam in ſtomacho aggregarunt, Mala Cotonea forinſecus 


imponuntur. | 
Stomacho utilia, privatim ad ejus ardorem cum ſyncope, proſuntque cœlia- 


V 3 cis, 


——— — 
— 2 a 


—— — . — ner" 
Z 


— — 
— — — — — 


c 
omg — — 23— K —˖ů —² — —— 8 — 


158 M AT E RIE S ME DI C A 


eis, dyſentericis, ſanguinem es & cholera laborantibus, præſertim- 


que cruda. 

Aqua, in qua macerata fuerit, potui data ſtomachi ventrisque fluxione infe- 
ſtatis convenit. 

Succus ad appetentiam eſt utilis, & 1s qui parum feliciter cibos conco- 
quunt, ventriculo robur concilians. Fit etiamnum ex usdem tuſis expreſſis- 
que Vinum, quod ad eadem omnia, quæ modo modo dicta ſunt, prodeſt. Uri- 
nam cient. | | 

Crudorum ſuccus orthopnoicis opitulatur, 

Inter edulia adſtrigentia connumerantur quæque Alvum ſupprimunt. Solent 
hec nonnullis, ante cibum ſumpta, alvum potius coercere, ſicut a cibo emol- 
lire, quod minime mirum fit, quandoquidem, ventriculi os adſtringendi facul- 
tate ſua comprimentia, alimoniam vi protrudant, quemadmodum ſane in utre 
quoque ac veſica idem manibus præſtamus, facileque contenta educimus. 


NOT. Odor eorum caput ferit, præſertim fi conclavi incluſa habeantur, 
uod effectum quoque præſtant Mala vulgæria. Viridia guſtus ſtyptici intole- 

rabilis ſunt, ſed maturitate ſubacida & dulcia fiunt, fic tamen ut ſemper aliquid 
auſtericatis retineant, quæ non niſi coctione evaneſcit : proinde crudorum 
ſuccus craſſus, viſcoſus flatus & dolores colicos excitat. Fere matura dulcia 
ſunt, adſtringentia, acida, odoris grati penetrantiſſimi, & quibusdam caput 
ferientis. 

Succus fere maturorum albumen ovi & ſalivam coagul ibat. 

In ſucco inſpiſſato adeſt ſal eſſentialis, cryſtallinus, egregie diureticus. 

In Vulneribus tam a telis, veneno infectis, quam a ſclopetis ſuccus inſtilla- 
tus inſigniter conducit; quin eodem ſucco corriguntur Elleborus albus, "Tur, 
pethum & Scammonium. 

Alvum adſtringunt, ſed urinam cient. 

His, qui cibum retinere nequeunt, ſuccus utiliſſimus. 

Aqua, in qua cruda mala percocta ſunt, prodeſt contra catarrhos acres, qui 
noctu præcipue moleſti ſunt, faccharo albiſſimo edulcorata, ad Cochl. j C& 1 ij 
eubitum ituro propinata. 

Idem præſtat ſuccus, blando igne ad ſyrupi conſiſtentiam decoctus, ad 
Cochl. ſs infantibus propinatus, pituitam glutinoſam incidens, en, &, 
quod maximi faciendum, ſimul robur afferens ægris. 

In dyſenteria, præmiſſis evacuationibus, excavetur Malum Cydonium & 
adimpleatur Cera alba vel citrina; admove igni, donec liqueſcat Cera & pomi 
ſubſtantiam ſubierit; & detur comedendum. 


Nuod, ſi quis largius biberit & timeat, ne caput vino & vaporibus obruatur, 
con- 


—C——————————————————————— — — — — IT — —ñ—ä—ä— —æ —— —ä—jͤ— EL 


1 1 T E A 1E WED w 


confeſtim Malum Cydonium toſtum ſumat, quo facto Vinum minus noce- 
bit neque caput graviter feriet, authore Hieronymo Trago, Idem valet ad ab- 
ortum præcavendum. 
Semen (de quo ſilent Veteres) eſt perfecta Mucilago, & ſimul aliguid 
adeſt, quaſi reſipiens Nucleum Ceraforum vel Mali Perſicw. | 
Acrimoniam obtundit : in ſcabritie linguæ valde conducit, cui (authore Ert © 
mullero) fi addatur tantillum Sp. Salis Ammoniaci, eo magis preſentaneum 
fit remedium. 
Semina decorticata, & in lacte cocta, indita ſacculis lintei vetuſti, & omni 
ſemihora applicata, hæmorrhoidibus dolentibus proſunt; necnon in Clyſtere. 
Mucilago in inflammatione faucium, gingivis laxis, dyſuria & ardore uri- 
ne, fluxu alvino, acri inflammatione oculorum, ambuſtione, fiſſuris cutis 
& papillarum, necnon in ardore pectoris in tuſſi, hæmoptoè & dyſenteria 
prodeſt. 


C. CYMINU N. Cuminum ſativum Matthioli. Cuminum ſemine lon- 
giore. C. B. Cummin, 


3 1 
— 8 2 oy 2 292 ia Pw 2 OT - 
a <a. Cel OP oImon >” Lo 
= — 1 8 N. 71 
T . es ING 


* n 5 
. , 
< * 8 = - 


Facultatis eſt excalfacientis, & quidem, ſecundum . ex tertio or- 
dine excalfacientium. Urinam movet & ſudores. 

Cutis colorem bibitum illitumve mutat in pallorem (5). 

Ad tormina & tumorem flatuoſum ventris inferioris, coctum & cum oleo 
clyſtere utiliter infunditur, vel cum hordeacea farina, hydrelæo macerata, pari 
utilitate foris ewplaſtri modo imponitur. Apud Hippocratem apponitur {1 
ventus in utero obortus fuerit, & dolor vehemens, flatusque non exeunt. 

Teſtium inflammationibus auxiliatur cum uva paſſa & fabarum lomento aut 
cerato impoſitum. Cohibet menſium abundantiam ſauguinisque e naribus pro- 
fluvia in aceto contritum & admotum. 

Magni uſũs eſt in ſtomachi remedliis: diſcutit pituitas & inflationest tritum 
& cum pane ſumptum, vel potum ex aqua vinoque, T ormina quoque & intes- 
tinorum dolores. Hippocrates dat in febre ſingultuoſa. | 

In morbo regio in vino albo a balneis Prone Zcthiopicum, maxim? in 1 
poſca, & in ligmate cum melle. | Fr 

Datur oxthopnoicis in poſca, demorſis a venenatis belluis in vino. | i 


NOTE. Cymini ſemen Odoris eſt aromatici cum gravedine quadam, ſa- 
por.s 


9 


(5) Hune effectum experimentis recentiorum ſtabiliri toſtatur Matthiolus, & Badens @ | 
Stapel, in notis ad Theophraſium, 


} 


T * 8 
—— — — * 
mba — — —— 4 — — — 3 
—— _—_ l 
4 


RA THIRTIES ME DIe 4 


poris ſubacris, calidi, ſubamari. Virium ratio unice ferme ad principia reſi- 
noſa ofcoſa redit, analyſi chemica multum Olei prebet, in Extracto aquoſo 
parum virtutis later, Animam fœtidam corrigit. „ 

Extus Lactis coagulationem arcet; quin & appſicatur cum linteis ad flu— 
xum lactis nimium arcendum, & proinde in ablactatione infantum com- 
mendatur. | | 

Contuſum in Sacculo, Spiritu Vin inſperſo, in doloribus colicis, necnon 
in doloribus laterum & pectoris applicatur; vimque aer anodynam dis- 
cutientem in tumoribus pituitoſis. 

Vires carminativas validiores habet quam ſemen Fœniculi, ventriculum de- 
bilem a frigiditate optime reſtituens, tonum inteſtinorum relaxatum repararns 
& flatus diſcutiens: in tympanitide quoque & vertigine valet. Semini Ca- 
rui longe prefercndum, utpote quod menſes lochiaque poſt partum magis 
promoveat ; ad nothos etiam parturientium dolores in cereviſia coctum po- 
tumque commendatur. 

Olcum Ty eſſentiale efficacius eſt quam Aniſi vel Carui 5 guttas 1 vel 
iv ex ſaccharo, in omnibus affectibus flatulentis præſertim uterinis ; & Em- 
piricus qaidam miracula facere  eredebatur affuſis aliquot Zuttis pani toſto & 


umbili co unpoſito. 5 


C. CTNOGLOSSUM majus vulgare C. B. Hounds tongue. 
Diaſcorides caule carere dixit, ſed eſt ex eo genere quod primo a _nativi- 
tate anno caulem non fert, fert autem altero tertiove. , Force ſecunda ſpe- 
cies Plinii, que, ſei] ſecundo anno fert lappas minutas. Cynogloſſi in libris 
de ſimplicium medicament orum facultatibus non meminit Galenus. | 
Folia, atuthore Diaſcoride, cum ſuillo adipe vetere trita medentur a 
canum, alopeciis & ambuſtis. Emollit aivum decoctum herbe ex vino po- 


tum. Radix, authore Pünio, pota ex aqua ranis & ſerpentibus adverſatur. 


NOT-A. Folia odoris ſunt feetidi inſtar Urina: canum, unde quibusdam 
1 N ie appellatur. Suſpenſa ad ſiccandum odorem emittunt cicutæ ſi— 
mem; t=rvata uno die multum odoris ſui perdunt. Coctorum. odor dicitur 
(ile ut Spiritus Cornu Cervi, & quidem notas predominantis Alcali exhibent 


Pares quam multæ aliæ herbe, ſcil. Succus Huiditatem retinet adgito Spiritu 


corn cervi vel Oleo tartari per deliquium, contra coagulatur addito Spiritu 


Vitrioli vel Oleo Sulphuris. Inſuſum Syrubum Violarum non mutavit; ſo— 
lation m Hcliotropii aliquantulum rubcfecit. Saper amaricans eſt & muci- 
laginofus: Magma, ab expreſſo ſucco reſiduum, lubricum, ſubviſcoſum, ſub- 

Mun. 
Pierisque herba narcotica habetur &!: anc ſaſh] 21CIONem confirmat obſervatio 
Mori- 


8 . Ar. £58 gr e « 6 


= 
8 . 3 
20 
52 


M ATE RI E MED RR an 


Moriſoni Oxonii, herbà coctd & comeſti ab aliquot hominibus, ſecutos fuiſſe 


vomitus moleſtos, dein ſtupores & ſomnum, ex quo non niſi poſt 40 horas 


excitati fuerint, imo unum fuiſſe mortuum. 

In lacte cocta recens carpta dat cataplasma emolliens & anodynum, inflam- 
matis locis applicata, ſummumque præœſtat auxilium in dolore podagrico. Un- 
guentum ex co & axungia porcina dolores hæmorrhoidum ſedat. Recens il- 
lita vulnerum inflammationes ac alias quascunque mirum in modum ſanat & 

arcet. In vino macerata herba felici cum ſucceſſu applicatur ulceribus 
crurum pertinaciſſimis. Scrophulas diſcutit. Ulcus mammarum ſanatum fuit 
Cynogloſſo, in Vini & Aduæ part. 229. cocta, loto ulcere & impoſitis 
folils. 

1terba tuſa & cum adipe ſuillo in ſurtagine toſti ambuſtis medetur, 

Uu interno acrimoniam humorum obtundit, fluxus ſedat; hine adhibetur 
in fluxu alvi, gonorrhea, catarrhis calidis, dy ſenterla, ſputo ſanguinis, alils- 
que hemorrhagiis. 

Radix. ſaporis eſt initio ingrati, viſcoſi, ſubdulcis, dein ſubamari, ſubſalſi, 


ac 6dore & viribus videtur eſſe ſimilis herbœæ, & ſpeciatim in ſtramis & ſero- 


phulis, tum intus in decocto, tum extus forma cataplasinatis, ſummo cum ſuc- 
ceſſu adlliberi dicitur. | | 

Sieca & pulveriſata in vino rubro pota dyſenteriam, gonorrhœam ſanat, & 
omnis generis ulcera curare dicitur, necnon Aphthas & oris ulcera ma- 
ligna ex lue venerea, fi . decocto grato & rubicundo eluantur & pulvis 
inſpergatur. 

Vino decocta, mane & veſperi ſumpta, alvum emollire dicitur, 

Eadem fermento obducta, & in einere aſſata, poſtea abjecto fermento locis 
affectis balani inſtar indita calorem & dolorem internarum Mariſcarum proti- 
nus aufert, &, ut cito curentur, efficit. 


5 cr NO S3 A TO o Sentis canis. Cynorrhodon. Roſa ſylveſtris 
inodora, ſeu canina Park, Roſa ſylveſtris vulgaris flore incarnato 


odotato C. B. The common wild Briar or Dog's foje, quibusdam 
The Hep tree. 


Conſentio Matthiolo, non eſſe Cynosbaton Dioſcridis nec e Theophraſt,, ſed 
potius Cynorrhodon Plinii, cui Spongiola adnaſcitur. Galenus non videtur ſi- 
bi ſatis conſtare, quandoquidem in libro de Alimentis Cynosbaton a ruſticis 
edi ſeribat, quod, notante Salmaſio, de Roſe ſylveſtris bacei intelligendum, 
que hodic noſtratibus manditur, eſtque aciduli, non ingrati ſaporis; verum, 
guum alibi ait Cynosbati fructum mulco magis, quam Ruborum fructum ad- 


ſtringere, hoc noſtro vix convenit. | . 


X Pli- 


— Mons Cr PT Og. ——_— 7 
0 . Ar n Wee A. — 
— S ron oo ng. 
* = = 2 ** LY 8 DIG : os. 8 


— — 
1 


— ac he 


"Ec. CO 
* — 2 — — — 


— C ˖ . eli bb 17 WBC 
= * I — —— — * 


_ 
= - 


— — 


— n= — — — — 


— — . ES EE ray 5 gn 
3 rae = — — 


29————ç—ß—— ES I 
——_———E E 8 — 
— ey nes a : — — — 
8 - a —— — IC a 
— OD 


ars ME DIe 4 


Plinius radicem Cynorrhodi miris laudibus effort in curanda hydrophobia. Alias 


apud auctores Cynorrhodi medicina erat, Spongiolæ quæ in mediis ſpinis 


ejus naſcitur, cinere cum melle Alopecias capitis implere. 


Succus apud Marcellum & Scribonium Largum ad dentes colluendos in eo- 


rum dolore, & in ſanguinis eruptionè ac dyſenteria prodeſt. 


NOT. Flores. Horum odor nonnullis in locis adeo fragrans eſt, ut ipſis 
Roſarum domeſticarum floribus palmam preripiat, & hinc commendantur ad 


deſtillandam Aquam Roſarum. 
Saporis ſunt amaricantis, adſtringentis, e & harum, veluti aliarum 


Roſarum, infuſum vel decoctum ſolutionem Vitrioli Martis * in 


atramentum. In ſero lactis cocti purgant ut Roſæ Damaſcenæ. 
Fructus immaturus durus Saporis eſt mixti ex acido & auſtero, ventriculum 
roborat, alvum adſtringit. 
Fructus maturus ſeu pulpa putrida eſt perſecta Mucilago rate acida, ſeu 
acido- dulcis, Rubor ejus augetur affuſis acidis. | 
Extractum cjus, 3 annos ſervatum, non muceſecbat, acido- dulce exiſlens. 
Pulpa putrida appetitum excitat, æſtum febrilem compeſcit, (Corbuticos F. 
fectus calidiores lenit, acrimoniam obtundit, diuretica eſt. 

Spongia recens amara eſt & adſtringens: decoctum addito Vitriolo Martis 
nigreſcebat, aderatque ei aliquid fragrantiæ ut in Roſis. 

Eft nidus Inſectorum, adeoque animalis nature particeps, & inde vis diu- 


retica huic tributa e 
Authore Tuchiſio, contra calculum & urine ai ſhcultatem valet in pulverem 


trita, quippe non, ſecundum quosdam, ut diurctica, aut calculum attcrendo, | 
9, veluti quædam adſtringentia, renes debiles confirmando, ve! nimis cali- 


dos reſrigerando; renes enim calidos generare calculos aſſumitur. 


Radix valde amara eſt & adſtringens: infuſum cjus, mediocriter adſtringens, 


addito Vitriolo Martis, nigreſcebat inſtar atramenti. 


c. CYPERUS ODORATA Radice rotunda, ſcu Dic/coridis & 
Veterum Cyperus C. B. Cel/o Juncus quadratus & 1 Plinio 
triangularis & angularis. Radiccs. 


Suavi odore ſunt cum quadam acrimonia, guſtu 3 amaro: miftas 


vires habent, ſci]. excalfaciunt & ſiccant fine mordacitate, habent etiam quid- 


dam adſtripgens; & in columella inſlammata numerantur inter arida & mode- 
rate adſtringentia pro gargarismis. Ulceribus, gue nimia humiditate cicatricem 
difficulter admittunt, mirifice proſunt; contra oris etiam ulcera, etiamſi depa- 
{cant vorentque, farina ejus, ad lævorem trita, efficax eſt. 1 

| 4. 


r 
e 


PET: 
” 
. 
. 
3 
454 
& 
725 
8 
FH 
* 
* 
* 
33 
£358 
fx 
"ur 
— 
= 
8 
19 
"2 
* 
3 
7 
5 
55 
£0 
Fu 
k 
2 
v4 
75 
5 
A 
x 
3 
1 
* 
. 
8 
TY 
bo 12 
* 
ws 
5 
. F 
0 
7 
* 
2 
. A 
36 
#2 
2 
2 


lor) 
Te 


R 


5 


oa 
* 
* 
= 
A * 
5 A 
R 
. 
Ds” 
F. 
df 
1 


M AT ERI ES IE DIS xg 


Malagmatis calſacientibus he Radices bene adjiciuntur, Perfrigerationi- 
bus & obſtructionibus vulve proſunt. Cient Menſes & urinam, nempe ad urine 
difficultatem & ſtilicidium Cyperi Afiatict triti Cochlearium unum ex vino me- 
raco, aut ex melle exhiberur. Venarum ſpiracula laxant. Ad aquam ſuper cu- 
tim bibuntur, & adverſus ſcorpionum ictus remedio ſunt; 

Contra dentium dolorem plurimum proſunt, ſi aqua in qua 8 in 
@re teneatur. 


NOTE. Cyperi rotundi Radix Odoris ſuavis eſt, aromatici, balſamici, ſa- 
poris aromatici & quaſi terebinthinacei, aliquantum acris, amari cum invete- 
raſcit, fere inſtar Zedoariæ, nec adſtrictionis expers. Maſticata oris fœto- 


rem emendat & dentes firmat. 


Externe in tumoribus frigidis & debilitate paralytode diuturna rheumatica 
prodeſt. Diaphoretica & Carminativa eſt : roborat ventriculum, unde in ejus 
cruditate & vertigine ſympathica commendatur, & in colica flatuoſa diſcu- 
tienda convenit. 


D. 


C. DACTTLI. Dates. Palma dactylifera, ſeu Dactylus vulgo. Herm. 
Cat. Hort. Lugd. Bat. The Palm or Date tree. Egyptia Palma pri- 
ſcis, poſtea recentioribus Græcis Dactylos. Fructus Faxrvacs, Qenxes, 
Dacytili & Palmule: qQumzeExravu, Dioſcoridi & Galeno, ubi ma- 
turucrint, Fructus & Involucrum quod Palmam Elaten vocant. 


Fructus odoris eſt Mali Cotonci, paulo antequam maturuerit, acerbus & 
adſtringens. I hebaicarum decoctum potu febrilem ardorem ſedat, & vires 
a valetudine fe recolligentibus recrcat cum hydromelite veteri ſumptum: cibo 


idem faciunt. Succus ſitim arcet. 


Non leviter inter ſe differunt fructus. Quidam ſunt adſtringentes, ut 
Xgypti, quidam molles, humidi & dulces; nuilus vero ex ipſis eſt, qui non 
dulcedinem quandam & adſtrictionem habeat. 

Ex his Vina capiti inimica, gentiumque aliquibus panis, plurimis vero etiam 
quadrupedum eibus eſt. 

Eft cibus craſſus, multum nutriens fi digeratur, propter viſcoſitatem, ſed 
9 non digeratur, generat oppilationem. 

Succus dulcis nutrit, auſterus gratus eſt ſtomacho, & ventrem fiſtit. 

Palme, i largius ſumantur, omnes ſunt concoctu difficiles, & dolcrem ca- 

X 2 piti 


ET I —̃̃ — DS 


— 
— 


ww METHRIES MEDIC A 


piti afferunt ; recentes copioſiores in cibo inebriant: & ſuceus, qui ab ipfis 


in corpus diſtribuitur, eſt omnino craſſiis habetque lentoris quidpiam; eum 


autem dulcedo tali ſucco miſta fuerit, celerrime quidem hepar ab ipſa obſtrui- 


tur; maxime autem palmæ virides, ſi largius ſumantur, ad omnia ſunt noxiæ, 
unde homines, qui ipſis coguntur veſci, crudis ſuccis implentur, rigoribusque 
qui ægre calefiunt, & hepatis obſtructionibus prehenduntur. 

Recentes plus quam ficci aditringunt, contra alvi fæminarumque proflu- 
via in vino auſtcro bibuntur, hæmorrhoidas ſiſtunt, vulncra glutinant illitu. 

Caryotæ (quod nomen, authore Hoffmanno, in ſpecie datum fuit illis, 
que Ægyptiis & ſiccis opponuntur) præſertim cſu faucium aſperitati me- 
dentur. 

Decoctum Thebaicalub per ſc one: & gargarizatione magnopere adſtringis 
& cohibet. 

Sicciores ſanguinem exſcreantibus, ſtomachicis, 1. e. cibum in ſtomacho non 
continentibus & dyſentericis utiles in cibo. 

Fructus, ſi quis virides comederit, dicuntur eſſe usque adeo diuretici, ut ſan- 
guincas urinas copioſe faciant. Hactenus de Fructu. Confer vires Cydonio- 
run Malorum non abſimiles | | 

Involucrum calixque fruttis Palmarum adhuc florentium, ( Palma elate Dios - 
coridis ) ſecundum Calenum & Digſcoridem, plus quam omnes alia partes ad. 
ſtringunt, præſertim parte ſua interna pingui. Vi adſtrictoria ulcera depa- 
ſcentia & putreſcentia ſiſtit, laxatosque artus committit, fi trita malaginatibus 
aut cataplasmatibus admiſceatur. Ejus decoctum ſubinde affrictum capillos 
denigrat. (Confer CupreſJus). Potui vero datum renum, velice, aliorumgue 
viſcerum vitiis confert, alvi uterique fluxiones ſiſtit. Ipſum vero Involucrum 
ſcabiem ſanat diebus viginti, ſi adhuc recens, tenerumque cum reſina & cera 
decoctum, imponatur. 


NOT. Fructus immaturus fortiter adſtringit. E ſucco expreſſo fit potus 
ſitim ſedans, qualis nobis ex pomis, pyris & ſorbis fit. 

Maturorum ſapor gratus, dulcis, mucilaginoſus, aliquantum vinoſus: plu- 
rimum nutriunt, corpus pinguefaciunt, & imponuntur inſtar ficuum tumoribus 
ad maturandum. Tuſſim ſedant, acrimonias pectoris & gutturis leniunt, pro- 
ſunt phthiſicis, hæmoptoicis, raucedine laborantibus; in decoctis quoquę 
pcctoralibus & ptiſanis uſurpantur, Simili ratione renum ac veſicæ vitiis, ab 
urina acri ortis, medentur: ventris quoque dolores ſedant & diarrhœam, ardo- 
rem bronchiorum minuunt, expectorationem promovent. 


C. DAU. 


NIN EY M. E D 10 165 
C. DA UCUS. Su Diaſcoridis, Daucus, Daucum & Daucium Latinis. 


1. DAUCUS, folis Fœniculi tenuiſſimis C. B. Dancus Cretenſis ve- 
rus Disſcoridis, Lodelii. Carrots of Crete or Candy - Carrots. 

Creticus forte non differt ab Xtiltopico Hippocratis: conſpirant facultates. 

Semen acre eſt, ſuavis in mandendo odoris. Potum calefacit. Multum di- 
gerere per halitum valet foris impoſitum, & co<demata diſcutit: tenuante diæ- 
ta utentibus convenit, digerit cruditates, datur ſingultienttbus, & ad drach- 
mam unam in ſtranguria. 

Torminibus liberat, menſes, ſecundas, partus & urinas pellit, veteremque 
tuſſim mitigat. Subvenit & a phalangio morſis in vino potum. 


NO TL. Dauci Cretici ſemen magnam cum Angelica & Cumino habet at- 
finitatem, ſaporis eſt aromatici, calidi, pungentis, ſubamari: acrius eſt & pe- 
netrantius quam ſemen Dauci vulgaris. 

Principio oleofo reſinoſo vires ſuas debet, gummeum enim, etſi majore 
quantitate, iners eſt. 

Flatus diſcutit, Colicts flatulentis & nephriticis ſubvenit, & Hippocrates ad- 
dit Veratro ſuo nigro aut Peplio, 


2. D. PASTINACA tenuifolia ſylveſtis vel DAUCUS Offic. 
C. B. Wild Carrot. | 


Daucus non eſt Paſtinaca 9 lveſtris Veer Dioſcorides enim & Galenus 
ſeorſim de utraque herba loquuntur. Serapio & reentiores Daucum & Bauciam, 
ſeu Paſtinacam, inter fe conſundunt, quum tamen diverſa eſſe liquide conſtat. 

Semen potum ſubditumve imenſfes ciet, convenit & gre mcientibus, hy- 
dropicis atque pleuriticis in potione, necnon & venenatarum beſtiarum mortt- 
bus ictibusque prodeſt. Conceptum adju vat. 

Radix odorata eſt, &, fi decoquatur, eſculenta, Urinam movet Poeenauus, 


venerem ſtimulat, & partus appoſita ejicit. 


NOT. Semen odoris eſt aromatici, grati, fere inſtar Balſamorum grato- 
rum, & vires ejus diuretice balſamo nativo tribuende videntur. Sapor ſub. 
acris eſt & amaricans, decoctum vero ejus intenſe amarum. Infunditur Ce- 
reviſiæ & cum pane coquitur ob vim carminativam. 

Eædem ei vires tribuuntur ac Dauci Cretici -{cinuu ſupra, modo detur i in 
dupla doſi. 

Contuſum & appſicatum dicitur quoque tumores pituitoſos diſcutere. 

In dolore nephritico cum mictu ſanguinis infuſi ejus tt& mane & ve- 
n inſigniter profuit: & Helmontius alüque dant Careviſiæ vel hydromeliti 

X 3 in- 


— — 


— e —— —— —— 
—=———_—— — — — - 


HATER IE'S MEDICA 


ircoGum, vel pulveriſatum in Vino contra Calculum, quod precipue fieri li- 
bet c, ubi calculi parvi vel arenule in viis urinariis hærent poſt majorem Cal- 
culum cxclujum. | 
Seminis ij, vino albo infuſe & potæ, hyſtericis paroxysmis m medentur. 
Radix odoris & ſaporis eit Pa tinace norcenſis, & cotta gratuin . cibum, 


1. D. DENS LEONTS latiore folio C. B. Dandelion Aphaca Theo- 

phrajtl, | 

Eſt ex genere olerum ſecundum Theophraſtum, & ejusdem Aphaca, ſed 
non Aphaca Dieſcoridis, nec Galeni, Plinius utramque confundit. 


2. DENS LEONTS anzuſtiore folio C. B. Narrow leaved Dandelion. 
Radix, Folia, Caulis & Lac amara ſunt, ſubacria vel ſubſalſd: Radix ma- 
gis amara; porro quoque dulcedo levis adeft ſerè omnibus ejus partibus, ſoil. 
radici, cauli & flori. Carlihcuſer notat dulcedinem in Extracto aquoſo: porro 
& awhores aliquid adſtringens ci tribuunt, quod & ipſe guſtu deprehenditur in 
ſabſtantia, & in d cocto; verum hoc nihil mutationis Paier (ut alla ade 
{tringentia ) ab addito Vitriolo Martis. 

Folia aliquantulum rubeſaciunt chartam cœrulcam, Radices multo magis. 

Vires extrahuntur tum Aqua, tum Spiritu Vini rectilicato, fed Excractum 
ſpirituoſum magis amarum eft & leviter adſtringens. 

Extrinſecus Lac ex disrupto caule, ter quotidie oculis inditum, maculas ab. 
ſtergit. Eodem intincta lintea ulcera mammillarum, aliaque ſordida & pu- 
trida manantia ulcera pfdendorum ac tibiarum abſtergunt. 

Herba integra viridis impoſita omnem inflammationem nigrarum & aduren- 
tium puſtularum toſlit, five lie in pedibus, mammis aut genitalibus oriantur. 

In operatione ſimilis eſt Cichoreo, q vide ſupra. | | 

Intrinſecus uſurpatur in omni genere febrium, in ſero poſſetico coctus. 

Diureticus eſt crudus in acetariis, unde Galli nomen dint Pi/7e en lit urinam 
promovens ſine excitato calore; quin & acrimoniam urine temperat, Succus 
autem in colica nephritica & retcntione urine felici cum free ſumitur. 
Etniullerus dat decoctum pro gargarismate in inſlammatione Uvulz, & Suc- 
cus prodeſſe dicitur quibus genitura eilluit. | 

Radices, folia, flores & caules alvum Jaxant, | 

Nulla planta majores poſſidet vires ſaponaceas, adeoque egregios habet 
uſus in omni morbo chronico, ubi tenacitas ſanguinolenta aut mucoſa peccat : 
hinc ſuccus expreſſus, omni mane ad Zij ſumptus, ex ſero lactis vel aqua, 
diarrhœam affert & debilitatem, absque vero noxa; nam paulo poſt revivi- 
ſcentia fit quaſi totum corpus eſſet renovatum: abſtergit enim omnia viſcera, 

5 | foe. 


1 A T K R 1 * 


S MED 10 1. 


ſpeciatim Hepar & hoc nomine aliis quibusdam præferendum, quod non cale- 
faciat. Decoctum jus, cum Jacte & Saccharo potum, Tuſſim ferinam ſedat ; ſic 
in Tuſſi, a minimo motu excrata, cum ſputis flavis, ſanguine ſtriatis, & lade 
re, Lac mulſum, ſuper herbam & radicem omni mane ſumptum, inſigniter 
Apuds Fullerum in Pharmacopœia extemporanea proſtat Succus at- 
temperans dictus in uſum eorum, qui Ventriculum frigidum habent & flatibus 
oObnoxii ſunt „ Herba in maſſam contuſa, in olla fictil vitreata poſita, eliba- 
„ no poſt panes extractos indica, ſtet 6 horas, dein liquor. elarus cfluens de- 


profuit. 


,, tur ad Ziv vel vj ter vel fooling in die. Acrimoniam ſanguinis & humorum 


„ Corrigit, ſcorbuto calido & affectibus cutancis cgregic medetin® 


C. DICTAMNUS. CRETICUS CB. Dittany of Creet, Dictam. 


num abſolute Veteribus, optimum in Creta. 


Secundum Diaſcoridem florem nullum aut ſemen profert; 


reliquę note 


Dioſcoridis huic conveniunt, & Theophraſius cœterique auctores florem & ſe- 


men ei tribuunt: 


notante Tournefortio (Voyage au Levant) eſt „ Origanum 


Creticum latiſolium tomentoſum, ſeu Dictamnus Creticus (Inſt. rei Herbaric) 
„& y (lc. in inſula Creta Neri it presque boute Pannee, £2 i Diojcoride en 'y 


„ Cut Tait le yoyage, il n auroit pas ajjeure, 
„ frames, 
Eft herba acris, tenuioris eſſentiæ quam Pulegium, cetera illi ſimilis, 


AMI 
I 


eadem P 


quelle ne porte ni fleurs ni 


& 


ſtans, que Pulegium, ſed efficacius multo „Feng cum XY 
tudine viresque habet leyiter ſtringentes; one aſtoria e 
attenuat. 


t, & craſlam materiam 


Uſurpatur in compoſitione medicamentorum ad nervos yulneratos, utpote 


acrimoniæ non immodicæ. 
fuſus ſuccus preſentaneo eſt remedio, ii etiam ab 
ſumatur. Succus, cum Vino potus, contra ſerpentum mn 
H1ba impactos pedibus reliquove 


Vulneribus 


forro iijatls & venrchnatis morfibus in- 
OOO ſtatim in Potty 
Us 3 0 eſt. 


corporèe aculzos illita reſigit ext. rahitque: 


ad lienis dolorem eflicax habetur, ſiquidem ipſum imminult. 
Urinam provocat, ſtrangurias Mentis | 
Vaulnera purgandi & ſanandi vim habet ſaccus Mitus aut eus polonta 


affrictus. 


Uteri purgationum retentiones ſanat: non modo potum ſed impoſſtum quc- 


NOT. Flos & Folia odoris ſunt, fragr 
acris, aromatici, amaricantis, fubaditzingents, Tnymi ſimilis, ſed debiliorie 


que aut ſuffitum, partus emortuos ejicit; & ex aqua bibendum ad inenſes 
ſecundas detiahendos ac ad molam expellendam præcipit Hippocrates. 


tis, graviuſculi, ſaporis calidi, ; 


Vis 


4 jj 
WI 


0 
Nan 


— y—— <A — oem 


5 . Doh Ie ®. Su OEM F - — = | Ef — p5-w=,9agg 2 
: — == — — — —_ 


, ” 3 _— , 

— — — 3 twain — =D _—_ 
——— — — 0 — —_— ——_— — 

- — 2 — 


rs MEDIC A 


Vis cjus 1:yiter adftringens confimatur hine. Sal, Martis, additum infuſo ejus 
in aqua, hoe ſuſcum reddit, ſecus quam fie ab eodem Sale addito aquæ puræ, 
guz fere limpida. 

Ad ee eee laudatur, nt Pulegium, ſcil. ſimilium virium, & Alexi- 


pharmacus reputatur, unde Theriacam ingreditur. 


1. C. DIPSACUS ſativus. C. B. Dipſacus ſeu Labrum Veneris 
Diojcoridis, Manured Teaſel, - 


2. DIPSACUS ſylveſtris ſeu Labrum Veneris J. B. Wild Tegfel, Radix 


Utriusque Radix eſt ex ſecundo ordine exſiceantium apud Galenum, & ali- 
quantulum abſtergit. Sanat rimas ſedis fiſtulasque fi tuſa & decocta in vino, 
usquedum {it craſtitudo Cere, immitattur: ajunt, myrmeciis verrucisque pen. 
dulis remedio eile. 


NOT. Radix hc inodora eſt; amaricans & 2: NNringo ns, fic & deco- 
ctum, quod porro virideſcit cum Vitrialo Martis. Folia quoque amara ſunt 
& ſubad{lringentia, ſed decottum non mutabatur ab addico Vitriolo Martis; 
& proinde reete Calenus utitur radice ad ſanandas rimas ſedis. | 

Aqua in foliorum cavo commendatur ad verrucas, oculis caliginoſis pro- 
deſt, & maculas facici exterit, unde mulierculæ, forma ſtudioſe, uſum ejus 
optime tenent. 


D. DIGITALIS purpurea folio aſpero C. B. For gloye. 


Folia recentia aliquantulum fœtent fere inſtar Sambuci, mucilaginoſa ſant 
& amara cum nauſea & adſtrictione: adeſt quoque aliquid caloris : mihi 
enim, per ſemihoram maſticanti, ſenticbatur calor in lingua per aliquot horas. 

Externe diſcutiunt tumores ſcrophuloſos trita & impoſita, vel Saccus in 
unguento. | | 

Novi, herbam applicatam fuiſſe & quotidie per aliquot menſes renovatam, 
ad tumorcs hujusmod in cervice diſcutiendos, feliei cum ſuccefJu in duabus 
puellis, ubi medicamenti Ieviter eſcharotici vel velicatorii mitis vicem præ- 
ſtabat, cum ſtillicidio humoris tenuis. 

In Italia magni uſus ſunt in conſolidandis vulneribus & mundandis ulceribus. 

Valide emetica ſunt & cathartica, robuſtioribus tantum convènientia. 

Flores quoque mucilaginoſi ſunt & amaro- dulees cum adſtrictionę: muci- 
jagine anodyni, adftrictione abſtergentes & conſolidantes; & hi quoque, bu- 
tyro Maiali immiſſi vel cum adipe porcino mixti, tumoribus fcrophuloſis cu- 

ran- 


. <4 LEE A" AA IEICE INS A As. IO 


i 
4 17 3 
N 97 
SER 
$4.2 
$81 
Wi 
3-1 
$32 
15 
1 
if 
py 
Is 
papel 
x * 


CRT 
+7 R 
4 
WS + 
> - 
en. 
th 
4 * 
1 
1 
} 4 
WE 
\ 484 4 
5 
ve 
# 
4H 
"y 
Fi? 
Et , 
it 
T 1% 
| +; . 
LAG 
Wc 
. 
[| UE bs 
95 
1 + 
7 
Tf — 
N jo 
'Y - 
A 
(a 
bo 
4 
$4.7 
1:9 £ 
1 
1 
, x 
+ 
} . 
14 
2 
7 
9 
1 
» 
a 
il 
+ - 
} F*A 
| 1h 
et . 
1 
MEE"; 
il 4 
189 
e 
14 
4 3 
77 
1 
. 
f MI 
Wot.” 
{ , 
"4 
1 $1 
- [ 
©: 
{#7 
{4 
| 
10 
19 
i; 
1 
1 
4 91 
27 
1 
*. 
a 
u 
3 


M AT E RI ES M E DIC A ww 


randis, ſcil. vel diſcutiendis vel maturandis & ulceribus detergendis vel ex- 
plendis inſerviunt, præcipue in humidis. : 
Infuſum florum coloris magis fuſci fiebat addito Vitriolo Martis, foliorum 
vero mutatio inde vix notabilis, | 


C. DRACONTIUM. Dracontium majus Dioſcoridis, Dracunculus 
poly phyllos C. B. Dragons. Radix. 


Acrem & inſigniter amaram naturam ſortita eſt, Aro acrior, calidior, 
amarior. | | 

Ulcera, que cacoëthe vocantur atque phagedænica, expurgat, ad cicatri- 
cem perducit Bryonia alba & melle trita: & radicis lævigatæ pulvis malignis 
ulceribus medetur, atque in pharmacorum compolitione in nervis vulneratis 
adhibetur, utpote tenuium partium. 1 

Ex ea & cle collyria ad fiſtulas & ad partus extrahendos componuntur; 
& herbæ, poſtquam flaccidi flores emarcuzrinr, Radicisque odor recens con- 
ceptos foetus enecare dicitur: item, ſi triginta grana ejus in poſca bibantur, 
abortum inferunt, & in peſſis exhibet Hippocrates radicem deraſam. 

Ex aceto illita vitiligines emaculat. Naribus cx vellere indita, vel papy- 
rus, ſucco infecta, & ſpecillo involuta, {i naribus inſcratur, poſteraque die 
educatur, polypum abſumit. Carcinomata illitu ſiſtit. Succus ad nubeculas, al- 
bugines, oculorumque caligines convenit. ; 

Fortiter reſolvit tumores, ſed ia hunc finem admiſceri debet adipi: niſi 
enim humectaveris & mollieris induratos tumores, ſd fortibus medicamen- 
tis reſolvere tantum ſtuducris, in primis quidem diebus eos inſigniter decre- 
ſcere facies, ſed pariter id quod relinquitur indurabis; hoc vero induratum 
difficulter reſoivetur, 

Pro medicina purgante exhibita fuit, & apud Hippocratem jungitur Veratro 
ut purgans. 

Pota è vino venerem ſtimulat & urinam ciet. Omnes craſſos glutinoſosque 
humores extenuat. 2 : 

Cruda coctave cum melle, aut per ſe, delingi poteſt contra orthopnœas, 
rupta, convulſa, tuſſim & deſtillationes: & radix, bis terve elixata, quoad 
omne medicamentoſum depoſuerit, nonnunquam cxhibetur mandenda, quemad- 
modum & Ari: ſed modo quando humores craſſi & lenti, qui in thorace & 
pulmonibus habentur, vi majore indigent. | | 

Balearium inſularum incole coctam radicem cum melle multo, placentarum 
loco, in conviviis apponunt. 


* —— — — ow 
_ — - 


— 
2 . ? 
— 


I * — — 
— . — — 
— x ol kX; 
— = © 2 


LEED — 
2 — 
—2 2 


— — . ͤ ́—ä—ſt ß ::ß72OQV.- nt 


LY 
— 0 
r 


— — IS 
> — — 2 
- "2 Rn —— — 2 
R — 


* 


NOT. Radix guſtus eſt acris, urentis, magis acris & magis amara quam 
| * Arum. 


tro N A TER ES ME DIE K 


Arum, & propius accedens Ranunculo. Acrimonia corrigi dicitur ab aceto, 
Illita reſolvit ſcirrhoſos tumores & ſtrumas, lienisque duritiem emollit. 
Datur & farina quibusdam a I} ad 3j, ab aliis ad ij, ad purgandos ſeroſos, 

craſſos glutinoſosque humores. 
In initio aphoniz linguæ admota aliquando vocem ſtatim reſtituit. 

Folia minus acria ſunt quam radices, ſcil. initio dulcia, poſtea ſatis acriz. 
His, authore Digſcoride, caſcus involutus a putredine præſervatur. Sunt quo- 
que deterſiva & v ulneraria. 

Fructus valentior eſt, non tantum quam folia, ſed & quam radices; proin- 
de cancros & polypos cliquare creditus eſt, 


D. DULCAMARA. Solanum ſcandens, ſeu Dulcamara C. B. Hoe 
dy Nightshade or Bitter ſweet. 


Tolia odoris ſunt Solani, recentia fere ut Stramonii, 9 amaricantis, 
poſtea dulceſcentis, unde nomen: porro calor & acrimonia ſentitur diu ma- 
ſticanti. L erba eſt quoque mucilaginoſa & ſubadſtringens; infuſum ejus aquo- 
ſum virideſcebat addito ſale Martjs, & in altero experimento decoctum _ 
que ſubadſtrin gens erat & atro - viride ſiebat ab eodem ſale. 

Folia vix rubefaciunt chartam ceruleam, & huic' experimento convenit 
alterum, argumentum prebens ſalis aicalino affinis, nemp2 Succus cum Acidis 
grumoſus fiebat, contra fluiditatem retinebat cum Alcalinis. Confer Cyno- 
glaſſum, cum quo forte convenit. 

Uſurpatur in inflammationibus prurientibus manuum & pedum. 

Viridis contuſa & cataplasmatis forma applicata mitigat mammarum dolores, 
emollit carum tumores & diſſolvit in iis grumeſcens Lac. 

aceus ad Zij vel 11 ſatis violenter purgat. 

Stipites odorem habent dum d. Hringantur mirum, ſingularem, ſaporem pri- 
mum amarum, dein dulcem cum acrimonia in gutture. Horum Succus non 
mutabatur ab Acidis ut Succus foliorum ſupra, f 

Debent findi & contundi momento quo in uſum adhibentur, v. g. in de- 
cofto ; ij vel iij ad tj aquæ: decoctionem longam non ferunt. 

Operantur ſudore & urina fine inſſammatione. Prevyotius decoctum collocat 
inter bilem benigne evacuantia, & H. Tragus Vim decoctum conficere do- 
cet ligno minatim inciſo, quod ictericos per urinam & per inferiorem 
ventrem clementer purgare refert; ſeil, lignum pondere libre ad menſu- 
ram Vini albi ſuper carbones decoquendum lento igne ſupra tertias, cujus ſu- 
matur cyathi vulgaris menſura mane & * in Ictero, præſertim in- 
veterato. 

Decoctum vim habet detergendi, 1 iners faded & cum glycyr- 

rhiza 


M AT E RTL ES MEDIC m8 


rhiza optimum eſt depurans ſanguinem, vires habens forte meliores, quam 


Sar ſaparilla, expectorationem egregie promovens, & phthiſin, in qua non ade- 
rat humorum colliquatio, curavit. In lue venerea & arthriude vaga laudatur 
ab Hallero. 55 


Radix odoris eſt inſtar Cynogloſſi, ſaporis amari, ſubdulcis, ſubadſtringen- 


tis, non ſine calore & acrimonia. 
Urinam ciet; hydropem ſanare dicitur, & radici Sarſæ ſubſtituitur in cu- 
drop , 


randis Morbis venereis cum Mercuri ſublimato corroſivo. 

Bacce mature quaſi vinoſe ſunt, acide, dulces, amarz cum nauſea, muci- 
laginoſæ. Fortiter rubefaciunt chartam ceruleam. e violenter ſurſum 
& deer 8 

Canis, cui No. xxx dedit Floyerus, intra tres horas periit rabidus. 


E. 


C. E BUL Us. Sambucus humilis five Ebulus C. B. Chamæacte Dior. 
coridis Dwarf Elder. Folia, caulis & radix. 


Folia graveolentia ſunt: ita ut eorum fumo fugentur Serpentes, & decocto 
{i locus ſpargatur, muſce necentur; cauliculi quoque in aqua macerantur, & 


hac ſparſa pulices ſuffocantur. 
Si prætenera & mollia ex polenta illiniantur inflammationem mitigant; am- 


buſtis & canum morſibus illitu proſunt. lis, qui podagra tentantur, cum 
ſevo taurino aut hircino proſunt illitu folia vel cauliculi. Ulcera ſinuoſa glu- 
tmant. 

Olerum modo coquuntur & aliquando eorum molliſſima ex oleo & ſale 
eduntur ad pituitam bilemque detrahendam, quod quoque caules teneri, in pa- 
" Tinis coi, preſtant. Alias decoctum folio um, in vino veteri ad cyathos bi- 
nos potum, alvo detrahit aquam, ſtomacho inutile. 

Tritus cum teneris foliis ex vino potus calculos pellit: impoſitus teſtium 
inflammationes ſanat. Folia trita & e vetere vino impoſita rubentes papu- 
las ſanant. Vires habet ſimiles Sambuco. 

Radix recens, excuſſa tantum, non colluta, quod duo digito comprehen- 
dant, ex vini veteris calidi hemina decocta hydropices ſanat, alvo detrahens 
aquam. 

Radicis trite Succus, linteo colatus, mox in ſole denſatus, & cum opus 
fit, roſacco dilutus & caleſactus parotidas ſanat, vim habens modice discu- 


tiendi. 


n 


— — 2 


< — 2 5 — » — 2 Fay 7 = 
E 


Db S Radix 


— * * 2 ” _ 
* 5 — — : — 
r * be. ri = 
r Tron ee N e 


IE E 2 2 Es *. wm 


-> 
" 00 
Pn 


[MA TEHRIEE MEDIEMN 


Radix vulvas emollit inſidentium decocta, patefaciens earum ſpiracula & 
vitia corrigens. In vino decocta & pota prodeſt Viperarum morſibus. 


NOTE. Folia fœtent, ſed minus quam folia Sambuci vulgaris. Folia & 
caulis viſcoſa ſunt, ſaporis valde amari cum nauſea, ſubacris in gutture; de- 
coctum adſtringens eſt, & ab indito Sale Martis coloris fuſci fit. 

Succus ſpiſſior fit tum a liquoribus alcalinis, tum a Spiritu Vitrioli. 

Analyſi chemica nihil præbet Acidi, ſed magnam quantitatem Spiritus 
urinoſi. 

Externe folia emolliunt & reſolvunt, in fotu & cataplasmate egregie pro- 
ſunt contra dolores podagricos, necnon in ſciatica & omni rheumatismo ; tus 
mores aquoſos, herniam aquoſam diſcutiendo & reſolvendo, tollunt. 

Infuſum, inſtar Thee potum per annum, ſigitur egregie profuille arthritico 
cuidam, & alteri in affe*tu cutaneo rebelli. | 

Teneri & recentes turiones, in vere decocti & in eibo ſumpti, alvum emol- 
hunt citra periculum: vino decocti, adjecto melle & per aliquot dies poti, 
frigide & ſiccæ tuſſi proſunt, vitia pectoris purgant, & quosvis · craſſos len- 
tosque humores incidunt. 

Radix, ſeu potius ejus Cortex medianus (cui inhæret vis purgans, reliqua 
enim radix adſtringit) odoris eſt gravis, ſaporis primo ſubdulcis, dein ſuba- 
mari cum nauſea, aliquantum acris, calidi, & ſalivam manducanti elicit ex 
ore, aliquantum adſtringens, etſi decoctum vix mutetur a Sale Martis. 

Externe, ut folia, diſcutit, emollit & uſũs eſt præcipui in ann 
& eryſipelate. 

Cortex recens coquatur in Oleo veteri vel Lini: addatur lens expreſſus 
ad impregnationem Olei: ebulliat, dein exprimatur : optimum eſt ad ambu- 
ſtiones remedium. 

Uſu interno datur infuſum ad 5 5ij, Succus ad 3j. Cocturà vis perit. Sero- 
ſitates abunde purgat, fed ob vim drafticam raro adhibetur. c 

Ex Seminibus fit Oleum per expreſſionem, quod valide operatur per vomi- 
mitum, ſeceſſum & urinam, & ad 5j vel 3fs ex Cerevitia tepida dicitur eſſe 
egregium Vomitorium. | x 


C. EB UR. Ivory. 


Siccz eſt & exterſoriæ facultatis, vim logics obtinet: ſcobs illitus, 
vel in cataplasmate impoſitus, paronychias ſanat. Ramentis cum melle Attic9 
nubeculæ in oculis tolluntur. 


NOTE. Omnia elephantum oſſa Ebur dici poſſunt; ex dentibus autem aut 
cor - 


MATERIES M 


cornibus pulchrius. P. Ægineta etiam ex unguibus fieri monet. 

Eadem fere ex eo producta exhibentur ac ex cornu cervi & easdem fere 
vires haber. | 

Raſura non ſecus quam Cornu Cervi ad ptiſanas utilis eſt. : 

Ebur raſum ſolvebatur integre in Spiritu Vitrioli, Spiritu Nitri, & Spi- 
ritu Salis. | | 

Ex raſura fit Gelatina, ut ex cornu Cervi. 3j Raſuræ exhibuit 3iij gr. xv) 
Gelatinæ. | 

Coquendo raſuræ 3iv in aqua deſtillata & inſpiſſando decoctum reſtabant 
Gelatinæ 3vj, ſed reſidui ſicci 3iij 9j. Hinc manifeſtum eſt Gelatin 5vz tan- 
tum ineſſe ij Eboris, reliquam vero Gelatinam eſſe meram aquam, ex qua 
proinde Gelatinæ magna ex parte conſtant. 

Hæc Gelatina ſaporis erat ſalini, Ebur reſiduum fragile erat & terreſtre. 

Plus Salis volatilis deſtillando præbet quam Oſſa vulgaria, & fere æqualem 
quantitatem ac Cornu Cervi. | | 

Uſtum, Spodium ex ebore dictum, uſurpatur in vulneribus exſiccandis, & com- 
mendatur uſu interno contra catarrhos tenues & ſalſos, fluxum Alvi quemcun- 
que, hemorrhagiam & fluorem album mulierum. | 


C. ELATERIUM. Vid. Cucumis agreſtis. 


C. ELATINE. Linaria Elatine dicta folio ſubrotundo Raii Synopf. 
Elatine folio ſubrotundo C. B. Veronica fæmina Fuchſii. Round leayed 
Female Fluellin. Linaria ſegetum Nummulariæ folio villoſum Tour- 


nef. Inſt, 


Hæc genuina eſt Elatine, omnium nuperorum ſuffragiis facie & viribus con- 
grua, (c) quanquam alitis generis a Veronica mari, Rara in Anglia, & 
forte minus acerba quam Elatine veterum. | | 

Folia guſtu adſtringentia, &, authore Galeno, modice tum refrigerant, tum 
adſtringunt. Cum polenta impoſita inflammatis fluxioneque infeſtatis auxilian- 
tur. Cotta herba (addit Plinius,) cum ſemine lini ſorbitionis uſu dyſente- 
riam ſiſtit. | 


NOTE. Folia odoris ſunt aliquantum oleoſi, guſtus ſubamari, ſecundum 
alios valde amari, ſubadſtringentis, ſubacris. Chartam ceruleam non ru- 


befaciunt, 
Autho- 


71 — 


(c) Vid, Adverſaria Lobelii. 


Y 3 


Ma T[ERATIES MEDIC A 


Authore Lobelio Succus herbæ expreſſus, tum intro aſſumptus, tum exte- 
rius applicatus Ulcera ſerpentia & caneroſa cohibet & perfecte ſanat. 

Vino decocta & gargarifatu exulcerationes oris & colli perſanat. 

De Veronica Mare (Aale Speedwell) Vide ſub littera V. 


N. ELETERIYT, Eleutherii vel Cascarilla Cortex. 

Tic Cortex, nuperrime detectus, Odoris cit aromatici, accenſus 1 fra- 
grantiſſimi inſtar Moſhi aut Ambre gryiee, a Judas in ſuffumigiis frequen- 
tur uſurpatur, quo diltinguitur ab omnibus Corticibus notis, & ur Nico- 
tianæ odoris gratia. 

Decoctum ſaporis eſt amari, calidi, ſubadſtringentis, & A colore citrino 
mutatur ad atro - fuſcum, 3 Vitriolo viridi. 

Oleum eſſentiale æthereum ſere ad 3j ex Corticis bj elicitur ſoirica valde 

urgidum, fragrantifſimum. 

Vires hujus Cort icis extrahuntur partim aqua, integre Spiritu Vini. 

Soy aphoreticus eſt, diureticus, carminativus, cardiacus, uterinus. Com. 

1endatur in Paralyſi, aſthmate, vaporibus. 

A Germanos magnæ ſtimationis eſt, utpote ſtomachicus, & roborans 
in colica ſtatus ofa, in diarrhea febrium. acutarum, dyſcnteria, hæmorrliagiis; 
& in intermittentibus ſep2 adjungitur Cortici Peruviano: quin &, ubi defecit 
cortex Peruvianus in quartanis curandis quidam confugerunt ad hune corti- 


cem eum ſucceſſu felici. 
In Hiſtoria Acad. regia dicitur plus præſtitiſſe in curanda Dyſenteria gras- 


ſante A. D. 1719, quam Ipecacoanha. 


CC AREEEBAURUS ALB US flore ſubviridi C. B. 8 al- 
bum. ite Hellebore, | 


Non equidem noſter in omnibus deſcriptioni Dioſcoridis convenit; effectus 
tamen fere lidem. a 
Eligendus qui linguam fervido guſtu incendit, non valde tamen, ncque cu- 
midate ſalivam attrahens, hujusccinodi enim ſtrangulat. Subamarus eſt, acris, 
extergentis & excalfacientis facultatis, ex tertio ordine excalfacientium & 
d ſiecantium, ſecundum Galenum. Galli ſagittas in venatu Elleboro tingunt, 
circumciſoque vulnere tencriorem fieri carnem affirmant. Muſee quoquè ne- 
cantur albo trito & cum latte ſparſo. | | 
Eodem & phthiriafis emendatur. Murcs interſicit cum melle & polenta 
ſubactus. Eo tamen veſcuntur Coturnices. 
Sternutamenta excitat. Collyriis admiſcetur, que caliginem oculorum diſcu- 
tiunt. Menſes pellit, partusque appoſitus necat Attenuans & incidens cal- 
| culum 


* FFF RECENT IE 3, APE LAY 
8 N * a 2 PN DES TH OR SES 
T COLL 


— < FO 3 
n N ee PE A 


% FR 
N 


by 
W. 
by 
Wy 
*D 
5 
EN 
x5 
Le. o 
. 
TS 
AM 
: "I 
13501 
M0 
> Þ 
* 


M A T L'N YES 1 TE 5 


culum frangit. Medetur externis corporis vitiis, ſeu eruptionibus pituitæ 
cum axungia ſalſa illitus, item ſuppurationi veteri, ad alphos, lichenas, pſoras, 
leprasque accommodus. 

Purgat vomitiones, varios extrahens zation, & datar ad revellendum 
in alvi egeſtionibus acribus. Omne bilis & pituitæ genus educit, idque non 
ſine convulſionis & nimiæ purgationis periculo, multiplicem tamen utilitatem 
affert. Vomitiones quoque concitant ſubditæ ex eo balani cum aceto. 

Medetur morbo comitiali & attonito, vertigini, diutinis capitis doloribus, 
mentis ſegnitiei & veterno, melancholicis, infanientibus, tetano, "Ag 
ſpaſticis. cymels, podagricis, iſchiadieis doloribus articulorum, vitiligini, 
lepræ, & ſi quid aliud in cute excitetur, hydropicis, incipientibusque tym- 
paniticis, ſtomachicis, quartanis, que aliter non deſinunt, tuſſi verers, inſlatio- 
nibus, torminibus redeuntibus. 

Facit etiam ad pilorum barbæ & capitis . confert rridem lie, 
qui noctu ab Ephialte ſuffocantur; & aquam reformidantibus, dum bibunt 
hanc, ne amplius metuant, efficit. Id autem olim agricolæ quoque cogno- 
yerunt, qui, ubi canes morbo Serie Elleboro pur gabant ; ac Medici 
poſtea homini, qui ſimili morbo laborabat, Elleborum dare, in animum in- 
duxerunt. 

Vetant dari ſenibus & pueris, item mollis ao fœminei corporis animive, exi- 
libus aut teneris, item ſi exulcerata {ut præcordia aut tumida, & fangub 


nem exſcreantibus. 


Dant nonnulli in pultis ſor bitione aut copioſo alice cremore, aut, paucum 
ante cibum dari præcipientes, ſtatim veratrum offerunt, iis præſertim, quibus 


ſtrangulatio imminet, aut ſi corporis imbecillitas adſit: hoc enim modo pur- 


gatio \ periculo yacat, quod cibo municis non 8 medicamentum cor- 
poribus offeratur. | 

Aliter aqua, in qua ramentorum drachme quinque 3 aque pluvie heminam 
Atticam triduo maduerunt, tum colo facta trajectione, datur ſenibus, pueris & 


iis, qui laxiorem habitum habent. 
\ 


NOT. Radix inodora eſt, ſaporis amaricantis, ingrati & nauſeoſi, acris, 
calidi, calore aliquot horas durante, & fere linzuam excoriante. 

E refinofis egquo ac gummoſis partibus conſtat, verum præcipua aftivicas i in 
ſubſtantia reſinoſa late | 

Pulvis quieſcit cum Spirit Nitri & cum Oleo Vitrioli, Decoctum 112- 
liotropium rubeſacit, ſed viride fit cum ſyrupo Violarum. Ejus malignitas cor- 
rigitur per Acida. 

Succus, copia vel minima ſanguin! immiſtus, mortem certo & cito infert, 

| | quod 


* 
- ä — ; — 2 - == — 
4 <2 — A : — 2 — — — 


9 


— 
— 


"ET 


— 
— 
— =P 


i 4 
77710 
Fit 
165 
1 
* i 
1440 
(Hs 
bg! 
yi 
15 
1 * 
1 7 5 
1 45 
1 
N 


* MWATERIES MEDIA 


quod fi ſagittis illo illitis, ut ſepe expertus eſt Matthiolus in brutis & gallis 
gallinaceis. 

Si ſola uſurpetur Radix pro errhino nares inflammat, proinde tantum pro 
ſtimulo adhibetur pulveribus aliis mitioribus admiſtus. 

In pelle pecorum auribus perforatis inditur. Pulvis radicis, fontanellæ ap- 
plicatus, durgationem violentam excitat. Quin & in homine, radicis fruſtulo 
auricule lateris affecti infixo, prolecto inde ſero acriori, cephalæa contuma- 
eiſſima curabatur. 

Externe in pſora, tineis & fiſtulis e & in Miſcellaneis curioſis 
exemplum proſtat Scabiei deſperatiſſimæ, curationem recipientis hujus polline 
linimentis antipſoricis addito. 

Profitetur Braſſuyolus, ſe ſæpe ſine . more Veterum, inſanis 
dediſſe optimo cum ſuceeſſu; & D. Johannes Riddell dedit maniacis & melan- 


cholicis Radicis 3 ij in Vini albi ibij, doſi 3ij cum felici ſueceſſu, inde per vo- 


mitum reject materie nigra. 


C. ELLEB ORUS NI GER flore roſeo. C. B. Veratrum nigrum, 
Black Hellebore. 


Veratrum nigrum Theophraſti & Digſcoridis diverſa ſunt, nec ullum è noſtris 


convenit in omnibus cum Elleboro nigro veterum. Tournefortius aſſerit, ſe 


verum nigrum apud Armenos inveniſſe, ſed longe magis vehementis eſſe ope- 
rationis, quam noſtrum. Friendius innuit, hoc eveniſſe ob majorem doſin, quam 
veteres, nempe ad 3ij, ſolebant exhibere, AFuarium vero inter primos fuiſſe, 
qui minore doſi, nempe vix ultra drachmam, exhibouerine, 1dque ſine periculo, 
verum contra laudandum eſſe ad varios uſus, cujus obſervationis veritatem 
abunde confirmavit Neotericorum experientia. 

Guſtt acris fervensque eſt, & calidior quam albus, extergentis & excalfa- 
ecientis facultatis ex tertio ordine ſecundum Galenum. Celeriter effodiatur 


oportet, quoniam halitu caput aggravat, quapropter ad id arcendum foſſuri 


allium præſumere, & vinum bibere conſucverunt, null ita noxe opportuni 
redditi. De albo hœc prodit Plinius, & de Elleboro univerſim Theophraſtus. 

Nigro equi, boves, ſues necantur, itaque cavent de eo, dum candido yes- 
cuntur. Ita Theophraſtus, ſed idem candido veſci tantum oves dixit. 

Si veris conſticutio liecior obvenerit, qui in Lralia naſcitur par erit ex ere- 
ta allato 

E: odentibus medicamentis commiſcetur. Si in fiſtulam, callo induratam, im- 
miſſus fuerir, duobus tribusve diebus callum detrahit. Item, contra gravita- 
tem anditis in aurem demittitur, ibique in alterum aut teriium diem eſſe ſini- 
tur. Strumas, 1 duritias coneoquit & purgat. Verrucas tollit cum 


qua- 


J 
* N 
8 
Fir 
4H 
1 
4 
7 
A 
= 
3 
— 
24 
I 
2 
* 
1 
1 
"1 
£Y 
b, 
2 
24 
- 
2 
7 
E 
a5 
oy 
1A 
3 
* 
1 
Ko. 
oh 
Ig 
5 
4 
oY 
Mi 
Io 
5 
by 
I 
* 
{28 
2 
A 
<> 
8 
2 
2 
En 
1 mn 
5 
2 
* 
* 
- 
x 


M ATE NIE S MEDIC A. 177 


Cajon Eris & ſandaracha. Scabiem ſanat illitus cum thure aut cera & pi · 
ce, & cedrino oleo perunctus. Vitiliginibus, lepris, impetiginibus ex aceto 
medetur. Dentium dolorem coctus cum aceto collutione mitigat. Hydro- 


picorum ventri utiliter imponitur factum ex eo, farcr na hordeacea & vino 


cataplasma, 

Menſes inditum exinde peſſarium trabit, e necat. Attenuans & 
inci.lens lapidem frangit. 

Purgat ventrem, detrahit bilem pituitamque, ad quem ſcopum decoquitur 
cum lacte & juſculis, quæ purgationis gratia ſumptitantur. 
Prodeſt morbis comitialibus, melancholicis, inſanientibus, articulariis dolori- 
bus inveteratis, hydropicis, dum citra febrim, & paralyticis. 
Da tur ex aqua ad leniter mores alvum. Confer ſupra dicta de Elle- 
Bor albo. 


NOTE. Radicis recentis odor acris eſt, ſed nobiſcum lenis, ſubaromati- 
cus, gravis: ſapor amarus cum nauſea, acris, calidus, calore in ore diu durante, 
& linguam afficit quaſi ſtupore. 

Notas prædominantis ſalis alcalini vel acidi non poſſidet; nam Heliotropiam 
rubefacit, ſed Syrupum Violarum viridem reddit, & pulvis quieſcit cum Spi- 
ritu Nitri & cum Oleo Vitrioli, Corrigi dicitur per Acida, ſed & corrigitur 
per ſalem Tartari. 

Vires ejus extrahuntur Aqua per ce & Spiritu Vini per digeſtio- 
nem, ſed maxima virtus cathartica in parte reſinoſa hæret: gummoſa ab hac 
ſeparata nullam catharſin, ſed magis diureſin promovet, aſt reſinoſa alvum 
valde movet, & cum torminibus; hinc operatio optima obtinebitur, partes 
has diverſas conjunctim exhibendo, authore Cartheuſero. EE: 

Externe convenit in uſu ſternutatorio, & longe tutius uſurpatur quam al- 


bus. Helmontius in hunc finem admiſcet partes æquales hujus & Sacchari, ad · 


dito tantillo Olei Caryophyllorum. 

A fabris uſurpatur ad curanda Ulcera maligna equorum, & fibra radicis, 
auris lobulo immiſſa, inſtar Veſicatorii ſerum acre prolicit, ſicque in cephalæa, 
ophthalmia & ſuffuſione utilis eſt. 

Fonticulo impoſita ejus excretionem „ Ventrem turbat. 

Radix, que huc adfertur, parum purgat, ſed tenuiores ſecretiones, urinam & 
ſudorem movet; & profitetur Freindjus, ſe majores effectus ejus obſervaſſe in 
cienda urina in Hydiope quam ab aliis Diureticis ; & D. Mead affirmat, hanc 
Radicem ſingularem habere virtutem menſes movendi, adeo ut vix unquam f pem 
fefellerit; quem in finem, in menſium ſuppreſſione, Tincturæ Cochleare mi- 

ni- 


#3] 
. 
* 
1683 
ps 
75 
8 
* 
J' 
OY 
5 1 
4 * 
8 11 1 
13 
F * 
_ 
9985 
i 
5 
7 
: 1 
bd 
31 
* 
* 
bo 
* 
9 
? 


—ñ —— —e— — 
. 


of EN 


{ 


25 MAT IRIE S NME DOI e A 


nimum ex aquæ tepefactæ hauſtulo, bis in die, exhibet, præſertim in plet- 
horicis abi Chalybeata nocerent. Hæmorrhoidas quoque reſerat hæc radix. 

Doſis in ſubſtantia dicitur eſſe a gr. xv ad 3ſs vel ij & robuſtiſſimis ad 3j: 
in infuſo vel decocto a 3j ad 51. 

Ab Heurnio in Miſcellaneis curioſis prædicatur Pomum helleboratum, tanquam 
certum remedium adverſus Quartanam pertinacifſimam : Pomum nempe radi- 
cibus Hellebori nigri ad 3ſs & aliquot Caryophyllis transfigitur, foculo ſub 
Cineribus coquitur, Helleboroque dein abjecto, pomum eſitandum offertur. 


D. ENOIYIA. Intybus ſativa attolia C. B. Endive. Confer Cic- 
horeus & Dens leonis. 
Folia ſubamara ſunt, ſucco lacteo ſaponaceo amareſcente males, ſubacria, 


ſubadſtringentla. © 
In Acctariis præſtantior eſt Lactuca, utpote amarulentior & ſtomacho hepa- 


_ utilior. 

Quidam humant & tumulatam in arena i cca per integram hyemem usque 
in ver ſervant, unde friabilis & ori grata redditur. 

Externe virentis folia in inflammationibus & tumoribus eryſi pelaceis ad- 
moventur. 

Uſu interno diuretica, refrigerans, uſtisque in febribus bilioſis, & prædica- 
tur ut Hepaticum nobiliſſimum, cum fero lactis cocta, in intemperie calida He- 
patis cum obſtructione vaſorum meſenterii. 


Radix magis amara eſt quam folium. 
Semina ſaporis ſunt quoque ſubamaricantis vel fere fatui ; annumerantur ſe- 


minibus quatuor frigidis minoribus, & uſurpantur in emulſionibus in febribus 
ardentibus. | 


C. ENULA CAMPANA. Elecampane. Helenium vulgare C. B. 
Helenium primum Dioſcoridis C. B. Inula Plinii, 
Helenium Theophraſti prorſus diverſum eſt ab Helenio Dioſcoridis. 
Odorata eſt, ſubamara, ad caliditatem vergens, febricitantes lædens. Ru- 
borem excitat & calefacit, æque ac fimus columbarum ſylveſtrium, quo admo- 
dum frequenter utimur: non tamen primo appulſu ſtatim calefacit, quamob- 
rem non eſt dicenda calida & ſicca, ut piper, ſed cum excrementitio 


humore. 
Contuſa, & ex vino auſtero poſtea cocta, ac late ſuper coxam impoſita, inter 


valentiſſima auxilia eſt ad coxarum dolores; & in exiguis aſſi duisque articu- 
lorum quorundam pre humiditate procidentus ac Juxatiombus prodeſt. 
| A je- 


M AT ER I ES M E DIe A 179 


A jejunis commanducata dentes confirmat. Potum decoctum menſes & 
urinas ciet. = 

Eclegmatis, que faciunt ad educendos ex pectore pulmoneque craſſos len- 
tosque humores, apte commiſcetur, & tuſſi, orthopnœæ, ruptis, convulſis, 
inflationibus & ſerpentium morſibus medetur. 

Trita potaque ad cruentas exſereationes efficax eſt, 

Radfcis, in vino decoctæ, fuccus lumbricos pellit. Stomacho utilis in paſſo, 


NOT. Radix ſicca ſuavis eſt odoris, fere inſtar Angelica, vel, ſecun- 
dum alios, inſtar Iridis Florentinæ, aut, juxta quosdam, partim aromatici, par- 
tim fœtidi: tactu viſcoſa, ſaporis ex dulci amari, tandem calidi & acris, fere 
ut piperis, acrimoma vero non ſe prodente primo occurſu ob humiditatem 
quandam oleoſam, particulas acres mviſcantem; tandem vero diu maſticanti 
calor & acrimonia quatuor horas duravit. | — 

Grew notavit in ea Balſamum citrinum, quod & ipſe vidi in eryptulis, qua- 
{1 balſamo indurato plenis, transverſim ſectà radice, 

Cum Aqua deſtillata Oleum eſſentiale adſcendit in floſculos concreſcens. 

Vires extrahuntur partim aqua, integre Spiriru Vini, & activitas ejus ſub» 
ſtantiæ reſinoſe magis quam gummoſœ adſcribenda eſt. 

Pulvis ebulliebat & ſpumeſcebat cum Spiritu Nitri & cum Oleo Virrioli, 

Chartam cæruleam vix rubefacit. 

Inſuſionem, non vero decoctionem fert ob volatile aroma. 

Chirurgi utuntur eum vino & ſale contuſa in tumoribus lentis & piruitolis 
ſed, ſi nimis diu relinquatur, partem exulcerat. 

Recens Ulcera & Scabiem mundat, unde Scab wort dicitur. 

Contra Scabiem admiſcetur axungiæ porcine in mortario plumbeo; vel in 
taleolas diſſecta tam diu in aqua coquitur, ut digitis conteri queat: ſi tune in ejus 
brodio laventur manus pedesque ſcabioſorum, eademque linimentis admiſcea- 
tur, ſcabiem curabit; illud certum eſt, radices tam ſiccas quam conditas ven- 
triculi ægritudinibus frigidis oppido conferre, unde Hoffmannus eam Aroma 
Germanicum appellavit & pre Zinzibere laudavit. Sudorifera eſt. 

In affectibus Colicis è vitio acidi ortis, ſpeciatim Colica flatuoſa & ſcor« 
butica egregia eſt; quin & glandularum obſtructiones reſerandi habet facul- 
tatem, unde in atrophia adhibita aliquando fructuoſa fuit, & in affectibus ca- 
tarrhoſis. | 

In Chloroſi ſpecificum medicamentum audit condita radix vel Vinum Galli- 
licum, in quo radices conciſe per triduum maceratæ tuerint, mane jejuno ven- 
triculo ſumptum ad dimidii ſextarii menſuram. Peſtis tempore vulgus Vinum 


enulatum bibit, ut ab ea ſeſe preſerver. 


— — © — — — —— 2 — 0 — — — — 
> Pg 2 — = — 2 - rr PCr -— 8 e 3 £ 8 * — — — 

rhe — — PE _— - —— - — — 4 as ates gt ry r * 
> — bend 11 r 3 . 4 a a . 7 — 
— at IF. 2s _ URS IL — y 2% _ — n s * 3 5 CIR 9 8 * 


— — 
— 


| 
f 
4 
i! 
47 
Mt 
{i} 
n 
li 
| 


— 


2 
— 


> F r 
— — — 2 
— — = 
—— — As od 


Zz 2 1. C. 


—— 


33 —————ů—— ů roma wy tm 


ares MED Ie 1 
y. C. EPITHYMUM, ſeu Cuscuta minor C. B. Dodder of Thyme. 


CUSCUT A major C. B. Dodder. Hzc paſſim herbis & fruticibus 
adnaſcitur, v. g. Urtice, Lino, Lupulo, Rubo, &c. Cascuta recen- 
tioribus Græcis Kacevrs, hine Avicenna Keſuth, Plinio Kadytas. 


Dioſcoridis Epithymum, quod pro flore alterius thymi ſpicati poſuit, con- 
fundit com Epithymo Caſyta; facultates enim apud eum ſunt Epithymi Cafy- 
t, ſed forme deſcriptio reſpicit thymum alterum. 

Nauſeoſum eſt, calida & tenui natura conſiſtens, exſi ccans & excalfaciens 
tertio gradu {cundum Galenum, extenuatoria. 

Eo ſpaſticos & opiſthotonicos perungi author eſt Plinius, & fucco Per- 

2unculos curari. 

Alvum leviter dejicit, &, ut aotidic ſemel venter recte fecedar, 4 coena 
commode in vino datur, quemadmodum Aloe, fed ad valentius purgandum 
ad drachmas quatuor vel quinque acetabuli menſura cum melle, fale & ace- 


ti exiguo, vel ex ſeri lactis exiguo, Sic detrahit pituitam bilemque atram 


per inferna, conveniens paſſionibus flatuoſis, inflammationibus & interaneis 
morbis, cruditatibus, hypochondriacis præcordiorum affectionibus, melan- 
cholicis & iis, quibus hepar aut lien prœgravatur, atque etiam difficulter ſpi- 
rantibus. | 

Addit Avicenna, Caſſut ham provocare urinam, menſtrua, & ſuccum ejus 
projectum ſuper vinum utilem eſſe in Ictero: porro & ei tribuit ſtypticitatem 
aliquam cum vincente amaritudine, & quod ex eo frixum eſt confortare ſto- 
machum, conſtringere & mundificare fluxum matricis. 


NOTE. Cuscutha minor odoris eſt aromatici, reſinoſi, prœſertim ex Can- 
dia apportata, ſaporis ſubamari, ſubadſtringentis, & in gutture acris per ſe- 
mihoram. 

Infuſum tantummodo diluebat Syrupum Violarum, td VIX rubetecit Char- 
tam cruleam. Multa coctionè vis avolat. | 

Solet primarium haberi in malo hypochondriaco & icterieo. 

In occidentalibus Angliæ „ Que in urticis nata eſt, Urinis potenter propellen- 
dis efficacem eſſe experimento ſuo confirmat Lobelius. 

. Cuscuta major easdem fere qualitates ſenſibiles poſſidet, niſi quod minus odo- 

rata fit, acris quoque in gutture per ſemihoram & ſimiles vires huic ac proved 
Mud immerito tribuuntur. 


WS. 
5 
5 
2 
is 
= 
- 
* 
2 
x 
1 
8 
2% 
RE 
FO 
52% 
1 
B 7 
e 
2 
FA 
fy 
. 
I. 
1695" 
SF, 
75 
* 
vr 
4 


M AT ERI EE Vb 


C. EQUISETUM paluſtre longioribus ſetis C. B. Great Marel 


or Water Horſe tail. 
Genera duo Diaſcoridi, quorum utrique vires easdem tribuit : primum plc- 
risque notis huic noſtro convenit. 


Herbe vis adſtrictoria eſt cum amaritudine ſecundum Galenum, & citra 


morſum exſiccans. | 
Succus ſanguinem & naribus erumpentem ſtir, item ſanguinis foutuns 


prodeſtque dyſentericis in vino potus, & herba ipſa, ex vino auſtero epota, aut 
cx aqua, fi febris adſit, ad profluvium rubrum mulierum, ad dyſenteriam & 
reliquas ventris fluxiones ſtrenuum ac generoſum eſt remedinm, Sanguino— 


enta vuhnera, vel maxima, etiamfi præſectos eſſe nervos contigerit, glutinan- 
Foliis, in aqua potis, diſſectiones veſicæ & inteſti— 


tur tritis foliis & illitis. 
Succus, in vino potus, 


norum tenuium in unum coaleſcere cogique feruncur. 


urinam ciet. 

NOT. Quod in ſylvis, arvis aut pratis creſcit præferendum eſt, authore 
Simone Pauli, utpote adſtringendi facultatem cum amaritudine poſſidens, contra 
in riguis locis & vento carentibus degenerat. 

Folia guſtu tantum mediocriter adſtringentia ſunt, adſtrictio vero clarius pa- 
refit ſucco vel infuſo, colorem nigrum, fuscum vel virideſcentem acquirente ab 
admiſta ſolutione Vitrioli Martis : adeſt & aliquid ſalini, & ſubdulcis, ſaltem 
in caule, fere inſtar Phyllitidis: adſtrictio etiam dicitur evidenticr eſſe in ra- 
dice quam in foliis. Porro Succus coagulabatur & ab Acidis & ab Alcalin's, 
{ccus quam fit in plerisque plantis adſtringentibus. Chartam cerulcam vix 


mutat. 
Vis adſtringens extrahitur tum Aqui, tum Spiritu Vini. 


Uſu externo in Herniis felici cum ſucceſſu applicata fuit herba, & interne 


in mictu cruento. Ulceribus pulmonum, renum, veſicæ, urethra admodum 


proficua ſuiſſe dicitut multiplici experientia, Ammonius in Medicina Merbaria 
ait, ſibi diutina experientia compertum elle, decoctionibus hujus herbæ pro- 
pinatis Scabiem Veſicæ profligari. 

Equiſetum, inquit Linnæus, ruſtici noſtrates in cibum aſſumunt, jejunii qua- 
drageſimalis tempore, quando illud prius elixant, mox farina ſuperſpargunt, & 
oleo in ſartagine frigunt manduntque piſcium vice, ex quo cibo alvus corum 
quandogue ita conſtipatur, ut in Coli cruciatum facile incurrant. 


C. ERIGERON. Senecio minor vulgaris C. B. Ground ſel. 


Mixtam habet vim, refrigeratoriam & modice diſeuſſoriam. 


floribus refrigerant, quare illita cum vini modico, vel per ſeſe teſtium & ſe- 
2 3 dis 


Folia | cu im: 


'Y 

4 
* 
1 


3 


4 

\ 

1 
51 
! 

£ 

© 
: 


= 


— 


— 
panes — 


— — a 
— N ings. berg ws ot Smet 
* +. + an 8 3 1 ws 
eh > — 3 = — — 


ares ME DIe A 
dis inſlammationbus medentur. Podagræ ſive calide five frigide cum axun- 


gia convenit, Nervorum doloribus ex aceto illinitur. Ex pn ubo- 


riores facit. 
Torminibus in paſſo utiliſſimum & totus caulis, ſi in paſſo potui detur, 


ſtomachi dolores a bile contractos perſanat. 
Cohibet ſanguinis ſputum ſuccus potus & lumbricos occidit. 
Succus quoque hepaticis prodeſt, & decoctum bibitur ad obſtructionem 


hepatis: ſunt qui in regio morbo & contra omnia cordis veliceque vita 
cum vino dedere ac renibus extrahere urinam dixere. | 
Iſchiadicis drachmam cum oxymelite ab ambulatione propinavere ; &, in 
notis Harduini ad Plinium, Apuleius, cap. 75. tit, 5, ad lumborum & coxarum 
dolorem herbam Senecionem, per ſe tritam & jejuno in potu datam, validiſſi 5 


me prodeſſe dicit. 


NOT. Odoris aids eſt ut Paſtinacæ, ſaporis Wien (ſubdulcis, præ- 
ſertim caulis) ſalini in ſucco, ſubacris in gutture, eſtque mucilaginoſum. 

Conſpicue rubefacit Chartam cæruleam, ac Succus ſpiſſeſcit cum Spiritu 
Cornu Cervi & Oleo Tartari, ſed non cum Aceto deſtillato. 

Externe diſcutit & emollit in inflammationibus, ſuppurationem adjuvat, & 
in lacte coctum applicatur hæmorrhoidibus dolentibus, mammis, in quibus 
lac grumoſum, & partibus podagricis. 
In Vulneribus adhibetur, præcipue nervoſarum partium, ad prohibendam i in- 
ſtummationem; quin & bene facit pro gargarismo in tumoribus faucium & gu- 


le, decoctumque dicitur utile in tinea. 
Datur Linaris aliisque aviculis, necnon Equis ad 3 & ſuccus ex- 


preſſus contra eorum lumbricos, Botts dictos, quorum præſentiſſima peſtis eſt: 
5ij ejusdem Succi contra Vermes in homine, ut apud Veteres, exhibentur. 
Succus quoque, ad Cochl. j in cereviſia ſumptus, vel infuſum aut decoctum 
in ſcro lactis Emeticum eſt ſatis tutum & efficax infantibus tenellis propina- 
tum, Sy rupusque è Succo infantes purgat: quin & Cataplasma, ex eo confe 
ctum, regioni ventriculi applicatum vomitum validum excitare dicitur e 


horis poſtea. Vide Edinb. Medical Eſſays. 
1. C. ERUCA latifolia alba, ſativa Dioſcoridis C. B. Garden Rocket. 
2. KR VU CA Hlveſtris major lutea caule aſpero C. B. Wild Rocket. 


3. ER UCA maritima Italica ſiliqua haſtæ cufpide ſimili C. B. Eruca ma- 
rina Ger. Yea Rocket. 


Dioſcorides meminit tum ſativæ tum ſylveſtris, ſed nulla additd deſeriptione: 
Verum 


MATERTIES MEDI wn 


Verum, quum ſyweltris ſemen pro ſinapi uſurpari tradat, haud dubium quin ea- 


rundem fit virium ac noſtras. 
Veteres non tantum ſemen, folia vero & caulem, antequam in ſemen fa- 


ceſſeret, accipizbant, caule ici]. inutili poſt ſemen effuſum ; & hoc olus ma- 


nifeſtiſſime calefacere usque adeo, ut folum ipſum 8 niſi lactucæ fo- 
lis miſceatur, non ſit facile. 

Semine ad condimenta utuntur, quod, ut in longum tempus aſſervetur, ad. 
jecto lacte aut aceto, in paſtillos digerunt: & in condiendis obſoniis tanta ei 
ſuavitas, ut Græci Euzomon appellaverint, quaſi juribus grata. 

In victu attenuat. Concoctioni prodeſt, Alvo perquam accommodata. 

Inter ea, que ad ciendum vomitum ee quibus, ſeil. quis facile vo- 
mat, ut Raphanus, &c. locatur. 

Capiti dolorem infert Eruca, ſi quis ſola veſcatur. 

Cruda venerem largiore cibo concitat, & ſemen idem præœſtat, urinam ciet, 
præcipue ſylveſtris ſemen multo acrius: & menſtrua ducit prout alia diuretica. 

Semen detergit, concoquit, & reponitur inter ea, quæ valent ad Aopecias, 


ſed longe infra calidiſſimum Euphorbium. 
Vitia cutis in facie cum melle illitum emendat & lentigines ex aceto: ci- 


catrices nigras reducit ad candorem © cum felle bubulo. 


| NOT. Folia Odoris ſunt pungentis, ingrati, fere ut Sinapios, ſaporis ſub- 
dulcis initio, dein acris, urentis, & ad finem amari. Chartam cxruleam ſatis 


rubefaciunt. 
Itali nunc dierum Erucæ tantillum . admiſcent, & ejus guſtu miri- 


fice delectantur. 
In ſiccà acrimonia fere perit: Marine quoque acrimonia perit inter de- 


ſtillandum. 
Extrahitur acrimonia infundendo in Aqua vel digerendo i in Spinde Vini. 
Errhina ſunt. Ab amarore abſtergunt. Bilioſis non commoda, ſed pi- 
tuitoſis. In ſcorbuto, Chloroſi & Hydrope commendantur. 
Seminum recentium cum ſiliquis odor fœtidus eſt, ſapor acris & calidior 
quam herbæ, fervidus inſtar Sinapios, & ſubamarus, acrimonia minus vola- 
tili quam Foliorum prædita. | 
Veſicatoria ſunt cum fermento mixta : maſticata copioſum phlegma ſalivale 
ex ore eliciunt, & in apophlegmatismis pituitam e cerebro eliciunt, 
Usus eorum non vanus in cruditate primarum viarum, corruptelis ſeri & 
jymphæ mucidis, cachecticis, hydropicis, catarrhis 1 & glandularum 


| meſcraicarum obſtructione. 
| | _ERTA 


ria s MEDIC A 


C. ERYNGTIUM maritimum C. B. Sea Holly or Eryngo. 


Dic/corides unam tantum ſpeciem noviſſe videtur, ſci]. campeſtre ; noſlcum 
vero maritimum eſt, aſt utrumque ejusdem Claftis cit, & tum qualitates 
ſenſibiles, tum vires convenire videntur. 

Radix odorata eſt & aromaticum quiddam reſipit: vim habet calfactoriam: 
caulis tamen & radix in cibos Græcorum recipiebantur, five coquere liberet, 
ſive crudis veſci; proinde, caliditate parum a temperatis abſcedere dicitur, 
ficcitatis autem, & tenuium partium, non modice particeps eſſe. 

Stomachicis convenit cruda. Crapulam præſumpta arcet. Alvum ſiſtit. 

Appenſa illitave panos diſcutzre proditur. 

Extrahit infixa corpori cum melle. Strumas, parotidas, panos, recedentes 
ab offibus carnes ſanat cum axungia ſalſa & cerato, item fractaras, 

Pota menſes & urinas pellit. Menſibus, five ſubſideant, ſive abundent, au- 
thore Plinio, vulvarumque omnibus vitiis auxiliatur. 

Tormina inflationesque diſcutit, & fervefacta, vel ipſa 1898 in Potu ſum- 
pte, colicos ſanat. 

Contra jecinorum vitia, ſerpentium morſus & hauſta venena eum vino 


prodeſt. 
Bibitur ut plurimum drachmæ 1 cum paſtinace ſemine. Pota cum 


hydromelite opiſthotonicis & comitialibus medetur, 


Cum aqua mulſa fervefactz calculoſos, urine ſtillicidium, ejusque emitten- 
de difficultates, & nephriticos curat. Bibendum autem eſt hoc ejus decoctum 
per dies xvi jejunis, itemque ad noctem dormituris: fi vero Laver ſimul eum 
ipſa incoxeris, & potandum dederis, melius res procedet. „ Affirmavit mihi 
„ (Aetio) quispiam, fe aſſiduo ejus uſu calculos per lotium ejicere deſiitle, 
„ quum antea eo vitio frequentiſſime divexaretur. 


NOT. Saporis Radix eſt dulcis, grati, fere inſtar Paſtinace vel Siſari, 
& ruſtici ea veſcuntur ad fatietatem: notandum vero adeſſe quoque aliquid 
ſubacris & amaricantis in gutture & tales plantæ eſlimantur plerumque vim 
inſignem deobſtruentem habcre. 

Folia aliquantum rubeſaciunt Chartam creruleam, Redicw vero magis, ea- 
rumgue infuſum ſolutionem Heliotropii ad colorem Claretinum mutavit, & 
arnumerantur radicibus quinque minoribus aperientibus. | 

Sicca radix longe minorum virium eſt quam recens. 

Succus ex radice ſaponaceus eſt, & ſummopere diuretizus, urinam optime 
movet ubi ſubſiſtit a torpore nature; & datur decoctum in colica nephriti- 
ca, calculum, arenulas & mueum viarum urinariarum educens, | 

. | Tabi- 


Os ” : N 4 N 
* n W 
ted LW, kd 23S S ” N fa, 
* N * E 


M A T ER IE W 


Tabidis & macilentis optime .conducit. Expectorationi convenit. Venerem 
ſtimulat. Saccharo aut melle condita maxime confert gonorrhœæ. | 


C. ERYSI MUA\L Irio. Eryſimum vulgare C. B. Helge Muſtard. 


© Theophraſtus, & antiquorum ali, Eryſimon inter Cerealia commemorant, 
& ſeſamo ſimile faciunt; proinde Eryſimon aliud deſignat Theophraſto, aliud 
Diaſcoridi, Pliniusque confundit utrumque. 

Porro, nec Eryſi imum noſtrum officinale notis Eryſimi Dirſeoridis convenit, 
hujus enim ſiliquæ in cacumine corniculatæ ſunt, ſecus quam in noſtro. Pro- 
ſtar equidem quoque apud C. Bauhinum Eryſimum corniculatum, & apud 
Raium, in Hiſtoria plantarum, p. 8 13, ſeil. Ery/unum Dioſcoridis, Zanoni Ery- 
ſimi Cretici annui nomine miſſum. Quum tamen Eryſimum noſtrum & Diosco- 
ridis congenera ſint, guſtuque operatione, & viribus, ſi Lobelio fides, conve- 


niant, ſpero haud fore, ut vitio mihi vertat Lector, me vires, a veteribus 


Eryſimo ſuo tributas, huc tranſtuliſſe. 

Semen fervidi eſt guſtus, & ſecundum quosdam, urentis, ſed mitius multo 
& accommodatius ad eclegmata redditur, fi aqua madeſcat atque torteatur, 
vel, linteo illigatum, ſubacta farina NPY inaſſetur. In ſumma, excalfacit 
& extenuat. 

Illinitur ex aqua aut melle utiliter cœeis carcinomatibus, parotidibus in- 
duratis, & duritiis antiquis ulcerum & teſticulorum. 

Articulariis morbis utile cum melle & fico. 

Valet quoque in eligmatis ad promovendas eraſſorum lentorumque pectoris 
puhnonisque humorum expuitiones, contra thoracis fluxiones, purulentas ex- 
ſcreationes & tuſſes. 

Datur & pleuriticis, torminibus, cœliaeis, & in regio morbo, coxendicis 
doloribus, & contra venena cum melle linctum. 

Venerem excitat. Hippocrates præcipit, Eryſimum in aqua ebulliendum, 
&, oleo affuſo, bibendum pro puerperii purgamento, & in vino albo in uteri 


ſtrangulatione. 


NOT. Folia, Summitates & Semina Sinapi reſipiunt, & acrimonia pau- 


lo tantum inferiora, que tamen per exſiccationem cito avolat, reſtante 


amarore; non vero adſcendit acrimonia inter deſtillandum, nec reſtat in re- 
ſiduo, ſed amaror. | 
Herba eſt Antiſcorbutica egregia, ut Sinapi, Eruca, &c. 
Seminum acrimonia extrahitur Aqua, minus perfecte a Spiritu Vini re- 


Cificato, 
Aa Herba 


at 


— * — —— — i 
— — — — — 

CO ESTI WES OO — . 9 — pong 

— — . — — — — 


WATT RIES.MEDIGCA 


Herba ſatis rubefacit Chartam cæruleam; veruntamen hoc ſingulare notatu 
dignum, quod herba recens deſtillata per retortam, ſecus quam pleræque her- 
be recentcs, nihil Acidi præbeat, notante D. Hill, quod & Experimento ſe- 
quenti convenit: Succus aliquantum viſcoſus, addito ſpiritu Vitrioli, Oleo 
Sulphuris vel Aceto deſtillato, ſtatim coagulatur & ſedimentum ſubfuſcum ex- 
hibet; contra rubeſcebat & clarior fiebat, addito Sp. Cornu Cervi, Sp. Salis 
Ammoniaci, vel Sale Tartari, argumento nn Salis, Alcalini affi nis. 

Aſſumptum Lac inſicit odore alliaceo. 

Semen cum melle tumores ſrigidos diſſipat. Diureticum eſt, | 

Uſus precipuus in mucilagine contumaci pulmonum, tuſſi chronica, & ſpe- 
ciatim raucedine a craſſo pituitoſo humore, non ab inflammatione orta, inſtar 
Thee cum melle 7 e poteſt; & laudatur in ſcirrhoſo- cancroſis tumori- 


bus uſu externo & intern | 
Riverius decocto 3 colico dolore laborantes, curavit, quod etiam ex 


vino efficaciſſimum eſt remedium. 
C. HSULA | Vid. T. ithymalus. 


N. EUPATORIUM Cannabinum C. B. Hemp Agrimony. 

Non eſt Eupatorium Veterum (Vid. Agrimonia) cujus decoctum vim ad- 
ſtrictoriam prodit, colorem nigrum vel viridem acquirendo ab addito Vitrio- 
lo viridi, unde Eupatorii akin; decoctum vix mutabatur in meo experi- 
mento, etſi apud Alſtonum atro - vireſcens fiebat. 

Folia odoris ſunt grati, fragrantis, _ amari, ſubacris, & ejus ſuffitu 
animalia venenata fugantur, 

Non, vel admodum obſcure rubefaciunt Chartam ceruleam: Succus vero. 
coagulabatur a Spiritu Cornu Cervi, & ab Oleo Tartari, ſed non mutahatur ab 


Aceto deſtillato, nec a Spiritu Vitrioli. 
Externe reſolvit & Floribus ineſt vis Vulneraria, detergens vulnera, & ulcera 


pecorum ſanans. 

Tumores hydropieorum diſſipantur balneo & cataplomaite exinde parato : 
& teſtarur Chomel, ſe vidiſſe Hydrocelen curatam ſola applicatione hujus her- 
be ſine punctione 


Urinam & Menſes promovet. | 
Infuſum inſtar Thee debilitati, Morbis e ſupervenienti, privatim 


febribus intermittentibus, ſuccurrit. Dicitur quoque febrem Quartanam cura: 
xe, & feliciter uſurpari | in ictero & obſtructionibus viſcerum. 


C. EU. 


SEE" x5 
r Ws, 


— e 
Kd ae ae Eads Eos 
OP OR ok on IR 


MATERIES MEDT CH mw 


C. EUPHORBIUM. 

Eft ſuccus inſpiſſatus Tithymali cujusdam, ſecundum recentes: proinde 
conferantur vires Tithymali. 

Græci recentiores & Arabes vim dejectoriam ei attribuerunt, in quem uſum 
hodie aliquando datur : hujus tamen facultatis nulla fit mentio apud Dioſcori- 
dem nec Galenum, niſi quod in libris ſpuriis, Galeno adſeriptis, hydropicis 
dari dicatur, & colicis omnibus, qui frigidi ſunt ventris, cholericos autem 
ventres turbare, & ſitim gravem facere; ſed apud Ryffum Epheſium & As- 
rium aquoſa & bilioſa copioſe educere dicitur, & odoratum aliquod ſemen ei 
admiſcendum eſſe, bibendumque ex melicrato ad obolos tres, ſed præſtare ut 


ex melle cocto in catapotia efformetur. 
Succus eſt ex quarto ordine calfacientium, acerrimus, levi guſtu os accen- 


ſum diu detinens, & magis ex intervallo, donec fauces ſiccet. Potus tota die 


exurit, quare melli collyriisque pro acrimoniæ ratione admiſceri debet: eſt & 
tenuium partium. 

Inter ea, que alopeciis conferunt, calidiſſimum eſt Euphorbium. 

Reeens ferventiſſimum eſt, &, authore Galeno, anno tertio & quarto 
vim aliquam retinet, quinto vero & ſexto exſolvitur. Hine recenti 
admiſceri debet major quantitas ceræ & olei, minor veteri: quantitas 


re Euphorbii augenda vel minuenda eſt, pro ratione ætatis & imbecil- 


litatis. 
In Nervi punctura pharmacorum facultas debet eſſe tum tenuis, tum excal- 


faciens, & quæ ficeare (non humectare, nam ab humeCtatione fieret putre- 
do) citra dolorem poteſt, cum ſola hec trahere ex profundo ſaniem, neque 
contracta neque demorſa particula poſſint, v. g. Terebinthina reſina, tum per 
ſe, tum admiſcendo paulum Euphorbii, & per ſe quidem in pueris, mulieri- 


bus, iisque qui molli ſunt carne, cum Euphorbio vero iis, qui duri. Plu- 


rimi in Nervis vulneratis unico illo Emplaſtro utuntur, quod ex Euphorbio, 


ccra & reſina fricta componitur; fed in hoc caſu notanda ætas Euphorbii ; 


vetus enim utpote mitius, præferendum in nervo aut tendine puncto detecto- 
vc. Expertus eſt Galenus, Euphorbium vetus læve faftum, ex oleo veteri, 
donec humidi cerati ſpiſſitudinem haberet, tendinis puncturæ in manu admo- 
tum fuiſſe optato effectu, & ſine calore immodico vel morſu; ſed, experi- 
mento facto cum Euphorbio recenti, ſuccedebat calor & dolor, proinde medi- 


camentum reſiciebatur. 
Illitu oculorum ſuffuſiones diſcutit, celcbratur ad claritatem viftis, dici- 


turque, eos qui colligunt, clarius. videre. 


Aa 2 | Squa- 


— — 8 3 89 

p 5 * : a as 
2 Ge: EE I! A 25 as 
bn ET as 1 2 


— 
** 


by Pang Are = 3 —.— __ 
th ws "gg. FI; ER AR. 


— 
— 


— — 
— 


: S 
1 s 


3 — 


. as 5. 


* « 
= 
x 
1 
4) 
j 
» 
% #4 
4 } 
420 
„ 
MY) 
44 
7 
AY 
> 
RN 
„0 
+ A 
wy 
$ 
1 
BS © 
MM 
| 9 
1 
1 
4 - 7 
I. - 
< 7 
4 
j 
| 
+» YM 
11 
9 1 


2 


__—_— 
2 


— — 
. — 


— wen oe 


IE +. 3" on 8 
— SO — 


rk s MEDPDICA 


Squamas oſſium eadem die removet, authore Diaſceride (4). | 

Coxarum doloribus prodeſt in aromatica potione hauſtum, juxta Dioſco 
ridem. Galenus ulterius ejus vires prædicat uſu externo in tollendis ſedandisque 
doloribus: frequentiſſimus (inquit) & plurimus in dolentibus particulis cale- 
factionis uſus apud Medicos eſt, nam & contenta relaxat, completa evacuat, 
refrigerata calefacit Edphorbium. Sic in dolore capitis a ſrigida cauſa Ga- | 
leuus ſæpe ſimpliciter Euphorbii illitione uſus eſt, exigua cera, compagis ac- 
quirendæ gratia, adjecta. | | 


NOTE. Planta lac acre veſicans ſtillat, quod inſpiſſatum fit Euphorbium. 

Odor ejus gravis, penetrans, unde, inter contundendum, muniendæ ſunt 
nares, & in Errhinis non uſurpandum, niſi 3j ad 3ſs vel 33 pulveris Radicis. 
Iridis Florentine. | 

Fere e partibus æqualibus Reſinæ & Gummi conſtat, ſed acrimonia in reſi- 
na præcipue reſider; tinctura enim ſpirituoſa ignea eſt, aquea vero debulis : 
in igne liqueſcit & inflammabile eſt. 

Corrigitur Succo Citri, vel Limonum & Spiritu Vitrioli. 

Caoum milio, fabis aut lentibus ſervari poteſt per duos, tres quatuorve an- 
nos, deinde, procedente tempore, in totum elangueſeit. 

In caſibus, ubi remedia vulgaria non ſufficiunt, v. g. in Apoplexia, dari po- 
teſt ut Catharticum à gr. ij ad vüj, & in eodem caſu in Clysmatibus a gj ad 
3ſs. Sed prelarga doſi exulcerat inteſtina & mortem affert. 

Cathæreticum eſt tam eximium in carie oſſium & læſionibus nervorum, ut 
in priore caſu ulceribusque carioſis nil melius, quam Euphorbium pulveriſa- 
tum & aſperſum, vel ſolum, vel permiſtum partibus qualibus Radicis Iridis 
Florentine vel Ariſtolochie rotunde, Spiritu Vini irroratæ. 

Quippe cariem oſſium tollit, quando acres & corroſive humiditates in ulee- 
ribus antiquis oſſa erodunt, quæ Caries offi tum, niſi vel ſubtilibus inſtrumentis 
vel ejusmodi acribus exſiccantibusque pulveribus remota fuerit, perfecte cura- 
ri nequeunt: & in punctura nervi, que ſubinde fit ab inepta Vene ſectione, 
remedium ſequens eſt egregium Sculteti: R Euphorbii 3j, Terebinthinæ 565 
Ceræ parum; extende ſuper auutam & applica loco calide. 

Additur Cautela, ne inſpergatur ulceribus faucium, narium, palati, lingue 
aut locis, ubi tendines aut nervi patent vel denudantur, ne mordicando ſymp- 
tomata periculoſa excitet. 

Exter- 


() Hic eflectus non reſpondet noſtro, notante Funkere, 


MATERIES MEDIC A 


Externe, inquit Valentini in Hiſtoria fimplicium, in atrophia five tabe Mem- 


brorum multum opis præſtat, quando, præter crebriorem motum, iſta vel ipſo 


Euphorbio aut ejus olzo, (apud Schroderum deſeripto) diligenter fricentur, 


qua ratione amicum quendam, cui brachium aridum prorſus conſumptum erat, 
curavi. - 


N. EUPHRASIA Offic. C. B. Eyebright. | 

Cclebravit eam Mattheus Sylyaticus, qui vixit circa annum 1 320. 

Folia cum floribus ſubamara ſunt, & ſubadſtringentia. Succus ſubſalſus, 
amarus, non mutabatur a Vitriolo viridi, ſed decoctum inde mutabatur, 
ut infra. 

Rubefacit aliquantulum Chartam cœruleam, ac infuſum mutat ſolutionen: 
Heliotropu ad flaveſcentem rubrum colorem, & ſuccus plus tendit ad acidum, 
quam Centaurium minus, & minus ſpiſſus fit cum Spiritu Vitrioli atque Aceto 
deſtillato, quam cum Spiritu Cornu Cervi Oleoque Tartari. 

Decoctum ſubadſtringens erat, & mecum virideſcebat cum Vitriolo viridi, 
cum Lewiſto- vero nigreſcebat. 

Vis adſtringens extrahitur partim Aqua, partim Sipritu Vini. 

Succus dicitur tollere nubeculas & albugines Oculi. Inflammationibus & ca- 
gin! oculorum tuſa imponitur : notat tamen offmannus, non quamvis, ſed 
eam tantum, caliginem curare, que a pituita frigida: quippe Operari videtur 
Jeniter detergendo & roborando ; leniter, inquam, pro ratione teneritudinis 
organi: quinimo quocunque modo ſumatur, in cibis, potibus vel medicamen- 
tis, præſtare dicitur ad omnia impedimenta, quæ claritati oculorum officiunt, 
præſertim ubi pituita aut pinguedo redundat; reſtaturque Hieronymus Tragus,, 
ſe Euphraſiam in morbo arquato utiliſſimam comperiſſe vino decoctam & cali- 
dam ægro pr opinatam. 


1. C. FAB MAFOR. C. B. Garden Bean. 


2. FABA MINOR, ſen equina C. B. Horſe Bean. 
Farina fabarum offic. Veteribus dicebatur Taba freſa, vel freſſa, quod idem 
eſt cum fracta, item Lomentum, vel Lomentum fabe. | 
An Boona, five Bean fit Veterum Faba non levis eſt inter botanicos contro- 
verſia. Certe, Vetcrum faba fuit parva & rotunda. E contra, impoſſibile 
ſere eſt, quod legumen adeo vulgare, & quotidiani uſùs, in deſuetudinem 
abicrit, ingue cjus ; locurn & nomen Bona ſueceſſorit, nemine conſeio. Tora 
Aa 3 Tal 


I89 


2222 re 
— 29... r 
N — Che... 


2 AERIE. RTE 


n 


3 


2 


2 


8 


Fo — wa — 2 — 
T A 21 TA ayer T7 Tag A In 
A > n 1 — _ — = — 
2 — — — — —— Am = et — — — 


= 
— — 


c j PT" 
881 — 2 — <-> - 3 
7 . — 


— — 


—— 


2 


rr MEDIEC4 


Inſfubria & Liguria, recentes Fabæ, vendentium voce, appellantur Baianæ, 
unde, ut veriſimile eſt, & noſtrum & Gerinanicum Bean vel Boon, 

„ Perperam, (notante Heffmanno ) inſtituitur comparatio cum noſtra faba 
majore, quum deberet cum minore. Fortaſſis ea non tum fuit perducta 
ad id magnitudinis mangonio “. | 

Conſentio Schroders, dicenti; „ Sunt, qui inter Fabas & Boonas diſtin- 
guunt, fabisque nos CAarcre volunt, Books contra fruit, Sufficit nobis, quod 
viribus conveniant & Bodao a Stapel in Notis ad Theophraſtum, ſcil. 
Fabam vulgarem dicunt botanici expertiſſimi easdem vires habere, quas 
Greci antiquiſſimi Fabz tribuunt. Faba minor, ſeu equina, plurimas no- 
tas habet, a veteribus fabz datas, imo fortaſſis omnes. 

Fabe recentes, propter humiditatem, qualitatum fere expertes ſunt, tempo» 
ris proceſſu maturate ac ſiecatæ dulciores evadunt. | 

Hordeacea fabarumque farina nullum calorem obtinent. Faba inflationem 

cxcirat, 2gre. concoquitur, tumultuoſa ſomnia facit: flatulentus eſt cibus, 
etianſ elixatus diutiſſime fuerit, aut quovis modo paratus: qui autem animum 
intendunt, cosque effectus, qui poſt ſingulos cibos manent, animo adſequuntur, 
ſentiunt in toto corpore, tanquam a ſpiritu flatulento, tenſionem quandam, præ- 
cipue {i quis, huic cibo non aſſnetus, aut ipſum non belle percoctum ſump- 
{crit. Flatulentia corrigitur cœpis admiſtis: & frixe flatum deponunt, ſed 
concoctu ſunt difficillime, tarde prætereuntes, & craſſi ſucci alimentum cor- 


95 


pori præbentes. „ | 

Virides, ſi ante maturitatem edantur, humidius alimentum corpori prœ— 
dent, minus nutriunt, promptius deficiuntur. 

E faba tcatatus fuit panis, & pabulo omnium quadrupedum generi præci- 
pue homini venalis eſt: frumento etiam nuſcetur apud plerasque gentes, 
quem morem (notante Harduino) hodie Allobroges tenent, ut fiat ſoli- 
dior panis. a | Iz | 

Non ſuccum malum procreat faba, nec meatus eos infarcit, in quibus ſalu- 
brium ciborum ſumma verſatur: facultate prædita eſt abſterſoria ut hordæum, 
minus abſterſoria quidem quam hordeum, fed magis quam piſum. Hoc cdu— 
io quotidie utuntur gladiatores, carnem non denſam, nec conſtrictam, ſed 
{ublaxam generante. 6 | | 

Inter ſemen generantia locatur, utpote tum copioſe alens, tum corpus flatu 
implens, crafſioris eſſentiæ & magis nutriens, quam hordeum. 

Farine vis detergend! patet ab ejus uſu quotidiano apud mangones & mus 
lieres in balncis, quemadmodum apud alios Nitri & Aphronitri: hac præ— 
terea & faciem inungunt, tollit enim lentes, quæ in ſumma cute apparent, 
quas Ephelin vocant, & ob hanc facultatem ventrem non cunctanter per— 

| cant, 


d 4 22 . BW ae ha 
* = nnn Dan 2 1 ” e & * 3 vis 4 F e, a * * 40 88 N © T EY 
eee , e 13 : 3 TOY 1 TR 
8 . 7 2 * 2 R + FR 
TENN TAS 2 WW 1 4 1 e th PR A . 
5 PEE 8 Fes 2 * 8 we = 1 
My 8 n e 7 


M ATE RI E ( © 


meant. Proinde cutis univerſe & ulcerum ſordes aufert, moderatiſſime de- 
tergens, & absque acrimonia, præſertim faba fre/a elixa. 

Porro, ad ſugillata faba fre/a commanducata imponitur cum melle, quin & 
fabe Lomentum etiam citra manducationem cum melle ſubactum, livida diſcu- 


tit, ex manducatione autem ſumme diſcuſſoria redditur, nimirum viribus à 
faliva deſumptis. 


In ner vis, cum cute contuſis, Athletæ, uſu edo&ti, habent cataplasma, quod 


ex oxymelite & farina fabacea conficitur, & plane ſalutare medicamentum ef. 


Lomentum cicatrices ad relique cutis colorem reducit: turgentes grumoſo 
lacte mammas, etiamſi inflammatione tententur, adjuvat, idque in eis extin- 
guit. Furunculos, parotidasque & ſub oculis Jivores cum fœni greet farina & 
melle diſcutit: cum roſa autem, thure, ovi candido, procidentes oculos, eo- 
rumque ſtaphylomata, tumoresque reprimit. Subactum vino ſuffuſiones & 
ictus oculorum recteat. Vitiliginem purgat. 

Exſcreationibus ex thorace ac pulmone idonea eſt faba, quatenus exterſo- 
riæ facultatis particeps eſt: & in cibo Freſſa (i. e. fracta) & cum allio co- 
eta, contra deploratas tuſſes & purulentas exſcreationes quotidiauo uſu ſu- 
mitur. 

Dicitur facere renum paſſ jonem, que appellatur caplltium, quando nempe 
cum crafſa urina veluti pili exeunt, 

Vulnerum inflammationes mitigat. Manducata fine cortice faba ad aver- 
tendas fluxiones fronti illinitur. Decocta in vino teſtium inflammationes ſa- 
nat. Commanducara jejuno ad furunculos maturandos diſcutiendosve imponi- 
tur. Si tardius pubes erumpat pueris, imo ventri illinitur. 


Decocta in poſca, & cum ſuo cortice eſitata, dyſenterias & callacorum 


rofluvia ſiſtit. Contra vomitiones convenienter manditur. 
Faba, dempto cortice, in illas partes diviſa, in quas ſuapte natura ſcindi- 
tur, imponi ſolet ſanguinis defluxionibus, ab hirudine concitatis, namque eas 


ſupprimit ſi ſemiſecta apprimatur. 


Cortex modice adſtrictoriæ facultatis particeps eſt, &, per ſe decodcta ad 
tertias, ſiſtit alvum. 
Eo illiti Capilli, qui poſt avulſionem renaſcuntur, gracileſcunt & minus ali- 


menti capeſſunt. 
Cum polenta, ſeiſſo alumine, & vetere Oleo impofiti Cortices ſtrumas dis- 


cutiunt. Decocto eorum lanæ inficiuntur. 


NOT. Farina ſubdulcis eſt, & ſimul graveolens quid reſipit. 


Nobiſcum panis fit ex faba & hordeo. 
| | Catze 


i — — — 
. 


1 
Y _ _— 


. = — — . f 
— . — res - 2 x" —_ - - 

= I _ Y 8 1 ry 4 ct 772 — TD A 
We. IS SITE Y 8 — "be r 


335 


— 
1 


— 


. "= > 


— — SC K — 
x . — ̃ ——: — ———— —— 


192 r 5 M ED 


Cataplasma ex farina cum Oxymelite ſimplici optimum eſt reſolvens in 
teſtibus tumidis (e). 

Infuſum Corticis in aqua nigrum fit a Vitriolo viridi. 

Caules, ut Abſinthii & Geniſtz, cineres prebent Alcalinos perfectos, alte- 
rius materie ſaline expertes, ſecus quam plura alia vegetabilia, quorum ci- 
neres plus aliorum ſalium quam Alcalinorum continent; & hoc eo magis no- 
tatu dignum, quoniam hinc explicatur vis lixivii è cineribus caulium in cu- 
randis doloribus nephriticis & arcnulas PEN vel dato _ ad grana 
vij, in liquore appropriato. 

Chirurgi collectiones & tumores fabacea farina, in aceto & vappa decoct2, 
oleoque admixta, diſcutere ac ſanare conſueverunt; & in inflammationibus 
teſtium, mammarumque dici vix poteſt, authore Simone Pauli, quantum faba 
freſa vel Lomentum valeat, quippe quæ eas vel diſcutit vel ad ſuppurationem 
perducit. 

Quidam, tres vel quatuor menſes infeſtatus ani fiſtula, ex condyloma- 
te prognata, aliis fruſtra tentatis, præter omnium ſpem, valetudinem 1n- 
te gram conſequutus eſt ſolo uſu Fabarum, præſertim rubrarum, non con- 
tritarum, pulmenti ex latte in modum coctarum, his veſperi hora ſomni & 

mane veſcens. 

Si adſtrictio requiratur, uſurpetur non decorticata. 


3 er B. The Beech tree Fructus. 


Fagus Latinorum non eſt yyes Græcorum, ſed illorum, ac Theophraſti, con: 
proinde de viribus nihil ex Dioſcoride aut Galeno petendum; en enim 
Snyes 1 Fago noſtra prorſus diverſa eſt. 

Oxya Theophraſti duplex eſt, montana & campeſtris: prior, notante Cæſal- 
pino, eſt Fagus noſtra, ad mula perutilis, verum campeſtris hactenus nobis non 
viſa. De fructu prioris refert Theophraſtus, dulcedine & ſucco ſimilem eſſe Ca- 
ſtaneis, quod Fago Plinii optime quadrat, ejus enim glandem dulciifimam ele 
ait, quum Græcorum quye dicitur valentius adſtringers quam quercus: nec 
unquam dulceſcere ætate, fed perſeverare in ſua acerbitate author eft Gale- 
nus: verum Fagi glans apud Plinium non tantum dulciſſima eſt, ſed ea obſcs- 
ſos etiam homines duraſſe in oppido Chio tradidit Cornelius Alexander, Mu— 
ribus gratiſſima, glires ſaginat: expeticur & turdis. | 
| NOTE. 


* 


— 


(e) Cataplasmata ex leguminibus diutius madorem retinent, quam ex cerealibus, utpote 
magis oleoſis. 


* 


M AT E RI ES M E D I c A. 193 


NOTE. Glandes dulces ſunt, ſubadſtringentes, & eſui aptæ, non tantum 
muribus & ſciuris, ſed cervis 1 ſues quoque 11s ſaginantur, & exoptatus 
b 


eſt cibus turdis, merulis, columbis, aliisque volatilibus, & pauperculz plebi. 
Dolores nephriticos, a Calculo ortos, leniunt eſte, & expellunt arenulas. 
Authore F. Bauhino, Glans faginea, potiſſimum virens & nondum exſieca- 
ta, {i paulo copioſius comedatur, Lolii inſtar, caput turbat, & ipſos ſus, ail» 
runt, ejus uſu turbulentos reddi tandemque obdormiſcere. 


C. FE L. Gall. 


Fel eſt calidiſſimus omnium animalium humorum, amarum, acre plus minus 
in variis animalibus. Flava Bilis calidior eſt pallida, flavior fit per exercitia, ine- 
diam, ſitim, candidior vero a contrariis. In calidis animalibus, que fame & 
ſiti torquentur, flava Bilis ſuperaſſata ad atrum colorem vergit, zraginoſum 
vel cæruleum: contra bilis, urina & ſaliva ſumpto cibo imbecilles redduntur. 

1. Suilla Bilis omnium imbecillima, ut ne Ulceribus quidem toleratu ſit diffi- 
cilis, & apparet omnium bilium elle maxime aquea. Hac ( ſeil domeſtici ſuis ) 
utuntur ad ulcera aurium. 

2. Ovilla paulo acrior eſt ſuilla : kinks ubi ulcus diuturnum fuerit, multan 
ſaniem & pus contineat, etiam hanc, utpote ſicciorem, bilem perferat. 

. Caprarum bilis acrior eſt quam Ovilla. 

4. Tauri bilis valentior eſt, multo calidior ſicciorque quam boũm caſtrato- 
rum, prœſertim in defatigato & vinculis tracto. 
F. Volatilium biles tum acriores, tum ſieciores quam quadrupedum, & inter 
ipſas quoque volucres, gallinarum & perdicum biles ad medicine uſum pro- 
batiores habentur. Accipitrum & aquilarum acres ſunt & erodunt, coloris 
W & nonnunquam atri. 
| . Preftantiores adhuc in effectu videntur Biles Piſcium, privatim bilis Hyæ- 
1 ſed & hæc inferior bile piſcis Calionymi dicti, Scorpii marini, & ma- 
rinæ teſtudinis, quorum fel lingulariter a medicis extollitur ad oculorum 
aciem exacucndam, & ſuffulionum initia getergonda: tum galli & perdicis 
ad eundem uſum, | 

7. Fel venenatorum animalium tota eſſentia nobis contrarium, genere dele- 
terium, non quantitate. 
Fel omne eſt ficcum, attenuativum, difcuſſorium, quad cx operibus parti- 
cularibus patebit, nam Felle omni perfacilem, præſertim infantibus, dejectio- 
nem quis molietur, ſi intinctum ei tomentum aut fimbriam ſedi ſubjiciat. 

Ad caligines fel cum paſſo prodeſt. Privatim, Taurinum lepras & furfures 


cum nitro & terra Cimolia potentiſſime exterit. 
B b Eo 


194 nr s NM E DIe. 


Eo cum melle ſedis ulcera ſanantur, & ad cicatricem usque perducuntur, 
necnon phagedænicis ulceribus colis, & ſcroti doloribus prodeſt, quemad- 
modum fel animalium calidorum & ſiccorum fortiſſimum fere medicamentorum 
eſt ad achores, ſeu capitis ulcera manantia. 

Idem, nempe taurinum, auribus purulentis earumque fracturis cum muliebri 
lacte aut caprino inſtillatum medetur, & ſibilo eorundem ex porri ſucco. Ovil- 
lum & urſinum ad eadem pollent, ſed inefficacius hæe præſtant. 

Aurium dolores, ex obturatione aut frigiditate induCtos, juvat fel taurinum 
aut caprinum, cum porri ſucco inſtillatum, ſed ex inflammatione, tum ex acri- 
bus mordacibusque humoribus dolores obortos auget. 

Ad viſũs obſcuritatem, cum * pondere ſucei fæniculi, duplo mellis, 
prodeſt. | 

Perungitur cum melle anginis. EE 

Apud Hippocratem datur ad cxpellendum fœtum mortuum, . & in vino jejunæ 
bibendum ad purgationem uteri. 

Capræ ſylveſtris fel cum vino prodeſt contra ſuffuſiones incipientes, & ocu- 
jorum caligines, albugines, genarumque ſcabritias. Cum veratri albi tertia par- 


te contra glaucomata adhibciar. 


Ad redundantes in palpebris pilos, oculam infeſtantes, evulſis cum radicibus 
pilis, ſi obducatur locus telle capræ, — quod pili nunquam renaſcentur. 


Hard. Not. in Plinium. 


NOTE. Amarum eſt, dulce, viſcoſum, nauſeoſum. Expetitur precipue 
Tauri, utpote acriore ſtimulo incitans, & in Clyſteribus uſitatum abſtergens, 
prod-ſt in ungula, nebula & albugine oculorum, lumbricosque enecat, quam- 
obrem in Epilepſia, a cauſa Verminante, f in primis viis hærente, dudum lauda- 
tum ſit. 

Fel non eſt Alcalinum, donec actionem ignis vel putrefactionis paſſum ſit; 
non enim efferveſcit cum Acidis, niſi Spiritu Nitri, qui quoque efferveſcit 
cum Oleis eſſentialibus; verum amaritics cjus augetur ab alcalinis, debilitatur 
ab acidis; & Acida * concentrata bilem coagulant albidamque reddunt. 

A Spiritu Vitrioli affuſo oritur color virideſcens, dum Bilis in ſua veſica 


flava ſit, unde patet ratio cur Bilis in inteſtinis viridis fiat, ab Acido 


nempe ibidem hærente. Lactis coagulationem PR & coagulatum re- 
ſolvit. | 
Eſt ſapo acris non combuſtilis, niſi prius — ſit fel 
Omnia oleoſa, balſamica, reſinoſa aquæ miſcibilia reddit. 
Hi effectus a plerisque baden deducti ſunt a Sale alcalino, ſed ab experi- 
mentis noſtratis Macbriae patet, hune inter errores vulgares locandum eſſe; 
ipſo 


M ATE ATE MM Ea w 


ipſo enim notante, Bilis bovina, etiam putrida non efferveſcebat cum Acidis, 
nec mutabat colorem Syrupi Violarum, nec fœtor ejus æque ingratus ac ſœtor 
carnis putridæ vel ſanguinis putridi; & hine infert, Bilis effectum, in aſſimila- 
tione oleoſorum cum aqueis, non fieri a Sale alcalino, oleo untto, ſed potius 
a vi ejus abſorbendi Aërem fixum, vinculum cohœlionis, in iis EIDOS. 
Vide Ejus Experimental E{Jays. 

Fel externe laudatur ad abdomen inungendum i in inertia bilis & ad vermes 
necandum : quin & uſurpatur in enemate contra alvum adſtrictam, & inter- 
no uſu in morbis ex glutine ſpontaneo, in obſtructionibus primar um viarum, 
& ubi deficit bilis; inſpiſſatum, & in pilulas redactum ad 3j, dicitur robuſtis- 
ſimo nauſeam & vomitum excitaſſe. 


FE R MENTUM. Vide Triticum. Leaven. 


C. FERRUM. Tron. 


Hujus vires medicinales parum cognite fuere Veteribus: Verum eſt, exta- 
re mentionem valde antiquam uſits ferri limature in vino contra ſterilitatem, 
etiam ante tempora Ajculapii Græci (F), fed tempore Die/coridis ferri uſus 
in medicina ignotus fuit. : 

Apud poſteriores prædicatur precipue quatenus vi adſtringente præditum; 
apud Galenum, ferrum candens, lacti probe decocto injectum, uſurpatur in 
dyſenteria: apud Plinium aqua, ferro candefacta, datur in multis vitiis, pri- 
vatim vero in dyſentericis, & ad alyum ſiſtendam Succus Betonice in vino, 
ferro cale facto, exhibetur. 
lisdem authoribus, Ferrugo deſiccat & conſtringit in morbis oculorum, 
- valetque contra puſtulas ſpinoſas: & ſquama ferri, (id, quod in fabrilibus offi- 
einis ferrum, dum ignitur & malleo tunditur, abjicit. ) ſimilis eſt rubigini ſeu 
ferrugini, ſed vis ejus acrior, magisque adſtringens, contra epiphoras oculo- 
rum aſſumitur, ſanguinem ſiſtit, & fœminarum profluvia, hæmorrhoidas 
compeſcit & ulcera ſerpentia: imponitur & exhibetur contra lienum vitia: 
&, Authore 4#tio, balneorum naturalium, ferri qualitatem habentium, vis eſt 
ſiccare, ſtomacho ac ſpleni convenientiſſima. | 

P. Aegineta & Attius plures vires ferri inveſtigarunt, nempe quod, præter 
vim iecantem, ab eo extincto in aqua eriundamy aqua hec ipſa pota ſpleni- 
cis competat, &, ſi in vino extinctum fuerit, cœliacis, dyſentericis, cholera 
morbo vexatis, ſtomachoque exolutis, vinum 10 potum auxiliatur. 

Addit 


_— 


(FJ) Le Clerc Hiſt, de la Medicine, 
| | Bb 2 


SS 


— ” — — — _ — * — . , 
— - * Fr * 2 F r 2 205% =. — r * by 8 n = 
2 2 1 > n 1 n n II & "ah ern IE VCO 7. 3 ATT n 
n 2 a * _ E « 


— 


* 
— 


Ferre 
— —— — 
— — 2 <<. — 


rns MEDICA © 


Addit Avicenna, vinum & aquam, in quibus extinguitur, conferre apoſtemati 
ſplenis, molliſicationi ſtomachi ejusque debilitati, & retinere ſolutionem an- 
tiquam & dyſenteriam, conferre mollificationi ani & fluxui urine involunta- 
rio, ac menſtruorum, & ad confortandum coitum. AF#tius modum exhiben- 
di ulterius deſcribit ſie: Convenientiſſimum qpleni, in ſcirrhum indurato, re- 
medium exiſtit ferrum, aqui aut vino aut poſca extinctum. Ea ipſa autem 
aqua, aut vinum aut poſca, in principio exhibita, jucunda & utiliſſima exi- 
ſtunt, & per plures ex ordine dies exhibentur: itaque febrientibus aquam aut 
poſcam dlucaln prebeto, eis vero, qui teneram carnem habent, & febre ca · 
rent, vinum. | 


NOTZ. Per ſe inodorum eſt & inſipidum, ſed a frictione odorem phy: 
reum acquirit, & ab acidis vel ab igne odorem ſulphureum & ſaporem auſterum, 
ſolumque ex omnibus metallis ſcintillas amplas emittit in igne. Vapores 
adſcendentes a ſolutione ejus in Spiritu Salis inſlammabiles ſunt, æque ac Vapo- 
res adſcendentes a ſolutione cjus in acido vitriolico, & Aer hic inflammabilis 
ſervari poteſt in veſicis, oriſicio vaſorum, in quibus ſolutio facta eft, affixis. 

Elaſticum eft ubi ab Acidis ſolutum, ut in Vino chalybeato bene notum. 

e Limature Martis p. j. flor. Sulphuris p. iij. fiat paſta cum aceto de- 
ſtillato: pone ante ignem: flammam mox evomet, donec Sulphur conſumatur. 

Efferveſcit cum omnibus acidis, quæ edulcorat; proinde acido laborantes 
juvat. 

Acidum Sulphureum ſingulare eſt ejus menſtruum; ſolvitur tamen & in 
omnibus acidis, quinimo & in alcalinis fixis, & ab omni Sale; imo & ab A- 
qua ſimplici; fi enim ſumantur Limaturæ Martis decem partes, & una Aquæ 
ſimplicis, authore Ludovico, & contritæ in Vitro conſervali reponantur, ca- 
lor mediocris ab internis evidenter ſurſum adſcendit cum odore inter ferrugi— 


neum quaſi & ſemiurinoſum, qui per 8 horas durat; friabiliori, & ſucceſſu 


temporis quaſi exeſo, nil tamen vitriclici ſapiente, Marte. Cum Auſterorum 
infuſo nigreſcit. | 

Facite ſelvitur in primis viis, precipuc 1 Acidum ibidem predominetur, 

Eructationes nidoroſe vel fœtidæ, inſtar odoris Aquarum ſulphurearum, & 
feces nigreſcentes, indicant efficaciam ejus, 

Limatura præferenda rubigin!, utpote longe magis ſolubilis, ut & Chaly- 
bi, ob eandem rationem; & eſt quidem optima preparatio, fi cum judicio in 
præcordialibus ſuffocationibus, a poſitivo vitio hamorali ortis, exhibeatur, 
non vero ad granula ſaltem aliquot, ſed debito pondere ad 3j vel ij: in ſe 


enim plane inaocens ef, nec nauſeam creat, revera {at reſolubilis, ceu excre- 
| men- 


" a gs 8 DE 
N * 4 aa 4 % 3 ” S n n 
5 e 1 2 L 8 0 nd ö 8 R TR 
a Pt each. r 1 2 4 8 3 8 A 2 Is FOE 3 * e * N . 
r e  t n,  hegez 7 * 3 x . * 1 3 :ü oe as n ** 
2 by * i 2% 1 a} we N 3 % 1 2 n 5 Wor. Y 9 7 
” 300 EE 83 S 


1 ATE RI EE M 


menta teſtantur; rodentium & efferveſeentium humorum inverſioni, præ ſa- 
turato Martis Vitriolo, convenientior, eoque & Tincturà præſtantior. 
Aqua ferrariorum Scabiem curat. 
Ferrum alvum plerumque adſtringit, diarrbœam ſiſtens, præſertim lacte re- 
ſtinctum: ad ructus, vomitusque acidos valet, Operatio ejus primaria eſt 
conſtringere & corroborare, fit tamen ſæ pe aperiens, ſaltem ubi obſtructio 


pendet a laxitate, unde in cachexiis, chloroſi & relaxationibus ſolidorum effi- 
cax, ſtomachum & organa chylopoietica roborans. | 


In rigiditate vaſorum, ſpasmis, ubi pulſus celer, & plethoricis nocet : 


unde intelligitur ratio, cur aliquando menſes provocet, aliquando ſiſtat, nem- 


pe ubi alterutrum, ſuppreſſio eorundem vel fluxus nimius ab cadem cauſa, 
five a laxitare provenit. 
Apud Muſgravium noſtrum eſt Podagrogogon efficaciſſimum, evacuationi- 
bus præmiſſis, ad malum foras ad propriam fedem propellendum. | 
Et in Miſcellaneis Curioſis proſtat Exemplum Diabetis cum ſiti intolerabi- 
li, brevi curatæ ſolo uſu Aquæ terratee, Riyerio quoque cam in hunc finem 


collaudante. 


C. FIC OS. the 1 


1. GROSS US. The green Fig. 


Sœpe apud Hippocratem occurrit inter acerba, eraſſi ſucci & frigida, ad 
Concoqguendum ditficilis, ad flatulenta vero, & in fluore albo curando utilis. 

Groſh crude illitæ ſtrumas nodosque omnes emolliunt ; formicas, verrucas 
& thymos, (g) nitro farinaque additis, tollunt. 

Si vero Ficus mature recentes ſunt, Ripe Figs, ſitim ſedant, calorem re- 
ſtinguunt: dari debent frigide, eſtate, calidis & 0 ocis. 

Ficus & Uve fugacibus omnibus fructibus magis nutriunt, minimumque 
pravi ſucci habent, præſertim cum exactam maturitatem fuer adeptæ. Uvæ 
vero minus nutriunt quam Ficus: hine qui vinearum fructum cuſtodiunt, & 
ducs menſes ſolis uvis, ficubusque veſcuntur (niſi forte panis quidpiam cum 
zllis addant) corpulenti admodum fiunt. Juvenum vires augent: ſcnibus me- 
liorem valetudinem faciunt, minusque rugarum. 

Alvum folvunt, tam humide quam ficez, aſt ſenum ſolvenda Alvus 
matu- 


ii. 
a ” 


FR Thymus verrucæ nomen eft, ſeu ulceris Zgyptiz fabæ ee que . flo. 
rem repræſentat. 
B b 3 


re Es MEDIC. 4 


maturis recentibus. Ficus & Uvæ flatum creant, niſi ante alios cibos ſuman- 


tur, atque etiam alia alimenta vitiant; at præſumptæ neque flatus cient, nec 


alios cibos una ſecum corrumpunt. 
Stomachum lædunt fici maturæ recentes: ſudorem evocant papulasque. Uri- 


Heæc inſunt ficubus bona, quod ventrem prompte permeent, & totum Cor- 


pus facile pervadant; nam abſtergendi quoque inſignem habent facultatem, 
quo fit, ut poſt ipſarum uſum, nephritici multas arenulas excernant. Præ- 
terea, cum omnes autumnales fructus exiguum corpori præbeant alimentum, 
id omnium minime ficubus uſu venit, carnem tamen non compactam neque 
ſirmam generant, ceu panis & caro ſuilla, ſed ſublaxam & ſubinanem, ut fa- 
be, Flatibus tamen he quoque ventrem implent, eſſentque eo nomine admo- 
dum dolorifice, ni etiam celeriter pervaderent, unde flatus, quos excitant, non 
diu manent, atque in eo minus ceteris fructibus autumnalibus lædere con- 
ſueverunt. 

Ficus recens diſeutiendi vim habet, ſed concoqui non poteſt. Cataplasma 
ex ficubus pinguibus exactiſſime contuſis, unguenti irini parum addito, facit 
ad duritias nervorum & ad articulos contractos, aut plus juſto laxatos, & ad 
duros tumores, præſertim hepatis ac ſplenis. 


2. FRUCTUS SICCI, feu CARICA. Dry Figs, Fructus art- 
dus ficus Coinmunts. C. B. 


Non eſt ficus Sacre Scripture, de quo Miltonus noſter, 


Not that Kind for fruit renown'd, 
But ſuch as at this day in India Known, 


Hlarum ad Ficus eadem eſt ratio, ac uvarum paſlarum ad uvas. Sitim ma- 
gis ſtimulant, quam ficus, & aliquantum calefaciunt. 

Ob lentorem manibus adhæreſeunt, & illas tamen abſtergent Salis lixivia- 
lis modo. 

Panis ſimul & obſonii vicem implent. Corpus & vires alunt : ob id at- 
hletæ hoc civo paſcebantur, & iis, quos longa valetudo decoloravit, aptii- 
mz ſunt Caric. Alvum ſubducunt, magis quam uve paſſe, Verum Carice 
ſtomacho minus commodz cxiſtunt. Quod ex iis in aqua decoctis effici- 
tur, ſimile eſt melli, non tantum conſiſtentia, ſed & facultate, 

Si quis largius eſitaverit, offendetur, quandoquidem ſanguinem non admo- 
dum probum gignunt, quo fit ut, juxta quosdam, cx ipſarum uſu pediculo- 
rum multitudo * kabent etiam tenuandi facultatem & incidendi, 

qua 


A 
* 
Y F 
1Y 
42 
* 
5 
8 
1 
3 
Pe” - 
3 
By 
. 
4 
2 
2 
2 
W 
* 
=— 
Ho 
BY 
= 
= 
> 
2 
"4 
WES 
1 
1 
* . 4 
IA 
3 
N 
33 
2:5 
= * 
8 
1 
ED. 
<1 
Ez 
hs 
- 
0 
iy 
<0 
4 
© 
i 7 
EY” - 
2 
EM 
EY 
_ 
„ 
ER 
1 
1 55 
3 
12 
* 


— o I n n: * IS” » 
70 n FE II STE, ER „ 
„ 8 3 END > EE? x 


Dt ras ted Ba 9 ot 
oo 22 2 tx. 
CC 


DROP 
1 85 


5 
SER; 


MATERTES MEDTER 199 


qua ventrem quoque ad excretionem irritant, renesque expurgant; jecori au- 
tem lienique, inflammatione obſeſſis, ſunt noxiæ, communi ratione dulcium 
omnium ciborum ae potuum: extrinſecus tamen contuſæ &, adjecto melle, 
fuperpoii:e jecoris & renum vitus utiles, & ſplenis, fervente aceto trite & 
illitæ; coëtæ enim ilhitæque duritias diſcutiunt, parotidas & furunculos 


emolliunt, panos ad maturationem perducunt, maxime nitro, iride aut calce 


additis. 

In tumoribus, diffi culter ad ſuppurationem pervenientibus, humoribus cras- 
ſioribus & tenacioribus convenit cataplasma ex Caricis, in aqua decoctis ad 
plurimum temporis, donec melli ſimilis evadat; oportet enim non ipſas ſu- 
mere Caricas, ſed aquam in qua ebullitione ſint liquefactæ. IIuic igitur abr 
quando farinam hordeaceam adjicere oportet, aliquando panem cum, qui me- 
dius eſt inter exquiſite purum & furfuraceum; nam ubi magis concoquere 
conſilium eſt, miſcenda eſt farina triticea, ubi vero plus digerere, hordea- 
cea: panis in horum medio eſt. 

Carcinomati, fi fine ulcere eſt, pinguiſſimam ficum imponi pene ſingulare 
remedium eſt, item phagedænæ. 

Decoctum arteriæ & tonſillarum inflammationibus gargarizatu prodeſt. Fer- 
vefactæ, & cum hyſſopo potæ, thoracem purgant, tuſſi veteri diuturnisque 
pulmonum malis conveniunt. Decoctum cum fæno græco utile pleuriticis & 
peripneumonicis. | 

Gutturi, arterie, renibus, vefice, anhelatoribus, hydropicis & comitialibus 
aptiſſimæ; at rheumatismis word & ſtomachi contrariæ. 


NOTE. Valde dulces ſunt, ſaporis mellei, nec facultatibus melli abſimi- 
lis eſt liquor earum inſpiſſatus, aliquantum mucilaginoſæ & viſcoſe, & in iis 
plures cernuntur {iſtularum ordines, oleofum quid fundentium, odoris inter 
cdendum jucundi. 

Calculus, in earum decocto tres dies digeſtus, mollior fiebat. 

Extrinſecus applicantur ad digerendum, emolliendum, & ad accelcrandam 
ſuppurationem, ſpeciatim cum fermento & ſale trite. Bubones peſtilentiales 
aliosque abſceſſus brevi rumpit cataplasma, exinde paratum. 

Applicantur aſſæ & inverſæ tumoribus gingivarum, paronychiæ, hæ- 
morrhoidibus, & cum atramento ſutorio deploratis fere tibiarum fuxionibus, 
& cacothèis ulceribus, mederi dicuntur. 

Eſtæ hepatis molem augent, unde Veteres ficubus anſeres & porcos ſts 
ginabant. 

Sudorem fætidum cauſant copioſe ingeſtæ: ſuperfluos humores ad exteriora 


pellunt, & dotes carum eximiæ ad Variolas maturandas celebrantur apud Ara- 
| 3 


2 * > r as =_ 
5 s 
— 2 = » I" . 

- -_ oF - d 4. "4 4 — > Bag 227 * 
— 5 * — , _- he w—_ Res : S + bo 
wok ha LO” A 1 52 BR a . 
= 4 * be Song f — Re — 13 + - = 
am 7 +3: — n ad 5 2 „ 


n 
„3 


n 
* us 


ET 


\ - 
KN 828 * 


— 
2 


* 
7 þ 
b 
a3 3-3 
4 
* 
8 
16 
111 
= \ 1% 
K 
"1 
* % 
' 


NM THARAIES ME Die 


bes & noſtratem Huxhamum. Decoctum quoque datur ad morbillos expellen- 
dos; quin & mulierculis, appropinquante partu, Ficuum toſtarum uſus, ad 
partum facilitandum, familiariſſimus eſt. 

Si Ficus ante maturitatem ſcarificetur, fundit Lac acre, cujus acrimoniæ 
folia quoque non ſunt expertia; forte fructus ejusdem itidem particeps eſt, 
unde vires ejus diaphoreticæ ac diureticæ promoveantur. Lac eee . 
in caſeum. Partibus internis corporis non inſervit, nam exulcerat, foris vero 

illitum koc Lac lepras, lichenas, vitiligines, pſoras, & ulcera, in capite ma- 
nantia, expurgat, & ad ferrucas comm: jendacur. 

Literæ, que ex hoc Lacte cxarantur in charta, omnino inconſpicue ſunt, 
donec Charta, igni admota, vchementer incaleſcat; tune enim velut uſtulatæ 
Te manifeſtant, quod etiam Aceto, Succo limonum aliisque acidis commu— 
ne eſt. 

Ml,jtutino tempore aſſumpte Carice è primariis ſunt remediis in alvo ob- 
ſtipata. 

Acria quevis, muleent potius quam Dactyli. Valde proſunt in affectibus 
pectoris, renum aliarumque partium urinariarum, Iymphe acrimonia excoria- 
tarum, in decocto uſurpatæ, 1 in gargarismis adverſus anginam, 88 . 
ad ſuppurationem. 

Ad raucedinem, 7 % PRE faucium ac tuſſim Caricas infundere Spiritui 
Vini & poſtmodum accendere & haurire, uſitatum eſt & non contemnendum 


remedium. 
D. FILIPENDUL A vulgaris, an Molon Plinii? C. B. Dropwort. 


Folia odorata ſunt, & quendam quaſi vinoſum ſaporem palato imprimunt, 
qui inter maſticandum caput petit; ſaporis ſunt adſtringentis, aliquantum vi- 
ſcoſi & ſubacris. Satis rubefaciunt Chartam cærulcam, Rogue cum 
Vitriolo viridi nigreſcit. 

Vi diuretica & attenuante inſigni pollent, & magne laudis ſunt in affecti- 
bus renum & veſicæ, urinam morantibus, & ad Secundinas expellendas. | 

Radix easdem fere qualitates ſenſiles ac vires, quas folium, poſſidet, nifi 
fortiores: recens odoris eſt ſecundum quosdam, ut Ulmaria; aliis, ut flo- 
rum Benzoini; ſaporis dulcis, ſubamari, aromatici cum tantillo adſtrictionis 
& acrimoniæ. Decoctum adſtringens eſt & cum Vitriolo viridi nigreſcit. 
Radix Chartam cœruleam magis rubefacit, quam folium. 


Aperiens eſt & abſtergens cum aliquꝛ adſtrictione, &, ut folium, magn® 


laudis in affectibus renum & veſice, urinam morantibus, ſpeciatim in Colica 
nephritica: necnon laudatur in Hernid; & in Fluxu albo mulierum doſi zj in 
decocto 


MATERTES ME ITCH 20% 
decocto Dauci, &i in fluxu nimio Lochiorum ; Prevotius notat inſuper Dyſen- 
eriam a ſe ſœpius curatam fuiſſe 3j Radicis, ex vino cum ovi vitello ſumptæ. 


C. FILII mas, non ramoſa, dentata C. B. Common male Fern. 


Folia bicubitalia ſecundum Lobelium & Raium, ſed cubitalia ſecun dum 


Dioſcoridem: alias noſtra plerumque deſcriptioni Dioſcoridis convenit. En que 
Veteres tradidere 


Radix amara eſt & moderate adſtringit. 
tra mordacitatem exſiccat. 
Latum lumbricum excutit, ſumptis drachmis quatuor ex aqua mul Iſa, me- 


ius autem, ſi cum Scammonii aut Veratri nigri obolis totidem detur; ſed 
qui ſumunt, allia præguſtare debent. 


Lienis incremento laborantes recreat; & ſucci cyathus unus cum agur 
mulſæ cyathis iij pro confectione Bepatier exhibetur. 
In melicrato pota partum vivum necat, mortuum <jicit. 


Ulcera, quibus * cĩ- 


NOTE. Radix diu maſticanti odoris gravis eſt, ſaperis dulcis, amari- 
cantis & auſteri cum tantillo caloris & acrimoniæ in gutture, ſatis diu du- 
rantium. 

Infuſum viriditatem mit ignem acquirit, addito Vitriolo Martis. 

Succus cum Acidis clarior fit, cum Alcalicis ſpiſſior; hine diverſe prorſus 
nature eſt a Filice femina, que non rubefacit Chartam ceruleam, nec ſigna 
aciditatis exhibet, ut Mas & Osmunda regalis. 

De Sapore Filicis maris credibile eſt, quod Auctor celebris de ralice Fili- 
cis aſſeruit; videlicet hanc radicem purgare ut Rheum, & poſt ſedes duas 
vel tres adſtringere quam maxime. Pulveris 3ij compertæ ſent leniter purga- 
re. Folia tenera adhuc, decocta & comeſta, ventrem emolliunt, autho- 
re Trago. 

Vim anthelminticam, radici Filicis maris a Veteribus tributam, confirmat 
Hoff mannus, inquiens præſentiſſimam peſtem eſſe in Lumbricis longis & h- 
tis, pondere 3iij ex aqua mulſa ſumptam. 

Incolæ inſulæ Feroënſis radicem, in cereviſia coctam, certo exporimento 


dicuntur uſurpare adverſus Calculum, cui ſimile nihil a Diaſcoride, Galeno aut 
7 heophraſto obſervatum eſt. 


D. FILIX ramoſa major pinnulis obtuſis non dentatis C. B. Female 
Fern or Common Bra bes. | 


De ſeriptio T ilicis fœminæ apùd Dioſcoridem non convenit cum Deſeri ptio- 
- © ne 


202 MATERIES MEDIC 
ne neotericorum : porro, fœmina noſtra prorſus diverſa eſt a mare, mucilagi- 
noſa, & cibi uſum ſubinde præſtans, quum mas ſatis valenter * | 

Saporis eſt viſcidi, amaricantis, minus grati quam mas. 

Crediderim, Galenum anſam dediſſe erroribus Rai, aliorumque recentium, 
tribuendo easdem vires Filici fœminæ & mari. | 

Ad ambuſta omnia igne, fervida aqui, vel oleo mirifice conducit radicis 
fœminæ vel recentis tuſe ſuccus aut eadem exſiccata, affuſa aqua roſacea vel 
fontana; tune enim exprimitur Succus mucilaginoſus, qui iis medebitur, ubi 
reliqua medicamenta auxilium negaverint. 


0. 7 OENICULUM "TR C. B. Sweet Fennell. 
2. FOENICULUAM vulgare Germanicum C. B. Common Fennell 


Marathri & Hippomarathri, ſcil. Feniculi fativi & ſylveſtris meminit Dios- 
corides, vix ulla alterutrius deſcriptione addita, Viribus convenire viden- 
tur, & dulce tertio anno in commune tranſire dicitur. 

Feniculum homines, fame adacti, ſæpe mandunt, & apud Galenum Aer 
victus attenuantes locatur, eſculentum priusquam ſiccetur; calefaciens, in- 
cidens, tenuans, & ex tertio ordine calefacientium cenſeri en, ſe- 
cundum Galenum. 

Lac generat virens & humida herba, non ficca, quæ + plus quam oporteat 
excalfacit & deſiccat. Semen quoque, {1 cum e bibatur, mammas lacte 


replet, etſi acre fit & calidum. | 
Feeniculum nobilitavere Serpentes, guſtatu ſenectam exuendo, oculorumque 


aciem ſucco ejus reficiendo, unde intellectum eſt, hominum ts caligi- 
nem preſertim eo levari. 

Succus caule foliisque exprimitur &, in ſole f ocatus, inungituc ex melle 
ad excitandam oculorum aciem. Laudatiſſimus in Iberia ex "hchrymia fit, 
ubi ſuccum reddit gummi ſimilem. Caulem medium, dum herba floret, ruſti- 
ci demetunt, ignique admovent, quo facilius vi caloris exudans gummi remit= 
tat, quod efficacius ſucco eſt ad medicamenta oculorum. Fit etiam, authore 
Plinio, ex ſemine recenti, & e radicibus, prima germinatione inciſis. 

Ad caliginem oculorum Fœniculum viride in vas fictile, forinſecus pice 
oblitum, mittitur ad menſis & diet unius ſpatium, affuſa aqua pluviali, & 
poſtea cxempto fœniculo, aqua repoſita ſervatur atque in oculum inſtillatur. 
Suceus quoque dicitur convenire oculo inflammato. 


Inflationein ſtomachi ſedant radices, in vino albo odorato vetere inft It, 
quod, 


- MA TERTE'S”' MED ERR wn 


quod, N jejunus quis Cyathos duos potet cum aque calida cyatho mixtos, 
optime accipietur. 
In febribus naufeam & ſtomachi ardorem ex aqua frigida potum ſedat. 
Succus urinam ciet: ſic & ſemen. Comæ decoctum, bibitum, renum ac ve- 
ice vitiis utile eſt, quoniam urinam excitat. Menſes quoque ciet, & contra 
ſerpentum ictus in vino convenienter bibitur. Decoctum foliorum hauſtum 


feeminas a partu purgat, authore Digſcoride, & ubi ſecundæ decedere non 


poſlint, fœniculum, vino ac oleo & melle fervefactum, bibendum jubet Hip- 
e 


NOTE. Foliormm Odor & Sapor leniter aromaticus eſt, magis ve- 
ro quam Radix, ſapor dulcis, ſubacris fere ut Aniſi, calore & acrimonia 
mediocri. 

Folia tenera & caules dealbati comeduntur ab Italis per totam hyemem, 
& capſulæ ſeminales comeduntur per ſe, vel cum Oleo, aceto & pipere; in- 
grediuntur quoque Acetaria tanquam corrigentia frigidorum. | 

Sapor & odor adſcendit inter deſtillandum, decoctum refidui inodorum eſt 
& inſipidum. 

In ſtylo notatur Terebinthina a Maꝛlpighio. 

Folia contuſa cum cera ſugillationes tollunt. 

Aqua deſtillata viſum acuit, Oculis indita. 


Herba tota, juſculis & ſorbitionibus incocta, ad corpus obeſum extenuan- | 


dum utilis eſſe perhibetur. 
Tota planta diaphoretica eſt : acrimoniam pectoris corrigit. Decocta pecto- 


ralia, cum Fœniculo parata, in Aſthmate & Tuſſi inveterata commendant 1 "ore 
tus, Platerus, aliique. 

Radicis Cortex in uſu frequenti eſt, & in uſum precipue trahendus, 
Eft leniter aromatica, odore & ſapore dulci inſtar Paſtinacæ, ſapore ſubacri, 
& diu maſticanti acrimoniæ ſatis notabilis, odore, ſapore & viribus conyeniens 
radici Ginjeng Chinenſium. Eſt una è radicibus quinque aperientibus. Uſur- 
patur in juſculis & acetariis. Menſtrua & Urinas movet, tranſpirationem 
adauget. Tollit tremores, a Mercurio ortos. 

Semen Omnibus aliis Feeniculi partibus calidius & acrius eſt : odor ut folio- 
rum, ſed fortior: ſapor calidus, acris, ſubdulcis cum levicula amaritudine, & 
jatar Aniſi, cui viribus convenit, fed lenius temperamentum habens. 

Familiare eſt plurium locorum incolis eo condire panem, ex farina triticea 


contectum, ad corrigendum lentorem. 
Deſtillatione multum Olei eſſentialis emittit, & præter hoc continet ſatis 


magnam quantitatem Olei expreſſi inodori & inſipidi. | 
Cc 2 Infy- 


£3 


= 8 — 
1 r oy — 
2 


204 TIER I E S M 7 Te mn » 


Infuſum ſpirituoſum ſatis fortem Fœniculi odoxem ſpirat, & acrem aromati- 
cum odorem, dulci mixtum, pollidet; aquoſum longe debilius eſt vinolum i in 
uſu præſtantius. 

Externe vapor decocti in imbecillitate Viſus conducit, & ipſa ſemina con- 
tuſa, partibus ſugillatis & mammarum tumoribus impoſita, multum ad ſan- 
. extravaſatum & lac coagulatum diſcutiendum ac reſolvendum valent; 
& vulgus ſemine, fputo jejuni commixto, in caligine oculorum palpebras 
illiniune. 

Carminativum eſt, contra ſingultum valet, & ad corrigenda Cathartica 
adhibetur; præſtantior oft Emulſio inde quam decoctum, as in hoc perit 
vis aromatica. 

Semen, Saccharo conditum, ab Acidularum potatoribus uſurpatur, & ſic 
paratum, vel per ſe ma nſum, lentam pituitam incidit & facile exſerea- 
bilem reddit. Oleum ejus in Tuſſi, tam catarrhali, quam inveterata ſtoma- 
chali, vel pectorali, idiopathica vel ſympathica, præ valet Oleo Aniſi & prœ- 
ſentancos edit effectus, authore Frid. Haffmannc. 

Proſtat Exemplum in Miſcellaneis Curiaſis pueri, hæmorrhagia narium enor- 
mi laborantis, qui, aliis fruſtra tentatis, tandem eſu ſeminum, ſtolonum & 
ſummitatum Fœniculi viridis, continuato per menſes tres quatuorve, curatus 
eſt, unde, nempe vi bafmica plante acrimoniam ſeri ſanguinis corrigente, 
per biennium, præter morem, ab hemorragia liber vixit. Ibidem proſtat ca- 
ſus alterius, Hemicrania chronica laborantis, qui, aliis fruſtra tentatis, tandem 
ſola ſuctione fum! ſeminum accenſorum cx. fiſtula inſtar Tabaci intra triduum a 
malo liberatus eſt. 

Feœniculi Vulgaris ſemen vix dulcedinis particeps eſt, ſed Fœniculi Dulci; 
ſemen longe dulcius eſt; odor dulcior, & ſapor aromaticus, minus acris. Ra- 
Jix vulgaris dici poteſt Alimentum medicamentoſum. Huc pertinet 


PE UCEDAZN UN Germanicum C. B. Hog's Fennel. * 
Hareſtrong. | 


Conſentio Hoffiuanno, hoc acceptabile eſſe pro Peucedano Veterum, & non 
obffare {i odor & ſapor alicubi ignavus fit; ego enim (inquit) tam vege- 
tum habui in manidus, quam ullum eſſe poteſt Sulphur. 

Radix gravis eſt odoris. Succus fervens guſtu & linguam exurens, admo- 
dum excaltaciens, digerens; quidam perungunt radice ejus, ſudoris eliclen- 
di cauſa, quoniam cauſtica vis ei ineſt. Tenera radix cultello oſſeo concidt- 
tur, proſluensque è plaga Succus umbre manditur, in ſole ſiquidem contes- 
tim. evaneſcir, Facit, cum colligitur, capitis dolores vertiginesque, niſi, 
præunctis antea naribus & inſperſo capiti roſacso, 1d — Interdum etiam 

con- 


W ATE RT ES MED REAR - as 


concreta invenitur lachryma thuris ſimilitudine, caulibus radicibusque ad- 
herens. 

Incenſum ſerpentes abigit, & eo ex oleo perunctos tuetur a ſerpentibus. 

Ejus olfactus vulvæ ſtrangulatu procidentes excitat, & veternoſos revocat. 

Ventrem leniter emollit. | | | 

Liquor, ex aceto & roſaceo illitus, authore Piaſcoride, prodeſt lethargicis, 
phreniticis, vertiginoſis, comitialibus, diuturno colore capitis vexatis, Para- 
lyticis, iſchiadicis, convulſis: & in univerſum omnibus nervorum vitiis ex 
oleo & aceto convenienter illinitur. 

Explicante Plinio, phreniticos fanat, quatenus ſomnum inducens, qui con- 
tingit, peucedano ex aceto capiti infuſo è diverſo, lethargicos excitat ex ace- 
to naribus tactis peucedani ſucco. 

Aurium dolori cum roſaceo utiliter inſtillatur, &, ad mitigandum dolorem 
dentium, eorum cavis inditur. | 

Radix arida, trita, ſordida purgat ulcera oſſſumque ſquamas extrahit, ve- 


teraque clera Cicatrice obducit. 
Radix, fed præcipue Succus, authore Caleno, morbis pulmonis & thoracis 


ex craſſitudine & viſcoſitate humorum provenientibus, convenit; &, authore 
Plinio, in jecinoris doloribus & pectoris laterisque, ſi febres non ſint. Ad 


lienes induratos in potione datur, craſſos humores incidens, digerens, & ex- 
tenuans. 

Contra tuſſim efficaciter ex ovo ſumitur, itemque ſpirandi difficultatibus 
ſubvenit. 

Succus inflationes diſcutit, ructus gignens : Stomachi vitia ſanat: &, au- 
thore Marcello Empirico, qui peucedani radicem contritam ex vino frequenter 
biberit, nec ſtomachi dolorem, nec pulmonis inflationes ſentiet. 


Difficiles partus egregie adjuvat, & in uteri 1 jubente Hippocra- | 


te, datur ex vino aut aqua. 
Facit & potus ad veſice renumque cruc! jatus ac diſtenſiones, & ſuccus ex 


melle medetur ſtranguriz. 
Galenus monet uſum ejus (1 internum, ut credo) in capitis affectionibus 


vitandum eſſe, quia mentem perturbat. 


NOTE. Odoris eſt picei viroſi, a mwny Pian dictum, Saporis acris,, 
calidi, amäri, reſinoſi; vetus inodora, amara cum nauſca; poſtea tamen ex. 
ed, cum aqua dorſo mandis mee admota, & per duas horas ibidem detenta, 

dolorem levem excitavit. 

Folia quoque recentia valde fœtent, ſed exſiccata ona aromatica, & odo- 


xe ſimilia Fœniculo, & ſubacria. 
6 | Ccg >: © Radi-- 


4 
3. 
i 


a es 
* 2 
—_ mY 
_— 8 * 
r >a; IFRS 
£4 7 * Mit b 


— 
2 


3 
n 


— 


n 5 EST. 
F 


rs 
5, of Zh 


SE — — "Is * 8 
* a" — — 


TY Ts — 8 xv 4 . T me * 
nn ̃ Oe ona Bei 


r 


mo, ny” — — 
r 


rear s ME DIe A. 


Radicis ſuecus luteus eſt & reſinoſus. In tumoribus diſcutit. Urinam ciet 
& menſes: expectorationem promovet. 


c. FOENUM GRACUM ſativum C. B. Fenu greek. 


Unius tantum Veteres meminere. Recentiores ſativum & ſylveſtre 
faciunt. Dioſcorides tanquam vulgaris notitiæ, non deſeribit ſed vires tradit 


noſtri, ut videtur, viribus congruas. 
Succus, quod ad viſcoſitatem attinet, ſimilis eſt albo ovorum liquori, ſimul 


ſubacris. | 

Juxta Galenum, in ſecundo ordine calidum eſt fœnum Græcum, Oleo cali- 
dius ; proinde molliendi ac diſcutiendi vim habet, & inter cibos acres nu- 
meratur, eundem hominibus in cibo uſum preſtans, quam Lupini: ſumitur 
enim cum garo ante alios cibos, Alvi ſubducendæ gratia, eſtque huic rei mul- 
to, quam lupini, accommodatius, cum nihil ex propria ſubſtantia habeat, quod 
tranſitum impediat. Manditur autem cum aceto & garo ut Lupini. Multi 
præterca & fœniculum & lupinos ex vino, garo & oleo ſumunt; quum tamen 
nonnullis caput tentet, & ſtomachum ſubvertat, multus ejus uſus cavendus 
eſt. Veſcuntur & nonnulli fœno Graco, priusquam ipſius planta ſemen pro- 


duxerit, aceto & garo intingentes: quidam autem, Oleum — eo 


obſonii vice utuntur. 
Suceus elixi fœni Græci, cum melle ſumptus, ad omnes pravos humores, qui 


in inteſtinis habentur, ſubducendos, eſt accommodus, ſuo quidem lentore le- 
niens, calore autem dolorem mitigans, quod autem abſterſoriæ facultatis ſit 


particeps, inteſtina etiam inſtigat Mel, ſed parcius, ei eſt admiſcendum, ne 


mordacitas exſuperet. 


Farina, tenuiter contrita, cum decocta aqua mulſa impoſita, adverſus tam 
externas quam internas inilammationes efficax eſt; ſed, Galeno explicante, 
ferventes phlegmonas irritat acerbatque : que vero minus ſunt calide & magis 
dure, cas digerendo curat. Decoctum fœminarum malis, ex inflammatione 
precluſtoneve vulva ortis, fotu & inſeſſu ſubvenit. Cum adipe anſerino petti 
vice ſubditur, ad emolliencos dilatandosque Ilocos muliebres. Viride cam 
aceto imbecillis exulceratisque fœminarum locis accommodatum eſt. Ipſius 
decoctum prodeſt contra teneſmos fœtidamque dyſentericorum proluviem. 
Ejusdem, in aqua decocti, cremor exprevins capillos, furfures & achoras pur- 
gat. Cum nitro ex aceto trita & impoſita lienem extenuat, GC jecur, ſi de- 


coctum. 
Daus emen acetabuli menſura cum ſapæ & aquæ novem cyathis, ad men- 


ſes CIE:: los, dedit potu. 
Eſt 


M AT EE RI E S 


Eſt medicamen max ime omnium, que oculis applicantur, ſine en dige- 
rens, in cataplasmatibus oculis vehementer inflammatis & dolentibus utile. Ali- 
bi inter maturativa, in apoſtematibus oculorum & doloribus, propter humo- 
res claufos in interioribus corneæ, convenientia, collocatur. 


Notandum, quod in oculorum vitiis, ut inſtilletur ſœni græei deeoctum, 


præparandum ſit hac ratione: principio lotum diligenter in aqua dulci fœnu- 
gecum leviter in eadem coquitur, donec quicquid habet in fe acre abjiciat, 
aliæ rurſus aquæ incoquitur, effuſa priore. 

Lotum partibus æqualibus uvis paſſis jungitur, ut bum dyſpnoicis 
accommodatum: & ſumitur forbitio e farina ad p<Qus cxulceratum, longime 
oe tuſſ m; diu decoquitur, donec amaritudo deſinat, poſtea met additur. 


NOT. Odoris eſt graviuſculi & ſimul fragrantis, ſaporis ingrati, nau- 
ſeoſi, ſubamari, in gutture viſcoſum. Oleum inde exprimitur, & in parva 
quantitate dat conſiſtentiam mucilaginoſam magnæ quantitati aquæ. 

Spiritus Vini extrahit totum ſingularem ſaporem & odorem, poſteaque 
Aqua mucilaginem inſipidam dat, que Mucilago, Clyſtere data, in diarrhœis 
& dy ſenteriis, ubi abraſus eſt inteſtinorum mucus, valde prodeſt: conducit 
& eadem ad oculorum ſugillationes impoſita. 

Tumorem mammarum diſcutit. 

Ex farina fiunt Cataplasmata utilia in arthritide, rheumatismo, in mam- 
mis & teſticulis inflatis. Cata plasma autem ex ſemine contuſo & lacte con- 
tuſionum & ſugillationum eſt optimum remedium. 
Uſu venit, authore Simone Pauli, ut Capilli nobis exedantur; (quos exed? 
volunt a peculiari vermiculorum, aciem oculi effugiente, genere.) quos Mar- 
cor Oculorum in ſequitur, illum vero Calvities, cul Authores Univer/alis wk 

ſtorie, Ebroduni editæ, nos mederi poſſe volunt decocto Fenugreci: ſeil. 
coctum ſeminis, maceratis in eo linteolts & fronti adhibitis, 0 "Soup 
nes avertit, & non ſolum capillorum pediculos exſtirpat, ft caput hoc ab- 
luas, fed etiam efficit, ut pulchriores & longiores evadant, | 


D. FRAGARITA vulgaris C. B. Common Strawberry. 


Valde obſcurum eſt, utrum Græcis vel nomine fuerint nota Fraga. Plinius 
F ag tantum meminit inter cibos in Italia : mcininerunt etiam poëtæ Latini. 


NOT. Herba ſaporis eſt grati, ſubadſtringentis, ſubamaricantis,, muei- 
laginoſa. | 
ecoctum nigreſcit cum Vitriolo Martis; hine roborans eſt & vim ali quan- 
tum \ abſterſivam habet ab amarore. | on 
Cota. 


M EDI © & 207 


* : 
42 EL WP — 2 1 * T - * - 7 3 
— „ EN 
n r . _ 
WORE”; 4 - ALERT "+: 


6.2 = TY 


— WW e — 
e % RC. * F 


— 
— = MOINS: 


_— — 


—_——II=. x * 


— 


=, 


e 
3 by 


2 r = 
8 OP IP 


˙˙˙r alk s MEDICA 


Cocta & forma Cataplasmatis tollit ardorem vulnerum: decoctum vel ſuccus 
ulcera maligna ex calida intemperie glutinat, & ſordida purgat; imo in Mis- 
ſcellaneis Curiofts proſtans Exempla duo ſolius herbe recentis, reiterata appo- 
ſitione, Ulcerum pertinaciſſimorum Crurum ſanatorum, aliis fruſtra tentatis. 

* Confer Rubus, cui vires ſimiles tribuuntur. 

Uſus cerebri eſt in gargarismis, gingivas confortat, inflammationes & uleera 
oris ſanat; ad ſiſtendos ſanguinis & menſium fluxus, ad diarrhœam, dyſen- 
teriam, & ad catarrhos cohibendos, valet. 

Decoctum per ſe optimo cum ſucceſſu I&ericis & cachecticis propinatur, 
ſi malum ortum fit a cauſa calida; hinc Hoffmannus in Med. Offic. teſtatur, 
1s in locis, ubi Vina bibuntur & in ebrioſis, fi contingat cachexiam aut hy- 
dropem ſe oftcndere, plane divinum elie n Fed Sang f cum liquirt- 
tia, paſſulis & ficubus exhibeatur. 

Radix carundem eſt virium, & dicitur prodeſſe in ulceribus internis, etiam 


pulmonum. 
Fructus odoris eſt mitis, grati; ſaporis vinoſi, ſubacidi, dulcis, mucilagi- 
noſi. Sylveſtres dulciores ſunt quam domeſtice. 
Diureticus eſt, & corum, qui copioſe ingerunt, Urina dicitur odoris eſle 
fragrantis. | 
Calculus, 20 Fes in ſucco digeſtus, mollior ſiebat; &, fi comedantur an- 
te cœnam, ſummum dant contra Calculum remedium. 

Porro in Fragis ſingularem vim diaphoreticam notavit Bartholinus, & co- 
pioſiore cibo caput tentare author eſt Cæſalpinus & Raius. 

Omnium fructuum maturorum diſſolventiſſimus eſſe perhibetur ; qui enim 
hunc omni mane coptoſe ſumunt, incidunt in diarrhœam fine torminibus. 

Picrocholis & Siticuloſis convenit. Si conterantur Fraga in aqua vel Se- 
ro lactis prebent demulſum gratiſſimum & efficacifſimum in Scorbuto, & ad 
omnes morbos ardentes, 00 ventriculi & renum valent quam 
maxime, & cibum dant, bil appoſitiſſimum. | | 

uidam cum ſale æneo vaſe recondunt, ac per 8 dies in cella vinaria com- 

mittunt, donec in viridem aquam mutetur, poſtea autem ad oculorum ſuffu- 


ſiones utuntur. 
C. FULIGO. Soot. Fuligo lignorum combuſtorum Pharmacop, Lond. 


Fuligo omnis exſiccatoria eſt, habens etiam ignis, qui materiam combus- 
ſit, reliquias, tepore modico. Que ſpeciatim in ea differentiæ ſunt, ez 
pro uſta materia differunt, cx acriore & calidiore tali etiam proveniente fu- 
Iigine, ex dulcicre ſimili quoque & hine provenfente. 


 Diofeerides meminit Fuliginis, è tedis coll:Qw, in capite de atramento li- 
-braric, 


4 
N 
2 
7 
* 
7 
2 
A 
2 
*% 
= 
* A 
8 
22 
ye 
LF 
5 
2 
1 
A 
1 
3 
3 
02 * 
wo 
3,4 
"ooh 
1 
2 
>< 
Ars 
"384 


MATERIES MED 4 


Brario, quod conficitur ex gummi gb. j, fuliginis Ziij, quod (ſeil. Atramentum 
librarium) emplaſtris erodentibus apre miſcetur, & facit ad ambuſta, ex aqua 
paulo craſſius inunctum, & tamdiu dimiſſum donec cicatrix obducatur: fanatis 
ſiquidem ulceribus ſponte ſua decidit. | 

Pre omnibus in uſu eſt Fuligo Thurs, velut mitior, in ocularias medici- 
nas tales_miſta, que ad oculos, phlegmone & fluxione tentatos, accommodan- 
tur: ulcera quoque expurgat & carne implet. Terebinthinæ Myrrhæque fuli- 
go molcſtia caret, non aliter quam Thuris, fed ſtyracis quodammodo valen- 
tior eſt, Fortior eſt Pini & Piecœ fuligo, qui, utpote acriore, ad palpebra- 
rum defluvia, & in angulis oculorum corroſis, oculis humectatis absque inflan- 


= matione, utuntur. 


NOTM. Odoris eſt ingrati, & frictione fortis, minus fortis quam Fuligo 
Carbonis foſſils; ſaporis acris, amari, nauſeoſi, minus acris fed magis amat:, 
quam Carbonis foſſilis, inflammabilis. 


Etſi Fumus ligni acidus fir, Fuligo tamen 2ciditatis expers eſt, deſtillando 


alcali volatile prabens & oleum empyreumaticum. 

Materies amara, & ea, in qua reſidet odor Fuliginis, æque extra huntur 
Spiritu Vini rectiſicato, Spiritu Prog, Spirit ditto & Aqua. Quizque horum 
ſolvit ejus fere unam quartam partem. 


Tincturam faturatiorem dat Aquæ & Spiritui, quam Tulizo Carbonis 


foſſilis. 

Uſu externo detergens; externe aN linimenta contra Scibiem, 
Tineam, & in ulceribus malignis. Anthraci cum Sale & Vitello ovi applica- 

ta fuligo ſcparationem mali a bono procurat. Et in febribus, revulſionis gratia, 
plantis pedum cum ſale, albumine ovi & aceto applicatur ad ardorem cxtin- 
guendum. | 

Uſu interno inter antiſpasmodica locum habet, in affectionibus hyſtericis, 
& a mulierculis plebejis uſurpatur cum ſucceſſu. 

Apud Germanos IJinctura fuliginis in uſum vocata eſt in Arthritide vag 
ad diaphorcſin promovendam, ad Cochl. j vel ij exhibita cum magno 5 
vamine, & poſtea ad vj, ſed præœmiſſa & ſequente Catharſi, continuando ita per 
triduum: effectus erat exoptatiſſimus, ægro in ſudorem largum ſoluto, & de 
die in diem melius ſe habente. 

Notetur porro, 1. Fuligo differt pro diverſitate ligni unde fit, quo magis 
1 lignum, co magis oleoſa. 
. Olea omnia, ſive empyreumatica, eſſentialia, vel expreſſa, fuliginem in- 
der eee prevent, in cadem principia reſolubilem. 


Dd C. FU. 


—— — 


+ S K 
S, ** od 

x I 

he 


RW. 


— 
3 
_—_ 


"rm 


yo ar Suman 


. 
— 
r — 
1 I CS, — 
rr 
3 e * 


r 
— = wogaten ww 5 
- W 
SY 


3 — — 


——ů 3 


S - — ** ** — 


. 7 
: ' 
8 a 


OP BESS ct ou AFEL 
S — > he 
y 8 1 rat + 

= * bd 2 


— — — IT — 


—̃ jñ. — —ññͤ5ö—é——4 j7—˙‚—·ͤ ⁵ wü— 


ere eee er ee ů ů — worn cnn, 
= * b ——_— ä —ů— — - — 


—— . — — — - — 
TIO — - 


— 


| 
' 
' 
| 
| 


— ee OR 


— —ũ4Cĩ—— — 


dꝑS MEDICA 
C. FUMARTA4 Officinarum & Dieſcoridis C. B. Himitory. Fumus 


terra? Capnios. 
Debetur MIauritanis longe magis quam Græcis, 4 illi eam pluribus com- 
2 viribus, nee eis quidem contemnendis, ut, Serapionem, Avicennan 
& Meſuen lægentibus, patebit. | 
Succus acris eſt, claritatem facit oculis delachrymationemque: Oculis enim 
inditus, inſtar fumi, eos moleſtando, lachrymas movet, unde nomen traxit; ſi- 
mul & amar qualitatis particeps cſt, nec tamen plane expers eſt acerbæ. 


Stringit gingivas. 
IPitus hic ſuccus cum gummi prohibet renaſei paſpebrarum pilos evulſos. 


Commanducata herba urinam bilioſam multamque provocat, ſanat jecinoris 


obſtructiones & debilitates; &, dandum eſſe confidenter decoctum ipſius quo- 
modocungue febrientibus, author eſt Actius. Herba arida trita, aquæ mulſco 
inſperſa, & pota, ventrem mollit, vino autem diluto ſimiliter inſperſa ſtoma- 
chum roborat, & cum aceto comeſta Ventriculo molli & debili convenit, 
amovens phlegma, & ſubſtantiam ejus corrugaus & confortans (a). 
Bibitur ad pruritum & ſcabiem, auctore Avicenna. Purgat humores aduſtos, 


Serapione teſts. 


NOTE. Folia, præſertim recentia, ſaporis ſunt amari, acris, ſubadſtrin- 
gentis, & ſuccus, cculis illitus, lachrymas elicit, ut fumus, unde nomen: in 
floribus recentibus acrimoniam notavi — ut maſticant1 fc re dolorem ex- 
eitaret lingue & labiis; ſuccus foliorum eſt infgniter amarus & acris: in 
ſiccis vero perit e ec tante amarore; acrimonia ſeilicet prorſus 
volatilis eſt inter deſtillandum, inter decoquendum periens, unde ſemper ad- 
hiberi debet in ſucco vo! infuſo. | | 

Rubefacit chartam cœrulsam. Succus vel Decoctum,  repoſita, exhibue- 


runt in fuperticie <fRoreſcentias ſalinas, ſcre ſimiles cryſtallis Nitri, amari: 


cantes & ſaporis I-viter ſalini. 
Diuretica eſt & ſudorifera; ſuceusque authore Hiffinanmo, ab Sy ad xj 
purgat. 


Succus, in oculos inditus, mirifice corum caliginem dilcutit. 
Recens 


—_4 


11 * a "—_ _ 


(a) Noſtram Fumariam eandem eſſe ac Galeni, & Avicenne, utpote ejusdem aliquantu-- 
lam. acerbæ qualitatis participem, mihi veriſimile videbatur ex ſequenti experimento: infu- 
fo Fumarie noſtre addidi ſolutionem Vitrioli Anglicani: ſequebatur color viridis ſaturatus. 


mn mixtura & ſcdimento, & apud Aftonum fuſco- niger color, ut fit eum pluribus aditrin-" 
gentibus 


pe 
RES IEF 
— 


5 
Ti 


Fg 
= 
4 
3 
1 
+ 
} 


F 
e 


— 
2 
PY 


ne 
be 
— 


M AT E RI ES MED TER 2 


+5 % * . £5597 bak 
22 RIES» I 5 
< * Ons 2 — = 


Recens infuſa & epota utramque facere paginam dicitur in malo hypochon- 
driaco, ſcorbuto, Ictero nigro, materiem hepar obſtruentem ſuaviter fundons, 
necnon in Scabie & Herpete : teſtatur enim Simon Pauli, ſe ſcabioſiſſimos re- 


ſtituiſſe infuſo ex ſero Lactis. 


2 2 


7 6 
* 700 ny 


ER 


8 +7 — — 


=P To Ir TINT 
3 — — 
n 
— nen 
4 — 


N. FUNGUS membranaceus, auriculam referens, five Sambucinus. 
Auricula Jude vulgo. Jes Ears. 

Odoris eſt mucidi. Aqua immerſus fit mollis, & turget inſtar ſpongie, 
quaſi mucilaginofus Go inſtar Gelatinæ duriuſcule, unde quidam deducunt vi- 
res ejus in curandis inflammationibus gutturis, utpote laxantis & refrigeran— 
tis, dum alii addunt, cum multum Olei & Salis volatilis continere: S. Paul 
inquit, fungum, vino infuſum, vel in aqua appropriata exlibitum, fortiter a!- 
vum laxare & hydropicorum aquas miro modo pcllere: hinc veriſimilior en 
ſententia, que hulc Fungo tribuunt vim non tantum relaxantem, ſed & re- 
ſolventem. 

Non eſt Venenum, authore Alſtono, qui dicit fe noviſſe quendam, qui bi- 
bebat Lac, in quo decoquebatur contra gutturis inflammationem, ſine 1njuria, 

Utilis eſſe deprehenditur in tumoribus & inflammationibus gutturis aliarum- 
que partium raſa & applicata: in aqua & aceto maccrata, impoſitaque oculis 
inſlammatis, eſt optimum remedium. 

Adhibetur & liquor in lacte decocti, aut in aceto macerati, ad gargarizan- 
dum in tumoribus gutturis, angina: in Aphthis infantum in agua Salvie vel 
Jacte egregium dat remedium 


FURFUR., Bran. Vid. Triticum. 


G. 


- 4, C. ALAN MAZOR ©. 
2. GALANG 1 MINOR offic. C. B. 

Utraque Galanza veteribus Græcis ignota, ſed minor Græcis recentioribus 
& Arabibus nota fat. | 

Proſtat apud Nicolaum Myrepſum Antidotus © Galanga ahisque aromatibus, 
ſtomachicis, lienoſis & concoctione deſtitutis utilis; alteraque, quæ prodeſt 
frigiditati & humiditati Ventriculi, ejusque inflationi. Teſte Ayicenna, Odo- 
rem oris reddit bonum, confert colice & dolori renum; juvat ad coitum 


Authore Meſe, mane maſticata & ore retenta humiditatewt ſalivalem & ca 
Dd 2 tarrha> 


a Wa TERIES ME DIe 1 


tarrhalem ſur me deſiceat, fœtorem oris prohibet & obtundit; ideo uſus ejus 


muſtum confert 14 regionibus ſrigidis tempore hyemis. 


NOTE. Odoris eſt ſragrantis, Zedoariæ gls ſaporis acris & calidi, 
f.re æque ac Piper, amaricans, ſed calore & acrimonia longe prævalentibus. 
Ab Indis, Joco Capparum, in embammatis uſurpatur. Commendatur ut Er- 
rhinum, & ad lipothymias utilis cit, unde Germani, vena fecta, maſticandam 
Prevent. | 

Si deſlilletur, magnam dare copiam dicitur Olei „Camphoræ 11 ſimilis, & in 
frigore en e ee ſed non valde acris; hinc acrimonia Galange non 1R 
deb volatili, ſed parte magis fixa herct, ut in pipere. 

Convenit in cruditate Ventriculi ab aeido frigido, & vertigine inde orta, 112 
Colica a frigore, hydrope, ſcorbuco, menſibus ſuppreilis: dolores a partu, 
adiniſſo frigore, ſedat. 


C. CALBANUM. Chalbanum, 


Dinjcoriis Galbanum urebat: noſtrum, minus acre, Galeni Galbano fatis 
convenit, inter calfacientium tertium ordinem collocato, & quidem ex tertio 
ry ine incipiente vel ſecundo completo. 

Porro, quum Digſcoridis Galbanum fit ſuccus Ferulæ, in Syria naſcentis, 
Tournefortius Feruiam antiquorum copioſe creſcere in iuſula Skinoſa fatetur; 
verum, jpeiſis 4 of 4 hujus Ferulæ, in hac inſula naſcentis, lac, inde pro- 
diens, nihil Galbani ſentire, ſed Galbanum verum extrahi a planta umbeſli- 
fera, in Africa naſcente, Oreoſelino nempe Afrcano Galbanifero frute ente, 
Anift ſolo. Inſeitut. rel lerbariæ. | 

Pingue eſt, gravis odoris, &, ſecundum Dioſcoridem, 1 urens. Culices eo ac- 
c:nſo fugantur, necnon Serpentes, & eo perunctos feriri non patitur. 

Comitiales, Vulye ſtrangulatus, & vertiginoſos olfattu ſuſeitat. | 

Vis ei moliendi & diſcutiendi, hinc in Emplaſtris concoquitur dolorem ſe- 
dantibus, ſeil. recens quatenus oleoſum & pingu2, (nam in vetuſto pingue 
non permanet, ) privatim ora ulceris indurata emoullit, 

Imponitur lateris doloribus & furunculis, 

Denuum dobhprem oblitum, aut cavernis inditum, mitigat: & in nervorum 
iefionibus, ſi nervus nudus non fit, Galbani admiſtio cum aliis acrioribus do- 
Jori auferendo convent, quod fieri debet precipue in acuto ſenſu præditis, 
teneris & cacochymicis. 

Imponitur cuoqus nn Wh ſtrumĩs & articulorum nodis. 


Menſes & partus trait a ppolitu vel :ulbtu; bibitur in diicil partu fabæ 
magni- 


oh, 


COLE 


*. a E - y 

X 8 Ne n SORE Wann OIIEEIY " 

3 8 Tw! ͤ A ON Re TTY 
S 8 . 3 


IN 


2 ͤ ee 


* A T 1A IE S I 213 


magnitudine ex vini cyatho: & potum cum vino & myrrha mortuos partus 
extrahit. 

Devoratur ad tuſſim veterem, difficultatem ſpirandi, ſuſpiria, rupta, con- 
vulſa, authore Dio/coride : & apud Galenum Galbanum & nucleus pints; ex 
melle Artico, datur pro eclegmate in peripneumonia, ſpata educens. 

Apud een datur in febre ſingultuoſa. 


NOTE: Odoris eſt fœtidi, Opopanacem referentis vel Allium, ſed debi- 
lius eſt, ſaporis ſubacris, amaricantis. Eft Gummi- Reſina, inflammdbile ut 
Reſina, in aqua eousque ſolubile, ut triturando fiat Lac; in oleo non ſolubi- 
le, ut pure Reſinæ. Partes ij Spiritus Vini rectificati & pars j Aquæ ſolvunt 
totum, niſi impuritates, partibus reſinoſis copioſioribus in eo exiſtentibus, 
quam gummoſis. 

Vires habet Gummi Ammoniaci, ſed magis ſtimulans eſt, minus catharti- 
cum, unde in omnia inſignia antidota alcxipharmaca & diaphoretica * 

Præſertim agit emolliendo & digerendo. 

Sub forma emplaſtri multum valet ad abigendos clavos pedum. Extus quo- 
que partes, a ſpasmodicis doloribus vexatas, roborat, luxatas paululum fir- 
mat, frigidisque tumoribus diſcutiendis vel maturandis par eſt. Bubones & 
Anthraces maturat. | 

Alvum laxat, & Iſs cjus pro eccoprotico datur. In Aſthmate convenit, 
at in ſpecie in Colica . valet & in affectibus convulſivis. 


C. GALIOPSIS. Lamium maximum ſylvaticum C. B. Hedge 
Nettle. Dale Pharmac. | 


Omnes fere notas poſſidet quas Diaſcorides Galiopſi tribuit. 
Gravem odorem folia trita reddunt. | 
Folia, caules, ſemen, ſuccusque duritias & carcinomata diſſipant: ſtru- 


das, panos & parotidas diſcutiunt. Oportet bis die tepidum ex aceto cata» 


plasma imponere, & ejus decocto fovere, Ad putreſcentia ulcera, gangre- 
nus & ulcera depaſcentia cum Sale cHcaciter illinitur. 


NOTE. Graviſſimi eſt odoris, ſaporis nonnihil ſalſi. Chartam cœruleam 
non Mutat in rubrum colorem. 

Eandem, authore Trago, cum Urtica urente vim habet, plus tamen valet in 
externis uleeribus & tumoribus diſſipandis, quapropter hac in balneis ad vapo- 
ratlones & emolliendum uterum uti convenit, quippe ad ſuffocationes uteri- 
nas & affectus hyſtericos Optima. Si virentes contundantur Carumque ſuc- 


D d 3 cus 


— —ͤ —duZ— — 


214 M 4 TERIE'S MED S4TÞ 4a 


cus cum Hollis, cataplasmatis inſtar phagedænæ impenantar, brevi eam eneca- 


bunt, authore Trago. 
Infuſum foliorum & florum in colica, nephritide, fſcrophula, 3 


Ars 


C. GALL A. Calls. Quercus, gallam exiguæ nucis magnitudine ferens, 
C. B. The Oak Gall. 8 

Calla duplex eſt. 1. Ompliacitis, i. e. immatura, parva, Fugoſa, ſolida, 

gravis, nullo foramine pervia. 2. Plans, levis, perforata, Eligi debet Om- 


oh 


Phacitis, qua efficaquf. Utriusque vis vehementer adftringens. 


& 4, Wy 7 


Omp. 1202925 conſtringit contrahitque partes laxas ac ans omnibusque 


wil 


f ionum affectibus ſtrenue reſiſtit: carnem indurat & deficcat; proinde, ad 


oe | 


icon T7 accommodatur, In ulceribus malige Suis & contumaci— 


cicatric is 
bus valet. Ex aceto pota henem conſumit. 
Altera galla minus acerba, cocta per ſe, & deinde trita, cataplasma non in- 


ſtrenuum ia ſedis inſlammationibus & prolapſu ejusdem prœbet. Porro, co- 
quenda eſt, ſi modica opus eſt adſtrictione, in aqua, ſin vehementiore, in 
vino; ac fi augere infuper adſtrictionem fit opus, vinum auſterius adhi- 
bendum. 

Trite excroſcentias in carne, fluxiones £ gingivarum atque oris ulcuſcula co- 
hibent. Decoctum earum ad inſeſſus e contra vvivas procidentes flu— 
xionesque. Dy ſentericis cœliacisque cum vino aut aqua tri convenienter il- 
liniuntur, aut bibuntur. 

In inflammatione columelle, ubi vehementior influxus, decoctum galjarum 
gencroſiſſimum eſt, ex aqua gargariſatum. Quin & aridis Fe columellam 
contingere oportet, & harum pulver- columella contracta eodem die reſilit, 


fi ter ci, interjectis horis, medicamentum fuerit appoſitum. 


Paronychiis ex melle, & unguibus ſcabris, pterygiis, ulceribus mananti— 
bus, condylomatis, vulneribus, quæ phag2denica vocantur, illiniuntur, & 
cum accto adverſus puſtulas, papulas & panos. 1 

Nucleus commanducatus, vel dentium cavernis inditus, eorum dolorem 
ſedat, necnon ablutio dentium dolentium calido gallarum ex aceto decotto. 

Combuſtæ vim ſupprimendi ſanguinzm acquirunt: calorem & acrimo- 
niam urendo contrahunt, & re ficcandt vi redduntur. Carbonibus au- 
tem imponere oper usdue dum candeſcant, & tunc aceto aut vino ex- 


tinguere. 
Capillos denigrant, accto aut aqua maccratæ. 


 NOTA. 


— W 
— ——— — 
a — 
* 


n 27 
ar. © 2 435 


FLAGS 
do - =s 

5 „ 
4 * 


— 


2 


A T E RI FEE M us 


NOTE. Acerbæ ſunt & amaricantes. Cortex fortior eſt, quam pars in- 
terlor, utriusque vero vires extrahuntur ab aquoſis & ſpirituoſis menſtruis; 
ied extractum ſpirituoſum aliquanto fortius eſt, | 

Pulvis, additus mixture Olei Vitrioli & aquæ, aciditatem minuit, ſc]. ter- 
ra gallarum acidum abſorbente, unde & in Aquis chalybcatis prœæcipitatur me- 
tallum, acido ſolvente privatum. | 

Putredini refiſtunt vi longe majori, quam Sal marinus, 
Mucum glandularum articulorum coagulant : carnem fungoſam reprimunt. 

3j pulveris, in 5j lactis cocti, hoc inſpiſſat inftar cremoris, & datur ad Ziv 
ter de die, ad ſiſtendas diarrhœas a mera laxitate. 

Super carbones uſtæ, dein extinctæ, in muria ex aceto & ſale omnem hæ- 
morrhagiam ſiſtunt potentius quam crude. 


C. GALLIUM luteum C. B. Yellow Ladies Bedſtraw, or Cheeſe 
Rening. 


Nomen cx co traxit, quod lac coagulet. Flos odoratus eſt, Facultatem 
obtinet exſiccantem & ſubacrem. Sanguinis è naribus profluvia ſiſtit: com- 
buſtis medetur. | 

Radix venerem concitat, 


© nt. 2 -FOoY 


* % — 
WHY EST} 7 
B 
7 e Kr 0 
9 


_— y 
- 27 


= rr 
= 5. 
* *. 


— — 
1 — —— w46e; 
N 5 

— _ 
Tot OI 
2 — 88 


NOT. Flores odoris ſunt fragrantis graviuſculi. Folia & Flores ſuba- 
mara ſunt & ſubadſtringentia: infuſum & decoctum evidenter amarum, & ins 
fuſum cum Vitriolo Martis atro- viride fit. 

Aciditatem oſtendunt, flores cxruleos ad rubrum mutando. 

Succus ſubſalſus, ſubacidus; non tamen mutatur ab acidis nec alealinis: 
caute & fine agitatione additus Lacti coagulum fuſcum exhibuit : porro f 


Folia 
& flores, addita Lacti & cocta, hoe inſpiſſabant lere ad conſiſtentiam cremo- 


Tis lactis. 

Aqua foliorum & florum, leni calore deſtillata, ade eſt, ut floris, & ide 
ſingulare habet, quod faporis fit acidi, ſecus _ Aqua ab Acetoſa & aliis 
vegcrabilibus acidis, a quibus primo prodiens phlegma inſipidum eſt; proin- 
3 de Acidum ejus longe ſubtilius eſt, quam Acidum Acetoſæ. 
. Herba, aut ejus pulvis, ſanguinis profluvia ſiſtit, ignibus facris & eryſi pe- 
lati medetur. 

Flores contuſi applicati calorem tollunt in ambuſtis & ſanant. 

Decoctum forma balnei ſanat Scabiem fiecam inſantum. 

Herba & flores contuſi in aqua vel cereviſia dantur in vertigine equorum: | 

Flores frequentis ſunt uſtis in curanda Epilepſia infantum apud Gallos, & 5 
2 in doloribus ſpasmodicis ventris, datò Cochlear: infuſi in vino ter | 


L wee ee an Voce Pats Re Ed * 
n ba rm Ne Ea 
EEE ERS IO OS CINGELS TEST TY 8 rd 
RH TREES Bi pro LPS 
8 N 


. 
e 
Po LEAN” 5 TP NE LE 


in 


ONS 
1 


n 
E 
hat WORE 2 


0 

3 
Fs 
£ 
be” 


ATE RIEfESs MEDIC 


in die, An a ſubtili Acido, ſpirituum rarefactionem tollendo? An vi ſedati- 
5 va ? quoniam Nuppius apud Daleum aſſerit, hane herbam ſoporiferam eſſe, 
Radix Janam tingit, ut Rubia tinctorum, & a volucribus comeſta oſſa ſi- 
i militer rubefacit. 

| Pulvis radicis & caulis dicitur curare  dyſenteriam : decoctum tamen vis 
5 mutatur a Vitriolo Martis, & ſaporis tantum eſt obſcure amaricantis. 


" N. GAMBOGIA, Camboge. 
| | A Clyfio primum reccpta A. D. 1603, & cito poſtea in Europam intro dufta 


NOTE. Eſt Succus inſpiſſatus Tithymali eraſſi & ſcandentis in India. 
orientali: odoris eſt lenis, ſaporis ſubdulcis in ore, &, ibidem per horam de- 
tenta, acris, calidi in gutture cum ariditate per aliquot horas pult-a, 

[ Eft Succus gummeo - reſinoſus; nam Spiritus Vini rectificatus folvit 4 par- 
118 | tes, & Aqua, calore adjuta, fere eandem quantitatem. 

| Aqua cum file alcalino ſolvit in liquorem pellucidum coloris fanguinei 
| Saccharo & ſalibus lixivioſis contrita corrigitur, particulis reſinoſis tic divi- 
ſis, ne adhæreſcant inteſtinis; ſolvitur quoque vitello ovi, &, ſic ſolute gr. v 
dicuntur plus efficere, quam gr. x in pulvere. 

In morbis hydropicis, aliisque ut Scabie & Pruritu ex abudante ſero, hy- 
dragogum eſt validum, tutum, ſimulque emeticum, in temperamentis bilioſis 
non uſurpandum. | 

In nuperis expcrimentis eflicacifiima fuiſſe perhibetur in Lumbrico lato. 


D. GENISTA anguloſa & ſcoparia C. B. Common Broom. 


| Vires exdem fere tribuuntur omnibus ejus partibus, de quibus tamen figil- 
| latim agere Cexpcrinentaque cum {7 _ inſtituta ſequenti modo dere 
ll ſtatui. 

Tota Planta odoris fortis eſt, & ſaporis amari; viridis quoque, aquæ infula, 
amara. Tota eft emetico- purgans, & in cachecticis diuretica. 

Paſtores Oves, ny laborantes, dimittunt in agros, Geniſta abun- 
dantes. 

Cineres hoc nomine preferendi, quod ſalem dent alcalinum purum, ſecus 


Cs ET” 


. 


— 

— —ä4—ä Ou—_— 

© Le 
=" 


— T_T CG EIT — ñ Irons. bm — 
— — — w — — -aons = 
* 


1 — oo... 
2 n = by 
OTE 


quam plurima alia vegetabilia. 

C2ules juniores & Summitates amari ſunt (ſed magis veteraſcentes) & fuc- f 
cum amarum nauſeoſum dant Aquæ & Spiritui Vini rectificato. Succus cau- | 
lium expreſſus amarus eſt, non mutatur ab acidis nec alcalinis, & ad 3j dicitur 

; | purgare ſupra & infra, mitius vero purgare doſi Ils repetita & diluta. 3 

Viridium ſuccus duplici ratione prodeſt hydropicis, nempe ut diureticus, & 4 

majore doſi purgans. | | | L 
De> . . 


Ke 3 Ka 7 8 AY * * Os oo Rs 
n ts ECC N 
8 ERS een NAY TY ENTS, 28 fy 


MATERTES ME DT ME oa 


Decoctum Summitatum in Cereviſia forti, ad conſumptionem dimidii, ſæpe 
præſcribitur a D. Willis ad Zij vel ij bis die in ſeorbuto frigido. 

Folia amara ſunt, & aliquando non fine dulcedinis mixtura. Non rubefa- 
ciunt Chartam cæruleam. | 

Folia cum caule, tum recentia tum ſicca, odoris ſunt graviuſculi, ſaporis 
fabamari in gutture, & ſubadſtringentis, ut eſt decoctum, ſed non mutatur a 
Vitriolo viridi. 


Flores ſicci Piſum reſipiunt, alias inodori, inſipidi: recentium odor mitis, 


forte oleoſus, inſtar ſeminis lini. 

In lacte tepido infuſi adhibentur pro fotu contra Herpetein| Tetter dictum, 
& alia mala cutis. Flores & ramuli virentes apud Preyotium purgant ex x jure 
macerati aut decocti a 51j ad 3s. 

Aceto & ſale conditi, Capparum Olerumve ratione, antequam explicen- 
tur, appetitum excitant, & viſcerum obſtructiones expediunt: notandum quo- 
que, vim purgantem aceto conditorum minui; aliter enim in decocto, vel in 
hydromelice infuſi purgant; in ſubſtantia voraitus ciere dicuntur, ad Zij ſum- 
Pri, & ſemen a 5ſs ad 5j lienofis, hydropicis & nephriticis, vomitum ciendo, 
utilia. Folia & ſemina, authore Preyotio, in ſubſtantia a 3j ad 3ij, in infu- 
ſione aut decocto a 5ij ad 3(s ſtrenue purgant. 


C. CENTIANA major lutea C. B. Gentian. 


Si veris conſtitutio ficcior obvenerit, NAY que in Italia nafcitur, 
par erit Creta allatæ. 


Impenſe amara eſt, & vis ei excalfactoria ac detergens, multum efficax cum 


opus fit extenuatione, abſterſione & obſtructionis liberatione, proinde in 
Ictero ſeu oppilatione hepatis ſine febre & inflammatione, quæ ſi no- 
cet, utpote calida. 

Ad obeſitatem ſeu corpulentiam nimiam curandam prodeſt, validam inci- 
dendi facultatem habens. 


Maculas omnes emendat. Collyrii modo ſubdita partus ejicit. IIinitur TY 


ecribus, qu ierpunt, radice tuſa vel decofta in aqua ad mellis craſſitudinem, 
vel ſucco, q ui & oculis inflammatione laborantibus illinicur, & pro meconio 
collyrlis e immiſcetur. 

Interaneorum vitiis occurric farina ex aqua tepida fabæ magnitudine; pri- 
vatim cibum non continentibus & hepaticis ſubvenit. 

Extracti ſucci drachma laterum doloribus & ex ſublimi devolutis, ruptis & 
convulſis prodeſt. 

Jumentis, ilia trahentibus, auxiliatur potu. Madefacta, pridie concota, 
denarii pondere in vin cy atis tribus datur ad tuſſim, ſuſpiria & tormina. 

E e NOTE. 


2 3 1 _— 


2644, 


. MS wow _ 
* 4 4 — 5 2 — 
* RES A B 5 2 3 " 
— 2 1 a. * 5 vs þ, 
ED * 7 1 n 


r * . — 
by — I 
- * IT 22 
8 8 7 * . WE wh S 
— 50 — — 
e = * 


+ is Hh io ABS 495 ” 
Ee <A... eee 3 — 
——— > Gn EIN * 


— 
— —— * 


— 


3 — A a 
— _ — 7 


— 


218 MATERIES M E DIC & 


NOTE. Præter amarorem inſignem intermiſta eſt mucoſitas, ac bis no 
tavi aliquid dulcedinis, & in decocto ſpumam quaſi oleoſam; quod decoftum- 
quoque guſtu ſubadſtringens eſt, etſi non mutabatur a Vitriolo viridi; Infu- 
ſam tamen in aqua coagulum leve exhibuit cum albumine ovi. - 

Tinctura cum Spiritu Vini longe fortior eſt, quam infuſum aqueum. 

Externe in excitatis fonticulis, fi ſluere renuant, Gentiane pulvis inſpergi- 
tur, aut globuli cx Gentiana imponuntur, & ad calium ulceris fiſtuloſi exe- 
dendum, adque filtulas dilatandas. | | 

Antiſeptica cſt, valet ad gangrænam & cariem offi s; dentes a carie A 
dit, & hoc reſpectu pulveribus dentrificiis immiſcetur: deterget ulcera ſor- 
dida, & vitiliginem, authore Dioſcoride. - | | 
Acidos in corpore humores corrigit : bilem deficientem optime ſupplet. 
Anthelmintica eſt. Stomachicis, qui cibum ſumptum retinere non poſſunt, 


datur pulvis ex vino. | 
Succus inſpiſſatus vel Extractum creberrimi uſus eſt in febribus intermit- 


tentibus, a Ij ad iv in vino calido, vel cam Spiritu Salis Ammoniaci, ſemiho- 


rà ante paroxysmum exhibitum, ſudorem eliciens, & ter quaterve repe- 


tendum. 
Effi cax in tollendis diarrhœis contumacioribus, que gravibus doloribus ſti- 


pate ſunt, cui rei fidem facere videtur vis ſubadſtringens, ſupra notata. 


1. N. GERANIUM Robertianum. C. B. Herb Robert. 


2. GERANIUMN Cicute folio moſchatum C. B. Musked "79 


ne bill, | 
Dioſcorides duas ſpecies Geranii profert, ſed neutrum eorum his convenit. 


NOTE. Geranii Robertiani recentis Odor teter quaſi terebinthinaceus, 
vel inſtar bituminis aut petrole1 ; ſapor adſtringens, ſubamarus: decoctum 
zuſterum, ſubacidum & cum Vitriolo viridi nigreſcit. Rubefacit Chartam 
cœruleam. | | | 

Aqua, leni calore deſtillata, preter odorem plantæ poſſidet quoque quali- 
tatem aliquantulum adſtringentem, ſe e tum guſtu, tum e pallide 
rubro, inducto à Vitriolo viridi. 

Succus valde adſtringens eſt & ſubſalſus, cum Vitriolo viridi fuſei coloris 
fit, ſpiſſeſcit & albeſcit cum albumine Ovi, ſanguinisque ſero, Coagulum vi- 
ride exhibuit cum Alcalinis tam volatilibus quam fizis, fed a fuſco colore 
mutabatur ad rubrum pellucidum, addito Spiritu Vitrioli vel Oleo Sulphuris. 

In foliis ſiccis perit Odor, ſed hæret ſapor, ut ſupra, | 


Inſigne Vulnerariam eſt uſu externo & interno, aditringens, diſcutiens & 
deter- 


MATERTES WEDITCA ww 


detergens. Dejectiones ſanguineas & mictum ſanguinis in hominibus pecori- 
busque ſanat, menſium profluvia, omnes hemorrhagias cohibet, & commen- 
datur ad Herniam. Celebratur in ulceribus ſerophuloſis, cancrotis & putridis 
mammarum ac pudendorum, ſucco cjus illito, vel linteolis, eo madefactis, 
impoſitis. Suecus, melli admiſtus, cancros oris ſanat; & ſimplex decoctum 
mammis cancroſis applicatur ſucceſſu non infelici apud Hildanum. 

Eryſipelatibus eflicaciter imponitur tuſa. 

Adhibetur ad mammarum fiſſuras lactisque diſcuſſionem impoſitum. 

Laudatur in contuſionibus, ſolvens ſanguinem coagulitum, forma cataplas- 
matis admotum. Externe quoque tollit tumores pedum œdematoſos. 

Denique, authore Lobelio, calculum veſice & arenulas pellit. 


3. N. GENMANI UM moſchatum C. B. Musked Crane's bill. 


Recentis Odor elit inſtar Moſctu, ſapor ſubamarus & aditringens : flos 
evidenter amarus, adſtringens. 

Decoctum cum Vitriolo Martis nigreſcit. 

Calefactoriam & diſcuſſoriam vim habet. Ad Exanthemata pellenda olim 
adhibitum fuiſſe, refert Linneus. 

Siccum, inodorum, inſipidum. 


N. GINSENG & NINZ IN. Radices. 


Radices he prorſus Antiquis ignotæ, nec a recentibus ſatis diſtinctæ fue. 
runt, namque e diverſis plantis diverſorum generum prognatæ ſunt, notante 


Hill in Mat. Med. 
Odor aromaticus ſuavis quibusdam, aliis dicitur fere inodora eſſe, fed ſa- 


poris acris, dulcis tamen mucibginoſi; dulcedine minore, ſed gratiore, quam 


Siſari noſtratis, ſimul ſubamaricantis. 

Laudatur ut analeptica, cardiaca & venerem Rn vires conſervans, 
amiſſas reſtituens, & collapſas poſt omnes morbos diuturnos mirifice reſtau- 
rans; ſenibus utiliſſima; nervis mirifice conducens, & in Colica convulliva, 
vertigine, memorize debilitate utilis. 


CECLASTU MM. Ifatis fauva vel latifolia C. B. Ni Avicenne, 
odd. 


Si legamus Diaſcoridem, ut Hermolaus legit, noſtrum Glaſtum Ifati ſativæ 


3damuſhm quadrabit. Cæſalpinus. 
Amarum eſt & adſtringens, facultatis valde exſiccantis, non tamen mordentis. 
Abſtergit morphæam; confert Alopeciz : cruenta vulnera glutinat, & 
utile cataplasma prebet partibus, fluxu ſanguinis laborantibus. 
Ee 2 | IJTumo- 


1 
i” 7 
[9.8 


‚—— » ao Aeon Mo 2 


R 8 
r 
—Dc—fk⅛IVf32 2 — 
—— — i 


4 9 1 


. 
— 


on 


AGE”. * — 


— 
OO On I CER 


RE INT I ts 


— — 
— * ———— —- 


ͤ— — — — ũ — —— —— LS 
— 


— * 
— — 7 — 


4 


—— 


;-4 TR CCI 


ws re 


——  — — — — — — — — — 
ag — 


| 


o 
r 
\ 


nls ME DIe 


Tumores œdematoſos mirifice diſcutit ſimul ac reprimit. Adverſus omnia 


ulcera maligna & cacoëthea mirabiliter reſiſtit, etiamſi putreſcant vel erodant. 


Herba pota lienoſis plurimum prodeſt. 


NOTE. Sativa dicitur eſſe non acris, ſylveſtris acris: ipſe quidem nota- 


vi, ſativi noſtri folia ſicca parum odoris vel ſaporis habere; ſed radicem & 


folia recentia amara eſſe, valde acria, ſenſu acrimoniæ non diu durante. 
Præcipuus ejus uſus eſt ad pannos czruleo colore tingendos, 
Veteres & Recentes vim ad{tringendi ei tribuunt. Dicitur efſe e potentis- 


ſimis Reſolventibus tumorum, contuſa & extus applicata; ac fanare Oves, ea 


paſtos, hydrope, Red water ditto, laborantes, & in morbis hypochondriacis 
yalere quam maxime, utpote incidens, aperiens, fundensque craila. 


C. GLYCTRRN11Z 4 ſiliquoſa vel Germanica C. B. Scythica radix 


Theophraſto. Liquorice. 
Glycyrrhiza duplex eſt. 1. Echinata, ubi ſemen cavitibus hiſpidis eſt in- 
cluſum. 2. Siliquoſa ſeu Germanica officinarum. Prior Veteribus in uſu 


fuit. Noſtra dulcior eſt, quam Veterum, &, authore Baubino, quæ Dinſco- 
rides & Galenus ſug tſibuunt, noſtra prœſtit efficacius. 


Radices (veteribus note ) ſubacerbæ, dulces : ſuccus quoque duleis, CC 
leviter adſtringens, qui vulneribus illitus accommodatur, & commanducata 
radix ſanguinem ex vulnere ſiſtit; prodeſt oris ulceribus, & farina. ejus nic- 
ryglis utiliter inſpergitur. | 

In arterice ſcabritie linguæ ſubdicus, ut eliqt ueſcat, efficax habetur; nec ma- 
do aſperitates lenit in arteria, verum etiam in veſtca ſcabra. Sanat & re- 

num dolores ex paſſo potus ſuccus. Sanat & condylomata, ulceraque geni- 
talium : æſtuanti ſtomacho, thoracis ac jecinoris vitiis convenit. In ore, 


ſenſim liqueſcens, ſitim ſedat. 
Radicis recentis decoctum ad eadem valet. Radice quoque fames & ſitis 


ſedatur, ob id quidam ipſum aber appellavére, & hydropicis dedere, ne 


ſitirent, ſurculum parvum, ſub lingua 53 ſalivam transglutire jubentes 


NOT. Noftra dulcior et, quam Saccharum aut Mel, & ſimul ſemper 
aliquantulum amara, præſertim in decofto din protracto; unde fi decoctum 
aliquod ingrediatur, in fine decoctionis addenda. Amaror hicce vulgo qui- 
dem tribuitur cortici, verum notavi, amarorem in decocta radice tum ſine 
cortice. Mucilaginoſa eſt radix. 

Extractum inter dentes quaſi arenoſum vel inſtar Sacchi candi ſentiebatur: 
an 2 Sale, dulcedinis ſede? 


Spiritus Vini rectificatus extrahit dulcedinem, & que ac Aqua; fed, quum 
diſſol- 


- 8 8 W 1 

nd Sor ( BR OT » ²˙ à—— I d;gʃuu 2 —_ 
N 3 PFPPFCcCcCc˖cCc˙CcCcCcC˙CcC7CcCCrCCcCCCCcCCrCrCCrCrrrr 
E .. Ie ns Eo 2 2a P ³¹1¹Ã¹¹%³ Ä 


£8 
1 
1 
7 
4 
2 
9 
® 
&. 
==£ 
© 
72 
2 
2% 
* 2 
7 
3 
1 
* 
8 
755 
1508 
2 
boy 
+ 
5's 5 
5 
2 
ret 
32 
2 
ph. 
Wo 
Ay 


MATER1ES D an 


diſſolvit minus mucilaginis, ſpirituoſee Tincturæ & Extracta dulciora ſunt 
quam aquea, & proinde dulcedo videtur prœcipue inhærere reſinoſis partibus. 


Saccharo præferenda, quoniam Saccharum ſitim excitat, ſed * | 


eam extinguit. 
Acrimoniam precipue falſam ſeri & ſanguinis mitigat, vias lubricat, abſter- 
get ab amarore latente, quod ab effectubus ejus, experientia compertis, pa- 
tet. Alvum enim infantum leniter mollit, diureſin aliquantulum adjuvat: ſin- 
n ad mobilitatem, tenaci muco conciliandam, adeoque ad expectoran- 
dum, conducit. 
Veterinarii 511 vel 5iy cum p. æ. flor. Sulphuris permiſcent, qua doſi, per 


8 dies quotidie bis repetita, equos anheloſos curant. 


InJammat!ones ſedat. Datur in Urine ſtillicidio, in renum & veſicæ exul- 
cerationibus, calculoſis, phthiſicis, rheumaticis, & podagricis; ſed, fi nimia 
copiu f. imatur, corpus debiliſſimum —— 8 vaſa renalia adeo laxat, ut fine 
ſenſu urinam dimittant. 

Si pulpæ Caſſiæ fiſtule tantillum pulveris Glycyrrhiza inſperſeris, aut ex 
J erebinthina cotta & Glycyrrhiza pilulas formaveris, admirandos ſæpe ef- 
ſectus videbis in Calculi medela, authore Simone Pauli. 

Pulvis, ſubtiliſſime tritus, oculis inſperſus, dicitur optimum eſſe remedium 
in induratione corneæ, pterygion dicta. 


C. GRAM EN caninum arvenſe, ſeu Gramen Dioſcoridis e 
men caninum medicatum. Ady. Lobelii, Gramen primum Dioſcori- 
dis. Common Dog graſs or Quich grafs or Couch; grafs. 

Radix, priusquam exaruerit, dulcis eſt & eſculenta, nutrimentum corpori 
exhibens, ſimul tamen acrimonie aliquid & adſtrictionis habet, unde trita, 
illita, vulncra conglutinat, & lapides interdum conterere cognita eſt decoc- 
tum ejus bibentibus. Porro, decoctum in vino torminibus medetur & urin 
dificultatibus ulceribusque veſicæ. | 


NOTE. Duplex apud nos in uſum medicum recipitur. r. Gramen cani- 
num arvenſe, ſeu Gramen Nioſcoridis C. B. Common Quich graſs or Couch graſs. 
2. Gramen nodoſum avenasea panicula C. B. Knotty rooted Dog grajs. 

Primum ſubdulce eſt, aliquantulum mucilaginoſum, & in fine ſubacre in 


gutturc: ſubadſtringens quoque dicitur Authoribus; verum decoctum £jus 


non mutatur, ut Auſterorum, addito Vitriolo viridi. 
Infuſum Syrupum Violarum tantummodo diluit & tincturam F<lomropii 


parum tantum rubefacit. Ab Oleo Tartari odor aliquantum urinofus. 


Recen dibus Grams radicibus inhæret Sal eſſenuiale aliquod ſaponaceum, 
| Le * 3 aleo- 


— 
1 
We 


| 


OI EEO ' m 
IM 1 7 * 
7 „ 


Ln > N . - * 
pans r 


222 MATERIE S M E V 1 e 


adeoque leniter reſolvens, unde confirmatur, quod Cl. Martgraaf ex illis æ- 


que ac aliis radicibus Saccharum præparaverit. 
Annumeratur radicibus quinque aperientibus & vires poſſidere dicitur "ny 


les Aſparagi, fed debiliorcs : diuretica eſt, urinz acrimoniam mitigat, & egreg1e 
facit in obſtructionibus vitcerum, {ine calefattione opus ſuum peragens. 

Recens uſurpari debet, nam ætate perit virtus, 

Farina dicitur remedium eſſe non contemnendum ad interancorum vermes; 
& decoctum propinatur infantibus in hoc morbo. 

Secundi radix ſaporis eſt, ut ſeminis farinacei, & dulcis, ſimul ann 
amaricans in gutture, ſci]. magis acris & amara quam prima, & proinde va- 
lentius obſtructiones aperire, urinam ciere, & propius ad Veterum Agroſtin 
accedere, qoibusdam reputatur. | 

Gramen goodcungue ſolvit Calculos bilioſos. Oves & boves, Calculis ve- 
xati in hyeme, verno tempore libcrantur a Gramine recenti, notante Gli{ſonio 
& Franciſco de le Boe Sylvio. | 

Ubi infigns dyſeraſſ a Viſcerum calida, cum eorundem obſtructione, ægros 
afſligit, vix exoptatius medicamentum ars noſtra ſuppeditat, authore Simo- 


re Paull, 

C. GRANA Cnidia. Thymelza Dioſcoridis, Cneorum Theophraſti. 
Mezeræon Meſue. Thymelæa foliis lini C. B. Spurge - Flay. Le Ga- 
rou. Fructus ab Hippocrate Granum Cnidium & Coccus Cnidius, vel 
Coccus aut Granum, per fe fine additamento poſitum, vocatur. 


Acris eſt Fructus & adurentis facultatis. Humiditatem ex ore trahit. Qui 
ægre deſudant, trito ſemine cum nitro & aceto, inunguntur. | 

Per inferna bilem, pituitam, aquas detrahit, fi viginti granorum pars inter- 
na (aut medulla alba ) bibatur, vcrum fauces adurit, unde cum pane aut po- 
Jenta, vel in uvæ acino dart debet, aut melle cocto obductum devorari. O- 
leum, quod ex co fit, ſolvit ventrem potentius, quam Oleum Cicinum, ſeu 
e Ricino. 

Videtur magis convenire fœminis quam viris; cuidam enim, absque ulla 
alia purgatione, ad uterum purga:iones adduxit. Non incommode datur hy- 
dropicis, & quorum venter ell frigidior, item que comitialibus, attonitis, ar- 
ticulorum doloribus vexatis. capitis denique deſluxiones exſiccat. 

Foliis eadem facultas ineſt, ſad imbecillior. Authore Dioſcoride, herbs 


Stomacho infeſta, & partus impoſita nccat, 


NOTA. Baccæ ſaporis ſunt accrrimi & urentiſſimi, vehementiſtir me "ok 
antes, unde miratur Raius peraices & aviculas his avidiſſime veſci. 
| | Radix 


2 abs — 
— 
— be - _ 
3 i 


gs a” = evo we — S — 1 — — — i. He — 


— — uu — 


— . — bd, co 


- [0 OE 


— —————— . 


| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 


EN Ko OO ns ge // OE MO REINA P INE ; 5 
6 87 . 3 > l 8 


MATERIES M a 


Radix ſicca uſurpatur pro Veſicatorio, ad ſeroſitates attrahendas, in ver- 
tigine & fluxionibus violentis, quando fruſtulum ejus inditur auri perforate 
ad excitandam ſuppurationem, ut in ſetaceo, vel brachio, alive loco inponitur. 

Cortex quoque hujus plantæ applicatur pro veſicatorio apud ruſticos in 
Gal/ia, ad curandas Oplithalmias pertinaces, & ad præcavendum ac diſlipan- 
dum fluxiones, ut vocant, ad caput (5). 


C. GRA NAT] Cortes.. Malicorium, aliquibus Sidion appellatam. 
Malus Punica fativa C. B. The Pome granate tres. | 


Hicce Cortex inter acerba numeratur, ſpiſſandi, adſtringendi, ſiecandi 
vim habens, & proinde ad cicatricem inducendam accommodatur; ſanguino- 
lenta glutinat, ubi nempe vas aliquod magnum perruptum, aut vehementer 
recluſum, hiat, vel ubi Gingivæ humore flaccid e mobilesque dentes, decoc- 
to colluuntur. Herniam prolapſam inteſtini erumpentem cataplasmate repel- 
lit, necnon uterum prolapſum. Ulcera exſiecat, & ulceribus internis (v. g. 
inteſtinorum) opitulatur, nec ullam viſceribus noxam infert: toſtus in dys- 
enteria prodeſt, & in curandis ulceribus malignis, prius lævigatus quam ad- 
miſceatur ærugini, ceræ & refine laricis. | 


NOT. Guſtus eſt valde adſtringentis, valentius quam Bakuſtia, & ſi- 
mul amaricans: Infuſum in aqua acidum erat, valde adſtringens, & nigres- 
cebat cum Vitriolo viridi. | | | 

Utilis eſt ad coria preparanda & ad atramentum, vice Gallarum. 

3j exhibet fere 3ſs Extracti valde auſteri, & pauca tantum grana ſubſtan- 
tiæ reſinoſe. | | | 

Spiritus Vini rectificatus parum Extracti auſteri exhibet; Aqua vero fre 
dimidium ponderis ſui exhibet Extracti valde auſteri, quatenus differt a Ba- 
lauſtiis, ſed convenit Acaciæ. 5 

Lymphe hydropicorun admixtus eam coagulavit. 

Præcipui uſus cit in ſedando fluxu hæmorrhoidum, paſi & uteri; ingreditur 
collyria, gargarismos & enemata adſtringentia; privat imque utiliter adhibetur 
decoctum ejus pro lotione ad præcavendam læſionem oculorum & faucium 
in Variolis; vacillantes dentes roborat, & cruentis putridis gingivis medetur. 

Conſtantinus, a Lago citatus, affirmat, vino decoctum ac potum omnes ven- 
tris tineas enecare, maxime eas, quas Aſcarides vocant. 

D. G ROS: 


* — * » A - 
„ 


4 
2 


(5) Hunc eorticem ad Scrobiculum cordis in aſthmate humido cum fructu applicatum 
fuiſſe, ſæpius obſervavi: lentius agit, quam Cantharides, 


224 rern le s MEDIC A. 


D. CROSSULAR 14 ſpinoſa C. B. Uva criſpa. Tue Gooſe ber- 
Ty bush, | 


Ccanothum ſpinam Theepiraſt eſſe credit C. 1 


NOTE. Saporis diver{ eſt pro ratione ætatis. 1. Baccæ, nuper enatæ, 
ſaporis ſunt moderate acidi. 2. Debitam magnitudinem adeptæ fortiter act- 
de & accrbe. 3. Mature mucilaginoſæ, dulces, vinoſe ; & decoctum ha- 
rum acidum eſt, dulce & auſterum, ſed non mutatur addito Vitriolo viridi. 

Immaturorum ſuccus in inflammationibus & eryſipelate prodeſt. Ventris 
profluvium & hemorrhagias, privatim hezmoptoen, ſiſtunt. Appetitum exci- 
rant, & remedio ſunt in relaxatione fibrarum ventriculi, & contra gravidarum 
Picam valent. 

Mature in Recipiente, exhauſto are, per - a dies repoſitæ, magnam 


quantitatem àaëris emittunt. 


Copioſe comeſtæ alvum ſolvunt. Conveniunt tempeſtatibus calidis & tem- 
peramentis ſanguineis, bilioſis. 

Succus ex ib} dedit Extracti acidi & valde auſteri Ziv 5ij gr. vj, quod, di- 
lutum, non mutabatur addito V itriolo viridi. Auſtcritas 8 in pelliculis. 


N. GUAIACUM. am Vite. Lignum Indicum. Guaiacum 


Amcricanum primum fructu Aceris, five legitimum Breyn. Prodr. 


Lignum olet reſinaceum quid & gratum dum inciditur vel coquitur: ſapo- 
ris eſt acris, amaricantis &, repetitis coctionibus, ſeu diu protractis, inſigniter 
amari: in valde recenti acrimonia amaritiem ſuperat, in vetuſtiore acrimonia 
& amarities æquales: fauces aſperitate quadam afficit: pinguiſſimum eſt, & 
optimum ponderoſiſſimum, adeo ut parva ejus Nertienn non ſupernatet, fed 
ſubſidat in aqua. 

D. a e diuturnam ale imo plures coRtiones. 

cum æthereum deficit, fed ſubſtantia fixa gummoſa & reſinoſa notabili 
90555  deſt, poſterior vero priori pondere antecellit. 

Pucredinem arcet, carnes preſervans, ut acetum vel aliud aliquod ſalſamen- 
tum; & mirabili virtute exhibetur contra oris graveolentiam, & anime fe- 
torem a perunctionibus mercurialibus. 

Fragmentum Calculi duri ſolidique, decocto per quatuor menſes infuſum, 
corrodebatur usque adeo, ut dimidium ponderis ſui amiſerit. 

Decoctum dentes, eo ſæpius collutos, firmat & dealbat. 

Operatio ejus eſt varia ratione individuorum, quibusdam inſenſibilem tan- 

tum 


MATERIES MES mo 


tom tranſpirationem movet, aliis ſudorem, aliis urinam, aliis alvum, adco- 
que ſanguinem abundant ſero hberat. | 
In morbis chronicis, ubi lenteſcentia humorum peccat, valet. Deſtillatio- 


nes abripit, & a fluxionibus caput liberat, precipue in catarrhis viſcidis, 


tuſſi humida; neenon in ſordibus ulceroſis & ſcabioſis, præſertim in ſubjectis 
frigidioribus phlegmaticis prodeſt. Paralyſin recentem reſtinguit ac diſcutit. 
Hujus acri lixivio ablui poteſt intricatiſſimum Luis venere contagium, 


ad quod vis Mercurii pertingere non poteſt, methodo Hutteniana, quam vi- 


de apud Authores de Lue venerea, a Boerhaavio editos. 
Ipſe vidi in Noſocomio D. Steevens Dublinienſi mirabilem effectum Decocti 
cum + lactis ad ſbiv, vj, vel plures in die hauſti, in curandis tribus homini- 
bus tabidis, ulceribus amplis & profundis laborantibus cum diarrhœa & ſu- 
doribus nocturnis. | . 
In Vino decoctum, interpoſitis laxantibus, Colicam pituitoſam curavit. 

Cortex omnium conſenſu vires poſſidet prorſus ſimiles Ligni, ſed an vali- 
diores an debiliores, diſcrepant Authores graves. | 


GUMMI GUAIACI. | 

Dictum eſt proprie Gummi- Reſina, vel potius præcipue Reſina, ve] Bal- 
ſamum inſpiſſatum ; quippe exhibere dicitur Reſinæ 4 partes ponderis ſui : li- 
gueſcit flammà, ſed flammam non multum alit. Super ignem odoris eſt gra- 
ti, mitis, accedens ad odorem Balſami Peruviani: ſaporis eſt acris, calidior 
quam Lignum, cujus vis præcipue in reſina hæret. 

Acrimonia ejus integre extrahitur Spiritu Vini, ſed Tinctura, addita aqua, 
Frumeſcit, reſina ſeparata. | 

Porro, Tincturam fortem extrahit Aqua Calcis, attrahendo nempe aërem 
fixum, ( vinculum cohæſionis in reſina) & quidem hoc nomine præferendam, 
quod in Tinctura cum Aqua Calcis nulla fit ſeparatio a vehiculo aquoſo, ſecus 
quam fit in ſolutionibus ſeu tincturis ſpirituoſis. Vide Calx viva. 

Doſis, ſatis larga, v. g. ad ij, purgat. ; 


In Scorbuto, Rheumatismo, Aſthmate, & in morbis venereis, ſpeciatim 


in Gonorrhea, aliis remediis non cedente, præſeribitur. 
GUMAMI COPAL. 
| Bauhinus vult, nullam eſſe differentiam inter G. Copal & G. Anime, & 
Monardes admodum ſimilia eſſe, niſi quod G. Copal ſit minus odoratum: nam- 
que viſcoſum eſt, pingue, inflammabile, & flammam alit; frictum quibusdam 


chus redolet, aliis magis grati odoris quam thus, vel ad Styracem quodam- 
Ff modo 


123 — 
— = wo ̃ — ear — rate 


26 MATERIES MEDIC A 


modo accedentis: ſaporis amaricantis, ſubacris, aliquantulum cdi & aro- 


matici. 
Non eſt Gummi, ſed ! — in oleo Terebinthinæ ſolubilis, lente vero, 


&, inſtar Succini, difficillime; * enim modo ſolvitur i in Spiritu Vini: di- 


citur ſolvi in Æthere. 
In Vernice præcipue uſurpatur; tonicæ tamen n & reſolventis qualitatis par- 


ticeps; necnon in ſuffitibus ſimiliter uſurpatum fuit, ad morbos capitis frigi- 


dos, Thuris & Gummi Anime vicem explens. 


c. GCUMMI AMMONIACUM. Hammoniacum. Cum Ammoniac. 


Ejus planta ignota eſt nobis æque ac Veteribus : verum Hammoniacum ta- 
men nobis haud deeſt, plura enim adſunt requiſita, ſed præcipue facultates. 

Caſtorcum odore imitatur, guſtu amarum. Mollit, diſcutit, calfacit, con- 
coquit, attrahit, panos maturat, clayos extrahit cum melle aut pice illitum. 
Laſſitudines & coxendicum dolores co illini utile eſt cum nitro & cyprino 
oleo. Chæradas (ſtrumas) per halitum digerit. Apoſtemata oculorum mun- 


dificat & diſſolvit, eorum Albugines abſtergit; genarum ſcabritiem abſumit. 


In fine primi generis calfacientium locatur, hinc in ſcirrhoſis affectibus ef- 
ficax, utpote molliens & digerens, inter emollientia principatum obtinens ; 
nullum enim vehementer excalfaciens ſiccumve medicamentum aptum eſt ad 
ſcirrhoſos affectus, ſed ca tantum, quiz molliendo digerere poſſunt: ab 1s ve - 
ro, quæ vehementer trahunt digeruntque, digeſto eo, quod in tumore te- 
nuium partium erat, veluti lapidoſa coneretio remanebit. Hine (pergit Ga- 
tenus) in ſcirchoſo tumore in toto femore, eryſipelate nimis infrigidato, at- 
que adſtricto, Ammoniaco pinguiſſimo, { ſcil, recenti) in aceto acerrimo 
foluto, circumlini totum femur, dein per aliquot dies Opopanacem Pinguis- 


mum, mixto accto acerrimo, appplica. 
In compoſitionibus emplaſtrorum, ad ora ulcerum indurata emollienda, lo. 


cum habet. | 
Lienem minuit, cum accto drachme pondere hauſtum, & articulorum co- 


Zendicumque doloribus liberat. 

Tritum cum aceto & impoſitum jecinoris lienisque duritias cmollit, dum- 
modo conveniens victũs ratio inſtituatur cum med:camentas aperientibus & 
abſtergentibus. | 

Potum alvum ſolvit, partus extiabir: auxilio eſt anhelatoribus, orthopnoi- 
cis, comitialibus & in, cords ſtrangulatione, item quibus humor in pectore 
coit, fi cum melle delingatur aut cum ſucco ptiſanæ ſorbeatur, Cruentam uri- 


Zam pellit. 
NOT. 


. Os 3 163 ads es Bt 
L : Rn ney 1 „„ F 
"IR — eh E — NOTRE RES ” 4 1 EIT, FITS Eo 1 <4 pe eas] 7 
e e e op tirtt% rg pe in wn A \ 5 8 . A TIE 
F N S , a WWW 
2 77272277 ˙ EC ES be SLES 
WWW 
W 


81 9 E R I ES M KE Dr 227 


NOTE. 1 odorem eaker Caſtorci, vetus Galbani, vel ad 
Opopanacis odorem accedit, ſaporis acris, acrimonia tarde ſe expediente, 


amari quoque in ore & gutture. 

Eft Gummi- Reſina, ſeu Gummi balſamicum, ſive ſuceus lacteus plante in · 
ſpiſſatus, & proinde tritura cum aqua ad priſtinam formam reducitur. 

Spiritus Vini rectificatus diſſolvit fere dimidiam partem, que ſaporis Cjus- 


dem eſt ac Gummi ipſum, relicta parte mucilaginoſa fere inſipida. 


Attrahit valide adeo ut ſpinas, carni infixas, eliciat. 
Ad emolliendos vel & diſſipandos Clavos pedum aliasque excreſcentias & 
tumores induraros, per ſe, non fine inf: ignl effi cacia, applica 


Menſes & Urinam movet. 
In Aſthmate forma emulſionis exhibetur, & nil melius in paroxysmo Aſth- 
matis humidi, & in tuſſi chronica, ad incidendam pituitam craſſam viſcidam- 


que, five in ſtomacho five in bronchiis ſtabulantem. 


N. GUMMI ANIME. 
Frictum thus redolet, accenſum odoris eſt fragrantiſſimi: ſaporis eſt reſi- 


noſi, acris, amaricantis, Copali magis oleoſa. 


Non eſt Gummi, fed Reſina, inflammabilis nempe in Spiritu Vini rec- 
tificatiſſimo, & in oleo ſolubilis, difficultate tamen ſolutionis ſuccino ſimilis, 
vix enim plus quam + pars ſolvitur in Spiritu Vini. | | 

Uſurpatur ab Americanis in ſuffimigiis contra dolorem capitis, morbos pe- 
ctoris ac pulmonum, & pro embrocatione in doloribus artuum. Cerati mo- 
do, tertia parte Ceræ admiſta, geſtata diutius & ſubinde renovata frigiditatem 


a quacunque parte corporis elicere dicitur. 


Uſus equidem præcipuus externus eſt in affectibus capitis & nervorum fri- 
gidis, dolorificis, catarrhoſis, flatulentis; & uſurpatur in Emplaſtris, in luxa- 
tionibus articulorum, affectibus paralyticis, partium nervoſarum leſionibus, 


& pro his firmandis. 


c. GCUMMI ARABICUM. Cum Arabic. 
Optimum ex Spina Ægyptiaca, Acaciam ferente, & quidem, teſte D. Hill, 


eps occurrunt fructus & ſpine Acacie Egyptiace in ciſtis Gummi Arabici, 


nobis allati; aliarum tamen arborum Gummi lepe miſta ſunt; quale ſimplici- 
ter Gummi vocabatur apud Græcos; hec enim habet Galenus „ Gummi eſt 
„ lachryma congelata concretaque in truncis arborum, ipſum producentium “. 
Eft exſiccatori emplaſticeque potentiæ. Cutis ſpiracula obſtruit, aſperi- 
tatibus medetur : medicamentorum, quibus admiſcetur, acrimoniam he ebetat: 


lic metallinis in medieinis oculorum admiſcendum eſt, ne aſperitatem fa- 


Ff2 cant 3 


rens MEDICA 


clant ; necnon adſtringentibns admiſcendum Gummi, qnamdo TIlcus eſt 
in gula. 

In principiis inflammationum arteriæ Prodeſt. Ambuſtis ex ovo ilitum pu- 
ſtulas non patitur erumpere. 

Sanguinem rejicientibus prodeſt: ex aceto infantum lichenas ſanat. pro- 
deſt & tuſſi veteri, quatuor obolis in mixto potis. Calculoſis prodeſt, cum 
paſſo potum. 


NOTE. Tenax eſt, glutinoſum, & Alſconus contra Geoffroy affirmat, quod 
flammam concipiat & ſibi compertum eſſe, conjectis 3ij gr. ij in ignem, _ 
mam emiſiſſe per 24 minuta. 

Extus liquido effectum ſuum ceſlatur i in conglutinandis vulneribus & hs. 
ribus, cruentatione gingivarum, & hæmorrhagiis partium ſpongioſarum. 

Suppurans eſt quatenus poros obſtruens & perſpirationem inhibens. 

Lenit, emollit, anodynum eſt, convenit in aſperitate faucium, catarrhis 
ſalſis, & ad mictum cruentum, dyſenteriam & hemoptoen feliciter adhibe- 
tur. Uſus nobiliſſimi eſt ad reſtaurandum mucum defendentem, abraſum in 
inteſtinis, renibus, veſica vel urethra. 


C. GUMMI CERASO RUM. 
Communem omnibus viſcoſis, & mordacitatis expertibus, medicamentis fa- 
eultatem obtinet, que & ad arterias exaſperatas accommoda eſt. Cum vino 


diluto tuſſi vetuſtæ medetur, colorem commendat, viſum acuit, ex vino po- 
tum calculoſis auxilio eſt, Confer Gummi radia. 


NOTE. Et Perſicæ Mali, Amygdalæ & Pruni earundem virium ſunt ac 
G. Arabicum. Lenta ſunt ſine morſu & communem omnibus viſcoſis medi- 
camentis ſacultatem obtinent. 


N. GUMMI ELEMT. 


Eſt lachryma arboris Americanæ, nempe Pn fago ſimilis arbor, Gum- 
mi Elemi fundens, figure & magnitudine Olive ex infuls Barbadenſi. Plunk. 
Almag. $00. Dale Pharm. Non liquet autem noſtrum Gummi Elemi eſſe 
lachrymam Oleæ {Ethiopice Dieſcoridis, quippe non mordax, - 


NOTE. Odoris eſt terebinthinacei fragrantis, ſed mitioris, preſertim ac- 
cenſum, vel fere Fœniculi fragrantis cum ſuavitate graviuſcula, ſaporis ſuba- 
cris, amaricantis. Non eſt Gummi, ſed præcipue Reſina, cum fit inflamma- 
bile & in oleo ſolubile, partibus reſinoſis, maximam ponderis parte: conſi- 
cientibus, intermixtis oleoſis quibusdam, & pauciſſi mis gummeis. A 

| eum. 


- 8 e 3 e 
* r 8 x 1 N 2; Tr <6 4. Lt rr 5 * 22 TORIES * _ . 

ne Sd r e e 8 a 1 3 r GE as IS I et TS 8 8 * es * v 
I Eee Cs . 

> £9) Rp TSR $3 9s S n S 1 WEIS 

” o TAIT WIA SY. ns 9 28; n 7 5 
n > 8 8 4 
3 8 n 1 1 7 


n 
1 
n 


M AT E RI ES M E DI C A 225 


Oleum & Spiritus acidus ex hoc N methodo ac ex Terebinthina eli- 
ciuntur. 


Extus tantum uſurpatur, interne ob inſolubilitatem in ventriculo nunquam 


aut raro exhibetur. Vires obtinet roborantes & reſolventes: tumores diſcu- 
tit, emundat ulcera ſordida, ac carnem inducit ad cicatricem. In vulneribus 
capitis, partium nervoſarum ac tendinum & contuſione partium nervoſarum 


laudatur. 
Porro, D. Browne affirmat optimum eſſe balſamum in ulcerationibus i inter- 


nis, & pauca ejus grana deglutita ſtatim Tuſſim ſedare. 


C. GUMMI FUN IPE RI Sandaracha Arabum. Vernice &. Ver- 

nix. Gum Sandarach. 
Gummi Juniperi nec Dioſcorides nec Galenus memorat. AFtius might 
ejus laudat pro ſomnifico in vigiliis febrilibus. A Sandaracha Græcorum fos- 
ſili, rufa & auripigmento ſimili, quad violentum minerale eſt, probe diſcer- 


nenda. 


quales Dis/corides & alii veræ Sandarachæ attribuunt: proinde caute adhiben- 
da eſt fides Arabibus, de hujus viribus diſſerentibus, 
Hzmzc, vero fimilia, apud Avicennam proſtant „ Prohibet tremorem cordis 
„ ſicut Carabe; prohibet quoque fluxum ſanguinis & aſthma humidum per 
„ ſuam exſiccationem; luctatores ipſa quoque utuntur, ut leves & fortes 


„ fiant, & non incurrant difficultatem anhelitus ?”. 


NOTE. Dictum revera non eſt Gummi ſed Balſamum inſpiſſatum ſeu Re- 
ſina, quippe inflammabile eſt, in ore non liqueſcens, & in Spiritu Vini vel Oleo 
Terebinthinæ pro Vernice ſolubile: odoris eſt balſamici, fragrantis dum ac- 
cenditur, ſaporis reſinoſi, vix acris: infuſum in aqua mecum amareſcebat. 

Ulcera profunda & manantia exſiccat & ad cicatricem ducit inſperſum : 
externe & interne ad emundandas ulcerum ſordes confert, & in plithiſi, hec- 
tica, renum exulceratione nulli facile balſamo poſtferendum, anthore Funke- 
ro, quippe non acre. 


Urinam ciet, ut tota Juniperus. . 
Uſus præcipui eſt in Nervorum affect ibus, reſolutione, frigiditate, contrac- 


tura; & in ſuffitu in affectibus catarrhalibus, ad neryorum artuumque dclores 
adhibetur, & ubi nimia eſt humiditas. 

In Miſcellaneis Curioſis Gelatina, ſeu Gluten Juniperinum, teſte experien- 
tia ruſticorum in Styria, menſe Maio præcipue collccta, membris paralyticis 


applicata, onnem contracturam ſanare dicitur. 
2 Huſtum. 


Arabes, quos Serapio adducit, multas vires huie Gummi tribuere videntur, 


_— 
— 


Md 8 ä — * 
5 5 — 1 
— — 

. SIS 


— — * 
. _ — — prey — — — ** 4 W 1 1 , 
——— 2 — — 8 bt 1 3 8 nen 5 — * p w* 44 — Inca * 7 - 
4 * AA : * _ I —_— ia wat 8 * 5 - _ —_——— 6 ” 
r — — P 2 — A * Wb Fee 2 * * - = "4 oo Ws . 4 Iz =o — — at. mY way - — 

„ 4 ” — — 2 5 — — . 1 = own bot DEAD” > wean . - c 2D, rr 3 = — 2 on FR F A 72 F _ — oy 
— 2 4. 2s 5 5 . : — 5 7 wed po 3 * yy mot —— - 1 — . < PS. 4 F — #: * 1 —— 
N 3 — _— * bor 1 + D ry | * ra wy 2 T 2 TY 
* 5 * e v 35 8 n . 4 Pw: 2.4 >. * 8 ” Fe — 4 | = * 5 ee. 
þ drag * 8 Proms % * 5 * 
1 n — - 7. 4 F - : ye < 3 * = 2: 
— — A - — — — a — — 


— — 


K — 
_ « &. 


. 2 n On ” ” +a 237 — 5 - *. 
-_ — 4 + Df - — S b — —— -— Re 
> . 5 8 - 3 4 8 * fo i BSE ax <- * 5 
AN... — uns » - ny * - es ** = Foy e 3 — * ——ũ— — 
„ . — r Pe er. 8 . 2 rb ” * e "Ie 8 n * 
* 322 — = . — * — 5 2 r* 28 2 WF — < "0 g — 2 = SET — - 
—— . — e — — 4 RS — . g 9 


— — 
— => 


Wicks 


1 
. 
7 ns 


WS ad 


— 
n 
3 
„ . 
£ 58 


—U— — a 


1 2 i DIED x - 
DDP 


MATE RIES NE D' 1;C:A 


230 
Hauſtum menſium profluvium ſiſtit,  cruditates ventriculi emendat, diar- 
_ rheas antiquas ſiſtit, lumbricos necat. | 


D. GUMMI LACCA. Gun. Lac. Jujuba Indica Rais, Iiſt. 
Lacca, vel Laacha Græcis recentioribus, nulli Grecorum antiquorum cog- 
nita fuit. Nondum definitum eſt an ſit re vera Cancamum Dioſcoridis. Deeſt 
odor Cancami, ad ſuffumigia ufurpati. Arabes tamen de Lacca eadem pro- 


ferunt, que Diaſcorides de Cancamo : 1is proinde non fidendum. 
Avicenna Laccam non novit : inquit enim Myrrhæ perſimilem eſſe & odo- 


ratam. | 
NOT. Sic dictum inflammabile eſt : vel tnſum oderem primo gratum, 
dein fœtidum animalis ſubſtantiæ ſpargit. Saporis eſt n amaricantis, 
ſubadſtringentis. 

Mirum eſt corpus. Non eſt Gummi, etſi manducata ſputum colore rubro 
tingat, ut & aquæ, in qua cocta fuit, addito quolibet Acido, colorem ſcar- 
A pulchrum exhibens, tincturam dans acidis debilibus, non fortibus. 
Ope Aluminis cum Spiritu Salis Ammoniaci, vel cum Spiritu Cochicarie tin- 


cturam exhibet rubicundam. 4 
Nec eſt Retina, quoniam non ſolvitur Oleo Olivarum, nec illud colore ru- 


bro tingit. Non eſt rubra per ſe, ſed ab infecto, quod eam colligit, ut Apes 
Ceram. Materia ejus tingens animalis ſolvitur in aqua & Spiritu Vini, 
&, animali natura 1 videtur nature efle intermedia inter ceram & 


reſinam. 
Eadem fere principia he gue Cera Apum, ſed non in Oleo inſtar Cere 


| liqueſcit. 
Gingivas roborat, malignitati humorum reſiſtit: hinc ad mobilitatem den- 
tium confert, & ad corruptelas gingivarum putridas, ſimplices ac ſcorbuticas 


ae ad carum cruentationem in ſcorbuto. 
Uſa interno attenuare & aperire dicitur, ſudorem ciere, "ONT eſſe atque 


in oppilationibus hepatis & lienis valere, in quem uſum in hydrope & ictero 
a plerisque medicis unanimi conſenſu praeſcribebantur Trochiſci, Dialac- 


ca dicti. 


c. GCUMMI TRAGAC ANT TA C. B. Gummi Tragacanthæ 
Creticz incane, flore parvo, lineis ae ſtriato. Tournefort, Gum 
Dragon from Goat's thorn, | 

Lachryma ſubdulcis ſimilem Gummi vim obtinet, cutis ſpiracula levees, 


vim emplaſticam obtinens, &, qu acrimoniam hebetat, exaſperata levigans. 
Hujus 


— 


* 


HATETRTES M 


Hujus increbuit uſus ad oculorum medicamenta: medicamentis oculorum 
metallinis admiſcetur, necnon adſtringentibus, quando Ulcus in gula eſt, 
Macerata vino & linctu arteriae aſperitates ſanat. Ad tuſſim, vocem 
interceptam & deſtillationes cum melle in delinctu & lingue ſubdita liques- 
cere ſinitur. In paſſo madeiacta drachmæ pondere bibitur ad renum dolo- 
res & veſicæ eroſiones, miſto cornu ceryi uſto & eloto, aut ſeiſſi aluminis 
momento. | | 8 


NOTE. In ore non æque tenax eſt, ac Gummi Arabicum, ſed liqueſcit 
& mollis mucilago fit ; magis mucilaginoſum hoc eſt quam G. Arabicum & 
proinde magis incraſſans in acrimonia ab humoribus tenuibus * irritatione 
ſolidorum. 

Gummi Arabici 3j irie in — 3 vel 31j ſine viſciditate notabili, ſed 
G. Tragacanthæ 3j dat conſiſtentiam Syrupt ad bj Aquæ. Ardorem linguæ 
& faucium ſolatur: ad dyſenteriam in clyſteribus, ad rubedinem & acres de- 
ſtillationes oculorum, ad palpebrarum ſcabritiem, & ad fiſſuras manuum, * 
dum & papillarum prodeſt mucilago. 

Uſu interno in hæmoptoë, mictu ſanguinis, diabete, ardore urinæ & ſtran- 
guria, in tuſſi inveterata & morbis pectoris ab acredine inſignis eſt, ſpeciatim 
in phthiſi; & hectica febre. 

In debilitatibus ſeminalibus & fluore albo, in vino rubro auſtero ſolutum, in- 
Feniter profuit. 


— — 


iN 
8 
2. 


II. 


D. HEMATITES Lapis. Blood ſtone. 


Sub diverſa ſpecie reperitur, unde antiquis & noſtris nominibus Wrerſ : 
mode nuncupatur, inquit Liſterus. Noſter lapidi Schiſto aut Sciſſili Dioſce- 
vidis accedere videtur. | 
Parum odoris habet, nec ſaporis nift ſubadſtringentis. In ignem conjectus 
ſcintillas emittit, ut ferrum, ſed minus. Pulvcriſatus crudus vix cedit mag- 
neti, ſed uſtulatus fortiter attrahitur. Cum Acidis non efferveſcit, ſed in 
naturam ſtypticam abit. | 
Deſtillatus dat phlegma & acidum ſimile illi, quod ex Vitriolo naſcitur, 
Porro, ex Hematite per mixtionem cum Sale Ammoniaco producitur Spiri- | : 
tus volatilis, æque ac ex Sale Tartari cum Sale Ammoniaco, & ex lapide | 
Calaminari, ac limatura Martis. Sal Ammoniacus, cum lapide Hematite: 
ſublimatus, Nores croceos exhibet, Flores Marciales dictos, inſigniter deob- 
ſtruentes & aperiæntes. 55 


69s 


Omnium 


1 
N 
2 
* 
1 
9 
1 
2 
4 
"2 
3 
= 
3 
8 
1 
A 
* 
8 
Pr. 
8 
pe 1 
2 
= 
2 
£7 
. <= 
K 
br 
< 
* Y 
* 
2 
* 1 
7 
* 
1 
YM 
% T 
Fs 
3 
"x 


— HI SI IDE —4ä wvu— —— — — . 6 pd — - 
—— —— — — . — —— — PII. — _ - b- — — 
bf — 5 A ev py — „ 5 = _ — 1 - 8 — 
2 ſongs 5 — — eee ga * Wert, . r — 
Poe 2 — — —. — — — — 
8 * 27 2 2 — . gs 
— — = "— _ — 


Fun n 
F 
Pr = IN PS. * 


fears MEDIC A 


Omnium conſenſu eſt meraciflima Ferri minera, usque adeo ut D. if! 
teſlctur, ſe Bxix ferri ſeparaviſſe ex 3j. 

De reliquis ingredientibus non convenit inter authores : quidam volunt 
tantillum plumbi quoque ineſſe, quoniam arte chemica lapis ſimilis artificialis 
colore, natura & uſu, ex vitriolo martis & ſaccharo ſaturni probe miſtis, & 
per retortam ſublimatis, parari ſoleat. Cramerus vero vult, Hæmatiten exi- 
guam quantitatem Arſenici continere, aliter reponendum eſſe inter mineralia, 
quorum tota compages nondum eſt penitus detecta. 

In omnibus hæmorrhagiis extus & intus adhibetur: in hæmoptoò, vomitu 
ſanguinis, & mictu cruento datur tenuiſſime * vel 5!s cum Nuce 
Moſchata. 

Oculis, cruore ſuffuſis & lachrymantibus cum late muliebri inſtillatus, 
convenit. Succus ſeu aqua e Cotibus cum Hematite attritis palpebrarum 
aſperitatl, Trachoma dictæ, conducit. Ulcera exſiccat. Alvum 3 
& in dyſenteria notabilem præſtat efficaciam. 

Locum habet inter aperientia & e easdem fere vires habens, 


ac Crocus Martis. 
C. HE DE RA arborca C. B. Hedera Antiquis. Edera Plinii. 


Theophraſtus, Dioſcorides & Plinius plures ſpecies ſeu varietates recenſent. 
Apud nos unica duntaxat ſpecies habetur, quae videtur eſſe nigra Disſcoridis, 
The climbing or berried Ivy. Has veritates (inquit Raius) non ſeparamus, cum 
Hederæ accidat pro loco in quo oritur, & pro ætate, ut vel repat vel ſcandat, 
vel ſterilis ſit, aut fertilis. Utimur Foliis & Corymbis. 

Hedera omnis acris eſt, calida & adſtringens. Nervoſum genus tentat, & 
nigre hederæ Succus, aut epoti corymbi, corpus infirmant mentemque tur: 
bant largius ſumpti. c 

Tenellæ folium per nares ducis & narium graveolentiam emendat. Succus 
per nares purgat, antiquas aurium fluxiones & ulcera vetera tum aurium tum 
narium expurgat, atque ad cicatricem perducit. Viridis, foliis ejus in vino 
decottis, ulcera grandia conglutinat, & maligna ſanat; ulcerationes, ex 1gn2 
factas, cicatrice inducit, & maculas a ſole contractas ſanat. 

Saccus foliorum & corymborum cum irino unguento, melle aut nitro con- 
tra veteres capitis dulores utiliter per nares infunditur, necnon capitis dolo- 
rem ſedant mollia impoſita folia cum aceto & roſaceo trita, addito poſtea ro- 
ſaceo oleo: illiniuntur autem fronti, & decocto eorum  fovetur os & caput 


perungitur. 
Decoquuntur & contra horrores febrium, & eroptiones pituitæ ( exanthe- 


mata) aut in vino teruntur, 
Pedi- 


— 


M AT E RI E S MED I £2. 231 


Pediculus foliorum, melle irrigatus ac vulvæ inditus, menſes & partus 
extrahit. 
Corymbi illiti capillum denigrant, & repellunt in cephalæa; movent menſes 


triti & ſubditi: iidem poti poſt fæminarum purgationes drachmæ pondere 


concipiendi ſpem adimunt. 
Hedera urinam ciet potu. Lieni & potu & ilitu prodeſt, ac corymbi inter 
pharmaca potabilia ad ſplenicos locum habent. 


NOTE. Folia odoris ſunt haud ingrati, ſaporis amaricantis, auſteri & 
acris in gutture, ſed minus quam Bacce: cotta mucilaginem dant. Recer- 
tium infuſum in aqua atro- viride fiebat cum Vitriolo Martis. 

Ipſe ſumpſi 3j pulveris foliorum ſiccorum, & inde ſequebatur 3 le 
vis, nec ſine dolore, 

Viridia & leviter contuſa ruri felieiter adhibentur in fonticulis, "A Em- 
plaſtri viridis, eorum & veſicantium fluxum adjuvantia, non tantum humorem 
illuc allicientia, ſed & inflammationes prohibentia. 

Valent ad tineam, ad pediculos & lendes enecandos. f 

In Actis Academiæ Ce/aree laudantur folia in paidatrophia i in pluribus exem- 
plis, dato pulvere ad 2 vel 3 cuſpides cultri, pro ratione ætatis per 9 dies 
quotidie ſemel in die mane in juſculo vel infuſo Thee. Eadem, Vino de- 
cocta & pota, menſes impeditos evocant. 

Lignum tornatum forma piſorum adhibetur in fonticulis & ſetaceis, bene 
attrahens, nec renovari ( ſei], putredint non obnoxium ) poſtulat niſi ſemel in 
menfe, authore Hildano. 

Baccæ obſcure ſubdulces, amaricantes, n & acres in gutture 
ſunt per tres quatuorve horas. 

Decoctum rubrum erat, ſed addendo Vitriolum Martis, fiebat cerule- 
ſcens. 

Emetico- purgantes ſunt ag 3j, ſed minore doſi attenuant, diureſin & dia- 
phoreſin promovent, & maturarum pulvis vi diaphoretica antipeſtilentiali 
Jaudatur a gravibus authoribus, menſes impeditos evocare dicitur aeque ac folia, 
:uſe autem & ſumptæ i in Vino baceæ urinam movere & calculum expellere. 


D. HED ERA terreſtris vulgaris CG B. Ground Tyy. 
An fit Chamæciſſus Dioſcoridis non ſatis liquet. 


Odoris gravis eſt, inter Mentham & Lamium ambigui, faporis amaricantis 
& ſubacris, aſt in decocto, diutius protracto, evidenter amari & auſteri, quod 
& atro - viride fiebat addito Vitrolo Martis. 
Rubra fortior eſt quam viridis. 


G g : Folia 


+4 ENS 


$54 EMT HRIEtS M E DI Ee 


2 


- Folia vix rubefaciunt Chartam cæruleam. Infuſum enim hanc quoque 
non rubefacit, nec Syrupum Violarum, ſed ſolutioni Heliotropii dat colorem 
Vini rubri. 

Præœcipua activitatis ratio quærenda eſt in ſubſtantia gummoſa fixa; unde 
eommode praeſcribitur in decocto; Extractum enim aquoſum, preter debi- 
{em odorem balſamicum, faporem primo ſubdulcem & amaricantem exhibet, 
poſtea tam acrem, ut Pimpinellæ radicem nonnihil æmulari videatur, authore 
Cartheuſero, Ipſe quoque deprehendi, Extractum aquoſum inſigniter calidum 


eſſe, ſpirituoſum vero longe minus calidum. 
Dolio indita Cereviſiam clarificat citius quam Lupulus vel fere ulla alia 


planta, unde nomen Alehoof & Tunhoof. 
Laudatur in Ulceribus mundandis & conſolidandis contuſa & cum lardo ap- 


plicata. Ingreditur enemata antidyſenterica. 
Succus inſtillatur in Pterygiis: cum melle abigit aphthas, &, naribus at- 


tractus, cephalalgiam vehementiſſimam & inveteratam auferre dicitur. 

Valde ſtimulando, abſtergendo, attenuando, leniterque diſcutiendo ac robo- 
rando operatur. 

Celebratur non tantum in monbis a frigida & lenta materie ortis, 8 
humorali & tuſſi pituitoſa, ſed & tanquam ſanativa partium excoriatarum, in 
eroſionibus & exuleerationibus viſcerum, pulmonis renumque in phthiſi pul- 
monali præcavenda & curanda; in phthiſi hemoptoica pre omnibus aliis com- 
mendat Syrupum ejus Mortonus. In empyemate & pleuritide ſuppurata & 
male curata valere dicitur, atque ad ſputum mictumque cruentum, detergens 


& conſolidans. 
Uſts eſt felicis conciſa cum Avena, data in expellendis equorum ver- 


mibus. 
Dicitur quoque eſſe Emmenagoga; & in Calculo renum ſimplex pulvis 


zum Sacchari dimidio præparatus, & cum Aqua Hederæ, cui Spiritus Vini 
quarta pars eſt affuſa, exhibitus, eum atterere dicitur ſupra omnem fidem. 


C. HELENIUM.. Vid. Enula campana. 
C. HELLEBORUS. Vid. Elleborus. 


D. EEPATI CA. Liverwort. 1. Hepatica vulgaris ſive Licken Rau 

Hiſt. Liverwort. 2. Hepatica Fontana ſive Lichen petreus latifolius 

C. B. Lichen fontanus major, ſtellatus æque ac umbellatus & cyatho- 
phorus. Stan Liverwort. 

Non liquet alterutrum horum eſſe Lichenem Veterum. Licheni enim Dios- 


z6rides vim tribuit inflammationes arcendi; oris & linguæ defluxiones inhi- 
bendi ; 


MATERIES M as 


bendi; Attius vero, Paulus & Oribafius vim exterſoriam & moderate refri- 
gerantem: verum noſtri Lichenis ſupra di&i folia odorata ſunt ac ſaporis 
amaricantis & aliquantum aromatici, præſertim prima ſpecies, ſecunda dictis 
qualitatibus tantummodo paulo inferior priori: hine (dene notante Oillenio) 
patet, quid ſentiendum fit de vi refrigeratoria, 

De ſecunda ſpecie hzc Caeſalpinus. ,, Folia ſaporis ſunt aliquatenus atomati- 
„ei, amaricantis & nonnihil morſicantis: vidi multos ex maligna ſcabie, & 
„ ulceribus exedentibus ſanatos, decocto in aqua vel ſero lactis, ad libras duas 
„ ſumpto, nova decoctione ſingulis diebus parata 


D. HERMODACTTLUS. Hermodactyl. 


Quid ſit apud Veteres non liquet. Quidam Colchicum non venenatum effe 


yolunt, quod alu negant. 

Colchicum radice alba C. B. proponitur pro Officinali, ex Syria ad nos alla- 
tum, ſed ex qua planta neſcimus, nec an fit Hermodactylus, cujus Arabs pri- 
mo, dein Græci recentiores meminerunt. 


NOTE. Inodora eſt Herba ſaporis farinoſi, ſubdulcis, aliquantulum vi- 


ſcoſi, & diu maſticata ſubnauſeoſa, amaricans & ſubacris. 
Non eſt reſinoſa, ſed perfecte farinoſa, & proinde non inflammabilis, 
Infuſionem Heliotropii minime rubefacit. 
Dicitur pinguefacere, pauperibus comeſta toſta, ut Caſtanea. Externe ano- 
dynus eſt in Podagra forma cataplasmatis. Leniter interne datus n & 


ſudorem excitare dicitur. 


CAE ERA CIUM primum. C. B. Eft Sonchus ſecundum Raiwn, 
vel Hieracium ſonchites Veterum, nempe Sonchus arboreſcens. Ger. 
emac. Hieracium majus folio Sonchi. C. B. Tree Sowthiſtle. Rais 
Synops, ſcil. ad Hieracium magnum Dioſcoridis quam proxime acce- 
dens, congener ſaltem, & virium ut videtur haud abſimilium. 

Latinis Accipitrina, ab Accipitre, qui gat nomen habet, quia ac- 
cipitres ſcalpendo eam, ſueco que oculos tingendo, obſcuritatem discu- 
tiunt. 

Hujus non reperio Galenum mentionem feciſſe, nec Paulum, ſed Plinium, 
qui ad Lactucam ſylveſtrem refert & cum ea confundit, easdem vires huic 
tribuens, quas] Dioſcorides Lactucæ ſylveſtri dat. 

Vim, authore Dioſcoride, habet refrigerantem, modiceque ac leviter ad- 
ſtringentem, unde, emplaſtri modo impoſitum, ſtomacho æſtuanti inflammatio- 


nibusque prodeſt. 
Gg 2 Sus: 


if $6 MjATEIRIES MEDICA 


Succus eroſionem ſtomachi ſorbitione mitigat. Herba, cum radice illita, 
ictis a Scorpione auxiliatur. 


NOT. Fasdem fere facultates ſortitum oſt quas Endivia (quam vide), 
Sapor amarus acrisque eſſe dicitur cum cauleſcit, mihi evidenter ſalſus. 
| Diureticum eſt, & Succus emendat Urine dithcultates, majore autem doſi 
purgat, ſanatque morbos hypochondriacos. Radix præcipue uſurpatur, ſucco 


lacteo amaro plena. 


D. HIPPOSELZLINU 7M — Smyrnium Dioſcoridis C. B. 
Alexanders. 


Folia odoris ſunt gravis, aromatici, fiporis amariuſculi, ſubacris, aliquan- 
tum calidi, amarore in decocto & in aqua deſtillata magis manifeſto, & calo- 
re in ſucco. 

Odore, fapore & viribus ſimilia Petroſelino. 
Urinam cient, ſtranguriz ſuccurrunt. 
Succus non murabatur affuſis liquoribus alcalinis, fed coagulabatur a Spiritu 

Vitrioli & Oleo Sulphuris. Cocta comeſta ut Braſſica, odorem Violæ dat Uri- 
næ, ut Terebinthina. 

Folia tenella, caulis & radix conciſa veniunt in cibum, eruda & cocta in 
juſculis & intinctibus ad ſanguinem depurandum verno tempore. 

j Aqua deſtillata odorem & faporem plante mecum per duos annos retinuit. 

Semen odoris eſt fortis aromatici, reſinacei, baccas Juniper forte redolens, 

ſaporis amariuſculi, ſubacris, aliquantum calidi. 

Sole conſpectum foramina exhibet, liquore claro balſamico repleta. 
Carminativum eſt, diureticum, emmenagogum, Vino decoctum & bibitum. 


C. HORDEUM. Ptiſana, ſeu Hordeum cortice exutum. Ptiſanæ 
cremor aut ſorbitio vel Ptiſanæ jus a aut ſuccus. Hordeum diſtichum 
C. B. Barley. 


Datur & nobiſcum polyſtichum: apud Veteres unicum eſt, ex 1 
effatis de ejus viribus hac præcipua ſunt. 


Propter humiditatem omni fere qualitate caret, poſtea maturatum dulces- 
eit. Non calefacit ut triticum, ſed quo vis modo utare, ſive panes ex ipſo 
feceris, ſive ptiſanam coxeris, ſive polentam feceris, vim quandam refrigerandi 
habet; aliquid detergentis & flatuoſi: aſt flatuoſum halitum coquendo deponit. 

Optimum eſt nec nimis recens, nec nimis vetuſtum, & quod inter co- 
quendum tumet. Recens excrementitia plenum eſt humiditate. 

Lentor ejus levis eſt & lubricus, ſitim arcet, 2 mitigat, tuſſes 
concoquit, omnia emolig, 


— EIS agen a> 


— CY — 
4 — — u— — 


Fari- 


— 


M AT RI EBS 


Farina moderatiſſime deterget, cutis univerſæ ac ulcerum fordes extergen- 
do auferens, non tamen meatus farctu liberat. 5 | 
Quum farina triticea maxime ad ſuppurationem valeat, hordeacea plurimum 
reſolvit & ſuppurationem prohibet, halitus difflari permittens, exſiccans. 
Ptiſana contra arteriæ aſperitates exulcerationesque pollet. Succus decocti 
in aqua cœleſti digeritur in paſtillos, ut infundatur exulceratis interaneis & 
vulvis. | | 
Lac abunde ſuppeditat, fi, cum fœnieuli ſemine decocta, ſorbeatur, Minus 
quam triticum alit: ptiſana tamen ob cremorem, in decoctione redditum, 
plus alimenti præbet quam polenta, ex hordeo facta. In cibo fabis præſtat, 
quod flatuoſam naturam exuat, ſed fabis, quantumcunque coxeris, flatuoſa 
natura remanet; ſunt enim craſſioris eſſentiæ & plus alunt. | 
Authore Plinio, vetuſtiore evo gladiatorum quoddam genus Hordearii ap- 
pellabantur, quod hordeo pro cibo uterentur. Teſte Galeno, Veteres mi- 
litibus polentam dabant, Romani tamen milites, ejus imbecillitatem damnantes, 
eo non amplius utuntur; exiguum enim corpori alimentum dat, privatis qui- 
dem, & omni exercitatione abſtinentibus, fatis multum; 11S autem, qui quo- 
quo modo exercentur, minus quam par eſt. Aſinis & Equis cibus familiaris. 
In Africa aliisque regionibus ferunt, adhuc in uſu eſſe panem ex hordeo, pa- 
rum nutrientem, corpus frigefacientem. ; 
Panis ex hordeo laxo ac levi panibus furfuraceis reſpondet, & per alvum 
eitiſſime ſubducitur, atque excrementa inde fieri, facile ſolubilia, notat 
Galenus. | 
Eos, qui pane hordeaceo utuntur, morbo pedum tentari quidam negant, 
authore Plinio. . = | 
Hordeum uſtum, ſi per ſe inſpergatur, chironia ulcera juvat: ambuſtis illi- 
ni:ur, & carnibus, que recedunt ab offibus, cruptionibus pituitæ (exanthe- 
matibus) & Muris aranei morſibus. 5 
Exterior cortex, qui. furfuraceus eſt, fiecior exiſtit & fortius abſtergit; 
quæ vero intus pars eſt, veluti caro, & quæ nutritioni accommoda, abſter- 
git quidem & ipſa, ſed furfure minus, habet autem ſe ipſa unde flatum pos- 
ſit excitare. Cæterum altera membrana, que tenuis eſt, ſub furfure quidem 
poſita, ipſum vero hordeum complectens, ut ſitum, ita etiam vires habet in- 
ter hæc medias, ideo abſtergit, furfure quidem minus, hordeo autem magis. 
Ratio Ptiſanæ optimæ conficiende ex Galeno hæc eſt, | 
Hordeum adhue crudum oportet primum in aqua macerare, deinde mani- 
bus ipſum conterere, donec tenuis ejus membrana excutiatur, poſtea validius 
rurſum manibus confricare, quousque totum id, quod paleaceun eft; auferatur, 
6g 3 Ds als 


——— ͤ— ener Rn 
— — 
— — — 


2 MA TIR. IE SAS M E DIC A 


niſi quis ptiſanam voluerit magis abſtergentem efficere, tum enim melicg eſt 
hordeum cum ipſa membrana coquere. 

Porro, ipſa coctio kune in modum fieri debet ut primum quidem multum 
ebulliat, poſtea vero molli igne quousque in cremorem vertatur. Hac ratio- 
ne decocta totum id, quod inerat, flatulentum amittit, febribus ardentibus ac- 
commodatiſſima & re&e omnibus eduliis prefertur in morbis acutis. 

E recentioribus Græcis quidam præcipit hordeum coquendum eſſe donec 
.crepet, & deinde abjiciendam eſſe tenuiſſinam aquam. 


NOT. Gallicum & Perlatum inodorum eſt, ſaporis farinacei, ſubdulcis, 
aliquantulum viſcoſi, non fine ſenſu acrimoniz in gutture, & hinc prima de- 
coctio in conficiendo Cremore Ptiſanæ rejicitur, utpote nimis acris. Sub co- 
ctione hordei blanda quædam temperans & aliquantulum nutriens mucifego & 


quaſi gelatina elicitur. 
Liquor Cereviſiæ ineoctus, Wort dictus, longe dulcior eſt ex Hordeo diſti. 


cho quam ex Hordeo polyſticho. 
Panes hordeacei triticeis longe friabiliores ſunt, nihil in ſe lentoris ha- 


bentes. 

Hordeum inter fermentandum magnam quantitatem a&ris generabat. 

Calculi fragmentum, decocto Hordei perlati infuſum, partim ſolvebatur. 

Farina ingreditur cataplasmata emollientia & reſolventia; quin & recepta 
eſt in cataplasmatis ad tumores ſuppurandos; & in eryſipelate. | 

Si polenta decoquatur in aceto, idque percolatur per linteum & aliquamdiu 
in ore teneatur, ſepe 1d intolerabiles dolores dentium tollit; & Cataplasma ex 
ea cum butyro contra omnes dolores anodynum eſt, 

In Experimentis nuper inſtitutis deprehenſum eſt infuſum Braſii li, Anglice 
Malt dicti, fermentationem vegetabilium cum carne promovere, & V aporem 
inde aſſurgentem Carni putridæ dulcedinem reſtituere, unde haud temere 
mender in Scorbuto Nautarum aliisque morbis putridis curandis, utpote 
ſummum Antiſepticum, & Vegetabilium recentium Succedaneum (c). 7 


D. HOR MINUM Selaræa dictum fol B. Sclaræa Matthioli. Common 
Garden Clary. Raii Hiſt, Plans. : 

Folia odoris ſunt gravis, fere inſtar Lupuli, aromatici, & qui capitis dolorem 

affert, ſaporis amaricantis & aliquantum calidi, ſubadſtringentis. 

SUCCUS 


— 


* FRY 


( Macbrige Experimental Eſſays. 


M ATER'TE'S MED THR as 


Suecus ſolutionem Heliotropii rubefacit, fed chartam ceruleam parum mu- 
tat. A ſolutione Salis Martis atro virideſcens fiebat. Huic non male con- 


venit Obſervatio de viribus ejus traumaticis, ſc. in vulneribus conſolidandis, 
folio extus admoto. 


Alicubi pro Lupulo ſubſtituitur: ebrietatem facit, & vinum, eui herba im- 
poſita eſt, Moſcatellinum mentitur, facile decipiens incautos. | 
| Externo uſu diſcutit & anodynum eſt, unde pro Anodyno uſurpatur in Co- 
cis ſpasmodicis; & Unguentum exinde ac ex Butyro recenti probe — 
dolores poſt partum egregie mitigat. 
Præter partes * habet & craſſas, quibus abſtergir. 
Folia tenera eſitantur cum ovo & butyro frixa. 
Pulveriſatum, naribus inditum, ſternutamenta provocat, catarrhum tollit & 
cerebrum purgat. 
Venerem ſtimulat. Emmenagogum eſt & decoctum contra affectus uterinos 


& paſſiones hyſtericas dicitur preſentaneum eſſe remedium, atque in colica 


convulſiva & fluore albo vix haberi par. 
In vine decoctum & potum Erigidis, infeecundis, & menſibus albis laboran- 
tibus ſubvenit. 

Florum Odor eximius eſt & cum gravitate quadam jucundus, Bitis quam 
foliorum, qui Odor inter deſt illandum perit. Glutinoſi ſunt & es 
evidentius acres quam folia, & aliquantum calidi. 

Seminis granum, ſi quid extranei oculis illapſum ſir, imponitur, quia lym- 


pha oculi prolicit 6 ſemine, hoc tume facto, mucilaginem, qua 1d quod i in 


eculos illapſum fit, obvolvitur & dein ejicitur. 
C. AYACINTHUS Anglicus. Ger. Englisch Hyacinth or Harebells. 


Hyacinthi duplicis meminere Veteres, cujus alter poëticus, alter medicus: 
de ultimo ſolo in præſens, quem Plinius confudit cum pottico, qui Iridis ſpe= 


cles eſt, de qua vide Spatulam fetidam. 

- Apud nos multæ ſpecies ſunt 5 Dioscorides tanquam unicum deſcribif, fee 
adeo breviter, ut non auſim affirmare, noſtrum ſupra nominatum idem efle. 
Bulbus enim Veterum ( cujus folia habere dicitur ) nobis ignoratur, cœteræ 


note quadrant, niſi quod noſtri floris color cœruleus ſit: hine merito ambigi-. 


tur, an fit Hyacinthus comoſus, major, purpureus, Hyacinthus Dioſcoridis 
C. B. an Hyacinthus Angficus, qui tamen videtur congener; promde vires, 
2 Veteribus ſuo Hyacintho tributas, huc transferre viſum. eſt, nempe, 

Radix bulbacea eſt, mangoniis venalitiis pulchre nota, pueris ſci]. cum vino 


Abo illita creditur, authore Die/coride, pubertatem coercere, & non pati 
/ erum- 


: N 
1 N 


A 2 1 — * 5 — — mT rm * 5 
n 3 Oz" = IT "I — > x $222.98 ge for. 2 Da ne — — 245d "Ry T 3 323 
— — — — —— —— Loc 2 — — — — r LR 8 k b S no de ES . SEED | 
GE 2 . : Fe. — — 7 — I} 2 Ht 1 Se bt 8 —— SSA 8 On > 
8 fred 2. 8 — #445 — — NI —_ * T = 2 — «T7 — — — 1 — — 6 n : we ot 1 * < 5 — 2 8 
1 2 A — * 2 A * 


EY 


— 
— — 
» 2 


bbs 
Rs 49 
— 


— 
* cr * 
— 

— 


4 


e 3 S — 
ene 2 —_—_———— — . — Srl eK 
2 bs © — 


N 
A 7 — 3 


"EE ab 
£ an: Late” 


EIN ES 


” 

— 

« 1 
3 


— 


— 


rad 
— 


ET S/RT1FESs NE DIe A. 


erumpere (4). Siſtit alyum pota & urinam impellit: phalangiorum morſi- 


bus auxiliatur. 
Semen (e) adſtringentius eſt (apud Galemm fructus leviter extergit & 


adſtringit) adeoque cœliacis auxiliatur, theriacisque erpetitur, regium mor- 
bum emendat cum vino potum. | 


NOTZ. Tota planta a eſt ſucco viſcoſo. 

Radix admodum mucilaginoſa, tenax, ſubdulcis: ſuccus ejus glutinoſus 
glutinis loco inſervit, & Amylum bonum exhibet. 

Foltorum odor, ut Sambuci; Florum, ut Lili, gratus. 

Florum infuſum, in aqua viride, fit fuſcum, addendo Vitriolum Martis. 


D. HYDROLAPATHUM. Vid. Lapathum. 


C. BTO SCTAM US. Herba Apollinaris. Hyoſcyamus albus major, 
vel tertius Dioſcoridis, & quartus Plinii. C. B. White Henbane. 


Hoc ut mitiſſimum mediei recepere : niger, ut deterrimus, improbatur. 

Non dubitandum, quin Hyoſcyamus nofter congener fit Hyoſcyamo Vete- 
rum, ſimiles pariens effectus, ſoporem, vertigines, inſaniam, & majori doſi 
mortem; iccrvah¹ẽ,jZu. e. faba ſuilla vel porcina difta, quod apri ejus paſtu re- 
ſolvantur, & convellantur præſenti mortis periculo, niſi aqua copioſa ſtatim ſe 
| foris & intus polluerent, ut Aſianus prodit: nobis Henbane, guoniam ſemen, 
l pullis gaftinaceis copioſe ſumptum, lethale: & quidem omnes cjus partes v2- 
nenoſæ ſunt, tam hominibus quam brutis. 
| Odore alienus eſt ſuccus Hyoſcyami, planeque pugnantiam cum homine in- | 
| | dicat, licet ſucci exigua portio ſumpta, authore Galeno, magnam afferat com- 


* | moditatem (J). 
| | Ex Creta Romam apportabatur, & quatenus anodynum Succo Mandragore 


| > _ ai ſcebatur, cui quoque jungitur apud Hippocratem. 
Recente ſerine, caulibus foliisque tuſis, ſuccus exprimitur, &, in ſole ex- 
| ſicca- 


— — 


(d) Mengonici venditores erant negotiatores Mancipiorum, qui pueros puellasque, quo 
facilius vendi poſſent, artificio quodam componere atque horum ætatem tegere, pubertate 
coercita, ſolebant, ut vendibiliores eſſent. Harduin. Not. in Plinium. 

(e) Capſulæ ſeminales noſtræ mucilaginoſæ ſunt, ut radix; Semen vero non eſt l 
gens, verum ſenſum acrimoniæ imprimit faucibus. | 

(7) Quemadmodum de Cicuta aliisque venenis ex obſervationibus Recentiorum patuit, 


WATEEZ Ev M E D 247 


Necato llumore, uſus ad annum usque aa N que doloris ſen- 
ſum auferunt, inferi ſolitus: hæc n contra acres. calidasque fiuxioncs, 
doors aurium atque vulva mala prof unt: cum farin item aut polenta oculo- 
rum, pedum cœterarumque part ium inflammations s placant. 

Semen eadem preſtat, prætercaque tuſſi, deft] (2:ionibus, oculorum fluxio- 
ni & dol6ribus efficax: contra menſium abundantian & erumpentem aliunde 
ſanguinem oboli pondere, cum papaveris ſemine & aqua mulſa, bibitur: po- 
dagris ſubvenit: teſtibus inflatis mammisauè tumentibus a partu, tritum ex 
vino, illinitur. Alus quoque cataplasmatis, quae doloris levamentum præ- 
ſtant, admiſceri ſolet. | 

Folia omnibus medicamentis dolorem ſedantibus per ſe & ex polenta uti- 
iſume imponuntur. Recentia ad mitigandos omnis generis dolores obliniun- 
tur. Cum vino tcrna quaternave ſanant algidas ſebres, quas Epialos vocant; 
&, fi plura, quam quatuor bibantur, mentem corrumpi author eſt Plinius. Co- 
eta olerum modo folia, ſi acetabuli menſura mandantur, mediocrem inſaniam 
gignunt: idem efficere tradunt ſi, colo inteſtino uicus ſentiente, clyſtere in- 
fand N | 

Radice, in accto decodda, entes in dolore colluuntur. | 

Notandum vero, quod Oculis mire obſint medicamenta, que ex Opto, Man- 
cragora, Hyoſcyamo, cicuta ſimilibusque fiunt, utpot2 quæ nulla re alia ſublati 
adprefſe ns doloris ſpeciem preſtant, quam e nod! ipſum ſenſum enecant: & mul» 
ti ab cjusmodi medicamentorum uſu, cum liberalius fuiſſent admota, nun- 
quam poſtea naturalem ſtatum recuperant, ſed ex his principio quidem obſcu- 
re atque ægre vidiſſe, tempore vero ſu! "EY vc] pupillæ nimia dilatatione, 
aut tabe vel corrugatione occupati fuere | | 


NOT. Foliorum Odor enliclas, ſed minus quam nigri. 

Semen mitius & tutius eſt quam nigri, recens . odoris ſatis gravis, 
ſaporis pinguis, ſubnauſeoſi, ſubamari, & in gutture ſubactis. 

In odontalgia ſuſcipitur ejus fumus per Sfund:bulum, Contra haemop- 
teen, ut alia anodyna, antiquiſſimum eſt remedium, & a Platero aliisque ce- 
lebratum cum Conſzrva reſarum vel violarum, cunts tamen exhibendum. 
Nam vel ſamus accenſi Seminis, vel Vapor decocti in fomentatione, vel 
ſemimanipulus herb in lacte, pro enemate decoctus, Deliria enormia pepe- 


Tit, Pilule tamen e ſemine egregii uſus ſunt in moderata doſi, quatenus ano- 


dyn, ſpaſmos refrænando & i pulſu ad peripheriam promoto, unde mador 
blandus & doloris pacatio. Jide Macellanea Curigſa. 
| 2 IIyo- 


F > I = 


WHAT ERIES MEDICA 


IIyoſeyaminum Oleum proſtat apud Diofcoridem, ad tollendos omnis generis 
dolores, ubi cetera præſidia non juverint, effi caciſſimum, præſertim in in- 
flammationibus pudendorum utriusque fexus, item in acutiſſimis aurium do- 
ſoribus cum caſtoreo vel croco inſtillatun; & dentium dolores mirifice mul- 
cet, fi tepidum in ore teneatur. Matthiolus ejus præparationem, diverſam ab 
ca Digſcoridis, ſic tradit: „ Sumito novum ſiecumque Hyoſcyami ſemen, 
„ tundito ponitoque in ſtanneo vel vitreo vaſe, ardenti aquæ, que ex Vino 
„ fit, parumper prius affuſum. His factis, ponito in calentis aquæ balneo 


„ nodte dieque. Demum adhue fervens ſacculis imponito & præœlo ſuhiieito, 


» ſicque Ol-um habeto 


HYOSCTAMUS ni ger vel vulgaris C. B. Common Nenbanc. 


Folia props nares ſœtida, fed aliquantulum diſtantia moſchum redo!-nt,, 
pacum viſcoſa, amaricantia, ſubacria in gutture: Succus, decoctum & in- 
fuſum naufeoſa & amaricantia in gutture. 

Folia magis rubefaciunt Chartam cæruleam quam Radix, ſuecus tamen non 
mutabatur a Syrupo Violarum; porro, coagulabatur ab acidis, fed potius cit- 
rior fiebat a liquoribus alcalinis, argumento congruitatis enn cum a. Call 
nis, quam cum Acidis. 

Vi narcotica ipſi Opio non cedunt : emolliunc, anodyna ſunt, reſolvunt. 

Sub cinere cotta, hæmorrhoidibus en contra dolores excellentiiima 
ſunt, necnon ad arthritidis dolores. 

Ex herba comeſla viſtiis & intellectùs abolitio, ſyncope, ſopor, motus c 
vulſivi, dolores ventris, fluxus dyſentericus infequuti ſunt, Ipſe novi Pg ad 
motis foliis Ulcer: largo delirium ſuperveniſſe. 

Radicis odor minus fœtidus eſt quam folii; ſapor ſubdulcis, fere inſtar 
cinaræ, acris in gutture, tum in ſubſtantia, tum in decocto. 

Aliquantulum rubefacit Chartam cz eruleam, ſed minus quam folium. 

Hæc Radix eſt vehementer narcotica: in quacunque odontalgia, gingivis 
affricta, vel cavis dentium inſerta, certiſſimum eſt remedium. 

Loco Paſtinace per errorem comeſtam fequebantur aphonia, abolitio ſens 
ſuum & convulſiones. | 

Semen minus narcoticum, quam folia & radix, magis vero quam ſeinen 
abi; proinde perperam, nec fine periculo, venditur pro ſemine albi. 


MATERTIES WEU um 
C. HYPERICUAM vulgare C. B. S.. Jelm's wort. Vide ANG; 0> 


Jemum, 


Nummer ſunt herbe apud Dioſcoridem, que Androſema vel Hyperica ap- 
P<llantur, Hypericon, Aſeyron, Ruta Fylveſtris, Hyperico ſimilis, G. pro- 
prie appellatum Androſemum. 

Deeſt cquidem Hyperico noſtro ſimilitudo foliorum foliis Rutæ, quam Hy: 
perico ſuo tribuit Dieſcorides; aliter ſatis conveniunt, & quum quatuor her- 
be ſupra dictæ congeneres ſint, atque earundem fas virium, haud temera- 
rium mihi viſum eſt, vires, Hyperico ſuo a Vetcribus cributas, hie appo- 
ſuiſſe: ſcil. 

Planta hujus nominis ab Hippocratis tempore ad hune usque diem celebris 
erat: a Creta in Italiam afferebatur, &, notante Galeno, ſi veris conſtitut io 
ſieca obvenerit, quod in Italia naſcebatur par erat Creta allato: forte eorum 
Hypericum, cælo calidiore, caloris vel acrimoniæ 1 quam noſtrum parti- 
ceps erat; inquit enim Galenus quod calfaciat & deſiccet, eſſentia tenuium 
part ium, adeo ut menſes & urinas provocet. mM 

Semen reſinoſi eſt odoris: ſpiſſat, alvum ſiſtit: bibitur in quartanis & 
horroribus, authore Plinio, in tertianis quartanisque cum vino potum, autho- 
re Dioſcoride, & quadraginta diebus hauſtum, iſchiadicis medectur. Confet 
Andre, [emum. 

Fructus, cum Foliis illitus, viridis ad cieatricem ducit tum alia, tum am- 
buſta. Ceterum, ji ſicea contuſa inſpergas, ſanabis & mollia nimis humidaque 
putredinofa ulcerum. | 

In ſputo albo, eruento, & febre, poſtquam dolor ſadatus fuerit, Hyperi. 
cum cum Salvia & irione (forte Rapitro noſtro) ac polenta in vinum tem- 
peratum conjccta, jejuno bibenda precipic Hippocrates, & in vino aquoſo in 
menſibus albis laudat. | 


NOTE. Folia & Flores odoris ſunt balſamic, grati, ſiporis valde adſtrin- 
gentie, amaricantis & ſubacris. Foliorum ſapor mitior eſt quam florum. 
Infuſum & decoctum viride fit, addito Vitriolo Martis. | 
Succus aliquantum viſcoſus, ruber fer2 ut vinum Clarctum, valde auſteras 


& ſubacidus: albumen ovi coagulat; rubrum colorem perdit, ſpiſſeſeit & præ- 


cipitatum virideſcens exhibet cum liquoribus alcalinis, contra rubrior & clarior 
fit cum acidis. 

Summitates floriferæ dant tincturam ſatutatam rubro- flaveſcentem Spiritui 
Vini rectificato, & pallidius rubram quam Oleis expreſſis, ob ſucenm balſa- 
micum in veficulis. Hoe raro fit ab aliis vegetabilibus, demta Anchuſa. 


Hs Uſus 


— 


3 — — bend 
EF mem. 
N * 


— 4 * 
. ST, 
CESS 


ate + * Bod 
— 
* 
Wm, 
. 


* 


we 4 
88 
a — * — 
B 


2 
— 


2 7 
2 = — 


4 
5 2 
45 
1. 
91 
* : 
23 1 
1 
5 
1 
15 
1 


NY RTE 


nat: in! 


rns MEDICA 


Uſus primarius eſt chirurgicus in Vulneribus mundandis & conſolidandis. 
Oleum, infuſione & inſolatione diuturna paratum, miriſice vulnera recentia 

ſpecie vulneribus partium nervoſarum dicatur; item in contuſioni- 
bus & ulceribus, praecipue partium nervoſarum, & in fotibus diſcutientibus 


uſurpatur. Herba cum ſemine ambuſtis medetur. 
Mixtura ſequens dicitur ele valde reſblutiva in ſciatica & — 


affricta: R Olei Hyperic! 51 Spiritus Vini 3j. Miſce. 
Extus & intus uſurpatur in hemorrhagia, intus in ulcerationibus internis, 
puto ſanguinis & mictu cruento. Præſtantiſſimum eſſe dicitur infuſum 


florum in Spiritu Vini, ad lumbricos expellendos. 
Urinam & menſes ciet: dicitur & utilis fuiſſe hypochondriacis. Decoctum 


vermes necat. 

Sem ina, ſeu Capſule ſeminales quoque confricta odoris & guſtus reſi nacci 
ſunt, & ſaporis auſteri, amaricantis, ſ{ubacris in gutture, aliquantum mucila- 
ginoſa, corumque infuſum fit atro- viride addita ſolutione Vitrioli Martis. 

Pulvis a 5fs 2: 4 5j mulcum valet in hæmorr nagla. 


D. HYPOCIST 11d 8 Succus ATI Hypociſtidis ſub 
Citto C. B. 

Vires ſecundum Dioſcoridem habet, Dy quanto magis ſiccantes & adſtringen- 
tes, quam Acacia; Galenus, autem vult, Acaciam vehementiorem habere ad- 
ficingendi vim; Hypociſtidis ſuccum eg den acerbum eſſe, ſed tantum in 
principio tertii ordinis; nullum enim ait inveniri, quod quarto ordine deiccet 
& non {imul urat: quatenus mediocriter adſtringens Ippitudiniba 13 commodls- 
{mum eſſe, & contra aſperitates palpebrarum, ac pro gargarismis, genitalluim 
nomas cohibere, & internis ulceribus cpitulari, nec ullaai viſceribus noxam 
inferre judicat. N 

Corroborat partes & a plurima humiditate exſolutis firmitatem addit, qua- 
renus ſtomachicis & hepaticis conducit: firmat enim & roborat, ſi i: if magna 
copia epithematis aut antidotis admixtus ſit. 

Admodum efficax remedium ad omnes iluzionum af:tas, puta proſluvia 
muliebria, potus aut Clyſtere inditus: prodeſt dyſentericis 8 cœliacis, atgque. 
potu tribus obolis cum amylo fanguinis excreationes cmendat. Confert on 
nibus alfectibus cum ulcerum cum pultular um. 


NOTE. Saporis eſt auſter!, acidi, vim habens adſtringendi potentiſſi- 
mam, magls adftringens, quam Acacia: inſuſum cus in aqua nigerrunum fie- 


bat, addita ſolutione Vitrioli Martis & differt ab Acacia, quod fere tota 
i10iu- 


MATERIES MED EN wc 


ſolubilis fit in Spiritu Vin rectifieato, quum Acacia fere nihil det huic 
wenſtruo, | | HY 


C. HYSSOPUS, HyiTopus offic. cœrulea, five ſpicata C. B. Hp. 
An montana Me,. eſugi? 

Nam deſcriptioni Meſugi convent, quod folium habeat thymi. Non equi- 
dem certa fuit aut fixa in una iqua planta Hyſſopi appellatio penes Hebrens 
& Græcos. Noſtra non convenit Hyfſopo Pioſcoridis, nec Hebræcrum, qui 
ultimus arbor fuit, Vid. I. Regum IV. 33. 

Nec Avicennæ adhibenda fides, qui vires Hyſſopo tribuit easdem, quas 
Dioscorides & Galenus HyTopo ſuo tribuunt. 

Eſt calidus, ſiccus ordine ſecundo, vel potius tertio. Tenuat, tergic, 
„ . digerit, Aatus diſſipat: coctionem juvat & cutis colorem floridum efficit. 
Pituitam eraſſam & putrem purgat, ſed minus quam Thymus. Thoracem 
& pulmones 2 pituita & humoribus aliis putribus & pure eres at, tenuan- 
do, incidendo, tergendoque ſputum facile reddit: ob inde aſthmati, tail e 
materiis dictis eſt ſalubre, Epilepſiæ pituitoſæ cæteri que cerebri affe- 
ctibus pituitoſis . 
Ph legma & vermes è corpore cducit, authore Averrie. 


C 


NOT. Odorem þaifamico - camphoratum ſpirat, vel gravem aromati 
cum; ſaporis eſt ſubacris, aliquantum calidi, amaricantis. Optime exhibe- 

ur forma inſuſi vel decccti Ievis, nam protractam ebullitionem non fert. 

Aqua deſtillata, Oleo cſlentiali abundans, ad cadem prodeſt que herba. 

Agua & Spiritus Vini rectificatus vires extrahit, ſed Spiritus Vini plus 
quam Aqua. | 

Succus coaguitur tum ab alcalinis liquor! bus, tum ab acidis. 

Infuſum crece1 coloris a ſolutione Vitrioli Auglicani mutabatur in colorcr; 
fuſcum cum gryieo- atro ſedimento. 

Piſtores 4 Cereviſiarii coduunt in aqua ad prœcave: ndam viſcoſitatem it. 
cereviſia & pane. 

Externe adhibetur ad ſugillationes oculorum, vel ad ſanguinem, ſub cornga 
collectum, quando ſummitates, nodulo incluſe, immerſe aquæ fervidæ vv. 
no calido, inſtar fomenti calidi impoſite, uſu continuato ſanguinem of um 
diſſolvunt; & {ic livores a contuſionibus tolluntur a dæcocto. 

Scabies dicitur curari a W lotione cum decocto, 

In affectibus frigidis pectoris ad inculcata pituita fine febre, in tuſſi Ciutur- 
ya a colluvie fol 1, in orthopnœa & catarrhis prodeſt. 
Syrupus cvidenter expactorat. 

| HH Atta- 


a 


IS N 

— 2 

* — 3 » 
2822 


AW — 
—— — 
1 — 

— 


* 
8 
— 


R IR en It nts 


| 
þ 
3 
1 
"ot. 
© 
il 
uy; 
E 
of 
4 
. 
ki 
bi 
[2A 
9 
ji 
wg 
x! 
„ 9 
+ 
N 
* 
; 


* ——— — 
8 Xp - 
en TI 
n 


88 
* ” 


— 


. 
$0742 Den 
. 


EE 


— 


* 


ters MEDICA 


ttenuans eſt & diaphoretica: Menſes & urinam ciet. 
In Cardialgia fiatulenta, & ubi ventriculus muco ex pituita vitrea eſt obſte 
tus, iuſuſum vinoſum frequentis eſt uſüs. 


J. 


. 


FACOBMXA vulg. laciniata C. B. Common Ragworr. 

Folia & Flores odoris ſunt gravis, ſaporis ſubadſtringentis, amaricantis, & 
aliquantum acris in gutture; & infuſum tum foliorum, tum florum viride fiebat 

addendo Vitriolum Nlartis: atque in exp. rimento ſubſequentefinfuſum folio» 
rum ſlavum exinde culoris ſufci ſicbat, que folia chartam cœruleam aliquali- 
ter in rubrum mutabant. | | 

Ad anginas adhibetur pro gargariſmate, præcipue in Angina aquoſa, & in 
tumoribus frigidis, e dematoſis, diſcutiens & forte ſuba; Actringens, nee non 
adverſus tormina in dyſenteria forma cataplasmatis ne, applicata fuit. 


Vulneribus quoque & fiſtulis mederi W etur; & celeberrimi Botanogra- 
Phi ad ulcera inveterata & ſordida unanimite nmendant. Unguentum quo- 
Ade, 0 Sa eco paratum, in Eryſipelate a di citur. ; 


Emetica & Cathartica eſſe fertur ut huic affinis pianta, Erigerum. Confer 


wires Frigert. 
Suceus e Vino ad Icterum quam maxime valere diciter. 


* 
N. FALAPTI tadix, Falap. Convoivulus radice rapacea. 


Ex Deva Hifoana circum in! dium Centurie ultimæ allata. 

Inbpidn eſt niſl quod gcris fit in gutture, acimonie ſenſi aliquot horas du- 
rante. Cindele admota flammam concipit. Diſeiſſa recens ſuccum lacteum 
exhibet, qui, ſiccatus, fit Reſina ge. Pulvis, inter terendum naribus ex— 
ceptus. inſtar aliorum fortium purg antium ſternutationem excitat. 

In 5j dicitur adeſſe 1 Cn! 5ſs, Reſimoſi Bij. Pars gummoſa pa- 
rum mover aivum, ſed diurctica cit, reſinoſa fortem catharſin movet, multis 
#905 dee ſtipatam; hine optime ſine ulla pr eparatione exhibetur in pulvere; 

imum vero menſtruſe m ell Spiritus Vini tenuis, partes tum ſalinas tum reſi- 
nas extrahens. 

Pulvis ſolutione Tehiotropi! leviter rubra fit, indicans aliquid aciditatis ades. 
fe, ed multo minus N in Colocynthide ac Scammonio. | 

Solvitur in A. qua Calc cis, que fortem hinc extrahit tincturam, Tincturæ 
Spirituoſæ præferendam, quoniam nulla fit ſeparatio addito vehiculo aqueo. 

Apud deſtillaconss magni uſus eſt ſubſtantiis fermentabllibus, ſaccharo vel 

ATo!ot- 


MATERIES M EU 


Molzjes mixta, fermentationem inſigniter auget, majorem copiam Spirituum 


eliciens. An in noſtris quogue inteſtinis fermentat? Notat Alſtonus, ſe obſer- 
vaſſe Fæces alvinas ab ejus uſu ſpumoſuas fuiſſe. 


In corporibus pituitoſis vix purgat, ſed in bilioſis largilime. Infantibus 
tuto uſurpatur, datis granis Y recens nato, anniculo a ij ad jij et fic porro, 


aucta doſi pro ratione ætatis. 


Crebro uſurpata diſſolvit ſanguinem in aquam & hanc evacuat per in- 
eſtina. 


D. FASM INUM vulgatius 1 albo C. B. White Jasmine er 


amy. 
Nulla deſeriptio Jasmini invenitur apud Dioſcoridem, nec conſtat, cjus Oleum 
Jasminum è floribus. Jasmini noſtri confectum fuiſſe. 


NOT. Odoris ſunt Jasmini Flores fragrantis, gratiſſimi, ſaporis ama- 
ricantis & acris,. qui in ore gucleum fructus Mali Perſicæ redoleæt. Od or ſer- 
vari nequit deſtillando, fed infundendo ſine igne Oleo, de Ben dicto, vel 
Axungie porcine, ut fit apud unguentarios. | 

Odor bilioſis & quibus temperatura calidior, dolorem excitat capitis, & 
periculum adfert profluvii ſanguinis e naribus, ſi diutius odoretur, 

Porriginem tollit & maculas rubras. Olęeum, ex floribus confectum, ſimiles 
vires habet, ſtrumas & tumores frigidos diſcutit, catarrhoſis hyberno tempo- 
re utile eſt, & ad contractos induratosgue artus, articulos, tendines neryos- 
= calefaciens, em olliens & aperiens. | 


C. IBERTS Naſturtii folio C. B. Iberis cardamantica. Ger. Sci 
tica Creſſes. 

Radices calfaciendi & adurendi v1 predite ſunt. Iſchiadicis utiles, ſi cum 
axungia ſuilla ſalſa, emplaſtri modo, quaternis horis impoſitæ faerine; ein- 
de vero in balneum deſcendatur, ac poltea oleo.ac vino cum lana locus affec- 

tus perungatur, | | | 
NOTE. Recte apud Veteres radix præcipue in uſum trahebatur, quip- 
pe recens valde acris inſtar Raphani ruſticani, dum folia tantum leviter 
acria. 
Acrimonia exſiccando partim diſſipatur. Extrahitur Aqua & Spiritu Vin: 


rectificato. 
Iberis {uns eſt Naſturtio odore, * & viribus. 


C. ICHT ETO. 


eee. : 8 es ——— 
rr rer 2 —— ä 
W 8 neg 5 b 


== IO : 7 hs = 


7 — — — Hg 


— IX. 


227 


. 4 4 Babb 


243 Tr 1 E 8 NM DD 


C. ICATA.IDCOLLA. Piſcium Gluten. Jing giajs. 
Ulis eſt (anthicre Digcorice ) emplaltris capitis (kh), leprarumque medica- 
qu ad nitorem lævoremque cutis conficiuntur, vel que 


minibus, & his, dur 
faciei cutem erugant atque extendunt. Epinydctidas tollit. 

Plinius ſuſius & clarius de hac re fic: „ Ichthyocolla erugat cutem exten- 
ditque, in aqua decocta horis quatuor, dein contuſa & ſubacta ad liquorem 
usque mellis. Ita præparata in vaſe novo conditur, & in uſu quatuor 
drachmis ejus bin ſulphuris & anchuſe totidem, octo ſpumæ argentoſæ 


adduntur, aſperſaque aqua teruntur una. Sic illita facies. polt quatuor ho- 


27 


* 
„„ 
„ Tas abluitul 
NOTE. Inodora eſt & inſipida, nifi glutinoſa, & adhibetur ad gelanda 
jura. Solvitur integre in aqua, non in Spiritu Vini rectificato, Ted in Proof 


Spirit dicto ob phlegma ſolvitur. 
In herniis & vulneribus extus inſigniter conglutinat: 8 in cemplaſtris con- 


ſolidantibus uſurpatur. 
Clyſteres ingreditur in dyſenteriis, ad mitigandam doloris acerbitatem. 
Maxime incraſſat, conglutinat, & acredines quascunque temperat, illas in- 
volvendo, unde interne in catarrhis ſalſis, inflammatione fancium, tuſſi, hæ- 
moptoë & urine ardore uſurpatur: in juſculis & gelatinis roborat; ſed ubi 
metus Putredinis caute ehibendum, quum fit gluten animale, 


N. IM PERATORIAS major C. B. Maſterwort. 


run 


Pures hoc nomine herbæ apud varias gentcs + circumts untur. 


— 


NOT. T.] Radix prefertor, los acrimonie habens quam herba & caulis, 
quippe odoris eſt aromattlol, aliquantum fortis, ſaporis calidi, acris, ſubamari. 
Polliculis, hallamo flavo turg: © abandat. Infuſa Aquæ vel Spiritui Vini 
4 =o tO utrumque in buſt Ogre fragrante, aquam debiliter, Spirit um Vini 
vilice cum acrimonia, calore & ſapore amaricante. | 

Radix & Semen nu mediocrem Olei eſſentialis quantitatem deſtillatione 

& Aqua deſtlilata casdein facultates habet, ſed gratior uſu quam radix 


& ſemen. | | 
Radi- 


(*) Confiderandum videtur, an Dieſcer des non potius ca intelligat emplaſtra, que pecu- 
Hariter calvarie fracturis dicata ſunt, quam que capitis doloribus accommodantur, 


* 


MATERIES M M 249 


Radicis bj fere Zviij ſubſtantiae gummoſæ, & Ziij reſinoſe reddit; ve- 
rum infuſum ſpirituoſum longe acrius eſt, quam aquoſum; proinde virtu- 
tes hujus radicis principiis ſpirituoſo - oleoſo · reſinoſis adſeribendæ, etſi lon- 
ge minore quantitate quam gummoſæ inhæreant. 2 

Commanſa oris fœtorem corrigit, & a peſte obinde præſervare dicitur. 


Præſtantiſſimum eſt remedium Apophlegmatismum in odontalgia, gargarismo; 
aut, radicis fruſtulo denti dolenti impoſito, & in ore detento, copioſe pitui- 


tam eliciens, & extrinſecus in unguentis, fomentis, cataplasmatibus adhibita, 
tumores frigidos contuſionesque, ubi non metuitur inflammatio, diſcutit. 
Uſurpatur quoque in Scabie exſiccanda lotione, & in ſerpigine inveterata 
ſananda cum adipe ſuilla illita. . 

In tympanitide, doloribus colicis & flatuoſis divinum eſt remedium ultra 
Angelicam & Zedoariam, flatus diſſipans. Pulveriſata ſpecifica eſſe dicitur 
in cruditatibus acidis Ventriculi. N 

Sudores præcipue movet, ut alia aromata; & in Gallia, ante detectionem 
Quinquinæ, febrifuga exiſtimabatur, ſemicochleari radicum propinato hora 
una ante paroxysmum ac identidem repetito; & quidem contra febres inter- 


mittentes quascunque per ſudorem curandas, etiam in quartana valere aſſe- 


runt Braſayolus & Etmullerus. 
Eft quoque diuretica, & decoctum ejus leve bonos præſtitit effectus in reten- 
tione urinæ. In hydrope ſummopere laudatur ad aquas expellendas, ſi ejus 
5j, cum aqua & melle cocta, bibatur. Porro, fi ad 3ſs vel 5j exhibeatur, purgat. 

Menſes movet, &, ad eruendos partus facilesque reddendos, experta eſſe 
dicitur. | | 

Valet in paralyſi, & omnibus nervorum affectibus frigidis, herba vel radice 
in vino decocta; in malo hypochondriaco; in aſthmaticis; ad tuſſim humidam 
& frigidam, decocto in Vino ſumpto mane & veſperi; in morbis ab iner- 
tia ſolidorum & viſciditate phlegmatica fluidorum; & ad omnes morbos, ad 
quos Angelica valet, niſi quod potentior ſit. 


N. TPECACOANHA. 


Ante paucos annos ex America, & ſpeciatim Braſilia ad nos deportata eſt, 
ante annum 1700 parum uſurpata. 


NOTE. Maſticanti cortex (in quo vis præcipue hæret) amaricans eſt, 
ſubacris, ſubadſtringens, aliquantum mucilaginoſus & nauſeoſus. Infuſa in 
aqua radix per ſesquidiem nauſeoſa erat & ſubadſtringens, viridisque fiebat, 
addito Vitriolo Martis, & in altero exper:mento non nigrum, ſad magis fu- 
ſcum evaſit Infuſum addendo Vitriolum Martis. 

| 1] | In 


* 


— 


MEDIC A. 


250 M A T S-1 8 0 

In aqua cotta mu ilaginoſum quid bet. Vino Canarino infuſa & n 
relinquit notabilem quantitatem mucilaginis, quando aerimonia ejus in gutture 
inſignis eſt. ana ſex perbelle vomitum provocat (5). 

Conſtat paytibus reſinoſis cum ſubtili terra adftringente nuſtis. Reſina vio- 
lentius eſt emeticum quam radix ipſa, ſola purgans fine ulla adſtrictione, 
hine Vinum menſtruum eſt convenientius Aqua, quo: am partem refino- 
ſam extrahit. Extractum vero gummoſum vix emeticum eſt, fed bonum 
adſtringens. | | | 

Gryſea & fuſea adeo acria ſunt ut contundentes, niſi fe muniant contra par- 
ticulas pulveris aſſurgentis, corripiantur dyſpnoea, hamoptoe, tumore & in- 
flammatione facicj, oculorum, & aliquando gutturis. 

Heliotropium rubrificat fere inſtar aluminis, ſed Syrupum Violarum virt- 
dem reddit, hinc vis ejus non derivanda a fale acido vel ab alcalino. 

Per vomitum & ſcceſſum purgat, in dyſenteria fere ſpecifica, necnon 
in aliis ventris fluxibus, praecipue dolore ſtipatis & in fluore albo mu- 
tum valet. | 

Non tantum materiam morbificam per ſuperiora, rarius per inferiora, edu- 
cir, ſed & poſt vomitionem & purgationem adſtringendo robur inteſtinis con- 
ciliat, eorumque tonum relaxatum reſtituit, quod ab aliis emeticis non fit. ; 

Minuta doſi ſudorifera, vel & diuretica & emmenagoza fieri poteſt (7 7). 

Antequam exhibeatur Dyſentericis, bene judicandum, num ventriculus, in- 
teſtina aliaque viſcera inflammata ſint, aut aliqua putredine vel gangrzna cor- 
rupta, id quod cadaveroſus, horrendusque fœtor manifeſtat; 11s enim in caſibus 
Medicamentum hoc locum invenit nullum. 

Porro, nec tantummodo in Dyſenteria, & morbis ſupra memoratis, valet, 
ſ-d Vomitus ſanguims, hæmoptyſes horrendas, urinas cruentas, fluxus ha 
morrhoidales, imo hemorrhagias narium abundantiſſimas & pertinaciſſimas vi- 
eit Mangels, per Ipecacoanham ſanatas; ſed nunquam de facultate hujus ra- 
dicis in ſiſtendis hæmorrhagiis ſibi plenius conſtitiſſe , quam: ubi proflayia utes 


rina ejus ope aggrediebatur.” 
C. IRIS. 


Veterum optima odoratiſſima erat, ad modum Viole, guſtu fervido & 
| | „ 


() Cortex Radicis, demto nucleo, integræ radici, ſaltem in infantibus, qui av * 
di ſunt, longe preferendus; præſtat enim Ty gr. iv vel vj, que Radix ad 5). 
(i) In aſthmate bumido mirabilia præſtat minuta doſis, diu protracta. In couraliivo altos 


mate vim ſedantem poſſidere perhibetur. 


MHATERIES MED LIES = 


cum tundebatur ſternutamenta ciebat. Africana, authore Plinio, tractata, pu- 
ſtulas fecit: fulva, flava & rubra alba calidior. Alias de Iride in genere tes- 
tantur, halitum oris commanducatam abolere, alarumque vitia, amaram eſſe & 


proxime ad acrem pertingere; omnes autem Irides excalfacere, diſcutere, at- 


tenuare, duritias omnes emollire, ſiccare, detergere, ſed detergentium eſſe 
moderatiſſima, etſi in balneo magis detergant, quam ervi, hordei aut fabarum 
arina. | : | 

Heaec clarius eluceſcent enumeratione ſpecialiori virium uſu externo & 
interno. | | 
Proſunt in acceſſionibus febrium, perfrictionibus & algoribus cum tremore. 
Ex oleo imponuntur contra perfrictiones, necnon in Nervorum doloribus. 
Strumas veteresque durities molliunt elixæ & illite. Sic diſcutit parotidas 


Iris Illyrica contuſa, cotta ex paſſo, more farine hordeaceæ, calida bis terve | 


impoſita. Cum vino utuntur ad clayos vel verrucas, triduoque non ſolvitur, 
& ad paronychias farinam ejus adhibent. Lentigines & aſperam diſcoloremque 
ceu a ſole cutem, emendant, cum veratro albo duploque melle illitæ. In oleo 


coctœ, mane poſt exſurrectionem a-ſomno, frictæ expurgant culorationes in 


ictero & ſudores movent. | 
Sedis rimas & condylomata, omniaque in corpote excreſcentia ſanant. In 
gangrœæna cruftas diſrumpunt & a ſanis partibus ſeparant. 
Fovent fæminæ calido Iridum decocto utiliter mulicbres locos molliente & 
aperiente. Glandis modo ex melle Irides ſubditæ partus extrahunt. | 
Cliyſtere decoctum contra coxendicis dolorem infunditur: lumbis & coxen- 


eicibus cum reſina illinitur. Contra capitis dolores ex aceto & roſaceo 


inungitur. os : 

Ulcera ſordida purgant. Ulcera capitis itzdem purgant, praecipue ſuppura- 
tiones veteres. In Ulceribus cuticulae parum extergunt. In Ulceribus ma- 
kenis admodum exſiccant. In farinam tuſte Ulcera explent & cum melle 
purgant. Ulceri cavo conveniunt. | 

Inter ſarcotica, ſeu carni producende apta, numeratur, utpote modice 
ſiccans & modice detergens. Fiſtulas & ſinus carne explet. Carnibus nuda 
oa operit. | BS 

Uſu interno, Tuſſi utiles ſunt he Radices, humores non facile excreabiles 


extenuant. Ducunt menſes cum Vino pote. Urinam promovent. Purgant pi- ö 


tuitam eraſſam & bilem ad pondus dr. vij cum mulſa aqua potæ. Si plus juſto 
dederis, ſanguinem & nigra evacuabit; & hoe modo lienoſis, quotidiana & 

uartana febre laborantibus, anhelatoribus, tuſſientibus & colieis datur. Pur- 
gant, indigeſtibiles cibos in inteſtinis & lumbricos excludunt. ; 


* 


Somnum in corporibus frigidis non vero in calidis conciliant: torminibus 


Its & 


„ ... ˙ •! 111 ̃⅛ . ̃ꝗů ̃]² Ä "IN 
I. oy moat * r r r 


LASER ——— I». IF 
— 


* d — 


. 


R 
— — N * 
. I IF 


fins ure 


& inflationibus medentur: inter pharmaca colica locantur. Lienoſis ex aceto 
proſunt & convulſis. Contra venenatorum morſus utiliter ex it bibuntur, 
Utiles contra ſeminis incontinentiam. 


NOTE. 1. IRIS vulg. ſeu nic vel ſylv. C. B. Iris vulg, 
noſtras hortenſis Offic, Dale. Common Flower de Luce. 


Radix hufus minus odorata eſt quam Florentine, imo recens Sambueum 
olere dicitur, ſaporis calidi, os & fauces calefaciens per plures horas: deco- 
ctum ejus amaricans eſt, fubdulce, auſterum, calidum, calore duas tresve horas 
durante, &, addito Vitriolo Martis, coloris fuſco - rubeſcentis fiebat, aſt in 
altero experimento coloris fuſco- ſubatri. | 

Errhinum eſt efficaciſſimum, ſpeciatim faccus. Extrinſecus ufurpatur in 
impetiginibus & maculis cutis detergendis ; cum farinà fabarum aliquando uſur- 
patur. Oleum, infuſione paratum, ſtrumas reſolvit. 

Succus, ſubſidentia depuratus, vix ultra 3ij exhibendus: 5ſs ad Zvj vel 5 
validiſſime purgat, ſed propter acrimoniam, qua fauces excoriat, ſumitur in 
juſculo, ſero lactis, vino malvatico vel Syrupo Violarum. 

Succus eſt Emeticum validum. Coctione vis purgans tollitur. 

Recens guſts acris eſt & purgat ſeroſitates avs & xarw; ſicca minus 
acris, & vix purgat, ſed locum habet inter aperientia atque incidentia. Eſt 
quoque Diuretica. 


2. IRIS alla Florentina C. B. Florentine Orris. 


Radix odoris eſt fragrantis, Viole ſimilis, ſaporis ſubamari, acris, calidi, 
calore in ore ultra ſex horas durante. Infuſum ſaporis eſt amaricantis, pin- 
guis, nauſeoſi, auſteri, & coloris fit atro - fusci, addito Vitriolo Martis. 

Oder & ſapor extrahitur Aqua & Spiritu Vini rectiſieato, ſed magis per- 
fecte a Spiritu. Tinctura enim ſpirituoſa longe acrior eſt quam aquoſa; 
proinde radicis activitas parti oleoſo - reſinoſe precipue adſcribenda. 

In Vino aut Cereviſia ſuſpenſa hanc dulcem reddit, illud jucundo odore & 
ſapore commendat, plane æmulo, quem mora Rubi Idæi communicant. ö 

Errhinum eſt forte, necnon apophlegmatismum, in ore detenta ſalivam co- 
pioſe eliciens. Extrinſecus delet maculas & ſordes cutis. 

Colluviem ſeroſam ulcerum veterum abſorbet inſperſæ, carnes fungoſas de- 
ſtruit, putrefactionem præcavet. 

Uñtatum eſt ĩis quorum anima foetet, vel ozænis laborant, radicem mandere. 
|  Succus ad 3ſs purgat in hydrope: ficca radix Urinam movet, non ven- 
trem. 

Carminativa eſt radix & pulveriſata ad gr. iv vel y uſurpatur in tormini- 
bus 


MATERIES ME DIe A 253 


bus infantum pro purgatione leni & vomitorio commendata. Expectorat, 
phlegma tenax attenuans; & datur ad gr. j vel ij infantibus, pectoris op- 
pletione mucida affectis. 

Urinam movet, eamque violaceo odore inficit. 

Menſes movet intus, & extus forma peſſarii vel balnei. 


3. 1RIS paluſtris lutea Ger. & Park. Acorus adulterinus C. B. Baſtard 


Acorus. 

Patebit mox, hanc Iridem & duas præcedentes qualitatibus ſenſilibus 
& viribus convenire, vixque aliter differre quam odore, ſci]. peculiariter fra- 
grance Florentinæ, etſi noſtra hortenſis aliquantum odorata ſit, ſed paluſtris 
| Jutea neutiquam; quippe, odorem carere Iridem in regionibus frigidis, author 
eſt Theophraſtus. 

Iridis paluſtris luteæ Radix inodora eſt, viſcoſa, ſaporis ſubduleis, in in- 
fuſo & decocto valde dulcis, dein magnopere adftringentis, mox calidi in 
gutture, caloris ſenſu mecum ultra duodecim horas durante. 

Infuſum nigrum fit addito Vitriolo Martis, proinde hæc fortius adſtringit 
quam du præcedentes Scoti montani ex radice, per 24 horas infuſa, aut 
parum cocta, perpetuo in olla fricaado calculum album aſperioris ſuperficiei 
ſuper cultellum per aliquot horas, exinde atramentum optimum conficiunt. 

Siccando acrimonia minuitur, 

Succus uſurpatus fuit pro Errhino, ſed pre aerimonia inflammare & exul- 
cerare potis eſt, quare gutta una vel altera admiſcetur lacti fœminino pro er- 
rhino in odontalgia. — 

In fontanellis ad piſi formam redacta fungos deſtruit & fluxum promovet. 
Porro & Succus uſurpatus fuit in ulceribus ſerpiginoſis, ac vi inſigni ad- 
ſtrictoria & ſtiptica in alvi fluxibus, ac hæmorrhagiis commendatur, dum in- 
Piſſatus & cum ſaccharo ad conſiſtentiam Syrupi redactus fuerit. Hanc radi- 
cem menſes ſiſtere author eſt Lobelius; crediderim tamen, hec caute tentan- 
da eſſe; nam radix hec experimento ſe comprobaſſe dicitur Emeticum forte, 
& ejus ſucci guttas 80, omni hora vel bihorio repetitas, Catharticum fuille 


egregium, ubi Jalapium & Gambogia (&) fruſtra exhibita fuiſſent. 


2 


() Edinburgh Med. Eſſays. 1; 
| 13 


RT TRIES ME DI 


C. FUGLANS, quaſi Jovis Glans: non eſt tamen dies Ba. Theo- 
phraſti, quum ea potius Taftanea fit, Vide Caſtanea. Nux Baſllica 
ſeu regia Dioſcoridis & Galeni. Perſica & Baſilica Plinii. J. B. Nati 
Synopſ. quoniam è Perſide a Regibus fit tranſlata. The Wallnut. 


254 


De qualicatibus ſenſibilibus & viribus foliorum, putaminis & fructũs haud 
bi ipſi conſtare videtur Galenur. Folia, inquit & germina adſtrictionem 
poſſident quandam, plurimam vero putamen recens & ſiccum (1). Externo 
cortice tinctores utuntur, qui tenuium eſt partium, & hine manus corum, 
qui virides nuces decorticant, inficiuntur tinctura, per fortifſima extergentia 


ægre abluenda. | 
Ejus ſuccum, addito quodam adſtringente, applicabat aliquando in principiis 
inſlammationum circa fauccs idem Calenus, qui alibi tamen ait, ſuccum e 
- Corticibus nucum non cite acerbum. | | 
Damnantur fere in cibis fructus, utpote concoctu difficiles, ſtomacho no- 
centes, bilem augentes, capitis dolorem inferentes, ſi quis aflidue u:atur, & 


tuſſientibus inimici. | 
Recentes tamen dulciores & ſtomacho innocentiores, quapropter & alliis 


miſcentur ad acrimoniam ipſorum eximendam. 
Si cum Caricis mandantur, melius concoquuntur & ſtomacho commodiores 


ſunt, cibumque optimum exhibent. 
uz humida & viridis eſt neque adſtringentis qualitatis, neque oleoſo con- 
ſpicue eſt particeps, ſaporis quaſi aqueœ, & inter cibaria humida, v. g. uvas, 
ficus, & cucumeres ei, qui ficee complexionis eſt, accommoda, atque in tem- 
poribus & civitatibus ſiccis. Porro, humida viridis ad dejectionem eſt accom- 
modatior, ut quae adſtringentis qualitatis minus fit particeps, & plerique, 
ventris ſubducendi gratia, cum garo ipſam præſumunt. 
Nux citius oleofa fit quam Amygdala: habet, authore Caleno, adſtringentis 
qualitatis non exiguum, que tandem, procedente tempore, marceſeit, tota 
ipſius 


(1) In examen diligentius revocavi, tum folia, tum putamen viride, recens & molle Ty- 
glundis, & compertum habeo, folia ſaporis eſſe ſubamari & ſubadſtringentis, eorumque 


infuſum ſaturate viridem tincturam exhibere cum Sale Martis. 
Putaminis autem, qualis dicti, Succus eſt ſuhacidus, ſubauſterus, & coloris fuſci ſit, addi- 


to Sale Martis, cum quo infuſum ejus in aqua nigreſcit. 
Hinc tandem patet fructus Juglandis non niſi in juniore & admodum tenera ætate inter 


eibos admittendos eſſe. 


F MEDIC A 255 
ipſius ſubſtantia in ſuccum pinguem transmutata, adeo ut cibo prorſus fit 
:nepta, quod ſua pinguitudine oleo veteri aſſimilis appareat. 

Venenis reſiſtit cum ficubus & ruta præſumpta, ac etiamnum, poſt ipſa 
Venena hauſta, comeſta; largius autem eſitata lumbricos latos pellit. 

Imponitur & mammarum inflammationibus, abſceſſibus luxatisque cum 
mellis exiguo & ruta. Cum Cæpa autem Sale & Melle, contra canis homi- 
numque morſus proficit. 

Id, quod edendo eſt, oleoſum eſt & tenue, & quo diutins reconditur, 
magis tale efficitur; quamobrem Oleum ex eo inveterato exprimere liceat, 
tune etiam admodum fit per halitum evaporatorium, digerens & abunde 
diſcuſſorium. Itaque quidam co gangrænas, carbunculos & ægylopas ſanant ; 
porro & eſt oculorum cenoticum, lachrymas educens & aures purgans. Per- 
veterum Nucum nuclei commanducati & impoſiti Sungrænis, carbunculis, 
Agylopibus & alopeciis preſenti ſunt remedio: & Nux pinguis, vetuſtate 
rancida, diligenter trita & impoſita laudatur a Galeno & 4#tio, tanquam cer- 


tiſſimum ad ſugillata ſeu livores remedium. 


Ad Capillorum defluvium valent. 
Nucum viridium, ſed jam ſubmaturefcentiam, conſractarum numero centum, 


Olei Sextaria duo, Aluminis liquidi libræ tres conjictuntur in novum vas tes- 
taceum praeſaturatum aqua, ne combibat concreditum ſibi humorem. 


Hoc vas dein, accuratiſſime oblitum, reponitur in domum liberi patentis- 


que aëris per XL dies: aerger demum atque in uſum conſervatur ſic prœpa- 
ratum Oleum. 


NOT. Nuces recentes magis aquoſts ſunt, & proinde concoQu faci- 
liores : alvum movent, v. g. experimento Raii, virides & immature, fi 
cum exteriore cortice coquantur, donec molleſcant, & addito ſaccharo con- 
diantur, binge tresve ſi ſumantur ſub veſperam, alyum in ſub.lucunt 
quin & conditæ nuces men 18 apponuntur comedendæ ad roborandum ven- 
triculum. 

Fructum immaturum 3 & viridem condire novit vulgus 5, ut a contagio 
Peſtis præſervetur, aut Ventriculus languens corroboretur, ; 

Quidam nucis corticem viridem arefaciunt, & in pulverem redactum, 
piperis loco, in condiendis cibis, uſurpant. Quod ſi ſi huic pulveri folia 
Salviæ ſicca ac tuſa admiſceas, non contemnendi ſaporis condimentum ha- 
bebis. Pari ratione prima ac tenera rubraque ſoliola ſiccata & tuſa uſurpari 
poſſunt. 

Maturæ ſaporis ſunt duleis ut Amygdalv, oleoſe; mannes coneipiunt & 


alunt inſtar Tedæ. Involvunt, temperant, nutriunt; ſed in his comedenlis 
| detra- 


þ 
35 
q 
i 
f 1 
Aa 


5 


! 
| 
| 


rd iy 
Py Db? 


. 
— Eo RR 
2 — 


88 


AE 


3 


alis MEDIC 4 


detrahenda eſt tunica, que medullam ambit, Maturæ & ſiccæ calidiores ſunt 
& concoctu difficiliores, ſitim adducunt & cephalalgiam, bilem augent, tus- 
fm & dy ſpnœam exaſperant, præſertim in ventriculis 3 in quibus 
corrumpuntur. 

Legitur apud Raium, Juglandibus nucibus propriam quandam facultatem 

N ineſſe ad remoratos menſes ciendos, aliis medicamentis nihil proficientibus. 

Macerantur in aqua, donec nuclei membranis poſſint denudari; deinde nuclei, 
{ic expoliati, macerantur in aqua vitæ per biduum, coramque duo vel tres 
quotidie mane jejunæ exhibeantur per decem dies ante tempus menſtruæ 
fluxionis. 5 

Rancide calidæ ſunt usque adeo ut veſicas in lingua excitare dicantur ; 
ſanant impetigines, & ſugillationes a verberibus tollunt contuſæ & ap- 
plicatæ. 

Olcum earum expreſſum tumores diſcutit, contractos nervos emollit, "TON 
diſſipat; & contra dolores colicos aliosque dolores abdominis in Clyſtere Effi- 


caciſſimum. 
Porro, Oleum hoc & Lini drying Oyls dicuntur, quoniam 5 acre aperto 


ſiecantur ſecus quam Oleum Olivarum & Amygcalarum, nec congclantur ut 
Olivaram & Amygdalarum, quippe magis oleoſæ, minus aquoſæ, '& proinde 
fortiora Anthelmintica ſunt. Porro, præfertur Pictoribus Oleum Juglandis 
Oleo Lini, ſiquidem hoc, ceruſſe admixtum, tractu temporis colorem immutet, 
illud vero incorruptum perpetuo aſſervatur. 


C. 70535 majores oblongæ C. B. Galeno Serica. Plinio & recen- 
tioribus Græcis Zizypha. Fujubes. 

Harum vetuſtiſſima memoria creditur eſſe apud Plinium & Columellam. Pli- 
nius unum, tantum genus novit, ex Syria Romam allatum, extremo Auguſti 
tempore. Verior fuit diſtinctio illa Columellæ, qui en en! In al- 
bam & rutilam partitur. Noſtra rutila eſt. 

Fructus mulierum & infantum effrænatorum eſt edulium, exigui alimenti & 
difficilis coctionis. Confert pectori & pulmoni, tuſſi ac deſtillationi ex calore 
ſucurrit, & invenitur in Antidoto bechico Nicolai Myrepſi & apud Actuarium 
in potionibus contra ardentem febrem, ſanguinem calidum alterans, viſcoſum 


ſaciens. 
NOTE. Ante maturitatem ſaporis ſunt auſteriuſculi, mature melleæ 


dulcedinis, vinoſæ, paſſulas majores emulantes, mucilaginoſæ. 
1 Expectorationem promovent: acrimoniam quamcungue obtundunt, rauce- 
1 | dinem leniunt, & uſũs ſunt in Urina acri, & eroſione renum ac veſicæ. 


Uſus earum valde cum Sebeſten convenit. 
C. FU: 


MATERTES WEDTER © 
C. FUNIPER US fructicoſa. C. B. The common Juniper tree. 


Conſtat ex Theophraſto, antiquitus nomin2 eodem appellatum fuilſe Cedrum 
& Juniperum. 

Vidit PBraſavolus baccas, allatas Venetias ex Græcia, nucem Ponticam 
magnitudine æquantes; quales deſcriplit minores Dioſcorides; noſtri adhuc 
minores ſunt, congeneres tamen & ſimilium qualitatum ſenſibilium & viriam 
haud temere æſtimari poſſunt, etſi forte minus acres quam Galeni: ile enim 

de ſeribit baccas calidas eſſe in tertio gradu, & grana eſſe valde aromatica, 
quales noſtræ non ſunt, & proinde carent noſtræ malis its, quæ Galenus ad- 
{orivit tam Juniperi quam Cedri baccis. | 
Fructus odoratus eft, dulcis in mandendo ac ſubamarus, acris admodum ſe- 
cundum Galenum cum exigua dulcedine & minori adſtrictione; habet autem 
& aromaticon quiddam: ſed moderate calefacit & adſtringit ſecundum Dies- 


corigem, ſtomacho utilis, ad digeſtionem facit; &, fi quis ipſum largius ſump- 


ferit, ſtomachum mordet & caput calefacit doloribusque infeſtat. 

Urinas ciet, hepar & renes purgat, ſuccos craſſos & lentos tenuat. 

Ad pectoris vitia, tuſſes, inflationes, tormina, virulentarumque beſtiarum 
vencna potus Juvat. Convulſis, ruptis & vulvæ ſtrangulatui ſubvenit. 

De Cummi Funiperi Tg ſuo loco. | 


NOTE. Folia ſemper virent, argumento virtutis balſamicæ. | 

Odor aromaticus, terebinthinaceus, ſapor ſubamarus, adſtringens cum 
acrimonia levi in gutture; recentia notavi ſubacida. De coctum quoque 
ſubadſtringens eſt, & ſubatro · fuſcum fiebat, addito Vi itriolo o Martis, & in al- 
tero experimento virideſcebat. | 

Turiones ſeu Summitates purgant, ut iſtæ Sambuci, & Vinum, in quo in- 
fuſe fuerint, valde diureticum eſt, eoque infuſs authores graves teſtautur, 
ſe hydropicos curaſſe. Dicitur quoque Gonorrhœam ſanaſſe. 

Folia carminativa ſunt, uterina, antiſcorbutica. 

Umbra noxia eſt ft Virgilio credamus, qui Ecloga X. fic ſeribit: 


Surgamus, ſolet eſſe gravis cantantibus umbra ? 
Funiperi gravis umbra, nocent & frugibus umbre, 


Baccarum Odor aromaticus quoque & terebinthinaceus eſt, ſapor dulcis, 
ſubamarus, ſubacris, ſubadſtringens ; recentes virides adſtringentes : pulpa 
glut inoſa, reſinacea, inflammabilis: decoctum maturarum ſubadſtringens ell, 
& a fuſco mutatur ad virideſcentem, addito Vitriolo Martis. 

KE Dul- 


WW MATERRTES MEDIC A 


Dulcedo hæret in pulpa, amaror in We aroma in veſiculis diſperſis 
inter pulpam & ſemina. 8 

Deſtillando quantitatem notabilem Olei diuretici prebent, quod per deſtil- 
lationem è baccis contuſis cum aqua miſtis N n; Oleum enim cum 
aqua adſcendit, vel per N & baccis contuſis, cum Oleo Olivarum 
miſtis, fit. | | 

Valet Oleum ad tormina, & guttule dum vel tres, pueris verminantibus 
exhibitæ, lumbricos enecant & expellunt: illitum ad dolores hæmorrhoidum 
abigendos valet, & omnis generis malas ſcabies ſanare dicitur, necnon pedum. 


manuumque rimas. 
Suffitus ulitatiſſimus eft tempore Peſtis, tum è baccis tum è ramuſculis 


ſuſcitatus. 
Virtutes extrahit Aqua & Spiritus Vini rectificatus. 
Plurimis, doloribus nephriticis laborantibus, baccarum contuſurum in Vino 


infuſum profuit, facta inde arenularum & calculi excretione, ſed in Adis 
Academie Ceſaree proſtat exemplum cujusdam, fic curati, verum poſtea ad 
doſin enormem, v. g. Semimanipulum, quotidie ſumens in Diabetem m 


incidebat. 
Urinam devorantium inficiunt odore violaceo ut terebinthina, omnibus 


cjus partibus balſamo repletis inſtar Terebinthinæ, ſed mitiore. 
Extus in Suffitu aut Cataplasmate, aut Spiritu vel Oleo ad laxas partes ro- 


borandas & ad catarrhos tumoresque frigidos diſcutiendos inſerviunt. 
Infantes tinea liberare dicitur Unguentum EX his, bene contuſis & permis- 


tis axungiæ porcine, prœmiſſa catharſ, 
Carminativa ſunt, Urinam cient, & in mucilagine renam & veſicæ pro- 


ſunt, ac infuſum toſtarum, inſtar Coffee ſumptum n diureticum, ali. 


quos hydrope liberavit. 
Tranſpirationem promovent & menſes, atque inter pectoralia locum ha- 


bent, pituitam tenacem attenuantes. 


x. C. KAL I. Kali majus cochleato Semine C. B. Glawort, proſtat 

apud Date in Mat. Med. 
2. Cinis Kali induratus, aliis Soda, aliis Cineres clavellati vel Ruffc:, 
Que. 


Potas hes. 
coy 2 7 Be vel ejus congencris præparatum debemus Arabibus. 
nam lit aha apud Dicfcoridem non Uquet. £ 
| | Cine 


M ATE RI EST MEDYL SR us 


Cineris Sarmentorum meminit 4#tius. 

Authore Avicenna, Kali vel Usnen eſt calidum abſterſivum, aduſtivum, 
corroſivum, fortius quam Sal. 

Confert Morpheæ, Scabiei & corrodit carnem additam. | 

Pondus ↄſs reſolvit difficultatem urine. Pondus 5y dejicit partum vivum 
& mortuum : 5fs Perſice usque ad 3j provocat menſtrua: & ad Siij exhibi- 
tum ſolvendo educit aquoſitatem hydropis. Pondus 3x eſt venenum perni- 
cioſum, & ex ejus ſuffumigatione, que ex ipſa eſt viridis, effugiunt vene- 


noſa par va. 


NOT. Ex Soda poteſt Sal . cui rectus Sal Aka nomen im- 
ponitur, quam Sodæ. 

Soda non tantum paratur EX hac herba, ſed nah in locis Fucos alias- 
que plantas marinas urunt in eundem uſum. 

Sal alcalinum fixum herbæ Kali convenit Sali alcalino foſſili, ſed differt a 
Sale alcalino aliorum vegetabilium, ſcil. 1. Mitius eſt, longe minus acre, 
2. In are non liqueſcit niſi tardiſſime. 3. Cum acido marino conficit ſalem 
marinum, cum vitriolico Sal mirabile, cum nitroſo Nitrum quadrangulzre, 
4. Majorem quantitatem aquæ poſcit ut ſolvatur, quam Sal purum vegetabile. 

Apud Gallos, & nuper apud nos in uſum medicum recipitur, tum per ſe, 
tum cum tartaro, in conficiendo Sale Rupellenſi. 


uinimo Sal Sode datur interne ad grana xv bis die in aqua . | 


infantibus autzm ad gr. v vel vj; decoquitur a 5ij ad 58 per 5 minuta in 
aque Ib1j pro uſu interno ad tbij in die. 

Præter Sal Alcali purum tum Cineres clavellati, tum cincres aliorum ve- 
getabilium continent quoque Sal neutrum amarum, cujus Acidum evidenter 
vitriolicans eft ; nam, cum carbone ligneo ſuſum, purum Sulphur generat, 


authore Neumann. 


C. KERMES vel Chermes Arabum. 


An Coccum infectorium Dioſcoridis & Granum tinctorium Galeni? Plinis 
Scolecion dictum, in Attica & Africa proveniens, ex cujus medulla tenues 
oriuntur vermiculi. 

Granum tinctorium, quo en Scarlatum, unde coccinea (fc, & Cocco) 
veſtis apud antiquos. 

An Granum llicis aculeatæ cocei ghndifere C. B.? 

Serapio, de Chermes agens, omnia in ejus hiſtoriam refert, que n 
ſuo Cocco tribuit. 

Authoribus Dioſceride, Galen & Plinio adſtringentem fimulque amaram 

. 3 K K 2 quali- 


6 | MjATERIES MEDICA 


qualitatem poſſidet, & ſine morſu deſiccat : vulneribus recentibus nervisque 
ſauciatis tritum ex aceto convenienter imponitur. Epiphoris & oculis ſuffu- 
iis ſunguine ex aqua inſtillatur. 

Sic Veteres Cocco ſuo tantummodo vim e tribuunt, ſed Ara - 
vibus debemus notitiam virium cjus cardiacarum. | 

Proinde apud Meſuen ingreditur Electarium ad cordis palpita tionem, ſynco- 
pen. mentis alienationem, merorem fine cauſa manifeſta ; facultates enim, 
corpus noſtrum diſpenſantes, mirifice roborat, 


L. 


c. LABDANUM. Ladanum Dioſcoridis. 


Habetur non ex Ciſſo, i. e. Hedera, ut voluit Plinius, ſed ex Ciſto, qui 
eſt parvus frutex ſurculoſus. Frutex Ledon vel Ladon appellatur Bruſavo- 
tus teſtatur, ſe verum Ladanum Digſcoridis vidiſſe Venetus, & Tournefortiur, 
ſe vidiſſe Ciſtum Ladaniferam Creticam in loco. 

Inter aromata numeratur: ſpirat odorem eximium: igne liqueſcit. Eſt me- 
dicamentum, authore Galeno, primo exceſſu complete calidun, vel ſecundum 
attingens, habens etiam adttrictionis paululum. Authore Diaſcoride, vis ei 
eſt adſtringendi, calefaciendi, molliendi, & vaſorum oſcula reſcrandi, Hoe cla- 
rius eluceſcet cx enumeratione ſequenti virium ejus. 

Solum, ex Vino tritum, ulceribus, ægre ad cicatricem venientibus, condu- 
Cit, non quia Vini potentiam requirat, ſed quia durius eſt, quam ut cmplaſtro 
conveniat; fed ſi Oleo admiſto 1d coquas, pharmaci vim obtundis, adeo au- 
tem validum non eſt, ut obtundi deſideret quemadmodum rugo vel chalcitis. 
Recens autem mollius eſt & ulcer bus, cicatricem difficulter ducentibus, àc- 
commodatiſſimum. In Cypro igitur, ubi plurimum naſcitur, medicus quidam 
recens adhue & molle id genus ulceribus ipſum molliens imponebat: quod 4 
paululum indurucrat, ex myrteo cmolliedat, & hujus inopia, ex cyprino vel 
rojaceo, | 

inc invenitur in Emplaſtro viridi Andromachi molliendi & repellendi virtu— 
te præditum, ut labia Uiccris emolliantur, & nihil ex ſuperioribus influat, 
Furſures capitis & manania Ulcera ſale din anat. Medetur fiſtulis cum 
caſtoræo. ; 

Deftaos capillos retinet, nam & vitiatos humores juxta pitorum radices a*- 
tenuat ac conſumit, & meatus, quibus impactt erant, adſtringendi vi cogit & 


conſtringit. Authoribus Digſcoride & Plinio, Ladano cum * vetere inges- 
to ſiſtitur alvus. 


- 


Peſſis 


MATER IES MED 


Peſſis immiſtum Vulve duritias ſanat. Suffumigatur ad ſecundas ejicien- 
das, & ad corrigendas vulvas converſas vel adſcendentes, & dolentibus iis exul- 
ceratisque imponitur. Urinam ciet. Aurium r cum hydromelite aut 
roſaceo infuſum medetur. . 
Miſcetur utilicer iis, quæ ſomno dolorem levant, malagmatis & medica- 


mentis, contra tuſſim veterem, v. g. cum ſtyrace ſumptum: interaneorum vi- 
tiis occurrit, & ad ructus efficaciſſimum. 


NOTE. Gummi Ciſti Ladanifere Cretice flore purpureo Tournef. Ce- 
roll Inſt. 

Accenſum grati eſt odoris, aliquantulum ad Ambram gryſeam edn 
molleſcit igne & inflammabile eſt, ſaporis amaricantis & ſubauſteri; diu ma- 
ſticanti ſentiebatur acrim nia, d eliciens. 

Reſina potius eſt quam Gummi; nam licet non ſolvatur 1 „Spiritus 
Vini rectificatus fere totam diſſolvit; accuratius vero Cartheuſer fic: Reſino- 
ſæ portionis in 3j Spiritus Vini ſolubiles ſunt plerumque Sv vel vj. Gummo- 
ſæ circiter 3j in Aqua ſolubilis. 

Oleum & Spiritus acidos præbet deſtillatione. 

Deterget, reſolvit, roborat, conſolidat. Sic Ulcera antiqua eonſolidare di- 
citur emplaſtri modo impoſitum, & cum Oleo miſtum adjiecre vim quandatm ad 


continendum in capillorum defluvio; & in ſutficibus uſitatiſſimum eſt, ſpecia- 


tim in membris paralyticis, necnon in pulveribus eatarrhalibus; guin & uſa 
interno in fluxibus ventris & hemorrhaziis valere dicitur, & uteri ſuffocatio- 


nibus & catarrhis acribus a cauſa rigid, quatenus obtundens & incraſſans 


partibus ſuis glutinoſis acribus intermiltis & vi anodyna præditum. 


C. LAC. Mick. 


De Lacte in genere ſequentia proſtant. Modicq dulcedinis particeps ef, 
E contrariis ſubſtantiis eſt conflatum: quod ejus ſeroſum et, ſuecos eraſſos te- 
nuat, & alvum ſubducit, quod vero caſcoſum ett, aivum ſiſtit & ſuccos cras- 
os gignit. Craſſum minus alvum emollit, magis nutrit, tenue & ſeroſum mi- 
nus alit, ventrem ſubducit magis. Hinc Muberis, Aſre & Equæ Lac ven- 
trem magis ſubducunt & minus alurt, quam Vacce, Caprœ & Ovis, 

Multum ſerum habens nihil penitus affert pericul, quod autem habet ca- 
ſeoſam eraſſitiem multam, omnibus, qui eo multum utuntar, eſt periculoſum; 
nam eos quidem renes offendit, qui calculis generancis ſunt appoſiti, jecur 
item obiijvie 11s, qui hoc aff-&u facile pr:acndi poſſunt. 

Gargarizatur ad oris ac tonſillarum exulcerationes. Exulceratis uteris ini 
tatem inducit infuſum. Maxime mitigat phlegmonas Oris, tonſillarum, colu- 

| KK 3 mel 


ers MEDI1C A 


mellæ & anginam. Infuſum magnopere inteſtinorum roſiones mitigat, ubi 
pre ſaniei acrimonia dolent, aut phlegmonas perpetiuntur. Sic recens dys- 
entericis infunditur & in urine difficultate. Cancroſis ulceribus applicatur, 
medicamentis idoneis commiſtum, qualia ſunt, quz conſtant ex pompholyge. 

Ad acres oculorum fluxiones & alias acrimonias conducit, & ad hypoſphag- 
mata & ſugillata. 

Uſu interno * omne boni ſucci eſt, corpus alit, ſtomachum & inteſtina 
inſlatione vexat: minus inflat quod ſemel fervefactum eſt. 

Uſus Lactis «ft ad omnia intus exuleerata, maxime renee, veſicam, intera- 
nea, fauces & pulmones: vel, ut verbo complectar, ad omnia, lenimento opus 
nabentia ob inflammationem, mordacitatem, aut ulceris malignitatem. Sic, 
recens efficax eſt contra roſiones & inflammationes a medicamentis exitialibus 
factas, uti cantharide, hyoſcyamo, &c. 

Et ante applicationem Cantharidum in cura morbi comitialis, Lac pelbus die- 
bus bibendum antequam his utamur, ut Veſica muniatur. | 

In fluxu uteri & cxulceratione fic præcipit Hippocrates: ,, Lac bubulum 
„per quadraginta dies bibat, nam & purgatur & nutritur ac ſluxus obtundi- 
„tur ab hujusmodi latte: veſperi vero cœnet carnem volucris modicam aſſa- 
tam, & panem modicum {ubcincriceum, bibatque inſuper vinum vetus Iii 
grum vinoſum, quamdiu lac biberit. 

Ad e eruptiones & furunculos aliasque cutis n conve- 
nientitimum eſt in potu, & datur recens cum melle crudo, addito ſale, & 
exigna aqua dilurum, quoniam lac aliter facile in caſeum cogitur. Confer 


bo 


* 


Serum Lactis. | | | 
Totum lac medicamentum eſt leniens, cujiis tota quidem ſubſtantia morſu 


caret, ſed multo etiam magis ubi moderata coctione major humiditatisſeroſe 
pars fuerit conſumpta: hinc in 18, quibus Venter imbecillis eſt, & facile 
bd, lac bis coquere oportet, vel etiam fluviatiles lapillos in id i injice- 
lac enim in quo, filicum aut calculorum ignit orum ope, portio tenuior 
++ bans eſt, ventrem adſtringit, ac omnibus interns exulcerationibus auxi- 
liz2ur, prefertim vero gutturis, pulmonis, inteſtinorum, renum ac veſſcæ. 
Sic decoctum cum marinis calculis ignitis ad dimidias, teneſmum & ulceroſas 
-entris fluxiones adjuvat. . ö | 
Omnibus hecticis, preferiim in maraſmum deſinentibus, idoneum, & ifi 
hemoptet. Thoracis ac pulmonis partibus Lac omne utile, & convenit ta» 
bidis cx ulecre puinonum non valde febricitantibus, capiti vero, niſi quis 
ipſum habeat admodum firmum, non eſt accommodum. 
Sic, authore Celſo, Lac, quod in capitis doloribus & in acutis febribus pro 


ens eff, in phthiſi tamen, ſicut in omnibus longis difficilibusque febribrs 
recte 


* 


M A T E RI ES M E U - 26n 


recte dari poteſt; & in empyematicis, {i non vehementer febricitent, vel ubi 
calor febrilis moderatior evaſerit; omnia enim, que in pulmonis cavernis in- 
fixa ſunt, rejectioni morigera reddit. Sic viſt ſunt ægre ſpirantes lacte aſini- 
no vel equino adjuti: non dandum tamen his, quum febris infeſtat, nec acces- 


lionis tempore. | | 
Noxe Lactis fic perhibentur. Precordus, que facile inflantur, incommo- 


dum eſt, & Lac omne contrarium eſt ſfpleneticis, hepaticis, vertiginoſis, co- 


mitialibus, nervorum vitio laborantibus, febricitantibus & capite dolentibus, 
friculoſis, & quibus in febribus acuus bilioſe ſunt dejectiones, vel & iis, qui 
talia cvomunt. : | 

Multus ejus uſus lædit dentes, ad quos muniendos Os colluendum vino, 
poſtquam quis Lac ſumpſerit, monet Galenus. 


In Ventriculo frigidiore acsſcit, in calido vero in nidorem abit, nam ce- 
lorrime ab omnibus cauſis calidis in nidorem alteratur. | 


Edulia ex lacte, cum triticea farina elixo, jecur obſtruunt, calculos gignunt, 
& cx lacte ac ſimilagine placenta jecoris meacus obſtruit, | 
Lac varium eſt ſecundum anni tempora; vere liquidmiimum & copioſiſſi- 


mum, progreſſu temporis magis ac magis craſſeſcit: laudatur æſtivum, ut 


coctu facilius & jucundi odoris: poſt æſtatem ſenſim eraſſeſeit, donee peni- 


tus deficiat. | 
Differt quoque Lac pro paſtu, tate, habitu bono vel malo animalium. Sic 


in animalibus, cruditatem perpetientibus, aut nimiam famem fitimve, aus 


uæ cibis paſta ſunt pravis, mutatur, ut in mulieribus victũs vitæqus errore. 

Id, quod poſt editum fœtum emulſum fuerit, protinus fine coagulo con- 
creſcit, fi ſuper cineres calidos parumper calefiat, Coloſirum Plinio dictum, 
quod, niſi admiſceatur aqua, in pumicis modum colt duritie: & infantes ca- 
loſtrati dicuntur, qui prepropcre nimis a puerperis lac eraſſius matris fix. 
runt, quod in infantium deinde ſtomacho denſatur in caſci ſpeciem. 

Denique Lac diverſum eſt pro animalium ſpecie diverſa, Camelartum I 
quidiſſimum eſt & dulciſſimum poſt humanum, & ſcroſæ humiditatis pluri- 
mum habet, mox Equarum, deinde Aſinarum. | 

1. Lac muliebre dulciſſimum eſt, & preferendutn, quoniam coxpori uma- 
no familiariſſimum: ubi mitigatione opus eſt, five ob inflammationem, fiv* 
ob morſum, five ob malignitatem ulceris, eo utimur accommodate. Sic in 
Collyriis in ulceribus oculorum prodeſt, utpote detergens ſine acrimonia; 
infunditur uteris niccratis, & oculo ab ictu cruore ſuffuſo, & in dolore ocu- 
forum aut epiphoris, ſi immulgeatur, plurimum prodeſt. 


Sunt, qui es:{timant ſolo hajus uſu ſanari poſſe Ulcus pulmonum, antequam 5 
Bgrum id & caloſum fiat; fd mammam, infantium ritu, exſugaut, ante 


asd 


* of 

* 

1 
ve 
111 

A 4 

- 1 
1 

TT ” 

4 5 
e 
FSR 
2 Th | * 
135 : 
5 
* | 5 

1 ! 
| 7 2 

1 MF 

i; þ 
2 \ 11 

1 
44 FIN 
"MY 14 ? 

y 1248 
© "4 40508 

£y G 

31H 

* ] . 
4 
4 

0 n 18 
3 % 

al " 

"#4 14 

2 4 - 
1 1 4 

* . 
plu * o 1 : 
* 197 
4 5 414 
c I E 
* * 9 
LL * 
1 

ay * 
— * 
. 

1 * 38 
14: 1 3 908 
" : 

G i 
1 : 38: 
.* ” ) >= 
Ht 5 , 
. 1 
„* R 
Ir 45 

£Y 
18 o 1 A 
. 19 
* io 32 
8 1. 
% + 
LAOS AM 
ot © (9 
1 . 
if : _£ 
4 4 1 
5 37; FF 

1 

F d.. 
. "Ro 
< a 
19 7 * 
1 1 

"PF 1 \ 
2% © £40651 

i" +2 
— 114 830 
inn 
inn, 
4 1 
n. 

Menn 
iin 
1 
1 5 * 
"8 488 5 

> : 4 
4 "2 {3 
16.4.7 420 
vary ot t 

1 a n 
! 17 1 

W : 
"Tz 1 
4 J 
1K © 14 
9 | 
ht , ö 1 
Wy! 74 
* 19 
" 111 
: * 
n 
= »T 1 
t L 
boy 1 
1 g 
* 7 
217 
: 1 
my 4 
, vs 
wy 4 14 
1 
Þ 0 
181 
5 £32 4 
i F., * 
"> thi 
* ik 8 3 
' 14 $154 
. Y 

1% 7 44 

T% xt; i 

t {1 ' 

1 
= * I 
N 11 b 
{ 
1 


ne Ar EAI E s M E D I c A 


quam immutetur lac ab are, quoniam, quantocius mammis excidit, propriæ 
facultatis nonnihil deperdit; & fic exſuctum maxime prodeſt ad ſtomachi ro- 
ſionem & tabem. Cæœliacis utiliſſimum, & ei, qui cjectionibus vel doloribus 
acutis alvi variis vexabitur, potenter ſuccurres, ſi muliebris lactis quampluri- 
mum dederis, donec perſanctur. 

2. Aſinæ Lac. Aberrat longe a veritate Plinius, quando pronunciat hoe 
craſſiſſimum elle; revera enim ſeroſum eſt & tenue, minimum habet pingui- 
tudinis, & minus nutrit quam caprinum, quoquoverfum in corpus diſtribui- 
tur, NCC coagulatur epotum, veluti quæ craſſa ſunt. | 

Inter purgantia mitius eſt, expurgans & contemperans, & ejus heminæ 
duodecim ad fexdecim bibuntur ad purgandum. 

Hippocrates prœcipit in febre arcente utpote bilem vacuans, dum purgantia 
acria & calida timet, ſed præccquit ipſum ob flatus. Sic in arida cholera 
cum inſlatione ventris, dolore & alvo adſtricta Lac bibendum, ut flat purga- 
tio, utpote acrimoniam obtundens, & inter purgantia mitius. In ibu 3 
entris ſine febre pauxilinm lactis alinini bonum. 

Hiſtoriæ proſtanc corum, qui aſininum bibendo liberati ſunt pac dagra chira- 
grave. In curatione verum jecoris conecdendum, utpote bilem non generan 3, 
Lene nutriens & in caſeum non ſpiſſeſcens. | 

3. Equarum Los alvum ſolvit. Hoc bibunt Scythe, comedunt autem 
caſcum equinum, authore Hippocrate. 

4. Vaccarum Lac, ſecundum Galenum, craſſiſſimum ac pinguiſſimum, pin- 
guius quam ovium & caprarum, caſeo fertilius quam caprarum ſecundum Ca- 
lem, Plinium & Principes medicos, Galeni authoritate, ut videtur, ſeductos ? 
Vaccarum enim lac eſſe tum longe minus pingue — longe miuus craſſum quam 
caprarum & ovium, ſaltem in Europa, ab cxperimencis infra recenſendis, in 
Hibernia, Scotia & Gallia inſtitutis patebit (In). 

5. Lac caprinun, authore Dioſcoride, olvum minus tentat. quoniam hoe pe- 
cus adſtringentĩ pabulo maxima ex parte veſcitur; ſed & altera cauſa in prom- 
ptu eſt aſſignanda, quod nempe plus caſeoſæ ſubſtantie contineat quam lac 
vaccarum, & longe plus quam aſininum, quodammodo nobis, ut videtur, 
conſentiente Galeno, dum de lacte caprino cautelam ſingularem ſequentem 
exhibet: „ Minime tuto ſumitur absque melle, multis namque, qui ſolum id 
„ ſumpſiſſent, in caſeum coactum fuit in ventre, quod quum contingit, mirum 
„ quomodo hominem degravet & ſuffocet.  Nonnulli, ne coaguletur, addunt 

| gaquam 


Du 


—_ | | 0 ee 


(n) Proinde haud recte afferit Mangetuic, Lac vaccinum, utpote _ oleo abundans, 
præferendum eſſe aliis, ſumpto Veneno. 


MATERIES MT DI we 


» aquam. Si cui in ventriculo cogi ſolet, injiciatur Mel; quod fi ipſum de- 
» ſcendere ad alvum eitius cupis, injiciatur Sal ”, Hoc convenit obſervatio- 
nibus recentibus de majori tenacitate craſſamenti lactis caprini. 

6. Lac ovillum eraſſius eſt, quam caprarum, cxaſſiſſimum guidem ac pre- 
pingue, non adeo ſtomacho utile. Vitiligines albas ſub cute inducere ſolet, 
ſi quis ipſo aſſidue utatur. | f 


NOT. Lac coagulatur ab omnibus Acidis, a Salibus volatilibus & fi xis, 
& a corporibus nec acidis, nec alcalinis, ut ſemine Sinapios, Spiritu Vini ſi- 
milibusque. | | | 

Sales perfecte neutri Lac non coagulant, & inter hæc Nitrum & Sal Am- 
moniacum id minus coagulablle reddunt; quin & ab acidis vegetabilibus coa- 
gulatum diſſolvunt. | | 

Saccharum ejus coagulationem retardat, impeditque ſeparationem Cremoris 
a latte, & Butyri a Cremore, hocque non quatenus vel alcalinum vel abſor- 
bens acidi, ſed proprietate ſua uniendi olea cum aqua; & eadem ratione Sa- 
les alcalini impediunt ſeparationem Cremoris à lacte. 

Aqua Calcis & Fel diſſolvunt coagulum. 

Ad præcavendam Lactis aciditatem Cochlearia ij vel iij Aquæ Calcis vel 
guttæ aliquot Olei Tartari per deliquium adduntur ad 5j Lactis | 

Lac debet æſtimari eſſicaciſſimum omnium medicamentorum. 

Extrinſecus dolores dentium & aurium ſedat. 

Omnis Febris, niſi lenta, prohibet uſum Lactis. 

Cremor Lactis plus caſeoſæ & ſeroſæ partis continet quam Butyrum. Oleum 
Cremoris fit ex Cremore ſuper ignem poſito, unde Caſeus ſubſidet & Oleum 
lupernatat ad ambuſta utile. | 8 

In renum debilitate, mictu ſanguinis & diabete Lac ovillum prehabetur , 
cui in confortando renes, ut loquitur Avicenna, non eſt medicina compar, 
quippe ex omnibus maximam quantitatem tum Olei tum Caſei præbens. 
Experimentis, a me inſtitutis, Lac pro diverſitate animalium inter ſe differe- 


bant Sapore, quantitate Cremoris, Caſei & Salis, quæ a ſingulis exhibentur, 
hac fere ratione; 8 


19. We A reliquis diſtinguuntur dulcedine faccharina, a ſingulari 


Eque natura Salis hujusmodi in his contenti : ſoil. 
L | 25. Fœ- 


0 
Pre a - 2 — — "AY 2 — — — — n > —— 8 Ws * 88 — — N 2 1 n 
: 2 r — — 82 De 8 88 8 VAC. We re In ELFORD Tad = "FIR 222 . 4 wars 5 N - 
3 * — — 2 — l — — — — ond 4 2 = — —— — 4 — 2 * — — ” 1 * 
2 : - x — pg - 
— — * I — — > 
8 — <9 — = _ — 14S a 2 5 2 * * 1 ” - * — {2 + +=: * 2 — p 
e N pho... . BA — 5 e ) * = F — i” C 2 — — . 
rr — — — rrrnrnnnn — - — * — N —. — JD T <5 
— — ores = _ _ a — r * — 3 a . 
=> D225 7 7 ” y — A * 
— —— — ” — . 28 2 _ ——— 2 
— v— — - - E — = — — — 
* — — — . - — — — —— AE; — — — — 1 
— — —— — — — —— - ; — b — 
* N 2.380 y 0 


— —— 
= 4; Sper 4 . ———. — 
3 : 8 * 
” . C2 ae — 


2 


a as — 
= — 
—— 


— 


* 
d 
2 


— 


= IG ee en —— 
= — FS — 
l = 


26 M AT E ANI E S N L DI C A 


20. Femine duplo majorem quantitatem quam Lac bubulum. 
Aſinæ E ſupra triplam quantitatem quam Lac bubulum. 
2 i | | 
Equæ 85 triplo majorem quantitatem quam Lac bubulum. 
fp EE | 
Capre . minus quam Lac bubulum, {cil. ut 108 ad 1592. 
Ovis | quantitatem minimam nn & longe minorem quam 
| Lac caprinum. | 


vix 3 partem Lactis bubuli. 


3. Tmin 
. . 
Aſine &.| dimidiam partem Cremoris Lactis bubuli. 
8 | 
Eque 85 inſra dimidiam partem Cremoris Lactis bubuli. 
I. | : 
Capre Z | quantitatem triplo majorem quam Lac bubulum. 
Ovis | | quantitatem plus quam N majorem quam Lac bubulum. 
4%. Faminæ d 0 infra 4 partem craſſamenti Lactis bubuli. 
| & 
Aſine S. dimidiam partem craſſamenti Lactis bubuli. 
Eque 81 partem craſſamenti Lactis bubuli. Fo 
Capre © | CrllSmenum ſe habuit ad craſſamentum Ladctis bubuli ut: 
3 ada. 
11 
Ovi &*'{ duplo majorem quantitatem quam Lac bubalum. 


Ex ſupra dictis patet Veteres ſibi ipſis non prorſus conſtare de differentia 
Lactis diverſorum animalium: fel Parronis teſtimonium Libro 20. de re ru- 
Mica capite xi apud Ludovicum Nonnium de re Cibaria, Experimentis fupra 
recenſitis, melius quadrat & mihi videtur a vero minus aberrare, ſcil. ,, Lac 
„ ovillum maxime alere, deinde caprinum; quod autem maxime perpurget 
eſt equinum, tum aſiminum, deinde bubulum, tum Caprinum ”, 


* „ 
f 0 


SERUM 


M 4 T E RIU E MEDI ws 


SERUM LACTIS. 5 

Extergendi potentiam poſſidet, ac per clyſteres injicitur, extergens & ab- 
luens inteſtinorum acrimoniam: & i quis Ulcera, que ſanie infeſtantur acri, 
vice aquæ, ſero colluat, optime ſane fecerit, & in contuſis, fugillatis livo- 
ribusque præſtat ſero quam aqua diluere medicamenta digerentia. 

In potu quoque ad inteſtinorum Ulcera efficaciſſimum eſt, & ſucci bonitate 
alia omnia, quæ ventrem dejiciunt, ſuperat, unde Veteres hoc potu plurimum 
utebantur, ad purgationem enim efficacius quam lac, & exhibetur, quibus ci- 
tra acrimoniam dejectionem moliri volumus, uti melancholicis, comitialibus, 
atque in lepra, elephantiaſi, & papularum toto corpore eruptionibus, & in 
morbis articularibus (): Necnon in corporibus mollibus & quibus evacuare 
& eluere ſolum ea, quæ in inteſtinis hærent, volumus; iis quoque quibus inte- 
ſtinum exulceratur ab acribus draſticis, quibus pura bilis ventrem infeſtat, 
aut inanes ventrem ad egerendum ſtimulant eonatus, & in qulbus periculum 
eſt, renes aut veſicam aut uterum exulcerari, in macilentis tandem ac tenui- 
bus, purgatione tamen indigentibus: maxime autem Sero uti oportet in Its, 
qui imbecillem ſtomachum habent, & tamen purgatione indigent. Sic puero, 
muliert & ſeni citra omne periculum exhibetur, & caniculæ æſtibus intrepide 

datur, quanquam tune temporis alia medicamenta non æque tuta ſinc. 


NOTE. Seri lactis miri effectus recenſentur in Miſcellaneis Curioſis, 
ſeil. Fœminæ cardialgia vehementi cum ardore circa precordia, ſeri lactis ca- 
prilli uſa per menſem integrum curate, ſed ſimul oborta eſt in ſiniſtræ ma- 
nũs tribus digitis Paronychia dolentiſſima; redeunte veco cardialgia & eodem 
Sero repetito, denuo Paronychia digitum mantis dextræ occupavit. 


OxrTGALA. Lac acetoſum, vel Lac acidum Veterum. 

Diverſimode præparabatur. Columella, apud Ludovicum Nonnitm de re 
Cibaria, docet modum preparandl Oxygala, additis, pro condimentis, origa- | 
no, mentha, coriandro, cœpa: in hoc tamen convenit cum Galeno, quod in 
nac preparatione ſola relinquatur caſeoſa ſubſtantia, ſero & oleo orbata, ea- 
que ipſa ad frigidiorem naturam converſa. | : ; 

Proinde Oxygala Veterum proditur frigidum eſſe medicamentum & craſſi 
ſucci, chymum craſſum generans, tarde digeſtionis, ventriculis juſto calidio- 
ribus commodum, fea frigidioribus adverſiſſimum. _ 


_ 
— * 


K 
— 


* 


(u) Uſu non abſimili ei Aquarum mineralium. EE 


L142 


HATH IIES MEDI e A 


Hoc tamen boni habt, quod etſi non coqueretur, non eonvertitur in ni- 
dorem, quippe oleoſa parte orbatum (o). 

Apud nos due ſpecies Lactis acidi occurrunt, ſed ab Oxygalacte ſeu 
Lacte acido Veterum prorſus diverſæ, ſci]. 

1. Lac ſtagnando acidum factum, Bonny Clapper vulgo dictum, nec ſeroſa 
nec oleoſa, nec caſeoſa parte orbatum, & proinde maxima proprietate Lac 
acidum denominandum. 

2. Lac ebutyratum, vulgo Buttermilk. 

Eſt Lac parte butyracea ſeu oleoſd, non tamen ſeroſi nee caſeoſd, or- 
batum. 

Non ſtatim acidum fit, nec niſi incuria, vel poſtquam diem unum aut al- 
terum repoſitum fuerit. 

Supra dictum de Oxygalacte Veterum, quod non convertatur in nidorem, 
in hoc quoque locum habet, quippe oleoſa parte orbato, unde & vires ejus 
in caloribus hectieis & plithiſi curandis illuſtrantur. 

Si diu quieſcat, acidum fit & emittit ad ſuperßciem fonnmn craſſun, & 
ſubtus fit ſerum limpidum, ſubcæruleum vel viridescens acidum & de 
lum tenax. 

Serum dictum in Ophthalmia adhibitum fuit, aeque ad . & nigredi- 
nem a Sole præcavendas & tollengas, ' 


LACCA GUMMI Vid. Gummi Lace. 


CG. LAC TUCA4. Lactuca fativa C. B. Garden Lettuce. 


Lactucarum ſativarum Dio/corides meminit, non tamen diverſas ſpecies diſtin» 
guit. Inter has, notante Zo/fmanno, noſtra capitata papaveraceum quid olet. 
Verum Lactucam ſylveſtrem Dioſcorides in omnibus facultatibus comparat Pa- 
paveri, qualis & eſt noſtra ſylveſtris major odore Opii: porro & de ſativis 
hæc habet Dio ſcorides: „Cum in caulem exierunt, vim quandam nanciſcun- 
+ tur, ſucco aut lacti ſylveſtris Latuce ſimilem ” | 

Eft olus inſipidum, ſuccumque habet areal — & utilior redditur, 
$ acrium olerum quoddam admiſceatur : nil lentoris ejus ſueco adeſt ut Mal- 
ve. Alibi apud Galenum dicitur, ſolum eſſe ex Oleribus quod detergit, & 

apud 


— 
VT WD” * 


() Huic, ut vult Harduinus, quadrat. Lactis acidi genus in cibatu Turcis familiare: Fu- 
gurtam id appellant: diluunt aqua frigidiſſima, panemque interunt, eoque utuntur in magno 
æſtu & ſiti. Cibus is, cum palato & ventriculo gratiſſimus el, tum ad extinguendam ver 
dementiorem ſitim vim habet admirabilem. 


6 


MATERIES NM T Db Ii as 


apud Plinium lentorem pituitæ digerere, inflationes diſcutere, & ructus lenes 
facere, copioſioresque alvum ſolvere, mediocres ſiſtere. | 

Prudentiores prima menſa ſumebant, ut <jus beneficio Alvus citaretur. 

v1 Eryſipelati cataplasmatis modo applicueris, ſenties Lactucam manifeſte 
refrigerare, Malvam autem calorem quendam habere moderatum. Ad cali- 
das phlegmonas accommoda eſt, & ad par va leviaque Eryſipelata, non tamen 
majoribus ſatisfacere idonea eſt. | | 

In capitis dolore, ac ſolis æſtu fervente æſtuanteque vehementius capite, 
ſuccus Lattuce aceto commiſcendus eſt, & applicandus. | 

Lactuce ſativæ ambuſtis proſunt recentibus priusquam puſtule fiant cum 
ſale illitæ. Linguam cujusdam, usque adeo tumefactam, ut in ore contineri 
non potuit, colluendo ſolo ſucco Lactuce curavit Galenus. 

Ufu interno eſt tam cibus quam medicamentum frigidum. Manditur ut 
plurinum cruda; cum autem æſtatis tempore aceingere ſe ad ſemen produ- 
cendum cœperit, in aqua dulci præcoctam ſumunt cum oleo, garo & aceto. 

Aſtate grate ſtomacho faſtidium auferunt, cibique appetentiam faciunt. 


Illota, &, ut ex terra eruta eſt, comeſta, in ſtomacho cibum non continen- 


tibus utilie. | 

Multi medici hoc olus omnibus aliis antepoſuerunt, utpote ſucci laudabi- 
lioris & magis nutriens. Lac evocat. Somnum conciliat. Coctum alvum 
ſolvere bene notum Martiali in Epigs. | 

Prima tibi dabitur ventri Lactuca moyendo utilis: 

» cato juvenili“ inquit Galenus ,, cum mihi ventriculus bile aſſidue infes- 
„ taretur, Lactuca, qua ipſum refrigerarem, utebar; cum vero ad ætatem 
„ declinantem perveni (que ætas ad inſomniam admodum- eſt propenſa) hoc 
„ Olus, veſperi comeſtum, unicum mihi inſomniæ erat alexipharmacum ”. 

Frequentior in cibo elaritati oculorum officit. 


Eos, quibus venter æſtuat, manifeſte refrigerat, ac a ſiti vindicat; quibus 


autem refrigeratus eſt, manifeſte lædit: & in temporibus ac temperamentis 


calidis adminiſtrari debet, in Inflammatione concedenda & in febre tertiana- 
exquiſita; fed ab hac, utpote olere frigido & humido ei cavendum, qui ta- 
nuante dimta uti volet, . 

Dantur candidæ copioſiores melancholicis, & ad veſice vitia. In curando 
mavcore, cui eryſipelatoſa affectio conjuncta ſit, maxime competunt humidæ 
ac novellæ Lactucæ, in aqua exacte frigida ablutæ prius. 

Semen epotum aſſiduas libidinum imaginationes in ſomno compeſcit & ve- 
neri refragatur. | 


NOTE, Apud Raium, in Synap/i. methodica Stirpium Britannicarum, pra- 
L! 3 | frac. 


— — 
——— * 
— 2 
n 5 


— 19 - 29 — =» 1m 


ers MEDICA 


flat Lactuca ſylveſtris major odore Opii. Ger. emac. five ſylveſtris odore 
viroſo C. B. The greater ſirong ſcented wild Lettuce, de qua hæc notatu digra : 
„ Hanc ſpeciem narcoticam eiſe & ſoporiferam, Opit vehemens & viroſus 
„odor abunde convincit; unde appetitus venereos irritat potius quam extiu— 
„ guit, ſaltem moderate ſumpta; contra quod tradiderunt Veteres, Lactucam 
„ ſativam, dum adhuc in herba eſt, necdum in caulem abiit, frequentius & 
„ copioſius ſumptam venerem cxtinguere, quod maxi me concedimus ' 

Folia tenera præcipue edulia ſunt, Cichoraceis ſimilia, ſed magis tempera- 
ta, ſucco lacteo plena, ſaporis dulcis, vel obſcure amaricantis, aquea, muci- 
Jaginoſa. | 

Bilis æſtum compeſcunt, ſitim ſedant, alvum Eben ſervant, capitis do- 
lores & vigilias, ab æſtu ortas, curant. Commanducata in hoc ſtatu, ſcil. an- 
tequam cauleſcat, Veneri ad verſatur & libidinem extinguit. Lac generat, ubi 
defecit a calore & ficcitate, contra in temperamentis frigidis. 

Calculi fruſtulum, ſucco iuſuſum, per tres usque ad viginti ſex dies partim 
folvebarur, partim mollis fiebat. 

Idem Succus vi ſaponacea ad fundendum & diſſolvendum id, quod tenax 
i, in corporibus melancholicis maxime prodeſt: & proſtat hiſtoria in {is 
Germanicis Viri, malo hypochondriaco pertinaci affecti, in quo ventriculi im- 
becillitas, anxietas a ciho, reſpirandi diffieultas, aurium tinnitus & flatus co- 
pioſi. in ructus erumpentes, aderant, frequenti Lactucæ uſu, quam in pran- 
dio & cena comedebat, curati. | | 

Folia ſicca ſeu Lactuca vetuſtior & cauleſcens, cibo minus apta, amarorem 
contrahens & aliquid acrimoniæ, abſtergendi facultate non vacans, præſertim 
Succus lacteus, qui oculorum argemas & maculas delet, & vitia cutis 
emendat. | | | 

Radix lactea, amara, acris, odore ſimilis papaveri; & quidem vis hy- 
pnotica heret in ſucco lacteo, reliqua planta tota refrigerat, diluit, nutrit. 

Semina accen{eatur Seminibus quatuor frigidis minoribus, & ad eadem 
vatent, quiz Folia, inodora fere & inſipida: adjunguntur Emulſionibus in fe- 
bribus continuis, vigiliis, ſtranguria & Gonorrhœa. 


N. LAMIUM album non fetens folio oblongo. C. B. Muite As- 
changel or dead Nettle. Vid. Galliopſis. | | | 
ores ſaporis ſunt ſubdulcis, aliquantum glutinoſi & ſubadſtringentis. 
Folia odoris non prorſus expertia, ſed longe minus validi quam Lamii ru- 
bri, ſiporis herbacei, ſubdulcis, ſubadſtringentis, & Decoctum coloris fuſci 
ficbat addito Vitriolo Martis; Infuſum in Alſton? experimentis viride, & In- 


ſuſum ſummitatum Noridarum vix rubefecit ſolutionem Heliotropii. | 
Con- 


WATERIES MES Fm 2 


Conſerva ſumm tatum vel decoctum in vino ſpecifica eſſe dicitur in Fluore 
albo, & flores, in vino Clareto levifſime coctos, ſiſtere fluxum ſanguinis hæ- 


morrhoidalem. 
Commendatur tuſa & impoſita ad diſcutiendos tumores etiam Erophuloſos. 


C. LAPATHUM. Rumex Latinis. Dock. 

Lapathum a Agee gen ab exinaniendo, quod foliorum decoctum alvum 
emolliat, & exinaniat. 

1. Lapathum folio acuto, quod Oxylapathum Dioſcoridi & Plinio C. B. 
Sharp pointed Dock. | 

2. Lapat hum aquaticum folio cubitali C. B. Britannica Ant iquorum vera 
¶Juntingii, fed Dodonæo mihique potius Hippolapathum Dioſcoridis. Great 
Water Dock. 

3. Lapathum acetoſum vulgare. Acetofa pratenſis c. B. Common Sorrel. 
Rai. Synops. An JLapathum quartum Oxalis apud Dio ſcoridem dicta, & Oxy- 
lapachum Galeni? de hac vid. Acetoſa. 

Anceps aliquamdiu hæſi, an has Lapathi officinalis ſpecies collocarem ſub 
titulo Communium nobis Veteribusque, an ſub titulo Dubiorum: verum, quum 
non tantum omnes congeneres ſint, etiam ſecundum Botanicos hodiernos, fcc 
& viribus & qualitatibus ſimilibus præditæ, ſpero, me tandem recte poſuiſſe 
has Lapathi ſingulas ſpecies ſub titulo primo. 

uidam refraguncur Lapatha noſtra eſſe Veterum, ſed palam eſt, Galen“ 
Oxylapathum fuille Acetofam : inquit enim „ Oxylapathum eſt Laparhum 
„ acidum & „ Oxalis & Oxylapathum ſimpliciter acida ſunt, ſeu ſaporis 
„ Acidi ſinceri; & omnia hc refrigerantia eſſe expertus fum ” 

Miror Muntingium, & cum eo Raium affirmare, Hydrolapathum noftras 
deſcriptiombus Britannicæ apud Veteres per omnia reipondere. Profecto, 
hand ſerutati ſunt Veterum ſeripta. Primo enim, apud Dioſcoridem radix 
Britannicæ tenuis eft & brevis, verum Hydrolapathi noſtratis radix eſt craſſa, 
lata ac mantis fere longitudine, Secundo, eodem authore Dio/coride, Britanni- 
ca folia habet ſylveſtris Lapathi, quod parvum eſſe deſeribit lib. II. cap. 169. 
& in eodem capite Hippolapathi meminit, utpote oleris magnt in paludibus 
naſcentis, cut equidem Hydrolapathum noſtras longe melius convenit, quan: 
Lapatho ſylveſtri Dioſcoridis: proinde quid fuerit Britannica apud Dioſcori- 
dem non liquet, ſed hoc manifeſtum eſt, Hydrolapathi noſtri radicem viribus, 
alvum leniter ciendi & adſtringendi, aliis Lapathis & Rhabarbaro convenire. 

De Lapatho hæc apud Veteres proſtant. Miſtam facultatem ſortitum eſt, 

diſcutiens quiddam & repellens habens. Firmat commanducata radix dentes : 
_ eadem, cum vino decocta, fillic alvum. Siſtunt muliebrem fluxum Racices 


trit 


= WjAT/RIES MEDICA 


trite & ſubditæ. Ex aceto coctæ, aut etiamnum crude? impoſite, Jepras, 
impetigines & ſcabroſos ungues curant ; ſed ante locus nitro aut aceto in ſole 
1 eſt. Quin & earum decoctum pruritus corporis * vice fotus 
alluſinn, aut in ſolia balnearum additum & affrictum. 

edem aurium dolores leniunt itemque deptium, ſi in * cocte colluan- 
tur, Strumas parotidasque ſimiliter in vino coctæ & impoſitæ diſcutiunt, ace- 
to vero decoctæ & impoſitæ henem extenuant. 

Cum Vino decoctæ ac bibitæ regio morbo laborantes perſanant, calculos 
v=lice comminuunt, menftrua cient, & a ſcorpione ictis auxiliantur: necnon 
a cane rabido morſis, ulcere decocto radicis n herbaque impoſita, & 
de ipſa bibentibus ægris. 

In feLre dandum Oxylapathum, v. g. nempe in Tertianæ febris exquiſitæ 
euratione pro alimento moderatiſſime nutriente. 

Oxylapathi Scmen ex aqua aut vino utiliter bibitur contra dy ſenterias, cœ- 
liacorem aſteQus, ſtomachi faſtidium & ſcorpionis ictum. 


NOT. Oxylapathi Folia ſubacida ſunt & adſtringentia. 

Cocta comeduntur ut Braſſica & alvum ſubducunt. 

1. Lapathi ſanguinei ſeu Lapathi folio ſanguineo rubente C. B. Succus ru- 
ber eſt & acidus. 

2. Lapathi vulgaris folio obtuſo C. B. juxta fimetum caules luxuriantes no- 
tavi acidos fuiſſe inſtar Acetoſæ. . 

3. Khapontici folio Lapathi majoris glabri, Rha & Rheum Veterum C. B. 
de quo inſra, Caulis egregie & grate acidus eſt, 

4. Lapatii folio acuto criſpo C. B. Folia magis rubefaciunt Chartam cæœru- 
team quam Radix, argumento, ca plus acidi continere. | 

I = Radix Odoris eſt gravis ſaporis amaricantis, adſtringentis, & 
ſubac Decoctum ſaporis erat ſubdulcis, valde auſteri & ſubacris in gut- 
ture, Riz barbaro non diflimilis, tum croceo colore, tum fapore & operatio- 
ne, ventrem ſolvers & Giſtens; omnia enim Lapatha majore doſi purgant. 

Magis amara quam Rhaponticum & forte magis cathartica, & ut Rhabar- 
barum dupla doſi. | 

Decottum Aavi coloris mutatur ad nigrum, addito Vitriolo Martis: Suc- 
cus valde adſtringens eſt, & cum eodem cæruleſcit; ſpiſſeſcit cum liquoribus 

alcalinis; fluiditatem ſervat cum Acidis. 

Sueeus mecum non mutabatur a Syrupo Violarum, attamen Radix Lapathi 
folio criſpo rubefacit Chartam cæruleam. 

Virtus Radicis, nempe Oxylapathi, extrahitur Aqua & Spiricu Vini rectifica- 


to, & utriusque Extractum ſatis amarum eit, valde aufterum. 
| | Ls Caro 


NM. A T E XR IE S ME D — 


Caro quæcunque quamvis vetus & dura, fi cum Lapatho cujuscunque ge- 
neris coquatur, tenera & mollis evadit. Langham Hort. ſanitatis. Raii Hiſt, 
Extrinfecus loco lotionis, fotus vel unguenti adhibetur in ſcabie ferina, 
ſerpigine & herpete miliari; decoctumque cum effectu propinatur ad ſangui- 
nem repurgandum in morbis cutis pruriginoſis & Eryſipelate; neenon in Icte- 
ro ab experimentis recentiorum. 
Semen omnium Lapathorum adſtringit: Acuti ſaporis eſt valde adſtringen- 


tis, ſimulque aliquid acrimoniæ ſe prodidit, & infuſum cum Vitriolo Martis 
nigreſcebat: frixum in dyſenteria & lienteria valet. 


Obtuſi ſemen, in lacte coctum, hoc inſpiſſabat. 


C. LAPIS Bezoar Orientalis. Oriental Bezoar. 


Hujus non meminere Græci antiqui, nec Latini, ſed ejus primus meminit 


Rhazis, qui obiit A. D. 932, poſteaque Avenzbar. 
Occidentalis Beæoar primus meminit Monardes Hiſpalenſis A. D. 157 1. 


NOTE. Lapidem Bezoar Orientalem inodorum & inf ipidum eſſe pronun- 
<iant aliqui, ſed in quibusdam ſpeciminibus odoris eſt mitis, grati, ad Ambram 
gryſeam accedentis. 

Super ferrum ignitum fœtet, & deſtillatus Sal volatile ſuggerit, cum ani- 
malis originis ſit. a 

Vis abſorbendi acida vitioſa, ei tributa, non ſtabilitur experimentis; plura 

enim ſunt Acida cum quibus non ebullit: in experimentis Fred. Slare quoque 
non efferveſcebat cum Omphacio, aceto, Oleo Vitrioli forti aut diluto, Spi- 
ritu Salis, aut Nitri: nee equidem aliquid certi de aliis virtutibus traditur. 


D. LAPIS Calaminaris. Ochra Zinci. 


Quidam exiſtimarunt, hunc eſſe Cadmiam antiquorum, ſed perperam ; 
Cadmia enim Dioſcoridis recrementum erat aEris, & Cadmia nativa Plinii Cu- 
prum continebat, cujus Lapis Calaminaris noſtras expers eſt. Salmaſius ta- 
men affirmat, antiquis cognitas fuiſſe duas ſpecies Cadmiæ, quarum una Cupri 
expers fuit, unde Orichaleum, vel Aurichalcum Veterum parabatur, luteo 
vel aureo colore indufto, addita Cadmea terra. 


NOTZ. Hie lapie ſaporis eſt nullius evidentis. Abſorbet Acidum, cum 
Spiritu Nitri & Spiritu Vitrioli efferveſcens, in Spiritu Salis ſolubilis, ejus- 
que & Spiritus Nitri aciditatem deſtruens; & ex hoc lapide cum Sale Am- 
moniaco producitur Spiritus volatilis, quemadmodum ex Calce viva & ex 
Sale Tartari cum Sale Ammoniaco. 


Mm | Igni 


273 


, 
2 r 4 PREY dogs IE £ rr — . 
*= D —— — — — w b : 0 * : * 
. ͤ— e 7 , 4 
ERS — — vn — — — - 
— — —— — 3 E 8 * - a2 % 
— ET . — - 


rer 
= 


ele 
— 


= . a 
9 * r 2 8 * 
— , — — I _—o—d SI; 2c Dr Een re tc ee nr et. 
— — = 


_ 


pn — * — * 
— 5 =D 
” — — - — — I — — 222 — * > — 
— * — — 7 8 Sn —— 22222 222 — 2 — _ —— — 2 . — _ 
I — — pa - : * Nr „„ TN n — = 
PP ĩ iS ex -, — * 


© _ 


wth + 
— 


* — . 7˙ 1 SD en I nd 
A 2. 1 
r 
— - 
E — * — 
r 


e 
1 EE MEFE < A 
8 — 


— PS, 8 g 2 by . 
AI TIES nnd un" ae 


— — 


—— — 
. eee EE og Sand Wor — Ie 
® £2 * . 1 . * 28 ww 

* * —— 5 b 
— . 
k Cs. 
-—_ 


-_ 
S > — 22 5 PI 
* * — k 4 Lt 
r 
— 9 * 


ars MED1TC 4 


Igni validiori injectus mox tingit lammam inſtar Zinci, colore elegantiffi. 
me viridi, qui tamen nec Sulphur nec Arſenicum redolet, ſed odoris eſt mi- 
tioris fingularis, & in flores leviſſimos, primum cœruleſccntes, dein gryſcos, 
albos condenſatur. Præter hanc volatilem partem, adeſt inſuper in Lapide 
Calaminari plurimum Ferri, tum & Terra, non metallica, ſatis copioſa. Fer- 
rum patet hinc; 1. Calcinando flavior fit. 2. Acidum marinum ex eo ex- 
trahit tincturam ſaturate flavam. 3. Cum Oleo caleinatus ferrum, magnet 
cedens, exhibebat. 

Ulcera carne replet: infantum ben inſpergitur: Ulcera & vul- 
nera antiqua ſanat; quamobrem Unguentum è Lapide Calaminari, aceto & 
oleo Olivarum ac Emplaſtra nonnulla inde fiunt. | 

Igni inditus donec rubcfiat, & ter vel pluries in aceto extinctus, potenter 
repellit in inflammationibus palpebrarum, quin & non ablutus prœſtantiſſi - 
mus eſt in affectibus oculorum, & ſeepe uſurpatur ad tollendas pelliculas in 


ZN oculis pecorum. 
Porro & datus fuit interne, ejusque uſus largus dicitur tutus ſuiſſe in Dy- 


ſenteria. 


LAPIS Hæmatites. Bloodſtone. 
Noſter non eſt Dioſcoridis nec Galeni, Vide Hematites.. 


N. LAPIS Hibernicus. Ardeſia Hibernica, ſeu Tegula Hibernica 
Pharm. Paris. Iris} Slate. | 
Dicitur primum detectus fuiſſe in centuria ultima. 


NOTE. Lapis eſt friabilis, coloris ſubcœrulei, vel nigreſcentis, odorem 
ſulphureum tractando & fumos ſulphureos in = emittens, aliquantum un- 
ctuoſus, ſaporis plus minus acidi, auſteri. 

Experimenta non pauca inſtituta ad inveſtigandam hujus Lapidis naturam 
proſtant (): hie imprimis notanda venit inſignis varietas, quoad gradum 
aciditatis in hoc lapide; nempe aliquando faporis ſubdulcis, ſubacidi, adſtrin- 
gentis, & Vitriolum Martis redolentis, a aliquando longe magis aeidi, auſteri, 
& aliquando aluminis inſtar, pro ratione atatis, vel expoſitionis aëri, cujus 
acidum attrahendo Vitriolum Martis exhibet, unde ſab terra plerumque mi- 
tior, & uſui interno aptior, debiliorque, &, cum latte coctus, hoc tantum- 
modo inſpiſſat, quum ditior lac evidenter coagulet. 


Terram 


— — 


(2) NMetlodidl Synopſis of Mineral Waters. 


* ATT IAI E MED HR 2s 


Terram martialem huic adeſſe patet ab omnibus experimentis; 1. Sapore; p | 


2. Linctura ejus infuſi in aqua cærulea vel purpurea, addito pulvere galla- 
rum; 3. Effloreſcentia vitriolica martiali, quam exhibet ut aliæ Pyritæ diu 
aſſervatus; 4. Colore rubro, quem acquirit calcinando, & ſimul majore dau- 
ritie, argumento terræ argillaceæ. 

Ab experimentis inſtitutis, in loco citato memoratis, concludere fas duni 
 hunc lapidem conſtare è terra bolari, ſulphure, Vitriolo Martiali & tantil— 
lo Cupri. His addidit D. Hill Alumen, fe ; partem Aluminis è ditiore ob- 

tinuiſſe teſtans, quod & ipſe ulteriore examine diverſorum hujus generis api. 
dum confirmatum vidi fic: 

I. Speciminis cujusdam hu jus Japidis decoctum tincturam rubram extraxic 
è ligno Campechiano, ut Alumen, non czruleam, ut Vitriolum. 

2. Alterius decoctum forte exhibuit tincturam coccineam cum ligno Cam- 
pechiano & ceruleam cum Oe gallarum, ene combinationis Vitrio- 
li Martis cum Alumine. 

3. Tertium ditius tincturam icurate rubram extraxit è ligno Campechia- 
no, & calcinatum tincturam coccineam ex eodem ligno, ſed cum pulvere 
gallarum nullam ſubiit mutationem, argumento Aluminis fine mixtura Vitrio- 
Ii Martis. | 

Ab experimentis recenſitis patet, compoſitionem hujus lapidis variam, & 
proinde vires & doſin incertas eſſe, quare vix damnum inferri Medicinæ, 
eam prorſus omittendo, etſi recte exhiberi dicatur in contuſionibus internis, 
ſanguinem ſcil. coagulando, ejus affluxum ad partem læſam præcavens; quin 
& in Miſcellaneis Curioſis dicitur ad 5ſs exhibitus, obſtructiones aperire, men- 
ſes movere, & precipue Pleuritidi ſuccurrere. 


c. LAPIS Fudaicus, Attio Lapis Syriacus. The Fews Stone. 


Dilutus nullam qualitatem guſtui repre ſentat, attamen ciceris magnitudine 
| folutus ad cotem, collyrii inſtar, cum aque calide cyathis tribus, potu urine 
difficultati auxiliatur & veſicæ calculos frangit. Hec Dieſcorides, Galenus 
vero inquit „ in quibus nos expert ſumus, in calculis renum efficax, {ed in 


,, calculis veſicæ profecit nihil . 


NOTE. Eft ſpinula Echini marini petrefacta, e Spatho puro conſtans, 
& proinde valide ebullit cum omnibus Acidis, in iis perſecte ſolubilis, in ig- 
ne calcinabilis, & cito fit Calx viva, atque cum acido vertitur in naturam 
flinam, unde urinam promovet, arenulas & calculum pellit, inodorus & 
inſipidus. 1 


Am 2 | Brafa- 


rats MEDIC A 


Braſayolus confirmat Galeni teſtimonium de efficacia ejus in Calculo renum: 

Apud Ermullerum in urine difficultate & calculis ſolvitur in Spiritu Salis; 
que ſolutio inſpiſſatur in cineribus, & coagulum pulveriſatum per deliquium 
in cella vel alio loco frigido fluit. Credo medicamentum Lithontripticum nu- 
per decantatum, Liquid Shell dictum, hoc modo, Solutione nempe terræ cu- 
jusvis calcariz in Spiritu Salis, parari. 


C. LAPIS Lazul: Arabum; Dieſeoridis & Galeni Cyaneus; Latine 
Cærulcus. Lapis Lazuli obſcure cæruleus, punctulis pyritaceis. La- 
pis ſtellatus Me ſue. „ Plinii. Walerii Mineralogie. The A. 
zure Stone. 


Apud Plinium Lib. 37 Sect. 39 alterum Sapphiri genus bandit in . 
aurum punctis collucet cæruleis, a noſtra Sapphiro prorſus diſcrepans, que 
& tota cærulea & pellucida eſt. 

Vis ejus eſt modice erodere, cruſtas gignere & exulcerare: ineſt & ei 
nonnulla adſtrictio, ſeu vis reprimendi. 

Pulveriſatus ſuper palpebras facit naſci pibs, quia minuit removet hu- 
mores calidos, abſtergens & ſtypticitatem habens, authore Averroz., | 


NOT. Saperis eſt aliquantulum ærei, de Cupro participans, & proindi: 
ſolvitur in Spiritu Salis, inde ſaporem Vitrioli Veneris acquirens., 

Calcinando vaporem ſulphureum emittit. 

Orientali vis Electrica dicitur ineſſe, ut Suecino in Miſcellaneis Curioſis. 

Analyſin ejus tradit VMoodwardus, aſſerendo, yu conſtet 1. ſubſtantia ai- 
ba ſpathoſa vel cryſtallina, 2. Micacea flava, 3. Marcaſitica flava, calci- 

nando emittente fumos ſulphureos. 4. me ng pier eee di- 
cta, quæ quando ditior 4 Cupri & tantillum Argenti exhibet. Tandem ve- 
ro ulteriore indagine Marggraaſi: & aliorum patere videbitur, hunc Lapi- 
dem Argentum continere, ſed non Cuprum, quoniam 1. Colorem ſcum ceru- 
leum diu retinet in 1gne, quum Cuprum nunquam exhibet colorem, qui non 
ſtatim evaneſcit in igne. 2. Spiritus Salis Ammoniaci, additus Solutioni. 
cuilibet Lapidis Lazuli crudi vel calcinati, non exhibet colorem ceruleum, 

Vide plura apud Cronſtedt, Syſtem of Mineralogie. 

Supra & infra purgat, ſed, quum omnes partes ejus non ſint æque ſaturate, 
doſis incerta eſt, unde &, ob violentiam operationis, haud locum meretur in 


Materia Medica. 


D. LAYENDULA anguſtifolia C. B. Common Lavender or Spike, 


Foliorum & Florum odor & ſapor —_— ſed florum fortior, Odorem enim 
_ Teſas 


M A TF ERNIE MED ECEA 277 


po ſſidet reſinoſum, aromaticum, validum, gratum, Saporem, calidum, aromati- 
cum, ſubacrem, ſubamarum, ſubadſtringentem, & ad finem amygdalas amaras 


reſipit. 
Infaſbm florum nigreſcit cum Vitriolo Martis cum quo in ſecundo experi- 


mento virideſcebat. 


Infuſum tantummodo diluit Syrupum Violarum, vix mutat ſolutionem He- 


Lotropii. 
Virtus extrahitur Aqua, ſed Spiritu rectificato potentius. 


NOTE. Oleum Spicz vulgare nihil eſt niſl Oleum Terebinthinæ cum 
pauxillo Olei eſſentialis Lavendulæ. 
Extrinſecus adhibetur in fotibus calefacientibus & roborantibus, in tumori- 
bus frigidis, & ſpeciatim Spiritus, a floribus aliquoties abſtractus, in rhcuma- 
tismis & arthritide declinante egregium adfert ſolamen, & in ulccribus anti- 
quis, fiſtuloſis, & in tendinoſarum partium læſionibus plus opis præſtat quam 
ingens emplaſtrorum & unguentorum farrago. 


Ad membra paralytica & quæ frigiditate læſa ſunt conducit Aqua & Spi- 


ce herba frictu & fotu, ea calefaciens, & priſtino vigort reſtituens atque 
tremorem auferens. 

Adhibentur quoque Flores in Maſticatoriis ad ex{iccandum & revellendum 
in catarrhis, ſalivam copioſe elicientes, & in aphonia, ſpiritu, in quo flores 
infufi ſunt, ſaccharo inſtillato, tarde in ore ſoluto; & contra pediculos nil 
melius Oleo Spice ; Aqua florum pediculos capitis & pubis lotione fugat. 

Interne utuntur in urina, menſibus ac fœtu pellendis, & in terminibus fla- 
tulentis : egregium prebent auxillum ſenibus vertiginoſis, niſi malum oriatur 
ab inflammatione intra caput; tunc enim maxime nocent. Profunt quoque in 
memoriæ debilitate, ſal volatile penetrantiſſ:num habentes, quod ferum ſu- 
perfluum, nervis adhærens, diſſipat. 

Lavendula operationem ſuam fere totam abſolvit inſtar exploſionis ſclope- 
i, cito avolans, fecus quam ſtæchas, qui diutius in ſanguine hæret, hinc in 
quibusdam affectibus capitis nimis implet & minus tuta eſt quam ſtechas. 


C. LAUREOL 4 ſemper virens flore viridi C. B. Græce Daphnoi- 
des, Latine Laureola, a ſimilitudine foliorum Lauri. Surge Laurel 
er Dwarf Laurel. 

Omnibus fere notis convenit Daphnoidi Dioſcoridis. 

Guſtatu folioram os & fauces incenduntur. 

Commanducatum folium pituitam è > capite cxtrahit: ſternutamenta mover, 
Folium, ſeu recens ſeu aridum, in potu pituitoſa per alvum dejicit, vomitus 
quoque ac menſes cet. 


Mm 2 Baccœ 


* — >. —— ut * 
— — HF I Sp — r — _ 0 0 
— 5 — — 5," 3 — - — — — — — —— — — — — 2 _ — — 

E — — Y — — — — - —— — a — — 
7 N * of — . * 22 . — > — * 

XA xz 33 = — EI Tut I OE PER — 2 —_— — + = — — 2 * 2 = — 

4 * 2 = LR .. * 
ws _ 5 
4 "Y the”; 


Of. 
— mr es on 
2 
S 8 
Ri. * 3 — —— — 


n ä 
- . 1 * 
—— 3 . H — * 8 

— — DOE — 
2 2 * —— 232232 — 
. — — — one tt — 

ee 

RR 2-3 fe 

Sfx; 


Nen AT — 
Las 2 - — 
— FIR = com wa 2 
—— . — 
” * * 7 —— N 


4 — — — 


. 


Dr 
= r 
r 
3 


— 
„ x. 7 


— IE 
— 


—— 


LOTT) 


IRA 

— — 
S 
— — if — IF 


— — 


CY . 2 — yu 4 
ned PPY „ ee 
5 
9 — — ü—jää DñW.Ü — — 
UE * Go 
L 8 — ra Fr IH 
— — — r 


278 WjA THERIES MEDICA 


Bacce quindecim potæ purgant. 


NOTE. Folia, Fructus & Cortex os urunt. Folia aliquantum mueilagi- 
noſa, & Baccz dulces primo guſtatu, mox os & fauces excalfaciunt ut pi- 
per, calore vero longe diutius durante, ſcil. ad 16 vel 20 horas, & omnes 
dict partes violenter purgant pituitoſos & bilioſos humores. | 

Folia, cuti applicata, cauſtica ſunt, Pulvis in aceto maceratus, dein ſicca- 
tus, utiliſſimus eſſe periuberur in vulneribus ubi gangrænæ metus. 

Qui ægre deſudant trito ſemine cum accto inunguntur. 

Ruſtici dicuntur fe pur gare longe minore doſi quam ſupra, Dioſeoridi præ- 
ſeripta, ſc. baccarum No. ij vel iv, & ſæpius inde excitari vomitum, hyper- 
catharſes vel dyſenteriam. | 

In Aceto macerando corrigi poteſt. 


C. LAURUS. 

1. Taurus vulg. C. B. The common Bayiree, 

2. Laurus Iatifolia platytera Dioſcoridis. C. B. The broader leaved Bay - tree. 

Similiter apud Dioſcoridem duplex eſt : una tenui folio, altera latiore. 

Folia deſiccant & calfaciunt vehementer, ac, fi recentia ſunt, aliquantu- 
lum adſtringunt. | | 

ITrita & illita veſparum apumque ictibus auxiliantur. Eadem adhibita cum 
polenta & pane, ad inilammationem quamlibet leniendam, valent. Antiſepti- 
ca ſunt, authore Galeno, dum ait. „Ne putreſcat Medulla aut Adeps, aut 
„ ſitum colligant, in ædibus ſiccis atque editis & ad aquilonem obverſis, par- 
„ vasque habentibus feneſtras apertas, cum foliis Lauri ſiccis repono 

In remedio Uvule relaxatæ prodeſt, quadrantem pondo baccarum folloram- 
ve decoquere in aque ſextariis tribus ad tertias, eaque calida gargarkare. 

Decoctum ex foliis inſeſſu vulvæ ac veſice vitiis convenit. 

Pota ſtomachum gravant & vomitionès cient. 

Commanducata, atque devorata per triduum terna, liberant a tuſſi. Eadem 
proſunt ſuſpiriis trita cum melle. | 

Bacce calidiſſimæ ſunt, magis calfacientes quam Folia. In medicamentis 
inſeruntur, que nervorum laſſitudines reficiunt, & acopa vocantur ; atque 
unguentis, quæ calfaciunt & diſcutiunt. | 

Proſtant in compoſitione Andromachi ad iſchiadicos, & in tumore frigido 
fatuoſo, oleo incoctæ, uſu externo: necnon in cura Icteri in oleo coctæ ex- 
purgant colorationes, & ſudores movent han exſurrectionem mane a ſomo 
fricate. 


Perunctos ſucco ſugiunt venenata omnia. 
| Cutis 


WATERFES M E D I C A 275 


Cutis pruriginem ſuccus baccarum emendat & phthiriaſin : Vitiligines 


emaculat (4). 
In EpinyCtidibus, ulceribus manantibus & ulceribus oris ac furfuribus ex 


Oleo illiniuntur. 
Expreſſus ex us ſuccus aurium doloribus auditüsque g gravitati auxiliatur cum 


vino vetere & roſaceo inſtillatus. 
In eclegmate trite cum melle aut paſſo, authore Dioſcoride, proſunt tabi, 


ort hopnæœæ & in pettus deſtillationibus; authore Plizio, tuſſim veterem ſa- 


nant binæ, detracto cortice, in vino potæ: fi & febris ſit, ex aqua aut 
eclegmate ex aqua mulſa, aut ex paſſo decoctæ; concequunt enim pituitam 
& extrahunt: in tabidis tamen cum ſanguinis rejectatione recte vetat Galenus 


ob calorem baccarum. | | 
Contra Scorplonum 1ctus ex vino bibuntur, decem baccis potul datis, 


NOTE. Folia ejusdem fere odoris ſunt & ſaporis ac baccæ, fed mitiora 
& minus oleoſa, cum odoris ſint grati, aromatici, ſaporis acris, calidi, ama- 
ricantis, & ſimul ſubadſtringentis, adſtrictione in viridibus evidentiore : in- 
fuſum eorum quoque evidenter adſtringens, & tum inſuſum, tum decoctum 
cum Vitriolo Martis viride fiebat; hinc ſtabilitur vis adſtringens, his foliis a 
Veteribus tributa. | 

Vires ſimiles his tribuuntur ac baccis, urinam & menſes cientes, in colica, 
ac cruditatibus ventriculi prodeſſe, & in clyſteribus in colica. 

Trita olfactaque peſtilentiæ contagia prohibent, & tanto magis, fi urantur. 

Quidam ex Veteribus volunt folia Ventriculum ſubvertere; verum revera 
nauſeabundum corroborant potius, hinc cum nonnullis cibariis, praiertun Pis- 
cibus, coquuntur. 

Bacce ſunt in cenſu calidiſſimorum remediorum, (aroma Europæum, aro- 
matibus Indicis ſubſtituendum;) Jumpero affines, Oleum quoque copioſum 


& ſatis ſpirituum urinoſorum cum acido per deſtillationem exhibentes, odoris. 


& ſaporis valide aromatici, calidæ, amarz, acres, pingues & oleofe, Oleum 
quplex continent, unum craſſius unguinoſum, expreſſione ſeparandum, baccis 
maturis in aqua coctis, & ubi diu fervuerint, Oleum ſupernatans pennis aufe- 


rendo: alterum, ans æthereum valde aromaticum, in quo heæret virtus 


præcipua. 
Uſu externo, in RE "Be vel cataplasmate tumores s frigides diſcutiunt, & 


N 


— —— 


(4) Sic Oleum laurinum argento vivo jungitur apud recentes. 


AE vi 27; 09 te 


— n * 


0 
py 
* — _ 1 
8 $i 0. 5 
— * — 22 — — 

1 * Spec aa 
7 83 —— n 

: 2 iy + > Benn” 


9 CO OT * — - . 
n 9 EDD: 
5 4 8 5 360 
— — — p = 
* l — —— — 
— — 
— — png — 2 
* — — 2 © * 1 * 
2 22 — 1 * * — — a. 
- — wagy a W oa 4 — 
5 — . — 4 — — * IE... => 
- - _ - - 2% es 1 EY LP conic S 
* 4 e * 7 A 2 . K . N 2 * * 


7 — 0: 
ä — — co _ ke —— 
I r we es, 8 
— * = ä 


ATT EAIES MEDIC a: 


in vino coctæ, in atonia partium paralytode, & doloribus a partu egregiæ 
ſunt; atque adduntur Clysmatibus carminativis & anodynis. | 

Oleum expreſſum dolores, a frigiditate ortos, ſedat in hominibus & peco- 
ribus, partibusque, ſcabie aut paralyſi laborantibus, valde utile. 

Interne ventriculum refrigeratum calefaciunt, concoctionem humorum 
crudorum promovent, languentem appetitum excitant, tranſpirationem abun- 
dantem producunt, egregie carminative ſunt. Oleum deſtillatum ad gut- 
tas v egregium eſt Antieolicum. Diuretie & emmenagoge, & apud Hippo- 
cratem dantur ad partum accelerandum. Matthiolus autem præcipit parturien- 
tibus Baccas vj vel vij ſumendas. 


C. LENS. Lenticula. Lens vulgaris ol B. Lentils, 


Ut Cibus & Juſculum (r) antiquo tempore nota & jam apud Orientales 
in frequenti uſu fuit Lens: hi enim Lentibus, facile ſolutis in maſſam 55 
juſculum exhibentem, coloris Cocoladæ utebantur. | 

Lenticule ſuccus deguſtatus, perſpicuam miſturam repræſentat, tanquam 
nitroſo auſteram : hinc intelligitur operatio ejus diverſa, quemadmodum Bras- 
ſicæ: ſcil. Lentem aut Braſſicam decoquito, poſtea decoctum Oleo, garo pi- 
pereque conditum, propinato ; videbis quidem potione alvum dilui, ſolidi au- 
tem corporis eſu conſtipari. Corticem equidem habet magis adſtringentem. 
Caro craſſi eſt ſucci ac terrei, auſteram qualitatem habens exiguam, cujus 
cortex multæ eſt particeps. Hine Lens, cum cortice cocta, alvum ſiſtit, ſed 
ſi detracto ante cortice, accurate discoquatur, prima aqua, inter coquendum 
eſſuſa, al vum ſolvit. 

Contra, bis coctæ Lentes facultatem habent ſucco contrariam, ut que 
Ventris fluxus ſiccent, ſtomachum & inteſtina corroborent, quamobrem cœ- 
liaeis & dyſentericis Tibus eft accommodus: & uſu externo decoctæ Lentis 
ſuccus ad Oris exulcerationes & genitalium, ut purgans, & adſtringens uſur- 
patur; pernionibus lenticulæ coctæ & trite r proderit, ut & ulce- 
ribus, difficile cicatricem trahentibus. | | 

| Lens vero decorticata, adſtringendi vehementiam amittit, & tunc magis 
nutrit, quam que cortice ſpoliata non eſt; ſuccum craſſum parvumque gig- 
nit, tarde commeat, non tamen Alvum . uti ea, cui cortex non eſt 
ademptus. Jure igitur qui largius hoc edulio utuntur in elephantiaſin & can- 


cros incurrunt, ſiquicem alt ſiccaque ctbaria ſucco melaucholico generan- 
| do 


o 
— 


(r) Genefis XXV. 30. 34. 
(5) Shaw's Travels. 


M ATE RI EY N 2520) 


do ſunt idonea : quare iis duntaxat, quibus aquea in carnibus cachexia, Lens 
in cibo utiliter præbetur, ſicuti aridis & ſquallentibus admodum damnoſe : 
Menſtruis purgationibus non accommoda, craſſum enim & tardifluum ſangui- 
nem reddit, at muliebri profluvio eſt utiliſſima. Ab eſu earum multo cavere 
debet ſenex. | 

Inter legumina peſſimum, etſi valentioris alimenti fit quam Piſum: pu 
ti enim cibo aciem oculorum obtundit, ægre concaoquitur, ſtomachum 1-9 
& inteſtina inflat; inſomnia tumultuoſa cxcitat, nervolis partibus, N 
capitique contraria. 

Præter vim purgantem & adſtringentem Lenti quoque adeſt aliquid dolo- 
rem mitigans, & quodammodo refrigerans: nam in inflammatis Columellis, 
poſt uſum acerborum, v. g. gallæ & aluminis, oportet Lentium decocto 
gargarizare, utpote aſperitudinem, ab iptis inductam, mitigante: & in ambu- 
ſtis ſanandis Lens, ex aqua ſemicocta, imponitur, procedente vero curatione | 
Lens cruda conteritur, ejectoque ejus furfure, decoquitur, fic imponitur, & s It 
poſtea mel adjicitur. Dolor vehemens in Inflammationibus mitigatur cata- A | 

b 


plasmate ex arnogloſſo, lente, pane & roſaceo oleo ; in Carbunculis autem 
ex Lente cotta cum mica panis tenera, utpote modice reprimente & ſimul 
digerente. In Herpete exedente, refrigerari deſiderante, Lens adjungitur 


— ng. © 
'W 


capreolis vitis; foliis rubi & arnogloſſi: decocta Lens cum polenta impoſita- It * 
que podagras lenit, ulcerum cruſtas Gs 1. rumpit, & ulcers ipſa 1 Gi: 
repurgat. 1 
Nec Lentis uſus internus prorſus damnandus; nam, preter ſupra dicta a : . 
Galeno, Lens bene cotta deponit ventoſitatem, & additis pulegio 8 ſatureia Wl. 
ſuavior fit & concoctu facilior ; authore autem Dioſcoride, decorticata Lentis 14160 
grana triginta devorataque contra ſubverſiones ſtomiehi proſunt: & Galenys | 1 
in victu ad capitis dolorem ex ebriecate & meri potu meminit Lentis, utpote WM. 
C1b1 non calefacientis. | | | 08 
b 1 
NOTE. Semen inodorum, niſi piſ um _ redolens, conſiſtentiæ & ſa- {8 
poris ut viciæ. Cortex eadem ratione WY t ad carnem, ac Coriex Fabe 1 
najoris ad ſuam carnem, ſcil. longe 3 1 gens. N | | 1 9 
Uſu cxterno ad durities & tumores diſcutiendos valet. | | 11 
Decoctum leve alvum quodanmodo laxat vel potius ſiſtit: ſed prima aqua : — 1 
eſt de torgens, edulcorans, & utiliter adhiberur pro ſotu in variolis, ſi expe- 1 
Ctetur donec inflammatio incep crit ceſſare, & ſuppuratio inchoaverit. Porro, 1 
authore Haffnanno, Lentium dec octum cbm carieis & ſemine ſeeniculi utuntur {1118 
plebeii maximo cum fructu in Variolis & morbiilis ad. exanth-matum eruption 19 
N U nem; i 4 
1 
58 

Wl 

| 1! 


- — — 
* * 


— — Aw _ " 2 p ” a N 4 — 
> 22 0 * * * 
, by — 1 — 


finales MED Ie 1 


nem; materie enim morbide acrimoniam mitigando ſpasmos & dolores ſi- 
ſtit, '& hac ratione eruptionem promovet. Confer ſimiles vires Ciceris. 
Primum decocti Lentis Jus lumbricos puerorum expellit, ut cito convales - 


cant, authore Trago. 


C. LEPIDIUM. Lepidium Jatifolium C. B. Dittander. Pepperwort. 
Lepidium dictum, quod awnSes ſeu ſquammas & maculas faciei delcat. 
Confunditur Lepidium cum Iberide à plerisque niſi Plinio, qui Lepidium 
deſcribit follis laurinis, quum Iberis folia habet naſturtii: proinde ex Plinio. 
depromendæ ſunt vires, que Iberidi videntur ſimiles. Vide Lberis, 
Lepidium inter urentia locatur: hinc in facie cutem emendat exulcerando,. 
fic tamen ut cera & roſaceo facile ſanetur, lepras & pſoraz eodem modo 
tollit & cicatricum ulcera. Tradunt in dolore dentium alligatum brachio 


lateris affecti, convertere dolorem 0 t). 


NOT. Saporis eſt acerrimi, calidiſſimi, preſertim Radix, urentis 1 
amari, acrimonia tamen maſticanti non diu durante, inſtar piperis, unde no- 
men Anglicum, & quidam iu cibis utuntur ut pipere, fortior quam Naſtur- 


tium & quam Raphanus . cui odore fere ſimilis. Commanducata 


pituitam elicit. 

Chartam cæruleam rubefacit. 

Exſiccando perit acrimonia, ſed recentis acrimonia extrahitur Aqua & 
Spiritu Vini rectificato: cum utraque elevatur in deſtillatione. | 

Veſicas excitat, & cum _—_ trita, impoſitaque dolori * & po- 
dagræ auxiliatur. 

Antiſcorbutica eſt optima hec Radix, fi caute uſurpata & cum aceto tem- 
perata fic, ſin imprudenter, urit ventriculum : alias pituitam acidam ventriculi. 
corrigit, ejusque cruditates viſcidas abſumit, & appetitum egregie excitat. 

In Adis Germanicis commendatur, ut euporiſton in feorbuto frigido, foliis 
recentibus lotis ſuperſtratis pani, butyro illito, & maſticatis, fic omni acri- 


monia conticiſcente. 
Apud nos in comitatu Corcagienſi æque ac in Anglia, exhibetur ad partum 


accelerandum. 
. 


— _ - ” — _ 


woe 2 Excitaret enim — quæ dumoris impetum, quo dens vexatur, ad brachium res 
2 


MATERTES MED LR 22 


C. LEUCOIUM luteum vulg. C. B. Wall- flower. Grace Leucoion, 
Arabice Cheiri. Quamvis ſi interpreteris Leucoion, albam Violam 
dixeris, uno tamen nomine omnes, nempe Jute, purpure & albæ 
intelliguntur. Antiqui luteas magis laudabant, & nunc Medici Us 
potiſſimum utuntur. 


Eft medicamentum, ſi quod aliud, amarum. Flores oculorum cicatrices 
eraſſas extenuant. . 

Aridi flores fervefacti in deſeſſionibus valent in vulve Morbis, rage 
pellunt : &, ſi quis virium eorum vehementiam multa aqua aut alia re admiſta 
retundat ac mitiget, habebit ad phlegmonem non malum medicamen. Sic & 
decoctum ejus, {i non meracum fuerit, fomento uteri phlegmonas ſanat, præ- 
ſertim quum diutino tempore ad ſcirrhi modum induruere. 

Menſes quoque decoctum florum movet, ſecundas fœtusque mortuos eli- 
Cit, ac, fi bibatur, abortum facit. 

Cerato excepti & impoſiti Ulcera, ægre ad cicatricem pervenientia, & ri- 
was ſedis curant; cum melle oris ulcera, que aphthæ dicuntur, ſanant. 

Semen ejusdem facultatis eſt, & duarum drachmarum pondere ex vino po- 
tum, aut cum melle ſubditum, menſes, ſecundas & partus extrahit. 


NOTE. Flores odoris ſuavis, fragrantis ſunt, vi ſua aromatica capitis 


gravitatem inducentes, faporis amari, in decocto & extracto valde amari, & 


partim ſalſi, ſubacris, quodammodo inſtar Naſturtii, & Aquam deſtillatam, 
dum recens eſt, ſimilis odoris & ſaporis præbet. 

Vires extr ahuntur cum tinctura ſaturate flava, aqua & ſpiritu Vini. 

Folia valde amara cum acrimonia & odore Naſturtiorum, & mucilaginoſa. 

E Floribus fit Oleum, infuſione paratum, tumoribus frigidis reſolvendis, 
doloribus ſedandis & nervis roborandis idoneum; eſt quoque inſigne anody- 
num in vulneribus & inflammationibus partium nervoſarum. 

Decoctum florum cum foliis tumores ſcirrhoſos emollit. 

Suecus inſtillatus maculas & viſus obſcuritatem tollit. 

Florum infuſum frigidum cephalicum eſt, & utile iis, qui obnoxi ſtupori, 
paralyſi & morbis convulſivis. 
 Floribus vel Succo expreſſo vix præſtantius habetur remedium ad menſes 
pellendos, fœtum & ſecundinas propulſandas; nec fere præſtantius dari reme- 
dium quam Succus expreſſus, e Cereviſia calida bis die ſumptus, ad obſtructio- 
nes hepatis recludendas in Ictero inveterato, author eſt Heſfmannus. 


Nn 2 


— CIT. taco, 4 N 5 e — © P 
4 * 1 rr 2 y : 
< 2 — * — wy 8 
— Wn g bt I A DI 1. 
— — 


rns MEDICA 
D. LEVISTICUM. Liguſticum vulg. Apii folio C. B. Lovage. 


NOT. Tota planta ſuceo flavo gummi- reſinoſo, fere ſimili Opopanaci, 
abundat; & facultatibus Angelice atque Imperatorie vieina eſt, 
Folia odoris ſunt per zam fortis & diffuſibil lis, aromatici, ad Angelice natu- 
ram proxime ace ede ntie, ſed minus grata, vel potius quaſi intermedia inter 
Apil & Aromata, ſaporis ſubacris, ſubamari, & diu maſticata ſatis calida. 

Decoctum refidei a deftillatione amareſcens erat, ſubadſtringens, & atro- 
viride, addito Vitriolo Martis, evaſit. | 

Aqua deſtillata valet, fed non habet acrimoniam herbæ maſticatæ 

Folia contuſa & cum farina, ſale & vino extrinſecus applicata, ad expe - 
diendos dolores, medulliter ad oſſa herentes, feliciter uſurpatur. Talis ap- 
plicatio contumaciſimos fundit tumores, ilosque mammarum frigidos optime 
reſolvit. | | | | 

Omnes Leviſtiei partes ſingulariter laudantur in morbis fœminarum, ſpecia- 

im folia ad menſes & lochia m ovenda, nccnon diuretica ſunt. 

| Radix = eft calidi, acris, amari, multo fortioris quam folium ; longo- 
que tempore guſtum & olfactum afticit, minus calida quam Imperatoria, ſed 
oddris f ortioris; adeſt quoque Radici dulcedo ſingularis. 

Siccata & pulveriſata inſervit Cibis condiendis, ut Piper. 

Coctionem non fert ob volatilitatem, hinè Extractum aquoſum perdit aro- 
ma, ſed retinet dulcedinem ; verum Extractum ſpirituoſum retinet utrumque. 

Contuſa, cum ſale & vino 1 ad cadem valet, ad quæ Folia ſupra: 
porro & dicitur ce ſuppurans bonum. 1 | 

It gie Ernfialcir f ſtomach, irigtdo utilis, concoctionem adjuvat, 


Lit CO 
humiditates confumit, Menſcs provocat, ad ſuffocationem hyſteri- 
* 


ſuperfluas 
cam laudatur, ac in partu difficili, & cunctantibus a partu lochiis medetur, 
Urinam educit. 

Semen gravwcolentius eſt quam reliqum partcs, ſaporis aromatici, calid!, 
ſubacris, amaricent is, ferventius quam radix, & Ligur es veteres; hodie He- 
truſei pro pipere utuntur. Coctionem non fert. 

Carminims eſt ulita oy num mulieribus, five in graviditate, five in tormini- 
bus peſt partum. Primario adhibetur ubi acidum in primis viis peccat, quan- 
do ventriculus refrigeratus eſt a viſe 808 & in flatibus diſcutiendis. 

Menſes movet & Urinam, que inde nigra ſieri fertur, 36 dicitur ſufficere 
promovendis menſibus & fudoribus. 


mATERTES MED TR wa 


D. LICHEN, five Hepatica vulg. Raii Hiſt, Liverwort. Vid. Hepatica, 


N. LICHEN cinereus terreſtris Rali. Ashcoloured Ground 1 


Inodorus, niſi quod decoctum ingratum quid redoleat, f ſaporis mucidi, fu- 
ſtidioſi; infuſum in aqua ſubdulce & adftringens, fed a Vitriolo Martis non 
mutabatur. 

D. Mead aſſerit calidum eſſe diureticum, & apo noſtrates ruricolas audi- 
vi, potum ejus, inſtar Tem uſurpatum, in calculo profuiſſe; contra tuſſes ad- 
hibitum fuiſſe author eſt Floyerus. 3 

Adverſus morſum Canis rabidi egregium eſt rem dium, pulyerem Antily 8. 
ſum in Pharmacopeia Londinenſi ingrediens. ' 


N. LIGNUM tindile Cainpechienſe. Logos 4. 


In aqua ſubſidet, Uſurpatur ad lens. colore czruleo, purpureo & 


nigro: : Saporis eſt dulcis inſtar glycyrrhize, a adſtringentis & amart- 
cantis, odoris non ingrati. 

Cum Aquis Chalybeatis & cum ſolutione Salis Martis debili colorem exhi- 
bet cœrulcum. | 

Vires extrahuntur Spiritu Vini & Aqua, ſed magis perfecte a Spiritu Vi- 
di; proinde Extractum ejus optime conficitur inf piflando decoctum aquoſum, 
dein addendo Tincturam ſpirituoſam. | 
In Dyſenteriis inveteratis decottum cum + lactis optimum eſt remedium. 


D. LIGNUM Rhedium. Raſe vod or Rhodium, Vid. Aspalathus. 
Quid fit magna inter auctores diſſenſio eſt. 


NOT. In aqua ſubſidet, flammam nutrit, oleum ſuſco- rubrum exſu - 
dans. Odor eſt ut Roſe & Oleum hine extraftum eſt primarium Cx odorg- 
mentis, uſurpatis in Pomato & linimentis. Odorem ſuum impertit Aquæ & 
Spiritui Vini rectificato, in ultimo odorem. Plus retinens. Saporis eſt calidi, 
aromatici, amaricantis & ſubad{tringentio, | 

thy ligni dicitur 5j Olet dimittere, 


8. LIGUSTRUM Germanicum C, B. Priyet. 


Cyprus Dioſcuridis idemne fit cum Liguſtro noſtro ampla a eſt controverſ a 

Negat Salmaſius & Naius, quoniam nec in arborcam magnitudinem unquam 
3 nec folia £jus capillum ruſant, quæ Cypri yy Dicſcoridem notcæ 
ſunt. 


NOTE. Folia odoris ſunt mitis, grati, & quaſi nucle: um Mali Perſice 


Yb 3 redo - 


1 


. ² iv LE =o EIT: CERES 


=»; — 


. — — — 9 — — — — 
——— — — 2 — — — ——ͤ— — 
— —— . N 1 —— — — = — — 
7 — 


eee 
124 BE, 
= * 


rains ME DI 4 


redolentia; ſaporis amari, adſtringentis, ſubacris in gutture, acrimonia qua- 
dam leni diu durante & fere os excoriante. Succus viſcoſus, auſterus, amari- 
cans, acris. Infuſum & decoctum cum Vitriolo Martis viride fit. 

Succus ſpiſſeſcit tum cum liquoribus alcalinis, tum cum Oleo Sulphuris per 
campanam, proinde notas Acidi & Alcali exhibet: fic & Chartam cœruleam 
rubefaciunt folia, ſed longe minus quam Flores & Fructus. 

Liguſtrum vulnerarium eſt inſigne adſtringens, detergens & antiſepticum. 
Pulverifata folia proſunt inſperſa calidis & depaſcentibus ulceribus. 

Conducunt ad inflammationes, putredines, exulcerationes oris & faucium, 
ad procidentiam & tumorem Uvæ, ad laxitatem gingivarum collutione, & ad 
prolapſum Ani. Celſus jubet mandere, ſuccumque in ore continere in ulceri- 
bus gingivarum. Decoctum ambuſta ſanat. In Aphthis exulceratis deco- 
ctum gargarismatis forma vel ſuccus cum melle inſigne eſt. 

Flores odoris ſunt dulcis, ſaporis auſteri, amari, den Mali Perſicæ re- 
dolentes, & fere excoriant linguam: Infuſum, ut Foliorum, atro- viride fie- 
bat cum Vitriolo Martis. 

Baccæ maturæ quoque adſtringentes ſunt & amaricantes, Oy F lores & 


Fructus qualitatibus ſenſilibus Foliis conveniunt. 


C. LILIUM Abum flore erecto & vulg. C. B. White Lilly. 

„Ex greco avgiey, quod tamen Grecis non Lilium tantum, ſed etiam 
„ Narciſſum deſignat, & frequentius quidem hoc quam illad, præſertim an- 
„ Uquis. Pane 7, heophraſeus non aliter vocem A frequentat, quam pro 
Nareiſſi genere, cui Lilium xe, ut omnibus aliis poſterioribus Grecis, 
Plinius, cam hoc minime advertifſet, in eam incidit hallucinationem in qua 
ubique perſeverat, auger Theophrajti eſſe Lilium Latinorum, Salmaſius. 
Nullus Antiquorum album addidit, ſed abſolute Lilium aut Lirium dicunt ; 
Dioſcorides tamen duo genera agnoviſſe videtur, dum ſcribit & rubra Lilia efle, 
Plinio triplex, alben rubens, purpureum. 

Flos temperaturam miſtam habet, ſcil. partim ex eſſentia tenuium partium 
& partim terrena, ex qua utique habet, ut guſtu ſit amarus, partim ex 
quea, eaque temperata, Hinc Oleum & Unguentum, quod ex eo confici- 
tur, citra morſum, digerendi ſeu diſcatiendi, & molliendi facultatem obtinet, 
unde fit ut uteri duriticbus ſit ptiſſi imum, necnon in ejus inflammationibus 
conducens. c 

Folia decocta aduſtis proficiunt, & ad obduQam cicatricem imponuntur, 
non in ambuſtionibus duntaxat, ſed in allis quoque ulceribus. Repoſuimus, 
inquit Galenus, quandoque ſuccum folicrum, cum aceto & melle coctum, 


ſuccus quinque partibus plus utroque erat, eratque inſigne Medicamentum ad 
ä omnia 


55 


22> 


MATERIES NM a» 


emma ea, que valenter exſiccari poſtulant fine morſu, tum ad vulnera omnia 
ingentia, & maxime quæ in capitibus Muſculorum eveniunt, tum ad ea ul- 
ecra, que nimis mollia & diuturna, atque ægre ad cicatricem perducuntur. 
Impoſita folia ſerpentium morſibus opitulantur. 
Radices propter clavos pedum decoquuntur, & triduo non ſolvuntur. Cum 


adipe aut oleo decoctæ pilos aduſtis reddunt. 
Ad ſerpentium ictus ex vino bibuntur, & bulbus tritus morſai apponitur. 


Tritæ cum aceto, hyoſcyami foliis & farina tritici, teſtium inſlammatio- 
nes demulcent. | 

Plus ineſt abſtergentis facultatis Radici quam foliis : nam primi ordinis eſt 

abſtergenrium medicaminum, itaque cum aut vitiligines, aut achores, aut pſo- 
ram, aut aliquid id genus extergere volumus, commiſcemus ei aliquid aliorum 
medicamentorum, validius extergentium, cujusmodi eſt mel, Hine cum mel- 
le detrita vitiligines, lepras & furfures emendat: quin & ulcera in capite ma- 
nantia extergit, faciemquè abſtergit ſimul & erugat. | 

Porro, inaſſata radix & ex roſaceo trita ambuſta ſanat, vulvam emollit, 
menſtrua ciet, ulceraque cicatrice obducit. 


NOT. Flores odoris ſunt ſuavis fragrantiſſimi, qui, diu naribus excep- 
tus, vertiginem, dolorem capitis & temulentiam inducit, qui odor per exiic- 
cationem prorſus perit: faports ſunt amaricantis, mucilaginem aqueam in ſe 
temperatam habent, hineque vim egregrie anodynam, ſimulque digeſtivam & 
maturativatn. | 

Infuſum Aorum poſt biduam macerationem non rubefecit Syrupum Viola- 
rum, nec ſolutionem Heliotropii. 

Alcaleſcentes potius quam aceſcentes videntur, nam aqua vel eum, in qui- 
bus diu, v. g. xv dies, infuſi ſunt, putreſcit & fœtet: proinde triduum ſuf · 
ficit· infuſioni parandæ. Hoc Oleum ingreditur enemata, acredinein tempe- 
rantia & laxantia; porro tenſa remittit, dura emollit, do'ores ſedat, & igni 
ambuſtis medetur, necnon anthracibus illita. Adhibetur & in dolor ibus col:- 
cis, nephritide & pleuritide. 

Radix odoris cf leviter oleoſi, viſcoſa, ſaporis ſubdulcis, ſubamara, magis 
diſcutiens quam radix Althee, & plus ci ineſt abſtergentis facultatis, quam 
Foliis. 

Duiu aſſervata, ut ſupra notatum de Flore, putreſcit; nec fert exſiecatio- 
nem: nam Bulbus, qui pendet Ziv, exſiccatus pendet drachmam. 

Emollit, digerit, reſolvit, acredinem temperat ; & recens cofa in cata- 
plasmate omnes abſceſſus maturari & ſuppurari facit, ſimulque dolorem ſedat. 
Vulnera glutinat: In fotu pudenda parturientium emollit, & in clyſteribus 

| | Cult 


288 MA T F NIE S MEDIC A 


convenit, ad ſeybala emollienda primum obtinens locum. Elixa, axungia ve- 
tere excepta, pedum clavos evellit, ſed ante triduum removeri non debet. 
Calido cinere toſta poſteaque tuſa, & cum Oleo roſaceo temperata, ac cata- 
plismatis inſtar impoſita, ambuſtis efficaciter medetur. 

Omnia capitis manantia aliaque maligna ulcera & maculz cutis, imprimis 
ſaciel hac radice, cum melle ſubacta, curantur. 

Folia e r funt ut Sambuci, &, ut Caules, ſucco lento, glutinoſo re- 
dundant, & amareſcentia ſunt. 

Tergunt, 3 cmolliunt, ſed :mbecillius quam radix, 


D. LILIU conrallim c/pum C. B, Lily convally, May Lily. 


Forte Lillum inter ſpinas Salomonts, Botanicorum Regis. 


NOTE. Flores odoris ſunt gratihmi, qui exficcando perit, ſaporis acris 
& amariſſimi in materie fixa reſidents. ſexſiccati ptarmicum inſigne præ- 
bent & mite, non ſtatim, ut Jabacum, ſternutationem excitans. | 

SzIem eſſentialem acidulam his 1loribus inhierere patet hinc. Si infundan- 
tur der ſimplici aut ſpiritui vini per horas aliquot, & deinde ſolutioni filtra- 
iz affundatur liquor alcalinus, parva granula ſaporis nitroſo - ſalſi dejiciuntur. 

Contra cpilepſiam aliosque morbos convullivos, paralyſin & apoplexiam in- 
far Teæ inſuſi & poti proſunt: dantur in Conſerva in dejectione ſpirituu n & 
debilitate ſunctionum vicalium. Authore 1rago, ſi Vino generoſo macerens 
tur & aliquoties deſtillentur, hve Aqua, ad menſuran Cochlcaris pota, lo- 
guelam amiſſam reſtituit, ſyncope correptis auxillo eſt, tormina ſedat, cor & 
cerebrum robor at. 

Radix quoque odoris dulcis eft, ſed non ſimilis florum, & i primo 
ſubdulcis, dein ingrate amari. 

Efficax eſt Errhinum ſine per:culo ks vehementis aut inflammationis. 


N. LIMONIA malus. Malus Limonia acida C. B. The Lemon tree, 


Vid. Arantium © Citria malus. | | | 

Cum Braſavolo confentire vellem iis, qui ſpeciem Citriorum faciunt: hoc 
ad minimum ratum fit, Limones, hodie dictos, fructus a priſcis non deſcribi, 
vel ſub nomine Citri comprchendi. | 


| NOTES. Succus Citri vires 3 ed magis acidus, quam ſuccus Ci- 
tri vel a e [paris nempe acid, ſubdulcis, grati, ſubadſtringentis. 
Dentes afficit ſenſu quodam wy crit atie, eos quocamprodo corrodens, &, 


authore Cratoue allisque, «lt ad d. 0 gqum e {13 COX © in Gillolve endis Cal icalis; & in 


EX DE- 


— 


— - ͤ ́—Wä— —3⸗ĩ — EE EEE Es 


u ATE RHI ES NM I as 


experimentis D. Lobb cum calculo quodam renali valide efferveſcebat plu- 


riumque dierum infuſione Calculi fragmenta ſolvebat. 
Antiſepticus eſt, magis efficax ad carnem ovinam putridam reſtituendam, 
quam Acidum ſalis marini: impedit fermentationem carnis & vegetabilium. 
Guttæ aliquot inſtillatæ ſanant ulcera oris ſcorbutica, & Cochlearia tria 


omni mane, vel Extractum ſucci (quod fortius eſt) ſumuntur ad ſcorbutum 


præcavendum & curandum. 
Potum gratum refrigerantem, ſac charo * Limonada dictum ex- 
hibet a 3ij ad 3s in aquæ bj in febribus ardentibus, billoſis, putridis, ma- 
ligns. 

Ventriculum roborat, ut ingeſta retineat, vomitum & alvi fluxum ſiſtit: : 
Vermes necat: Urinan movet. 8 


Nocet 1s, qui tuſſi vel Uiceribus renum aut t veſien laborant; & frequen- 


tius, aut nimia copia aſſumptum, Aphthas facere in ventriculo, unde ſucce- 
dit lienteria, author eſt Duretus. 
A 5j vel 5fs ad 5j ſalis Abſinthii frequentifN mo in uſu eſt quatenus Vo- 


mitum bilioſum ſiſtens, & in febre Intermittente, cortici Peruviano pre- 


miſſus. 

Hoc ſucco literæ ſeribuntur occultæ, quæ, igni admotæ, manifeſtantur. 

Cortex odoris eſt gratiſſimi, aromatici, ſaporis amari, ſubacris, magis ama- 
ri quam Citri. Serva mea cortices tractando & ſeparando per totum diem 
exercitata, vertiginoſa fiebat cum pallore & ægritudine. 

Preſſus oleum emittit è veſiculis ovalibus id continentibus. 

Aqua deſtillata odorem & ſaporem aromaticum mecum retinuit per tres an- 
nos & ultra. 

Odor ejus, copioſe ſumti, ſentitur in Urina. 


D. LINARIA vulg lutea flore majore C. B. Toad 
An ſit O/yris he ones non liquet, 


NOTE. Folia & Flaws fricta odorem habent ſambuci, guſtum amari- 
cantem, ſalſum, mucilaginoſum. F lores ſatis rubefaciunt Chartam ceru- 
jeam, Folia neutiquam. 


Extus applicata utilis eſt in phlegmone & eryſipelate, fibras emolliens ſi. 


mulque reſolvens & inſigniter anodyna. Cataplasmate & fotu nihil præſtan- 
tius ad minuendos dolores hæmorrhoidum. | 
Urinam potenter pellit, unde hydropicis prodeſt, hauſtulo decocti mane 
jejunis ſumpto, & abſtergendi vi eccoprotica eſt; Ictericis, etiam ad hydro- 

pem ſpectantibus, efficaciſſimum præſtat cormodum decocta in vino. ; 
| 0 uc 


r 
. 


—— — ——_ 
7 r 
” * "4 A 
— 3 


. 2 4 * 
— ane 1s 14 


20 NM A T E RI ES M E DIC 4. 


Succus, oculis inditus, eorum inflammationes & ruborem tollit, Cancros & 
fiſtulas linteolis impoſita, item maculas & faciei vitia emendat. 
Confer Vires Sambuci. 


LINGUA CERVINA. Hartstongue. Vide Phyllitis. 


C. LINUM SATIVUM C. B. Flax. 
Semen dicitur calefacere primo ordine. Normulli frixo ol, ut obſonio, 


cum garo, non ſecus ac factitio ſale, utuntur; ruſtici eo utuntur ſepe frixo 


tuſoque, mel admiſcentes: quidam panibus quoque ipſum aſpergunt: ſtoma- 
cho autem noxium eſt & coctu difficile, exiguumque alimentum corport exhi- 
ber, flatuoſum eſt, etiamſi torreatur. Torrefactum ventrem aliquatenus ſiſtit, 
fed habet exiguam vim urine ciende. Cibus & medicamen eſt, ſemen * 
vocans, venerem ſtimulans, {i mel!i & piperi, placentæ modo, largius ſi 
matur. 

Si in aqua coquas, refrigerantem cremorem efficit. 

Diſcutit & emollit omnem intus forisque inflammationem cum melle, oleo 
& aqua exigua decoctum, aut melle cocto exceptum: hinc, quibus febres 
graves & hypochondria ſunt tenſa, illinitur ſemine tepido ex oleo & aqua 
cocto: ſcil. mollit Lini ſemen, nec manifeſte calefacit; talia autem maxime 
expoſtulat phlegmone omnis. Hinc vulvæ inflammationibus inſeſſu perquam 
utile; anginas ſedat in oleo & aqua decoctum, cum aniſo illitum; & ejus de- 
coctum adverſus inteſtinorum ac vulvæ erofiones, itemque ad evocanda alvi 
excrementa, infunditur. Contra dolorem ex ſemine erudo fomenta fiunt, & 
privatim in laterum doloribus ab hypochondrlis usque ad mammas cataplasma ex 
ſemine imponitur. 

Educit que intra pectus hærent cum melle N legmatis vice, ſumptum, ac 
tuſſim etiam lenit; & pueros * nutriu nt ſemine cum Ov: aſſati vitello, 
& cum ſeſamo cocto. 

Emendat & crudum vitia cutis ab inſolatione, ac varos cum nitro & ficus 
bus impoſitum; cum lixivio vero, vel cum adipe, melle aut cera parotidas 
duritiasque diſcutit. Herpetes & favos cum vino decoctum expurgat. Ocu- 
lorum aciem ſucco adjuvat. 


NOTE. Charta ſcriptoria, ex Lini Cortice parata, ad conſiſtentiam gela- 
tine cotta, eſt remedium potens in diarrhœa. Vide Hydrogal. chartac. apud 
Fulleram, quod ſudoribus matutinis, diarrhœmꝶ & menſium fluxui immodico 


ſuccurrere aſſeritur 
Charta combuſta ſuper ſtannum, Oleum exhibet anodynum. 
Semen turget Oleo & Mucilagine, Oleum preſſione, nn. macerands 
iu 


'WATE ATED M E DU © 291 


in aqua tepida extrahitur. Semen recens ſaporis dulcis eſt & ingrati, vetuſtius 
acrius eſt, graveolens, (ut quoque eſt Oleum) diſcutiens & emolliens. 
Semen, necnon Oleum illitum & impoſi tum ainbuſtis, conducit. 
Oleum partes habet adeo ſubtiles, ut in fictilibus ſervari nequeat, quin 


exudet. 
In A&s Germanicis nn Exempla felicis uſts Olei, propinati in dolori- 


bus pleuriticis, reſpirationem facilitantis, ſputum promoventis, necnon in hæ- 


moptos 4 catarrho acri, & in Nephritide, 
Oleum preſſum ex hoc ſemine & Juglandis, Drying Oyls dicuntur, quoniam 
cito ſiecantur in are, nec hyeme congelantur, ut Olivarum & Amygdalarum 
Oleum, ſcil. minus aquoſum, magis oleoſum; attamen nec Oleum Lini Aquæ 
& Acici prorſus expers, unde cum lithargyrio & minio coquitur ad abſorben- 
dum utrumque unde citius ſiecantur in aëre. Differt porro Oleum Lini a 
pluribus allis expreſſis, non coëundo cum Alcalibus fixis in ſaponem ſolidum, 
& ut Menſtruum potentius ad ſolvenda corpora ſulphurea; denique, qua- 
tenus minus aquoſum, potentius Anthelminticum exiſtimandum 225 quam 
Oleum Olivarum vel Amygdalarum. 
Uſu externo Oleum Lint duritias & tumores emollit, maturat, dolo- 
res lenit 
Interne ad Uncias aliquot in pleuritide compeſcit inflammationem & ſpu- 
tum promovet; in volvulo & contumaciſſimis alvi obſtructionibus, atque in 
doloribus colicis prodeſt, necnon in ardore urine & angina. 
Si Oleum recens obtineri nequeat, rancor ejus & ſapor ingratus tollitur, il- 
jud cum aqua tepida in ampulla vitrea conquaſſando, & aquam identidem mu- 
tando, donec nullus ſapor & odor ingratus ſuperſit. 


D. LINUM STLVESTRE catharticum Ger. emac. Linum pra- 
tenſe floſculis exiguis C. B. Purging or Wild Dwarf Flax or Mill 


Mountain. 


Deſcribitur apud plures valde amarum & nauſeoſum, preſertim in Alla in- 
fuſum, mihi vero, ſepius noſtrum Hibernicum exploranti, tantummodo ſuba- 
marum, ſed cum acrimonia & calore obſcuris, plures horas tamen duranti- 
bus; & decoctum ſubamarum, adſtringens, foliis & caule viſcoſis, mueilagine 
acrimoniam involvente. Succus ſubſalſus, derelicto in ore per horas aliquot 
calore obſcuro, coloris faſci, qui color ab acidis partim deſtruebatur, ſed non 
alcalinis, verum ab his evehebatur ad ſubrubrum : porro idem ſuccus leviter 
coagulabatur ab Oleo Sulphuris per campanam, & præcipitationem ſubiit 2 
e Virrioh, nec mutabatur a ſyrupo Violarum, etſi Chartam cæruleam 

O0 0 2 ali 


eee > rnd * Ps 
> — — — 
2 Sts = =; 
- 22 — 


„ 


* 
3 IEC COD 


— . 
& 
—ͤͤ 
— _ ——— — 
p r & + wt 4 n Bhs 
1 — — 8 2 * . 4 
EA 227 op.» 1h; . 


DE KI 


— 


— _ a, 


— 


CE — 


5K ee i nn 


—]— — — SITE... — ATE” 2. es 


rr 


5 4 . 
Rn * ROM 
2 "> $5 22 * 
n 


wa Tirxxx1iz2s ME DIe 


aliquantum rubefecerit; proinde ad ſalem alcalinum propius accedit, quam ad 
acidum. 

Herba, cum caulibus & capitulis Vino albo per noctem ſuper cineres cali- 
dos infuſa, craſſos humores purgat ſatis valide: datur quoque ad Manipulum j 
infuſum vel coftum in Cereviſia, & in morbo cum ſtupore in Noſocomio 
Dublinienſi purgabat, ubi alia Cathartica fruſtra fuiſſent tentata. 


N. LIQOUIDAMBRA. 


Ex nova Hiſpania nuper in F uropam cransferri cœpit. 
Eſt Reſina oleoſa, odoris ſuaviſſimi, inſtar Styracis liquide, & tam validi, 
ut celari nequeat, totas ædes & plateas, ſi ſit cjus copia, implens ; faporis 


amari, ſubacris, aliquantum calidi. 
Uſus præcipuus externus eſt ad tumores duros emolliendos, vires guoque 


reſolvendi, maturandi & roborandi habens, in paralyſi utilis, & vis ejus in- 

ſignis eſt ad vulncra conſolidanda & in fiſtula ani. | 
Cerebrum per ſe illitum confortat, omnesque dolores a cauſa frigida empla- 

ſtri modo impoſita, mitigat; & ernandes, vim ſomnum inducendi ei tribuit. 


C. LTTHAR GTR US. Spuma Argenti Plinii & Latinorum. Li- 
tharge. 

Author? Dioſcoride, vis cjus eſt adſtringere, mollire, explere exva, excres- 
centia in carne reprimere, cicatricem inducere, refrigerare, {piracula cutis 
obducere. Authore Galeno, deſiccat moderatiflime; & citra mordac itatem; 
ſccandum alias tum qualitates tum facultates quodammodo in medio eſt, nc. 
que maniſeſto excalfaciens, neque refrigerans; & modica adſtringendi ab- 
ſtergendique facultas ei ineſt. 

In Ulceribus intrinſecis noxius eſt, ſed in 1is, que foris ſunt, innoxius; 
imo facit peculiare Emplaſtum, 75 denarium Axungiæ ponderi, 100. ſpums: | 
argentee denariis mixtis, mum Contra fl ulcerum. Li- 
thargyro utitur Hippocrates ad uteri ulcera cum vino & aqua ſubluenda. 

Podagras refrigerat Cieuta cum Lichargyro aut axungia. 

Ad intertrigines 2morum utilis eſt. | 

Potus ejus lethalis eſt: ſtomacho, ventri & interaneis gravitatem cum mag · 
nis torminibus affert, & nonnunquam pondere ſuo ti vulnerat, urinam -- 
que ſupprimit: procedente tempore, fit color quali plumbeus, preecapus cir- 
ca faciem, & plurimæ partes ſuppurant. 


NOTE. Nihil aliud eſt quam Plumbum, fal enim ejus, eum aceto deſtil 
kto paratus, & ſaccharum ſaturni idem ſunt; nec a Minio differt niſi calci- 
natio- 


ö M AT E RI E S MED FEEL 293 


nationis gradu; {i enim igne diutius urgeatur, colorem vividum induit & in 
Minium abit: parcius calcinatus Lithargyrus Argenti nuncupari ſolet, magis 
calcinatus Lithargyrus Auri; & ſi follibus non diffletur è Cupella, ſed ibi ma- 
nens igne ſummopere urgeatur cupellz poros intrans in Vitrum abit; proinde 
Lithargyrus eſt Calx plumbi ſemivitrificata. | | | 

Nullam qualitatem manifeſtam guſtanti- exhibet. - Cum Aqua forti duplice 
& cum Spiritu Salis inſigniter ebulliebat, ſed non cum Oleo Vitrioli, nec cum 
Aceto, etſi hujus aciditatem ab hoc tolli bene notum fit in præparatione ſa- 
is inſtar ſacchari ſaturni, necnon in edulcorandis vinis acidis & auſteris po- 
tatoribus pernicioſis. | 

Solvitur in triplo Aceti, conſtituens Acctum Lithargyrites, ab Aceto Plum- 
bi nihil diverſum. | 7.” | | 


Incoctus ſolyitur in Oleo & corporibus unctuoſis, Oleo dans conſiſtentiant 


emplaſticam & ejus qualitatem relaxantem & putreſcentem corrigens. 
Ulcera manantia, ſerpigines & intertrigines curat. 


C. LITHOSPER MUM majus erectum C. B. Milium Salis. Crom- 
well, Semen. | 

Semen noſtri lapidea duritie Lithoſpermo Dio/coridis convenit; cjusdem ge- 
neris; ſed quum nos plures ſpecies habeamus, quænam harum fit Digſcoridig 
non auſim affirmare. | | | 

Galenus non meminit, fed Plinius. | 

Vim habet, cum vino albo drachme pondere potum, calculos frangendi, 
urinas calculosque pellendi, authoribus Dioſcoride & Plinio.. 


NOTE. Huic Semini Vis diuretica ab omnibus conceditur: quibusdam 
deſcribitur ſaporis dulcis & mucilaginoſi, & amygdalis dulcibus convenire ſa- 
pore farinaceo dulci: mihi vero, noſtrum Hibernicum ſepius explorantt , 
pars exterior apparet eſſe duritiei fere lapidee, interior vero mollis, medul- 
laris, fuſeo - flaveſcens, ſaporis oleoſi, oleum rancidum redolentis, tum in ſe- 
wine recenti, tum in ſieco & in altero ſpecimine ſeminis ſieci, inſtar ovo- 
rum putridorum : quin &, authore Tournefortio, omne quod extrahitur ex his 
granis alcalinum eſt. 

Cortex exterior inſipidus eſt: quidam eum convenire volunt Oculis Can- 
crorum ; & Grew, in Experimentis de Miſtura, ait, eum cum Aqua forti & 
aliis acidis plus efferveſcere, quam ullum aliud vegetabile ſibi exploratum 
verum Alſtonus, ſe nihil ebullitionis inde hotaſſe cum Spiritu Aceti, nec Spi- 
ritu Vitrioli, credens uſum ejus tutum eſſe & forte utile in ardore Urinæ & 


in malis nephriticis. 
00 3 N. LC- 


A 


' 1 A — _ 3 - — 4 2 2 * 1238 — 
wy — 712 44 E 5 — 3 by A * 4 — WRC Ws F.0 -Y 2 ** TJ. — bo pa TS - —— — — . 1 
Wann arte . * r PRs . ; 8 — hens ay nds + D 3 — * 2 Era rn * 1 . * RY" * 4 R A 
l 6 m - 3 2 ; 2 4 = — — a — — — — — — — bs 
r + $0 re 2422 — . hs wp bat wh CI 7 - _ —— — 5 — 
MAE AL 8 — — a rs F f 7” IP” Tn I La ds. > ern — I * 8 Ss _ 
v.48 — n 8 2 v "6 a Ado dds. I N — uam ms es Te 
£ Fe” ens” 2 . 74 : actos „ . x FE a . — — as — Pens 
bee >, , i . N e Sons: 8 = | 8 6 — EF: 2-9 ad = 
3 24 1 2 3 — 2 0 —— — 8 — 
1 _— LENT a - 8 >; 4 = av. ER I * 26.7 Vas whey: 4 —_ — — — — +» 40908 — © — — — * 
— cane, AE I : 2 9 22: — 8 IS LAT. ORDER I 5 
_ — . e EY oY ” — n + 
a — 27 - — — > >. 


| 'F 


ies ME DIe A 


N. LUFULA. Vide Aceteſella. 


C. LUMBRICT terreſtres, Vermes terreni Dioſcoridis. Terræ In- 
reſting, Earth worms. | | TRE 


Triti & impoſiti preciſos nervos glutinant. 
Igni ſacro medentur ex aceto illiti. Triti & impoſiti in ſcorpionum icti- 


bus proſunt. 

Gangliis medentur cum melle illiti. Clavos pedum fm ex oleo illiti. 

Per fe imponuntur Mammis, cum dolore tur gentibus, & earum ſuppura- 
tones Concoguunt, aperiunt, extrahunt & ad cicatricem perducunt. 

1,911, ne cervicis ſcapularumgue nervi doleant, preſtant. 

R. bri ex arboribus triti & oleo diluti inſtilantur in aures exulceratas & pu- 
rulentas. | 

In oleo decocti, ſi oppoſite auricule infundantur, dentium doloribus præ- 
{tint auxilium. | 

Triti & cum paſſo poti Urinas cunt, & dantur cum vino aut paſſo ad 
comminuendos calculos: graves ſecundas pellunt in paſſo poti. 

Lac devocant poti cum mulſo; hec enim habet 4#tius: ,, Lumbricos pis- 
„ catorum, qui in limo Huminis reperiumur, quinque aut ſeptem terito, ac 

» dato in Zytho bibendos, prælotæ mulieri j jejunæ ad dies decem, & de mul- 
„ titudine & bonitate Lactis miraberis“ 

Morbo regio reſiſtunt in aceto mulſo cum myrrha (v). 


NOT. Mucilaginoſi ſunt, ſaporis ſubſalſi: aliquantum nauſeoſi, minus 
viſcoſi, quam Limaces, & deſtillando longe plus ex us adſcendit, quam ex 


144. nacibus, minus penetrantes, quam Millepedes. 
Recentes in juſeulo avenaceo tabidis proſunt, ſicci fœtent. Nutrientes ſunt 


& antacidi. 

Geoffroy aſſerit Acidum ex lis deſtillari, verum ſecundum D. Alſton hoc 
elicicur è terra, qua veſcuntur, in eorum inteſtinis contenta. Aliter deſtillan- 
tur in ſpiritum urinoſum, ve! per putrefactionem vel per ſimplicem cum Al- 
cli deſtillationem ; priore modo exponendo i in digeſtionem, vel balneo Ma- 
rie, vel ardore ſolis tempore æſtivo, unde prodit Spiritus volatilis urinoſus 
penetrantiſſimus, diureticus & ſudoriferus; poſteriore modo ex non putre- 
factis per ſimplicem deſtillationem, addito ſale fixo vel calce viva, prodit 

ſpiri- 


Es... A 


—_ 


2 - td... 
— 


(v) Hoc & Experimentis recentiorum confirmatur, 


MATERTES MEDIC 2» 


ſpiritus urinoſus, paucus tamen, nec adeo penetrans ac volatilis ut iſte, qui 
per putrefactionem. Hec Etmullerus; verum, notante Funkero, mixtio natu- 
ralis his artificioſis præparationibus maxime inverſa eſt: certiores autem ef- 
fectus ſunt, 1. A ſimplici pulvere. 2. Succo per additionem Vini expreſſo. 
3. Liquamine, in quod vel {ine igne, vel in vitro conditi & maſſa panaria ob- 
voluti, clibani calore abeunt. 

Hine triti & appoſiti recentia vulnera conglutinant, & Ulcera ſcrophuloſa 
perfecte ſanata fuiſſe cataplasmate Ee Lumbricis conſciſſis & ſemel vel bis in 
24 horis, renovatis, teſtabatur quidam fide dignus. 

Eodem modo applicati atrocem dolorem Paronychiæ ſedant, & in convul- 
ſionibus, ſpasmis & contracturis ſcorbuticis dicuntur præſentaneum eſſe re- 
medium; infuſi autem & cocti in Oleo Olivarum frequenter uſurpantur ut 
ſedativum & reſolvens in doloribus rheumaticis & arthriticis. 

Summatim, diſcutiunt, emolliunt, anodyni ſunt. 

Porro, & uſa interno, plane ſingulari & ſpecifico effectu motus convulſi- 
vos ipſamque epilepſiam ſedare, Arthritidemque vagam ſæpe lenire comperti 
ſunt; necnon in affectibus doloroſis vagis ſcorbuticis, lumbricis cum lacte 
ſubactis, liquor, per linteum expreſſus, propinatus fuit; & in Adis Germani- 
cis, laudatur Oleum, vulgari modo paratum, bis in die ad guttas x11 vel xv 
in liquore tanquam optimum traumaticum internum in omnibus vulneribus, : 
contuſionibus, fracturis & aliis caſibus, omnem dolorem ſedans & in poda- 

gricis affectibus uſu externo & interno. | 


C. LUPINUS ſativus C. B. & Lupinus ſylv. flore cœruleo C. B 
Lußpins. | 

Veteres quoque duplicem agnoſcebant, & utebantur tum fructu, quod ex 
ſemine ſiliquaque compoſitum eſt, & ſemine, cujus plarima ſubitantiæ 
pars ineſt. | 

Similes ſunt Lentibus, niſi quod minus ſiccent. 

Lupinus edi poteſt coctus, multis ante diebus per macerationem ungtitu- 
dine in aqua depoſita, fitque tune nutrimentum ſucci eraſſi, non tamen mali. 
&, ut medicamentum, eſt ex emplaſticorum genere, flatulentus tamen & ad 

coquendum difficilis, unde cum garo aut oxyg2ro manditur, vel etiam fate 
modico conditus. Colorem hominis frequentior in cibo exhilarat. 

Amaritie abſtergendi digerendique vim ſine mordicatione obtinet, quod ex 
enumeratione ſequenti virium ejus abunde patebit, 

Aqua cæleſti decocti Lupini, dum in cremorem lenteſcant, ſaciem abfter- 
gunt. Purgat & cutem farina, livoresque emendat; inflammationes ſedat cum 

polenta & aqua. Cutis univerſe & ulcerum ſordes aufert farma, & nomine 


1 
Are 


rr 


296 


WHT TIES ME DIA 


meatus purgat. Farina non movet pus, utpote non ſatis emplaſtica, fed de- 
tergit reſeratquę meatus. | = 
Decocto Gangrenas, fera Ulcera, incipientem ſcabiem, vitiligines, ma- 


culas, Papularum ac pituitæ eruptiones & ulcera capitis manantia fove- 


Nie, 
Ulccra atra ex putrefactione, vel quibus vetuſtate callus inducitur & ore 


craiſr 3 aridi, decorticatique, triti, ſuppoſito linteolo, ad vivum corpus 


reds! E 
Aas ge Arumas in aceto decocti & impoſiti Lupini diſſipant, atque car- 


bunculos rumpunt. 
Cicatricibus candidum colorem reddunt. Decoctum, cum mecha & melle 


ſubditum, menſes ac partus detrahit: & ſunt, qui farinam iſclriadicis Catap.a- 


matis modo illiniunt. | 
Farina, cum melle delincta, tum ex poſca epota, necnon ex aqua decocta & 


more cataplasmatis ventri —_—_ ita, vel & per — infuſa, lumbri- 


cos enecat. 
Viſcera expurgat cum ruta & pipere potus. 


NOTE. Inter legumina Lupinus philoſophis maxime conſuetus erat ci- 
bus, usque adeo ut Cy nicorum pera præcipue ſemper his referta eſſe ſoluit. 

Semen guſtus eſt amaricantis, ſubinde amari, preſertim ſylveſtris, & legu- 
men redolentis. | 

In cataplasmatibus emollit & reſolvit, hine farina ſugillationes a verbe- 
ribus tollit & cum Oxymelle ſolec admiſceri ad tumores teſtium. Diureti- 


cum eſe, 


C. LUPULUS mas & fœmina C. B. Hop. 

Non invenitur apud Diofcoridem nec antiquos Græcos. Forte Lupus ſalicta- 
rius Plinii, fie dictus, quia ſupra ſalices & reliquas plantas repat, ſed potius 
apud ipſum inter eibos, quam inter medicamenta, recenſitus. 

Apud Meſuen videtur eſſe Volubilis ſpecies; ille yero de herba fola, ut 
mihi videtur, agit, non de floribus, hæc proferens: „ Vis ei flavam bilem 

„ PUrgans & temperans, præſertim ſero lactis infuſo. 9 5 

Flores à Flandria in Angliam transportates fuiſſe, & primum in Cereviſia 


nſ1rpatos dicuntur A. D. 1524. 


NOTE. Flores odoris ſunt gravis, aromatici. Decoctorum vapor, nari- 
bus diu hauſtus, dolorem capitis & vertiginem induxit, hine intelligitur vis 
narcotica ſub pulvinari poſitorum, necnon anodyna ad dolores ſedandos in 


epithemate. 
Sunt 


MATERIES MEDIC A 297 


Sunt porro unftuoſi, ſpeciem Terebinthinæ vel Balſami continentes, quo 
forte Balſamum Capivi vix præſtantius, & Extractum balſamicum, amarum, 
auſterum, non contemnendum, exhibet menſtruo ſpirituoſo paratum. Saporis 
ſunt amari, aromatici, acris & ſubadſtringentis. Infuſum in aqua coloris fit 
ſubatri addito Vitriolo Martis. Decoctione longa privatur acrimonia 

Cereviſie ante & poſt coctionem additi præcavent ejus viſciditatem & 
aciditatem. 


Non rubefaciunt Chartam cæruleam, & inter deſtillandum multum Olei & 
ſalis volatilis alcalini, parum Acidi dant. | 


Farina quoque valde amara & acris eſt, ejusque decoctum ſubadſtringens, 
& cum Vitriolo Martis virideſcebat. | 
Extrinſecus Flores, præter uſum anodynum, auxiliantur contuſionibus, lu- 


xationibus, tumoribus; ſcabiem curant, vi diſcutiendi, abſtergendi & roboran- 
di præditi. 


Interne cient Urinam & Menſes ; atque ob vim aromaticam Acidum pec- 


cans diſeutiunt, viſcera deobſtruunt, valent in malo hypochondriaco, ictero, 
ſcorbuto & febre intermittente. 


Turiones plus aquez ſubſtantiæ habent, & ſunt temperati. Vere collecti 
& cocti alvum laxant, urinam movent & præſervant à ſcabie; notandum 
vero in coquendo modum adhibendum elle, ut in Asparagi ſtolonibus, aliter 
tabeſcunt & evanidi fiunt. 

Notat Alſtonus, Cereviſiam lupulatam tempore perdere amaritiem ſuam & 
acidam fieri, ſed fi tune addatur Creta, acidum abſorbens, fit rurſus amara, 
unde pateſcit natura Amarorum. 


1. C. LYSIMACHIA lutea major, quæ Dioſcoridis C. B. Yellow Wil. 
low herb or Looſe - ſtrife. 


2. LYSIMACHIA fhicata purpurea, forte Plinii C. B. * Ibi- 
ked Willow herb or Looſe- ſtrife (3). 

Lyſimachia lutea ſuperantem habet vim adſtrictoriam: hinc ſanguinis proflu- 
vio è naribus ſubvenit, fi nares herba obturentur, & recentibus plagis mede- 
tur. Ipſa & ſuccus ejus vulnera glutinat, ſenguinemque ſiſtit. Menſium 
abundantiam corrigit in peſſo. Ulceribus, que calceamento fiunt, Lyſimachia 
contrita prodeſt. | 

Dyſen- 


bo Py —— ML 
mY * 8 __ 3 


125 Hujus Folia & Radix quoque, m nos in Hibernit, in curandis alvi Duxibus C 
ER celeberrimi ſunt, - 
Pp 


a= 


EET — 


er 


"WAI ATE EA 


Te An 


— — — — 
r 
— — 


——— — 
= . 2 
2 — £2 


— — —— 
a 


* A 
= 7=I. IJ 


LS 
S 
. 


— ä—Zçnö'—ñü 33⁊— ̃ ̃ ——— EE ee 
— — 


wb MA TEAIES MBEDICA; 


Dyſentericis potui datur aut clyſtere infunditur. Si ore ſanguis reficiatur, 
ſive alvo fluat, five fœminarum utero, potu vel illitu ſiſtit ſanguinis pro- 


fluvium. | 
Acerrimum nidorem ſuffita reddit, qua de cauſa ſerpentes fugat & wine 


interficit. 


NOTE. 1. Lyſimachia lutea major, quæ Dioſcoridis C. B. 5 85 
Folia recentia acida ſunt, aliquando fere æque ac Acetoſe folia, & adſtrin-· 
gentia. Infuſum eorum virideſcit cum Sale Martis. 8 1 


2. Lyſimachia ſpicata purpurea, forte Plinii C. B. 
Decoctum foliorum ſiccorum valde auſterum erat, & in faucibus ſubacidum. 


Addito Sale Martis atrum, & Infuſum cum eodem ſale cæruleum evaſit. In- 


fuſum Florum quoque atro- cœruleum inde fiebat. 
Radix, etſi parum adſtringens guſtu, infuſa cum Vitriolo Martis, coloris 


ſaturate purpurei, & mox cærulei fiebat: in altero autem experimento ni- 
grum, & que ac folia in dyſenteria celebris eſt. Dantur ad 3j mane & 


veſperi. 


M. 


C. MACIS Oſſicinarum C. B. Mace Græcis veteribus incognita, fed 
Avicenne & Serapioni nota, a Macere Græcorum & Plinii ob ſimilitu- 
dinem quandam 1ic dicta, fed ab eo prorſus diverſa (Y): eſt ſcil. in- 
volucrum ſecundum Nucis moschatœ, quæ cortice denſo, ut in noſtris 
nucibus, tegitur, cui alter tenuior, reticulatus, rubeſcens ſubeſt, qui 


Macis dicitur. 

Authore Avicenna & Serapione oris odorem bonum eie; reſolvit infla- 
tionem, & in eo eſt ſtypticitas ( 2). Reſolvit durities groſſas, cum poni:ur in 
cerato, Conſtringit alyam patienctium fluxum Ventris, eonferc dyſenteriæ, 
eſtque bona Iii. Confortat hepar & ſtomachum. Ex eo cum oleo vio- 


lacco fit caputpurgium ad Soda (capitis dolorem) frigidum ex ventoſitatibus 


groſſis in capite, ut loqui ſolebant antiqui, & ad hemicraniam. 


Ingreditur Electarium Xyloalo&s apud Mefuez, tanquam Morbos cordis, Ven- 
tricu- 


— 


(y) Macer Grecorum erat cortex radicis, quam ſcribit a Coſta provenire in provincia 


Malabar, ſed ad nos non adfertur. 
(2) Non tamen ejus infuſum nec decoctum in aqua cum Vitriolo Martis nigreſcit. 


WATERTES W D as 
triculi, hepatis frigidos ſanans, & partes ipſas er Cordis palpitatio- 


nem, {yncopen ſanans, 2 coctionem juvans, odore ſuo oris halitum 
commendans. 


NOT. Odoris eſt gratiſſimi, mls ſaporis ſubacris, ſubamari, Nuci 
moſchatæ fimilis, ſed minus validi, inflammabilis, compuncta oleum emittens. 
Oleum duplex exinde paratur. 1. Deſtillatione eſſentiale, tenuius. 2. Expres- 

ſione craſſum, quod regioni Ventriculi admotum, hunc roborat, vomitum & 
ſingultum ſiſtit, concoctionem juvat, & in Colica infantum prodeſt; ſomnum 
quoque provocare dicitur temporibus illitum. 

In tibiarum Ulceribus inveteratis non ultimum obtinet 2 pulvis Macis 
inſperſus, delet enim ulceris alimentum & carnis Corruption? m. 

Uſu interno, vi carminativa & acidi viſcidi attenuativa egregia eſt, Odo: 
re fuo Urinam imprægnat, & in ſtranguria commendatur. 

Si larga doſi ſumatur caput afficit, aliquando delirium excitans. 

In omnibus morbis frigidis commendatur, in paralyſi, menſibus ſuppreſſis & 
Fluore albo utilis. 


C. MAFORANA 1 C. B. Maron Dioſcoridis, Cafalpini C. B. 
Sweet Marjoram. 


Magna eſt confuſio apud Veteres de Sampſuch» & Amaraco. Majorana 
noſtra deſcriptioni Mari Dioſcoridis fere convenit, ſed non ejus Sampſucho z 


proinde pro Maro Diqſcoridis, vel ejus ſuccedaneo admitti poteſt. Mari nec 


Galenus, nec Paulus quicquam prorſus i in / impliciun medicamentorum libris me- 
minerunt. 

De Maro hec Dioſcorides: Flos odoratus, ſubadſtringit & moderate cale- 
facit : qua de cauſa illitu ad ſerpentia Ulcera, & in calidas illitiones additur. 


NOT. Odoris eſt fragrantis, grati, ſaporis acriusculi, ſubamari, aroma- 

ii. Tinctura ſpirituoſa ſaporis eſt acris, aromatici. | 

Extractum ejus amarum eſt ; decoctum reſidui a deſtillatione auſterum, &, 
addito Vitriolo Martis fuſci coloris fit, unde confirmatur vis adſtringens, Ma- 
ro Dioſceridis tributa, 

Infuſum ſummitatum diluit Syrupum Violarum & parum mutat ſolutionem 
Heliotropu. 

Analyſi chemica exhibet plurimum Spiritus voletili urinoſi, ſalis volatilis, 
& fixi cum phlegmate acidulo & terra parya, unde reſultat vis ejus aromatica 
& acidi correctiva, atque ad morbos frigidos capitis uſu externo & interns 
adhibetur. 

Conſerva, quotidie manſa, Catarrhum ſiſtit. | 

Pp 5 Aqua 


U 
-— — OS OS — — 
a 


—— 
— — 
— 


. xXx 
e RAGE 1 . 
— 20 — — F 


=== MSIE - 
STE CY LS RES. 23 


. I on 
. —-—„-„— 


— — R 


... er PRE Poo Li, 
272 > * roy oa - 
— — nn wo 


— Pn ets ras 
rr 
9 2 — 


— 
— 
— 


ACSWL = 
2 
9 


2 


* 


>) - ” ww. 
et SE SE ns 


— 
N 


zo MA THRjIRIES ME DIe A 


Aqua deſtillata odorem ſuum retinuit per tres annos, & nulla herba eft, 
que gratius odoramentum dat Sali volatili deſtillando quam hc. 

Aqua deſtillata, naribus indita, ſternutamenta movet, lethargicos & comi- 
tiales excitat, & coryzam certo abigit, ſi, ore aqua repleto, ex vola manus 
compreſſa alterutra nare ex altera exhauriatur, Porro, linguæ illita, dicitur lo- 
quelam amiſſam reſtituere, & memoriam mirifice acjuvare, ſi doſt Cochl. iij 
vel iv ſumatur in potu. 

Spiritibus gratiſſimis dives eſt, que ſubtiles ſunt & adeo moderate calefa- 
ciunt, ut nunquam ſic caput petant ut lædant. Succus vel *. errhinus eſt 
& apophlegmatizans. 

Vim tonicam, diſcutientem, carminativam, poliidere patet è ſequentibus 
ejus effectibus: 

Externe valet ad paralyſin, tumores œdematoſos frigidos & luxationes in 
Emplaſtro cum oleo & cera. Siccata, melli admiſta, livores a verberibus vel 
contuſionibus tollit. 
| Obſtructio mucoſa narium, . fepe oddly & ſuctioni moras injl- 

ciens, ab Aqua deſtillata vel Oleo illitis, vel ab Extracto ejus, Spiritu Vini 
parato, uſu externo & interno reſeratur. 

Oleum extus adhibitum utile fuiſſe dicitur apud infantes & adultos in E- 
pilepſia. 

Uſu interno in doloribus colicis maxime Sat, necnon ingreditur ene- 
mata carminativa. | 

-Urinam ciet & vim ſuam comprobavit in menſibus imminutis & deco 
loratis. 

In morbis capitis & nervorum, Memorie defectu, in morbis Geral is, & 
in omnibus morbis frigidis laxisque laucatur ejus infuſum & decoctum. 


N. MALABATHRUM folium. Folium Indicum. Folium Cinna- 
momi ſive Canellæ Malavarice & Javanenſis C. B. 8 


Noſtrum eſt arboreum, Veterum fuit aquaticum, nec noſtrum notis Mala- 
bachri apud Dioſcoridem convenit. 


NOT. Odoris eſt aromatici, inſtar Caryophillorum ſi recens "Ip grati, 
faporis ſabacris, calidi, & folium Lauri redolentis. 

Inſoſum ejus ſubadſtringens, &, addito ſale Martis, e adeſt ali- 
quid mucilaginoſi, & diſtillatione Olei quantitatem notabilem exhibet. 

Stomaclium conſortat, oris halitum commendat, urinam poteuter ciet, ve- 
ſtes ab eroſione vermium tuetur. 


. M 4 Ls 


MATERIE S M E DIC A. 301 


C. MAL VA. 
Apud nos proſtant. 
2. Malya roſea folio ſubrotundo C. B. Malva ſativa Antiquorum, que cultu 
arboreſcit Theophraſti; Malope Plinii : An Anadendromalache Galeni C. B. 
Holyhocks? 3. Malva arborea marina noſtras Park, Theatr, Sea Malloweree. 
In hortis frequens. 

Dioſcorides ſativæ & Hlveltris x meminit, ſed tanquam bene notarum, de- 
ſcriptione nulla addita. Olim ſerebatur in hortis Olerum modo, & Cauliculis 
Malvæ, ſicut & nos nunc Asparagis, veſcebantur Antiqui, qui in febre da- 
bant Malvam & in cancro curando, utpote victum refrigerantem & hume- 
ctantem; ſed agreſtem digerentis paulum & emollientis leviter eſſe faculta- 
tis, hortenſem vero, quanto plus habet aquee humiditatis, tanto fagultate eg- 
ſe imbecilliorem: proinde phlegmonis & phygethlis ineipientibus gliſcenti- 
busque, mollibus etiamnum ac velut ferventibus, hortenſes, vigentibus autem 
& declinantibus ac indureſcentibus commodiores eſſe agreſtes. 

In cibo Galenus & D:oſcorides hortenſem præferunt, verum Diphilus Siph- 
nius (notante Ludovico Nonnio, de re cibaria) ſylveſtrem commendat, & ju- 
re; nam hee eſui ſuavior & minus dura, ſi per hortenſem intelligatur illa, 
quæ ad binos vel ternos cubitos aſſurgit, floresque multos roſe adinſtar pro- 
fert. Porro, quia Malva lentorem in ſe non omnino gratum habet, facile ſu; 
faſtidium parit, &, authore Dioſcoride, ſtomacho adverſatur, unde menſis ho- 


diernis exulat; cymas tamen cjus vel asparagos, oleo & aceto perfuſas, 


quidam butyro intinctos, ad renum & veſice vitia edunt. 

De Malva generatim hæc prodiderunt Veteres: Suceo ejus lentor ineſt: 
ſucci non mali eſt, mediocriter nutrit, cralſos, viſcoſos, & trigidos humores 
generat. 

Caulis ut plurimum temperatura eſt ſicciore quam ſolia, potiſſinum cum 
jam prope eſt, ut ſemen profundat. Radices molles ( priusquam Inarueriat ) 
dulces ſunt, nutrimentumque corpori exhibent, maxime que in Egypto pro- 
veniunt. Porro, plus virium in radice quam in folus invenitur, quemadmo- 
dum & in Althea: nam radix ipſius, cum tumores multos inflammatos discu- 
tat, facultatem ſuam indicat, id quod ipſorum folia nequeunt efficere, 

Varroni quaſi Molva dicta, quod alvum molliat, non modo propter humidi- 
tatem, ſed propter lentorem & lubricitatem ; potiſſimum quando quis cum oleo 
& garo ſumpſerit, vel ut Antiqui, in acetarlis cum Laftuca utuntur, & præ- 
ſertim 11s, qui ſump Us illis in folo leniter obambulant 3 lubricant enim fi quis 
concutiatur magis, quam ſi quietus jaceat. ; 

Malvam agreſtem non taatum moe ſed digerentis paulum eſſe fa- 
cultatis patet ex hoc ezp=rimento Galeni: Si vioiſſim Lactucam & Malyar ca- 

Pp 3 lido 


1. Malya ſyly. folio ſinuato C. B. Common Mallow. 


1 
. 
4 
i 
3 
1 
J 
1 
27 
x 
0 
1 
[TY 
a2 
4 l 
mo. 
*3 
A 
4 1 
1 
* 1 
[ts 
6 & ! 
ou N 
* 
* 
». 
2. 
. 
1 
i 
by; 
147 
fo” 
FIN 
4 
1. 
ig * 4 
i 
* 
KY 
'E5 
bY | 
1 i! 
6 i 
1 
11 
7 
. 
4 4 
| 
1 
14 
a 1 
i 1 1 
1 
7 4 
bi 4 
8 9 


* - 192" y 

— ch A 2 

n 
2 


jon NA TERIES MED. IC A 


Iido cuipiam affectui, ut Maar, Cataplasmatis modo applicueris, (quod 
etiam ſaciunt tenera folia ad exactum lævorem contrita ; ) ſenties in hoc cata- 
plasmate Lactucam quidem manifeſte refrigerare, Malvam autem calorem 
quendam habere moderatum ac veluti tepidum. | 

Sacris ignibus & ambuſtis decocta folia tritaque utiliſſime ex oleo illiniun- 
tur. Ejus deco dum vulvas infeifione mollit, prodeſt eroſionibus veſicæ & 
inteſtinorum, vulvæ ſedisque clyſtere intuſum. Denn infunditur bu- 
tyrum cum Malva decocta. 

Illita contra aculeatos apum veſparumque ictus efficax eſt. Jus decoctæ 
cum radice ſua contra omnia venena auxiliatur, ſi continuo a vomentibus evo- 
matur: contra phalangiorum morſus remedio eſt, Lac evocat. 

Cruda folia, cum ſalis exiguo manducata, Agilopas ex melle ſanant, ve- 
rum cum cicatricem trahere ceperint, ei demum fine ſale utendum eſt. Ul- 
cera manantia in capite furfuresque cum urina puerili putrefacta Lrita & impo- 
ſita ſiccat: lichenas & ulcera oris cum melle ſanat. 

Tuſſim in jacte cotta & ſorbitionis modo ſumpta, quinis diebus emendat. 
Sic Malvam in cibo commendat pariter ad tuſſim Celſus. 


NOTE. 1. Malya ſylv. folio finuato C. B. 
Viribus fere convenit cum Althæa, ſed minus mucilaginoſa. 


Foliorum ſuccus mucilaginoſus eſt & temperatiſſimus, aliquando ſubdulcis. 

Herbe inſuſum non rubsſacit Chartam cæruleam, nec ſolutionem Helio- 
tropii. | 

Extrinſecus adhibentur ad tumores maturandos. | 

Decoctum in late plures dyſentericos curavit. Hæc Folia Urine acri- 
moniam mitigant: in Colica infantum cum butyro frixa efficacia deprehen- 
ſa ſunt. 

Cauliculi, ut Aſparagus parati, vix ab eo diſtinguuntur. 

Succus & decoctum fragmentum Calculi, iis infuſum, molle reddebant i in ex- 
perimentis D. Lobb. | 

Radix dulcis eſt & viſcoſa. 

Flores magis mucilaginoſi ſunt quam folia. Suceus eorum purpureus ruber 
fit ab acidis, viridis ab n liquoribus, & a frictione in vaſe marmo- 
reo niger. 

In morbis pectoris cum calore & ſiccitate proſunt. In ardore Urinæ inve- 
terato ſenum non præſtantius habetur remedium, "_ infuſum Dorum inſtar 


Theæ ad tj mane & veſperi ſumptum. 


2. Arbarca jeu hor tenſi s, 
Flores lacte parati, gargarismatis loco uſurpati, remedium præbent magnæ 


efficaciæ tonſillis, male habentibus. 
Unguen- 


Unguentum ſimplex ex foliis, in butyro Maiali non ſalito coctis & colatis, 
paratur ad eryſipclata & ignes ſacros magno ſucceſſu adhibitum, ut poſt alte- 
ram vel tertiam inunctionem compeſcat, extinguat & ſanet, raro fallens, au- 


thore Raio. 
c. MALUS & MALUM. | 
Malas eſt arbor, Malum fructus ut Pomus oft arbor, Pomum fructus. 
Mud Græci de omit genere fructuum arborcorum, qui edules ſunt, uſur- 
pant. Sic apud Dioſcoridem i in Malorum genere recenſentur Perſica, Preco- 


cia, Cotonea & Citria: ita & Latini voce pomum aliquando de omni genere 
fructuum, aliquando de certa ſpecie; imo &, authore Salmaſio, de boletis, ts 


beribus & rapis utuntur, 


Appia forte Dioſcoridis Melimela, a airs mellis, & Muſtea Varoni; qui- 


busdam Glycymela, quaſi dulcia Mala appellantur. 

Que ab Epiro Epirotica nomen habent, a Romanis orbiculata ippellantur. 

Apud nos duplex precipue in uſu eſt, ſeil. 

1. Malus ſativa Raii. The Apple tree. | 

2. Malus ſylveſiris Ger. Mala ſylveſtria, quz & alba & rubra, & majora 
& minora C. B. The Crabtree or Willing. 

De Malis generatim hæc efferuntur apud Veteres: Quamplurima Pomis 
omnibus recrementitia frigidaque humiditas ineſt, quod vel hine liquet, quod 
eorum nulfus omnino ſuccus durare ac vetuſtatem ferre poſſit, verum aceſcant 
corrumpanturque univerſi. Solus enim Cydoniorum & Struthioram (utpote 
que pronter vincentem adſtrictionem minus cæteris funt humida;) ſuccus 
coctus cum melle durare poteſt, tametſi ipſe per ſe non ita durare queat, 

Pomorum ſuccus fervet ut Muſtum. 


Mala nuper enata acerba ſunt, ficeique conſiſtentid & progreſſu temporis 


humidiora redduntur, ac, ad acerbitatem 22quiruzit aciditatem, quam ſenſim 


exuentia, poſtea dum matureſcunt ac perficiuntur, dulcia evadunt. 

Viſcoſos, eraſſos frigidosque humores generant, præſertim ſi comedantur 
eruda, & inter cibaria frigida locum havent, que adminttrari debent ei, qui 
eſt calidi corporis, in temporibus & in civitatibus calidi 

Matura alimentum præbent, celeriter corpus totum pere 
exeretumque tum Per curim, tum * Urinas, & prounde pauci ſunt alt 


eans ac pervaJens, 


ment!. 
Notandum tamen, Malorum omnium eandem neutiquam eſſe naturam, ve. 


rum ſingulas regiones plurimas Malorum differentias, & ab inſitione fers in- 


finitas habere: v. S. quædam acida junt, vel ſubacida, aliis ſapor ex acido & 
Gulch 


MATERFES N mm» 


— oa 


„ „ * . * Hare nn 
— — e — - " I — . 22 
im — 5 n rr 1 * r — 
2 A 83 rr : SCAT * ba 2 = . 8 8 — 
ag „ Rr 8 1 E e — p . — ON - <-> a 1 — - — 
. "IE ee N. 4 . 2 5 ac 1-4 *: r 2 P . — 2 N * K 5 
2 3 * 4 5 — — 2 "==> a; * © Wy — 
q ". = * 5 — * 8 ” ** - 8 * . 77. [4 . o 


—— 


— 2 SI 


—— — 


* 
M44 


be] KA T- ERIES MEDICA 


dulci mixtus, aliis vinoſus, alia extreme aquea ſunt, quorum men fri- 
gida eſt, alia dulcia, & denique alia auſtera. | 

Sic apud nos fruttus, Pomum aqueum, Pomewater diftus, qui & majoribus 
eſt, exterius albicans, ſucco pregnans acido, grato, & nonnihil ſimul amari- 
cante, & Succus pomorum fragrantium, Pipins & Pearmains dictorum ac Ma- 
tus Pipin appellatum, pr imum Rm fuſe dicuntur in agro Lancaſtrienſi 
A. D. 1583. 

Dolcia aliis ſunt calidiora, facile in corpus dsibeszim præſertim ſi as- 
ſentur aut coquantur. Alvum molliunt, Jambricos pellunt, ſtomacho nego- 
tium exhibent, æſtuationem faciunt & itim, ſed nervos non lædunt. 

Quz belle matura in hyemem & ver proximum aſſervantur, ea ſæpe in mor- 
bis maximum afferunt præſidium, vel cataplasmatis modo cum farina admota, 
aut in calidis cineribus aſſata, aut pulchre in aquæ bullientis vaporibus per- 
cocta. Sic coctum datur Pomum 1is, quorum os ventriculi aquæ potu ſub- 
vertitur: & poſt cibum dare ipſum conveniet, nonnunquam autem cum pane 
ad ventriculum & ſtomachum enen lis, qui dejecta ſunt appeten- 
tia, tardequ2 concoquunt. 

Acida ſuccum habent frigidum, verum tenujum ſunt partium : ſi inveniant 
in ſtomacho humorem malum & eraſſum, incidunt & expellunt, leniuntque 
ventrem, ſed ſi inveniant mundum, ſtringunt ventrem. Acidis pomis uteris 
quando ſuccum frigidum, qui non magnopere frigidus ſit, ſuſpicaberis i in ven- 
triculo collectum, quandoquidem ſuccus frigidus non acida ſed acria poſtulet. 

De auſteris & acerbis hæc proſtant: Optima mala, priusquam in arboribus 
maturuerint, concoctu ſunt difficilia & rigid, tarde permeant; & ſuccum ha- 
bent leviter frigidum, ac eraſſum. 

Mali adſtrictio ſuavis eſt, & in inflammatione Columelle, ſcil. in mode- 
rato influxu, collutio fit in gargarismis ex decocto Malorum auſterorum : 
quod & eſt adſtringens leve in ſanguinis profluvio parvo. 
Auſterioribus & acidioribus Vulnera glutinare poſſis, tum in phlegmonarum 
principio influxionem repercutere, ac ſtomachum ventremque exolutum ac 
languidum roborare. 

Sic auſteris pomis uteris, cum Ventriculus vel propter calidam intempe- 
riem vel multam humiditatem fuerit imbecillus: & in ventris fluxu optimum 
eſt medicamentum, quod ex pomis ſylveſtribus fit. 

Mala acerba, quanto magis coquas, tanto dulciora ipſa efficies, ipſum vero 
decoctum acerbum efficitur: hinc cocta magis alvum movent. Et an hinec 
iis, quibus os ventriculi aquæ potu ſubvertitur, datur primum coctum hac ra- 
tione? infuſa in ollam aqua fervida inſperſisque in olla fructibus, tantisper 
ſub hac ignem ſuccendemus, donec fructus illi Percoquantur folo ab aqua 
illa fervente ſublato vapore. | Efus 


M ATE R FE S 0 305 


Eſus pomorum adſtringentium ventrem dejicit iis, qui ſtomachum habent 
imbecillum, cum poſtremis epulis ſumpſerint. | 


NOTE. 1. Malus Sativa. Mali Pipin dicti ſuccus dulcis, acidus, ſubad- 
itringens, non finc levi interfuſa Mucilagine: Albumen ovi & ſalivam leviter 
coagulabat, cum Acidis minus opacus quam cum Alcalinis liquoribus. Facile 
ace ſeit & ebullit ſtatim, ut muſtum. | 

Atate minus acida fiunt mala, & quaſi farinoſa. | 

Mali 6:mmer - Sweeting dicti ſuccus, ad conſumptionem 4 coRus, dulce- 
dinem &. conſiſtentiam acquirit ſimilem Moloſſes dizto. 

Extractum, vel Pomum ipſum integrum, in Clibano piſtoris locatum, poſt 
extract ionem panis, & hoc repetendo aquoſi parte privata, ſaporis fit for- 
tioris dulco - acidi, & conſervantur hæe poma per annum & akes, corrugata 
inſtar Prunorum Gallicarum. 


- 


Acre abundant Mala, nam in expcrimentis D. Haie Uncie cubice 26 in 


diebus tredecim generabant 968 Uncias cubicas aGris. Porro, & a tenuirate 


partium ejus (gue patet a fragrancia illatarum in triclinium) facile rapiun- 


tur in halitum, palpitationem cordis adducentem, quare cocta vel aſſata, non 
cruda, vescenda. 

| In experimentis D. Lobb fragmentum Calculi, tepide infuſum in ſucco 
per aliquot dies, partim ſolvebatur. 

In inflammationibus & doloribus Oculorum, & in oculis ex percuſſione & 
contuſione vulneratis, nihil melius Cataplasmate pomorum coctorum, vel 
etiam putridorum, que putredine ſua reſolvunt cruorem, & ſiſtunt dolorcs 
ac tumores. Quin & putrida, ubi Pernione laborant calces, vel ubi uſtulatæ 
aut ambuſtæ fint alie partes corporis, medentur. 

Sole aut febre exæſtuantibus ardores minuunt, ac ſitim levant. 

Quo ſunt dulciora, eo magis pectoralia, expectorationem promoventia, 
tuſſim mitigantia, unde Gesnerus in vitiis pulmonis & dyspnœæ malum alum, 
excavatum & drachma Thuris repletum, dedit. 

Toſtorum No. 4 vel 5 pulpa ad bij Aqua, duabus noctibus ſumpta, ſtran⸗ 
guriam curat. | 

Optima ſunt in eibo in melancholia hypochondriaca, bilis acrimonia, in 
nectica & phthiſi. 

2. Malus ſylveſtris. Succus, e fructibus prælo expreſſus, eſt Agreſta, non- 
nullis dicta, nobis Verjuice, i. e, ſuccus viridis, a Gallis mutuato nomine. 
Pisces eo coctos firmiores & ſapidiores reddit. ; 

Succus acidus eſt, valde auſterus, & amaricans. 

Aan ardorem tollit ſtatim admotus Succus, & veſicationem præcavet. 


24 In 


ws] MAT EIRIES MEDIC A 


In Gargarismis adſtringentibus in Ulceribus oris & gutturis, Uvulæ relaxatio- 
ne, necnon in luxationibus, & in oculorum inflammationibus valet. 

Cum flore Cereviſiæ miſtus & impoſitus utilis eſt adverſus ignem fſacrum, 
ſcabiem & inflammationes quascunque ; porro poma ſylveſtria, in cineribus 
toſta, ac tantillo farine fagine remiſta, ſcabiei puerorum cruſtoſ a vulgo 
ſepe ſucceſſu felici adhibentur. An vis ſaponacea ab experimento ſequenti 


Simonis Pauli eluceſcit? ſcil. 
Cum inter comedendum nuces juglandis non enucleatas manus noſtræ in- 


quinantur, poma cruda & acerba fi digitis conterantur aut manibus affricen- 
tur, longe ocyus, quam ab ullo ſmegmate, niteſcenr. 
Uſu interno vomitiones & eructationes cohibent. 


D. AND RAO OR A frudu rotundo C. B. Mandrake. 
De Mandragora magna eſt confuſio apud Diqſcoridem, J. Becpfraſtunt * 


Plinium.. 
Mandragora apud Veteres in frequenti uſu fuit quatenus narcotica ; 5 proin- 


de de Malis hæc habet Dioſcorides: 
„ Soporem afferunt olfactu, & etiam ſi mandantur; item expreſſus ex eis 


„ ſuccus: nimio tamen odore obmuteſcunt ” 
Sed de fructu noſtre hæc refert Raius noſter, in H. 72 Plant. „ Pulpam 
cum ſemine innoxie efitari poſſe te docebit oh. Faber Lynceus, Rome 
ſimplicium Profeſſor, vir eruditiſſimus & fide digniſſimus, qui coram ſuis 
Auditoribus magnum Mandragoræ pomum una cum ſeminibus jejunus ab- 
ſumpſit, ſine ullo vel ſomni vel alterius mali ſigno minimo: idem experi- 


mentum quoque ſe perſæpe feeiſſe teſtatur Foannes Terentius. 
Ine patet Mandragoram Veterum viribus Mandragoræ noſtræ non conve- 


nire, & proinde Veterum teſtimonia de nn hie appoſuiſſe nullius 
fueric uſüs. 


C. M ANNA. 

. Grecorum antiquorum nulla alia fuit Manna quam mice Thuris, concuſſu 

eliſe, ſed Manna noſtra unico e Græcis Aduario nota fuit, que Thereniabin 

& "I ragabin Serapioni & Avicenne : Si hee fit Manna Perſica dicta, viribus 
Jonge debilior eſt quam Italica, authore Tournefortio (a). 


Verum Manna 1sraElitica & Mel roſciduan a Manna nuſtra prorſus diverſa 
fuere 


27 


. 


— — * 


(% Phil, Tranſ. Vol. XLII. 


1 


MATERIES NME U 


fuere. Nam 1. Manna noſtra non cadit ſuper vicinas quasque plantas, 2. Man- 
nam noſtram fluere facit frigus, fluxum condenſat calor, duriorem & candi- 
diorem reddens ; contra Mel roſcidum denſat frigus, fluere facit calor. 


3. Ros melleus in arbores duntaxat nudas, in aprico ſitas & aëri expoſitas, 


defluit, cum Manna in arboribus, de induſtria tectis, inventa fuit. Proinde 
Mel roſcidum Hippocratis, Galeni, Theophraſti & Plinii a Manna noſtra pror- 


ſus diverſum erat, niſi forte utramque ſubinde confunderent; rati rorem eſſe, 
qui ex obſervationibus recentiorum detectus eſt, nil aliud eſſe, quam ſuccum 


plantarum. _ . 
Authore Avicenna & Rhaſi, Manna natura eſt æqualis, & ad caliditatem 


vergens, ſedat ſitim, eſt lenitivum, convenit ad abſtergendum, confert tuſſi, 

ac knit pettus & guttur. Solutione educit choleram facile. | 
Solam bilem flavam educere auctor eſt Actuarius, & exhiberi quibus non li- 

cet aliud vehemens medicamentum offerre, nempe pueris & fœminis gravidis, 


ſi quando uſus poſtulat & neceſſitas urget, ac illis, quibus febris quæpiam 


exſuperans a reliquorum medi caminum aſſumptionè arcet. 


NOTE. Manne ineſt ſal eſſentialis ſaccharinus, ſtriis nitri - formibus in 
Manne ſyrupi inſtar diſſolutione tractu temporis concreſcens. | 
Odoris eſt debilis, ſaporis dulcis cum nauſea & acrimonia quadam, conſi- 


ſtentiæ aliquantum pinguis & viſcoſe, flatuoſum quid habens, ut Caſſia, unde 


commode admiſcetur ei ſal quidam digeſtivus vel ſemen carminativum, Cre- 
mor Tartari, ſal] Epſom vel ſuccus Limonum. 

Pura & cryſtallina minus purgat, quam quæ aliquantum pinguis, quoniam 
celerius tranſit in ſanguinem quam viſcoſior diutius inteſtinis immorans. 

Licet maxima parte gummoſæ aut mucilaginoſæ indolis ſit, aliquam, licet 
exiguam, Reſinæ partem, intime partibus gummoſis intermixtam, adeoque in 
aqua ſolubilem, continet; nam Manna, ſi debite exſiccetur, accenditur, & 
fermentationi commiſſa liquorem vinoſum ſuppeditat. : 

Acrimoniam ei ineſſe patet hinc : ſub collectione ferrum in rubiginem cor- 
rodere valet, & hinc cum lapidibus & ligneis cultris, non cum ferreis colli- 
gitur, nec cum oſſeis, quoniam & oſſa corrodit. | | 

Solvitur in Aqua fere ut ſaccharum, cui ( ſcil. faccharo brunneo) in ple- 
risque experiments ſimilis eſt, æque ac exhibendo ſpiritum acidum, ſed mi- 
nus acida quam faccharum, lac enim minus coagulat: porro ad ejus ſolutio- 
nem poſtulatur major quantitas aquæ, triplum nempe ponderis fuji, quum ſac- 
charum diſſolvitur in dimidia parte ponderis ſui. | 

Porro, etſi magis conereta & minus humida fit quam Mel, minus terræ 
continet ; nam ſi tbj Mellis puriſſimi deſtilletur ex retorta, reſtabunt in hae 


242 | 311j 


. * — — 2 — — nm 2 _— 
— — I > «, p <a: ” _ — — D 
—— « * 9 — „„ x wg ak, Mo — 
r 23 : 2 £ * G 


2 
— ww Fay: > IS s 
pe —— RY pond” — Ai A > = 


—— 


— 


— 
—— — — 8 . K 
roo 


. Cn ER EE — —— — — — 


| 


2 
| } 
9 0 
{| 
: [4 
oo N 
. 
1 
13 
4 
ih! 
: L , 
: o 
1 
14 * 
: 
* 
1 
* 
by 
1 
80 » 
1 8 
} - N 
1 
7 i 
459 
-4<Q 
Q 9 
1 
6 
2 3 
1 
'* £80 
1 
4 7 
++#&4 
Ca - 
Way - 
'« 034 
- 3s 
fy 
+ 45 
„ 
Ma 
- = 
iP 
1 
7 
* 
7 


2 


— 


. he 
12 nr 


f Es 
— IT rooms "eo 


er 2 


is MED T1:CA 


Zitj 3vſs, quum ex eodem proceſſu ex tj Mannæ reſtabunt tantummodo 
Zij Zij. 

Spiritus Mannæ duplex parari poteſt, vel per præmiſſam fermentationem, 
unde diſſoluta Manna in ſ. q. aquæ, & additis fæcibus Cereviſiæ non lupula- 
tæ, prodit Spiritus ſulphureus inflammabilis; vel, eadem omiſſa, per nudam 
igne aperto vel arenæ deſtillationem, unde prodit Spiritus acidulus cum Oleo 
empyreumatico, qui ſudoriferum eſt egregium. | 

Manna, ut omnes ſubſtantiæ dulces, perdit dulcedinem ſtatim poſt ſepara- 
tionem Olei ſui & Acidi, a quorum connubio dependet dulcedo. 

Blande purgans & gratiſſimum dicitur parari ex Mannæ & Olei Amygdalarum 
dulcium partibus æqualibus. 

Manna lenitiva eſt, non tantum in malis pectoris, ſed & in ardore Urine. 


C. NANA N TA. Latinis Uniones. Arabum Perlæ. Pearls. 


Arabum fant inventum. Non liquet Dioſcoridem vel Galenum quicquam de 
his memoriæ prodidiſſe, quamvis Plinius nonnihil meminerit. 

Optime generantur in Concha margaricifera plerisque Berberis antiquls. 
Indis di&ta. Liſter. Hiſt. Conchyl. 

Inodore ſunt & inſipidæ: prompte abſorbent omnia acida; omne quippe 
acidum Perlas diſſolvit, & inde dulceſeit. | | 

Majorem quantitatem Acidi faturant quam Corallia, & Oculos cancrorum 
vi antacida ſuperant ; referente enim Langio, 9s Perlarum guttas 60, equalis 
autem quantitas Oculorum Cancrorum 50 tantum, guttas acore ſuo ſpoliat. 

Facile in igne calcinantur, & inter calcinandum odorem urinoſum emittunt. 


2 


C. MARRUBIUM album vulg. C. B. Marrubium & Praſſium Dioc- 
coridis. White Horchound, 


Folia guſtus ſunt amari. Illitum, vel in cataplasmate impoſitum, detergit 
& diſcutit. Uſurpatur ſubinde pro errhino, fic regium morbum per narcs 
expurgans. Imponitur ſtrumis cum adipe. 

Folia cum melle illita, vel ſuccus, foliis contuſis, expreſſus & in ſole ſpis- 
fatus, ſordida purgant ulccra, digitorum pterygia, Nomasque' ( ulcera depas- 
centia) ſiſtunt, & laterum dolores mitigant. Ulceribus ſordidis genitalium 
tuſum cum melle mire prodeſt. Lichenas purgat ex aceto. Cum vino & 
melle inunftum oculorum claritatem adjuvat. 

Ad aurium dolores inveteratos, adhibent per ſe, & cum roſacco inſtilando 
utique in quibus obſtructiones disjicere, meatumquè ipſum & ramos menin- 
gum ſeu Membranarum expurgare eſt uſus: & in vermibus aurium elui aurem 

Prä- 


M A T E RII EE D aw 


præcipit Celſus vino, in quo Marrubium decoctum ſit: & Columella Marrubii 
ſuecum affundit plantis pro arcendis Erucis 

Datur foliorum ſiccorum ſimul & ſeminis decoctum ex aqua mulieribus, 
quæ non purgantur, ad evocanda menſtrua ſecundasque pellendas, itemque 
difficile parientibus, atque etiam his, qui a venenatis beſtiis commorſi ſunt, & 
HS, qui vencna hauſerunt: attamen veſicam & renes offendit hæc herba, 
proinde cavenda in vitiis veſicœ & renum exulceratorum, urinam ciens. 

Quod ex Marrubio conficitur, Oxymel valenter craſſiora excrementa, quæ 
in pulmone & pectore continentur, incidit, & craſſam pituitam, ammixta 
Iride ſicca, excreatione purgat 

Arida farina cum melle ad tuſſim ſiccam efficaciſſima elt. 

Foliorum ſiecorum ſimul & ſeminis decoctum ex aqua, aut etiam recentium 
foliorum ſuccus una cum melle tabidis, ſuſpirioſis ac tuſſientibus exhibetur. 

Jecur ac lienem obſtructione liberat. 


NOT. Odoris eſt aromatici, graviuſculi, non ingrati, ſaporis valde 
amari, ſubacris, aliquantum calidi. | 

Semina matura emittebant odorem ſimilem odor! Fcheris, 

Folia vix rubefaciunt Chartam cœruleam: aſt Infuſum aliquantulum rubefe- | 
cit ſolutionem Heliotropii. 

Decoctum, ſanguini mixtum, hunc rubicundum & fluidiorum reddere, 
quam fp. ſalis Ammoniaci, author eſt D. Crantz. 

A ſolutione Vitrioli Martis Infuſum ejus fuſco viride fiebat. 

Succus, per duas horas infuſus Cereviſiæ veteri, corrigit hnjus aciditatem. 
Confer ſupra dicta de Centaurio & Aceto ſub articulo Centaurium. 

Differt ab Abſinthio, Carduo, Centaurio magis oleoſum, unde vires ma- 
gis durabiles habet. Laudatur ab Hippocrate ubi aperire, mollire & abſter- 
gere convenit, quas tres facultates hæc planta egregie poſſidet, adeſt enim 
ſaponacea humiditas, quum priores Ex ſiccatæ plant exſiacandi vi polleant. 

Forma Cataplasmatis vel fomenti uſurpatur in contuſionibus. 

In omni inflammatione, que ad gangrenatu tendit, eſt optimum remedium, 
ut & in Ulceribus ſordidis, nam putredini reſiſtit cum falz, aceto & vino con- 
tritum & parti affectæ applicatum. 

In pulmonibus ſuppuratis & aſthmate phlegmatico, — gri non ſint 
penitus arefacti, ſed adhue ſucculenti, laudes meruit, aft in fet re ardente no- 
cet. Convenit in tuſſi inveterata, inprimis ſenum, quæ oritur ex ventriculo 
nimis acida mucilagine & craſſis humoribus referto ob deficientem chyloſin. 

Zacutus, Foreſtus, & Hartman confirmant vires ejus in tumoribus etiam 
ſcirrhoſis hepatis, & in I&ero Raius fic, R Syrupi Marrubii albi Zij, Olei 


Qq 3 | Tar- 


wo MAT ERIES MEDIC A. 


Tartari per deliq. 3j. Miſce: ſumatur per intervalla frequentia Cochleare, 
utpote medicamentum in Ictero nulli ſecundum: & plures authores ægros a 
ſcirrho hepatis liberatos fuiſſe teſtantur, vel ab infuſo Marrubii albi m. j. in 
Vini albi 3viij quotidie mane per aliquot menſes epoto, vel a Conſerva flo- 


rum ejusdem, cum melle parata, per 40 dies exhibita ad doſin 3j. 
Porro, ſummitates, Vino albo infuſæ, ad Cachexiam & ſtomachum robo- 


randum egregiæ ſunt. 
Colicꝶ paſſioni obnoxiis decoctum ad Ziij vel Ziv horis matutinis & pomeri- 


dianis valde prodeſt. 
Pulvis foliorum interaneorum vermes necat. 


C. MARRUBIUM nigrum ſertidum. Ballote Dioſcoridis C. B. 
Stinking Horechound. 
Folia graveolentia, acris ſunt & 3 facultatis. In cataplasmate, 
cum ſale impoſita, adverſus canis morſus efficacia ſunt. - 
Ferventi cinere cotta dum flacceſcant, condylomata reprimunt, ſordidaque 

Ulcera cum melle purgant. 

NOTE. Odor eft ut Lamii, fœtidus; ſapor valde amarus, ſubacris, ſuc+ - 
cus valde amarus, dein acris, calidus, & notas quaſi prædominantis falis alca- 
lini exhibet; nam cum liquoribus alcalinis volatilibus & cum Oleo Tartari per 
deliq. retinet fluiditatem, contra coagulatur in ſolidam maſſam ab acidis; & 
folia non rubefaciunt Chartam cæœruleam. | | 


Sicci Fœtor longe minor eſt. 
Vim ejus refolventem & anodynam confirmat Tabernemontanus, applicando 


folia, ſub cinere ſiccata & melli admiſta, ad hzmorrhoides, 
Lixivium, in quo Marrubium nigrum decoctum fit, manantibus capitis ul- 
ccr;ous pueris, frequenti malo, ſi eo laventur, perutile eſt, authore Trago, 
Decoctum in affectibus hypochondriacis & hyſtericis dicitur eſſe præſtan- 
tiſſimum. 
D. MARUM. Sampſuchus ſive Marum Maſtichen dis nes Þ 


Herb Maſtick. | 
Foliorum ſiccorum Odor aromaticus gratus, ſapor acrit, amarus, ſubad- 


ſtringens. 
Infuſum ſolutionem Heliotropii aliquantulum rubefecit, & cum Vitriolo 


Martis fuſco- viride fiebat cum celeri & copioſa præcipitatione. 
Menſium profluvium ſiſtere dicitur, & quidem prœſtantiſſimum eſſe reme- 
dium pulvere ad 3j ex vino auſtero ſingulis horis matutinis ſumpto. 


C. M A- 


M. AT EMI ES MED ER mn 


D. N AR UA Cortuſi ]. B. Majorana Syriaca vel Cretica C. B. Marum 
Syriacum Hort. Lugd. Batav. Syrian Herb Maſtick. Vid. Majorana. 


Odor gratus eſt & penetrans, fere æque ac Spiritus Salis Ammoniaci, ſa- 


por acris, fere urens, amarus, amaritie ab acrimonia celata; e enim 


reſidui a deſtillatione & Extractum valde amara ſunt. 

Infuſum a Sale Vitrioli, authore Alſtono, fit coloris fuſco- viridis flow 
ſcentis cum ee tardiore & minore, quam cum Maro Ma- 
llichino. | 

Vires extrahuntur partim aqua, ſed integre a Spiritu Vini rectificato. 


Errhinum eſt bonum, mandendo largiorem mucum eliciens, ſalutiſerum in 


ſomnolentia & ſtupore, ſumme efficaciæ in animi deliquio, & vertigine; Vir- 
ginibus debilibus hyſtericis, cachecticis, hydropicis, omnibusque frigidis cor- 
poribus utile. 

Vires habet aromaticas, colluviem ſeri ſuperflui, ejusque inundationes po- 
tenter corrigentes & diffi ipantes, 

Memoriam roborat atque in vertigine & oblivione ſenili utile. 


Subadſtringens eſt, diureticum, emmenagogum, carminativum, antiſeorbu- 


ticum in ſcorbuto frigido, & ſtomachicum, in cruditatibus acidis, ſeroſis & 
pituitoſis ſpecificum. 


C. MASTICHE. Reſina Lentiſci c. B. Reling Lentiſcina, & Maſti- 
che Dio/coridis. Maſlik. 


Odorata eſt, & Chia optima, ſtomacho grata; proinde medicamentis mali 
ſaporis admiſcetur, ut ventriculus non evertatur. Commanducata oris halitum 
corrigit. Calefacit ſecundo ordine, deſiecat ſine mordacitate, eſt enim mini- 
mum acris & tenuium partium. 

Dentrificiis additur, gingivas contrahens, & Chia commanducata ſumme 
facit ad debilitatos dentes. Pilos oculorum fluentes cohibet & glutinat. Ad- 
ditur & illitionibus faciei ad nitorem conciliandum, ceu, ut Plinius, ad ex- 
tendendas rugas in cute. Fractis & purulentis auribus utiliſſima, item in 

pruritu genitalium. Sedis, authore Plinio, vitlis n ſi ſiccandum eſt & 
excalfaciendum. 

Pota ſanguinis rejectioni & veteri tuſſi utiliter adhibetur. Decoctio con- 
fortat ſtomachum debilem. Paucula ei ineſt adſtrictio, adeo ut ſtomachi, ven- 
iris & jecinoris imbecillitatibus conveniat. 


NOTE. Eft Reſina balſamica, pura: odoris grati. potius acidula quam 
adſtringens, omnia aquea ad ſclutionem retpuens, ſed integre ſolvitur in ſpiri- 


tu vini rectificato, paucis partibus terreis relictis, & tunc exlibet aliquid ca- 


$0715 


. 7 5 I — _—_— . — 2 2 
J . — * 4 > 2 3 = —— 7 _ * EA wn 3 
1 oh - * 2 2 4-4 — ”—_— > - 1 N 5 * » 
$35” r ELIE: 


: 0 
: 

is 
4 
* 
i} 


a <a 
A I PF ROS 


OT up. 2p 2 2 
. 5 Io 


— 


— r . a0... 


8 ER. ©" TPO — he, 
S r 


R 
3 
1 


31» MATERIES MEDIC A. 


loris & amaritiei, odoremque validiorem quam ſubſtantia; ſolvitur in Oleis, 
| ſed Aque fere nihil impertit: hinc plenaria ejus reſolutio in ventriculo non 
| | i expect anda. : 
. X Porro, & ſolvitur Aqua Calcis, cui tinctaram validam dat, & ab eodem 
principio, quo Spiritus Vini; nempe aërem nxum, nne cohæſionis) in 
| corporibus reſinoſis attrahendo, 
5 | Terebinthinaceum quid poſſidet, liquorc quali cerebinthinato ſimplici deſti]- 
latione prodeunte, odore quoque ſe prodens in rina. Quinimo in deſtillatio- 
ne aciditatem ſubtilem & gratiſſimam prodit, fundit in phlegmate ſpirituoſo, 
& exhibet Qicum duplex, flavum & elegans; obſcurum & rubicundum. 
| Spisritu Vini ſoluta & ſuper Alutam exten[a, iſchiadicis ſolatio eſt multiplici 
| expericnti. 
| Grana inter primaria apophlegmatizantia referuntur, ſalivationem eleganter 
a moventia. . | | 
Maſticata catarrhos ſiſtit, ad odontalgiam & vacillantes dentes valet. 
Reprimit exhalationes Ventriculi, quæ caput alias ferire ſolent, granis all- 
ö quot poſt paſtum deglutitis. 
In Alvi & aliis fluxibus dantur grana ij aut iv vel pulvis. 
In Actis Germanicis proſtat . Feneſmi im placabilis donee tandem ſe- 
daretur ab Oleo Maſtiches cum Aqua Menthæ, Pulegii & Plantaginis mane & 


| " veſpe ri ſumpto. 


Deglutita cum Conſerva Roſarum veteri in pectus ruentes, & tulim Jagem 
concitantes, catarrhos incraſſare dicitur. 


C. MATRICARI 4 vulg. vel ſativa C. B. Parthenium. Fryerfe w. 


Parthenium dictum, quaſi Virginalis, quod morbis mulierum uterinis me— 
deatur, unde & vulgo Matricaria appellatur. Parthenii nomine plura quidem 
herbarum genera veniunt. Amaracum eſſe Galeni, ut quidam voluere, neu- 
tiguam ſatis liquet; & alia prorſus eſt Matricaria noſtra ab ea, quam Celſus 
Lib. IV Perdicion vocari etiam tradidit, reprimereque ſimul ac refrigerare ; 
verum Matricaria noſtra plerisque notis Parthenii Dioſcoridis convenit, & 
proinde haud temere vires Parthenii cum qualitatibus ſenſilibus hic ex Dioſco- 
ride {0i0 allegandæ: 

Odor ſubviroſus, ſapor amarus. Valet decoctum ad inſidendum in vul— 
varum duritiis & inflammationibus. Hlinitur ſacro igni & coleectionibus cum 
flore. 

Siccatum cum aceto mulſo vinove, addito ſale, potum, non 3 ac Epi- 
thymum bilem & pituitam detrahit : ſuſpirioſis prodeſt & anhelatoribus. Her- 

da ſire flore a calculoſis & anhelatoribus magna utilitate bibitur. 


NOTE, 


M A TH AH ES M SS xy 


NOT. Odoris eſt aromatici, gravis, penetrantis, faporis valde amari, 
acris, & in ſucco calidi usque adeo, ut fere dolorem excitet linguæ, Ar- 
 remiſize f milis, ſed efficacior. Aqua deſtillata odorem & ſaporem herb 
exhibet. | 

Apes non poſſunt ferre hujus herbz odorem. . | 

Decoctum foliorum ſiccorum ſubadſtringens erat, '& addito ſale Martis 
virideſcebat. Succus vix mutatur ab acidis, nec ab alcalinis liquoribus, ſed 
colorem ſubrubrum affert Chartæ cæruleæ. 


Experimentis patuit, virtutes hujus plantæ magis a partibus oleoſo - ſpirt- 
tuoſis pendere quam gummeis. 

Extrinſecus uſurpatur forma Cataplasmatis ad nodos Mammarum endes 
& in clyſteribus propter vim carminativam. 

Suceus majore doſi, v. g. ad Ziv, alyum ſolvit; & doſi Zij datur hora 
ante paroxysmum in febribus intermittentibus. 

In dolore capitis cum ſenſu frigoris cataplasma, capiti n. remedium 
eſt non contemnendum. 

Propter vim aromaticam, diſcutientem cum Chamæmelo . vel cum 
ſacculo duplicato calide abdomini applicata, in uteri vitiis doloroſis, ejusque 
inflatione, doloribus poſt partum, in menſium fluxu doloroſo, & in pathematis 
abdominis valde prodeſt. 

Uſu interno quinquennem puerum, a nativitate Epilepticum, ſuccus ad 
Cochleare j aut alterum aliquot doſibus ſanavit. 

In morbis uterinis præcipue frigidioribus mucidis, & in Wien immi- 
nutione aut obſtructione tempeſtive data, ſæpe ſanitatem reſtituit; & inter 
antihyſterica primarium eſt. 

Ad Urinam, renum & veſicæ i impuritates educendas ſupra omnia alia diure- 
tica poteſtatem habere dicitur. Ventris tineas necat. 

Pecoribus Matricariam deſiecatam cum ſale veſperi adverſus Ls & 
difficultatem of pirandi utiliter prebent mulierculæ veterinariæ. 


N. MECHOACANNA alba. Mechocanna, Rhabarbarum album Cha- 
brei. Bryonia Mechoacanna alba C. B. 


A Monarde primum in uſum vocata circum A. D. 153. Dicitur eſſe Con- 
volvulus Americanus. Radix viſcaſa & gummoſa inter maſticandum inſtar 
Jalapp initio inſipida, ſed tandem & actimonia quædam ſentitur, ſalivam 
eliciens. 

. Reſina.inde a Spiritu vini extrahi poteſt, ſed longe minore quantitate quam 
ex Jalappa, & v vix operæ pretium. ” 

N 1 3 Pitui- 


8 
27 
1 
as. 
r 43 
by, 
— 
6 


— 


oor ST ig ies 
. [> $I * 


A 


49 
© wich 2 — — 5 - — 
. ͤ EM AS OE. cs. -- 


IRF — > 
1 — 38 ES TT 
— 4 33 J — 


34 MATERIES ME DIC A 


Pituĩtam & ſeroſos humores purgare ſine moleſtia, & roborare dicitur, da- 
turque tuto ſenibus ac pueris. 

Conducit maxime infantibus in cruditate Ventriculi ac pectoris viſcoſa mu- 
cilagine expurganda, necnon, quando lumbricis dolent, cum ſaccharo exhibe- 


tur, quoniam ſaporis eſt non ingrati. 
Infantibus datur a gr. x ad 9j, adultis a 5j ad Zij. 


C. MEDULLA, præcipue Cervina, Vitulina & Caprina. Marrow. Scil. 
Medulla offium, quorum finibus utrinque caput operculi inſtar ut plu- 
rimum adnaſcitur. 

Colliguntur Medullæ æſtatis exitu, tune crafſeſcentes, cum appetit autum- 
nus, quippe cum aliis temporibus concrementum ſanguinis & veluti caro flui- 
da in offibus inveniatur, 

Ea mihi eſt cura, inquit Calenus, ne aut putreſcant aut ſitum colligant: ita= 
gue in hyeme primum eas capio, velut & Adipem, deinde in ædibus ſiecis at- 
que editis, plane humoris expertibus, cum foliis Lauri ficcis repono; nam que 
recentia ſunt & humida, multum etiam qualitaris ſue illis impartiunt; ut acrio- 
res fiant .medulle. At fi quando ambiente calido aut auſtrino Medullas aut 
Adipem voles reponere, paratum fit in hoc Cubiculum neque calidum, qualia 

zre ſunt, que meridiem ſpectant, ( putreſcunt enim in talibus. ) nec humo pro- 
ximum atque humidum (nam in talibus ſitum contrahunt.) ſed ſupernum, 
excelſum, & in aquilonem obverſum, parvas habens apertas feneſtras, ut tam 
noctu quam interdiu ab arcto ſpirantes ventos accipiant. 

Omnes Medullz leniter molliunt, relaxant durities & tumores, vim habent 
indurata & ſcirrhoſa corpora emolliend;, five muſculis, ſive tendinibus, five 
ligamentis id accidat, five etiam viſceribus, calfaciunt, ad 3 (8) 


valent, rarefaciunt, ulcera carne replent. 
Hircorum & Taurorum Medulla acrior eſt quam Vitulina. Cervina fortior | 


quam Bubula. . 

Medulla ex offibus humidior, mollior & pinguior eſt medulla inal & 
Cerebri : - Cerebro dulcior, adeo ut {i eas inter ſe comparando guſtcs, puta- 
turus ſis, Cerebrum auſterum etiam aliquid in ſe habere. 

Ad ſcirrhoſos affectus nullum vehementer excalfaciens ſiecansve medica- 
mentum eſt aptum, ſed ea tantum conveniunt, que molliendo digerere pos- 
ſunt, cujusmodi ſunt Medullz, Ar Cervina & Vitulina, ad hæc Am- 

| mo- 


—— 4 
£ 2 n 

— 9 . - 
I . — * ew” UE 8 3 PW 2 — 


(d) Apotherapia, apud Galenum, eſt frictio, que poſt exereitationem adhibetur. 


MATERIES MEDICA ar 


moniacum thymiama & Bdellium, que factum in hepate ſeirrhum recentem 
fanare poſſunt, ſi etiam victus ratio conveniens adhibeatur una cum medica- 
mentis, quæ in potu ſumuntur ad periendum abſtergendumque, qui in viſce- 
re continetur, humorem. 

Vituli Medulla cum pari pondere Ceræ & Olei, vel roſacei, addito ovo, 
duritiæ genarum illinitur, & duritias palpebrarum commolit & diſcutit. 

Ex Vitulina & Cervina Medulla Peſſi componuntur, uteros emollientes. 

Cervina Ulceris ora indurata emollit. Medulla Cervina perunctos fugiunt 
Serpentes. 

Uſa interno Medulla nauſeam provocat, ſi liberalius ſumatur, nutrit tamen 
eum, qui digerit eam, nutrimento multo, craſſo. 

Medulla Vaccina, cum farina tenui n & velut excoctus panis cibatui 


data, dyſentericos ſanat. 


NOTE. Demulcer, nutrit : Alvum ſiccam magis lubricam reddit. 
Aliis admiſcetur ad tumores molliendos & maturandos. | 
Linimenta exinde efficacia eſſe perhibentur in rheumatismo & ſciatica, at- 
que membris paralyticis auxiliari. 

Uſa interno in ſcorbutica acri humorum diatheſi prodeſt, authore id. HofF- 
manno: & ſpeeifica eſſe dicitur in ea ſpecie ſcorbuti, ubi fit oſſium crepitus 
a defectu Medullæ; & in is Academ. Cæſareæ mirifice profuiſſe dicitur 
Medulla oſſium equinorum, ad Cochl. j ex Cereviſia calida interne ſumpta, in 
contractura pedum ſcorbutica, & inter plures, qui hanc ſumpſere, citius ji 
ſanabantur, quibus Alvus ex illa laxabatur vel artuum dolores vagi naſcebantur. 

Vetuſtate rancida & acris fit; & in partibus magis exſanguibus, v. g. li- 
gamentoſis & tendinoſis, ſi nimis diu aut immoderate applicetur, fermentante 


ſua acrimonia majorem adfluxum laceſſit. 


C. MEL. Honey. 

Apud Veteres ante detectionem fcchari noſtratis, multo magis in fu 
fuit, tum medico, tum culinario. Innumera ciborum genera melle condie- 
bant, & panificia quamplurima, nec pauciores forte potus parabant. 

Apud Plinium tria notatu maxime digna proſtant — I. Vernum, ex 
floribus conſtructo favo, quod ideo vocant anthinum. 2. Aſtiyum, opti- 
mum. 3. Minime probatum, /ylveſtre quod Ericæum vocant. Convenuitur 
| poſt primos autumni imbres cum Erica ſola floret in ſylvis. 

Videtur Melli ex plantis in quarum foliis colligitur boni malive quidplar 


accedere, ideoque laudatiſſimum in locis Mel gignitur, in quibus Thymus 
| Rr 2 aut 


U 
p : 
, 
-H 
$44 
* * 
J 
1 
1 
I 
E 
Ht 
12 
1 
1. 
* 
4 * 


en TI 


4 _ hays 
e, —— ee 92 


— 


* cet _- ee 95 —— » way 8 * * — — — 


>; ** A A 


— 2 2 
* 0 4 — 
8 


. . y 


p MEDTE Aa 


aut aliæ hcrbe ac frutices temperamento calidæ & fiece, affatim * 4 
tenuiorum enim partium id Mel quod ex ejusmodi plantis gignitur. 

Magis probatur dulcius & acre, odoratius, ſubflavum aut pellucidum, mi- 
nime liquidum, fed glutinoſum ac firmum, quodque dum tralucur, ob tenacem 
Jentitiam in digitos quaſi reſilit. 

Malum multam egerit ſpumam, optimum vero minimum ſpume evomit, 
unde ei pari coctione non opus eſt: plurimum quartam par tem ejus, quod in- 
ditum eſt, amittit. 

Tenuium eſt partium, & proinde acrimoniæ duden habet, qua Alvum ad 
excretionem proritat, quam adimentes ipſum efficimus ad diftributionem & co- 
ctionem accommodatius. 

Commodiſſime autem ipſam adimemus, ſi primum multum illi aquæ admi- 
ſeuerimus, ac deinceps tantiſper coxerimus, quoad ſpumare deſinat. Hac pa- 
randi ratione acrimoniam deponit, neque amplius alvum ad excretionem irri- 
tat, & proinde i in corpus haud cunctanter diſtribuitur. Porro, Mel non bene 
coctum in ventriculo & inteſtinis flatus quosdam gignit; contra, quod in deco- 
ctione ſpumam omnem abjecerit, flats fit expers & Urinam movet. 

Diſcuſſoriæ facultatis eſt, ſed citra mordacitatem in iis affectionibus, que in 
ore ſunt, proinde faucium vitiis, tonſillis & anginis collutum gargarizatumve 
medetur, areſcentique in febribus linguæ; verum in Oculis mordax exiſtit; 
porro Ulceribus quoque mordax, cutem autem non offendit. Urinas ciet. Co- 
pioſius ſumptum purgat per alvum, vel ſuperiorem ventrem ad vomitum 
coneitat. | 

Vim Antiſepticam egregiam poſſidet, Cydoniorum enim & aliorum Malorum 
adſtringentium ſucei, melle cocti, non corrumpuntur (c Putreſcere corpora 
non Cie Babylonios melle corpora defunctorum condire ſolitos, teſtis eſt 
Herodotus, ab Harduino in notis ad Plinium citatus: & in Iberia edulium com- 
ponunt ex carne lævigata cotta cum melle, quod adeo durat ut N recentes, 
ipſo refertæ, Romam afferantur. 

Pediculos & lendes enecat. 

lis, quos Serpentes momorderint, auxiiatur, itemque contra SIEM Me- 
conium, ſi cum roſaceo calidum aſſumatur; & contra Fungorum maleficia, ac 
rabioſi Canis morſus delinctum potumve proficit, 


In ore vaſculi, in quo ſer vatur Mel, adereſcit ſepenumero Cruſta denſa, 
quam 


1 


11 
e IT” 


(e) Confer dicta de aliis Malis ſupra, ubi de Malo. 


I. A T E RIES MED TOA 387; 


quam ſervare incumbentem conveniet, {i velis Me! diutiſſime absque muta- - 


Lione ſervare. 


Cutis univerſe ac Ulcerum ſordes auferre poſſunt dulcia, quæ tenuium ſunt 


partuim, puta Mel, quod extrinſecus defricatum ſordidum corpus detergit. 
Porro, Mel corrigit ſapam & Lentem, ſuccumque tenuem habens men quo 
minus farina lenta hepatis obſtructiones generet. 


Attenuandi & extergendi vis Mellis ulterius patet ex ejus uſu vino mixti, ad 


colluendos dentes poſt Lac ſumptum, necnon ab ejus uſu cum & ſine ſale 
Lacti cocto admixti, privatim Lacti caprino, ne caſeus fiat in ventriculo. Au- 
res purgat inſtillatum cum roſaceo. Oculorum caliginem diſcutit, In pueris 
dentientibus gingivas, per quas exitus eſt dentibus, extenuat. Tenuac e 
craſſum, & juvat ad ſpuendum. 

In curatione Gangrænæ, ubi ceſſarit putredo, cruſtas disrumpit & a f- inĩs 
partibus ſeparat Iris cum melle; in mollibus vero corporibus ſufficit Orobi fa- 
rina cum melle aut thure. 

Coctum minus acre exterſoriumque redditur, quo circa ad ſinuoſorum Ulce- 
rum glutinationes eo utuntur, & hine laceroſis cutibus non parum confert 
Mel, ſi ad emplaſtri r eee elixetur; & contra, in curandis Ulceribus 


ſordidis, ſi emundare ſtudemus, Mel non coctum, utpote validius 3 


hoc preter cztera præſtat. 

Abſtinendum, quoad fieri poteſt, in n besti febribus a V elle quĩppe proti- 
nus vertitur in bilem, & ſicciores acriorisque caloris febres reddit; & in ex- 
quiſitæe Tertianæ curatione, quæ ex flaya bile invaleſcit, oportet abſtinere a 
melle, ſinapi & ſalitis. 

uibus cibi aceſcere conſuevernnt dandum eſt Mel, ſed quibus in nidorem 
transmutantur dandus panis aut chondros. 

aod ex Caricis plurimum in aqua codtis efficitur ſimile eſt Melli, non 
tantum conſiſtentia, ſed & facultate. 

Omnibus Medicamentis, que thoracis & pulmonum Ulccribus ſunt deſtina- 
ta, Mel admiſcetur : fic Peripneumonicis & Pleuriticis medetur decoctum: 
& quoties in veſica & renibus vitium conſiſtit, Mel Ulcerum Medicamentis 
admiſceri oportebit. Tuſſi auxiliatur, erudum tamen tuſſim irritat & alvum 
inflat; quare deſpumato utendum. Notandum quoque, Mel attenuantis fa- 
cultatis eſſe, & proinde abi fluxus vaide tenuis extiterit, fugiendum eſſe. 

Verpis ſeu curtis glandem, quæ eĩtra circumeiſionem nudata fit, in inte- 
grum reſtituit fi Melle præputium a balneo potiſſimum ad dies triginta emol- 
Vatur. 2 
81 Mel Plurimum coxeris, ex dulciſſimo reddideris amariſſimum: porro & 

R 4 non 


* 
j 
Per 
e * 
4 
1 
* 
5 
1 
* 
i ry 
#3 
f * 
+ 
1 
; 
[1 
ir 
: * 
| 
4 
+ 
th 
* 15 
1 
; 7 


CY 
. 5 
2 


8 


. 


* * = 
"Et 4 


2 


— IS 


3 — 


2 


+ oh 


os 


—— 
on; 


* 
1 


2 


i 
REP) — W 1 . 
. 11 Cs WI — fo 3 
. 5 * — _— 2 * 84 
— — . * SA" ate: n 


S S., oe ta 


W — 
n 
— rr C — 


— 


i 
+H 
4 4 


— — 


—— 
8 
4.4 4 


a” Mia TERATES MEDIC 4 


non coctum vetuſtate dulcedinem cum amaritudine commutat : itidemque 
aliorum Dulcium unumquodque multa coctione aut vetuſtate amarum fit. 

Porro, vetuſtate calidius fit, & tenuioris eſſentiæ, ac proinde guſtantibus 
apparet acrius, & induratos ægreque ſolubiles affectus potentius digerens 
ſtimatur. | 

Jam, ut foris cum pluſculum igni admovetur, amarum efficitur, ad eun- 
dem modum in animalium corporibus ubi validum calorem nactum fuerit, 
v. g. in ætate florentibus & calidis natura, febrientibus, vitamque degentibus 
laborioſam accidit: at in temperaturis frigidioribus facile in bonum & mode- 
ratum ſanguinem convertitur, & naturis pituitoſioribus ſenibusque cibus eſt 
accommodus, itidem que in frigidis morbis, ſed inimicus in morbis bilioſis: 
& hyeme magis convenit quam æſtate. | 


NOTE. Eſt ſuccus vegetabilis ab omnibus floribus, non excepta Aloe 
& Colocynthide, exſudans. | 

Optimum album, ætate flaveſcens, clarum, odoris dulcis, ſaporis dulcis & 
acris, limpidum fere ut agua, ſola exſtillatione paratum, preſſione in torculari 
minus purum, Ceræ inde particepss. | 

Ad Mel depurandum, ei affuade aquæ portionem æqualem, vel duplam, vel fi 
valde impurum fic, triplam, coque & deſpuma. 

Vel, fi hoc non fatis depurgatum ſit, clarificari poterit albuminibus ovo- 
rum, ſingulis ad ſingulas libras adhibitis: & adhuc magis purum fit, ſi Mel 
una cum favis indatur Manice Hippocratis ſuſpendaturque in loco tepido, ut 
periluat Mel. | | | | 

Ex favis ſumptum fate longe melius quam autnmno 1. Ob flores tunc fra- 
grantes, magis abundances, 2. Quoniam tunc Apes plus vigoris habent. Ab 
Ericæ floribus peſſimum habetur. 8 | : | 

Partibus fulphureo - oleoſo- ſalinis, larga mucilagine temperatis, exuberat: 
he patefiunt analyſt, I. Spontanea, ſi nempe inſpiſſetur, & dein adhibeatur 
Argilla humida, ut in ſaccharo depurando, ſeparatur a melle pars unctuoſa, 
& maſſa ſolida, concreta, ſalina, alba, que ſedes eſt dulcedinis. 2. Artifi. 
ciali. Deſtillando enim prodit 1. Phlegma acidulum, 2. Spiritus cum Olei 
nigri fœtidi parva quantitate, odoris tanquam a torrefactione, ſaporis acidi 
acris. In retorta relinquitur materia nigra, ſpongioſa, inflammabilis, unde 
al alcalinum ſixum obtineri poteſt, & tantillum ferri, magnete ſe prodentis. 

Solvitur tum in Aqua, tum iu Spiritu Vini rectificato & in Oleis. 

Promover unionem corporum reſinoſorum & oleoſorum cum Aqua; & in 
multis præter dulcedinem convenit ſaccharo, v. g. 1. Acidum exhibet deſtil- 

| lando. 


MATERTES MEDEIES 


lando. 2. Lac coagulat eadem proportione, qua ſaccharum brunneum. 3. Fer- 
mentatione abit in vinum generoſum, quod facile inebriat. 4. Igne inflamma- 
tur. F. Inſigniter promovet fermentationem vegetabilium cum carne in ven- 
triculo. ; 8 | | | 
 Porro, Enemata detergentia & laxantia ingreditur; ſuppoſitoria flunt ex eo 
ad formam ſolidam redaQo: ingreditur Cataplasmata reſolventia & maturan- 
tia: Et in Actis Academiæ Cæſarem proſtat exemplum Apoſtematis diu ploran- 
tis, exſiccati & conſolidati, ſola applicatione panis melliti ſine aromatibus aut 
amygdalis parat. | | | 

Uſibus internis adde, quod Panis cum Melle Pythagoreum fuit Nutri- 
mentum. | 

Urinam movet, inſigne eſt Anthelminticum, & in experimentis D. Lobi 
Hydromel fragmentum Calculi, ei per 30 dies infuſum, partim ſolvebat. 


D. MELILOTUS. Trifolium odoratum vel Melilotus vulg. J. B. 
Common Melilot. 

Dum adhuc recens eſt herba, cum aceto & ſale ufurpari poteſt, ut aliæ 
herbæ in acetariis; & apud nos in Anglia, inquit Raius, ſubinde ſeritur pro 
equorum & jumentorum pabulo. | 

Folia & Flores, fed præcipue Flores, uſurpantur. Odor florum ſuavis 
eſt ut Mellis, qui & ficceſcentibus intenditur: foliorum odor idem, fed debi. 
lor: utraque mucilaginoſa, ſed mucilagine teneriore quam radicis Althez & 
Lilli albi : ſapor amaricans & acris, ſuccus usque adeo acris, ut dolorem ex- 
citet maſticinti: Infuſum forum ſiccorum evidenter amarum & naclkum Ma. 
i Perſicæ redolet. | 

Ad naturam alcatinam magis quam ad acidam tendit; nam non rubefacit 
Chartam cerulcam, & parum tantum ſulutzonem Heliotropii, & ſuccus con- 
ſiſtentiam ſuam ſervat magis cum liquoribus alcalinis quam ab acidis, ab his 
coagulatus. | 

Meliloto tribuitur vis emolliens, reſolvens, anodyna, carminativa, duplici 
ſci] virtute gaudenti. 1, emolliente & laxante. 2. vi aromatica leni & ſti- 
mulante, quod ab affectibus experientia comprobatis patet, nam, 

Ingreditur Cataplasmata emollientia, blande diſcutientia, paregorica, & ſup- 

jrantia tumores, Enemata cum Chamemelo emollientia & deterſiva, Fotus- 
que reſolventes & anodynos; nil quoque præſtantius, quam Melilotus cum 
fœnugræco in ſotu ad inilunmationes & dolores pudendorum à partu. 

Florum ſuccus vel [yfuſum inflamtmationem oculorum mitigat « ſucens inſtil- 
latus albuginem tollit, & auribus inſtillatus Waram dolores finit, teſte Trago. 


Ve 
** 


— 4 1 
K — —V— 


— 


— a 1nd nmr 
2 — 


2% 9 — 4 


"als -- 

4 . > rn nmr renter ent een 
um * E — 7 * — * 

I 8 , 2 PR 


60 MATERIES ME DI 0 A 


Lixivium, in quo Melilotus decocta fuit, recentes Meliceridas & Ulcera 
manantia ſanat, ſi caput eo abluatur. 

Uſu interno decoctum in doloribus colicis & nephriticis prodeſt, & 3 
movet, Flores inter expectorantia recenſentur. 


C. MELISSA vulg. odore Citri J. B. Bam. Meliſſophyllon & 
Apiaſtrum Dioſcoridis & Plinii. | 
Citreum Malum olet, unde & Citrago dicta eſt, & Apiaſiri nomen obtinuit, 
quoniam Apes ea delectantur i in tantum, ut ſi Alvearia fucco ejus illiniantur, 
nunquam diffugiant. 

Mauritani in Cordis affectibus miris laudibus efferunt: ita enim Serapio 
apud Matthiolum: „ NMeliſſophylli proprium eſt animum hilarem reddere, hu- 
menti ac frigido ventriculo auxiliari, concoctionem adjuvare, cerebri ob- 
ſtructiones reſerare, deficientem animum reyocare, cordis imbecillitatem 
roborare, eamque præſertim, qua ſomnus frequentius nocte intercipi ſolet, 
quin & ejus pulſum reprimere, animi ſollicitudines fugare, imaginationes 
» tollere, quæ tum ab atra bile, tum ab exuſta pituita oriuntur“ & ibidem 
he facultates Meliſſophylli Avicennæ teſtimonio comprobantur, ſcil. 

„ Excalfacit ſiccatque ordine ſecundo. Cor exhilarat, vitalesque facultates 
„ roborat, odoris fragrantia, ſaporis auſteritate partiumque tenuitate: quibus 
„ facultatibus ceteris etiam viſceribus competit . 

Porro vires alexipharmacas & roborantes æquèe ac diſcutientes Grecis quo- 
que non fuiſſe ignotas, patet ex ſequenti earum apud illos enumeratione. 
Illita folia cum fale ſtrumas diſcutiunt, articularios dolores illita ſedant, ulcera 
purgant. Deſeſſionibus fœminarum ad ciendos Menfes convenit decoctum; 
Dentes eodem colluuntur: Dyſentericis clyſtere infunditur. Folia cum vino 
pota aut impoſita proſunt contra ictus phalangiorum & ſcorpionum, & earun- 
dem decoctum fotu ad eadem valet: authore Plinio, Meliſſophyllum preſen- 
tiſſimum eſt remedium contra ictus apum, veſparum & aranearum, 

Fungorum ſtrangulationibus folia, addito Nitro, potu auxiliantur- tormini - 


bus & orthopnoicis delinctu. 
Ingreditur Antidotum contra podagram & arthritidem inter alia aromatica 


70 


bb) 


apud Nicolaum Myrepſum. 


NOTE. Odoris eſt aromatici, mitis, ſimilis odori corticis Citri vel Li- 
monis, faporis ſubacris, amaricantis, adſtringentis, & in ſucco auſteri, ut & 
in decocto reſidui a deſtillatione, quod ſubfuſcum vel ſaturate viride fit, ad- 
dito Vitriolo Martisz in Extracto — & ſpirituoſo adeſt ſapor adſtringens 
& amaricans, Ha 


* A T 2 RN N wm. 


Hoffmannus monet, verno tempore colligendum eſſe & extra florem, ad 
quem ubi peryenit, eimiees olet. | | 

Rei economice ſtudioſis expedit Meliſſam plantare juxta Alvearia; inde 
enim fiet ut Apes nunquam diffugiant. 
Externe diſcutit tumores cedematoſos: ſuccus yulnera recentia conſolidat. 

Interne, diſcutit flatus; palpitationem Cordis & vertiginem ex defectu ſpi- 
rituum, vel in affectibus hypochondriacis, tollit. 7 

Pulvis, ſingulis diebus ad 3j per menſem uſurpatus, in Melancholia hypo- 
chondriaca, ad maniacum affectum inclinante, valde proficuus fuit. 

Emmenagoga eſt, & nihil frequentius, quem ut mulierculæ decocto men- 
ſes tardiuſculos ſibi concitent & proritent. In Gallia turiones teneros tuſos 


ovis, ſaccharo & roſaceo excipiunt placentulasque pinſunt parturientibus, 


puerperis & enixis, quibus vires dejectæ & ſecundinæ non probe eduQz ; 
attamen infuſum in aqua egregie 1s Uteri vitiis ſuccurrit, que ex cjus tono 
& robore dejectis proveniunt, ut ſunt difficilis retentio fœtùs, & facilis ad 
abortum dispoſitio, perpetuum ſeri putridi ſine vel cum ſanguine ex utero ſtil- 
licidium & Fluor albus. | 


C. MELO oflic. Dale, Pharm. Melo vulg. C. B. Mus- Melon. Me- 
lopepon Caleni; Cæſalp. C. B. Melopepo, quaſi Mali forma Pepo. 


Melopepones ſub Cucumerum genere ab antiquis comprehendebantur: 


hinc odoris ſuavitate commendatus erat Cucumis, ſeu Melo noſter. Nemo 
enim verba Diaſcoridis , Cucumeris odore revocari, quos animus liquerit , 
de vulgari Cucumere dixerit, ſed de Melonibus, quorum gratiſſimus odor & 
mira fragrantia. | 

Plinii ætate nomen Melopeponis et inditum, prius enim ſub Cucumeris vo. 
ce latebat; ſed nomen hoc poſterioribus ſeculis obliteratum erat, & contracta 
voce Melones dicti ſunt. | | 

Porro errant, aſſerente Salmaſio, qui Melones, quos fic vocamus, diverſos 
putant a Melonibus Palladii : dem autem illi ſunt cum veterum Gra:ca- 
rum Melopeponibus. Vide Authorem, qui pluribus utriusque congruitatem 
oſtendit. | | . | 

Proinde ſic ſe habet nomenclatura : 


Melo vulg. C Cucumis Dioſcoridis; _ 
C. B. Musk- Melopepon Galeni; | | 
Melon, eſt C Melo Palladii & poſteriorum ſeculorum, noſterque. 


Nlelopepones Galeni frigidi ſunt & pituitoſi, potiſſimum ſi crudi & non 
elixi mandantur, & locum habent inter edulia, que refrigerare nata ſunt, & 
S's æſta- 


* 
i 
"#2 
9 
1 
Fi 
: 
bY 
1 
1 
* 
1 
ry y 
= 


322 NES MEDI CA 
Eæſtatis tempore ejus paululum ſumi poteſt ad corporis ſquallorem calorem- 
que curandum. Ventri ſubducendo idonei ſunt, fa eultatemque mediocriter 
abſtergendi poſſident. Parcius tamen edendi ſunt, quam alii fructus, iis enim 
ſuccus bonus non ineſt, eo quod, niſi alvum ſtatim ſubeat, corrumpitur ibi, 
humoremque ex Corr aptela hac faciunt, qui non 3 a mortiferis venenis 


abeſt (d). 


NOT. De ſemine vide ſub Citrullo. 

Pulpa fructuum tenera, humida, glutinoſa, faporis dulcis, grati, vinoſi; 
aliquando Moſchum, alias ſaccharum redolentis, unde Maſchatellini, vel Sac- 
charini appellati fuerunt. 

Regionum calidarum longe meliores ſunt quam frigidarum noſtrarum, & 
circa montem Ararat optimi ſunt ac pinguefaciunt, non lædunt, notante Tour- 


nefortio. 
Cocti minus nocent, potuque vini & pipere correcti, * ſi caveatur 


poſt eos comeſtos a nimio potu. 
Dulcedo eorum pendet a ſale inſtar e unde eorum ingurgiratio ſæpe 


diarrhœam affert. 
Calorem ſanguinis temperant, ſitim ſedant, diuretici ſunt, & bene maturi 


oommendantur contra hydropem. 


C. MENTHA anguſtifolia ſpicata C. B. Spearmint. 

Cognita eſt herba, inquit Dis/corides, nulla deſcriptione addita. Odore ſua- 
vi quadrat nomini x#3vouG-, & viribus, quas Menthæ tribuit Dioſcorides. 

Guſtu acri eſt, ex tertio ordine excalfacientium & tenuium partium. Ha- 
bet & in ſe quiddam amarum & acerbum. Odor ejus animum excitat, & ſapor 
aviditatem in cibis, ideo embammatum mixture familiaris. 

Grato menſas odore percurrit in ruſticis dapibus, inquit Plinius. Viridis & 
adhuc tenella obſonium eſt eſculentum manditurque cum alimentis & in aceta- 


riis peculiarem gratiam obtinet. 
Lac aceſcere denſarique in caſeum non patitur, ſi folia a potionibus lactis 


immergantur. 
Cal- 


— as 
4 
— — 


(4) „ Facile in ſtomacho corrumpitur, unde Vomitus, Diarrhea, & nonnumquam Cholera 
„Morbus, aliquando etiam febres maligne excitantur. Refert Foannes Cuſpidianus, in 
„vita Frederici Tertii, ex intempeſtivo Melonum eſu quatuor Cæſares periiſſe: quare 
1 plerique prudentiores ab illis prandium auſpicantur, ac deinde bonos cibos comedunt: 
„Per meliorem eſcam enim malitia illarum obtunditur ”, Ludov. Monnius; de re Cibaris. 


nATERIEY WI wn 


Calfaciendi, diſeutiendi, adſtringendi atque exſiccandi vim habet, quod ex 
viribus ejus clarius patebit; ſuppurationes diſcutit, {fi cum polenta cataplas- 
matis modo imponatur. Mammas, fi tendantur, aut late turgeant, compe- 
ſeit: cum ſale canum morſibus illinitur. Aurium doloribus cum aqua mulſa ſuc- 
cus inſtillatus convenit. Vulve ante coitum admota, conception! reſiſtit. 
Ulcera in capite infantium mire ſanat. Fauces humidas ſiccat, ſiccas adſtrin- 
git. Voci ſuccus ſub certamine utilis, qui & gargarizatur uva tumente, ad- 


jecta ruta & coriandro ex lacte. Linguæ ſcabritiem confricta cum melle læ. 


vigat. Utilis & contra tonſillas cum alumine. Epiphoris illinitur & omnibus 
in capite eruptionibus, item ſedis vitiis. Igni ſacro prodeſt Menthæ ſextans, 
vivi ſulphuris Uncia ex aceto ſimul trita. IIlinitur temporibus in cephalæa 
curanda poſt totius corporis evacuationem, diſcutiens & repellens. 

Uſu interno ſtomacho utilis, & in condimentis peculiarem gratiam habet. In 
Cholera curanda, fi vomitus perſeveret diutius, dandum Menthe decoctum, 
vel terni ramuli cum acido granati ſucco poti, qui & ſingultus ſedant. Trita 
quoque, in aceto pota, Choleras emendat. Cum amylo ex aqua pota Cœ- 
liacorum impetus cohibet. Decoctum per triduum conſequenter Nm Coli- 
cis valde prodeſt. 

Amarore ſua Tineas in ventre necat; acerbitate vero, ſi ex oxyerato bi- 
batur, recentes ſanguinis rejectiones reprimit. Purgationes fœminarum in- 
Hibet. 

Venerem ſtimulat, authore Dioſcoride; generationi vero reũſtere creditur, 
authore Plinio; Juxta Hippocratem, de Diæta, Mentha calfacit & urinam ciet, 
ac ſi quis ſæpe comedat, ſemen genitale colliquefacit, ut diffluat, arrigere pro- 
hibet, & corpus debile facit. Hos authores Ludoyicus Nonnius ſupra citatus 
conciliare conatur, & explicare, unde fiat, ut, flagrante bello, Veteres Men- 
the uſum militibus interdicebant, ſci]. utpote venerem ſtimulantis, unde fre- 
quenti concubitu vel fortiſſimi Milites effœminati ac molles evaderent: & 
huic quodammodo conſentire videtur A#tius, inquiens, „Mentha ſemen mul- 


„ tum, ſed debile & languidum gignit “. 


NOT. Folia ſeneſcentia evidentius amara ſunt: & quod ſubadſtringen- 
tia ſint confirmatur experimento ſequenti. Infuſum, addito Vitriolo Martis, 
atro · virideſcens fiebat, & in experimento D. Alſton cœruleſcens: hine ſicca 
& in Spiritu Vini digeſta ab Aqui deſtillata differt, ſci]. amarorem & adſtri- 
ctionem retinens una cum partibus aromaticis, que inter deſtillandum ſeorſim 
elevantur. 

Piſis & fabis incoquitur ad tollendam flatulentiam. 

Lac, in quo ſolia macerabantur, longe tardius e quam Lac per 2 

8 2 . 


7c ccc 


e 


. 
272 * ans 
S — 3 * > 
2 8 a> 2 * 4 


WHT RES MED TC 4: 


&, notante Linnào, non fit Caſeus cx Latte, ubi Vacce in locis aqucſis 
eoguntur Mentha veſei. 

Enemata carminativa ingreditur. Valet ad Oedemata & ad tumores duros 
cum hordeo toſto applicata. 

In omni morbo frigido & acido, hinc in eruditatibus i inprimis acidis prodeſt, 
& malis quibusvis a muco Ventriculi acido plus minus viſcoſo oriundis, car- 
dialgia, & Vertigine a ſtomachi conſenſu; neenon infantum dolores lenit ; & 
contra Vomitum, nauſeam ſingultumque paratur cum Mentha, fermento & 
q. ſ. aceti Cataplasma egregie juvans. In iisdem Malis valet ſuccus & Aqua 
deſtillata interne, & in lancinationibus circa vertebras, in Mulieribus n 
abortſis prodromis, uſu externo & interno egregie prodeſt. 

Ad menſium profluvium & fluorem album compeſcendum laudatur; & ali- 
quando Menſes movere deprehendicur. Confer Meliſſam. 


D. MENTHASTRUM ofhc. Mentha ſylv. folio R_ C. B. 
Horſe- Mint. 


Quidam volunt hoc eſſe Calzmintham Galeni, quod tamen non ſari mani - 
feſtum eſt. Calamintha enim Galeni eſt tam cibus quam Medicamentum, & 
inter obſonia, que viridia manduntur, cum alimentis locum habet; ſed Men- 
thaſtrum, utpote gravioris odoris, minus ad ſanorum uſus expeti author eſt. 

Dioſcorides; & an Plinii Menthaſtrum ſit noſtrum non fatis — ob muncam 
cjus deſeriptionem. | 


NOTE. Odoris eſt aromatici, gravis, ad Pulegium quodammodo acce- 
dentis, ſaporis aliquantum calidi, ſubadſtringentis, & decoftum viride fie- 
bat, addito Vitriolo Martis. 


N. MENTHA Piperis „ l cal folns Menthæ fu- 
ſcæ, ſapore ſervido Piperis Raii, Synops. Pepper - Mint. 


Odor tum recentis, tum ſiccæ aromaticus eft, ut Menthæ vulgaris, ſapor 
ut piperis, ſed fugax, & ſimul quaſi nitroſus, vel cum ſenſu trigoris, ut in. 
Camphora, quod & ſentitur in Aqua deſtillata; hine longe minus calefacit, | 
quam conjectaret quis a ſapore piperis inſtar. 

Decoctum cum Vitriolo Martis viride fit. 

Oleum eſſentiale dat acerrimum. 

Vires menthæ in ventriculi languore, vomitu & diarrhœa ſimplici, tum 
herbe ipſi, tum Aquæ deſtillatæ competunt. 

Aqua deſtillata in Colicis flatulentis inſigniter prodeſt, etiam in arthriticis; 
& laudatur in ſabulo renumque calculo. 


C. ME N. 


M A TERIES MEDI.CA 325 


C. ME RC URIJALIS. 

Quaſi Mercurii inventum, herba apud Veteres uſiis ſrequentiM mi, uſque 
adeo ut de Catone memorize proditum ſit, quod familiam ſuam ruſticam Mer- 
, Curiali alvum dejicere docuerit. | 
Bene notandum apud Raium in Synopſi Stirp. Brit, duas reperiri ſpecies, 
Teil. 1. Mercurialis perennis repens Cynocrambe dif, Dog's Mercury, cu- 
jus intra corpus liberalius aſſumptæ vim malignam & venenatam eſſe tradit 
Author triſti exemplo. 2. Mercurialis annua, glabra, vulgaris, French Mercury. 
IIujus uſum tutiſſimum eſſe innuit, &, conveniens equidem viribus Mercu- 
31alis apud Veteres decantatis, emollit ac abſtergit, unde in enematis fre- 
quentiſſima: ſuccus illitus Verrucas tollit: ſimile quid prædicatur ab Ae. 
tiv de ſemine Mercurialis, quod nempe experientia doceat, ſemen hujus, 
nondum ſiccatum, tubercula & eminentias in corpore, vulgo Carphia dicta, 
diſſipare, fi quis ipſa diligentius hoc ſemine confricet. 

Botanici alii docti quoque duarum præcipue ſpecierum Mercurialis memine- 
runt, que ſunt 1. Mercurialis teſticulata C. B. Mercurialis mas Matthioli, Tur— 
neri, Dodonæi & Lobelii, 2. Mercurialis fpicata C. B. Mercurialis fœmina 
Authorum dictorum, quæ plerisque vel oranibus notis Mercurialis maris & fœ- 
minæ apud Dioſcoridem conveniunt. Vid. Raii, Synopſ. 

In Cataplasmate appoſita valide difcutit. Aures purgat ſucco inſtillato & 
inuncto cum vino vetere ; & errhinon eſt apud Ayerro#n. Alvo imponeba- 
tur apud Veteres, ut Ano apud Recentes, admixto butyro vel adipe, ad al- 
vum ciendam. 

Hippocrates Mercurialem admovit Vulvæ cum melle aut roſaceo vel iri- 
no, item ad ciendos menſes ſecundasque & hoc idem præſtare potu fotu- 
que dixit. 

Tenera folia, decocta, comeſta abunde ſtercus expellunt; eorum deco- 
ctum vero, vino admixtum, valentius alvum dejicit & bilioſa expurgat. 
Plinius paulo accuratius doſin definivit ad Alvum ſolvendam vel in febre 
exhibendam, ſcil. de coquitur quantum manus capiat in duobus ſextariis aquæ 
ad dimidias, bibitur ſale & melle admixto, necnon in ungula ſuis aut gallina- 
ceo decoctum ſalubrius. Coctum in aqua epota jure bilem aquamque detra- 
here, author eſt Dioſcorides, 

Inter evacuantia, quem ſanis conveniunt, locum habet, ei conveniens, qui 
quotidie evacuari debet, itemque febricitanti, cui alvus non dejiciat, & ſe- 
nibus, pueris, ac fœminis. 


Purgat in inteſtinis crudos humores, indigeſtibilesque cibos, & rotundos 
S. lum. 


3% MATERZES MEDIC A 


&, notante Linnào, non fit caſeus ex Ln, ubi Vaccæ in locis aquoſis 
coguntur Mentha veſci. 
Enemata carminativa ingreditur. Valet op Oedemata & ad tumores duros 
cum hordeo toſto applicata. | | 

In omni morbo frigido & acido, hinc in cruditatibus inprimis acidis prodeſt, 
& malis quibusvis a muco Venrriculi acido plus minus viſcoſo oriundis, car- 
dialgia, & Vertigine a ſtomachi conſenſu; neenon infantum dolores lenit; & 
contra Vomitum, nauſeam ſingultumque paratur cum Mentha, fermento & 
q. ſ. aceti Cataplasma egregie juvans. In iisdem Malis valet ſuccus & Aqua 
deſtillata interne, & in lancinationibus circa vertebras, in Mulieribus gravidis 
abortfis prodromis, uſu externo & interno egregie prodeſt. | 

Ad menſium profluvium & fluorem album compeſcendum laudatur; & ali- 
quando Menſes movere deprehendicur. Confer Meliſſam. 


D. MENTHASTRUM offi. OY ſylv. folio pe C. B. 
Horſe - Mint. 


Quidam volunt hoc eſſe. Calamintham Caleni, quod tamen non ſatis mant- 
feſtum eſt. Calamintha enim Galeni eſt tam cibus quam Medicamentum, & 
inter obſonia, que viridia manduntur, cum alimentis locum habet; ſed Men- 
thaſtrum, utpote gravioris odoris, minus ad ſanorum uſus expeti author cſt. 
Dioſcorides; & an Plinii Menthaſtrum fit noſtrum non ſatis liquet ob mancam 
cjus deſcriptionem. | 


NOT. Odoris eſt aromatici, gravis, ad Pulegiam quddamimodo acce- 
dentis, ſaporis aliquantum calidi, e & deco tum viride fie 
bat, addito Vitriolo Martis. 


N. MENT HA Piperis ſapore, ſpicis brevioribus, bold Menthæ fu- 
ſcæ, ſapore ſervido Piperis Raii, Synops. Pepper - Mint. 


Odor tum reccntis, tum ſiceæ aromaticus eft, ut Menthæ vulgaris, ſapor 
ut piperis, fed fugax, & ſimul quaſi nitroſus, vel cum ſenſu frigoris, ut in. 
Camphora, quod & ſentitur in Aqua deſtillata; hine longe minus calefacit, 
quam conjectaret quis a ſapore piperis inſtar. | . 

Decoctum cum Vitriolo Martis viride fit. 

Oleum eſſentiale dat acerrimum. 

Vires menthæ in ventriculi lunguore, vomitu & diarrhœa ſimplici, tum 
herbe ipſi, tum Aquæ deſtillatæ competunt. 

Aqua deſtillata in Colicis flatulentis inſigniter prodeſt, etiam in arthriticis; 
& laudatur in ſabulo renumque calculo. 


C. MER. 


MATERIES MEDECA 337 


C. MERCURIJALIS. 

Quaſi Mercurii inventum, herba apud Veteres uſds ſrequentiflimi, uſque 
adeo ut de Catone memorize proditum ſit, quod familiam ſuam ruſticam Mer- 
curiali alvum dejicere docuerit. | 

Bene notandum apud Raium in Synopſi Stirp. Brit, duas reperiri ſpecies, 
Teil. x. Mercurialis perennis repens Cynocrambe dicta, Dog's Mercury, cu- 
jus intra corpus liberalius aſſumptæ vim malignam & venenatam eſſe tradit 
Author triſti exemplo. 2. Mercurialis annua, glabra, vulgaris, Trench Mercury. 
Hujus uſum tutiſſimum eſſe innuit, &, conveniens equidem viribus Mercu- 
11alis apud Veteres decantatis, emollit ac abſtergit, unde in enematis fre- 
quentiſſima: ſuccus illitus Verrucas tollit: ſimile quid prædicatur ab Az- 
id de ſemine Mercurialis, quod nempe experientia doceat, ſemen hujus, 
nondum ſiccatum, tubercula & cminentias in corpore, vulgo Carphia dicta, 
diffipare, ſi quis ipſa diligentius hoc ſemine confricet. 

Botanici alli do&i quoque duarum præcipue ſpecierum Mercurialis memine- 
runt, que ſunt 1. Mercurialis teſticulata C. B. Mercurialis mas Matthioli, Tur- 
Neri, Dodonæi & Lobelii, 2. Mercurialis fpicata C. B. Mercurialis fœmina 
Authorum dictorum, quz plerisque vel oranibus notis Mercurialis maris & fœ- 
ning apud Dioſcoridem conveniunt. Vid. Raii, Synopſ; 

In Cataplasmate appoſita valide difcutit. Aures purgat ſucco inſtillato & 
inuncto cum vino vetere ; & errhinon eſt apud Averron. Alvo imponeba- 
tur apud Veteres, ut Ano apud Recentes, admixto butyro vel adipe, ad al- 
vum ciendam. | 

Hippocrates Mercurialem admovit Vulvæ cum melle aut roſaceo vel iri- 
no, item ad ciendos menſes ſecundasque & hoc idem præſtare potu fotu- 
que dixit. 

Tenera folia, decocta, comeſta abunde ſtercus expellunt; eorum deco- 
ctum vero, vino admixtum, valentius alvum dejicit & bilioſa expurgat. 

Plinius paulo accuratius doſin definivit ad Alvum ſolvendam vel in febre 
exhibendam, ſcil. de coquitur quantum manus capiat in duobus ſextariis aquæ 
ad dimidias, bibitur ſale & melle admixto, necnon in ungula ſuis aut gallina- 
ceo decoctum ſalubrius. Coctum in 25 epota jure bilem aquamque detra- 
here, author eſt Dioſcorides, 

Inter evacuantia, que ſanis convemunt, locum habet, ei conveniens, quĩ 
quotidie evacuari debet, itemque febricitanti, cui alvus non dejiciat, & ſe- 


mbus, pueris, ac fœminis. 


Purgat in inteſtinis crudos humores, indigeſtibilesque cibos, & rotundos 
Ss 2 hum 


WATT RIES MEDICH 
lambricos excludit : in libris ſpurus, Caleno adſeriptis, dicitur bene expur- 
gare in Icteris, & ſuaviſſime mictionem movere. 


326 


NOTE. Mercurialis femina non rubefacit Chartam ceruleam. Nitroſum 
quid habere perhibetur inſtar Betæ & Braſſicæ, quo alvum ſtimulat. 

Non reticendum hic duxi, quod perhibetur in Ad. Germ. „ Mercurialem 
„ ſpicatam five fœminam Ruppii, Mercurialem Caule brachiato foliis glabris 

„ Linnai, (Haller. Enum. N. 1. p. 194.) juniorem lethalem eſſe Ovibus; 
„ 2dultioris vero Antidotum Theriacam exiſtere ” 

Haud inutile fuerit hie meminiſſe plante, apud nos longe trequentioris, 
quam Mercurialis, & qui quodammodo pro hujus ſubſtituto inſervire queat : 
innuo Lapathum unFus/um folio triangulo C. B. Tota bona Lobelii & Dogs. 
ci. Bonus Henricus . Anglice Common English Mercury or All good, 
de qua hæc Lobelius: „ Vulgus hanc Mercurialem appellant errore non parva 
„ (eſt enim planta di verſi generis.) ſed ad uſum non magno incommodo; 

„ preſertim fi ad enemata tantum addatur, minus enim calefacit, lenius lubri— 

cat, at olere vel ore aliove ſumpta modo, nonnullos multum torminibus ve- 


EE 
Krat uti dictum inter Atriplices, quibus ſubjungitur apud Raium. 


C. MERCURIUS vivus Vid. Argentum vivum. 


C. MESPILUS ſylv. C. B. The Medlar tree. 
Eſt ſecundum genus Meſpili apud Dioſcoridem, quod Theophraſtus & Plinius 
Setaniam, alii Epimelida cognominant. Epimelis dicta, quoniam ubi ſponte 
provenit, ſemper Malum ag — vicinam habet. Non fuic hac arbor in 


Italia Catonis evo. 
Meſpilus arbor, Meſpilum fructus. 
Fructus eſt admodum acerbus, usque adeo, ut edendo non fi, donec mol- 


leſcat. Qualitatem ſaporis Cotoneæ habet, & multo validius adſtringit quam 
ſorbum: eſt enim ex auſteris vel acerbis, quæ profundius linguam ſubire 
ſentiuntur, quam adſtringentia, & aſperum quendam inæquabilemque ſenſum 
movere tanquam reſiccantia & humorem omnem corporum ſenſilium depa- 
ſcentia. 


Meſpila quanto magis coquas, tanto duleĩora efficies, ( e) ipſum vero de- 
coctum 


— — 
—— — 
»(— 


(e) Vide diga de Malo ſylveſtri. 


WATERIES 1 a7 


eofturn acerbum efficitur. Uſus eſt ut Medicamenti potius quam Alimenti, 
ſtomacho ventrique corroborandis, utiliſſimus quidem ventri fluent cibus, fed 
parce, non autem large, ut uvæ & ficus, veſcenda: alimenti enim vice 
ſumpta ſanguinem exhibent minime commendandum, & adſtricta _ æquo 
alvo nocumentum capiti reliquoque inferunt. 

Inter adſtrigentia validiora pro Gargarismis locum habet, & in dyſenteria, 
valenter ventrem reſtringens; in ſanguinis profluvio, ubi exiguum eſt vas 
quod proruptum eſt, vel modice recluſum, fic ut non multus lit qui ex eo 
profluat ſanguis, Meſpilorum decoctum idoneum eſt, 

Succus, cum duplo vel triplo mellis coctus pharmacum eſt ſtomaticum (J). 

In iis, qui ſtomacho exuruntur cum animi deliquio aut appetentia perdita, 
ex quacunque tandem cauſa præter febrem, fic præcipit Galenus: „ Aqua 
„ cyathos tres aut quatuor ſorzcndos bis aut ter per intervalla dato, & {1 qui- 
„dem inde mitius habeant, ipſos revocatos tum cibo tum aliis refocillare- 
» tentabis. Si vero permaneat malum, ligatis & calefactis extremitatibus cre- 
„ morem, quotidie abſorbendum, dato ex Meſpilis, baccis Juniperi, Croco & 
„ cœteris ex aqua bibendum 3 aut aquam frigidam cum n 


„ ſucco præbeto (g). 


NOTE. Septembri vel Octobri menſe decerpi ſolet; & tum demum ma- 
cerari, ut molleſcat, quod intra menſis ſpatium præſtare norunt agricolæ. 
Bod. a Stapel, Not. in Theophr. 

Aliter, Meſpila paleis ſubſtratis maturitatem accipiunt hyeme, & cruda 
eduntur cum ſaccharo & cinnamomo, vel Zingidere, ut ſtomacho ſint gratio- 
ra. Alii ex butyro coquunt; nonnulli in vino adjefto cinnamomi pulvere. 

Vis illis adſtringendi eſt egregia & ſtomachum roborandi. 

Fructus ante maturitatem ſubacidus, & adeo acerbus eſt, ut deg glutiri ne- 
queat. Extractum vero ejus dulce eſt, ſubacidum, ſubadſtringens, calore foci 
id celerius efficiente, quod tardius præſtat tepor aëris, unde maturatus ſeu 
putridus dulcis eſt, ſubacidus, vinoſus, ventriculo amicus. 

Et apud Gallos, authore Simone Pauli, inter bellaria locum habet, valde ex- 
petita ut ultimo loco ſumatur, loco Diacydoniati ſimplicis, ut tanto melius 


Ventriculus cibos ingeſtos concoquat. 
| Imma- 


a 


* 


(f) Medicamentum ad affectus oris & faucium adhibitum. 

(g) Haud dubito quin hec medicamenta ſimpliciora ex ſolis vegetabilibus concinnata 
fuerint æ que efficacia & aliquando Magis tuta in malis dictis, quam Modernorum ſpiritus 
Vitrioli adſtringentibus aſſociatus. ; 


P 


Immaturorum fructuum decoctum coagulabat albumen Ovi & ſalivam jejuni. 
Virides magna quantitate devorati mulcos, diarrhœa pertinaci laborantes, 
ſanaverunt, alis remediis nihil proficientibus. | 


6 EU 27 Athamanticum. Meum foliis Anethi C. B. Meum Dios- 
coridis & Plinii C. B. Spignel. 

Radices odoratæ ſunt & acres, guſtu fervidæ, tertio ordine calidæ ſecun- 
dum Galenum. Stomachica pharmaca ingrediens diſcutit. Infantibus illitæ 
(cum Apio, addit Plinius) imo ventri urinas movent. Earum decoctum in- 
feſſu ſanginem per menſes pellit. Pharmacum ad nervos nernkos, utpote 
tenuium partium, ingreditur. | 

Fervefactæ ex aqua; vel citra coctionem precluſorum renum veſicæque 
fare vitia potu leniunt, Urinæ difficultati medentur, & bene . in 


Icteris. 
Stomachi inflationes mire bunt; torminibus, uterinis affeRibus, arti- 


culorum doloribus auxiliantur, necnon fluxionibus pectoris, tritæ cum melle 


in eclegmate. 
Quod ſi plus quam deceat ex radicibus bibatur, caput e afficitur. 


NOTE. Radix Antiquorum magis acris erat quam noſtri, cujus odor 
aromaticus eſt & cum ſuavitate gravis, ſaporis acris, acrioris quam Fænicu- 
li, amaricantis, ſubdulcis Subſtantia oleoſà repleta eſt. 

In Menſibus ſuppreſſis valet. Inſignis eſt carminativa. Maſticata Hyſte. 


ricas levat. | | | 
C. MEZEREON, five Chamelza office. Mezereon or Spurge - Olive. 


Arabum Mezereon eſt Chamelza & Thymelza Dioſcoridis. Appellatur quo- 

e Laureola ; ſcil. Laureola duplex eſt. 1. Laureola ſemper virens, flore vi- 
ridi, quibusdam Laureola mas C. B. Spurge- Laurel, de qua ſupra. 2. Laureo/a 
Folio deciduo, flore purpureo, Officinis Laureola fœmina C. B. Mezereum or 
Spur ge- Olire. Quo nomine hæc a Veteribus appellata fuerit; & an ipſis eo- 
gnita explicatu non eſt facile. | 

An ſit Chamelæa Dio/coridis ob brevitatem deſcriptionis affirmare non licet, 
tametſi Officine Germaniæ & Belgii hujus foliis, fi quando opus fit, pro follis 
Chameleæ utuntur, quod citra errorem fleri poteſt; nam Chameles viribus 
apud Dioſcoridem, Calenum & Principes medicos convenit, quamobrem ejus 
loco ſubſtirui poſſe conſentio Dodonæo. 

Audi Hoſfmannum de planta, Mezercon dicta: „ Mezereon Arabum mon- 


» {trum eſt plantæ, confictum quipp2 ex Chamelza, Thymelza, * 
1s 


vATERIES, WED ES ww 


„ Chamadaphne, fortaſſe etiam ex Chameleonte & Tithymalo: nec res eſt 
» adeo ultra fidem, quum plantæ he omnes 1gnee fint qualitatis“. 

Folia amara ſunt, linguam mordent & fauces ſcarificant, vehementer ero- 
dunt, plurimum 9 Ulcera admodum ſordida, & quæ maxicmas ha- 
bent cruſtas, cum melle trita perpurgant. | 

Tenera trita & in globulos redacta aquam movent, fi quis ea per anum in- 
Jecerit, proſunt enim ad duritias laxandas & ad morbos interaneos de- 
pellendos. 


Purgant per inferna pituitam & bilem, in quem uſum deghutiends dantur 


uni foliorum parti duabus abſinthii additis, conformanturque in piiulas aqua 
mulſa, que non 3 in ſtomacho, ſed, quales ſumptæ fuerunt, red- 
duntur. 

Drachmæ quatuor, in aque mulſe cyathis duobus coctæ, ut ad quartam 
partem deveniant, ſimiliter ut Veratrum purgint. 

Similes vires herbæ, Mezereon dictæ, tribuit Meſue, aſſerens, quod Tu- 
runda, ex eo & melle, Ulcera fiſtuloſa & cacotthea curet. 

Lumbricos & animalia alia interanea necat pellitque. 

Vis ejus acerrima & maligna frangitur contrariis acrimoniam & calorem 
flammeum obtundentibus & extinguentibus, qualia ſunt mucago pſyllii, ſuccus 
portulacæ, acetum. 

Folia lace aſinino vel caprino, dulci acidove, vel ſero lactis infundantur, 
aut igne lento coquantur deſpumando, & coletur. Tuto id propinatur, mali- 
ta ejus ſic ablata, 

Fructus vel Seminis ſi quis grana viginti dederit ex aqua mulſa, proderit 
hydropicis & elephantiaſi vexatis. 


NOTE. Tota planta odorem habet fortem, Cortex radicis & Cortex in- 
terior trunci calidior eſt quam piper, fere urens, veſiculas enim in lingua 
maſticanti excitavit; & calor oris tum a radice tua a baccis durabat 24. ho- 
ras vel ultra. 

Cortex emeticus eſt, catharticus, 4 ſæpe dejectiones, ſanguine tinctas, 
affert. 

In Suecia ſeminibus utuntur pro veneno ad necandos lupos & vulpes. 

Externe radix macerata in aceto, lixivio acri, vel aqua, in qua Nitrum 
ſolutum fuerit, forma ſetacei adhibetur auribus perforatis inſerta, ad tollendas 
inflammationes oculorum. 

Folia, cum melle trita, faciei me intra Paucos dies illitu exteric & 
purgar. 

Vecottum Corticis Radicis 3j, in Aquæ cong. j8 ad cong. j cocti, _— 

| | © 8 ”” 


1 
2 
1 
{ 
1 
# 


* 


Ane n IIS MI DIe A 


ſub finem Rad. Liquiritii 55 datur ad tbj/3 quater in die felici cum ſucceſſy in 
nodis venereis, hac doſi vix purgans vel ſenſibilem quam vis ſeeretionem au- 


gens (1). 


c. MILIUM ſemine luteo vet albo C. B. Miller. 

Veteres non deſeribunt Milium peculiatiter, fed ex iis, que ex Theophraſte 
aut Plinio congeſſit Cæſalpinus, facile eft judicatu, quod habemus, verum eſſe 
Milium. 

Qaum omnis paſta lenta ſi it, Miliacea contra eſt admodum friabilis, & 
proinde difficilis eſt ejus uſus in Cataplasmatis, & pus non movet utpote ex- 
ſiccans & non emplaſticum. 

Paululum habet tenuitatis partium; & fulvum, flavum, rubrum albis ſem- 


per calidius. 
Milio & Panico nonnunquam untuntur urgente frugum penuria, panis 


tamen, qui ex 11s fit, exigui eſt alimenti, nihil in ſe habens lentoris vel pingui- 
tudinis, unde agricole, horum farinam coquentes, deinde adipem ſuillam aut 
oleum miſcentes eſitant. 
Aliter alvum humentem deſiecat, ut & pulte ſua, que quogue urinam ciet, 
Campania ex eo Pultem facit, quam cum lacte non faſtidiendam præbet; 
& Sarmatarum gentes hac maxime pulte aluntur, crudaque farina, equino la- 
cte vel ſanguine è cruris yenis admixto: & Ethiopes non aliam frugem quam 


Milii Hordeique novere. 
Milium & Panicum pravi ſunt ſueci & flatulenti, concoctu difficilia, alvi 


Auxum vehementer ſiccant, & ſanguinem generant craſſum. Milium tamen 


ſuavius editur quam Panicum, facilius concoquitur, ventres minus ſiſtit, ma- 
gis nutrit, c 
Foris impoſitum in facculis idoneum eſt fomentum 11s, que citra "FO 
exſiccari poſtulant: hine oculorum & aurium dolores, ex humore aut ſpiritu 
Natulento in febre obortos, ſedat fomentum ex Milo, utpote omnium levis- 


{mum & maxime th ets quodque ex eo defluit innoxium expersque mor- 


{tis eſt, 
Toſtum n in ſacculos inditum — vel doloribus ventris 


inferioris mediocribus, flatuoſis & nervorum doloribus auxiliatur; & authore 
Hippocrate, in Lateris dolore maxime conveniunt, quæ ex ſale milioque frictis 


torrefactisque in ſacculis Oe parantur, 
| NOT. 


— 


(kh) London Mad. Obſervations & Enquiries, 


WATEARATIES.- MEDIC. an 


NOT. Medulla Seminis Milii ſaporis eſt farinacei. Panis ex eo dul- 
cis eſt, ſed valde aridus & friabilis, qualia ſunt excrementa, ex eo genita. 

Aſſerunt Veteres ob ſiccitatem ſervari poſſe 100 annos, fi, quo ventus & 
aer non perveniant, condatur, quum Triticum 50 tantum ſervari poſſit. 

Medicamentum vel Carnes, in acer vo Mili ſepulta, pluribus diebus a pu- 


wedine præſervantur. 
Jjuſculum fit ex eo cum lacte Genilia ei ex Oryza, hac differentia, quod 


Oryza plus nutriat. 

In affectibus capitis catarrhalibus & in dolore capitis a conſenſu uteri cum 
capite, partes iv ſeminis Milli ad j vel ij ſalis toſtæ, in enn capiti appo· 
ſitis, expertiſſimum ſunt remedium. 

Decoctum tepidum ſudorem & urinam potenter movet, & in hunc finem 
cum paſſulis & ficubus præſeribitur apud Othonem Heurnium. 


C. MILLEFOLIUM vulg. album C. B. Common Tarrow or M oil. 

Stratiotes Mill-folium Dioſcoridis. Stratiotes terreſtris Galeni. 

Stratiotes, ſeu Militaris dicta, quia vulnera ferro fact! ſanat, ideoque in 
militia & * s multus ejis eft uſus, & boum nervos, abſeiſſos vomere, ſoli- 
dari ca rurſusque jungi author eſt Plinius. 

Nonnihil habet adſtrictionis, quatenus vulnera glutinare poteſt, 1 
uſus eſt ad ulcera vetera recentiaque, profluentem ſanguinem, & fiſtulas. 


NOTE. Florum & Foliorum odor aromaticus ſingularis eſt; florum ma- 
is quam foliorum balſamicus, & ſecundum quosdam quaſi camphoratus utrius- 
gue ſapor ſubacris, amaricans, ſubadftrir gens; infuſum & decoctum ut rius- 
que cum fale Martis virideſcebat in uno cxperimento, & in altero coluris fu. 
ſci fizbat ; ſuccus tamen foliorum ſubſalſus e erat & adltringens, ſed non mutaba- 
tur a ſale Martis. 

Folia fatis rubefaciunt Chartam cœruleam. 

Extractum aquoſum apud Lewis auſterum erat, ſubamarum & ſub. 
ſalſum; ſed Cartheyſer nihil adſtrictionis tribuit Extracto aquoſo, nec 
ſpirituoſo, verum intuſo aquoſo tantummodo faporem moderate amarican- 
tem, & Tinture ſpirituoſæ ſaporem acrem, amaricantem & aroma- 


ticum. 
Ab cxperimentis recenſitis patet, Millefolio vim adſtringentem adeſſe non 


miſt moderatam. 
Vis ſanandi, exſiccandi & mundandi vulnera ei tribuitur, & plerique Au- 


thores conſentiunt uſu externo & interno Millefolium omnes hemorrha- 


glas ſiſtere. | 
Tt 2 Lin- 


= MAT/ERIES MEDIC A 


3 


Linneus vim narcoticam tribuit herbæ, que commendatur contuſa Auri in- 
dita ad tollendos ejus & dentium dolores. 

Vim, a multis prædicatam in Hæmorrhagiis, damnat Floyerus & Tragus, 
inquiens hemorrhagias inde cieri, & vehemens eſſe diureticum, quinimo uri- 
nas cruentas diuturno uſt; parere. Hanc litem componere vult Hoffmannus , 
diſtinguendo Millefolium ſecundum locum natalem, quippe in quibusdam __ 
acerbum eſſe, in aliis non. 

Audiendi tamen Heffmannus & Stahlius, ac forte fides major iis adhibenda, 
qui magnis laudibus hanc herbam efferunt; ſecundum Illos Flores deſtillati 
oleum ſapphirini coloris, inſigni ſedativa, blanda & antiſpasmodica vi dona- 
tum, largiuntur. Horum florum cum aqua infuſio in omnibus doloribus & 
affectibus ſpasmodicis egregiam exerit efficaciam, v. g. in hemorrhoidum 
cæcarum dolore, in colica, doloribus poſt partum a lochiis ſuppreſſi is, &, qui 
ER kemorſhoidam ſuppreſſione naſcuntur, acerbioribus tormentis; in cardial- 
gicis anxietatibus, affectu ſpaſtico ventriculi & diaphragmatis, infuſione cum 
aqua, aut eſſentia cum Spiritu Vini facta uſurpata. 

num vero enormiores fanguinis five per uterum, ſive per ſedis venas, aut 
ſiſtulam bronchialem profuſiones acerbioribus ſpaſticis viſcerum aut aliarum par- 


tium contractionibus ortum ſuum debeant, euporiſta illa ex Millefolio parata, 


in 11s compeſcendis vix ulli alii remedio efficacia cedunt; & apud Stahlium 
hec herba, tanquam ſpecificum & certiſſimum motuum bypochondriacorum 
& hyſtericorum ſedativum, laudatur. 

Hoffmannus addit porro: „ Quia flores Chamæmeli vulgaris propter Oleum, 
„ quod per deſtillationem identidem ſapphirinum temperatum inde prodit, 
, Milleſolio penitus ferme ſimiles, & ipſi affines vires alunt, eorum quoque 
„ virtus non diſpar, ſed una eademque in commemoratis jam affedtibus ob- 
„ ſervatur . Vide Chamemelum & Cotulam fetidam. 


C. VII LEP E DT. Aſelli. Oniſci. Mood- lice. 


Diſcuſſoriam & ſiecantem vim habent; hinc quidam in potu exhibent aut 
delingendos dant, aut dolentibus & affectis partibus tritas cum melle illiniunt 
angina prehenlis, & valde ſe juvari teſtantur. 

In capitis dolore antiquo, ex frigiditate aut ex craſſis W oborto, ma- 
xime proſunt, ſi caput irrigetur its, oleo incoetis: & eodem decocto inſtillato 
mitigantur aurium dolores. 

Ex vino potæ urine difficultati auxiliantur: f militer, vel ex mul © pote 
regio morbo ſiberant. 

Millepede v vel vj numero, cum hydromelitis cyathis 1 potatæ, preter 


opinionem ſuſpirioſis & omnibus, ſuffocatione apprehenſis, auxiliantur. 
NOTE. 


MATERIES WED Mes 


NOTE. Oloris ſunt lenis, ingrati, ſiccarum fœtor inſignis eſt, ſaporis 
ſubdulcis, ſalſi, & Vino, cui infunduntur, dant ſaporem falſum, pungentem, 
ſale in his acriore quam in Lumbricis, & quum vas vitreum, in quo conti- 
netur Inſuſum dictum, concutiendum (it, debet orificium ſeryari apertum, ne 
frangatur vitrum. | N | 

Antacide ſunt & putreſcentes; infuſæ enim in aqua plurima animalcula 
generant, & deſtillatione eadem principia exhibent, que Vipere & alia 
animalia. | | | 

Vias urinarias aeri ſtimulo afficiunt, unde mirifice caleulos expellunt, con- 
ſentiente etiam ipſo Daniele Ludovico, & in incidendo ac reſolvendo muco 
acido viſeido ubicunque hærente, valent : hinc dantur in appetitu proſtrato 
ob ventriculi muctlaginem, in Colica & in reſolvenda mucilagine, farciente 
puimones & in aſthmate etiam convulſivo, celebrantur ; necnon diuturnus ea- 
rum uſus in ſtrumis & ulceribus inveteratis, in viſus debilitate & incipientibus 
cataractis dicitur plurimum profuiſſe, 


Dari poſſunt ad 3j authore D. Alſton. 


c. MINIUM Serapionis & Recentiorum. Sandyx Græcorum. San- 
daracha Vitruyio. Dale Mat. Med. Red. Lead. | 


Minium Dioſcoridis fuit Cinnabaris nativa noſtra. 


Sandyx ſecundum Diaſcoridem ex Ceruſſa uſta hoc methodo paratur. Trita | 


Ceruſſa patinis novis ſupra prunas imponitur, & ferulacea rude movetur, do- 
nec colore ſimili Sandarachæ fiat. | : 

Tenuium eſt partium & {iccantem vim habet, non tamen calidam, ſed mo- 
derate refrigerat. | 5 

In ſugillatione ſub oculis Collyrium ex ſandyce commodum eſt; & in Her- 
pete exulcerato utebatur Galenus, adjuncta Catharſi. 

N Sandycis 163, Olei duicis bij; coquito donec non amplius inquinent. Eft 
medicamentum obtundens & ficcans in acribus & tenuibus fuxionibus: Ulce- 
ra diuturna ac maligna, in tibiis oborta, adhibitum ad cicatricem perducic, 
authore Abtio. 


NOTE. In hac preparatione, ſci]. calcinatione plumbi ad rubedinem, 
accreſcit plus quam 20 pars, particulis acidis ignis & lignis combuſtis plumbum 
lambentibus ezque adhærentibus; nam cum Alcalicis, authore Etmullero, redu- 
citur in plumbum ejusdem ponderis, quo primo fuit, bY. 

Cum Aceto mecum non ebulliebat, etſi, authore Chemico celebri, cum 
Aceto deſtillato ebulliat & cum fpiritu ſalis atque Aqua forti dupliei, & act- 
ditatem tollat Aceti, hoc edulcorans. | 

Ce” EE Cum 


333 


#5 
1 
is 


334 MATERIES M E D 15.0 A. 


Cum Oleo unitum in Emplaſtris ejus qualitatem laxantem & putreſcenter: 


corrigit. 


Laudatur ut ſummum remedium externum ad ieee quodcunque acre 
volatile; hinc ex eo cum cera fit Emplaſtrum, quod, fi pinguia nulla addan- 
tur, podagricis applicatum, ſolamen, omnibus incaſſum tentatis, præſtat. 


C. MORUS fructu nigro C. B. The Mulberry tres. 
Hzc ſola Veteribus nota, & quidem cantatiſſima. Morus arbor; * 
rum fructus. 
Mora alba fiunt per inſitionem 1 populum albam ; proinde, quum no- 
vum ſit inventum, nihil mirandum ſi antiquiores Mori fructu albo non me- 


minerint. 
Celia quoque dicirur, quaſi excelſa, ad diffcrentiam Rubi, cujus fructus 


etiam Mora appellabantur, ſed Bati, ſcu Rubi vulgaris, unde Ovidius 
— herentia Mora rubetis. | 


Appellatur etiam Sycaminus ab antiquis Græciæ ſcriptoribus ; ſ-d hie no- 
randum, ex Bodezo à Stapel in Notis ad Theophraſtum, Sycaminum non tantum 
Morum ſignificari, ſed Sycomorum ; verum quando Sycomorum denotat, 
tum ſolet addi Epitheton, v. g. Ægypticum, vel in Azypto; fed quando 
ponirur ſine adj-&o, Morum ſignificat. Sie apud Diofocoridem legitur Morus 
ſive Sycaminea & apud Galenum de fructu Sycaminum vel Morum. | 


Dicitur primum plantata fuiſſe in Anglia A. D. 1609. 
Nuper enata Mora acerba {1ccaque ag at progreſſu temporis torn 


redduntur, acquiruntque aciditatem ad acerbitatem, quam ſenſim exuentia 


poſtea dum matureſcunt ac perficiuntur, dulcia evadunt. 
Mora matura ſaporis ſunt acidi, vinoſi, dulcis & ſubadſtringentis, vi ad- 


ſtringente debiliora, quam fructus Rubi vulgaris, Non ſunt idonea ut repo- 


nantur, nam putreſcunt antequam ſiccentur. 


Tingunt manus ſucco matura, eluunt acerba. ̃ | 
Succus devoratus innoxius eſt, niſi liberalius ſumatur. Commode ſumi 


poſſunt ab iis, qui ſicce complexionis ſunt, & in temporibus ac civitatibus 
ſiccis, ubi calidum & ſiceum fuerit Ventriculi corpus, & ſimul hepar, quod 
tale quodammodo quoque eſſe neceſſe eſt. 

In purum Ventriculum incidentia & pre eæteris cibis ſumpta celerrime 


ſubducuntur & ceteris quoque cibis viam parant. Quod fi ſumpta poſt alios 
cibos fuerint, aut etiam pravum ſuccum in Ventriculo offenderint, celerrime 
una cum aliis cibis corrumpuntur, fere quemadmodum omnes fructus, qui 


ſugaces vocantur, ſed Mora minus quam Perſica, ſtomachum quoque minus 
lædunt quam Pepones, Parum 


MATER 18S EDT my 


Parum nutriunt propter multitudinem humiditatis, 

Alvum reſolvunt, quod idem præſtat ſuccus. Succus ſolus melior eſt inci- 
pientibus inflammationibus ; & in medicamenta Ori deſtinata, ſtomatica di- 
cta, & alia, que moderata adſtrictione opus habenr, recipitur; non tamen 
eſt remedium utile, fed nocivum Oculis phlegmone laborantibus. 

Succus, cum melle & vino auſtero pari menſura permiſtus, & ad ſpiſſitu- 
dinem mellis decoctus, Cynanche laborantes curat. Decoctus æreo vaſe atque 
inſolatus adſtringentior redditur, admiſto autem mellis exiguo facit ad flu- 
xiones, nomas & tonſillarum inflammationes. 8 

Non valde maturorum ſuecus, eum rolaceo admotus, aptus eſt refrigerare 
in capitis dolore. 

In Moris immaturis acida qualitas acerbam ſuperat, & inde ſtuporem den- 
tium afferunt, 

Immatura, ubi aruerint, admodum reſtringunt, itaque ad dyſenterias ac 
commoda ſunt, & affectiones quæcunque alias fluentes ſiccantur, tuſaque, 
acinorum Rhois vice, obſoniis miſcentur, ut cœliacos juvent. 


NOT. Fructuum maturorum ſuccus viſcoſus eſt & dulcis, unde in 
cibo quodammodo analepticus eſt, & quatenus ſubacidus ſit im ſedat refrige- 
ratque. Caliditatis alicujus argumentum allegatur tenuitas partium, qua manus 
inficiunt colore rubro, qui non facile tollitur, ſeil. in fructibus maturis; ſi- 
mulac vero cum immaturis fricentur manus, ſubito color disparet. 

In experimento D. Lehbb fragmenta Calculi plura digeſta a 5 ad 32 dies A 
ſucco ſolvebantur. 

Matura diuretica ſunt, temperando & involvendo valent ad acrimoniam in 
vlis urinariis & pectore: excreationem quoque promovent. 

Syrupus grata ſua aciditate in febribus, ad ſitim extinguendam & ardorem 


temperandum, utlliſſimus eſt. 


C. NOSC HUS. Musk. 


Atitio, Paulo, Actuario & Arabibus anima! lis, Gazelle dicti, eſt Pus in um- 
þilico maturum: Hippocrati, Dioſcoridi, Galeno & Plinio incognitus. 

Authore Avicennd eſt ſubtilis confortativus, calidus & ſiecus in ſecundo. 
Confortat Oculum & exſiccat ejusque humiditatem ſubtilem abſtergit. 

Cor roborat, lætificat, & ſanat tremorem cordis & melancholiam ex ſolliei- 
tudine, Roborat quoque Cercbrum temperatum. Eſt Theriaca Venenorum 
præſertim Napelli: & apud Græcos recentiores proſtat in Antidotis una cum 


aromaàticis. | | 7 | 
| Addit 


HAT Rn1ns MEDTECA 


Addit Rhazis & Averroes. ,, Quum calidis natura capitis dolorem velociter 
» Inferat, contra omnibus paſſionibus in capite, quæ ex frigiditate fiunr, val de 
bo congrult, v. g. in ſurditate, ſtupefactione & omnibus ægritudinibus ſynco- 
„ picis, ſuffocatione matricis; ventoſitati 18 inteſtinorum, nauſcæque bo- 
„ nus & appetitu carentibus“ 

Confer Ambram griſeam. 


NOT. Subſtantia conſtat gummoſa, unctuoſa, ſubacri, ſubamara & 
fragrantiſſima, cominus quidem olfacientibus fœtidus, ſed eminus fragran- 
tiſſimus odorem ſuum diu gonſervans in corporibus, que emanationes cjus re- 
eeperunt. 

Animam fœtidam it Odore inficit Urinam, ut alia odorata medi- 
camenta. | 

Gummoſa ſubſtantia majori quantitate adeſt quam Reſinoſa; verum in hac 
virtus præcipua hæret, unde ſpiritus Vini rectificatus optime vires extrahit; 
aquæ vero miſcibilis redditur ope Gum ni Arabici, vel & Aquæ Calcis; h. 
Moſchi 2j, facch. albiſſ. 33 Ag. Calcis 3vj, Conterantur Moſchus & ſaccharum 
dein affunde Aquam Calcis: ſtent duas horas. 

Super carbonem ardentem fœtidum dat odorem inſtar Urinæ, & deſtillando 
eadem exhibet, que ſubſtantiæ animales, ſcil. Olcum empyreumaticum & ſpi- 
ritum, ac ſalem volatilem. 

Ad grana x vel ultra diaphoreſin excitat mitem ſine ardore, & ſæ pe ſom- 
num refocillantem inducit, dolorem mitigans, ſpiritus ſuſcitans; & in Vene- 
re extinct valet, 

Datur quoque in febribus malignis, ſpeciatim ubi adſunt convulſiones, ſin 
gultus & ſimilia ſymptomata; quin & in forma Clyſteris exhibetur in fingul- 
tu, ſubſultibus tendinum & doloribus ventris. 

In Hydrophobia fere ſpecificum eſt ſecundum experimenta Modernorum in 
adultis ad gr. 30, 40 vel 60 datus, unde diaphoreſis copioſa & ſpasmorum 
ſedatio, ſimul adhibito balneo frigido. In Medicamento Chinenſi dantur gra- 
na xvj ſecunda quaque hora. 

Notandum, quod omnes, hemorrhagiis obnoxu, ab alu Moſchi abſtinere 


debeant, quoniam fanguinem exagitat. 


M AT E RIES M E DIe A 337 


C. MYROBALANI, Myrobolans, T. Myrobalani maximi, oblon- 
gi, anguloſi: Myrobalani Chebuli; Ger, C. B. 2. Myrobalani terreſtres, 
citrini, bilem purgantes C. B. 3. Myrobalani rotundi, Bellerici C. B. 
4. Myrobalani nigri octangulares C. B. Myrobalanus Indus & 
aliorum. 5. Myrobalani Emblici C. B. (i). | 


Horum non meminere veteres Græci, & inter recentiores tantum Nic. 
Myrepſus & Actuarius, qui ea, quz habet, a Mauritanis mutuatus eſt, quibus 
debemus hos fructus. 

Hoc nomine Myrobalani quidem utuntur Antiqui, ſed alio ſenſu. Dioſeori - 
di enim & Plinio eſt fructus Palme; & Myrobalanum apud Aztium vocatur 
Balanus Myrepfica, ſeu Glans unguentaria. | 

Ventriculum ac inteſtina ſua adſtrictione confirmant roborantque. Per- 
quam modice purgant, ac robur inteſtinis conciliant, & hac aſſumunt quibus 
fluxio, deorſum proruens, moleſta eſt ac inteſtina ulcerat. 

Torrefaeti ablutique plurimum vis purgatoriz exuunt, ſed tenuiorum par- 
tium evadunt, ' & magis exſiccantes. 

Authore Avicenna omnes extinguunt Choleram, eique & Lepræ conferunt; 
Citrini conſortant ſtomachum, proſunt in tremore cordis & triſtitia bibiti, 
c »nferunt dolori ſplenis & nutrimenti inſtrumentis omnibus. Huie conſentit 
Meſue, inquiens, » Ceadunativi ſunt partium, in quibus cecidit lax tas & mol- 
uficatio. Non debilitant folutione ſua, imo confortant ſtomachum, cor, 
hepar & corpus totum. Conferunt hemorrhoidibus. Faciunt utentes ju- 
„ veneſcere, & acquirunt eis bonum colorem, & gratum odorem oris & ſu- 
doris, generantquè hilaritatem “. 


Y 


92 


NOT. Omnes ſaporis ſunt 3 acidi, & plus minus gn: 
tis, quidam amaricantis, ſubacris, quidam valde ates | 

Indis inſerviunt ad atramentum conficiendum & ad depſenda coria. 

Ab infuſo Charta cærulea rubeſcebat. 

In ſubſtantia fere nihil laxant, ſed infuſi in ſero lactis; ; ſin prius pulveriſati 
eee torreantur, ut Rhabarbarum, adſtringunt, non purgant. 

Decoctum dentes firmat, & in defluvio capillorum prodeſt. 


C. MTR. 


8 ä 
OR 
2 *— 


(i) Juxta tritum hoc: 


Myrobalanorum ſpecies ſunt quinque bonorum. 
Citrinus, Chebulus, Bellerieus, Emblicus, Indus, 


V y 


28 MATERIES ME DICON 


= MTR NANA. Myrrh. | | 6 

Cujus arboris ſit gummi adhuc incertum eſt. Noſtræ deeſt Odor fragrans 
Myrrhæ Hebreorum in Oleis ſacris uſurpatæ, nec notas habet Myrrhæ op- 
time apud Dioſcoridem. | | 

Optima Dioſcoridis amara eſt, odorata & acrĩs: ad graveolentiam oris com- 
manducatur, & odoris gratia medicamentis quibusdam additur. Apud Vete- 
res Myrrhi condiebantur vina. Ejus odor plurimis etiam ſanis dolerem ca- 
pitis inducit, & proinde in hoc dolore, five a ſtomacho, five ab aliis partibus 
prohibetur & coctionem non ferry decoquendo vires amittens. 

Adeſt ei amaritas non pauca, per quam fœtus & lumbricos tum enecat, 
tum ejicit, menſes & partus celeriter extrahens cum abſinthii vel lupinorum 
diluto, aut rutæ ſucco admota; & Vis ejus antihyſterica nota fuit Hippocrati, 
qui bibendam præcipit quando, ut ait, uteri adſcendunt, cor & ſtomachus pre- 
muntur: ab amaritate adeſt ei abſtergendi potentia, unde ocularibus medica- 
mentis miſcetur, expurgans & complens quæ in oculis conſiſtunt, Ulcera, 
ſaniem absque mordicatione extenuans: interdum incipientes oculorum ſuf— 
fuſiones, adhuc tenues, aufert, & puſtulas oculorum absque dolore mundifi- 
cat. An hinc quoque Varis cum caſſia & melle illinitur, & impetigines ex 
aceto detergit? d | 

Inflammationes coneoquit, & ſimul discuſſoria vi leni & mitigatoria prædi- I 
ta eſt, hinc locum habet inter ſtomatica, ſynanche, &c. ſubdita linguæ, li- = 
quataque, arteriæ aſperitatem ac vocis auſteritatem emendat; hine guoque, . 
vel ob moderatam abſterſionem, ad tuſſim veterem, aſthma, lateris ac thora · 
cis dolores, deglutitur Catapotii ad inſtar ad molem fabæ. | 

De virivus Myrrhe quodammodo diſſentire videntur Dioſcorides & Galenus, 
ſed forte conciliari queunt 3 Dioſcorides enim præter vim calfaciendi, adſtrin- 
gendi quoque & fluxiones ſiſtendi ei tribuit, hine inſperſam capitis vulnera 
glutinare, atque infirmos dentes & gingivas confirmare collutionem Myrrhe, . 
additis vino oleoque, dcfluxiones quoque compeſci Myrrha, ſi Narium pinne 
ea illiniantur, Myrrhamque deglutiri catapotii ad inſtar ad Alvi profluvium 
atque dyſenteriam, perhibet. Hæc Dioſcorides. Contra, ſecundum Galenum, 
Myrrha, citra adſtrictionem diſeutit & deſiccat humores, hancquè inter im- 
proprie Epulotica dicta collocat, & hanc ejus operationem his verbis expli- 
cat * „ Primario proprie dict Epulotica ſunt que contrahere, conſtringere, 
„ denſare & calli inſtar indurare valent. 2. Secundario vel per accidens, Epu- 
» lotica ſunt cathæretica ſeu detractoria. 3. Que absque adſtrictione deſie- 
„candi vim habent mordacitatis expertem: nam & hæc quoque ex accidente 
cicatricem inducunt, cujusmodi Medicamentum eſt Myrrha, Lichargyrus, 
„combuſtum oſtreum, & c. _ 

| NOT. 


MATER IES WEDSES uw 


NOTE. Odoris eſt gravis, non ingrati, & ſuffitus ejus non ingratus dum 
-comburitur, ſaporis amari, ſubacris. Maſticata & ſubinde deglutita oris fœ- 
torem emendat, & coryzam curat. 

Eſt Gummi -Reſina, aqua enim bulliens Fare totam diſſolvit, & Spiritus 
Vini rectificatus partem kantum diſſolvit, nempe eam, in qua amaror & vires 
hærent; ſed in mortario conterendo ſuſpenditur forma emulſionis pars tum 
gummoſa, tum reſinoſa; proinde talis Emulſio vires integras poſſidet. Por- 
ro, conterendo cum aqua, vino albo vel Clareto, ſolvitur æque ac Gummi Am- 

moniacum, & hec præparatio, tres ſeptimanas ſervata, parvam tantum quan- 
titatem ſedimenti exhibuit. 

Tincturam validam dat Aquæ Calcis. 
Retorta deſtillata multum Acidi præbuit E: Olei nauſeoſi. 
Datur ad 5ſs vel 21j, majore doſi leniter laxat alvum. 

In I. umbricis & omnibus morbis frigidis, phlegmaticis & flatulentis valet; 
necnon convenit in tertiana & quartana, experimentis B. Alſtoni & aliorum, 
hoc modo: Be Myrrhe fs, Sal. Abſinthii Bj, Extr. Gentiane Iſs. F. Pilu- 
le, paulo ante paroxysmum dande, vel & in apyrexia. 
Antiſeptica eſt, cadavera condiens: aliis, in eundem finem quantitate fa- 
be ſumpta, cum pipere & aqua, Putredinem & morbos contagioſos arcet, pro- 
pterea à prudentioribus medicis ægros inviſentibus in ore detenta & maſtica- 
ta, atque in gingivarum putredine maſticata prodeſt, ulcera præſervat a pu- 
tredine verminoſa, & pulvis inſpergitur ad promovendam exfoliationem os- 


Gum carioſorunmn. 
Suffitus facie exceptus a rugis anilibus præſervare, præſentes tollere 


dicitur. 

Authore Cartheu/ero, labefactatum Ventriculi & inteſtinorum tonum effi- 
caciſſime reducit, eruditates attenuat, bilis inertiam corrigit & præſtantiſſi- 
mas exerit vires in dyspepſia aliisque appetitus & digeſtionis depravationibus, 
maxime lis, quæ poſt morbos relinquunrur, aut homines ſenilis ætatis ve! 
curis ſtudiisve profundioribus debilitatos, corripiunt. | 

Porro, Myrrhe vere nihil preferendum in tuſſi inveterata aliisque pecto- 
ris affectibus chronicis a partium ſolidarum, maxime autem ventriculi & pul- 
monum debilitate, eamque protinus ſubſequente materiæ mucidæ continua ge- 
neſi & largiſſimo in pectore decubitu oriundis: & optime operatur, fi diutius 
paulo in ore detenta, & ſaliva diſſoluta ſenſim ad ventriculum deſcendat. 


C. MYRTUS communis Italica C. B. The Myrtle. Folia, Fructus & 
Myrtidanum. 


Fructus Myrtilli vulgo, Catoni Myrta, Yarroni Marra, ; 
Vv 2 Myrti- 


— — 


— — = = — 
92 ——— —ů — — — - 6 


_—N_ATEAIES MI De 


Myrtidanum vero apud Veteres, non eſt unum, ſed tria diverſa, ſcil. 
1, Myrtidanum Dioſcoridi dicitur adnatum inæquabile, verrucoſum, intumes- 


censque & concolor, quod perinde quaſi manus caudicem amplectitur, & ma- 


gis quan Myrtus adſtringit. Myrtidanon quoque dicitur Oribaſio, Myrtida 
Paulo Eginetæ, & quidam Myrtada appellant. 2. Hippocrati Myrtidanum 
dicitur partim Piperis Perſarum fructus, unde Myrtidanum multi Piper eſſe 
dixcrunt, & hoc Plinio occaſionem errandi præbuit, ut Myrti baccas Piperis 
nſum apud antiquos obtinuiſſe putaverit. 3. Myrtidanum quoque apud 
TTippoeratem pro me ſumicur, cufus ramulorum duos vel tres in partũs diffi- 
cultate cum vino exhibet. 

Myrtus ex contrariis ſubſtantiis conſtat, vincit tamen in ea frigidum & 
terreum, eſt enim vehementer adſtringens, habet vero etiam quiddam te- 
nuium partium, calidum, itaque valde deſiccat, & folia arida viridibus plus 
deſiccant. 

Grata eſt ſtomacho guſtu fallens, ac, ſtomachum minus evertens, purganti- 
bus ſubinde admiſcetur: & in cibo ſtomachicis conveniunt teneri ramuli 
Myrti admiſti. N 

Folia per ſe ficcantur in farinam leniter mordacem ad Ulcerum remedia, que 
quogue utiliter inſpergitur paronyclu1s, pterygiis, itemque alis feminibusque hu - 
mentibus, adeoque tetrum virus ſpirantibus, & cardiacorum ſudores cohibet. 

Trita ſolia & ex aqua illita, humidis ulceribus & partibus omnibus fluxione 
laborantibus, cœliacisque proſunt; & admiſto omphacino oleo, aut exiguo 
ro ce cum vino ad Ulcera ſerpentia, ad ignem ſacrum, teſtium inflammatio- 
nes, epinyctidas & condylomata: expreſſo foliis ſueco, affuſo paulatim vi- 
no auſtero, utuntur ad oris ſedisque Ulcera, vulve & ventris. | 

Foliorum decoctum ad defe{liones balnearum cenvenit, & contra laxatos, 
ac male ſolideſcentes articulos: & eo fracta, ferruminationi repugnantia, utilis- 
ſime ſoventur. Vitiligines quoque emaculat, purulentis auribus infunditur, 
capillos denigrat: & — eorum eadem præſtat. 

Androinachus ad aphthas dat foliorum decoctum ex vino, ad os colluendum, 
& pro gargarismis locum habet inter adſtringentia fortiora, 

Byrtidanum, multo efficacius folio & ſemine, cerato, pellis, bo, 


cataplasmatis admiftum, ubi adſtringendum eſt aliquid. 


NOTE. Folia odoris ſunt grati, fragrantis, & magis in regionibus cali- 
dis, {aporis auſteri, amaricantis & aliquantum calidi. Iufuſum nigrum fit, ad- 
dito Vitriolo Martis, & uſurpatur in depſendis Corus, 


Ita arbor Olco ballawico aromatico epi cit, unde perpetuo viret. 
| Emun: 


M ATEN IEE NM D 532 
ETmundant oris odorem, in laxitate n ſcorbutica valent & in he« 
moptoë. Diuretica ſunt, 

Baceæ earundem ſunt qualitatum ac oli & iisdem uſtbus inſerviunt. 


N. 


D. NAPUS duleis ſativus C. B. Navew gentle. 


Voalde ſtrigoſa quæſtio eſt ſitne idem cum Bunio vel Buniade. 
Dioſcorides Napi non meminit, niſi fit Bunias, ſeorſim ſeil. agens de Bunia- 
de Rapo, quum Galenus uno capite Rapum & Napum comprehendat. 
Napi noſtratis ſemen ſubacre eſt, amaricans, ſubdulce, oleoſum, Oleo exu- 
dante è combuſto ſemine. 


Viribus ad Rapum accedit. Vis diaphoretica prædicatur a multis è nexu 


partium pingatum cum acribus vaporoſis & mucilaginoſis, unde variolas & 
morbillos a centro ad circumferentiam pellere dicitur pondere 5 ſumptum, & 
in emulſionibus confert in Urina remorata. 

Oleum expreſſum uſitatum eſt plebeiis ad compeſcenda tormina ventris in 
infantibus, & externe adhibetur ad tumores frigidos reſolvendos aut emol- 


llendos. 


C. NARCISSUS. Narciſſus ſylv. 


allidus 1 luteo C. B. The 
' wild Englisch Daffodil. | 


Narciſſus dicitur, non a fabuloſo puer, ſed a vi ſtupefaciendi quam v. 


ae Græci vocant, & Plutarcho in Sympoſio quaſi nervos hebetans, & torpidas 
Sravitates efficiens dicitur. 

e Grecis frequentius Narciſſum deſignat quam Lilium. 

Apud C. Baulinum quamplurimæ ſpecies. Narciſſi recenſentur, ex quibus, 
authore Bogeo a Stapel in Not. ad Theophraſrum » NarciiJus junci foliis cum 
„Bulbi vomitorii deſcriptione apud Dioſcoridem convenit, ſcil. folia habens 
„ lori modo flexiliora, multoque e quam Bulbus eſculentus, radicem 

bulbo ſimilem, cortice veſtitam nigro. Eft quoque notandum, quod Pli- 
 nius folia nigra, Dioſcorides radicem nigram ſcribit, ſed ſolet Plinius omnia 
conſundere ” 

Narciſſus noſter ſupra dctus Dioſcorideo notis omnibus non convenit, & 
proinde videtur diverſe ſpeciei, fed ejusdem generis, & viribus convenire; 
proinde vires, à Dioſcoride aliisque Veteribus hujus radici tributas, hic recen: 


lere non gravabor. 


ba 


92 


V v 3 In 


4 


Wi K ood Sod ES 43 * 
3 o 2 — * 4 a . 

Ix K & - - 3 2 
we „ : 9 Gy - trio mms — 

La - ——— 
= ho oe 4 b 
BY * p 7 

„ „„ es * 


r 22 
—::.!.. TT 
r 


3 


— 

—— Bog 3 pe — — 

23e LS nes, * * * r _—— = 2 

— $a —— x" . — — any pas, ms es D — — 
* 2 Att T > 2 > TT 5 Is 


5 
2 — 4 Go SAC -— "4k 5 
3 | EAT AE Ont amap g T IT EEE EE 
4 „ bo * =. wal N „ © a 2 . * 2 75 5 
a - — 2 2 wm x ES * 5 i © — . * 3223 
x * . I — 
— — * -* 
—— „222 ²˙ A v— mg 


— —— 
— — 
2 Ir. 
— —— 
1 — ** 


— 
S 


— 
— 


r 


—— 


n 
IR 


IT. 


— - — 2 
- 2 2 II 
O \ = IS PEAS; Eg 
n — = WA 
— — — 3 


w__ ma r RI ES MEDIC 


In montoſs naſe-ns probatiſſimus eſt, & odoris ſuavis, Teliqui porrum in- 
tantur, & herbaceum quendam odorem reſipiunt. 

Radix cocta maxima vulnera conglutinat, etiamſi ad tendines usque facta 
fit præciſio. Luxatis malleolis diuturnisque articulorum doloribus trita ex 
melle illitaque ſubvenit: ambuſtis igne prodeſt cum melle trita: habet vero & 
guiddam abſterſorium & attractorium; hinc vitia cutis, a ſole contracta, item- 
que vitiliginem cum urtice ſemine & aceto emaculat: cum ervo autem & 
melle Ulcerum ſordes expurgat, & abſceſſus rumpit ægre matureſcentes, in- 
terque attrahentia, quæ validius ex alto extrahunt, locum habet, infixa Corpo- 
ri extrahens impoſita cum lolii farina & melle. 

In Menſibus occultatis fomentum, _ cx Narciſſo preparatur, - apponi 


præcipit Hippocrates. 
Radix cocta ſeu edatur, ſeu etiam bibatur, vomitoria eſt, 


NOT. Narciſſi noftri radix mucilaginoſa & fere infipida eſt, niſi quod 
in gutture aliquid amaroris nauſeoſi ſe prodat, partibus actuoſis mucilagine 
involutis, & mihi maſticanti vomitum excitabat, 'argumentum ſimilium virium 
cſſe ac Narciſſus Dioſcoridis: huic conjecturæ adſtipulari videntur teſtimonia 
Dodonæi & Gerardi noſtri, ſcil. 3ij radicis, recenter collectæ, in vino vel 
aqua cotta cum ſemine aniſi vel Zinzibere purgare humores aquoſos & viſco- 
ſos, & authoribus Clſio & Lobelio, Narciſſi cujuscunque radix vomito- 
ria ell, 


C. NARDUS Celtica Dioſcoridis C. B. Nardum Gallicum Ce/alpini C. B. 
Radix Valeriane Celtice Tournefortii, Celtic Spikenard. 


Celtarum appellatione tam Germanici quam Gallici vocantur. 1 
quoque in Italia, Auſtria, Styria, Pannonia, & Alpibus Helvetiis. 

Caulium & radicum aſus eſt. 

Amara eſt & aromatica, odoris ſuavis, & odoratas reddit compoſitiones. 
Tum diſcuſſoria tum adſtrictoria facultas in ea ſunt moderata. 

Spice Nardi, ſeu Indice, vel Syriace viribus ſimilis eſt, ſed ad omnia im- 
becillior, niſi quod Urinas valentius cieat, ſtomacho accommodatior eſt, & 
minus adſtringit. 

Additur Malacticis, potionibus unguentisque calfacientibus. Ex vino pro- 
deſt Venenatorum Morſi bus. 

Iecoris inflammationibus ſuffuſisque felle auxiliatur, itemque Ventriculi in- 
flationibus cum abſinthii decocto pota, Eodem plane modo valet & ad lienis, 
deſicæ, renumque vitia, | Ts 


NOTE, 


- 2 


E MAPTERIES ME DTS my 


_ adſtringentia locum habet; unguento Nardino peniculus imbutus ventri incin- 


NOTE. Inter Valerianas recenſetur, quibus radix ſimilis eſt, ſcil. tum 
odore fragrante, ſed gravi, ſaporeque amaro, acri, tum forte Viribus. 


C. NARDUS, Indica, Spica Nardi- Offic. Indian Spikenard, Dale 
Mat. Med. 

Nardus abſolute appellatur, & Nardus Syriaca. Spica Nardi Galeni. 

Eſt perquam odorata, Cyperum redolens, odoratas reddit compoſitienes, 
amaro ſapore, linguam exſiccante, diu in odoris ſui gratia permanens, 
vim habet excalfactoriam, miſtæ facultatis, ſeil. diſcuſſoriæ & adſtringentis, 
præcellit autem vis calfactoria & diſcuſſoria. 

Hinc inter ocularia medicamenta diſſolvit & attenuat, & inter mediocriter 
gebatur ad Ventriculum roborandum. | : 
In Oleo puro cotta poſt exſurrectionem mane à ſomnis moderate fricata ex» 


purgat colorationes in ictero & ſudores mover. 


Aquæ incocta, ſeu fotu ſeu inſeſſu, vulvæ inflammationibus medetur: & 
Hippocrates dat Nardum in ſecundis morantibus. | | 

Unguentum e Nardi ſpica jecori inflammato applicatur. Fluxiones ex utero 
ſaniemque appoſita compeſcit. Facir ad oculorum palpebras ſuperfluo humore 
redundantes, dum ipſa cilia conſtringit & condenſat. Sicca humentibus cor- 
poribus ad ſummovendam graveolentiam inſpergitur. | 

Alvum potu ſiſtit & Urinam movet. Nauſeæ ex aqua frigida auxiliatur, 


& ſtomachi roſionibus, quas Greci cardiogmos appellant, itemque 1is, qui 


flatibus exagitantur, hepaticis, hyſtericis & nephriticis, 


NOT. Radicis Odor gravis eſt, haud ingratus, ſapor ſubaeris, ama- 
ricantis. | ; 
C. NASTUR TI UM. 
Cardamon Græcis; apud Latinos vero nomen aecepit Naſturtium, quaſi Na- 


res torquens, quod odore & ſeminis acrimonia ſternutamenta movet. Accu» 
ratam Naſturtii deſcriptionem neglexere Veteres, quod obviæ cognitionis es- 


ſet. Plurime ſpecies proſtant apud Bauhinum, ſed duæ ſ-quentes apud nos in 
officinis recipiuntur. 1. Naſturtium aquaticum ſupinum C. B. 2. Naſturtium 


hortenſe vulgatum C. B. Garden Creſſis. 1 

HNHorum primum eſt ſiſymbrium alterum, vel Cardamine Dioſcoridis ſecun- 
dum C. Bauhinum & alios, locusque natalis & uſus in cibo conveniunt, verum 
deſcriptio foliorum apud Dioſcoridem huic non convenit; proinde nas nomine 


diverſas unam plantam eſſe non ſatis liquet, licet utraque, ut genere, fc vi- 


ribus 


| 
| 
. 


% % A T E RIESGS NME DI O A 


ribus convenire videatur; quare haud inutile judicavi, qualitates ſenſiles & vi- 
res ſiſymbrii alterius ſeu Cardamines Dioſcoridis hic apponere, ſcil. 

Guſtu Cardamum, i. e. Naſturtium repræſentat, & cum ſiccum eſt, tertii 
ordinis eſt excalfacientium. Crudum eſtur. Purgat lentigines cutisque vitia in 
facie a ſolis ardore contracta, nocte impoſitum & mane detractum, Excalfacir. 
Urinas movet. 

De Naſturtii ſemine, eujus optimam ſpeciem Babylonicam eſſe, hee habent 
Dioſcorides, Græci antiqui & recentes, Pliniasque : Ei eſt natura Sinapis & Eru- 
c ſemini ſimilis, acre, fortiter dum guſtatur excalfaciens, adurentis ſeu cau- 
ſtice facultatis particeps, & ad eoxendicis ac capitis dolores rubrificationem 
poſtulantes confert, cum aceto & polenta illitum. Oedemata itidem inflamma- 
tionesque diſcutit. Serpentes ſuſfitu fugat. Cum lomento, (i. e. farina faba- 
cea) ſtrumis illitum opertumque braſſica præclare medetur. Lepras & impe- 
tigines exterit. Furunculos ſuppurat cum muria illitum. Ks melle illitum 
lienem extenuat. Ulcera que favos vocant, expurgat, Capillorum defluvia 
{ive ab inopia humorum, five ab humoribus vitiatis cohibet. Carbunculos ad 
ſuppurationem perducit ac rumpit. 

Uſu interno ſtomacho inimicum eſt. Alvum turbat: ex vino lumbricos pel- 
lit, lienem imminuit, ſœtus in utero necat, menſes ciet, venerem ſtimulat, 
urinæ ſtillicidium inducit. 

Miſcetur remediis, quæ aſthmaticis exhibegtur; tanquam valenter ſuccos 
It incidens, necnon phlegma viſcoſum in ſtomacho adhærens & auferens 

appetitum. 


Serpentium Venenis potu reſiſtit. 
Herba eadem prœſtat, ſed effectu minore, & usque adeo aquoſa humiditate 


abundat, ut nonnulli ea inſtar obſoni cum pane veſcantur, eſt tamen olus at- 


tenuans, valde calefacicns, & dicitur capitis dolorem inducere. 
NOTE. 1. Naſturtium aquaticum. Foliorum recentium Odor aliquantum 


pungens eſt, dum contunditur, ut Cochleariæ, ſed mitior, ſapor acris, cali- 
dus, aliquando ſubamarus: ſueccus non tantum acris eſt, ſed ſubſalſus, ut & eſt 


Decoctum. 
Acrimonia, maxima ex parte, ut in hortenſi, inter coquendum & deſtillan- 


dum perit, & hinc coctum ſatis gratum prebet Edulium. 
Non rubefacit Chartam ceruleam ; attamen Extractum _ acidum eſt, & 


cum liquoribus alcalinis efferveſcir, | 
Cruda comeſta ſæpe puſtulas —— in facie. Confer vires fu. 


Norten ſis. 
Externe valet ad tumores œdewatoſos, & Cataplasma EX eo dicitur certo 


rurare tumores pudendi muliebris ante & poſt partum. In 
tore 


M AT E RI EE ME WEE 


Interne commendatur ſuccus ad ſcorbuti vitia. 

Urinam ciet, & menſes educit, viribus Naſturtio hortenſi convenit. 

2. Naſturtium hortenſe. Folia recentia ſaporis ſunt aeris & ſinapi redolen- 
tis, ſubdulcis. Retorta deſtillata odorem habent Naſturtii, ſed nihil acrimo- 
niæ, hæc enim inter deſtillandum & coquendum perit, & in foliis ſiccis acri- 
monia vix ſenſibilis eſt, etſi eorum inſuſum ſubſalſum fit & rapum redolent: 
proinde ad uſum medicum uſurpanda ſunt folia viridia. 
Hoc & aquaticum parum mutant cæruleum in rubrum, authore Emanuele 
Konig. | | 

Vere & ſtate Lactucæ aliisque herbis frigidis admiſcetur in Acetariis, 
frigiditatem earum attemperans, ventriculum calore ſuo roborans & concoctio- 
nem promovens. | 


Lxtractum ejus, ut aquatici, acidum eſt, & cum liquoribus alcalinis ef. 


ferveſcit. . 

Cataplasma e foliis cum axungia porcina Tineam curat, & ſuccus Polypum 
narium exterit ac decidere facit, ſi ſæpe eo lavetur. 

In cibo ſomnolentiam inducere author eſt Fernelius. 

Semen odoris fortis recens, acerrimum eſt, multo acrius quam herba, urens, 

mucilaginoſum, ſubdulcez ſiccum minus acre: Oleum quoque poſſidet, ſed non 
tam copioſum, ut aromata, : 
Extrinſecus uſurpatur in apophlegmatiſmis, errhinis & ſinapiſmis. Furfures 
tollit, contra T ineam puerorum nil melius quam ſemen Naſturtii cum axungia 
porcina contritum & admotum : nam, intra 24 horas facit ut cruſtæ decidant, 
& ſi quis eo diutius utatur, perianat. | 

Tuſum & in ore retentum ad paralyſin linguæ ſummopere facit. 

Uſu interno omnes mucilagines craſſas corrigit, ineidit; ad expellendos 
Morbillos inſervit, & optimum expulſorium Variolarum in infantibus ha- 


betur: ad ſcorbuti quoque vitia commendatur. Confer vires ſimiles Naſturt# 


aquatici. 


D. NE PE TA. Mentha Cataria vulg. & major C. B. Nep &f 
Catmint. | | | 
- Odor ejus gravis eſt, ex fœtido & aromatico mixtus, ſapor acris, calidus, 
ſubamarus. Ejus ſuffitu ſerpentes aliaque animalia fugantur. | 
Decoctum ſubadftringens, ſed non mntabatur a Vitriolo Martis, infuſum 
ramen hinc ſubviride fiebat in altero experimento. 
Deſtillando Aquam prebet Oleo eſſentiali ſaturatam & forte Aqua Pulegii 
præſtantiorem. Non rubefacit Chartam cæruleam. | 
Ns X x Exter- 


7 1 
1 


„ Wa TH aIEzS MEDICA 


Externe diſcutit, roborat ; & decoctum 1 in ſcabie, fi manus illi imponantur,, 


dicitur ſingularis eſſe efficaciæ. 
Succus, naribus inditus, pituitam valenter crabit & viſum acuit. 


Uſ urpatur in balneis, Menſibus ſuppreſſ; 8. 
Uſus internus præ cipuus eſt in morbis uterinis, & fœtu 8 eſt quo- 


que è primariis Emmenagogis, ut & balnci forma. 
Succus, cum Vino potus, lumbricos expellit, Urinam provocat, excalfacit 


renes, intemperie frigida læſos. 
Datur quoque ad Llartarum dictum pulmonum incidendum, forts effica- 


clus quam Pulegium. 


N. NICOTIANA major latiſolia C. B. Tabacum. Tobacco. 


Nomen habet à Nicotio, qui, Regis Galliæ in Hispaniam legatus, anno 
1560, ex inſulis is hanc herbam primum tranſtulit. Gualterus Ra- 


leigli primum in Angliam introduxit. 


NOT. Foliorum odor fatis gravis, haud ingratus, pungens, ſternuta- 
tionem excitans. Viſcoſa ſunt ut & Flos. Saporis urentis, nauſeoſi, amari- 


cantis, per aliquot horas durantis. Salivam eliciunt & Errhina ſunt. 


Acidum continet Nicotiana, manifeſtiſſine enim ſolutionem Heliotropil 
rubefacit, & deſtillatione dat phlegma acidum, ſpiritus urinoſos & multum 
Olei nigri fœtidi cum ſale volatili penetrante. 

Vires extrahit Aqua, ſed magis ſpiritus Vini; portio reſinoſa, licet longe 
minori quantitate quam gummoſa mixtionem ingrediatur, majori amaritie, 
acredine & calore gaudet, & vaporoſo principio matricem præbet. | 

Sicca deſtillata exhibuit fere unam tertiam partem Aeris. 

Venenum eſt inſignis efficaciæ, ſuccus enim, copia vel minima ſanguini 
immiſtus, mortem certo cito infert. Eſt emetico- cathartica violenta, & ſi- 
mul Narcotica, vulneraria, detergens & conſolidans; rite præparata conten- 
dere valet cum Cicuta, nuper celebrata in curandis Morbis diverſis rebellibus, 
aliisque remediis non cedentibus præter narcoticam : vi pollet exſiccante 
& reſolvente, illa a ſedante & narcotico Oleo pendente, hac a fale volatili; 
& iis, qui humidi ſunt temperamenti, pre aliis utilis, ſive ejus fumus 3 
tur, five mandatur. | 
Genus nervoſum, ut plura alia Venena vegetabilia, . immediate afficic: bine 
in non aſſuetis fumus vertiginem infert & ebrietatem ; imo viſum eſt fruſtu- 


jam e vulneri femoris in Cane inditum, enormes excitaſſe purgationes 
ſurſum 


DS 
IF 


MATERIES MEDETECA ya 


ſurſum & deorſum cum magnis convulſionibus: & Oleum, vulneri inſtilla- 
tum, convulſiones lethales infert: imo Olei per deſcenſum gutta j vel ij, in- 
ſtillatæ linguæ Felis, convulſiones horrendas excitabant, & ſequebatur Mors 


ſpatio unius minuti horæ. | 

Eft. tamen anodyna & narcotica inſigniter, quod patet non tantum ab effe- 
Etu fumi ad ſomnum conciliandum, ſed & ab effectu ejus externe capiti ap- 
plicatæ, ad enecandos pediculos & tineam, ægros ſtupidos & quaſi ebrios 
reddentis. Porro, in ſedandis doloribus acutis podagre & rheumatismi, fo- 
lio oleo ſuperlito, adalligato; quin & folia calefacta & impoſita præſens in 
cephalæa & hemicrania ſunt remedium, ſi morbus ex cauſa frigida vel flati- 
bus ortus ſit, repetita applicatione donee Morbus tollatur; & hinc hujus fu- 
mo extinguitur ſitis & proſternitur appetitus, adeo ut fames per duos tresve 
dies tolerari poſſit. Maſticata odontalgiam curat & rheumata atque fœtorem 
oris corrigit. i 

An & hinc ſanantur Ambuſta, vel ſucco viridium foliorum, vel impoſitione 
foliorum, vel balneo ex his, & Anthracibus imponuntur folia? æſtum & pu- 
ſtulas ab Urticis excitatas ſuccus vel Folium viride applicatum reſtinguit 


& ſanat. | 
Ad Paralyſin & folia Tabact viridia; infundantur Vino Malvatico: hoc fri- 


centur partes reſolutæ poſt ſudores: præſtat omnibus remediis externis, au- 


thore Hartmanno apud Raium. | | 
Videamus porro vires preclaras effluviorum & fumi Nicotianæ. Hzmec in- 


ter ex{iccandum Opitices, in hujus preparatione minus exercitatos, purgant 


ſurſum & deorſum; & iidem Opifices nunquam pediculis, nec pulicibus in- 


feſtantur. Folia ſub lecto, ſed multo melius inter ſtragula, deſtruere pedicu- 


Jos, pulices, cimices & vermiculos in America notum eſt. | 
Fumus, recto inflatus, in alvi conſtipationibus pervicacibus felix fuit, & in 
iliaca paſſione, aliis fruſtra adhibitis: necnon in Ascaridibus, nupero Experi- 


mento: & fumus, in vaginam receptus, dicitur ſtatim compeſcere vapores 


hyſtericos; carpis applicatum folium Vomitum excitare; cataplasma e folio- 
rum Zij ad v, in Spiritu Vini maceratorum, Vomitum excitafſe, aliis fruſtra: 
in urina maceratum folium, umbilico pueri applicatum, purgaſſe ſurſum & 
deorſum; atque decoctum foliorum a 3ij ad vj datur pro enemate ſtimulante 


in apoplexia, vel in ſubſtantia a 3ſs ad 3j. 


Majores adhuc effectus preſtat infuſum potu, ſeil. Vomitum cum cardia 
gicis anxietatibus intolerabilibus & ſomnolentiam cum ſtupiditate 
Uſu externo Vulneraria eſt inſignis: vulneribus recentibus impoſita folia 


fanguinem ſiſtere eaque glutinare author eſt Garcias; & teſtatur P/, in No- 
. ; Xx2 ſoco- 


rs ee 


ſocomiis Braſſilienſibus Ulcera & Gangrænas ſolo Tabaci uſu curata fuiſſe, 
nempe recentium foliorum admotione, vel ſaccis & oleis inde paratie. 

Et in Ulceribus phagedænis hominum & brutorum commodum eſſe ejus 

- uſum, foliaque viridia contuſa Ulcera tibiarum, alias difficilia ſanatu, curare. 
In Cutis fæditatibus quoque inſignis eſt, ſpeciatim decoctum foliorum & cau- 
hum in curanda pfora ab animalculis. | 

Antiſeptica eſt fumo vel ſuffitu, teſte Diemerbroek, domos in quibus vende- | 
batur a peſte preſervans, 

Denique vi diſcutiente & reſolvente ind igni pollet, unde valet ad œdemata 
in balneo, & in itrumis utiliter adhibetur ex ea linimentum; in tumoribus 
duris & ſcirrhoſis emolliendis & reſolvendis s, præſertim ſplenis & hepatis ad- 
mirabilis eſt. 

Tantopere, & forte non immerito decantate ant vires Nicotiane uſu 
præcipue externo: verum hoc non ſuffectt, fed ejus vires etiam uſu interns: 
explorate ſunt, & ſagacitate medica hoc inter alia Venena transmutatum fuit 
in medicamentum ſalutiferum. Compertum enim eſt, coctione Nicotianam vi 
emetica privari, & repetita coctione purgans fieri & tum demum vim diapho- 
retiam, diureticam & pectoralem acquirere; v. g. N foliorum Tabaci 3j, bul- 
ant in aque tj ad conſumptionem diene ſic multum ſub fumi ſpecie 
de particulis acrioribus avolat: additur in fine, foliorum Malve, Brance ur- 
ſine, Violar. aa. m. j. Colentur & cum fapa vel Muſto mi'ceantur : detur ca- 
lidiſſimum pluries in die: valet in Vomica ad materiam rin evacuan- 
dam Ulcusque conſolidandum. 

Vel, loco Decocti parari poteſt Efſentia, fed prius folia terantur & corri- 
gantur Alcali Nitri vel Tartari, & cum Spiritu Vini extrahatur Eſſentia, ut«- 
pote inter expectorantia & incidentia non poſtrema. 

Infuſum quoque, per digeſtionem paratum, item Syrupus & Oxymel ejus: 
Medicamenta ſunt expectorantia fine pari in aſthmate humoroſo, orthopncez; 
tuſſi humida & ſimilibus affe ëtibus ex muco craſſo, viſcido, pulmonum tubu- 
los infarciente, obortis, pro muco 5 eliminando & purulentis pulmonum 
extergendis. 


C. NIGELL A. Melanospermum pee Gith eſt apud Plinium 


& Columellam; Gith & Melanthium apud Dioſcoridem. 

Una ſolum ſpecies, ſemine nigro, apud antiquos reperitur, nobis vero 

plures ſunt Nigelle ſpecies, è quibus Nigella flore minore ſimplici candida 

C. B. Fennel- Flower, officinalis eſt, &, ut n ſic viribus convenire vi- 

ö detur Melauthio ſeu Gith Veterum, 


tk 

* 

[on 
* 
i 
#4; 
£2 
3 — 
3s 
A 
8 
a 
7 
De” 
F 
by 
= 
3 14 
1 

2 
bi 


3333 ² ⅛ A A aa Bok Gre thee ee) ore 
RE Ot CIAL OBS IR. OTE Hay I ETAL 


Semez 


M A T ERI ES W ws 


Semen odoratum eſt, acre, & condimentum præbet gratiſſimum pant com- 
piſtum, atque ſecundum Galenum excalfacit & deſiccat tertio ordine. Oleum 
ejus inter oba expreſſi calida locum habet. 

Incenſum ſerpcntes fugar, culices & muſcas ſuffitu necat. Teretes lumbri- 
cos expellit, illito ex aqua umbilico. | 


Tollit lentigines, lepras veteresque tumores ac duritias, ex aceto ilicum. 
: Circumſcarificatos clavos exculit cum urina vetere impoſitum. | 
I In diutino capitis dolore fronti impoſitum, aut naribus in je ctum, prodeſt; 
4 itemque incipientibus oculorum ſuffuſionibus tritum cum irino & infuſum na- 
ribus. In dentium dolore cum aceto & tæda cottum collutione oris prodeſt; 
(el, torrefactum cum oleo obliniatur,) atque ubi parumper concluſo ore re- 
FE tentum fuerit, pituita collecta rejiciatur. Ad weden & ſternutamenta 
J frequentia, ſen ad catarrhos & Coryzas deſiccandos tritum calidum, linteo illi- 
2 gatum, plurimum ab egrotante per odoratum trahatur. In Narium obturatio- 


ne Archigenes. utitur Melanthio, oleo veteri contrito, & intro inftillato. In ar- 
quato morbo Crits co utitur, aceto acri rigato. & pridie macerato, deinde 
ſequenti rurſus cum aceto trito & naribus infuſo: hoe modo uſurpatur ad 
tollendum quid remanens in vultu de Ictero. 

Hippocr ates utitur in peſſo ad provocationem Menſium: & linteolo deligatis 
granis xxx ſccunde trahuntur. | 

Prodeſt Alopeciis uſtum ac cum oleo tritum & illicam. 

Uſu interno maxime flatus extinguit, lumbricos interimit eſum. Pluribus 
diebus continuis ſumptum Menſes, ob eraſſitiem aut viſeoſitatem retentos, ciet, 
Urinas mavet & Lac auget. Levat & ſpirandi diſſicultatem, addito nitro. 
Præcipitur quoque Mcelanthium he paticis, quantum Cochleari recipitur, contri- 
tum & cum vino dulci bibicum jejunis, 

Auxiliatur phalangiorum morſibus ex aqua drachmæ pondere bibitum; & 
funt, qui ajunt, quod, it quis, a Vipera morſus, drachmas quatuor edat non: 

morietur. 


NOTE. Semen odoris et aromatici, grati; ſaporis ſubacris, aromatic?, 
amaricantis, nonnihil oleoſi, oleum aromaticum continens. | 

Semina recentia ſeu viridi intra corpus aſſumi non debent, authore Trago, 
{ed ubi maturuerint aut arida evaſcrint, poſſunt cum —__ compinſi ut ſe- 
men Carui. Plures quoque Authores his aliquid maligni ineſſe ſuſpicantur, 
nam ſemen recens os afficit & quaſi inilammat, a quo ab adultiori facto non 
eſt quod timeamus. 

Ad Coryzam, tum præcavendam tum curandam, ſummopere laudatur a Simo= 

XX * | ne: 


350 


WATUTERITES MED I'CA 


ne Pauli aliisque ſc, ſemine frixo, tolto vel uſtulato, ſindoni rubre indito, & 


naribus ſubinde admoto. 6 
Et ad amiſſum odoratum precipit Galenus pulverem, cum Oleo veteri in 


mortario ſubigendum, & ex hoc liquore, capite ſupino & ore aqua pleno i im- 


mittendum in nares, ſpiritum attrahendo. 


Mitis & ſuavioris carminativi titulum meretur ex its * 


leni mucilagine temperatis, conſtans. 


Uriliff mum eſſe perhibetur ad Lac promovendum, atque juſculis incoctum, 


ag dolores pot partum flatulcntos diſſi pandos. 


Meuſes & lochia ciere confirmatur a vulgo in Vaccis, quibus in hunc finem 


poſt, Vitulorum enixum hoc ſemen ingerunt. 


C. NITRUM Antiquorum. 
Nitrum Dioſcoridis, Plinii & Sacre Scripture, 4 Nitro Recentiorum prorſus 


diverſum, & hodie reperitur 1 k ), in conficiendo ſapone & vitro ſimiliter uſur- 


patum. 1 quoque in Aquis mineralibus, plerasque notas exhibens 
falis Alcalini noſtri, igne parati, niſi quod minus acre fit: hine Plinius teſta- 
tur, Nitrum olim factitatum eſſe ex quercu crematà: verum, ex Obſervationi- 


bus magis accuratis recentiorum (1), diſtinguenda ſunt Alcali vegetabile & Al- 


call minerale. 
Veteres de Nitro ſuo hec protulerunt : Uſu externo calefacit, attenuat, 


diſcutit, ſiccat, abſtergit, hinc cuti affrictum cum oleo ſudorem excitat, fri- 
gus & horrorem in febribus tollit, ulcera — ſanat, in lepris & 
aliis cutis vitiis prodeſt. | 

Uſu interno humores viſcidos attenuat, aliquantum purgat, & datur in 
hydrope, ictero & tuſſi veteri. 


a> 


N. NITRUM Recentiorum, Sal Petræ diftum. 


Saporis acris eſt, verum fimul ſenſum frigoris imprimit ori tanquam à 
glacie, ſalivam eliciens, & dum ſolvitur aqua, hanc mirifice refrigerat, etſi 
minus quam ſal Ammoniacus: non inflammabile eſt per ſe, nec fine phlogi- 


ſto, v. g. Carbone ardente. 
Non acidum eſt, nec alcalinum ullo experimento, etſi fortiſſimum omnium 


acidum exhibeat deſtillatione. 
| | EX 


— 


— ns 


(+) Hills Hiſtory of Foſſils. 
) Zewis Mat. Med. 


MATERVTES M 5 


Ex Oleo Tartari per deliquium & ſpiritu Nitri miſtis, evaporatis & in- 
pillatis, fit Nitrum, quod dicitur eſſe omni charactere purum ; fit quoque 


Nitrum artificiale e ſpiritu ſalis Ammoniaci & ſpiritu Nitri, notante vero” 
Boyleo, Aqua fortis, affuſa ſolutioni forti ſalis Tartari, non exhibet cry ſtallos 


pulchras falis petræ donec aòëri aperto fuerit expoſita: huic quadrant experi 
menta D. Hale, exhibentia deſtillatione Nuri 4 partem Aeris, qui ergo con- 
tribuit aliquid ad generationem Nitri, 

Conſtat Nitrum, authore D. Macguer, ex Alcali volatili & Terra abſorben- 
te, Acido unitis: hine Alcali fixum & Calx viva, lixivio nitroſo addita, id de- 
componunt, & cum Acido efformant Nitrum verum. 


In liquore, Matre Nitri dicto, qui cryſtallos non amplins exhibebit, adeſt 


Terra abſorbens & Calx viva, acido nitroſo unita, qu precipitantur per 
Alcali fixum & unam ſpeciem Magneſiæ conſtituunt. 

Nitrum inſigne eſt Antiſepticum, præſcrvando Carnes a putredine plus 
quam pondus equale ſalium neutrorum, eique dat colorem rubrum, & ſan- 
guinis ruborem auget. 

Dubitant tamen quidam, an ſanguis ab eo coaguletur. Ex una parte alle- 
gantur experimenta ſalivam ab eo inſpiſſari, adeo ut conſiſtentiam Muci ac- 


quirat inde in gargarismis; unde partes humide ſervantur; porro & ſolutio- 


nem Nitri ſerum ſanguinis redigere ad conſiſtentiam gelatinæ. Verum, ex al- 
tera parte, Nitrum Lactis coagulationem retardat; & adducit ur experimen- 


tum ſequens Malpighii in Ir. de Poly po Cordis: „In Cane, nec admodum ro- 


uſto, per venam jugularem infuſum Nitrum in fluorem redactum ad 3), 
nullam ſenſibilem peperit mutationem, præter urinarum copiam, quum ad- 
huc integre vivat, unde probabile S nullam ſubſequutam eſſe ſanguinis 
„ coagulationem & in altero experiment ejusdem Authoris ſanguinem 
reddidit rutiliorem: proinde hoc nomine, ſanguinem nempe potius attenuan- 
do quam coagulando, Nitrum, qua refrigerans, præ ferendum eſt Acidis mine- 
ralibus, que ſanguinem coagulant. 

Diureticum eſt inſigne omnium conſenſu, & Alvum Jeniter laxat, v. g. ad 
Iſs bis in die; & larga doſi, v. g. ad 3j purgat, ut alia ſalia neutra; & fi 


* 


2 


liquores calidi ſaperbibantur, corpusqueè ſtragulis bene tegatur, fit ſudoriferum. 


In corpore humano non ut ſal marinus immutabilis perſiſtit, ſed mutatur in- 
de in ſal hominis, authore Boerhaavio. | | | 

Sitim compeſcit & ardoris ſenſum quemcunque egregie obtundit, ſpecia · 
tim Urine, a Dj ad ij cum p. æ. ſacchari. Pulſum retardat, & antiphrodi- 
ſtacum eſt, cujus exemplum in ſigne allegatur juvenis, pollutione bis terve 
noctu inkeſtati, a Nitro, alus fruſtra, curati. 


— J — 
= — 
— , . 2 . 


— 2 
— EET 
- J 1353 83 
— * 7 
- - 2 


—— U—— —— 
X — 1 
— 7 


Re- 


. 
CEE ig = 


— N 
— — 
—— — — — 
— ——— 
—— PN a=" 


" — 


. — =, — 


352 I AT E R IE 8 MM i 


Refrigerat quatenus obſtructiones, cauſam caloris, tollit, perſpirationem 
promovens & urinam; hine nimius ejus uſus languorem inducitz & in 
febre hectica cum ſudoribus colliquativis nocet. Porro, diu ſumptum ſto- 
macho noxium eſt, vim vitæ debilitat, & paralyſes partiales notantur ſuper- 
veniſſe nimio ejus uſu, Expcrimentum ſequens D. Alſtoni vim rodentem Ni- 
tri oſtendens, Cautelam exhibet de uſu jus immoderato, ſcil. „ Solutio 
» Nitri indebatur phialæ, ſubere & aluta obturatæ, fic ut, agitata hinla, ſo- 
» lutio alutam attingeret. Aluta in duobus vel tribus diebus corrodebatur “. 

Cœteroquin depuratum vel cum abſorbentibus mixtum Nitrum, omnibus 
Morbis, quibus interna vchementior commotio aut æſtus junctus eſt, quadrat, 
& proinde in omni febrium (ſpeciatim putridarum) inflammationum, dolo- 
rum, hæmorrhagiarum genere, privatim in Hæmoptoòè interne utiliſſime ad- 
hibetur, necnon in pleuritide & peripneumonia: & Stailius in arthritidis 
paroxysmis, in quibus dolores non tantum articulos invadunt, ſed ſœpe etiam 
diaphragma aggredignfur, cum ſummo ægrorum periculo, teſtatur, ſe feliciter 
expertum eſſe Nitri efficaciam. 

In Combuſtionibus applicatur ſolutio cum linteo: in eee faus 
cium in ore detentum, faliva deglutita, eſt refrigerans optimum. 

In omnibus fere febribus malignis Nitrum cardiacis medicamentis miſceri, 
faltem in principio, precipit D. Mead: & in Mania in efferatis ultra modum 
motibus & vigillis, preſcrtim ſi calor febrilis urgeat, quantum ſtomachus ferre 
poterit adhibitum plus prodeſſe quam Camptliora. 

Dienique nuperis experimentis celebratur Nitrum, ut alterans, in diatheſi ſa- 
vente gencrationi Ulcerum ſordidorum. 

Authores non pauei confuderunt hoc Nitrum cum Nitro Antiquorum, & 
ſubind2 cum Nitro calcario Liſteri; amarorem enim tribuunt Nitro, al pe- 
træ dicto, cui non eſlentialiter competit, ſed egregie Nitro calcario Liſteri, 
cui quoque ineſt vis purgans, etiam in parva doſi ſecus quam Nitro moderno- 
rum: porro, Nitrum antiquerum evidenter alcalinum eſt, quale eſt neutrum 


Alior um. 


C. NUX MOSC HAIA vel . Nux moſchata fructu rotundo 
C. B. Nutmeg. 

Hac Nux cum ſuo Maci Veteribus Græcis fuit incognita, nec innotuit ante 
tempora Az#tii, qui eam, authore Hofinanno, in ſuffumigio moſchato videtur 
appellaſſe Nucem Indicam. Ante A. D. 437 in Europa vita non fuit ; Ara- 
bibus vero bene nota; proinde qualitates 2 ejus & vires ex Avicenna 
huc transſero, ſcil, 

Odor 


MATERIES M a 


Odor ejus bonus & acutus odorem oris bonum efficit, & in ipſa eſt ſtyptici- 

tas. Loco ejus ponitur Spice Nardi pondus æquale (n). 
Calida eſt & ſicca in fine ſecundi usque ad tertium. Conſtringit & provo- 
cat, confert difficultati Urinæ & cum in Oleis ponitur, confert doloribus, & 
ſimiliter in peſſariis, ac prohibet Vomitum. Confert panno oculorum ac lenti- 
ginibus, & viſum roborat. 

Confortat hepar, ſplenem & ſtomachum, & proprie os ejus. Ventrem 
ſtringere author eſt Riazis. Ingreditur Electarium lætificans apud Meſuen & 
Rhazin, palpitationem cordis emendans, valenter exhilarans, coctionem ju- 
vans, oris & corporis reliqui odorem commendans, coloremque vividum 
faciens. | 


Authore Serapione, „Nux moſchata aufert fumoſitatem a ſtomacho, ex- 


2 pellit ventofitates, ſplenem extenuat, apoſtemata dura mollit ”. 


NOTE. Odor ejus aromaticus eſt, fragrans, gratus; ſapor acris, aromati- 
cus, amaricans, ſubadſtringens. 

Acu puncta Oleum ſtatim ſtillat, Oleum equidem præœbens fere duplo plus 
quam pleraque aromata, idque duplex, I. craſſius, unguinoſum. 2. Subtilius, 
fragrans, ethereum : hoc deſtillatione elicitur, illud exprimitur, & Ziv, v 
ve} vj colliguntur ex Ij, ſed ætherei deſtillatione eliciti 3ſs vel 5v. 

Vi ſoporifera pollet, fi majori quantitate ſumatur; Bontius enim teſtatur, 
ſe vidifle homines inde mutos & immobiles jacuiſſe; & Lobelius gravidam 
quandam eſu 10 vel 12 ebriam deliraſſe. 

In Colica flatus diſſipat. Dimidia pars Nucis moſchatæ majoris, preſertim 
leni calore toſtæ, donec friabilis ſit, eſt bonum adſtringens in diarrhœa, & ſic 
parata caput minus afficit. 

Vomitum quoque ſiſtit, & non ſpernenda eſt in cardialgia frigida & pa- 


ralyſi; Brachmanes Nuce moſchata, ſaccharo condita, utuntur in omnibus 


Cerebri frigidis morbis, paralyſi aliisque nervorum affectibus; & ad paralyſin 


partium, deglutitioni inſervientium, Nux moſchata maſticata & deglutita eſt 


egregia, authore Etmullero. 
Nonnulli ex alumine & nuce moſchata cum melle EleQarium elegans pro gin- 
givis conficiunt ad iſtarum hemorrhagiam compeſcendam & dentes firmandos. 
Uſa externo, in dolore & inflatione Uteri poſt partum ab aëre frigido 


admis- 


* 


4 * 
. 7 


(m) Vid. Nardus. 


: 3 = eee co 2 2 I ——_ — * — — 9 . — 5 8 2 VEE IE A 8 
> DS -; z I — — — 2 5 — 4 CGE. IRE ET = 
7 > - —.— 2 D = - - -_ 7 = KS 2a TO * - Pac 7 — -- 5 = 
1 4 * * * 21 2 * 7 — 3 — — * 1 £ wy, ” N — e Et TT 
Nn 2 9 2 2 . 3 ITS — p > a 5 TS: . 2 0 2 2 2 5 pl y - 2 
5 2 — — — FP 2 2 — — —— — —_ — gg — — — — Ra 8 * TO EOS, * — — 
” Xx _ - 8 —— = D Oe "2 DOES — - —_—_ l bo — od d 5 — 
— — > —— ccw—— - —_ — — —— . p = = + ab 2 
— T - —— 2 r — — — EE RESI = 5 = n 2 _ = — Do Be — * „ : * ta — 
. —— — r - 2 L 2 — — 2 
N A _ 


— 
— 
— — . ee 2 
2 — - — * — 2 
== — — 3 > 
* #3x VF - — WY EE — 
— d h — — Doo 
2 _ 8 r 


ET EE 


* - 
* = A 


— — 
* EK 


— 


admiſſo ( malo fatis frequenti mulieribus pompe magis quam fanitati addiQtis, ): 


remedium Solenandri, & plurimorum practicorum, eſt ſufficus Nucis moſcha- 


te, in 2 vel 4 partes diſſectæ, & carbonibus impoſitæ, per infundibulum ge- 
nitalibus muliebribus immiſſus: hac enim ratione Uteri orificia fe denuo ape- 
riunt, & flatus ibidem herentes diſſipantur, ut cum ſonitu erumpant. 
Propter Olcum, quo gaudet, aromaticum ſimul & anodynum in ſpaſmis & 
doloribus, in colica & vomitu ad 3ſs ſumpta, valet; maxime vero, authore 
Haffinanno, in primis menſibus graviditatis, nauſca, vomitione & tuſſi eorrep- 


tis, ut ſepe fit, Nuce moſchata cum faccharo pulverifata non certius eſſe 


remedium. 


C. NUCES PISTACHIA. Piſtach N rats, 


Piſtacia peregrma fruttv racemoſo, ſive Terebinthus Indica Theopſiraſti 
C. B. qQurax:z Nicendro, Athenzo figame, Latinis Piſtacia, Lucius Vitellius 


Cenſor hanc nucem in Italiam portavit in noviſſimis Tiberii Cæſaris tem 


poribus. 
Præœterquam quod Amygdals ſuaviores ſint, ſimul quendam odoratum ha- 


bent, & qualitatem aromaticam, ſubamaram & ſubadſtringentem: apud Gale. 
num cum Amygdalis amaris locantur tanquam in victu attenuante minime im- 
probandæ. 

Propter qualitates, jam diftas, ſtomacho amicæ ſunt, prohibent nauſeam & 
ſubverſionem ſtomachi, cjus os confortant, & ad hepar roborandum, ſuccos- 
que in ipſius viis infarctos, purgandos, utiles, maxime putaminum ejus aroma- 
ticorum decoctum ex vino: & Oleum jus, anthoee Avicenna, confert dolori 
hepatis ex humiditate groſſa. 

Nec cient, nec ſiſtunt Alvum. Sive edantur, five ex vino bibantur, con- 
tra ſerpentium morſus auxiliantur. Eosdem uſus & effectus habent, quos Pi- 


nei Nuclei. 


NOTE. Un&uoſe ſunt, ſaporis dulcis, grati, amarieantis, & ſecundum 
uosdam ſubauſteræ, magis oleoſæ quam Amygdale, in emulſionibus tamen 


gratiflime : Odor quoque ſuavis iis tribuitur, oris halitum commendans; Vete- 


raſcentes rancidæ fiunt. 
Cuticula exterior terebinthinam olet, interior adſtringens eſt. An hin de- 


rivanda vis roborans ventriculi, a Galeno Nucleis tributa ? 
Pectorales ſunt, expectorationem promoventes, & analepticæ, ac dlureti= 
e, nephriticis utiles, necnon b, 1 


c. Vr. 


— 


MHATERIES EU x 


C. NTMT HA A alba major C. B. White Water - Lily + 
Dioſcorides & Galenus radicum & ſeminum, non florum meminere, ſed Ars 


bes florum. 
Radix vim habet eu ſine nivefis profluvia ventris fiſtit : cum vine 


pota cœliacis ac dyſentericis auxiliatur, lienemque conſumit. Trita plagis im- 


ponitur, ſanguinem ſiſtere traditur; & Ulceribus, que calceamento fiunt, ar 


da infricta prodeſt. Stomachi & Veſic doloribus ſedandis imponitur. 

Porro, radix nonnullam habet abſtergendi potentiam, unde & alphos ſanat, 
vitiligines, & alopecias; cæterum ad alphos maceratur aqua, & ad alopecias 
pice liquida, 

Eadem contra veneris inſomnia bibitur, ſiquidem illa in totum adimit; quin 
&, aliquot diebus continenter epota, genitale ita infirmat, ut arrigi mini- 
me poſſit. \ 

Semen guſtanti lentum nn eſt, & ejus poti idem, ac radicis, 
effectus eſt. 


NOT. Radix albe, a me ſepius explorata, guſtus eſt auſteri, tum in 
ſubſtantia, tum in decocto; & experimento D. Alſtoni meoque decoctum, ad- 
dito Vitriolo Martis, nigrum fit; quinimo Aciditas quoque mihi guſtu eviden- 
ter ſe prodebat, adſtipulantibus experimentis aliorum, hanc radivem rubeface- 
re ſolutionem Heliotropii & Chartam cæruleam. 

Alii quoque viſeoſitatem huic radici tribuunt: utcunque vires ei tributæ 
in Alvi fluxu, dyſenteria, fluore albo, gonorrhœa ſimplici, ſeminis acrimo- 
nia & pollutione nocturna, haud denegandæ, nec reticenda teſtimonia Trag? 
& alterius, quod, vino nigro decocta & pota, Menſium muliebrium abundan- 
tiam ſiſtat, — remedio 1s, qui de omni auxilio deſperarunt; quin & in 
Miſcellaneis Curiofis enarratur, Nymphææ albæ radicem, Juxta longitudinem 
fiſſam & plantis pedum alligatam, febrifugam fuiſſe in pluribus tertiana febre 
laborantibus. 


D. NYMPH A A major lutea C. B. Yellow Water - Lily. 


Hujus equidem radix alba eſt ut Veterum Nymphæa flore luteo; yerunta- 
men an fit hæc & noſtra eadem planta neutiquam ſatis liquet: quum enim, 
que albam radicem habet, apud Veteres dicitur potentioris eſſe facultatis, 
contra Nymphææ luteæ noſtræ radix, ſecus quam alb#, vix ullius adſtrictio- 
nis particeps eſt. 

Nymphææ floribus humectandi & refrigerandi facultatem tribuunt Arabes; 
imo Avicenna & Rhazis iis hypnoticum quid tribuere videntur : & Arengoar 
primus n. corym vim corrigendi acrimoniam & malignitatem Ellebori ni- 

\ Ly 2 | | gri 


— er if 
n my — > II 25 — SAY) — IIIPRITY ene "i. 5 EY PT SS 2 : 1 
— 2 — o jt * 2 a - & — — — — — - 5 * | 4 * 7 N ry & 4.44 SD wy — 2 — + 22 — — 
EEC Rn 5 Fa —— — 5 — ap F _ — — IC W — 5 
* —— 1 /1 0” en LOR — i, 1 N 6s B —— 1 "<A os Kaz — — - _—— —— — * >. r= 2 — —u— — 4 4 
2 = 57 — ny — * = go — — — _ — ere 7 — - * 2 2 ES hu == = : — — 2 — ———— 2 — — — & 22 
. Rn = EE —— — — : _—_— II" == E Dx r nn or op” * E eſe FLIES r * 
— Cn _ — — — LR” — EIT — — — 8 » 2 _ > 2 5 
2 = * 5 4 - m_y . 
2 * WY. — 


— 
—— 
3 * 
—— 
1 rr. 


N 


— — 


Aa 
— 


* Sr ²˙ Aq — — 2 
* = 5 1 w — > 
: — — 21 — 
— - > _ — 


— x . rere 
XY 8 — 5 Fg 


= x 


— — 
—D 


yo 


= —— 
nr IIS = non 
* 


- = = — 
— OR 7 ? 7 
"IE vow Ike ACE EEE ge. - 


a 


Free 5 > / 11 Ls 
R — 
BEET IEEE — VS 


MAT ERTIES. Mit: 1 ci 


gri ( 5 verum hec elucidationem ulteriorem poſtulant, quoniam he vires 
tribuuntur Nymphææ generatim ſine ulla diſtinctione. Apud nos, etſi Nym- 
phææ albæ radix longe potentioris facultatis fit vi adſtringente, quam luteæ, 
hujus tamen flos magis aromaticum gratumque ſpirat odorem, quam albæ; & 
proinde haud temere conjectaret quis, flori luteæ magis competere vim pare- 
goricam quam albæ. . 
Non reticendum tamen, quod Simon Pauli refert 
albis confectum, ſomnum conciliare, verum ſegni 


. 


Syrupum, ex floribus. 
quam Papaver. 


C. OESYPUS, Oeſypum & Lana ſuccida, 


Oeſypus eſt pinguitido e ſuccidis lanis collecta: Lana ſordibus ſudoris ſuc- 
cida, Lana ſordida vel ſuccida dicitur, Secundum Hippocratem Oeſypus eſt 
proprie ſordes & fimus lane circa nates ovis vel capræ adherens (o). 

Probatio eſt ut ſordium virus redo]=ar. | 

Lanz e collo feminibusque Jaudatiſſime, Vim habet excalfaciendi, emol- 
liendi & relaxandi cum aliqua acrimonia, concoquendi inſtar butyri, & pau- 
lulum digerendi ( vetuſtate autem tenuius, calidius, & potentius digerens fit.) 
repellendi, Ulceraque explendi. Hoe clarius patebit ex viribus ejus. 

In vellere appoſitum fœtus & menſes cvocar. 

Subvenit inter initia vulneribus, contuſis, desquammatis, lividis & offium 
fracturis, aceto & olzo aut vino imbutum: idonee excipit irrigationes, que 
adhibentur contuſis aut quomodocunque percuſſis Particuli, ut quæ utilitatem 
ex illis proficiſcentem promoycat. 

In Muſculis vel perioſteo contuſis cum dolore Lana ſuceida fapa, cum vi- 
no, exiguo aceto oleoque imbuta, impoſita prodeſt, utpote mitigativa. Effi- 
cax in capitis, ſtomachi & alius cujusvis partis e fl cum roſaceo & 
aceto imponatur. 

Ceratum, quod ex Oeſypo componitur, omnibus notum eſt, eoque plurimi 
utuntur ad phlegmonas, que in precordiis ſunt, 

Oeſypus podagras lenit cum latte muliebri & ceruſſa, atque ingredicur 
compoſitiones contra dolores iſchiadicos. 


(n) Friend's, Hiſt. of Phyſick. 
(, Hippocr. de Morbis Mulierum. Lib, II. 


Ar A r E DEFRA: 3+ 


Tom facro medetur cum pompholyge & roſaceo: Oculis utiliſimus contra 
inflammationes. 

Ulcera explet, maxime ſedis ac valves cum wie & butyro : valet 
& ad ulcera tum aurium, tum etiam genita'ium cum anſerino adipe. Ubi Ul- 
cus minus malignum eſt, oræ vero prœtumicdæ ac dire, Cera, hoc emollita 
prodeſt. 

Eſt & efficax ad arroſos fcabiofosque oculorum angulos ; item ad Palpebras 
callo ſas Singen de fluvia. 

Porro, ſordes caudarum concrete in pilulas, & ſiccateæ, per ſe tuſæque in 
farinam, & illitæ, dentibus mire proſunt etiam þ bentibus, gingivisque fi car- 
cinoma ſerpat. Sic . Serenus de dentium & oris vitiis: 


2 . 


Sume pilam, que caudis heret ovinis. 
Hac ficcata dabit molles & fracta farinas : 
Hujus & attritis tetrum mulcebitur Ulcus. 


Denique nec uſum internum omiſere prorſus Veteres; nam in comitialtbus 
morbis Oeſypum, cum myrrhæ momento & vini cyathis duobus dilutum, ma- 
gnitudine I nucis avellanæ, in potu dabant (5p). 


NOTE Oeſypus ſecundum Valentini nihil aliud eſt quam Pinguedo poſt 
coctionem & lotionem Lanæ in aqua, aquæ innatans deſpumata, per pannum 
trajecta & doliolis parvis indita, que ad membra paralytica morbosque ner- 
vorum commendatur. 


c. OLE A ſativa C. B. The Olive tree. 


Fructus Olive refrigerante & adſtringente vi pollent, ut iis exiſtant utiles, 
quibus os ſaliva perpetuo repletur, quorumve ſtomachus ex fibrarum laxitate 
imbecillis eſt, unde appetitum excitant & nauſeam tollunt. 

Muouriæ ſuccus collutus gingivas contrahit & dentes firmat. 

Oleum. Uſus eſt 1. Olei e fructu immaturo expreſſi, quod Omphacinum di ei- 

tur; 2. ex Olivis maturis, ſcil. Oleum commune, ſeu Oleum Oliyarum dicli. 
uod ex Oleaſtro fit tenue eſt, multoque amarius, quam Olee. Porro & ex 

eadem Oliva differunt ſucci. Primus omnium crudus eſt atque nondum inchoate 

magnitudinis, hic fapore præſtantiſſi mus: quin & ex prima preſſ one Preli lau- 


datiflimus. Quanto maturior bacca, tanto pinguior ſuccus min usque gratus, 
De 


— 


(p) Quemadmodum & nos Moſchum & Caſtoreum, excrementa animalium graveolentic, 
in morbis ſimilibus exhibemus. 


Yy 3 


338 MATERIES MEDIC A 


De Omphacino. Optimum recens, minime mordens, odoratum. Ore ſi 
contineatur gingivas contrahit dentesque firmat: refrigerat, adſtringit & oh- 
ſtruit: ſudores cohibet. Propter adſtringendi vim ſtomacho accommocatum. 

Capitis dolori ex æſtu ſolis medetur utpote repellens. In fluxionibus acri- 
bus ad oculos utimur oleo roſaceo, & frequenti ex aqua dulci in balneo la- 
| vatione : & convenit inun tum lumbis eorum, 6 plurimum genitalis hu- 
\ moris ona ty & excernunt. 

4 | | De Oleo ex Olivis maturis, Oleum commune non corpus univerſum mordi- 
3 cat, fed Oculos, & ſubinde tuſſim excitat, etſi Ulcera leniat acria, & ſicci- 
ni . tatem emendat, ventremque moderate ſubducit, ſpeciatim ſenum ante cibum 
abſorptum: & in mordacibus humoribus, in ſuperiore ventre contentis, ſim- 
plex Oleum, aut cum aqua temperatum, ſorbendum exhibemus. 

In plumbeis cortinis ponendum: in æneis malum ſaporem acquirit. 

Oleum ſolum Calci miſcetur, quando utrumque aquas odit. Reſinam om- 
nem diſſolvit. ; | 

Apes & omnia Inſecta Olei adſperſu exanimantur. 

Hyeme ocyflime promptius quam Vinum, Acetum & Aqua ip concreſcit. 
Longa vetuſtate incraſſatur. 

Oleum & Aqua, ſi coquantur, Aqua prius conſumitur: v. g. ſemen abieti- 
num & populi flores aliquando per menſes in oleo macerantur: ſed aliter, 
percoquuntur in Oleo, addita N ne torreantur que injecta ſunt, nec oleum 
uſtionem odore referat; & fere z vel 3 pars aquæ ſufficit, tantulum nempe, 
quantum coquendo evaneſcet. | 

En Olei analyſin naturalem ſeu ſpontaneam ex Galeno. 

Omnibus plantarum ſuccis geminum ineſt excrementum, alterum craſſius, 
alterum tenuius & velut aquoſius; & Oleo ambo hec inſunt, ad concoctio- 
nem & diſcretionem tempus poftulantia. Porro, tempore quidem alterum re- 
ſidet, alterum vero conſumitur, ac primum quidem quod terreſtre eſt & cras- 
ſum ſudiidet, Amurca vocatum; alterum vero tenuius & velut aquoſius quo- 
dammodo, & ipſum chmpoſitum eſt ex a&rea eſſentia & tenui ſeroſa. 

Cœterum, ſeroſum illud rufi coloris eſt; at Oleum ipſum tum minime mor- 
dax, tum candidum ſua natura exiſtit. Quapropter, ubi tenue hoc excre- 
mentum ſeparatum fuerit, candidius duleiusque efficitur. Separatur vero re- 
petita ablutione in aqua: ſeil, quod aqueum eſt exigendo & conſumendo, re- 


liquo autem ſervato (4). 
_ Hinc 


— 


— 


— 


(1) Calenus, de Simpl. Med. fac. Lib. II. Cap. 15 & 18. 


MATERIES MEDICA 250 


Hinc Oleum tibi Medicamentorum omnium minime mordax erit. Ac nos 
fepe Oleum ejusmodi bibendum nonnullis exhibuimus, nosque ipſi experimenti 
gratia ſumpſimus, prorſumque nullam inteſtinis mordacitatem attulit, gutturi- 
que minimum ad tuſſim impetum commovit, cumque oculis effer infuſum, 
ſenſum movit exiguum, ipſa potius novitate atque en quam acrimonia, 
moleſtum. | 

De uſu externo Olei. De vi calfaciend, quam Dioſearides Oleo tribuit, hæc 
clarius profert Galenus: Oleum omni prorſus aliena vacat qualitate vehementi: 
neque refrigeratos excalfacit, nec excalſactos offendit, nifi quod in bilioſis flu- 
xionibus, ut Fryſipelatis exquiſitis, calorem adaugeat, etiamſi applicetur vel fri- 
gidiſſimum, & minus quam in iſtis, ſed tamen perſpicuo, affligit inflammationes 
etiamnum ferventes. Cæterum in ardoribus, fi ſalis fit expers, & alioquin etiam 
calidum, nonnullum ſolatium, fi modo frigidum perfundatur, affert. 

Porro, a viſcoſitate, ac quod difficulter item defluat, tum meatus infarciat 
obſtruatque duplici ratione, ut augere caliditatem videatur, evenit; tum inde, 
quod inſtar veſtimenti aut munimenti illiniatur, tum quod meatus infarciat, pro- 
hibeatque foras effluere magnam vaporoſi intus caloris partem. 

Cœterum, fortaſſis tanquam alimentum nos excalfacit, ubi, ſcil. intra corpus 
ſumitur; probatis enim quibusdam tum medicis tum philoſophis, ſicut ex ci- 
bis, ita ex Oleo corpori fieri appoſitionem convenit. | 

Sudores cohibet Oleum: hinc quos largius ſudare volumus, ſive a balneo, 
five balnei expertes, iis non protinus ab initio Oleum admovemus; verum in 
Us, qui morbo. laborarunt, ubi ſudare inceperint, tum excalfactum perfundi- 
mus: in iis vero, qui etiamnum laborant, ubi ſatis ſudarunt : porro, ſanis ſi- 
quidem ex longo itinere aut exercitatione aliove quovis pacto corpus ipſis ex- 
hauſtum eſt, eis inungi & ante fudorem permittunt: verum qui non conco- 
xerint, aut corpus habent plenum, may plethoricon vocant, his neque in bal- 
neo inungi concedimus. 

In curanda extrema gracilitate, poſt frictionem & balneum caloris medio- 
eris, Oleo exiguo inungendum, utpote vim erplaſtici medicamenti haben- 
te, & exigua cutis ſpiracula obſtruente, ne humores, frictione attracti, 
exhalent. 

Laſſitudines fanat per ſe, & cum aqua, quoniam facit aquam diutivs inhæ- 
rere, unde aquæ commixtum. optimum redditur remedium exſiccatis ſdualli- 


disque PE 


6— 


vel ſorbitione; ſpeciatia-i in \ febricirantibus EX: - lafſcucine üs, qui meatus ha - 
bent. 


ieren ders Mr D re 


bent adſtrictos, & 1is, qui ex bubonibus (7) febres incurrerunt, præter lu- 
vationem, Oleo tepido & multo, a quo omnis adſtringendi vis abeſt, & ma- 
nibus mollibus perfricare quam plurimum oportet 

Similiter in Laſſitudine ab exercitatione immodica remittitur tenſio pauci 
mollique frictione ex oleo dulci atque egelido: & in febris tertianæ exquiſi- 
te curatione plurimo Oleo calido, infuſo ad aquam, perducendi & madefa- 
ciendi ægri; & ſi in ea natare voluerint, quantum id facere poſſunt, permit. 
tendum: quinimo in Hectica laborantibus Oleum tepidum perfunditur, inter- 
poſito uſu balnei. 

Porro, & ad ſanitatem tuendam, ante exercitationem e corpus 
mollire expedit, ne partium ſolidarum quæpiam rumpatur aut convellatur: 
oportet, linteolo totum corpus mediocriter fricando calfacere, mox Oleo fri- 
care, præmiſſa frictione, ut præparatum aptumque ſit ad Oleum capiendum. 

Maturativa obſtructionem quandam habere oportet, qua pori claudantur, 
quia, illis obſeratis, calor interius adunatur & corroboratur, unde & digeſti- 
ve, cetereque naturales actiones vigent: hinc Oleum & aqua, Græce Hy- 
drolæon, aptiſſima ſunt puris generationi: ex Oleo & aqua panis cito pus 
movet, fed ex oleo, aqua & farina triticea Cataplasma citius ad ſuppuratio- 
nem perducit quam e pane: ex Oleo autem aqua & farina hordei Cataplas- 
ma cito pus movet: & ex Oleo ac Caricarum decocto farina frumenti mire 
ſuppuratoria cit, Cui plus Olei additum fuerit pertinacius coctioni adverſan- 
tibus, cui minus ferventibus magis convenit. 

Oleum permultam nobis utilitiatem tollendis ſedandisque e ſi cali- 
dum adhibcatur, preeitat, v. g. in phlegmonis, que dolorem magnum ipfe- 
runt, ubi Oleum recens veteri preoferendum, utpote magis blandum & mite; 
& Lana ex Cleo calente im ponicur Glandule, que cœpit inflammari: atque 
in vulneribus capitis cum Cephalalgia, poſt Venæ ſectionem proſunt irrigatio- 
nes capitis ex lana, oleo dulci imbuta, capitique ex ea contecto. 

Ulceribus, phlegmone affectis, Oleum cum aqua moderate calida perfundi- 
mus. Aliter, omne Ulcus poſtulat, ne quid inter oras conglutinandas interſit, 
quod tamen ſæpe fit, ita ut pilus, arena, ſordes, Oleum, aliudve id genus 
glutinationem prohibeat; quinimo Oleo, cavo Ulceri infuſo, ſordidum ac ma- 


le olens Ulcus efficitur. 
Oleum quoque | gon adverſiſiimum eſt, humectando & ſordidando. 
De 


() Bubcrum vocabulum an e larum tumoribus, non tantum in inguine, ſed etiam in . 
collo, capite, & ſecus aures tribuit Calenus. 


—— 
3 


MM AT ER TE MED ( 


De uſu Olei interno conſtat, ut eos, quorum ex vitioſis humoribus mordi- 
catur Ventriculus, Oleum dulciſſimum calidum, vel aqua temperatum, epotum 
ſanavit; & injectum totius ventris mordicationes lenut : ſolet autem ſepius 
Oleum ad vomitum irritare, & Ventrem molliorem facere. 

De Oleo frigidio & calido. Non raro caput, dolore gravatum, Olei frigid 
perfuficne liberavimus. 

Frigidum, corport admotum, perſpiratum prohibet, calidum vero digerit ac 
extcnuat, quod tibi etiam ex carnibus, in eo coctis, condiſcere licet, ſimili- 
ter enim ut prærancidas, friabiles reddit, etſi protinus, eum animal mactatum 
fit, in eo coquas, aut ſartagine frigas. 

In refrigeratis corporibus in alveum Olei calidi demittimus quibus pars quæ- 
piam obſtupuit, aut tremuli ſunt, aut convulſione aut palpitatione tentantur, 
vel motu ſenſuve privantur. 

In contuſionibus nervorum partem non putreſcentem, ſed tenſam dolen- 
temque, Oleo calente liberaliter perfundit Galenus; & in Vulneribus nervo- 
rum cum tenſione & dolore Oleo calido, & omnis adſtrictionis experte, totum 
Membrum fovit. 

Denique apud Veteres Atte frequens fuit uſus frictionis ex Oleo & ſale 
( Grece Alelaion) in curando Oedemate in pravis affectibus. De Olei & ſa- 
lis affrictu in podagricis hæc habet AZtius: „ Operæ pretium eſt noſſe quod 
„omnes, qui ſe, ne in podagricam affectionem incidant, aſſervare volunt, 
„& preſertim eos, qui humida & frigida natura ſunt, magnifice juvant ſa- 
„ les cum Oleo tenuiſhme triti & affricti, non quidem tempore inflamma- 
„ tionis & doloris, fed quum hec remittunt, niſi vehementer ſicca temperie 
„ #gri ſint præditi. Omnibus enim, qui hoc modo fricantur, inſitus calor 
„ augetur, & quod præter naturam eſt diſcutitur, recrementaque conſumun- 
» tur, & affecta membra fiunt robuſtiora, ac adverſus affectionem firmantur, 
minimeque ei obnoxia redduntur; maxime, ſi ſingulis diebus mane & ve- 
ſperi, ubi dolores remiſerint, per omnem vitam hoc Præſidio utantur . 


— * 
rr 1 


— 


0 . 
— ns 2056s . 2 1 ee Ee een Cot Enter TD og 
"TIE CNS, 2 2:6 < 2 2 2 SD, 0... — a) <P 
— en —— 5 obs 222 — — SEL —————_ — — — — 
nan Dy 1 pn — : 
SIS. ae — . — — — ul 
r 6 : Tn Rue? 4 AEDs oz 


. 
ar oped ——- 
— 2 ——— 


— 
— 


— — 


+ 8 * * * WY pen 
7 
— —⅛.e bo 


— — — 
1 >= — — — 
3 EEE ATE = 25 


— —— 
— * 


— — -— — 


2 


2 


NOTE. Oleum ſimpliciter dictum, ſeu Oleum ex Olivis nts, non 
eſt corpus ſimplex, ſed compoſitum ex Oleo puro, mucilagine, aqua & acido. 

Ob acidum gutta una, oculis immiſſa, dolorem creat, vellicans fere æque 
ac ſuccus Citri: acrimonia deglutienti quoque fatis diu ſentiebatur in gutture. 
Ob acidum quoque Metalla corrodit, plumbum ſolvens, hinc nec Oleum Oli- 
varum, nec Oleum Amygdalarum præſervat ferrum a rubigine, & ſi Oleum 
Olivarum ſteterit aliquamdiu ſuper vas æneum, hoc viride fit, à corrodente 
Acido; ſed Oleum animale, v. g. ſebum, utpote acidi expers, idoneum eſt 
ad d prefervanda hec metalla, 


L 2 | Con- 


362: MATIERIES Max E DIC A. 


Conceditur porro, Oleum Obvarum omnibus vulneribus & ulceribus inimi- 
cum ef: ob acidum. Cur igitur ingreditur Unguenta & E. nplaſtra vulnera- 
ria? Reſpondetur, hoc fieri ob duphcem rationem, ſcil. quia coquendo par-- 
tim exhalat pars acida, & pariim abſorbetur a plumbo, ex quo & Olco Em- 
plaſtra & Unguenta plurima componuntur. 

Porro, quum Oleum dicitur eonſtare ex aqua & d hinc inflamma- 
tur, ſed non ſine ſibilo, & ad id preſcrvandum a ranciditate additur ſal, qui 
rodbibie aquam & mucilagincas partes, unde Oleum fit magis homogeneum & 
minus mutabile. 

Verum Oleum aquam refugit, ut patet ex globo vitreo, Oleo ſuperlito, 
immerſo aquæ, que cavitatem relinquit circa globum proinde ad queſtionem, 
guomodo Oleum & Aqua in oleo communi unita ſint, reſpondetur ex 
D. Macguer, quod Oleum conſtet è phlogiſto unito Aquæ per acidum & ex 
tantillo terre, quoniam ſcil. major eſt affinitas inter acidum & oleum, & in- 
ter acidum & aquam, quam inter Oleum & Aquam. | 

Notandum porro de Olco, quod longe majorem gradum caloris acquirat ab 
igne quam Aqua, & quod longe penetrantius fit quam Aqua, vaſa lignea tran- 
ſudans ſecus quam Aqua. x 

Olei uſus multiplex eſt tam interne quam externe, utiliter enim illinitur ad 
mitigandum dolorem in puncturis apum, veſparum & culicum: hauritur contra 
venena aſſumpta. | 
Vomitum movet ab 5% ad 3iſs & plus cum aqua ſumptum: Ser 5 in Clys- 
matibus: balneum vel ſemicupium præœbet ad dolores atroces colicos, nephri- 
ticos allosVe. 

E pannis Picem extrahit, quod non facit Aqua. 

Africani, ut ſudoris fluxum impediant, corpus ſuum inungunt Oleo & 

pinguedine, & Athletis uſurpatur ad precavendam nimiam perſpirationem, . 
unde major copia ſanguinis & fpricuum ſuppeditatur mulculis, 
U ſu interno quoque tormina Ventris mitigat, & urinarios meatus laxat, 
necnon alvum cum Cereviſia calida ad 3j, vel, Micæ panis leniter torrefa- 
ctæ, irroratum, matutino tempore ſumptum & cum ſaccharo miſtum adhi- 
betur in affectivus pectoris; præfertur tamen Olæum Amygdalarum, utpote 
minus acidi continens. Tx 

De Oleo Ompracino lee habet D. Comel: ,, Certum eſt Olivas virides ni- 
Hil prebere niſi ſuccum viſcoſum glutinoſum, quoniam Principia ſulphurea 
„ non extricantur ante perfectam maturitatem proinde magis probabile eſt, 
». Olean, Omphacinum dictum, fuiſſe acids B. e. infuſum Medicamen- 

„ torumzadſtringentium in Cleo communi ;* | 


. 0 L. 


Mm ATERITES. MEDIC we 


C. OLIBANUM. Thus maſculum. Thus five Olibanum Offic. C. B 
Dioſcoridi Libanos, Galeno Libanoton, Latine Thus, de cujus patriz 
non convenit apud Authores, ut & nec de arbore unde fluic. 


Cum frangitur, intus pingue eſt, ſatis odoratum, non tamen niſi uſtum 
-olens : ad ignem cito accenditur, odorem ſuavem & copioſum emittens. 
Odor foliorum Rosmarini. In Emplaſtris inmittendum cum Medicamentum 
ab igne tollitur, quippe coctionem non ferens. 

Secundum Galenum excalfacit ordine ſecundo; deſficcat primo, habens quo- 
que ſubadſtringens puſillum, etſi Dioſcorides pro more ſuo vim adſtringendi 
liberalius tribuat. Odor aliquibus dolorem capitis parit, & proinde ejus * 
vitandus in capitis doloribus a ſtomacho & allis partibus. - 

In ſecunda valetudine hauſtum furorem inducit, .& Argius in vino potum, 
authore Dioſcoride interficit. 

Siccat fine morſu: vim fortiorum pharmacorum exſolvit, v. g. in con- 
fectionibus ex metallicis ad nervorum vitia immiſcetur dimidia pars vel am. 
plius Thuris candidiſſimi & pinguis. 

Galbanum concoquit, emollit, mitigat, & dolorem ſedat; ac Thus easdem 
vires habet, fed imbecilliores, concoquens & pus movens. 

Cava Ulcera implet & ad cicatricem perducit, authore Dioſcoride; ſed de 
hac re fuſius & clarius Galenus „ Ulcus ſimplex purum cavum a mediocriter 
ſiecantibus, v. g. ſolo Thure, curatur; ſordidum vero & malignum Ulcus, 
oris prætumidis ac duris, fed carne juxta cutim fluida, validiſſime ſiccan- 
tia, v. g. Chalcitidem combuſtam, requirit: at in his Thus eſt imbecillum 
medicamen, ut ne pus quidem concoquere aut movere poſſit 
„ Porro, in humida corporis natura Thus carnem producere poteſt, quo- 
niam Ulcera in humidiore temperamento minus ſiccari poſtulant, ſiquidem 
productam carnem ei, que ante erat, ſimilem eſſe oportet: verum, fi qua 
ſint Ulcera, quibus par eſt humiditas, quod in ficco corporis temperamen- 
to conſiſtit, utique magis ſiccari poſtulant; hine in ſicca corporis natura 
Thus carnem producere non poteſt “. 

» Ulcus vero quo humidius, eo fane medicamento quod magis ſiccet, indi- 
* get. Merito itaque Thus in quibusdam tum Ulceribus, tum naturis pus 
quidem movet, carnem non producit ; in quibusdam etiam carnem producit 
Cruenta vulnera glutinat, ſanguinis eruptionem cohibet, & in morbis dende 
rum ſiſtit fluxum humorum. In aſperitudinibus palpebrarum, ubi fluxus fue» 
rit reſiccatus, cava Ulcera collyrio ex Thure explere oportet, ita ut in prin- 
eipio pauxillum wo rii cx vino admiſceamus, ba * JOY ejus copiam ex- 

ZZ. ten- 


E 
2 
2 


2 


22 


we A TE AI Es MEDIC K 


tendamus, ut ne palpebre amplius tunicas oculorum infeſtent, Ulceraque 
munda reddita exacte impleantur & ad cicatricem perducantur. 

Quinimo Thus in ocularibus medicamentis modicam habet vim extergendi, 
caliginem enim oculorum diſcutit; &, authore Galeno, concoquit, ſimulque 
diſcutit in inflammationibus oculorum: & in morbis oculorum inter . 
tia & mundantia locatur. 

Uſu interno, Arteriæ internorumque cit medicamentis utiliter ad- 
miſcetur, & ſanguinem expuentes potu juyat, ſiſtitque ſanguinem, ql e re- 

nibus fluit. | 

Ponitur in Theriaca, & datur contra Cicutam. 


NOT. Non eſt Reſina, ſed Gummi- Reſina, ſeu Gummi balſamicum, 
ſalivam maſticanti albam reddens, & cum aqua triturando dat emulſionem, ut 
aliæ Gummi- Reſinz, odoris fragrantis, aliquantulum terebinthinacei, &, ſi 
ſumatur copioſe, Urinam odore inficit: ſaporis ſubacris, amaricantis. 

Ex æqualibus fere partibus reſinoſis ac gummeis, Oleo æthereo parciſſime 
imprægnatis, conſtat. Spiritus Vini minus ſolvit quam Aqua, ſed ſolvit fere 
totam actuoſam materiem. 

De vi adſtringente, huic attributa, vix immerito dubitat D. A. 8 potius 
Myrrhæ vires poſſidere volens, etfi quatenus diaphoreticum prodeſſe poſſit in 
fluxibus, tuſſi & morbis phlegmaticis : haud tamen damnandus aut denegan- 
dus ejus uſus in ſuffumigiis ad roborandas partes & ad pedes hydropicos lau- 
datus, necnon in procidentia Ani, teneſmo & hæmorrhoidibus. Videtur 
dignum memoratu quod protulit Matthiolus, de hoc ut remedio ſine pari, 
In Ophthalmia accendatur grumus thuris, acuto ſtylo affixas: hæc quaſt 
cum candela cerei in Aquæ roſarum Ziv extinguitur: repetantur incenſiones 
extinctionesque trigeſies, & deinde percolata aqua linteolo mundo oculo- 
rum angulis cum penna veſperi illinitur, dum ad cubitum affecti ſeſe reci- 
piunt; atque ſi rubor IR cum vehementi dolore fuerint, additur 


tantundem lactis muliebris 


c. OPIUM. Succus concretus capitum Papaveris hortenſis ſemine al. 

bo C. B. N 
Affion & Amphion Arabibus & Indis, quibus ab omni tempore, 1 
Græcis, in uſu fuit. Nepenthes Homeri ab ZEgypto proveniebat ut noſtrum, 
& qualitates utriusque conveniunt. Heraclides Tarenti medicus celebris ſectæ 
Empiricæ, qui vixit circa ſeculum mundi 3800 & alii Empirici videntur fuiſſe 
primi auctores uſus frequentis Opii & Papaveris. Poſteriora ſecula fere re- 


jecerunt ejus uſum tanquam veneni. Tandem CO primus e recentibus 
uſum 


9” 


35 


3 


99 


M AT ERI E Mo 


uſum ejus frequentiorem introduxit, & Paracelſus inde gloriam ſibi arrogavit. 

An Hippocrates Opio puro uſus fuerit pro hypnotico vel anodyno, non li- 
quet. Dioſcorides vires ej us agnoſcebar, necnon Galenus, ſed additis cautelis 
neutiquam contemnendis in ejus uſu. | 

Guſtu amarum eft, odoratu ſoporiferum. 

Uſu externo ad dolores capitis cum roſaceo perfuſum efficax eſt. Inflamma- 
tionibus oculorum cum torrefacto ovi luteo proficit. Collyria inde fatta ve- 
hementiſſimos oculorum dolores remittunt, utenda tantum cum maxima ne- 
ceſſitas urget; liberalior enim eorum uſus viſiis hebetudinem, ſuffuſionem, 
pupille dilatationem, tabem vel corrugationem induxit. 


Aurium dolori cum amygdalino, nh & croco inſtillatur, ambore Dios- 
coride ; cum muliebri latte & Ovi candido, authore Galeno, in dolore ex in- 


flammatione oborto. Teſte Tralliano, in inflammatione cum magnis dolori- 
bus, ſi Caſtoreum æquale Opio miſceatur, lævigeturque ex ſapa, & auri tepi- 


de injiciatur, generoſe lenit: notat tamen Galenus compoſita ex Papaveris 


ſuceo liberaliori uſu auditſis gravitatem induxiſſe, & Trallianus, ſe noviſſe 
quendam ſolo uſu Opii & vocem & ſenſum perdidiſſe. 

Porro, igni ſacro & vulneribus prodeſt Opium cum aceto; & podagris 
cum latte Malieris & croco: ſomnum accerſit ſubditum ſedi pro balano. 

Uſu interno magis refrigerat, inſpiſſat, ſiccatque quam Meconium. Sump- 
tum ervi magnitudine dolorem finit, concoquit & ſomnum allicit; verum ſi 
copioſius hauriatur, nocet, cum lethargicos efficiens interimat : ſedat tuſſim 
antiquam & clamoſam. Cœliacorum valetudini auxiliatur. Omnibus, quomo- 


docunque ſanguinem rcjicientibus, convenit, & dyſentericis: exſiccat Ulce- 


ra, privatim inteſtinorum. Retinet ſolutionem | laxitatem ] authore Avicen- 
na. Si ex vino meraculo protinus detur, ſcorpionum ictibus reſiſtit. 
5 præcavenda Mala ex uſu Opii Veteres, rat! frigidum eſſe, admiſcebant 
calefacientia, ut piper, euphorbium, pyrethram, que nocivos humores diſeu- 
tere poſſent, & repurgare viſcoſos, ſuccosque craſſos & flatus ventoſos at- 
tenuare, concoquere & evacuare, quemadmodum & nos etiamnum hodie 
aromata varia admiſcemus Opio in Theriaca, Philonio & Tinctura Thebaica. 
Eos, qui Opium copioſius acceperunt, ſequitur in ſuomnum gravem collap- 
ſio, mentis ſopor & ſenſus abalienatio cum frigiditate & pruritu vehementi, 
ita ut ſpe, invaleſcente veneno, tanta erumpat prurigo, ut hominem exci- 
tet. Odor Opii per totum corpus effertur & exhalat : inferior maxilla laxa- 
tur, tumeſcunt Jabra, irruit ſingultus, diſtorquetur naſus, adeſt pallor, livor 
ni precordiorum divulſio, reſpiratio parva & frigida, & per inter- 
valla fiſſuræ, authore Actio, & ad finem etiam Convulſio. 


22 3 luter 


4 . r 


- es : = — 4 * 2 A 4 
7 p/n G 
- : + <A. am 5 — — 
— — WO of oo re to ore nn — _ 0 — <a —O_ — 
— 2 : AE” * 92 £ 


— 
.. cam 
r - 


EE — — 


I 
— 
„ —_r—_—_— 


— 


GI * 7 
— 
— 
— 


— . — 
cc 


267 ſa TT ERNIE S MEDICA 


Inter ejus Antidota, præter emeſin ex Oleo & acrium Clyſterum infuſto- 
nem, Acetum per ſe & Caſtoreum laudantur. 


NOT. Odoris eſt gravis inſtar Papaveris (quod vide.) guſtanti pri- 
mo ſentitur amaror nauſeoſus, dein calor pungens. Salivam elicit, &, in 
ore detentum, linguam & palatum exulcerare dicitur, quin &, cuti ad- 
motum, pruritum creat, & pfilothrum eſt, diſcutiens, ſuppurans, & in parte 
tenera exulcerans. Haec profecto Frigide qualitati, huic adfcripte, refra- 
gantur. | 

Solutio in Aqua debiliter rubefacit Chartam cæruleam, fed ſolutionem He- 
liotropit valide. | 

Magna ex parte in Aqua ſolvitur, & hae ſolutio nägel cum ſolutionibus 
Chalybeatis, ſerumque ſanguinis ab ea admiſta ſpiſſeſcit & albeſcit. 

Vinum, & Spiritus Vini tenuior, Pr oof Spirit dictus, plus 1d ſolvit quam 
vel aqua vel ſpiritus vini rectificatus, fed menſtruum maxime perfectum eſt 
ſpiritus Vini tenator, partes reſinoſas & Gummoſas ſolvens. 

Diſſentiunt Anthores - .de proportione Gummi ad Refinam : ſecundum D. 
Alſtonun in 5xij adſunt 3v Gummi, 5iv Reſinæ & Ziij partium ſœculenta- 
rum. Gummi odorem & ſaporem habet Opii eosdemque parit effectus: 
quinimo conſentiunt plures authores, ſolutionem ejus in Aqua pura omnibus 
aliis preferendum eſſe, utpote ſomnum placidum efficientem, ſecus quam 
cum ſpiritu Vini vel Vino paratum, unde delirium magis metuendum, præe- 
ſertim in morbis acutis: nec deſunt, qui pr æparationem ejus per acida, rite 
inſtitutam, ſingulariter commendant in morbis acutis. 

Copioſus ejus uſus odorem dat Urine & ſudori. 

Omnes Excretiones, exceptis ſudore & perſpiratione, lit. 1 urcæ ejus 
ope famem ſuſtinent tresve dies. 

Experimentum ſequens indicat, Opium vires ſuas, ut plura alia venena ve- 
getabilia, præcipue exerere in ſyſtema nervoſum, vel immediate in nervos & 
Abras organi, cul applicatur. Rana, cui Cor exemptum fuerat, non morieba- 
tur, donec clapſæ fuiſſent hore fs; verum, in altera Rana, cui quoque Cor 
exemptum erat, injecto Obio in ventriculum, ſequebatur mors intra ſe- 
mihoram: & hinc illuſtrari poteſt ratio curationis febris Intermittentis da- 
to Opio paulo (v. g. hora una;) ante acceſſionem, o_ plura allegantur 
exempla. | 

Operatio Opii i varia eſt! Meundum doſin, qua ſamitur nai in parva doſi pul- 
ſum validum eittcit & alacritatem inſtar cardiaci af; ert; contra, doſi majore 
pulſum & reſpiratione:n deprimit, Denen & Viai doſis varia contra- 

710s 


WATERIES E ww 


rios parit effe@us: porro, athore D. Harris, major doſis ſtatim, ſine premis- 


ſis evacuationibus, inefficax fuit, ſed, iis præmiſſis, minor doſis ſuffecit. Al- 


legatur apud Raium vera cauſa cur Turce, Perſe, aliæque gentes Orientales 
aſſidue Opium ingerant, ſcil. ad appetitus venereos excitandos. TC 

In doloribus vel ſpasmis ventriculi, aut inteltinorum, necnon in vomitu & 
purgatione, præſtat dari forma Enematis, potius quam per os. 

Contrarios præſtat effectus pro diverſitate morborum & temperamentorum: 
in morbis enim ſeroſis & pituitoſis ſomnum; contra, in febribus hecti · 
cis & bilioſis pervigilium inducens : fic calidos & ſiecos dicitur iracundos, 
pugnantes & inſanos facere, ſiccos & ſrigidos miſericordes & lachrymabun- 
dos, &c. 

Vim anthelminticam egregiam prodire narratur in caſu, qui proſtat in 
Miſcellaneis Curigſis, ubi dolores Colici ſtatim ceſſabant poſt dejectionem per 
vomitum & alvum xx lumbricorum a grants 11 Opü. Quin & nuperis Expe- 
rimentis patuit, Opii doſin tuto & feliciter augeri poſle ad grana plura, imo ad 
gr. xiv in 24 horis, in ma. o ſpasmodico, Loch Faw dicto. London Medicai 
Obſervations and Inquiries. 


00 SAMUM Vide Beha 7 Judaicum. 


C. OPOPANAX. 


Maxime probatur amariſſimus, pinguis, odoris gravis. Fugat Viperas & 
omnem ſerpentum acceſſum. 

Sinceri experimentum eſt, ſi digitis in aqua friatus reſolvatur & lacteſcat, 
liquatur aqua, aceto & vino. 

In Emplaſtris conficiendis omnino paucam coctionem requlkit. Eſt tertii 
ordinis in calefaciendo, in deſiccando vero fecundi. | 

Excalfacit, mollit, digerit ſeu extenuat, ut ex operibus ejus uſu externo 
& interno deprehenſ s patet, ſci]. Vulvæ inflationes duritiasque, ex melle di- 
lutus, diſcutit. Menſes trahit, fœtus enecat. 

Iſchiadicis illinitur vel applicatur i in malagmatis: : podagricis eum uva paſſa 
illitus ſubvenit. Carbunculos circumquaque rumpit. Oculorum aciem inun- 
tus excitat. | be, 

Dolores dentium mulcet ipſorum cavis inditus: ingreditur malagma ad 
nervorum ex conſenſu dolorem. | 

Magis calfacit quam Ammoniacum. 

Galbanum & Opopanax, - preterquam. quod digerant, emolliens kd ba- 
bent, ſed Opopanax digerendo, Galbanum molliendo, coquendoque præcellit. 


Febrium circuitibus rigoribusque, convulſis, ruptis, lateris doloribus, tuſſi, 
| tor 


fears MEDIC A 


torminibus, ſtillicidio Urine, ac ſcabiei veſicæ convenit, ex aqua mulſa aut 


vino bibitus. 
Ingreditur Theriacam. 
Vis ejus purgatoria Græcis incognita fair, 


NOT. Eſt Gummi- Reſina, ſeu ſuccus lacteus, vegetabilis, inſpiſſatus, 
& proinde triturata cum aqua, ad formam nativam, ſcil. lacteam, redit. Odo- 
ris eſt gravis, ſecundum quosdam inſtar Allu, vel ſecundum alios inſtar Le- 


v:ſ{tici; ſaporis acris, amari. 
Externe efficaciam ſuam oſtendit in :umoribus frigidis emolliendis ac diſſi- 


pandis, itemque in ſpaſticis doloribus, interdum demulcendis. 


Flatus diſcutit & ſordes viſcidas, in primis viis ſtabulantes, abſtergit, phleg- 
ma craſſum & viſcoſum educens, & Meſue propinat a 5j ad 51. 
In tuſſi inveterata prodeſt, & forma ſuffitus Uvulæ prolapſum tollit. 


Menſes & Urinas potenter movet. 


C. ORC HIS. Vide Satyrium. 
D. ORIGANUM, Origanum ſylveſtre, Cunila bubula Plinis C. B. 
Wild Marjoram. | 
Nulla fere herba eſt, & nulli — quibus antiquiſſimi authores magis 
diſſentiunt quam in Origano. 


NOTE. Folia & Flores odoris ſunt grati, fragrantis, aromatici, minus 
fragrantis quam Majorana, ſaporis ſubacris, ſubadſtringentis. 

Decoctum adſtringens erat & ſaturate viride cum Vitriolo Martis. 

Chartam cæruleam minime rubefecit, & ſuccus in experimento coagulabatur 
a liquoribus acidis, ſed fluiditatem retinuit cum alcalinis, argumento hanc 
herbam majorem affinitatem habere ſalibus alcalinis quam acidis; hinc ſuſpi- 
cor veritatem Experimenti Eman, Konig cœruleum mutare in rubrum. 

Vires in oleo aromatico ſubtili hærent, quod Oleum longe acrius eſt, quam 
Oleum Caryophyllorum, & pene cauſticum. Si cum gollypio denti intruda- 
tur, dolorem inſtar incantamenti tollit, & ſimul a corruptione dentes vindicat: 
fi nimis acre ſit, admiſceatur tantillum Olei Amygdalarum dulcium. 

Extrinſecus in balneis uterinis adhibetur, & uſu interno emmenagogum eſt, 


diureticum, diaphoreticum, carminativum, bechicum, ſumpto infuſo ejus in 
aqua; necnon in fluore albo & in omnibus affectibus frigidis prodeſt. | 


D. OROBUS. Orobus ſiliquis articulatis ſemine majore C. B. Ervum, 
Bitter Vetch. 


Amaritudinis, quam ei tribuunt 3 noſter fere expers eſt, unde, & ob 
deſcri- 


MATERIES WEDTELC wr 


deſeriptionem mancam apud Dioſcoridem, hunc inter Dubia collocare maluz, 
quam inutiliter Vires, Orobo ſuo a Veteribus tributas, hue transferre. 


NOTE. Crediderim D. Albino, farinam noftri præcipui uſùs eſſe debere 
ad emolliendum in Cataplasmatibus, & cavendum, ne tribuamus Vires, Orobo 
Veterum attributas, noſtro, cui amaror & acredo deeſt. 


C. ORYZA C. B. Rice. 
A Dioſcoride, Plinio & Celſo inter frumenti genera adnumeratur, a Galens 


vero inter leguminum genera adſeribitur. Hac, authore Plinio, Indi maxi- 
me gaudent, & ex ea ptiſanam conficiunt, quam reliqui Mortales ex hor- 


deo (t 
_— adſtrictorium quippiam, crafli eſt ſucci, ægre , parum n nu- 
trit, mediocriter ſiſtit ventrem cum ficcitate. 
In cibo ſtomachicis convenit, & datur cocta cum butyro ad ſtomachi ardo- 
rem cum ſyncope. | 


NOTE. Farina deprehendebatur ſubacida, aliquantum viſcoſa. Nutriens 


eſt, . & non tantum in alvi fluxu, ſed & ad hemorrhagias, privatim hæ- 
moptoën, & atrophiam; ad acrimoniam bilioſam & rheumaticam corrigendam 
& in mictu ſanguineo, hæmorrhoidum & menſium fluxu immodico præſeribi- 
tur forma pulticulæ vel in juſculo decocta. 

Indi potum vinoſum ex ea parant. 

In experimentis D. Hale decoctum ejus generabat aëris ſextuplum ſue 
molis; & in experimentis D. Lobb decoctum ejus ſpatio 3 dierum & ultra, 
ſolvebat fragmentum Calculi. 

Coquis bene notum eſt, Oryzam non ſecus quam Hordeum aciditaris parti- 
cipem eſſe USqUe adeo, ut lac, cum hac cruda coctum coaguletur ; unde pri- 
mam aquam inter coquendum ſemper rejiciunt: & hinc forte explicanda vis 

reſolvens Oryzz in uſu externo ; ſcil. in Vino cotta feliciter applicari dici- 
tur mammis tumentibus & inflammatis, ac farina, ut ſecalis, inſervit ad cata- 
plasmata reſolventia. 

Multum opis ferunt pulticulæ ex oryza infantibus, ſi acus, annulos globu- 
losve ac ſimilia deglutiverint, quippe que oryza quaſi involvuntur, ſine noxa 
per alvum iterum excernenda. 


C. OSTREO- 


(t) Ludovicus Nonnius teſtatur, Indos & FRE Orientis populos panes ex ea cogere, ils 
lisque pene ſolis laute vittitare, 1 
A a à : 


COPIED — 8546 . 
* n 


m——_—— 


— — 
— 
—— — 
—— = — 5 
— = 


2 — 


Wo: 
145 4 
1 
Tit. 
* 


WE. 


rr 


— IEICE 


3 


7” MATERIES MEDIC A. 


C. OSTREORUM Teſte. Oyſter Shells. 

Harum Dioſcorides meminit, ſed Galenus & alii, præcipue vero toſtarum 
& uſtarum, que excreſcentiam carnis mediocriter exterunt, comprimuntque, 
contrahendi vim quandam habentes, dentes dealbant, non tantum extergendi 
potentia, ſed & aſperitate ſubſtantiæ, & faciei vitia extergunt. 

Si concrematas teſtas aridas Ulceribus malignis & contumacibus, pri- 
vatim labiorum inſpergas, mirifice videbis citra mordicationem ea ex- 
fceari. 

Porro, titarum cinis, admiſto. melle, uvam ſedat & tonſillas, the, pa- 
nos & mammarum duritias. Inſpergitur & ambuſtis. 

Pruritibus quoque & eruptionibus ex aceto medetur. 

Uſtæ conveniente humore admixto, pro habitu ægroti, cum aceto aut 


poſca aut vino mulſo tritæ, putredinoſis Ulceribus commode ſunt. 


Si uſſeris lave erisque (v), ignea tota natura in aquam depoſita, ipſam teſtam 
efficies cum tenuitate excalfacientem, reliquum vero terroſum morſùs fit ex- 
pers, id quod lotum & tenuiſſime tritum maxime implendis, cicatriceque 
claudendis Ulceribus humidis, eſt utile, & humore flaccida Ulcera exſiccat. 

Crudæ, ſi tundantur, ſtrumas ſanant & perniones pedum, authore Plinio; &, 
authore Seto Platonico in Notis Harduini, „ Sevum cervinum combuſtum 

„ ſimul cum Oftrew teſta minuta & commixta, factumque inde m_ Malag- 
„ ma Perniones mire ſanat. 


NOTE. Locum habent inter optima Abſorbentia, & a quibusdam com- 
mendantur in fluore albo & Gonorrhœa. | 

Aperto igni immiſſe, ſecus quam Ovorum teſtæ, leniſſimum, vel plane 
exiguum, fine ullo olei empyreumatic1 veſtigio, vaporem volatilem emittunt. 

Igni commiſſœ in Calcem, calce viva acriorem, convertuntur. Et Aqua ex: 
his & pectunculis nuperis Experimentis deprehenſa eſt efficacius ſolvere 
Calculos immerſos, quam Aqua Calcis e lapide Calcario. 


C. OU Gallinacenm. The Hen's Egg. 

3. Albumen Ovi. Ovi candidum Veteribus. 

Eſt ex numero medicamentorum minime mordicantium, unde medicamentis 
metallicig in morbis oculorum uſurpatis, commiſcetur ne aſperitatem faciant, 
& ab acribus ichoribas ſeu ſaniebus natas mordicationes mitigat. Crudum re- 

fri- 


K 


IV 


* 


— — * * 
” * 


) Confer, Cœxæ viva. & extinfia, 


Fo 
5 
* 
2 
5 
3 
187 
2% 
200 
= 


BY 
8 
BF 
N 
* A 
3 LY 
1 
= 
Foal 


» wi ane CES \ £3.46 ot 
Mt a rn {6,5 G be CR 
9 l o 
CTC 


* N 22 N 
ow fd W, n 5 
TR dA a a CNN Eos le ben gle 
RE Rd CH, ado URS 
VL 2 IS MIR LS INT ST: 


* 


NM ATT RTE NM E 851 27 


Trigerat, ſpiramenta cutis occludit. Admiſtum calci vive glutinat vitri frag- 
menta, & frequentis uſiis eſt cum Bolo Armena in conglutinatione Vulnerum. 

Oculis infuſum epiphoras cohibet urentesque refrigerat & in vulneribus 
oculorum ſpecificum eſt. Inflammationes magnas oculorurn poſt venæ ſectio- 
nem & purgationem infuſum lenit, necnon Jana exceptum, addito roſaceo, 
melle & vino: tepidumque inunctum oculorum dolores lenit, ut & aurium ö 
dolores. 

Ad ſugillationes oculorum ex plagis in i inſtilatur, &, pura ana ex- 
ceptum, ſuperne imponitur. 

Faciem a ſolis aduſtione tuetur. Ambuſta aquis, fi ſtatim eo perungantur, 
puſtulas non ſentiunt. Ad ignem facrum tritum cum amylo prodeſt. 

Ad univerſa ſedis & pudendorum Ulcera contumacia utimur. Ulceribus ex 
ambuſto cum candido oyorum toſtum hordeum & ſuillo adipe mire prodeſt. 
Ladem curatione utuntur ad ſedis vitia infantibus, etiam fi quid ibi 3 

Utiliter contra Hæmorrholdis ſerpentis morſus crudum ſorbetur & illinitur. 

Exiguo calore tepens prodeſt Veſicæ roſionibus, renum exulcerationibus, 
Zutturis ſcabritiæ, rejectionibus ſanguinis, deſtillationibus & thoracis rheu- 
matismis. 

2. Ovi Luteum. Vitellus Ovi. The Tolk of the Egg. 
Extrinſecus illitum paregoricus vel ſtypticus invenitur. Omnium autherum 


conſenſu temperatus eſt, ita tamen, ut ad calorem magis inclinet (=). 


Eſt equidem præcipua pars Ovi, unde alimentum ſubminiſtratur corpori li- 
berale, & facilius concoctu quam pars alba: apud Galenum conceditur ad ſor- 
bendum in febris tertianæ curatione; & inter Cihos, qui non admodum 
prompte difluunt, locum habet, proinde 11s, qui tenuiſſimos ſuccos & qui fa- 
cile exhalant, dandum eſſe. 

Nec Veteribus ignotum fuit phenomenon quoddam Vitello ovi & ſulphu- 
ri commune, ſcil. ab alterutro nigreſcere argentum: Plinius enim memorie 
prodidit, Argentum nigreſcere ab Ovi indurati luteo. 

Si erudum bibatur, ſitim prohibet. 

Medicamentis, phlegmonen arcentibus, & extinguentibus miſcetur; inaſſa- 


tum ſedis inflammationibus cum croco & roſaceo prodeſt, & condylomatis 


cum meliloto. Contra oculorum dolores utile. Aſſatum, cum vino impoſi- 
tum, ad oculos cx plagis ſugillatos prodeſt. c 
| | Cum 


— 


(2) In bilioſis eorporibus & * Ventticulis facile corrumpitur. 
Aa a 2 


w 4 —— 


7 
4 
U 

b 

? 

* 


Ars MIZ DTSA. 


Cum galla, vel cum uva fruticis, Rhoa dicti, frigitur, ut cibo alvos ſiſtat, 
& per ſe etiam offerri ſolet. Coctum in aceto, ut perdurum fit, dyſentericis 
prodeſt. 

Quæ ſunt aſſa paulo plus deſiccant, & quo vas aſſentur, tantum deper- 
dunt de mitigandi potentia: dolores ſtomachi tamen lenit toſtum & in fari- 
nam comminutum, cum polenta bibitum. 

Prodeſt per ſe tuſſientibus devoratum liquidum. 

3. De Ovo toto & varietatibus ejus ab atate & præparationibus. 

Subſtantia ſua mordacitatis expers, v1 extcrſoria in totum carens. Ad am- 
buſtiones utile Ovum totum crudum, protinus impoſitum, lana molli excep- 
tum, mediocriter refrigerans & citra morſum deſiccans. | 

Eft cibus craſſi & boni ſucci, cui calefaciendi natura non eſt, & humorum 
acrimoniam infrenat. 

Utimur admiſto roſaceo ad palpebrarum, aurium, mammarum phlegmonas, 
& in nervoſis partibus corporis, puta cubito & digitorum tendinibus aut ar- 
ticulis, pedibus & manibus. 

Dantur tuſſientibus cotta & trita cum melle & cruda cum paſſi oleique pari 
modo; & in gutturis ſupremi exasperatione, ſive a vociferatione, ſive ab hu- 
morum acrimonia; necnon in ſtomachi, n inteſtinorum & veſicæ as- 
peritatibus. | 

In aceto coctum, fi ines fluxiones ventris deſiccat, vel frixum cum 
galla aut omphacio. Talibus, cum farina in panem ſubactis, recreantur celia- 


ci; quin & non alvos tantum, {ed & menſes fœminarum ſiſtunt, aut ſi major 


ſit impetus, cruda Ova cum farina ex aqua haurjuntur. 

Optima ſunt recentiſſima, vetuſtitiſſima peſſima. 

Differunt quoque ratione præparationis; v. g. Tremula, h. e. quorum can- 
didum evidenter cogi cœptum eſt ; ita ut quaſi tremere videantur. Hee op- 
tima ſunt, & ad nutriendum præſtantiſſima. | 

Sorbilia ſunt, que eatenus coquuntur, ut necdum albumen coiverit, ac fa- 
cile ſorberi poſſunt : & inter hæc, que in aquis coquuntur meliora ſunt, 
blando enim aquæ vapore temperatiſſima evadunt: ſorbile proinde leviſſimus 
eſt cibus 5 minus quidem nutrit quam tremulum, ſed facilius alvo ſecedit, 
thoracis affectiones concoquit, mitigat, & arteriæ asperitatem lævigat. 

Ela vero dura & ad concoquendum ſunt difficilia; tarde deſcendunt, ., 
ſiusque alimentum corpori tribuunt. 

His vero, quæ in calidis cineribus 3 adhuc tardius deſcendunt, & 
pejoris ſunt ſucci. 85 

Frixa vero, ſeu que 1 in n fartagine inſpiſſantur, præterquam quod ſuccum 

cras- 


- 


M ATERIES ME »> 


craſſum gignant, interim, dum coquuntur, in nidorem vertuntur ; ſuccum 
gi gnunt pravum & excrementitium, ac corrumpunt ſecum admiſtos cibos, 


Teſte uſtæ ſanguinem ſiſtunt. 
Membrana putaminis, five cruda five cocta, labiorum fiſſuris medetur. 


NOTE. 1. Oyum Gallinaceum. Teſte abſorbent vitioſa acida in primis 
vus, & cum iis in concretum quaſi nitroſum, egregie diureticum, abeunt, 
necnon ad eundem uſum cum Vino Rhenano exhibentur. 

Plus Acidi faturant, quam Corallia, Solvuntur magna ex parte in Acidis 
mineralibus, verum ſolutio in ſpiritu ſalis ſola amara eſt. | 
 Aperto igne combuſtæ odorem feridiſſimum & falis volatilis copioſe 
emittunt. Per retortum deſtillate dant ſpiritum urinoſum & al volatile ſatis 
copioſum cum Oleo fœtido. Uſtæ ſaporis ſunt ſalſi, & calcem dant aperto 
igne inſtar Calcis vive. | 8 

Album viſcoſum eſt, ſubdulce: leni calore diſſolvitur, magno ſpiſſum fit. 

Incubatu fit fluidiſſimum, non concreſcens in igne, ſed putreſcens. 

Ab acido ſulphuris & Vitrioli coagulatur, & leviter ab Aceto. 

Idem præſtat ac Vitellus in ſolvendo Reſinas & Balſama, ut fiant aquæ mi- 

ſcibilia, & quidem efficacius & elegantius quam Vitellus; utrumque tamen 
hoc habet incommodi, quod tales ſolutiones ſervatæ ranceſcant, quod non fit 
in ſolutionibus per Gummi vegetabilia. | 

Ad duriciem coctum & contuſum ſuper igne paululum intenfiore, continue 
agitando, fatiſcit in oleum nigreſcens. Album Ovi exſiccatum & in pulverem 
redactum, inter Demulcentia locatur apud Hoff inanrum, 7 

Ad duritiem coctum deſtillatione dat , partes phlegmatis inſipidi, ſpi- 
ritum oleoſum volatilem, oleum flayum, ſal volatile, oleum craſſum & car- 
bones. . | | | 

Vitellus magis pinguis eſt quam Albumen, & tactu inſtar olei lubricum, 
ſaporis ſabſalſi, inflammabilis, ſed cum ſibilo: & ex hoc, diu in ſartagine 
frixo, prodit Oleum aſperitatibus cutaneis & ſerpiginibus utile, rimas labio- 
rum, manuum ſedisque ſanans, & anodynum in doloribus ad aures; arthriti- 
eis, & alibi vagis. | 

Reſinas, balſama vegetabilia, Olea deſtillata & pinguedines animales in aqua 
ſolubilia reddit. | | 

Vires habet emolliendi, dolores ſedandi, ſuppurationem nonnihil promo- 
vendi, & in Ulcenbus, deterſione prægreſſa, optimum preber incarnans. 

Lac Pulli dictum, utile, hora ſomni ſumptum, in tuſſi, calore & ſiccitate pe- 
&oris, fic paratur. Vitcllus recens diluitur in Zviij aquæ bullientis, cui addi- 
tur ſaccharum. | | 


. 


—— ES 


— 


— — "Ee 


* 2— — — 2 
— —ä—ä— ——ñ — — ao 
rr  nne 


— — 
— I. 


8 — — 
2 


— Be 
K Ts nr pr ee 


Aa a 3 | 1 


7% MATERIES MEDIC A 


Abftergendi quoque vim habet Vitellus, unde ingreditur Ciyſteres mu pro a- 

xanda Alvo & ſtimulandis inteſtinis. 

2. De Ovo toto. Sorbile alvum laxat. 

In Clyſteribus datur, ubi opus eſt mitigatione acrium nn ut in 
dy ſenteria. 

Albumen & Vitellus, ſuper ignem caloris moderati frixa, Oleum pr bent ni- 
grum & amaricans, detergens & conſolidans i in excoriationibus, ac Ulceribus 
cy ſepuloticis & fiſtuloſis. 

Ad daritiem coctum ſiſtit hemorrhagiam arteriz dentalis inter falivandam.. 

A Spiritu Vini tenuiore coagulatur, & hoc coagulum potenter ſiſtit Alvi 
flukum, quod & præſtat Ovum durum cum aceto ſubactum. 


C. OXTLAPATHUM. Vide Lapathum acutum. 


P. 


PAONTA fæmina flore pleno majore rubro C. B. Female Peiony. 


C. PO NIA folio nigricante ſplendido, quæ mas C. B. Male Peiony. 


Radix eſt leviter adſtringens cum quadam dulcedine, ac ſi plurimum den- 
tibus mandas, acrimoniam quampiam ſubamaram percipies. Temperamen- 
tum ejus eſt tum exſi Iccatorium, tum ſubtilium 3 & mediocriter 
calidum. 

Valet contra regium morbum, & renum ac veſicw dolores, expurgans je- 
cur & renes. 

Ciet menſes amygdalæ quantitate pota: feminis, a partu non purgatis, ex- 

hibetur. Ventris etiam doloribus prodeſt in vino pota. Hæc autem efficerè 
nata eſt qua acris & ſubamara eſt. Ventris fluxiones ſiſtit, qua quiddam 
adſtrictorium habet. 
Ex collo pueris ſuſpenſa Morbum convulſivum ſanat. Equidem novi puel- 
lum, inquit Galenus, „ octo totis menſibus morbo comitiali liberum, ex 
„ quo hand radicem geſtavit; ac poſtea forte fortuna cum quod a collo ſus- 
„ penſum erat decidiſſet, protinus denuo convulſione correptum, rurſusque 
„ ſuſpenſam radicem in alio loco, inculpate poſtea egiſſe. Porro viſum eſt 
„ mihi, ſatius eſſe rurſus illud collo detrahere, certioris experientiæ gratia. Id 
„ cum feciſſem ac puer iterum erat convulſus, magnam recentis radicis par- 
„ tem ex collo cjus fuſpendimus ; ac deinceps prorſum ſanus effectus eſt puer, 
„ nec poſtea convuiſus eſt, Rationabile itaque erat, aut partes quasdam a ra- 


„ dice deſluentes, ac deinde per reſpirationem attractas, affectos ita locos 
9, CUTS? 


8 


- 


WATETREIES EDITS ys 


„ curare, aut a&rem aſſidue a radice mutari E alterari. Nam hoc pacto ſuc- 


„ cus Cyrenaicus Columellam-phlegmone affectam curat 
Semen ſeu Granula videntur fere easdem poſſidere viress quas Radix, Gra- 


na x vel xij rubentia, in vino nigro & auſtero pota, ſanguinolentum fluorem 


muliebrem ſiſtunt. 
Comeduntur eadem utiliter cibum in ſtomacho non continentibus & ejus 


eroſionibus. Incipientes calculos in puerulis pota eſitatave disjiciunt. 
Grana nigra nocturnis præfocationibus (Incubo) & ſtrangulatu vulvæ ob- 
muteſcentibus, ejusdemque partis doloribus, Ne. xv in aqua mulſa aut vino 


ſubveniunt. 
NOTE. Radix recens odoris eſt gravis, volatilis, papaver quaſi ſpirantis, 

ſaporis heterocliti, primo ſubdulcis, ingrati, dein amaricantis, ſubadſtringen- 

tis, ſabacris. Decoctum ejus, addito Vitriolo viridi, nigreſcit, G& Infuſum atro- 

_ exruleum fit ab ejus ſolutione. 

Vino decocta & per aliquot dies pota alvum ſiſtit. 

Sicca indora eſt, & fere inſipida. 


Extractum per Aquam debilius eſt, quam Extractum per e Vini recti- 


ficatum, quod amaricans eſt, adſtringens & dulce; odoremque debilem balſami- 


eum ſpirat. 
In omnibus morbis convulſivis, Epilepſia, vertigine, incubo & in doloribus 


a partu, vi ſua anodyna efficax eſſe dicitur. 
Porro, vis Amuletica, ei a Galeno tributa, noviter eſt comprobata. a mo- 


dernis, ut Riyerio, Foreſto, Bartholino & Fernelio. 


% 


Flores plus odoris habent quam relique partes, qui deſcribitur quibusdam 


fetidus, aliis gratus, balſamicus in recentibus, dum ſicci inodori; fapor dul- 
cis eſt, amarus, adſtringens, qui in ſucco evidentior, & tum ſuccus, tum in- 
fuſum a colore coccineo mutatur ad purpureum vel nigreſcentem, addito tan 


tillo Vitrioli Martis. 
Porro ſalem ſucci magis affinem eſſe ſali acido, quam alcalino, patet hine: 


a ſpiritu Vitrioli ſuccus fit clarior & magis floridæ rubedinis, contra gru- 
meſcit a liquore alcalino tum volatili tum fixo. 


Soporiferi eſſe perhibentur. 
Semen ſaporis eſt fere ut Radieis & Florum, ſed inodorum, & nihil nar 


eotici poſſidere dicitur : gratius eſt radice, quare pultibus Infantum addi- 


tur, ut eo preſerventur ab epilepſia. Porro, Extractum ejus per Aquam 


inodorum eſt & inſipidum, ſed per ſpiritum Vini rectificatum ſaporis eſt: 
amaricantis & adſtringentis. | 
C. PA. 


. 


ae 55 — — 2 * 
— — — 


„ MEDICA 
C. PA NIS. Bread. Vide Triticum, 
C. PAPIER. The Poppy. 


1. Papaver erraticum rubrum campeſtre J. B. Erraticum majus Rhiceas Dios- 
coridi, Theophraſto & Plinio C. B. Red Poppy or Corn - Roſe. 

Nobiscam Flos ſolus uſurpatur, ſed Veteribus bene nota fuit vis paregori- 
ca capitum, mitior quam Papaveris albi: ſic enim Dioſcorides: „Radix amara. 
95 rg cum calycibus impoſita, inflammationibus medentur; eorundem quo- 

que decoctum fotu ſeu perfuſione ſomniferum eſt: & capltala quingue 
„ aut ſex, in vini cyathis tribus decocta, donec ad duos redeant, iis potui 

» dabis, quibus ſomnum inducere volueris ”, | 

2. Papaver hortenſe C. B. Papaver ſativum Dioſcoridi & album Plinio C. B. 


White Poppy. De hujus Lachryma vide Opium. 
Hie agam de Succo & decocto foliorum, Meconium dicto, longe 1 ignaviore 


quam Opium. 

Succus ipſo ſtatim odore alienus eſt, planeque cum homine pugnantiam 
indicat. Eſt minime acidus. Torrefactus eficaciam ſuam amittit. Communi 
conſenſu Veterum vis omnis Papaveris refrigerans eſt; ſed obſtare videtur, 
quod ipſe Galenus literis 4: ping ſuccum citius magisque in calidis naturis 
vim ſuam cxerere, | 

Si capita & folia decoquantur in aqua, ſomnum fotu conciliabunt. Sic iis. 
vitiis, que pervigilio & delirio infeſtant, perfuſiones ex papaverum capitibus 
applicabimus: odorem quoque naribus objicicmus, ac narium alas intus vel 


frontem ex ſimilibus medicamentis illinemus. 


Calyces, cum polenta triti, & Cataplasmatis admiſti, ignibus facris & in- 
fammationibus proſunt. Cautus tamen eſt Galenus in uſu ſucci in compoſi- 
tionibus auricularibus, utpote audits gravitatem inducentis, & proinde non 
niſi urgente neceſſitate, ut in doloribus intenſis ad ejus uſum pervenit: addit 
idem, quod aliqui ab ejus uſu obſcurius vident per multos dies, & capitis 

rravitatem ſentiunt, neque probe concoquunt cibos. 

Bibitur decoctum capitum & foliorum, vel Calyx teritur & & vino ier 
contra vigilias: capita per ſe in aqua coquuntur ad dimidias, iterumque, ad- 
jecto melle, ut humor coat in eclegmatis lentorem. Id medicamentum in 
luſſi, deſtillationibus in fauces, cœliacis affectionibus * fluxu ventris ne 

mum prebet. 

' Pharmaca ex papaveris Succo ſenſum tupefaciunt, & ob id nets cogimur 
ipſis uti, ubi nullum aliud mitigativum opem tulit. Per ſe largius bibitus demen- 


tat vel mortem infert: verum ſi quis modice utatur, condenſandi vim obti- 
net; 


MATERTE'S- WED TEE of 


net; & fi ex vigiliis viribusque reſolvendis ad mortis diſerimen æger tendat, 
tum tempeſtive ejusmodi medicamenta exhibenda: quando ſuccus, quibusdam aliis 
admiſtus, ſic interdum laborantibus ſubvenit, ut nulla magis ſalubris extet me- 
dicina; neque enim raro phreneticorum amentiam ſtrenue curavit, aut vires, 
impotentia dormiendi labefactatas, cum omnium admiratione ſomno revocatas, 
ſolidavit. Porro, potionem ex papaveris capitibus exhibet Aetius inſania la · 
borantibus poſt Venæ ſectionem & febrientibus vehementer; iis inſuper, 
quibus os ventris intolerabiliter peruſtum eſt, ut & in igne ſacro, atque ali: 
calida affectione pulmonis, hepatis, inteſtinorum, meſenterii: hanc autem po · 
tionem ſemel, ſed iterum, & non tantum in febrium vigore, ſed quoque an- 
te vigorem, & ante manifeſtam concoctionem, in quibus vigiliæ aut calidi- 
tas acris & intenſa hominem affligunt, exhibemus. 

lis, qui largius ſuccum hauſerint, confert Hydreleon calidum ſæpe biben- 
dum, vel aqua calida & acetum mulſum, ut evomant nocivum; vel & epotum 
vinum vetus & generoſum ſanabit: competet etiam alvum clyſtere inanire. 
Semen «oſtum in ſecunda menſa cum melle apud antiquos dabatur, necnen 
ad panes & placentas adhibebatur in ſanorum uſum; vult tamen Galenus, caput 
gravare, & ſoporiferum eſſe, minus vero quam ſuccus, 

3. Papayer nigrum office. Papaver hortenſe nigro ſemine; ſylveſtre Dioſco- 


ridi, nigrum Plinio C. B. The black Poppy. 
Succus juxta Veteres eſt quarti & extremi ordinis reſrigerantium, ſcil. us- 


gue ad ſtuporem & mortem. 
De viribus Papaveris audiendi quoque Arabes, ſcil, ,, Eclegma papaveri · 
num juvat tuſſim & gutturis aſperitatem à catarrho n & tenui, eum 
enim coquit & ſpiſſat: confert etiam febribus RY dulenti thoraci, 
pleuritidi. 

„ Diacodio, materia in pulmonem vel thoracem collecta, Mel admiſcendum, 
at tergendo & tenuando fiat habile ad expuitionem promovendam fi vero 
affectus magnopere calidus ſit & mordax, loco mellis addatur ſaccharum. 


3 


» 


2 


88 


NOTE. Erratici Flores odoris ſunt gravis, ſaporis ſubdulcis, mucilagi- 
noſi, ſubacris. Extractum eorum dulce eſt & acidum. 

Infuſum exinde, inſtar Thee ſumptum, celebratur ad acres catarrhos, tus - 
ſes pervicaces, dolores motusque inflammatorios, & in ipſa pieuritide, præ· 
greſſa V. S. ad ſudorem criticum promovendum. 

Extractum dupla doſi dicitur ſuccedaneum eſſe Opio. 

Albi Capita recentia odoris ſunt gravis, pellicule amaricantes, & mox per | 


femuhoram acres in faucibus. Inciſa Capita Lac ſtillant, quod calore ſolis in- 
Bb b — 


= HATEAIES MEDIC & 


ſpiſſatum, fit Extractum inſtar Opii exotici & que efficax, odoris fœtidi, 
valde amarum & acre, linguam fere exurens; verum è decocto capitum para- 
tur Extractum mitius quam Opium, longe minus amarum, duploque majore 
doſi vel plus exhibetur, minus delirii, vertiginis & nauſeæ creans. | 

Decocta foliorum & capitum ſomnum parinnt, fi tempora & manus eo 
foveantur vel laventur; & teſtatur Chomel, decoctum capitum iij vel iv ſome 
num provocare, ſi crura ægri ei immerſa teneantur: in cephalæa commenda- 
tur forma pediluvii. 

Colligenca ſunt capita ante ſeminum maturitatem, & coquenda ad conſum- 
ptionem 5 partium aquæ, v. g. ad ſex horas, igne moderato. 

Albi ſemen ſaporis eſt dulcis vel ſubdulcis, unctuoſi, farinacei, in iba 
uſurpatum. Expreſſione multum Olei * prebet, quod & uſurpatur in 
cibo, ut Oleum Olivarum. 

Nec albi nec nigri ſemen, ſatis magna copia devoratum, ſomniferum eſt. 
Uſurpatur in emulſionibus in ſtranguria & ardore Urinæ. 


D. PARALYSIS. Verbaſculum pratenſe odoratum C. B. Cowslips. 


Flores recentes odoris ſunt grati & ſatis validi, qualis eſt & Aquæ deſtil- 
late, ſaporis ſubauſteri, amaricantis, ſubacris. Tincturam flaveſcentem im- 
pertiunt tum aquæ tum menſtruis ſpirituoſis; & decoctum reſidui a deſtillatio- 
ne tincturam dat ut Crocus, crocumque reſipit. 5 

Succus maculas faciei & rugas mirifice detergit. 

Flores & herba traumatica vi gaudere dicuntur: uſurpantur in acetariis & 
placentis, utpote amica capiti & generi nervoſo. Per Analyſin præbent mul- 
tum acid!, parum ſpiritus urinoſi. 

Anodyni ſunt & hypnotici benigni, innoxii iis, qui tenerioris ſunt etatis 


aut conſtitutionis, virium ſimilium, ac flores Papaveris erratici, ſed mitiores; 


quinimo ex illis blandis vaperoſis eſſe reputantur, que non tantum ſuavem 
conciliant ſomnum & eximiam preſtant virtutem in epilepſia & affectibus 
ſpasmodicis, motum effrænatum generis nervoſi compeſcentes, ſed & ejusdem 
impotentiam corrigentes, unde in paralyſi, apoplexia, vertigine & ſimilibus 
nervorum affectibus commendantur. In Ephem, Germ. refertur, Bartholinum- 
paralyſin lateris dextri curaſſe ſpiritu frumenti, cui herba Paralyſis incocta 
crat. Conſerva ex floribus laudatur in paralyſi, in viribus exhauſtis * 
que gritudine confectis, & his, qui ſæpe ſyncopen patiuntur. 


N. PAN EIN A brava Pharm. Edinb. Radix Convolvuli Braziliani flo- 
re octopetalo monococei, Raii Hiſt, Ainerican Hild Vine. 


Iuodora eſt, ſaporis amari & ſimul dulcis, ut Glycyrrhize, amarorem quo- 
N que 


MATERTES MD »s 


que & dulcedinem impertiens menſtruis aquoſis & ſpirituoſis; verum tum tin · 
etura, tum extractum ſpirituoſum fortius eff; quam aquoſum. 
Diureticum eſt ſuave, acrimoniam Urinæ mirifice temperans, in dolore ye- 
Phritico & ſuppreſſione Urine ab humore mucoſo, necnon in Ulcerationibus 
renum vel veſicæ, in angina, aſthmate pituitoſa, pleuritide, quin & in icte - 
ro, a bile grumoſa orto, & in doloribus colicis, hepaticis celebratur. 

Cum Glycyrrhiza viribus convenit; a calculo præſervat, ipſumque potenter 
expellit, a 5ſs ad 3j mane jejunis, vel inſtar Ther ſumpta. 

In pertinacibus doloribus iſchiadicis & arthriticis ad humores ſeroſos & 
Iymphaticos, a naturali ſtatu deflectentes, caſtigandos, uſurpatur. Summatim : 
laudatur in ommbus morbis, qui diuretico - - diaphoreticis medicamentis ob- 


lequuntur. 


| P4 RIETARTI 4. Pellitory of the Wall. 


Duplex proſtat apud C. Bauhinum. I. Parietaria Offic. & Dioſeoridis 
C. B. 2. Parietaria minor Ocimi folio. 

Helxine, cognomento Ciſſampelos Dioſcoridis, non eit Parietariæ nos- 
tre convenit, {:d Helxine, quam, Die/coride authore, nonnulli Parthenium, 
alii Perdicium, alt Vitrarium ſeu Urceolariam-appellant Parietariæ noſtræ fa- 
tis convenit. Perdicion A7tio & Galeno. Helxine & Perdicium Plinio. Mu- 
 ralis herba Celſo, Herba Vitri Avicennæ, quia vitrea vaſa hac abluuntur. 
Confuſio nominis Parthenii & Parietarie quibusdam anſam prebuit erran- 


di, quia tribuunt vires Parthenii, herbæ calidæ, aperientes & reſolventes Pa- 


rietariæ noſtre, que frigida eſt conſenſu Dioſcoridis, Galeni & Avicenne. 
Celſus enim inquit, herbam Muralem reprimere & refrigerare, cui annuic 
Dioſcor des de n Avicenna in 2 eſſe eee cum humiditate, 


lidæ fuerint. Sie apud Dio/coridem ſanat illita ſacros ignes, aduſta, 3 
mata, panos incipientes, tumores, inflammationesque. Imponuntur podagris 
cum hircino adipe, & apud Plinium Cochleæ latœ illiniuntur cum Helxines 
herbe ſucco in pedum & articulorum doloribus. 

Tonſillis inflammatis utiliter gargarizatur & illi initur; aurium dolores . 
phlegmonoſas, cum rofaceo inſtillatus, ſuccus lenit. Succus ejus cum 
Ceruſſa ignibus ſacris & Ulceribus, quæ ſerpunt, commode illinitur. 


Facir ad alopecias & impetigines herba per ſe aſſidue fricta. 
Bb b 2 Vetes 


jw [MAMERIES MEDICA 
| Veterem tuſſim emendat inſtar cyathi hauſtus (5). | : 


NOT. Folia ſicca inodora, inſipida: recentia ſaporis herbacei, aquoſi: 
fuccus ſubſalſus ( ſalſus, acidus, inquic Emanuel Konig. ), Vis adſtringens ei 
tribuitur, verum ſal Martis, additus ejus infuſo, colorem non mutabat. 

Succus magis affinis eſt ſali acido, quam alcalino, nam, cum liquoribus al- 
calinis ſpiſſus fiebat, contra cum acidis fluiditatem plerumque retinebat. Por- 
ro ſolutionem Heliotropii aliquantum rubefecit. 

Infuſum, addito Oleo Tartari per deliquium, fœtebat, angumento ſalis 
Ammoniaci. 

Salem nitro- ſulphureum præbet hec planta non minus quam Borrago & 
Bugloſſa, authore Boyle, de Util. Philoſophie nat. 

Tuſæ & impoſitæ vis magna eſſe dicitur ad vulnera recentia ſananda. 

Succus alvum infantium ſugentium laxat ab Zſs ad 3j exhibitus. 

Utcunque incer Emollientia princeps habetur, & in Clysmatibus emollicn- 
tibus, in ambuſtis, in ſcabie & Cutis vitiis uſurpatur: ſpeciatim ſuccus vel 
decoctum ad lavandas partes affectas in ſcabie cruſtoſa puerorum, & in ſerpi- 
gine, vi abftergente. Porro, ſuccus ad 31, authore Cæſalpino, Urinas pel- 
ſir, & obſtructiones renum tollit. 


C. SION. Laver Latinis. Sion five Apium paluſtre foliis oblongis 
C. B. Common upright Water Parsnip. 


Conſentio Botanicis plerisque, hoc notis Sii apud Dioſcoridem convenire. 

Folia ſunt odorata, & eatenus Sion calfacientis facultatis eſt particeps. 
Cotta folia & tenera germina cocta homines, fame adacti, manducant, cruda 
enim inſuavia (2). c 

Herba recens, etiamnum humida, lac generat, utpote ſucei modice calidi 
& humidi. Dyſentericis in cibo prodeſt, & infuſum, 

Illita lentigini cutem emendat, ramices lenit & equorum ſcabiem. 

Egregium eſſe medicamentum perhibetur in tumoribus mammarum ſcrophu- 
loſis extrinſecus adhibitum. 

Cocta ſeu cruda eſu Urinas ciet, menſes & partus extrahit, Calculos fran- 


gi & eſicit. 
D. PA 8. 


—— 


( Herbæ exſiccatæ pulvis, vel melle exceptus, vel in Cereviſia aut Zythogalo potus, ad tuſſim 

inveteratam & tabem, juxta veterum experientiam & teſtimonia, mire conducit, Raii Synov ſis. 
(30 Crudam Sii herbam ineunte vere in acetariis comedunt 8 ice mulieres. 
Eſt oma cho grata. Raii Syn, | 


M A T E RI E MED ‚ 


D. PASTINACA ſativa latifolia C. B. Common Garden Parsnip. 


Hanc alii ad Dieſcoridis Cicer, alii ad Paſtinacam, alii ad Elaphoboſcum 
ejusdem & Daucum Theophraſti referunt. 

Radix dulcis eſt, mucilaginoſa, aromatica, multum nutriens, inflans, ve- 
nerem ſtimulans, corpus pinguefaciens, prez Rapis & Carotis, vires habens ad 
ſiſarum appropinquantes. Panis ſuccedaneum aliquando ex ea paratum fuit 
in aqua cum lupulo cotta & cum flore Cereviſiæ fermentata. 9 

Refert Ceſalpinus, ex his radicibus cum ſaccharo Electarium confici, & 
communiſſimum eſſe ruſticorum remedium ad vires recreandas in convaleſcen- 
tibus & puerperis. | 

| Notari vero meretur quod refert Raius de hac radice, ,, Noſtrates aſſe- 
„ runt, Paſtinacas vetuſtiores & annoſas delirium & inſaniam adducere, unde 
 » & eas Madneys i. e. Paſtinacas inſanas vocant ”, Hoc confirmatur pluri- 
bus exemplis in Miſcell. Cur, & Adis Academia Ce/areg. 5 

Diuretica eſt & odorem ſuum impertit Urinæ ea copioſe veſcentibus, 

Toſta aliquando adhibetur in Cataplasmate Ulcerious ſcroptwuloſis altisve, 
tumorem, ardorem & acrimoniam inſigniter minuens, 


C. PENTAPHYLLUM. Quinquefolium majus repens C. B. Cin- 
que foyl. . | 
Quinquefolio Pioſcoridis convenit, niſi quod radix non ſemper fit ſubru- 
bra: Braſavolus tamen teſtatur, ſe Pentaphylli ſpeciem obſervaſſe radice ru- 
bra inſignitam. Quidam voluere Tormentillam eſſe Quinquefolium antiquo- 
rum: verum Tormentilla folium habet diſſimile a deſcriptione Quinquefolii 
antiquorum: proinde Pentaphyllum noſtrum vel idem ac Pentaphyllum anti- 
quorum, vel ad minimum pro ſubſtituto ejus admittendum; &, notante Raio, 
Pentaphyllum, Tormentilla, Fragaria, ut genere, ſie viribus conveniunt: 
quare vires, a veteribus Pentaphy lo tributas, hue transferre non gravabor. 
Radix, authore Galeno, deſiecat vehementer, minimum habet evidentis ca- 
liditatis vel acrimonie, | 
Trita in aceto, cotta & impoſita ſerpentia Ulcera cohibet, ſtrumas, du- 
ritias, edemata, aneurismata & abſceſſus diſcutit. Eryſipelatis, digitorum 
pterygius, condylomatie, pſorisque medetur. | 
Jus radicis ad tertias decoctum, ſi in ore detineatur, dolores dentium ſe- 
dat, exedentia oris ulcera collutione ſiſtit, & fœtorem oris emendat diu in 
ore retentum, necnon arteriæ ſcabritias gargarizatu. Contra alvi profluvium 
& dyſenteriam augiliatur; imo multi ſuper omnia laudant ad deploratos dys- 
- Bb b 3 | RR: - 


- 
—— ———— EC 


— — wn —— — — Mg a 0 8 
— nn ate ng on nn tence — — —— 2 —.— — „ — — 
8 . — 7 hyde — —— — — — — — — be , = _ — 
ar ET Su . 0 8 = _ 8 3 be "wm — ICT IE” 
— — OR aw — , — . = ITY nas - —_ 7 — — "<0 — 


Ve 


— 
2 * 
EDS TOE As 


J 
— 
—. 


— — ee EEE 
=D Oo et CO ORE 


— >. — 


——— - £10 ibis = 


——_ . 


—— — 


eg 


I WaATjIEena1ES M DIe A 


entericos quinquefolium, decoctis in lacte. radicibus potis. Porro ab arthri- 


Licis & iſchiadicis bibitur, 115que imponitur. 

Teneræ Radicis ſuccus contra jecinoris pulmonisque vitia prodeſt, itemque 
contra venena. | 

Sic & Foliorum ſuccus celeriter regio morbo ſuccurrit, tribus cyathis ali- 
quot diebus epotus (cum fale & melle, addit Plinius.) Et Folio quidem vires 
fere eœdem tribuuntur, que ſupra Radici: v. g. ſuccus potus cyathis tribus 
Angine medetur & omnibus faucium vitiis gargarizatus: herpetes, chæra- 
das & omnes duritias miriſice ſanat herba, aceto decocta, trita & corpori 
impoſita. 

Porro, cum ſale & melle impoſita, tam vulneribus quam altas remedio 
eſt. Opitulatur & enterocelicis, ac erumpentem ſanguinem ſiſtit, tum potn, 
tum etiam illitu; & Pentaphyllum album ad præciſos nervos adhibetur apud 
Hi ppocratem. | | 

Cum hy. dromelite aut vino diluto ac piperis exiguo bibitur contra febrium 
circuitus, in quartana duidem quatuor ramulorum folia, in tertiana vero trium, 
in quotidiana unius. 

Eadem comitialibus tricenis diebus * ex vino, authore Ft, ſuccurrit. 


Licheni medetur. | 


NOTE. Radix valde auſtera eſt & amaricans, ſalivam inſpiſſat. Deco- 
ctum, diu protractum, auſterum eſt & amarum: maſſa contuſa aliquantum vi- 
ſeoſa. Succus valde auſterus & amarus. Extractum valde auſterum, amarum 
& ſubacidum. 

Decoctum cum Vitriolo viridi nigreſcebat, in experimento ſaturate vii 
fiebat, & ſuccus eadem phenomena exhibuit; cam liquoribus alcalinis coagu- 
labatur, cum acidis fluiditatem retinebat. 

Virtus hęret precipue in parte rubra corticali & extrahitur tum ab aqua, 
tum a Spiritu Vini. | 

Decoctum ab experientia commendatur in Aphthis. 

Vis febrifuga confirmatur experimentis modernorum, ſcil. 5j pondere 
ante paroxyſmum febris intermittentis remedium eſſe inſigne. Porro, in 
laxitate dentium, in mictu ſanguinis, hæmorrhagiis uterinis & hæmorrhoi- 
dalibus valet. 

Folia leniter adſtringentia ſunt : Contuſa recentia aliquantum viſcoſa. Equi 
ea veſcuntur. Chartam cœruleam aliquantulum rubefaciunt, fed minus quam: 
radices; ſimul aliquando ſentiebatur aliquid amaricantis. Succus ſubacidus a 


liguoribus alcalinis coagulabatur, 8 acidis vero Auidior erat. 
Deco- 


M AT Z R 1-88: MEDI as 


Dane eft valde auſterum, ſubrubrum, acre in gutture, & cum Vitriolo 
viridi nigreſcebat: Extractum acidum erat, auſterum, acre. 
Folia, in aceto cotta & illita, ſerpentia aliaque manantia & putrida Ulcera 
cohibent, necnon in fiſtulis & cancris adhibita fuere. 


c. PEPLOS. vide Eſula. 


C. PER SIC A Malus molli carne, Vulgaris, Viridis & Alba C. B. Tho 
Peach tree. 


Ex Perſide, primo in Egyptum, dels ab /Egypto in Græciam pervenit. 
Rome non viſa niſi paulo ante Plinii em nec Angliæ ante annum Do- 
mini 1582. 

Valgaris opinto multis ſeculis inveterata eſt, fructum venenoſum eſſe in 
Perſide, fed in Ægypto ſoli benignitate mitigatum fuiſſe ; hane autem opi- 
nionem Plinius refellit, inquiens, „ 1d de Perſei deligentiores tradunt, que in 
» totum alia eſt *. 

Deſeriptio perſeæ, a Theophraſto expoſita, non Perſicam vulgarem exhibet, 
ſed aliam in totum arborem; ac Den. & Galenus diverſis loeis de Perſe 
& Perſici agunt. 

Veteres de fructu & foliis loquuntur, de floribus ſilent. 

Fructui parum eſt odoris, ſuccus magis odoratus, qui tamen ſitim ſtimulat; 


humidus autem & frigidus temperie, æſtatis tempore & in calido corpore 


ad calorem ſqualloremque corporis curandum ſumi poteſt. 


Fructus maturus ſtomacho utilis, & alvum bonam preſtat: ſi Venter ad 


dejiciendum ſit propenſus, non ægre ſublidet, ſin minus, hæret ſublimis, ni- 
hil ad ipſam excretionem conferens, imo, niſi alvum ſubierint, ſolent in cor- 
ruptelam abire; hinc non eſt, poſt alios cibos mandendus, corrumpitur enim 
in ſuperficie natans, ſed ante alios cibos ſumatur ita enim citius ſubducitur 
& allis cibis viam muniat, 

Immaturus alvum cohibet, ſed ſiccatus vehementius. Sicei decoctum ſto- 
machi ventrisque fluxiones ſiſtit. 

Folia & germina, authore Galeno, vincentem habent qualitatem amaram; 
proinde, folia trita & ſuper umbilicum impoſita, lumbricos necant: authore 
Plinio, trita illita hæmorrhagiam ſiſtunt (4). 


NOTE. 


* 
— 


* 


(a) Foliorum infuſum in aqua, pallide run non nigreſcit quidem addito fale Martis, 
verum colorem exhibet fuſco- brunneum, 


mm [RRATERITES ME DIe 


NOTE. Folia amara ſunt, amygdalas amaras reſipientia, ſed minus grata, 
mucilaginoſa, nonnihil auſtera. | 

Foliorum & Germinum Aqua deſtillata, Rataſi a grati eſt odotis & 
ſaporis, quos per aliquot annos retinuit. 

Siccata & inſperſa vulnera recentia ſanant. 

Syrupum dant purgantem, alvum leniter laxantem, & dantur in 1 lafte cocta 
Contra Vermes. | | 

Flores odoris mitis ſunt, . amari, amygdalas amaras reſipientis, muci- 
laginoſi, & Aqua deſtillari odoris eſt & ſaporis grati ſupra dicti. | 

Decoctum reſidui a deſtillatione auſterum eſt, & ulterius protractum auſte- 
rum & amarum in gutture, atque addito Vitriolo virid! fiebat coloris ma- 
gis fuſci. | 

xtractum ſubacidum erat & amarum in gutture. 

Syrupum, ſatis forticer & ſine moleſtia purgantem, præbent. Similes Roſis pal- 
Iidis, ſed fortins purgant, & hydragogi eſſe dicuntur. Vino infuſi & infanti- 
bus propinati, Jumbricos enecant & expellunt, faburrzmque bilioſam eliminant. 

Authore Lieutaud, ſicci uſurpari debent, recentes enim fepe vomitus & 
dolores creant. 

Fructùs maturi odor fragrans eſt, gratus, mitis; fapor dulcis, ſubacidus, 
vinoſus, aliquantum mucilaginoſus. Alvum laxat. 

Vel per ſe vel conditi in febribus ardentibus utiles ac ſiti & linguæ aridi- 


tate vexatis valde grati. 


Ci PERSTI CARIA urens ſeu Hydropiper c. B. Arcmart or Na- 
ter Pepper. | 
Folia & ſemina guſtu acria piperis modo, ſed non usque adeo calida & 
citra ullam odoris gratiam, ficcata & tuſa ſali & obſoniis pro pipere admi- 
ſcentur. 
Digerunt, & vim habent, Cataplasmatis in modum impoſita, œdemata & 
tumores induratos diſcutiendi, & ſub oculis ſugillata delendi. 


NOT. Folia inodora ſunt; recentia, & ſuccus ſaporis wade acris, ca- 
ldi, ſed non diu hærentis; ſicca inſipida; ſemina vero acria; perit herb 
acrimonia inter deſtillandum, ut in Naſturtio & Eryſimo. | 

Externe pro ſcopo veſicandi, aut ſaltem cutim rubefaciendi adhibetur, 
vice ſinapismi fungens. 

Apud equiſones ſanguinem coapulatum diſſolvit, equis compreſſis, cataplas- 
matis forma applicata, & recentia Folia adhibentur ad carnes fungoſas con- 


ſumendas. 
| Vulne· 


MATERTES MED FEE v7 


Volneribus putridis hominum & pecorum, ſucco ablutis, auxilium adfert, 

In odontalgia dentis cavo inditur. Tumores œdematoſos & ſcrophulo- 
ſos diſculit, & a ruſticis adhibetur ut egregie mundiſicans Ulcera antiqua 
G: fiſtuloſa. _— 

Celebratur quoque uſu interno tanquam egregium alterativum in affectibus 
hypochondriacis, ſcorburicis, ſpleneticis, & in infarctibus meſenterii, & ut 
diureticum validum in ſuppreſſione Urinæ: verum, quum olim laudata fuit 
Aqua deſtillata in Calculo, in Experimentis nuperis D. Hartley, Aqua com- 
munis plus effecit in diſſolvendo fragmento Calculi quam vel Aqua deſtillata, 
ſuccus vel Decoctum hujus herbe. 8 | 


D. PETASITZES major & vulg. C. B. Butterburr. | 

Radix odoris eſt gravis, ſaporis amaricantis ſubacris, & ſimul aliquantulum 
adſtringentis. Infuſum in duobus experimentis faturate viride fiebat, addito 
Vitriolo Martis. Viſcoſa eſt, & transverſim ſecta (ur in Angelica) apparent 
Cellule, materie balſamica repletæ, quam ſolvit ſpiritus Vini. 

Suecus nil mutationis patitur a liquoribus acidis, aut alcalinis. 

Extrinſecus ad bubones maturandos, & ad ulcera ſordida ſananda adhibetur 
a ruſticis, ſpeciatim pulvis efficax eſſe perhibetur ad quevis fluentia & præ- 
Hhumida Ulcera. Porro pulvis, verrucis venereis inſperſus, illas pree ſabina 
abigit, tele Welſchio, ab Emanuele Konig citato. | 


Cclebratur quoque ut potenter diaphoretica in peſte & febribus poſtiltentia- 


libus, ucilicergue manditur a jejunis, ne ab aliorum halitu peſtilentique atre 
inficiantur. D. Musgrave potum ex 5ij hujus Radicis, cum Zij ſcorzoneræ 
conditæ, & Hord. mund. 3ſ8 in Aq. thiv ad ij coctis, ſpatio vychthemeri, bi- 
bendum laudatur, ut diaphoreticum & podagrogon. 

Porro, in morois pectoris a mucilagine tartarea, in aſthmate & tuſſi pervi- 
caci celebratur, Menſesque movere dicitur. 

Radix ex Vino cocta potu facit ad lumbricos latos. 

Oleum, ex hac radice confectum, fi illo inungantur febricitantes ante ac- 
ceſſionem ſebris, apprime conducit; ac perfrictionibus nervorum & mcm- 
brorum prodeſt. | op 

Paratur ex radice Eſſentia, quæ j vel ij pondere longe ocyus, quam pul- 
vis aut decoctum, Peſtem abigic & ab ca præſervat. 

In agro Lincolnienſi in febribus autumnalibus hoc anno 1771 hec Radix 
in infuſo Meliſſæ hora ſomni, vel octava quaque hora ſumpta per bidudtm, 
dicitur ſudorem lenem & ſomnum promoviſſe, fchremquedagaile, 


CT | bn 6 85 P Ma 8 


ears MEDE GA 


C. PETROLAUM Barbadenſe Pharm. Lond. Barbadoes Tur. & 
Oleum Terre, 


Petrolæum omne Oleum dicitur, quod e ſaxis & petris emanat. 

Oleum terre nomen genericum eſt, cujus ſpecies duæ. 1. Rubrum. ex 
India Orientali allatum; 2. Nigrum ſeu Piſſelæum Indicum, ex India Occi- 
dentali advectum. | 

Dioſcorides videtur meminiſſe ſub titulo Bicuminis liquidi, & Nicolaus NY 
repſ'is Petrolæi meminit in Antidoto e a danda tremulis & reſolutione 
cor! ptis. 

Piſſelæon Veterum eſt Pharmacum ex pice liquida cum Oleo ts, au- 
thore Foëſio. De Viribus Bituminis Vide Bitumen. 


NOT. Conſiſtentiæ eſt fere ut picis liquide, inflammabile, odoris validi 
haud ingrati, ſaporis mitis, niſi nauſeoſi, amaricantis & ſubacris. 

Solvitur in Oleo aut ſubſtantia quacunque pingui, & cum eo, ut cum Oleo 
Olivarum, fit Balſamum ſulphuris Barbadenſe dictum. 

Oleum Olivarum & Oleum Vitrioli miſta coagulantur in ſubſtantiam bitu- 
minoſam, a Petroleo Barbadenſi vix diſtinguendam : porro, Oleum Vitrioli, 
cum Oleo Terebinthine triplo deſtillatum, exhibet Oleum, Oleo Petre 
Orientali ſimillimum, relicta in fundo Maſſa picea. | 

Species Hydropis in membrana adipoſa ariculi genu curata fuit hujus appli- 
cation? quotidiana per duas ſ:ptimanas ; alias & extus in Morbis cutis utile 
eſt, ac aſa interno pectorale & vulnerarium. 

U xterno membra a pernionibus, frigore hyberno præſervat; & in tre- 
more, aralyſi & apoplexia uſurpatur, & quidam dant interne ad guttas x vel 
xv in obſtruftione menſium. 

Videtur idem eſſfe ac Oleum 6 terra ſudans & fonti, Baum well & Oily well 
dicti, prope Edimburgum ſupernatans, quod cutim mollit, ejusque ſcabritiem 
tollit, & quod experientia probavit ad dolores ex cauſa frigida valere, robur- 
que & vigorem membris languentibus ee ſi nn eo calefacto 


inungantur. 


C. PET ROSE LINUM waa C. B. Apium Macedonicam 
C. B. Macedonian Parsley. 
Semen eſt guſtu acre cum amaritudine, & ſecundum Calenum tertii ordinis 
calfacientium. 
Tenuanti dizta utentibus convenit, & locum habet inter remedia obeſitatis 
ſeu corpulentiæ nimiæ, atque in Galeni documento de puero E pileptico, inter 


ea, quæ caliditate Fput replent, 
Flatus 


f 


* AT E ATE MED ER wn 


Flatus diſcutit, ſtomachi & coli inflationes & tenſiones curans, ſive per ſe, 
ſive oleo, quod ſemen Petroſelini habet, incoctum. Succurrit & lateris, renum 


ac velice doloribus in potione ſumptum. Menſes & Urinam affatim pro- 


Vocat., 


NOT. Semen Odoris eſt aromatici, gravis, ſaporis acris, aromatici, 


calidi, amaricantis, Cuminum fere reſipientis, & virtutibus alexipharmacis 
præfertur ſemini Petroſelini vulgaris, utpote magis aromaticum, oleo æthereo 


ac ſale volatili abundans. Venerem ſtimulat. 


c. PETROSELINUM vulgare ſeu Apium hortenſe C. B. Selinon 
ſive Apium Theophraſti. Apium hortenſe Dioſcoridis. Apium mas 
Plinii C. B. Common Parsley. | 


Quidam hanc Herbam cum aceto & garo mandunt: ſunt, qui Apium & 
Smyrnium, foliis lactucæ miſta, amant : herba Apii tamen jucundior & ſto- 
macho commodior eſt, quam Smyrnium. Rami largis portionibus per jura inna- 
tant, & in condiments peculiarem gratiam habent. Suaviores Aquas potui 
incoctum præſtat, unde ægris, quibus vinum interdictum eft, vel hydromel 
vel apiatam Aquam præſeribit 7 heod. Priſcianus: & in febre diaria curanda 
poſt balneum, aquam, que parum Apu in ſe incoctum habuerit, offert Gale- 
nus. Quinimo piſces, {1 ægrotant, in piſcinis Apio viridi recreantur, 

Inter alimenta attenuantia locum habet, virens tamen Apium lac generat. 

Uſu medico herba ad eadem, ad quæ Coriandrum, valet, prætereaque ad 


oculorum inflammationes cum pane aut polentæ polline impoſita: & oculis 


tumentibus vel dolentibus imponitur cum lacte mulieris. Æſtuantem quo- 
que ſtomachum demulcet, & mammarum concreto in grumos lacte durities 
„ | | ; 

Ciet & urinas ſive cotta ſive cruda edatur, | 

Panis, tritus cum Apio, optime cruttas in gangræna diſrumpit, & a ſanis 
partibus ſeparat. | i 

Radices caulesque dulces ſunt, ſecus vero folia, authore Theophraſto. Ra- 
dix in aqua, que potui datur, incocta putridos humores in febribus exp<iit 
per urinam citra calfactionem vel ficcationem. 


Semen excalfactorium eſt, aſt viribus acrius, flatusque magis diſcutiens 


quam herba. Sugillatis reddit colorem, ſi foveantur ſemine decotto. 
In oleo ebullitum, per clyſterem injectum, dolorem in ventre inferiore ex 
tumore flatuoſo ſedat, | | 
Purgantibus medicamentis miſcetur. Tenuante diæta utentibus convenit. 


Uriuæ excretionem auget ut & menſtruorum & ſecundarum. 
ce Datu 


J 


I 
| 


— — — . no > pts 


= MATIERIES MEDIC A 


Locum habet inter roborantia ſtomachum, pituita obſitum, unde caput 
WE | | 
Datur arquatis ex vino albo, quippe quum in jecinore & liene multitudi- 
nem atrorum humorum offenderit, detrahit, & per lotium ejicit ſine moleſtia. 

Scnibus, quibus tum pituitoſum tum ſeroſum excrementum eolligitur, Uri- 
nas moveri quotidie convenit, non tamen pharmacis, ſed Apio, cæterisque 
ſunilibus. 

A venenata beſtia demorſis opitulatur, 1isque qui argenti ſpumam hauſerint, 
& utilitcr admiſcetur Medicamentis, quæ ſomno dolorum levamenta preſtant, 


& his, que contra tuſſim conficiuntur. 


NOT. Herba recens odoris eſt ſingularis, non ingrati, ſaporis aliquan- 
tum calidi & acris, calidior quam Radix, fed minus dulcis; veteraſcens amara. 
Uſurpari debet, ut Radix, ſcil. recens; ſicca enim inodora, quippe perit ex- 
ſiccatione, & decoctione Spiritus avolat. 

Coquitur & ſubinde comeditur ut Braſſica; ſed D. Alſtonus notavit ab ejus 
Vii *Jis cſu largo turgeſcentiam vaſorum prope oculos, unde confirmari vide- 
tur ſuſpicio, hanc herbam oculis nocivam eſſe, & non ſine cauſa prohiberi 
Epilepticis, quod & alii innuunt, inquientes, cautelas, quæ dantur de Apio in 
hoc caſu transferri debere quoque ad Petroſelinum. 

Contuſis feliciter applicatur Cataplasma ex ea, ſanguinem coagulatum diſſi- 
pans; & Tragus confirmat efficaciam herbæ cum pane recens cocto tuſt, 
Toy poſitæ oculis inflammatis; necnon efficacia ejus in lacte concreto diſſol- 


vendo corftirmatur ab codem authore, unde Mulleres, quando infantes ablacta- 


re velint, mammis hanc herbam tuſam imponunt. 

Ulcera etiam inveterata mundare dicitur ſuccus. | 

In enperimentis D. Zoob fragmenta Calculi unius in 6, alterius 25 dierum 

patio infuſa in ſucco & decoctione, ſolvebantur. 

Recentis herbe infuſum inſtar Thee in effectibus, ubi ſerum abundat, in 
cache xia, in menſibus ſuppreſſis, & ubi metus eſt calculi renum aut velicz, 
infigne eſt divreticum X 

2 adix recens Labris eſt fragrantis, ſaporis dleis inſtar radicis Paſtinacæ 
vel fifiri, aromatici, ſubacris, eſculenta & eſui gratiflima, carnium juribus 
frequentiſſime incotta: ſicca inodora, inſipida, quippe nec exſiceationem nec 
decoctionem ſert; proinde recens uſurpanda, & in infuſo vel fuceo. 

07 k Vini vires extrahit; Tincturæ inſpiſſatæ Extractum dulce eſt, ca- 


Joris debilis. 


Extus refolvit & tumoribus mammarum nodoſis cum fructu applicatur. 
Diure- 


MATERTES MEDICA 389 


Diuretica eſt bene nota, lenis & ſuavis, unde in cachexia & hydrope exhi- 


betur, menſesque movet. 

In experimentis D. Lobb fragmentum c i in ſucco & decocto {patio 25 
& 35 dierum infuſum, ſolvebatur. 

Semen calidius eſt quam Radix, odoris validi, aromatici, ſaporis acris, cali- 
di, amaricantis. Locum habet inter Carminantia. Urinas ciet & Menſes; 
commendatur quoque contra tuſſim veterem eclegmatis permiſta aut incocta. 


C. PEUCEDANUM. Hog's Fennel. Vide Feniculum. 


C. PHYLLITIS, Lingua cervina Offic. C. B. Hart's tongue. 


Folia, guſtu acerbo, in vino ſerpentium morſibus adverſantur. Quadrupe- 
dibus per os infuſa in eodem periculo medentur. 
Bibuntur, ad diarrhœam & dyſenteriam, 


NOTE. Contuſæ Odor eſt ut Filicis, & infuſa Cereviſiæ odorem dat 
quaſi fragrantem. Succus ſaporis eſt dulcis & auſteri, ac cum Vitriolo Mar- 
tis nigreſcit, & infuſum atro- viride fit cum eodem: porro ſuccus cum liquo- 
ribus alcalinis coagulatur, contra cum acidis limpidus fit. 

Extrinſecus mundificare dicitur vulnera & ulcera; & uſurpatur pro foru in 
procidentia Ani. 

Datur Cereviſia ex ea in hæmorrhagia Naſi inveterata, & Pilule hæ- 
moptoicæ exinde proſtant apud Fullerum; decoctumque diarrhœam & dyſen- 
terlam ſiſtit, adſtringens & acrimoniam humoris infringens. 

Datur laxis, rachiticis & ſcorbuticis. 

Exſiccatæ pulverem in Cereviſia tenui aut Zythogala, vel Conſervam e foliis 
virentibus in palpitatione Cordis, ſuffocatione Uteri & motibus convulſivis 
mira preſtare innumeris experimentis conſtare, author eſt Raius. 

Tragus ait folia, aceto decocta, perque aliquot dies pota, Lienem abſumere, 
quod Simon Pauli quodammodo confirmat, aſſerens, Cereviſiam, Phyllitide 
conditam, ad tollenda vitia Lienis quotidie a Medicis & plebe ſuperioris Ger- 
maniæ uſurpari; quippe Lien humores avidiſſime imbibit, adeo ut nimia re- 
pletione ſepe indureſcat; nec igitur denegandæ vires Phyllitidis in hoc caſu, 
quatenus roborans, ſaltem premilis aperientibus, ut Gentiana, Ariſtolo- 
ela, &e. 5 | 


Cecyg l N. PIA. 


—_— ME TRIES MEDTIFCA 


1. N. PIMPINEL 2 fſaxifraga minor foliis ſanguiſorbæ Nali. 
Pharm. Lond. The leſser round leayed Burnet - Saxifrage. 


2. PIMPINELLA faxifraga minor C. B. Small Burnet Sazifrage 
with divided leaves. Raii Synop/, 


Pimpinellæ Veteribus indictæ exiſtimantur. 


NOTE. Radix recens halitum emittit acrem oculos aJcientem ut Ra- 
phanus ruſticanus, fed mitius, & hæc acrimonia exficcando minuitur, ſapor 
acris eſt & calidus ut Zinziberis; ipſe quoque in ficca deprehendi odorem 
graviuſculum, ſaporem ſubdulcem & acrem; e quoque præferunt ſicca- 
cam piperi in condimentis. 

Recens inflammat & veſicas excitat in cute. Infuſa in aqua virideſcebat 
cum Vitriolo Martis. Succus autem non mutabatur a liquoribus acidis, nec 
ab alcalinis. 


Extrinſecus in maculis faciei abſtergendis uſurpatur, & in odontalgia ma- 
ſticata ad pituitam eliciendam; diciturque mundificare & conſolidare vulnera 


recentia & inveterata, & ns: uſts eſt quoque in gargarismis ad diſſolven- 
dum mucum tenacem in faucibus. 

Sialogoga eſt, & mania præcavendi ſcopo in morbis contagiofl s laudatur. 

Diureſin ac diaphoreſin placide mover, & Eſſentia ejus primum locum ha- 
bet inter alexipharmaca, & contra tremores artuum, a Mercurialibus ortos, 
laudatur una cum foeniculo, Carminativa eſt, * in colica & debilitate 
Ventriculi utilis. | 

Stomacho fr Ig1da 1 intemperie, craſſisque ac viſcoſis humoribus laboranti, uti- 
liſlima. Menſes ciet. 

Semen convenit cum radice, & Seplaſtarii Norimbergenſes condiunt ut 
Aniſum & Fæniculum. | 


C. PINGUEDO Anſeris. Vid. Axuns1ia, 
x. C. PINUS Sativa C. B. The Pine tree, 


PINASTER Ofc. Pinus ſylv. C. B. The Mountain Pine. 


Urbana & Sylveſtris quoque proſtant apud Theophraſtum & Plinium. 

Strobilus vocatur Nux pinea a Galeno & Theophraſto. 

Pityides apud Dioſcoridem ſunt Picearum & Pinorum fructus, qui in conis 
repcriuntur., 

Pinus fert minimum reſinæ, pinaſter copioſiorem dat. 
Pini folia vulnera glutinant. Trita & impoſita inflammationes leniunt, vul- 
nerague ab — vindicant. Ad levorem trita & in aceto decodta, 

dolo- 


MATERTES WED TE wr 


dolores dentium demulcent, fi calida colluantur. Proſunt inflammatione he- 
patis laborantibus drachme unius pondere ex aqua mulſave pota. 

Cortex adſtrictorius eſt, ſed minus quam galla, & locum habet inter ſangui- 
nis profluvium ſiſtentia ex vino nigro auſtero, ubi N vas perruptum eſt 
fic ut non multus profluat ſanguis. 

Ad intertrigines tritus & inſperſus eonfert & ad ambuſta cum argenti ſpuma 
& manna (6). Cortex quoque 1doneus eſt in Ulceribus, privatim Pudendo- 


rum: & decoctum ex aqua, uipote reprimens, in oris ae faucium inflam- 


mationibus. 

Potu alvum ſiſtit & urinas movet, ejusque decoctum in vino contra tormina 
datur. Suffitu fœtus & ſecundas ejicit. | 

Nuclei ſunt edules, boni & crafli ſucci; probe nutriunt, non tamen facile 
concoquuntur. 

Miſtam habent facultatem, utpote, præſertim cum n virides ſunt, adfiringen- 
tes & acrimoniam quandam cum amaritie poſſidentes; verum in aqua macerati, 
ut acrimoniam deponant, temperati evadunt, & acrimoniæ exortes, meatus 
obducunt, & lævigandi vim obtinent in arteriacis medicamentis in thoracis 
collectionibus. Hine C. Cel/us nucleos pineos annumerat ulis, que ſtomacho 
ſunt amica, ſed lavandos primum, & omnes nucleos inflammare, exceptis nu- 
cleis pineis, qui porro ſitim ſedant & acrimoniam ſtomachi roſionesque, reni- 
bus ac veſicæ utiles. 

Porro, ſtrobili toti, ab arboribus decerpti, recentes contuſ, & in paſſo de- 


cocti, ad vetuſtam tuſſim & phthiſin conducunt, ſi ex eo liquore terni quoti- 


die cyathi aſſumantur: & Nuces contuſe leviter, additis, quot ſunt nuces, 
tot ſextariis aquæ, ad dimidium decoctæ, ſanguinis excreationi medentur, ita 


ut cyathi bini bibantur ex eo. Hippocrates meminit Nucis pineæ in peripneu- 


monia, & cum melle in pleuritide. 

Recentiorum Græcorum quidam tamen Nutricibus prohibet Nucleos pineos, 
utpote oleoſos ac bilem facientes, & ventriculo innatantes, veneremque ſtimu- 
lantes. An hoc de crudis & non repurgatis lotisve intelligendum ? 


NOTE. Folia viſcoſa ſunt & odoris terebinthinacei, ſaporis amaricantis, 

auſteri, ſubacidi: juniora acida & valde auſtera. 
Vulnera recentia ſanant, inflammationes leniunt, & vulnera ab inflamma- 
tione vindicant. Commendantur in ſcorbuto & morbis cutaneis: & a turio- 
nibus 


(5) i, e. Micis churis, colliſu eliſis. 


> WMWMWATERIES MED IC A 
nibus Pini mille hominum a ſcorbuticis affectibus liberatos fuiſſe affirmat 


Hoffmannus. 
Conorum ſquammulæ adſtringunt, terebinthinam reſipiunt, & in Alvi ſluxu 


ac dyſenteria utiles ſunt. 

Nuclei (præſertim macerati) ſaporis ſunt duleis, magis grati, quam Amyg- 
dalæ, & fere æque grati ac nuces Fiſtachize (unde in Italia menſis ſecundis 
adjiciuntur.) valde oleoſæ, expreſſione Oleum exhibentes, ut Amygdalæ, ed 


levius & magis limpidum. 
Ufurpatur in Emulſionibus ut Amygdalæ: — nutriunt, Lac nutricibus 


augent. Uſis ſunt in tuſſi, ſtranguria & acrimonia urine mitiganda: ſemen 
& Gelatinam nutritiam augent, tabidis utiles, hecticis phthiſicisque nutrimen- 


tum laudabile ſuppeditant. 


C PIPER. 


1. PIPER album. Piper nigrum maturum decorticatum Pharm. Lond. 
White Pepper. | | 
. PIPER longum. Piper longum orientale C. B. Long Pepper. 


3. PIPER nigrum Offic. Molago cod: Hort. Malabar. Pharm. Lond. 
> Piper commune Actuario. Black Pepper. 

Theopliraſtus, Dioſcorides, &, hos ſccutus, Plinius Piperis plantz formam & 
notas ignoraverunt, & indigenam in ea deſeribenda fidem ſecuti ſunt ob re- 
gionum diſtantiam. 

Longum intenſa mordacitate predicum & ſubamarum. Nigram albo ſua- 
vius, acrius orique gratius & magis aromaticum, condiendis cibis udilius. Al- 


bum antedictis infirmius & inefficacius. 

Omne Piper fortiter dum guſtatur calfacit. 

Manducatum cum uva paſſa pituitam è capite prolicit; purgat & nares. 
Dentium dolori prodeſt Nitrum, fi cum pipere ex vino colluantur. 

Ab immodica quantitate ingeſta non paucis ſingultus aceidit. 

Exceptum pice ſtrumas diſcutit, ac vitiligines etiam ex Nitro emaculat. 

In anginis valde diſcuſſorium eſt cum melle perunctum. Vim habet diſcu- 
tiendi derergendique ca, que pupillis tencbras offundunt. 

Potum ſeu illitum febrium rigoribus, per cireuitum repetentibus, ac vene- 
natarum beſtiarum morſibus auxiliatur, & ingreditur Theriacam. 

Per impoſitionem provocat menſtrua: partus extrahit. Urinam let: ſudo- 


rem movet. 


Quibus, quicquid * in Harem vertitur non inutile fucrit jongum 
Pr F.C 


MATERIES MEDICA 53 


Piper cum cibo dare, quippe quod flatuoſi ſpiritus craflitudinem ſolvit, & 
quæ in præcordiis pigra ceſſant ad ventrem inferiorem depellit, & conco- 
quendis iis, quæ aſſumpta ſunt, ſubvenit. 

Tormina diſcutit potum cum lauri foliis tenellis. 

Quicquid craſſi eſt in ſemicoctis crudisve ſuccis diſſecat & reſolvit. In pi- 
tuitoſo ſucco, a capite in frigidum natum ventrem decurrente, Piper ad exa- 
ctum contritum levorem, aquæ miſtum, bibere licet; ad quem uſum melius 
ſtomachoque aptius eſt Piper album. 

Hinc Diatrion pipereon aſſumat ſenex, qui obſtruentibus cibis uſus eſt; & 
piſcibus cartilagineis piperis portiuncula addenda. 

Hepati & lieni obſtructis conducunt Caricæ ſumptæ cum Pipere, zingibere, 
vel thymo longe ante cibum. 

Si in ſorbitionibus omnibus, que ad tenuantem diætam conferuntur, mi- 
ſceatur Piper, non mediocriter juvabit. 

Purgat pulmonem & thoracem: tuſſi omnibusque pectoris vitlis linctu po- 
tuve ſubvenit, unde ingreditur Confectiones ad tufffn cum ſucco papaveris 
Andromachi apud Galenum. 


NOT. Piper rotundum, preſertim nigrum odoris eſt fragrantis, ſaporis 
fervidi, acris, fere urentis, caloris ſenſu tamen non diu durante. Ab aliis 
Aromatibus differt in hoc, quod acrimonia non hæreat in partibus volatilibus 
ſeu oleo eſſentiali, ſed in materie fixa, quæ non elevatur calore aquæ ebul- 
lientis, verum non in gummea parte, ſed reſinoſa, hine Spiritus Vini rectifiea- 
tus integre extrahit acrimoniam. | 

Humidum diſtans attrahit ; ſacculus enim Pipere repletus, ſuper vas, vino 
plenum, poſitus gravior fit, dum Vinum pondere levius. 

Uſu externo rubefaciens eſt, & adhibetur contra inſecta, Warbles dicta, in 
equorum cute generata. Quatenus apophlegmatizans in paralyſi linguæ utile 
applicatum: vulgare remedium eſt ad Uvulam relaxatam reſtituendam. 

Uſu interno in omnibus morbis frigidis ſeroſis valet, ſpeciatim incidens mu- 


cilaginem craſſam, in primis viis ſtabulantem, & ad cruditates acidas, præſer- 


tim quæ a crapula oriuntur, optime conducit; & hoc ſenibus notandum eſt, 
quorum ventriculi ac temperies frigidiores ſunt, & humoribus excrementitiis, 
£que ac fauces, redundant; in ructibus acidis & doloribus colicis valet; in 
quos uſus grana integra, deglutita ad viij, x vel xij, ventriculum roborant me- 
ius quam pulvis; ſubtiles enim piperis particulæ, ventriculi rugis altius im- 
merſe & pertinaciter adhæreſcentes, ſenſim calorem ſuum exerunt; & hee 


modo Tertianam & Quartanam, per aliquot dies horis duabus ante * | 


mum deglutita, curaſſe dicuntur. 


D d d . Indi 


— hes n —_— - 


= WMA TERIES MEDICA 
Indi longum linimentis addunt, quibus adverſus dolores artuum a frigore 


atuntur, & contra venena, verges, catarrhos oculorumque nebulas, cum 


fructu adhibent. 3 
Album fieri ex nigro decorticato plerumque convenit apud authores; ſed an 


Longum {at magis vel minus acre, quam Nigrum, diſcrepant. 


N. PIPER Jamaicenſe. Pimenta Pharm. Lond, Famaica * | 
Cary ophylus aromatieus iructu rotundo. Caryophyllon Plinii C. B. 4 
Spice or Famaica Pepper. 


NOTA. Odoris eſt grati aromatici, quaſi medii inter Caryophyllos & 


Nucem moſchatam, paulo minus acris quam reliquæ ſpecies; & hoc habet ſin- 


gulare, quod cum Vitriolo Martis nigreſcat. 

Deſtillatione dat magnam quantitatem Olei eſſentialis elegancts ponderoſi, in 
aqua ſubſidentis, ſaporis mediocriter pungentis, quod commoditlime ſubſtitui 
poteſt O.co Caryophyllorum & Nucis moſchatæ ſœpe adulteratis. Reſiduum 
non amplius pungens eſt, calore hujus, ſecus quam reliquorum Piperum, ma- 
gis in partibus volatilibus quam fi xis reſidente. 

Spiritus Vini integre extrahit acrimoniam: pars Gummea admodum inertem 
ſaporem poſſidet. 

Roborat Cor, Ventriculumque, flatum diſſipat; e Menſes evocat: 
frigus pellit, colicis & :Jiacis opitulatur, venerem excitat. 


D. PIPER Indicum. Capſici filiqua. Piper Indicum vulgatiſſimum 
C. B. Guiney Pepper. 
NOTE. Eft omnium acerrimum. Capſularum pars interior, labiis affr:- 
Aa, inflammat; ſemina ignea & quam Grana Paradiſi acriora, 


Crit & exulcerat corpus. 
Acrimoniam ſuam impertit Spiritual Vini rectificato, ſed leni deſtillatione 


vix <levatur acrimonia, verum reſidui acrimonia incolerabilis et. 
Ad Vencrem ſtimulandam Indi Cocoladæ addunt. 


c. PISTACHIZ Nuces. Vide Nuces Piſtachie. 


1. C. PISUM arvenſe flore candido frulu rotundo C. B. Commis 
White Peaſe, 
2. PISUM majus quadratum C. B. Great white Peaſon. Pifum Plinii 
& antiquorum Dodonæi. 
Piſi Dioſcorides non meminit, niſi forte cum plaſcolis comprehenderit, at 
Hipperrates, Catenas & Ægincta. | 
Piſh 


KATERTES  MEDTCA gs: 


Piſa cum fabis tota ſubſtantia ſimilitudinem habent, ſed non ſunt æque ac fabæ 
flatulentæ & ſegnius, quam illæ, per alvum ſecedunt, authore Galens: rectius 
Hippocrates, de Victus ratione, „ Piſa minus fabis implent, ac per alvum 
„ magis ſecedunt, fuffragance experientia & dulcedine ſaccharina plurium 
ſpecierum Piſi, quam dulcedinem fabæ non poſſident (c). 


NOTE. Semina ſuccum viſcoſum, craſſum, flatus generantem continent, 
& aliquando dulcem. 

In Recipiente exhauſta, necnon inter fermentandum, magnam quantitatem 
Atris emittunt, ſeil. Aeris elaſtici veri, in ſtatu repellente, qualis tamen 
non exiſtit in vegetabili (tune enim vaſa ejus diffringerat.) ſed in ſtatu 
attrahente. 

Multum nutriunt, acrimonias 9 & tuſſim mitigant: copiam adfe. 
runt Lacti. 

Nonnulli eorum decocto ad abtergends cutis vitia & eminentias perſanan- 
das cum fructu utuntur: & refert T ragus decoctum cum aqua & lixivio ma- 
nantia capitis ulcera ſanare ſingulari experimento. 

Ft Martinus Rulandus ad ſcabiem, lepram & omnia Ulcera balneo utitur 
ſepius experto ex piſis, cum folio quercus in aqua fluviatili decoctis. 

Abſtergunt equidem, ſed minus quam Lupini, & ventrem ali zuantulum la- 
xant, præſertim eorum juſculum primum, & quidem alvus cito ſolvitur fi 
probe coctis una cum glumis aut corticibus veſcamur ; lochia promovere ac 
nephriticis prodeſſe notantur. 

Juniora diuretica ſunt & peCtoralia, contra ſeniora, profercias ſiccata, 


1. C. PIX Liquida. Tar. 


PIX ſicca. Stone Pitch. 


3 Pix & Reſina, quod hæc ſponte affluxerit, illa vero ignis benes- 
cio educta, unde nigredinem acquiſivit, & eſt veluti Reſina cotta: ea vero 


quæ primo extillat fluxilior humidiorque Pix Iiquida, Cedrium Syris dicta, 


quoniam ex Cedro Syri picem urunt, picea & pinu carentes. 
Palimpiſſa quaſi iterata, vel jterum cocta Pix, eſt Pix arida Dioſcoridis. 
Pix liquida Dioſcoridis e pinguiflimis pint picezeque lignis congregatur, 
| | Cum 


2 * 8 * 2 


5 Porro, Cortex Fabz manifeſte adſtrictorius eſt; infuſum enim ejus & decoctum in 
aqua — addito ſale Martis, ſecus quam infaſum & decoctum Pi i. | 


d d 2 


RR 


996 MATERIES M E DI 4 


Cum corporibus noſtris admovetur, ea manifeſtiſſime calfacit. Nonnul- 
lam habet tenuitatem partium, & in guſtu ſubamarum quiddam & acre. 

Vi calefaciendi & attrahendi, adeoque humectandi pollet ; & remedium 
erat Graciluatis apud antiquos, pice inunẽto toto corpore. Hæc operatio 
repetebatur tertio vel quarto quoque die. Egregium, inquit Galenus, medica- 
mentum ad carnem inſtaurandam, adeo ut, ſi quod ſingulare membrum hoc 
vitio laboret, id hoc prelidio reſtituatur; ac nobis quidem in omnibus ferme 
hoc unum ſatisfecerit. 

Notandum vero quibuscunque particulis bonam habitudinem reſtituere ſtu- 
demus, five picando, ſive fricando & perfundendo, oportebit hæc fieri tan- 
tisper dum intumeſcant, & hoc ubi factum eſt, prorſus deſiſtere: etenim que 
calefaciunt omnia, ſicut attrahere, fic etiam digerere apta ſunt, Si ergo 
perſtes, dum quod attractum digeſtum fit, operam luſeris. 

Septicis ſea erodentibus medicamentis utiliter immiſcetur. 

Reponitur inter calida, que conveniunt alopeciis, & inuncta, oleo per- 
miſta, ad radices capillorum, efſicit ut tarde caneſcant. Galenus- teſtatur Ce- 
driam per ſe adhiberi in frigida & humida intemperie, utpote defluentes ca- 
pillos corrigentem, & non defluentes auctiores reddentem. Porro Cedrio in 


| ZKgypto corpora hominum defunctorum perfuſa ſervari author eſt Plinius. 


Vina & Vaſa condiuntur Pice, unde Vina picata, & Vinum, reſina condi- 
tum, reſolutioni ſtomachi prodeſſe ſcribic Celſus. 
Vulvæ duritias ac ſedis tubercula diſcutit. Concoquit duros & inconco- 


ctos humores, cataplasmatis indita: cum farina hordeacea, puerique impubis 


urina, decocta ſtrumas rumpit. 

Vulnera, Ovibus inter tondendum a forfice faQa, illita ſanat. Fermento 
miſtam Galenus impoſuit 1n vulneribus nervorum. Cum melle Ulcera purgat 
& explet. | 

Cum thuris polline & cerato profundos Ulcerum ſinus conglatinat : rimis fe- 
dis & pedum magno auxilio illinitur : cohibet Ulcera, que ſerpunt, cum pineo 
cortice, ſulphure aut furfuribus illita. | 

Purulentis auribus infunditur cum roſaceo. Illinitur cum trito ſale ſerpen- 
tium morſibus. In tonſillarum aut Uve inflammationibus & exulcerationibus 
illinitur Pix cum oleo aut melle. 

Notandum vero, quod Pix quanquam modice ſiccet, immodice tamen 6 
da ſit, ideoque ea non utimur ſola, nec aliter niſi cum leviter refrigeran- 
tibus admiſtis unum ex omnibus medicamentum fecerit quod ſit tempe- 
zatum. | | 

Leproſos ungues eximit adjecta pari cera, & impetigines detergit. 

Utuntur ca contra Ovium ſcabiem, ricinosque, &, authore Plinio, præ- 

: 2; 8 {tan- 


M ATE RI ES ME BREA ww 


ſtantiſſima eſt ad canum & jumentorum ſcabiem, valet ad ſpasmos, tremores, 
opiſthotonos, paralyſes & nervorum dolores. 

Uſu interno contra vencna, phthiſin, purulentam excreationem, tuſſes, 
anhelationes & pectoris humores, qui difficulter extuſſiuntur, efficax eſt, 
eclegmate cyathi menſura cum melle dato (4). 

Pix arida. Stone Pitch. Calfactoriam vim habet, dura emollit, tubercula 
panosque diſeutit: plus deſiccat quam calfacit; & proinde vulneribus glutt- 
nandis magis congrait quam humida atque in corporibus admodum duris que 
vulnus habent aur ſinum, glutinatoria eſt, Ulcera replet. 

Calfacit modice, ideoque medicamentis, quæ pus movent, admiſcetur. Ad 
forventes phlegmonas ex roſaceo liquare oportet, ad frigidiores vero ex cal- 
facientium quopiam, puta ricino, raphanino oleo. 


NOT. 1. Pix liquida Odoris gravis eſt, fœtidi, ſaporis amari, calidi, 
acris, conſiſtentiæ gummoſæ. 

Non efferveſcebat cum Oleo Tartari per deliquium ; infuſum tamen ejus 
Lac coagulabat ſecus quam infuſum Terebinthine, quoniam aciditatem ac* 
quirit ah igne, a ſuccis reſinoſis arborum puris differens acquirendo empy- 
reuma ab igne & materiæ ſalinæ & acidæ quidpiam, è ligno calore extractæ. 

Quidam Norwegicam preferunt Americanæ & vice verſa; acrior enim eſt 
fecundum ętatem ramorum arboris unde extrahitur, adeo ut e vetuſtis tam 
acris fit, ut funes in navibus corrodat, contra mitior, que e viridantibus 
ſummitatibus & 1gne leniore extrahitur, 

Deſtillatione dat aquam acidiſſimam totius regni vegetabilis fine fermenta- 
tione paratam, & quidem ex Norwegicæ tbuxij ſpiritus acidi ibj 3ijſs; Olei 
tbvij, Ziij ; Picis tbxij, Zxiv. 

In ſpiritu Vini rectificato fere integre ſolvitur, non tamen penitus, nam à 
repetitis ſpiritũs affuſionibus per ſpatium menſis aliquid reſtabat non ſelutum, 
quod tamen igne liqueſcebat, inflammabatur, & combuſtum terram velin- 


quebat: proinde pars, a a ſpiritu Vini non ſoluta, videtur eſſe Bitumen, quem- 


admodum nec Piſſclæum Indicum nec ſuccinum in eo integre ſolvuntur. 
Eſſentia Picis liquide nihil aliud eſt quam ſimplex ejus Extractio cum ſpi- 
ritu Vini tartariſato. 
Uſu externo emollit, digerit, dolorem lenit, coquit, pus movet, impeti- 
gines emendat, & morbum Tetter dictum; cum & ſine fi! pure efli cax eſſe 
depre- 


(d) Vide Pilulas de Pice in Pharm. Bateana. 


Ddd 3 


— 1 


— , ] —____ cc 
zz 4 e - - N — 

A "INE 3 8 
ER 74 . he 5 DO. 


_— —— 
— ws 
2 . 


WW — 


— DAD" — 
N ä 


HA T/ERIES MEDICA 


deprchenſi eſt in Tinea, atque Unguentum è Pice Pharmacop. Lond, in eu- 
rando Ulcere maxime corroſivo, & Unguentum ex ea & butyro vulgaris uſus 
eſt in ſinanda ſcabie, Ulceribusque pecorum, & contra Muſcarum injurias 
defendit. Eodem Unguento ac lotione capitis cum decocto Centauri minoris 
abigitur phthiriaf 8. 

Convenit inprimis iis, qui per nives iter faciunt; ſi nimirum quis pice mem. 


bra illiniat, a quocunque frigore immunis erit. 

Scpticis & erodentibus Emplaſtris utiliter miſcetur, 

Cum pannis laneis duplicatis cruribus hydropicorum tepide admota per 3, 
4, vel 5 dies exulcerat cutim & fluxum largum excitat, hocque ſingulare ha- 
bet, quod nihil hinc metus fit gangrænæ, ſecus quam in inciſionibus. 

Alvum aliquantum ciet ut alia Balſama. 

Norwegiei Picem liquidam abiegnam, cum cereviſia mixtam, in febribus 


malign!s magno ſucceſſu bibunt. 
2. Pix arida. Tenax eſt, odoris graviuſculi, ſaporis ſubamari & ſubacris 


in gutture: minus quam liquida calefacit, magis glutinat, in Spiritu Vini mag- 
na ex parte ſolubilis, relicta tamen materie inſolubili quaſi bituminoſa, ut ſu- 
pra de Pice liquida notatur; non enim eſt pura Reſina, ſed mutatur ab igne 
& a ligno, in hujus præparatione combuſto; hinc gummeas, ſalinas & ter- 
ræ combuſtæ particulas recipiens, unde ſeparare ſe ſolet in unguentis& em- 
plaſtris, ab aëre vero & humiditate corroditur in navibus & vaſis ligncks 


uſurpata. 


N. PIX Burgundica. N Pitch. 
Ocoris eſt graviuſculi, non ingrati, ſaporis ſubacris, terebinthinam ref piens 
Sola differentia inter Picem Burgundicam & Reſinam eſt in coctione Picis 

Burgundicæ, ex aheno exemptæ, cum primum bullire incipit; atque 1dcirco 


mollior eſt & coloris magis brunnei. 
A Spiritu Vini rectificato fere integre ſolvitur, ab Aqua vix attingitur. 


Cum Pice & Terebinthina viribus convenit: applicatur tumoribus five reſol. 
vendis five ſuppurandis, & locum habet inter phænigmos ſeu rubefacientia, 
ſuper humeros applicata, in doloribus aurium, oculorum & capitis. 


D. PLANTAGO N ſinuata C. B. Great Plantain or Way 
"hone 


2. PLANTAGO major anguſt Folia C. B. Nibwort, or Nilnvort 
Plantain. | 


Frofigac equidem apud m—_— & Plinium Plantago major & minor ; 
; Verun- 


M ATE III = 


veruntamen quum nec deſeriptio Plantaginis majoris, nec locus natalis apud 
Dioſcoridem noſtræ omnibus notis convenit, minime tutum judicavi, vires Planta- 
ginis, a Veteribus tributas, hic appoſuiſſe, quanquam apud Celſum videantur 
vires convenire, ubi jungitur foliis falicis ad reprimendum. 


NOT. x. Plantago anguſtifolia. Folia recentia, ſieca & ſuccus ſaporis 
funt nonnihil amaricantis, adſtrictorii & ſubacris. | 

Dicuntur in cibo cotta Phthiſicis profuiſſe. 

Infuſum eorum ſubfuſcum fiebat a Vitriolo Martis ; in altero experiments 


virideſcebat. 
Succus, ut & Latifoliæ coagulabatur a liquoribus alcalinis, ſed non æque 


{fluidior fiebat ab acidis. | 
Inter ſimplieia vulneraria principem locum tenet uſu tam externo quam in- 
terno, v. g. ſuccus vel folia contuſa ac vulneribus recentibus impoſita, vel 
etiam decoctum, is applicatum, non inflammari vel dolere permittunt, & 
nire conſolidant, nee minus etiam in ulceribus & abſceſſibus, quos egregie 
undificant, & ad conſolidationem perducunt. 
Magni etiam uſus eſt in Ulceribus linguæ, unde ingredi ſolet decocta pro 
gargarismis, familiaribus in Ulceribus tonſillarum, uvulæ & faucium. 
U ſu quoque interno in ſero lactis cocta in Ulcere inveterato ſinuoſo ſiccando 
utilis fair, | . | 
Radix adſtringens eſt & ſubdulcis. Infuſum ejus primo fiebat coloris fuſci, 
dein viridis cum Vitriolo Martis; & in Miſcellancis Curiofis proſtat exem- 
plum Matrone illuſtris, curantis Febres Intermittentes radicibus v, vj, ix, 
ad xj cum foliolis ij vel iij. Aceto per noctem infuſis, ineunte paroxyſmo 


febrili propinato. 


2. Plantago latifolia. Folia ſubadſtringentia ſunt, amaricantia, & forte 


aciditatem ac falſecinem quandam poilident : aliquantulum rubefaciunt Char- 
tam cœruleam & ſolutionem Heliotropii, atque infuſum eorum a ſolutione 


Vitrioli Martis viride fit, dein coloris fuſci. 
Succus quoque decantatus, colatus & inſpiſſatus prodit auſteritatem ſa- 


linam, & cum liquoribus alcalinia coagulabatur, contra cum acidis jJai- 
dior fiebat. 1 

Folia ambuſta & inflammationes refrigerant, ſpeciatim ad inflammationes 
& contuſiones oculorum valent, & a ruſticis uſurpantur in vulnęribus recen- 
tibus, & ad conſolidanda Ulcera inveterata; poſt Uſum Veſicatoriorum dolo- 
res mitigant & puſtulas, arte prolicitas, ſanant: experientia quoque comper- 
tum eſt, capitis dolores tolli linteolis, in ſucco madefactis & impoſitis. Uſur- 


pantur quoque in Ulceribus internis, & ad fuxus alvi, precipue dyſente- 
ram 


*. 


i 
7 
4 
* 
: 
- 
r 
i 
by 
ji, 
of 
" 
by * 
A 
N 
, 
4.1 
2 
p 
P10 
"Wu 
£ 70 
wy "4 
+" 
1 1 
1 
E 
1 
. 
76 1 
f 
$4.75 
5 SB 
Wy 5 
4 o 
7 +25 _ 
kt 5 
r 
MI 
1717 
Fe 1 
i 7 
F: 1 
1 5 * 
+ %, of 
g 4 
e 
* 
EA: 
TE 
=: 
1 
8 | 
f 18 
7 i by. 
£45 " 
i, 
7 
1 
1 
* N * 
4 * 
11 
ba 
1 
i 
i 
% 
: : 1 
> os 
"| 758 l 
2 
"Os 
+ % 
No N 1. 
4 $7 
20 
1 
0 7 
7 61 
45 
q N 
4 
Rite 
17 
e 
8 
97 
70 : 
1 
*: 
N 
8 
1 * 
Fig 
: 
Ly 1 
»S \ 
| 
| 8 
La 
++ 
| h 
E 
ay 
»1 30 
FL x 1 
'& $i: 
, - 
bs 2 1 
1 
9 + » 
; 4 
* 2 
5 : 
-» | 
bY : 
* i? 7 
1 
1 
1 81 
e 
4 i 
* 
1%; ar” 
+ T4) 
18 
1 7 
41 
irs : 
. I 
* 3 
bn : 
* + 
go 7 
; 1 
+ 
+ W707 
4 4 . 
7 
1 147 
1 
9 4 
* 
18 
1 


WW WIA TRIES NME DIe A 


riam & alias excretiones nimias: ſyrupus datur in ſputo ſanguinis, in vomitu 
ſanguineo & hamorrhagiis uterinis: porro & e foliorum ad ſtrumas 
laadatur. 

Et in uſu interno proſtant exempla in Miſcellaneis Curioſis Diarrhœæ bi- 
lioſæ curatæ anguftiÞle ſucco, per 3 dies ad Ziv ſumpto, vel foliis in jus- 
culo coctis. 

Radix ſubdulcis eſt & adſtringens: : infuſum ejus fiebat coloris fuſei, dein 
viridis cum Vitriolo Martis, & Chartam ceruleam magis rubefecit quam Fo- 
lia; unde & ab eventu ſimili experiment cum radice anguſtifolie concludere 
fas crit, ad uſum radicum attendere nos debere, æque ac foliorum, vel Po- 


tius præfetendas eſſe radices pro ſcopo adſtringendi. 
Semina mucilaginem fortem non, Cut:cula eſſe dicitur adſtringens; 


datur in pulvere & ad a] in latte pro remedio, ** ruſticos 3 in Al- 
vi fluxu. 


C. PLUMBU 1. Lead. | 

Molybdos Græcorum. Plumbum nigrum Pinio, nigrore tractantium manus 
inficiens, & ad differentiam Plumbi albi, quod eſt ſtannum noſtrum. 

Halitus Plumbi inter urendum nox1us, proinde cavendus oceluſis natibus. 
Fornacium Plumbi halitus peſtilens eſt, canibus ocyſſime, omnium vero me- 
tallorum muſeis & culicibus. Qui Plumbi ramenta aut loturam hauferunt fj- 

milia ſymptomata habent is, gue a Lithargyri potu, que vide ubi de Li- 


thargyro. 

— he GE diductum Plumbum per ſe athletarum exercitantium lumbis in- 
fſternitur ubi veneris ſomniis vexantur, nimirum haud obſcure eos refrigerans, 
Bractea tenuis, ex plumbo facts, probe Ganglio illigata, ipſum diſſipat. 

En ſimpliciſſimam N Vetcercs preparationem, Plumbum clotum dium, 

cjasque vires ex Diaſcoride, ſcil. 
Agquam in plumbeum mortarium conjicito, plumbeoque piſtillo cenfricato 
usque dum nigreſcat & limi modo craſſeſcat aqua, Per linteolum deinde 
eam trajicito, aquam identidem ſuperinfundens, ut quod detritum eſt totum 
trausfundatur. Sinito poſthec quod lotum fuerit conſidere, effuſaque priorc 
aqua, &, ſuperinſuſa alia, Cadmiz modo lavato quousque nulla ſuperlit 8 
do, conſormatumque in paſtillos reponito. 

Vis illi eſt refrigerare, adſtringere, ſpiracula Cutis obducere, mollire, concava 
explere. Oculorum deſtillationes & in ulceribus carnium excreſcentias com- 
peſcit. Sang7inem ſiſtit. Facit ad ſedis ulcera, condylomata & hæmor- 
rhoidas cum roſaceo, item ad ea, que egre ad cicatricem perducuntur. 


Confer Vires Ceruſſe. 
Cale. 


M A T ERNIE ME DES. 2 


Galenus de hac re fuſius ſic: 
Præparato Mortario, ſimulque piſtillo, utroque ex plumbo, in funde quem- 
libet liquorem & terito : id quod ex plumbo & liquore infuſo conſtabit 


multo erit frigidius, quam liquor ipſe fuerat. Licet autem & aquam, & vi- 


num tenue aquoſum & olzum injicere. Oleum purum inde fit craſſum & ni- 


grum. At, ſi etiam plus efficere voles, ſuccus refrigeratorius, oleum om - 


phacinum ſit, aut roſaceum, aut myrtinum. Sic optimum habebis remedium 
ad phlegmonas in ſede cum ulcere aut rugis, & ad eas, quæ in pudendis, 
teſtibus, & uberibus conſiſtunt: ſimiliter adverſus cæteras omnes fluxiones 
incipientes, que aut in inguina aut in pedes, aut in alium quemvis articu- 
lum decumbunt: ſed & ulceribus rebellibus utile eſt; nam ad cancroſa co 
utens virtutem medicamenti mirabere: & ſi. affuſo refrigninaninen ſuccorum 
quopiam, ut ſemper vivi, Lactuce, Portulacæ teras, multo utiliſ̃imum habe- 
bis medicamentum, | 

Plumbum Aſtum {ec paratur : 

Super quam tenuiffimas Plumbi laminas, fiftili novo inditas, ſulphur in- 
ſpergito, additisque aliis laminis, interjecto ſemper ſulphure usque dum vas 
expleveris, ſuccendito: flagrante autem plumbo, ferrea rude verſato, donec 
perfecte redigatur in cinerem, nihilque in plumbo non uſtum hæſerit; tum 
demum occluſis naribus eximito; alioquin halitus plumbi noxius ſentitur. 


Eosdem effectus habet quos Plumbum elotum, fed multo efficaciores: magis 


ſiecat, ſed habet etiam quid amari, & bonum eſt ad Ulcera rebellia; fi vero 
lotum fuerit, citra mordacitatem liccat, multo optimum medicamentum eſt, 
& ad Ulcerum impletionem, & ad eadem cicatrice obducenda. Convenit 
quoque chironiis, que vocant, ulcenbus, cancroſis & pus omnibus. 


NOTE. Speciſicæ gravitatis eſt ad Aquam ut 113 5 ad 1000, 

Ab omnibus fere acidis etiam tenuiſſimis ſolvitur, abſorbens acidum, & 

um eo conſtituens texturam nonnihil ſtypticam, ſen ſal dulce & nauſeoſum. 
Ab Acidis fortioribus non ſolvitur, niſi aqua diluantur. 

Non tantum ſolvitur in Acidis, fed caicinatum quoque in Olei:, & notan- 
dum, calces Plumbi facilius ſolvi in acidis vegetabilibus, quam Plumbum in 
forma metallica; quin etiam & vitrificatum in vaſis terreis corrodunt Aci- 
da vegetabilia, indeque qualitatem malignam ſolutionum ſaturninarum ac- 
quirunt. 

In lisivio alcali fixi quoque to cocti pars ſolvitur, authore Macquer, 

Solutio ejus, authore N. Groſs, in Mis Academia regiæ, ad es 
dum repoſita, exhibet pulverem virideſcentem, qui Aurum dealbat, ut Mer- 

Ee e curius, 


San ak N ” « 
— D at, Fant, ko 4 IIS $4.5 +44 WIS 23% a 
"a — % » a 8 8 * —* — 8 — 
. "EE << I > - . ” : ” 
— 5 > ” A n — 


— 


TR 
1 


— 3 
9 


. 
— 


. EE 
OT maar 


j 
wo 
178 


104 


. 


— — 


—— - Bn 


ws MaTijrin ins ME DIA 


curius, & parvos globulos Mercurii. Valentini notat, tanquam rem bene 


cognitam, Plumbum partibus mercurialibus præditum eſſe. 
Extus perſpirationem ſiſtit & anodynum eſt, valet ad eryſipelas, ambuſta, 


ad affectus pruriginoſos & intertriginem, Ipfindinen; & ad ſimiles excoria- 


tiones conducit. 
Vel interne ſumptum ut & Fumus ejus dolores creat inteſtinorum intolera- 


biles, Alvi pertinacem obſtructionem, cardialgias, lipothymias, ſudores frigi- 
dos, ſtupiditatem, convulſiones, ſepe deſinentes in . paralyſi & 


morte. 


c. POLIU M. 
. POLIUM anguſtifoliun Creticum C8 Paley of Candia. vel 


2. POLIUM maritimum erectum Monſpeliacum C. B. * or Moun- 
tain Poley. Summitates. 


Polium duplex facit Dioſcorides, montanum & alterum. Prioris deſcriptio 
adeo brevis eſt, ut Medici diverſis in locis alias aliasque plantas pro ea acce- 
perint. Apud nos plures ſunt ſpecies. Collegium Londinenſe alterutrum ſu— 
pra dictorum proponit, & forte ſine injuria, pro ſubſtituto Polii veterum, de 
cujus viribus hec apud eos: 

Graviter olet, non ſine quadam ſuavitate, amarum eſt & modice acre ac 


apud Galenum locum habet in 2 ordine calfacientium (e). 
Subſtratum ſuffitumve ſerpentes abigit; & apud Græcos herbam Polion 


- veſtibus inter ſeri mos erat, ad tineas enecandas. 


Romam afferri ſoluit, ſed in Italia natum fere æque bonum, preſertim ils 
annis, quorum univerſum ver humidum non fuerit, fed, ſicuti ſæpe contingit, 


æſtivo tempori ſimile. 
Ingreditur Theriacam, nec magis alia herba convenit medicamento, quod 


alexipharmacon vocant. ; 
Viride etiamnum impoſitum magna vulnera conglutinat, & ad nervos vul- 
Aridum ad rebellia Ulcera, 1s inſperſum, ſahat utpote leniter, 
Ad ſanguinis eruptionem five e pulmone ea fue- 
rit, 


neratos yalet. | 
ve ſine morſu exſiccans. 


— 


— 


W  . 


2 
2»2ü•ůñ(„—V—fc 


(e) Infuſum aquoſum Polii utriusque ſupra dicti per multos annos mecum aſſervatum, præter 
amarorem levem, aliquid quoque adſtrictionis prodere videbatur: nam eorum unum ab injecto 
ſale Martis a flavo colore acquiſivit branneum, & alterum a pat colore acquiſivit viridem. 


M AT E RIES MEDIC A py. 


fer ſive ex arteriis, prodeſt Poli faſciculus, quantum manu comprehendi po- 
teſt in tribus heminis aquæ decoctus, ad tertias redactæ, ſi quis inde cyathos 


tres dederit per triduum. 
Inter attenuantia & digerentia in Obeſitate nimia curanda locum habet. 


Succurrit venenatorum morſibus. Urinam & ſudorem movet. | 
Decoctum epotum alvum & menſes ciet, ſecundas mulierum, partusque 


mortuos pellit. | 
Succurrit Ictericis (F) & H. ydropibus inciplenibue4 in vino gecoctum, & 


Lienoſis ex aceto. 
Stomacho nocere vult Dioſcorides, contra Marcellus Polion prodeſſe Fwy 


chiei & morſui ventris cum melle tritum. 


NOTE. Præfertur Polium cretienm: utriusque odor aromaticus, gravius- 
culus, haud ingratus, ſapor amarus, ſubacris. 


C. POLYGONATUM latifolium C. B. Solomon's Seal. 
Graveolens eſt, & habet adſtrictionis, pariter acrimoniæ quippiam, necnon 
faſtidioſam quandam amaritatem explicatu difficilem. | 
Vulneribus efficaciter illinitur: quinetiam maculas in facie delet. 


NOTE. Polygonati Radix Odoris eſt gravis, fœtidi, ſaporis ſubdulcis, 
amaricantis, nec caloris vel acrimoniæ expers, maſticanti ſenſu hujus per ali- 
quot horas durante. 

In uſu cosmetico primatum ducit, cum vino vel aqua appropriata cocta vel 
inſuſa & illita. Fœminæ eo utuntur eodem modo, quo Amygdalis ad abſter- 
ſionem faciei, & decoctum uſurpatur pro lotione contra lenticulas capitis ſca- 
biemque infantum. Maculas morbillorum emaculare dicitur, rulnerumque 


cicatrices extergere. 
Cataplasma è radice kamibene W eſt in igWlarionibus & in omni 


contuſione, ſanguinem grumoſum efficaciter diſcutiens. 


C. POLYGONUM latifolium, vel mas Dioſcoridis & Plinii C. B. 
Common Knotgraſs. Sanguinaria Plinio, Sanguinalis Ceſſo. Herba Pro- 
ſerpinaca Apuleio, potius ſerpinaca a ſcrpendo, 


abet quid adftringens cum aquoſa humiditate. | 
| Sto- 


ꝗꝙ6—ũ— 


Ot ) Scil, in Ictero ex Obturatione, ubi febris abeſt; contra in inflammatione Hepatis nocet, 
KE 8 fs 


404 WaTERTE'S M E DIC * 


Stomachi fervori, ſanguineis . Ulceribus que ſerpunt, igni- 
bus facris, inflammationibus & recentibus vulneribus folia imponuntur. 

In calidis & flatuoſis capitis doloribus, ab ebrietate vel ab ardore ſolis im- 
ponantur duo ramuli Polygon! coronæ modo, vel polygono lævigato ex lactis 
cremore caput ſub veſperam inungito, ac ſuperponito 1 pellem, ſicque in 
craſtinum ſinito. 

In ſanguinis eruptionibus e Naribus herba injecta nari, vel ſuccus infuſus 
ſanguinem ſupprimit. ; 

Succus tepefactus inſtillatus fœminarum profluvia ſiſtit, aurium dolores mira 
efficacia diſcutit, iisdemgue purulentis prodeſt; & facit eximie ad genitalium 
ulcera cum vino, adjecto melle decoctus. 

Epotus ſuccus prodeſt eruentæ excreationi, choleræ, alvi fluxionibus & 
urine ſtillicidio, urinam efficaciſſime ciens: & epotus cum vino quoque ex- 
creationes cruentas & cujuslibet partis profluvium inhibet; contra ſerpentium 
morſus auxiliatur: datur in febribus contra periodos, una hora ante acceſſio · 
nem ſumptus. 


NOT. Folia inodora ſunt: quidam iis adſcribunt aciditatem : multum ru— 
befaciunt Chartam czruleam : recentia quidem aliquantum mucilaginoſa ſunt 
& ſubadſtringentia, ſed adſtrictio evidentius ſe prodit in decocto, quod quoque 
cum Vitriolo Martis atro- viride fit, cui experimento quadrat & alterum 
D. Alſtoni. Porro, | 

Succus mecum ſubſalſus erat & viridis, additoque Vitriolo Martis coloris 
magis fuſci ficbat. Depoſuit ſedimentum cum liquoribus tum acidis, tum al- 
calinis. Infuſum cum Oleo Tartari odorem urinoſum emittebat, argumento 
ſalis Ammoniaci. 

Radix indicia magis e auſteritatis exhibet, ſcil. ſubdulcis & auſtera, 


atque infuſum ejus cum Vitriolo Martis nigreſcobat 


Confer dicta de radice Plantaginis. | 

Polygoni decoctum Mammis puerperarum applicatur, quando pueros abla- 
ctant ad repellendum lac, & hæmorrhoides nimis fluentes ſiſtit. 

Camerarius ſuccum, pauco vino ſtyptico propinatum, contra vomitum ſan- 
guincum, aliis remediis fruſta adhibitis, maxime profuiſſe expertus eſt; v2- 
rum, quum apud Dioſcoridem dicatur, urinam ciere, ſuſpicatur Simon Pauli 
non fine cauſa, textum Dioſcoridis hie loci corruptum eſſe, præſertim quum 
ali qualitates ejus & ab ipſo decantatæ reclament, 


C. PO. 


WATERTES "ME BEER as 


C. POLYPODIUM. Polypodium vulgare C. B. Polypody. Latine 
Filicula. 


Radix auſtera eſt aliquantum, & guſty ſubdutcis, proinde facultatis eſt de- 
ſiccantis, ſed citra morſum. 

Trita luxatis efficaciter illinitur, & adverſus rimas, que inter digitos fiunt. 
| Aride farina indita Naribus polypum conſumit, authore Plinio. 

Purgandi vim habet, & inter evacuantia ſanis convenientia locatur. Mi- 
nute conciſa inſpergitur Oleri, Betæ, Malvæ, aquæ mulſe, vel ſalſamento, 
aut coquitur cum beta, malva, cum polenta, gallina, aut piſcibus ad alvum, 
vel in febri ſolvendam; vel ſiccata ante cibum comedenda datur, apud Oriba- 
ſium ad drachmas duas, 


NOTE. Radix odoris eſt mitis, quaſi oleoſi, ſaporis dulcis, ſubamari, 
ſubauſteri, ſubacris, nauſeoſi. 

Inſuſum ejus & ſuccus cum Vitriolo Martis virideſcebat : ſuccus cum liquo- 
ribus alcalinis ſpiſſior, non tamen clarus erat cum Acidis, nec albumen ovi nec 
ſalivam coagulabat. 

Videtur continere ſalem aluminoſum & ſaccharinum. Dulcedo heret in 
principio tum gummoſo tum reſinoſo, acredo autem & moderata virtus ad- 
ſtrictoria in reſinoſo. 

Experientia docet valde mediocriter purgare in juic-lo coctam. 

Præter vim leniter purgautem, quam in primis vlis Cx-rit, abitcrſor.a quoque 
virtute ſe commendat in viſcerum abdomiuis & pectoris pathematibus, v. g. 
in cachexia, liene tumido, ictero, infarctu glandularum m rum, malo 
hypochondriaco, tuſſi, aſthmate, vitiis renum & anomallis hæmorrliagicis 


C. POM PHO LTA. Nil vel Nihili Album. 


Veterum erat fuligo Cupri in parietibus camerisque fornacum ærarlorum 
collecta, que & hodie haberi poſſet ex officinis ærariis. 

Tutia Arabum, qui ſcilicet Pompholyga & ſpodium uno nomine Tutiam 
appellant: notandum vero, quod Pompholyx Græcorum à Tutia Arabum dli- 
verſa erat, illa enim læ vis erat & alba, ſed Arabum Tutia fla | 

Pompholyx & Spodos, authore Dioſeoride, ſpecis ſola difat, non genere 
nem, ſiquidem ſpodos quodammodo nigricat, & plerumque j ponderofior eſt, 
Pompholyx vero pinguis eſt & candida, infuperqu? evil. ut in aërem 
evolare poſſit. 

Optima aceto ſubacta odorem æris præſtat, & colore æruginem quodam- 
modo refert; 4 tangatur lingua ſaporem horridum preſtat, atque, ſi frau- 

Ee | dem 


fans MEDUC4 


dem non experta, ignito carboni imponatur, inferveſecns Kreum contrahit 
colorem. 

Vis ejus, ſummatim a Dioſcoride tradita, eſt adſtringe re, reſrigerare, EX- 
plere, purgare, ſpiracula cutis obducere, ac quadantenus exliccare, & 1 nume- 
ratur inter medicamenta, quz leniter eruſtas obducunt, 

Lota, omnis acrimoniæ expers, parum quid adſtringens habet. 

EX medicamentum prope omnium, que citra morſum deſiccant, fi elota 
fuzric, præœſtantiſſimum, quamobrem ad ulcera cancroſa idonea eſt & ad omnia 


maligna: ſummatim, ubicunque requiruntur medicamenta ſuaviſſima minime- 


que mordacia, ut ſunt univerſa ſedis ac pudendorum ulcera contumacia; in 
nervis per directum, non per transverſum diviſis & denudatis, ubi Calx ſæpe 
elota & Pompholyx elota, atque in largo roſaceo liquata, adhibenda; hinc 
Pompholyx lota ingreditur Emplaſtra ase mulierum ac aliorum mol - 
lium corporum Ulceribus convenientia ad cicatricem fine dolore inducendam : 
binc in Ulceribus caneroſis adhibetur Lac, Pompholygi admiſtum; & albu- 
men ovi miſcetur Pompholygi clotæ, tanquam anodynæ, in Ulceribus re- 


bellibus. 


Confert & pompholyx achoribus cum dolore: inditur & collyriis, que ad 
oculorum imponuntur fluxiones acres, * bullas ſeu puſtulas in eis natas 


aut ulcera curant. 
Lota commoda eſt ad corroſas dentium gingivas: & igni ſacro med=tur 


Oeſypum cum Pompholyge & roſaceo. 


NOT. Noſtra conſtat præcipue e Berben Zinci, veteribus incogniti, 
cam exigua quantitate Cupri; proinde, quum Veterum Pompholyx erat me- 
rum recrementum Cupri, noſtra minus acris eſt, deſiecans tamen, ut Pom- 


pholyx Veterum. 
Inſipida eſt & inodora: omnes virtutes deſiccativas Tutiæ poſſidet, ſed 


minus acrimonie, proinde preſtantior i in collyriis. 
Uſu interno, authore Lemery, vomitum ſatis violentum excitat, aliquando 


in febribus intermittentibus data a Iſs ad 3ijj. 
Legitima raro in officinis noſtris extat; vera non, vel parum ebullit cum 


Acidis, adulterata vero valid, ut noſtra. 


C. POPULUS nigra C. B. The black Poplar. Gemmæ. 


Dioſcorides Populi albe & nigre meminit, addica nulla deſeriptione; Pli- 
nius albe, nigre, Libycæ. 
Nigra fundit Reſinam exiguam, quæ acopis & malagmatis miſcetur; & 


forte memoratu dignum eſt, quod Diaſcorides prodit de lachryma Populi, etſi 
errore, 


, 


N ATEX IESE 1 a 


errore, quatenus ſpectat ad generationem ſuccini, ſcilicet, ,, Attritu jucun- 
„ dum odorem ſpirat, & colore aurum æmulatur. Tritum potumque ſto- 
„ machi alvique fluxiones ſiſtit . Talis enim fere eſt humor flavus viſcidus 
ex oculis Populi nigræ noſtræ inſpiſſatus. | 

Ex Gemmarum flavo & viſcido humore, ſcil, ex gemmis Populi & herbis 
refrigerantibus Officine Unguentum Populneum conficiunt ex Nicolas My- 
repſo, de quo Unguento hee ille: „ Somnum conciliat, febrientibus caput 
„ propter calorem inunctum temporibus prodeſt: febricitantibus plantæ ma- 
„ nuum ae pedum, & pulſus inunguntur “. 


NOTE. Folia, tum recentia, tum ficea, ſubadſtringentia ſunt eorumque 
infuſum & decoctum cum Vitriolo Martis viride fit. 

Surculi extremi & Germina primo vere prodeuntia, glutinoſa ſeu reſinoſa 
ſunt, odoris grati, mitts, ſtoraci fere ſimilis, ſuccum præbentia flavum, bal- 
ſamicum, in Spiritu Vini ſolubilem, cujus Extractum reſinoſum fragrantis «it 
odoris, guſtus ſubacris, Baifama multa exotica viribus æquiparans. Huic tri- 
buirar vis attenuans, emolliens, obtundens, anodyna, & Tinctura cjus cum 
Spiritu Vini parata, præſtans eſſe remedium dicitur contra Alvi fluxum vctc- 
rem & Ulcera inveterata, data ad zj in juſculo mane & veſperi. 


c. PORRUM. 


1. PORRUM capitatum C. B. Porrum capitatum Plinii Lermolao. 
Leeks. | 


2. PORRUM ſectivum latifolium C. B. Porrum ſeQivum Plinii Ce/c1- 
pino. Cut or unſer Leeks, Gerard, 
Hæc duo genere non differunt, cum ex eodem ſemine generentur, & cul- 


tura ſolum diſcrepant, quia id quod ad culinaria juſcula ſœpius detender! ſolet, 
ſativum aut ſectile Columeliæ & Pailadio nominatur; quod vero capitatum fer? 
debet, non tondendum, & autumnali tempore travsferendum, etiam Plinio 
menen e, | | 

Tedum ſui movent ob odorem illiberalem, quen veſcentes expirant, qua 
de cauſa Martialis Tarentinum accuſavit. 


% 


Fila Tarentini graviter redolentia Porri 
Edifti quoties, Ofcula clauſa dato. 


Porrum eſt olus acre, attenuans, & pravus cibus donec coquatur. Corpus 
caliacit, humores crafſos tenuat, lentos incilit. 


brem aliquando ſuſcitavit; proinde abſtineant ab cjus uſu alleuo biltof, ſolis 
ö | emm 


Utus jus immoderatus fe- 


1 
1 
15 
* 
11 
it 
* 
wn] 
25 
i 


4 
; 
7 
4 
4 * 
1 
q 
0 0 oy 
$4 

1 4 

4* 
j4 

F; 
* 

7 
FM 
Fl; 
i. 
'F 

4 
„ 
n 
Fes 
. 
8 
. 
vv 
6 
244 
A 
0 
1 
vg? 
IF; 
A; 
9 2 
27” 
$ 
3 
11 
4 
14 
4 
f. 
Jos 


WA TERTES MEDIGA 


enim, qui vel ſuccum * vel erudum ae eraſſum & lentum accryarint, 
convenit. a 

Ructum acidum ſedat. 

Ut reliqua acria locum habet inter ciborum Obſonia, v. g. Laftuce * 
ſtum: & in piſcium cartilagineorum preparatione admiſcetur; additur quoque | 
Farri ad cor rigendum ejus lentorem: ut & cum anetho Priſanz, --Urinam cier. 

Jritum, in aqua dilutum, cibo dat Hippocrates in Lacte extincto: quo fe- 
cunditas mullerum dicitur auger). | 

Inflationem facit: tumultuoſum ſomnum _ Oculorum aciem hebetat. 

Contritum ex melle ulcera purgat. 

Ori vulye Succus admotus Menſtrua ducit, necnon bibendus datur ad eun- 
dem effectum apud Hlippocratem. Coma <jus, in aqua maris & aceto cocta, 
in deſeſſionibus ad præcluſioncs vulvæ & duritias utilis habetur. 

Succus inter purgantia locatur a quibusdam, diciturque ſanguinem educere, 
& lædere exulceratam veſicam renesque, 

Cum elixum fuerit, acrimoniam deponit, nec ſucci pravitatem amplius reti- 
net, fed aliquantum nutrit. Urinam ciet & alvum movet: datur in puerperii 
purgamentis in grumos coactis, & dolore in imo ventre, 

Cum ptiſana coctum, aliterve in cibo ſumptum eorum, que intra thoracem, 
excreationes juvat; & probe coctum pro victu . in moderatioribus inflam- 
mationibus (aſperæ) arteriæ. 

Contuſi ſuccus expreſſus cum oleo decoctus & epotus plurimum tuſſientibus 
prodeſt. | 

Folia ſectivi cruda, demptis BEI Gas: pane aſſidue manducata, Uye 
deſtillationi proſunt. 4 


NOTE. Cepas & Allium imitatur, duck magis fœtidi quam Cepa Cox 
Qum, bis mutata aqua, dulce fit, & multo minus inflans: crudum enim difficilis 
eſt concoctionis ob phlegma viſcoſum, unde flatus excitat, & mala capitis, 
ſomnosque turbulentos affert, & viſui officit. 

Lac & Butyrum animalium comedentium odore ſuo inficit. 

Acrimonia ejus non elevatur, ſed perit inter deſtillandum. 

Applicatur ambuſtis, licet enim calidum fit, mira vi impreſſum caloris ve» 
ſtigium ad ſe alliciens aufert: applicatur quoque ad promovendam ſuppura- 
tionem ; necnon ad hæmorrhoides diſcutiendos cum butyro frixum vel coctum; 
& ſub cinere coctum in folio Braſſicæ, vel in ſartagine frixum cum aceto ap- 
plicatur lateri in pleuritide. | 

Succus & Decoctum corrodit & comminuit Calculos etiam duriores infuſds, 


etſt minus quam Aqua Calcis. : 
N Uu 


A. 


NATERTES M BEL as 


Uſa interno mucilaginem pulmonum attenuat; & ſuccus feliciter propinatus 
Fuit in hydrope. 1 

In cibis admodum utile, ſi folia tuſa aceto temperentur: ſcorbuto adverſa- 
tur; phlegma ventriculi & uteri incidit & attenuat; ſemen genitale calefacit 
& auget. 


C. POR TULACA latifolia ſeu ſativa C. B. Purslane. 


Plinius Portulacam cum Peplio, herbi diverſiſſimà, confundit ; cauſa 3 
ris, quod aliqui Peplion Portulacam agreſtem vocarint: confundit quoque vi- 
res ſylveſtris cum Portulacæ fative viribus. 

Frigida & aquea temperie eſt, paucæ particeps aciditatis, lentorem habens, 
nec ſolus pre lentore exprimi poteſt, unde, dum in mortario tunditur, affun- 
ditur ei humoris quippiam, que tenuis aquoſæque ſubſtantiæ eſt, qualis eſt 
uve immature roſarumve ſuccus: & hine ſuo lentore, morſus experte, den- 
tium ſtuporem, qui ab acidorum ſuccorum contactu, vel ex acriore acerbove 
aliquo cibo ortus eſt, ſanat. | 

Fluxiones repellit, maxime bilioſas & calidas, cum, eo quod mutet eas, & 
in qualitate alteret, magnopere refrigerat. Impoſita cum polenta capitis 
doloribus, ac tum oculorum, tum aliarum partium inflammationibus auxilio 
eſt. . Ad capitis dolores, ab æſtu ſolis obortos, cum roſaceo aut ſimplici 
Oleo irrigatur, & fervente æſtuanteque vehementius capite fotus adhibetur 
ꝭ ſucco & aceto. | 

In Eryſipelatis quoque auxilio eſt: linteo duplicato infuſa, extrinſecus exten- 
ſa ſuper locum, v. g. Hypochondrium, nec diu ibi morari ſinendum, ſed ubi 
tepidum evaſerit, illo abjecto, alterum ſimili modo imponitur, quod agen- 
dum usque dum æger ſe in profundo refrigerari ac ſiti liberari perſentiat: 
& in Eryſipelatis affectione, oborta propter duri ſtercoris excretionem, ex- 
trema recti inteſtini parte læſa, in clyſtere, oleo & ovo commiſtis adhibetur, 

Ad Aphthas in pueris ſimpliciſſimum Pharmacum ef Portulaca, melle tina 
& manducata, vel cibis permiſta in Aphtha inflammata. 

Ad genitalis ſeminis proſluvium & impetus Veneris ſolvendos ſuccus, Ce- 
rato permiſtus, totis lumbis inungitur. 

Authore A#tio, in æſtuoſis febribus commodat, fi ſuper os ventris totaque 
præcordia imponatur; & ſi probe teratur, adjecto ovo crudo una cum vitel- 
lo & candido, admiſtoque roſaceo acetique momento, e veſtigio non vulga- 
rem lenitudinem inducit in febribus ardentibus, fi corpus univerſum inde illi- 
niatur, imo penitus extinguit ut neque amplius ulla exacerbatio contingat : ac 
ſuccus epotus in febribus efficax. 

Olus eſt frigidæ humidæque nature, temperamentg atque anni temporibus 

| FEE | calidis 


arise 


calidis accommodum, nutrimentum habens exile, idque frigidum, humidum 
& glutinoſum. Stomachi & inteſtinorum eſtuationem, dolorem, fluxionem- 
que demngt, præ ſertim fi bene coquatur & edatur ex aceto. 

Ut ubi ab alvi fluxu exolute fuerint vires, ha reficientur Portulaca, ab- 
jecta ſæpius aqua excocta, utpote victu craſſo; fic enim ſiſtit alvi fluxum, ſi 
cum aceto, aut uvarum immaturarum ſucco eee 

Valet & diu multumquèe cotta contra teretes lumbricos, eruentam excłea- 
tioncm, dyſenteriam, itemque ad hæmorrhoidas, ſanguinis eruptiones, mu- 


tebre profluvium, & ad ſepis morſus. 


VOTZ. Condimentum . ejus ſimplex, authore Trago, æque utile oft & 
2:que grati ſeporis, ac quod ex Cappari & Oliva conficiunt Galli & Itali. 

Folia mucilaginoſa ſunt, ſaporis ſubacidi, ſalini: talis eſt & ſuccus, 
Caulcs ſpeciaum ſaporis ſunt ſubſalſi, inſtar ſalis prunelle, & ex decocto 
alem, Nitro ſimilem, eductum fuiſſe author eſt D. Crants. 

Ad Sedi naturam accedit: vulneribus impoſita precavet inflammationes: 
tonlilarum & oris ulcera ſanat: maſticata & comeſta ſanguinis eruptionem 
e gingivis in ſcorbuto compeſcit: dentes mobiles firmat. 

In ſtupa cannabina impoſita, eſt utiliſſima ad provocandum ſomnum i in in- 
fantibus, qui ob nimios calores dormire nequeunt. 

In ardore ventriculi cruda comeſta egregium eſt euporiſton, unde Itali, 

11Jusmoal affectibus Ob caliditatem loci obnoxu, portulaca in acetariis ſuis 
utuntur. 

In ſcorbuto putrido, in febribus ardentibus, & in ardore Urine valet; ac 
ſuccus inſpiflalus, in pilulas redactus, 3j ponders exhibitus, renes potenter 
deterget, authore Riyerio. | 

Si copioſe ſumatur in cibo impetus Veneris reprimit; & facei 5 3j dantur 
ad ſiſtendas hæmorrhagias quascanque ſpeciatim hemoptyſin. 
1 acrioribus commode ſociatur ad acrimoniam eorum tem. 


D. PRIMULA Veris. Verbaſculum Mane majus ſingulari flore 
C. B. Primroſe. 


Flores odoris ſunt mitis, grati, aromatici. "hi deſtillata quoque odoris 
et mitis, aromatici : decoctum reſidui a deſtillatione dulce eſt & adſtrin— 
gens, ac cam Vitrioio Marius ſtatim virideſcit, & acre eſt in gutture: hoc 
quoqus ſabvam tingit colore favo, & Extractum manus inficit eodem co- 
hre, faporis eſt dulcis & ecris in gutture per horam. Succus maculas facie 
tleterget. | | 

Tartis 


* 4A T 1 E 


artis dulcem, gratum ſaporem dant. 
Ex his cum butyro Mail fit Unguentum, i in inflammationibus, . 
recentibus & contuſionibus utile. 

Uſu interno Aqua & Conſerva blandum conciliant ſomnum, & egregiam 
præſtant virtutem in epilepſia & affectibus ſpasmodicis. | 

Foliorum, ut Radicis, contuſorum odor aliquantum penetrans eſt, fapor au- 
ſterus & acris in gutture per horam, & pro errhino, authore F pero, jnſtar 
Ellebori operantur. Succus ſaporis eſt aliquantum ſalſi & calidi, atque ab 
affuſione liquorum alcalinorum aliquantulum coagulabatur. 

In Acetariis, primo vere quando folia tenella ſunt, comeduntur; & folia 
adhuc tenera, cum ſale, oleo & aceto commanducata, alvum adſtrictam 
laxant. 

Horum & florum ſuccus cum p. æ. Lactis, naribus frequenter hauftus, Ce- 
Phalalgiam inveteratam, aliis non cedentem, curavit. 

Radix contuſa aliquantum viſcida eſt, & inter contundendum odoris pene- 
trantis. Suecus adſtringens eſt, amaricans, acris in gutture per horam. 

Sicce in autumno collectæ 3j{s in Alla aut Vino emeticum eſt, inſtar Afari, 
fed tutum, authore Gerardo. 

Decoctum in zythogala aut alio vehiculo idoneo, dicitur remedium eſſe in 
vertigine. 


D. PR UNELLA major folio non diſſecto C. B. Se, heal 


Quidam ei adſcribunt viſcoſitatem & ſaporem ſtypticum cum tantillo amari- 
tudinis; mihi ſummitates ſubadſtringentes, & decoctum obſcure ſalini ſaporis 
erat, & ulterius protractum ſubadſtringens, ac cum Vitriolo Martis virideſce- 
bat. Chartam cæruleam rubefecit: ſuccus quoque ſubſalſus erat, viſcidus, 
& nl mutationis paticbatur a liquoribus acidis vel alcalinis. 

Extractum ſubacre erat, & maſticanti ſentiebatur inter dentes quaſi ſabu- 
joſum quid, vel friabile ni ſacchari candi: an a ſalis eſlentialis copia, ut 
in Acetoſa & fructu Berberis? Porro, ſalis fixi ingentem quantitatem exhi- 
buit, ſc. 2 Ziſs gr. xv, falis lixivialis Dij gr. xij. Hine de hac planta fic loqui- 
tur Boerhaayius: Vires habet ſcabioſe, planta molliſſima & ſaponacea, aliquid 
Flint nitroſi in ſe habens, humiditate laxans & ſimul aperiens, unde in omni 

orbo rigido, fi 1CCO, & in omni ys convenit. ‚ 

Ulus ejus præci due externus eſt, v. g. apud ruſticos raſa, vel eum axungia 
trita & applicata vulnera conſolidat & ſanguinem ſiſtit; privatim lotio ex 
ca in vulneribus a ſclopetis laudatur, ereberrimeque u ſurpatur decoctio in an- 
Sina, aliisque ons & faucium inflammationibus, ardorem extinguens, iti. 


demaue in Ulceribus oris, & aphthis, in Ulceribus putridis ſedis & pudendo- 


FFF 2 rum; 


8 
e 


„ \ 
F* 


a: MATERIES ME DIC A 


rum; & decoctum vel ſuccus ad gingivas ſcorbuticorum exulceratas, abſter< 
gens & conſolidans; ſpeciatim a ſananda Angina nigra, de Brun Germanis 


dicta, in gangrænam vergente, nomen Brunella obtinuit, & apud noſtrates 


Leannavan beug, ob vires ejus in curanda febre, Little Fever dicte, vel Inter- 
mittente, in ſero lactis propinatæ. 


C. PRUNUS Damaſcena offie. Pruna magna 408 atro cerulca 
0. B. The Damask Prune. 
Ex Syria ad Venetias ſicca adferuntur, ſed raro *. nos ; inveniuntur; eo- 
rum autem loco Gallica uſurpantur. Græcis Coccymelea. Pruna omnia poſt 
Catonem cœpiſſe author eſt Plinius. 


2. PRUNUS Gallica offic. Prunus C. B. domeſtica Ger. The common 
Prune or Plum tree, 


Prunus tum ſativa, tum ſylveſtris nota fuit Pioſcoridi, qui inter ſativas præ- 
fert Damaſcenas, quas alvum adſtringere, Galenus contra alvum ſolvere, ait. 
Hinc Pruna noſtra Gallica recte ſubſtituuntur Prunis Damaſcenis Galeni, ſed 
non Prunis Damaſcenis Dioſcoridis. | 

Matura ſuavia ſunt, immatura acida, acerba aut amara. Parum nutriunt oh 
multitudinem humiditatis. Humida ſunt & pituitoſa, potiſſimum ſi cruda, 
non elixa, mandantur. 

Alvum ſubducunt matura, tum humiditate ſua, tum lentore, preſertim re- 
c2ntia, arida minus, ventrem tamen palam ſubducunt, etiam Damaſcena ſicca- 
ta, authore Galeno, minus tamen * dulcia, præſertim Hiſpana, que 
duleiora. 8 

Refrigerant quatenus acida, etſi modice dulcia, & proinde ad corporis 
ſquallorem caloremque æſtivo n curandum commode ſumi poſſunt, & ad 


ſenum alvum ſolvendam. 
Ad alvum dejiciendam confert, poſt 10 —_— Viws dulce adhibere, 


non autem ſtatim poſt prandere. 


NOTE. Pruna Damaſcena & Gallica. Loco Damatcenorum nobiſcum 
uſurpantur Pruna Gallica, dulcia, ſubacida, — acida, ampliora & dul- 
ciora, quam vulgaria. 

Salinis, ſubacidis particulis, cum tenui ſuavique mucilzgine temperatis, exu- 
berant, & Muſtaceam pene indolem referunt. Acrimoniam humorum ob- 
tundunt, ſitim mitigant, ſalubre euporiſton in ſiccitate alvi & ardore bilioſo. 


Proſtat Hiſtoria Mulieris in Miſce! /laneis —"—_ que Pruna Damaſcena 5 
| INEDat 


WATETRITES ME U as 


mebat in cibo, quod quoties fecit, toties urinam absque dolore aut ardore 
craſſam & nigerrimam reddidit. | 

' Brignolenſia flavo-rufeſcentia mixti ſaporis gratiſſima C. B. The Prune! lo, 
ab urbe Brignols in Provincid dicta, magis acida ſunt quam Gallica vulgo 
dicta, ſed faporis acido- vinoſi cum dulcedine: refrigerant magis, ſed citra 


alvi commotionem, adeoque eſui aptiora; & refrigerium gratum 2 in 


febribus. 


c. PRUNUS ſylveſtris C. B. The Sloe tree or Black thorn. 


INT cou ,e& G,, quod rotunditate & magnitudine Cocci mal fe- 


t: Viigilio 4 Gcorgic. Spinum. 

1 evidenter adſtrictorius eſt, & decoctum poſt maturitatem exũc- 
catarum baccarum collutione & gargarizatu uvam, gingivas & tonſillas, flu- 
xione laborantes, reprimit. Cum ſapa decoctæ ſtomacho utiliores reddun- 
tur, & ad cohibendam alvum aptiores. Vel ſi in vino auſtero decoquantur, 
ita, ut triens ex hemina ſuperſit, alvum & tormina ſiſtunt. 


NO rx. Fructus viridis acidus eſt, valde auſterus & pulchre ruber: ſuc- 
cus albumen ovi, ſerum ſanguinis, ſanguinem ipſum & ſalivam coagulat. Cum 
liquoribus alcalinis coagulatur, cum acidis rubrior & clarior fic. Chartam cæ- 
Tuleam rubefacit æque ac Alumen. 
uidam ex hoc parant Acetum fortiſſimum, ſeil. ſucco ex immaturo expres- 

ſo, & per Alembicum in Balneo Mariæ dephlegmato. 

Succus, caſu in oculum illapſus, Nubeculam albam deſtruebat. 

Edendo non ſunt hi Fructus, donec a gelu matureſcant. 

Succus inſpiſſatus differt ab Acacia Ægyptiaca in hoc, quod non tantum 
in Aqua ſolvatur, ſed & in ſpiritu Vini rectificato, quum Acacia dicta non 


lolvatur in ſpiritu Vini. 


7. 


Exſiccati & pulveriſati, Vino infuſi, dic untur egregium eſſe diureticum, uri- 


nas mire pellens. 
Authore Trago, nihil reperitur efficacius adverſiy Vini penduli vitia, quam 


Pruna ſylveſtria, hoc modo uſurpata. Pruna, antequam colore flavo tingan- 
tur, leguntur & in mortario tuſa, pro magnitudine vel exiguitate vaſis, multa 
aut pauca vino injiciuntur, cumque probe vino agitatione proba commixta 


ſuerint, obturatur vas per dies vii vel x: tum intra paucos dies Vinum re- 


ſtituitur 
TN Amari funt & odoris api grati, Ratafia dicti, ut Perſicæ flo- 


s, quibus quoque viribus fimiles ſunt, feil. recenter collecti in ſero lactis 
_ Vino inſuſi & repetita infuſions florum recentium vel þlande ebulliti 
e FEE 1 : gra- 


I: 
#1 
; 
4. 
\p 
of + 
1:8 
- 
by #2 - 
# 
1 
Ws 
1 
TH 
4B 
448 
N 
107 
bl! 
. 
li 
if 
4*9 
#5 
1 
4k 
bl 
1248 
SE 
JER 
U 


——— — 


A 


- »% N 
nx 
* 4 


— 0 4 es — 


nm as s * — p - 

Nan 3 =; = * 

2 * N _— 
En ne eee en We gt => —— 


wm 
— 4 „%ꝙ!t EIS 


— 


* TEM 
- * 
0 we 0 5 © 
BEES —ꝛ——ů MBE ͤ — RIEL SGT 1 Io Ore. 
- . vas Soren hn EO ro rot 
* 
18 1 


— — 
— 2 —— 


£m 
* — on aaa ny 
> . — — 


mz n 
— — — 8 — 


— = 
— — 
” 


114 WATERIES MEDIC A 


gratum ſunt catharticum, i in infantfbus ad 3j vel ij, ſed exſiccati & ſyrupus 
vetus purgantem vim amittunt. 

Tragus refert, ſibi plurimis experimentis compertum eſſe, Aquam horum 
deſtillatam, vel cui Flores recentes vino forti per noctem infundebantur & 
in balneo Mariæ deſtillabantur, ſingulare remedium eſſe in pleuritide & peri- 
pneumonia; necnon in Cordis & ſtomachi doloribus, compreſſionibus & pun | 
cturis; Chomel idem teſtatur de infuſo eorum per biduum in Vino albo, ab 
Ziv ad vj & ſudoriferum eſſe: porro & renum ſabulum educere dicuntur. 


C. PSTLLIUM majus erectum C. B. Latinis Herba pulicaris, yel 
Pulicaria, Fleawort, 

Fama eſt, ſi recens herba domum importetur, pulices arceri. Tuſa cum 
adipe ſordida malignaque ulcera expurgat. Succus fluxione infeſtatis & ver- 
miculoſis auribus ex melle prodeſt. 

De ſemine præcipue agunt Veteres, & quidem de uſu ejus externo: 
Acetabuli menſuram tritam in duabus aquæ heminis macerari oportet, ac 
ubi aqua ſeſe denſaverit & lentorem contraxerit, illini, utpote ad refrigeran- 
dum, inſpiſſandum & molliendum conveniens. 

Eſt quoque hæc Herba contra Eryſipelata efficax, oculis lachrymantibus 
utilis, fronti illita epiphoras ſuſpendit, inflammariones uteri lenit. 

Quin & uſu interno, in Tenesmo bibitur Pſyllium in aqua. 

Articulorum morbis, parotidibus, tuberculis, œdematis luxatisque illitum 
auxiliatur, & capitis dolori cum roſaceo, aqua aut aceto impoſitum. Entero- 
celis infantium ac prominenti umbilico, illitum ex aceto, medetur. 

Apud Dioſcoridem, in libro ſexto Editionis Caspari Bauhini, Pſyllium recen- 
ire E Venena uſu interno, ſcil. epotum: proinde de hac re audiendus 

ſt NMeſue, qui longe fuſius & clarius fic : | 
„Piyllium compoſitum eſt ex duabus ſubſtantiis, 

„I. Exteriore, expanſa ſuper corticem infrigidante. Quod ex eo conquas- 
facurd eſt cum aqua fontium frigida fit mucilaginoſum, bibitur & ſolvit 
ventrem, ac confert febribus inſlaminationis multæ, ſitive vehementi, & 
ſedat inflammationes ſpiritualium; ; lenit pectus. Ipſius potio eſt a 3j ad 
„ 3iij. Timeat autem ipſum cujus debilitata ſunt viſcera, 

„Conquaſſatum cum aceto conſert apoſtematibus calidis, eryſipelati & 
formicæ, ſedat inflammationes omncs proprie cataplasmatum ſpecic, & fi. 
mikter ſodam ( 20 vehementem. 


$5 


57 


. Sub. 


anaaa od 


{'g ) Capitis dolorem, 


hf 


3 


u ATE RI E M une 


„II. Subſtantia ejus interior medullaris eſt, calida & ficca in quarto gra- 
„ du, & eſt acuta, vehementer inciſiva, rubrificativa, alterativa, & eſt de 
„ genere veneni; proinde contritum potui nulllo modo propinaadum eſt, 
„ deoccultat enim contritio ejus ſubſtantiam ejus medullarem excoriativam 
„ & ulcerativam ”. | 


NOT. Folia recentia viſcida ſunt & graveolentia. 

Semina faporis ſunt valde mueilaginoſi, ſimulque acris & nauſeoſi: exigua 

eorum quantitas, v. g. 2j ad Ziv aquæ conſiſtentiam lubricam & unguinoſam 
inducere valet, que Mucilago feliciter adhibetur in filluris labiorum, lin- 
guz, mammillarum excoriationibus, ambuſtis & ophthalmia ſicca. 
Verum, præter mucilaginem inſignem, maſticanti ſentitur quoque acrimo- 
nia, ſatis diu durans; & Authores plures graves vim Alvum movendi ei tri- 
buunt, & hinc utile compertum eſſe in diarrhea ac dyſenteria, utpote recre- 
menta eyacuans, & ſimul acrimoniam humorum temperans. His adſtipulatur 
Experimentum Spiritus Vini, extrahentis ex hoc femine materiem acrem ſapo- 
ris ingrati, a mucilagine diſtinctam. | 

Contra Meſuen moderni ſedem acrimoniez locare velle videntur in Cortice. 

Utcunque Pr. Alpinus teſtatur, Ægyptios frequentiſſime uti Mucilagine, 
Aqua Roſarum extracta, in febribus bilioſis ardentibus, pleuritide, peripneu- 
moniz, diarrhea & dyſenteria, unde Dioſcoridem & Meſuen redarguit, qui 
Venenum ei ad{cribunt, 


C. PTA RM ICA vulg. Park. Dracunculus ſerrato folio pratenſis 
C. B. Sneeze- wort. Baſtard Pellitory: nonnullis Gooſe - tongue. Raii Sy- 
nopf. Stirp. Brit. | | 


A. 
* 


Pro ſuccedaneo Ptarmicee Digſcoridis admitti poteſt, etſi locus natalis vix 
conveniat. Temperies ejus eſt calida & ſicca. Capitulum & flores ſuo acri 
odore ſternutamenta excitant. | 5 | 

Folia viridia cum floribus, ſi contundantur, ſugillata & reliquas ecchymoſes 


digerunt. | 


NOTA£. Folia odoris ſunt leviter aromatici, ſaporis ſubſalſi, ſubadſtrin- 
gentis & diu maſticanti penetrantis, inſtar radicis Pyrethri, ſed mitioris, & 
non diu durantis. | 

Succus partim coagulabatur tum ab Acidis tum ab Alcalinis. 

Decoctum odoris & ſaporis ejusdem eſt, & cum Vitriolo Martis vi- 


rideſcit. 
| | Herb 


416 rns ME DICER 
Herba cruda additur Acetaris, ad frigiditatem eorum temperandam & cor - 
Agendam. 
Flores odoris ſunt evidenter aromatici, ſaporis amari, dein calidi, inſtar 
radicis Pyrethri. Eorum decoctum odoris eſt ut ſupra, * ſaporis adſtringen- 
tis, calidi & cum Vitriolo Martis virideſcit. 


Errhinum eſt & apophlegmatizans, præcipue Flores; & radix manſk den- 
tium dolores mulcet & pituitam detrahit. Viribus Pyrethro accedit, & in 


Ejus defectu uſurparr poteſt. 
c. PULEGIUM lhatifolium. C. B. Penny royal or Pudding graſs. 


Pulegium Latinis, quod ejus flos, recens incenſus, pulices interficiat. 

Herba acris eſt & ſubamara. Odor ejus nauſcam prohibet. In aceto 
incoctum naribus lethargicorum admovetur, & ad recreandos defectos animo. 
Olfactu quoque capita tueri contra frigorum æſtusque injuriam traditur. 
Sic Apuleius : Herbam tecum, aut ſuper aurem, aut ſub annulo portato: 
hoc & hyeme tota facics, nec gravedinem ſenties, nec perfrictionein: & 
Xenocrates Pulegu ramum, lana involutum, in tertianis ante acceſſionem ol- 
faciendum dari, aut ſtragulis ſubjici, & ita collocari #grum Inter remedia, 
tradit, | 
In victu uſus ejus eſt inſignis, unde ſecundum locum inter Olera attenuan- 
dia tenet, ſcil. poſt allium, cæpam, &c. & concoctiones juvat : fic Lens 
ſuavior fit, & concoctu facilior, adjiciendo Pulegium: in jecore & liene ob- 
ſtructis exhibentur ficus cum Pulegio longe ante cibum: & ſi aquæ inſalubres 


blibendæ ſint, tritum inſpergitur. 


Valde tum excalfacit, tum extenuat: illitum enim rubrificat, & G quis diu- 
tius toleret, exulcerat quoque, In balneis ad calefaciendum adhibetur. Fo- 
rinſecus, cataplasmatis modo, impoſitum tum iſchiadicis, tum alios perfrige- 
ratos rubrificat, & podagris ſubvenit impoſitum donec rubeſcat locus. 

Quod vero extenuct ſatis indicat cum humida crafſa & lenta ex thorace & 
pulmone excreatu ſacilia faciat, menſesque moveat, & cum Cerato varos ex- 
tinguat: lienoſis cum ſale utiliter illinitur: & contra inflationes duritiasque 
vulvz in deſeſſiones convenienter adjicitur. 

Porro, decoctum ejus lotion? ablutas prurigines mitigat, & converſas vul- 
vas corrigit: ad partum difficilem Pulegi faſciculus in aquam mittatur, & in 


ea mulier inſideat. 
Illitum cum polenta nflemmationes omnes ſedat. 
Uſu interno eſt diureticum valde, & ſudorem provocat ; alvum moverc 


zuthor eſt Hippocrates, Potum menſtrua, ſecundas * partus ejicit. a 
vulſis 


MATERIES MEDICA ar; 


vulſis auxiliatur. Nauſeas, ſtomachique eroſiones ex poſea permulcet. Bi- 
bitur in vino utiliſſime contra ſerpentium morſus. 


NOT. Odoris eſt fortis, ex aromatico & fetido mixti, ſaporis acris, 
calidi, ſubamari. Montanum valde acre, ut Veterum, & nobiſcum ſolo ma- 
criore longe fortius. 

Oleum ſtillatitium copioſum præbet: decoctione perit odor & ſapor. 

Chartam ceruleam valde rubefacit, aliter tamen nature alcaleſcentis indicia 
exhibet; nam ſuccus ejus fluiditatem retinet cum liquoribus alcalinis, ſed 
coagulatur cum Spiritu Vitrioli & Oleo ſulphuris. 

Extrinſecus dentes abſterget & tumores reſolvit. Aqua & Succus claritatem 
oculorum adjuvat. 

Carminativa eſt Aqua, quam plures gravidæ ſumunt cum Vino deſtillatam, 
contra tormina. Noſtrates botulis, cruore diſtentis, Sauſages dictis, Pule- 
gium conciſum immiſcere & incoquere ſolent, unde Pudding graſs vocant: 
craſſam & viſcidam mucilaginem in inteſtinis attenuat. Succus ad Cochlea- 
re j in Pertuſſi infantum, admiſto tantillo ſacchari candi, efficaciſſimus eſt, 
teſtibus D. Hulſe & Boyleo; & ad zj vel ij, melle aut ſaccharo edulcoratus, 
omni mane vacuo ventriculo ſumptus, eſt optimum expectorans, aſthmata 

morbosque pectoris pituitoſos perfecte ſanans. 

Ad Raucedinem decocti Pulegii edulcorati 3vj, quas ſumat æger cubi - 
tum ĩturus. An vero ad hunc ſcopum Infuſum non potius adhibendum? 


. YRETHRUNM. Pyrethrum umbelliferum C. B. Pellitory of Spain. 


Neutiquam fatis liquet, quænam e pluribus radicibus, pro Pyrethro propo- 
ſitis, revera Pyrethrum Veterum fucrit. E tribus, ab Hill in ſua Materia me- 
dica recenſitis, ſupra cognominata Zaulini ſpecies deſeriptioni Dioſcor idis ma- 
gis convenit, ſed minus acris & vires Pyrethri Veterum minori gradu poſſi- 
dens; verum due priores apud eundem authorem frequentius apud nos re- 
pertæ, etſi radiees plantæ diverli generis, pro ſubſtitutis Pyrethri Veterum, 
utpote acrimoniam inſignem poſſidentes, admitti poſſunt, cujus vires proinde, 
ab iis traditas, hic recenſere non gravabor, ſell, 

Radix guſta eſt fervidiſſimo, & adurentis facultatis, fi b. corpori in- 
hereat. Manſa pituitam extrahit, unde in dolore dentium decocta in aceto, 
colluto inde ore, auxiliatur. 

Succorum abundantiam, que in oculos vel aures ex capite fertur, ad os 


qucque traducit commanducatum. Purgat quoque caput per nares. 


Su lores ciet, perunf*to ex Olea corpore: facit ad longos in acceſſionibus 
febrium cum tremore algores, cum oleo confricatum, 
G g g Palpi- 


j 
1 
bt! 
"14 
5 . 

i 
F 
#4 
17H 
1 1 
f 
1 
8 
1 
442 
14 
i 


HH MaATEIRIES MEDIC A 
Talpitationis & Tremoris a cauſa frigida remedio eſt. 


NOTE. Ab igneæ qualitatis impreſſione dicta, inodora eſt, & Herba Bali 
valis qq oque nuncupatur, quod ſali vam eliciat : maſticanti primo ſentitur odor, 
dein 72 aut hore Floyero; verum ſecundum D Alſtenum calor ejus, etit 
forte magis intenfus, qzn Ari, Iridis vel Laureolæ, minus tamen doloris 
Excitat, & anthore D. Allino in M. S. Acidum potenter infringit, cum Aqua 
for ti ebullizns, & convenic in intemperie ventriculi acida. 

Acrimonia heret in materie reſinoſa fixa, que integre extrahitur Spiritu 
Vini ſolo, nec avolat inter deſtillandum. | 

Quatenus 2pophlegmatizzns optimum, in paralyſi lingue valet; 3 ſpeciatim 
in aphonia, ab apoplexia prolecta, valde utiliter ſub n tenetur ; necnon 
in tumore œdematoſo ſub lingua, Ranula ditto, in infantibus ad reſolvendum 
tumorem & cextrahendum mucum. | | | 

Oleum, in quo decocta fuir, ſugillationes tollit & in paralyſi prodeſt. Pra- 
xin Veterum confirmat Tragus, inquiens: „ Unguentum, ex Pyrethro & Oleo 
„ Chamæmelino confectum, ſi co ſpinam dorſi inungas, teque in lectum eom- 
„ ponas, & probe contegas, ad rigores febrium, ne redeant, mirifice con- 
„ ducit. Þ ET" acres ad inteſtina ſtimulamda inde parantur, v. g. in 
apoplexig. | | 
© DaturRadiza Ij ad ij, uſt interno, diaphoretica, diuretica, & ad Venerem 
[EE UAE quin & Tragus affirmat, ſibi experientia compertum eff2, ſemen 


AC o 


aut radicem, vino decotta & pota, lentos ac Irigidos humores per urinam & 
alvum Gauccre. 


C. PTRUS ſativa C. B The Pear tree. 


Ab Alexandria & Gracia ad Romam transforebat ur; & & apud antiquos multa 
fucre Pyrorum genera, nobis vero per inſitionem plura, quam apud eas. Py- 
racgum m, Perry dictum, non novitium colt invæutum, fed PHBH a tate 
In uſu fuit, ſcil. Vinum è Pyris. 
Py rorum, inquit Dioſcorides, multa ſunt genera, ſed omnia adſtringunt. 
Verun n accuratius Galenus fic; Ut Mala, fic Pyra alia ſunt auſtera vel acerba, 
alia acida, alia dulcia; alia ex horum miſtione compoſita: & alia, que nullam 
penitus hajuscemodi qualitatem habent cx: apcrantem, quo fit, ut cum aquea & 
h<b-ua lint, omnis facultatis roborandi int expcrtia, 
e auT_ris vel auſtero - dulcibus accipienda ſunt, que ſequuntar, ſcil. 
Eqrijn adſtristio ſuavis eſt, dulcedinis aquem particeps. In tennes orbes 
ſecantur, &, poſtca ficeata, reponuntur in vaſis fictilibus picatis, qua elixa, 


vice ciborum parum nutrientium, hyeme & vere, cum fames eſt, mandunt: 
ſunt 


M AT E AE ( AS 


ſunt enim pauci alimenti, cibarium frigidum, viſcoſos & frigidos humores ge- 
nerans, decocta vero ſulubria ac ſtomacho grata, & ſitim prohibent : aquæ 
fervidæ vapore percoct i ad ventriculum ſubverſum dantur; & Pyrorum Cre- 
moris ſorbitio ad ſtomachi ardorem cum ſyncope prodeſt. | 

Quando eſt deſcenſus cibi, ante ſuam digeſtionem, debent miniſtrari cibi 
ſtringentes ſtyptici, v. g. Pyra. 

Convenienter adduntur Cataplasmatibus repellentibus. Tis illitis, inquit Ga- 
lenus, vulnus glutinaſſe memini, cum aliud ad manum eſſet nihil. 

Pyra non permatura ore continere, ubi a dentibus See recedunt, pre- 
cipit Celjus. In Aphthis infantum admiſcetur. 

Decoctum è ſiccis, & cruda ipfa alvum ſiſtunt. 


NOT. Cordus, in Hiſtoria, 50 genera Pyrorum recenſet: ipſe ex quo- 
dam genere paravi Exenatan * que dulce ac Mel, & quidem 3vj gr. xxvj ex 
3j reſidui a deſtillatione. 

Succus Pyri, Burgamot dicti, in quo fruſtulum Calculi undecim dies digere- 
batur, hoc diſſolvebat. 

- Dulcia laxant, acida & acerba adſtringunt. 

Lx Vino Pyrac-o fit Acetum, ruſticis bene notum. 

Simon Pauli commendat Pyra, tanquam ſalubria non initio, ſed fine prandii, 
ſtomachum roborantia & tanquam claudentia: porro, ipſe refert Hiſtoriam 
memorabilem Viri, qui, cum Aivus ei ſiſtitur, & inde male ſe habere cœpit, 

nullo alio remedio utitur, quam Pyris crudis, unde quinquies aut ſexies alvum 
Cejicic 5 allegans credibile eſſe, illius inteftina juſto humidiora, ſed expul- 
tricem facultatem languidam & debilem eſſe, donee ſuppetias ei ferat 
vis roborans Pyrorum. 


c. PYRUS ſylveſtris C. B. Pyraſter. The ill Pear- tree. 


Pyra ſylveſtria, nuper enata, acerba ſiccaque ſunt, at progreſſu temporis | 
humidiora redduntur, acquiruntque ad humiditatem, aciditarem, quam ſenſim 0 
exuentia, poſtea, dum matureſcunt, dulcia evadunt. Ars ſimile quid efficit; Wille 
nam quo magis Pyra ſylveſtria coquas, tanto ipſa dulciora efficies; ipſum ve- WA 
ro decoctum acerbum efficitur. | 

Pyraſter ad eadem, que Pyrus fativa, convenit, ſed ejus vis adſtringentior | 
eſt: vulnera magna glutinat; & in columella inllammata decoctum ex pyris 
acerbis pro gargarismo adhibetur. 

Notandum, quod eſus Pyrorum a quibusdam ventrem dejici 
ſeil. iis, qui ſtomachum habent imbecillum, cum poſtremis epulis adfringen- | 


dum quicpiam ſumpſerint. | 
65 g 2 Q 


— — — — = — 
— . 7 — N — — 
- gt hep gore — — — — — r — r — . = — 
= D — ů —A——·˙²⁹˖ Z — — * — — 


rern s MEDIC £4 


Q. 


C. OUERC US cum ago pediculo C. B. Quercus vulg. Ger. 
The Oak. 


Aus vel Quercus nomine antiquis arbor omnis glandifera accipitur. 

Nomina & deſcriptiones variarum Quercus ſpecierum a veteribus, Theo- 
phraſto & Plinio propoſitas, Quercubns, hodie notis, accommodare difficilli- 
mum. Dioſcorides de Quercu agit, addita nulla deſcriptione. 

Palam eſt, Ipſum diverſas ſpecies agnoviſſe, quum tamen omnibus & glan- 
di vim adſtringendi tribuat, Quercum noſtram officinalem ejus Quercui ſub- 
ſtitui poſſe ſine injuria, haud dubitandum. 


NOTE. Omnes Quercits partes adſtriftoriam habent facultatem, præſer- 
tim liber, qui cortici & ligno intercedit, quinetiam tunica putamini glan- 
dis ſubjecta, quoram decoctum alvi & vulvæ fluxiones inhibet efficaciter, 
necnon gonorrhœam; daturque ſanguinem excreantibus. 

Folia vulneribus utiliſſima, eaque recentia conſervant: lavamentis vulne- 
rum proficua. 

Cortex ſiccatus Odoris eſt non ingrati, ſaporis magis auſteri quam Cupu- 
la. Decoctum cum Vitriolo Martis cœruleum fit. 

Vires extrahit tum Aqua, tum ſpiritus vini rectificatus. | 

In Miſcellaneis Curioſis proſtat exemplum Dyſenteriæ notabilis, in qua de- 
coctum ſimplex in cereviſia utiliſſimum fuit, aliis medicamentis nihil profi- 
cientibus. 

Vis adſtringens adeſt quoque Ligno, cujus decoctum ſolutione Vitrioli 
Martis nigreſcit; ſed ad Coria præparanda + pars plus Ligni, quam Corticis, 
requiritur. 

De Glandibus. Cupula inodora, auſtera eſt, & Decoctum ejus ſabacidum, 
auſterum, & cum Vitriolo Martis ſaturate cæruleum flebat. 

Nucleus valde auſterus eſt, amaricans & ſimul dulcis. Decoctum & in- 
ſuſum ejus cum Vitriolo — nigrum fiebat: Chartam cæruleam valde 
rubefecit. 

Glandes toſtæ uſurpantur pro pane: ex iis toſtis tantillum Olei exſudat. 
Sues pinguefaciunt, eorumque carnes firmas reddunt. 

Recentes Oleo eraſſo valent ad colicam, dyſenteriam & dolores poſt par- 
tum; & Bateus in Pharmacopaia Pulverem lateralem exhibet è Glandibus de- 
corticatis cum nuce moſchata & ſaccharo ad 3j bis vel ter in die exhiben- 


dum, in iliaca, colica, lateris dolore, flatu & podagra. 2 
: Celia | 


M AT ERNIE ME WECTA er 


Coœliacis, dyſentericis & ſanguinem excreantibus proſunt; urinam quoque 
cient, quod dicitur fier! vi adſtrictoria, qua, quaſi ſanguinem coagulando, ſe- 
rum ab eo ſeparant, adeoque illud copioſius per renes excernitur. 


R. 


c. R ANUNCULUS. Crowfoot. 


Apud nos frequentiſſimæ ſunt ſpecies quatuor ſequentes : 1. Ranunculus 
pratenſis erectus acris C. B. Upright Meadow Crowfoot. 

2, Ranunculus pratenſis radice verticilli modo rotunda C. B. Bulbaſe Crow- 
foot. 3. Ranunculus paluſtris Apii folio levis C. B. Round leaved Water 
Crom foot. 4. Ranunculus longifolius paluſtris major C. B. Ranunculus flam- 
meus offic. Great Spearwort, Dale. 

Dioſcorides quoque quatuor genera Ranunculi recenſet, ſed hxc ad unguem 
-accommodare noſtris, ſupra recenſitis, difficillimum foret, nec forte operæ 


pretium, quum omnes Ranunculi Dioſcoridi cauſtici ſint, ut * noſtri 


ſupra dicti. 
Vis omnibus Ranuncull una, ſcil. acris & vehementer exulcerans. Folia, 


flores & caules tenelli vim habent illitu exulcerandi & usque adeo urendi, ut 


cruſtas cum dolore gignant, quare ungues ſcabros anferunt, pſoras remo- 
vent, & ad lepras uſurpantur, ſtigmata delent, formicationes & verrucas 
| penſiles alopeciasque pauliſper illita tollunt, & tepente eorum decocto Per- 


niones foventur. 
Etſi omnes Ranunculi uſtorii ſint, ut exulcerent cum dolore, ſi tamen quis 


| ipſis moderate utatur, cutis vitia ſolum detergent. 
Invenitur apud Hippocratem de Nat. mul., mentio uſis foliorum & florum 


Ranunculi, vino dulci infuſorum, ad ſecundas & menſes detrahendas. 


NOTE. Folis viridibus plerorumque non veſcuntur pecora, ſed ſiccis 
in foeno, quoniam in ſiccando perit vel imminuitur acrimonia. 

Folia externe admiſta lenioribus diſcutiunt ſcrophulas, 

Bulboſi radix acrimonie eſt ureatis, quæ non prorſus perit decoctione, 
etfi ficcando longe minor evadat. Contuſa ſternutationem excitat. 
Succus fuſcus virideſcebat cum ſyrupo Violarum ; verum Aqua deſtillata 
acris non virideſcebat cum ſyrupo Violarum, nec ebulliebat cum Acidis, aut 
cum ſale C.-Cervi. 

Aqua, e folus, floribus & caulibus deſtillata, acrimoniam retincbat per tres 

6 8 3 annos 


a ns NE EEE INES * of — 4s > 
you * n „ Vena a IWR RA + 5 — — In — 


422 ATERIES MEDTEL 


annos & ultra, ſceus quam fit in Antiſcorbutieis volatilibus, ut Cocti<s: aria 
& Ravhano ruſticano. Hunc ſolum interne uſurpatum fuiſſe, invenio 
apud Raium in Hiſt, Plantarum, ſcil. Aquam radicum deſtillatam aut 
inf. dondin, in pirica. Vini factam, contra Feltew ab Herbilegis Noticis 
extolli. | 
Cauteria & Veſicatoria flunt ex racic2; ſed cavendum in applicatione, ne 
2 755 _ immorentur, ne cxulcerent. Utilis eſt in tinea, ſcabie, ſtrumis & 
ulecribus invetzratis, & raſa applicatur clavis pedum, poſtquam emolliti fue- 
rint ns tepida & usque ad vivum incili. Raius plura affert exempla 
felicis uſtis foliorum, tanquam Rubrificantlum vel Veſicantium in cephalalgid, 
loco dolenti impoſitorum. | | 
Valet Nn: in epilepſia, & in febribus intermittentibus, ſi, bihorio ante 
inſultum, frigidum inter digitos (ub! cutis L2nerrima) ligetur. | 
Ranurkul: lammei folia recentia fortius ſunt Velertaries quam Canthari- 
des, & fiuxum diuturniorem citecere fine ſtranguria: inter contundendum 
hæmorrhagiam naſi Operatoris adduxerunt: ſiccata folia vis acria. 
Puer q qaldam, eo veſcens pro Acetoſa, intra paucas horas mortuus eſt 
Notauduin quod, etſi hic fit fere ex onnibus vegetabilibus acerrimum, ſuc- 
us tamen Cjus non efferveſcit cum liquoribus acidis aut alcalinis, nec mu- 
tatur color ejus a ſy po Violarum. | 


C. RAPHANUS hortenſis. Radicula ofic. 8 minor oblongus 
C. B. NRadiſp. Dale. | 


Raplianus apud antiquiores Cramben. i. e. Braſſicam ſignificat: ſic Theophraſti | 
pa@ays, non Ra phanum, ſed Braſſicam ſignificat, ſed jaaus apud eundem 
eſt vulgaris Raphanus. Heaec cauſa erroris Plinio fuit, ubi Raphani genera 
recenſet, que Cx Theophraſto ſunt deſumpta, ubi de Braſſica egit. 

Radix acris eſt, &, ſecundum Galenum, excalfaciens exceſſu tertio, & facul- 
tas ei eſt digerendi vel diſcutiendi, unde ſugillata e veſtigio ſanat Raphanus, 
cataplasmatis modo impoſitus: auferes autem ipſum, poſtquam mordere c- 
perit, ſi enim diutius maneat, venulas contuſas, commordendo oſcula ipſa- 
rum, aperiet. | 

Inter ea, que humiditatem ex ore trahunt, locum habet, & inter ea, qui- 
bus quis facile vomat. 

Quum coquantur & aſſentur, ſeparatur ab eis caliditas, & remanet ſub- 
ſtantia craſſa. 

Raphanus inter acres cibos, ut Cepas collocatur apud Hippocratem de Diæta, 
& apud Galenum } Inter Olera attenuantia. Cepis ordine proxima eft Radix. 

| Ori 


MATERTES NM 


Ori ſuavis eſt, ſed mache adverſatur, jejuno inflationem * & ru- 
ctus fœtidos faciens. 

Quando aggregatur phlegma viſcoſum, appetitum tollens, vel dolore: 
capitis faciens, prodeſt, ut * Vomitus e Raphano in dolore capitis ex 
frigore. | . 

Ad Alopecias ſanandas Raphani & Cepæ, oblique inciſi, illiniuntur, probe 
confricando. 

Urinam movet, ventrem relaxat: hine priſcis temporibus cum pane ante 
omnem cibum urbani homines illo veſcebantur, alvi ſubducende gratia. 
Dccocta aut in cibo ſumpta contra veterem tuſſim & pituite craſſitiem in 
pectore efficax eſt. 

Dioſcorides credit, Rophanum a Cibo concoctioni conferre, præſumptum ve- 
ro cibum ſuſpendere, quod tamen a Galeno refellitur, libro III. de Alimento- 
rum facultatibus ſic: „Mirari fubit eos medicos & idiotas, qui poſt cœnam, 
„ coctionis | Juvanc de gratia, crados Raphanos eſitant, ipfi quide m rem anc 
» experientiu ſibi e exploratam affirmant, qui tamen ipſos ſunt imitati omnes 

„ Tuere læſi. ä | | 

Cortex ex aceto mulſo celerius vomitianes movet : hydropicis commodis- 
ſime illinitur, & lienoſis utilis eſt emplaſtri modo impoſitus: nomas amolitur. 
Tritus diligenter & cum meile permixtus, illitusque ſugillationes atque livo- 
res, qui ex ictibus eveniunt, celeriter abſterget. | 

Contra viperarum ictus auxiliatur. Lentigines cum loliacea farina emen- 
dat: his, qui fungis ſtrangulancur, tam cibo quam potu, auxilio eit, Men- 
Jes cict. | 


NOTZ. Radix varia eſt, quædam non admodum acris, alia acr:or, longs 
mitior & ſuavior ruſticano. Aqua deſtillata ſeetoris ell abominandi, ſaporis 
vero non acris, acrimonia inter deſtillandum non clevata. 

Decoctum reſidui a deſtillatione Rapum redolet & ſubdulce el 

Plena eſt particulis ſalinis acrioribus mucihgine quadam & terra © intertentis 

Non temnendus eſt Raphani uſus ad pedum clavos, ſcil. 3 pedum ann 
nem eo usque raſos, ut doleant; fed not eruententur: & plerumque eya 
jcunt, ſi cubicum iturorum clavis corticis Raphani id lataus, aut Ea pars hag? 
cztur, que a Raphano refecatur ſaucia, | 

i inſpergatur ſaccharo, liquor, qui emanat, inſignis eſt in tuſſi: ſyrupus & 
Tucco ad pituitæ eraſſitiem in pectore attenuandam, ad excreationem promo- 
vendam, in Raucedine pertinaci, in tuſſi & aſthmate infantum haudatur: & 
Hbenter Dioſcoridi aſſentiendum, qui decoctum laudat contra Tuſſim; nam 


Raphanl coctl n & quaſi in Nꝛporum vicem traseunt. 


Flat us 


* . as - a 3 
— 8 — cd a . — — —— 
— — — . ba 
* 2 * IMA * 2 - ——— — * = — — — 
— — — ae tte — — a : bk - > "x; . n * — 
5 * 8 - ee rr n — n 
a 94 95S 


SOL WR Ay 6 A" III WR Os oo ts + 


= 
— 
As Hoes ay re; 


is 4 


> a 
- i. +. oh 


WATER IES NME DIe 


Flatus & dolores capitis excitat immoderatus ejus uſus, Menſes movet. 

Deco dum fruſtulum Calculi, 24 dies infuſum, diſſolvebat. Sucei radicum 
Ziv, Mellis 3ſs, ad Calculum præſeribuntur pro potione, 3 vel 4 matutinis 
noris ſumenda, tanquam Arcanum. 

Cutis exterior acris eſt, calida, cutim & linteum tingit colore purpureo, 


ut Vinum Claretum, 
Raphanus domeſticus eſculentus, ſine offenſione ulla, vomitione purgat, at- 


que ventriculum blande exinanit, nulli ætati nec pregnantibus infenſus ? 
Teruntur radicis 1 8 5ij affuſaque mulſa ſuccus exprimitur, qui tepidus 


Offerendus. 


C. RAPHANUS ruſticanus, ſeu Thlaſpi alterum bf. C. B. 


Horſe Radiſb. 

Raphanus ſylveſtris Dinſcoridis, Armoracia Romanis dicta, huic non con- 
venit; Radix enim ejus ſubacris & tenera, ſed noſtri durior acriorque quam 
ſativi deprehenditur, ac notis Thlaſpios alterius Crateye apud Dioſcoridem 
magis convenit, de quo hæc ille: „Miſcetur hoc his, gue contra coxendi- 
cis dolores clyſtere infunduntur ” & forte effatum m—_— Galeni de ſemine 
Thlaſpios elucidationis vice inſervire poteſt, ſcil. „ Per ſedem infuſum 
„ ſanguinolenta evacuans Iſchiadibus prodeſt “. 

Raphani ruſtici, qua Emetici, uſus innotuit Celio Aureliano vel & antiquioribus. 


NOTE. Radicis recentis odor & ſapor pungens eſt, & quando a co- 
quis tractatur ac comminuitur, illorum oculos mordet, acrimonia magis vo- 
litili quam in ſemine ſinapios: &, quatenus Epiſpaſticum, fortior eſt. quam fi- 
napi, & æque potens ac Allium dnl & applicata, nec ſtranguriam exct- 
tat; veruntamen minus calefaciens ſeu inſlammans quam Aromata. 

Easdem cum Rapitano qualitates habet, ſed longe forciores. 

Cotte vel diu ſiecatæ vires valde minuuntur. 

Aqua deſtillata recens quoque odore & ſapore aeris eſt, acrimonia deſtil- 
lando clevata, ſed ſervatæ acrimonia cito perit, niſi cum en Vini deſtil - 
Jace. Aqua enim & Spiritus Vini extrahit hujus vires infuſione & deſtil- 
Jatione, 

Porro, præter acrimoniam adeſt quoque dulcedo, in ſuceo & in radice 
exſiccata magis ſenſibilis; & Decoctum reſidui a deſtiliatione Rapum redo- 
let: hine radices, in aqua prius maceratas, ad acrimonium tollendam Lemo- 
vicenſis plebs oleo conditas eſitant tum freſas, tum elixas, 

Succus Vomitum ciet, vel infuſio in aceto cum melle, fi tepide aſſumatur 
& n ſuperbibatur. | 

Per 


M AT E NIA Es MED ERS an 


Per Retortam deſtillatam, contra opinionem vulgi aſſerit D. Cartheuſer, aci- 
am vel ſubacidam eſſe, & cum alcalinis efferveſcere. | 
In doloribus ſcorbuticis frictio cum hac eorum remiſſionem procuravit. 
Succum ſolvere Calculum extra corpus, author eſt Bartholinus, ſed nuperis 
experimentis ſuccus Ceparum magis efficax. 
Cum Vino Rhenano infuſa optimum Diureticum eſt & Calculos pellit. 
Suecus, eum ſaccharo datus, calculoſos mirabiliter allevavit, & in ſcorbuto, 
hydropeque profuit, Urinam violenter pellens. Menſes ciet. 
Magni uſfiis eſt in Morbis ab acido glutinoſo, inertia bilis & laxitate fibra- 
rum, in paralyſi, cachexia, ictero & renum obſtructione. 


C. RAP UN. 


Grecis ονfταe, Rapum dicitur, ab aliquibus etiam Bun, Galeno teſte; 
Dioſcorides vero utrumque nomen diſtinguit, yoyyunids Rapum, Bice vero 
Napum vocans. | : | 
Dicuntur Rapa a Belgio in Angliam primum tranſportata fuiſſe centuria 
decima ſexta, EY | 


RAPA ſativa rotunda C. B. ſeu mas Theophraſti & Plinii C. B. Napum 
Dioſcoridis. Turneps. 

Radix dulcis eſt & ſubacris. Si ſumpta crudior fuerit, concoctu eſt dilfi- 
cilior, ac flatulenta, ſtomachoque noxia, nonnunquam autem & ventrem 
mordicat. | | 

Si coquatur & effundatur aqua, coquaturque cum alia, removetur caliditas 
& acuitas ; fimilicer ſi aſſetur, & remanet ſubſtantia craſſa : hine, quum 
viſcoſa in thorace probe educat, bis cotta alit magis, fed minus probe edu- 
cit, amaritudinem abjiciens; generat ſemen & venerem ſtimulat in uberi- 


ore uſu. 85 | 
Veteres aſſis plerumque veſcebantur, utpote facilius concoctis & minus in- 


Hantibus. 
Coctionem diuturnam poſtulant, & eam radicem laudatiſſimam eſſe, que 
bis vel ter cotta fuerit author eft Galenus & Orihaſius. | | 
Perniones fervens impoſitum ſanat, item frigus pellit e pedibus, podagræque 
prodeſt emplaſtri modo impoſitum; & aqua decocti ejus fervens podagris fri- 
dis medetur, & crudum tuſum cum ſale cuicunque vitio pedum. | 
In Ulceribus, que ex frigore in manibus aut pedibus oriuntur, multa aqua 
calida fovendum, in qua Rapa decocta fuerit, præcipit Celſas. 
Urinam movet. | 


NOTE. Sub ſucco miti & dulce! ſal volatile penetrans, inſtar Cochlea- 
| HERS -- EE: - 


e 


rie, reconditum habet, ſub quorum ratione non ſaltem nutrit, & acrimonianz 
humorum mitigat, ſed & vi antiſcorbutica & antihydropica pollet. 

Succus ſubdulcis eſt, & in uno experimento cum ſyrupo Violarum viride- 
ſcebat. Radicis Odor parum pungens inſtar Raphani ruſticani, ſed longe 
mitior : coquendo acrimoniam perdit. Radix cotta dulcis & mucilaginoſa. 

E pulpæ ſucco ſubſidet ſubſtantia flava inſtar Mellis & æque dulcis. 

Cortex acris eſt odore & ſapore, & ſuccus ejus obſcure ebulliebat cum 
Spiritu Nitri & Oleo Vitrioli. | | 

Rapa lac & ſemen augent. Tempore famis cocta, ſucco expreſſo, cum 
tantillo farinæ triticeæ condepſata & fermentata panem ſuppeditat optimum. 

Externe in Cataplasmate adhibentur ad reſolvendum, mundandum & dolo- 
rem pacandum, v. g. in Ulceribus ſcrophuloſis & ſcorbuticis, in Ulceribus 
crurum, in mammarum tumoribus & teſtibus inflatis, & decocta calida, poda- 
gre impoſita, dolorem ſedant ſuccus expreſſus, cum melle deſpumatus, incom- 

arabile dat remedium contra omnia oris ulcera, maxime aphthas. | 

Cotta ſingularem vim habent, demulcendi acrimoniam ſeri & 1ymphe, un- 
de in affectibus catarrhalibus, aſperitate bronchiorum & aſperiæ arterie, ac 
in ardore Urine & dyſenteria mire proſunt; & in dictis decoctum Raporum 
exſiceatorum cum paſſulis & caricis egregium eſt. Decotto per { ſæpe 
feliciter utitur vulgus contra tuſſim; & ſucco cum ſaccharo ad tuſſim in- 

fantum. | 
Crudorum comeſtorum 1 in ſcorbuto FIRE expertt ſunt ales. 
tes, qui primi in Terre nova inſula Americæ jedem fixerunt. 


C. RE S TNA. Vid. Terebinthina. | 


Apud antiquos Reſina ſimpliciter dicebatur Terebinthina, utpote præſtan- 
tiſſima; nos vero Pini Reſinam plerumque intelligimus, quando abſolute Re- 
finam dicimus. 

Refina Veterum eſt lachryma ſeu humor liquidus & oleoſus, ex planta 
ſponte diffluens; quæ, cotta in aqua vel cremata ſine aqua in prunis, ſicca 
redditur & friabilis, ut docuit Dioſcorides, eaque eſt, quam pur, h. e. 
frictam, five toſtam, non addito etiam nomine Reiinz, vocant. 

Reſinæ frictæ uſus præcipnus erat ad glutinandum, & ad ſanguinis proſſu- 
vium ſupprimendam : Cataplasmatis modo alligabatur vulneribus capitis ad 
| glutinandum, & in ſanguinis profluvio ex Ulceribus Emplaſtrum è frixa reſina 
& farinæ triticee tenuiſſimo polline & gypſo admovebatur, & pulvis ſequens 
in ſanguinis eruptione è Naribus: & Chalcitidis 5vj, Mannz, thuris 3ij, Re- 


{lint terebinthinæ frictæ 311 vel iv. 
Re ſina 


r a 


Reſina Abietina Veterum eft Terebinthina Argentoratenſis, quam vide 


infra. 
Reſina Laricea Ver eſt Terebinthina Veneta noſtra, quam vide 


ſuo loco. 
Neſina Pini Veterum ſeu Terebinthina communis noſtra, de qua infra. 


Reſina Terebinthina Veterum ſeu Terebinthina e Clio noſtra, quam vide. 


(4 N. RESINA abſolute difta Recentibus eſt plerumque Reſina Pini, 
non Terebinthina ut Veteribus. 


MS. oe — * * * » nn A 2 1 1 A 

8 Loom ens * — — — * 2 —— r — ” — 

— — , — 2 a 97 —— 

— TR —— _—_ — — * 2 7234 ? 
—.— — = ————ů—̃ — — a; — * — = — pt EY 

* — a — — 8 — * 8 — r 

= 2 — — ” 
a 2 — 
3 


oi 


I. Refina Recentium, Colophonia vel black Reſin dicta, a Colophonia Dios- 
Coridis prorſus diverſa eſt, que ab eo Reiina liquida vocabatur ; & Græci 
recentiores Colophoniam appellarunt Reſinam è Colophone adveQam, que 
optima habita eſt : verum Colophonia noſtra eſt fubſtantia nigra ſplendens, 
in retorta reſidua a deſtillatione Terebinthinæ communis vel Venete, & re- 
ſpondet Reſinæ frictæ Veterum. 

2. Reſina. Recentium, White Reſi in, reſpondet Reſine Veterum in aqua 
coctæ. 


— ENTS 

- — — — K * == > 3 PL 7 

Ls - 2 f S 

— . — = = ct — 

= Ea — N _ Mr 
* Je: 1 7 
— 2 an nn 

. ——— 2 — 2 —_—_—__ 


NOTE. rt. Coloplionia Recentium. Reſina fricta Veterum. 

Aecenſa vel fricta odoris eſt fragrantis, grati, thuris inſtar. Pinguibus 
folvitur, & proinde uſus ejus commodiſſimus eſt in Emplaſtris. 

Commendatur in Calculo pellendo pulveriſata. 

2. Re ſina alba, Reſinæ ſunt Olea eſſentialia cum Acido multo nate, & 
| Inde inſpiſſatæ: hinc eas imitamur, affundendo guttatim Oleum Vitrioli ſuper 
Oleum Aniſi. 

Origo earum eſt Terebinthina: & quidem Reſina ex Pino ſylveſtri ſtillans 
parum differt a Terebinthina, atque earundem eſt virium: odoris ſunt a fri- 
Ctione fragrantis, ſaporis amaricantis & diu maſticanti calidi: terebinthinacei 
quid redolent, inflammabiles, ſed flammam vix nutrientes. 

Calore liquantur: Oleo & ſpiritu Vini ſolvuntur. Tumores duros emolliunt: 
tenacitate agglutinant. 

Uſu externo ſpecificæ ſunt ad clavos pedum. Suppurant in Emplaſtris, 
pus movent, quatenus poros obſtruunt & perſpirationem inhibent. 

Uſu interno confert Reſina tuſſi aliisque pulmonum affectibus, Urinam pelle il 
& calculos ac gonorrhœam ſiſtit. 4 „ 

Dimidium Cochlearis ampli in Alla tepida cito tollit dolores flatulentos, 1 
Stitches dictos. | Wl. 

Atramentum illud tubginoſum, noſtratibus Lampblack dictum, nihil aliud. eſt 1 

Hh h 2 * 


* 


wn HATER IES MED nn 


rie, reconditum habet, ſub quorum ratione non ſaltem nutrit, & acrimonianz 
humorum mitigat, fed & vi antiſcorbutica & antihydropica pollet. 

Succus ſubdulcis eſt, & in uno experimento cum ſyrupo Violarum viride- 
ſcebat. Radicis Odor parum pungens inſtar Raphani ruſticani, ſed longe 
mitior : coquendo acrimoniam perait. Radix cocta duicis & mucilaginoſa. 

E pulpæ ſucco ſubſidet ſubſtantia flava inſtar Mellis & æque dulcis. 

Cortex acris eſt odore & ſapore, ſuccus ejus obſcure ebulliebat cum 
Spiritu Nitri & Oleo Vitrioli. : 

Rapa lac & ſemen augent. Tempore famis cocta, ſucco expreſſo, cum 
tantillo farinæ triticeæ condepſata & fermentata panem ſuppeditat optimum. 

Externe in Cataplasmate adhibencur ad reſolvendum, mundandum & dolo- 
rem pacandum, v. g. 1 in Ulceribus ſcrophuloſis & ſcorbuticis, in Ulceribus 
crurum, in mammarum tumoribus & teſtibus inflatis, & decocta calida, poda- 
gre impoſita, dolorem ſedant ſuccus expreſſus, cum melle deſpumatus, incom- 

arabile dat remedium contra omnia oris ulcera, maxime aphthas. | 

Cotta ſingularem vim habent, demulcendi acrimoniam ſeri & lymphe, 1 un- 
de in affectibus catarrhalibus, aſperitate bronchiorum & aſperiæ arterie, ac 
in ardore Urine & dyſenteria mire proſunt; & in dictis decottum Raporum 
exſiecatorum cum paſſulis & caricis egregium eſt. Decocto per ſe ſæpe 
feliciter utitur vulgus contra tuſſim; & ſucco cum ſaccharo ad tuſſim in- 
fantum. 

Crudorum comeſtorum efficaciam i in ſcorbuto finds: expert ſunt noſtra- 
tes, qui primi in Terre nova inſula Americæ jedem fixerunt. 


C. NES INA. Vid. Ti rrebinthina. 


Apud antiquos Reſina ſimpliciter dicebatur Terebinthina, utpote preſtan- 
tiſſima; nos vero Pini Reſinam plerumque intelligimus, quando abſolute Re- 
ſinam dicimus. 

Refina Veterum eſt lachryma ſeu humor liquidus & oleoſus, ex planta 
ſponte difluens; que, cotta in aqua vel cremata fine aqua in prunis, ſicea 
redditur & friabilis, ut docuit Dioſcorides, eaque eſt, quam fun ux, h. e. 
frictam, five toſtam, non addito etiam nomine Reſinæ, vocant. 

Reſinæ frictæ uſus præcipnus erat ad glutinandum, & ad ſanguinis proflu- 
vium ſapprimendam : Cataplasmatis modo alligabatur vulneribus capitis ad 
glutinandum, & in ſanguinis profluvio ex Ulceribus Emplaſtrum è frixa reſina 
& farinæ triticee tenuiſſimo polline & gypſo admovebatur, & pulvis ſequens 
in ſanguinis eruptione è Naribus: & Chalcitidis 3vj, Mannz, thuris 3ij, Re- 


ſinæ terebinthinæ frictæ 5115 vel iv. 
| Reſina 


MATERUVESLMEDECA 427 
Keſina Abietina Veterum eſt Terebinthina Argentoratenſis, quam vide 
infra. 


Reſina Laricea Veterum eſt Terebinthina Veneta noſtra, quam vide 


ſuo loco. 
Reſma Pini Veterum ſeu Terebinthina communis noſtra, de qua infra. 


Reſina Terebinthina Veterum ſeu Terebinthina è Chio noſtra, quam vide. 


N. RESINA abſolute difta Recentibus eſt plerumque Reſina Pini, 
non Terebinthina ut Veteribus. 


I. Refina Recentium, Colophonia vel black Reſin dicta, a Colophonia Dios- 


k 


coridis prorſus diverſa eſt, que ab eo Relina liquida vocabatur; & Greci 


recentiores Colophoniam appellarunt Reſinam è Colophone advectam, quæ 
optima habita eſt : verum Colophonia noſtra eſt fubſtantia nigra ſplendens, 


in retorta reſidua a deſtillatione Terebintlunes communis vel Venete, & re- 


ſpondet Reſinæ frictæ Veterum, 
2. Refina, Recentium, White Reſin, refpondet Reſinæ Veterum in 2003 


_ Cotte, 


NOTE. rt. Coloplionia Necentium. Reſina fricta Veterum. 
Aecenſa vel fricta odoris eſt fragrantis, grati, thuris inſtar. Pinguibus 
| folvitur, & proinde aſus ejus commodiſſimus eſt in Emplaſtris. 


Commendatur in Calculo pellendo pulveriſata. 
2. Re ſina alba. Reſinæ ſunt Olea eſſentialia cum Acido multo combinatæ, & 


inde inſpiſſatæ: hinc eas imitamur, affundendo guttatim Oleum Virrioli ſuper 


Oleum Aniſi. 
Origo earum eſt Terebinthina: & quidem Reſina ex Pino ſylveſtri ſtillans 


parum differt a Terebinthina, atque earundem eſt virium: odoris ſunt a fri- 


ctione fragrantis, ſaporis amaricantis & diu maſticanti calidi: cerebinthinacel 


quid redolent, inflammabiles, ſed flammam vix nutrientes. 

Calore liquantur: Oleo & ſpiritu Vini ſolvuntur. Tumores duros emolliunt: 
tenacitate agglutinant. | 
Uſu externo ſpecifice ſunt ad clavos pedum, Suppurant in Emplaſtris, 
pus moyent, quatenus poros obſtruunt & perſpirationem inhibent. 

Uſu interno confert Reſina tuſſi aliisque pulmonum affectibus, Urinam pellit 


& calculos ac gonorrhœam ſiſtit. 
Dimidium Cochlearis ampli in Alla tepida cito tollit ann Aatulentoss 


Stitches dictos. 
Atramentum illud fuliginoſum, noſtratibus Lampblack digum, nihil aliud. eſt 
Hh h 2 quam 


— — — ” _ —— 2 Wa KEE DES — — — bY 
2 — SOT F 3 > 


3 I' 
a 1 
1 
; 
bs, 
*Þ $0 
wh 
93! 
. 
8 
705 1 
* Wo 
25: 21] 
$$: 
4 
61h 
.. 
Ef 1 
547 
1 . 
1. 
1 1 
33 
4 7 
13510 
1 
y 1 
J U * 
nr 
14 „ 
* 
1 +7 
” z 
Met 
ITE 
"24 £1008 
b oy 
MW, * 
711208 
7% 7 
4FY 
et. 
39 4 
2M n 1 
wi 19 
Fa 0B 
i 
bo) +74 
* 7 
1 1 * 
154% 
+ T8 
"Io 566 
| N 1 
* by 
$ 4. 
"yi 1 
DE | of + 
e 
4 * 
1 
e 
1 Wl. 
1 14 
Aa a 
4.5789 
1 ' 
. 0 
f os 
« 7 
, 3 
# 
7 3 i 
187 
(15 4 
a 
4 
155 
rn 
. 
i] 
* * 
S 17 5 
4 
} + 
£ 
N. 
746 
1 
is 
I 
571 
7 
4. 

i: 

T7 
"77 
vm 

Till 
1. k 

* 
0 4 
iy 
> 
#8. 
4 j 
Ws fr. 
ty "$5 
ö ; 
15448 
1 PR 
16 
i”: 
ILY 
>.< 
q 
Y 
; 
*; 


— 2 - — — — 
= r 
= PX ao. =. 
* 


NAT RIES MEDICA 


quam Fuligo Reſinæ vel Picis concrematæ, propter quod Officinas edificant, 
fumum eum non emittentes. | 


c. RYABARBARUM Ofic. c. B. Rhaved Arabum. Rheum 
barbarum Myrep/ſi, Rheum palmatum Linnæi. Mubarh. | 


Caleno & Dioſcoridi ignotum, ſcil. Dioſcoridis notis Rha vel Rhei non 
conveniens, ſed Paulus Agineta videtur primus Rhei vel Rhabarbari expurga- 
toriam facultatem exploratam habuiſſe: inquit enim Lib. J. c. 43, ubi Ter?- 
binthinam inter ea, quæ ſanis alvum ſubducunt, 1 cum gs eam 

„ ſubducere volumus, de Rheo parum admiſcemus *' 

" Serapio & Avicenna non plures aſſignavere vires ſuo Rhabarbaro, quam qui 
eos præceſſerunt Rhapontico : ſed Mefue Rhabarbarum purgare ſcriptum rell- | 
quit, quam vim Antiqui ſuo Rheo demunt: proinde audiri meretur Meſus de 
viribus Khabarbari, de quibus hæc apud eum proſtant: 

» Calide eſt complexionis in ſecundo gradu, ſtypticum, amarum. Datur 
„ in omni tempore, & in omni cate; pueris & prægnantibus. 

„jus, quod purum eſt, infuſio competit, quando ſolum requiritnr abſter- 
55 & ſolutio, G oppilationum apertio; & ipſius contriti exhibitio quando 
„ requiritur, ut poſt illam in viſceribus veſtigia contractionis remancant. 
„ Verum ex eo. quod aſſum eſt, vehementius fir illad, & adhuc vehemen- 
„ tlus ex aduſto. 

„ Solutione educit choleram & phlegma, ac major ejus proprietas eſt 
'V mundificare, confortare hepar, & ſtomachum, conferre doloribus eorum 
„ pungitivis, elarificare ſanguinem, auferre oppilationes, & morbos, quorum 
„mater eſt oppilatio, ſicuti hydropiſin, icteritiam, & craftitiem ſplenis, fe- 
„ bres oppilationum, febresque periodicas, & antiquas. | 

„Eſt medicina fi ingulttis, bona qyſenteriæ aſlum & bibirum cum ſucco 
2 plentaginis, ac pauco vino ſtyptico ”. 


NOTE. Odoris et aliquantum aromatici, graviusculi; aporis amarican- 
tis, adſtringentis, ſobacris, colore, dum manditur, croceo: optimum quaſi 
arcnoſum ſentitur inter dentes: an a Sale? Ipſe enim ſimile quiddam nota- 
yi maſticando Extracta Acetofe, fructuum Berberis & herbæ Pruncile, 

Solvitur Aqua, ut Gummi & purgat, fed Extractum, ſpiritu Vini para- 
tum, ionge minus purgat, vi cathartica reſidente in parte mucilaginoſa vel 
forte ſalina. Parum Refine continer, unde Tinctura ejus in ſpiritu Vini 
non lacteſcit ab aqua afſuſa. 

In ſubſtantia plus purgat, quam quævis ejus præparatio. 

Humida deſtillatione aquæ tranſtillanti vires aliquas lazantes communicat, 


hine 


MA-T'ERIES ED A ws 


hine ſub decoctione multum virtutis be amittit, & Extractum pene iners 
redditur. Huic Experimento convenit alterum, a Verulamio notatum, ſcil. 
Partes purgative Rhabarbari facile feparantur, adſtringentes firmius cohæ- 
rent, ita ut ſi probe contundatur & per horam infundatur, melius ſit purga- 
turum, & corpus poſt purgationem minus adſtricturum, quam fi per 24 horas 
maceretur. 

Infuſum in Aqua cum Vitriolo Martis nigrec cit, imo & nova aqua ſexies 
affuſa; authore Alſtono. — 

Non mutatur a ſolutione Heliotropii, nec a Mercurio ſublimato corroſivo, 
quare vis ejus non ſedet in ſale acido, nee alcalino. 

Diureticum eſt ſummum, urinam tingens intra duas tresve horas poſt par- 
vam ejus quantitatem aſſumptam, & ſudorem luteum obſervatum elle ab cjus 
uſu notat Etmullerus. 

Fallopius aliique Authores graves prohibent ejus uſum in 2rdore Urine & 
11s, quibus renes aut veſica læſi fuerunt. Porro, Rhabarbarum caliditatis par- 
ticeps eſſe ſtatuit Braſſuvolus, quoniam accipientibus jecur plerumque Calcfa- 
ciat, potiſſimum ſi calidioris ſint jecinoris, & nonnullos ea die, qua Rhabarba- 
rum ſumpſere, circa manus & pedes vehementem æſtum perſenſiſſe, faigne 
preſſos fuiſſe, etſi non eduxerit. 

Remedium eſt inſigne ad roborandum tonum Ventriculi ad grana x vel oks 
ra, ſingulo mane maſticatum, & deglutitum. 

In quibusdam febribus longis ab obſtructione, parte affecta non bene co- 
gnita, felix fuit uſus ejus doſi Ziv ex infuſo; 3j vel 3ij in Ag. tj pro 
Infantibus. 

Ictero & hepatis obſtructionibus adeo confert, ut aliquibus Anima hepatis 
dicatur. Lumbricos enecat & expellit. | 

In Exemplo illuſtri Febris Tertianæ in Actis Germanicis, ubi pom gra- 
viſſimum erat Vomitus vehemens ſaburrœ bilioſæ, Curatio perfecta fuit ſolo 
Rhabarbari uſu ad 5fs ſingulo mane & veſperi; & ibidem Quartana anomala, 
in qua Vomitus indicium erat Febris invaſuræ, ſequente frigore & æſtu, Me- 

dicamenti ſequentis uſus feliciter ſucceſſit: & Cort. Ciſcarille 31j, Rhei opt. 
pulv. 3ſs, ſal. Tartar, 3ij, Vini Gallici thiſs per noctem infuſorum, quod i in- 
fuſum quater, ſexies vel octies per diem cochleatim hauriebatur, quoties fe- 
pris paululum remittere videretur; nec unquam 2 Chinæ certiorem edi- 


dit effectum. 


C. RDAPONTICUM. Rhapuntick. Rhaponticum folio Lapatki 
majoris glabro. Rha & Rheum Dioſcoridis C. B. quod Freſper Aipinus 
Hh h 3 pri- 


Wa TERTES ME DI Cc 


rimus detexit, a Rhabarbaro Officinarum omnino diſtinctum. Radix 
pontica Cel/o. 

Radix ſine odore, guſtata adſtringit leniter, n commanducata eo- 
jorem reddit pallidum & quodammodo ad crocum inclinantem. Summa ipſius 
vis adſtringens eſt cum aliquanto calore, nam ſiccandi & adſtringendi vim ha- 
bet in Ulceribus malignis & contumacibus, & arida trita contingendam elſe 
Columellam vult Gale nus. 

Non continentibus cibum in ſtomacho manditur, & citra ſorbitionem u- 
lam devoratur. Tollit liventia lichenasque, ex aceto illitum, atque inflamma- 
tiones onmes veteres, ex aqua impoſitum, diſſipat. 

Epotum facit ad inflationes, ſtomachi imbecillitatem & omne genus dolo- 
ris, ad convulſiones, ſpleneticos, hepaticos, nephriticos, torminoſos, item- 
que adverſus veſic & pectoris vitia, diſtenſiones hypochondriorum, jicteri- 
nos affectus, iſchiadas, ſanguinis ſputationes, ſuſpiria, ſingultus, dyſenterias 
& Cœliacorum affectus, contra febrium circuitus & venenatorum morſus. 


430 


NOTE. Radix hac ſaporis eſt ſubamari, adſtrictorii, tandem ſubdulcis, 
acrimoniz fere expertis, longe minus calida quam Rhabardarum, & proinde 
in febricicantibus tutior; non ſabuloſa (ut Rhabarbarum } inter dentes, in 
ore lenteſcens. | 

Infuſum in aqua cum Vitriolo Martis nigreſcit. 

Non tam valide purgat ac Rhabarbarum, ſed magis adſtringit; & ei præ- 
fertur in affectibus dyſentericis, doſi in ſubſtantia ad Zij, in infuſo ad 3lij. 


Urinam tingebat intra duas horas ab ejus aſſumptione. 


C. RHUS Obſoniorum. Sumach Offic, Rhus folio Ulmi C. B. 


Sumach Arabicum eſt Rhus Græcorum. a Ros Syriacus loco Rhos 
Græce. 

Veteres ſemen obſoniis, condimenti vice, loco falis, inſpergebant; folia 
tantum Coriis ſubigendis adhibuerunt, unde Rhus coriaria dicta, 

Folia & ſemen eosdem exhibent effectus, ſcil. vehementer adſtringentia 
ceu acerba citra ullam aliam manifeſtam qualitatem. 


Decoctum foliorum capillos denigrat. 

In peſſario apponitur Rhus in prolapſu Uteri, & in emplaſtro in principiis 
inflammationum. Contuſis, deſquammatis liventibusque ex aqua illitum ab 
inflammatione vindicat. 

In hæmorrhagia, ubi vas aliquod magnum perruptum ſit, aut vehementer 


reclutum hiat, adhibetur: necnon in Ulceribus oris, que admodum humida 
ſunt, 


MATERIES I ND A 4zr 


fant, dum que ſimpliciora oris Ulcera ſunt commode fanare poſſunt medica- 
menta, que modice ſiccent, veluti quod ex Moris conficitur. 

Semen capitis ulcera celerrime ad cicatricem perducit. Inflammatione & 
relaxatione Columellæ decoctum ſeminis Rhois eſt Gargarismus generoſiſſi- 
mus, atque ad eadem valet pulvis appoſitus; linguæ aſperitates cum melle 
abſterget; & in purulentis auribus decoctum foliorum inſtillatur. | 

Ad ſedis Ulcera, aut que phagedænas vocant, foliis utuntur Medici, tritis 
cum melle & illitis cum accto. 

In noxa ab aſſumpto ſcammonio Galcnus dilatum Rhois cremorem dedit, 
quo videlicet, ſive aliqua eſſet in ſummo inteſtino facta exulceroſa affectio, 
ſive etiam ex conſuetudine aliquid ex enn locis in partem affectam 
conflueret, id reprimeret. 

Decoctum foliorum Dyſcntcricis infunditur, ab man bibitur, & ad in- 
ſeſſus uſurpatur. 

Semen cehacorum dyſentericorumque obſoniis commode inſpergitur, & al- 
ba fœminarum profluvia ſiſtit, ac heemorrhoides ſanat cum querno carbone 


intrito impoſitum. 


NOTE. Folia valide adſtringunt, & inſerviunt, ut Cortex Quercus, ad 


coria depſenda. | 
Tinctura Gallarum & ſumach in aqua non tantum nigreſcebat cum ſolutio- 


nibus Chalybeatis, ſed & bullas exhibebat, ut Acida. 
Semen ſeu Grana analogiam habent cum Gallis & Glandibus quercinis, ſa- 
poris acidi & æque adſtringentis, cutizula acidi ſaporis obducta, unde loco 


ſalis condimentis adſpergebantur. 
D. RIB ES. Ribeſia. Groſſularia mat acino, ſive non ſpinoſa, 
hortenſis rubra. Ribes offic. C. B. Red Currants. 


Saporis ſunt acidi, ſubdulcis, ſubadſtringentis. 
Authore Lemery in tractatu de Alimentis, minus fermentant quam ali 


fructus dulces, v. g. Ceraſa & Fraga, & proinde vult, in magnis caloribus ea- | 


rum uſum ſalubriorem eſſe, utpote inflationes in primis viis minus excitantes. 
Fructus & Rob appeticum invitant, bilem temperant & ſitim reſtinguunt, 

vomitu & fluore alvi bilioſo in febribus bilioſis proſunt, putredini refiſtunr, 

dyſentericis ex cauſa calida proſunt, & ad hæmoptyſin, Urulæque tumores 

uſu externo. 

Albæ minus acidæ. 


Felia ow olida aliquando reconduntur pro curandis malis nephriticis & 
gelas 


— 


— 


„ 
4 
% . 
. 
urns, gn 9 — — 8 — — 2 * e — 2 = - — - — — — - — 5 — — — — Cd ö ” — 8 _ — — — — Solas IE — . * A 
7 2 * 8 3 - — 5 pong 4 8 = — . e 3 RY - *7 _ * I 1 Nr 4 N 2 1 82 1 7 =» - * „ = - WS 2 9 —— = 
2 — — — IE . — — — . — : - . 22 — — — 2 —2 — — —— — LL nu : O 
— — — — — 45 9a — _ —— 2 => _ - - - — — — = - - oof 8 * 5 
= _— — 7 * i; 2 7 — 2 TY - th” - i : 7 a 26 : = » - _ — — — — 22 _ - i "2" = — — — 
5 _ = _— —.— ” — — I - 7 MM Room na he 75 pon — — : — a 5 — —̃ K— — — — 
— — — — — — - ——__— 1 — — — J ” — a — - K — "I — — - Js — — — 4 a . We — — > 
* * 2. _ — 2 — "1 a — = — —— — — Fo rr oh - ns >... As. - 3 7 — n — _ Ps — -— = 2 — 
> - — — - - — — : _ Iz — 7 - — — 12 = Mg nr 2 9 2 2 Bye 8 r * Os 
< - 1 cha hats — ” q — (1 * A "wi — I Y > = or 6&8. 4. 8 8 - It 5 = oy — SY . 1 J nd — * * 7 - . > * — <— 
— 7* 7 - 5 * as ow. + I} I M_— — 0 8 — 1 — R — . — — — — rr. 2 2 
5 Fn! A, — - 3 1 nor « = „„ — - * * 


— 


_ — 


— 
—— 


* — 4 * * 
- —— — p APIS 526.04 2 is ee — 
— A - * 7 — 2 * or 
— inn nl —— — 
— 3 r 1 — 
1 he *. 
* 9 3 ” i 


— 


— 


Www WANERIES MEDI 4 


Selatina ex Succo nigrorum dicitur inf )gniter prodeſſe in inflammationibus 
faucium. 


C. RICINUS. Vid. Cataputia major. 


. C. ROSA RUDBRA vel Roſa Dirſcoridis, Roſi rubra multiplex 
55 B. rubra faturati coloris, Provincialis Gallis. Dod. Mileſia Plinii C. B. 
The red Roſe. : 


2. ROSA DAMASCEN A. Roſa purpurea C. B. fativa purpurca, 


que Incarnata Italis. Trachyniam Jui, quan minus rubentzm dicit 


C. B. The Damaſk Roſe. 


Multas Roſarum ſpecies neſcivit Antiquitas, quas Luſitanorum naviga- 
tiones ſuperioribus annis invenerunt. In India Occidentali Roſis omnia 
plena paſſim, & præter Roſas, ex Hiſſ pania importatas, ſpecies earum plurima- 

alie naſcuntur. 

Damaſccnæ Veteribus non cognite, niſi eas credamus, que Plinio Spi- 
neolæ appellantur. Roſarum ſucco leniter evacuarl ventrem inventum eſt Re- 
centiorum. 

Veteres Aquæ deſtillatæ hujus & omnis plantæ td ignari fuere; quæ 
ab Arabibus, ut alia medicamenta chymica, primum memorabantur. 

De Anthera decipicbantur plerique Recentes, qui eam Roſe florem puta- 
runt ; Anthera enim, teſte Celſo, eſt compoſitio, Roſas recipiens, quin & ſine 
roſarum miſcela Anthera medicamentum eſt. 

De Roſa ſimpliciter, ſeu de . præcipue rubra, ſequentia literis man- 
darunt Antiqui, 

Roſa habet dulcedinem & amaricudinem, ac qual! mordicationem quandam 
levem, & debiliſſimam adſtringendi vim, ſed majorem ſicca: in ſiccis tempe- 
ſtatibus odoratior, quam in humidis. 


Roſa refrigerat & adſtringit; quod ex actionibus ejus, experientia compertis, 
clarius patebit, ſeil. Ab odore Rofarum juvatur caput cum a ſolis exuſtione 


jaborat, & in conviviis æſtivis Coronæ ex roſis contexebantur: roſisque con- 
ſternebant pzvimenta, cum herbis frigidis indigebant, v. g. in cubiculis fe- 
bricitantium; & inter medicamenta, quæ extrinſecus Hectieis admovebentur 
ad refrigerandum, locum habuit ſuccus roſarim frigidus una cum polenta, & 
ipſe Roſe tuſæ, quæ non eousque manere debent ſuper ægrum corpus, do— 
nec calefiant, ſed aſſidue ſubinde mutari. 
In Capkis dolore ex ebrietate vel folis æſtu fertum roſaceum, ex recentibus 
rola- 


— 


u ATE RIE s ME DRESS is 


re ſarum floribus confarcinatum, inducendum dolenti capiti precipit Calenus; 
& in febribus, fi capitis dolores ſint, Roſam cum aceto miſcendam & la- 
nam ſuccidam, iisdem intinctam, fronti imponi jubet Celſus. 

His conſentit Dioſcorides, ſcil. ſiccarum roſarum, in vino coctarum, ex- 


preſſum liquorem facere ad dolorem capitis, oculorum, aurium, gingivarum, 


ſedis, recti inteſtini ac vulvæ, ſic, ut penna inungatur aut Clyſtere infunda- 
tur. Porro, Roſas, citra expreſſionem contuſas, moxque impoſitas, hypo- 
chondriorum inflammationibus & Eryſipelatis, necnon ſtomachi ex humiditate 


nimia ſolutionibus conferre, & ficcatas easdem tritasque femorum incertrigi- 


nibus inſpergi, vulnerariis antidotis immiſceri. 

In umbra ſiccatus ſuccus, donec denſetur, reconditur ad . circum- 
ktiones, habens in ſe quid detergens ab amarore; & Ulcera ad cicatricem per- 
ducens ab adſtrictione. | 

Ungues Roſe epiphoris utiles. 

Capita pota ſluentem alvum & cruentas rejectiones ſiſtunt. Roſa & ſac- 
charum roſeum ſtomachum roborat. 


Inhibet ſtuxiones mulierum, maxime albas in poſca potus Flos, & ſangui- 


nis EXCreationes, | 

In Columella inflammati, ſi moderatus ſit influxus, Collutiones moderate 
conveniunt, v. g. ex decocto Roſarum. | 

Succt uſus eſt ad oris ulcera, gingivas & tonſillas gargarizando: & internis 
Ulceribus opitulatur Roſarum ſuccus, nec ullam viſceribus noxam inferens. 

Roſis aridis contuſis & tritis in Polypo narium ſanatus eſt Eunuchus, qui 
nullum aliud poterat terre medicamentum, ſed ab omnibus irritabatur, nth. 
re Galeno. | 

De Roſarum vi purgante & viribus Aquæ ex 1s deſtillatæ audiendus 
eſt Meſue, qui hc literis mandavit: ,, Compoſite ſunt e ſubſtantiis diverſis 
„ ſeparabilibus, ſcil. adſtringente, dulci, aromatica, & amara, 
„Recentes magis amaræ ſunt quam adſtringentes, quapropter earum ſuceus 
„ præſertim purgat: reſolvens eſt, aperiens, tergens; & aqua, in qua recentes 
„& pe er fectæ ſunt maceratæ, purgat bilem flavam, ſanguinem venarum & 
arteriarum, confert Ictero, quia obſtructionem ventriculi & hepatis aperit & 
„ expurgat. Cor, ventriculum, hepar roborat, cordis tremorem ſanat, va- 
cuati ipſius cauſa: febribus bilioſis confert. 
„Easdem partes roborat Aqua ſublimando ex roſis educta “. 


NOTE. rt. Roſa rubra. Maxime adſtringens eſt, præcipue in Gemmis, 
unde hæ pro Conſerva præferuntur a Pharmacopeis, 
I11 Florum 


SES ono wen aces ape va 
rr —_— 


— 2 
* — — 
vw wo 2 


PF 
% _ — — —_ + ——————— 


'*.: 1% gc Wo; 4. 
2 — 

4 W „ * 4 

„ +8 b _ b : 


2 
* 


$3 
246 
-4u$ 

8 


— — ID LACK, x: 


gt 


r 
** J = PI 2 
n * TW. 
oo IM Dn 4 
' — 22 2 \ 


. 
i 
: 
et 
+ 
4 
11 
3 
4 
T] 
id 
n 
T7" : 
[et 
13 Bj 
4634 
o 4 : 
Fea 2 
2 N 
" . 
* > 
1 i 
e 
= _ 
F*714 * 
1 
ls 
3 
: * 
th : 
! 
1 
: 5 
: 


$54 MATERIES M E D I C A. 

Florum ex panſorum Odor fragrans 6 eſt, ſapor adſtringens, amaricans, 
ſubduleis; & expanſi forte æque cathartici ſunt ac Damaſcenarum. 

eum Vitrioli additum Aquæ rubedinem extrahit; ſie * fumus ſulphuris 
| Arm convertit roſas rubras in albas. 

Vires extrahit tum Aqua, tum ſpiritus Vini, & me ſpirituoſum 
fortius eſt amarore & vi adſtringente. 

Adſtrictionem habent omnes Roſæ partes, fed debilifſimam folia exungula- 
ta, at Ungues fortiorem, qui oculis madentibus proſunt, fortiorem rurſus: 
flores proprie dicti, ſci]. ſtamina Jutea & apices, & fortiorem iterum calyces 
ſeu capita pulveriſata. : 

Sola folia (pctala) habent vim purgatoriam, quippe ſedem ſuam habentem 
in amarore: folia vero ſola amara ſunt; Notandum enim quod ſuccus & di- 
jutum rubrarum ad alvum quoque ſubducendam faciunt minus, quam Damas- 
cenarum; reſiccatæ autem he Roſe, humiditatc j jam abſumpta, adſtringunt. 

Roſa rubra putredini reſiſtit plus quam ſal marinus in experimentis D. 
NMachride. 

Fotus ex his floribus in vino rubro in contuſi antbus & luxationibus utilis. 

Succus è fructu rubro maturo, vel, ejus tota ſubſtantia tuſa, expreſſus. 
poſteaque ſiccatus, ad paſtillos conficiendos optimus eſt, adſtrictoriam vim 
habens, & per ſe ſolus induratus gonorrhee mulicrumque profluviis, tam. 
albis quam rubris, ſingular! experimento medetur, 

In Miſcellancis Curioſis plara allegantur exempla Phthiſeos perfectæ, uſu 
Lactis in victu, & ſimul copioſo uſu Conferve Roſarum rubrarum curatæ. 

2. Roſa Damaſcena, Omnium florum longe odoratiſſimus eſt, ut qui hali- 
tu ſuo ſuaviſſimo ſenſum mirifice oblectet citra omnem offenſionem aut ſatie- 
tatem; contra, ſpiritus reficit & recreat: odor quoque minus fugax eſt, 
quam plurium florum odoriferorum, ſiecando minus imminutus; fapor adſtrin- 
gens eſt etſi minus quam rubrarum, decoctum quoque tamen cum Vitriolo 
Martis nigreſcebat: eſt amaricans, & vis purgans hæœret in ſubſtantia amara, 
unde poſt expreſſionem ſucci, necnon in reliduo poſt deſtillationem, reſtar 


vis purgans. 
Spiritus Vini extrahit tum odorem, tum vim catharticam æque ac vel 


magis quam Aqua. | 
Syru- 


1 


h) In Miſcellaneis Curioſis proſtant Exempla virium inſignium efluviorum Roſarum, ſcil.. * 
in. mina quadam Abortum, in alio lipothymiam, in alio ſternutationes vehementes conciliavit.. 


MATERITES: WED EMS as 


Syrupus, tribus vel quatuor infuſionibus paratus, laudatur ſummopere in 
Ventriculi incendiis, febrilibusgue caloribus temperandis & ſiti ſedanda, ſi ex 
{ero lactis exhibcatur, 


C. ROSMARINUS hortenft s anguſtiore folio C. B. Libanotis Coro” 
naria Dioſcoridis. Roſemary. 


Folia cum gravitate odorata. Libanotidis nomen habet ab odore 3 
Excalfactoria vi præditus eſt: regium ſanat morbum, fi decoctum in aqua 
"ante exercitationes bibatur, & ubi laborans exercitationi ſe tradiderit, in 
balnea deſcendat & merum potet. 

Addit Galenus, omnes Libanotides abſtergentis & nei facultatis par- 
ticipes eſſe, ac herbam, oleo incoctam, ſuccos, qui non admodum crafli nec 
lenti in carne cuteyue reſident, in halitum digerere. 

Plinius plures attribuit vires Rorimarino; ſed, quum diverſas ſpecies ejus 
enumeret, an noſtro recte adſcribantur, non liquet. 


NOTE. Folia & Flores odoris ſunt balſamico - aromatici, Camphoram 
referentis, ſaporis mixti, acris, aliquantum calidi, amaricantis & ſubadſtrin- 
gentis, gratioris & magls penetrantis, quam Lavendulæ. Folia aliquantum 
viſcoſa, ut & decoctum, quod & evidenter amarum & ſubadſtringens, ac 
inſuſum foliorum & forum cum Vitriolo Martis virideſcebat. Extractum 
valde amarum. 

In mentibus & regionibus calidis efficacior. 

Folia, in Spiritu Vini digeſta, infuſum largiuntur ex flavo viride, grato ac 
ſoccifico Rorismarini odore imbutum, & ſapore balſamico- amaricante & ſa- 
tis acri præditum: hinc vires Rorismarini præcipue volatili, oleoſo, ſpirituoſo, 
camphcrato & fixo reſinoſo adſcribende ſunt: in gummoſo vero parum vel 
nihil virtutis latitat. 

Fetorem halitus emendat ſuffitu, & * ſuo, peſtis tempore aërem 
emendat ac ſalubrem reddit. | 

Extus uſurpatur in fotibus ad roborandos artus tremulos & paralyticos, at- 
que organa viſus & auditus: valet quoque egregie ad œdemata, contuſiones 
& gangrænam. 

Uſu interno decotum vel Vinum, inde confectum egregium eſt in fluore 
albo, & ad eroſiones locorum muliebrium, mane & veſperi calide potatum: 
& inſtar Thee ſumptus Rosmarinus maxime prodeſſe dicitur quibus ex lan- 
guore deficiunt Menſtrua; ac Diarrhœam trimeſtrem deſperatam Vino Roris- 
Marini curatam vidit Velſchius, authore Ermullere, 

Jak > In 


— 


nis M E De N 


In affectibus catarrhalibus ligno ſaſſafras non cedit. Aſthmati mire confert; 
excreabilia facit vitia thoracis, vocem amiſſam reddit & clarificat. | 
In pluribus affectibus nervorum utilis, v. g. in apoplexia, epilepſia, lipo- 
thyma, in vertigine ſenili, cordisque palpitatione; & diriſſimas convulliones 
in morbis frigidis ſuſtulit, atque in paralyſi juvat, fi hoc decocto hauſto ſudet 
æger; ad viſum acuendum commendantur flores recentes quotidie jejuno 


ventriculo cum pane & ſale comeſti. 
Hydropem incipientem vidit D. Boerhaave e ai uſu, foliis con- 


tuſis vinoque infuſis. 
Si Conſerva omni bihorio ſumatur, Keine ventriculum roborare & conco- 


ctionem juvare. 
Solo uſu Olei chymici, propinati ad guttas iv vel vj, in decoctis idoneis 
ante paroxysmum, multæ Tertianæ curate fuiſſe dicuntur, & idem oleum, ter 


quaterve illitum, ſuſtulit dolorem immanem oſſis Coccygis. 


C. RUB Tinctorum ſativa C. B. Erythrodanum Dioſcoridis. Madder. 

Radix acerba eſt & ſubamara, in 2%, ordine calida, in 3io. ſicca ex Avicen- 
na: tingendo apta. 

Appoſita fœtus, ſecundas, menſesque trahit. Vitiligines * & lichenas ſa- 
nat ex aceto illita, vel emplaſtri modo appoſita, mediocriter ea, quæ exter- 
ſionetn poſtulant, extergens. | 

Collectiones diſcutiunt radix & ſemen, atque alvam ſiſtunt. Ad dyſenteriam 
fabarum purarum quadrantem accipe, ſurculosque Rubiæ duodecim immiſce, 
atque abundanter excoque, deinde delingendum porrige. 

Radix urinas ciet, easqu2 craſſas & nonnunquam ſanguinolentas vacuat, 
quapropter ĩctericis cum multa aqua utiliter bibitur, jecur & lienem expurgans, 


iſchiadicis itidem & paralyticis: & mcnſes ciet. 


NOT. Radix odoris eſt graviuſculi, ſaporis ſubdulcis, ſubamari & 
ſubadſtringentis, ac diu maſticanti acris. Infuſum ejus in aqua vix mutabatur 
a Vitriolo Martis, Decoctum vero a rubro colore ad ſubfuſcum mutabatur ab 


eodem Vitriolo. | 
Ei adeſſe, ut Helenio & Impzratoriz, reſinoſas quasdam particulas, detegi- 


tur microſcopio. | 
Aer Expolite 48 horas vis tingens egregie minuitur, unde e non in- 


Jiciunt in aquam donec hæc 1 incipiat ebullire. 
Urinam ſumentium rubro tingit colore, ut & Mechanicorum, (ut referunt 


quidam.) qui eam ſub manibus frequenter verſant ; quinimo oſla ammalium, ez 
paſto- 


MATERIES u ENU 37 


paſtorum, ate necnon capſulam humoris cryſtallini & vitrei, ac tendi- 
nes duros; verum, notante Alſtono, volucres, ea paſtæ, languebant, & mo- 
riebantur, quædam in xvi, aliæ in x, in 11 diebus, unde aliquid maligni ſu- 
fpicarur in hac radice. 

Porro, Dodoneus Dioſcoridem redarguit, quum dixerit menſes, ſecundas & 
fetus extrahere, quippe quod Urine color, a Rubiæ uſu conſequens, eum fefel- 
lerit exiſtimantem hoc a' permiſto fanguine fieri, qui tamen non aliunde eſt, 
quam ab ipſo Rubiæ colore. 


Radix inter quinque radices aperientes recenſetur, & vis penetrans ting2n1L 
arzumento eſt tenuitatis partium. 


Ad faciei ruborem & puſtulas preſcribit Ancona in Pharmac. ſua, tanquam 
remedium præſtantiſſimum. 


C. RUBUS. Zar. Græcis. 


. Rubus vulg. five Rubus fructu nigro. | Rubus Dioſcoridi & Plinio, Ru- 

_ excel Theophraſto, C. B. The Bramble or Black berry buſh. Fructus La- 
tine Mora rubi dicuntur. | 

2. Rubus repens fructu cœſio. Chamæbatos Theophraſti C. B. Dewber- 
ry buſh. | 

3. Rubus Idæus Dioſcoridis & Plinii, Rabus Idæus ſpinoſus C. B. The 
Raſpberry buſh. | | 

Rubus in genere adſtringit, & ſiccat capillosque tingit: longe minus ad- 

ſtringit, quam ærugo, & moderatius quam Myrtus. 
Folia, præcipue mollia & recens nata, plurimum habent in ſe mine 
aquez, ꝑaucum vero adſtrictionis: eadem ratione & germina, que aqua in- 


cocta, urgente fame, manduntur, nutrientia aliquantum. Muria condita vero 
melancholicum fanguinem | puriunt. 


Commanducata gingivas confirmant, & oris ſanant Ulcera, quæ aphthas 


vocant; quin & vulnera glutinare valent. 


Germina, in aqua W ad ſanguinis profluvium ſiſtendum adhibentur, ff 
cxiguum vas eft perruptum vel, modes recluſum, fic ut non multus ſit, qui 
ex eo profluat ſanguis. 

Folia arefacta & contuſa jumentorum Ulceribuz utilia traduntur. Compe- 
ſcunt eadem Herpetes, Capitis manantia Ulcera & pu cculos ſa- 
rant. Sanant & condylomata hæmorrlioidasque, emplaſtri modo iimpoſita. 
Cibum in ſtomacho non continentibus cardiacisque conciſa mox h 
proſunt. 

Succus, ex folus caulibusque expreſſus, mox in ſole genſatus, pred! ictis 
omnibus efficacius medetur, & ex caulibus ad | ſanguin m excreantes, arginas, 


vu. 


_— HIT FRIES MEDICA 


vulvas, ſedes, cœliacosque prodeſſe potum illitumve author eſt Plinius. Rubus. 
uſurpatus fuit in hemoproe a Diocle, Hippocratis ſucceſſore. 

Porro refert. foliis germinibusque vim ineſſe refrigerandi: tenera enim WY | 
na oleo incoquuntur, in inflammatione jecoris applicando: & folia ſternebantur 
in domo, ubi decumberet æger, adverſus capitis dolorem ex æſtu ſolis: & in 
cligendo ac parando aëre, qui Hecticis febribus conveniret, ruborum ſummita- 
tes fundebantur humi. | 

Cauliculi alvum fiſtunt & ad profluvia ſanguinis, ac dyſentericis proſunt. 
Eorundem ex vino decoctum Uvœ præſentaneum remedium eſt, Summorum 
ramorum decoctum potu alvum ſiſtit, fluoremque muliebrem cohibet, necnon 
& contra Preſteris (1) morſus prodeſt. Denique ſtomachicis in cibo conve- 
niunt ramuli Rubi admiſti. 

Fructus maturus non parum habet ſucci calidi temperati, qui dulcis eſt, 


3:aque ob hoc & ob inovicam adſtrictionem guſtui non inſuavis eſt, exiguum 


tamen habet alimentum & pravi ſucci eſt, Inter ſtomatica, 1. e. oris medi- 
camenta, fuccus devoratus innocuus eſt, habens quid quod ſtomachum robo- 
ret, & ſimpliciora oris ulcera ſanare poteſt, utpote modice ſiccans. 

Fructus immaturus acerbus eſt, & vehementer reſiccat, maxime ſiccatus, 
fmilicer etiam Flos, qui ejusdem facultatis eſt ac fructus immaturus, & uter- 
que reponitur ad dyſenterizs & ventris fluxiones, atonias & ſanguinis exput- 
diones valens. 

Rubus 1deus eadem arvſtat, que ſupra dictus. 

Flos, ex melle ſubactus, oculorum inflammationibus commode illinitur & 
eryſipelata reſtinguit. Stomachicis quoque ex aqua bibendus datur, 


NOT. r. Rubus vulgaris. Folia ſaporis ſunt auſteri, & exſiccata odoris 


grati cum adftrictione, 'F hez viridi haud abſimilis, ſed magis * 


Decoctum cum Vitriolo Martis nigrum fit, Infuſum atro · viri 

Folia fortiter rubefaciunt Chartam cœruleam, ſed non æque ac * 

Succus adftringens eſt, ſubdulcis, & cum liquoribus alcalinis coagulatur, 
cum acidis fluiditatem retinet. 

Folia, authore Chomel, contuſa & applicata herpetem & vulnera juvant, & 
ab aliis ſummitates, in vino decoctæ, ſepius pro lotione adhibitæ, laudantur 
in profundis & inveteratis Ulceribus tibiarum. 

Diſtinguere vero oportet inter viridia & exſiccata, viridia quippe man- 

| ſa 


1 * . 
— 
ug 


(i) Seipentis venenoſi alias D:p/us d.. J. | 5 


MATERTES MED HER as 


Mo tantum curare poſſunt aphthas & alia leviora oris Ulcera, ficca etiam 
magna. 

Decoctum ex finite mane & veſperi epotum, ad nein in- 
ternas multum valet, authore Riverio. 

Fructus immaturus auſterus eſt & acidus; infuſum corum cum Vitriolo 
Martis nigreſcebat. 

Maturus dulcis, acidus, ſubadſtringens, mucilaginoſus, & ſyrupus è ſuceo 
perhibetur magne eſſe efficacie in dyſuria, 

2. Rubi Idei fructus. Maturi Odor ſuavis, aromaticus, inſt ir Violarum 
vel Iridis, adeo ut duo tresve manipuli Fructũs, recens le&i, univerſum & 
ſatis ſpatioſum cenaculum ſua fragrantia oppleant: ſapor dulco acidus, ſubad- 
ſtringens, minus adſtringens quam Rubi ſupra memorati, & magis mucilagi- 
noſus, magis adſtringens quam fructus Mororum, magisque cordialis, guſtui- 
que gratior quam Rubi vulgaris. | | 

Porro, Extractum & ſuccus inſpiſſatus per ſe dulcia ſunt, acida, grata: ex 
ibſs ſuccus in Balneo Vaporis dedit 3iij gr. xxxiij, & in uſum commode ſer- 
vari poteſt, ac meretur usque ad tempus hyemale, odorem & ſaporem reti- 
nens per ſesquiannum vel ultra. 

Tis prodeſt, qui cibos in ventriculo continere nequeunt & frequentibus vo- 
mitionibus infeſtantur. Ex co paratur Vinum ad alvi fluxus, atque imbe- 
cillitatem Ventriculi utile. 

Vi analeptica & virium reſtaurativa ſingulari gaudet, unde in febribus ar- 
dentibus & petechialibus commendatur Julepis admiſtus ſyrupus, ſitim extin- 
guens, ſtomachum & precordia æſtuantia mire refocillans. 


c. RUSCUS. Bruſcus barbare. Ruſeus & Oxymyrſine. Myrtus 
ſylveſtris Dioſcoridi & Plinio. Ruſcus C. B. Butchers broom. 


Cauliculi, pullulare incipientes, aſparagorum vice, olerum modo, & in ci- 
nere cocti in cibo ſumuntur. Sunt autem amari & urinas cient. 

Radix guſtanti acerba eſt & ſubamara. 

Folia & baccæ, in vino potæ, & Radix decocta vel trita in vino bibitur ad 
urinas ci=ndas, præcipue urina craſſa & graveolente; ad calculos veſicæ, re- 
num dolores, morbum regium, capitis dolorem, & ad menſes ciendos. 


NOTE. Radix Odoris eſt aromatici, quaſi rc ſinoſi, faports ſubdulcis, 
amaricantis, aliquantum acris & ſubadſtringentis, ſed non nigreſe: bat latuſuy 
cum Vitriolo Martis. 

Annun eratur quinque radicibus aperientibus, & commendatur nfurpanda, 


quum reſerare obſtructiones viſcerum intendimus. Etſi exulet e Pharmacop.. 
Lond.. 


6 * —— — — 2 — — 5 
—— - — —— = Bhs — 


— 


ä — — 


— 2 ICS 
— 1 


ars MEDIC 4A 


Lond. nova, Riverius tamen aliique authores graves decoctum ejus maguts lau- 
dibus efferunt in Hydrope, nulio alio medieamento ſumpto niſi Sena bis vel 
ter in ſeptimana. Oportet vero leniter tantum decoqui, quum larga coctione 
vis jus avolet. 

Senator Ventus calculoſus, acetario in horto ſuo multo eum oleo utens, 


Ro ſincii ſuaſu, turiones Ruſci immiſcuit, ex quarum uſu poſt urinam faba- 
loſam, per oftiduum excretam, dimidio anno liber manſit a Calculi doloribus. 


C. RUT A hortenſis latifolia C. B. Garden Rue, 


Guſtu eſt acri, amaro, & ſecundum Calenum ex 32 ordine excalfacientium 
& exſiccantium: arida multo acrior calidiorque quam viridis, hæc enim ſuba- 
mara & apud antiquos eſculenta fuit, odorata quoque, ſq odoratiſſima quæ 
icca, & olfactu excitat utero ſtrangulatas: atque authore Dioſcoride, vim 
habet urendi & exulccrandi. Succus eſt oculorum Cenoticum, lachrymas ex 

eulis educens. | | | 

Græci tum veteres, tum recentiores, necnon Latini Rutam magnis laudibus 
efferunt; namque uſa externo multi, ſuceo ejus cum melle Attico inuncto, dis- 
cuſſerunt caligines, vel cum latte mulieris puerum enix@, aut puro ſucco an- 
gulis oculorum tactis, authore Plinio & conſentienti Dioſcoride, ſeil. ſuecum, 


cum feniculi ſucco & melle inunttum, hebetem viſum acutiorem reddere: 


porro, dolores oculorum graves eum polenta mitigare, & ad aurium dolores 


facere ſuccum, in mhalicorio calæfactum, tum auribus inſtilatum; & profluen- 
tem e Naribus ſanguinem tritam & inditam ſiſtere. 

Tenulum eſt partium, calfacit & flatus extinguit: hinc facit ad inflatio- 
nes coli, vulv rectique inteſtini cum olæo deco@a, mox Clyſtere infuſo de- 
cocto Ho: & eos, in quibus interna ex frigore dolore torquebantur, ingeſto 
Oleo calido, addit caque ruta & bitumine, liberavit Galenus. Privatim in tu- 
more ſlatuoſo ventris cum humoribus craſſis & frigidis, poſt admotam cucur- 
bitam, ut ventoſus digeratur ſpiritus, acria injici _—_ ut oleum tenuls ſub- 
ſtantiæ, Ruta incoktä. 

Mitigat colicos dolores pota & clyſtere infuſa. 

Notandum vero, quoad flatum diſcutiendum, Rutam 45 re eſſe modice 
ſiccam, nam ſi prorſus non ſiccetur, excrementitium quendam humorem con- 
tinet, cujus vitio flatum diſcutere non poteſt. 5 . 

Contra articuloram dolores melle coafta, emplaſtri modo, imponitur, Sol- 
vit coxendicum dolores pota & in cataplasmate impoſita, atque infuſa per ſe- 
dem: & in cataplasmate impoſita podagrizis, genua inflata habentibus, cito 


uxiliatur, eorumque dolores mox lenit. 
Cruſtas 


MATERIES wr ma ws 


Cruſtas carbunculorum cito diſparat, in cataplasmate impoſita, cum melle 
aut uvis paſſis. 1 8 - 

Auxiliatur urine difficultati cotta ex oleo, & exinde veſica fota, neque 
aliud eſſe medicamentum, quod huic hae parte prætuleris, author eſt Astius. 

Aquæ inter cutem ( Anafarce) cum ficis illinitur: iisdem in potu & oblitu 
auxiliatur decocta ad dimidias partes. | 

Uſu interno, quatenus cibus, inter alimenta attenuantia locatur, ſcil. 240 
ordine poſt allium, cepas, ſinapi. | 

Eſt tum cibus, tum medicamentum calidum; in ventre frigido calfacit, at- 
que temperament! caliditatem revocat, ſed in calido inflammabit & lædet; 
convenit quoque in temporibus & civitatibus frigidis, at contra, nocabit. 

Paulum ejus, cibo ſumptum, vel in potione dilutum, epotumque inflationes 

ſtomachi compeſcit. | 

Genituram in cibo potuque extinguit, valenter ſiecando generationem ſe- 
minis impediens: & Rute frondes ſternendas in cubiculo horum, qui noctur- 
nas habent veneris imagines, preecipt Galenus, qui rutam in priapismo exhi- 
bet, præmiſſa venæ ſectione. 

Confert Oculorum claritati in cibo ſale ſervata, pariterque eruda, & in po- 
tu: hinc pictores & ſculptores, oculorum cauſa, hoc cibo utuntur cum pane 
vel naſturtio, capre quoque iyiveſtres propter viſum, ut ajunt. 

Uſu medico interno alvum fiſtit, urinam ciet, Menſes ducit, necnon ſe- 


cundas morantes & partus mortuos pellit ex vino dulci nigro pota, & in uteri 


, 


ſtrangulatione bibendum præcipit Hippocrates, | 
Finit tormina, facit ad pectoris laterisque dolores, anguſtias ſpiritus, tus- 
fm, pulmonarios, coxendicum laterumque dolores, & circularium febrium 
cum tremore algores cum ficcato anetho elixa, potaque & in ultimo ditto ma- 
lo ante acceſſiones ſumpta. In Jumborum dolore data ex aqua mulſa ſtatim 
opitulatur, . | | | 
Ventris lumbricos omnes pcllit decocta in oleo Ruta, mox epoto deco» 
cto illo. | | | 
In Lethargicis pota & infuſa per Clyſteres valde commodat; ſed & tritam 
cum roſaceo & aceto capiti ipſorum illini oportet. | 
Pro Antidoto valet, = tritis ex vino ſumptis: quin & per ſe præſumpta 


Ijus ſolia, nee minus additis juglandibus nucibus & caricis inefficacia venena 


reddunt: proſunt & contra ſerpentes ſimiliter ſumpta. | 
Denique, notante Plinio, eadem ex omnibus ſatis quadrupedum Morbis in 


maximo uſu eſt five difficile ſpirantibus, & quocunque in ſimili morborum 
genere, ut in homine temperata. 


Kk k NOTE. 


* 8 
Wo 1 —— 
* — 
— * 
Vs EEOC 5. 
——— — 


* ——ß—ß2—.· . ——— . 


— „% 


— poor 


INES TERnIES MEDICA 


NOTE. Odoris eſt gravis, faporis amari, acris, calidi, acrimoniæ tantæ, 
ut pluribus experimentis comperta ſit, per criplices Chirothecas ad legentis 
manus penetrare; & muliercs hyſterics dicuntur ; W portando ſacculos, ea 
repletos. 

Folia viridia comadducata Cepæ Allique acrimoniam domant. 

Arida, contra Galenum, aſſerit odoris & ſaporis expertia eſſe S. Pauli, ſed 
G. Lewis eorum activitatem hærere in materia fixa. 

Recenſetur inter Alcaleſcentia, & non immerito; ſuccus enim cum liquori- 
bus acidis grumeſcit, cum alcalinis vero fluidior fit. 


Semina ejusdem odoris & ſaporis ſunt. 
Vis Rutæ hæret concentrata in capſulis ſeminalibus; ex his enim plus Olei 


extrahitur quam ex foliis, quod forte Authorcs Pharmacop. Londin. haud ſa- 
tis adverterunt, dum Oleum eſſentiale è ſolis foliis parandum jubent. 

Cæteroquin herba repleta eſt ſucco viſcoſo pingui, & proinde deſtillatione 
nihil fere præbet, niſi prius cum Spiritu Vini digeratur. 

Vires Rutæ extrahuntur Aqua, magis perfecte autem Spiritu Vini, ſed & 
poſt inſpiſſationem T incturæ ſpirituoſe, ac poſt deſtillationem reſtat magna 
ex parte vis Rutæ, que proinde in materie fixa ſedem habere vi idetur, 
quod tamen negat Dame! Ludoyicus, inguiens Extrattum prorſus effæ⸗ 
tum eſſe. | | | 

Rubefaciens eſt partibus ſanis applicata, quinimo & maſticanti viſa eſt ve- 
ficare labia. | 

Contuſa folia cum axungia porcina, capiti affricta, porrigines & furfurcs: 
tollunt. 

Externe cont! aſa cum ſale recens planta, addito vino & aceto, ad contuſas 
& emortuas partes, tum quod putredinem cohibeat, ſolida extimulet, ex- 
trayaſatum ſanguinem fluidiorem reddit, non ſatis laudandum eataplasma 
conſtituit. | 

Folia cum pipere, ſale communi & aceto penetrantiori contuſa, atque car- 

1 arteriis impoſita, ad febrilem impetum, ſi modo materiæ morbide aliis 
prius proſpe dum ſuerit, egregie ſufflaminant, & plus, ſæpius minori cum 
pericalo quam conſtringentia & famigeratiſſimus Cortex in contumaciori etiam | 
quartana ſiſtenda, præſtant. 

Ab alus preſcribitur dorſo inungenda ad febrium paroxysmos arcendos. In 
fatibus infantum additur clyſmatibus carminativis. 

Succus gargariſatus, vel extrinſecus collo circumdatus, dicitur præſervare, 
ne poſſint Variola OECUPare collum, ubi alias res eſt periculi plena. 

Ulis eſſe perhibetur in ſcrophulis infantum, follis 3, 4 ve ſuper panem 
comeſtis, vel ſucci 3iij aut iv liauſtis per longum tempus. 


MATERTIES WE MESA as 


Oleum deſtillatum expreſſo ſucco oleoſo ſummitatum reccntium prælsren- 
Jum, utpote durabilius, & prompte in Linimentum cum Oleo Ourarum ro- 


digendum. 


8 


T. C. SABINA folio Tamariſci C. B. Savine. 
2. SABINA foliis Cupreſſi C. B. Berried Savine. 


Hem promiſcue in officinis uſurpantur, nam ex ſingularum ſpecierum ſemi- 
nibus ambe proveniunt. 


Graveolens eſt, odoratior quam Cupreſſus, particeps acrimoniæ, amaritiei 


& adſtrictionis, ſed amaritudinis & adſtrictionis obſcurioris quam Cupreſſus: 
tertii ordinis excalfacientium, & deſiccantium, & ex numero eorum, qua ma- 
=ime tenuium ſunt partum, extenuandi & digerendi tacultatis, ſi epota frc- 
rint: proinde unguentis calfactoriis inditur & multis antidotis. 

Gallinacei generis pituitas fumo ejus ſanari tradunt (F). 

Ilita Ulcera purgat. Nomas ſeu Ulcera depaſcentia compeſcit. Ex melle 
ilita nigredines abſtergit aliasque ſordes cutis. Carbunculorum cruſtas ex vi- 
20 impoſita exterit. Putrefactis maxime malignis & inveteratis c— 
nam heœc citra noxam vim medicamenti perferunt. 

Urinam promovet, imo cum vino pota ſanguinem per urinas elicit. 

Fetum viventem interficit, mortuum educit, quod efficit appoſita & ſuffi- 


ra. Uteri purgationum retentionem ſanat. Cum melle & vino pota regia 


morbo medetur. 


NOT. Odoris eſt validi, aromatici, balſamici; ſaporis acris, calidi, 
amari. Viret perpetuo, perquam oleoft, & ex omnibus Vegetabilibus, ex- 
ceptis its, que ſuccos reſinoſos fundunt, maximam dat copiam Olei eſſentia- 
lis, ex cbj ad Zijſs aſcendentis, quod Oleum Urinam odore ſuo inficit. 

Vires equidem partim extrahit Aqua, ſpiritus Vini integre, primaria 


virtute hærente in ſubſtantia reſinoſa, unde Tincturæ ſpirituoſe color obſcu- 


re viridis, odor plantæ ſpecificus, ſapor ſubacris, aromaticus & amaricans. 
| Ulce- 


8 
* — 
; > 


CITES 
ha 


(k) La "__ pituita ſcil. in | gallinis naſci ſolens, que alba pellicula linguam veſtig 
OXLrCMain 
| | Kk k 2 


1 
- A; 
Wo, 
| Ge 
ql, 
i 
" 1 
"Fl 
1, 
Fi; 
' 
1] 
[ig 
9 
137 

14 N * 

| 

Aa 

n 

l 
1 
Th 

The Fe 
ES»! 

OH 

14. 

» 4 
{1.6 
1 
q at 
1 
1 
11 
$1.4; 
y N 
1 4 
{4 1 
HE 
N 
1 
; 
1 

— 

* 2 1 
" 1: 

1 

1! "x 4 

, * 
1 1 a 
$ is 

' 

I. 
7} 

Dun 
. 

1 

1428 
141 

$15 
43 
i 1 

101 1 

Wes 1%: | 

"”. 4 

\ 3 

1705 
ien 
. 

45 

5 
140 

e 

4. 

g ' I 

. ö 4 1 

9 
11 
478 

Fx 2 © 

1 

TH 7. 

1 » 

f . 
4 
i 

i 

7.24" * 

* 

9 ſ 

7 2 FW 
* 4 
7 

F X 
E 
1 
1 
1 
+ - 

: * 7 
1 
4Y 
14 UK 
13 
IN 
8H 
1 
. 
3 * 
#7} 
bo 
, : * 

*74 
＋ 
My 18 

1 
"2 

| 
1 
Tx j 

A 
4 1 28 


— —— - _ 
—— — 1 
= 2 19mg 
—— _—_— 

NE OE WOT oY 


a nuknIESsS MEDIC. 


Ulcera externa egregie deterget, callos eorum & carnem ſpongioſam abſu- 
mit; ac ſpeciatim in Ulceribus cancroſis & ſordibus nigris ſcatentibus lauda- 
tur, pulvere inſperſo vel ſolo, vel melle admiſto. Ichorem digerit, ſeu in- 
ſpiſſat. Potenter reſolvit, & decoctum in aceto applicatur ſtrumis felici 
cum ſucceſſu. Uſtis eſt in ſcabie, præcipue capitis infantum exſiccanda & 
euranda cum cremore lactis. Verrucas circa pudenda tollit. Folia pulveriſata 
inſperſa excreſcentias venereas ſub preputio tollunt & ſanant. 

Aquam, ad 5j vel ij ſumptam, calculos & arenulas potenter expurgare, au- 
thor eſt Duretus. 

Decoctum fortiter purgare dicitur, & apud A4#ium laudatur pulvis primo 
die ad 3j, ſecundo ad ij, tertio 5iij, quarto 3's, qui ſanguinem egerit. 

Vermes necat in equis, bobus, canibus & infantibus. Succi expreſſi Co- 
chleare j, Lacti miſtum & ſaccharo edulcoratum, maximo cum ſucceſſu pueris 
verminantibus exhibetur, & medicamentum efficaciſſimum, minime periculo- 
ſum eſſe, author eſt Raius. 

Oleum, Ventri inunctum, aut frondes tuſæ, & umbilico impoſi ir, vermes 
enecant. 

Clavos pedum pulvis, incorporatus Emplaſtro Dans aqua emollito 
abigit. Laudatur quoque in Aſthmate. 


N. SAC CHAR UA. Sugar. Ab Arundine ſaccharifera C. B. 


Antiquorum ſaccharum, Mel Canna vel Mel arundinaceum, ſeu Ros, ſen- 
fm coagulatus & inſpiſſatus circa arundinem in forma Mannz, A4rchigents Sal 
Indum, & Tabaxir Arabum a ſaccharo noſtrate prorſus diverſum erat, 
nec uſurpabatur pro Condimento, ſed Mel. 

Veterum faccharum tamen non plane interiit, ſed adhuc in India Orientali, 
alio tamen nomine Mabu, in arundine Indica arbore & vaſtæ proceritatis 
conereſcens. 

Saccharum vero noſtras omnino fuit Veteribus incognitum, & omnino 
inuſitatum. Arabes, præcipue primi, noſtro utebantur in ſyrupis conficiendis; 
Serapio tamen non cognovit, & Avicemam utrumque ſaccharum confudiſſe 
author eſt Salmaſius, qui tradit ſaccharum facere ſitim, minorem tamen quam 
Mel. Aſt de ſaccharo hodierno accipiendum, quod conſtet, eſſe d Hdeg. 
Sed Veterum ſaccharum, quod eſt Tabaxir Arabum, nullo modo ſiticuloſum 
eſt, imo ſitim ſedat, namque Mel, in Calamis Indicis proveniens, ſitim non 
facit, imo tollit. Sic ſentit Galenus. Apparet itaque Avicennam ſaccharum ve- 
ter is ac recentis ſeculi confudiſſe. Hac Salmaſius. 

RAA. 


Rhazis vero author eff, ſaccharum guttur ventremque lenire, & modo pa- 
rum calefacere. Acuarius primus loco Mellis in compoſitione uſus cſt3 Sac- 
charo. | | | 

Eit tanquam ſal eſſentiale, Oleo temperatum, & in dimidia quantitate pon- 
deris ſui ſolubile in aqua, ſaporis cum dulcedine ſubviſcidi, nec tine acrimonia 
in gutture, ut in melle; & ſi cum parva quantitate aquæ ſolvatur, exinde fit 
glutinoſa materies, unde medici quidam dixerunt, gluten gignere in ſanguine; 
aſt alii volunt, ſanguinem ſolvere usque adeo ut, qui eo utuntur, magna co- 
pia plerumque ſint macilenti, quod qua ratione fiat forte clarius infra patebir. 
Eſt & valde inflammabile, & in Jamaicenſi aliquando flamma fere æque cæru- 
lea ac ſulphuris. Igne liqueſcit, Oleo miſcibile; Oleum & aquam unit; hinc 
chylificationem promovet, atque coagulationem Lactis & ſeparationem partis 
butyracem impedit, unde & in diæta phthiſicorum additur Lacti: Reſinis quo- 
que additur, ut aquæ miſcibiles fiant. 

Notiflimum eſt Experimentum, fruſtum ſacchari, mixture Lactis & cre- 
moris injectum, Olei ſeparationem, adeoque Butyri confectionem, impedire; 
unde peti poteſt ratio, cur nimis adhibitum homines macilentos reddat; nam 
in corpore Eumano ſeparatio Olei requiritur ad pinguedinis generationem; 
hine contraria efficiens ſaccharum ſubjectis ſiccis & macilentis minus, quan 
ſucculentis & obeſis, proficuum <c{t. | | | 

Nullas Acidi aut Alcali notas prebet; ſuccus tamen arundinis non ſervatur 


intra 24 horas, quin aceſcat; deſtillatione prœbet ſpiritum acidum corroſi- 


vum: ſolutum in aqua facile fermentat & fermentando in vinum dulciſſimum 
evadit, quod hinc in Acetum commutari poteſt. | 
RKubrum vel brunneum cum partibus æqualibus Aquæ generabant Aeris no- 


nies quantitatem molis ſacchari. 
Ut ſpuma Mollis acrior eſt melle, ita ſe habet ſpuma ſacchari ad ſaccharum. 


Sacchari, quatenus Errhini, acrimonia ſentitur naſo, & a dentibus carioſis, 


Antiſepticum eſt ut Mel, hine Beccherus evchit ut Balſamum, cujus ope 
non tantum vegetabilia, ſed & animalia perdurant incorrupta. | 

Solutum in aqua facile fermentat, & ſubminiſtrat ſpiritum ardentem voh: i= 
lem; promovet inſuper plus quam mel fermentationem alimentorum vegetabi- 
lium cum carne. | 8 

Solvitur in Spiritu Vini rectificato ope caloris, fed non in frigore; nam 
Spiritus Vini rectificatus calore ebullitionis ſclvit fere ½ ponderis fui fac- 
chari, &, {i hc ſtent aliquot dies in frigore, coneretio fit in eryſtallos elegan- 
tes; hinc pendet ars extrahendi faccharum è dulcibus vegetabilibus noſtris 
indigenis, parte faccharina ſeparata quando in frigore locatur. Aqua quidem 


M A T E RI ES w . 3s 


MA TERIES MEDITC A 


al partes ſaccharinas promptius & copioſi us, quam Spiritus Vini, ſed reti. 

jet ſolutas & cum gummea materie mixtas, quas eodem tempore extraxerat, 
= um purus ſpiritus ſaccharum deponit, ſed retinet principia reſinoſa & oleoſa 
diſloluta. 

Tota præparatio Rechari ex arundine conſiſtit in ablatione Olei, quod 
omnino auferri vix poteſt. Aqua Caleis, attenuando & ſeparando viſcoſitates, 
ſal exhibet purum. Albumen Ovi partibus ſuis Slutinoſis & ramoſis abſorbet 
ĩmpuritates in ſaccharo. 

Album ad Alcali magis tendit quam brunneum, ſolutio enim alibi clara eſt 
cum liquoribus alcalinis, & Lac non coagulat niſi in duplo majori quantitate, 
Hine quoque ſervat colorem exraleum_ uu Violarum longe plus, quam 
brunncum. 
SBaccharum eſt ſimu] acre, leniens & a gglutin ans: hine Clyſteribus inditur 
ad leniorem abſterſionem: in ulceribus ſervit ad detergendum & conſolidan-— 
dum: pulyerifatum fonticulis, & ulceribus inſperſum, luxuriantem carnem 
fungoſan crodendo abſumit, dentes arrodit & nimio uſu carioſo nigrore infl- 
cit. Cuticulam tunicæ cornem vel albugineæ, tenebras oculorum pupillis of. 


fundcntem, abſumit. 
Turcæ ſolent quotidie Vulnera recentia vino ſteers; & polt ablationem 


Cat felici ſucceſſu inſpergere ſaccharum pulveriſatum. | 
Ulcera quoque ſanat, atque in auribus & oculis purulentis bonum eſt re- 


medium. | 
Alvum movet dulcedine ſua ac lentore ; ſed fi largius GR capitis do» 
Jorem excitat, quia difficulter, & quidem melle difficilius concoquitur. 
Acrimoniam temperare in faucium aſperitate, tuſſi & ſiceitate notiſſimum, 
& præcipue ſaccharum candum cryſtallifatum : prodeſt & in inteſtinorum læ- 
ſionibus, in renum & veſicæ calculo. 
Error quidam apud Gegf}roy notandus venit, ſcil. infantibus vermes ingenes 
rare; nam Experimenta Regt evincunt, quod ſolutio ſacchari vel Mellis, ſpatio 


3 j vel ij, vermes necavit, quum in infuſione Alces vel Abſinthii vive- 


bant 24 horas. 
C. SAGAPENUM. 
Arabice familia auctores inter dejectoria medicamenta ſagapenum refe- 
runt, quanquam ea ſagapeni facultas,] quantum exſtat, a Græcis præter- 


miſſa eſt. 
Medio inter ſilphium & Galbanum odore eſt, 5 acri, partium tenuium, 


& calidum; atque aliquando pro ſilphio ſumebatur. 
Olfa · 


NM AT ERNIE N . an 


Olfactum ex aceto vulvarum ſtrangulatu procidentes excitat. Abſterſio- 
nem quandam poſlidet, qua oculorum cicatrices expurgat atque extenuat; 
quin & ſuffuſionibus & hebetudinibus oculorum, que ob humorum veniunt. 
eraſſitiem, non malum eſt medicamentum. 

Menſes pellit, ſed fetum exanimat cum hydromelite potum. 


Prodeſt laterum & pactoris doloribus, tuiſibus veruſtis, convullis & rup- 


tis: craſſam pulmonis pituitam expurgat. 

Datur comitialibus, in ſcapulam rigentibus, lienoſis: contra nervorum re- 
ſolutionem, perfrictiones & febres, per circuitum repetentes, in potu, & 
cum oleo perfricatum: prodeſt ex vino hauſtum ſerpentium ictibus. 

Addunt Avicenna & Meſue, quando bibitur cum hydromelle lenit ventrem 
eum facilitate, & extrahit humorem viſcoſum craſſum & aquam citrinam. 


NOTE. Odoris eſt gravis, porrumque æmulantis; ſaporis acris, amari- 
cantis, mitioris autem quam Aſa fœtida, acrioris quam Galbanum. 
Non ſolvitur in Aqua, utpote Gummi- Reſina, & partim inflammabile 


partes Gummoſæ majori quantitate adſunt, quam Reſinoſæ, virtute tamen 


hiſce longe inferiores deprelienduntur; ſolutionis enim reſinoſe ſapor acris, 


mordax & amarus eſt, longe plus quam aquoſæ 
Triturando cum 8 redit in formam nativam lacteam, ut aliæ Gummi- 


Refine, 

Externe inſtar a gummatum acrium, „ puſtalas, pruritum & inflamma- 
tionem excitat; atque ad tumores ſcirrhofos adhivetur: convenit quoque ex- 
trinſecus in Pleuriti de aliisque tumoribus & doloribus, mitigatione & elan 
tione opus habentibus. 

Purgat leniter a 3ſs ad 3j; ad 5ſs ſatis valide. Urinam movet. 

Fumus excitat cpllepticos & hordeola ciliorum ſanat. | 

Conducit ſpecifice in refractariis obſtructionibus hepatis, lienis, meſenterii, 
renum, uteri, adeoque RE in Hydrope & ceteris. ſimilibus malis: valet. 


aſthmate & tu. | = 


N. SAL AMMONIACUS. Salt Ainoniac. 


Veterum & Arabum erat ſpecies ſalis fois fibris ſtriatis, que & hodie 
reperitur, ſed raro. Optimus ſalium exiſtimabatur, & a Dioſcoriae ad amuſlim. 
quoque ua deſeribitur. 


Sal Ammoniacus, vulgo — eſt factitius, & a ſale 22 Vete> 


rum omnia9 diverſus. 
Saporis eft acris, ſalſi, penetrantis, longe magis acti? quam ſal commune; 
& ſimul amaricantis; urinoſum quid reſipit una cum ſenſu frigoris, & quan- 


a * - © " 4 . 8 my N — —— 2 a, = 2 8 
2 22 — bs - N — — — 
R. * . N —— MES Os 222 = , WIE . < — — —— ETC} 
* — N - ? 24 Choe IDLE Hons — — 2 a. 
— . LIL = — ES * n wy «ve « 8 * 3 
22 x 5 * 52 — — 2 —— IF r * w—_——_— — 7 


— — 
= 
IX=. 


— 
— 


* 5 4 N . 
188 
— - 


2 N 
n 
— — CE 


1 
10 
* 


= 


1 
> 


** 


4348 IE 8 M N D 
do ſolvitur in aqua maximum frigus producit, quod nullum corpus, ſola glacie 

exccpta, producere poteſt, unde commode inſervit ad vinum, in ampullis vi- 
treis repoſitum, refrigerandum. | | 
Nee acidus, nec alcalinus eſt ; antiſepticus vero externe adhibitus ad Gan- 
grænæ carnem putridam abſurgendam ; & ejus uſus tutus eſt in morbis putri- 
dis, ubi Alcalia nocent, noſtris falibus amiciſſimus & ſimillimus, niſi quod hi 
vi ignis fiant alcalini, ſed ſal Ammoniacus, licet centies ſublimetur, non fic 


alcalinus. 

In atre hamido liqueſcit, non in ficco. 

Nihil aliud eſt quam ſal marinus, ſali urinoſo unitus. 

Solutio cjus vel pulvis, calenti ſanguini ſupcraffuſus, tenuem quandam ſub- 
Nantiam pur puro- rubicundam excitat ut Nitrum, & lupilicer videtur ſanguinis 
| coagulationem per aliquod tempus impedire. 


Solutio ejus ſaturata abſumit Verrucas etiam duras. 
Errhinus eft. Tonſillaram tumores & inflammationes ſolvit ac diſſipat, & 


utiliter additur gargarismis ad eraſſiorem mucum in angina notha liquandum, 
In aqua Roſarum ſolutus ad læviſſimum ſaporem oculorum nebulas & pannos 
ſeu ungues abſtergit & reſolvit. Chirurgi quidam aquam ſuam cœruleam inde 
conficiunt, ad albuginem oculorum rellendam, Externe quoque adtubetur ad 
reſolvendum ſeirrhum, fi reſolubilis fit, mixtus cum tantillo aceti, in quo mi- 


ra preſtare dicitur. 
Sudoriferum remedium cit caute ſumptum, ita ut æger ſe probe tegat, ali · 


ter diureticum potens. 
Datur feliciter in febribus ardentibus; quinimo, amaris adjunctis: curavit 


ſebres Intermittentes, ubi Cortex ine:Hicax ſuerat ; & per ie, ad 5j vel jj 
ante paroxysmum datus, ſudorem movet, & præcavet vel minuit parox ysmum. 

Adhibetur quoque in ventriculi vitiis a cauſa frigida, concoctionem pro- 
movens & in omnibus, a pituitoſo ventriculo ac meſenterio profectis, mor- 


bis prodeſt. 
Doſis ejus moderata eſſe debet, v. g. ad 5) vel 5h, niſi medicus emeticum 


cxhibere voluerit, nam 5j ho c efficiunt. 


1. C. SAL FOSSILIS & SAL GEMMMA. _—_ Salt & 


Sal gemme. 


2. SAL MARINUS, Sen Sali. 
Foſſili & è mari oriundo vis ct adſimilis, ex duabus qualitatibus miſta, 


abſtergente & adſtringente, & uterque magnopere deficcat, 


Salis, ex terra effoſſi, ſubſtantia eſt magis compacta, proinde in hoe major 
cft 


MATERTES WE RES 2 


eſt partium craſſities & adſtringendi potentia; itaque marinus, affuſa aqua, 


protinus liqueſcit, quod foſſil non evenit. Porro, ejusdem ſpeciei cum mari- 
no ett, qui in ſtagnis quibusdam, ſalſedinem habentibus, naſcitur eſtate, aquis 
zſtu ex iis abſumptis. | 

Omni ſali obſcura quædam adſtringendi vis ineſt, qua eas, quæ condiun- 
tur, carnes conſtringit denſatque potiſſimum, ubi durus & minime fragilis 
extiterit. alis eſt foſſilis fere omnis, minus autem illo marinus, tum qui itt 
multis locis, aquis leviter ſalſis, areſcentibus provenit ac tertium locum obtinet, 
abſtergere magis, quam adſtringere & contrahere potens. Porro, ſal fos- 
ſilis, ut minus tenuium eſt partium, fic minus calidus eſt, quam friabilis & 
laxus. . h | 

Salis plurium generum natura communis eſt calefaciens valde, & adſtrin- 
gens parum, abſtergens, repurgans, mordens, diſſolvens, diſſipans, ac inſu- 
per reprimens, extenuans & cruſtas inducens; qu in & a putredine vindicat 
cum ob ſiccantem vim quiequid humidi eſt in corporibus depaſcitur, quod 
vero reliquum eſt adſtringendo compingit, quapropter condita aſſervat, que 
ob ſuperfluam humiditatem putreſcere ſolent (1): & hinc corpora defuncta 

a putredine vindicant, ita ut durent per ſecula: quin & Oleum, adſperſo ſa- 
le, vindicatur a pinguitudinis vitio, ſeu ne ranceſcat. 

Sa}, propter acrimoniam, natura aptus eſt Ulcera irritare; atqui Ulcera 
putreſcentia cohibet. | - 

Ajunt, dentes non erodi, nec putreſcere fi quis quotidie mane ſalem conti- 
tineat ſub lingua donec liqueſcat: &, ne eroſi dentes vacillent ac fœtorem 
faciant, ſal foſſile, melle ſubactum, in teſtula torrendum, terendum ac modica 
myrrha admiſta affricandum, præcipitur. | 

Eſt. & apophlegmaticus fal gleboſus cum pulegio, præpurgato corpore, pitui- 
tam per os educens. | 

Laſſitudines diſcutit & hydropicorum œdemata auxiliatur ex oleo illitus: 
Clyſteribus utiliter infunditur, privatim in iſchiadicis. 

Dolores mediocres nervorum, maxime circa humeros & renes, ſacculis 
inditus, fotu mitigat. a 
Podagricis cum Oleo adhibetur. Vide ſupra de Olei cum ſale uſu inſigni in 
curanda podagra. | | 

Aurium doloribus adhibetur cum aceto, vel ex melle & oleo tritus. Am- 


buſtis 


_ * 
— 


(1) Corpora ſicca, ut Leporum, falita eoriis evadunt fimilia, contra que immodica humi- 


EL] 


ditate diffluunt, ſalis commereio liquantur, 


Wd HWA Tj RIES ME DFT © a 
buſtis 1gni cum oleo impoſitus, aut commanducatus puſtulas erumpere non 
patitur. 

Colum torminaque levat potus, &, ſacculis inditus, impoſitus candens: ac 
fomenta ad dentium, necnon lateris dolorcs faciunt forinſecus ex ſale toſto & 
milio in ſacculis conſectis 

Furunculos cum uva paſſa aut ſuillo adipe vel melle diſcutit. Sugillata ex 
melle delet, vel, linteolo involutus, crebroque ex aqua fervente impoſitus, 
ſcil. diſcutiens; hine Cataplasma ex pane vim habet magis digerentem, quam 
quod ex tritico, nimirum cum ſalem & fermentum panis adjuncta habcat. 

Anginas ex melle, aceto & oleo inunttione levat, & fomenta humida ſalis 
calidi efficaciſſima eſſe perhibentur; necnon in Cervicis rigoribus, opiſthotono, 
emproſthotono & tetano. 

Adverſus ſcorpionum ictus cum quarta parte lini ſeminis ex Oleo vel ace- 
to illitus auxiliatur; atque adverſus crabrones vel veſpas ſimiizgue e ex aceto 

exhibetur. 

Excreſcentia in oculis reprimit; pterygia conſumit cœterasque carnis protu- 
berationes, ut incipientes verrucas, perniones & clavos pedam, tollit, & ob 
id collyriis atque emplaſtris additur; & contra ſuffuſiones oculorum cum lacte 
in coticulis teritur. 1 . 

Pruritus ſedat ex Cleo & Aceto infricatus ad ignem, dum ſudor provoce- 
tur, privatim in morbo regio Jaborantibus in pruritibus, quos ſentiunt; ſimi— 
liter & lichenas, pſoras & lepras, ac pecorum ſcabiem illitus tollit. 

Sale trito & melle illiniens reprimes Columellam inflammatam, aut galla 
trita cum ſale; galla cnim vehementer adſtringit, ſal vero diſcutit cum mo- 
dica adſtfictione in indurata ac diuturna Columellæ inflammationc. | 

Luxatis cum farina aut melle imponitur. 

Eryſipelata & Ulcera, que ſerpunt, illitu cohibet. © 

Scybalurum evacuativum eſt, & emollic alvum in vino potus innoxie: iti- 
dem lumbricos pellit. 

Uſtus ſal majorem diſcutiendi vim habex, non tamen æque contralit ac 
condenſat. Ulccribus oris, que aphthæ appelantut, humidis gingivarum vi- 
tits & phagedænis Ulcerum cum polenta in: pern, vel cum linteolo con- 
cerpto imponitur; & tonſillis uvæque cum melt adhibetur. 

Hec de uſu medicinali ſalis, nec minus digna recenſcri videntur, quæ 
pre tu'ere Veteres de uſu ejus diætetico, nempe; 

Omnfbus cibis admiſtus orexim facit, faſtidlam avertit & nauſeam prohibet. 

Removet viſcoſitatem piſcium: & jus I: facit, ne Lac 6 


in Ventricalo, 


Pccud-s, armenta, jumcn: taque ſale maxime follicitantur ad paſtum & ad 
potum, 


ATERIES ME OS 


potum, ſitim excitante, unde pingueſcunt, largius lac præbent; & mult 


gratior inde Caſeus paratur. 
Jecore aut liene obſtructis, vel ſeirrho affectis, noxiz ſunt Ficus com- 


muni ratione omnium dulcium ciborum ac potuum, quare nonnulli in his af. 
fectibus longe ante cibum veſcuntur ficubus cum fale, aceto & garo pra» 
paratis. 

Apollonius, Heropbili maximi dir diſcipulus, graciles & extenuatos 
dulcibus veſci nolebat, ſed ſalſamentis, & ſalſuginem habentibus, pro cibo uti 
jubebat, ut Ylorum . tenuitas facilius per corporis meatus traduceretur, ut au- 
thor eſt Plutarchus. | 

Porro, & fœcunditatem augere creditur, unde pecuarii admiſſariis equis, 
in venerem ſegnioribus, ſalem pabulis miſcent; quibus etiam alendi canes cu- 
72 eſt, ſalſis carnibus & ſalſamentis eos paſcunt, quod ad gignendum alacrio- 


res r2ddantur ; qua de cauſa non incpte poete finxerunt, Venerem e fale na- 


tam; & Ægyptiorum facerdotes, qui caſtimoniam profitentur, ſale in totum 
abſtinebant, adeo ut pane etiam inſulſo veſcebantur, quoniam ſal caliditate 
& acrimonia ſua Venerem movet, ut author eſt Plutarchus in ſympaſiacis, a 
Ludoyico Nennio, de re Cibaria citatus. | 


NOT. Sal marinus, Sal Gemmeum & Fontium, 

Sa! gryſeus, Bay Salt dictus, qui calore ſolis obtinetur fortior, magisque 
penetrans eſt quam fal fontium, quoniam in hoc fpicula falina calore ignis 
obtuſiora fiunt; ſal gemmæ vero omnium penetrantiflimus eſt, indeque in 


Clyſteribus præfertur fali communi, utpote magis ſtimulans. 
Muria, qua Caro bovina conditur, tranſudat vaſa 1 & terrea magis 


quam Aqua pura. 

In aëre humido madeſcit, ſed non adeo eito ut marinus. 

Deſtillando parum aëris obtinetur a fale, comparatione facta Nitri & Salis 
Tartari, unde patet ratio cur nihil fiat exploſionis; ut in ſtatim dictis, 

Nec-acidus eſt, nec alcalinus. Videtur, ſanguini calenti ſuperaffuſus, per 
aliquod breve tempus ejus coagulationem impedire. Non obtinetur coagulum 
a 5j ad tþj Lactis, ut a ſale Aquarum purgantium, nec ſerum fit clarum 3 
ſale marino, mf! quadrupla quantitate, ſcil. 51v ad 5j Lactis. 

Non mutatur 1n corporibus animalium. 

Vis adſtringens, ei tributa, confirmatur hinc; Inſpergitur vulneribus par- 
vis in canibus, & gingivis poſt extirpationem dentium, & Emeticorum ope- 
rationem ſiſtit, purgationem inducens. 


Ejus 5j purgat fere æque fortiter ac ſal Epſomenſe, 
LII2 | Gutty 


By — 


22 — W 
8 —— — 
EE IE 


2 = 
* _—_— — 


x 


v 7 
. 


anrrers MEDICA 


Guttæ aliquot ſolutionis ſaturate auri inſtillantur cum optato eventu 
ad diſſolvendam Ceram: ſimiliter Sal dicitur uſu interno fundere coagula 
pituitoſa bilemque viſcidam, & inde in cs Cachexia & Hydrope 
valere. 

Extemporaneus, ſeu ſal marinus regeneratus dictus, fit ex Oleo Tartari 
per deliquium ſpiritui ſalis marini affuſo, & tunc evaporatione facta; verum, 
notante Neumanno, baſis ſalis marini non eſt Alcali vegetabile, ſed minerale; 
nam ſal marinus regeneratus acrior eſt, quam ſal communis, & alicer ab co 
differt; nam Oleum Vitrioli, ſali communi affuſum, ſalem neutrum format in 
aqua facile ſolubilem, & in igne fuſilem, ſal Glauberi dictum, ſed cam Alcali 
vegetabili ſal difficillime ſoiubile format & in igne non fuſile. 

Decrepitatus ſalſior fit, phlegmate orbatus : & in diſcuſſione ac refolarione 
flatuum & humorum ſeroſorum crebrius uſurpatur, atque in ſacculis calefa- 
cientibus fomentisgue ad ſopiendum dolorem colicum ſimilesque affectus. 

Sal apophlegmatizans eſt in ore detentus in apoplecticis, & in 885 lin- 
gue, folio Salviæ inſperſus, ori inditus, laudatur. 

Aque marine Crytalli ad ſingulos angulos preciſe ſunt, fontium vero fal- 
ſorum angulis integris ſunt, notance Liſtero. 

Eſt Balſamum ciborum, quo deficiente facile putredines morbique calidi 
orjuntur, quemadmodum ſepe in caſtris & locis obſeſſis contingit. 

Aqua marina. Moderate calfactoria eſt & acris, diſcutit & deſiccat: hinc, 
fi aquam marinam Eryſipelati admoveas, partem adures; ſed ſi livor jam oc- 
cuparit, ineiſa cute, cataplasma ſuperponendum eſt, perfundendusque locus 
aqua calida, aqua marina, & muria. Nec balneum ex aqua marina fieri de- 
bet febrienti. 

Si calida ad fotus adhibeatur, attrahit ſimul atque diſcutit; proinde 
nervorum vitiis & pernionibus nondum exulceratis prodeſt; & in parotidibus 
inveteratis ficus aqua marina vel muria cotta commoda eſt, nec teſtium tu- 
mori fovendo aliquid præfertur fotui ex aqua marina. | 

Muria & aqua marina carnes ſiccantur & incorruptæ ſervantur. Faba 
nec Piſum aqua marina aliave ſalſa percoquitur. | 

Lendes & tetra capitis animalia ejus lotione curantur: quin &, authore 


Plinio, aqua marina inſtaurabantur Vina, cujus rei gratia ex alto peti jube- 


bant ſervarique ab æquinoctio verno, aut certe nocte ſolſtitio, & aquilone 
Hante hauriri, vel, ſi circa vindemiam hauriretur, decoqui. | 
Liventia fotu feryido diſcutit & ad colorem reductt. 
Tepefactà pſoræ, pruritus, lichenes & mamme ſororiantes ſoventur; & 
pecorum ſcabiem ſanant piſcinæ maris; porro maciem corrigunt; balnæum 
| enim 


MATERIES ME 453 


enim ex aqua marina utile eſt malo habitu confectis jamdiu corporibus ner- 
visque. 

Ejusdem ferventis vapor hydropicos, capitis dolores auditumque difici- 
lem levat. 

Salutaris quoque eſt aqua marina ad venenatorum morſus ictusve, qua qui- 
dem tremores perfrictionesque inferunt, maxime vero ſcorpionum, phalangio- 
rum, aſpidumque, ac, ſi quis etiam in ipſius calidæ ſolium deſcenderit, au- 
xiliatur. 

Ad movendas dejectiones nn clyſteribus infunditur: ad tormina vero 
& choleram calens. 

Stomacho adverſatur. Alvum conturbat, unde in navigio, cum deficeret _ 
dulcis, qui aquam marinam biberunt, fluxa erant alvo, nec ſine morſu ve 
hementi. 

Attamen ad purganda corpora, bilemque atram aut ſanguinem concretum 
reddendum vomitu vel per alvum, dabatur per ſe, aut è poſca, vino, vel 
melle; veruntamen poſt dejectionem infuper exhibebatur gallinæ piſciumye 
juſculum ad temparandam infringendamque roſionis acrimoniam, 


C. SALIX vulg. alba arboreſcens. Salix alba Theophraſts & Plinio 
C. B. Common Willow. : 

Dioſcorides unius tantum ſpeciei meminit tanquam vulgo cognite, ſed apud 
Theophraſtum & Plinium plures ſunt ſpecies, que, fi fides Braſavolo, viribus 
parum differunt. 

Folia, Cortex, Suecus & Fructus adſtringendi vim habent, ſicca ſine mor- 
ſu ſecundum Galenum. Recentiores medici falicem in primo ordine frigi- 
dam & ſiccam eſſe volunt, ſed accuratius Braſavolus in 299. ordine fic 1CCam 


ſtatuit. 


Cortices. 

Folia contrita ſumpta per ſe, aut pota cum aqua intemperaturam libidini; 
cocrcent, & præſtat Mulieribus ne concipiant. 

Cortice & foliis, in vino deeoctis, foveri nervos utiliſſimum, quod & de 
decocto eorundem in podagra affirmat Dieſcorides. 
Flos, tritus cum follis, furfures purgat in facie. Succus é  foliis tempore 
fle is in cortice mali punici cum roſaceo calefa tus aurium doloribus au- 


iliatur. 


Col cx in potu ſanguinem expuentibus prodeſt. 
LI 3 Lxci- 


Foliis ad cruenti vulneris glutinationem uti poſſis, qualem & Cor- 
tex facultatem obtinet, niſi quod temperature fit ſiccioris, velut omnes 


1. 
1 1 
1 94 
71 
H. 
1 
A 
3 
4k 
: I 
* 
2 
1 
- 4 
+ £8 
* is 
+ 
k 
1 
14 
{4 
'] 
N 
14 


i 
4% 
44 
1 
i 
1 


| 
= 
| | 


— Thee, 


| 
454 Arn IE S (ME DIA 


Excipicur ſuccus, qui manat ex ca cum floret, inciſo Cortice; in plaga 
enim coneretus humor invenitur, cui vis ineſt exterendi quaecungue claritati 
oculorum officiunt, utpote extergenti ſimulque tenuium partium medicamini. 


NOTE. Vim adſtringendi in ſalice præcipue contemplati ſunt Veteres; 
verum dignotio accuratior variarum ejus ſpecierum docuit, ei quoque adeſſe 
vim abſtergendi, nec tenuium partium expertem eſſe omnem ejus ſpeciem. 

Ollicinalis equidem, in textu recenſitæ, Corticis (præter ejus uſum ad 
coria tenuiora vitulina depſenda) decoctum cum Vitriolo Martis nigreſce- 
bat, & amarum erat: folia quoque auſtera & amaricantia, ee decoctum 
cum Vitriolo Martis virideſcebat. 

Frondes ejus, in ſpiras contorte, aliquando ſuſpenduntur in Cubiculis ca- 
lore febrili æſtuantium ad aërem refrigerandum & ſomnum conciliandum. 

Juli quoque ſiſtunt hemorrhagiam quamcunque & Cortex ſimilem faculta- 
tem habet. 

Invent plerasque, fed non omnes, ſalices amaritudinis que ac adſtrictionis 
participes eiſe, & una, (ſcil. Salix folio laureo, ſeu lato glabro odorato, Bay- 
leayed ſweet Millow Ne. 12. p. 449 Kali Synohſ.) præter ſaporem amarum 
& adſtringentem, quodque decoctum ejus viride flat cum Vitriolo Martis, eſt 

uoque folio grate odorata, inſtar Lauri. | 

In Adis Philo Anglic. Vol. 53 Cortex ſalicis al>e vulgaris ad 5j quarta 
quaque hora 1n apyrexia febrium Intermittentium dicitur experientia quinque 
annorum cfficaciter febrem curaſſe per ſe, & in caſibus diffi cilioribus Cortici 


Peruviano adjunctus. 
1. C. SALFI1 HORTE NSH MAFOR. Salvia major, an 
| Sphacelus Theophraſti? C. B. Common Sage 
2. SALVIA4 HORTENSIS MINOR, offic. Salvia minor aurita 


C. B. Sage of Virtue. ö 
Dioſcorides ſalvie unius meminit, que ſalviæ majori hortenſi convenit. 
Folia vehementer odorata, ſed viroſa. Evidenter excalfaciunt & leviter 

ſubadftringunt. Vulnerum fanguinem  cohibet per ſe impoſita herba: Ca- 


pilios denigrat, Inter antiparalytica locum habet. 
In oleo cotta, poſt exſurrectionem maine a ſomnis, moderate afſri ta ex- 


purgat Colorationes in ictero, & ſudores movet. | 
Tetra Ulcera, que ab afperitate ferina vocantur, purgat. Appoſita vers 


mes aurium enn que extrahit. 


Mentes ciet decoctum foliorum ramorumque poru: partus extrahit pota ap- 
poſi- 


— 


M ATE RT ES: M •à ! 3a 


poſitave; & ſuccus decoctumve urinam provocat, ac Paſtinace marine ictibus 
auxiliatur. | | | 2 

Adftringendi repellendique vi quoque aliquatenus præditam eſſe patet hinc : 

Orpheus inquit, ſanguinis expuitionem ſucei ſalviæ cyathos duos, cum 
mellis uncia datos, jejunis in potu ſtatim ſiſtere; dicitur quoque ad dy ſenteri- 
cos prodeſſe: cum vino commorantes menſes trahit, abundantesque ſiſtere 
fertur decoctum ejus potum. Teſtium pruritus ſedant rami foliaque, fi cov 
rum decocto cum vino foveantur, | 


NOTE. Odoris eſt, ut Rorismarini, Camphore ſimilis, & in ſummitati.- 
Lus balſamum aromaticum ſentitur; ſapor calidus, aromaticus, diu maſticanti 
acris, amaricans, ſubadſtringens; & decoctum, ſecundum plures authores, 
cum Vitriolo Martis atramentum ſacit, ipſe vero infuſum cum codem Vitrio- 
lo atro- viri qe fieri expertus ſum. 

Iinctura ſpirituoſa virideſcens ſaporem acrem obtinet, & longe majori, 
quam infuſum aquoſum, activitate inſtructa deprehenditur, proinde virtus me- 
dica præcipue parti ſpirituoſo - oleoſo - reſinoſæ ingeniĩta eſt. 

Errhina eſt in pulvere, & ad fumandum inſtar Tabaci pro apophlegmatis- 
mo ufurpatur. | ; | | 

In porrigine eſſicaciter uſurpatur decocta in aqua, ut abluatur caput. 

Uſurpatur quogue in fotibus in vino cotta ad tumores diſcutiendos, ſpeciatim 
ad tumores vulnerum ; & ad edemata, præcipue vero in ſtomacace & dentium 
caſu, partes la ſas purgans & roborans: aphthas quoque oris abſtergit. | 

Uſu eſt, præcipue minoris, inſtar 'Thee, contra ver:1ginem, tremorem & 
affectus comatoſos; necnon in concoctionis defectu & flatibus. 

Porro, authore S. Pauli, ſi tremula manus officium ſuum facere nequit, au- 
ſpicatiſſime quotidie mane & veſperi vino lavantur, in quo cocta vel mace- 
randa inj<Eta eſt ſalvia. Uſurpatur in epileptia & catarrhis (u). 

In morbis calidis nocet. 

Jua roborans Mictum ſanguinis curavit, & ad ſudores nocturnos poſt 
morbos, ex ſolidorum laxitate ortos, nihil preſtantius eſſe dicitur, quam in- 
ſuſum ſummitatum in ſpiritu Vini aduſto, ad 3's hora ſomni. : 

Menſes ciet ob craſſitiem remoratos, dum nimios compeſeit. 

Succus & folia recentia dizuntur punQuras veſparum & arancarum curare. 


N SALE 


— 
* _— — „ — 


= 3 8 — 
— —— 1 


— AAA 
n \ 


(s ) Iota ſubinde periculoſa fuit, non per ſes ſed ob iuſecta in foliis nidulantia. 


EIT 


2 


—— 
* 


—. GE 


* ——_ nn 
r 


= E 
— 
* — 


PI a 


* * — — — ars — . ——— tos * bo NS \ En TOI — — — — pow — 
—5 — — K : - — - — 
—— 8 8 - — — — K . 1 — N =& 3 5 ; 4 
* e, 2 p x — n — 2 i — 5 
: . . © 2 1 N . -© * = _— 8 I ns 5 IJ > bw — — - IIb”. 3 mo — — — - 3 2 
2 mY SS OI — 7 2 5 PK YES, — 


= >. 


. ͤ— _—_—_— re et err 


— 


res MEDIC A 


N. SALFVIA AGRESTIS, ſive ſcordium alterum C. B Hood Sage, 


Græci unius ſcordii meminere, proinde non conſtat, hanc plantam Grecis 
notam fuiſſe: nec aliquid apud Plinium proſtat in hoc loco notatu dignum, 


NOT. Odoris eſt validi inſtar Lupuli ſalictarii, (ſecundum alios inſtar 
Allii) & hujus loco commode additur Cereviſie. Si Liquori Cereviſiæ inco- 
cto, Wort dicto, addatur Cereviſia citius clara fit, quam a Lupulo. 

Odor Ancille meæ, diutius tractanti ſalviam hanc ad deſtillandum, verti- 
ginem adduxit; ſaporis eſt amari, aliquantum calidi & adſtringentis, atque in- 
fuſum ejus atro- viride, imo fere nigrum fiebat addito Vitriolo Martis: Ex- 
tractum valde amarum eſt; ſuccus quoque maxime ama us: cum liquoribus al- 
calinis coagulatur, contra fluiditatem retinet cum acidis. 

Vulneraria eſt & præcipuis, ſive interius ſumpta in potionibus, ſive exterius 
applicata. 

Decoctum Urinam & Menſes ciet. 

Gangrenas præcavere dicitur, ſcordioque affinis eſſe, eamque in Ulceribus 
gangrænoſis claudendis celebravit  Hildanus. 


C. SAMBUCUS fructu in umbella nigro. C. B. Sambucus in arborem 
aſſurgens Dioſcoridis. Common Elder. 


De Sambuco humili videatur Ehulus. 

Apud antiquos nulla eſt pro re medica Florum ſambuci recordatio, & vix 
aliqua Corticis, 

Folia graveolentia ſunt, & eorum decofto ſi locus ſpargatur, Muſcæ ne- 
cantur: cauliculi in aqua macerantur, ut ea ſparſa pulices necentur. | 

Facultates ſambuci non ſunt calide, ut alioram purgantium, ſed frigidiores: 
porro & vim habet deſiccandi, conglutinandi, modiceque digerendi. Aquas 
alvo detrahit, at ſtomachum offendit. Hæc ex facultatibus ejus clarits pate - 
bunt, ſcil. 

Folia recentia molliaque, illita ex polenta, inflammationes oculorum miti— 
gant: ambuſtis & canum morſibus proſunt; ulcera vero ſinuoſa glutinant; & 
in ulcerationibus uteri fotus è ſambuci foliis, in aqua decoctis, (o) præci- 
pitur: atque us, qui podagra tentantur, cum ſevo taurino aut hircino illita 
proſunt. | Uſu 


— 


— 
_ 


1 0) Ad membre, igne ambuſta, optime paratur Unguentum digeſtione potius quam 
ura, : 


M AT ER I EE MEDAL - ov 


Uſu interno ; ſi inflammati fuerint uteri, folia tenerrima in tritici recentis 
eraſſiore farina coquenda, leviterque tepida ſorbenda precipit Hippocrates ; 
& ad puerperii purgamenta promovenda, coquenda folia, oleoque attuſo bi- 


benda. Reſiſtunt folia ſerpentium merſibus, in vino cocta. 


Porro, Folia inter evacuantia, quæ ſanis conveniunt, recenſentur : in aqua 
& ſale elixa, in cibo ſumpta, vel olerum modo cocta, ex oleo & ſale edun- 
tur, pituitam bilemque purgant; quod & caules teneri, in patinis eocti, 
præſtant. | | | | 

In libris ſpuriis, Galeno adſcriptis, ſuccus ee radicis ad 3ij bibitus, di- 
citur aquoſum humorem educere. 

Acinorum ſuccus vinoſus eſt, ipſique aqua decocti manduntur: inuncti de- 
nigrandis capillis inſerviunt & in uteri incubitu in coxam * apud 


Hip pocratem. 


NOTE. Si quis ſub umbra Sambuci decumbat, ſtatim ſuavi, dulci, ſomno ſo» 
pitur; quinimo perhibetur, Umbram ſæpe cauſare ephemeram vel ſynochum, 


unde inter arbores ſacras locatur, ſub quibus ſecundum ruſticos dormire non 


licizum, author eſt Linnæus: ü in Miſcell. Curio/is proſtat exemplum Febris, ex 
umbra ſambuci obortæ. 

Folia & Aqua deſtillata Odoris ſunt gravis, & guſtanti primo ſaporis herba- 
cei, ſalſi, vel ſubacris, ſubadſtringentis, mucilaginoſi, nauſeoli, Decoctum 
diu protractum & Extractum valde amarum. 

Infuſum mecum amaricans & adſtringens, ſed a Vitriolo Martis non muta- 
batur, verum decoctum cum eodem Vitriolo viride ficbat, & in experiments 
C. Alſton Infuſum foliorum in Aqua peſt biduam macerationem ſyrupo Viola- 


rum induxit colorem viridem, Tincturæ Heliotropu ſubviridem, aft cum Vi- 


triolo Martis atro- viride, deinde nigrum fiebat. Porro, mecum Foliorum 


ſuccus cum Aceto deſtillato ſpiſſeſcebat, ſed a liquoribus alcalinis non muta- 


batur, proinde ad naturam alcalinam tendere videtur. 


Contuſa & frigide admota hiemorrhoidum dolorem tertia applicatione ſedare 
author eſt Riyerius. 


Unguentum fummitatum cum qualibet pinguedine animali optimum eff re. 


medium in combuſtionibus: & folia ſola in Eryſipelate utilia reperta 


ſunt. 
Contuſa in Cataplasmate dicuntur tumores edematoſos certo curare. 
Foliorum 58 purgat: Turiones ſeu Cymæ movent & aliquando vomitum, 
{ed mitius quam Cortex interior, & Manip. j foliorum juniorum ſen gemma- 
rum in acetario vel in jusculo leniter purgat. 
Gemme virides, forma cataplasmatis & fotus, ex iisdem eum; parte Spi- 
Mum ritüs 


452 rns MEDIC4 


ritüs Vini, magnæ efficaciæ deprehenſe ſunt in Ulceribus phagedænicis in 
Noſocomio Dublinienſi. 

Flores Odoris ſunt mitis, graviuſculi, eMuvia ſoporifera longe lateque per 
acrem ſpargentes, ſaporis ſubacris & ſiccorum amaricantis; inter mucilaginoſa 
recenſentur, mucilagine teneriore quam radicis Althææ. 

Aquæ deſtillatæ vis frigeſaciens illuſtratur Experimentis ſequentibus 


D. Hale. 
A 31 Olei Vitrioh, Aquæ pluviali admiſti, augebatur 8 4 43 ad 92 


Aque 
A 31 Olei Vitrioli eadem proportione Aquæ Cochleariæ —— 
admiſti augebatur Calor $ 8 

A 3iij Olei Vitrioli eadem proportione Aque florum ſam- 2 48 ad 70 


buci admiſti augebatur Calor 
Et experientia comperta eſſe dicitur Aqua, e recentibus floribus deſtillata, 


(ſcil. illitu) calorem, a ſole profectum, reſtinguere, ardentesque capitis dolo- 
res & quaſcunque inſlammationes ſedare. 

Succus colorem fuſcum & Aluiditatem retinebat cum ſpirit c. C., contra 
ſpiſſior fiebat ab Aceto deſtillato. Confer Experimentum ſimile de Follis 


ſupra. 
Manip. j Florum coctorum purgat ; notandum vero, recentes non ſiccos ad- 


hibendos eſſe ut cum Ovis frixis in hunc uſum, ſieci enim purgandi potentiam 
amittunt. 

Emolliunt, diſeutiunt, reſolvunt, antiphlogiſtici anivertales, vi egregia 
anodyna commendatiſſimi in doloribus & tumoribus, ſpeciatim forma Cata- 
plasmatis in doloribus ſcorbuticis vagis & arthriticis, diaphoretici, diuretici, 
& alvum leniter laxantes, atque in Clyſmatibus ad dolores colicos adhiberi 
ſolent. 

Infuſum, in ſeri lactis hauſtulo mane & veſperi ſumptum, juvat eos qui 
Eryſipclati aliisque malis cutaneis obnoxii ſunt, dum ſimul facies Aqua florum 
p. ij & Spiritus Vini p. j foveatur. | 

Acetum, in quo flores macerati ſunt, in cibis ventriculo gratum, appe- 
tentlam excitat, craſſosque crudos humores incidit & attenuat. 

 Authore Etmullero, Lac mire auget nutricibus, mediante quo infantibus, 
Pur para laborantibus, mire conducit, 1 Manip. j in Lactis 15 coquatur, ad- 
dito parum ſacchari, fed non nimis diu coquatur, aliter utrique diarrhœam 
Jevem ciet. 

Cortex, ſeilicet Interior, medianus, & præcipue Radicts, ſeligendus, ſapo- 
118 primo maſticanti ſubdulcis, aliquantum mucilaginoſus, ſuccedente acrimo- 


&ia miti, & mecum calore in gutture, nauſeoſus & ſimul adſtringens. De- 
| coctum 


MATERTES WE DEL as 


cactum quoque ſubad{tringens, ſed in uno experimento non mutabatur à Vi- 


triolo Martis, verum in altero Infuſum nubem viridem exhibuit in fundo, aft 


Cortex {: xterior, colore indutto ab eodem Vitriolo, prodebat majorem copiam 
partium adſtringentium, quam interior. Confer Experimentum de Foliis. 

Uſu externo ſimiles vires 11s Corticibus, que Foliis & Floribus ſupra, 
tribuuntur. Contra Ambuſtiones optimus eſt Oleo Lini incoctus, addendo 
ſuccum ejusdem Corticis expreſſum; & fi tumoribus edematoſis, item 
Eryſipelaceis, imponatur recens, dolorem & tumorem abigit; & in podagra 
calida laudatur. 

Succus, è radicis cortice expreſſus, vomitum valentiſſime commovet, & 


aquam intercutem pellit: : Viridis, Vino infuſus, & bene maceratus, forti 


ter purgat aquas hyd ropicorum. 
5's purgat, vel oy in 3vj Aquæ infuſa. 


Si coquatur in cereviſia vel aqua, aut vino, urinam, ſudorem & menſes 


fortiſſime pellit, unde cachecticorum optima eſt medicina. 


Baccæ, earumque ſuccus ſaporis ſunt dulcis, acidi, vinoſi, ſubadſtringentis, 


mucilaginoſi. Chartam cæruleam colore tingunt magis rubro, quam albam. 
Succus cæruleſcit cum liquoribus alcalinis, contra rubor retinetur & auge- 
tur acidis. Albumen Ovi & ſalivam leniter coagulat. 


In Experimentis D. Lobb fruſtulum Calculi, 34 dies infuſum in ſucco, ſol- 


vebatur. 


Purgant, ſed minus quam Cortex, alvum potius leniter laxantes, ſudorem 


quoque urinam & menſes cient. 

Rob 1 eſt inſigne. 1. Alvum blande ſubducit. 2. Febris omnis 
eſtum temperat. 3. Sudores movet & eſt fere Theriaca ruſticorum. 

Porro & „ imponitur ad refrigerandum. 


C. SANDARACHA. Vid. Gummi Funiperi. 
C. SANG UIS Draconis. Dragon's blood. Vide Cinnabaris. 


Optimus videtur eſſe Cinnabaris Dioſcoridis: Serapionis ſanguis Draconis di- 


citur eſſe quarta ſpecies Sideritidis Dioſcoridis & Caleni. 

Cinnabaris Digſcoridis eandem habet vim quam Hæmatites lapis, ad oculo- 
rum medicamenta, imo etiam efficaciorem, magis enim adſtringit & ſangui- 
nem cohibet. 

Apud Galenum vis actis ei tribuitur, & adftriftiouts quippiam; ingreditur 
Collyrium ophthalmicum ad corroſos angulos, lippitudincs ad malum habitum 
perductas, & intenſos pruritus, atque locum habet inter medicamenta ad 
achores conferentia. 


Mm mz Ambu- . 


$50 M4 TER IE S ME DEE C4  . 
Ambuſtis igni & papularum eruptionibus, cerato cap medetur. 


NOTE. De vera Sanguinis Draconis natura non conſtat: quidam volunt 
eſſe Reſinam vegetabilem, alii potius mineralem, quidam ſaporis eſſe adſtrin- 
gentis, alii inodorum eſſe & inſipidum; proinde donec de ejus vera natura 
certiores ſimus, nihil de viribus, ei tributis ſive a veteribus ſive Neotericis, 


Tecitandum dug. 


N. SANICULA offic. C. B. Sanicle. 
Folia & Radices ſimiles qualitates ſenſiles poſſident, utraque enim fuporis 
ſunt amaricantis, acris in gutture & ſubadſtringentis. 
Infuſum & Jecoftum mecum cum Vitriolo Martis virideſcebat ; cum C. Al- 
ſtono eoloris erat faturate cœrulei virideſcentis cum precipitatione, unde con- 


cludit adſtringere, ſed non valide. Porro, ſuccus faporis ſubſalſi erat & acris 
in gutture, ac fliaditatem cum liquoribus acidis retinebat z contra, ſpiſſus fie 


bat cum precipitatione cum alcalinis. 

Carnes, cum radice illius coctæ, authore Trago, coaleſcunt. 

A dictis concludere fas eſt, adſtringere & abſtergere; norunt quoque Em- 
pirici, quod folia contuſa & ad vulnera recentia applicata, ſine ſuppuratione ad 
conſolidationem illa dedueunt; &, ſi putrida {it pars, lotione cum decocto 
detergetur; hine Gallis in adagium venit vulgo jactatum, eos non indigere 
Chirurgo, qui ſaniculam habent. 

Forma Cataplasmatis ſolvit & abſumit tumores frigidos aqueos. 

Ulceribus, vulneribus externis, internisque, ac dyſenteriis auxiliatur de- 
cocta, pota & impoſita: datur quoque externe & interne in n ſangui- 


nis profluviis. 
Radix & herba, in aqua mulfa bibita, pulmonis vitia purgat. 


c. SANTALUM rubrum. Red Sanders. 

Arabibus notum erat tum rubrum, tum citreum nomine Sandal, Grecis ve- 
teribus ignotum, atque è recentioribus ſoli 4Fuario notum. 

Rubrum refrigerat & adſtringit, unde quicquid virium Arabes aliisque ade 
verſus ardores & alios morbos calidos attribuerunt, huic potiſſinum convenit, 

Apud Meſuen ingreditur Electarium, confirmans ventriculum, & fluorem 
alvi a cauſa calida ſiſtens, Ceratum ſantalinum dictum phlegmonas & intem- 
poraturas calidas ventriculi, hepatis & partium aliarum Ren ex- 

ungens. 
Apud Avicennam bibitam & illinitum a conferre tremori cordis ex fe- 
bre, & debilitati ſtomachi calidi, reſolvere apoſtemata acuta, Eryſipelata eo 


Wunicaca, & conferre ſodæ ( dolori capitis). 42 
22 


« 


M A T R R I E „ N oa: 


AFuarius inter potiones febricitantium recenſet medicamentum e Santalis 
paratuiu, quod adverſus jecinoris calorem valet & ſitim ſedat. 


NO IZE. 1. Santalum rubrum Inodorum eſt, ſaporis dulceſcentis leviters 
que adſtringentis: diu maſticando aliquid balſamici fentitur ; ipſe acrimoniæ 
aliquid ſenſi in ore & gutture in ſubſtanria & decocto. 

Sal Martis, additus infuſo, ſpumam ceruleſcentem exhibuit. Ponderoſius 
eſt & ſolidius ligno Breſilio, unde aquæ injectum ſtat im ſundum petit. 

Spiritui Vini rectificato dat Tincturam pulchram rubram, Aquæ ſubflavam, 
unde diſtinguitur a ligno Breſilio, quod tincturam rubram dai Aqum: porro 
nec ex eo, ut ex plerisque reſinoſis, extrahitur tinctura ab Oleis expreſſis nec 
a plerisque deſtillatis, niſi Lavendulæ. 

Proinde, Infuſi aquoſi Odor & ſapor nullus eſt; Tincturæ vero ſpiri- 
tuoſe color ruber eſt ac leniſſimam adſtrictionem ſub deguſtatione excitat. 

Dicitur ſudoris eruptionem prohibere & nzemorrhagias compeſcere. 

In fluxibus alvi, catarrhis, iisque morbis, in "ms lignorum decocta, qui- 
bus addi poteſt, preſcribitur. | 

2. Santalum favum Odoris eſt francis mitis, aromatic), grati, quaC 
medii inter odorem Moſchi & Roſe: deſti latum cum aqua in alembico 
Oleum exhibet fragrantiſſimum inſtar ligni Rhodii: ſaporis eſt amaricantis, aro- 
matici, ſubacris: quas qualitates mutuatur a Reſina, qua conſtat, teneriore, 
que Spiritu Vini rectificatiſſimo prompte extrahitur, unde TinCtura clicitur 


admodum flava, quæ leniori igne inſpiſſata, Balſfamum uquidum coloris bru- 


ni & odoris grati conſtituit. 


D. SANTO NI CU. Semen. Worm Seed. 


Non levis eſt controverſia inter Botanicos de Lumbricorum ſeminibus offi. 
cinarum; alits Zedoariæ ſemina eſſe affirmantibus, aliis Abſinthii, allis Abro- 
toni, aliis tandem nuper Artemiſiæ, | 

Odoris eſt aromatici, gravis, ſaporis amari, ſubacris. 


Preter uſum ejus in lumbricis enecandis & expellendis, ſtomackum robe- 


rat, . eſt & emmenagogum. 


c. SAO. Soap. 
In Materia Medica Pharmacop. Londin. proſtat duplex. f 


1. $4PO DURUS, ab Hiſpania. 


2. SAPO MOLLIS communis noſtrorum Saponariorum. 


Saponis uſum valde antiquum fuiſle patet ex Sacra Scriptura, Jer. 2 vf. 22. 
Mm m 5 Ejus 


42 MATERIES MEDIC A 


| Ejus tamen non meminit Diaſcorides, fed Calenus & Plinius. In libris ſp1- 
rlis, Caleno adſeriptis, dicitur, confici ex ſevo bubulo vel caprino auc verve- 
eino & lixivio cum calce; apud Plinium ex ſebo & cinere. 

Galeno, Plinio & Græcis recentioribus ſolummodo uſus ejus externus no- 
tus fuiſſe videtur, utpote vim acrem, exterſoriam & diſcutientem habentis, 
v. g. Omnem ſordem de corpore abſtergit, vel de pannis. Mittebatur & 
in cauſtica, e apud nos Cauſticum mitius fit ex ſapone molli & 
calce viva. 

Ano immittititur Sapo Gallicus, lana involutus, ad album purgandam; & 
inter apophlegmatismos recenſetur ſapo, bete ſucco dilutus, juxta palatum 
illiniendus, atque itidem juxta oris columellam. Idem etiam naribus infundi 
poteſt. | E 

Vari ſunt tumores cxigui, durique in facici cute: pro his abſtergendis Be [ 

Saponis Gallict Ziv, Ammoniaci thymiametis 3j, Thuris 5j. Aqua diſſolvito L 
& cerati ſpiſſicudinem facito, eoque illinito, ac poſt hore interſtitium tepida 
abluere jubeto. 

Prodeſt ſtrumis. E mplaſtrum 0 ſapone diſcuſſorium, præcipue ad Furun- 
culos ſic paratur: Adipis porcini, picis, Ceræ, ſaponis nigri æquales mo” 
tiones liquatas excolato ac utitor: diſcutit etiam hydropes. 


NOTE. Sapo Communis & Caſtilienſis. In liquoribus aquoſis imperfecte 
ſolvitur, ſolutione ſemper turbida, verum ſpiritus Vini rectificatus ſolutionem 
exhibet limpidam; ſpiritus autem, Proof Spirit dictus, ſolvit ſaponem in ma- 
* quantitate, ſcil. 4 ponderis ſui, quum — Vini rectificatus non niſi 
45 ponderis ſui * 

Cum Reſinis vegetabilibus vel Balſamis ſpiſſis contritus compoſitum exhi- 
bet, in aqua ſolubile inſtar ſaponis, unde utiliſſime additur Pilulis reſinoſis, 
que hinc in ventriculo ſolubiles fiunt. 

Externe remedium præbet quatenus reſolvens in contuſionibus infantum & 
inflatiombus ædematpſis, in hunc uſum in ſpiritu Vini ſolutus, vel in Empla- 
tro vel in Cataplasmate parti affectæ applicatus. 

Calculos duros in ejus decocto in aqua digeſtos corrodit & comminuit ; 
notandum vero hoc fieri a Calce viva, Oleo adjuncta, in lixivio Saponariorum. 

Uſu interno emollit, deterget, alvum laxat, & eſt ex optimis inciſivis in 
obſtructionibus hepatis aliorumque viſcerum, ictero, cachexia & œdemate 
generali, & in calculis renum aut veſicz, ſed in ſeopum hune ſatius erit eum 


Po tali tantummodo doſi, que: alvum liberam ſervet, quare 3ſs plerum- 
gue ſuſſicit. | 


1. N. S A- 


O 


WATERIES M 


1. N. SA PO NAR TIA MAFOR LAVIS c. B. Sope vort. 


2. SAPONARIA CONCAYA ANGLICA C. B. 


Radicem deprehendi non amaram, ſed dulcem, dein calidam & acrem in 
gutture. 

Folia ſaporis amari, ſubauſteri, mucilaginoſi, ſubacris, & diu maſticanti 
acris: decoctum quoque amarum & auſterum, ſed non mutabatur a Vitrio- 
lo Martis. | 

Dicta eſt a detergendi e qui, ſaponis ritu, cum aqua agitata, bul- 
las copioſas & ſpumam dat lubricam, pannos eluentem : & maculas unctuoſus 
tollit, unde & herba Fullonum audit. Solvitur hæe materies in ſpiritu Vini 
que ac in Aqua, unde patet ejus natura diverſa a mucilagine. Inſpiſſatis 
ſolutionibus manet in Extractis, & in ſpirituoſo Extracto fortior quam in 


aquoſo, unde credibile eſt, hanc plantam poſſidere virtutes medicinales, no- 


tatu dignas. Vix rubefacic Chartam ceraleam. 

Extrinſecus ptarmica eſt, & folia fonticulis impoſita, ad humores copio- 
ſius eliciendos hederaceis præſtant; & foras uſurpata ſecundos partus & mor- 
tuos trahit, ac pro uſu cosmetico in balneis & lotionibus uſurpatur cutim pu- 
rificans & nitidam reddens. Tumores, præcipue panos diſcutit. 


Interne Decoctum totius herbæ eſt ſudoriferum, & menſes ciet, ac 2 


Septalio, citato ab Etmullero, uſurpata fuit in cura Luis venereꝶ. 
Planta purgans eſt, ſi in decocto paulo ſaturatiori aſſumatur, authore 


Mangeto. 
Folia & Radices uſurpantur i in aſthmate: Radix, 3ſs pondere cum melle 


ſumpta, craſſa & glutinoſa e thorace educit. 


C. SARCOCOLLA C. B. Sarcosol. | 
Gummoſa eſt, amariuſcula, ſubdulcis, & proinde miſtam habens vim, ſcil. 


emplaſticam quandam cum paucula amara : citra morſum deficcat, & vulnera 


glutinare valet: porro, Ulceribus malignis commode inſpergitur, utpote 
mitis & mordacitatis expers. Hoc nomine Oculorum fluxiones inhibet, & 
concoctoria ac diſcuſſoria in morbis oculorum deſiccat & conſolidat fine nocu- 
mento oculi; aſt, quatenus maturativa, convenit apoſtematibus oculorum & 
_ doloribus propter humores clauſos in interioribus corneꝶ. 

His conſentiunt Arabes, ſpeciatim Avicenna & Meſiie, qui porro vim fol- 
vendi, Græcis ignotam, detexere; habent autem hæc: 

„Ophihalmiam. lippitudinem, aliosque oculorum morbos mire — 


» nutrita in vaſe vitreo dies quingue in late aſinz, novo quctidie a2 


* faſo. ” Y 
» N- 


8 


— 


4 
5 ———ů— - _ — — 5 — n —— — 
—_— * LR Eg LE WE. - 2 2 8 2 = —— + - — — 2 * - — 2 
8 ED: 7 in eee Eo :.:. . 2 260%: <iebpinRorazabhwapy 
+ — — or S — — — — — a — p 2 — — . — 
— — EPI - — —— 7 9 Sr 2 * * — "FX, 2 —— — . — — 
by . — * 2 * — 1 — * 7 
- 4 bf ok 2 = — — EI 
— — 25 _— 2 3 18 Bs 4 2. "I a 8 3 3 DS 1 
N — . rao mnt? L 25 —— 2 - I 7. 7 IG nn _— 
RT — — = TS - — — „ x * I pry — — 1 PRA - 1, .> — 3 1 1 
5 e TE OT 5 ; , 6 — — RIA = We 0% e = . . r _ 8 
m4,” % ; : — — hs : pu ny 
* ons Re, K "421 " - — - 2 . . % 8 - WI 1 
% _— . wh Fay 5 N - 2 —.— , x ar - N 2 
3 8 A Sos * —— > 5 — 
2 A diet on - Fa = — 
ol . 0 


— 2 5 8 


— at rs — Fa wh — 
6—— U 2a 2 


A 


jATERIES ME bie 


„ Vulnera vetera putrida terget & carne implet. Aurium Ulceri putrido 
2 & fanioſo utiliter imponitur linimentum mulſa merſum, & pulvere hujus 


592 


464 


5 Fes 
„ Purgat pituicam crudam aliosque humores craſſos 3j ad Zij data. 


NOTE. Eſt Gummi- Reſina, inodora per ſe, ſed candele admota pri- 
mum bullit, poſtmodum in flammam claram exardet cum odore quodam in- 
grato: glutinoſa eſt, ſaporis amari, dulcedinem glycyrrhize æmulam poſt ſe 
relinquens, & nauſeam cum deglutitur provocans. 

Solvitur partim Aqua, & in faliva, inde albeſcens. 

A Vulneribus extergendis & conſolidandis nomen eſt adepta, a quibus- 
dam in dyſenteriis uſitata, & in ſputo ſanguinis. 

Adhibetur in Oculorum albuginibus, ad maculas illorum abſtergendas, in 
lacte maccrata, & poſtea cum Aqua, addito, ſi libet, tantillo ſacchari. 

Ad purgandum tardiſſimæ eſt opcrationis, nec niſi cum alits purgantibus 


Nimulantibus dari debet. 


N. SARSAUPARILLA Radix. Sar ſaparilla, | 


Smilax aspera Peruviana ſive ſalſaparilla C. B. 

Primum importabatur in Europam ab Hiſpanis A. D. 1563. 
Inodora eſt, farinacea, utpote ex mucilagine ſieca conſtans, proinde diu 
maſticanti glutinoſa, &, ſccundum quosdam, amaticans, dum alii deſeribunt 
tanquam ſubſalſi, alu e ſaporis & quaſi leniſſime ſtimulantis: coctione 
diuturna ſpumam emittit mucilaginoſam aquæ innatantem. | 

Virtus in cortice hæret authoribus Monardo & Ce/alpino, ac proinde Cor- 
tex ſolus uſurpandus, nervis exemptis. 

Decoctum aceſeit citius, quam pleræque aliæ radices ſicc. 

Infuſum & Extractum aquoſum fapore notabili deſtituitur, ſed Extractum ab 
inſpiſſatione Tincturæ rubelle ſpirituoſe odore pruna cotta æmulatur, & 
amaricantem, balſamicum, nauſeoſum atque ſubacrem ſaporem linguæ impri- 
mit; proinde Spiritus Vini extrahit inde Balſamum, vel Reſinam mitem: 
Aqua bulliens tamen vires integras extrahit. 

Antacris, diaphoretica & diuretica reputatur, atque inſigni utilitate adhibe- 
ri in affectibus catarrhalibus, ſcabioſis, ulceroſis, leproſis, &, præcipue vene- 
reis: commendatur in occulto Cancro incipiente. 

Authore Fallopio, imbecillior eſt ligno Guaiaci, habet tamen ipſa nobiles 
vires, quibus ſuperat Guaiacum; &, 0 poſt ſuperatum morbum Galicum re · 


tent ulcera rhagades, duplo citius ſanat ſarſa, quam Guaiacum. 


In Thoracis affectibus conducit, humores craſſos n & farinaccis 
viſeoſis partibus reſerta. | 
„ Porro, 


MATERIES MEDI A. 46; 


Porro, authore Fallopio, non ſudorem ſolum promovet, ſed Alvum quoque 
ciet, quod & a Valentino in Hi 11. ſimplic. reform. confirmatur. 


N. SASSAFRAS. Na eJusque Cortex, Arboris ex Florida ficulnes 
folio C. B. The Saſſafras tree. | 


In Hiſpaniam invehebatur centuria decima ſexta. | 

Cortex precipue cligendus, ſed maxime radicis, qui Ligno acrior, odoris 
Fragrantiſſimi, unde & Lignum radentibus dolor capitis inferri ſolet, quin & 
infuſum, mane ſumptum, capitis dolorem & ſomnolentiam non aſſuetis in- 
fert. Odor ejus ſimilis fœniculi vel aniſi, & ſapor aliquantulum acris, ſub- 
dulcis, aromaticus. Ardet tanquam b ſlammam aliquantulum nu - 
triens, & Reſinam dat Spiritui Vini, ac Tincturam rabram plus quam Aque : 
deſtillando multum Olei præbet, in aqua ſubſidentis atque virium earundem 
ac Lignum: Guaiaco temperatius & pluribus ſubjectis conveniens. 

Ne diu coquatur, una Ebullitio ſufficit. | 

Poſt macerationem duarum ſeptimanarum in aqua, infuſum valde mucilagi- 
noſum & lenteſcens fiebat, quo convenit Chinæ & ſarſaparillæ. 

Fragmentum Calculi duri ſolidi, per quatuor menſes in decocto infuſum, 
comminuebatur, etſi minus quam a decocto Guaiaci. 

Extus roborat, diſcutit, & ad partium laxitatem, ac tumores frigidos, 
convenit: halitum oris emendat. 

Radix pulveriſata, & cum capillis convoluta, pediculos necat. 

Diaphoretica eſt, diuretica & carminativa ut F eniculum, ac convenit fri- 
gidis primarum viarum affectibus. 

U ſus eſt decocti in affectibus catarrhalibus & pectoralibus pro vitiis lym- 
phæ acrioris corrigendis, in quibus tanquam panacæa habetur, in morbis 
chronicis cutis, in doloribus venereis & rheumaticis, in obſtructionibus vis- 
cerum & glandularum; in ſerophuloſis aliisque tumoribus & ulceribus. Cura- 
vit Hoffmannus quendam, fluxione ad genu dextrum laborantem, decocto be- 
ne gravido, quæ aliis remedus cedere nollet, & in Addis Germanicis notatur 
vis ejus diaphoretica in deſperato hydrope. 

Apud Valentinum fic paratur Decoctum: & ligni cum cortice Iſs, 1 
#xij. Infunde per noctem, dein coque ad tertiæ partis conſumptionem, va- 
fe cooperto : Hoc in macilentis corporibus Guaiaco præferendum, ipſis con» 
Ferens & carnem augens. 


Nan C. SA. 


WAS TTERTES MEDTEC2A 
C. SATURETA hortenſis, ſeu Cunila fativa C. B. Summer Savory, 

Genus herbæ eſt Cunila ; ſatureia Cunilæ ſpecies, que & Thymbra; Co- 
iumella tamen diſtinguit. Thymbram a ſatureia. 

Tertio ordine calefacit, debilior Thymo, viridis pro condimento in alt. 
mentis manditur, exſiccata enim non amplius cibus eſt, ſed medicamentum. 
Eadem præſtat, quæ Thymum, ſi modo conſimili ſumptitetur, ſanorum uſui 
apta. Sativa, propter mitiorem acrimoniam, commodius in cibos reperitur. 

Eft in genere alimentorum tenuantium proximo loco poſt allium & cepam. 

Ventriculum juſto frigidiorem calefacit atque ad Ng oi caliditatem 
revocat, calidum vero inflammat læditque. 

In Phacoptiſſana, ſeu in ptiſſana, quam ingreditur Lens, adjicitur Satureia, 
aut Pulegium, quo ſuavior & concoctu facilior fir, 

Jecore aut liene obſtructis, ficus per ſe nocent, ſed longe ante cibum ſum- 
ptæ cum Situreia juvabunt : ad duritiem jecoris molliendam, & quemlibet 
veterem dolorem ſedandum bene facit ſatureiæ aride, in pulverem redactz, 
denarius unus ex mulſi cyathis duobus, ſi non febricitet, vel totidem calidæ 


aquæ, ſi febricitet, aſſidue datæ. 


NOT. Odoris eſt ſuavis, validi, aromatici; ſaporis acris, calidi, ama- 
ricantis, calidior & magis grata, quam Hyſſopus. Decoctum montanæ C. B. 
ſubadſtringens erat & vir ideſcebat cum Vitriolo Martis. 

Activitas ejus principio oleoſo - reſinoſo deberi videtur; nam ſoiritus Vini 
rectificatus eætrahit tincturam en cum ſapore plantæ, Aqua ſubru- 
bro fuſcam, ſed parum ſaporis. | 

Extrinſecus diſcutit, reſolvit, & cum vino decocta, laudatur in atonia, 
motuum defectu & tumoribus frigidis Adhibetur quoque in gargarismis ad 
paralyſin lingue; & Vapor decocti, in aurem receptue, contra tinnitus 
aurium. - | 

Diaphoretica eſt egregia, diuretica & carminativa, unde cum piſis & fabis 
comeditur, & pauperes in Germania Braſſicas capitatas hac herba condiunt, 
unde illæ jucundiſſimum odorem & gratiſſimum ſaporem acquirunt. | 

Imo omnibus edulits tam carnium quam piſcium incoquitur, appetentiam 
ciborum inducens, ſtomacho conferens, venerem ſtimulans. | 

Vires ſimiles Thymo poſſidet, copioſo ſale volatili ſcatens, in phlegmate 
craſſo & viſcoſo pulmonum & ventriculi utilis ad attenuandum & tuſſim ſe- 


dandam. Menſes ciet. 


GC. KA: 


N A TERA Ef 8: M BDC BM aw 


C. SATYRION. 

1. Satyrion mas. Orchis morio mas folits maculatis C. B. The Male 
Tool - ſtones. 

2. Satyrion fæmina. Orclis1 morio fœmina C. B. The Female Fool ſtones. 

Hæc convenit Teſticulo alteri Dioſcoridis, & vi analeptica ei, ac ſaty rio 
Ljusdem videtur convenire, vel ad minimum pro ſubſtituto alterutrius ad- 
mitti poteſt. 

Orchis, ddhefn kits Hippocrazi, non eſt ſatyrium Dioſcoridis, ſatyrium 
enim ejus unicam habet radicem, Orchis vero duas. Plinius utraque con- 
fundit. 

Apud Arabes ſatyrium omnibus Orchios generibus commune eſt. 

Qualitates ſenſiles & vires medicinales radici Orcheos, ſeu Teſticuli ſui a 
Veteribus tribute precipue ſunt ſequentes. 

Vis ei ineſt humida & calida, ac guſtantibus dulciuſcula eſt. TIlitu partes 
inflammatas demulcet, & ſuccus inunctus lippitudines optime curat. ä 

Editur, bulborum modo toſta vel cocta, & mollis in lacte caprino bibitur 
ad ſtimulandos coitus (). 

Dioſcorides equidem quoque Teſticulo ſao alteri vires tribuit œdemata discu- 
tiendi & Ulcera depaſcentia purgandi; ſed has vires potius competere alteri 
Orcheos ſpeciei (quam quidam Triorchin, alii Serapiada nuncupant) ficcio- 
rem facultatem obtinenti, volunt Galcnus & Paulus Agineta. 


NOT. Radix Satyrii utriusque, ſupra recenſiti, farinacea eſt, mucilagi- 
noſa, ſubdulcis vel dulcis, faltem Fæminæ, que aliquando ſaccharinæ dulcedi- 


nis, & gratum quid reſipit. 
Juniores Bulbi eligendi ſolidi & ſucci- pleni, antiquiores rugoſi reji- 


ciendi. 
Pulvis, injectus in Ulcera depaſcentia, horum progreſſum impedit. Forma 
Cataplasmatis tumores duros diſcutiunt. 
Uu interno in debilitate & ſtatu convaleſcentiè conveniunt, & ad dyſente- 
riam: ſuccum nutritium auget Radix, confert phthiſicis, hecticis & emaciatis. 
D. Ludovicus, Caſtigator ille ſeverus uſũs ſimplictum ſuperfluorum, com- 


mendat Radices recentes, ardenti ſpiritu in Eſſentiam ſaccharinam mellifor- 
mem, 


- — 8 


* — 
2 


(D) Radix ſatyri maris decorticata & exſiccata pellucida fit, cui pulveriſatæ affuſa agu 
dalidà fit liquor mucilaginoſus, Salop noſtro ſimilis, quod ex —_— ſpecie Ozchios pararſ 
dicitur. 

Nn N 2 


i 

i 
We | 

4 
4 
4 
1 
iY 
£123 
{44 
WT | 
— 
i ' 1 
b] 
|, 
$i 
"4 i 
4 
1 


i 

, 
T 
'F 
1 
|| 
1 
4 ] 
11 PF 

i * 


48 MATERIES MEDICA 


mem, ſaperflua mucilagine ſequeſtrata, redactas (g): Verum, pace Manium 
ejus, dixerim mii videri, hane Eſſentiam minus valere ad. ſuccum nutricium: 
augendum, quam infuſum aquoſum mucilaginoſum. 

Nonne pleraque analeptica viſcoſa ſunt ? 


D. SAAIFN ACA. 


I. Saxifraga rotundifolia alba C. B. White Saxifrage. 

2. Saxifraga vulg. offie. Seſeli pratenſe: Silaus forte Plinio. C. B. Meadom 
Saxifrage. 

Dioſeuridis deſeriptio ſaxifragæ adeo brevis eſt ut multas inter authores con- 
troverſias excitaverit, multæque ſtirpium diverſæ ſpeciei pro ea habentur, vel. 
ee nomine appellantur. | | 


D. SCABIOSA Offic. Scabioſa pratenſis hirſuta, que 8 
C. B. Scabious, 


Folia ſubinde defcribuntur tanquam inodora & inſipida, verum examine ac- 
euratiori deprehenduntur amariuſcula & ſubacria, aliquando ſubadſtringentia. 
Succus viſeidus eſt, ſaporis ſubſalſi cum acrimonia, & Extractum ſucci ſatis | 
acre erat. 

| His haud incongrua videntur Experimenta ſequentia: | 

Decoctum amaricans erat, ſubadſtringens, & cum Vitriolo Anglicano ob- 
ſcure viride, quod confirmatur experimento C. Alſtoni, infuſum nempe a ſolu- 
tione ejusdem Vitrioli fieri ſemiopace viriditatis. Floyerus notavit aliquid 
aciduli in floribus. Aliquantum rubefecit Chartam cœruleam, atque infuſum 
ſolutionem Hehotropii apud Alſtonum colbre quodammodo rubro tinxit. Porro, 
ſuccus. coagalabatur liquoribus alcalinis, ſed plerumque fluiditatem retinebat 
cum acidis, ac propteren majorem aftinitatem habet his, quam illis. 

Ms eſt extriuſecus in balneis in ſcabie omnis generis, (unde nomen.) pru- 
ritu, lepra, impetigine & tinea, in farturibus ac lendibus capitis, in ſugillatis 
& uaculis facici. | 

Sudorifcra et, & authore Boerhaavio, ſuccum præbet ſaponaeeum, diſſol- 
ventem fine ulla acrimonia inflammante; ; hinc decoctum ejus cum ſero lactis 
vel aqua calida in omni morbo calido, cum melle paratum, juvat, ut in febri- 
bus ardentibus, variolis, morbillis, angina, phrenitide, pleuritide, peripneu- 
monia, in aſthmate & tuſſi, expectorans & egregie purgans pulmones, a ma- 
trie inflummatoria obſeſſos. 

| | Hinc 


* 
— — 6 Aft — tated — 1 — 
— — A 


(4) Vide ſaccharuix. 


MAT E RI ES ME UD 469 


Hine haud re&e rejicitur ex decocto pectorali in Pharmac. Lond. 

D. Willebrochius, medicus celebris apud Raium commendat pulverem radi- 
eis, per 40 dies aſſumptum, tanquam certiſſimum remedium ad Rhagades ſeu 
ſciſſuras & ſerpigines, ex Lue venerea oriundas, etiam in iis quibus decoctum 


Ligni Guaiaci parum profuit: Ad 3j ex ſero lactis ab alio preſcribitur, 


quotidie ſumendum, decoctum. 


C. SCAMMONIUM, vel Scammonia. Scammony. Scammonea Sy- 
riaca flore majore Convolvuli J. B. 


Dioſcoridis deſcriptio plantæ, ex cujus radice extrahebatur ſcammonium, 
noſtræ non ad amuſſim convenit, quæ diverſa videtur fuiſſe ſpecies ejusdem 
generis. 

Porro, Veteres ſcammonium longe majore doſi exhibebant; & Dioſcorides 
feammonium laudat pellucidum ; at hoc hodie non reperitur, eam haud dubie 
ob cauſam, quod non ad mentem Dioſcoridis amplius colligatur, verum ope 
torcularis exprimatur, atque eo ipſo impuritates, pelluciditatem auferentes, ha- 
beat commixtas: Attamen Tournefortius affirmar, ſcammonium inſulæ Samos 
deſeriptioni Dioſcoridis optime convenire. 

Quoniam itaque ſcammonium Veterum non prorſus periit, vel noſtrum ad 
minimum genere ei conveniat, vires, ei a Veteribus tributas, hic recenſebo. 

Radix gravis eſt odoris, nauſeoſa. Ex ea, decocta in aceto, contritaque 

cum hordeacea farina, cataplasma fit iſchiadicis utile. Panos ſanat decoctum 
ejus cum melle. Purgat radix, & nonnulli decoctum ejus ebibunt. 

Succus exſiccatus virus redolet: ſimulac ſaliva tangitur humorem lacteum 
& amarum oſtendit: in primo caliditatis gradu ponitur, non vehementer lin- 
guam excalfaciens, urensve ut Tithymalus, calidæ tamen & diſcuſſoriæ fa. 
cultatis, panos diſcutiens cum melle oleove perunctus. Vulvæ appoſitus, in 
lana, partus enecat; emortua pellit potum vel appoſitum. Ejus decocto in 

aceto illitæ lepre auferuntur. 

Magis, quam omnia purgatoria, ſtomacho nocet, dolorem inferens, ſitim 
faciens; hinc non convenit ei, qui ventrem ardentem habet, nec febrien- 
di (7), aut ei qui ſtomacho imbecillo eſt, ſtomachum enim evertit. 

Drachmæ unius, aut quatuor obolorum (24 ) pondere hauſtum, ex aqua: 


pura. 


(r) Hippocrates tamen, in ratione victus in morbis acutis, præcipit mediocrem alvi ſolu- 
tionem ex ſcammonio, ubi venter murmuraverit, & excrementa fuerint bilioſa. 


Nun 3 


— . b 
= — — — — — — 1 = - 3 
. _—; : — e 
———— ̃ ̃³ U x wX:;n AU. 


Fes — 
£ "XA." — 
—_— 2 "er = 
A — — -: 
- — 
. —;h—— 2 
— 1 3 
— 


f. 
0 
j 
f 
11 
1 
1 


rs MEDI. . 


pura vel mulſa per inſerna bilem pituitamque extrahit; & ſolvendæ Alvi gra- 
tia 3j cum ſeſamo aliove ſemine ſumpſiſſe tac eſt. (5) | 

Utiliſſime cum Alot datur, & Hiere picræ admiſcetur iis, quibus ob bilioſum 
humorem caput dolet ; & in malo cydonio aſſatum as comeſtum absque 
ſtomachi ſubverſione alvum ſubdueit: ſtomacho bene affectis datur ponde- 
re Zij cum fale, pipere, zinzibere, tkhymicoma, aut pulegio. 


NOTE. Succus exſiccatus in Officinis noſtris odoris eſt inſtar Caſei 
putridi, ſaporis amaricantis & ſubacris, radicem linguæ plus quam apicem ejus 
alliciens: ſi linguam vehementer adurat, ſuſpicionem ſuggerit Tithymali ad- 


Flammam concipit, utpote concretum reſinoſo- gummeum, & plus 


mixti. 
partes Reſinæ; 


Reſinæ continens quam Gummi; nempe, ſecundum udn, | 
ſed Cartheuſer ex 3j obtinuit circiter 3ſs principii reſinoſi, 51 vero gummoſi. 
uantitas Reſinæ, quam præbet, demonſtrat ſuccum proprium eſſe plantæ. 
Hæc Reſina mitior eſt & tutior quam Reſina Jalapii. 
Triturando cum aqua ſit Emulſio purgans ſine torminibus, relicta magna 


1 Reſinæ ſpecie fecum, ſecundum Dan. Ludovicum. 
Olea & Vitellus Ovi reddunt in Aqua ſolubile, & Spiritus vin, Pr oof ſpirit 


dictus, diſſolvit totum. 

Corrigitur acidis, v. g. ſucco Cydoniorum vel pauxillo Sp. Vitrioli aut Olei 
Tulphuris per campanam, affuſis aliquot guttis Olei Aniſi: fic leniter purgat, 
necnon cum ſaccharo contritum: vel cum ſale Tartari comminuitur & mi- 


tius fit. 
Pulvis ſolutionem Heliotropii rubefacir, ſed minus quam pulpa Colocynthi- 


dis, fi vero ſale Tartari combinetur, quod cjus eſt 2 corrigens, color 


alle ruber penitus diſparet. 
Cum lana, ut peſſarium, m 


C. SCHOENANTHUS. Juncus odoratus. Camel's Hay. 


Noſter folia habet, non vero Veterum &/5v@-, qui proinde noſter non eſt, 


nec ſolum natale convenit. 
Tao · vel ah wakes, temporibus Galen & anterioribus u jtatus, in medicina 
longe diverſus erat ab eo que, quam vetus Gracia novit circa ætatem Hip- 


pocratis, ac Theophraſti, qui, hunc verum eſſe Juncum, a communi nihil differen- 
tem, 


enſes movet & ſecundinas expellit. 


— 


n 


(5) Forte Cræcorum ſcammonium mitius erat, nec, ut bee tempore, rrhymalo adulte. 
Tatum. 


MOAT I ATE E 


tem, & in certa convalle Syriæ loco paluſtri naſcitantem, dicit. Hic Juncus 
fine foliis & floribus quorum nec memininere Veteres. 

Sequens ætas Fen! genus Arabiei, odoratum gramen, ex Arabia adferri ſoli- 
tum, hoc eodem nomine donavit, & quod florem haberet, el foe herbam 
ipſam appellavit. Inde authores deſcriptiones utriusque, quod in aliis plus 
quam ſolenne, miſcellas dederunt, confuſis hujus novitii & illius antiqui notis, 


quas ex libris hau ſerant. 


Cameli jucundiſſime hoc junco paſcuntur: 
Odor ipſius celeriter exſpirat. Modice calfacit, & adſtringit, nec plane a 


tenuitatis natura alienus eſt. In omnibus ſuis partibus, g guſtantibus apparet 
adſtrictio, ſed flos calidior eſt, radix magis adſtringit, ac proinde medicinis, 
quæ hæmoptoicis exhibentur, commiſcetur. Porro, quatenus tenuium par- 
tium fir, urinam movet, menſesque ciet, five in potionem adhibitum, five in! 
fomentationem, & locum habet inter antidota, ingrediturque Theriacam An- 
dromachi. 

Prodeſt & jecoris, ſtomachi ac ventris phlegmonis. Eædem vires tri- 
buuntur Junco ſuo odorato a Dig/coride, & privatim decoctum vulye inflam- 


mationibus ad deſidentium fotus dd oft 


NOTA. Odoris eſt fragrantis, aromatici quaſi mixti Roſ & Pulegy, 
ſaporis acris, amaricantis & balfamicum quid reſipit,, ſübadſtringens. Corti- 


git fœtorem oris. 
Carminativus eſt, & uſus eſt in ventriculi inflatione ac Colica ſlatulenta, vo · 


mitu ac ſingultu: dicitur convenire in omnibus frigidis cerebri & nervorum 
affectibus. 


c. SCILLA: Stuill or Sea Onion. 


I. Scilla radice alba C. B. Scilla maſcula Plinto.- 5 

2. Scilla yulg. radice rubra C. B. Pancratium, & Scilla Dioſcoridis. Or- 
nithogalum marinum Tournefortii. 

Scillam, quam nunc vocant, non eſſe ſcillam, qualis tradita- eſt ab antiquis, 
author eſt Salmaſius, quinimo nee effectus correſpondentes ſatis; prodere. 
Verum, pace viri doctiſſimi, liceat mihi affirmare tum qualitates ſenſiles, cum 
vires experientia compertas, usque adeo convenire, ut noſtra pro ſuccedaneo 
Scille Veterum ſine injuria admitti poſſit, quod ex ſequenti enumeratione, 
a Veteribus deprompta, clarius patebit: ſeil. Amara eſt & acris, Vires ha- 
bet acerrimas & excalfacientes, etſi in 249 ordine excalfacientium ponat Ca · 
lenus, & quo albidior eo migus cali da, admodum incidentem tamen habens 


Gaculatem.. Aſauone &. elixatione virium ejus vehementia tollitur. 
Que? 
* 


5 
. 
+ 
5 7 
9 
1 
1. ; s 
4 N 
a » 
4 \ bl 
TRIP 
* 
VERY 
3 
Lo 
"4 3K. 
. 
. by 
n LY! 5 
7 
* 
1 : 
77 
1 1 
. 3% 
7 
. i 
1 "MM hal 
Tg 4 
fy :% 
bo , 
1 F288 
an 
Mot | 
Thi ＋ 
1 * I | 
ul a 
K Na 
Wit 
+ Lo 
£'Þ ti 
** 
3 | 
MY Bit 
4.4 
U. 
— TY 
* o \ 
{1954 
* Bt 
1 
I} 1 
ih 
nt; 
17 
1 14 
Nadi 
{ 3 
: 5 1 
17 
n 
TS 
if 
4 
ja 
7 
4 
vi { it 
14 
2.4118 
ef 1 
FM ; 
7 
: : 
I. 
b 8 1 
* 
1 
4 
1 
2 
7 
4 
7 
1 
i 
f 


* 
wy 


HT MAT EE RIES  MEDTCSA 


Quæ non aſſata fuerit interraneis noxam affert, ſi intro ſumatur. 

In mortario contuſa parem ſinapi vim habet, ſi illiniatur, ſed brevi tem- 
pore teneatur, nam ſi tardatur, ulcus excitabit. | . 

Affricta corpori magnum & intolerabilem pruriginem facit. Ex aceto læ- 
vigata, cruribus obducta, eos, qui in ſomnum veternoſum deferuntur, exci- 
tare ſolet. | 

Toſta ad penſiles verrucas & perniones efficaciter illinitur, & ad pedum ri- 
mas interna pars crude ſcillæ, in oleo fervefacta, aur cum reſina diſſoluta, 
imponitur: a Vipera autem demorſis in aceto decocta vice cataplasmatis 
adhibetur. Furfures capitis & ulcera manantia illita ex oleo cocta ſanat. 

Toſta in potiones & aromaticas compoſitiones, addita lis, prodeſt, quibus 
urinam ciere volumus, itemque hydropicis & ſtomachicis, quibus innatat ei- 
bus, regio morbo laborantibus, & ad ſplenem tumentem conſumendum, tor- 
minoſis, tuſſi vetere infeſtatis, ſuſpirioſis, ac ægre rejicientibus : pondus ve- 
ro trium obolorum ex melle delingi ſat eſt, Coquitur in melle eſturque ad 
eosdem aſs; concoctionem plurimum adjuvans. Glutinoſa per Alvum du- 
cit: & elixa, ſimili ſumpta modo, eosdem præbet effectus. Veruntamen 
cavendus ipſius uſus, quibus eſt interanea quædam exulceratio. | 

Asclepiadæ Pharmacum ad dyspnoicos fic paratur : ſcille crude ſucco 
adde parem Mellis Attici menſuram, & ad prunas admota coquito. Dato 
inde ante & poſt cibum Myſtri menſuram. . 3 


NOTZ. Inodora eſt, mucilaginoſa: manibus diu tractata puſtulas excitar. 

Contra vulgi opinionem, deſtillando per retortum, præbet liquorem plus 
minus acidum vel ſubacidum & cum Alcalicis efferveſcentem. 

Infuſum aquoſum ſub evaporatione odorem emittit, odori Raparum co- 
ctarum haud diſſimilem. Extractum inſpiſſatum odoris eſt ferme ut ſambuci, 
nec ingrati, & ſaporis ſumme amari & urentis. 

Porro, ſalia Alcalia, neutiquam vero Acida, ut multi hactenus crediderunt, 
amaritiem, acredinem reliquasque ſcillæ proprietates mutant: nam, quoties 
2quz alcaliſatæ infunditur, infuſum præbet brunneum, leni duntaxat amaritie 
preditum, & Extractum inde paratum non amplius ſaporis eſt amari & acris, 
ſed ingrati lixivioſo - amaricantis & odoris nauſeoſi. Sin eadem vero aceto 
deſtillato digeſtionis ope extrahitur, infuſum prodit coloris brunnei flaveſcen- 
tis, ſubtilis odoris aciduli, & ſaporis ſatis amari & incidentis, authore Car- 
theiſ ſero. | | 

Pulvis, experimentis modernorum, a gr. iv ad x vel xij (& aliquando cum 
dupla quantitate Nitri; ) efficaciæ ſingularis deprehenditur in aſthmate & hy- 


drope, ſemper Urinam movens, aliquando vomitum, aliquando ventrem. 
„ 9 Atte - 


„ A T E RTE ED TER in 


Attenuat & incidit Mucilaginem viſcidam & eraſſam; proinde laudatur in 
cachexia, œdemate, glandulis induratis & aliis affectibus chronicis, a muco 
viſcido dependentibus. Menſes ciet. | | 

Inter remedia, Hydropi debellando commoda, nullum facile reperitur radi- 
ci ſeillæ comparandum, ſero per alvum, per urinam, quin & per œſophagum 
& aſperam arteriam evacuando aceommodatum. In Acir Academiee Ceſaree 
proſtat Hiſtoria efficaciæ ejus in Nephritide calculoſa, ſcil. Aceto ſeillitico 
ad Cochlearia duo mane & veſperi per aliquot menſes ſumpto, unde calculos 
innumeros excrevit æger, & duobus annis ſalvus ab hoc malo reſtabat. 


C. SCINCUS Offic. Schiroderi. Crocodilus terreſtris Digſcoridis & Raik 
Sy nopſ. Animalinm. The Scinck. | 

Olim afferebatur ſale conditus, addito naſturtio. Aathore Galeno, medi- 

camentum eſt multi ſeminis, & aiunt, inquit Dioſcorides, partem eam, que 

tenes amplectitur, drachmæ pondere in vino potam, venerem accendendi 

vim habere. Plinius, forte non minus recte, easdem vires tribuit roſtro ejus 

& pedibus in vino albo potis (t). Antidotis quoque additur, & Mithri- 
datium ingreditur. 


C. SCOR DIUN C. B. Pater Germander, 


Varus tum ſaporibus, tum facultatibus conſtat ; nam & amarum quid e- 
tinet, acerbum & acre, allium aliquantum redolens, & adſimilis ei acrimoniæ, 
unde nomenclaturam ſortitum fuiſſe videtur, vim habens excalfactoriam. 

Subditum menſes mover. | | 

Viride illitum magna vulnera conglutinat, aridum inſperſum, vel cum melle 
nlitum, ſordida Ulcera & contumacia ad cicatricem perducir, Siccum quoque 
excreſcentias cohibet. | | | 

Inflammata modice præcordia cerato exceptum lenit; quin & laterum do- 
Jores, ab obſtructione & frigore natos, ſanat epotum, 

Valet ad podagram ex aceto acri oblitum, aut ex aqua impoſitum : teſtium 
dolores ſedat; quin & ſuccus ad omnes corporis dolores datur potandus: pro- 
deſt ruptis convulſisque ex alto dejectis. Urinam Menſesque ciet. | 
Ex hydromelite pus craſſius ex pectore expellit, & ad veterem tuſſim facit 

aride farina, fi cum naſturtio, reſina & melle in eclegmate miſecatur. 
| Ad 


« - 
r * 6 — "Uh — — — 


Ac _ th. 
— 


(t) In Egypto carnem, in fruſtula conſciſſam, coquunt ad piſſitudinem juſculi vel ge- 
lating & vires ci ſimiles is carnis viperine, vel & ſuperiozes tribuunt. Hill. Mat. Med, 


Oo 


I 


— 


. 4 544 N * 62h 5 * : - vc, — - —.— - 77 
—— — 4 * = — 2 A 8 * 3 - Ex 
. ͤ·ͤKK * L — I — * 2 * . 
_ +" — — . - Rl "oy TIN - » — ; — * 
4 * —— fy * ES wa — — 
— 


„ - — 4 
K — CTITITIAT IC CS g 
— 2 7 — 2 9 ” 7 . 2 a 
2 * ” = PM - P - 
l 1 * 1 * 2 8 r * 


9 r — 
— r * 
2 "RIG 


474 KK KRIES MED T6 24 

Ad ſtomachi roſtonem, dyſenteriam & Urinæ difficultatem binis drachmis 
ex hydromelite propinatur. ä 

Literarum monumentis traditum eſt, cum in 9 interemptorum cada. 
vera multos dies inſepulta jacuiſſent, quæcunque ſupra ſcordium forte fortuna 
ceciderant, multo minus aliis computruiſſe, ea præſertim ex parte, qua 
ſcordium attigerant: ob quam rem ſane perſuaſum eſt, omnibus tam repti- 
lium venenis, quam medicaminibus, quæ corpus putreſcere faciunt, ſcor. 
dium adverſari. Recens tritum itemque aridum decoctum in vino ad- 
verſus ſerpentium morſus venenaque propinatur, & ingreditur J heriacam 
Andromachi. | 


NOT. Odor gravis eſt inſtar Allii, præſertim in recenti, ſapor amarus, 
aliquantum acris & calidus, adſtringens; & infuſum ejus atro- viride fit cum 
Vitriolo Martis, &, authore Konigio, decoctum nigreſcit inſtar atramenti ab 
eodem. Odor & ſapor extrahitur ab Aqua, & a Spiritu Vini rectificato, 
tinctura cum priore ſubfuſca, cum poſteriore ſaturate viridi. Chartam cæru- 


| team leviter rubefacit. 


Extrinſecus mundificat vulnera & ulcera, ac, ſi loco inſlammato ſcordium 
cum aceto appllicetur, omnem tranſitum in gangrænam & putredinem pro- 
hibct. 

Vermifugum eſt inſigne in equis & pueris comprobatum. 

Sudoriferum eſt, Alexipharmacum, Diureticum, in febribus malignis, conta- 
gioſis & peſtilentialibus utile, tam præſervando quam curando. 

Phthiſicis prodeſt, expectorationi favens, & progreſſum ſuppurationis præ- 
cavens. 

Apud Raium, in I. iſt. Plant., Gaſparus Guitmannus, Medicus Auguſtanus plu- 
rimos Bubones peſtilentes ruptos & Ulcera maligna curavit feliciter ſolo pul- 


vere ſcordii, ac nondum ruptos aperuit. 


N. SCO RZONERA latifolia ſinuata C. B. 7iper's Oral. Radix 
primum uſurpari cæpit A. D. 1554., * Antidotum, contra ſer- 


pentis morſum. 


NOTE. Herba tota edulis eſt, & radix cruda, cocta, & frixata pro 
deliciis menſis apponitur, ſaporis ſubdulcis fere qualis in nuce Pontica; men- 
ſis Magnatum affertur, & Faſtinacæ ac ſiſaro prœfertur. : 

Optime nutrit, nihil fere diſtans a Tragopogone, abundans ſucco lacteo, 
ſaporis ſubdulcis in recenti, amaricantis in ficca; quin ay aliquando depre-. 
henditur amara & acris, inde ſudores movens. | | 

SuCcus lacteus, oculis inditus, viſum exacuit, 


Extract- 


MATERIES WEDTIOCA wp 


Extract um ejus cum Aqua fatis dulce erat & mucilaginoſum; ſed eum ſpiri- 
tu Vini rectificato minus dulce, ſecus quam in plerisque aliis vegetabilibus 
dulcibus, quorum Extracta . plerumque magis dulcia ſunt, quam a- 
quoſa. 

Decoctum ex hordeo cum ſcorzonere radice adhibetur in morbis abi im- 
"ou nimius ab acri volatili pendet, in en acutis maligais, variolis & 
morbillis. 

In Miſcell. Curioſis deprædicatur, tanquam Ae e montana qua» 
dam amara, utpote inſignis efficaciæ in morbis malignis & febribus catarrhali- 
bus. 

D. SCROPHULARIA. 

1. Scrophularia Aquatica major C. B. Betonica aquatica offic. Mater 
Betony. 

Folia recentia odoris ſunt fœtidi inſtar ambuei, ſaporis amari, aliquantum 
nauſeoſi & ſubacris in gutture. Infuſum eorum amaricans eſt, & nucleos Ce- 

raſorum nigrorum reſipit, ac cum ſolutione V:trioli Anglicani opaco - viride 
ſuit. Succus fere inſipidus, acris autem in gutture fere per horam. Cum li- 
quoribus alcalinis volatilibus, necnon cum acidis, fluiditatem retinebat. 

Folia ſicca parum odoris habent, ſaporis ſunt ſubamari, nauſeoſi, adſtrin- 
gentis & ſubacris in gutture. Infuſum eorum non rubefecit Chartam ceru- 
leam, vel leviter, nec niſi leviter ſolutionem Heliotropii. Decoctum amarum 
erat & ſubadſtringens, ſed non mutabatur ſolutione Vitrioli Anglicani. 

Foliorum 5ij cum p. &. ſenæ tollunt hujus odorem & ſaporem; & in 
Pharm. Edinb. A. D. 1735 5) foliorum adduntur 311 ſenx, 

Iisdem viribus pollet, quibus nodoſa fœtida; quemadmodum plantæ piers 
que, quarum odor eſt inſtar ſambuci vel ſtramonii, iisdem fere v ribus pollent in 
inflammationibus & tumoribus, nec aptiora illis remedia en in vulneri- 


bus partium tendinoſarum. 
Inſervit ſuccus ad mundificanda Ulcera ſordidiſima, ea quoque, que in 


carcinomatis labem prona ſunt, 
Ex ſucco herbæ & radicis, cum oleo & cera coctis, fit Unguentum pres 


- Nantiſtimum ad ſcabiem omnis generis, authore Jago. 

Oleum fetidum, quo abundant, emollit fibras, harum tenſionem minuit, 
dum ſal, in quo reſidet amaror,materiem obſtruentem atcenuat, Hine utrius- 
que uſus eſt inſignis in ſtrumis & ſerophulis (unde nomen.) marifeis ani & 
hæmorrhoidum dolore, reſolyens tumores, non ad ſuppurationem tendentes. 

Radix plus rabefacic Chartam cœruleam quam F ollun. Alvum reddere lubri- 


cam dicitur doſi ad 3j vel ij, in dꝭcocto. 


00 0 2 2. Scro- 


r 
* 82 n * x 


* 
3 


4 
a 
1 
4 
x 
: 
, 
13 
8 
* 
5 
* 4 
. 4 
77 
4 
19 
. 
. 
1 
4 
{409 
1. 
P 
48 
1 
* 
81 
5 > 1 
4 
58! 
IS |. 
+; # 
, > 
$2) 
14 
* 
* 
FE - 
13 
* : - 
- +. 
»H 4 
$21 
44 : 
4 * 
. * 
4 
0 
+= 
4 : 
8 l 
9 
26 
4&8 
St | 
© : 
287 
3 
93 
HH 
* * 
1 
Us. 
5 
0 
1729 
11 ky 
- 
” 
13 
- 65 
q 
” 
+ 
j 
+4 
f2 
& 3 
1 
* 
7 
1 
N 
* 
7 
, 
? * 
12 
1 
; 
: 15 
£38 
vo - 
Jp 
34 
"2 
is 
„ 
5 
7 1 
os 
$3 
7 
= 
: 
& 


: 
7 
. 
: 
'£ 
: 
: 
: 


170 MIAT ERTIES M E D I E A. 


2. Scrophularia nodaſa fœtida C. B. Fig wort. A. 1700. primum invehebatur 
in Europam, tanquam Specificum contra varios morbos & corrector ſenæ. 

Folia valde fœtida ſunt, etiam plus quam ſambuci, cui Odor ſimilis, & val- 
de amara. Succus ſubacris in gutture, nil mutationis ſubiit ab admiſtis liquo- 
ribus alcalinis, nec acidis. Non niſi leviſſime rubefaciunt Chartam cœruleam, 
ſed Radix plus. | 

Radix minus fœtet, & amara eſt quam Folia, ſubacris, imo recens acris 
erat in gutture per aliquot horas; atque infufum ejus amarum erat & ad- 


ſtringens. 


Succus Radicis ſubdulcis, amarus & acris in gutture. Decoctum quoque 
odoris erat fœtidi, ſaporis amariſſimi & adſtringentis, non autem mutabatur a 
folutione Virrioli Martis. 

Hem ſuccus mihi indicia evidentia indolis alcaleſcentis exhibuit, colorem 
enim & fluiditatem retinzbat cum liquoribus alcalinis, ſed ab acidorum admi- 


ſtione albe ſenbat & ſpiſlitudinem aliquam ac quirebat. 


Confer Experimentura ſimiſe ſupra de ſucco foliorum ſambuci. 

Folia & Radix, cum aceto contuſa & bis vel ter in die applicata, diffolvunt 
tumores duros. 

Radicum pulvis ad 3j lumbricos pellere dicitur, & Unguenaim ex iis adhibe- 


tur ad reſolvendos tumores ſcrophuloſos ac mitigandam inflammarionem hæ- 
morrhoidum. 


C. SEBESTE N. Myxa & Myxaria Actuario. Prunus ſebeſtena Mat- 
tiolo C. B. Sebeſten domeſtica C. B. The Sebeſten. 


Nusquam apud Dioſcoridem repericur, ſed apud poſteriores Græcos, Pau- 
zaun, Attium & Actuarium ſub vocabulo My xa, non ſub vocabulo ſebeſten re- 
r Græci enim Myxam appellant mucilaginem, 

Arabibus debemus hos fructus; proinde audiendus eſt Avicenna, qui hc de 
iis habet: „ Fructus ſunt quaſ! temperati, lenitivi: leniunt en, pectus C& 
ventrem; ac ſitim ſedant. 

Et Averro#s author eſt, hos fructus conferre ſtricturæ anhelitũs, &, quando 
coquuntur donec fiat inſpiſſatio, & ex decocto paretur MN ſuper: le- 
pram & alopeciam facere naſci pilos. 


NOT. Pulpa dulcis eſt, mucilaginoſa, viſcoſa; imo optimum viteum 


paratur ex pulpa recenti cum aqua contrita. 


Differunt hi Fructus a prunis, ficubus, dactylis & jajubis, quod magis 1 vi. 

fcoſi ſint, magis antacres & incraſſantes. 
Acrimoniam humorum ee uſus præcipui in catarrius acribus, rau 
cedi- 


/ 


— i - > = 4 
— 


MATERMIES MEDI a 


ecdine, tuſſi, urina acri & ſtranguria, febribus bilioſis & obſtructione atvi 
quam laxant. : 
Per ſe vel in decocto infantibus adverſus ventris tineas utilis his, qui alia 
medicamenta reſpuunt. | 
Pulpa, ad zx vel ad ſummum 3x1j devorata, eosdem fere preſtat effe ctus 
quos Caſſiæ Pulpa. | | by 


N. SECALE hybernum vel majus C. B. Nie. 


Veteribus incognitum niſi Plinio, apud quem ſecale eſt. Galli veteris 
nomenclature veſtigia retinent, le ſegle appellantes. | 

In Sacra Scriptura, Eæod. IN, 32, male legitur Rie ; fecale enim in iis re- 
glonibus parum notum, fed debet legi ice, qua & adhuc, notante D. Shaw, 

ſeritur in Ægypto, verum Oryza erat Olyra Ægyptiorum veterum, & Oly- 
ram vocem Hebraicam reddunt ſeptuaginta in hoc loco pro Hie. 

Furfures inſignem habent vim abſter ſoriam, & incoquuncur clysmatibus, 
ubi opus eſt abſterſione inteſtinorum, & ad removendas ſordes capitis egre- 
gie proſunt. | 5 | 

Dulce eſt ut alia frumenta, & magis mucilaginoſum quam Triticum, ma- 
gisque humectans in cataplasmatibus, ſed difficilioris concoctionis. | 

Septentrionales regiones perbelle panibus ſecalinis nutriuntur, modo probe 
ſubacti, cocti & fermentati fucrint : quin & pants hine videtur ſalubrior tri- 
ticeo, utpote minus obſtruens, quod forte una ex precipuis cauſis, cur niag- 
nates aſſidue podagræ & calculi doloribus vivant obnoxii. 

Pais, vel Fermentum inde, plus digerit, attrahit & maturat in furunculis 
& abſceſſibus, quam Fermentum ex tritico. | 

Panis aliquantulum ciet alyyum, & in Gallia paratur potus ex eo toſto ac 
pulveriſato inſtar Coffee. | 1 

Quidam panem recentem ut e furno extrahitur in patinam ponunt, fic ut 
fundum non attingat & panno laneo, ne ſpiret aut frigeſcat, involvunt, unde 

deſtillat Aqua cujus ad ſurditatem eſt uſus, cum detergat, & diſcutiat. 

Farina farinis quatuor reſolventibus annumeratur, easdem fere vires poſſi- 
dens ac Hordeum, ac diſcutiendis & reſolvendis tumoribus, præſertim eryſi- 
pelaceis, convenit; hinc in Eryſipelate a vulgo farina ficea, indita lintzo mun- 
do, loco affecto applicatur cum ſucceſſu feliei: utiliter quoque adhibetur, in 
Cataplasmatis formam redaucta, locis inflammatis, ubi degeneratto in putredi- 
nem metucnda; emollit enim, diſcutit, & potentiſſime putredini reſiftic, 
quum longe citius quam farina tritici aut hordei aceſcat. Obinde quoque 
A gratus ſecalis vel pane ſecalino decocta parantur in febribus putridis, addito. 
| | OO O 3 ſucco 


ET — 


— — 
8 i 
— — 2 


— 


— — ny ew tr Ir Ee — i 
: — 
I 
22.40 


— — 2 — 
RP yon 2 oh 


EA. Ae 
—— _ 
TIS 


— TS — 


— * "EN 
- : 2 8 pee — > 
⁴ D 
— — þ = = 
"7 -- 28 * 


— 


T —— 


vi 
17 
4}. Þ 
T's : 
I +4" þ 
2 

4 
4 
A 
1 
21 

j 

* * 

7 

1 


478 nns AEDTIDCMA 
ſucco Citri & vini momento fi res exigat, gratiſſima & ſimul etiam conve- 


Nientiſlima. 


c. SED UA. 


1. Sedum majus vulg. C. B. Houſe leet. 
2. Gedum minus luteum folio acuto C. B. Mojt ordinary yellow Prick- madam 


— * 


or Stone crop. 
Sedum minus vermiculatum acre C. B. Illecebra Romanorum Dioſcoridis. 


3 
Telephium Hippocratis, ex Galeni verbis. Wall pepper or Stone crop. 

Hz tres ſpecies, ſigillatim exploratæ, usque adeo conveniunt tum facie ex- 
terna, tum viribus ſempervivi tribus ſpeciebus Dioſcoridis, ut ad minimum pro 
eorundem ſuccedaneis admitti poſlint, & proinde eorum vires ex eo aliisque 
Veteribus hie apponam. 

I. Sedi majoris vilgaris vis elt perfrigerate & adſtringere: ex mente Galeni 
enim ex tertio ordine frigefacit; ſiccat autem & adſtringit moderate. Jungitur 
uve acerbæ aut portulace ſucco utpote condenſans, humidum & frigidum. 

Hine folia, tum per ſe, tum cum polenta impoſita, valent ad Eryſipelata, 
premilli catharſi, & in emplaſtro apponenda in principio inflammationis, ad 
nomas, oculorum inflatupationes, ambuſta, podagras, & ad Ulcera, quas a 
ſerpendo Herpetas vocant ; fed Herpetibus exedentibus apponere non licet 
ſempervivum, utpote re Figerans ſimulque humectans, ſed ſola refrigerantia, 
que etiam maxime, ex{iccare poſſunt, v. g. Capreolos vitis, folia rubi, GCC. 


Nee convenit in Achoribus. 
Succus ad capitis dolores cum polenta aut roſaceo adhibetur : morſis a 


phalangio potui datur, itemque protluvio Alvi laborantibus ac dy ſenterĩcis; 
ſ ei! & teretes lumbricos pellit ex vino porus, ac fluorem muliebrem ſiſtit in 
vellere ſubditus. 


2, Sedum minus luteuin lisdem cum priore viribus pole. 
3. Sedm minus acre vi prœdita eſt excalfactoria, acri & exulcerante, im- 


poſitumque cum axungia ſtrumas diſcutit. 


NOTE. 1. Sedun ma ſ lis. 
Folia hujus ſaporis ſunt ſubacidi & auſteri, & ſic Infuſum, _ tamen vis 


mutabatur a Vitriolo Martis, ut in luteo minore ſequente. Tachenius tamen 
huic alcali volatile tribuit, quoniam, ino authore, abſorbet acidum in ſolutio- 
ne Vitrioli Anglican, Colcothar nigrum pracipitans; ſed an hoc huic am lu- 
teo ſequenti competat, ulteriorem indaginem poſtulat. Succus utcunque, 


ad dimidium exhalatus, dicitur emittere odorem urinoſum: Acidum ta en 
prœ- 


MATERIES MEDICA x79 


prevalere videtur ; ſuccus enim cum liquoribus alcalinis (necnon cum ſpiritu 
Vini) coagulum ſubit, ſed cum acidis retinet pelluciditatem, © ' 

Extrinſecus in affe&ibus faucium inflammarorus uſurpatur, & 3 in- 
ſtillatus oculorum inflammationibus conducit, atque in ore. detentus ſiccita- 
tem & fiſluram lingua in febribus ardentibus corrigit; & herba puſtulis ar- 
dentibus ac manantibus applicatur. | 

Succus, recenter expreſſus, in mortario plumbeo cum pauca Pompholygis 
portione ſubactus, & in forma linimenti mammis applicatus, in carcinomate 
non vituperandus. | 

Succus clavos pedum & verrucas tollit ſi eo abluantur & cuticula plantæ 
mane & veſperi applicetur; ſic enim emolliuntur, ut ſenſim exſcindi queant ; 
quod quoque faciunt in Si & nodis partium tendinoſarum & nervo- 
larum. | 

Intrinſecus modice uſurpatum quadrat ad internum æſtum volaticum, ex 
nimia & acri humorum ſubtilitate exſurgentem; & apud Bateum proſtat 
Serum de ſedo, ex tj ſucci ad gbij lactis ſimul coctis, cujus-uſus præcipue in 
febribus bilioſis, ſedans ſitim & compeſcens ardorem. 

Plebs noſtra, inquit Schriderus, expreſſum ſuccum cum ſaccharo in febribus 
morbisque calidis propinare ſolet; & ſuccum, in Zythogalacte infuſum, cum 
ſucceſſu propinatum fuiſſe in febribus e & hetticis author eſt, 
Tancred Robinſon apud Raium. I 

2. Sedum minus luteum: | 

Simile eſt. major1, ſaporis ſubacidi, ſubadſtringentis, aciditate vero mitiore 
quam in majore, unde Infuſum ejus cum ſolutione Vitrioli Martis coloris ſub- 
ſuſci, & in altero experimento fuſco- ſubnigri fiebat. 

Cum lacte coctum coagulum tenue exhibuit, & cum liquoribus acidis & al- 
calinis eadem phznomena a&ſupra recenſita de ſedo majore, 

Novi decocto Jus in lacte curatam fuiſſe diarrhœam pertinacem & inve- 


teratam. 
2. Sedem Acre, | | 
Tum -recens, tum ſiccum ſaporis eſt acerrimi, inodorum, long? acrius; 
uam Perſicaria & Raphanus, fimulque nauſcoſum, ſere inſtar Tabaci, acrimo- 
nia in faucibus hærente per tres quatuorve horas. | 
Acrimonia ejus extrahitur ab Aqua & liquoribus fermentatis infulione, nee: 
ito di fipatur coquendo. | 
Veſicatorium eſt & tandem exulcerans. Succus Mucilago eſt viridis, qu: 
nil mutations ſupIt : a liguoribus acidis nec alcalinis, niſi quod cum afcalinis 


NHaveſcat. 
Emeticum eſt alt, & in Miſcell, Curis{, dicitur eſſe Antiſcorbuticumu 


1N{19%» 


— — — — » 


4 MjATERIES ME DI 0 A 


;nſ igne, experientia medici Sueci, qui decocto tepido m. viij in Cerevide ve · 


teris tbviij vaſe tecto ad conſumptionem dimidii, ſumpto, jejuno ventriculo 
hauſtu tepido 3ij vel iij, plurcs milites reſtituit, quorum qui facilius 0 co· 


pioſius vomebaut citius ſanitatem rccuperarunt. 


C. SENA Alexandrina foliis acutis C. B. Alerandrian Sena. 


Veteribus Græcis incognita, Arabibus primum uſurpata; & inter Græcos 
recentiores ſolus Actuarius meminit: proinde audiendus eſt Meſue, apud quem 
hec de ſena proſtant: 

„ Folia ſunt calida in primo gradu. 

» Eft ſolutionis debilis ac tarde, & debilitat ſtomachum: verum conforta- 
tar cjus Operatio f1 ei addatur Zinziber, fal gemme vel fal Indum. Me- 
dicine cordiales & ſtomachice facilitant actionem ejus: & fit ſolutivum 
bonum propinando decoctionem ejus, prunorum & ſpice. 

„ Solutione educit cum facilitate melancholiam choleramque aduſtam; 


9 


52 
bus eorum, apcrit oppilationes viſcerum, & ; juvat utentem ea in juventute, 


gaudium generans & cauſam triſtitiæ amputans ”, 

Rhazis addit ſcabiei & pruritui conferre. 

Authore Actuario, drachmæ pondo ſumpra, citra noxam purgat, pituitam 
ac bilem educit. 


I, 


2» 


NOTE. Foliorum Odor languidus eſt, wn ingratus, ſapor ſubacris, 
amaricans, nauſeoſus : maſticata vel decoRta, inter digitos Fricata, muci- 
laginoſa ſentiuntur: decoctum & extractum glutinoſum & amaricans. 

Vires extrahit tum Aqua, tum Spiritus Vini. Cereviſia & Mulſum tinctu— 
ram claram extrahunt. 7 | 

Scrophularia aquatica, vel Thea Bohee ejus infuſo addita, tollunt ſaporem 


nauſeoſum & Gly cy rrhize p. æ. additæ tormina fieri a ſena prohibent. 


Acida minuunt vim menſtrui, ſed haud injuria, quum fic leviores tantum & 
minus nauicoſe partes extrahuntur; hine quidam ſenam macerant per noctem 
in aqua frigida; quippe fic minus materiæ nauſeoſe extrahitur. 


Senæ Folia triplici principio activo donata ſunt, ſeil. gummoſo, reſinoſo & 


dleoſo, Oleo hoc partim cratliore unguinoſo, partim ſubtiliore æthereo: folia 


enim à ſtipitibus liberata &, poſt aliquam macerationem, levemque cum aqua 


ſimplici digeſtionem, è cucurbita deſtillata, aquam transmittunt odoris & ſapo- 
ris nauſcoſi, liquidum autem ex viridi brunneum, in cucurbita relictum & per- 
Colatum, ſub eyaporatione in vale aperto aliquamdiu protracta, non tantum 


F ac pinguem materiem ad ſuperficiem extrudit, ſed hinc inde pa- 


riter 


mundiſicae cor, hepar, ſplenem & membra ſenſuum: confert ægritudini- 


1 ATE RIE M a 


iter cuticulam format, quæ aſpectu & contactu pinguis, oleoſa & reſinoſa eſt. 

Præcipua virtus in laudata ſubſtantia oleoſo- unguinoſo- ætherea latet; hinc 
aquoſum foliorum decoctum, cujus odor nauſeam, & in ſenſibilioribus ſubje- 
ctis vomend: conatum excitat, diuturna ebullitione viribus catharticis maxi- 
mam partem ſpoliatur. | 
Minor quantitas ſenæ, ut Zij ad certam quantitatem aquæ, v. g. ad Ziv, 
dicitur æque purgare ac 5iv ad eandem quantitatem, quaſi aqua non poſſet niſi 
_ definitam quantitatem ſenæ recipere. Batei Ptiſana cathartica habet tantum- 
modo foliorum ſenæ a ſtipitibus liberatorum, ſem. Coriandri & rad. Glycyr- 
rhize, ana Ij ad Zvj aquæ, tres horas maceratorum, que dicitur delicacule ope - 
rari, & quinquies vel ſexies movere, raro fallere. Alſtonus 3j ad Zviij ſatis 
eſſe vult. „ E cs 

Evacuat ſena quoque partim per veſicam, urinam colore inficiens. 

Quia ſegnius purgat tantillum acidi Tartari addere convenit ejus decocto, 
cum tantillo zinziberis, aniſi, vel ſalis Alcali ejus infuſo. 


C. SE PIA Os ſeu Teſta. The Shell of the Cuttle fich. 


Oftrei teſtæ vim habet, ſed tenuium partium eſt, & magis exterget. 

Cruda, in mortario lævigata, dentrificium eſt optimum, dentibus ſplendo- 
rem afferens. | 

Pulvis diligenter trite maculas oculorum tollit in oculos miſſus, &, ſi in- 
ſuMetar, emendat præclare jumentorum albugines: oculorum tumorem rubo- 
remque trita cum latte muliebri & illita ſedat. Prodeſt ſtrumis parotidibus- 
que cum axungia vetere contuſa & illita. | 

Affricta oculorum cicatrices deterit, & illitione ulcera deficcat, privatim 
oculorum ulcera, ac ingreditur emplaſtra contra Ulcera dyſepulotica. 

Hoc nomine, quod mediocrem obtinet aſperitatem, adhibemus eam ad in- 
gentes oculorum aſperitates, quas ſycoſes appellant: nam exculpantes ex ea 
quiddam, ipfa figura ſimile collyrio, eo illas confricamus donec ſanguinem red. 
dere incipiant, quo facto collyria cathæretica præſtantius effectum ſuum in 
las exerunt. | | 

Exuſta ad vitiligines, lentiginem & pſoras uſum utilem præſtat, carnes 
excreſcentes tollit & humida ulcera exſiccat; cum ſale foſſili pterygia ocu- 
lorum attenuat. df 


NOT. Sapor aliquantum falinus eſt. Egregium eſt ſimplex abſorpti- 
vum quorumlibet Acidorum, promptius tamen imbibit acida, eaque in ſalſa 
trunsmutat, quam Oſtreorum teſtæ concharumque & Mater perlarun. 

Solvitur in ſpiritu Vitrioli, Nitri & Salis marini, & cum ul- 
| 4s P p p timo 


 WATEHRIES ME DIe A 


timo intenſe amara eſt ſolutio, magisque amara quam cum teſtis Ovorum 
aliisque animalibus vel terreſtribus Abſorbentibus cum eodem acido. 
Reponitur & inter adſtringentia in Alvi fluxu: in fluore albo — 


gingivisque tumidis ſubvenit. 


N. SERPENTARIA 9 Offic, Virginian Snakeroot or Sna- 
ke weed. 
Odoris eſt. aromatici, balſamici, grati, ſaporis amari & acris. 
Vires ejus extrahuntur, tum Aqua, tum ſpiritu Vini, ſed Tinctura ſpirt- 


tuoſa acrior eſt, 
Antiſcprica eſt inſignis, carnem bovinam a putredine preſervans longe 


diutius, quam ſal marinus. | | 
Diuretica eſt, diaphoretica, & efficax deprehenſa eſt in expellendis vario- 


lis & morbillis, carminativa: & Ventriculum, podagra anomala —— 


levare notata fuit. 
Contra morſum, aliter lethalem, ſerpentis Boicininga Antidotus præcipua 


eſt apud Indos radix, partim maſticata & deglutita, partim vulneri applicata. 
Inter Febrifuga efficaciſſima locum meretur (v): ſepe curavit Quartanæm, 

ubi Cortex Peruvianus fruſtra adhibitus fuerit. 

Ad corrigendam 26 putridam, unde generantur Vermes inteſtino- 

rum, valet. | 


D. SERPTLLUM vulg. minus C. B. Mother of 1 
Serpyllo Dioſcoridis non convenit, ſed potius ſaxifragæ ejus. 


NOT. Odoris eſt grati, validi, inſtar Thymi: viride uſis eſt in 


condiendis carnibus & piſcibus, ſed mitius, quam Thymus, ſaporis amari- 
cantis, ſubacris & ſubadſtringentis. 


Decoctum & infuſum viride fiebat addito Vitriolo Martis: ſuccus dul- 
cis erat, auſterus, & coloris fuſci, magis fuſci autem, addito. Vitriolo 


dicto. 


Penetrabiliſſimum eſt ejus aroma, & viribus corporis indomitum eſſe di- 
citur, etiam ſanguinem & carnes inficiens & ſuaviores reddens. 


Uſus eſt in balneis, menſes, urinam & ſudorem movens, ſpeciatim in fluo-. 


re albo. Torminibus auxiliatur. 


Pulvis 


—— 


— 


( Rad. Serpent. puly. cum juſta Camphoræ quantitate ſæpe febres inte rmittentes, alitet - 
incurabiles, juxta Leons aliosque, fugavit. 


RRR * A 
JJ ĩ ²³˙ 1A * 
A . / LAGS 30, WY EIS 5 Co ER I i Te 9 
CR CITE EG IC og BS) 2% CC I 
e eee Ls FFP... ee Ty OETIRTON : 8 7 
Te, PPC e 


n 
CCC 
e e TD 


* 
4 


* 
55 
3 
B 
* 
. 
"Sx 
£ 
3 
— 
It 
* 
. 
5 
18 
Be: 
7 
by” 
be. 
= 
— 
= Be 
"3 
* 
* 
We 
1 
A 
= 
ar, 
we 
4 „ 
3 
28 
5 
*. 


ö 


R 
N 


RRR 
R 


9 


u A T E AI E M «@ 


Pulvis ad 3j dicitur eſſe diureticus; & in diſſipando ſero per ſudorem & 
urinas in catarrhis, apoplexia, epilepſia, vertigine, ſpasmo, aliisque morbis 
uſurpatur. | 

Infuſum ejus dicitur curaſſe plures morbos, genus nervoſum afficientes, 
aliis remediis non cedentes. | 

Aquam deſtillatam in partu inſtante difficiliore ſæpe cum fructu uſurpatam 
fuiſſe meminit Junterus; & cum Spiritu Vini deſtillata dicitur fuiſſe Paracelſi 
remedium palmarium in catarrhis. | | 

In expuitione ſanguinis dicitur profuiſſe : An a vi adſtringente? 


D. SESAMUM Offc. & C. B. Oily purging Grain. 


Etſi hoc ſemen oleoſum fit, quale erat Veterum, & pro ejus ſubſtituto for- 
te ſine damno admitti poſſit, non tamen convenit deſcriptioni ſeſami Theo- 
pliraſti, nec Plinii. Dioſcorides vires tradit, nulla addita deſcriptione. 


NOT. Semen Inodorum eſt, ſaporis fere ut Amygdalarum dulcium, 
viſcoſum, ſed deſcribit Yalentinus tanquam allium redolens. Oleum ex eo co- 
pioſe exprimitur : vetus ſaporis eſt ſubrancidi, & in faucibus ſubacre. 

Ubi nativum, eſculentum eft ut Milii ſemen. Neapoli pro lacte mulierum 
augendo præbent; in Græcia & Ægypto frequentiſſimum; nec ullum aliud 
Oleum norunt Ægyptii quam ſeſaminum in eibis. Ad comburendum quoque 
inſervit. | | | 

Præſcribitur in Cataplasmatibus cum ſemine Fænugræci, ubi opus eſt emol - 
litione, nec ullas ſingulares vires pre ſemine Fænugræci ſeu Lini nactum 
eſt. Ejus decoctum in clyſteribus uſurpatur ad colicos dolores & alvum mol- 


 Hendam. 


Veterum ſeſami ſemen uſurpabatur ad maculas ſolares delendas. 


C. SESE LI Liguſticum, quod ſeſeli Offic. C. B. ſeſeli vulg. & ſiler 


montanum offic. Dale Mat. Medic. Libyſticum quoque Latinorum, 


Common Hartwort. | 

Siler, authore Salmaſio, Latinitas infime ætatis vocavit antiquorum ſeſeli, 
corruptum ex antiquo Sile, vel Sit; ita enim Plinio vocatur ſeſeli, ut anti- 
avioribus Græcis, & inter eos Hippocrati aw, apud quem additur Veratro 


nigro & Peplio. 


Hoc Liguſticum, ſeſeli Offic. C. B., quibusdam videtur eſſe ſeſeli Maſſi- 


lienſe Dioſcoridis; ego vero conſentire velim potius Matt hiolo & Dodon æo, 
Liguſticum eſſe Dioſcoridis; teſte enim priore, adhuc in Liguria frequentiſſi- 
mum provenit, & eſt tam vulgaris notitiæ, ut ejus ſemine paſſim utantur in- 


cole in condimentis. 
P PP 2 P O-. 


FE THIRTIES MEDIC A 


Profe&o, ſemen & radix ſeſeleos Veterum, ac femen & radix Liguſtici 
eorundem, tum qualitatibus ſenſilibus, tum viribus ſimilibus predite ſunt 
proinde, ſine damno gravi utrumvis alteri pro ſuceedaneo admitti poteſt, qua- 
re vires ſeminis & radicis Liguſtici Veterum hic referam. 

Semen guſtanti acre eſt & aroma redolet, ſtomacho perquam utile, quare 
pro pipere utuntur eo indigenæ ad obſonia & pulmentaria; aniſi vicem præ- 
ſtat in condimentis, flatus extinguens; tenuante diæta utentibus convenit, & 
quidam pro deliciis acetum cum eo commiſcent. 

Confert ad inteſtinos dolores, item ad inflationes ventriculi, & ad juvan- 
dam concoctionem, ae contra venenatarum beſtiarum ictus: porro Urinas & 


Menſcs potu trahit. 
Oleo incoctum per elyſterem injicitur tumore flatuoſo ventris, utpote ca- 


jeſaciens cum ſubtili ſubſtantia, * in nn que Colicis proſunt, ad- 
miſcetur. 


NOTE. Semen Odoris eſt aromatici, validi, fragrantis; ſaporis acris, ſe- 
mine Cumini acrius, amari, aromatici, quaſi ex corticibus Aurantiorum & 
Cuauni mixti. Combuſtum, Oleum ſudat. Pulveriſatum acrimoniam diutius re- 


tnet, quam plura alia Aromata. 
Carminativum eſt, confert ad digeſtionem in ventriculo 83740 debili; in 


omnibus morbis à cerebri uterive temperie frigida ortis, & in morbis peCtoris 
dicitur eſſe perutile. 


C. SEV UM Ovillum. Sheep's Suet. Vid. Axungia & Aleps. 


In mordentibus alvi dejectionibus injectum illico mordicationem mitigat: 
ſevum ex omento pecudum, naribus inditum, ſiſtit ſanguinem. 

Furunculis mederi dicitur ſevum ovium vetus cum cinere è capillis mulie- 
rum; vel ſevum arietis cum einere pumicis & ſalis pari pondere. 

Articulis luxatis præſentaneum remedium eſt ſevum pecudis cum cinere & 


capillis mulierum. 


NOTE. Hoc Sevum differt ab Adipe: r. Quod cum refrixit, concre- 
ſcat, Adeps vero liquidus eſt & minime aptus indurari. 2. Loco differunt, 
quod Adeps inter cutem carnemqgue ſoleat conſiſtere, Sevum præcipue in 
omento & circa renes. 

Differt quoque ab Oleo, ad Ceram propius accedens, & ſimul aliquid ſubtite 
poſſidet, ut pleræque Pinguedines animales ; notandum tamen, quod he, 1312 
reſolutæ, nec fœtorem nec ſalem volatilem alcalinum exhalent, que ac ſub- 


Lantie perfecuus naturam anima lem adeptæ: ſevum tamen putreſcens eſt Po- 
tius 


MATERIES MEDIC A 485 


tius quam aceſcens, unde præſervat ferrum a rubigine plus quam pleraque 
Olea vegetabilia. 

Sevi quantitas minor quam Uncia cubica i in experimentis D. Hale deſtillanda 
exhibuit Aeris Uncias cubicas 18. | 

Bovinum laudatur ad tenesmum, & ad ulcera rimasque labiorum; Cervinum 
ad fiſſuras manuum. 

Oleum clariſſimum, authore D. Ludovico, in contracturas Membrorum utile 
obtinebitur deſtillando, ſi 7 ſevi q. ſ. Cineres usque ad ipſum Retortæ 
collum ingerantur. 


C. SILI 20A edulis C. B. The Carob tree. 


Ceratia vocantur ſiliquæ arboris poma. Romani Græcas & dulces ſiliquas 
appellant (x): alterum nomen habet a corniculi ſimilitudine. 

Fructus exſiccantis eſt & adſtringentis facultatis, nonnihil etiam dulcedinis 
continens, ingreditur Pharmacum ad cœliacos & dyſentericos. Recens Fru- 
ctus, ſtomacho inutilis, alvum ſolvit, ſiccatus ſiſtit, ſtomachoque utilior, ac 
urine ciendæ vi præditus. 


NOT. Pulpa valde dulcis eſt inſtar ſacchari, & viſcoſa. 

Agypril Mel faciunt ex ſiliquis, cujus uſus frequentiflimus i in clyſteribus, 
quin & per os ad ſubducendam alvum, quod præſtat non minus quam pulpa 
Caſſiæ, & ad tuſſientes, aſthmaticos, quos valde juvat. 

Cum Caſſia convenit, & uſurpatur in Clyſteribus. 

Convenit maſticata in ardore ſtomachi, in Urine ardore, in acrimonia Iym- 
phæ & aſperitate faucium. 

Cum ſebeſten comparari poteſt, & æque ad demulcendum, ineraſſandum & 
expectorandum adhiberi poteſt. | 

Licet Dioſcorides & Galenus, aliique ſiliquas recentes alvum ſolvere, ſicca- 
tas vero ſiſtere dicant, nobis, inquit Raius, contrarium evenit, ſiqu dem 
quotquot Venetus de 1s comedimus, non tantum nauſeam movebant, {>q & 
alvum ſubduxerunr, non fecus ac pulpa Caſſiæ. | | 


c. SILPHIUM. Vide Aſa fatida. 


N. SIMAROUB 4 Pharm. Edinb. 


Cortex incognitus a Guiana importatus & primum uſurpatus A. D. 1719. 
Inodo- 


(x) Iz ſunt iow: you prodigus adoleſeens repleri cupiebat. Luc. XV. 16. authors 
Harduing, 
Pp p 3 


SS WA TERARTPES M E DIe 


Inodorus eſt, faporis ſubamari. Decoctum in aqua lacteſcens, ſpumeſtens ; 
& deponit ſedimentum reſinoſum. Non eſt evidenter adſtringens, nam nil ni- 
gredinis exhibet cum Vitriolo Martis. 

Vires in dyſenteria & diarrhœa ſpecificꝶ perhibentur, in quem finem de- 
coctum debet Propinari debile, ſcil. ex 3ij in tbij Aquæ coctis ad tertiæ par- 
tis conſumptionem. cujus 4 pars danda tertia quaque hora. 

Optimus ejus effectus notatur eſſe in fluxibus cruentis, etiam Ipecacoanhæ 
non obtemperantibus. 

Si Decoctum validum ſit, vomitum excitare dicitur, ſudores & ſunguinis 
egeſtionem copioſiorem; ſed debilius, ut ſupra, feliciter ſuccedit. 

Cortici huic quoque tribuitur vis anodyna & ſomnifera. hoc Vid. 
Degnerus. 6 


C. SINAPI Rap: ſolio C. B. Common Muſtard, 


Caulis cum accto, oleo & garo manditur ut cibus attenuans. 

Aliquando 2ggregatur in ſtomacho pituita viſcoſa adhærens & auferens ap- 
petitum : in Hoc caſu confert ſinapi in cibo, cam inciſam largiter per alvum 
aliquando excernens, ut narrat Galenus de quodam: excreationes facilcs 
facit, daturque ſuſpirioſis. Pro condimento inſeryit in comeſtu ciborum 
craſſiorum. 

Semen quarto gradu calefacit: fervore ſuo ſternutamenta cĩet trĩtum & 
naribus admotum, quin & lachrymas concitat, principatum habens in his, 3 
guorum vis in ſublime fertur, quoniam non aliud magis in nares & cerebrum 3 
penetret: ad attenuandum attrahendumquè eſſicax, quod ex operibus ejus cla- 
rius patebit. Ubi ſinapi in frigido agre cum aqua tritum frigidiſſimo 
hyemis te 2MPOre Iepente cor port raro ac inbecillo applices, horreſcit non mi- 
nus, quam ſi nive ipſum contigiſſes; ſed ſi id ipſum ſ! Nap! longiore tempo- 
ris ſpatio corpori noſtro admotum fuerit, principio cxigui caloris ſenſum 
præbebit, dein majoris, poſtea tam evidentis, ut igne uri videamur: & qui- 
dem ſinapismus vchementiſſimum medicamentum eſt, dolorem velut cau- 
terium excitans, qui diutius durat. Hinc in ſinapismo conficiendo & adhi- 
bendo ſinapi humidum ex aqua cum dupla panis portione in linteolo veteri 
illiniatur, quumque hore ſpatio ibi * enn ſpongiis calidis fovere 
oportet. 

Si vehementem ſinapismum facere velimus partes ij ſinapios ad j infuſi 
Caricarum in aqua miſcemus, ſi debilem vice verſa, ſi moderatum, partes æ- 
quales: & ſi, antea quam ſinapi teratur, aceto maceretur, debilius evadir. 

Cubus ſinapismus adhibetur Oleo perfundimus, quod quoque facimus in 


bis, qui carnibus * mirum in modum delicatioribus: & qui aures ſinapis · 
mo 


D 842 n 4 888 * 

x n oe cc . en 88 1 
"5 e r n 3 n 
>. 8 7 0 3 
AE CHESS 1 2&7 - ER 

r 


e 
JC 
Y „ 
eee 


9 


DENT 7-18 WES LEN ASE N N = 8 A CRT TY Ny * 222 N N * EE LEG 2 
7) TVT EN EE IOC SOED Lg N 
6—òmd ß ad . b 


* 
SY 


c 18 N 8 Wy 
RR n 
Das REEL IE ee n 


AT E RI E S M E DI C A. 497 


mo obliniunt, panno debent contrectare, aut duplicatis linteis excipere, mal- 
leolos vero oleo prius ungere, tum duplizatis linteis excipere, 

Vitandus eſt ſi inapismus in iis, qui febre continua laborant, aut qui Ulcus 
habent, itemque in cartilaginoſis & excarnibus partibus z comburuntur enim 
& denigrantur aliquando partes excarnes, dum ſinapismo inceguntar. 

Tritum, naribus admotum, ſternutamenta ciendo fœminas, valve ſtrangulatu 
oppreſlas, excitat, & comitialibus auxiliatur. Porro, notante Galeno, Pueri, 
cujus Morbus Comitialis a tibia oriri conſueverat, vacuato univerſo corpore, 


medicamentum ex thapſia aut ſinapi parti adhibuerunt medici, ligato medio 


membro ſupra eam partem, que primaria dispoſitione erat affecta, atque hoe: 


pacto acceſſionem reverti prohibucrunt, quamvis antea quotidie puerum in- 
feſtare conſueviſſet. 


Ad eliciendam capitis pituitam mandicur, ad dentium dolores, & cum 


parte æquali mellis, ve] cum oxymelite diutius ore continetur & gargariza- 


tur, ſuccorum abundantiam, quæ ad oculos vel aures fertur, ad os derivatio- 
ne traducens. 


+ Manditur quoque in Lethargo, ac, fi quis ſponte ipſum devoraverit, quæ 


in Ventriculo ſunt dejicere poteſt, & alvum madefacere Hatusque excerne- 


re: &, ſi vehementior ſomnus letbargicos premat, cruribus aut etiam capiti 
deraſo illinitur cum fico ex aceto. 

Contra præduros Tonſillarum tumoros ac veterem calloſamque arterie ſca- 
britiem ſuccus ex aqua & melle convenicnter gargarizaturz & ad Uvam cum 
aceto aut melle. 

Tritum gravitati aurium & fonizul cum fico, naribus inditum, prodeſt. 


Succus ad hebetudines oculorum & palbebrarum aſperitates magna utilitate 
cum melle illinitur. 


Cum ficis admiſtum, donec rubeſcat locus vel oriantur puſtulæ, ad coxen- 
dicum dolores, ad lienes, & ad quemvis diutinum dolorem imponitur. 

Ad tumores ex plaga, circum oculos obortos, convenit ſinapi contuſum ex: 
aqua tritum, aſſidue appoſitum & oblatum. 

In Alopeciis convenit, quatenus vitioſos humores diſcutiens & bonum flaw 
Zuinem attrahens. | | | | 

Faciem purgat. Feræ, Itpetigines & Lepræ eo cum aceto perunguntur :: 
uſurpatur & ad Phthiriaſes. 

Hydropicis imponitur, cum fico & cumino toſtum ternis partibus, donec: 
cutem erodat. 

S1rapizmus commodat maxime cephalææ, comitiali * vertiginibus,, 
infanie, capiti adhibitus; & in orthopnœa, tuſſi veteri, thoraci:. & ſtoma- 
chum ventremque in diuturnis — affect ionibus ſinaꝑismo integimus. * 

17 


5 
* 
r 
1 
4 
* 
1 
4 
4 
' 
1 
* 
4 
bs 
= 
i TL 
1 
i 
4 
1 
1 
Si 
dd 
a 
Wy. 
118 
Th 
158] 
1 
N 
1 
1 
1 
1 
1 
4® 
5 
|| 
1 


4 
F 
4 
| 
I 
1 
1 
4 ! 
1 
} 
1 
4 
4 
if 
16 
1 
4 
it 
14 
T! 
1 


_— TR AIES ME DIe 


Uſu interno contra febrium circuitus kk bibitar,: aut polentæ modo 
potui inſperſum: ſtomacho utiliſſimum pulmonibusque. 

Alvum movet, Urinam ciet & menſes in potu. Vomitum facit cum mul- 
ſa, Caput petit, ei dolorem inferens, unde in documento de puero Epileptico 


prohibet Galenus. 
Oleum finapinum apud Veteres fiebat terendo ſemen ad lævorem, & ca- 


lida aqua macerando, adjecto poſtea Oleo, ſimul exprimendo. Id ad diutur- 
nos dolores efficax eſt, & ad nervorum dolores, lumborum & coxendicum 


perfrictionts ope: transfer humores, qui in aliqua parte concreverunt. 


NOTE. Odor inter digitos fricti quaſi oleoſus eſt, & contuſi pungens. 
Sapor calidus, minus calidus quam Piper, acris, amaricans: vetus amarum. 

Folia æque acria ac ſemen, 

Acrimonia vix extrahitur a Spiritu Vini rectificato, ſed Aqua & Vino: 
porro pulveris Cochlearia 1 ad ſbij Lactis, hoc coagulant, & dant ſe- 
rum acre. 


Album minus acre quam vulgare, & minus amarum. 
Principium activum, non ut credidit Boerhaave, alcalino- urinoſum eſt, C4 


ſubtile acidulum, unde pulveriſatum ſinapi vappeſcentiam Aceti corrigit, & 
nonnihil pridem corrupto priſtinam integritatem reddit. 

Deſtillatum cum aqua dat Oleum limpidum acerrimum, in aqua ſubſidens, re- 
licto Extracto mucilaginoſo & ſubdulei: Expreſſione vero ordinaria dat Olei 
magnam quantitatem inſipidi; tandem vero apud nos (Dublinii) detecta et 
ars, obtinendi Oleum ſinapinum acre, tum è ſemine communi, tum ex albo, 
ſemine linteolo incluſo inter laminas duas ferreas in molendina, ubi vi preſſio- 
nis validioris cunei exprimitur Oleum tum commune, tum eſſentiale, acre ; com- 
mixta valde acre, & acrimoniam per duos annos retinens. 

Si velis lægumina vel carnes brevi percoqui, parum ſinapios in ollam injice, 


& ſtatim, quæ coquentur diſſolvuntur. 
Putrefactionem retardare dicitur, & cum Cochlcaria conſyirare i in curandis 


affectibus ſcorbuticis, imo & in ſcorbuto putrido. 


Deſtillatum Aeris plus quam ; ponderis ſui exhibet. 
In crucibulo ignito per quinque horas detentum cineres dat vix acres, & 


ſalem tantummodo ſubacrem, nec cum acidis efferveſcentem. 
Seminis, leviter contuſi, 5j, linteo incluſo maſticati, in apoplexia vel pa- 
ralyſi ſalivam copioſe elicit & levat. 

Diaphoreticum eſt, diureticum, & integrum ad 3vj bis die purgat: in 
rheumatismo chronico valet, & Raucedo fic curata fuit, 


Eſt & Emeticum ad Cochl. j vel ij ex aqua falla, 
| | 8: 2min 


* 


M ATE RI ES ME DIES as 


Semini Erucæ ſimile, humores viſcidos attenuans, nee minorem ſtimulum 
urinariis & ſpermaticis viis admovens, utiliſſimum in cibo us, qui continuis 
ventris torminibus laborant. ; 

Tumores duros diſcutit, maturos aperit. 

Ex pectorationem juvat, & in Catarrhis utile uſu externo & interno. 

Mollioribus, ut Unguento ex Althea, vel pulp. Ceparum, admiltum & in- 
tritum tineam & intertriginem ſanat. 

In affectibus ſoporoſis, apoplexia & vertigine tam præcavendis, quam cu- 
randis, egregium eſt remedium, pugilo uno mane jejuno ſtomacho fUmpto. 

In febre quotidiana doſi 5j datur ante paroxysmum ; &, cum vino calido 
magna doſi potum, dicitur Quartanam curare duabus horis ante paroxysmum 
exhibitum. | 5 

In mortario tritum, & cum vino albo mini multas centurias ſcorbuti- 
corum & languentium hominum in ohſidione Rupellenſi ſanitati reſtituit me- 
dicus quidam, in Actis Germanicis celebratus. 


Si nimia copia uſurpetur hæmorrhagias inducit maximas & terribiles, au- 
thore Boerliaave. 


D. S ISAR UN Germanorum C. B. H irret. 


Dulcis eſt hujus plantæ radix absque ullo amarore, omnium conſenſu; ſed 
Calenus & Plinius volunt, ſiſer amarore non carere ; proinde an ſiſarum nos- 
trum fit ſiſer Veccrum merito dubitatur. 


NOTE. Radicis odor & ſapor ſimilis eſt Paſtinacœ; ſapor enim faccha- | 


rinus eſt gratus, aromaticus, facilis concoctu. 


Concretum ſaccharinum exhibet, elicita tinctura cum ſpiritu Vini re&ift- 
cato, quæ ſtando in frigore deponit ſaccharum, quemadinodum Beta, Batta- 
ta, Celeri & Braflice rubræ caulis. 

Urinam movet. Si coquatur cum jure carnis aut ſero lactis, decoctum dat 


den r er copioſe potatum acrimoniam humorum corrigens, phthifi- 


cis, tabidi „ atrabilarlis, mingentibus ſpuentibusve ſanguinem, & contra tus- 
fin) e ab acr1 utile. 


c. SODA vel Souda, Vid. Kali. 
c. SOLANUM. Nightſbade 


Hortenſe, olim fativum & edule, forte erat ſolanum hortenſe Office, C. B. 
reliqua ſohina apud Dioſcoridem, ſci]. ſomnificum & manicum, quibus ex ſo- 
tanis hodierms conveniant, neutiquam ſatis liquet; hoc tamen experientia 


244 com- 


Sz 


if 
j 
q 
I 
1 
I 
\ 

K 


— — — —— 


/ 


490 MATERIES MB PICA. 


eompertum. ſolanum lethale noſtrum, Bella donna dictum, & Manicum ſeu 
Furiale Die/corigis, ſimiles prœſtare effectus. 


C. SO RB Us ſativa C. B. The /ervice tree. 

Græce e ſcil. arbor, fructus autem in plural: numero Goto eva, La- 
unis ſorba: Proinde Dioſcorides pyroformium ſea vulgarium tantum memi— 
nit. Turbinata fæpenumero acida; ſed odore & ſuavitate rotunda præcellunt. 

Sorborum ſuccus auſterus eſt ſine acerbitate, longe minus adſtringens, 
quam Meſpilorum, & eſui ſuavior eſt ſorbus. | | 

Sorba, priusquam matureſcant, diſſecta & ſole ſiccata, manduntur ut al- 

vum ſiſtant. Eadem eſt functio molitorum farinæ, ſi . loco fumatur, 


IS & decoctum eorum preſtat. 
In parvis inflammationibus Columellæ adhibetur decoctum ſorborum pro 


gargarismo, & præfertur acerbis, 
Commanducata ſuccorum abundantiam, quæ in oculos vel aures ex capite 


fertur, ad os traducit. 


Alimenti vice ſanguinem exhibet minime commendandum, &, adſtricta plus 
æquo alvo, nocumentum capiti reliquoque corpori infert. 


NOTE. Bacce virides acide ſunt, valde adſtringentes; rubræ & matu- 
re dulces, eſculentæ, ſubadſtringentes, ſucco vinoſo turgidule, & ex matu- 
ris, torculari commiſſis & expreſſis, Vinum paratur, Pyraceo vicinum, quo 
plebs in multis regionibus utitur. 

Colliguntur autumno & in palea ſiccantur, ut Mespili fructus. 

Immature ventrem adſtringunt, & in vomitu nimio utiles ſunt; uſurpan-· 
tur quoque ad prohibendum abortum & fluxus menſium nimios: Maturæ 
Jaxant. | | 
D. SPATUL4 fetida, Iris quam "I vocant. Gladiolus fœtidus 

C. B. Stinking Gladwyn. 

Deſcriptio Xyridis Dioſcoridis non convenit cum ſpatula fœtida: proinde 
viribus, huic attributis, quousque ex Dioſcoride 1 ſunt, apud Raium 


non fidendum. 
Radicis hujus ſapor aeris eſt ut Iridis, p rimo duleis, mox fit ſenſus ardo- 


Tis in gutture per plures horas: viſcoſa eſt, & decocti odor nauſeoſus, ſapor 


amaro- ſubdulcis, nauſęoſus. 
Pulvis ſternutationem excitat. 


In diſſipandis umoribus, privatim ſerophuloft is, laudatur, externe appli- 
cada 


MATER'TIES MED ES we 


cata & intus ſumpta ad 3ſs in Bolo cum ſyrupo Violarum per menſem. 
Succus herbæ expreſſus manantem humidam & ſerpentem ſcabiem illitu 
ſanat. | 

Decoctum aut infuſum purgationes 20 ut Iridis radix; 


"> SPERMA4 Ceti, ſeu Pinguedo Ceti dentati. 
Hoc primo albidum eſt, coloris & conſiſtentiæ ſeri Lactis, ſed in vaſis re- 
poſitum exhibet, in ſuperficie natans, Oleum pellucidum; verum ſubſidet in 
fundo pars gravior, conſiſtentiæ ſolidioris, que, a ſordibus repurgata & deal- 
bata, Sperma Ceti vocatur. 

In Norvegia concutiunt cum lixivio ſaponariorum, & poſtea pinguedinem 
a lixivio ſeparant, explicant in linteis, exponunt tepori leni ſolis, & fic con- 
creſcit in hanc formam. 

Odoris eſt ſimilis quaſi adipis vel ſevi, ſaporis pinguis, mitis; vetus flave- 
ſeit, rancidum fit & acre; verum, bene repurgatum, ſervari poteſt per duo- 
decim annos odoris & ſaporis expers. Inflammabile eſt & in igne prorſus 
evancſcit: minimo calore ignis diffluit & faceſſit in . ſed ſtatim ac ab 
igne amovetur, concreſcit. 

Saccharo non perfecte ſolvitur, cito ſeparatum, ſed cum Vitello Ovi fit 
perſecte aquæ miſcibile, Oleo quoque facile ſolubile, & liquefaciendo commi- 
ſcetur Ceræ ac Reſinis, & ſic externe applicatur. 

Ad uſum internum fit Emulſio triturando cum Amygdalis dulcibus, Vitello 
vel Albumine Ovi, & clegantius cum Mucilaginibus. 

Differt ab aliis Pinguedinibus animalibus, utpote non ſolubile per alcalia & 
cum 11s in ſaponem coëuns, & fere totum aſſurgendo in deſtillatione, non ſpe- 
cie Olei fluidi, ſed materia butyraceæ, ee Ceræ colore & conſiſtentia 
ſimilis. 

Qualitas leniens, involyens & reſolvens ei tribuitur, utpote Oleo animali, 
adeoque magis diſcutienti, quam Oleum vulgare, unde & Emplaſtrum mamil- 
lare ingreditur contra duritiem mammarum. U ſurpatur in Clyſteribus, in dys- 
enteria & teneſmo, & Injectionibus uterinis. Datur poſt caſum & contu- 
ſiones ad ſanguinem coagulatum reſolvendum & dolorem leniendum. 

Uſu interno anodynum eſt, tuſſim demulcens, expectorans, in doloribus 
colicis & torminibus infantum ſedandis & in teneſmo, doloribus nephriticis 
& ſtranguria, in aſthmate & catarrho ſuffocativo doloribusque poſt partum. 


N. SPINA alba. Meſpilus Apii folio ſylveſtris ſpinoſa, ſive Oxya- 
cantha C. B. The White Thorn or Hawthorn, 


Ox; acantha, vel acuta ſpina Dioſcoridis eſt Oxyacanthus Galeni. 


2242 Baar, 


492 reis ME DIe A. 


Dioſcorides Pyraſtro, & Caleuus Pyro ſylveſtri ſimilem dicit: ejus baccæ 

acid erant ſaporis: proiude ſpina alba non eſt Oxyacantha Dic/coridis, nee 
Oxy acanthus Galent. | 

Flores odoris & ſaporis grati ſunt, amaricantis. Nucleum fructus Mali 

Perſice redolet, Aqua deſlillata grati quoque odoris eſt, Aquæ Ceraforum ni- 
grarum ſimilis, diuretica. Aquam Nephriticam celebris D. he ingre- 
dicbatur : quin & in pleuritide laudatur. 

 Decobum refidui a deſtillatione ſaporis eſt grati, ſubdulcis, ſubadſtringen- 
tis, & cum Vitriolo Martis coloris ſubfuſci fit: diutius exhalatum valde dulce 
& ſubacidum fit, quale eſt & Extractum. 

Fructus guſtus cit aliquantum glutinoſi & dulcis: hunc, vel ſiceati ejus- 
dem pulvertr 2, Vino infuſum, advexſus arenulas & calculum conferre conſen- 
tlund Botanicl, 


hs. 


Iv. &$PINA Cerrina. Rhamnus catharticus C. B. Buckthorn, or common 
purging Thorn, | 
Non convent Rhamno Dioſcoridis, nec apud ipf um mentio fit uſus baccarum 
in medicina, | 
Bacce mature (e quibus optime fit ſprupus, minus tormina adducens) 
primo dulces ſunt, mucihginoſæ, amaræ, nauſeoſæ & adſtringentes. Sicce 
zuoque ſubdulces, ſubamaræ & acres in gutture, earumque decoctum ama- 
rum eſt, ſubdulce, & ſentitur acrimonia in gutture; ſubadſtringens, addito 
Vitriolo Martis fit magis fuſcum: fic & fuccus leviter coapulat Albumen 
Ovi, magis ſalivam jejuni, & a purpur-o colore mutatur ad fufcum, addito 
Vitriolo Martis. Extractum ſubaulce eſt. | 
Succus non, ut plerique alii, fermentat, nec acidus fit ſervatus per annum, 
authore Henrico Bartono, Pharmacopœo exper Uno; Qudam hinc tuto Rob 
{crupo ſubſtituunt. | 
Syrupus præprimis convenit infancibus tenellis, eos perquam commode la- 
xans, teſte Etmullero. 
Biccarum aridarum pulvis datur ad 3 vel 13 vel No. æv in juſculo cocta- 
rum cum 5ſs Cremor. Tartari. 


N. SPIRITUS VINOSUS ſeu Aqua Vitæ. 


Arnoldus de Villanova, qui vixit centuria decina quarta, fere primus et, qui 
Azuan Vite memorat, 
Rettificatus conſtat ex Oleo vel Plilogiſto Aque miſclbili reddito per 
Acidum. 
Ardet & exhalat finz fuligine. 
| Reſ:- 


xa TERIES NM N 


Reſinas puras ſolvit, ſed non attingit Pinguedines animales, nec Olca x- 
preſſa Vegetabilium. 

Retardat Vegetabilium fermentationem cum carne. 

Uſus ejus externus plurimus eſt Chirurgis ad ſtillicidia, lymphatica vag, 
humoribus perpluentia, corruganda & hæmorrhagias ſiſtendas, preefertim in 
partibus tendinoſis ſenſibilioribus. Omnes humores animales, exceptis Bile * 
Urini, coagulat, ſolida eriſpat: a putrefactione præſervat. 

Aceto admiſcetur in Embrocationibus. 

Spiritus tenuior eadem præſtat, ſed debilius: Porro, tenuior, French Brandy 
dictus, nigreſcit cum Aquis Chalybeatis & cum Tinctura Martis Mynſic hei, 
unde hie diſtinguitur ab altero, Melaſes Spirit dicto. Vino allisque liquoribus 
fermentabilibus tantillum inſtillatum fermentationem ſiſtit. 

Utilis eſt in Wan recenti, in ſanguine extravaſato, ſequela contuſio- 
num, & contra ecchy moſes ac fluxiones eryſipelatoſas. 

Vulnera recentia cito calloſa reddit: Abſorptus pulſum accelerat. 

Pterygion in cane & poſtea in fæmina curabatur, tovendo cum . 
Malt Spirit dicto. 

Uſu interno in deliquio animi, cardialgia & doloribus colicis valet; & in 
diarrhœa colliquativa D. Lobb dat Cochl, ij in bj Aquæ pro potu: contra, 
ſhauincis & cholorieis nocet; & in Experimentis ejusdem de Lithontripticis 
Nini preftitit in ſolvendis Calculis, eorum vires potius minuens. 


C. SPODIUM Graecorum. Nihil gryſeum office. Putty. Dale, 


Pharm. 

Spodium Græcorum antiquorum eſt fumi, ex fornacibus fuſi, pars ponde- 
rofior & nigrior, que favillas habet admiſtas, a ſpodio Arabum, ſeil. Ebore 
vito, prorſus diverſum, quod ut Cardiacum exhibebatur, quum ſpadium Ve- 
trum metallicum prorſus uſui interno ineptum erat. 

Pompholyx, autho:e bnje oride, ſpecie ſola, non genere, a ſpodio diſtat, 
cum qud viribus convenit: Pompholyx cum elt perfectiflima pars ſpodii, 


Vid. Pompholyæ. 


C. SPONGIA. Sponge. Spo 5h globoſa C. B. Spongia marina uſua- 
lis. Park. 


a4 


Anu! antiquos tria vel cuateich tantum genera inveniuntur,; nos autem va · 

rias cus diſtinetioncs kabemus, quas antiqui aut Ignoravere, aut data opera 
"EE Iig 11 re. 

| Spongia recens non tantum materia c{t, que humores excipiat, ut. Iana aut 


| Jinamentum, ſed etiam manifeſte deſiccat, hane facultatem habens, dum odo- 
| 2443 | rem 


—— — — — - _ — — — — > — —— . » — 
— EPL” — 2 — 2 — — 
1 _ 2 = = <. 2 — << «2% — 8 6 = — ** mM — 
— i — — 


r 
K I TE 
— 


K on. > OK, - 


On 


14K. 
0 
I; 194 
114 


*1 


$ by 
it 
! 
fe 
o _—_ 
3 v3 
* 
", 
8 * 
v 
_— 
* i 
a 4 N 
5 ii £ 
' i "Hd 
= 15 
L 279 
2 
7 | 
rick 
\ 3 
_ 7 
1 
0 ' 
$31 
1 
ih 
FE 
a? ot 
CS 
4 
p 3 
4 Ml 
& 
"4; 
, 14 
F ! 
1; kh 
. 
Ef — 
4} 35, 
. 
by *} 
'F iP 
f f 
. 
\ 


494 WET TRIES ME DTC A. 


rem maris retinet; nam, temporis ſpatio, etiamſi uſui nunquam accommodata 
fit, tamen & odorem maris amittit, nec æque deſiccare poteſt. 

In vulncrum & ulcerum curatione lane ſuccide vicem implet, nunc ex vi- 
no & oleo, nunc ex eadem; differentia hac, quod lane emolliant, ſpongie 
rero coërceant, dum & attrahant pravos humores: ſpongia enim, aqua frigi- 
da humens, particulez cuipiam corporis impoſita, rugoſum contractumque to- 
tum locum facit, repellens quod influit, &, quod i in eo continetur, ad vici- 
na elidens. | 

Hine ſpongie recentes ac minime pingues waren i ſunt, tumores re. 
primunt, & recentia vulnera ex aqua, poſca, vinove conglutinant, at ex 
melle cocto veteres ſinus jungunt, & fluxione laborantia cuniculoſa ſeniliaque 
ulcera humoris expertes; recentes impoſitæ ſiccant, ſanguinis eruptiones ſi- 
ſtunt, & vulnera recentia, ſeu recenter factas chirurgorum inciſiones, non 
patiuntur tumeſcere. 

Porro, Phlegmone ab acribus irritata, fomento ex ſpongia & aqua dulci mi- 
tiganda eſt. Vulnerum inflammatienibus imponuntur, nunc ſiccæ, nune aceto, 
vino, aquave frigida aſperſæ; in edemate propter pituicam, parti influxam, 
ſpongia nova in aqua, quæ parum aceti habuerit, acredinis talis, ut guſtari 
poſſit, infuſa paſſionem ali quando ſedat: &, quum Oculi non fefant cale factio- 

es per ſacculos, cataplasmata, fomenta per mollem ſpongiam ſunt admovenda : 
fic oculorum tumores vant cum mulſo impoſitæ, & imponuntur epiphoris 
cum poſca. 

Ad muliebre profluvium nauralibus imponatur ſpongia, fervente aceto me- 
dida & mediocriter expreſſa. Ad eruptiones ſanguinis è naribus ſpongiam 
immittito, aut ſpongiam in acetum acre & fervidum conjectam imponito, 
fanguine manantem narem ſpecillo forinſecus, donec impellatur, apprimito: 
4 autem ſpongie principium filo per acum trasmitti, quo facile extrahi 
point, ubi opus ſuum perfecerit. 

Splenicis © poſca, ignibus ſacris ex aceto ſpongiæ efficaciores ſunt quam 
aliud, & imponi oportet ſic, ut ſanas quoque partes ſpatioſe operiant ; & 
ad canum morſus utiliter conciſe imponuntur, ex aceto, aut frigida, aut 
melle, ſubinde humectandæ. 

Porro, in audits gravitate & aurium dolore ſpongia, tenuiſſin me contrita, 
in orbem convoluta, TM imbuta, & auricule indita auxiliatur; idem reme- 
dium commodum eſt & ad carnem in auditorio meatu enaſcentem. Deni— 
que ſpongia, in aqua calente made facta, & expreſſa, vapore ſuo anum adju- 
vat in alvi profluv1o. 

Spongia uſta acrem & diſcuſſoriam vim acquirit, ac, ubi quid abſtergere 


& n opus eſt, adhibetur; cremata enim & lota plurimum proficit 
contra 


u ATA MEDIO ws 


contra ſcabritiem palpebrarum; & ex aceto lippitudini aridz auxiliatur. Bi- 


tumine vel pice imbuta & cremata, linamento Torto excepta & naribus indi- 


ta, ſanguinem profluentem ſiſtit. 
Porro, apud Galenum proſtat Potio ad profluvium muliebre, fi largius effluat, 


& ad tuſſim, ſpiricus wifficultatem a ſtomacho, & ſanguinea ſputa; ad hunc 
ſeopum novæ & candide ſpongiæ uſtæ tritæque cinerem cum mellis & pipe- 
ris q. ſ. commiſceto, eamque in formam redigito, ut delingi pollit, veſpcri- 
que a cœna, quantum tribus digitis capere polis, accipito. 


NOT. Spongiam Animalis eſſe originis, & quidem plus quam Men 
& Corallina, patet ex fetore prunis ardentibus injectw, qualis cit oſſium, car- 
nium & plumarum, & ex ſalis volatilis concreti alcalini quantitate magua, 
quam præbet deſtillando, que major eſt quam exhibent corpora dicta. & cum 
Serico convenit, quod ex omnibus ſubſtantiis animalibus maximam dat quan- 
titatem ſalis volatilis. 

Porro, ſpongiæ incineratæ caput mortuum exhibet magnam copiam 
ſalis fixi, verum non alcalini, qualis Vegetabilium, ſed generis marini; &, 
authore G. Lewis, ſal ſimilis obtinetur coquendo ſpongiam in aqua ſine 


uſtione. 
Quousque vires bn uſtæ a Galeno, ut & ſequentes a modernis adſcri- 


ptæ hinc expiicart poſſint, ſtatuat æquus harum rerum æſtimator, ſcil. ſpon- 
giæ uſtæ non ineptæ ſunt, que ingrediantur pulveres dentrificios; quin & 
in vino propinantur vel allis admiſtæ forma pulveris ad Bronchocelem ſeu 


ſtrumam curandam. 
In ͤmorbo epidemice & peſtilentiali vihil excellentius un ſpongia aceto 


alperſo circa nares & os poſita. 


C. STAN NUM. Tin. 
Eſt Plumbum album Veterum, a ſtanno eorundem prorſus diverſum. Vide 
Plumbum. Suſpicatur /Formius in Muſæo, ſtannum Veterum eſſe Bismuthum; 


Fungins miſturam Plumbi nigri (h. e. Plumbi noſtri) & Argenti. 
Dc viribus vix aliguid invenio apud Veteres, & an Plumbum album fuerit 


ſtannum verum Arabum non liquet. 


NOTE. Stannum vel Ferrum, Nitro admiſtum, deflagrat in igne cum 
detonatione, ob Fhlogiſton in iis contentum. | 
Allegantur Experime enta aliquot, ſuſpicionem ingerentia miſture Arſenicalis; 
ſed notat Cl. Alſtonus, laboratores in ſtanno Anglicano ſanos & vegetos eſſe, 


ac ſtaunum non ſolvi à ſuecis noſtris, nec cedere ulli acido niſi metallico, nec 
| inte- 


1 —— ASI] _—_ — — — _— Q 
— — — — — — — - a . 4m. 7 — 
— 2 — — 8 2 IE: - SES _— 2 
— — * — — 3 — — x * 
—— — 3 _ —__ 


— 


— 


—— 


1 

th 

ai 

ff; 

Wi! 

{ 
141 
1 


ET EARFES MEDI 


integre, niſi Aduæ regiæ; porro & tuto ac feliciter ſumi interne magna doſi, 
jci!, 2 3j ad 5j, ex theriaca, Melaſſes dicta, in Lumbrico lato. Pulvis An- 

thelninticus D. Mead conſtat e itanni raſi & Corali rubri pp. ſingulor. p. *. 
in pulverem ſubtiliſſimum tricis, E cujus 3j cum Conſerva Abſinchii Romani 
fit Bolus, bis in die ſumendus. 

Notat Mangetus, ex Plumbo & ſtanno Mercurium currentem elle poſſe; 
imo nuda coctione Mercurium vivum ex ſtanno prolicitum fuiſſe: huic qua- 
drat teſtimonium B. Valentini in Hiſt, fampl. reform., ſcil. ſtannum, inſtar 
Mercuri, Vermes aliaque inſecta enecare, ac pelles a tineis biattisgue de- 


fendere. 


2 STAPHYSAGRIA. Stavesecre. Semen. Staphyſagria C. B. & 
Offic. IIerba pedicularis Romanorum. Nomen ſtaphys ab uva habet. 


Semen, guſtu acerrimum & amarum, fortiter pituitam de capite trahit & 
exterget: proinde, ad diuturnos capitis dolores line febri pro apophilegmatismo 


uſurpatur, admixto melle. 
Semen non fordem uleeribus aufert modo, ſed & ipſam quoque carnem col- 


hquare poteſt. 

Ejus grana x aut xv, ſi trita in aqua mulſa dentur, eraſſos humores vomitu 
purgant; fed, qui hauſerint, deambulare debent, & frequenter aquam maul- 
ſam bibere, alioquin in ſtrangulationis periculum deducuntur, faucesque ady- 
runtur, | 

Herba malagmatis urendi vi præditis immiſcetur: plurimam pituitam com- 
manducata trahit. Trita illita phthiriaſi prodeſt, itemque pruritui & pſoris: 
in aceto decocta dentium doloribus, ore colluto, ſubvenit; 3 gingivarum flu- 
xiones & ſervida oris ulcuſcula cum melle ſana. 


NOTA. Hoc ſemen Odoris eſt ingrati & 2 ſaporis primo mar), 
dein acris, fere urentis, acrimonia diu hærente. A extrabilur par- 
tim Aqua, partim Spiritu Vini rectificato, nec elevatur deſtillando ab utroque. 

In cataplasmate ad Veſicatoria & Phænigmos adhibetur, & pro maſticato- 
rio in paralyſi lingur; necnon ad malas ſcabies & papulas, ſerpigines, alia. 
que id genus vitia hominum & jumentorum, quæ nullo alio remedio curari 
potuerunt. SE” 

Oleo admiſtum pſoram curat, & pediculos abigit, aut cum lixivio conco- 
ftum, quo lavatur caput, vel cum butyro forma liniwenti, ſeu pulvere inſperſo. 

Gr. xv vel j trita cum aqua mulls purgant per vomitum. 


WATERIES EDIES as 
C. .STRREDE. 


Omne vim habet maxime diſcuſſoriam, durities veteres remollit, dolores 
podagricos in acceſſionibus mitigat. 


' ©. Bovinum, ſi recens admoveatur, vulnerum inflammationes mitigat : fo · 


lis autem involvitur, & calefactum cinere ferventi ſuperponitur, qua metho- 
Yo applicitum coxendicis quoque cruciatus fotu compeſcit. 

Notandum, ad Phlegmonas accommodatum eſſe quod ex paſcuo herbaceo 
provenit, utpote viribus longe moderatioribus, quam quod ex paleis aut ervo. 

Apum veſparumque plagas ſanat. | : 

Illitum ex aceto duritias, panos & ſtrumas diſcutit. 

Aridum, vino coctum, imponitur in ſtomachi inflatione ab atra bile. 

Ejus ſuffitus araneas, papiliones & teredines necat. | | 

2. Caninum, ut candidum, minime fœtens ac durum proveniat, ſola oſſa 
cani edenda exhibentur continuis diebus. Tale Album canis ad oris putredi- 
nes & eruſtas, cum melle illitum, commodum eſt, mignopere auxilians, nec ul- 
lam inſuavitatem habens utenti. Hoc pharmaco fortius nullum novimus, 
inquit Galenus, in angina, neque in magna tonſillarum inflammatione, aut iis, 


ex quibus è glandulis ſuffocationis periculam imminet. Uſurpabatur quoque 


ad Ulcera maligna & inveterata. 


Quod per caniculæ ardores exceptum fuerit aridum, cum vino aut aqua 


potum, alvum cohibet; & ad Dyſenteriam tritum lacti, in quo extincti erant 
calculi marini, aut ferrum candens, clam injiciebatur & in potu dabatur. 
Archigenes ſtercoris canini ſextantem [ Zij ] cum mellis quadrante ad triduum 
bibendas in Ictero præcipit. | | 
3. Caprinum ſiccum, tritum, & cum thure in vellere appoſitum, fluxum 
muliebrem cohibet, aliasque ſanguinis eruptiones ex aceto compelcit. | 
In aceto aut vino decoctum ſerpentium morſibus, ulceribus, que ſerpunt, 
Eryſipelatis & parotidibus imponitur. Porro, parotidas comprimit, vel per 
ſe, vel cum farina hordeacea, aut avenacea, & miſcetur digerentibus cata: 
plasmatis, qualia ſunt que accommodantur ad Parotidas & Bubones diutur- 
niores; eſt enim vis ejus tum uſti, tum non uſti abſterſoria & digerens. 
Omnium creberrime, inquit Calenus, hoc ſtercore utimur digerentis & 
acris facultatis, adeo ut induratis, ſcirrhorum in modum, tumoribus con- 
gruat, & lienis aliarumque partium: ipſe ego autem ad genu tumorem in- 
veteratum & gre ſolubilem, uſus ſum cataplasmate ex hordeacea Farina 
poſca, indito hoc ſtercore, & mirum eſt quantopere juvavit. 
Uſtum tenuioris eſt eſſentiæ, quamobrem ad Alopecias congruit, adeoque 
5 Rr r ad 


— —— 
— — —-— 


} 

j 
# 
”. 
| 


| 


4 
Wis 
146. 
1} 
. +1 
104 
— 17 
4 
110 
i} 
14140 
1 
ik 
*| F 
i} . 
1 
+ 118 
It; 3 
1 
4 
kit } 
1 


SES mewn ann ů —r— —ü—ũ—ͤ 


— 
—ů — — 4 
—ä—— — — a —— - 


498 EET HMITEST MEDITGCN 
ad omnia, que extergentia medicamenta deſiderant, ut lepras, pſoras, liche · 
nas & hoc genus alia. 

Baccæ ( ſcil. ſtercus figure baccarum) . in ne degenciu, 
ex vino bibitæ regium morbum emendant, cum aromatibus vero potæ men- 
ſes cient & foetus ex utero pellunt: 

4. Columbinum, præſertim columbarum ſylveſtrium acre eſt, & 8 
acrius, quam bovinum, caprinum & ovinum, domeſticarum imbeciliius. Foe- 
tidum non elit, maxime arefactum, quo circa & in urbibus eo varie * 
ac diverſis miſcentur medicamentis. 

Quoniam vehementius excalfaciat & urat, malagmatis ex hydrelæo & cum 
hordeacea farina utiliter admiſcetur; & ex aceto ſtrumas discutit: carbuncu- 
los emarginat tritum cum melle, lini ſemine & oleo, necnon ambuſtis igne 
medetur, 

Cum ſemine naſturtii cotknſum cribratumque ſiccum, vice ſi napios, ad ea, que 
rubrificari debent, adhibetur in inveteratis affectibus coxendicis, hemicrania, 
ſcotomia, vertigine, cephalza, doloribusque inveteratis in lateribus, ſca- 
pulis, cervice, lumbis. Et ad hunc ſcopum in nephritide, affectibus cœliacis 
& podagra, quando in articulis non diu conſtiterint tophi, applicatur. 

Anſerinum, accipitrinum, & aguilinum, ob nimiam acrimoniam, inutilia ſunt. 

5, Ovillum, ſub teſto calefactum & ſubactum, tumorem vulnerum ſedat, 


fiſtulas purgat ſanatque. 
Siccum, cum melle ſubactum & TRAP impoſitum, anginoſis opitulatur. 


Ex aceto impoſitum ſanat puſtulas, quas epinyctidas vocant, furunculos, 


clavos, thymos, & penſiles verrucas, ulceraque ambuſtorum igne ſtercus, hoc 


_ ecrato roſaceo commixtum, ad cicatricem ducit. 
6. Humanum Plures habet differentias quam alia, ob diverſitatem ci- 


borum. 
Recens inpoſitum vulnera ab inflan matione vindicar & intumeſcere non 


patirur, ſed ea ſtatim glutinat. | 
Auidam recenti uſi ſunt, ali exſiccato & trito cum nardo vel myrrha id 
permiſcentes ad fœtorem celandum: & pueri ſtercus ſiccum, cum melle At- 
rico ad lævorem tritum & illitum, phlegmonas ad guttur, ſuffocationem mi- 

vantes, fine venæ ſectione curaſſe dicitur. . 
7. Equinum & Aſininum five cradum, five crematum ſanguinis eruptiones 


wojubet. 


NOT. 


— 


MATERIES ME DIC AX 10 


NOTE. Stercora in genere ſunt excrementa, ab alimentis reſidua, bile 
permiſta. Ob bilem mundificant, ob fœtorem diſcutiunt (y). 

1. Caninum. In Miſcellaneis Curioſis proſtant exempla Quartanz curatæ 2 
Cochl. j ſtercoris canis maſculini, vino aut ſpiritu ejus diluti ante eee 
__ ægro ad ſomnum & ſudorem ſe componente. 

. Avium ſtercora ut plurimum calidiſſima ſunt & vim habenc abſtergendi 
an cutis. 

3. Columbinum externe uſurpatur propter vim leviter ve & in 
cataplasmatibus ac emplaſtris rubrificantibus. Diſeutit & reſolvit tumores de- 
matoſos. Urinam pellit. 8 

4. Equinum, quod ut Vaccinum celebratur extus admotum in 8 in 
a non cedit ſtercori canis, externe conferens in diſcutienda inflammatione 
faucium, & in hæmorrhagiis pulvere aſperſo ſanguini effluenti. Forma cata- 
plasmatis pluribus ſolatio fuiffe in pleuritide in confeſſo eſt, necnon ſuccus 
expreſſus, cum hydromelite mixtus, ad z ijſs epotus. 

Interne propinatur in fætu mortuo & ſecundinis expellendis. 

5, Humanum emollit, maturat, anodynum eſt. Felicis ejus nſus in Dyſen- 
teria ſole exſiccati & ad Zij in juſculo ſumpti, proſtant exempla in Mi/cellaneis 


Curioſis. 
6. Jumentorum ſeu Bovinum vim obtinet anody nam, refrigerantem, discu- 


tientem. 
Dolores inſigniter mitigat & inflammationes, præſertim vere collectum cum 


boves herbas depaſcuntur. Cum lacte efficax fuiſſe expertum eſt in maturandis 


tumoribus, alias ſuppuratu difficilibus. | 
7. Porciniun agricolis exiſtimatur frigidum, comparatione habita ad ſtercus 


Equi & Columbe. 
In vulneribus recentibus ſtypticum eſt inſigne, & uſu interno, in cereviſia, 


vel in hydrogalacte, cocti liquor expreſſus i in dyſenteria ſiſtic ſanguinem, aliis 
fruſtra adhibitis. | 

Emollit, diſcutit; diureticum eſt. | 

C. STOECHAS Arabica. Stœchas purpurea C. B. French Lavender. 

Perperam vocatur Arabica, quum & in inſulis Galliæ, Stechades dictis, cre- 

ſcit & alibi in Gallia, Italia & Hiſpania. 54 

| 1 . Odore 


3 


— _——_— 
a — 
— — 


——ů——̃ ꝶꝙ—6 * — WY IE 
— Cw 


(y) Vires Ovilli, in —_— TR" Equini, in curanda Pleuritide, veteres — 


non liquet. | 
 Rrre 


reis Mes e A 


Od ore ſuavis eſt, guſtu amara & ſubadſtringens. 

Decoctum ad pectoris vitia efficax; Antidotis quoque utiliter knmilberar, 
v g. Theriacæ. Viſcera omnia & univerſum animalis habitum extenuat, 
confirmat, & ab obſtructionibus liberat. | 

Mcn ſes ciet potu. Iſchiadicos dolores levat, ex aqua mulſa pota. 

Proſtat apud Dioſcoridem Vinum & Acetum ex ſtechade ad humores cras- 
ſos diſſolvendos, & inflationes, lateris, ac nervorum dolores, perfrictiones 
quogue diſcutiens. 


NOTE. Folia & Flores odoris ſunt grati, balſamici, Camphore haud 
abſimilis, ſaporis ſubacris, amaricantis, ſubadſtringentis. Infuſum in aqua 
fit coloris cœruleſcentis nigri, addita ſolutione Vitrioli Martis: porro, diluit 
tantum ſyrupum Violarum, ſed aliquantulum rubefacit ſolutionem Heliotropii. 

Authore Emanuele Konig, principia ejus cum Betonice principuis, oleo 
præprimis & ſale volatili, non parum urinoſo, concordat. | 

Uſu externo utiles ſunt in fomentis ad tremorem, paralyſin, atoniam, luxa- 
tionem, tumores ſeroſos & catarrhos frigidos. Infuſum ſummitatum inſtar 
Theæ potu valet in iisdem malis, lethargo, ac vertigine : & olim vix ullum 
Cephalicum ægris imperabatur a medicis, quod ſtœchade caruit. 

Urinam ciet & menſes. ; 

Authore Bodeo a Stapel, in Not. ad Theophraſtum, preferenda eſt Lavendulæ 
in capitis affectibus, utpote caput minus implens; & notat Boerhaavius, in 
Lavendula ſpiritum Rectorem adeo volatibm eſſe, ut vix poſſit contineri in 
oleo ſuo proprio tenaci, az operationem ſuam totam, quam primum ſumitur, 
quaſi inſtar exploſionis ſclopeti abſolvere; verum [techados odorem non tam 
facile expediri, ſed diutius herere in ſanguine. : 

In morbis pectoris idem preftare dicitur, quod Hans 


C. STR AN ONT Office. Dale. Solanum feridum pomo ſpinoſo 
oblongo C. B. Thorn Apple of Peru. 


Addidi hanc Planta n ob uſum inſignem Unguenti ex ejus foliis cum Axungia in 
curandis ambuſtie, & quoniam doctiffimi Botanici colimua & Ce/alpinus volunt 
eſſe ſpeciem . manici Diaſcoridis. Apud Americanos equidem ſemen ſimiles 
præœſtat effectus, quos radix ſolani manici Dioſcoridis, que ſeil. drachme pondere 
vanas ſpecies & imagines haud injucundas menti repræſentat, quod & efficit 
ſeminis hujus plante ſemidrachma, bene notis experimentis apud Americanos, 
& ſimilem effectum præſtitiſſe herbam nobiſcum, caſu loco ſpinachiæ coms- 
ſtam, novi. De hae re vide plura apud Raium in iſt, Plant. 


NOT. 


u A TERRE MEDIO = 


NOT. Folia Fætent fere inſtar ſambuci, & Aqua deſtillata abominan- 
dum quid redolebat: folia ſubacria, amaricantia, decoctum & ſuccus ama- 
ra cum nauſea, & ſucci fluiditas non mutabatur a liquoribus acidis nec ak 
calinis. 

Extractum acre erat, & ſub dentibus quaſi ſababs cin ſentiebatur, vel fere 
inſtar ſacchari candi. 

Succus, cum axungia coctus, ad formam unguenti, omnes inflammationes 
curat, & ambuſta ab igne, aqua, pulvere pyrio vel fulgure, & ad mammas 
e018 valet. Folia contuſa & in oleo co&1, donec criſp fiant, dein co- 
lata & rurſus cocta cum cera, reſina & terebinthina, optimum exhibent un- 
guentum, efficax in curandis vulneribus recentibus, ulceribus penis & invete- 
ratis curatuque difficilibus. 

Errore ſumptum decoctum delirium induxit. 

Suffumigium è ſeminibus valet ad compeſcendos dolores pernionum. 


C. ST TRAX calamita. Reſina ſtyracis folio mali cotoneꝶ C. B. 


Calamita dicta, quoniam optima in calamis ex Pamphylia deferebatur. 
Qui hodie Officinis in uſu eſt aliqua ex parte Dio/coridis deſeriptioni conve- 
nit, eoque utendum donec melior proponatur. 

Odor ejus, authore Galeno, ſuavis eſt & quali melleus; optimi, ſecundum 
alios, vehemens & acris, ab ejus ſuffitu dolor oritur capitis, & ſerpentes fu- 
gantur. Inter aromata numeratur, & anodyna: fic apud Disfceridem mentio 
fit Olei ſtyracini, quod caput dolore afficit aggravatque & ſoporem adfert: 
Paucus potatus triſtitiam vultſts difcutit, multus vero ſomnos turbulentos 
inducit. 

Ingreditur Theriacam, & adverſatur Venenis, que frigore fiunt. | 

Calfacit, emollit, concoquit. Malagmatis difrutivaribos & acopis admi- 
ſcetur. Strumas emendat illitu, nervorumgue nodos. 

ui humentior eſt ( magis quam ſiecus) in ſeirrhoſis affectibus aptior, ut- 
pote molliendo digerens. Sonitus aurium emendat infuſa. 

Oculorum ulcera expurgat & implet, habens abſterſorium quiddam. 

Alvum mollit, unde ad 3j & 1j eum pondere æquali terebinthine Præci- 
pitur in pilulas coacta, utpote pituitam multam fine moleſtia ducens. 

Ciet menſes potu appoſituque. Vulvæ præcluſæ & duritie laboranti con- 
venit. Medetur tuſſi, deſtillationibus, gravedinibus, raucitatibus & voct 


amille. 


NOTE. Subſtantiz eſt reſinoſæ; in igne liqueſcit * tota deſlagrat, cdo- 
| Rrr 6 118 


—= 


I HATEOHRIES ME DI e A 


ris ſuaviſſime fragrantis, & multis, præſertim è ſequiore ſexu, offendentis ac 
caput turbantis; ſaporis ſubacris: in ore non folvitur, ſed ſpirituoſis, non 
valle pungens, qualitatibus pharmaceuticis fere ſimilis Benzoino & Balſamo 
JTolutano: porro & deſtillata materiem ſalinam vel flores exhibuit ſimiles flo- 
ribus Benzoino ; quin & E. Lewis ſimilem ſubſtantiam ex ea extraxit coquen- 
do in aqua. 

Eſt Gummi- Reſina e partibus reſi noſis, gummeis ac ſpirituoſo - oleoſis con- 
ſtans : portio gummea circiter quartam maſlæ partem e quod ſupereſt 


reſinoſœ indolis reprehenditur. 
Infuſi aquoſi ſapor amarus eſt, balſamicus, nauſeoſus; Tinure ſpirituoſs 


ſapor acris, amaricans, aromaticus. 
E compolitione dicta deducendæ vires ejus reſolventes, diſcufſorie & le- 


nientes. 
Externe in ſuffitu caput roborat, daper, vertigini, catarrhis, paralyſi & 


rheumatismo ſuccurrit. 
Apud recentes proſtat Oleum e ty race ſequens, utpote conferens dolenti- 


bus a fngore renibus, veſica, utero, nervis, muſculis, tendinibus, juncturis: 
pe ſtyracis Ziij, Olei communis ij, Vini q. ſ. Coque in duplici vaſe ad 


vini conſumptionem. 


C. SUCCINUM. Amber. 


Album & flavum, Grecis veteribus waexrpoy, Latinis ſuccinum. 
Juxta Dioſcoridem eſt lachryma Populi nigre, que & Charabe Arabum: 
Plinius vult ſuccinum ſudare ex arboribus pinei generis; nunc vero abunde 


conſtat eſſe Bitumen foſſile. 
Attritu jucundum odorem ſpirat, & vi caloris trahit ad ſe paleas & folia 


arida, quæ levia ſunt. Candidum odoris preſtantifſimi, 
Infantibus adalligari vice amuleti prodeſt. | 
Tritum potumque ſtomachi vitus & alvi fluxioaibus medetur, ac dyſente- 


rium ſanat, ſanguinem ſiſtens, 
Calliſiratus urine difficultati prodeſſe tradit potum adalligatumque. 


NOTE. Eſt ſpecies Bituminis, cujus generatio tanquam ex Acido vitrio. 
nico & Petrolæo illuſtratur exinde, quod, ſi Affundatur Oleum Vitrioli Oleo 


Aniſi, coagulum ſimile fiat. 
Odoris eſt grati, præſertim a frictione & in ſufftibus, in quibus Chinenſes 


magnam cjus quantitatem conſumunt ; ſaporis ſubacris, reſinoſi. 
In Alcohole Vini ſolvitur, ſed difficillime, & affuſa aqua præcipitatur, ut 


forte fit a ſuceis noſtris in Tinètura ſumpta, unde innuit Alſtonus, forte hoc 
| boni 


MA T-ER'IES MEDIC 2 


boni aecedere, addendo Oleum Tartari per deliquium in hujus preparatione, 
ſcil. præcipitationem impediri. 

Alcalia fixa & volatilia, Acida vegetabilia, nitroſa & marina vix attin- 
gunt, ſed Acidum vitriolicum ſolvit, liquorem purpureum exhibens, unde 
ſuccinum præcipitatur, addendo acidum aliud guodyzs, vel aquam vel Spiri- 
tum Vim. | | 

Solvitur & Spiritu Vini, & Oleis eſſentialibus, & in Oleis expreſſis, ut 
Lini, ſed minus facile; Oleum quippe prius in crucibulo liquari debet, & 
marmori ſuperaffundi; dein pulveriſatum facile reſolvitur in Oleo I. ini, & 
tune optimam vernicem ſuccineam ſacit. 

Porro, dicitur melius ſolvi in ſpiritu vini, ſi tantillum Acidi vitriolici ad- 
datur, quam a ſpiritu vini puro : hinc Collegium Edinburgenſe in hujus 
Tinctura preparanda digeſtionem fieri precipic calore arene leni, per qua- 


tuor dies, in ſpiritu Vitrioli dulci. | 

Reſolvitur deſtillatione chemica primo in Olea ſubtiliora, ſenſim craſſiora 
(& ſalem acidum ſolidum ) quze cum Naphtha & Petrolæo conveniunt. Ca- 
put mortuum a deſtillatione reſiduum non abſimile eſt Bitumini Judaico, ſub 
quo nomine etiam venditur. 

Uſu externo pulvis, rhagadibus inſperſus, dolorem & pruritum præ ſenti 

auxilio mitigare dicitur & præcellens elle in læſionibus partium cutanearum, 
vel tendinibus & membranis magis inſtructarum, ubi non ſolum humorum aſ- 
fluentium pravitatem corrigit, ſed & vi ſua tonica partes ſolutas conglu- 
tinat. 
Vapor tumores duros reſolvere dicitur, & ſpeciatim in affectibus catarrha- 
bus capitis, parte affecta crebrius exceptus egregius eſt, v. g. in prolap- 
ſa uvulæ, coryza, in principio inflammationis tonſillarum: congeſtiones ſe- 
roſas reſolvit, partesque teneriores roborat, & ad diſſipandos dolores in 
Theumatismo & ſciatica valet, 

Tinctura totam ſuccini compagem diſſolutam gerit, ſapore aromatico, ama- 
reſcente & reficiente cum ſenſu quaſi adſtrictionis & fragrantia prorff us in- 
ſtaurante, & magni uſus eſt in languoribus, in morbis nervorum & omnibus 
morbis, ubi nimia mobilitas ſyſtematis nervoſi, v. g. in hypochondriacis, 
hyſtericis, nec non cachexiis, fluore albo, profluvio ſeminis, diabete, * 
arrhœa, hæmoptoè, doloribus rheumaticis & relaxationibtis, etiam ubi cor- 
tex Peruvianus prius fruſtra adhibitus fuerat, & in frigidis, deucoplilegmati- 
cis & catarrhoſis, doſi ad gtt. 100 ter vel quatcr in die. | 


N. SUC- 


I 
A + 
bf 

9 SY 

„ 

* CY 


eres NME Dei 


N. SUCCEFSA, Scabioſa radice ſucciſa, flore globoſo. Devil's bit. Rai 
Synops, Folia, Summitates & Radix. 


Saporis amari ſunt & ſubadſtringentis, eorumque decoctum cum Vitriolo 
Mars virideſcit. 

Folia rubefaciunt Chartam erruleam, radix plus eam rubefacit, & in guttu- 
re aliquid acrimoniæ prodit. 

Poliorum & ſummitatum ſuceus amarus eſt & in guture ſubacris, ac fluidi- 
tatem ſuam ſcrvat cum liquoribus alcal inis, coagulatur vero cum Acidis. 

Folia forma Cataplasmatis tollunt livores a contuſionibus. 

Folia & Radices gargarismos ingrediuntur in inflammationibus faucium & 
ad earundem ac tonſillarum tumores diuturniores, qui ad ſuppurationem ægre 
proveniunt z mucum tenacem digerentes, & ſimul vi aliquantulum repellente 
donata: adhibetur quoque herba in an gary in ulceribus venereis aliisque. 


c. SULPHUR. 


1. Viyum, ſeu nativum. Sulphur vive. 

2. Factitium ſeu ignem expertum. © Brimſtone. 

Sclo vivo, inquit Plinius, utuntur medici. 

Odore ejus necantur formice. Lethargicos ſuffitu excitat & partus extrahit. 
Gravitati auditus, per fiſtulam ſubeunte vapore ejus, medetur. 

In dolore nervorum ipſa pars nitro ex aqua perungenda, deinde involvenda, 
& ſubjicienda pruna levis ac ſulphur ita ſuffumigandum, idque aliquamdiu fa- 
ciendum. 

Sulphur eſt è discuſſoriis maxime vera: hinc in flatuoſo tumore ſplenis, 
ſi prius abſinthio perfuderis, oportet medicamentum emplaſticum, miſtas vires 
continens, ſuperponere, quale eſt quod ex ſulphure & alumine conſtat. In ma- 
lagmate ad ſtrumas a Celſo adhibetur. 

Renibus & lumbis in dolore cum adipe mire prodeſt impoſitum. 

Inter aromata ſudorem moventia locum habet, conſperſum vero ſudores i in- 
hibet; & ſanguinem, undecunque erumpentem, ſiſtit. 

Podagricis cum aqua & nitro illitis conducit. 

Scabioſa mirifice ſanat, lepras, lichenas & ſcabros ungues cum terebinthina 
reſina auferens. Pruritus totius corporis ſedat nitro miſtum & affritum ; ex- 
terget enim omne id genus affectus, atque in profundum non repellit, cum 
alia multa medicamenta, que illos curant, miſtam habent potentiam, nempe 
ut digerant pariter ac repercutiant. 

Quin & ex accto illitum ad lepras efficax eſt & vitiligines tollit; Draco- 


nis marini & ſcorpionum ictus ſanat. Galenus teſtatur, ſe adverſus turturem 
'I- | Marie 


1 A T ERNIE E ME Tem zg 
marinum & draconem ſæpenumero uſum eſſe, ſiecum inſpergendo, vel falive 
miſcendo, quod & piscatoribus expertum. | 


In uteri ſtrangulatione bibendum præcipit Hippocrates. 


— ... ene manner cgenie 
LETS _= — 
— — 


8 _ = 1 
ä — — 0 


— 
— 
l . 


NOTE. Flores omnem characterem retinent ſulphuris nativi, cujus co- 
lor plerumque flavus vel flayo- vireſcens, colore viridi magis vitriolicum eſſe 
& acido magis repletum indicante; quoties vero aurantio aut rubro colore 
tinetum eſt, notatur Arſenici preſentia, 

A frictione fœtet, & in Unguentis: accenſum vaporem ſuffocantem emit- 
tit. A&rem valde abſorber, ejus elaſticitatem deſtruens, &, prope dolia deten · 
tum, fermentationem liquorum nimiam cohibet, unde lignum penetrare liquet 
ut Fulgur, quod liquores fermentatos vappidos efficit deſtruendo atris ela- 
ſticitatem. | 

in parvo igne liqueſcit, inflammabile cum flamma cærulea, & totum con- 
ſumirur. Flammam emittit calore minore, quam quodvis Oleum aut ſpiritus 
Vini in aëre aperto: fed in vaſis clauſis comburi non poteſt, nec principia 
ejus ſeparari. | 

Aquam frigefacit, ſi bacillum ejus Aquæ indatur, ad Vinum refrigerandum 
loco Glaciei inſer viens. 5 | 

In eo adeſt Acidum coptoſum, pars phlogiſtica autem ſeu inflammabilis, li- 
cet ſulphur flammam concipiat & totum ea conſumatur, exigua admodum 
quantitate mixtionem ingreditur, ſcil. in libra integra, teſte Neumanno, non- 
dum 31j reperiuntur, & tota pars reliqua, Ixv & Zvj pondere adſcendens, fa} 
acidum ponderoſiſſimum eſt. | 

Ex acido ſulphuris, vel Vitrioli, vel Aluminis (quod ſimile eſt; ) cum ad- 
ditione combuſtibilis materiæ fit ſulphur verum minerale, 0 

E ſulphure Aqua & ſpiritus Vini nihil eripere valent, niſi tenerrimas quas · | uy. 
dam moleculas inflammabiles, que in conſpicuam molem colligi & conden- | s | | 
ſari nequeunt; nec ſolvitur in Acidis, fed per Alcalia fixa & volatilia, ac | 11 
Calcem vivam, unde Aquæ fit miſcibile; quare fi Alcali vagum abundet in il 
corpore, illud abſorbetur a ſulphure & ſimul ſulphur diſſolvitur; ſed, ubi Act» 111 
dum prædominium habet, iners eſt ; porro in Oleo ſolubile eſt, ſed in | | i 

Oleis craffis facilius quam in ſtillatitiis. 

Sulphure aſſumpto perſpiratio fœtida fit, ſulphur ſolutum olens: ſæpe 
argentum & aurum geſtantium nigro colore inficit. 

Suffumigium, è ſulphure ſolo paratum, & per tubulum exceptum, hæmor- 
rhoidas cœceas & latentes potenter ficcat, authore Riyerio; vis quoque diſcu- 
tiens tumores frigidos ſulphuri tribuitur. | 

Summatim, vis ſalphuri eſt diaphoretica, expectorane, eccoprotica, de- 

1 885 mul - 


— — — —— ol 2 
1 832 = — 
— —— 
— =D Fu EIG 


Te Eon i TORE —— 
= — — — 3b — 
— -= — — —_ 5 — * 


8 = - — 
* g 1 ad k —̃ — 
— _ _ oy — * Lie a PETE, 1h, 7.575. i. oi „ 
— — AeCtbhed — : rr — os M4 
* oe. 2 + —_ CINE TT. — the pero ies 45k Er \ = 
Loaded. lat. AS it i ot imo op. co 2c ER _ 


x 


— — — =». — * 
* N * * 


* 4 
sf q: 
"_ 
1 
15 
0 
1 
' 
i 
| 
/ 


b 


TWAATHRIES MEDICA 


mulcens, acrimoniam etiam venenorum, ut Arſenici, Mercurii & Reguli 
Antimonii corrigens; & in catarrhis egregium eſt, quoniam lympham tem- 
perat. In aſthmate humido pituitam movere atque eodem tempore podagram 
expellere, author eſt Musgrave; &, inter alios morbos cutaneos, in Herpete 
valet, & in morbis rheumaticis, atque ar thriticis. 

Antiſepticum eſt, præcavens motum inteſtinum ſuccorum animalium & fer- 
mentationem Vegetabilium. | 

In Phthiriaſi excipiantur ſulphuris vel ſuccini fumi (a naribus quadante- 
nus remoti;) & dentur ter in die Balſami ſulphuris grana xij aut xv in quoli- 
bet vehiculo. | 


T. 


N. ZACAMAHACA. Ex nova Hispania. 

Forte duplicis eſt generis: deſcribitur enim quibusdam odoris effe gravis 
inſtar Galbani, &, prunis injecta naribusque admota, mulicres, uteri ſuffoca- 
tione laborantes, illico levare dicitur; aliis odoris eſſe admodum fragrantis, 
ſaporis amaricantis, aromatici, Inflammabilis eſt & tota igne confumicur, 
utpote Reſina pura: in ſpiritu Vini rectificato lolvitur, ac deſtillatione ſpi- 
ritus acidos & Oleum exhibet. | 

Tumores non inflammatos emollit, Vulneribus po ta a em 


promovet & ſpasmum prohibet. 
Magnæ eſt efficaciæ in doloribus articulorum, juncturarum & nervorum, 


loco emplaſtri impoſita, & in affectibus ſtomachi atque inteſtinorum flatulen- 

tis extus admota, necnon ad quoscunque partium externarum dolores compe- 

ſcendos, prœſertim ab humoribus frigidis & flatulentis oriundos. | 
Cerati modo temporibus adhibita defluxiones in oculos aut allas faciei — 


revellit. Dolores dentium ſedat, dentibus corruptis indita. 


C. TAMARINDI. Tamarinds. Siliqua Arabica, que Tamarin- 
dus C. B. 
Hos debemus Arabibus, veteribus nb incognitos, Græcis recentioribug 
ab acido ſapore cut dictos. | 


{The his hæc Avicenna & Meſue : 
» Recentes meliores ſunt, quorum acetoſfitas eft vera: frigidi & ficci 


3 in ſecundo. Subtiliores ſunt Prunis & minoris humiditatis. Sunt ſo- 
„ lutivi, educentes choleram. Imbeculiter purgant, quare ab 31 ad v pro- 


» Pinaatur. 
» Bllis 


MATERIES MEDIC A 507 


» Bilis & ſanguinis fervorem compeſcunt, Conferunt ſiti & vomitui in fe- 
» bribug ſtringentes ſtomachurh mollificatum ex multitudine vomitus. Con- 
„ ferunt & in febribus habentibus ſyncopen & conturbationem. 
„ Ifterum ſanant, ſitim ac omnem ventriculi hepatisque ardorem ex- 
» ringuunt. 5 | 


NOTE. Pulpa eſt ELIE LE acida, & cum Oleo Tartari per deliquium 
ebulliebat, ſimul dulcis, ſubtiliter mucileginoſa, vinoſa, ſubadſtringens. De- 
coctum repoſitum ſal eſſentiale eæhibet ſpecie cry ſtallorum, ſimilium Cre- 
mori Tartari. Urinam movent. « 

Antiſeptici ſunt, & ſtomacho, ad cruditatem nidoroſam proclivi, bene ad- 
modum conducunt, necnon in diarrhœa bilioſa & malis nephriticis, in de- 
cocto vel ſero lactis, eorum ope facto, in febribus ardentibus, ac putridis. 
Laudatur quoque hic fructus in Gonorrhœa. 


C. TAMARISCUS Offic. Dale. Tamarix, Myrica. Tamarix altera 
folio tenuiore, five Gallica C. B. Tamariſk. 


Foliorum decoctum, ore collutum, ad dentium dolores ſalutare ef, & in- 
ſeſſu mulieribus, valve fluxioni opportunts, auxiliatur; & * Hippocratenz 
datur Myrica toſta & trita in fluxu rubro & dolore. 

Tis quoque, qui pediculos lendesque gignunt affuſum prodeſt. 

Authore Caleno, abſtergentis & incidentis facultatis eſt absque perſpicua 
de ſiccatione, fed & habet adſtrictionem nonnullam; hine admodum prodeſſet 
in ſplene indurato, five radice, five foliis, five extremis ramulis decoctis cum 
aceto aut vino, quando decoctum, XL diebus bibitum, mirifice juvat. Succus 
expreſlus bibitur ſplenicis. 

Sunt, qui ex ligno calices parant, quibas poculorum vice ſplenetici utun- 
tur, ceu datus in ejusmod: vaſis potus lieni conferat. 


NOTE. Folia ſubadſtringentia ſunt, & gratum 5 redolent, ut & dee 
e quod cum Vitriolo Martis virideſcit. | 

Flores multo magis adſtringunt quam Folia. 

Cortex adſtringens eſt cum odore grato & ſubamarus. Quidam acrimoniam 
ei tribuit. Decoctum cum Vitriolo Martis nigreſcit. 

Extrinſecus Favo conducit. 

Diurecicus eſt, & in Ulceribus oris & odontaleia utilis, necnon in diar- 
rhœa, hæmorrhagiis, ſanguinis excreationibus, & in rachitide in potu: ome 
nium frequentiſſime cortices ramulorum in Liene indurato uſurpantur. Quia 
cortex pcnetrat cum adſtrictione, Ictero medetur. | 

888 2 Fructus 


ainsi c 4 


Fructus adſtringens eſt ac tinctoribus ad eundem uſum inſervit, ad quem 
Galla, ſed ſimul abſtergit, ſecus quam Galla, ob partium tenuitatem quandam, 
authore Matthiolo. 

De ligno multi decoctum, ut ex Guaiaco, ad mne luem Veneream 
facere ſolent, quod in Ægypto fieri cum felici ſucceſſu teſtatur Ainus. 
Hoc decoctum utcungue exhibent leproſis, ſcabioſis, & Ulceribus affectis fe- 


liciori cum ſucceſſu. 


D. TANACETUM vulg. luteum C. B. Tanſy. 


Matricariæ & Abrotono affine eſt, odoris validi, aromatici, gratioris quam 
Abſinthii; ſaporis amari, acris, calidi & ſubadſtringentis. Infuſum viridefce- 
bat cum Vitriolo Martis, & quidem colore Jonge magis faſco- viride, quam 


infuſum in mera aqua. Aqua deſtillata quoque aromatica, amara. 
Chartam cæruleam non rubefacit, & ſuccus plerumque fluiditatem retine- 


bat cum liquoribus alcalints, ſed coagulabatur ab acidis. Confer Centaurium 
& Succiſam. 

Vires extrahit Aqua & Spiritus Vini, ſed Spiritus Vini magis perfecte, 
Tinctura enim ſpirituoſa præter amarorem, ſaporem quoque aromaticum ſatis 
fortem poſſidet. 

Extractum retinet amarorem & acrimoniam ſecus quam Abſinthium, cujus 
acrimonia volatilis eſt, & proinde Tanaceti Extractum præferendum. 

Probatus eſt ejus effectus externus in tumoribus frigidis & œdemate pe- 
dum, quinetiam in paralyſi & aridura artuum mirabilis. Decodtum in militum 
tumoribus abdominis tenſivis poſt febres ſumme proſicuum fuit. 

Si corpus lavetur ſucco in febre intermittente paroxysmum precavere 


dicitur. 
Cataplasma ex hoc & batyro recenti utile eſt in ſemiluxationibus, Sprains 


dictis. 
BSruccus in fiſſuris . manuum & Ulceribus antiquis utilis eſſe dicitur. 
In herpete & tinea laudatur. Omnem putredinem & inſecla arcet. 

Carminativum eſt, & flatibus ventris discutiendis aptiſſi imum. In colica 
mucida & frigidis flatulentis uteri morbis apprime convenit. In Vino albo 
codtum vel ſuccus cum Vini hauſtulo laudatur, ut præſens remedium ad po- 


dasram e ventriculo expellendam. 
Urcinam movet, proinde in cachexia & hydrope utile. 


ſes ciet. 
Miles Monſpelienſis, Hydrope pertinaci laborans, ſolo decocto Tanaceti 


curaius fuit, authoribus Miſcell. Curio}. teſtantibus. 


Vino infuſum men- 


Semen 


MATERIES M E DI C A. Jo 


Semen egregium eſt anthelminticum, non tantum vermes inteſtinorum, ſed 
& præcordiorum necans & expellens; & in hunc finem corymbi uſurpantur 
cum ſemine. 1 


N. T4RTARUM album & rubrum. Red & white Tartar. 


Eſt pars terreſtris & ſalina Vini, e Vino rubro rubrum, e Vino albo album. 
Rubrum minus purum & minus ſalis habet. Eſt ſal eſſentialis Vini, ſaporis aci- 


di, ſubacris, quibusdam nauſeoſi, inflammadilis, & deſtillatione dat Oleum, 


ex Acidis, vinoſis, oleofis & terreis partibus conſtans. 

Album magis acidum quam rubrum, ſed non mutabatur a ſyrupo Viola- 
rum, & Rubrum tantummodo obſcure ebullit cum ſpiritu ſalis Ammoniaci. 

Ex Retorta vitrea primo extillat Phlegma, dein ſpiritus in forma nebu- 
læ, tertio Oleum pingue: accuratior autem analyſis datur fic: Tartari opti- 
mi Zxxxij conſtant ex Aeris 3x 5y 2j, Phlegmatis & ſpiritus Zviij, Olei Iv, 
Acidi Zviij, Fœculentiæ terreſtris 3ij vel 3iij. Itaque deſtillatione dat circa 
4 partem attis. _ 

Non ſolvitur integre niſi in vigecupla quantitate Aquæ, quin &, ut ſolvatur, 

gradum caloris ebullitionis requirit. | 
Acidum Tartar! diverſum eſt ab omnibus aliis Acidis vegetabilibus; fi 
enim Tartarum cum falibus alcalinis vel terris vel metallis combinetur & ſol- 
vatur in aqua, quodeunque aliud acidum, v. g. Acetum, ſaccus Limonum 
vel Tamarindi, additum præcipitat Tartarum æque acidum & æque difficilis 


ſolutionis ac prius: hine Tartaro ſolubili & fali Rupellenſi nullum aliud Aci- 


dum admiſceri debet, quoniam Tartarum ſepararet a fale alcalino. 

Datur in juſculo a 3j ad 3ſs vel 3j ad alvum ſolvendam; & quidem erudum 
Tartarum medicina optima eſt, cremorem & cryſtallos ſuperans ad abſterſio- 

em primarum viarum, unde multa mala ex vitio pituitæ & inertia primorum 
viſcerum egregie tollit ex juſculo ſumptum. Conſentiunt Boerhaaye & Albinus, 
præcipuum eſſe e purgantibus, quibus prime viæ, reliquo corpore inturbato, 
depurgari poſſint; calor enim corporis noſtri non ſufficit ad ſolyvendum Tar» 
tarum; hinc hoc ſingulare præſtat quod alvum liberam relinquat, ſecus quam 
alia purgantia. | | 

Summatim, antiſepticum eſt, diureticum, catharticum, attenuans, abRergens, 
ſtimulans; fervorem fanguinis reſtinguit, cum acri putrido amiſfa acedine, in 
materiem facile ſolubilem abit, tumque pulcherrimun exhibet remedium apes 
riens. Bilis acrimonlam corrigit, & in omnibus morbis bilioſis, ubi calor & 
ſidis infeſtant, utile. | | | 


8833 N. TEA 


| 
1 
| 
g 
ik} 


1 
| 
i 
þ 
4 
4 


882 
r i G 
£ od ——ä — — — — 


rs MED-ICA 


N. 7 EA BOHEA & V 1 RIDIS. Kempfer, Amenitates Exotic. 
& Hiſt Japon. 

In uſum univerſalem diæteticum recepta centuria hac 18 . 

Hæc notatu digna apud D. Letſome, in ſua Hiſtoria naturali & medica 
Tee, Londini impreſſa A. D. 1772. 

„Unius tantum ſpecici Viridis Odor eſt lenis fragrans, & unius ſpeciei, Bo- 
„ hee nempe, odor fragrans, violaceus ; alicer, dum planta viridis eſt, parum odo- 
» Tis poſſidet, niſi quem exſiccando acquirit, quemadmodum Gramina apud nos. 
„Vim adſtringendi prodit cvidenter infuſione ejus cum Vitriolo Martis 
purpuraſcente, & liquor, a deſtillatione reſiduus, amarus eſt & adſtringens. 
» Experimenta ſequentia vim ejus Antiſepticam & ſimul ſedativam indi- 
„ cant. I. Caro bovina ab infuſione ejus diutius preſervatur a putredine, 
„quam ab Aqua ſimplici. 2. Aqua odorata, ab optima Viridi deſtillata, in 
» Cavitatein abdominis Ranæ injecta, necnon nervo iſchiadico denudato ejus- 
„ dem admota, ſtuporem adduxit, aliquot horas durantem, dun liquor, a de-; 
„ ſtillatione reſiduus, nullum præſtitit effectum. 

» Hine vis ſedans & relaxans pendere videtur a principio volatili odorato; 
„ quod confirmatur a praxi Sinenſium, qui hac planta non utuntur antequam 
q | duodecim menſes aſſervata fucrit, utpote recenti vi ſoporiferi predira ; 
porro & Mercatores, diu eam tractando & odorem ejus admittendo, ver- 
» tigine aliisque malls capitis correpti fuerunt. 

„In uſum fit præparatio cum ſollicitudine maxima, ſci. exſiccando ſuper 
Giraginerl ferream calefuctam repetita exſiccatione, donec auferatur om- 
nis humiditas; quin & rurſus tollitur è vaſis, in quibus repoſita fuerit per 
N „ aliquot menſes, ut iterum igne leniſſimo exſiccetur ad integram omnis hu- 
i „ miditatis abſumptionem. | 
h „ Porro, præter infuſionem, ſumitur apud Japonenſes & Sinenſes, Pulvis 
j „ EX aqua calida hauſtus; & apud Sinenſes paratur ejus Extractum in magna 
| quantitate aquæ ſolvendum pro ſudorifero in febribus, allisque morbis. 

„ Fatigatos ab itinerando inſigniter reficit, 

„ Vigilia parere ſumptam infuſione veſper bene notum. 

, Uſus ejus frequens robuſtis & exercitatis haud nocet, potius juvat; de- 
bilibus vero & quorum ſyſtema nervoſum facile mobile, noxius, affectus 
ſpasmodicos cum dolore ventriculi adducens. 


C. TEREBINTHINA. Turpentine. Vide Reſina. 
r. Terebinthina Argentoratenſis. Sirasburgh Zurpentine, 


Kft Reſina Abictina Veterum. 
2. Terebintlina 6 Chis & Cypro. 


— 


20 


MATERIES M E DIC A. 511 


Eſt Reſina Terebintluna veterum, ex arbore Terebinhi in inſula Chio & 
Cypro naſcente. 

3. Ter etinthina Veneta noſira, eſt Reſina Laricea Veterum. Olim Terebin- 
thina Cypria & Chia appellabatur Terebinthina Veneta. 

4. Terebinthina communis, eſt Reſina Pini Veterum. 

Omnis Reſina habet quiddam mordax, congclatur a frigore : reſolvi- 
tur Oleo. 

Cum corporibus n admovetur, manifeſtiflime calefacic, & membrum 
in tumorem attollitur, quoniam caliditas natura apta eſt fuxiones actrahere. 

In frigidis regionibus Uvæ maturari exquilite nequeunt ; hine Reſinam vis 
nis immittunt ne celeriter aceſcant. 

Vinum, Reſina conditum, in reſolutione ſtomachi prodeſt, & ſtomachis fri- 
gidis utile, ſed non expedit vomitionibus. Porro Vinum novitiun reſinatum 
nulli conducit, capitis dolorem & vertiginem faciens. 

Reſinæ inter concoquentia & pus moventia reponuntur oleo quodam aut 
roſaceo ſubate: ad ferventes phlegmonas ex roſaceo liquare oportet, ad fri- 
gidiores vero excalfacientium quopiam, puta cicino vel raphanino. Sola Cera 
minus calida eſt quam ut pus movere poſſit. 

Porro, Refine pus movent quatenus poros obſtruentes, calore inde interius 
adunato. | 

In Ulceribus vitande Reſinæ, niſi leviter refrigerantibus admiſtæ. Attamen 
in corporibus admodum dutis, que vulnus habent aut ſinum, glutinatorie 
ſunt, alia vero omnia contendunt & irritant. | 

Urinam movent, ventrem emolirunt. 

In ſummd, vim habent molliendi, calfaciendi, diſcutiendi & expurgandi. 

Ad aures, ſanie manantes, cum melle & oleo, necnon ad genitalium pruri- 
tum ſunt utiles. | 

Vulvæ onera extrahunt ſuffitæ. 

Emplaftris quoque malagmatis & acopis admiſcentur; quin & per ſe illitæ 
aut impoſitæ laterum doloribus auxilio ſunt. Palpebras commodiſſime re- 
plicant. 

Tuſſi ac tabi conveniunt per fe, aut ex melle, que ex pectore educi 
oportet, expurgant. 

I. Neſina Terebinthina Veterum. Chio Turpentine. 

Præfertur omnibus Reſinis. 

Odoratiſſima eſt, odore ſuaviſſimo ſubito implens totum conelave, minime 
omnium mordax. modice amara, ob quam amaritudinem levem magis quam 
Maſtiche digerit, & ob eandem qualitatem ei ineſt tanta abſterſio, ut 


Pſoras ſanet, guinetiam que in profuudo herent cæteris reſigis magis attra- 
hit, 


— 


— 
. —— 


2 


— 
— — 7 — 
— 


.. a" br amo 


2 — 


— 


- ͤ ͤ——— 


SS 3 3 


— —— Tn Ty Doc __n__—_ 
P ˙ ee eee are 


—— — 


hy SET EE = = Sh DS Eg: SE 


r r en OOO 


giz M/ATERIES MEDIC A; 


hit, majorem partium tenuitatem & emolliens ouiddam habens; hinc aliquan- 
do ingreditur Emplaſtra contra Ulcera maligniora, dum aliz Reſinæ in curatio- 
ne uicerum plerumque prohibeancar. | 

Ilinitur calida membrorum doloribus ſpaſticisque in ſole, &: totis corpori- 
bus illinitur mangonum maxima cura ad gracilitatem emendandam, in quem 
2 & hoc picationis genus laudatur inprimis a Galeno. 


il. Refina Laricea. Venice Turpentine. 

Hæc Terebinthinæ proxima, mitior reliquis, * tamen POO Wal Gale- 
num, ſcil. una fimilis in omnibus Terebinthinæ, & proinde, ut Lerebinthina, 
;ngrediens Emplaſtra contra Ulcera maligniora; altera hac acrior, calidior, 
magis liquida, odoratu gravior & guſtu amarior, calidiorque. 

Medici utuntur contra tuſſes inveteratas & ulcera viſcerum. 

III. Re ſina Abietina I eterum. Strasburg Turpentine, 

Odorata eſt & thus (h. e. Olibanum ) odore imitatur, acrior quam Tere- 
binthina, minus acris quam Pinea. 

IV. Reſina Pinea. Common Turpentine. 

Omnium maxime acris. Capitis vulneribus optime medetur. 

In linctu & per ſe ad veterem tuſſim præclare facit. 


NOTE. Reſina Veterum ſeu Terebinthine naſtræ in genere fiunt Aquæ 
miſcibiles ope Vitelli vel Albuminis Ovi, & elegantius ope Mucilaginum: 
fere totæ ſolvuntur in ſpiritu Vini; notandum vero, Oleum deſtillatum plus 
phlegmatis una cum Acido dare, quam Olea alia eſſentialia, unde non per- 
fecte ſolvitur in ſpiritu Vini, ſc] lactea fit mixtura; aſt quando totum phleg- 
ma deſtillavit, derelictum Balſamum vel Reſina ſolvitur in ſpiritu Vini. 

Oleum deſtillatum efferveſcic potentiſſime cum ſpiritu Vini, necnon cum 
Oleo Vitrioli forti & ſpiritu Nitri; atque ambo abeunt in conſiſtentiam Bal- 
ſami ſeu Terebinthine artificialis; quinimo ultimo deſtillatum Oleum cum 
ſpiritu Nitri dephlegmato inflammatur. 

Si Terebinthina recens multa aqua affuſa per Veſicam deſtilletur, prodibit 
primo, igne valde leni, ſpiritus grace acidus limpidusque; aucto i igne Oleum 

eve, penetrans, ſubtile, aromaticum, æthereum diftuim, aſcendit una cum 
ſpiritu acido : manebit in fundo Reſina tenax, pellucida, rubra: auto per 

gradus deinde ad ſummum igne, Oleum aſcendit rubrum cum ſpiritu adhuc 
acido: ultimo Oleum rubro - nigrum, e —— ſub Oleis prio- 


ribus ſubſidens. | 
In fundo vaſis manet pelincidum, -vitri inſtar, corpus, Colophonia dictum, 


quod minimo calore liqueſcit. | 
Externe uberrimam utilitatem a{f:runt Jerebinthine in emundandis Ulce- 
rum 


MATERIES MEDLER mw 


rum & abſceſſuum ſordibus, unde in unguentis digeſtivis & cæteris fere pri- 
marie ſunt, ac reſolutioni tumorum frigidorum & partium debilitatarum ro- 
borationi egregie inſerviunt. 255 | 

Uſu interno dantur a 3j ad 3j. Semiuncia alyum laxat & diuretica eſt, 31 
purgat. Porro, Ulcera quoque abſtergent, ſed cavenda doſis nimia, quo- 
niam inde capitis dolores. Valent ad fluorem album, gonorrhœam, dyſen- 
teriam, colicam & obſtructiones renum a ſaburra vel viſcido humore. 


Oleum æthereum membra refrigerata reſtituit & calefacit, & qui per ſum- 


mum frigus iter ſunt facturi, ſi modo pedes hoc Oleo inungant, frigus nun- 
quam ſentiunt. In Pernione, quando poſterior calcis pars gangræna ex fri- 
gore affecta ſit, Oleum hoc inunctum certiſſimum eſt remedium. | 

Porro, hoc Oleum, fi fervens cum linteis carptis applicetur, efficacid ſupe- 
rat omnia alia ſtyptica, & in Ieftonibus indeque doloribus nervorum, ſi calide 
affundatur loco affecto, divinum eſt remedium: primo momento augetur do- 
lor, ſed mox mitior redditur, tandemque penitus evaneſcit. 

Oleum craſſius convenit contra frigus hyemale. 


1. Terebinthina e Chio & Cypro, Utraque provenit e Terebintho vero C. B. 


Cypria tate ſpiſſior & minus acris: utraque magis interne, Laricea magis ex- 


terne uſurpatur. | 

Terebinthina e Clio odoris eſt fragrantis pre omnibus aliis Terebinthinis, 
ſaporis balſamici, amaricantis, longe minus amari & minus acris quam T ere- 
binthina Argentoratenſis, unde uſu interno præferenda. 

In Spiritu Vini rectificato maxima pars, ſed non tota ſolvebatur, relicto 
tantillo materiæ glutinofe. | 

Odorem violaceum dat Urine ; confert in Urina & Alvo cienda. 

Optima uſu interno, qua roborans & ſtomacho non noxia, & confert in tuſſi 
aliisque pulmonum affectibus expurgandis: expectorationi purulentæ & phthifi 
incipienti ſuccurrit. 8 

2. Terebinthina Veneta; Reſina Laricea Veterum. | 

| Odoris eſt acris, aliquantulum gravis, validioris & minus grati quam Argen- 
toratenſis, ſaporis amaricantis, acris, minus acris quam Terebinthina Argen- 
toratenſis, magis acris & calida quam qua è CHio. 

Pre omnibus odorem violaceum dat Urine five intus ſumpta ſive vulneri- 
bus applicata, five in clyſteribus adhibita. | 

Corpora a putredine conſervat experimento Swammerdamii. 

_ Extrinſecus Chirurgis uſitatiſſima, fereque in omnibus Emplaſtris adhibe- 
cur, movet enim pus, maturat, & ſcabiei cutis medetur, nec datur topicum 
potentius ad diſſipandos effectus contuſionum magnarum. b 


Urinam ciet. Alvum laxat magis quam aliæ Terebinthine ; 3j purgat: Ovi | 


1 Vitel- 


— — 


— 3 1 
+ al) 20 NES. IEEE er 
" nnn. 


— 


—— — 


—— _——_— —_— > mp N — — a * ä — 
2 — — — 5 21 z - fe. hon — 2446 — 1 3 N 7 * > — — ha * ＋ 1 
— — % — rs D * 
— 


N Döll *. D 


— — 


7 


, £ * 95 
= nee 
% Dy A, "PROS 


rr MEDIC A 


Vitello ſubacta & Aquæ alicui cardiacæ admixta, alvum commode purgat, & 
plurimum facit ad dolores rheumaticos Colicam comitantes. 

Vires habet Balſami Capivi, gonorrhœam ſiſtens & fluorem album. Ulcera 
interna mundificat & conſolidat. 

Ad precavendum ſcorbutum pauca ejus grana cum Extracto amaro com- 
mendantur pro ſuccedaneo decocti ſummitatum Abietis, utpote minus nauſeo- 
fa; quin & uſiis ejusdem prædicatur in nephritide & podagra ad 5% vel 3 
quotidie. 

3. Terebinthina Argenteratenfas Odoris eſt validi, fragrantis, fere klar cor- 
ricis Limonum, ſaporis magis amari quam Larices, aromatici, acris & quo- 
dammodo ſaporem Mali Citreæ referentis, ut Balſamum Gileadenſe. 

Fere tota diſſolvitur in ſpiritu Vini rectificato. 

Lac, cum quo reponebatur, per duodecim horas eoagulabat. 


Urinam odore violaceo inficit. 
4. Terchinthina communis prorenit ex Pino ſylveſtri C. C. The wild op 


mountain Pine. 
Diſſolvebatur tota in ſpiritu Vini reRificato & in Vitello Ovi. Saporis 


eſt amari, reſinoſi, calidi, acris, & diuretica. 


N. TERRA japonica. Japan Earth. 


Garcias & ſequaces I. ycium Dioſcoridis eſſe volunt, quibus Cluſius & Ves— 
lingius ſe opponunt, quoniam arbores, Lycium fundentes, & Catechu pluri— 
mum inter ſe differunt, tum figura, tum magnitudine foliorum & fructuum. 
Saporis eſt adſtringeatis, amaricantis, tandem ſubdulcis & pinguis, ut Boli. 

Solvitur fere integre in Aqua, & 7 partes ejus in ſpiritu Vini rectificato, 
derelicta parte mucilaginoſa; proinde eſt de natura Gummi- Reſin, præter 
acidas, terreſtres & gummoſas, etiam particulis reſinoſis ſcatens. 

Infuſum in aqua nigreſcit cum Vitriolo Martis. 

In ore detenta copioſa ſputa elicere ſolet, & in vacillatione dentium, . 


gingivis flaccidis, in catarrhis, tuſſi & raucedine uſurpatur; atque interne in 


hemoptoe, incontinentia Urine, diabete, vomitu, diarrhea, dyſenteria & fluo- 


re albo; necnon in miftu cruento, & menſium fluxu nimio, in Tinctura in 


ſpiritu Vini rectificato, guttatim ſumpta. 


D. TERRA Lemnia, Earth of Lemnss. 


Duplex erat apud Veteres. 1. Terra Lemnia. - Rubrica Lemnia, pri- 
ma medics, ſecunda pictoribus uſurpata. Plinius 3 confundit; & olim 


Rubrica pro Bolo Armena ſæpe obtrudebatur. 


"SS 


— 


Habemus quidem primam, manus tractantium non inquinantem, quæ vera 
eſt Galeni, ſed raro in venitur. Vide Bolus Armena. 


C. THLASPI. 


Genera Thlaspios viginti quinque recenſet Baukinus in Pinace. Duo pro- 
ponuntur in Pharmacop. Londin. que ſunt; | 
1. Thlaspi arvenſe ſiliquis latis C. B. Treacle Muſtard. 
2. Thlaspi arvenſe Vaccarie incano Folio majus C. B. Mithridate Muſtard. 
Conſentio Cæſalpino, deſeriptionem Thlaspios non convenire Thlaspi no- 
ſtro, ſed potius Burſæ paſtoris, cujus ſemen quoque acre eſt, Veruntamen, 
quum Thlaspi noſtrum ſimilibus qualitatibus ſenſilibus & viribus ac Thlaspi 
Dioſcoridis & optimum Galeni, præditum eſſe videtur, ac proinde pro hujus 
ſuccedaneo admitti poteſt, vires, ſuo Thlaspi a Veteribus tributas, hic re- 
cenſere non gravabor, ſcil. | | | 
Semen acerrimum, excalfaciens, ingreditur Theriacam Andromachi. 
Si veris conſtitutio ſiccior ſit, qui Italia naſcitur par erit allato ex Creta. 
Punctiones, frigora & horrores in acceſſione diſcutit. Aſperitudines ocu- 
lorum & cicatrices extenuat. | | 
Clyſtere infuſum, donec ſanguinem trahat, iſchiadicis prodeſt. Menſes ciet. 
Fetus uterinos enecat. Potu fanguinem educit, ac internos rumpit abs- 
ceſſus. 
Bilem utrinque, tam ſuperne quam inferne, extrahit acetabuli menſura 
potum (2). | | 


NOTE. E duabus ſpeciebus, ſupra propoſitis, arvenſe ſiliquis latis præ- 


ferendum, ſecunda longe debiliore. | 

Prioris ſiliquæ & ſemen ſaporis acerrimi ſunt inſtar Erucæ aut ſinapios, 
ſed magis amari, acrimonia fugaci, deſtillatione pereunte, ut in reſiduo a de- 
ſtillatione; odore cepas & Allium redolet: Ptarmicum eſt validum & apo- 
phlegmatizans: extrinſecus Ulcera quæcunque manantia abſterget. 

Grumos ſanguinis diſſolvit; &, cum aceto Emplaſtri modo appoſitum, utero 
Arangulatas excitat. Ad Acetaria expetitur. 
Antacidum eſt, attenuans, diureticum, in hydrope & ſcorbuto utile; &, fi 

| con- 


3) Confer vires Rapkani ruſticani, qua Emetici. 
| Tt 


MAT ERTIES M TER mw 


— 
— — 


— N WR 


. IS On 
= 
— FP 


— we — 


N 
0 
4 
4 
i 
1 
} 
; 
* 7 
1 
" 
| 
iy 
* 
E 
1 
8 
18 
4 
T4 
7 
1 
47 
8:8 
8 
133 
445 
1 
y 
* 
* 


| 

. 

0 

i ] 

: $287 
15g 


, MEDICA 


contundatur cum ſaccharo, ſummum eſt ſudoriferam, præſertim fi F77 ali- 
quid aceti vel Vini Rhenani. 


N. THUS vulgare offic. quibusdam Thus femininum, Canes Fran- 
kincenſe, Gall. Encens. 


Reſina ſieca Pini ſylveſtis C. B. a Thure abſolute dicto ſeu Olibano, vete- 
rum Libano; prorſus diverſum ; ejus enim arbor ad hunc usque diem incogni- 
ta eſt. 

De Refina Pinea Veterum ſeu Terebinthina communi vide ſupra. 

Thus fæmininum Odoris eſt fragrantiſſimi, multum fumi & odoris reddens 
in ignem conjectum, ſaporis amari in gutture, &, ſermone Veterum, calidum 
in ſecundo ordine, inflammabile, in ore non ſolubile, utpote mera Reſina. 
Spiritu Vini rectificato ſolvitur, non in Proof ſpirit dito (quum Thus maſcu- 
lum, Olibanum dictum, fit Gummi- Reſina) & facile oleaginoſis diluitur. 

Deſtillatione Oleum & ſpiritus acidos cxhibet. 

Uſu externo deterget, deſiccat, conſolidat, ſuppurationem promovet. 
Nonnunquam Ulcera veſicantium difficulter cicatrizantur: in hoc caſu pulvis 
- Thuris, in ſubtiliſſimum Alcohol redattus, & * bis in die aſperſus, opti- 
mum eſt remedium, authore Baglivio. 

Uſu interno vim habere dicitur leniendi, e & urinam movendi. 


C. TYYMELA A foliis Lini C. B. Vide Grana Cnidia. 


C. TAYMUS vel Thymum. Thyme. 

I. Thymus capitatus, qui Dioſcoridis C. B. ſe. lib. 3. cap. 44. Dioſcoridis 
ſaraceni. The true Thyme of the Ancients, Miller, Gardener's Dictionary. 

2. Thymus vulgaris folio tenuiore. C. B. Thymum durius Ger. olim Offici- 
nale. Eſt forte Thymum durius, cujus alibi obiter meminit Diaſcorides. Co- 
Ittur in hortis in uſum tum culinarium tum medicum. 

Serpyllum citratum. Ger. emac, Serpyllum foliis citri odore C. B. Lemon 
Thyme. Serpyllis proprie * Veteribus, quoad ſcio, prorſus 
incognitum. 

Thymus vel Thymum acre eſt & in tertio ordine excalfaciendi ſiccandique 
ſtatuitur. Olſactus ejus comitiali morbo correptos excitat, & in aceto coctum 
naribus lethargicorum admovetur. | 

Purgat caput per os, humiditatem ex ore trahens, | | 

Cretenſe optimum, vel certe ex regionibus editis & ſiecis: pro condi- 
mento ad ſanorum uſus perquam utile. Viride obſonium eſt eſculentum, 
manditurque cum alimentis, inter cibos attenuantes locum habens; & in 


jecore aut lene obſtructis cum ficubus longe ante Cibum exhibetur. 
| Ut 


I A T EIS MEDICA y 


Ut alia medicamenta calida, illum, qui juſto frigidior eſt, calfacit & tempe- 
ramenti æquabilitatem revocat, proderitque ut medicamentum: alterum vero 
qui calidior eſt inflammabit, lædetque. | 

Tradunt, Zoroaſirem in deſertis Caſeo, aceto & thymo macerato vixiſſe 
annis viginti. | . | 

Hebetiore oculorum acie præditis in cibo confert. 


Ex aceto impoſitum œdemata recentia diſcutit, & ſanguinis grumos diſſol- | 


vit, ac thymos penſilesque verrucas tollit. Iſchiadicis cum vino & polenta 
ſubvenit. Articulariis morbis & luxatis imponitur tritum, ac lane inſperſum 
ex oleo. Si venter teſtesve turgeant, aut fi Veſice dolor exigat, è vino im- 
poſitum tumores & impetus tollit. 1 | 
Vires habet acres, excalfactorias, attenuantes, ſtringentes, unde vitiis ſto- 
machi & thoracis aptiſſimum eſt. Sie ejus decoctum cum melle orthopnoicis 
& anhelatoribus auxiliatur, & in eclegmate cum melle excreationes faciles fa- 
cit. Inveteratæ tuſſi confert : & decoctio ejus purgat in inteſtinis erudos hu- 
mores, ac indigeſtibiles cibos, & lumbricos rotundos excludit. 
Cum melle & aceto datur contra inflationes, & incoctum ex melle Attico 
usque ad certias ad inteſtini coli dolores propinatur. | 
Cacuminum 5iv cum poſca & modico ſale vim habet, pituitam & choleram 
ſine moleſtia per alvum expurgandi. | 
Menſes, partus & ſecundas pellit: Urinas ciet. 


NOT. Odoris eſt gratiſſimi, & antiquitus in ſaerificiis pro ſuffumigiis 
fuit adhibitus; quibusdam dolorem capitis affert: deſtillatione certa encheireſi 
ex eo Camphora elici poteſt, & plus Olei dat quam ſerpyllum, quod, inſtar 
Olei Caryophyllorum adhibetur in odontalgia a dente carioſo: ſapor aromati- 
cus, calidus, acris: decocti ſapor aliquantum calidus & adſtringens, & cum 
Vitriolo Martis virideſcebat ; in altero autem experimento infuſum atro- viri- 


de fiebat. 


Thymo utuntur Hiſpalenſes in aqua decocto, utpote gratiſſimi odoris ad 


dqolia, quibus Vinum aſſervatur, eluenda & repurganda. 

Aquæ impertit odorem ſuum gratum, ſed Spiritus Vini rectificatus vires in- 
tegras extrahit; infuſi enim aquoſi odor gratus eſt, ſed ſapor debilis, amar:- 
cans; verum ſpirituoſi ſapor acris eſt. | | 

Succus coagulabatur a diverſis liquoribus tum alcalinis, tum acidis, ſed flui- 
ditatem retinebat cum ſolutione Mercury ſublimati corroſivi & cum Aceto 
deſtillato. 

Ejus ſpiritus vel Decoctum, quatenus topicum, dieitur proficuum ſuiffe in 
morbis ſpaſticis & artuum doloribus. "= 
| Tet 3 Miror, 


— — ——— . ee ——·¹⁰] 


. —— — — 


1 


A 
2 8 


— Jn — > 
— — 2 = — — — — — - ——— 
— — 8 n — — — OE r 
. bc; bo 2 - - 8 « . CS -- 2 — IS. — wWemmnn en 
— ——— — eas Y 


= me — 


— 
D * 


* 


— — 


58 NM AT E R ILE SIM EDICA 
* a "$A 83 8 N 2 


Miror, inquit Boerhaave, quare petant maria pro aromatibus, dum huic 
lante inſit illud, quo omnia aromata Indica provocare poſſit. Infuſum recen. 
tis herbæ in Vino (addito melle ad coërcendos fpiritus volatiles) languidis, 
aquoſis, inertibus ſummam dat medelam, & in morbis frigidis, hydropicis op- 
timam; ſed, ubi Intammatio vel Bilis nimis acris, obeſt. 


C. TILIAL Flores, 

Tilia fœmina folio majore C. B. Limetree fowers. Antiquorum eſt Philyra, 
non Philyrea. 

Tiliam luculenter deſcribit Theophraſtus Perperam Plinius, & Ruellius il- 
lum ſecutus, noſtræ vulgari Tiliæ viregattributt, quibus pollere Philyream au- 
chor eſt Dioſcorides; hujus enim Pitz res longe tenuior eſt Tilia, corticem 
habens inflexibilem, & perpetuo viret, quod Tiliæ noſtræ non convenit. 

De florum viribus fere nihil apud Veteres invenio. 


NOT. Recentium Odor perquam ſuavis eſt, leniter aromaticus, & fere 
qualis Ratafia dicti liquoris, vel florum ſpinæ albæ; ſapor ſubacris, ſubama- 
rus, ſubdulcis, mucilaginoſus. 

Abundant Oleo plurimo & nonnullo ſale volatili & acido. 

Extrinſecus diſcutiunt ; uſu interno conveniunt floribus Lili convallium & 
Paralyſeos ; laudantur in affectibus nervinis, ut epilepſia, vertigine, apoplexia, 
palpitationibus & malis hyſtericis, tum in Conſerva, tum in Aqua deſtillata. 


c. TITUTMALUS. Eſula. Spurge. 
Ezula Arabice generale nomen eſt omnium Tithymalorum, quorum hiſto- 
ram confuſe tradiderunt Mauritan, ſed Græci ordine pulchriore deſcripſere. 
Jithymali vocem Gaza, ſecutus Plinium, Lactariam l ut Columella 


Lactucam caprinam, Ce!/us marinam, ut infra, 
Apud C. Baulinum in Pinace proſtant viginti ſex f ſpecics. Dioſcorides ſep- 


tem propoſuit, quarum quinque nobis cognitæ, ſci], 
I. Tithymalus Characias amygdaloides C. B. Cæſalpini & Lobelii, Chara- 
cias, i. e. vallaris: amygdaloives a foliorum aliqua forma. JYood- ſpurge. 
tali, Synop/. | | 
2. Tithymalus myrfanites, five 1 —_ Myrile ſpurge. Tithymalas 
myrſinites latifolius C. B. | 
Convenit Dioſcoridis Myrſiniti plerisque notis. 
3. Tithymalus maricimus C. B. & Caſa lping : N J. B. Sea ſpurge. 
ce Lactuca marina. | 


Noſtrum convenit notis Dioſcor idis, 
4. Tit hy- 


— — — — - _ a — 


m AT IT AT ES EDTA =» 


4. Tithymalus Helioſcopius C. B. Sun ſpurge or Wartywort. 

3 Dioſcoridis plerisque notis convenit. 

. Tithymalus Cypariſſias C. B. Matthioli, Dodonæi, Turneri & Lobelii. 

Caref ſpurge. 

Tithymalus Characias, utpote valentiſſimus, 2 apud Græcos pre. 
ferebatur. 

Tithymali omnes vincentem habent acrem calidamque facultatem; inęſt ve- 
ro & ipſis amarities. Validiſſimus eſt eorum liquor, ſcil. ex quarto calfacien- 

” tium, i. e. adurentium ordine: ſecundum locum tenent fructus & folia; & 
radix dictarum facultatum particeps eſt, ſed non ex æquo. | 

Succus, per ſe externo corpori appoſitus, puſtulas ignium modo facit, & 
pro cauſtico in uſu eſt. 

Ad ducendam bilem, ſimiliter ut Elaterium & Scammonium, dantur guttæ 
quatuor aut quinque cum polenta ſubactæ, ita ut cico devorentur, nam in ore 
detentæ diutius, linguam & circumſitas partes exulcerant & potus multum calo- 
rem in ventre facit; vel catapotia ex ea, cera aut deco to melle oblini par eſt, 

Appetente vindemiarum tempore, ſuccus, congeſtis ramulis, mox diſſectis 
& vaſe concluſis, excipitur. Aliqui adjiciunt farinam Ervi, & in paſtillos di- 
gerunt, qui Ervi magnitudinem impleant: alii in aridas ficus ternas quater- 
nasve guttas inſtillaut, ut cum his inareſcant, quas in uſus recondunt; . 
hoc modo uſurpatus, ſtercora per alvum expellit: & purgationis g gratia binas 
aut ternas ficus ſumpſiſſe ſatis eſt. Tradunt toties purgari hy dropicos fico 
ſumpta, quot guttas lactis exceperit. Ficus a cibo ſumpſiſſe melius eſt. 

Cum extrahitur Lac, neque quo venti aſpirent ſtare quenquam, neque 
manus oculis admovere convenit; ſed antequam colligas, corpus, præſertim 
faciem, collum, ſcrotumgue adipe aut oleo cum vino perungere. 

Foliis & fructibus ad piſces in aqua ſtagnali capiendos uti aſſolent: celer- 
rime namque ab illis in vertiginem acti ac ſemimortui redditi ad aquæ ſuper- 
ficiem feruntur. 

Recens Lac ex oleo (ſeil. per ſe nimis aere,) perunctos in ſole capillos 
evellit, renaſcentesque flavos & exiles efficit, &, ſi id aſſidue fiat, omnes peri- 
mit, corpusque glabrum reddetur. Dentium cavernis incluſum levat dolores, 
ſed cera dentes 6blinendi, ne ſuo delapſu fauces & linguam vitiet. 

Radix, quum aliquo modo debilior fit, cum aceto decocta, quibusdam pre- 
fertur ad dentium corroſorum dolores ſedandos. 

Tollit illiiu pſoras & impetigines, clavos, condylomata, formicantes ver- 
rucas, penſiles, & qui thymi florem repræſentant. Valet adverſus pterygia 

ive oculorum ungues, carbunculos, phagedænas Ulcerum, gangrænas: fiſtu- 
larum callos, li in tempore & moderate utare, eximit. 
| | Alvum 


t | 
4 
; 
; 
E 
+ | 
} 
o 8 
f 
| 
1 
Li 


— oe — 8 - 


= 


— ——— — 
— —— 


| 


| 
| 
} 
1 
18 
3 
1 
. 


ay 


·ÿßEüi TxR1E5 E D 18S & 


Alvum purgat, trahit pituitam bilemque, binis obolis in poſca ſumptis, & 
cum aqua mulſa vomitiones movet. Hydropicos ſanat, aquas per inferna 
trahens. | = 

Semen & folia lactei ſucci effectus præbent, dimidio acetabulo pota. 

Semen purgat inteſtinorum crudos humores &  indigellibiles cibos, ac lum- 
bricos rotundos excludit. | 

Jactenus precipue de Tithymalo Characia Veterum. 

Mayrſinites, Paralios, & Cypariſſias ſimiles ſortiuntur facultates : Helioſcopii 

quoque exdem, que ſuperioribus, vires, ſed non usque adeo valid. 


NOT. Tithymali omnes cutim exulcerant, & vehementiſſime purgant: 


excalfaciunt adeo, ut inde febres facile concitentur. 


Validiſſimum eſt Lac, ſecundum locum tenent ſemen & folia, dein radix. 

Apud Prevotium datur Lac a guttis v ad ij. 

Maritimi folia ſieca ſaporis erant calidi, & fere linguam excoriabant, ſenſu 
Caloris durante ultra 24 horas. 

Lac Helioſcopii & Lac maritimi nil ehalicionls patiebatur a ſpiritu Vitrioli., 

D. Michaelis puerulum, deſperata alvi obſtructione laborantem, curavit ra- 
dice pulveriſata, aliis fortiffimis purgantibus fruſtra tentatis. Corrigitur 
acrimonia acidis & ſubſtantiis mucilaginoſis. | 3 


C. PEPLOS ET PEPLIS Veterum. 


Tithymalis adjungendi veniunt, utpote botanices ſcientia excultiore. 

1. Peplus. Tithymalus paryus annuus foliis ſubrotundis non erenatis, Pe- 
plus dictus. Peplus ſeu Eſula rotunda C. B. Petty ſpurge. Raii Synopſ. Hic 
Pierisque notis Diaſcoridis convenit. 

Succum lacteum habet Tithymalis ſimilem, tum in alijs, tum quia purgat, 
cen illi. Semen & fructus tuſa * reconduntur. Muria quoque 
conditur & aſſervatur. . 

Bilis ac pituita detrahitur acetabulo ejus in hydromelitis cyatho poto. Ob- 
ſoniis inſperſus conturbat alvum. Folia ſiccata leniter purgant. 

2. Poplis. Hippocrati Peplion. Tithymalus maritimus ſupinus annuus, Peplis 
dictus. Peplis maritima folio obtuſo C. B. Small purple ſea . ſpurge. 

Notis herbæ, Dioſcoridi Peplis dictæ, convenit. 

Candidi ſucci plena eſt, ferventis guſtũs. 

Colligitur, pour & datur: ſale condiri ſolet ut Peplos, & easdem ha- 
bet vires. 

Alvum ſolvit, & cibis inſpergitur obſoniisque ad molliendam alvum. | 

Peplu ſemen, aliquando vero & ram uli ſimul in umbra ſiccata, tuſa ac cri- 


| Þrata 


— — IIS oe tn nn - — . —U—: . — W A A tt a Ae 
« a 


1 AT ERNIE MID 


brata, dantur pondere ſerup. iv in aqua mulſa, adſtillato modico aceto; nam 


poſt flayam bilem, nigram & pituitam ducit & flatus diſſipat, authore Hip- 


pocrate: maxime igitur convenit flatuoſis affectibus, quæ ſane atram bilem 
laceſſunt & auſpicantur. Convenit etiam ſplenis inflationibus diuturnis, uteri 
item ac coli, & laxis abdominis tumoribus. 


N. TORMENTILLA ſylv. C. B. Tormentil, Vide notas in Pen- 
tapſiyllumi. | 
Radix Valde adſtringens eft, os exſicgans, & amaricans; ſuccus quoque 
auſterus eſt & amaricans, ut & decoctum: Infuſi ſapor valde auſterus, & 
cum Vitriolo Martis nigreſcebat, dum infuſum foliorum cum eodem Vitriolo 
fuſco- viride fiebat. 1 Es | 
Succus fluiditatem retinebat cum liquoribus acidis, contra ſpiſſeſcebat cum 
liquoribus alcalinis. | | 
In inſulis Feroënſibus hac radice, defectu corticum querciis, utuntur ad peck. 
les animalium preparandas. 
Porro, præter vim adſtringentem, adeſt quoque ſapor ſubaromaticus; con- 
raſee enim aut cum aqua coctæ odor eſt, inſtar Fœni recentis, ingrate balſami- 
cus & herbaceus. Decoctum odorem Roſarum ſpirare dicitur. Aqua deſtillata 
odorata eſt: hinc vis leviter diſcutiens, alexipharmaca & diaphoretica, con- 


ſenſu Authorum. 
Radix fortiter rube facit Chartam cæruleam; Folia minus. 


Lac, cum radice coctum, leviter coagulabatur, & Lympha hydropici ea ad- 


miſta, ut fere ab omni adſtringente, plus minus coagulatur. 
Vim adſtringentem impertit Aquæ & Spiritui Vini rectificato, ſed magis 
perfecte ultimo. | | | | 

Ulcera vetera & putrida ſanat vino vel aqua decocta collutione & in- 
ſperſu. In Vino cotta optime deterget & roborat, in ulceribus ſcor- 
buticis oris, gutturis & faucium ac in gingivis diſſolutis, ſanguinem ſtillan- 
tibus. | - 
Decocta ad appetitum deperditum maxime valet, tonum ventriculi reſti- 
tuens, & ſordes ejus abſtergens. Non eſt vegetabile quod in fluxionibus alvi 
efficacius ſit, In dyſenteria epidemica quidam in ore tenent ad præcaven- 
dum contagium. In fluxu ſanguinis, fluore albo & mictu involuntario valet. | 


c. TRAGACANTHA Vide Gummi Tragacantha. 
c. TRAGOPOGON pratenſe luteum majus C. B. Yellow Coat's beard, 
Latine Barbula Hirci, Come Plinio. Tragopogon Dioſcoridis & Theo- 


hraſ[ti, 
1 4 Vvy Radix 


ane NM E DIC A 


Radix longa & dulcis: herba ipfa eſui apta eſt, ſed ſine uſu ſecundum Pli- 
nium, verum apud nos Radicis uſus inſignis eſt. 


NOT. Culinaria eſt herba, Lac dulce præbens, & in tenera ætate eſui 


apta in acetariis, quemadmodum aliarum herbarum aſparagi. 
Radices quoque fuccum lacteum dulcem prebent & eſitantur 0 EX 


oleo & aceto: valde nutriunt, macilentis & tabidis conducunt, Urin ſtilli- 
cidio conveniunt & calculum expellere creduntur, unde S fac aut Sa/jt- 
Fraca Italis dictæ ſunt: lancinationibus æſtuantibus ventricali & thoracis, 
tuſſi & dyspnœæ auxiliantur. | 


C. TRICHOMANES ſeu Polytrichum offic. C. B. Engli/h Black 
Maidenhatr. 


Trichomanes Dioſcoridis, & Theophraſti : Plinio folia amara, fed Oribaſie 


rectius acerba. 
Nomen acquiſivit, quod rara cute fluentem capillum ſiſtat, ac ſubnaſci fa- 


Ciat contuſus & cum oleo illitus. 
Decoctum ejus ſtrangurias ſanat in vino albo potum, addito cumino ruſtico. 


NOTE. Eadem, quæ Adiantum (quod vide.) preſtare conſtat, cujus 
quoque qualitatibus ſenſilibus & viribus convenit, quippe foliorum & cau- 
lium ſapore leniter adſtringente & ſubdulci ; infuſum cum Vitriolo Martis 
virideſcebat. Decoctum adſtringens eſt & amaricans; ſuceus valde dulcis, 


amaricans & adſtringens, leviterque Albumen Ovi coagulabat. 

His quoque affine eſt Adiantum nigrum offic. J. B. Adiantum foliis longio- 
ribus pulverulentis, pediculo nigro C. B. ſaporis quoque adſtringentis, ſub- 
dulcis, qualis eſt & ejus ſuccus, qui cum liquoribus alcalinis ſpiſſus fit & fa- 
rinacei quid præcipitat. Decoctum fuſcum fic addito Vitriolo Martis. 


N. TRIFOLIUM paluſtre C. B. Marſh Trefoyl. Buckbean. 


Veteribus incognitum & Etmulleri tempore nullus fere Practicorum hujus 
mentionem fecit præter Simonem Pauli. 

Folia, caulis & radix admodum amara ſunt. 

Simon Pauli & Etmullerus ei acrimoniam inſignem, qua pollent Antiſcorbu- 
rica, tribuunt, ſed apud Boerhaave & nos wnarore precipue inſignitur inſtar 


Gentianæ. 
Acetum, hujus decocto ator, amarorem tollit, & ſimul aciditatem 
ſuam perdit, argum nto acida & arnara ſe mutuo corrigere. 


Folia viridia contuls » impoſica, diſcutiunt livorem in contuſionibus. 
D. Tan- 


M A TER TE WEDTTE as 


D. Tancred Robinſon ſe ſepius obſervaſſe ait, Oves tabidas in paludes, hac 
herba abundantes, compulſas, ejus uſu ſanitati reſtitutas. 


Extractum ejus, in aqua ſolutum, ſolutione faturata, compertum eſt æque 


detergens ac Tinctura Myrrhæ & Aloes; atque uſu interno laudatur in vo- 
mitu, imbecillitate ventriculi & eruditatibus acidis. 
Ad Ulcera maligna pudendorum expetitur herba vel ſuccus. 
Morbi cutanei inveterati curati fuere infuſo foliorum, ad tbij in die hauſto, 
per aliquot ſeptimanas; & ejus infuſum inſtar Theæ vel decoctum in Cerevi- 
ſia bibitur in morbis ſcrophuloſis & ſcorbuticis; habet q! uippe ſuccum ama- 
rum, penetrantem, ſaponaceum : in podagra, ubi non nimia ficcitas, & in 
corbuto, ubi non nimia humoram fluiditas, prodeſt. Dolores podagricos, 
ſcorbuticos, rheumaticos, iſchiadicos, doloresque circa perioſtea inveteratos 
feliciter expugnat, {i inſtar Ihe multo cum melle magna copia & per lon- 
gum tempus bibatur. 


C. TRITICUM. Whea:s. 


Etſi Triticum generaliter omne frumentum, quod ex ſpici tritum ac e tritu· 
ratione repurgatum fuerit, ſignificat, ut ex Varrone colligere licet, poſterio- 
res tamen peculiari Frumenti ſpeciei tribuunt. 

Siligo olim Triticum puriſſimum. 

1. Triticum ſpica & granis rubentibus C. B. Tritici hyberni ariſtis caren- 
tis genus primum. aν e Veteribus, Red Wueat. 

2. Triticum ſpica & granis albis. Triticum ſiligineum C. B. Græcorum 
& Galeni Eguyus. Huic granum mollius, levius, extrinſecus nitidum, medul- 
la leviore & candida, White Wheat, 

3. Triticum eſtivum C. B. enn Triticum Græcis, nonnullis /i Hanium 
nominatum. 

Vere ſeritur, & æſtivis meat ad maturitatem pervenit. 

Agam primo de Tritico, dein de iis, que ab eo proveniunt, & in Medi- 
eina uf urpantur, qualia ſunt, Amylum, Bug Fur, Fermentum & Panis. 

Triticum moderate dulce eſt: primo ordine calefacit: inter ſicca & humida 
medium tenet: habet etiam quiddam lentoris obſtruentisque nature. 

Omne quod grave, denſum & interius flaveſcens eſt, craſſum & viſcidum 
ſuccum generat; quod vero leve, rarum candidumque intus eſt ſuecum minus 
craſſura & viſcidum gignit, minus nutrit. 

Fulvum, flavum, rubrum albo calidius. 

Calfacit & valenter nutrit fi concoctum fuerit. 

Merum ab Equis ſine noxa non editur. 

r Eo, 


— 


HY 
F..3 
1 


WII TESTS MEDICHA 


Eo, ſimpliciter elixo, non eſt veſcendum, eſt enim flatuoſum & concoctu 
difficile edulium. | 

Lac cum farina triticea multa eſt edulium ex 1s, que obſtructiones in he- 
pate pariunt, & calculos in renibus, cujus farinæ quoque ſunt placente ex 
muſto & farina triticea. 

lis, qui magis exercentur, craſſius majorisque alimenti exhibendum, levius 
vero minusque enutriens iis, qui otioſam vitam degunt. 

Agricolæ noſtri in Aſia, reponendo fictilia, aqua repleta, in acervum Tri- 
tici condunt; id, humorem in ſe per fictilia trahens, tum molem ſibi tum pon- 
dus adjicit. Hec Galenus ; | 

Sequentia Plinius & ejus Annotator : 

„ Sextus Pomponius, Prætorii viri pater, Hifpaniz citerioris princepe, 
> cum horreis ſuis ventilandis præſideret, correptus dolore podagre, merſit 
» in. triticum feſe ſuper genua, levatusque ſiccatis pedibus mirabilem in mo- 
4 dum, hoc poſtea remedio uſus eſt. Vis ejus tanta eſt, ut cados, aqua aut 
„ vino plenos, acervis tritici defoſſos ac ſepultos ſiccet ( a). 

Rem hanc ipſam, tacito viri nomine, verſibus cecinit Q Serenus i in capite 
de Podagra. 


Non audita mihi, ſed fas fit lecta referre. 
Hoc quidam raptus morbo per tempora meli 5 
Vicino plantas frumento preſſit acervo, 
Evaſitque grayem, caſu medicante, dolorem. 


Et in Hydropis pariter morbo aliquos, tritico fic tectos, juvatos eſſe ſcribir 
Theod. Priſcianus. 

Cataplasma ex farina triticea, quæ in aqua & oleo moderate ebullierit, ei- 
tius ad ſuppurationem perducit quam id, quod ex pane ogg hoc enim 
ob ſalem & fermentum diſſolvendi vim habet. 

Notandum porro, magnam eſſe in ore ciborum alterationem: nam ſi man- 
ſum triticum crudis furunculis applicaveris, cernes id ocyflime hos mutare & 
concoquere, cum tamen, ſi aquæ admiſceatur, nequeat tale quicquam effice-/ 
re: & hinc furunculi puerorum non tritico, fed pane maſticato ſanantur. 

Pollen, ſi ex aqua mulſa aut hydrelæo decoquatur, omnem diſcutit inflam- 
mationem. 

Fari- 


(a) Melius ſuccedet Curatio, ſi Triticum, conquaſſatum in vaſe, ad ignem caleſcat. 


M A T E RAW ME DI 525 


Farina, — „ Worum contractionibus prodeſt. 

Trimeſtre, nonneIfts. fruhium dictum, crudum, commanducatum & impoſi- 
tum, commorſis a rabioſo cane auxiliatur: crudum, in cibo ſumptum 
lumbricos teretes gignit. e | | = 

Farina in glutinis modum decocta, fi delingatur, ſanguinem rejicientibus 
opitulatur ; cum mentha & butyro decocta efficax eſt contra tuſſim & 
exaſperatam arteriam. 


Ad Lichenas, ſeu menti Impetigines, Tritici grana multa in incudem impo- 


nito, deinde laminam æris igni candefactam tritico ſuperponito, & reſolutum 


ab eo liquore calidum adhuc auferto, ſuperque lichenas linito: hoc ſolo multos 


curatos novimus a recentibus in mento aut alia (5) parte lichenibus. 


NOT. Panem prebet gratiorem & magis nutrientem quam ullum aliud 
granum, ſaporis ſubdulcis, mucilaginoſi, Olei non expers, inflammabile, ace- 
ſcens & antiſepticum. | 

Anglicum Gelatinam dat tenaciorem quam Hibernicum. 

Inter fermentandum maximam quantitatem Atris generat. 

Dſu externo Farina, linteo inſperſa, ſtyptici vice uſurpatur contra hæ- 
morrhagias in amputationibus; & in Eryſipelatibus imponitur, tanquam vi re- 
frigerandi prædita, in partibus impenſe calidis. | 

Uſu interno, in aqua & lacte probe cocta, in faucium & pectoris affectibus, 
renum & veſicæ exulceratione, fluxu Alvi & dyſenteria perutilis. 


C. 4MTLUM. White Starch. Dale, Pharmac, 


Optimum e trimeſtri tritico paratur. | 
Vim habet refrigeratoriam, modice ſiccantem, & acrium mitigatoriam, ſi- 
milem panibus lotis, parum quoque nutriens, nullam habens detergendi facul- 
tatem. Si udum paulisper maneat, aceſcit. | 
| Genas duras emollit. Exaſperatas fauces lenit, in aſperæ arteriæ inflam- 
mationum principiis edulium conveniens. Lacti & obſoniis admiſgetur. 
Contra Oculorum fluxiones collyriis admifcetur, & ex amylo, ceruſſa & 
papavere fiunt collyria in oculorum doloribus, & contra cava ulcera ac puſtu- 


las efficax eſt. Eo 
Ad 


—_— 4 _ * 
7 6ꝛb»Zꝛ tad 


6 * — — ttt. 


() Lamina ferri æque inſervit huic propoſito. Confer Oleum Tritici in Pharm. Bateana, 
quod miriſice proficuum eſſe ibidem prædicatur in rimis manuum, ulceribus pedum, fiſſuris 
labiorum, herpete & cutis ſcabritie. 


vv v3 


4 


— — S Leata.cy” 


1 
i 
} 
Þ 


8 — — 
—— I — 


— 5 


5 — , * 
2 . 
5 A 
SE W__ e 


%% M A T EK RT EME DIe A 


Ad ventris proſluvia prodeſt, 1s ſell. qui acria mordaciaque per alvum ex- 
cernunt, vi fn mitigatoria & acrimonias hebetandi facultate pollet. San- 
guinis rajectiones potu cohiber, datum cum ovo: & in veſicæ dolore datur 
femuncia amyli cum ovo, & paſſi, tribus ovis ſuffervefacta, a balneo. 


NOT. Ef Tritici farine flos ſubtiliſſimus, mulciplici aquze infuſione 
extractus, adeoque Furfure & parciculis ſalinis privata; proindèe magis gluti- 
noſum, amacre & incraſſans, quam farina ipſa, ad naturam Gummi- Mucila— 
ginoſorum appropinguans, ſaporis farinacei, duleis; infuſum glutinoſum. 

Ad Ulcera ſiccanda pulvis utilis eſt, atque in papillarum filluris & in parti- 


bus infantum attritis. | 8 
Uſu interno ſeroſitates acres inſpiſſat & edulcorat. Puls inde parata valde 


prodeſt hæmoptoicis & phthiſicis. 
In fame & obſidione civitatis Londonderry inſerviebat pro nutrimento, & 


ſimul diarrheam graſſantem curabat. 


C. FURFUR Bran. 


In Tritico eraſſior eſt furfur quam in Hordeo. 
Omne fur furaceum qualitatem habet deterſoriam. 
In Lateris dolore Furfur, in aceto coctus, ita diluto, ut paulo Ane ſit, 


quam ut quis bibere poſſit, pro fotu adhibetur; & ad fortiores dolores Late- 


ris utendum eſt ſacculis e milio & furfure. 

Apud Atrium proſtat Cataplasma e furfuribus, ſcil. Furſures in mortario 
tundimus ac cribramus, ut tenuiſſimi fiant, & utimur 11s ad tumorem indura- 
tum in omni corporis loco conſiſtentem, prœſertim in hepate aut ſplene. 
Oportet autem ipſos preparare cum aceto mulſo, aut Ammoniacum thymia- 
ma cum aceto mulſo terimus & furfures admiſcemus, & cataplasma imponi- 
mus atque adhibemus lenticulata vaſa Vaporatoria, aqua calida Plena, ut ne 
frigefiat cataplasma. 

Idem Cataplasma, niſi quod ſine aceto paratur, ſed cum aqua mulſa, ad te- 
ſtes inflammatos utile eſt. 

Commodum quoque eſt hoc Cataplasma furunculis & aliis duris tumoribus 
ac tuberculis. | 

Furfures in aceto acri decocti, calentes adhibiri, Lepras removent, ſunt- 
que contra omnem incipientem inſlammationem utile & accommodatum ca- 


taplasma. 

NOTE. Furſures inſerviunt manibus purgandis ſaponis vice, & aquæ 
immiſti manus albas mollesque redduat, ac vi quadam abſterſoria inteſtina ad 
de jectionem ſtimulant. 

Fur- 


1 A TEXTE NM 


Furfures uſa externo abſtergent ſquammulas capitis, leniunt dolores in ſag- 
culis & cataplaematibus; uſurpantur in ptiſana, pettorales & jenientes in © Ht, 
0 decocti, gargariſati, ad aſperitatem & dolorem faucium lenienduin. 


C. FERMENTUM. Leaven. 


Plerum que fit ex farina, que fubigitur priusquam addatur fal, ad pultis 
modum decocta & relicta donec aceſcat. 

Meminit quoque Fermenti alterius idem author Plinius, Fermenti nempe 
Galliæ & Hitpanie, frumento in potum (zythum) reſoluco, (nobis Bari vel 
Yeaſt dictum.) qua de cauſa Jevior illis, quam cæteris eſt panis. 

Particeps eſt aciditatis cujusdam frigidæ, & caliditatis putredinoſæ, cui 
àccedit & ea, que ex ſalis eſt & farinæ natura; proindę eſt tenuium partium, 

& mediocriter calidum, vim habens fine moleſtia ac mordacitare extraliendi 
digerendique ea, que in profundo — quanto autem vetuſtius Fermen- 
tum, tanto preſtantius. 

Callos in plantis pedum elavosque extenuat, & tum alla tubercula, tum etiam 
furunculos ex ſale maturat ac aperit. | 

Tumores induratos mollit, & aculeos infixos extrahit: oportet autem fer- 
mentum diſſolvere in oleo ſuſicienti & fic imponere. 


NOTE. Uſurpatur in Cataplasmatibus maturantibus & veſicantibus. 
Præmiſſis ſie diverſis ingredientibus Panis, tempeſtivum erit tranſire ad 
Panem ipſum. 


C. PAYS. 


Tum crudus, tum coctus, ex aqua mulſa impoſi itus, inſlammationem omnem 


demulcet, quippe qui plurimum emolliat, & quadantenus refrigeret, ſed her- 
bis ſuccisve huic rei accommodatis admiſceatur. . 
Panis recens, muria maceratus, Lichenas inveteratas ſanat; & ad cruſtas, in 
gangræna EXCIdentes, apponatur cataplasma ex pane in hydreleo decocto. 
Cataplasma ex pane magis digerit, quam cataplasma ex tritici farina, nimi- 


rum cum ſalem & fermentum panis adjuncta habet, & proinde difſiculter c- 


dentibus coctione phlegmonts idoneum elt, quod vero ex tritici ſarina præpa- 
ratum eſt calidioribus utilius eſt. 

Ad phlegmonas ægre concoctiles Panis multa aqua Ailton tur, ut ſucci ſpis- 
ficudinem habeat, & huic miſcetur Oleum aut Butyrum, deinde coquitur ad. 
eompagem. 

Cui plus Olei additum fuerit pertinacius coctionĩ adverſantibus convenit : : 
19113445, icryenubus convenit. Eſt & hoc cataplasma præſtantiſſimum 3 


* 


if 
14 
1 
1 
1 


| 


AF. Fon a 


528 res MEDIC AM 


ad vulnerum inflammationes, ut citius ſuppurentur, & hoc utimur ubi Nervus 
aut nervoſum quid intus contuſum fuerit. 

Triticum, in panem coctum, flatuoſitatem & difficultatem concottionis 
deponit ob fermenti & ſalis participationem. 

Concoctu facillimus eft, qui plurimum eſt fermentatns & ſubactus, quique 
in clibano igne moderato fuerit aſſatus. Talis ſeni & exercitationibus non 
dedito convenit; ſed Athlete accommodus eſt qui neque belliſſime aſſatus; 
nec multum habet fermenti; ſed ſeni talis obſtructiones in hepate, liene & 
renibus facit. 

E tritici trimeſtris farina levius alimentum n facileque in membra di- 
geritur. 

Datur Panis odorandus & i ingeritur iis, qui ingenti fame aut allo modo animo 
linquuntur. 

Gravitatem odoris vini emendat in ſaccos, per quos vinum colatur, e 

In ſyncope febrili patzem ex vino diluto cxhibere convenit, fi nec Ven— 
triculus nec jecur phlegmone laboret: & quibus cibi in nidorem transmutari 
conſueverunt, dandus Panis. 

Vocis ſtudioſis, & contra deſtillationes ſiccus punis (c) primo cibo uti- 
liſſimus eſt. 

Calidus de voratus ſitim infert & repentinam plenitudinem. 

Vetus & aridus, tum per ſe, tum quibusdam admixtus, alvi 550 ſiſtit. 
Panis nauticus tuſus, & iterum coctus, ſiſtit alvum. 

Lotus vel aqua madens imbecillimis alimentis annumeratur, paucioris ali- 
menti eſt; & a noxa obſtructionis magis abſens; imo, utpote frigidus & hu- 
midus datar in febribus continuis, in hectica marasmode, & in capitis dolore 


ex vino potu. , 


NOTZ. Notante Daniele Ludovico, Panis calidus, toſtus, bis coctus, vino 
acetove humectatus, diverſimode adhibica præbet euporiſta, multis operoſis 
Emplaſtris Unguentisque preſtantiora. 

Cum ſemine carui coctus, & ex ſurno recenter extractus, atque diſlectus 
& auri calide, loco fomenti admotus, remedium eſt euporiſton contra ſur- 


ditatem. | p 
| D. TUR- 


nol. th. th _ * * — 1 r — 2 — — — 


(e) Panis ſiccus eſt, qui citra potum ſumitur, & hie veterum jentaculum fuit. Vide Ro- 
vin ſon, on the virtues of a cruſt of Bread or faſting ſpittle, Dublin. 1757. | 


- 


M T T ERNI ESS M1 - 


D. TURPETHUNM. Turbeth. 
Qualis ſit radix, & quid Veterum Turpethum fuerit, nos latet 5 nonnul- 


Vs 't rifolium eſſe Grecorum volentibus, allis Pityuſe radicem, alus Alypi: 


quibusdam Turbit Arabum; ſed & de hoc magna eſt inter recentiores con- 


troverſia, ob quas incertitudines & confuſiones conſentio Hoffmanno, rejicl 
debere ex officinis. 


c. TUSSILA4 60 1 C. B. Colt foot. Dioſcoridi Bechium, Latinis 
1Tufſilago & Farfara. | 
Eft modice acris, compoſita ex ſubſtantia calida & aquoſa. 


Juxta Dioſcoridem medentur ignibus ſacris & inflammationibus cunctis con- 
ciſa ſolia, & ex melle emplaſtri modo impoſita. 


Hoc explicat Galenus de ſoliis viridibus, inquiens „ Folia virentia partes, 


„ cruda phlegmone obſeſſas, illita extrinſecus adjuvant ob aquee humiditatis 
» admiſtionem, fed fieca folia acriora ſunt quam ut phlegmonis conveniant. 

Folia, in vino nigro auitero ſemicocta, recte Ulceri imponuntur, quum 
modice ſiccent, quod in omnibus Ulecribus requiritur (4). 

Omnia infixa corpori extrahunt. 

Sanant eadem ſicca, mox incenſa, ſiccas tuſſes, & orthopnoicos juvant, in 
quem uſum aperto ore excipitur per infundibulum hauriturque fumus. Erum- 


puntur hoc ipſo abſceſſus, qui in pectore concreverunt. Suffitu idem pra- 


ſtat radix. 
Decoctum in dulci aqua bibitur in hydromelite ad cjiciendos emortuos in 
utero fects 


NOTE. A Boerhaavio deſeribitur tanquam ſaporis amari, calidi, aroma- 
tici, & proinde a nottra diverſa; nobiſcum enim foliorum ſapor quibusdam 
deſcribitur fere ut Cinaræ, mihi vero adſtringens & ſubſalſus, qualis erat 
ſuccus & Decoctum, quod, ut quoque infaſin fuſco - viride fiebat, addito 
Vitriolo Martis, nec mutabatur a liquoribus acidis aut alcalinis. 

Folia parum rubefaciunt Chartam ceruleam, Porro, recentium Odor mi- 
tis, ſubaromaticus, vel ut Enule. In foliis vero ſiccatis ſentitur acrimonia 
levis, & calor mediocris cum levi lentore. 

| Radi - 


3 — FSR * _ ” ed 


(d) Vim adſtringentem ineſſe Tulllagini patet, quoniam infuſum ejus, admiſta ſolutio- 
ne ſalis Martis, In 


XxX 


— — 
— ee I oe nt — 


| 
| i 
1 
ö 


nine ME Die 


Radices ac flores fere ejusdem ſaporis ſunt ac folia, & dicuntur Flores 
olere ut Erigeri; & radicem deprehendi ſubdulcem cum tantillo caloris. 

Extractum Florum ſubſalſum eſt & ſubacre. 

In Pertuſſi proſtat Remedium ſequens : ꝶ foliorum ſiccorum m. j am- 
plum; coque in Ad. I ad tbſs: detur puero Cochleare ter vel quater in 
die: valet & in catarrhis acribus, hæmoptoë & phthiſi ac in Urinæ acrimo- 
nia, leniens & incraſſans. 

D. Hillerus, apud Raium in Hi or ia Plantarum, pueros, atrophia Abo- 
rantes, plurimos reſtituit ſolis foliis, que conciſa, oleris ritu, & pulte fa- 
rinacea imbuta, atque in butyro, vie 5 11 modum, frixa, comedenda exhi- 
bebat. Laudatur quoque in Scrophula ſuccus, ad Ziij vel iv in die PIE, 
vel decoctum herbe ſiccæ. 


N. TUTIA. Titty. 


A Cadmia Veterum, cum qua authores plurimi confudere, prorſus diverſa 
eſt. Cadmia enim recrementum erat Cupri ſolius; verum Tutia noſtra colli- 
gitur in fornacibus ubi Orichalcum ex cupro & lapide Calaminari conficitur, 
& quidem lapidi Calaminari originem ſuam precipue debet, ſeil. Mineræ 
Zinci; proinde Veteribus incognita, qui nec Zinco, nec ullis mineris ejus 
uſt ſunt in fornacibus, ubi Cadmiam 3 Confer * otas ad Pom- 


pholygem. 
Tutia vera inodora eſt, inſipida, & vix ebullit cum aceto, nec oleo Vi- 


trioli. 

Sublimatum eſt e Mineris, quibus ingreditur Zincum; nam abs hac, ut a 
Lapide Calaminari & Zinco, Cuprum in Orichalcum transmutatur. 

Abſterget & deſiccat fine eroſione, unde in ulcerationibus & defluxioni- 
bus in oculos, pruritu palpebrarum & ophthalmiis inveteratis forma co lyrii 
vel unguenti valde prodeſt, & ad intertrigines infantum & hæmorrhoides cœ- 
cas: pulvis ſubtiliſſimus inſufflatur ad detergenda ulcuſcula Corneæ. 


Valet quoque pro cicatrizandis Vulneribus. 


V. 


T7. D. FVACCINIA NIGRA. Ger. Hibernice Fraghan. Vitis Idæa 
foliis ſubrotundis non crenatis, fructu * by B. Black Whorts 
or Whortle berries or Bilherries. 

2. VACCINIA PALUSTRIA. Ger, Vitis Idea paluſtris C. B. 
Marſh Whortle berries, Moſs berries or Moor berries, nobis Bogberries. 


Non ſunt Vaccinia, Poëtis celebrata; nec ulla Vitis Idæa e noſtris Vitis 
Ideæ 


MATERIES MEDICKS on 


Ideæ Theophraſti deſeriptioni ſatis apte reſſ ponder, ut oſtendit Dodonmus, & 
Foh. Bodæus d Stapel. 

Vaccinia nigra. Fructus 1 immaturi ſunt acido-auſteri; maturi acido- dulces, 
grati, inodori. 

Reſiduum deſtillationis è fructibus acidum eſt & ſubadſtringens, ejusque 
decoctum acidum, dulce, ſubadſtringens; & Extractum acido - dulce eſt iti- 
deinque ſubadſtringens. 

Sueco partes tenues ineſſe oſtendunt notæ pene ineluibiles manibus & ori 
manducantium impreſſæ: hinc eo utuntur tinctores ad inficienda linteamina 
& chartas colore cæruleo. 

Maturi ſitim ſedant & ariditatem in febribns javant, dyſenterias a bile 
curant, vomitum & alvi fluxum ſiſtunt. Largius ingurgitati diarrhœas ſu- 
ſeitant, ſiccati magis adſtringunt. | 

Rob, ſive ſuccus inſpiſfitus baceis ipſis longe præferendus, quoniam, fi 
edantur crudæ ventriculum debilem & frigidum offendunt, alvumque pertur- 
bant potius, quam adſtringunt. Porro Rob, e cujus ſucci this obtinui 3 v gr. 
xvij, grate dulcis & acidi faporis eſt. 

Vaccinia paluſtria. Saporis ſunt acidi, g fluxus alvi vomitumque fi- 
ſtunt, ventriculum roborant, ſitim fedant, eſtum febrilem compeſcunt. 


C. VALERIANA. 
1. Valeriana ſylveſtris major montana C. B. Valeriana tertia Tragi. An- 


tain Valerian. | | 
2. Valeriana hortenſis. Phu folio Oluſatri Dioſcoridis C, B. Garden 


Valerian. 

3. Valeriana ſylv. major C. B. Great wild Valerian. 

Omnes congeneres ſunt, & ejusdem odoris & ſaporis, ſed validiflima eſt 
prima, quam ſolam proponit Collegium Londinenſe utpote præſtantiſſimam, & 
quam, Epilepſia ab ea liberatus, Fabius Columna pluribus adductis argumentis 


Phu Dioſcoridis eſſe ſtatuit; verum, pace virt doctiſſimi, dixerim radicem Va- 


lerianæ hortenſis, ſupra dictæ, convenire deſeriptioni radicis Phu apud Digſcori- 
dem longe melius, quam montane ſupra dictæ. 

Qualitates ſenſiles & vires Radicis Phu fic deſcribuntur apud Dioſcoridem & 
Galenum. | 

Odorata eſt, odore nardum æmulans cum viroſa quadam gravitate, & Nar- 
do viribus ſimilis, ſed tamen ad pleraque inſirmior, niſi quod Urinas, ut Nar- 
dus Celtica, valentius moveat quam Nardus Indica vel Syriaca, & inſeritur 
quoquèe antidotis, v. g. Iheriacæ. 

Trita potui data calfaciendi Urinasque movendi vim habet. Ejus vero de- 

XXX 2 | co- 


d — r 
— ] Ie nwrnemongees <ne> — 


&X AT a 


N . 
— 
2 — — 


8 4 75 
eee ee ee 


— 2. I 5 
— NN. 


— — nt - > 


— 


irn MEDICA 
doctum id ipſum preſtare poteſt, & ad lateris dolorem eſt efficax, menſesque 


ciet, quando bibitur cum vino. 


NOTE. Montana optima, dein Hortenſis, odoris validioris quam ſylve- 
ſtris major. 

Odoris ſunt fœtidi, aromatici, ſaporis ſabdulcis, amaricantis, ſubacris, & 
in optima montana, vel in ſolo aridiore, acris, & forte ſimul ſubadſtringen- 
tis; nam in uno experimento infuſum ejus in aqua, addito Vunolo Martis, | 
virideſcebat, fed hoc non reſpondebat in altero. | 

Eft Felium Amaia æque ac Marum Syriacum. Actdi vel Alcalini ſalis in- 
dicia non niſi prorſus ambigua exhibet, nam ſy rupum Violarum viridem red- 


dit, dum Heliotropium rubeſacit. 

Odorem ſuum impertit tum Aquæ, tum Spiritui Vini rectificato; ſed in 
Extracto ſpirituoſo major activitas quam in aquoſo latet; infuſi enim aquoſi 
ſapor amaricans eſt & nauſeoſus, ſed tinctura ſpirituoſa ſipore acri balſami- 


co gaudet. 
Tempore peſtis contra aëris intemperiem a ow? uſurpatur pota & ma- 


ſticata. 


Extrinſecus maculas oculorum abſtergere in aqua aut vino decocta & gutta- 


tim inſtillata; ulcera quoque iaveterata mundi ficare, dicitur. 


Alyum aliquantulum cict, & majore doſi, v. g. 3ſs, cathartica eſt. 

In curanda viſus imbecillitate mira bilem habere ſucceſſum dicitur exempl 
viri 66 annorum apud Tahernemontanum, qui 3j ſingulo mane ei exhibuir, & 
in Cataracta incipiente valcre refert. 

Epilepſia correptos doſi femicochlearis menſu ura liberare author eſt Fablus Co- 
lunna, vel doſi accuratiori ab aliis ad 3j ad 5jſs repetita, Valet & in morbis 


convulſivis infantum aliorumque & in paſſionibus hyſtericis, aſthmate convul- 


ſi vo & incubo. 
In Febre petechiaſi, monente D. Short, liberalite r ſumptus pulvis & en 


valde profuit in vigiliis, deliriis & ſubſultibus, ub Opium fefellit vel nocuit, 
& ſemper madorem lzvem excitavit: huie conſentit D. Mead, ſcil. Valerianam 


jocum habere inter cardiaca in Febre petechuall, | 
Summatim, vis ei adeſt ſudorifera, diuretica, narcotica, purgans, emmena- 


goga, anthelmintica. | 
Apud Fab. Columnam, Cochlearis dimidii menſura purgationes moliebatur 


fupra & infra; idem que præſtare dicitur cum drachmæ pondere Valerianæ ſylv. 


wajoris C. B. 


EN. 


MATERTES-MEDICA 533 
C. VER ASC UM. Mullein. Tapſus barbatus. Grecs Phlomos. 


1. Verbaſcum mas latifolium luteum C. B. 

2. Verbaſcum fæmina flore luteo magno C. B. 

3. Verbaſcum nigrum fore ex luteo purpuraſcente C. B. Verbaſcum 9 
falvifolium luteo flore Lobelii. Sage- leaved black. Mullein. 

- Secundum convenit Verbaſco femine Diqſcoridis, tertium Ejusdem Verba- 
ſco ſylveſtri. Vide Raii Hiſt. Plantarum p. 1095. 

Radix maris & fæminæ Dioſcoridis acerba guſtu eſt & fluxionis aff ctibus 
prodeſt: hine alvi profluvio laborantibus ludicri tali magnitudine utilicer ex 
vino propinatur, vel & pota ex aqua. Decoquitur quoque in vino ad colluen- 
dum os in dentium dolore. 

Decoctum quoque maris & fæminæ Dioſcoridis ruptis, convulſis, contuſis 
& antiquæ tuſſi auxiliatur. 

Radicis medulla collyrii tenuitate inditur ad fiſtulam medendam. 

Omnium Folia deſiccandi & modice detergendi ac diſcutiendi vim habent. 
Cotta in aqua œdematis & oculorum inflammationibus imponuntur, itemque 
fyderatis ulesribus ex melle aut vino. 

Sylveſtris folia igni ambuſtis illiniuntur. 


NOTE. Folia recentia uno experimento inodora videbantur & inſipida, 
fed ulteriore examine ſiecorum, & ſucci expreſſi, ſapor ſubſalſus & ſubadſtrin- 
gens ſe prodæbat. Mecum equidem decoctum ejus non mutabatur a Vitriolo 


Nartis, fed infuſum apud Alſtonum ſubviride nigrum fiebat: porro & fapor 


amaricans a quibusdam huic tribuitur, & viſcoſitas levis, ſambucumquè redole- 
rc dicitur. 

Ambigua eſt ſalis ejus affinicas ad Acidum ve! Alcali, ut ſupra notatum 4 
v nam, etſi Chartam cæruleam fatis rubefecit, ſuecus tamen coa- 
gulabatur non tantum a liquoribus alcalinie, fed ab Oleo ſulphuris per cam- 
panam. Lac in quo coctum fuit itidem coagulabatur. 8 


Hoffmannus credit, hanc planiim aliquid narcotici habere, hine haud! 


abſona eſt obſervatio nupera Linnæi, ſcil. ab ea temulentos reudi & occidi 
piſces, ut manu eapiantur, unde rations uſus interni medicos cautiores 
fore vult. | a | 
Ab his experinentis & effectibus ſequent us, experientia comprobatis, 
recte ſtatuiſſe videtur Funkerus nanc Plantam, e tenul mucileging ac ſulphu- 
reis & nonnihil oleoſis partihus intextam, a Fefum leniemem, Parcgort- 
cum, cmollientem & aliquantum reſciyencem igelinare. 
X 3 Vulne- 


OO EIN IVVD : = a rn 
3 —— t — — — — — 


— nents IE IO 2 


33% MATERIES M E DIe A. 


Vulneraria eſt & adſtringens, applicata vulneribus recentibus, oleo Olivarum 

admiſta, ſorma Unguenti; & in contuſione tendinum ac nervorum laudatur 

ſuccus ene contritorum applicatus. Eſt quoque detergens in tinea, lin- 
teis ſucco imbutis applicatis, raſo prius capite. 

In aqua cocta & tumoribus ac inflammationibus oculorum admota Folia 
tollunt dolorem. 

Folia & Flores uſu externo præcipuæ æſtimationis ſunt in ſopiendis dolori- 
bus. In aqua decocta Oculorum, Ani & Genicalium inflammationibus, tuma- 
ribus, abſceſſibus, & podagræ etiam calidiſſimæ, inſeſſiomibus, fi calida cum 
linteolis imponantur, apprime conducunt: idem præſtat Oleum, florum infu— 
ſione vaſe clauſo paratum, quod utiliſſimum & inſigne anodynum. 

Flores in ampullam orificii anguſti, obturatam, defoſſam in fimum equinum 
& ita per menſem relictam, vel ſoli expoſitam, difluunt & in Liquorem abeunt: 
}ic Liquor podagricos & hæmorrhoidum dolores juvat; quin & ab Hart- 
manno & Grembs ut ſpecificum laudatur in Tympanitide, ubi ſpirituum mo- 
tus Elaſticus membranas abdominis plurimum inflat; quia nimirum tenſionem 
convulſivam pre aliis remittere facit. 

Porro, flores hi Narcoſin foliorum & florum Hyoſcyami exaltant, unde 
ambo hec ſiccata, ſacculo indita, in parent & mania valent, ſi pulvinari 
vel capiti dormituri ſupponantur. 

In lacte cocta folia dyſenteriam pervicacem curaverunt. 

Agricolæ Comitatus Cantiani folia dant pecoribus in tuſſi, unde nomine 
Cow's Lung wort inſignitum fuit. 

Flores odoris ſunt aliquantum fragrantis, ſaporis quaſi mellei, mucilagi- 
noſi; amaricantes, ſubadſtringentes, anodyni: tinturam dant ſpiritui Vini 
rectificato admodum gratam : Chartam cerca magis * quam 
Folia. 

Dantur in Clysmatibus anodynis, ob ſuccum cid in tenesmo dys- 
enterico & doloribus hemorrhoidalibus; & apud Italos dantur in tabe. 

Radix primæ ſpeciei, ſupra recenſite & apud nos frequentiſſimæ, non af 
acerba, ut Dieſcoridis, ſed tantummodo amaricans, & ſubadſtringens, nec 
niſi levem adſtrictionem prodit, addito Vitriolo Martis ejus infuſo. 


C. VE RB ENA communis flore cæruleo C. B. Herba ſacra Dioſco- 
ridis, Common Veryain. | 
Verbenaca Veterum quænam herba fuerit non patet ; fed Verbena ſupra 
dicta prorſus convenit Herbæ Sacre Dieſcoridis, niſi colore cæruleo floris, 


quum Dioſcoridis flores purpurei ſint; ſed & is notatur a F. Bauhino _—_ 
pallide 


MATERIES MEDICA 335 


pallide purpuraſcens : proinde vires Herbe Sacre, a Veteribus tributas, hic 
recitare operæ pretium duxi, ſcil. 

Oedemata diuturna inflammationesque impoſita mitigat, ſordidaque ulce- 
ra purgat. 
In vino decocta tonſillarum erultys abrumpit; & oris nomas ** 
cohibet. 

Cum axungia vetere contuſa, & in panno laneo inducta, præcipitur impo- 
nenda ſpleneticis ad dolorem ſedandum. 

Foliorum cum radice 3j pondere, ex vini veteris & calidi hemina una, qua- 
ternis diebus jejuno ventriculo bibitur contra morbum regium. | 

Datur & potandum tertiana laborantibus tertium a terra geniculum, una 
cum foliis circundantibus, uti & quartana quartum. Vide ſuperſtitionem ſi- 
milem de Pentaphyllo. | 


NOTE. Folia ſaporis ſunt amaricantis, ſubadſtringentis, ſubacris, in 
altero experimento valde amara & ſubacria in gutture; ſuccus intenſe ama- 
rus; infuſum, valde amarum & ſubadftringens, coloris fuſci fiebat, addito 
Vitriolo Martis ; & apud Alſtonum primo viride, dein nigrum. 

Succus haud magis affinis ſali acido quam Alealino, quippe coagulabatur a 
liquoribus alcalinis, & ſpiſſior factus eſt ab Oleo ſulphuris per campanam & 
ſpiritu Vitrioli. 

Amarori & acrimonie in gutture reſpondet Obfervatio, a D. Lemery pro- 
lata, ſuccum recentem ab Ziij ad Zvj catharticum eſſe. 

Uſu externo in vulneribus adſtringendis & Ulceribus putridis abſtergendis 
valet, & in gargarismis, ore decocto ejus colluto, & in faueium ulceribus, 
& dentes vacillantes firmat. 

Chomel vires ejus in curandis febribus intermittentibus confirmat experi- 
mentis ruſticorum, ſcil. doſi 3fs Extracti vel Siv ſucci foliorum. 


D. VERONICA mas ſupina & vulgatiſſina C. B. Male Speedivel 
er Fluellin. 


Veronica apud recentiores herba eſt celebratiſſima, Græcis & Latinis 
ſeriptoribus forte incognita, quamvis Dodonæus vult elle Bætonicam Pauli 
lüb. 7. Cefalpinus vero ad Myoſotidem Dioſcoridis, Columna ad Alyiton Dios- 


coridis reſert. 


NOTE. Odoris eſt debilis, non ingrati, faporis amaricantis & ſubad- 


ſtriogentis. Extractum guogue ſaporis crat adſtringentis, amaricantis, ſed 
ipiricu 


"36; M a ER LEES ME D © © ah 
ſpiritu Vini paratum fortius quam aquoſum, & utrumque ſabaere: amarities 
magis in parte reſinoſa hæret. Maiticata piſum vel fabam redolcbar. | 

Ejus infuſum ſuſeo- viride fiebac, addito Vitriolo Martis, & apud 4 Nonun 
nigrum. *Chartam cerulcam ſatis rubefecit. 

Uſu externo eſt inter præcipua Vula-raria quatenus abſtergens & adſtrin— 
gens; ulcera cacoëtha mundificat & ad ſanitatem perducic, Ipſe vidi vim ejus 
muncificantem, forma cataplasniatis adinotæ, in ulcere cancroſo inveterato, ubi 
loco ichoris pus luudubile exhibuir, | 

Protuic quoque in pſora, lichenibus, papulis, & in ulceribus ſerpentibus 
crurum, PUTEANS & ſauane, ac ad delendas maculas cutis, & in gargarismis 
cum melle rofaceo in aphthis & ſaueium Ulceribus, 1 

Uſu interno aſthimaticos juvat, pituitain viſcidam attenuans & expectora- 
tionem promovens, nccenon pulmonum vulnerationi vel exulcerationi condue 
Cit inſtar Thee pota. Porro & Paſtores pecoribus tuſſientibus herbam, in 
pulverem redactun, cum ſale cxhibent: & in renum malis, 1isque a ſero acri 
corroſivo exeſis vel a calculo exulceratis, valet, in quo caſu Crato omnibus 
aliis remediis prefert, & in colica ſub forma pottis, vel Clyſteribus incoctam. 

Apud nos aliquando uſurpata fuit potu inſtar Thee, tanguam prophylactica 


Contra podagram. 
Summatim, herba eſt valde temperata, aperiente & roborante virtute in- 


ſtructa. : 


C. VINCA PERVINCA4. Periwinkle. Clematis daphnoides minor C. B. 
Chameadapne Plinio. Clematis prima Dio/coridis, Matthioli, 


Dolores dentium commanducata miti gat. 


Impoſita venenatorum morſibus juvamentum preeflat. Auribus ſucco 


medetur. | ; : E 
Caules foliaque, in vino pota, alvi profluvia & dyſenterias ſedant. Arida 


tuſa hydropicis dantur in aqua cochlearis menſura, authore Plinio, celerrimeque 
reddunt urinam. | 


NOT. Folia amara ſunt & ſubad{tringentia, ſubſtantia & infuſo, quod 
in uno experimento cum Vitriolo Martis virideſeebat, in altero coloris fuſei 


ſiebat. | 
Authore Trago, ſi quis habuerit vinum rid quodque colorem ami- 


tautum hujus herbe, quantum pro Quantitate vini ſuffi- 


Nt, accipiat 
imponat, ac illud deinde obturet, obturatumque quindecim 


ciat, vaſique 
dies relinzuit; hoe facto, vinum puritimum & clariſſimum reddetur & 


genui- 


MATERIES WED LIM 2-2 


genuinum ſuum colorem Ns as præſertim fi prius in aliud vas trans- 
feratur. 

Decoctum forte valet in gargarismo in angina ſpuria. Contuſa & Naſo in- 
dita hæmorrhagias ſiſtit. Lacti & Oleo Roſarum admi ſta, in peſſo mulieribus 
ſubdita, cruciatibus vulvæ medetur fluxumque ſiſtit. 

A Chirurgis præſertim eligitur cum ichoroſo ſanguine ſordida ulcera & vul- 
nera manant; & Medici in alvi profluviis ac dyſenteria expetunt. 

In hæmoptoe & aliis hæmorrhagiis valet. 


C. VINUM. Wine. 


- Differunt Vina ratione odoris, ſaporis, coloris, conſiſtentiæ & ætatis. 

Polyphorum, ſeu Vinum vinoſum dicebatur quod multum aquæ, ut diluatur, 
admittit 3 Oligophorum, aquoſum, quod minus. 

Differunt quoque ratione regionis, & preparandi ac condiendi moris. In 
frigidis regionibus, ne Uvz quidem ipſæ matureſcant, nec paſſarum quæ- 
piam, quapropter Reſinam vinis immittunt ne celeriter aceſcant. 

Apud nos in Aſia, inquit Galenus, in tecta ædium æſtate omne Vinum, 
prope in lagenas transfuſum, imponunt; poſtea in edita cubicula, ſub quibus 
multa flamma luceat, transportant: in ſumma autem ad meridiem ſolemque 
cellas obvertunt, in quibus & citius ea matureſcunt & potui idonea evadunt : 
nam quod multo tempore aliis, hoc iis, que fic excalfacta ſunt, breviſſimo 
tempore adyenit. Similem præſtat effectum ja atio maris. 

| Ceram accipientibus Vaſis compertum eſt Vina aceſcere. 

Africa gypſo mitigat aſperitatem vini, necnon calce. Græcia argilla, 
marmore, aut ſale vel mari lenitatem excitat; & reſina condire muſta val 
gare eſt Italiæ finitimisque provinciis. 

Ad vinum acidum confeſtim emendandum præcipit Nicolaus Myrepſus Gal- 
lam contuſam in vinum conjiciendam; & ad corrigendum quod aceſcere 
incipit ſic: „ Ollam novam aqua impleto, & in illud vinum conjicito: dein 
- operito & permitte, ut parum reſpiret, ac poſt tres dies invenies vinum 
„ minime acidum, ſed vas ipſum acetum redolens: fac hoc multoties, quoad 
» perfecte corrigatur. 

Hippocrates de Fracturis monet, tumores s juxta poplitem aut pedem ſub 
conſtringentibus vinculis aſſurgentes, multa lana ſuccida bene carpta vino & 
doleo reſperſa curari: Oleum namque dolorem levat & diſcutiendi vim habet; 
vinum ſiccare poteſt, repellere, concoquere, item mollire & digerere. 

In inflammationibus ex fluxione ſpongia vel lana _— vino acerbo in- 
5 ſuper alia exterius apponitur. 


2 — Vimo 


MM MATHYRITES MEDICA 


ox 

Vinum nigrum & auſterum expetunt maxima Valnera, & ad conglutinan- 
dum in ſinu adhibetur inter dulce & adſtringens. 

In Ulceribus, ubi humidior quam pro naturali habicu, caro fuerit, aqua 
nullatenus admovenda ; ſed fi lavandum Ulcus videtur, Vinum, aut poſea aut 
decoctum auſteræ cujusdam herbæ procurandum. 

Ad vetera & vix ad cicatricem venientia Ulcera, fuper ceratum & panni- 
culos, filatim concerptos, lanam ſuccidam vino oleoque madentem, leniter 
alligare oportet. 

Ulcera nervorum vino dulci, omni mordente qualitate carente, madeface- 
re Citra periculum licebit. 8 

Cardiacis, ſeu ſtomachica exolutione laborantibus, i in mamma læva Vinum 8 
in ſpongia imponitur. | 

Uſu interno, omne merum ac fincerum & ſua natura auſterum excalfacit, 
vires alit ac robur auget: ſanguinem creat & nutrit: animam mitiorem & 
audaciorem efficit, appetentiam ciborum invitat, commendat colorem : ſom- 
num conciliat; ſtomachum adjuvat, facit ad hujus reſolutionem, & longas 
inflationes roſionesgue præcordiorum ac diſtenſiones, & ventris aut inteſtino · 
rum em. 

E di verſo, omnium Vinorum aſſiduo immodicoque uſul commune eſt, quod 
nervos tentet & mentem, nervos obſeſſos remittens; largiorque Petus acu- 
torum morborum adfert inicia. 

Mediocris tamen Vinolentia aliquot diebus, maxime poſt aquæ potus, uti- 
lis, namgus modo quodam ex alto evocat, ſenſilesque expurgat excretus, & 
per cœca corporis ducit ſpiracula, fed aquam poſt vinolentiam bibere oportet. 
En effectus Ebrietatis apud Oribaſium depictos: „ ſopor gravis, faciet 
pallor, ſiccitas corporis per plurima membra, ſudor frigidus capitis, cor- 
poris impotentia & frigus, animi demiſſio, ſtomachus ad cibum ſupinus, 
ſitis potando non ſedata, æſtus in hy pochondriis, & voluntas eructandi 
dum nulli ructus fiant, vel fi fiant, nihil levabunt: Veſica ſepe urinam 
retinens, atque etiam paulatim eam reddens. Ebricorum quoque pulſus denſus 
erit neceſſario. Poſtea autem veriſimile eſt, eos attonitos reddi, & articulos 
vitiari, ac jecori, ſpleni, capitique proprios cujusque morbos afferri “. 
Cœteroquin Vinum convenientiſſimum eſt citra inflammationem, aut 71 . 
pelas, aut abſceſſam, aut calidam intemperaturam #grotantibus; nam & nu- 
trit, humores crados concoquit, roburat, & putreſactioni reſiſtit; ac ſi 
intemeries ex humiditate & frigiditute facta ſit, cam Eltra omnem moleſtiam 
ac ſecure perſanat. ' 

In Marcore frigido magnopere juvat, ſed in toni ſeu cum lebe, fu- 


giendum. 


8 8 „ 8 


Con- 


MATERIES MED vs 


Convenit ſudatoribus, & quibus immodico ſudore corpus digeritur, maxi- 
me vetus, album & odoratum, ac privatim in ſyncope a ſudoris multitudine, 
ſed tune vinum frigidum exhibendum : in ſyncope fine phlegmone panis ex- 
hibetur non mulcus, & ex vino aliquo quod celerem in corpus diſtributio- 
nem adjuvet. | . 5 

Porro, in ſyncope, qu in febribus accidit, Vinorum eorum, que ſenſim 
cxtenuare & calefacere poſſint, uſus eſt, ſei]. tenuis, nec nimium recentis, 
nec veteris, ſubfulvi & albi, quodque facile in corpus diſtribuitur, ad vi- 
res collipſas, & in periculo interitũs conſtitutas, recreandas. OL 

Immo, fi Phrenitici in ſyncopem ubantur, tune cura delirii poſthabetur, 
ſed unicum ſubſidium vinum eft; celericter enim ſubſtantiam alendo inſtaurat, 
& quoquoverſum ad extremitates usque permeat, ſpiritum torpentem exper- 
gefacit, ſrigiditatem calore temperat, laxantem madorem adſtringit, extrorſum 
erumpentia ac diffluentia oërcet, vires fulcit, & ad animum demulcendum 


optimum eſt. i 


1s, qui ephemera ex mœſtitia, curis aut vigiliis febricitant, niſi capitis dolore 


quam ab affectu omnino liberati fuerint, minime eſt tutum vinum dare. 

Quin & Vini potione Oculorum dolores graviſſimos fanavic Galenus, nempe 
ubi adeſſet ſanguinis copia craſſioris in vena, unde plenæ viderentur, & ocu- 
jorum eſſentia ſanguinolenta ſine plethorica totius corporis diſpoſitions, hic 
tum Vini potio diffundere ſanguinem atque dimovere poteſt, ſuique motus 
vchementia obſtructiones aperire. | 

Adultis, ad Bilis excrementa mitiganda & expellenda per ſudores urinasque, 
Vinum non inutile, & ad eam ſiccitatem, quæ in ſolidis partibus ex immo- 
dicis laboribus, aut ex proprio ætatis temperamento provenit, idoneum eſt: 
necnon 1is, quibus ſyncope incidit ex flava bile, os ventriculi infeſtante: pue- 
11 vero, ceu qui talem ſuccum minime colligunt, quique naturalem humiditatem 
plurimam obtinent, ut commodorum, quæ vini potio, plane non indigentes 
ſunt, ita incommoda, quæ affert, tamen ſentiunt. 

Nonnullis ex aquæ potu dolor capitis exoritur, quum præſertim aqua vi- 
tioſa ſuerit, ut ipſa corrupta robur ventriculi ſolvat, quo imbecillo ichores 
bilioſi ex corpore in ipſius cava confluere ſolent, quemadmodum etiam jeju- 
nantibus uſu venit, a quorum vitiis & noxis vinum oligophorum hominem 
liberat, & ſtatim quidem ratione contemperationis, paulo poſt vero ventriculo 
robur addens, qui res noxias a ſe deorſum propellit. 

Vinum, ut pueris alieniſſimum (immo ne guſtare vinum debent pueri ante 

| | Y y 7 2 ä | 158m, 


* 


. 


% MjATERIES MEDIC A 


139m, annum.) ita ſenibus aptiſſimum, quibus unum illud maxime commodum 
ex vino accedit, quod omnia eorum membra calfacit, & per urinas ſerum 
ſanguinis expurgat: proinde optima ſenibus ſunt, que calidioris nature, & ve- 
tcra, ſubſtantia tenuia, & fulva ſunt aut flava; novella enim nec deductionem 
nutrimenti in corpus adjuvant, nec urinas promovent, ſed diu in ventre flu- 
ctuantia permanent. 

In Convaleſcentibus quoque & ad attenuatos ex morbis habitiores facien- 
dos, potus opportunus eſt Vinum, ætatem habens mediocrem, ſubflavum vel 
album, ſuaviter olens, guſtuique, neque aqueum omnino, nec quod cum inſigni 
aliqua qualitate ſentiatur. | 

Vinum multum meracumque omnibus Venenis contrarium eſt. 

Vetus valde calefacit, & eligendum in frigidis & ſiccis, vetuſtiſſimum 
acre, valde vetuſtum amarum, & quo generoſius vinum, hoc magis vetu- 
ſtate craſſeſcit, & in amaritudinem, corpori minime utilem, coit. 

Vetere Nervi læduntur, & reliqui ſenſus, quare cavendum 11s, qui internæ 
alicujus partis imbecillitatem ſentiunt: attamen in ſeeunda valetudine paucum, 


aqua dilutum, innoxie ſumitur. 


Vetus, vinoſum, temperatum eos, qui jam refrigerat ſunt, eosque, qui in 
morbis aut ex ſtomachi aut cordis affectu ſyncopam patiuntur, perſanat. 

In prægnantium Nauſea conveniunt Vina fulva, odorata, quinquennia, & 
potus moderatus. 

Vina nova non calefaciunt, generant pituitam, nervos minus tentant, in- 
flant, ægre coquuntur, inſomnia pariunt gravia, alvum non ſubeunt, nec fa- 
eile diſtribuuntur, urinas non movent, nec ſanguificationi aut nutritioni con- 
ferunt: in ventre diutius moram trahunt ſuſpenſa, ſique de his ee quis bi- 
berit, prompte id aceſcit. 

Odorata ſunt aliis calidiora, & caput tentant, juvant tamen affectus longos 
thoracis & pulmonis ſine febre. 

Odora fulvaque caput gravant, proinde capiti infirmo noxia. 

Vina alba & tenuia omnium minime nutriunt, nec ex iis prodit flatus. 

Dilutum album & modice adſtringens in affectibus ex ore ventriculi conce- 
ctionem procurat, ventriculum roborat & caput non tentat. 

Fulva tenuia ad ſyncopas præcipue deligenda. 

Vina aquoſa cæteris omnibus innocentius febrientibus exhibentur, & ſu- 
der omnia movent urinas; ac, ſi guſtanti nullam afferunt qualitatem inſignem, 
accommodantur ad educendum è pulmone, quum vires roboret ſuccosque hu- 
mectet & mediocriter incidat. 

Tollunt capitis dolorem, qui fit ab humoribus in vemtriculs collectis: & 
aliquardo ſacci crudi copia ſua vires e multitudinem & craflitudinem 
pre- 


MATER IG MEZ DIe A wr 


premunt & ſyncope opportunos reddunt: hujusmodi zgrotantes reſolvuntur, 
niſi frequentius nutriantur. His exhibere oportet, quæ ex genere extenuan- 
tium calefacientiumque ſunt; & aquoſum-vinum idoneum ſtatim ab initio eſt: 
ſi tamen non vehementer febricitent ejusmodi ſuccis laborantes, quotidie ac- 
ceſliones exercent, precipueque: ad veſperam & noctu. 

Vina craſſa, ſcil. craſſa rubra, craſſa fuſca & craſſa nigra, maxime nutriunt, 
præſertim in ventriculo robuſto. : 

A Vinis craſſis non læditur pulmo. Vina craſſa dulcia melli conveniunt in 
multis, & juvant affectus thoracis & pulmonis, ſi cum tenuantibus medica- 
mentis adhibeantur & alvum dejiciunt. | 

Craſſa nigra ſanguinem melancholicum gignunt, lienem lædunt; aquam 
intercutem & calculum inducunt ſenibus, quibus, ut & in corpulentia curan- 
da, craſſa, dulcia & nigra vitanda, ſed danda aquoſa, tenuia, vel quibus 
aqua marina eſt admiſta. | 1 | 
 Duleia Vina craſſis conſtant partibus & difficilius de corpore expirant, 
ſtomachum inflant, alvum & interanea, ut muſtum, turbant: calefaciunt me- 
diocriter, minus inebriant: renibus ac veſice aptiſſima. In tuſſi aſperitudi- 
nes levigant, ſputum eJucunt magis quam vinoſum album; ventrem molliunt, 
cum quibusvis aliis per inteſtina transeuntia, ſed minus urinam cientia, quam 
vinoſum album, & eo nomine dulce vinoſum, h. e. dulce meracum ſenibas 
minus accommodum eſt ; dulce pallidum tamen iis concedendum. 

Dulcia bibenda ſunt his, qui debent nutriri, ſi jecur, lien & renes vitio 
careant. Picrocholis nullo pacto ſunt idonea, nempe his ſitim faciunt, ſupe- 
riusque inteſtinum inflant, ſlatu diutius circa hypochondria morante. 

Dulcia vina vomitui aptiora, magis enim innatant; ſed & potu tepidiore 
utendum eſt. | | | 

Vinum fulvum dulce non concedendum bilioſis, peruſtis, neque in labore 
multo, inedia, aut mærore; nec anni tempore, regionibus vel cælo calidis; 
facile enim hi, ſi tale biberint; caput dolent & febricitant, ac nervis aliquo 
pacto tentantur. E diverſo iis probatur, qui excalfactione opus habent, ac 
| pituitoſis frigidisque temperaturis, vitam ducentibus otioſam, in regione fri- 
gida, hyemis tempore, cæli ſtatu frigido & humido. 8 

Vinum auſterum generoſum eſt & ſenſim auſteritatem deponit, ventriculum 
roborat, caputque inter omnia vina minime tentat: cæterum digeſtionem in 
corpus non promovet, quo magis fugiendum in ſyncope prehenſis non ſecus 


quam aqua 2 = 5 = 
Hypociſtis & Balauſtium ex vino auſtero opitulatur internis Ulceribus, & 


nbi nulla ſuſpicio phlegmones adeſt dari vinum nihil vetat. 


2 F.EX 


rr 1 


— 
+, off 
— . — 


* —— 
TI" 


$42 


MATERIES MEDIC A. 


Fax v. Dregs or Lees of Wine. 
Eligenda eſt ex Vino vetere. Vis cjus eſt abunde ficcans & diſcutiens: 
adſtringendi vero vis juxta Vini, ex quo eſt, ſpeciem accedit. Oedemata per 


{2 & cum Myrto cohibet. 
Ventris ſtomachique fluxiones illita ſiſtit: muliebre n imo ventri 


aut genitalibus impoſita mitigat. 
Panos diſcutit nondum exulceratos, & tubercula: Contra mammas rigentes 


2 copia Lactis ex aceto inungitur. 
Sicca vel madida contra phalangia & teſtium mammarumque inflammatio- 


nes vel in quacunque parte corporis adhibetur (d). 


Crematæ vis urens eſt & abſtergens. 
Elota oculorum medicamentis ut ſpodium additur, Waginer & cicatrices 


eorum abſtergens (e). 
NOTE. Vinum continet ſpiritum U & Phlegma ac Tarta- 


rum e fale acido, oleo & terra conſtaus, quod, evaporato Vino, reſtat in 


fundo vaſis in forma lixivii. De Acido Vini accaratius fic G. Lewle : > On 
„ Dia Vina, poſt ſpiritum inflammabilem dant Acidum gratum, ſingularem, 
„ ab acido iceti & vegetabilium nativo diverſum, manente Acido craſſi 20re 
„ in alembico cum materie mucilaginoſa & unctuoſa“ 

Vina rubra fiunt, fi Muſtum fermentet una cum parte vinaceorum, kin 
hac magis tartarea quam alba, diutiusque in corpore ſubſiſtunt, & plerumque 
ſunt adſtringentia, alba vero magis diur etica; & ex Vinis dulcibus plus Olei, 


ex aliis rite fermentatis plus ſpiritüs acquiritur. 
Dulcia, quum viſcoſa ſint, minus celeriter tranſeunt, & tardius inebriant; 
ebrictas vero ab his plus tædii affert, magis diuturna, & ſomnus inde longior, 


Externe Vinum diſcutiente & roborante vi pollet, unde frequenter e cali 


dum ad ſugillationes multaque fomenta diſcutientia uſurpatur, & ad ambu- 


ſta; in enemate colicam ventoſam curare, forte efficiendo ſpeciem ebrietatis, 


author eſt Lieutaud. Vapor ſpiritus languentes & torpentes excitat. 
Vinum Claretum in experimento fermentationem carnis & vegetabilium! 


ſiſtebat. 
Vinum 


(d) Vini albi, Mountain Wine dicti, bj exhalatione præbuit Extracti acidi & ſubadſtrin- 
zentis Zvi] gr. XX. 

Vini Clareti 5 Extracti acidi & magis adſtringentis 311] Di gr. vj. 

Vini Canarini optimi Sxij longe majorem quantitatem Extracti mellaginei, ſeil. 3 3j Djj, 

(e) Calcinatis vini ſecibus ſiccis vel craſſamento, poſt ſpiritum ardentem a vini fecibus . 
N candidiſſimum & urinoſiſſimum ſal Tartari a D. Ludovicus. 


N A T ET ANTI ES MEDICA 53 
Vinum in febribus malignis eſt optimum Cardiacum, & in peſte pro- 
pbhylacticum. 


In Experimentis D. Macbride Caro putrida dulcis evaſiteam infundendo 
Vino Clareto 30 horas, Ulyſſipponenſi 12 horas, Pomareo 8 horas, Cereviſia- | 


Dublinienſi nullatenus. 


C. VIOLA Martia purpurea flore ſimplici odorato. C. B. Purple 
Violets. Viola purpurea Dioſcoridi, Viola nigra Theophraſto. 
Abſolute & de Viola Martia eaque ſola uſurpabatur. Latini vero ⁊d ia & 
rd Atur0ia, CRterasque ſpecies, eodem nomine comprehendunt, & omnes Violas 
appellant. 0 
Flos perquam fuaviter olet, refrigerandi naturam habet, & ajunt potum in 
aqua angina laborantibus & pueris comitialibus opitulari, crapulamque & ca- 
pitis eravedines, impoſitis coronis, olfactuque diſcutere. 
Folia aqueam & ſubfrigidam ſubſtant iam ſupereminentem poſſident, & | per 
ſe, ac cum polenta, impoſita ſtomacho ardenti, oculorum inflammationibus 
procidentique ſedi auxiliantur, Hæc apud Veteres : verum notandum, 
Violas & Roſas a Dioſcoride & Veteribus non propinatas fuiſſe alvi cien- 
dæ cauſa, ſed potius Arabibus; proinde Meſue audiendus, apud quem hxc de 
Violis : | 
„In humidis ſuperflua eſt III ſupergrediens caliditatem ejus, in 
» fiecis vero manifeſtatur amaritudo & caliditas ab humiditate ſepulta. 
„ Sunt ex debiliter ſolventibus. Educunt choleram & alterant exceſſum 
4 ejus: ſedant ſitim. | 
» Conferunt 1 omnibus, & febribus inſlammatoriis: leniunt 
- pestus & guttur: conferunt uvæ ac Cynanchiæ, earumque Javamentum eſt 
„magnum apoſtematibus partium pectoris & pleuriſi: conferunt propriæ ſic- 
„ cz oppilationi hepatis, hepati calido & icteritiæ: ſedant ſodam (capitis 
„ dolorem, ) calidam, & ſomniferæ ſunt 7 


NOT. Flores recentes, præter oben fragrantem, ſaporis ſubqulcis 
ſunt cum acrimonia in gutture; ſieci quoque obſcure dulces & ſubacres; & 
refert Poterius quod ficcorum etiam pulvis, ad 3j exhibitus, egregie laxet & 
purget; proinde recte ſtatuiſſe videtur Junkerus, quod quum principia te. 
neant leviter acida ſalina, mucilagine quadam temperata, virtutem inde capes- 
ſiverunt abſtergentem, lenientem & expectorantem. 

Cum Aqua tincturam exhibent grate purpuream, cum Spiritu Vini flavam 
inſtar Corticis Aurantii. 

Syrupus cum liquoribus acidis ruber fit, cum alcalinis viridis 
| In 


$46 MATERIES MEDICA. 


In tuſſi & eatarrhis acribus valent, & vis anodyna, à Meſue his tributa, 
confirmatur a recentibus. Baglivius laudat tanquam * ad morbos 
convulſivos. Inſuſo Theiformi ſumi poſſunt. 

Folia videntur earundem eſſe virium ac Flores, niſi quatenus illæ ab adore 
pendeant: folia enim recentia & ſioca, & ſuceus eorum valde mucilaginoſus 
eſt cum acrimonia in gutture per + hore & aliguands horam vel ultra 


durante. 
Succus viridis fit magis vividæ viriditatis, 4 Aceto deſtillato, ſed co- 


Joris fuſci, additis liquoribus alcalinis. 
Folia non rubefaciunt Chartam ceruleam, & tantummodo leviter Helio- 


tropium. . 
Uſurpantur in elyſmatibus emollientibus & leniter ſubducentibus, ac in ole - 
re ſumpta leniunt alvum. | | 


D. VIPERA Ofc. The Adder. 

Viperæ nomen nonnullis generale audit, omnique ſerpentum generi impo- 
nitur; in ſpecie tamen in officinis pro eo, quod Italis Maraſſi nomine venit, 
licet adhuc controvertatur, utrum Vipere Italicæ cum Viperis, a majoribus ad 
Theriacam expetitis, exdem ſint: proinde vires, ab antiquis Viperæ ſuæ 
adſcriptas, hic recitare nolui, & eo minus quoniam vires contra gram, ab 
ipſis Viper ſue tribute, controvertantur quoque de noſtra, 


NOTE. Exenteratam & decorticatam carnem loco cibi aſſumere licet, & 
licet plures authores inde ſitim excitari allegent, hoc negat Redi adductis pla- 


ribus experimentis in contrariam partem. 
Dicitur vivere per ſex menſes ſine cibo, adeoque quodammodo ſimilis 


eſſe plantis ſempervirentibus : An ob tenacitatem . & denſita- 
tem cutis? 

Alſtonus pronunciat carnem ejus valde nutrientem eſſe, ejusque vires præci- 
puas pendere vult a qualitate nutriente, ſudoriferas autem & alexipharmacas 
ei tributas haud credibiles eſſe; verum potius, quum harum Caro æque vel 
forte magis ad putredinem tendat quam plures ali ſubſtantiæ animales, in la- 
xitate fibrarum & ſcorbuto a prædominante aciditate & atrophia præcipue 
valere, ac longe 40 pom eſſe gelatina Cornu Cervi vel pedum vitu- 
linorum. 

Phthiſici & lue venerea laborantes, authore cardano, juvantur carnem 
coctam edendo, jus bibendo & præterea pinguedinem ſpinæ & juncturis il- 


Iiniendo. 


D. VIR- 


MATEREE SS EDS a" 
D. YVIRGA AURE A. | 


1. Anguſtifolia minus ſerrata C. B. Golden Nod. | 
. Virga aurea anguſtsſolia ſerrata C. B. Solidago Saracenica Tragi, Fa. 

2 it, Dodonæi & Lobelii, Saracen's Conſound. Novum genus plantæ, ab 
Arnoldo Villanoyano celebratz circum illa tempora, quibus Chriſtiani bellum 
jantum dictum gerebant contra Saracenos, a quibus reduces afferebant. 

3. Virga aurca vulg. humilior Raii, Synopf. 

Qualitates ſenſiles harum conveniunt, nec ullum diſcrimen eſſentiale re- 
peritur. 

Odor, præſertim Foliorum, Florum & Radicum a frictione balſamicus 
eſt, non ingratus, ſapor ſubadſtringens & amaricans: maſticanti ſenſum acri- 

oniæ imprimunt gucturiz & decoctum foliorum ac florum in uno experi- 
mento mutabatar a colore citrino ad fuſcum, addito Vitriolo Martis, in al- 
tero virideſcebat, & in tertio experimento, infuſum foliorum & ſummita- 
tum primo viride, dein nigrum fiebat. Infuſum foliorum & ſummicatum cum 
| fyrupo Violarum virideſcebat, cum folutione Heliotropii rubeſcebat. | 

His experimentis non incongrua eft vis moderate aditriftoria, abſtergens 
& diuretica, huic plantæ tributa. 

Puivis foliorum aut florum, in nares attraQus, vel integra herba intruſa 
ſternutationes potenter excitat. | 

Collaudatur unanimi authorum conſenſu tanquam optimum traumaticum 
uſu externo & interno in pravis vulneribus & ulceribus, ſpeciatim in ulceri- 
bus pulmonis, & ulceroſo renum ſtatu, calculum plerumque comitante, utilis 
reperta fuit inſtar Thee uſurpata; vi diuretica inſigni educit arenulas & mu- 
cum renum ad 51j pulveris ſumpta in vino albo calido, non tamen danda in 
paroxysmo nephritico: valet & in ulcerationibus oris; firmat dentes, necnon in 
hydrope quatenus diuretica prodeſt. 

Vis ejus tonica & reſolvens patuit in exemplo Mictus eruenti curati in 


AFis Germanicis. 


C. VISCUM baccis albis C. B. Miſſeltoe & Birdliime. 


De ligno & foliis altum ſillentium eſt apud Veteres, ſed Viſcum 3 
rium, Birdlime nobis dictum, pro medicameato uſa externo celebrarunt. 
Multis arboribus innaſcitur Viſcus; Quercinum preferunt Veteres: nobis 
Viſcum aucuparium in uſu e cortice Agrifolii fit. 
Veteribus fiebat ex acinis Viſci, qui colligebantur meſſium tempore im- 
maturi; nam fi acceſſere jinbres, amplitudine quidem augentur, Viſco vero 


marceſcunt. Siccantur deinde & aridi tunduntur, ac conditi in aqua putre- 
22 2 ſcant 


6: AT ERIES-MEDICGCA. 


ſcunt duodenis fere diebus. Inde in aqua profluente rurſus malleo tuſi, 
amiffis corticibus, interiore carne lenteſcunt. Hoc eſt Viſcum pennis avium 
tactu ligandis, oleo ſubactum cum libeat inſidias moliri. 
Sunt & qui commanducando Viſcum ex acinis conficiunt. 
Glutinoſiſſimum eſt, & ſi extendatur, non rumpitur, ſed in ſpecie mem- 


branæ extenditur. 
Inter caleſacientia reponitur, acrimoniam baden ut mel & reſina, viſco- 


fo conjunctam, & plus acrimoniæ quam amaritudinis. Hine valenter ex alto 


humores ex:rahit, nec eos tantum tenues, ſed & craſſiores, eosque diffundit 
£2 dige it. Eſt autem ex eorum genere, que non n admota excalfa- 
ciant, el que tempus requirunt. 

Fmoll:r, difeutit, ſtrumas ſiccat, parotidas, tubercula cæterasque collectio- 
nes ad maturitatem perducit cum refina & pari cera miſtum. Epinyctidas 
in ſplenio ſanat: Vetera ulcera abſeeſſusque, quos cacoëtches vocant, ex thure 
mollit. 

Inter Venena locatur potum, & dicitur, qua tale, lacte aſinino reſtingui: 
porro folliculi Caſtorei ex aceto, necnon Raphanus & Ruta auxiliantur con- 


tra Viſcum. 


NOTE. Vires hujus plantæ a quibusdam decantatiſſimæ, ab aliis ne- 
gantur; quare operæ pretium duxi qualitates ſenſiles ſigillatim perpendere. 

Folia ſenſum acrimonie vel caloris imprimunt in gutture per horam 
& ultra durantem, unde ipſe, ſuſpicans forte vim catharticam in his la- 
tere, ſumpfi div foliorum pulveriſatorum, ſed nulla ſequuta eſt purgatio. 

In Experimentis Alſtoni infuſum foliorum trium dierum nihil acrimoniæ 
prodebat, ſyrupum Violarum cantummodo diluebat, tincturam Heliotropii 
rubefecit; & quum vim adſtringentem his ſoliis tribuunt quidam, Vitriolum 
Martis, huic infuſo additum, nil nigroris nec viriditatis exhibuit. 

Cortex tamen virgultorum cum Ligno adſtrictionis plane non expers vide- 
tur; Odor enim korum mecum haud abſimilis erat Alute depſitæ, fed fapor 
amaricans & ſubadſtringens; dæcoctum quoque ſubad{tringens erat una cum 
ſenſu acrimonie in gutture; & infuſum corticis cum ligno aliquot dierum, 
addito Vitriolo Martis, atro- viride fiebat, unde haud temere vis aliqua ad- 
ſtrictoria Cortici & ligno tribuitur, cui Junkerus aliique virtutem, ſpasinis 
mitigandis idoneam, adſcribunt; & refert Kaius, pulverem vino infuſum & 
duabus ante paroxysmum horis adhibitum, doſi ſubinde repetita, quartanam 
non raro fugaſſe & perfecte curaſſe; quin & pulverem, ad 3j ex ovo 
ſorbili bis vel ter repetitum, Uteri fluxum himium compelcere, author eſt 


Ermulierus, | 
Quidam 


MATER'IES MEDICA gy 


Quidam non inutiliter Lignum, in vino maceratum, in Vertigine ſumpferunt: 
decoctum Ligni, præſertim Viſci quercini, laudatur in Aftis Acad. Cæſareæ 
in Colica ſpasmodico · flatulenta, qua nervos roborans. 

Porro Pulvis Ligni dicitur menſes movere; cui convenit obſer vatio, quod 
frondes, comma ducatæ & depaſtæ a j jumentis & vaccis, ad ſecundas remoian- 
tes ej ciendas utiles ſint. 

HhBaccæ dulces ſunt & mucilaginoſæ, acrimoniæ non expertes. Tis veſcun- 

tur Turdi aliæque aves, nobis tamen intro ſumptas glutinoſitate ſua ventri- 
culo & inteſtinis pertinacius adhærere, & acrimonia hypercatharſes excitare 
viſe:rumque inflammationes, & proinde inter Venena Iecandas eſſe, vult 
De Linder. 

Viſcum ex iis paratum, non diſſolvitur aqua nee Spiritu Vini: potenter 
attrahit & tumores duros ad maturitatem perducit. | 


r. c. VITRIOLUM ceruteum, Blue Vitriol 


. FVITRIOLUM viride. Green Vitriol or Copperas. 

15 mineris Vitrioli, Chalcitide, Miſy, Sory & Melanteria vide In- 
fra (g). 

Vitriolum, Dioſcoridi & Galeno Chalcanthum, Latine modo Vitriolum ob 
colorem factitii, perquam ſpectabili nitore, adeo ut Vitrum eſſe fere credatur, 
modo Atramentum ſutorium ab atro colore quo ſurorum pelles inficit. 

Atramentum Scriptorium, ſeu Librarium Veterum ab hoc prorſus diver- 
ſum, parabatur ex fuligine è tedis coacta, gummi, glatine taurino & atramen- 
to ſutorio. 

Veteres non accurate diſtinxere Vitriolum ferri & cupri, ſed utrumgue in- 
digitarunt confuſo nomine Chalcanthum. Nativum & factitium quoque no- 
verunt, primum Stalackicum, ſecundum Pecton vocantes, quod coquendo & 
cryſtallizando obtinuerint è mineris Chalcanthi, ſed ignari erant metizodi no- 


ſtræ hoc obtinendi a lapide Pyrita, 
; In 


(gz) Chaleitis eſt minera Vitrioli cupri & ferri, & hodie cognita. 
Melanteria eſt Minera Vitriolt ferri plus quam cupri, ab antiquis pro emetico uſurpata. & 
hodie nota. | 
Miſy eſt minera Vitrioli ferri ſolius, & hodie reperta. 
Sory. Rusma recentiorum , eit minera Vitrioli cupri ſolius. Vide Hill, Mat. Medica. & 
MWalerii, — 1 
| | 2 2 * 1 


* 
— —— 2 — —— ———— 
— . 3 - * r 


 WATEHERIES MEDIC 4 


In Chalcantho vehementiſſimæ adſtrictioni adjuncta eſt caliditas non inflre- 
nua, proinde utrasque facultates fortes, ſeil. repulſivam & diſcufforian 
complectitur: immo urendi vim habet, cruſtas inducens, qua? diutius (ap 
vim adſtringendi, ) lizzrent quam cruſtæ a calce viva fate. 

Omnium maxime condire fervareque carnes humidas poteſt, ſubſtantiam 
contrahens atque — — & hoc ew nonnihil humiditatis ipſius ex- 
prime ns. | 

Siſtit ſanguinem narium & an. Vulnera per ho illitum ſanar. 

Purgat caput aqua dilutum & in vellere naribus inditum: efficax in empla- 
ſtris ad purganda Uicera & excreſcentia ulcerum, Ad Ozenas, Poly pos, & 
e a velis eit ra ſectionem aut uſtionem ſubmovere, IR. Atramenti ſuto- 

„& ſaudarache aa p. aq. trita inſuffla. | 

Taj Ulcera oris maligna Nn kat medicamenta ex Atramento ſutorio, ita ut 

3j ad mellis hbram, & plus quandoque injiciatur ad Ulcera putrefacta, ſed ca- 


. a rg Ms 
I 22 7: og anne = He 
5 


3 ů ů i... ů —³˙⁰ͤ᷑nz 
— — * 


, 
. ee 6 n 
— . 
” 


— I — 


vendum, ne quidquam ex his medicamentis præterlabatur in ſtomachum, 
Chulcanthum enim urit partes ſi intra corpus ſumatur. 
in Emplaſtris ad Ulcera maligna, ut & in ocularibus medicamentis ignem 
non expertum acre eſt, combuſtum moderatum, lotum pour combuttionem 
lene, mordacitatisque expere, | 
Porro, ft ex aceto pluribus diebus conteratur, morſus ejus obtunditur, 
bonitas augetur, tenuius fit & ad intima usque penetrat. 
Ad lachrymas & tumores lippientium reſtringendos Chalcanthum viride 
tundes & eribrabis, & factum molliſſimum pulverem conſperges ex ovi in- 
cocti albo, & facies collyria, ques. in umbra W atque inde Palpebras 
inunges & tempora ilſinies. | 
Purgat ſtomachum per ſuperiora, vomitus ciens cum melle & aqua mulfa 
ſumptum, & adverſus hauſta fungorum venena ex aqua potum auxiliacur. 
Lata ventris animalia necat drachine pondere devotatun aut cum melte 


delin tum. 
Vitriolum album apud nos a 508 ad 33 qua emeticun ufurparur, 


DS 
3 RI 


i NOTZ. 1. De Vitriolo 8 
5 ID Vitriolum artificiale fit, 1. Via ficca, ſtratificando & calcinando Ferrum 
; vel Cuprum cum ſuJpaure fi enim iſta calcinatione ſulphur prodit ſpiritum 
1 ſuum acidum, qui corrodit ferrum vel cuprum, & inde ſolatione ac cryſtal- 
i kſatione fiunt cryſtalli Martis ve] Veneris, nativis prorſus ſimiles. 
| | 23. Via humida, ſolvendo ferrum vel cuprum. 

In mila re differt ſpiritus Vitrioli a ſpiritu ſulphuris, nifi quod ſub igne 


L . rapiat de ſubſtantia metallien prius roſa, ideoque ſoit rectiſicari. 
, | | Omne 


MATER Sh WED 10 a 


Omne Vitriolum eſt plus minus cathereticum vel paulo infra gradum cor. 


roſionis eſcharoticorum. 

2. Vitriolum viride. Anglicanum prefertur Germanic, minus cupri con- 
tinens, idque tam parva quantitate ut vix ullius ſit efficaciz. 

Saporis elt valde adſtringentis, ſubacidi, dulcis, acris, ſed minus acris quam 
duæ aliæ ſpecies. 

Lapides pytitacei, ab imbrium illuvie, accedente ſolis æſtu, in pulverem 
ſeu terram rediguntur, cui aqua pluvia inſtillans ſales diſſolvit, quæ ſolutio 
in canales ſubjectos fluit, & inde in ciſternam: dein, adds ferro veteri, 
coquitur in vaſis plumbeis, quoniam in nullo alio vaſe contineri poſſit, quin 
& ad impediendam corroſionem vaſorum. 

Cum Carbone ligneo in crucibulo fuſum deſerit baſin ſuam metallicam, & 
ſe jungens phlogiſto carbonis conſtituit verum ſulphur. 

Sedimentum ſubflavum terreſtre, quod deponit ejus ſolutio, eſt Ochra vel 
ferrum phlogiſto privatum. 

Nitro additum id decomponit; acidum ſcilicet Vitrioli, ſe jungens baſi al- 
caline Nitri, ſpiricum hujus acidum dimittit, Aqua Fortis dictum. 

Acidum ejus aliis principiis involvitur, veruntamen indieiis ſatis claris ſe 
prodit; ſolutio enim <jus Lac coagulabat, & cum p. . Olei Tartari per de- 
jiquium coagulum exhibuit inſtar limi fuſco- gryſcum, & pulvis efferveſce- 
bat cum Oleo Tartari & Spiritu ſalis Ammoniaci, ac rubefecit Chartam 
ceruleam, verum ſyrupus Violarum inde virideſcebat, nec evidenter coagula- 
batur ſerum ſanguinis a ſubſtantia nec a ſolutione in experimentis repetitie, 

contra quam apud Floyerum. 
Feæcecs alvinas nigro colore inficit. 


Lignum & rotas, & ligno conſtructas, in ſolutione ejus coctas, indurat & a 


putredine præſervat. 


Inſecta, & ſpeciatim Bruchos, Bugs dictos, necat ſolutio ejus, addita co- 


locyntliide rimis, ubi latent, affuſa. | 
Infuſum in aqua in vulneribus recentibus valet. Ad rubedinem calcinatum 


eft potentiſſimum ſtypticum, & ſpeciatim in hæmorrhagia naſi, cum aqua 
naribus inſufflatum, vel pulvis in morbo pertinaciore. 
3. Vitriolum ceruleum, Cyprium vel Hungaricum. 

| Odor ejus eſt ut æris, ſapor valde aulterus, ſubdulcis, acris & linguam 
fere excorians. EE 

In igne Acidum ſuum difficulter dimittir, quod Acidum longe fortius eſt 
quam in duabus alus ſpeciebus, Lac enim fortius coagulabat quam viride & 


fortius efferveſcebat cum ſpiritu Cornu Cervi & fp. ſal. Ammoniaci quam 


2 viride 


* — — —̃ —— 2 ogra — = 
* I” = —— 
To pee = 


— ww owege Loa 


| 
1 
£ 
4 


9 


550 M A T E R I E SS MAE 4D I:CA 


viride & album, ſerum quoque ſanguiniz mutabat in formam grumi folidi: 
porro & coagulabat falivam, quod non fit a Vitriolo albo nec viridi. Solu- 
tio ejus ab inſuſo Gallarum ſpiſſa fit, non nigra ut duarum aliarum. Cultro 
affrictum rubro colore inſtar cupri inficit. 

Solutio ejus in aqua efficaciter repellit in hæmorrhoidibus. 

Ulcus oris depaſcens & cancroſum, aliis fruſtra adhibitis, curabatur a Vi- 
triolo cœruleo applicato ſubinde ſolo, ſubinde cum Oleo 9 admixto. 

4. Vitriolum album. White Vitriol. 

Novum et, vel ſaltem ejus partes conſtituentes nuperrime ae ſunt. 

Sapor fere ſimilis eſt Vitrioli viridis, ſeil. valde adſtringens, obſcure dul- 
cis, acris, nauſcoſus, & cum infuſo gallarum fit atramentum æque ae, vel 
forte melius quam a viridi, & in igne comburitur ad pulverem purpureum. 

Ejus Acidum ejusdem eſt proſapiæ & generis ac Acidum ſulphuris, & 
fortius quam in viridi; nam fortius efferveſcebat cum fp. ſalis Ammoniaci, 
& ſerum fa a guinis evidenter coagulabat, quod a viridi non fiebat. 


Solutio ejus fortis cultrum pallide rubro colore inficit. 
Ab his experimentts patet, Vitriolum album ferrum & cuprum continere : 


porro vult Cartheuſer, Zincum & Plumbum quoqu?2 continere, & horum ad- 
mixtioni deberi albedinem, quoniam aquoſa ejus ſolutio inſtar ſacchari Saturni 
ſaporem ex dulei auſterum linguæ imprimit, & caput mortuum ejus, cum 
cupro tractatum, metalli flavi ſpeciem Orichalco haud diſſimilem Ro 
indicio Zinci. 

Doſi 3ſs emeticum eſt, & in minore doſi, magna m dilutum, non 

cr vomitum nec alvum, ſed tantum per diureſin operatur. 

Affectibus oculorum valde conducit, præſertim ſi partes ij ſacchari depurati 
& pars j Vitrioli permiſceantur; & eſt Errhinum tutiſſimum. 


D. ULMA NIA. Barba capræ floribus compactis C. B. Meadow 
Sweat. 
ujus Flores, Folia & Radix odoris ſunt grati, Flores gratiſſimi. Aqua 


deſtillata odorem florum habet; quin & Flores ob odorem gratum, nec ta- 


men caput gravantem, conclavibus & tricliniis conveniunt; folia, vino aut 
cereviſie immiſſa, gratum ei odorem & ſaporem conciliant, non ſecus quam 
folia Pimpinelle ſanguiſorbe. 

Saporis ſunt adſtringentis, eorumque infuſum ac decoctum ut & ſuccus fo- 
liorum, addito Vitriolo Martis, nigreſcunt ; & foliorum ſuccus mucilagino- 
ſus, auſterns, ſubſalſus coagulatur a liquoribus alcalinis, clarior fit ab acidis 
quemadmodum alia ad{ſtringentia, non tamen coagulabat albumen ovi nec 
ſerum ſahguinis, | = .-- Adeſt 


M A T E RI BS M 


Adeſt quoque præter adſtrictionem omnibus hujus plantæ partibus aliquid 
ſaporis amaricantis & nucleum Mali Perſicæ vel Amy gdalas amaras refi pientis. 

Folia aliquantulum rubefaciunt Chartam cæruleam, Radix vero magis eam 
rubefacit. 

Veterinarii ejus decocto feliciter in colicis & vermibus equorum utuntur, 
& ad ſiſtendum ſanguinem ac ſanandas fiſtulas a nonnullis commendatur. 

Aqua è floribus deſtillata ſudorem promovere dicitur, & apud Linnæum 
ſermo eſt de vi Ulmariæ tanquam olim certis obſervationibus ad exanthemata 
pellenda valere, compertæ; quin & olim Aquam Alexiteriam ingrediebatur, 
ſcil. qua diaphoreticum & cordiale, nec immerito, etſi in N Pharmaco- 
pœia Londinenſi rejecta. 

Radix omnes hæmorrhagias ſiſtere dicitur, & in lacte coll hoc inſpiſſat, 
ac a ruſticis uſurpatur ad fiſtendum alvi fluxum. Felix Wurtzs Chirurgus 
celebris omnibus vulnerariis, ad fracturas oſſium commendabilibus, eam pre» 


ferebat. | ! 
C. ULMUS vulgatiff ma folio lato ſcabro, Ger. Ulmus noſtras ſive j 
Italica, & Ulmus vernacula Columellæ C. B. Common Elm. i 

Folia recentia ad obſonia olerum modo uſurpantur. PE ; 


Folia adſtringentem & abſtergentem facultatem pre fe ferunt : his quan- 
doque recens vulnus glutinavit Galenus. Aqua aſperſa pedum tumori utilia. 

Ad capitis dolorem cx contuſione cum vulnere folia virentia coneiſa, dein : 
contrita applicentur. f 

Dæcoctum oflibus fractis, ſi fotus ati perfundatur, ea celerius obdutto | I 
callo ſolidat. | . 

Trita ex aceto ad Lepram efficaciter illiniuntur, & vulnera ytotinans s 

Cortex eſt magis amarus & adſtringens quam folia; promde corticem com- = 
manducatum vulneribus utiliſſimum putant multi, & magis quam folia vulnera 
glutinant, ſi, dum recens eſt, faſciæ modo circumvolvatur. 

Corticis, Radicumve decoctum, fotfis gratia perfuſum, eundem præſtat 
effectum quam folia in oſſibus fractis, & Cortex cum aceto, præſertim tunica 
interior, Lepram ſanat. 

Porro, Cortex in vino aut aqua frigida, Unciæ pondere potus, alvum pur 
gat, pituitam & aquas trahens. 

Rami quoque adſtringendi vim habent, & Caries lignorum, maxime quæ 
participant adſtrictionis ſimul & abſterſionis, vclut Ulmus, expurgat implet- 
que Ulcera humida. 


Porro, quum Ficis humor lacteus eſt, Ceraſis gummoſus, Ulmis ſali voſus, 
Humor, 


7 


be 
* 
is 
* 
1 
Mit 
1 
7 
4 1 
{os 
b) 
+ 
4 
. 
. 
14 
mere” 
14 
1 
vis 
4 
14 
13s 
a 


De > 


ih 
0 
77718 
= 
mn 


* 
[3 T.\ 
"IH 
92 
. Th 
2 
» 19 
Fg 
{ 
i 
is 
wor 


F 


— 


== 


nw 


$2] WA TjERIES M DIe A 


Humor, è medulla caſtrate arboris eſfluens, capillos reddit capiti illitus, dif- 
fluentesque continet. 


NOTE. Cortex mucilaginoſus eſt, dein adſtringens: infuſum cus pur- 
pureum fiebat, addito Vitriolo Martis, G infuſum fortius æque nigrum ac 
atramentum. 

Ruſtici decocto cjus viſcoſo utuntur ad ambuſtiones. Cataplasma è Corti. 
ce, vino incocto contuſo & calide applicato, uſus mirabilis eſſe dicitur con- 
tra ancurisma. Uſurpatur quoque Cortex in gargarismis. 

Contra dolorem iſchiadieum Cortex in aqua tam diu coqguerer, donec fere 
ſyrupi conſiſtentiam acquirat, addita dein Spiritus Vini 4 parte: foveatur lo- 
cus affectus hoc decocto aliquamdiu ad ignem, & ger brevi levamen ſentiet, 
authore Rato, 

Vis purgans, Cortici a veteribus tributa, confirmatur in Adi, Academia 
Cajares, in cxemplo uno vel altero efficaciz Decoeti in Hydrope horis me 
dicis & loco potus ordinarii per quatuor vel ſex ſeptimanas ſumpti, de 
aquæ eductæ ſunt, partim & quidem plerumque per Urinam, ſed & partha 
per Alvum. | 

Radicis cortex mucilaginoſus eſt, adſtringens, ſubacris & infuſum ejus 2 
ſ:]: Martis coloris fit Claretini diluti, & e vas 

Arbor plena eſt humoris glutinoſi balſamici, & præcipue decoctum radi- 
cum: hinc convenit omni hæmorrhagiæ, præſertim pulmoris & uteri. 

Cortex interior magnis laudibus effertur in morbis cutancis pervicacibus, 
impetiginoſis & Lepra Græcorum. Corticis recentis Ziv in Aquæ thiv ad 1b. 
cocti, doſi ibſs bis die, ad hunc ſcopum laudatur. London Medical: Transactions. 


C. UMBILICUS Veneris. Cotyledon major C. B. Wall Peny wort. 
Nayel wort. Kidney wort. 


Facultatis miſtæ eſt, nempe humide ſubfrigide & cujusdam obſcure 
fubaditringentis, & cam ea Jeviter amara, unde refrigerat, repercutit, ab- 
itergit & diſcutit; itaque phlegmonas eryſipelatodes, & eryſipelata phlegmo- 
node curat, ac trita cum polenta in ſtomachi ardoribus imponitur. Oculis 


medetur ſucco. 


Condylomata & hamorrhoidas mire curat & perniculos cum axungia. 
Ingreditur Ceratum utpote ſuceus refrigerans lumbis applicandum in ls, qui 
plurimum genitalis ſeminis colligunt & excernunt. 
Cum medulla Cervina calefacta & impoſita Cotyledon auxilio eſt in fi- 
ſtulis. 
Ad 


MATERIES M mw 


Ad dentium} dolorem proderit commanducare radicem. Radicis foliorum- 
ve ſuccus, cum vino circumlitus inſtillatusve, contecta genitalia nudat. 

Folia, cum radice comeſta, calculos comminuunt, urinas cient, & hydro- 
picis ex mulſo dantur. | 


NOTE. Folia fere inſipida ſunt, niſi aliquando ſubacida, ſubadſtringentia, 
amaricantia; caules adulti & ſummitates floriferæ acerbi ſunt ſaporis, ha- 
rumque ſuccus & Decoctum adſtringens eſt, amaricans, & uterque ſtatim ni- 
ger fit addito Vitriolo Martis. . 

Succus herbæ fere inſipidus, & pallide viridis, clarior fit & ſubruber addi- 
tis liquoribus acidis, contra flaveſcit & ſpiſſior fit a liquoribus alcalinis. A Sy- 
rupo Violarum non mutabatur. 

Uſu externo dolorem & inflammationem hemorrhoidum ſ:dat, interno 
ardorem urine tollit. ; 


C. URINA, Urine, 


Urina omnis calida eſt & acris, ſed debiliſſima inter animalium urinas eſt 
humana, exceptis ſuibus caſtratis. De priore hie priecipue agetur. | 

Extergendi vim habet, quod indicant fullones, qui ſordida veſtium ei cx» 
purgant atque extergunt. Hanc ejus vim cum medici conſpexiſſent, pſoras 


& lepras ea deterſerunt, perfuderuntque Ulcera, tum multa humiditate, tum 


ſordibus & impuritate ſcatentia, ac multo magis ubi putridum quippiam (I) 
obtinent; ſed & pudendis, ubi ſic afficiuntur, Urinam infundunt, & auribus 
pure fluentibus. | 

An & conſolidandi vim habet? namque Attritus pedum ex offenſione cu- 
rat, fi non fucrint inflammati. 


Capitis Ulcera manantia Urina Tauri efficaciter ſanat, item hominis vetus, 


ſi cyclaminum adjiciatur & ſulphur. 
Inter ocularia medicamenta locum habet, & Urinâ puerorum impubium 
foventur oculi, firmitatis cauſa, & illiniuntur ſole uſta cum ovi albumine. 
Decocta in æreo vaſe cum melle cicatrices, albugines & nubeculas exterit; 
E concedit Galenus, medicamentum optimum in Ulceribus rebellibus confici 
ex Urina pueri in mortario æreo, cum piilillo æreo circumacta, per plures 
dies, donec Urina craſſitudinem mellis acquirat: & ad albugines ac cicatri- 
ces veteres proſtat apnd ipſum hocce Collyrium, Re. Lauri baccarum trit. 


& 


() Experimentis nuper compertum eſt, Urinæ putreſcentis vapores non eſſe noxios, ut 


vapores ex animalibus putrefactis. 


Aa aa 


ee 


— 


S 5 qr Wc 
2 — - — — 


N — 2 —. 
ay - 2 — 

by = 

——— * - , 


8 


2 * 
2 


as £4 — 
2 
= 


2 
3 


22 


8 
Y 
] 
N 
* 


Pg —_ + r 
< . — — 

53 
K WE * 


N 


ria s ME DIe A 


& Gummi 9. s. permilce f. Collyrium, quod ex pueri impubis urina illi- 
nicndum. 

Veteri miſcetur einis oſtreorum adverſus eruptiones in corpore infantum 
& omnia manantia Ulcera. Ta exeſis, ambuſtis, ſedis vitiis, rhagadis & 
fcorpionum: ictibus ilinitur, & adverſus Echinorum —— Draconisque 
morſus in ſpongia lanis ve imponitur. 

De, uſu interno Urinæ hac habent Dioſcorides & Cons: ſuam cuigae 
bibere proderit contra Vipere morſus ac venena, incipientemque aquam in- 
terecutem: &, authore Dis/coride ac P. Agineta, Camelorum & Caprarum 
Urina alvum ſubducit, unde hydropicis (i) bibenda exhibetur. 


NOTE. Vaccina plerumque interne datur, odoris fœtidi, & inter 
evaporandum inſtar Moſchi, ſaporis ſalini, amari: humana quoque uſurpatur, 
que inter cvaporandum fœtet, ejusdem ſaporis ac vaccina, & deſtillata dat 
11quorem impidum, fetidum, nauſeoſum, nec acidum, nec alcalinum ; ial 
quoque inde nec acidus nec alcalinus, magis tamen affinis fali alcalino quam 
2cido, partim ſimilis ſali alcaleſcenti, juncto fali marino, partim ſali Am- 
moniaco, fed non perfecte conveniens ulli horum. 

Putreiacta tarde inſpiſſaca ad conſiſtentiam ſyrupi tenuis, & per aliquot 
ſeptimanas in loco ſrigido repofita, dat cryſtallos partim ſalis marini, partim 
peculiaris ſalis, fal microcosmicum ſeu ſal ſentiale Urine dicti, cui hoc ſin— 


gulare, quod ff admiſccatur ſubſtancus inflammabilibus, v. g. fuligini vel 


carboni ligneo, & in vaſe aperto ad ignitionem calefiat, flammulas inſtar ful- 


guris emittat, & in retorta deſtillatum det phoſphorum. 


Vaccine Cong. j dedit Extracti inſtar Moloſſes 3vj 3vij 2j, Humane 3vj 3j. 
Humana uſu externo, cum furfure decocta, potenter reſolvit & diſcatit. 


In puncturis apum & ve Pa rum applicatur ad præcavendam inflationem; in 


ſotu ſolamen dat podagricis, ac in lotionibus contra ſcabiem capitis aliizque 


malis cutancis prodeſt. 
In enematibus laxat & ant ifptica eſt. 
Utraque Urina a bs ad 15ij uſu interno purgat, & ſcape vomitionem ex» 


citat, & ea doſi, per aliquot ſeptimanas quotidie ſumpta, in cura Hydropis 
aliorumque morborum ctronicorum allis remediis non cedentium, feliciter 
ſuccefſit. Hircme fimilem fuiſſe aliquando ſucceſſum in Hydrope teſtun- 


tur Miſccllanta Curi oſa. 
C. UR- 


8 


— 


(1) Nouperis experimentis patet quoque tum urim m vaccinam, tum hawanam cathartici 
non _—_— vires pollidere. 


1 ATE AIES MEDIUMS 5x5 


C. URTICA. 

. Romana, ſeu mas cum globulis C. B. Urtica urens, pilulas ferens, pri- 
ma Dio/coridis ſemine lini C. B. Roman Nettle. 

2. Uriica urens maxima C. B. Common Jirmging Nettle. 

Frocidentes vuivas Fecens contactu retilire cogit, & Lethargici expergi- 
ſcuntur tactis cruribus magisque fronte. 

Priusquam exliecetur eiculenta eſt, & apud Celſum inter olera boni ſucci 
locum habet; & quidem incipiens naſci vere non ingrata, multis etiam reli- 
gioſus Cibus eſt ad pellendos tolius anni morbos. 

Succus gargarizatus Columellam, inflammatione turgentem, reprimit. Trita 
cum ſucco & naribus indita ſanguinem ſiſtit. In fluxionibus circum oculos in 
principlis prodeſt, ut alia ex adliringentium & repellentium genere, v. g. 
Sempervivum, Portulaca, &c. 

Ventrem modice fubuucit: flatuoſum quiddam habet unde flatus naſcun- 
tur dum concoquitur: hinc aſlata elixu nen elt, 4 alvum ciens Urls 
namque magis movens. 

In phlegn one interno ſatius eſt dia ſubducere Urtici quam Aloe, 
utpote inouice alyum dejiciente. 

Subtilium partiua elt & digerentls facultatis, adeo ut phymata & parories 
ſanet, tempcrature ſicch, nun tamen tantum habens caliditatis ut mordicet. 
Decocta cum ptiiana vitia thuracts Cxcreabilia facit. 

Illita canis morlibus addico tale medetur. | 

Ulcera in gang'@1am vergentia, muiigna ſordidaque item luxata, panos, 
tubercula, parotidas, furunculos & abiccilus ſanat. Lienoſis cum cerato 


imponitur. 
Semen, non ſecus atque ervum & e amara meatus purgat, & cum 


melle delinctum orthopneæ, lateri & pulmonum inflammationibus prodeſt, | 


excreatione pectus purgans & pus valenter educcns. 
Potum ex paſſo \ enerem ſtimulat & vulve ora pateſacit. 
Difficilem ventrem toſtum cibo emollit. Ad defluvia Capillorum ſemine oleo 


contrito continguntur loca. 


NOTE. Vis urens eſt in ſuperficie, alias caloris non niſi exigui par- 


ticeps eſt, immo tantum frigoris intus latere dicitur in urtica, ut herba con- 
zuſa, temporibus aut arteriis metacarpi appoſita, febris ardorem in corde 
extinguat. 

Spicule Urticarum ni D. Hook in Micrographia patent eſſe intus con- 
cava & fiſtuloſæ, mucronibus acutis, unde tactu levi cutem facile perfo- 
rant; ſingule autem folliculo venenoſo replete innaſcuntur, qui, ad ſpicula- 


rum contactum comprelins per earundem cava liquorem ſuum in cute 
A a aa 2 per- 


* 
170 
0 
0 
I 


Lr res OI iT EIS oe rr 


.S. 3 


IEEE . 
— 8 — 
2 Ss 


— A 
"He RIBS As... * ceo — * — ge ARISES <1 
8 5 — ä ras 
- 3 e * > r 8 
> 4 . — * 


OO 


. _—_ . . 5 4 — — 3 8 
e 


very 


— — 


r 
r 
— 


= 


* 
a 


I 


N 
3 


— . | . — — — — 
9 A 

- PEAS 2 = 

— — r 


i Eat 
pay 828 _= - — — 


3 Ar NES MEDICA 


perforatam vel carnem transfundit: Hæe applicatio, Urticatio dicta Vete- 
ribus, in uſu fuit in Lethargo, & nuperius in atrophia ac ſtupore Membri 
alicujus, & dolore iſchiadico. : 

Lulgaris Urtice Odor in locis, ubi copioſe naſcitur, quidam ſingularis eſt. 
Folia recentia inſipida, ſicca obſcure acria, ſubadſtringentia: Decoctum quo- 
que, diu in ore retentum, ſubadſtringens, & cum Vitriolo Martis coloris ma- 
gis fuſci fiebat: adeſt quoque aliquid glutinoſum. | 

Succus mucilaginoſus, ſubacris, ſubdulcis : cum liquoribus acidis & 
alcalinis predomidantis ſalis alcalini vel acidi indicia non exhibebat. 

Folia non rubeſaciunt Chartam ceruleam, Radices parum, que qualita- 
:zbus ſenſilibus foliis haud abſimiles, ſcil. ſaporis ſubdulcis, cum ſenſu ca- 
joris mediocris, nauſeoſi. 

Semen mucilaginoſum eſt, ſaporis OE, ſubacre in gutture & Emul- 
ſiones hinc fiunt. 

Folia contuſa naribus indita ſedant earum hæmorrhagias, & uſu interno, 
conſenſu omnium practicorum, in hæmoptoe & omnibus ſanguinis profluviis 
utilia ſunt, Dantur ab Zij ad Ziv. Valent etiam in dyſenteria & fluore albo, 
in fluxu hæmorrhoidali, aliis fruſtra adhibitis; quin & non tantum urinas, 
fed & menſes ciendi vim habere dicuntur. 

Romanæ folia & ſemen fere ſimilia ſunt vulgari, niſi quod ſemen prœdi- 
cetur tanquam magis pectorale & contra tuſſes præferendum. 


C. UA paſſæ majores. Uva paſſa major C. B. Raiſins of the Sun. 
Galenus omnis generis Uvas, que folts fervore flacceſcunt, nullo prorſus 
diſcrimine Pa/jas vocavit. | 
_ Uve paſſæ multe ſunt dulces, acerbe omnino paucæ, plarime vero ex 
dulci & auſtera qualitate ſunt miſtæ. Auſteræ ſtemachum roborant, & ven 
trem conſtipant. 

Dulcibus omnibus vis quædam ineſt contemperandi & detergendi, qui- 
dus duabus facultatibus exiguas mordicationes, que os ventriculi inſeſtant, 
chtundunt. Præſtant pinguiores, & que velati tenuem corticem habent. 

Eadem eſt ratio Uvarum paſſarum ad Uvas ac Caricarum ad Ficus; proin- | 
de Uvis calidiores ſunt & ſtomacho commodiores, magis nutriunt, minus 
autem alvum ſubducunt. Pingues & dulces nutriunt multum, auſtere & 
macræ parce. Porro, pingues ac dulces minus quam Carice alvum ſubducunt 
abſtergentque, verum ſtomacho commodiores ſunt: & ventris dejiciendi gratia 
affatim ingerere licet, quæ nullam acidam auſteramve qualitatem pre ſe ferunt. 

Eſitata earum caro prodeſt faucibus, tuſi, renibus ac veſicæ. Ad tuſſien- 
tes pingues & exacinatæ præœſtant. | 

Ad 


Ad interciſam vocem cum lini ſemine, nucleis pineis & avellanæ partibus 
egualibus, melle crudo exceptis, prodeſt. 

Ad dyspnoicos decoctum exacinatarum cum parte æquali fœnigræci, cya- 
thi menſura, cale facta dantur aſſidue, & juxta ſingulas irritationes, 

Aphthis nigrefactis exacinata & cum aniſo trita cum melle illinitur & eſtur 
cum nucleis contra Dyſenteriam, itemque, admiſta milii ac hordei farina & 
ovo, in ſartagine cum melle fricta ſumitur. | 

In pharmacis ad Hepaticos locum habent Uvæ paſſe, atque in liene & hepate 
tumentibus conducunt ſi ſint adſtringentes (non pingues:) cum in tantum 
adſtringentes ſint quantum opus habet viſcus affectum, & habent vim con- 
coctoriam crudorum humorum & coercendi malignos: ſativa enim conco- 
quendi ſimulque leniter adſtringendi & difcutiendi facultatem habet; ſylve- 
ſtris vero fortiter acris eſt, adeo ut pituitam trahat & vehementer extergat: 
hinc apud Dioſcoridem Uva paſſa proficere dicitur ad eliciendam è capite pi- 
tuitam in dentium dolore, tum per ſe, tum cum pipere commanducata. 

Teſtium inflammationes Uva paſſa, acritnonie cxpers, ſedat impoſita cum 
lomento fabarum & cumini aut coriandri farina. 

Epinyctidas, carbunculos, favos putreſcentiaque articulorum Ulcera az 
gangrenas, fine nucleis trita & cum ruta illita, ſanat. Mobiles ungues illi- 
ta celeriter extrahit. | | 


NOT. Uvz Saporis ſunt dulcis, ſubacidi, vinoſi, mucilaginoſi, & pihil 
aliud ſunt quam Muſtum quoddam concentratum ſeu phlegmatis exhalatione 
condenſatum. Dulcedinem ſuam impertiunt tum Aquæ tum Spiritui Vini. 

Unciz cubicæ 12 Uvarum, Malaga Raijin dictarum, a Marti 25 ad Apr. 
16 Aquæ infuſe, generabant Aeris Uncias 411. 

Calculi fragmentum ſolvebatur tepide digeſtum 3, 4ve dies in decacto. 
Sommatim, propter acidum vinoſum cum mucilagine & oleoſfis partibus 
copulatum temperant, leniunt, vias Jubricant, nonnihil incraſſant & abſtergunt, 
ſed Acini ob vim adſtrictoriam eximendi. | | 


Pectorales ſunt, tuiſim mitigant, ſputum movent, in raucedine ex lympha 


acri valent. Acrimoniam bilis hebetant, ardorem Urine mitigant : Alvum 
leniunt: refrigerant & fitim ſedant in febribus calidis. | | 

 Natritivze ſunt, & in Atrophia cum amygdalis dulcibus excoriatis valent: 
nutrimentum bonum ſuppeditant phthiſicis, hecticisque vaide utiles. Dicun- 


* 
* 


tur tamen frequenter com! dentes & gingivas ad putredinem disponere, 


Aaa a 3 | 2 


1 
j\ 
b 
f 
f 
1 


——— —— — 
— EO 


{ ' 


$53 MATERIES MEDICA. 
Z. 


D. ZEDOARTA. Zedoary. 


1. Zedoaria longa C. B. Zedoary. 

2. Zedoaria rotunda C. B. Kound Zedoary. 

3. Zerumbet Ottic. Garz. Zinziber latifolium ſylv. Herm. Cat. Hort. Lugd. 
Bat. Zerumbeth. 

Zedoaria veteribus Græcis incognita, etſi Recentiores, ab Arabibus edodt, 
eam ſuis medicamentorum compoſitionibus admiſceant, & Arabes aliquando 
confundunt cum Zerumber, aliquando diſtinguunt. 


NOTE. Odoris eſt fr2grantis, camphorati: deſtillatione dat Aquam aro- 
maticam cum oleo copioſo, quod, in India ex radice deſtillatæ, ſal volatiſe, Ni- 
vis aut Camphoræ forma, innatat: fuporis eſt aromatici inſtar Rorismarini, 

mari, calidi, acris, odoratior Zinzibere ey, ied minus acris. 

Infuſum aquoſum lapore ſubacri, amaro & camphorato gaudet; ſpirituoſum 
ſapore amaro & acri aquoſum ſupcrat, 04vre autem & ſapore camphorato 
multo inferius. 

Odorem Allii, Ceparum & Vini aufert, & contra Aeris peſtilentis contagia 
maſticatur. 

Decoctum in Aqua Heliotropium rabefacit, ſyrupum Violarum viridem reddit. 

Carminativum eſt inſigne, & conditur ſaccharo ac Zingiberi præfercur: po- 
tentiſſime flatus discutit, dolor ibus Colicis & Ventriculi flatulentis, ac ſuffo- 
cationi Uteri ſuccurrit, necnon doloribus poſt partum, in quem finein com- 
mendatur pulvis ejus cum pane butyro illito ſi comedatur, quo modo & luchio- 
rum fluxum promovet. Alvi tineas qualescunque enecat. 

Diaphoretica eſt, & Lienteriam ſiſtit, vomitiones reprimit; menſes cic 


N. ZIB ETH UM. Civet. 


Subſtantia eſt pinguis, unctuoſa, inflammabilis odoris in „ quanti- 
tate vel per ſe valde ingrati: ſed in par va quantitate aliisve ingredientibus 
permiſtum, fragrantiſſimi, v. g. cum Oleo Aniſi miſtum & Chirothecis illicum 
fragrantiſſimum odorem excitat, præſertim fi tantillum Moſchi additum fus- 
rit; ſaporis inſtar Butyri ſubrancidi, ſubacris, amaricantis. 

Multum Olei & ſalis volatilis continere dicitur. 

Solvitur Oleis tum expreſſis tum deſtillatis & Pinguedinibus animalibus: 
Cum Aqua non miſcetur mediante ſaccharo, ſed cum mucilaginibus triturando; 


nec ſolvitur in Spiritu Vini rectificato niſi digeſtione. 
Ster- 


MATERTIES MEM = 


Stercus humanum, mediante longa digeſtione, ad ſuaveolentiam redactum, 
Zibethum mentitur, 1deoque yocatur Zibethum Occidentale. 


Torminibus infantum, colice, ſuffocationi uteri umbilico applicatum mede- | 


tur, modo patientes illius odorem ferre poſſint. 
Maricos impotentes confortat, & in ſterilitate mulierum utile eſt. 
Summatim, anodynum eſt & locum habet inter Antiſpasmodica, ſedativa, 
& Reſolutiva: cardiacum eſt, vires reficit & facultates ſunt fere ut Moſchi. 
Olim medicamentum in morbis exanthematicis magnæ æſtimationis erat. 


N. ZINCUM, ſive Tutenag vel Spelter. | 

Hujus Minera eſt Lapis Calaminaris, ſed non ſola, verum quoque Zincum 
ferro Suſphurato Mineralizatum, Blend, Mock - Lead vel Black Jack dictum: 
Mallerii, Mineralogie. Ex Lapide Calaminari cum fluxibus vulgaribus nun- 
quam produci poteſt Zincum, ſed Margraaf in Mem. Acad. Berolinenſis exhi- 
butt proceſſum, quo Zincum extrahi poteſt ex Lapide Calaminari, ſublimationis 
cujusdam ſpecie, in retorta. | 

Zincum facile fanditur in igne, inflammabile flammi cæruteo- flava, & 
ex omnibus metallis hoe huic peculiare, ſcintilias magnas emittere in igae. 


In igne aperto dat Flores albos molles. Fumum emittit ſpiſſum pulmo- 


nibus noxium, allium redolentem, ſuſpicionem ingerentem mixture Arſenicalis. 

Sulphuris particeps eſſe indicat Odor Hepatis ſulphuris, excitatus ab admix- 
tura Olct Viirioll, | | : 

Solvicor ab omnibus Acidis, fortibus & debilibus, & inſtar Plumbi in A- 
ceto cum jag ore quoyue facciarino. 

Zinei flores en terne in ochlorum inflammatione, intertrigine, excoriationibus 
& fiſſuris p2pillirum profunt: Interne, præſertim Indici Flores, in Epilep3a, 
motibus convullivis, delirio fine febre adhibentur; a parva vero doſi a gr. j, 
vel ij incipiendum & ad Di, 3j imo ad 311] procedendum (&). 

Pompholyx & Nih adam, olim in officinis aſſervata, fuerunt Flores 
Zinci, ſed minus puri, in fornacibus collecti, ubi Zincum vel Minera «jus 


ſundebatur. 


Porro, Vitriolum album, vulgari impuro præferendum, præparari poteſt e 


Zinco puro in Acido vitriclico diluto, ſoluto & cryſtallizato. 


C. ZINZ IB LR. Zimpiberi & Zingiberi Plinii C. B. Ginger. 


Radix odoreta eff, ſapore piper imitatur, & piperis vires quadantenus 
nens & cum condimento aſumitur, ſtomachum corro- 


æmulatur, cibo Cony 
„ borans, 


—_—— 
— 


(K) Gaubius. Aaverſ. Yaris Argun. aliigue qui de hac matcrie nuperrime feripſerunt. 


2... ͤ EEE STA III TD ICT 


7% lt ] 
+0" 


rns MEDIC-A 


borars, coneoctionem adjuva ns, &, quum ducia per ſe nocent in obſtructione 


hepatis aut lienis, veruntamen ficus longe ante cibum exhibitæ cum thymo, 


pipere aut zinzibere juvaut. 

Efficax eſt ad ca, quæ pupillis caliginem -offendune. Antidotis qu0que, 
v. g. Iheriacæ adgitur. 

Excalfacit valenter, ſed non primo ſtatim occurſu velut piper, utpote mi- 
nus ſubtilium partium, ſed diutius perſeverat caliditas, quæ a Zinzibere aut 
Pipere longo profi iciſcitur, quam que ab albo aut nigro: proinde, quum par- 
ticulam den refrigeratam calfacere oportcat, hujusmodi calfacientia, gue 


plurimum temporis durant, adhibemus. 
Perro, Zinziber vim habet alvum leniter emolliendi. 


NOT. Saporis eſt valde acris, calidi, aliquantulum aromatici, ſubama- 
ri, minus acris quam Piper, ſed cjusdem fore virtutis. 

Recenter fullum vim habet laxandi alv um, quippe fi teneræ & adhue 
humide radices edantur, multo adhuc hamore in us exiſtente, alvum emol— 
Hunt, ut videmus in Iride, nam vetuſtiores ſiccant potius & alvum ſiſtunt. 

Per alembicum deſtillaaum, dat inſignem quantitatem olei eſſentialis, ar · 
doris & acrimoniæ inſignis, verum, authore Cartheuſer, long2 minus calidi 
quam Zedoarie ; hinc Z ;nziber Z26oarii Jonge temperatius deprehenditur, & 
operationem ſlam magis irritando & incidendo,. quam commovendo, in cor- 
pore excrcet, minus corpus calefaciens, quam putaret aliquis, ab <jus acri- 
monia & ſixitate: acrimonia enim ejus elt minus volatilis quam plerorum- 
| que a aliorum aromatam. 

Vires ſuas impertit integras ſpicitui Vini rectificato, & magna ex parte Aquæ. 
Caput ſero nimio obſeſſum & ſrigidum roborat, atque in omnibus capitis 


Doris, e ventriculo obortis, utpote Vertigine, gravitate capitis, & quando 


nebule oculis obycrfari videntur, multum opis præſtat. 

Flatus diſcatit. Urinam movet. Vencrem ſtimulat. Maſticata Radix ſalivam 
cUzit, & in paralyſi linguæ prodeſt; quin & uyliter inſtar Tabaci fumigatur, 
nimirum quia ſal & ſulphur non adeo abundant in eo, ae in Tabaco. 

Primarum viarum affectibus a frigore ſaccurrit, concoctionem juvat, & 
recens ab Indis habetur tanquam remedium præſtantiſſimum ad colicos dolo- 
res, cœliacam & hentcricam paſſtonem, diarrhœas diuturnas ex frigore natas, 
Jatus, ventrisque tormina & alia hujusmod!, 

Ad expugnandas varias chronicas @gritucines, aliis remediis ut falubre con- 
dimentum proſpero eventu adjungitur, ut in hydropicis moribus cache- 


ria, Hatulentia pituitoſa, catarrhis frigidis. 


Pag. 1 


TE 
N „ © 1 
MORBORUM er REMEDIORUM, 


Iuxta placita VETERUM 
GRACORUM, LATINORUM E ARABUM. 


1 


—_— 


A. 
ABSCESSUS. 


Narciſſus. 
Viscum, 


— i PECTORE. 


Tuſſilago. 
Urtica. 


ACH OREsS. 


Calx Viva. 
Fel. 
Fœnugræcum. 
Lilii rad. 
Ol. Ricini. 
Pompholyx. 


Sanguis Draconis vel Cin- 


nabaris Dioscoridis, 
Scilla. 


ACIDUM iN VEN- 


TRICULO, 


Nel. 
Mentha. | 


ACULEOS & INFIXA 
CORPORI EXTRA- 
HENTIA, 


Ariſtolochia. 
Cantharides. 
Cochlea terreſtris. 
Cyclamen. | 
Dictamnus creticus, 


ZACGCYLOPS. 


Juglans. 
Malva. 


ALOPECIA 


Adianthum. 

Aloe. 

Amygd. amare, 

Anemone. | 

Aſa ſœtida, ſilphium. 

Avellanæ Nuces, ſcil. ci- 
nis crematarum. 

Adeps anſerinus. 

Beta. 

Cepa. a 

Cochlea terreſtris. 

Cyclamen, 


Cynogloſſum. 

Cynosbati Spongiolæ ci- 
nis. 

Euphorbium. 

Eruca. 

Glaſtum. 

Juglans. 

Lilii rad. 

Maſtiche. 

Ricini Ol: 


ALVUM MOVEN. 


* 


Allium. 


Amygdaiz Amar: 
Aloe. 
Aqua Marina. 
Balanus Myrepſ: 
Beta. 
Betonica. 
Braſſica. 
Bryonia. | 
Butyrum copioſe ſump- 
tum. 
Cicer. 
Cochlea terreſtris, 
Crichmum, 
Cyclamen, 
Cyno- 


— — nega ege etna Wrong 


> INDEX MORBORUM er REMEDIORUM. 


Cynogloſſi fol. decoct. ex 
vino. 

Caricæ. 

Cnicus, v. Carthamus. 

Cepa. 

Cerafa matura dulc. 

Chamæpitys. 

Epithymum. 

Fel. 

Ficus recentes, 

Feœnu Græcum. 

G. Ammoniacum. 

Hordeum. 

Malva. 

Mala dulcia. 

Mala Auſtera in poſtre- 
mis Epulis. 

Manna. 

Nel. 

Melo. 

NMercurialis. 

Oleum Olivarum. 

Opopanax, | 

Polium. 

Polypodium. 

Porrum Coctum. 

Pfyllium. 

Pyrus Sylv. in poſtremis 
Epulis. 

Ricinus. 

Reſina Veter. ſeu The- 
reb. noſtra. 

Roſa Damascena. 

Sinapi. 

Styrax calamita. 

Sagapenum. 

92), | 

Scilla, 

Sombuci fol. 

Tamarindi. 

Thymus cum melle, poſca 
vel fate. | 

Vina dulcia. 


Urtica. 


Uve paſſe. 
Viola. 
Zingiber. 


AMBUSTA. 


Althea. 
Alumen. 
Androſæmum. 
Antimonium. 
Adeps Suillus. 
Atramentum librarium. 
Albumen Ovi. 
Bardana. 
Branca urſina. 
Cynogloſſi fol. 
Ebuli fol. 
Gallium luteum. 
G. Arabicum. 
Hordeum. 
Hypericum. 
Lactuca. 

Lilii rod. 
Narciſſus. 

Pini cort. 

Sal. 

Sambuci fol. 
Sanguis Draconis. 
Sedum majus. 
Stercus columb, 
Verbascum. 
Ulmi lachrymæ. 


ANGINA, UVULA 


RELAXATA, er 
FAUCIUM A- 
-SPERITAS. 


Acetum. 
Alumen. | 
Avellapæ putamen viride. 


Cydonia malus. 


Elaterium illitum cum O- 
leo vetere. 


Gallæ. 


G. Arabicum. | 

Lauri fol. decota pro 
gargariſm. in uvula re- 
laxata. R 


Lens. 


Lini Sem. 
Mel. 


Mentha. 


Millepedes. 


Morus. 


Myrrha. 
Pentaphylli fol. 
Piper. 
Stercus caninum, 
humanum, 
ovillum. 


Viola. 
ANI INFLAMMATIO. 


Ovum ejusque Vitellus. 


ANI PROLAPS Us, 


CONDYLOMA, 
RIMA, ERO- 
SIONES. 


Adeps Suillus. 
Cochlea terreſtris. 
Cydonia Malus. 


Galle 


Glycirrhiza. 

Leucoium luteum. 
Malva. 

Mentha. 

Myrtus. | 
Ovum ejusque Vitell as, 
Parietaria. 
Pentaphyllum, 


Rubus. | 
Ti:hy- 


JUXTA PLACITA VETERUM 9g 


Tichymali lac, ad condy- 
lomara illktu tollenda. 
Umbilicus Veneris. 


ANOREXI A vide 
NAUSEA. 


Capparis. 
Cydonia mal. 
Lactuca. 

Mala dulcia. 
Moſchus. 
Raphani ruſt. rad. 
Sal. 

Sinapios herba. 
Vinum. 


ANTISEPTIC A. 


Lauri fol. 
Mel. 

Pix liq. 
Sal. 
Scordium. 


AP HTH, vide 
ULCERA ORIs. 


Butyrum. 
Chamæmelum. 
Portulaca. 
Pyrus. : 
Rubus, & fruct. 
S 


APOPHLEGMA- 
TISMI, = 


Laureola. 
Piper. 
Pyrethrum. 
Raphani hort. rad. 
Sal. 


Sapo cum Succo Betæ. 
Sinapi. 


Staphyſagria. 
Thymus. 
Uva paſſa. 


APPETITUS DE- 


PRAVATUS, vide 
MALAC IA. 


APO PLEXIA, vide 
AiORBUS ATTONI- 
TUS. 
APUM EA VESPA. 
RUM PL AGE. 


Stercus bovinum. 


ARTERIÆE (TRA. 


CHEA) AS PE- 
RITAS. 


Gum. Ceraſorum. 


_ Hordeum, 


ARTHRITIS, vide 
_PODAGRA, 


_ ARTHRITICO- 


RUM TOPHL 
Caſeus. 


ARTICULORUM 
NODL. 


Galbanum. 
— DOLORES. 
Meliſſa. 


_ Meum. 


9a 2 


ASTHMA, 
DYSPNA A. 


ADSTRINGENTIA. 


Nux Moſchata. 
Pyrus. 
Rhus. 
Rubi cauliculi. 


vide 


ATTRAHE NTIA. 


Narciſſus. 
Viſcum. 


AURIUMSANIES, 
PURULENTIA 
ET FLUXIONES 

ad AURES. 


Fel. 

Hedera. 
Lapathum. 
Lumbrici. 
Nlaſtiche. 
Myrtus. 
Peucedanum. 
Pix liq. 
Polygonum. 
Pyrethrum. 


 Reſina Vet. ſeu Thereb. 


noſtra. 
Rhus. 
Sarcocolla. 


— SONITTUS, 


Aceti vapor. 

Beta, 

Cepa. 

Cucum. Sylv. rad. 
ſuccus, 


Synapi. 


ſol. & 


A U- 


4 INDEX MORBORUM zr REMEDIORUM. 


AURIUM DOLOR — — & SOR- 


Albumen Ovi. 

Amygd. amar. 

Aparine. 

Ariſtolochia. 

Beta. 

Cannabis fol. 

Crocus. 

Fel. 

Hyoſcyamus. 

Lauri bacce. 

Millepedes. 

Marrubium album, 

Opium. 

Oleum Balaninum. 
Ricini. 

Parietaria. 

Polygonum. 

Ruta. 

Sal. 

Spongia. 


— OBTURATIO, 


Arum. 


— SURDITAS, 


Aqua marina. 

Adeps anſer. cum ſucco 
cepæ. 

Braſſica. 

Bryonia. 

Cucum. Sylv. ſol. ſuccus, 

Lauri Bacce. 

Ol. Balaninum. 

Spongia. 

Styrax Calamita. 

Sulphuris Vapor. 

Salix. 


Mel. 
Mercurialis. 
Salvia. 


B. 
B UB O. 


Butyrum. 


0 
CACHEXIA. 


Betonica. 


Lapathum. 
Lapis Judaicus. 
Lithoſpermum. 
Lumbrici. 
Matricaria. 

Re ſina fricta. 
Ruſcus. 

Sium. 


Aerugo. 

Aſa ſœtida, Silphiam, 
Cantharides. 
Elleborus nig: 


_ Fermentum. 


G. Ammonlacum, 
Iris. 


Lilii albi rad. 
Lumbrici. 
Nigellæ Sem. 
Sal: | 
Stercus ovillum. 


Tittbymali Lac. 
CALORIS REME- 


DIA. 


Ficus recentes. 
Perſicæ mali ſr. maturus. 


Pruna. 
Tamarindi. 


c ANIS RABIDI 
MO RSUs. 


Bitumen. 


Cardiaca. 
Cynogloſſum. 
Cynosbati rad: 
Ebuli fol: 
Elleborus alb. 
Lapathum. 
Marrub. nigrum. 


CAPITIS DOLOR. 


Aqua marina, 
Anagallis. 


Anethum. 


Aniſi Sem. ſuſſitus. 


. Apli Veterum Sem. 


Ws,” ; 

Lactuca. 

Nigellæ Sem. 
Naſturtium. 

Ol. Omphacinum. 
Ol. frigidum. 
Oeſypus. 
Opium. 
Polygonum. 

| . Por- 


Portulaca. 
Pſyllium. 
Peucedanum. 

Roſa Veterum. 
Ruſcus. 
Scammonium. 
Sedum majus. 
Sinap it. | 
Stercus Columb. 
Vinum. 


Braſſica. 
Caſtoreum. 
Chamamelum, 
Colocynchis, 

- FRIGIDUS&es 

FRIGORE, 

Euphorbium. 
Macis. 
Millepedes. 


Moſchus. 
Opobalſamum. 


Cupreſſus. 
- DIUTURNUS. 
Cucum. Sylv. rad. 
Elleb. alb. 
Elaterium. 

— er FE BRE. 


CLamemelum, 


JUXTA PLACITA VETERUM. 


CARBUNCULUS. 


Betonica. - 
Coryandrum, 
Cupreſlus. 
Juglans. 
Lens. 
Lupinus. 


CARBUNCULO- 
RUM CRUSTE. 


Sabina, 


CARCINOMA. 


Betonica. 
Braſſica. 
Caricæ. | 
Dracontium. 
Eryſi mum. 


Galiopſis. 


CAR DIACA AF. 
FECTIO. 


Vinum in mamma læva. 


CARDIALGIA vel 
STOMACHI AR» 
DO R. 


Nardus Indica. 
Pyrus. 


CAT ARRH US. 


Ambra Gryſea, 


Avellanæ fr, vel Nux pon - 
tica. 
Albumen Odi. 


Bolus Armena. 


Dracontium. 


A 3 


Eryſimum. 

Galanga. 

Grana Cnidia. 

G. Tragacantha. 

Hyoſcyamus. 

Jujubæ. 

Lauri baccæ. 

Meum. 

Nigellæ Sem. 

Panis. 

Papav. alb. capitum & 
fol. decoctum. 

Pulegium. 

Styrax Calam. 


CAUSTICA. 


Ranunculus. | 
Sapo cum calce viva. 
Sinapi. | 
Tithymali Lac, 
Chalcanthum. 


CHOLERA. 


Aq. marina, 


 Berberis fr. 


Cydonia malus. 
Ferrum. 
Mentha. 
Myrobalani. 
Polygonum. 


COCTIO LSA. 


Betonica. 
Carum. 
Cydonia malus. 
Hyſſopus. | 
Juniperi baceæ. 
Liguſtici ſeu Sezeleos 
Sem. | 


Nux Moſchata. 


ps, - e 2 — r P —— 2 > . 
= _ == 7 OR TORS png 4 f 2 3 E 8 = | k — oe. — — - oy 8 2 — . 
JANES — 5 na N 2 — , N 1 3 ra 4 > x * 


1 


— a 
we > * 
0 no om FLA 
r — 
* r 


— = * * — TE DOIN EINE ATTN - 4 4 — a <a * = 
a” IS — , J it + hr ac, 3 * 3 * m_ IS 5 
< S ca "= 
Gs — If 


„ 
7 
* FS 
. 
. 
74 
. 
= 
ix 
tp 
bs 
19 
+6 
of 
. 
YL 

2 
a1 
a 
«/ 

0 

16 

i 
F 
5% 


6 INDEX MORBORUM Er 


COLIACUS MOR- 
BUS. 


Aſa ſetida, 
Betonica, 


Ditumen. 


Caſeus. 

Cornu cervi. 
Cydonia Malus. 
Eryſimum. 
Faba. 
Ferrum. 

Galle. 
Hyacinthus: 
Lens. 

Mentha. 
Morus. 

Myrtus. 
Nymphea alba, 
Oxylapathi Sem. 
Opium, 


Oe um. 


Papav. alb. cap, & fol. 
decoctum. 

Rha. 

Rhus. 

Siliqua edulis, 


COLICUS DOLOR. 


Allium. 
Caſtoreum. 
Colocynthis. 
Crocus. 
Eryngium. 
Galanga. 

Iris. | 
Liguſtici ſeu ſeſel. Sem. 
Mentha. 
Milium. 
Porrum Coctum. 
Ruta. 

Sal. 


Serum Ovinum. 
Staphiſagtiæ ſem, 
Thymus, 


COMITIALIS MOR- 


BUS, vel EPILEP- 
SIA. 


Ariſtolochia. 


Aſa fætida. 
Betonica. 
Braſſica. 
Bryonia, 
Cardamomum. 
Caſtoreum. 
Colocynthis. 
Elleborus albus. 
niger. 
Eryngium. 
G. Ammoniaeum. 
Galbanum. 
Grana Cnidia. 
Hyſſopus. 
Oeſypus. 
Pentaphylli ol. 
Peucedanum. 
Sagapenum. 
Sinapi. 
Thymus. 


co N TUS A, vide 
SUGILLATA. 
CONVULSA, CON. 


VULSIO xr MORBUS 
CONVULSIVUS.. 


Betonica. 


Branca Urſina, 


Caſtoreum. 
Elleborus alb. 
Epithymum, 
Ileum Calidum. 


REMEDIORUM 


Peucedanum. 
Pœoniæ rad. 
Pulegium. 


CRAPULA. 
Petonica. 


CUTIS VITIA. vile 


PORRIGO, PRURIGO, 
PSORA & SCABIES, 
quibus addantur ,. 


Cardiaca. 

Cochleę terr. uſtæ. 
Cucum. ſylv. rad. 
Dracontium. 

Faba. 


_ Glaſtum, 


Lupinus. 

Lilii albi rad. 
Narciſſus. 
Nymphæa alba. 
Os Sepiz, 
Piper. 


-Rubia Tinctorum. 


— ALPRI. 


Nymphæa albe? 


— MACUL/, 


Polygonatum. 


— MACULZ a S. 


Linum. 


— IMPETIGO. 


Naſturtium. | 
| Par!- 


Parietaria, 

Pix liq. 
Pentaphylli fol. 
Rha. 


Tithymali Lac. 


— INTER TRIGO. 


Amygdalæ amar. 
Braſſica. 
Coriandrum. 
Ichtyocolla. 


Lauri baccæ. 


Mortus. 
Stercus Ovillum. 
Viſcum. 


- LENTIGO& LEN. 
IS. 


Faba. 

Iris. 

Naſturtium. 
Nigellæ ſem. 
Nitrum. 

Os Sepiæ. 
Raphani hort. rad, 
Sium. | 


ww LICHEN, 


Aq. marina. 
Panis. 

Rubia TinR, 

Rha. 

Sal. 

Stercus Caprinum. 
Tritici Oleum. 
Ulmi Lachrymæ. 


JUXTA PLACITA VETERUM. 


"pi FURFUR ES CA. 
| PITIS, 


Scilla. 
— LEPRA. 


Furfur. 
Sinapi. 


Sulphur. 


— PAPULE. 


Sang. Drac. vel Cinnab. 


Dioſc. 
- PANUS, 
Fæx Vini. 


Scammonii rad. & Succus. 
Stercus bovinum. 


D. 


DEBILITAS 4 74- 
LETUDINE: 


Dactyli. 


DELIRIUM. 


Papaveris albi capita. 


' DENTIUM O. 


LOR. 


Nigelle Sera. 
Opopanax, 
Pentaphylli rad, 
Pyrethrum. 
Staphiſagriæ herbs. 


Sal. 

Tamariſci fol. 
Titbymali Lac. 
Umbilici Veneris rad. 
Uvæ paſſe. 

Vinca pervinca. 
Verbasci rad: 


— PF ACILL ATIO, MO- 
BILITAS& LAX. 
TAS. 


Balauſtia. 
Cornu Cervi. 
Enula camp. 
Granathi cort. 


Lapathum. 


— LAPSUS 


Oeſypus. 
Oleum Omphacinum. 


Sal. 


ws. ZEROSIO. 
Sal. 


DENTIFRICIA & 
DENTES DEAL- 
BANTIA. 

Os ſepiæ. 
Oſtreorum teſtæ uſtæ. 
Sinapi. 


DIARRH A. 


Amylum. 
Althea. 
Balauſtia. 
Berberis fr. 
Bolus Armena. 


Branca Urſina. 


Brafit- 


$ INDEX MORBORUM ET 'REMEDIOR UM. 


Braſſica bis cocta. 
Caſtancæ nuces, 
Corna. 

Caſeus. 

Ceraſa immatura. 
Cupreſſus. 
Cydonia malus. 
Dactyli. 

Fæx Vini. 

Fabæ cort. 
Ferrum. 
Hyacinthus. 
Hyperici ſem. 
Lapathum. 

Mala auſtera. 
Milium. 

NMlacis. 

Mespilus. 
Myrobalani. 
Nardus Indica. 
Nymphxa alba. 
Oryza. 

Ovum. 

Pyrus. 

Panis vetus & nauticus. 
Peoniæ rad. 

Papav. alb. cap. & fol. 
decoctum. 
Perſicæ mali fr. immat. 

Pini cort. 

Phyllitis. 

Polygonum. 

Populi nigræ Gemmæ. 

Porrum. f 

Pruni ſylv. fr. 

Palme fr. involucrum & 
calix. | 

Roſa, | 

Rubia Tin. 

Rubi fr. immat. 

Santalum rubr. 

Sedum maj. 

Sorbi fr. 


Spongia. 

Stercus caninum. 
Succinum. 
Vinca pervinca, 
Vitellus Ovi. 


DISCUTIENTIA. 


Ficus recentes. 
Fænugræcum. 
Furfur. 

Lauri baccæ. 
Mentha. 

Pix arida. 
Raphani hort. rad. 
Sal. 

Stercus. 

Styrax calamita. 
Sulphuris vapor. 
Viſcum. 


DIURETICA. 


Acoti rad. 


Adianthum, 

Aloe. 

Amygdalæ amar: & dulc: 

Artemiſia. 

Alkekengi. 

Allium. 

Ammeos ſem. 

Anagallis. 

Anethi ſem. & fol. 

Aniſi ſem. 

Apii veterum ſeu Petro- 
ſelini vulg. fol. ſem. 
& rad. 

Ariſtolochia, 

Arum. 

Aſa ſætida. 

Aſarum. 

Bardana. 

Bryonia. 


Beta. 


- Retonica. 


Branca urſina, 
Calamincha. 
Cantharides. 


Cardamine. 


Cardamomum. 
Carum. 

Caſſia veterum. 
Cepa. 
Chamedrys, 
Cicer. 


_ Coſtus, 


Eruca. 
Eryngium. 
Ficus recent. & Caricæ. 
Feniculum. 
Fumaria. 
Graminis rad. 
Hedera. 
Hyacinthus, 
Iris, 
Juniperi baccæ. 
Labdanum. 
Lichoſpermum. 
Lumbrici. 
Liguſtici ſeu Seſel. rad. 
Marrubium album. 
Meum. 
Nardus Celtica. 
Indica. 
Nigellæ ſem. 
Nux Moſchata. 
Naſturtium. 


Opopanax. 


Polium. 

Porrum. 
Pulegium. 
Petroſelini Maced. 
Piper. 

Polygonum. 
Raphani hort. rad. 


Rapum. | 
Rubia 


ſem. 


JUXTA-PLACITA-VETERUM:; „ 


Rubia Tinct. e 
Ruſcus. : f ; 


Ruta. 
Reſina vet. Therebinth. 


noſtra. 
Scordium. 
Succinum, 
Sium, 
Sabina, 
Salvia. 
Sinapi. 
 Scheananthus. 
Scilla. | 
Siliqua edulis. 
Thymus. 


Un bilici Veneris fol. cum 


radice. 
Va leriana. 
Vinum. 


DOLOR ARTICU. 


LORUM. 


Cardamomum, 
Caſtoreum. 
Chamęæpitys. 
Colocynthis. 
Coſtus. 
Galbanum. 
G. Ammoniacnm, 
Narciſſus. 
Parietatia. 
Pſyllium. 

Pulegium. 
Ruta. 


— DIUTURNUS. 
Sinapi. 
— HYPOCHONDRII 


Abſinthium uſu externo. 


Abrotonum. 

Althen. 

Androſemum. 

Ala ſætida, ee 

Afari rad. | 

Bardana. 

Betonica. 

Cardamamum. 

Caſtoreum. 

Chamæpitys. 

Colocynthis. 

Coſtus. 

Cucum. Sylv. rad. ſuc- 
cus 

Elleborus alb. 


Enula campana. 


Erigeron. 
Eryfimum. 
Euphorbium. 
Galbanum. 

G Ammoniacum. 
Hypcrici ſem. 


 ITberis. 


Iris. 


Dauci baccz ut u externo. 


Meum. 

Naſturtium. 

Peucedanum. 

Pentaphylli rad. 

Pulegium. 

Raphani ruſt. rad. 

Rubia Tinct. 

Rha. 

Ruta. 

Stercus bovirum. 
Columbinum. 

S'gchas Arabica. 

Sal. 

Sinapi. 

Scammonii rad: 


Thlapfi. 
B 


—LATER UM & 
LUMEORUM IN. 
VETERA1US, 


Furfur. | 
Reſina Vetorum, 
Stercus columb. 
Sulphur, 
Valeriana, 


— NERVORUM, 


Erigeron. 
Lumorici. 

Oleum calidum, 
Opopanax. 

Sinapi. 52 
Stæchas Arabica, 
Sulphuris vapor. 
Sal. 5 
Thymus. 


—- PESICZE & RR 
NUM. © 


Galanga. 
Glycyrrhiza. 
Pe ucedauum. 


DURITIES, VaRy 
& aN 


Abrotonum. 


Acetum. 
Cepa. 
Cera. 
Carice. 

Ol. Kicini. 


DURITIES MAMMA- 
RU N. | 


Chamepitys, 5 
Cupres- 


. 


— —— — Ne II 


. a af S=/2 
- - PR * 


> ages 


N — — - 
== 8 . IT * a 
: 1 it => tk 3 Ah 22 > — 2 13 n — 
* 2 2 — * how : x +, Ge 5p — * r er 2 
5 r — * - — ere 0 . _ 7 „ r 
* 8 2 <a * — Fs — * 2 
6 - . : no r 88383 
2 by ” rr 2 . 


þ + 


2 


PETS 


r 


8 
3 


* 
x * 
** 4 hs 2 
GEES. SIGH — - 
» 0 r 


3 


= 2 
22 2 
rr $4.44 Up EIT 


FEES —— > f ' 
n — — * 
a 3 3 a b F: 
c EG EE eds Cr I; 


— 
tr 


— * 
: 


9232 . 


r 


n 


fo INDEX MORBORUM | 2 rn pron nt 


jupreſſus. 
Elleborus nig: 
Eryſimum 
Ficus recentes. 
. 
Galiopſis. 
Iris. 
Medulla. 
Nlacis. 
Pentaphylli rad. 
Perſicaria. * 
Pix liq. 
Sapo. 
Stercus bovinum. 

caninum. 


DVSENTE RITA 
oh be e er 


Agtimonia. 
Alcæa. 
Aloe. 
Althæa. ed. 
Alumen. 


Anethum.. 


Dalauſtia. 
Beta. 


Betonica. 


Birumen.. 


-Bolus Armenaz 


Butyrum. 
Nraſſica. 
Calamintha. 


Caſeus. 


Cepa. 

Cera. 
Conyza. 
Corallium. 
Cornu Cervi. 
Cra. 
Cupreſſus: — 1 


Cydonia malus; 


Cynosbati Suecu 


& 


Cardamomum. 
Cymini Sem. 
Dactyli. 


 Flatine, 


Equiſetum. 
Eryngium. 
Elleborus alb. 
Erigeron. 
Eryſimum. 


Faba cum cortice. 


Ferrum. 
Fænugæcum. 
Galle. 8 
Granati cort. 
Gentiana. 
Graminis rad. 
Hypociſtis. 
Iris. 

Juniperi baccæ: 
Lens. 

Lyſi machia. 
IMlacis. 
Medulla. 
NMeum. 

Nlalva. 

NIeliſſa. 
Nespilus:. 
NMorus. 
Nympbeæa alba: 
Oxylapathi Sem. 


Ovum. 


Pini cort. 
Portulaca. 


Pentaphylli rad! 


Phyllitis. 
Pruni ſylv. fr. 
Rhabarbarum. 
Rha. | 
Rubia Tinct. 
Rubi caulicul. 


ſruct. immat. 


Ruta. 


RKhus. 


Sium. | 
Sedum majus. 
Salvia. 
Scordium. 
Siliqua edulis. 
Stercus caninum. 


Styrax calamita.. - 


Vitellus Ovi. 
Vinca pervinca.. 


DYSPNZA. 


Adianthum. 


Allium. 


Aniſi ſem. 
Ariſtolochia- 
Aſa feœtida. 
Betonica. 
Bitumen. 
Bolus armcna. 


: Botrys. 


Bryonia.. 
Calamintha;. 
Colocynthis:. 
Cupreſſus. 
Cy mini ſem. 
Dracontium. 
Envla campanav 
Epichymum. 
Fenugiecum; 
G. Juniperi. 
Ammoniacum- 
Hyſſopus. 


Marricaria. 


NIillepedæ. 
Miſtiche. 
Naſturtium. 
Nigellæ ſem. 
Opobalſamum;. 
Peucedanum.. 
Pix liq; 

Ruta. | 
Sebellen;. 


UNT TARA PLACGITAZVETE RUM. «x 
EPHIALTES:, vide Parietaria. 


Sinapi. 


Thymus 
Tuſſilagee. 


Ur cicæ ſem. _ 
Ve Am | } [ AE Bhs 
DYSURIA & STRAN- 


Cochlea Terreſtris, 
Corallium. 
Crithmum. 
Cupreſlus, 
'Cyperus. 
Pauci Cretici ſem. 
Dictamnus Creticus, 
Dracontium. 
Eryngium. 
Fumaria. 

Graminis rad. 
Meum. | 
Pencedanum. 
Trichomanis. 


E. ; | 
EMETICA. 


Afari rad. 

Balanus myrepſica. 

Chalcanthum. 
Elleborus albus. 
Eruca. 

Lauteola. 

Narciſſus. 

Raphani hort. rad. 

rult. rad. 

Sinapi. 6 

Staphyſagriæ 1 
Thlaspios rad. 


nm 
ERRIHINA. 


Anemone. 
Braſſicæ ſuccus. me 
» Cardamomum, - 
Cepa. 
Cyclamen. 
Chalcanthum. 
Elleborus albus. 
Hedera, | 
Iris, 
Laureola. 
Marrubium album. 


_ Mercurialis. 


Piper, 

Ptarmica. 

Pyrethrum. 

Sapo cum Succo Betæ. 
Sinapi. 


ERYSIPELAS, 


Acacia. 
Acetum. 
Althæa. 
Albumen Ovi. 
Beta. 
Braſſica. 
Cicuta. 
Coriandrum. 
Cupreſſus. 
Lactuca. 
Lumhrici. 
Wialva. 
NIitricaria. 
Mentha. 
Moyrtus. 
Oeſypus. 
Opium. 
Papaveris albi calyces 
B 2- 


Pentaphylli rad. 
Polygonum, 
Pompholyx. 
Portulaca. 
Pſyllium. 

Roſa Veterum. 
Rubi idæi flor, 
Sal, 

Sedum Majus. 
Spongia. 


EXCRESCENTIA. 


Aſa faetida, filphium, 
Corallium. 
Gallæ. 


Oſtreorum teſtæ Uſtæ. 


2 ULCERIIBU&S 


Chalcanthum. 
Plumbum elotum. 


ws in OCULIS, 


Os ſepiæ. 
Sal. 
Scordium. N 


EXPECTORANTIA. 


Amygdalz, 
Anil ſem, 
Avena. 

Arum. 

Allium. 
Butyrum. 
Cepa. £84, 
Enula campana. 
Eryſimum. 
Faba. 
Hy- 


12 INDEX MORBORUM | 
| | ao INTERMITTENS. 


opus 

__: 
Lepidium. 
Mel. 
Marrubium alb. 
Porrum. 
Pulegium. 

Ra pum. 
Reſina Vet. 
Sagapenum. 
Scilla. 

Sinapi herba. 
Urcica ejusque ſemen. 


FEBRIS ARDENS. 


Dactyli. 
Hordeura, 
Jujuſæ. 
Papaver. 
Portulaca. 
Plyllium. 
— EPI EME RA. 
Vinum. 
— BILIOS$ A. 
Roſa Damascena. 
— TERTRAN 4; 
Oleum Olivarum.. 
— HEC TIC A. 


Oleum Oliyarum.. 


Chamæmelum. 
Chamædrys. 
Conyza. 
Hypericum. 


Pentaphylli fol. 
Rhabarbarum. 8 


Rha. 

Ruta. 
Sagopenum. 
Sinapi. 
Verbena, 


— ALGIDA ve 


ESA LOS. 


Hyoscyamus. 


Hyperici ſem. 


2 CHRONICA 


Agrimonia. 


FEBRIUM FRIGUS. 


Iris. 


Nitrum. 
Opopanax. 
Piper. 
Polygonum. 
Sagapenum. 
Thlaspi. 


FISTUL A... 


Al iſtolochia. 

Bra ſſica. 
Dracontium. 
Dypſaci rad. 
Elleborus niger. 
Iris. | 


Millefolium 


r REMEDI ORUM. 


Pentaphylli fol. 
Stercus Ovillum. 
Verbasci rad. 


FISTULARUM 
CALLY 


Tichymali Lae. 
FLATUS & INFLATE- 


' ONES VENTRIS 


& COLL 


Abſinthium. 
Allium. 
Ammrmeos ſem. 


 Amygda's am. 


Anethum, 

Aniſi ſem. 

Apii veter. ſem. 
Braflica. 
Cardamomum.. 
Carom, —- 
Caſtoreum. 
Chamemelum. , 


— RUCIUS ACID 


Coriandrum. 

Cymini fem, 

Elleb. alb. 

Enula camp. 

Epithymum. 

Eryngium. 

Fæniculum. : 

Galanga, 7: 

Hyſſopus. 

Iris. 

Juniperi baccæ. 

Labdanum. 

Lipuſtici ſea Seſeleos 
ſem: & rad. 


Me um. | 
Nlo- 


"JUXTAX'P'EA@ITA:VETERUM x3 


Moſchus. 
Macis. 
Nardus Indica. 
Nigellæ ſem. 
Nux Moſchata. 
Petroſ. Maced. ſem. 
Peucedanum. 
Piper. 
Porrum. 

Ruta. 


FLATULENTUS 
TUMOR. 


Alumen. 
Cymini ſem. 
Iris. 


FLUOR ALBUS & 


MENSIUM FLUXUS. 


Fzx Vini. 
Hypericum. 
Ovum. 
Pœoniæ ſem. 
Polygonum. 
Portulaca. 
Nh. 
Roſa Veterum. 
Sedum majus. 
Spongia. 
uſta. 

Stercus caprinum. 
Salvia. | 
Tamarisci ſol. 


FRIGUS. RIGOR. 


Abrotonum, ex oleo illi- 
Allium. 

Ariſtolochia. 

Aſa icer, ſilphium. 


Balſamum ſeu opobalſ. 


inunctum. 
Calamintha. 
Conyza, 


. Coſtus, 


Hedera. 
Iris. 


— MEMBREI 


| Oleum Calidum. 


FURUNCULL 


Caricæ. 
Faba. 
Furfur. 
Fermentum. 
Galbanum, 


Sal. 


Sapo. 


Stercus Ovillum. 
buerorum. 

Triticum manſum. 

Urtica. | 


| G. 
GANGLIA. 


Lumbrici. 
Plumbi Lamina- 


GANGRANA.. 


Aſa feet. . 

Cicer. 

Galiopſis. 

Iris. 

Juglans. 

Lupinus. | 

Peiroſelin herba. 
33 


— GANGRA NE 


Panis. 
GAR GARIS MA. 


Mespilus. | 
Pencaphylli fol. & rad. 


. Sorbi fr. 


GIN GIVX LAX ZE 
& CORROSA. 


Alumen. 
Balauſtia. 
Cornu Cervi. 
Gallæ. 
Granati Cort. 
Maſtiche. 
Pyrus. 
Pompholyx. 
Rubus. 


Sal. 


— FLUXIONES ad 
GINGILYVAS. 


Staphyſagriæ herba. 


GRACILITAS, vide 
MACIES. 


II. 
HAMORRHAGIA 
& HA MOPT G. 


Acetum potu vel inſeſſu. 
Adianthum. 
Aloe. 


Adro- 


— 
; TRY 


. — 
5 . 3 5 
— * a — 
— 


r 
. 


be] 
7 
»* 
; 
165 
"i 
w ' 
*. 
.t 
{By 
_ 8 
' 
n 
x1 Le. 
A+! 
fl 
n 
1 1 
11 
AT 
1 
Lea 
* 
=” 
7 
47 
*%% 
4 Fi 
th ov 
i 
*% 
1 
$528 
. 
E 
 £ 
iv; 
* 
0 * 
* yy 
* 
5 
n 
At 
1 
55 
mi 
*RE 
4 
« 3 
l * 
i v8 
45% 
{If 
$ + 
"4 
4 
? 
| «3 
N 
1 4 
8 
* +4 
4 ins 2 
NIX 
* 
775 : 
2 * 
* 
Ut 
2 
34 
4.1 1 
; 
IK 
*7Y 
Jt 
* 
4B 
*> . 
* 7 
5 
. 
. ; 
br . 
« 
| = 
þ - 
* © . 
48 
a» 
Tu * 
Rs 
wn 
F $1 
N * 
+19 £2 
£ "3. 
iP 
* 
. 
3. 
$ * 
By. 
+ 
41 4 
1 
2. 
. 
PLS 
. 
1 
5 5 
* 
ir 
* 
its 
a1 23 
FF 
* 
bs 
5 
5 
3s 
$/ 
. 
1 


A 


 Androſemum, 


Aparine. 


Albumen ovi. 


Amylum. 
Balaultia. 
Beeonica. 
Bitumen. 

Bolus armena, 
Bulooc:itanum; 


Caſtancæ nuces. 
Cochlea terreſtris. 
Coonfolida major, 


Corallium. 
Chalcanthum. 
Cornu cervi. 
Cupreſſus. 
Cydonia malus. 


Cynosbati ſuccus. 


Dactyli. 
Equiſecum, 
Erigeron. 
Faba. 


Ferrum. 
Gallium luteum. 


Glaſtum. 
Glycyrrhiza. 
Granati cort. 
G. Arabicum. 
Juniperi. | 
Hypericum. 


Ilypociſtis. 


IL. yſimachia. 
Mentha. 
Nlespilus. 
Milleſolium. 
Nlaſtiche. 
Nympheæa alba. 


Opium. 
Ovi teſtæ uſtæ. 


O':ibanum. 


Polygonum. 


Portulaca. 
Pini Cortex. 


Perch mali ſol. 


Pini nuclei. 
Polium. 
Polygonum. 
Portulaca. 
Ruta. 

R: ſina ſticta. 
Rhus. 

Roſa veterum, 


Rubus & ejus cauliculi. 


Rubi fruR, immat. 


Spongia. 


Alta. 
Sevum ovinum. > 
Sang. Drac. v. Cinnab. 
Diosc. 
S:ercus equinum, 
alininum. 
Salix. 
Salvia. 
Tritici farina. 


Urtica. 


HAMORRHOIDES 
APERIENTIA.. 


Cept. 
Cyclamen. 


ILEMORRHOIDUM 
FLUXUS. 


Ferrum. 
Rhus. 


Umbilicus Veneris. 


HEPATIS OPPIL A. 
TI o, vide ICTERUS. 


Amie, i! 
Aſa fœtida, fi pam. | 
Afari. rad. | Y 
Balanus myrepſica. 


12 INDEX MORBORUM r. REMEDI ORUM. 


Detonica. 5 ; Pet ws 


Cappafidis fre 
Epithymum. - 
Fumaria. 1 i577 
Gentiana - Je 1 
Piper: 2 
Rhabarbarunmn. 
Satureia cum ſicubus. 


Thymus cum ficubus. 


HERNIA. 


Balanſtia. * * 
Cupreſlus. 
Granac. cort. 
Pentaphylli fol. 
Piyllium. 


HERPES. 


Acacia. 

Acetum, 

Braſſica. 
Chelidonium majus. 
Lini ſem. 


Minium. 

Penthaphylli fol. 

Rubus. 

HIRUDINES Hav. 
| 8 1 . 

Acetum. 

Allium. 


HoRDEOL UNT, vide 
Oi 


HYDROPI o BfA. vide 
CANIS RABLDI 
AORSUS © 


"FD OGHIUS LA 01 TA VET E RUM. 


HYDROP'S.” 

Allium. 

Aſa ſœtida. 

Aqua marina. 9 

Aſari rad. „ 

ne, = 

Cantharides. 

Cicet. 

Cochlea terreſtris. 

Cucum. ſylv. rad. ſuceus. 

Cyperus. 

Ebulau rad. 

Elleborus albus. 
niger. 

Grana Cnidea. 

Kali. 

Mezereon. 

Nitrum. 

Polium. 

Rhabarbarum. 

Ruta. 

Sapo. 

Scilla. 

Sinap l. 

Tirhymalus. 

Tritici acervus. 

Umbilici Ven, fol. cum 

1 

Urina. 

Vinca pervinca. 


* 
Aware. 1 


as. 56, 
= mow =» Cy 2 


ICTERUS. 


Calamintha. 
Chawæmelum. 
Chamepitys.. 
Colocynthis. 
Conyza _ . 


Cornu Cervl. 
Crithmum. ON 
Cyclamen. 
Chelidonium maj. 
Cicer. 

Coſtus. 

Cymini ſem. 
Elaterium. 
Erygeron. 
Eryſimum. 
Hyacinthus. 

Iris. 

Lapathum. 


Lauri baccæ uſu externo. 


Lumbrici. 


Marrubium alb. 


Meum. 
Millepedæ. 
Nardus Celtica. 
Indica. 
Nigellæ ſem. 
Nitrum. 


Pæoniæ rad. 


Pentaphylli rad. 
Petroſelini vulg. ſem. 
Polium. 

Rha. | 
Roſa Damasc. 
Rosmarinus. 

Rubia Tin, 
Ruscus. 

Sal. 

Salvia uſu externos 
Scilla. 

Stercus caprinum. 
Sabina. 

Tamarindi. 
Verbena. 


ICTUS. 
of 


Faba, 


INCUBUS. 


Flleborus 5 
Pæoniæ ſem. 


IH: 


Nr fie 


Acetum. 
Althæa. 
Anagallis. 
Anethum. 
Aſa foet. 
Axungia, 
Adeps ſuillas; 


Adeps idem cum n 


argenti. 


Braſſica. 
Bryonia. 
Butyrum. . 
Conſolida map. 
Coriandrum. 
Cydonia malus. 
Cymini ſem. 
Ebuli fol, 
Elatine. 
Erigeron. 

Fæx Vini. 
Faba. 
Fænugræcum. 
G. Arabicum. 
Hyoscyamus. 
Juglans. 
Lactuca. 

Lauri fol. 
Lens. 

L ilii rad. 

Lini ſem. 
Malva. 

Mala anſtergg 
Myrcus, 
Oclypus,. 


Anſerinus. 


16 
Ol. Ricini. 


Olivarum. 
Ovum. - 
Papav. rubri fol. & c capi- 

tula. Albi calyces. 
Parietari., 
Pint folia. 
Pix arida. 
Polyzonum. 
Portulaca. 
Pſyilium. 
Panis. 
Nha. 
Rhus. 
Roſa Veterum. 
Santalum rubrum. 
Saryrion. 
Sedum maj. 
Spongia. | 
Stercus bovinum. 
Tri:ici Pollen. 
Vitellus ovi. 
Verbena. 
Vinum acerbum, 
Viola. 


— ERYSIPELA- 
TODES. 


Umbilicus Veneris. 


— MAMMARUM, 
Cydonia malus. 


Juglans. 


— VENTRICULI 
& HEPATIS. 


Cydonia malus. 


— UTERI SARCO. 
DES. 


Eeucoium luteum. 


— TRAC HEA. 


6. Arabicum. 


INFLATIONES & 
FLATUS VENTRI- 
CULI, COLI &ce. 
vide ad Litt. F. qui- 
bus addenda. 


J. iguſtici ſeu ſeſeleos ſem. 
Meum. 

Moſchus. 
Nardus Celtica. 
Petroſ. Mac. ſem, 
Rha. | 
Rura, 

Stæchas arabica. 
Thymus, | 


Vinum. 


L. 


LABIORUM FIS. 
SURA & RIM. 


Adeps Anſer. recens. 
Membrana putam. Ovi. 


Anethum humidum. 


5 | Aniſi ſem. 


INDEX MORBORUM: xx mung 


— TES It UM. 2 Apium Veterum. 18 
Feæniculum. 
h Cymiai ſem. ; Hordeum. 
Faba. 1 Lactuca. 
Fæœ ugtæsum. I. umbrici. 
Furſur. Malva. 
Myrtus. Nigellæ ſem. 


Perroſelinum vulg. em. 
Sium. 


— GRUMOSUM. 


Apium veterum ſeu Pe- 
troſel. .. fol. 
Faba. | 


Sal. 
LASSIT U D 0. 
Adeps Suillus. 


Anſerinus. 


G. Ammoriicum. 
Ol. Oliearum. 


— FEBRILIS. 


Jl. Olivarum. 


LATERIS DOLOR. 


Adeps ſuillus, vino lotus. 
Avena. 

Betonica. 

Bryonia. 

Cham drys. 

Crocus. 


Fryſt mum, 


_ Furtur, 


LAC DEFICIENS.. 


Opopanax, . 

Papaver, 

Ruta. 

9 gapenum. 3 
Sal. 


JUXTA PLACITA VETERUM © 


S1l. 
Scordium. 
Viola. 


— INFLAMMATIO. 
Urticz ſem, 
L E PR A. 


Acerum. 

Acrugo. 

ANum. 

Alumen, 

Anemone. 

Balanus myrepſica, 
Braſſica. 

Dryonia. 
Calamintha. 
Cantharides. 
Cochleæ terreſ. uſtæ. 
Caucumeris ſylv. rad. 
Elleborus albus. 
— — niger. 
Fel. ; 
Lapathum. 

Lilii rad. 

Lepidium. 
Nlyrobalani. 
Mezereon. 


LET HARGUs. 


Caſtoreum. 
Cepa. 

Elleborus alb. 
Peucedanum. 
Ruta. 

Sinapi. 
Sulphuris vapor. 


a Sagapenum. 


Thymus. 
Urtica. 


LIEN ORSTRUCTUS 
vel INDURATUS. 


Acorum. 


Adianthum. 
Agrimonia. 
Balanus myrepſica. 
Betonica. 

Braſſica. 


Bryonia. 
Capparidis fr. 
Chamædrys. 
Corallium. 
Cyclamen. 
Epithymum. 
Ferrum. 
Filix mas. 
Gallæ. 
Glaſtum. 


G. Ammoniacum. 


Hedera. 
Iris. 
Lapathum. 
Marrub. alb. 


Naſturtium. 


Peucedanum. 


Piper. 


Pulegium. 
Raphani hort. rad. 
Rnabarbarum. 
Rha. - 

Rubia Tin, 


Satureia. 
Scilla, 
Sena. 
Sinapi. 
Tamarisci fol. rad. & ra- 

miculi. 
Thymus, 

C 


Furſur uſu externo. 
Sulphur, 


LUMBRICL 


Abrotonum. 
Abſinthium. 


Cepa. 


Coriandrum. 
Coſtus. | 
Chalcanthum. 
Enula campana, 
Erigeron. 
Filix mas. 
Hyſſopus. 
Juglans. 

Iris. 

Lupinus. 
Myrrha. 
Mala dulcia. 
Mentha. 
Mercurialis. 
Naſturtium. 


Nigellæ ſem. 


Perſici mali fol. 
Portulaca. 
Ruta. 

Sal. 

Sedum majus. 
Tithymalus. 
Thymus. 


LUX ATA. 


Braſſica. 


Narciſſus. 
Polypodium. 
Pſyllium, 

Sal. 

Serum pecudum. 


Oo OS. OA ono” — — — od 


. 
n 1 


e 


a 
J 2 2 
r 


r 


$ J 
11 
« f 
> ! 
YL : 
. = 
* bd 
:44 
1 
== 
by | 
1 
1 
. : 
K 
: ; 
by | 
8 
* 
GY 
[1 
\ 
"= 
1 1 
: } 0 
F 
[1 
* 
1 
9 
„ 1 
4 
U o 
Mg 
Th. 
719 
1 
ſ 
N 
47 
WI 
3”: 
US | 1 
1 14 
7 
1 
1 
1 1 
8 
1 
N 
1 
5 * 
4 
4 
17 
1 
. 
ö 
Tl 
* 
", 
* 
; 
6 * 
'} 
1 
AG 
5 
34 
? 
* if 
r 
14 
H 


18 INDEX MORBORUM 
M, Lactuca. 
| Moſchus. 
MACIES. Ocimum. 
| Sena. 


Aq. marina, 

Ficus recentes. 

Pix illita. 

Sal. 

Therebinthina veterum. 
m— — Cc bio noſtra 


pro Picatione. 
MALACIA 
Acetoſitas Citri. 


' MARCOR FRIGI- 
DUS. 


Vinum. 


MAMMARUM DO. 
LOR & TUM OR. 


I. umbrici. 
Mentha. 


— ULCERA& NR UOGA. 
Plumbum elotum. 
MANIA. 


Elleborus albus 
— — nizer. 


MELANCHOLIA. 


Baſilicum. 
Elleborus alhus. 
RR niger. 
Epitbymum. 


Kermes.. 


MENSIUM FLUXUS. 


Acacio. 

Dactyli recentes. 

Equiſetum. 

Ferrum. 

Gallæ. 

Hyoscyamus. 

Hypociſtis. 

Lyſimachia. 

Lapathum.. 

Lens, 

Menths.. 

Palme ſructus involucrum 
& calyx. 


MENSIUM & LOCHI- 


ORUM SUPPRESSIO; 


SECUNDAE MORAN- 


TES & FETUS 
MORTUUS. 


 Abrotonum.. 


Abſinthium. 
Adiantum. 
Allium. 


Aloe. 


Ammeos ſem. 


Amygd. amar. appoſitz.. 


Anemone. 

Anethi ſem. & ſol. 
Apii Veter. ſem, 
Ariſtolochia.. 
Artemiſia, 

Arum. 

Aſa fœtida, filphium 
Aſal i. rad. | 


rr REMEDIORUM. | 


Betonica. 

Bitumen. 

Braſſica. 

Bryonia. 

Chamæmelum. 
Chamæpitys. 

Cicer. / 


| Cochles | terr. trita & ap» 


poſita. 
Conyza. 
Coſtus, 
Chrichmum, 
Cyclamen. 
Cyperus. 
Calamintha. 
Cantharides.. 
Capparis fr. 
Cardamomum. 
Caſſia Veterum. 
Caſtoreum. | 
Cepa, 
Chamedrys. 
Dauci cretici ſem; 
Dictamnus cret. 
Eruca. 


'Eryngium. 


Elaterium, 
Elleborus albus. 
— — niger. 
Evula campana. 
Eryſimum. 

Fel. 
Feniculum. 


_ Galbanum. © 


Grana Cyhigia, 
Hedera. 
Iris. 


Kali. 


Labdanum. 


Laureola. 
Leucoium luteum. 


Liguſtici ſeu ſeſeli rad; 
TLebrted 
Mar- 


TJUxTA PLACITA YVETERUM. 


'Marrubium alb. 
- Meum: ©. © 
Myrr ha. 
Naſturtium. 
Nigellę ſem. 
Nardus Indica. 
Oeſypus. 
Opobalſamum. 
Opopanax. 
Piper. 
Petroſelini maced. ſem, 
W vulg. ſem. 
Pæoniæ rad. ä 
Polium. 2 
Porrum coctum. 
Pulegium. 

Pini cort. in ſufficu, 
Ruscus. 
Ranunculus. 
Rubia Tinct. 
Ruta. 
Salvia. 
Scœnanthus. 
Scordium. 

Sinapi. 

Stercus caprinum. 
Sizchas arabica. 
Styrax cala mita. 
Sium. 
Sabina. 
Sugapenum. 
Samvuci fol. 
Thlaspi. 
. Thymus. 
- Tauſlilago. 
Valeriana. 


MICTUS SANGU- 


INIS. 


| Bulbocaſtanum, 
Olibanum. 


MORBUP ATTONTI- 


Rryonia. 
Elleborus albus, 
Grana Cnidia. 


N. 
NAUSE A. 


Abſinthium. 
Acetum. 
Acorum. 

Aloe. 

Arum. 
Capparis fr. 
Lactuca. | 
Oxylapathi ſem. 
Sal. 


— PRAGNANTHI 
UM. 


Vinum. 


NERVORUM O- 
LOR. vide DOG LO R 
NERV OR UM, 
LYULNERA& 
PUNCTURA, 


Calx lor; 
Chamæpitys. 
Chamemelum. 
Cochlea rerr, 
Dictamnus cret, 
Dracontium. 
Equiſetum. 
Euphorbium. 
0 


W 


O- | 
OB ESITA S. 


Abfinthium. 
Ariſtolochia. 
Gentiana. 


OCULORUM SUF- 
FUSIONES fu 
CATARACTA. 


Cyclamen. 
Euphorbium. 
Fel. 

Myrrha. 
Nigellæ Sem. 


Sagapenum. 


vel OP FH A, 
EPIPHORA & 
FL UX ION ES ad 
OCU LOSS. 


Albumen ovi. 
Amylum. 
Cicuta. 
Cupreſſus. 
Cochleæ terr. uſt. 
Cornu Cervi 
Chalcanthum. 
Colocynthis. 


Ferrum. 


Fænugræcum. 
Gentiana. 
Hypociſtis. 
O. ſypus. 
Opium. 


Ol. Omphacinum, 


Pecroſelini herba. 
Plyllium. | 


Pompholyx. 
Pyrethrum. 


Plum 


20 


Plombum elotum. 
Rubi Idzi flos. 
Sarcocolla. 
Sedum majus. 
Sambuci ſol. 
Spongia uſta. 
Satyrion. 
Thuris Fuligo. 
Urtica. 
Verbascum. 
Viola fol. 


— DOLOR 


Amylum. 
Cicuta. 
Coriandrum. 
Crocus. 
Flyoscyamus. 
Kuta. 
Vinum. 
Vitellus Ovi. 


Braſſica. 
Chamædrys. 
Diracontium. 
Elleborus albus. 
Fel. 
Fæniculum. 
Oleum Vetus. 
Piper. 

Ruta. 

Sinayl. 

Salix. 
Sagapenum. 
Thymus. 
Zingiber. 


INDEX MORBORUM xr REMEDIORUM. 
— EXCRESCENTLE, 


fea PTERYGIA, 


Os ſepiæ. 
Sal. 
Scordium. 


— CICATRICES, Al. 
BUGINES, MACULZ, 
NUBECULZ. . 


Acori ſuccus. 

Aerugo. 

Aloe. 

Alumen. 

Anagallis. 

Anemone. 

Antimonium.. | 

Apium Veterum, Petro- 
ſelinum vulg. 

Arum. 


Fæx Vini. 


G. Ammoniacum 


Mel. | 


Os Sepiæ. 
Thlaspi. 
Urina. 


— SUGILLATIONES. 


 Ovum ejusque Albumen 


& Vitellus. 


— ULC ER 4A 


Corallium. 


Cornu Cervi. 
Chamæmelum. 


Fiſtula. 


Myrrha. 
Os ſepiæ. 
Styrax Calam; 


 Thuris Fuligo. 


— PALPEBRARUM 
ASPERITAS& 
CALLOSITAS, 


Hypociſtis. 
Kermes. 
Oeſypus. 
Sinapl. 
Spongia uſtæ. 


— PILI REDUR. 
DANTES, 


Fel. 
— (OE DEM A. 


Acetum cum Aqua. 
Alumen. | 
Cucum. ſylv. rad. ſucc. 
Dauci ͤcret. ſem. 
Fæx Vini. 
Glaſtum. 

Oleum cum ſale. 
Pentaphylli rad. 
Sak, © f 
Spongia. 

Thymus. 

Verbena, 


ORIS FET OR. 


Maſtiche. 
Nux Moſchata. 


& FAUCIUM 
ULCER A. 


Pentaphylli rad. 
Pini cort. 
Rubus. 


— OZAENA. 


Chalcanthum. 


.JUXTA PLACITA VETERUM. 


Ol. calidum. 


Wb Peucedanum. 
| ; Rubia Tin&, 
PALPITATIO Sagapenum. 
CORDIS & PAL. Salvia. 
PITATIONES. 
| >. Do PARAPHYMOSES. 
Caſtoreum. | 6 
G. Juniperi. Mel. 
Kermes. | | | 
Moſchus. PAR E GORIC A 
' Meliſſa & NARCOTICA. 
Nux Moſchata. | 
Pyrethrum. * Caſtoreum. 
Roſa Damasc. Hyoscyamus. 
Santalum rubr. Iris. 
pd os Lactuca- 
PAN I vid PAN US Labdanum. 
inter CUTISYITIA, Mieliſſa. 
Opium. + 
Abrotonum. Papav. rubri fol. & capi. 
Acetum. cola: Albi cap. & fol. 
Caricæ. Styrax Calamita. | 
Cepa. Violæ flor, 
Cera. 
Coriandrum. PARONYCHIA 
Eryngium, | 
Galiopſis. Ehoris ſcobs. 
Galle. Gallæ. 
G. Ammoniacum. Iris. 
Lupinus. Myrtus. 
Ol. Ricini, L 
PAROTIS, vide 
PARALYSIS & STR NUM. 
STUPOR. 8 
| | Aq. marina, 
Aſa ſet. filphium, Buryrum. 
Capparis ir. Cucum. ſylv. rad. 
Cardamomum. Ebuli rad. 
Cattoreum. Eryngium. 
Cepa. Eryfimum, 
Colocynthiĩs. Faba. 
Coſtus. Galiopſis. 
Iris. 


C 3 


21 


Lini ſem. 
Oſtreor. teſtæ uſt. 
Os ſepiæ. 
Plyllium, 

Stercus caprinum. 
Urtica. 

Viscum. 


PARTUS DIFFICE 


LIS. 


Adiantum. 
Alumen. 
Ariſtolochia. 
Arum. 


BDetonica. 


Bitumen, 
Bryonia. 
Caſtoreum. 
Chamæpitys. 
Cicer. 
Clyclamen. 

Dauci cretici ſem. 
Dictamnus ctet. 


Dracontium. 


Fel. 

Galbanum. 

G. Ammoniacum. 
Iris. 

Kali. 


 Peucedanum. - 


Sulphuris vapor. 


PECTORALIA & 
PECTORIS IN- 
FLAMMATIO. 


Pſyllium. 
Thymus. 
Viola. 
PE 


22 INDEX 
PE DIC ULI. 


Allium. 
Alumen. 
Eileborus alb. 
Lauri baccæ. 
Mel. 


PERIPNEUMONIA. 


Caricæ. 
Galbanum. 


Pp ERNI O. 


Acacia. 
Alumen. 

Ala ſœtida. 

Aq. marina. 
Bardana. 
Cochlea terr, 
Epithymum. 
Lens. 
Oftreorum teſtæ. 
Ranunculus. 
Rapum. 

Sal 

Scilla. | 
Umbilicus Veneris. 


P HRE NITIVS. 


Caſtoreum. 
Peucedanum. 
1 ſuccus. 


PUTHISIS, vide 


TABES 


PILOS REVOCANTIA 
vide ALOPECIA, 


PLEURITIS, vide 


LATERIS DOLOR. 


POD AGR A. 


Acetum. 
Ancroſzmum. 
Ariſtolochia. 


 Arum, 


Ala fcetida, 
Bitumen. 
Branca urſina. 
Braſſica. 
Cicuta. 
Cochlea terr. 
Colocynthis, 


Cucum ſylv. rad. 


E buli folia. 
Elleborus albus. 
Erigeron. 
Grana Cnidia, 
Hyoscyamus, 
Lens. 
Lichargirus. 
Oeſypus. 


Ol. cum ſale vel Alelaion. 


Opopanax. 
Opium. 

Parie taria. 
Pentaphylli rad. 
Pulegium. _ 
Sal. 

Sambuci fol. 
Scordium. 
Sedum maj. 
Stercus. 
Sulphur, 

Salix. 

Thymus. 
Tricici Acervus. 


FOLYPUS. 
Dracontium. 


Jujubæ. 
Poly podium. 


MORBORUM zr 'REMEDIORUM. 


— NARIUM © 


Chalcanthum. 


Roſa Veterum. 


PORRIG oO. 


Reta. 
_ Cornu-Cervi. 


 PRURIGO, PSORA, 


& SCABIES, 


40 martina. 
Balanus myrepſi Ca. 
Bryonia. 
Butyrum. 


Bitumen. 


Cochlea terr. 
Crocus. 


Cepa. 


Cornu Cervi. 


Elleborus alb. 


FTomaria. 


Kali. 
Lapathum. 
Lauri baccak. 
Lepidium. 

Ol. Kicini. 
Pentaphylli rad. 
Pix liq. | 
Pulegium, 
Ranunculus, 
Salvia. 


Sena. 
Staphyſagriæ herba. 


Sulphur. 

ons. - 

Stercus caprinum. 

Therebinthina Veterum, 
e Chio noſtra. 

Tichymali lac. 

Urina. — 

| PTE- 


JUXTA PLACITA VETERUM =, | 


PTERYGIA. 
Acacia. 

Acetum. 

Alumen. 

Pryonia. 

Glycyrrhiza. 

Marrubium alb. 

Myrtus. 


= Dio I TOR UM. 


Pentaphylli rad, 
Tichymali Lac, 


PUDENDI IN. 
' FLAMATIO, 


Artemiſia. 
Adeps ſuillus. | 
Leucoium luteum. 
Lilii flos. 

Lini ſem. 
atricaria. 
NMlyrtus. 

Nardus Indica. 
Pſyllium. 
Schænanthus. 


— ULCER 4. 


Alb. Ovi. 
Lichargyrus. 
Malva. 

Rlyttus. 
Pompholyx. 

Pini cort. 
Plumbum elotum. 
Polygonum. 


— INFLATIO & 
DURITIES,. 


Opopanax. 


Pulegium. 
Pix liq. 


Styrax calamita. 


— PROCIDENTIA. 


Gallæ. 
Rhus. 


Urtica. 


— FIL UXIO NES. 


Cornu Cervi. 
Nardus Indica. 


— SUFFOCATIO. 


Moſchus. 35 | 
PURGANTIA 
Aſari rad. 


Aq. marina. 


PBraſſica. 


Colocynthis. 
Cucum rad. ſuccus. 
Cyclamen. 
Draeontium. 
Elaterium. 
Ebuli ſol. 
Elleborus niger. 
Grana Cnidia. 
Iris. 

Kali. 

Lathyrus. 
Laureola. 


Mezereon. 


Ricinus. 


Sambuci fol. 


Sapo ut ſuppoſitorium. 
Sarcocolla. | 
Scammonil rad, 
Tithymali Lac. 


Ulmi cort. 


| 
RAUCEDO. 


Aſa fœtida. 
Braſſica. 
Glycirrhiza. 

G. Ceraſorum. 
— Tragacantha. 
Hordeum. 
Styrax Calam. 
Uvz paſſe. 


RENUM DOLORES. 


G. Tragacantha. 

Teum. 
Pœoniæ rad. 
Ruscus. 


— FEXULCERATIO- 


NES & ROSIONES. 


Albumen Ovi. 
Nuclei Pini. 


RESOLVENTIA. 


Adeps Anſerinus. 


Bryonia. 


RUCTUS ACIiDIL. 
vide Litt. F. 


8. 
SCIRRUHUS. 


Cucum. ſylv. rad. ſuccus. 


Dracontium. 
G Ammoniacum, 
Medulla. 


SET. 


4 
* 
\ of 
3 
11 
1 
"T2 
a), 
4 
1; 
1 
. 
64 
4 | 
+38 
1, 
5; 
T8) 
oo, 
9 8 
{ s 
1 
[> þ 
P 
18 
e 
1 
EY 
' + 
4 ff 
1 
1 
1 
* 
TU 
4 i 
1 
9 
0 
* 
11 
* 7} 
wil 
1 f 
f 
T1, 
. * 
n 
* 
$ 


a4 INDEX MORBORUM zr REMEDIORUM. 


SECUNDA MORAN- 


TES, vide ad Litt. M. 
SEMINIS INCON- 


TINENTIA & 


PROFLUVIUM. 


Tris, 


Ol. Omphacinum, 
Portulaca. 
Umbilicus venetis. 


SERPENT UM & 
SCORP. MORSUS 
& VENENUM. 


Stercus caprinum. 
Sulphur. 


SINGULTUS. 


Anethum. 
Ariſtolochia. 
Caſtoreum. 
Colocynthis. 
Dauci Cret. ſem. 
Mentha 
Rhabarbarum. 


| Rha. 


91118. 


Berberis rad. 
Butyrum. 
Dactyli. 

Ficus recentes. 
Sebeſten. 


Tamarindi. 


Braſſica, 


Caſtoreum. 
Citrei mali cort. 
Cydonia malus. 
Dacty li. 
Elleborus alb. 


Erigeron. 


Eryngium. 
Ferrum. 
Fericulum. 
Peucedanum. 


Kubi cauliculi. 


— ]dzi flos. 


Satureio. 


STOMAC HUM 
ROBORANTIA. 


Ariſtolochia. 


Berberis fr. 
Capparides fr. 


Cydonia malus. 
Dactyli. 


Enula campana. 
Ferrum. | 
Gentiana. 
Hypoeiſtis. 

Mala dulcia. 
— auſtera. 
Maſtiche. 


Myrtus. 


Myrobalani. 

Nuces Piſtachiæ. 

Ol. Omphacinum. 

Roſa Veterum. 

Sature ia. 

Vinum dilutum & modice 
adſtringens. 


STOMACHI ZESTUS, 
EROSIO, & IN- 
FLAMMAT IO. 


Hieracium. 


Hypociſtis. | 


Ol. Olivarum, 
Oryza. 


— DOLOR, 


Oeſypus. 


nE U 
„ISC OS UM. 


Naſturcium. 


STRANG 3JULATIO 
_CURDIS. 


Abrotonum. 


STRANGURIA, vide 
DYSURIA. 


S T RUM, vide 


PAROTIS & 5 UO, 
quibus adjungenda, 


Adianthum. 
Aparine. 
Capparis rad. 
Chelidonium maj. 
Cochlea terr. 
Coriandrum. 
Cupreſſus. 
Cyclamen. 
Elleborus nig. 
Galbanum. 

G. Ammoniacum. 
Lupinus. | 
Lapathum, 
Meliſſa. 
Marrubium alb, 
Naſturtium. 
Pentaphylli rad. 
Piper. 8 
Sapo. 


JUXTA PLACITA VETERUM. 


ow 

Sedum min. acre. 
Stercus bovinum. 
—— - columbinum, 
Styrax calam. | 


_ Sulphur. 


SUDORIFERA. 


Caſſia veterum. 
Chamæmelum. 
Chameæpitys. 
Coſtus. 

Cy mini ſem. 
Ficus recentes. 
Iris. | 
Nardus Indica. 
Nitrum. 
Opobalſamum. 
Peucedanum. 
Piper. 

Polium. 
Pulegium. 
Pyrethrum. 
Sulphur. 
Vinum. 


LENS vel NIMIUS. 


Myrtus. 

Nardus Indica. 
Oleum Ompbacinum. 
—— — Olivarum. 


SUGILLATA ſub 

OCULIS X S U- 

GILLATIONEsS. 
vide CONTUSA. 


Abrotonum. 
Abſinthium. 
Acetum. 


Apii veter. ſem. 
Arum. 
Aqua marina. 


Braflica, 


Bryonia, 


Caſeus recens ſa litus. 
Calamintha. 


Cardamomum. 

Faba. 

Juglans. 

Oeſypus. 

Perſicaria. 

Petroſelini vulg. ſem. 

Ptarmica. 

Raphani ſeu Radiculæ 
rad, 

Rhus. 


Sal. 


Sinapi. 


| SUPPURANTIA. 


Althea. 
Adeps ſuillus. 
Butyrum. 
Crocus. 


Caricæ. 


SUDOR GRAVE O- 


Farina triticea. 
Galbanum. 

Ol. Olivarum. 
Olibanum. 

Pix arida, 
Reſina Veterum. 
Sarcocolla. 


SUSPIRIA. 


Epicbymum. 


Lauri fol, 
Myrrha. 


SYNCOPE. 


Ditumen. 
D 


Aſa ſcetida, ſilphium. 
oF -* 


25 


Cochlea terr. 
Cydonia malus. 
Meliſſa. 

Panis. 

Vinum. 


— cum STOMACHI 
ARDORE. | 


Butyrum cum Oryza. 


T. 


TABE s vide 
PAH TH ISIS. 


Axungia. 
Adeps ſuillus. 
Betonica. 
Branca urſina. 
Bulbocaſtanum. 
Ficas recentes, 


Lauri baccæ. 


Marrubium alh. 
Pix liquida. 


Strobili Pini. 


TELA EXTRAHEN- 
TIA vide ACULEOS 
EXTRABHENTI4., 


TENESMUS vide 
DYSENTERIA.. 


TESTIUM TUMOR. 


Aq. marins. 
—o—> [NFLAMMATIO 
vide Litr. 1. 


TETANUS & OPI- 
STHOTONOS. 


þ 
i 
£ 
f 
; 
| 
[ 


1 Fd — 


26 INDEX MORBORUM 
Fiurſur. 


Elleb, alb. 
Eryngium. 


TONSILLARUM 

& UVULKE -* 

INFLAMMATIO 
& 1UMOR., 


Albumen Ovi. 
Amylum.. 
Caricæ. 

Gallæ. 

Mala auſtera. 
Nlel. | 


_ Mentha, 


Morus. 

Oſtreorum teſtæ a. 
Parietaria. 

Pini cort. 

Pix liq. 

Porrum. 


Pruni ſylv. ſr. 


Pyrus ſylv. 

Roſa Veterum. 
Rubi cauliculi. 
Rho, 

Rhus.. 

81]. 

Sina pi. 

Sorbi fr. 

Stercus caninum. 
Urtica. 


TORMINA, vide 
| DYSENTERIA, 


TRACHA A, vide 
ARTERIA. 


TREMOR MEMBRI, 


Oleum calidum, 
Pyrethrum. 


TUMORES. DURL 


Fermentum. 

— FRIGID1, 
Ol. Ricini. 
Us sI. 


Allium. 

Alchææ fol. & rad. 
Amygdalæ amaræ. 

Aniſi ſem. 

Arum. 

Aſa ſœtida, ſphium. 
Avellanæ fr. Nux Pontica. 
Avena. | 

Adeps ſuillus. 


Bitumen. 


| Bugloſſum, Borago noſtra. 


Bryonia. 

Butyrum. 

Crocus, 
Pere. 
Coupreſſus. 
Cardamomum. 
Chamedrys. 
Chamepirys. 
Cochlea terreſtris.. 
Colocynthis, 
Dauci Cretici ſem.. 
Dracontium. 
Elleborus albus. 
Eryſimum. 

Enula campana. 
Faba. 
Fænugræcum. 

G. Arabicum, 


— Ceraſorum. 


— Tragacantha. 
Gentiana. 
Hyoscyamus, 
Hyſſopus. 
Hordeum. 


r RE MEDI ORUM:; 


Iris. 

Juniperi baceæ. 
Lahdanum. 

Lauri baccæ & ſolias | 


Lini ſem, 


Nlalva. 

Nlaſtiche. 

NMel. 

Meum, 

Manna. 

Nlyrrha. 
Marrubium album. 
Nitrum. | 
Opopanax, 
Opium, 

Ovum, 


Papav. albi capit. & fot; 


decoctum. 

Peucedanum. 

Pari: taria. 

Pini nuclei vel ſtrobili. 

Piper. | 

Pix liquida.. 

Porrum. | 

Reſina veterum, Tere- 
binthina noſtra. 

— Laricea Veterum, 
Terebinthina Veneta 
noſt. 

— Pinea Veterum, 


Terebinthina vulgaris: 


noſtra. 
Raphani hort. rad. 
Ruta. 
Saga penum. 
Scilla. 
Sinapi. 
Styrax calamita. 
Thymus. 
Tritici Farina. 
Tuſſilago. 
Uvz paſſæ. 
Verbascum. 


JUXTA PLACITA VETERUM. 27 


Vitellus Ori. 
Vina dulcia. 


V. & U. 


VAPORES à STO- 
MACHO CAPUT 
AFFLIGENTES. 


Aloe. 
Nux moſchata. 


V 


| pulegium. 
Sapo. 


VENE NA. 


Aq. marina. 
Albumen Oui. 
Butyrum. | 
Betonica. 
Cardamomum. 
Caſtoreum. 
Chamæmelum. 
Cyclamen. 

Cymini ſem, 
Dictamnus Creticus. 
Eryngium. 
Feœniculum. 

Iris. 

Juglans. 

— baccæ. 

Kali. 

Lapathum. 

Liguſtici ſeu ſeſeleos ſem, 
Naſturtium. 

Nigellæ fem. 

Nuces Piſtachiæ. 
Opium. 
Pecroſelini vulg. _ 
Piper, | 
Pix liquida. 


ha. 


Polygonum. 


Pulegium. 


Ruta. 


Raphani hort. rad. 


Sulphur, 
Sambuci ſolia. 
Scordium. 
Sal. : 
Scilla, 


Stercus caprinum. 
Sagapenuin. 


SCORPIONUM 
1CTUS, 


Cyperus. 
Hieracium, 
Lapathum. 


Lauri baccæ. 


Lumbrici. 
Meliſſa. 


MURIS ARANEI 
MORSUS. 


Hordeum. 


 PHALANGIORUM. 


| MORSUS. 


Dauci cretici ſem. 
Hyacinthis. 


VESPARUM APUM- 
QUE MORSUS. 


Lauri folia. 2 
bacee. 
Malva. 

Marrubium album, 
Meliſſa. 2111 


Lilii fol. & rad. | 


t5 


& 
_ 


-_ Bryonia. 
Caſſia Veterum. 


Chelidonium majus. 


Coſtus. 
Cyclamen. 


Dictamnus Creticus. 
Ebuli rad. 

Enula campana. 
Eryngium. 
Peucedanum. 


VENERI REF RA- 


GANTIA, PRILIA- 


PIS MUS & VENE. 
RIS INSOMNIA. 


Lactucæ ſem. 

Nux moſchata. 
Nympbæn alba. 
Plumbi Lamina. 
Portulaca. 

Ruta. 

Salix. 

Umbilicus Veneris. 


VENEREM STI. 
MULANTIA. 


Naſturtlum. 
Rapum. 
Sal. 
Satyrion. 
Scincus. 


VENTRICULI 
FRIGUS, vide 
STFOMACHUM 
ROUBORANTIA &c. 


DEBILITAS, vide 
STO MN 40 Uu 
zog 


— 


— we i — ͤU— . — 
— Cs — 


{i 

1 

i 

#. + 

| 

6 

1 

5 1 
; 


— 


„ A 


— — —— . 
; - a = = 


2 WG — 
wx, ——— — 2. I Ms 
—— 

* 


VE RR UC. 


Cantharides. 
Dipfaci rad. 
Elleborus niger. 
Iris. 

Ranunculus. 

Sal. 

Scilla. 

Stercus ovillum. 
Tithymali Lac. 


VERTIGO. 


Beta. 

Bryonia. 
Colocynthis. 
Elleborus albus, 
Galbmum. 
Peucedanum. 
Stercus columbinung. 


VESICÆ DOLOR, 
SC ABRITIES & 
EROSIO. 


Amylum. 


Cornu cervi. 
Glycyrrhiza. 

G. Tragacantha. 
Nlalva. 

Meum. 

Nuclei Pini. 


Opopanax. 


Pæoniæ rad. 
VIGILIX. 


Ariſtolochia. 

Braſſica. 

Iris. 

Papav. capita ufu externo. 

———— 3|bi ſolior. & ca. 
pitum decoctum uſu 
interno. 


23 INDEX MORBORUM Er REMEDIORUM. 


ULCERA, in genere. 
Aloe. 


Alumen. 


Balauſtia. 
Braſſica. 
Bryonia. 
Filix mas. | 
Granati Cortex, 
Iris. 
Lithargyrus. 
Lyſimachia. 
Lilii fol. 
Lupinus. 
Minium. 
NMillefolium. 
Oeſypus. 

Ol. Olivarum. 
Opobalſamum. 
Pix liquida. 
— arida. 
Peucedanum. 
Porrum, 
Rubus, 
Sabina, 
Sambuci folia. 
Spongia. 


— ACHORES, dicta. 


Fænugræcum. 


— PHAGEDAMNICA 
& SERPENT1A. 


Aerugo. | 
Amygdale amarz. 
Beta. | | 
Braſſica, 

Butyrum. 

Cicuta. 

Carice. 

Calx viva. 


Capparidis rad. 


Coriandrum. - 
Cupreſlus, 

Fel. 

Ferrum. 
Gallæ. 
Gentiana. 
Galiopſis. 
Marum. 
Pentaphylli rad. 
Polygonum. 


Parietaria. 
| Sabina. 


Sal. „ 
Stercus caprinum. 
Verbena. | 


— SORDIDA MA- 
LIGNA X PU. 
TRESCEN TIA. 


Aerugo. 
Chamæpitys. 
Ci 
Faba. 
Chalcanthum. 
Glaſtum. 
Galiopſis. 
Galle. 
Hedera. 
Hordeum. 
Iris. 

Mel. 
Marrubium nigrum. 
Mezereon. 


Narciſſus. 


Nitrum. 


Pompholyx. 


Plumbum elotam, 
— — uſtum. 
Polium. 

Rha. 

Rhus. | 
Scaphyſagriz ſem. 
Stercus caninum. 


JUXTA PLACITA VETERUM 29 


Sabina. 

Scordium. 

Salvia. 

Thereb. Veter. e Chio 
noſtra. 

Urina. 

Urtica. 

Verbena. 

Verbascum. 


vide ad Litt. O. 


Aerugo. 
Acacia. 
Cyperus. 
Chalcanthum. 
Glycyrrhiza. 
Gallæ. 

G. Arabicum. 
Leucoium luteum. 
Myrtus. 

Malva. 

Rubus. 

Rhus. 

Roſa Veterum. 


— YVESICE. 
Graminis rad. 
—AURJ UMA v 

Hedera. 


ETERA vel 
"DIUTURNA, 


Fel. 
Vinum. 
V iscum. 


2 HUMIDA & MA. 
NANTIA, 


Hypericum. 
Lauri baccæ. 
Malva. 
Olibanum. 
Os ſepiæ. 


Scilla. 


Urina. 
Vinum. 


— INTERNA & 
ISC ER UM. 


Hypociſtis. 

Reſina Lar. Veter. ſeu 
Thereb. noſtra. 

Roſa Veterum. 


— PULMONIS & 
_ RENUM, 


Mel. | 
—C4FITIS 


Creta. 
Mentha. 


— ENAR UM. 
Elaterium. 


— DYSEPULOTICA. 


Lens. | 
Leucoium luteum. 


— Z£GYLOPES dicta. 
Malva. : 
— SINUOSA4A. 


Mel coctum. 


— FAP dicta. 
Naſturtium. 


— ANI&X PENIS. 


Adeps ſuillus. 
. 
Hypociſtis. 


Vinum. 


Roſa Veterum. 


Loe E R UM 
DURITIES. 


Cera. 
Ol. Ricini, 
— Vetus. 


Salvia. | 
UNGUES ScABRI. 


Cupreſſus. 
Gallæ. 
Lapathum. 
Ranunculus. 


VOMITUS. 


Anethum. 
Aniſi ſem. 
Betonica. 
Cydonia malus. 
Dactyli. 

Faba. 
Gentiana® 


— + 2” gta nc 44 


Mala 


P „„ K P ᷣ a LAID a. 


© 
1 


OY ah 


> eat. ru nr 5 > 


— — - 
T 2 2 = — —— — * 
= A bee * . onions - Wi ; 
* 


— — a.) = a; Shows, * _ * = = 
"——_—— © 8 Pw Ce Fr waned. CE as Ae : * 


71 
i 
: 
19 
12 
0 
+8 
3 
i 
1 
L 
— 
TE. 
11 
914 
11 
444 
1 
11 
N 
Ns 
. 
11 
no 
N 
* 
A 


20 INDEX MORBORUM zT REMEDIORUM. 


Mala dulcia. 
Nux Moichata, 
Pæoniæ ſem. 
Pyrus. 

Ricinus. | 
Rb. & Rheum. 
Tamarindi. 


URENTIA & 
PSILOTH RA. 


Anemone. 
Caſtoreum. 
Cepa. 

Elleborus albus. 


Mezereon. 


URINAZ DI F- 
FICULTAs, vide 
DIURETICA 5 addantur 


Althæa. 
Chamæmelum. 
Chamwpitys, 
Conyza. 

Kali. 

Lapis Judaicus. 
Millepedæ. 
Opobalſamum. 


Peucedanum. 


= FF], UXUS IN. 


VYOLUNTARIUS, 


Ferrum, 


UTERI PROCIDEN: 
IIA, vide Litt. P. 


= INFLAMMATIO, 
vide Litt. P. 


——SCIRRHOIDES. 


Leucoium luteum. 


= ULCER 4 
Lithargyrus. 


= STRANGULATIO 
& SUFFUCALIO. 


Ariſtolochia, 
Betonica. 
Bitumen. 
Braſlica. 
Caſtoreum. 

Ce pa. 

Conyza. 6 
Cornu Cervi uſtum. 
Etyſimum. 
A 
Galbanum. 


Juniperi bacce, 


Labdanum, 
Moſchus. 


Pzoniz ſem. 
Ruta. 
Sagapenum. 
Sinapi. ü 


voLNERA, in genere. 


Acetum. 
Aloe. 
Anagallis. 
Andtoſæmum. 
Ariſtolochia. 
Bitumen. 
Braſſica. 
Caſeus. 
Cupreſſus. 
Chamæpitys. 
Conſolida major. 
Corni fol. 
Chaleanthum. 
Dactyli. 
Equiſetum. 


Graminis rad, 


Glaſtum. 
Glycyrrhiza. 
Kermes. 
Lyſimachia. 
Mala auſtera. 
Millefolium. 
Narciſſus, 
Nymphæa. 
Pentaphylli fol. 


Pini fol. 


Pix arida & liq. 
Polium. 
Pompholyx. 
Polygonatum. 
Polygonum. 
Pyrus ſylv. 


Re ſina ſricta. 


Rubus. 
Salix. 


Salvia. 


Ulmi ſol. & cort. 
Vinum. 1 


Reſina pinea, Thereb. 
vulgaris noſtra. 


—PUTRID 4, 


Sarcocolla. 
Scordium. 


VU LN E RUM 


INFLAMM ATI. 
Panis. 


Stercus bovinum. 
—_—_— humanum. 


TUM OR. 


Stercus Oyillum. | 
AP- 


APPENDIX 

Exhibens CONSPEC TUM SY NOPTI- 
CUM VIRIUM, in præcedenti opere 
SIMPLICIBUS INSIGNIORIBUS 
ad{criptarum (unde ſuccedanea facile ſup- 


peditanda;) itidemque CORALLARIA 
& CAUTELAS PRACTICAS. 


P R Æ FAT IO. 


Facta retroſpectione Hiſtoriæ precedent Virium, 
Simplicibus a Veteribus & Recentioribus ad{cripta- 
rum, non dubito, quin harum multæ, figillatim con- 
template, admodum incertæ videbuntur : attamen in 
re, tam obſcura, fatendum, Simplicia, qualitatibus 
iisdem ſonſibilibus prædita, vires quoque ſimiles poſſi- 
dere, unde, ubi Virium Conſenſus adeſt, ut plerum- 
que fit, Teſtimonium tanto fit validius erit. 

Propterea credidi, me huic operi utiliorem Appen- 
dicem adjungere non potuiſſe, quam in qua Simplicia 
inſigniora ad certas CLASSES redigerentur, tum re- 
ſpectu qualitatum Senſibilium , tum Virium, iis uſu 
externo & interno attributarum ,. utpote non parum 
lucis affundentes eorum agendi methodo „ nec non 
campum amplum ſuccedaneorum 5 in praxi medica 


5 utiliſimum, exhibentes. 


FLO V= 


„6 


3 Hoke: *. - rx” ACRE. Co. 2 I EE... — 


F — my — l "I 
LS” anions "22> p24 


30 


"32. A 


PRAFATIO av APPEN DICE M. 


FLOYERUS noſter conabatur- Vires has explo- 
rare præcipue Sapore : hoc autem feliciori ſucceſſu 
præſtitit WEDELIUS in ſua ZZEORIA SAPORUM. 
MEDICA, ubi Sapores Medicamentorum diſtinguit 
in 1. ACIDUM, 2. AUSTERUM, 3. DULCEM, 
4 ACREM,S5. AROMATICUM, 6. PINGUEM, 
& OLEOSUM, 7. SALSUM, 8. TERREUM. 

Hunc ſequutus & lubenter fareor , ab eo plura 
mutuatus ſum, niſi quod SALSA ſub ACRIBUS 


comprehenderim, & aliquot Clailes, ab eo omiſſas, 


adjecerim, utpote Medicamentorum, Viribus Singu- 
taribus præditorum, qualia ſunt r. FARINACEA. 
& MUCILAGINOSA, 2. BALSAMICA & 
RESINOSA, 3. FR AGRANTIA, 4. FOET IDA 
& GRAY EOLENTIA, quorum Singulis annexæ 
ſunt uno conſpectu Vires, iis adſcripte Teſtimoniis 
Antiquorum & Neotericorum. 

Harum Virium ſingulam contemplatus ſum in ſua 
ſimplicitate, haudquaquam Combinationes manifeſti- 
ores, V. G. Acidi cum Auſtero & Dulci, Amari cum 
Aromatico & Auſtero, Dulcis cum Auſtero, negli · 
gens, unde, ut ſpero, multum lucis affundetur & 
commodi ad intelligendas Medicamentorum cujusque 


Claſſis Operationes. 


33 


CLASSES MEDICAMENTORUM. 


I. Secundum Illorum QUALITATES SENSIBILES, & 


II. Juxta Eorum OPERATIONES SENSIBILES. 


42 Rn. erm — — — — 


c A PUT PRIMUM. 

CLASSES MEDICAMENTORUM, 
Secundum ILLORUM 

QUALITATES SENSIBILES. 


8 E 
De ACIDIS & HORUM AFFINIBUS. 


Acetoſæ fol. Ceraſa. Limonum ſuce. 
Acetoſella. Citriæ mali ſucc. Lyſimachiæ luteæ fol. 
Acetum. | Corni fr. | Tamarindi. | 
Aurantiorum ſuccus. Groſſularia. | Tartarum. 

Berberis fr. | Lac acidum. | Vaccinia Paluſtria. 
Portulaca. Sedum maj. & min. lute» Umbilicus Veneris. 
um. | 
3. 10 1 Do | 
Cydoniorum : Mori fr. maturus. Rubi fr. maturus. 
Corni 5 ir, matur. Perſicæ mali fr. — dei fr. 

Cynosbati fr. putridus. Pomum. Sambuci hacce. 
Frapariz fr, Pruna Brignolenſia. Uvæ paſſæ majores. 
Jujubæ. Gallica. Vaccinia nigra. 


. Mespili fr. putrid. Ribeſia. 


i 
! 
ö 


© _—_ 


4 

* 
y 4 
! 4, 
i [2 
wy 
4.8 
i 
5 
7 
4 
1 
bo 
3 
$ 
i 
1 


———— 
22 


- us arr a. 6 
W 


— ͤ äj—ů—ñ—¾ 4 a —•—U—Pœ — 


CLASSES MEDICAMENTORUM 


34 

4. ACIDO-AUSTER 4. 
Groſſulariæ fr. immat. Pruni ſylv. fr. Voaccin. nigr. fr. immat. 
Pini fol. Junior. Sunach. | | 


5. JCOCIDO-AMAR A. 


Alkekengi baccæ. 


De Acidis in ſua Simplicitate hæc præcipue notanda: 

1. Acida Vegetabilia nativa pleraque fixa ſunt, in deſtillatione 
non adſcendentia. POE, 

2. Inter fermentandum in primis viis faporem ſuum ſingularem 


amittunt. | 
3. Acidi ſapor guſtum ferit citra ſenſum caloris. Acida ſitim 


ſedant & cruditati nidorofe ſuccurrunt, necnon pituitam incidunt. 

4. Stomacho grata ſunt, in febribus bilioſis, ardentibus & putri- 
dis ſanguinis fervorem compeſcunt, ac bilis acrimoniam corrigunt. 

5. Ant iſeptica ſunt, putridamque diathefin in primis viis corri- 
gunt: hinc omnia Acida ſunt anthelmintica, quatenus putredint 
reſiſtunt. —: 

6. Vim habent leviter adſtringendi, repercutiendi & discutiendi. 

7. Erodendi quoque facultate gaudent non tantum Acida mines» 
ralia, fed & vegetabilia, quod bene notum de Ac:to quoad metalla, 
Japides & coria. Succus Citri, nimia copia ingeſtus, ventriculum 
rodere in aprico eſt, & notatur, ſuccum Limonum aphthas in Ven- 
triculo effeciſſe. Hine forte monet F. Hoffmannus ab Acidis abſti- 
nendum eſſe in diarrhœis, dyſenterüs & cholera cum calore febrili, 
& potius diluentibus, gelatinoſis & mucilaginoſis utendum. 


His Monilis plerumque congrua ſunt ſupra prolata de Viribus 
Vegetabilium, quæ ſub Articulis Sequentibus enumerabo. 


7. Sitim Sedant & {tum temperant in morbis bilioits & Febribus 
putridis | | 


Acetoſi. ! Berberis fr. Tamarind, 
Acetofella. Cerafa. Tartarum. 
Acetum. Citriæ mali fr. Vaccinia paluſtria. 
Aurant. ſucc. N Corni ir. Sedum majus. 


2, 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 35 


2. Appetitum excitant & nauſeam curant, precipue a cruditate 


Acetoſa. | Ceraſa. 
Acetum. 


3. Antiſeptica ſunt. 


Acetoſa. Aurantiorum ſuccus. 


Acetum. Berberis fr. 
Cerala. 


Citriæ mali ſuccus. 


Tamarindi. 
Limonum ſuccus. 
Tartarum. 


4. Subadſtringentia ſunt & in Vomitu ac Diarrhæa bilioſa com- 


Acetum. | Limonum {uccus. 
Berberis ſr. Portulaca, 


Citriz mali ſuccus. 
5. Discutientia & Incidentia. 


Acetum, preſertim Va- Ceraſa. 
pore. 


6. Contra Obeſitatem Commendantur. 
Acetum. Berberis ſuccus. 

7, Diuretica ſunt. 
Tamarindi. L imonum ſuccus. 

8. Sudorifera. | 


Acetum. 


Sedum majus. 
—＋＋ minus luteum. 


Citriæ mali ſuccus, 


Tartarum. 


9. Acidis Affnia » quatenus Lac Coagulantia vel Inſpiſſantia, ſunt 


Acetum. | Opobalſamum. 
Alumen. Oxylapathi ſem. 
Biſtorta. Picis liq. infuſum. 
Gallæ. 8 Prani ſylv. fr. 
Gallium luteum. Saccharum brun. 
Lapis Hibern. ditior. Sedum majus. 


Mel. | Spiritus Vini. 
| Ee”, E 2 


Sinapi. 
Therebinth. Argentor. 
Verbazcum. 

Vitriolum album. 
— — Ceruleum. 
Ulmariæ rad. 


IO, 


1 
1 
4 
+1 i 
1 

4 

1 
1 
zi 
31 

i 

1 

1 
4 *] 

z 
n 
ill 1-4 
1 
' WM 
7: 
17 
+13 2M 
. 1 
, oF — 
a1.cy 
27 
wes 

4464 
18 
NY 
* 
14 
717 
1 
„ 
13 * 
7 
7 
"tl ; 
We 
1 
+ Ei 
J oy . 
: * 
"+ © 
. 
2 
* 4 
2 1 
15 
1:4 
i © 
Uh 
| 11 
. 
bl 
0+ 
3 
| 
[1 
04 
*» 
1 
5 
* 
* 
* 
* 
. 
4 
* 
A 
. 
1 
* 
AS 
1 
hu 
rg 
ws 
* 
5 
8 , 
[ * 
$5 
p 
5 
Tt 
7 
9 
3: 
2 
+1 C 
4 
\$ 
4 
+ 
F 
* 
©: 7 
A 
1 
T7 = 
955 
7 
12 
5 
F 
55 
1 
a 
Hd 
11 
* 
1 
ji 
17 
1 
17 
4 
1 
Pg 
{ns 
, 
$8 
1 
6 
of 
bo 4 
4 
. 
4 
1 
: 
14 
4 
1 
1 
£5 
14 
» 
bs i4 
6 Bl 
> 
4 4 
+.Y 
i 
: 
. 


36 CLASSES MEDICAMENTORUM 


10. Albumen ovi vel Serum ſanguinis coagulant. 


Acrugo, Calx viva, Pruni ſyſv. fr. congular 
Adianthum alb. Caryophyllatæ rad, Sanguinem & Salivam. 
Agrimonia. Cydonia immatura. Sambuci bacce, 
Alumen. Geranium Robert. Spiritus Vini. 

Argentina. Hypericum. Trichomanes. 

Biſtorta. Mespili fr. immat. Vitriolum album. 
Berberis fr. Opium in aq. ſolutum. — — Cæruleum. 


11. Cum Acidis, Succo, Inſuſo vel Decocto fluidiora vel Fluidi- 
tatem retinentia & proinde Acidis Affinia ſunt Sequentia. 

N. B. Exhibeo hic tantum Criteria præſentis Acidi certiora, & omiſi 
Experimenta cum Charta czrulea & ſolutione Heliotropii inſtituta, 
ſupra ſuo loco recenſita, quæ, ut opinor, aliquantulum incerta vel 
ambigua ſunt } N 


Acetoſa. Eupator. cannab. Pruni ſylv. fr. 

Adianthum album. Filicis maris rad. Rubi ſo), 

Agrimonia. Geranium Robert. Salvia agreſtis. 
Androſæmum. Hypericum. Sanicula. 

Aparine. | Oxylapathi rad, Scahioſa. 3 
Argentina. Parietaria. Sedum majus. | 
Becabunga. Pentaphyllum. Tormentillæ rad. 
Biſtort᷑a. Phyllitis. Vitriolum viride. 
Caryophyllatæ rad. Plantag. latif. fol. & rad. Uimaria. 

Erz gerum. Pzoniz fl. Umbilicus veneris. 


12. His addere placet Criteria prſentis Salis Alcalini in aliquot 
Vegetabilibus , ſupra ſuo loco recenlita, utpote quoque Certiora, 
quam color inde Vindescens, Chartæ czrulez, vel quæ ſolutione 
Hcliotropii aut Violarum Syrupo inſtituuntur, itaque, 

Cum Acidis ſpiſſiora flunt, ſed cum Alcalinis fluidiora, inſtitutis 


Similibus Experimentis ac in præcedentibus. 


Anonis. Eryfimum. | Ovi Albumen. 

Artemiſia. Hyppoſelinum. Pulegium. 

Borax. Hy oscyamus. Ruta. 

Borago. Linum catharticum. Samhuci fol. & fl. | 
Centautium minus. Marrubium nigr. Scrophulariæ nod. & ſæt. 
Cynogloſſum. Melilotus. rad. 8 

Pulcama:x fol. Origanum. S. ceiſa. 


Hinc 


 SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 37 


inc obſervatio deducitur non inutilis in Praxi, nempe quod mox 
recenſita cum Alcalinis congruam Mixturam efficiant, necnon quod, 


vel per ſe, vel cum Alcalinis combinata, in prædominante Acido | 


commode exhiberi poſſint. | 
8 E TG IM 
De AUSTERIS & ACERBIS. 


Auſtera ab Acerbis differunt tantum intenſiore ſeu majore gradu. 
Acida , Amara & Dulcia , juxta ſe invicem poſita & collata, 
 Operationibus ſuis reſpectivis illuſtrandis egregie inſerviunt, quare 
primo loco Acidis ſubjungi: debent; cum autem Auſtera & Acerba 
Acidis affinia lint & Wedelius recte ſtatuat, quod Acerba fiunt ab 
Acido terreo intime coadunato, unde, eorum Solutioni additum 
Alcali Terram præcipitat, hæc præmittere lubet Amaris & Dulcibus. 


1. 40S TERA& ACERB 4. 


Alchimilla. Hvpericum. Quercus ſol. & cort. 
Aenne | Hypociſtis. Roſa rubra. | 
Alumen, Lap. Hibernicus. Rubi fol. & fr. immat. 
Anchut rad. Lignum Campech. Salicis ſol. & cort. 
Aquilegiæ ſem. Lyſimachia, Sorbi baccæ immat. 
Argentina. 1 Mala ſylv. Sumach. 
Balauſtia, Mori fr. immat. Terra japonica, 
Biſtor:æ rad. Myrobalani toſtæ. Trichomanes. 
Cynosbati fr. immat. ſpon- Mespili fr. immat. Tamarisci cort. 
giz & rad. | Nymphææ albe rad. Tormentille rad. 
Corni fr. immar, Pentaphylli rad. Ulmi cort. 
Cupreſli fol. & fl. Phyllitis. | Vitriolum album. 
Equiſetum. Pini cort. & fol. juniora. — — Cæruleum. 
Geranium Rob. Pruni ſylv. fr. — — Viride. 
Granati Cort, Pyrus ſylv. 
2. SUBADSTRINGENTI 4. 
Bugula. |  Cydoniorum fr. Euphraſia. 
Caryophyllus ruber. Dictimnus cret. Fragariæ fol. 


Coccinella - - Elaterium. Gallium lut. . 
| E 3 Lap. 


— 


n 
222 


n 


_ , * 0 
FINES - 


— — — ** * — = —— — 9 — — 
r * * 3 © * 1 = — - — 8 > — 
D ERR — — = at SEO! _ 1 bo — * bm e 

x 3 , > 2 2 er eg ns * 

2 OVEN * * 0 2 
N. * 9 2 — — 
2 N 


— ERNIE * 


. 1 ———ů— ir rent Py EIN 


38 CLASSES MEDICAMENTORUM 


"2 


Lap. Hæmatit. Marum, Maſtichen olens. Tuſſilago. 
Horminum. Mentha. | Verbascum. 
Jacobæa. Rubiæ Tin, rad. Verbena, 
Tuniperi fol. . Salvia, | | Vinca pervinca, 
Keines fr, | Santalum rubr, Virga aurea, 
Lamium alb. Scabioſa. Veronica, (ligno. 
avendula, Serpillum. Visci querc. cort. cum 
Lauri ſol. ä Tamarisci fol. Umbilicus Veneris. 
Lupulus. Lavuacetum. Utrticæ fol. 
3. ADSTRINGEANTIA BALS AMICA. 
Abies. | Cupreſſus. = Juniper! fol. 
Androſamum, Pilipendula. Myrtus. 
4 ADSTRINGENTIA AROMATICA. 
Agrimonia. Ca yophyllare rad. Kermes fr. 
Betonica. Cydonia mala. | 
5. ADSTRI XNGEXTIA DULC1A vel SUBDULCIA. 
Adianthum album. Equiſetum. | | Phyllitis. 
Aquilegiz fol. & fl, F ilicis mar. rad. Terra japonica. 


Vis adſtringens detegitur guſtu, ſed aliquando minus evidens fit 
admiſtione Vitrioli martis, unde color nigrescens inducitur vel in 
debilioribus viridescens aut viridis, quod, ut reor, ab acidi prædo- 
monio dependet. Hinc ſubjungo Catalogum fortiorum & debiliorum 
Adſtringentium juxta ſupra recenſita experimenta. Sic 


1. Cum Vitriolo Martis nigrescunt, cærulescunt vel coloris fusct 
fiunt ſecundum vim adſtringendi. | 


Acacia. Palauſtia. Dictamnus creticus. 
Adianthum album. Biſtorta. Elaterium. 

Agrimonia. Caryophyllatæ rad, Equiſetum. 

Alve. | Caryophylli arom. Euphraſia. 

Anchuſæ rad, Caryophyllus ruber. Fabæ cort. 

Aparine. Coccinella. Filipendulæ fol. & rad. 

Aquilegiæ ſem. Cinnamomum. Fragariæ fol. 

Argentina. Cynosbati ſpongia rad. &fl. Geranium 1 Go 

8 n ras 


 SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 


Nymphez alb. rad. 


Granati core. 
Oxylapathi rad, 


Hypociſtis. 


Iridis vulg. rad. Pentaphyllum. 
— al-z Florent. rad. Phyllitis. 
Juglandis putamen Viride. Piper Jamaic. 
Lypathorum ſem, Pæoniæ rad. 


Lignum Campech. Polygonii rad. 


Lupulus. Quercus cort. lign. . 
Lyſimachia Spicata purp. glans, 

Majorana. Rhabarbarum. 

Myrti folia. Rhapontici rad. 


30 


Roſa rubra. 
Rubi fol. & fr. immat. 
Salicis cort. 


Sedum minus luteum. 


Tamarisci cort. 

Terra japonica, 
Tormentillæ rad. 

Viega aurea. 

Ulmi Cortex. 

Umbilici ſem. & ſummit. 
Urticæ ſol. 


2. Cum Vitriolo Martis Viridia fiunt ſequentia, plerumque vim 


adſtringendi debiliorem indicantia, 


Juglandis fol. 

Juniperi fol. & bacca. 
Lamium album. 
Lavendula. 

Lauri fol. 


Ahietis fol. 
Abrotonum mas. 
Abſinthium. 
Acetoſæ rad. & ſem. 
Androſæmum. 


Arte mifſla. Liguſtri fol. & fl. 
Bardane rad, Lyfimachea lutea. 
Betonica. Malabathrum. 
Bugula. Marrubium alb. 
Calamintha. Marum Syriacum, 
Capriſolii ſol. & A, Matricaria. 
Cbamęœmelum. Meliſſa. 

Conyza. Mentha. 

Cort, peruv. —— Piperis ſapore, 
Cotula foecida. Menthaltrum, 
Cupreſſi fol. & fr. Millefolium. 
Dulcamaræ fol. Origanum. 

Filicis mar. rad. Nepeta. 


Petaſitidis rad. 


Fumaria. 
Plantag. anguſtif. fol. & 


Gallium luteum. 


Hederæ baccæ. rad. 
Hedera terr. Pimpinell. ſaxifr. rad. 
Horminum. Polium. 
Hypericum. Polygonum. 
Hyſſopus. Polypodii rad. 

| Jacobe1, Populi nigre fol, 
Ipecacoanha, | | 


Primulz veris fl. 
Prunella. 

Ptarmicæ fol. & fl. 
Rosmarinus. 

S3mbuci fol, 

Salicis fol, 

Salvia hort. & agr. 
Sanicula, 

Santalum rubrum. 
Satureia. 

Scordium. 
Scrophularia aquatica. 
Serpyllum. | Ps 
Stæchas arabica, - 
Succiſæ fol, 

Tanacetum, 


Thymus. 


Tormentilla. 
Trichomanes. 
Tuſſilago. 


Verbena. 


Veronica mas. 

Vinca pe roinca. 

Virga aurea. 

Visci querc, cort, cum 
ligno. 


No- 


er 


5 — 
re 


— 


— 
8 

_- as 3; 

TBS So ˙— a IEEE es de i Bn, 


A 


2 


E 1 N A * by — 
. ˙ A 


— 
—— 3 
2 n 


3 


r 
e 
W 


n 
eee 


— 2 ** Fw r — — 1 = . 
G 2 r. 8 —_—— * 2 r * — 2 — 
— 4 2 * = rrp - "2 — * ODS wee 
* 1 — * Tat * _ A : 2 r — — — — 2 
— ACCC : ITT _—_ EPS. Ts .. 3 -w r ri >.  _ = = 4 „ — by 
4 E — _ — 4 — S 5 2 K n — 
— — 9 — — — 


NET 


Ot — —ů— ů Pr tas 


40 CLASSES MEDICAMENTORUM 

Notandum , quod Adſtringentia longe magis antiſeptica ſint , 
quam fa! marinus, quoniam fibras corrugent, earumque vim cohæ- 
rendi augeant, ac obinde motum inteſtinum & putrefactionem in- 


lubeant. | 
De Auſteris & Acerbis hæc præcipue ex Wedelio & F. Hoffmanno 


notanda. 1 

1. Adſtringunt, poros coarctant, humores coagulant, hinc re- 
pellunt in hæmorrhagiis uſu externo & interno, in ſudore nimio & 
omnibus fluxibus cum calore, atque in Inflammationibus & Eryſipe- 
late refrigerant. Prudentia vero opus eſt in illorum exhibitione; 
fluxus enim moderari potins ſæpe deſiderent, quam ſiſti: &, ubi 
cum humorum evacuatione adeſt vel eorundem Copia aut vaſorum 
Obſtructio, minus proſunt adſttingentia, ſed in priore caſu ſanguinis 
miſſio, vel Catharſis, in altero Aperientia præmittenda ſunt. 

2. In Laxitatibus tonum fibrarum roborant & principem inter Ci- 
catrizantia locum poſlident, Audi de uſu Herbarum Vulnerariarum 
quz habet F. Hoffmannus : | 

Horum decocta non modo in Vulneribus, Eroſionibus & continui 
Solutionibus quibuscumque valent, fed & in quibusdam morbis chro- 
nicis, Scorbuto, Cachexia & Calculoſis paſſionibus inſignem ferunt 
opem, quando nempe a tono viscerum & glandularum dejecto & 
humorum ſtagnatione oriuntur; ſpeciatim eorum uſus in Infuſo pro- 
deſt in calculoſis Renum concrementis ex nimis laxis vel ulceratis 
renibus. | 

Pariter in involuntario Urinz Stillicidio tam in pueris quam in 
ſenibus ejusmodi Infuſa expertæ eſſe efficaciæ idem teſtatur mox lan- 
datus Hoffinannus. | | 

3. Antiſeptica ſunt & quidem magis quam ſal marinus, ſpeciatim 
in Ulceribus humidis & putridis ; ſiccantia in febribus malignis, 
ſanguinis Orgasmum reprimendo & diatheſin putridam corrigendo, 
rarefactioni & reſolutioni ſanguinis oppoſita. In Horum uſu verum 
maxime attendatur ad Orgasmum bumorum, nam in Hzmorrhagiis 
ac dyſenteria his ſolis neutiquam fidendum {ine evacuationibus ut 


V. S., Emeticis &c præmiſſis. 


Hisce 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 41 


Hisce prælibatis, recitare pergam & uno conſpectu exhibere vires 
Simplicium adſtringentium ex Veteribus & Modernis, quas non ab- 
ſolutas eſſe, quarumque actionem & ſuccesſum pendere a circumſtan- 
tiarum præſentium perpenſione, credendum eſt. 


1. In Dyſenteria commendantur, 


Alchimilla. Lignum Campechianum. Phyllitis. : 

Biſtorta. . Lyſimachia. Rubi fr. immat. | | 

Cupreſſi coni. | Mori fr. immaturus. Terra japonica. | 

Equiſetum, Nymphææ albæ rad, Tormentillæ rad. 3 
_ Galle, | Pentaphylla. | 


2. In Diarrhæa, 


Alumen. Gallæ. Rubi fr. immat. 
Biſtorta. Mespili fr. immat. Terra japonica. | 
Cupreſſi Coni, Pentaphylli rad. Tamarisci cort. | ; 
 Equiſetum. | Phyllitis. Tormentillæ rad. 5 


3. In Vomitu, 


Alumen. Sorbi fr. immat. Terra japonica. 
Mali ſylv. fr. 


—— — — —— w — — 


4. In Menſibus nimiis & Leucorrhæa; 


Alchimilla. Pailipendulæ rad. Sorbi fr. imtnat. 


Acacia.“ IX Lyſimachia. Terra japonica. 

Argentina. | Nymphze alb. rad. Tormentillæ rad. | 

Eiſtorta. Quercus cort. Ulmi cort. 

Equiſetum. | | 
5. In Herniis inſantum, 5 > 

Alchimilla. Cupreſſi Cont. Filipendulæ rad. 


6. In Diabete & Urinæ Incontinentia; 


| 
| 
Alumen. Terra japonica. Tormentillæ rad. | 
Biſtorta. | » | 


F ” 


c CLASSES MEDICAMENTORUM 


42 
7. In Hæmorrhagiis, Hzmopte, Mictu cruento, 

Alumen. Quercus cort. Terra japonica. 
Hypericum. Rubi fr. immat. | Tamarisci cort. 
Pentaphylli rad. Salicis corr. Ullqi cort. 

Phyllitis. | | 


8. In Gonorrhæa ſimplici. 


Balauſtia. Nymphææ albæ rad. Quercus cort. 


9. Antiſeptica ſunt 


Alumen. Galle, Roſa rubra. 
Biſtorta in febr. malignis. | 

10. Diuretica, 
Equiſetum. Quercus nuclei, Pruni ſylv. fr. 


ETH1C T oO III 
Dit AMARTIS. 
1. AMARA, in genere fant, 185 


Abſinthium. Euphraſia. Leucoii lutei fol. & fl. 
Amygd. amar. . Lupinus. | 
Carduus Bened. Fuligo. Perſicæ mali fol- & fl, 
Centaurium min. Fumaria. Saponaria. 
Cichoreum ſylv. ' Geniſta. Scorzonera Siccl, 
Dentis Leonis rad. __ Gentiana. Succiſæ fol. 
Dypfaci fol. Glaſtum. Trifolium pal. 

g Endivia. Hieracii rad. 1 

2. AMARA AROMATICA. 

Ageratum. Chamæpitys. Marrubium alb. 
Calamus aromaticus. Eupatorium caunnab. Myrrha. . 
Chamæmelum. Lauri baccæ. Nardus Celt. & Ind. 
Chamedrys.  Limonum core, Polium. 


Citreæ mali cort. Lupulus. Tanacetum. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES, ag 
3. AMARA FOETIDA. 


Ariſtolochie rad. Matricaria. Scordium. 


Cardiaca, Salvia agreſtis. Scrophularie nod, ſcœt. fol. 
Marrub. nigr. 5 1 
4. AMARA ADSTRINGENTIA 
Cortex peruvianus. Veronica mas, Vinca pervinca, 
Liguſtum. Verbena, 

5. AMARA DULCLA vel SUBDULCTA, SUBAMAR4. 
Anonidis rad. Pareiræ brave rad, Rusci rad. 


Bugula, Rubiez Tinct. rad. Sarcocolla. 
Dulcamaræ fol. & ſlip. ; EY 


De AMARIS ſummatim Wedelius hæc habet, 

1. Pleraque fixa ſunt & in deſtillatione non adſcendunt. 

2. Amara Acidis contraria ſunt; hæc enim refrigerant, illa cale- 
faciunt. Amara, cum Acidis miſta, motum inteſtinum concitant, 
diatheſin acidam corrigunt, ita ut ab hac combinatione fieri videtur 
aliquid, ſalibus neutris ſimile a ſale acido & alcalino; cujus rei 


egregium exemplum præbet Inſuſum florum Chamæmeli in vino 


rhenano, unde liquor falſus emergit ſimilis ſolutioni ſalis marini. 

3. Amara appetitum augent, in defectu & inertia 1 5 valent; 
Acida contra bilem nimis acrem corrigunt. 

4. Amara quoque Dulcibus contraria ſunt; Dulcia enim nutriunt : 
Amara deterunt & reſolvunt, unde gemina fiunt obſtructionum Pa- 
nacea , quippe Aperientia modica craſſitie gaudere debent & ex 
partibus terreſtribus conſtare , quæ non facile diſſipantur , qualia 
ſunt Amara, ſecus quam Karelacientia, 


Hæc anos Recenſione ſequenti Summaria Virium Medi. 


camentorum Amarorum inſigniorum, & Experimentorum lupra en- 
arratorum. Scil: 


1. Acidum cor igunt. 


Abſinthiunm. Gen iana. Trifolium paludoſum. 
Centadrium minus. 


Fa 2. 


| 
j 
j 
| 
| 


144 CLASSES MEDICAMENTORUM- 


2. Ulcera Putrida & detergent, 


Abſinthium. Euphraſia, Lupinus. | 
Amygdalæ amaræ. Fel. Saponaria. 

Carduus Benedictus. Gentiana. Succiſa. = 
Dens Leonis. Glaſtum. Trifolium paludoſum. 


Dipſacus. 


Leucoii lutei fl. 


3. Reſolventia & Discutienta. 


Abſinthium. Cichoreum ſylv. | Lupinus. 
Amygdalæ amaræ. Fel. Saponaria. 
Carduus bened. Glaſtum. Succiſa. 


Centaurium. 


Leucoii lutei fl. 


4. Deobſiruentia uſu interno. 


Trifolium paludoſum. 


Abſinthium. Dens Leonis. Gentiana. 
Amygd. amar. Endivia, Glaſtum. 
Centaurium min. Euphraſia,  Leucoii lutei fl. 
Cichoreum ſylv. Fumatia. | 


5. Anthelmintica. 


Abſinthium, Centaurium win. Lupinus. 
Aloe. Fel. Perſicæ mali fol. & fl. 
Carduus bened. Gentiana. | 


6. Antiſeptica. 


Aloe. 


Carduus bened. 


Gentiana. 


7. Eccopotrica {eu Purgantia leniora. 


perſicæ mali fol. Ell. 


Abſinthii ſuecus copioſus. Centaurium. 
Saponariæ magna doſis. 


Aloe. Cichoreum ſylv. 
Amygdalæ amaræ. Fumariæ magna doſis. 


8. Diuretica. 


Abſinthium. Cichoreum ſylv. Fumaria. 
Amygdalæ amaræ. Dens Leonis, Hieracii rad, 
Centaurium min. Endi via. Lupiny*. . 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 45 
9. Diaphoretica & Sudorifera, quæ pauca ſunt, (a) 
Carduus bened. i | Fuligo. | Saponaria. 


10. Emmenagoga. 


Abſinthium, Fl.ñxꝛ« 
Centaurium minus. Leucoii lutei fl. 


11. In Morbis cutaneis, Scabie, Tinea &c. externe & interne. 


Dens Leonis. Fuligo. Lupinus. 
Dipſacus. PFumaria. Trifolium palud. 


S EC TY 
DE DULCIBUS & SUBDULCIBUS. 
1. TAL IA ſunt in genere, | 


Amygd. dulces. Ficus- Pini nuclet. 
Atiparagi rad. - Ginſeng. | Pyra. 

Avellanæ nuces, _ Glycyrrhiza. Rapum. 

Bardanæ rad, Graminis rad. Satyrii ſem. rad. 
Bellis major. | Juglandis nuces. Sebeſten. 
Bulbocaſtani rad. Jujubz. Siliqua edulis. 

Fere rad. Lac, BY Siſari rad. 
Caſtanea. Melonis fr. & ſem. Sorbi fr, matucus. 
Cucumeris ſem. Mespili fr. putrid. Scorzonera recens. 
Cucurbitæ ſem. NMNuces Piſtachiæ. Tragopogon. 
Eryngii rad. Paſtinacæ rad. | Uvarum paſſ. pulpa. 
Fagi Glans. Petroſelini rad. | 


2. DULCIA ADSTRINGENTLY. 


Corni fr. maturus. Pyrus ſativa, VU paſſe majores cum 


Liznum Campech. | | Acinis. 


| De 


(a) Amara longe pauciora Diaphoretica ſunt, quam Aromatica, quon'am Amara 
particulis magis terreis, minus W & Spirituoſis conſtant, quam Afrvumatica. 


3 


* 
1 
A4 
LAS y 
$$ 
Hy 
7 
a 4 
74%, 
. if Ki 
þ is 
: N 
4 «201 
3*Y 3 
: wh 
[1 
* 
35 
1611 
M 
* ht u 
» 1h 
= 
1 a 
14 
W's | 
Rb 
*%*. 
. 1 
1 
Is! 
. 
be 15 
8 
415 
11 
7 4* 
{ 
4 . 
" 109! 
1 
1 
1 
is 
Fly 5 
>] * 


163 
* it. 
4 

it 
. 


0 
2 Xx 
+» wa 
17 
Co 


—— 


46 CLASSES MEDICAMENTORUM 


De Dulcibus, quatenus 70. VANT, hæc Summatim ex — 

9 1 
Karo deſtillabilia ſunt, quoniam Dulcedo hzret in ſucco nimis 
Crallo, quam quod per Alembicum tranſcendere poſſet. 

2. Alimentola ſunt, nutrire apta, tabidis utilia. 

3. Emolliunt, lævigant, laxant, lubricant & acrimoniam humo— 
rum obtundunt, five acrem, acidam, vel amatam, ob lentorem 
quem poſſident; hinc 

4. Pectoralia ſunt, in tulſi, catarrho, raucedine, nec non in 
Urinz ardore valentia. 

5. Antiſeptica ſunt, vi balſamica ſibi concredita condientia , 
quod de Melle & Saccharo bene notum 

6. Facile fermentescunt tam extra corpus, quam in eodem: Mel 
enim & ſaccharum inſigniter promovent termentationem carnium cum 
Vegetabilibus in Ventriculo. 

7. Nec iis deneganda leniter ſtimulandi, kene reſolvendi 
& discutiendi vis, quoniam Salem, oleo junctum, poſſident. An 
& hinc 

8. Alvum laxant & Diureſin promovent? 

NOCENT vero Dulcia. 5 

1. Utpote facile acescentia & proinde diarrhzas, ructus & vomitus 


producentia. 
2. In cachexia, hydrope, affectu hypochondriaco, utpote & len- 


torem obſtructiones generantia. | 


His congruunt Obſerrationes ex Veteribus & Modernis in hoc 
opere recenſitæ, ſcil. 


1. Dulcia Esculenta, Nutrientia & 9 ſunt, 


Amygdalæ dulces. 5 Siſcari rad, 
Avellanæ nuces. Nuces Piſtachiæ. Fagi glandes. 
Bardan rad, Paſtinacæ rad. Ficus. 

Bellis major. | Petrofelini rad. Juglandis nuces. 
Bulbocaitani rad. Pini nuclei. Tragopogi rad. 
Caſtaneg nuces. Satyrii rad. Uvæ paſle maj. 


Dauci ſylv. rad. 


8 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 47 


45 Bechica, in Aſthmate & Cararthi vida, ac Expectorationem 


promoventia, ſunt, 


Bardanæ rad. 
Bellis maj. 
Ficus. 
Glycyrrhiza. 

; Jujubz, | 


| Mel coctum. 


Nuces Piſtachiæ. 
Rapum. | 
Saccharum. 
Sebeſten. 


3. In Tabe, Hedlca, Hzmoptce. 


Amygdalæ dulces, 
Bardanz rad. 
Bellis maj. 
Eryngii cad, 


4. Antiſeptica, 
Mel. 


Lac. 
Nuces piſtachia. 
Pini nuclei. 


Saccharum. 


Siliqua edulis. 
Siſari rad. 
Tragopogi rad. 
Uve paſſæ maj. 


Satyrii rad. 
Tragopogon. 
Uvz paſſz maj 


5. Leviter Detergentia, Discutientia & Reſolventia. 


Amygdalæ dulces. 
Bete rad. 
Ficus. 


6. Alvum movent, 


Beta. 
Ficus. 


_ Mel. 
Poma dulcia. 


y Diuretica ſunt , 


Amygdalæ dulces. 
Aſparagi rad. 
Bardanæ rad. 
Cucumeris ſem. 
Dauci ſylv. rad. 
Eryngii rad. 


Mel. 


Melonum ſem. 


Petroſelini rad. 


Pyra dulcia. 
Saccharum. 
Sebeſten. 


Fagi glandes. 
Ficus recentes. 
Graminis rad. 
Mel. 


Melonis fr. & th 


Saccharum. 


Satyrii rad. 


Siliqua edulis. 
Sorbi fr. mat. 
Uvæ paſſæ maj. 


| Nuces Piſtachiæ. 


Paſtimcæ rad. 
Petroſelini rad. 
Rapum. 
Siſari rad. 


"CLASSES MEDICAMENTORUM- 


8. In Stranguria, Urinz ardore, Eroſione Veſicæ, Mita ment. 


Aſparagi 


Avellane 1 ;: 
Bardanæ Ptadices. 


Eryngii 
Glycyrrhiza. 
Graminis rad. 


9. In Dyſenteria, 


Amygdalæ dulces. 
Lac. 1 


10. Emmenagoga. 


Aſparagi * 14 
Bardanæ * 


Jujubæ. 
Lac. 


Mlelonum ſem. 


Pini nuclei. 
Rapum. 


Satyrii rad. 


Siliquæ ed. fr. ſiccat. 


Eryngii rad. 


Sebeſten. 
Siliqua edulis. 


Siſari rad. 
Tragopogi rad. 
Uvz paſſe maj. 


Uvz paſſe mai. cum nu- 
cleis. 


Petroſelini rad. | 


SBEH/CTIO v. 


DE FARINACEIS MUCILAGINOSIS, 
GELATINOSIS, GUMMOSIS 
& EMOLLIENTIBUS. 


Aleca. 
Alſine. 
Althæa. 
Avena. 
Amylum. 
Borrago. 
Branca Urſina. 
Cannabis lem. 
Cera, 

Cicer. 

Citrulli ſem. 
Cucumeris ſem, & cato. 
Cucurbitæ ſem, | 


4 


TA L 1A unt; 


Cochlearum caro. 
Conſolida. 
Cornu Cerv?. 


Cydoniorum ſem. 


Faba. 

Ficus. 

Filicis ſæm. rad. 
Fænugræcum. 


Fungus ſambucinus. 


G. Arabicum. 
— Ceraſorum. 


— Tragacantha. 


Hordeum. 


Hyacinthi rad. 


Ichtyocolla. 


Jujubæ. 


Lens. 

Lini ſem. 

Lili albi fl. fol. & rad. 
Lumbrici terr. 

Linariz ? 

Malviz Fo J. & fl. 
Milii . 


Oryza. 


Ovi Albumen. 
— Vitellus. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. „ 


Papaveris albi ſem. —& Sambuci fl. | Seſami ſem. 
piſum. Sarſaparillæ rad. Spinæ albæ fr. 
Plantaginis ſem. Satyrii rad, mo Triticum. 
Portulaca. Sebeſten. Viscum. 
Pſyllii ſem. Secale. Urticæ fol. & ſem. 


De His ſummatim notat IPedelius. 


1. Acrimoniam humorum temperant & obtundunt. 
2. Emolliunt. 


3. Nutriunt. 
4. Suppurationem promovent & eorum aliquot discutiunt & ab- 


ſtergent. 
5. In tuſſi, catarrhis ſalſis, hæmoptœ, hectica & phthiſi valent: 


necnon 
6. In Urinæ difficultate, ardore, Veſicæ eroſionibus, mictu cru- 


ento, diabete, ſudore nimio, & Dyſenteria. 
De His porro animadvertendum habeo. 


1. Emolliunt, 


Fœnugræci ſem. L. umbrici terr. Sambuci fl. 
Lini ſem. & ol. Linaria. PE Secale. 
Lilii albi fl. | 


2. Praeter vim emolliendi » aliquam quoque Discutiegdi, Reſolvendi 
& Detergendi poteſtatem havent , | 


Althææ rad. Ficus. 1 Oryza. 
Alſine. Feænugræci ſem, Ovi vitellus. 
Avena. a Hordeum. Piſum. | 
Branca urſina, | Linaria. Sambuci fl. 
Cicer. | Lini ſem. | Secale. 
Citrulli ſem. | L.lii albi fl. & rad. Urtica. 
Faba. Lumbrici terr. | 


3. Nutriunt & Analeptica ſunt, . 


Avena. Cicer. Cornu Cervi. 


Cannabis ſem. | Cochlea. | Ficus, 
+5 0 Fi. 


— 9 y „ » 2 8 


50 © CLASSES MEDICAMENTORUM 


Filicis ſem. rad. | Oye. | Seſami ſem. - 
Fœnugræci ſem. Papav. albi ſem. Triticum. 
Malva, Satyrii ſem. | 


4. Suppurationem promovent. 


Alſine. Fznugreci fem, Malva. | 
Althææ rad. Gum. Arabicum. Ovi vitellus. 
Avena. Lini Oleum. Triticum. 5 
Cera. Lilium album. | Viscum. 
Ficus. 

5. Bechica, Pectoralia & in Catarrhis ſalſis Utilia. 
Althææ rad. Ficus. | Lini fem, 
Avena. 6. Arabicum. Ovi vitellus. 
Borrago. — Ceraforum, Piſum. 
Cannabis fem, — Tragacantha. Sat ſaparilla. 
Cochlea. Hordeum. * Sebeſten. 
Conſolida. Icthyocolla. | Wen ſem. 
Cydonior. ſem. Jujubz. 


In Atrophia, Hæmoptœ, Phthiſi, & Hedtiog 


Amylum. G. Tr agacantha. Portulaca. 

Branca Urſina. Iethyocolla. Satytii rad. 
Cochlea. Lint fem. | | Triticum. 
Conſolida. rh LUmMbrici terr. Urticæ fol. & ſem. 
G. Arabicum. Oryza, 


7. In Urin difficuk ate, ardore, Veſicæ eroſione, Mictu cruento. 


Althææ rad. G. Tragacantha, Ovi albumen. 
Rorrago. Iahyocolls. Papav. albi ſem, 
Conſolida. Jujubæ. Portvlaca. 
Cydoniorum fem. Lint Ot, Sebeſten. 

G. Arabicum. | lalve fol, & fl. "Triticum, 
— Ceralforum. Oryza, 


8. In Dyſenteria & Diarrhea ab Acrimonia, 


Acen. Amylum, Confolida, | 
Altze rad. Cera. Cydoniorum ſem. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. «x 


Fenugrzci ſem. © &Malya in late cod. = Phyllii ſem. 


De HIS ſummatim lizc notanda. 


G. Arabicum. Milii ſem, oo Satyrii rad. | 1 
— Tragacantha. __ Oryza, Tricicum. = 
Icthyocolla. Plantag. latif. ſem. Urtica. i” 
Lens. Portulaca. 3 
9. In Menſium Profluvio. 1 
46-4 | * 
Oryza. Portulaca. 1 
10. In Fluore Albo. # 
G. Tragacantha. Urtica. | 1 
11. Emmenagoga. li 
Cannabis ſem. Fænugræci fem, - Lumbrici terr. | 
Cicer. = 
12. Alyum Movent. i 
Borrago, Harden © = Sebeſten. | 0 
Cicer. Sambuci fl. Secale. | — 
Ficus. Salſæparillæ rad. Urtica. + 
Fenugreci ſem. if 
S EC TI ͤ \ 
De PINGUIBUS & OLEOSIS; = 
E444 { A ſunt, 1 
Axungia. Cen: Piſtachiæ nuces. x 
Adeps ſuillus. Juglandis nuces. Medulla cerv. & vitul. 1 
——— Anſerinus: Lithospermi ſem, Sperma ceti. 10 
Amygdalæ. Oleum Olivarum. Sevum bovinum. il 
Butyrum. Balaninum. n— oy}. ſt 


1. Emolliunt, laxant; hinc 1 Iuflammationibus, Contuſionibus 
& Vulneribus cum te pſione && dolore, in Aridura Faucium & Con- 
2 tractu- 


— ——̃ lw — — 
— THERE 


— 


3 
— 


n 


8 
1 
FI 
4 
1 
AP 
14 
1 
| 
* 
f 


n 


52 CLASSES MEDICAMENTORUM_ 


tracturis Valent: & uſu interno in doloribus e 5 colicis, b 


doloribus poſt partum & ſtranguria. 
2. Lubricant, demulcent, acrimoniam mitigant uſu externo & 


i:terno: hinc contra Venena ingeſta valent, & in appetitu canino, 
in mordacibus ani de jectionibus, tenesmo & ad dyſenterias in 


Clyſtere. 
3. Aliquantisper discutiunt, præſertim vetuſta, & eorum aliquot 


{uppurationem promovent, quatenus poros obſtruunt. 
4. Ad Tusſim, Catarrhum Acrem & Tabidis utilia ſunt, 
5. Alyum ſolvunt copioſe hauſta & largiore doſi Emetica fiunt. 


6. Athelmintica ſunt. 
Notandum vero, quod Pinguedines Animales majorem dæmul- 


cendi vim posſideant, quatenus aciditatis expertes {unr, kcus quam 
Olea vegetabilia. 


XNOCENT contra Oleofa quatenus 5 


14 bones obſtrunnt & ad Inflammata obinde non conducunt, niſi 
ubi dolor adſit & tenſio: ubi vero ficcandum eſt in hoc caſu noxia 
eradunt. Hine ulcera ſordida reddunt, ichorem & Putrilaginem au- 
gent, maxime in carie Osſium & carnis fungoſæ generatione favent, 


unde Incarnatio & Cicatrizatio impeditur. 
2. Uſu interno nimio Cruditates nidoroſas excitant. 


Supra dictis congrue ſunt Operationes, quæ de his in hoc Opere 
proſtant: Ill. 


1. In Doloribus a partu , Pleuriticorum dolore & Colica „ Nee- 
non in Urinæ ardore & ſtranguria commendantur, 


| Oleum Olivarum. Sperma Ceti. 


2. In Dyſenteria, Tenesmo, & Alvi fluxu torminoſo, tum ufu 
interno, tum in Cly lebe Valent, | 


Amygdalzdulces. (tum. Oleum Olivarum. Sevum bovinum. 
Butyrum a caſes libeta- Sperma Ceti. 


3. Le. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 33 


3. Leviter Discutiunt. 


Adeps Anſerinus. Butyrum Vetuſtum. Medulla an 8 yieul, 
Balaninum Oleum. Cera. Sperma ceti. 
4. Suppurationem promovent. | 
Butyrum. | Medulla cerv. & vitul. Oleum Olivarum. 
Cera. | 
5. In Tusſi; Catarrhis & Raucedine. 
Butyrum. _ _ Oleum Olivarum. Nuces Piſtachiz. 
6. In Hectica & Tabe. 
Amygdalæ dulces. Medulla cervina. Nuces Piſtachiæ. 
Juglandis nuces. — vitulina, 
7. Nutrientia & Analeptica. 
Eadem No. 6. 
8. Alvum Movent. 
Dutyrum copioſe ſump- Oleum Balaninum. Oleum Olirarum. 


tum. 
9. Anthelminticum, 
©leum nucis juglandis, 
10. Diuretica. 7 
Amygdalæ dulces. Nuces Piſtachiz, 


+ SEC. 


CLASSES MEDICAMENTORUM 


SE 606 I 1 O VII. 


De GUMMI-RESINIS, BALSAMIS 
& RESINIS. 


GUMMHT: RESINA, 


54 


Bdellium. Myrrha. | Sagapenum. 
Galbanum. Olibanum. Sty rax Calam. 
Gambogia. Opopanax. | Terra Japonica 
G. Ammoniacum, Sarcocolla. 
BALSAMICA RESINOS A. 
Balſ. Capivi. Gum Copal. 1 Petroleum. 
—— Peruvianum. — Anime. Pix liquida. 
—— Tolutanum. — Juniperi. “ tum. — Arida. 
Benzoinum. Guajacum. | — Burgundica. 
Camphora. Hypericum. | Populi nigtæ Germina, 
Cera. | (rum. Juniperus, Succinum. 
Colophonia Recentio- Labdanum. Tacamahaca, 
Gummi, Caranna dictum, Liquidambra, Terebinthina. 
potius Reſina, Maſtiche. Thus lmininum. 
— — Guajaci. Opobalſamum. | 


Hæc magis ſtimulantia ſunt, quam Farinacea ; Gummoſa CE, 
Sect, V. De his in genere notanda, quod, 


1. Discutientia fiat & Reſolventia. 

2. Suppurationem promoveant. 
Vulnera & Ulcera ad Cicatricem ducere dicantut. 
Non pauca valeant in Paralyſi. 

Dyſenterias, aliosque fluxus uſa interno ſiſtant. 
Inter Pectoralia locum habeant, 
Inter Antiſeptica numerentur. 
Horum aliquot alvum moveant. 

& Quad alia inter Discutientia locum teneant. 


— AAN 
G3 


congtua ſunt, de eorum Viribus ſupra prolata, ſcil. 
| : 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 3553 


1. Discutientia & Reſolventia ſunt. 


Balſam. Peruvianum, 
— —=» Tolutanum. 
Benzoinum. 
Camphora. 

Caranna G. 

Gum. Copal. 

— Elemi. 


Juniperi baccæ. 
Hypericum. 
Labdanum. 
Liquidambra. 
Olibanum. 
Opopanax. 
Petroleum. 


2. Suppurationem promovent. 


Bdellium. 
Cera. 

Galbanum. 

G. Ammoniacum, 
— Olibanum. 


Pix arida. 

— liquid. 

— Burgundica. 
Sarcocolla. 
Styrax Calamita. 


Pix arida. 

— liquida. 

— Burgundica, 
Sarcocolla. 

Styrax Calamita. 
Terebinthinæ omnes. 


Tacamahaca. 
Terebinthinæ. 
Reſinæ. 

Thus ſxmininum. 


3. Inter Cicatrizantia Vulnerum & Ulcerum locum habent. 


Balſamum Copaiva. 
— — Peruvianum. 


G. Elemi. 


— Juniperi. 


Tolutanum. 


Hypericum. 


Labdanum. 
Liquidambra. 
Olibanum. 


Pix arida. 
Sarcocolla. 
Thereb. ven. 
Thus ſæmininum. 


4. In Paralyſi Valent. 


Labdanum in ſuſſitu. 
Liquidambra, externe. 


Petroleum, externe. 


Palſamum Copaiva. 
Styrax Calam. in ſuffitu. 


— — Peruvianum. 
G. Anime. F in ſullcu, 
— Juniperi. 


5. Ad Dann „Fluorem album & Gonorrhæam ſiſtendum. 


Balſ. Copaiva. 


— Peruvianum. 


Cera. 
Gun Juniperi. 


Succinum. 


Terebinthinæ omnes. 


—— Tolutanum. 
6. Pectoralia, in Tus ſi, Catarrhis & Aſthmate Utilia, ac Pectus 


expurgantia. 


G. Anime. 


Callan 
— Guajacum, 


G. Ammoniacum. 


Balſamum peruv. 
Benzoinum. 


56 CLASSES MEDICAMENTORUM 


G. Juniperi. 
Juniperi baccæ. 
Labdanum. 
Maſtiche. 


7. Antiſeptica. 


Balſamum Copaiva. 
Camphora. 


8. Alvum Movent. 


Bdellium. 
Balſ. Copaiva. 
Gum. Guajaci. 


9. Diuretica. 


Balſ. Copaiva. 
—— Pperuvianum. 


Bdellium. 


ACRI A ſunt, 


Allium. 

Aſa ſetida. 
Anagallis. 

Bellis minor. 
Bryonia. 
Calamintha. 
Calendulæ fl. & fol. 
Camphora. | 
Caprifolii fl. 
Cardamine, 

Cepa. 

Chelidonium majus. 
Conyza. 

Cotula fætida. 


Myrrha. 

Opopanax. 
Petroleum. 
Pix liquida. 


Myrrha. 


Galbanum. 
Opopanax. 


Pix liquida. 


SG. Ammoniacum. 


Hypericum. 


Juniperi baccæ & Gummi. Thus ſemininum. 


erer VII. 
DE ACRIBUS & SUBACRIB US. 


Crocus. 
Enulæ camp. rad. 


'Eruca. 


Eryſimum. 

Fæniculi ſem. 

Fuligo. 

Fumaria. 

Lign. Guajacl. 
um. 

— Ammoniacum. 

Hedera. 

Iberis. 

Cineres clavellati. 


Lilii convall. fl. 


Sarcocolla. 


Raph. hort.. 


Sagapenum. 


Styrax Calamita. 


Terebinthinæ omnes. 


Terebinthina Veneta. 


Styrax Calamita. 
Terebinthinæ omnes. 


Opopanax. 
Terebinthinæ omnes. 


Leucoium luteum. 
Melilotus. 


LNaſturtium aquaticum. 


— - hortenſe. 
Pimpinella ſaxifr. 
Piper. 

Pix liq. 
Porrum. 
Ptarmica. 
Puleguim. 
—nitic J 4 
Ruta. 

Sabina. 


\ 


* — — 
a % 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 55 


Sagapenum. | Sinapi. 1 Virriolum vitide. 

Sal Ammoniacus. Soda. 8 Zinziber. 

— Marinus. Wien album. | 
SUBACRIA ſunt, 

Alfine. -- Curcuma. Santalum rubrum. 

Aparine. Capriſolii fol. — — flavum. 

Apii fol. Coccionella. Soſſafras. 

Bardanæ ſem. Hedera terr. Scabiofa. 

Beccabunga. Hepatica. Sambuci fl. 

Beta. | Hippoſelinum. Sanicula. 

Betonica. | Napi ſem. . Wh Urina. 

Brasſica. Petaſitidis rad. Urtice ſol. 

Contrajerva. Petroſelini fol. | 


De Viribus Acrium in Genere hæc habet JYedelius. 


1. Incidunt, refolvunt , attenuant, aperiunt in obſtructionibus 
ex materia viscida, lenta, pituitoſa, ſabuloſa ortis. 

2. Stimulo ſuo calefaciunt, motum citatum inferentia humoribus 
& ſolidis ſenſibilihus: acidos humores corrigunt: hinc proſunt in 
Morbis frigidis, Cachexia, Scorbuto frigido, Hydrope, Chloroſi, &c. 

3. Pro gradu Acrimoniz fiunt Rubefacientia vel Corroſiva. 

4. Antiſeptica ſunt, quatenus humoribus quietis motum conciliant. 

5. Antihelmintica ſunt, virtute ſua ſalina lympham viscidam focum 
vermium deſtruentia. 


NOCENT contra, juxta eundem Auctorem, 


1. In Vulneribus & Ulceribus, ubi nec caro luxuriat, nec materia 
viscida detergenda eſt, & in cancro occulto. 

2. Cavendum ab his in infantibus tenellis. 

3. In Hzmorrhagiis & Alvi fluxibus. 

4. In ſtatu bilioſo, in Febribus, niſi Diluentibus probe temperata, 
in HeCtica & Atrophia. 


Quid Acria porro efficiant ſpecialius, tam externe quam interne, 
ulterius patebit enumeratione ſequente ſummaria virium, ſupra i lis ad- 


| nen nempe; | 1 
1 I. 


— => og icy 2 


* 
8 


5 

= * —. amet ns ” 2 : 2 

+ ET = = ELD, 
. : 


4; 
\ 
. hz 
oy 
LE 
i: | 
. 
ö { 
1 
1 
. 
- i 7 
IS 
' 
* 
bo * 
ui 
" 
of 
we 
*Y 
i 
1 
$3 
4 
1 
1 
10 
1 
1 
* 
"Ws 
"wa 
81 
Al 
! 
1 
i 
1 
: Mi 
"WF 
1 
oy | 
q 442 
_ 
| 
667 
4 
1 
74 
74 
14 
1 
: 
14 
1M 
FM 
ns 
i 
1 
i! 
" 
; 
+ 
: 4 
/ 
. 11 
1 
* 
{ 
4 
40 
Wi 
1 
N 
TH 
3 
. 
+ 
iH 
7. 
» 
* Hi 
{fill 
3 
7 
j 7 
. F 
[ 
+4 | 
1. 
. : 
i 
4 7 
1 
? 
Cf 5 
5 25 
. 
* 
11 
li 


— - — E — 4 2 
2 py ny — = - _ — — 5 — 
* — — CS — — 2 2 — rn 7 
— A EEE norm ** Sr LOSERS 
— 42 +4 Rs >» 


1 


. 1 


SS — ET 
. 2 7 


_ 1 2 
5 og 2 — ES 
r 2 


58 


1. Dizcutinnt & Reſolvunt, 


Allium. 

Aſa fætida. 
Bellidis min. rad. 
Bryoniæ rad. 
Calamintha. 
Calecndule fl. 
Camphora, 


Chelidon. maj. ſucc. cro- 
Cotula ſætida. (ceus, 
Crocus. 

Enulæ camp. rad. 
Eryſimi. 
FPteull. I ſem. 
Naſturtium. 


2. Suppurantia pauca inter Acria, 


Cepa. 


Crocus. 


Gum. Ammoniacum, 


8. Ulcera mundant & ſanant 


Bryoniæ alb. rad. cum ſale. 


Caprifolii fl. 
Chelidonium maj. 
Enulæ camp. rad. 


4. Catheretica ſunt, 


Aerugo. 

Alumen uſtum. 
Cineres clavellati. 
Cochleariæ ſuccus. 


Fuligo. 

Lignum Guaj. uſu interno. 
Hederæ fol. 

Leucoii lutei fl. cum cera. 


Dracontii rad. 
Elleborus alb. 
Naſturtium. 


5. Verrucas abſumunt, ultimis Affinia; 


Alli. 
Calendulæ. 
Chelidon. maj. 


Sabina. 


S ſuccus. Sal Ammoniacus. 


— Marinus. 


CLASSES MEDICAMENTORUM 


Pix liq. 

Porrum. 
Pulegium, 
Sabina, 

Sal Ammoniacus, 
— Marinus. 
Zingiber. 


Pix liquida. 
Vide Farinacea ſupra, 


Pix. liq. cum melle, 
Porrum cum melle, 
Sabina, 


Pix liquida. 
Pyrethrum. 
Vitriolum viride. 


Ranunculus. 
Scilla toſta. 
Tichymalus. | 


6. Cauſtica, Exculcerantia & Veſicantia ſunt, 


Altium. 

Anemone. 

Ari rad. 

Bryoniz rad. fucc, recens. 
Calx viva. 

Cantharides, 

Cepa. 


Chelidon. maj. ſuccus. 
Digitalis fol. (miſſa. 
Elleb. nigr. rad. auri in- 
Erucæ ſem. cum fermento. 
Euphorbium. 

Grana cnidia, 

Iberis rad. 


Laureola. 
Lepidium. 


Mezereon. 


Perſicaria urens. 
Pimpin. ſaxif. rad. rec. 


Piper Indicum. 


Ranunculus. | | 
1 Raphas 


 SECUNDUM QUAbDITATES 


Raphani-rult. rad. 
Scilla, 


7. Alyum Movent, 


Allium. 
Bryoniæ rad. 
Cepa. 
Fumaria. 


8. Antiſeptica. 


Camphora. 
Lignum Guaj. 


9. Anthelmintica. 
Allium. 


Bryoniæ rad. 
10. Diuretica. 


Allium. 

Anagallis. 

Aſa fætida. 
Bryoniæ rad. 
Calamintha. 
Caprifolii fl. 
Cantharides. 
Cardamine. 

Cepa. | 
Chelidonium maj. 


Sedum acre, 
Sinapi, 


Lignum Guajacum, 
Gum. Ammoniacum. 
Pix liquida. 
Porrum. 


Sal Ammoniacus, 


Calamintha. 
Camphora. 


Cineres clavellati. 
Coryza. 

Enulz camp. rad. 
Eruca. 


 Eryfimi ſem, 


Fumaria. 

Lign. Guajacum. 
Gum. Ammoniacum. 
Hederæ fol, 
Mellloti fl. 


11. Diaphoretica & Sudorifera, 


Allium. 

Aſa ſætida. | 
Calendulæ fl, 
Camphora. 
Ceps.-- 


Enulz camp. rad, 
Fumaria, 
Lignum Guaj, 


_ Meliloti fl. 


"is 


SENSIBILES. 59 


Stapbyſagriæ ſem, 
Tichymalus, | 


Sagapenum. | 


Sal marinus. 


Zinziber recens. 


Sal Marinus. 


Cepa. 
Ruta. 


Naſturtium aquat. 
Pimpinellæ faxif, rad. 


Piper. 


Porrum. 
Pulegium- 
Ruta. 

Sabina. 

Sal Ammon. 
Zinziber. 


Naſturt. hort. 
Pimpin. faxit, rad, 
Piper. 

Sal Ammon, 
Confer Aromaticg, 


22 Ln — 
— — te 


— 


— 
* IDES —_— 


io 
"| 
if 
90 
1 
2 
* 
# 
7 
vj 
* 


HEE I Ss 
7 r = — mw vw. oc * 


re — 
P 


„„ 


ot e 
2 
* 41 


60 CLASSES MEDICAMENTORUM 


12. Carminitiva: 


Allium. Enulz camp rad, Pimpinellæ ſo xifr. rad 
_ Ala fætida. Eryſimi : era Piper. 

Calamintha. Feniculi Yo Pulegium, 

Cotula ſætida. Meliloti ſl. Zingiber. 


Vide Aromatica, Fragrantia, Fœlida infra. 


13. Bechica, Pectoralia, in Tufſi & 5 Althmate 2 preecipue pitub- 
toſo, proficua, 


| Allium. 3 Enulæ camp. rad. Pulegium. 
Ala ſætida. Eryſimum. Ruta. 
Bryoniæ rad. _ Feniculi fem. Sabina, 
Cepa, [= Lignum Guaj. _ _ - Sagapenum- 
Crocus. Porrum. . | 


Confer Aromaticu, Fragrantia, Fetida infra, 


14. Emmenagopa. 


Allium. | Cineres clavellati. Naſturtium aquat. 

Ala ſetida. | Cotula ſætida. Pimpinellæ faxif, rad. 
Aſarum. Crocus. Porrum. | 
Bryoniz rad. Enulæ camp. rad. Pulegium. 
Calamintba. | Erucæ ſem, Ruta. 

Calendulæ fl. & fol. rec. Gum. Ammoniacum. Sabina. 

Camphora. Leucoii lutei fl.  Sagapenum» 

Cepa. 5 


Vide Aromatica & Fatida. 
15. In Hyſterica Affectione Valent. 


Aſa fætida. Fuligo. Gum. Ammoniacum. 
Bryoniæ rad. PFiumaria. | Ruta. 
Cepa. Vide Fetida infra. 


S EC- 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. &« 
S E TY IMG 


DE AROMATICIS, FRAGRANTIBUS 
& F ATIDIS, 


ARO M4 TICA ſunt. 


Anethum. Caryophylli arom. Millefolii fl 
Angelica. Cinnamomum. Mentha piperis ſapore. 
Aniſum. Cberophyllum. Nigellæ ſem. 
Betonica. Coriandri ſem. ficcum. Nux moſchata. 
Canella alba. Coſtus Arabicus. Origanum. 
Cardamomum min. Crithmum. Petroſelini maced. 1 (or 
Galanga minor. Cubebæ. — — vulgar, 5. 
Hepatica, Cymini ſem. Piper. 
Horminum. Cyperus rad. rotunda, Prarmica. 
Imperatoria. | Dauci cretici 5 ſe Salvia. 
Lavendula. m— ſylv. m.  Saffifr. lign. & cort. 
Leviſtici fol. rad. & ſent, Dictamnus creticus. Satureia, 
Prarmica. Enulæ camp. rad. Schznanthus, 
Salvia. Fæniculum. Serpillum. 
Saſſafr. lign. & cort. Macis. Scſeleos ſem. 
Satureia. | Majorana. | Stœæc has arabica. 
Scœnanthus. Nlentha. Thymus. 
Serpillum. Malabathrum. (lens. Tiliæ fl. 
Caſſumunar. Marum Maſtichen redo- Zedoaria. 
Carui ſem. Syriacum. Zinziber. 
Caryophyllatæ rad. Mei rad. | 
I. AROMATICA AMAR A ſunt. 
Abrotonum mas. Eupatorium cannab. Nardus Celtica. 
Ageratum. Limonum cort. Serpentar. virg. rad. 
Aurantiorum cort. Lauri baccæk. Santonicum ſem. 
Calamus aromaticus. Marum Maſtichen olens. Tanacetum. 

Chamæmelum. — Syriacum. | 

2. 4AROMATICA ADSTRINGENATI A. 
Caryophillus aromat. Juniperi fol. Piper Jamaicenſe. 
m— c I. Kermes grana. Myrti fol. + 
Cinnamomum. Lauri fol. Salvia. | 
Filipendulæ fol. Meliſſa, * | 

3 ; 


2 


62 CLASSES MEDICAMENTORUM 
3. AROMATICA BALSAMIC 4. 


Botrys Ambroſioides. Cham æpitys. Rosmarinus. 
Juniperi fol. & baccæ. 


De 4ROMATICIS in genere eſtantur IPedelius & F: 2 
mannus. 

Vis eorum a fale volatili oleoſo expanſo dependet; hinc delilando | 
aquas, longe nobliſſimas , offerunt, capite mortuo, 1nodoro, inerti, 
in fundo relicto. Per deſtillationem quoque copioſe exhibent olea 
eſſentialia. 

[Ipſe ego in pluribus Veg -otabilibue Aromaticis, transverſim ſectis, 
19497 Cellulas, Balfimo , Odoris & Saporis receptaculo, repletas, 

. Tenui ſuo Acthereo, Subtili, Volatili, Oleo partes ſulphureas, 
calidas , acthereas, in ſanguine deficientes, reſtituunt. 

2. Sale acri, balſamico Cordis, Arteriarum & Fibrarum Muscu- 
larium vim elaſticam intendendo, Sanguinis & Humorum, progres- 
ſum & circulum egregie promovent, unde humores Craſſi & Viscidi 
attenuantur , obſtructiones reſerantur, perſpiratio intrega ſervatur. 
Hinc in omnibus Morbis Capitis, Nervorum, Stomachi & Cordis, 
qui a cauſa ſrigida ſecundum Veteres foventur, nempe ab humorum 
piſſitudine, & atonia nervoſarum & muscularium partium, ut in 
Apoplexia, Paralyſi, Stupore, & torpore Senſuum, Memoriæ debi- 


litate, Auditus difficultate & Lypothymia, egregie proſunt. Porro 
& ſtomachi ac Inteſtinorum Vitiis, quæ ex atonia & copia crudita- 


tum acido viscidarum originem trahunt, Diarrhæa, Colica flatuoſa, 
Vomitione, mirifice conveniunt & conducunt ſenibus, imbecillis & 
1s, qui laxum & phlzgmaticum habent corpus, 


CAVENDUMveoab EORUM uſu liberaliori, 


1. Quando corpora ſanguine plena ſunt, alvinæ fæces reſtagnant , 
juvenibus & Cholericz conſtitutionis ſenſibilioris indolis, necnon ubi 
metus eſt efferandi & turbandi Spiritus, quum non raro odore ſolo 
vert1ginem excitent, capitis dolorem & gravitatem. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 63, 


2. In Febribus continuis & ubi particulz bilioſæ abundant & ſan- 


guinis rarefactio coercenda eſt. 
3. In Fluxu ſeri Sanguinis aut Seminis & apprime in gonorrhea, 


Verum latius adhuc patebit Uſus & Modus agendi Aromaticorum 
Recenſione ſequente ſummaria Virium magis ſpecialium, iis ſupra ad- 
n | 


1. Discutientia & Reſolremia ſunt in Tumoribus krigidis, Oede- 
matibus, Strumis & Sugillationibus, 


Anethum. Dictamnus creticus, Petroſel. vulg. ſem. 
Angelica, Enula campana. Piper. 

Aniſum. Fæniculum. Pcarmica. 
Canella alba. Imperatoria. Saſſafras. 
Carui ſem. | Leviſticum. Satureia. 
Chærophyllum. Nlacis, Stzchas Arabica, 
Coriandrum, | Najorana. | Salvia, 
Cyminum. Lavendula, Thymus. 
Daucus cret. & vulg. Nlentha. 


2. In Morbis Capitis, Paralyſi, Tremore, Vertigine & pf 3; Mes 
moriæ Idiopathicis vel Sympathicis, valent, 


Beronica. Coſtus Arabicus. Marum Syriacum. 
Canella alba. Cyperus. Nlentha. 

Carui ſem. Galanga minor. | Nux moſcbata. 
Caſſumunar. Imperatoria. | Stæchas Arabica. 
Caryopbylli arom, Lavendula. Salvia. 
Chærophyllum. Macis. Tiliz fl. 
Cinnamomum. Majorana. Lingiber, 


Ob ſummum Ventriculi cum Cerebro Conſenſum Medicamenta 
Nervina vel Cephalica dicta, ſepe fiunt Stomachica & vice verſa, 
3. Carminativa, ſtomachica, & quæ in Colica en valent, 


ſunt * ) 


Anethum. | Caſſumunar. Cinnamomum 
Angelica. Carui ſem. Coriandrum, 
Aniſum. Caryophylli arom. Coſtus Arab. 


Canella alba. Chærophyllum. Cubebæ. 
| : Cys 


v4 CLASSES MEDICAMENTORUM 


Cy mini ſem. Majorana. Petroſ. mac. & vulg. ſen, 
Cyperus. ihn... Piper. 

Erula camp. | —— Piperis Sopore, Satureia, 

Galapga minor. Mei rad. Scænanthus. 
Imperatoria, Nigellæ ſem. Seleleos ſem, 
Lavendula. | Nux moſchata. ___ ” Sedouria, 

Leviſticum. Origanum. Zinziber. | 1 
Macis. 

2, In alfectibus I Haris, Lipothymia & Cordis W 
Caſſumunar. | Marum Syriacum, Nux moſchata. 
Cinnamomum. Mei rad. Tiilieæ fl. 

Leviſticum. Nillefolium. _ Zedoaria, 
Macis. | Conf. Fetida infra. 


5. Anodyna, Soporifera vel Caput turbantia ſive Odore live uſu 
interno. 


Ancthum, Coriandrum, Millefolii fl. 
Aniſum. x Macis larga doſi. Safſuſr, in non aſſuetis. 
Betonica. 


6. Emmenagoga. 8 
Anethum. | Cyperus, Mei rad. 


Angelica. Daucus creticus. Nigellæ ſem. 

Aniſum. | Enula camp. Origanum. | 

Betonica. Fæniculum. Petroſ. maced. &vulg. ſeu; 

Canella alba. Galanga minor. Satureia. 

Caryoph. arom. Imperatoria. Schænanthus. 
Cinnamomum. | Lavendula. Seſeleos ſem. 

Cherophyllum. Leviſticum. Stæchas arabica, 

Coſtus Arabicus. Macis. | Salvia, 

Cymini ſem. Marum ſyr. Thymus. 

Crythmum. Mentha. | Zedoaria, 


7. Bechica, & Pectoralia, præcipue in Aſthmate humido & Tulli, 
cum Pituita lenta. 


Angelica. | Hyſſopus. Satureia. 


Aniſum. | | Imperatoria. Seſeleos fem. 
Dictamnus creticus, Origanum. Stæchas Arabica, 
Enula camp. Petroſel. yulg. ſem. Thymus, 
Fæniculum. Piper. 


Con- 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES. 65 
Conſer Becbicg & Pectoralia infra in Claſſe Fragrantium 


8. Diaphoretiea 


Angelica. 

Canella alba. 
Caryophyllatæ rad. 
Cinnamomum. 
Coſtus arabicus. 
Cymini ſem. 
Dictamnus cret. 
Enula campana. 


9. Diuretica. 


Anethum. 
Angelica. 
Betonica. 
Canella alba. 
Carui ſem. 
Caryophyllatæ rad, 
Caryophilli arom. 
Cherophyllum. 
Coriandrum. 
Coſtus arabicus. 
Cymini ſem, 
Crithmum. 
Cyperus. 


& F. @lidorum. 


Fæniculum. 
Imperatoria. 


Leviſticum. 


Origanum. 

Petroſelini maced. ſem. 
Piper. 

Salvia. 


Daucus creticus & vulg. 


Dictamnus creticus. 


Enula campana. 
Feniculum, 
Imperatoria. 
Lavendula. 
Leviſticum. 
Macis. 
Majorana. 
Malahathrum. 
Marum Syriacum. 


Mentha. 


Origanim ſem. 


Saſſafras. 
Satureia. 
Schænanthus. 
Serpyllum. 
Stæchas Arabica. 


 Zedoaria. ; 


Zingiber. 


Petroſel. maced. c 
— 
Piper. 

Salvia. 

Saſſafras. 
Satureia. 
Schenanthus, 
Se: pillum. 
Seſeleos ſem. 
Stæchas Arabica. 
Thymus. 
Zingiber. 


O TA. Idem 1 fit Diaphoretienn , Sudoriferum , _ 
Diureticum pro ratione Regiminis calidi vel frigidi adhibiti. 


U. FRAGRANTIA ſunt. 


Ambra gryſea. 
Ammeos ſem. 
Angelica. 

Balſ. Peruvianum. 
— Tolutanum. 
Benzoinum. 

Botrys ambroſiodes. 


Cherophyllum, 
Cynosbati fl, 

Elaterium. 

Geranium moſchatum. 

Jasmini fl. 

Iridis Florent. rad. 

Labdanum. 


| Colophonia recentiorum. Leucoii lutei flores. 


1 


Lignom Rhodium. 
Lilii convallii 

——— albi J flor, 
Majorana. 

Moſchus. 

Nardus celtica. 


Nux molchata. 
Olibanum. 


Opo- 


66 CLASSES MEDICAMENTORUM: 


Opobalſamum. 
Paralyſeos 


Perſicæ mali . flor. 


Primulæ veris. 
Roſa. 
Rubi Idzi fr. 


Santalum flavum. 


Saſſafras. 


Salix fol. laureo. 


Sckenanthus. 
Spirz albæ fl, 
Sium. 

Styrax calam. 
Succinum. 


Terebinthina e Chio. 


Thus ſzmin. 

Tiliæ 

Viola purpur. » flores. 
Ulmarie. 

Zibethum. 


H C ob Affinitatem Aromaticis adjungere viſum eſt, naturæ 


forte magis amica 


ſitas, diſtributa ſic ſe habent. 


1. Discutientia. 


Angelica. 

Balſ. peruv. 
Jasmini fl. 
Labdanum. 
Lilii albi fl. 


Ma jorana. 


Nardus Celtica, 


Opobalſamum. 
Saſlafras. 
Sium. 


2. In Paralyſi & Tremore valent. 


Balſ. peruv. 
Elaterium. | 
| 8 q 
Lilii convallii 


Majorana, 
Moſchus. 
Nux moſchata. 
Opobalſamum. 


In diverſas Claſſes ſecundum Vires, ſupra recen- 


Styrax calamita. 


| Succini Vapor. 


Terebinthina e Chioz 
Tilie flor. 


Paralyſeos fl. 
Saſſaſras. 


Labdanum. 7 , . 
Styrax — in ſuſfica, 


3. Cardiaca, Vires reſtaurantia & in Syncope valentia. 


Ambra gryſea. 
' Ammeos lem. 
Naſilicum. 
Elaterium. 
Labdanum. 


4. Carminativa. 


Ambra gryſea. 
Ammeos ſemen. 
Angelica. 
Balſ. peruv. 
Chzrophyllum, 
Elaterium. 


Lilii albi fl. 


Moſchus. 


Nux moſchata. 
Paraly ſeos fl. 


| Roſa. 


Iridis Flor. rad, 
Labdanum. 


Lilii canvall. fl. 


Majorana, 


Moſchus. 


Rubi Idzi fr. 


Schenanthus. 


Styrax calam. 
Zibethum. 


Nux moſchata. 
Opobalſamum. 
Reſina. 
Saſſafras. 
Schænanthus. 


5. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILES, 


F. In Morbis * & Spasmodicis, | 


Baſilicum. 
Botrys ambroſ. 
Labdanum. 


6. Emmenagoga. 


Ambra gryſea. 
Ammeos ſem. 
Angelica. 
Baſilicum. 
Balſ. peruv. 


Moſchus. 


Primulæ veris fl. 
Succini Tin. 


Botrys ambroſ. 
Cherophyllum, 


Iridis florent. rad. 


Leucoii lutei fl. 
* 


Violæ 


Tilize 5 for 
Zibethum. 


Opobalſamum. 
Schænanthus. 
Sium. 

Styras calamita. 


7. Bechica & pedorala, in Tuſli & Aſthmats præcipue a Visco- 
is humoribus & Catarrhis, 


Angelice rad. 
Baſilicum. 

Balſ. peruvianum. 
— olutanum. 
Botrys ambroſ. 


Cherophyllum. 
g. Diuretica. 
Ammeos ſem. 
Angelica. 
Baſilicum. 
Elaterium. 


Iridis flor. rad. 
Labdanum. 


9. Diaphoretica. 


Angelica. 
Elaterium. 


Geranium moſchatum. 


Elaterium. 
Iridis flor, rad. 
Labdannm. 
Majorana. 


Opobalſamum. 


Majorana. 


Nardus Celrica, 


Opobalſamum. 
Reſina. 
Saſſafras. 


Schænanthus. 


Moſchus. 
Saſſafras. 


Reſina. 


Styrax calam. 


Succint Tinct. 


Terebinthina e Chio. 
Violæ fl. 


Spine albe fl, 
Sium, 


Succinum. 


Terebinthina e Chio. 
Thus ſæmin. 


Ulmaria fl. 
Zibethum, 


III. FATIDA & GRAVEOLENTI 4. 


Hæc mihi digna vida ſunt, que ſubdiviſionem odoriferorum coftity- 
I 2 


ant, 


68 CLASSES ME DICAMENTORU ud 


ant, utpote Viribus prædita forte inſignioribus quam Aromatica & 
Fragrantia. | | | | 

Fætida forte non aliter differunt ab Aromaticis & Fragrantibus 
quam Saturatione & imprægnatione eorundem principiorum, quem- 
admodum Moſchi & Zibethi odor nares diverſimode afficit propinqui 
vel e longinquo, in priori caſu ſætidus, in poſteriore gratisſimus. 


Proinde uſu externo deprehenduntur, 


1. Discutientia & Reſolventia, 


Allium. Ebuli fol. Oeſypus. 
Apium. Galbanum. Opopanax. 
Artemiſia. Galiopſis. | Peucedanum. 
Aſa ſætida. G. Ammoniacum, Pix liquida. 
Asclepiadis rack. Hedera terreſtris. Porrum. 
Bitumen. Horminum. Puleginm. 
Branca utſina. Jacobea, Ruta. 
Braſſica. Linaria. Scrophularia: 
Cannabis fol, Lupulus. Sulphur. 
Cepa. Marrubium nigr. Sagapenum. 
Chelidonium. Marricaria, Sembuci fol, 
Cicura. Nepeta. Sabina. 
Cotula ſætida. Nicotiana. | Stercus. 
Cynogloſſum. OPS 
2. Ulcera Abſtergunt & Sanant, 
Allis. Jacobza, | Scordium. 
Apium. | Lupulus. Sagapenum. 
A<clepiadis rad. Nicotiana. | Sambuci ſol, 
Braſſica. | | Petaſites. . Scrophularia. 
Chelidonium mij. Peucedanum. Stramonium. 
Hedera terr. Pix liquida. | | 


3. Carminativa ſunt, 


Allium. | Cotula fztida, Peucedanum. 
Aſa ſætida. Cy mini ſem. = Pulegium. 
Calamintha Pulegii odore. Matricaria. Ruta, 
Caſtoreum. Opopanax. 


4. 


SECUNDUM QUALITATES SENSIBILESY. S 
4. Anthelmintica, | thy 
Allium. | Petafitidis rad. Sabina. 


Cepa. ; Ruta. | Santonicum ſem, 
Matricaria. Salvia agreſtis. Voaleriana. 
Nepeta. Scordium. 

1 In Affecibus Hyſtericis Valent, 
Asclepiadis rad. Cepa. Mut. 
Aſa ſætida. Galbanum. Sagapenum. 
Cardiaca. | Marrubium nigrum,  Santonicum ſem. 
Caſtoreum. Mlatricaria. Voaleriana. 


6. Emmenagoga, 


Alliaria. Cymini ſem, Pulegium. 
Allium. Galbanum. | Ruta. 

Apium. | G. Ammoniacum. Salvia agreſtis. 
Aſa ſætida. Hedera terr. Scordium, 
Asclepiadis rad. Horminum. | Sulphur. 
Atriplex ſætida. Loupulus. - Sagapenum. 
Bitumen. Matricaria. Sambuci fol. 
Braſſica. Nepeta. Sabina. 
Cardiaca. Opopanax. Santonicum ſem. 
Caſtoreum. Petaſites. Stercus. 
Cepa. | "EP Peucedanum. Valeviana, 
Cotula ſetida. Porrum. * 


7. Anodyna, Narcotica ſunt, & quæ eaput vel mentem turbant 
ſive odore, {ive uſu interno, 


Cannabis folia. Linaria. Papaver. 
Cicuta. Lupulus. Sambuci fol. 
Cynogluſſum. Nicotiana, Stramonium. 
Horminum. Pæonia. . Valeriana. 


g. Bechica & * in | Tuff, . Aſthmate & Pituita Viscida 
proficua, 


Allium. |  Calamintha Pulegii odore. Ebuli fol. 
Aſa ſætida. Cardiaca, Galbanum. | 
Bitumen. ee, S. Ammoniacum. 


13 He. 


» _- CLASSES MEDICAMENTORUM 


Hedera terr. 
Nepeta. 
Opopanax. 
Papaver- 
Petaſitidis rad. 


Alliaria. 
K 
Ala hes. £ 


*$4*®5 #4 


10. Diurctica = 


Altiaria. 
Allium. 

Apium, 
Asclepiadis rad. 
Branca urſina. 
Brasſica. 
Cardiaca. 

Cepa. 


9. Diaphorelica, 


Peucedanum. 


Pix liquida. 


Porrum. 
Pulegium. 
Ruta. 


Cepa. | 
Petaſitidis rad. 
Pulegium. 


Conyza. 
Coriandrum. 


G. Ammoniacum. 


Hippoſelinum. 
Linaria. ä 
Lupulus. 
Matricaria. 
Opopanax. 


ur 


% , , f 
5 ; 

6 ; / 4 

- - * 


Scordium. 
abina. 

Sagapenum. 

Sulphur. 


Sulphur. 
Valeriana. 


| Peucedanum, 


Porrum. 
Pulegium. 
Ruta. 


Salvia agr. 


Sabina. 
Scordium, 
Valeriana. 


Ha plafg per Regimen debitum quoque Diaphoretica ſunt. 


nerd K. 


n TERREIS & ABSORBENT IBUS 
ACIDUM. 


1A LI A ſuot, 
Bolus Bleſentls: 55 | 


Calx viva. 
| Cancrorum Chele, - 


Corallina. 
Corallium rubtum. 
Comma cervi uſtum. 


Creta. 
Ferrum. 


Lapis Colaminarl 


Lithargyrus. 
* 115 


Minium. 


Oſtreorum teſtæ. 


Ovorum — 
Plumbum. 
_ Os Sepiæ. 


Zincum. 


De HITS ex Welelio r & ex F. Eafname nomad; | 


3 F4 


- 


' $ECUNDUM QUALITATES SENSEBILES. ot 


I. Proſunt ubi liber admoduim it corpore Acidi proventus «ſt, 
maxime in his, quibus bilis deficit, ut ſenibus ac fæminis, ne cnon 
qui vitæ ſcdentariæ nimis indulgent & qui. potum, multum Acidi 
recondentem, largius: aſſumunt; in affectione Hypochondriaca, in 
omnibus cruditatibus primarum viarum acidis, & morbis, exinde pen- 
dentibus, ut pasmis in infantibus ab acido. Valent & in appetitu 
canino. 

2. Poroſa ſunt, humiditatem prompte inbibunt, ations exſic. 
cant {ine morſu, & in Ulceribus Dyſepuloticis * Proſunt. Vide 
Cicatrizantia intra. KC 

3. Bene notandum , quod in primis vii magnam ſubeant mu- 
tationem, ſi acidum ibidem prædominetur: cum acidum in ſalſum 
convertatur & aliquando in amarum ab ejus cum terra calcaria com- 
binatione, unde vim reſolventem acquirunt, & diuretica vel diapho- 
retica fiunt: quin & aliquando ab hoc conjugio auſterum emergit ,, 
ut in Creta & Corallio rubro., quando in tono Viscerum, fibrarum 
& vaſorum laxiori proſunt, & in flux ibus alvi, ſeri, ſeminis & gm 
givarum laxitate. 

Sic quoque Plumbi Præparata, preter dulcedinem, „vim \ adſtrin- 
gentem ab acido acquirunt & in curatione Ulcerum Corrolzyorum: &. 
Cancro celebria ſunt. 

4. An a Combinatione dicta aliquando Ty Rune, Wai 
in febre intermitente 2, & n 

5. Antiſeptica, quatenus bm fiperfluam abſumunt & ex- | 
ſiccant, ut ia Ulceribus ichoroſis & ſanioſis. | 


His congruæ ſunt Vires, lis ſupra attributæ; Videlicet. 
1. In Cardialgia ab Acido uſurpantur, 

Cancrorum Oculi. Corallium rubrum. SD cn 
2. In Excoriationibus & Intertriginibus. 


Lapis Calaminaris. Plumbum præp. Zinci flores. 
Lichargyrus, : 


RI CATE Re er 


1 


7» CLASSES MEDICAMENTORUM- 


3. In Ulceribus manantibus, putrescentibus & Cancroſis, 


Bolus Bleſenſis. Lap. Cala min. 

Aqua Calcis. L.ithargyrus. 
Calx lota. Miaium. 
Creta. | 


4. Diaphoretica vel Sudorifera, 
Cancrorum Chelz. Cancrorum Oculi. 
5. Diuretica, 


Lapis Judaicus. | Ovorum teſtæ per Coali. 
| tionem cum acidis. 


6. In Diarrhza & Dyſenteria, 


Aq. Calcis. Corallina abluta. 
Bolus Bleſenſis. Corallium rubrum. 
Cancrorum Oculi. Cornu Cervi uſtum. 
7. In Fluore albo & Gonorrhea. 
Aqua Calcis. Cancrorum Oculi. 
8. In Haemoptoe & Hæmorrhagia. 
Bolus Bleſenſis. | Corallium rubrum. 


7. Antiſeptica. 
Aqua Calcis. Lithargyrus. 


Oſtreorum teſlz lotæ. 
Plumbum prep. 
Sepiæ os. 


Cornu Cervi uſlum. 
Ferrum eandefactum, in 
lacte vel aqua extinctum. 


Sepiæ os. 


Cornu Cervi uſtum. 


Minium. 


CA. 


. 
-4 
Hows 
No 
8 
3 
2 
+ 
N 
— 
{24 
— 2 
F 


CARUT SECUNDU 


CLASSES MEDICAMENTORUM, 
Sccundum ILLORUM | 1 6 
OPERATIONES: SENSIBILES, 


** „ = if 


x E 0 7 T 0 I. 


DR DISCUTIENTIBUS: & RESOL- 
VENTIBUS. 


14 ZL 14 { ſant, 


Abrotonum mas.. 
Abſinthium. 
Acetum. 


Adeps anſerinus. Bitumen. 

— ſiillus vetus. Branca urſina. Cochlearia. 
Agrimonia. Braſſica. Coriandrum. 
Allium. oo Bryonia. Cotula ſætida. 

Ambra gryſea. Calamintha. Crocus. 

Amygd. amaræ. Calendula. Cucum. ſylv. rad. & fr. 
Anethum. Camphora. Cupreſſus. 5 
Angelicæ rad. Canella alba. Cyclamen. 

Aniſum. Cannabis ſol. Cynogloſſum. 
Aparine. Caranna Gum. Dauci cretici forme” 
Apii fol. Carduus bened. — —— 
Argentum vivum. Carui ſem. Dictamnus creticus, 
Ariſtolochia. CTCentaurium min. Digitalis. 

Artemiſia. Cepa. Dracontii rad. 

Arum. Ceraſa. Dulcamaræ fol. 

Afa fætida. Cherophyllum. Ebuli fad. & fol. 
Asclepiadis rad. Chamædrys. Enulæ camp. 
Avena. Chamæmelum. Erigerum. 
Balaninum Oleum. Chæmipitys. Eryſimum. 


Balſ. peruv. 
Bdellium. 


Beccabunga. 
Bellis minor. 
Benzoini vapor. 


Chelidon. maj. 
Cicer, 
R 


‚ chor. ſylv. 
: Citri mali ſucc. t 


Cochleæ cum teſtis. 


Eupatorium cannab. 


Faba. 


74 
Fel. 
Ficus. 23 
Feniculi fol. & fem. 
Fænum græcum. 
Galbanum. 

Galiopſis. 

Geranium Robert. 
Glaſtum. 

G. Ammoniacum. 

— Copal. 

— Elemi. 

Hedera terr. 
Hordeum. 
Horminum. 
Hyoscyami fol. 
Hypericum. 
Hyſſopus. 

Jacobæa. 

Jasmini fl. 
Imperatoriæ rad. 

Iridis vulg. noſttæ rad. 


Juglandis nuces rancidæ. 


Juniperi bacce, 
Labdanum, 
Lavendula. 
Lamium album. 
Lauri bacce. 
Lens. - | 
Leucoii lutei fl. 
Leviſtici fol. 
Lilii albi rad. & fl. 
Linaria. 
Liquidambra. 


Rapi rad. 
Rosmarinus. 


CLASSES EDITAMENTORDTE 


* —— * # 717 — 


1 umbrict ter: G 


Lepinus. 


Lupulus. 


Macis. 


Majoran. 
Martub. alb. & vigr 


Matricaria. 


NMoelilotus. 


Mentha. 
Nardus celtica. 


Naſturt. aquat. 


Nepeta. 


Necotiana. 
Perſicariæ fol; 


Petroleum. 
Petroſelini fol ſem. & tad. 
Peucedani rad. 


Piper. 


Oeſypus. 


Olibanum. | 
Opobalſamum. 


Opopanax- 


Pix arida, Burgund. & liq. 
Polygonati rad. 


Poma putrida. 


Porrum. 
Prarmica. 


Ranunculuscum naliis leni- 
(oribus. 


Ruta. 
Sabina. 


- Szpapenum. 
Sal Ammon. & Marinus. 
Salvia. 
Sambuci ſol. & fl. 


Sanicula. 

Sapo. 

Saponaria. 

Saſſafras. 

Satureia. 

Satyrii rad, 

Scrophul. aq maj. 
nad. fztid. 
Secale. 

Sedum acre cum axungia. 


Sinapi. 


Spatulæ ſætidæ rad. 
Sperma ceti. 


Spitit. vin. 
Stercus. 


Sræchas arab. 
Styrax calam. 
Succini vapor. 
Succiſæ fol. 
Sulphur. 
Tanacetum. 


— Terebinthina. 


Thlaspios ſem. 
Thymus. 
Tiliæ fl. : 
Tritol. palud. 
Vinum. 

Vini ſæx. 


10 TA. Discutientia dupliciter agunt, 1. Diſolvendo materiam. 
2. Stimulando Vaſa, horum contractilitatem & elaſticitatem augendo. 
In eorum uſu cavendum, ne, facta nimia diſſipatione, ſpiſſescant 
humores reliqui, quare Emollientia commode junguntur Discutienti- 


bus. 


Sic Radix Dracontii, ad reſolvendos tumores induratos ufur- 


pata, admisceri debet adipi: aliter per ſe n nimium diſſipat & bumorem 
magis r d relinquit. 


SECUNDUM- OPERATIONES SENSIBILES, 75 


In Emplaſtris Discutientibus cavendum quoque a nimio uſu Gummi- 
Reſinarum, Pinguedinis & Oleorum, quia, dum attrahunt humores, 


os obſtruunt , adeoque ſuppurationem efficiunt. Hinc quoque 


adicum coctarum & ſuccorum, uſus ad Discutiendum Ceræ & 
Oleo praferentias oft, - © > „ = 


SE C T F& 
DE DETERGENTIBUS. 


Abſinthium. 


Fel. Petaſitis. 
Alliaria. Ficus. Peucedanum. 
Amygdalæ amaræ. Fuligo. Piſorum decoctum. 
Anagallis. Fumaria. Pix liquida cum melle. 
Apii fol. ſuccus. Gentiana. Polygonati rad. 
Asclepiadis rad. Glaſtum. Porrum. 


Balſ. peruv. 


Fabæ Farina. 


Hedera terr. 


Primulæ veris fl. 


Bellidis min. rad. Hordeum cum cort. Raphani hort. rad. 
Beta. | Jacobza. | Sabina. 
Braſſica. Iridis noſtr. vulg. rad. Saccharum. 
Bryoniæ alb. rad. Lactuca vetuſta. Sal Ammoniacus. 
Caprifolii fl. Leucoii lutei fl. cum Cera. — Marinus. 
Carduus bened. Lignum Guaj. uſu interno. Sagapenum. 
Centaurium min. Liguſtum. 8 Sambucl fol, 
Chamædrys. Lupinus. Saponaria. 
Cicer. Lupulus. Scordium. 
Cochlearia. Marrub. album. Scrophularia. 
Dentis leonis lac. — nigrum. Succiſa. 
Digitalis. Mel. Trifol. palud. 
Dracontii rad. Meereon. Tutia. 
Enulæ camp. rad. ** Valeriana. 
Eruca. | Naſturtium hort. Verbena. 
Euphraſia. Nicotiana. Veronica mas. 
Oſtreorum teſtæ uſtæ. Virga aurea. 


SEC- 


75 


SE 


CTIO. 


"CLASSES MEDICAMENTORUM 


III. 


Dr CATHERETICIS, EXULCERAN- 
| 'TIBUS & VESICANTIBUS. LY 


I. CATHERETICA. 


Aerugo. 

Alumen uſtum. 
Cineres clavellati. 
Cochleariæ ſuccus. 


een rad. 
Elleborus:albas. 
Naſturtium. 


Pix liquida. 


Pyrethrum. 
Vitriolum viride. 


2. CAUSTICA J EXULCER ANTI S FVESICANTL4. 


Allium. 

Anemone. 

Ari rad. 

Bryoniæ rad. ſucc. rec. 
Calx viva. 

Cantharides. 

Cepa. 

Chelidonii maj. ſucc. 
Digitalis fol. (miſſa. 


Ellebor. nigr. rad. auri in- 


Erucæ ſem. cum fermento. 
Euphorbium. 

Iberidis rad. 

Laureola. 

Lepidium. 

Mezereon. 

Perſicaria urens. 
Pimpinelle ſaxiſr. rad. 
1 Indicum. 


. YERRUCAS ABSUMUNT:. 


Allii 
Calendula > ſuccus. 


Chelid. maj. 


Sabina. 
Sal Ammoniacus. 


S ECT IO 
EMOLEIENTIA & SUPPURATIONE NM 


Ranunculus. | 

Raphani ruſt. rad. 

Scilla. 

Sedum acre. 

Sinapi. | 

Staphys agriz ſem. 

Thymelza vel grana Cok- 
dia, 

Tithymalus. 


Ranunculus.. 
Scilla toſta. 
Tithymalus. 


IV. 


PROMO E N TIA. 
Adeps ſuillus | Bdellium. Cera. 
Alſine. Braſſic æ fol. Crocus, 
Altnææ rad. Butyrum. Dacty li. 
Avena. Ficus, 


Cepa cecta. 


Fe- 


Aa 


SECUNDUNE OPERATIONES SENSIBILES. 57 


* „ 
r 


Fenũgræci ſem Olivarum Oleum. Stereus bovinum. 85 1 
_ Galbanum., 15 Ovi vitellus. — - humanum. | 4 
SG. Ammoniacum. Panis. Styrax calamita. | 3 
— Arabicum. Pix arida. | Tacamahaca, . | 
Lilii albi rad. & fl. — Burgundica,. © Terebinthina veneta. | | 
"Lini Oleum. — Liquida. Thus femin. | # 
Malve fol.  Reſina alba, | Tritici farina. | 
Medulla. -- --Sarcocolla. _ 1. Viscum. 
Olibanum. | 


NO TA 1. Suppurantia conveniunt Tumoribus Sanguineis, 4 
Furunculis, Absceſſibus, & iis Tumoribus, qui in hos abeunt ex 4 
Sanguinis confluxu; in Eryſipelate & Cancro noxia. i? 

2. In Tumoribus conveniunt, ubi Inflammatio nimia adeſt, quan- i] 
do Medicamenta relaxantia & unctuoſa uſurpari debent, v. g. Olea | I 
inſipida, Lac & Mucilagines, quæ in alis caſibus fungos generant, 1 
in his vero maxime proſunt. 

3. Ubi Imflammatio juſto minor eſt, ut ſæpe fit in tumoribus 
Scrophuloſis & Venereis, uſurpanda ſunt Stimulantia lenia, Balſama, 
Reſinæ aliquantum calidæ, & Olea eſſentialia, mitigata admiſtione 
corporum unctuoſorum & Ceræ. 


8 E 0 Tb: S * 
CICATRIZANTIA. 


Aerugo, Ceræ vel Oleo Calx viva, cumaceto:roſa- Minium. 
admiſta , nam per ſe li- ceo, adipe vel olso. Oltreor. teſtæ, uſtz, lotæ- 


quat carnem.;  _, Ceruſſi.. ,, „ „„ e anguſtifolia. 
Agrimonia. © Conſoli dla. © =——— latifolia. 
Aloe (uſu externe fi mul Galla. ' ' Plumbum elotum. 
deterget.) Granati cort. — — uſtum. 
Alumen. Hypericum. Prunellæ fol. 
Balauſtia. I«thyocolla. S , 
Ball SWW =" Calaminaris. Tutia. FE 
— Toluranum, | „% Lithargyru ss. 


OTA 1. $i Ulcera humiditate ſuperfiu luxuriant, fi ccantia 
K 3 mo- 


78 CLASSES \MEDICAMENTORUM 


hos firmantia apprime & præ Oleoſis & Emplaſtris conveniunt. 
Talia obſervavit Wedelius curari ſola inſperſione pulveris Ceruſſæ vel 
Pompholygos; ſi vero laxiores ſint partes & luxuriet Caro , Con- 


ſtringentia v. g. Alumen uſtum convenit. 

2. In praxi moderna uſus Fasciarum & Ligatur ſupplet locum 
Agglutinantium, v. g. Conſolidæ & Icthyocollæ, quoniam hæ, dum 
partes læſas coadunant, Puris debitum effluxum cohibent. 1 b. "L 


S EC TIO VI. 
ANTISEPTICA.' 


Abſinthium. 219 Chamæmelum. | Ribeſia, 
Acetofs fol. N Contrayerva. Roſa rubra. 
Acetum. f Cortex peruv. Saccharum. 
Alkekengi fr. Galla. 275 Sal Ammoniacus. 
Ale. * Gentiana. -Haus. 
* Alliaria. Lign. Guajacum. _ Scordium. 
N Alumen. Limonum ſucc. „ 
3 Aurantiorum ſuecu·s. Lithargyrus. Serpent. virg. 
Balſ. Capivi. Mlarrubium alb. HSßpiritus vini. 
Berberis ſr. Mel. | Sulphur. 
Biſtorta. 133 Minium. . | Tamarindi. 
Bitumen. E Myrra. Tanacetum. 
Calx viva. Nicotia. Tartarum. 
Carduus bened, . , _ - , Nitrum Recentiorum. Terebint. ven. 
Ceraſa acida. | Opobalſamum. , Vinum. 


FECT IO VII. 


DE ERRHINIS & MASTICATORIIS, 
 APOPHLEGMATISMIS didtis. 


Hæc, ſecundum F. Hoffinannum, in Capitis gravativis doloribus 
& Hemicrania, Affectibus ſoporoſis, Memoriæ dibilitate, Graye- 
dine, Coryza, Auditus difficultate » Oculorum mucoſa dellusiane 


& en proſunt. . 
K Ho- 


sreBDöm or ERA roks SENSIBILES. 


Horum uſus. Forte nitmis exolevit, proinde Sequentem Catalogum 


eorum | ſubjungere volui. 


I. ERRHINA. 


Alliariz ſucc. naribus i in- 
flatus. 

Anagallis flore pheenic. 

Afari fol. 

Bellidis min. 

r e e + ſucc, 


4 *. Ie” — » 


1 cum vige- 


cuplo Iridis florent. vel 


ultra. 
 Hederz fol. ſucc. cum mel- 
Hormini fol. pulv. (le. 
Iridis florent. rad. 


Betonicæ fol. in _ ' =— yulg. rad. ſuce cum 


convoluta. - 
Brasſicæ ſucc. 
Calendulz fol. 
Cardamomum min. 
Cepz ſucc. 
Cyelaminis rad. cum melle. 
Elaterium cum lacte. 
Llleb. alb. cum mitioribus. 
— 3 ſac · 
chari. 


melle. 


—— paluſtr. ſuccus gutt. 


I vel II, lacti n. 
Lilii convallil fl. 
Laureolæ flor. 
Majoranæ, aqua deſtillatæ 

ſucc. & pulv. 
Im 
Nepetæ ſucc. 
Naſturt. hort. ſem. 


2. MAS TICATO RIA. 


Caryophylli aromate | 
Cubebæ. II Ken! 
Iridis — is . 
Imperatoriæ 
Lavendulæ 
Laureolæ 0 ſol. 
— pulv. 
Marum Syriacum. 


WI Maſtiche. 


Naſturt. hort. ſem. 
Nicotiana. | 
Nitrum. 

Pimpinella ſaxifr. 
Piper cum uva paſſa. 


Ptarmicæ fol. & rad. 


Nicotiana. (xum. 
Nigellæ ſem. toſt. vel fri- 
Primule veris fol. fl & 


ſucc. cum p. eq. lactis, 


Ptarmicæ fl. 


Pyrethri rad. 


Ranunculi bulboſi rad. 


Saccharum, (cort. 
Sal Ammoniacus. 
Salviæ pulvis. 

Saponariæ fol. 

Sinapios ſem. tritum. 
Spatulæ foet. rad. puly, 


 Thlaspios ſem. 
Virgæ aureæ fol. & fl. 


Vitriol. album cum duplo 
ſacchari puri. 


Pyrethri rad. 
Sal. marin. 


Sinapi cum p. æq. mellis, 
Staphyſagriæ ſem c. melle. 


Terra japonica. 


Thlaspios ſem. 


Zinziber. 


S EC- 


78. 


7 
4 
A 

} 
} 
1 
; 
; 
1 


* 


TALIA ſunt in genere, , 


Abſinthii ſucc. larga. doſi. 


Allium. 
Amygd. amar. 
Antimonii pulv. 
Ball. Capivi. 
Beccabunga. 
Bellis min. cum flor. 
Beta. 
Bonus Henricus. 
Borrago. 
Brasſica non diu coQta. 
Bryoniz turiones. 
Buryrum, ante paſtum 
copioſe ſumptum. 
Calendulæ fol. & fl. 
Casſia fiſtula. 
Centaurium min. 
Cepa. 
Ceraſa dulcia, 
Cicer. alb. decoctum. 
Cichoreum ſylv. 
Cinnabaris nativa. 
Cucurbitę caro. 
Dens Leonis. 
Dulcamaræ ſtipites. 
Ebuli turiones. 
Epithymum. 
Ficus. 


F licis maris fol, tenera, 
Fumaria majore doſi. 


Galbanum. 


Gum. Ammoniacum. 
—— Guajacum. 
Hieracii rad. maj. doſi. 
Hordeum. 


Juglandis nuces virides 


cum Cort. externo. 
Lactuca. 


Lens. 
Lignum Guajacum. . 
Lupuli turiones. 


Mala dulcia. 
Mel. | 
Mercurialis ſem. 
Myrrha ultra > ij. 


Nitrum Recentior. 
Oleum Balaninum. 


— Olivarum. 
Opobalſamum. 


Opopanax. 
O vum ſorbile. 
9 Ar ſucc. in fantibus 
b 5 ig ad p i. 
Perf icar,mali fol. & fr. ma- 
turi. 
Piſorum jusculum primum, 


1. MITIOR A ſunt, 


Agaricus. | 
Alnus nigra bacciſera. 


Carthami ſem. 
Convolvulus maj. 


Corallina. 

Cynosbati fl. 

Geniſtæ fol. ſuccus doſi 
minore. 


CLASSES MED ICAMENTORUM: 12 


S E CT IO VIII.. 


DE ECCOPROTICIS, Seu ALVUM. 
MOVENTIBUS. 7 


Pix liquida. 
| Polypodii rad. 


Porrum, 


Pruna gallica. 


Sacchatum brunneum, 


— Sagapenum. 


Sal marinus. 


Sambuci fr. fol. juniora | 


gemmæ & baccæ. a 


4 Sapo. | 12 


Saponaria majore 60f. 


' Sarcocolla:; 
Salſaparilla. 
Sebeſten. 
Secale. 


Serum lactis. 
Siliqua edulis. 


Sinapi. 


Sorbi fr. maturus. 


Styra x calamita. 
Sulphur. 


Tamarindi. 
Terebinthina veneta. 


Valeriane rad. 


Urtica. | 
Uvæ paſſe majores, 
Zinziber recens, 


HermodaQylus. 
Lapathi rad. maj. doſi. 
Manna. 

Mechoacanna alba, 


a 


3 » 


Mel . 


sECUN DUN OPERATIONES SENSIBILES. 1 


- 


Miel larga doſi. Rhabarbarum. Spina cervina, 
Myrobalani. Rofa demaſcena. Tamarindi. 
Nicotiana cocta. Sal comm. ad Z i. Tartarus. 
Nitrum veterum. Sambuci fl, rec. & fol. Viol fol. & (1, 
——- calcarium Liſteri. Scilla, Urina humana. 
Oxylapathi rad, Sena, Rs, — vaccina, 


Perſicæ mali fl. 


2. D RAS TIC A 


Rryoniz rad. Dracontii rad, Iridis omnis rad. 
Cataput. mas ſeu Ricini Dulcamarz fol. ſucc. Laureolz fol. & fr. 

grana. : Ebulus. | | Linum catharticum. 

— minor. Elateriunmn. Mezereon. 

Colocynthis. Elleborus nige. Sambuci cort. interior, 

Convolvulus maritimus Gambogia. Scammonium. 

ſeu ſoldanella. Grana cnidia. Spatulæ fætidæ rad. 
Digitalis. | Jalappa. | Tithymalus. 


S E G TI O Is 
EMETICA | 


Aſati fol, & rad. Iridis noſtr. vulg. rad. ſucc. Raphani hort. 4 
Digitalis. — paluſtr. rad. — ; 
Elleborus albus. | Mezerei cort. 5 Scilla. | 
Erigeron. | Narclsci rad. Seduni acre. 

Eruca. Nicotiana. Sinapi. 

Geniſta. Oleum. 1 Staphyſagriæ ſem. 
Hederæ arbor, baccz. Primul@ veris rad. Vitriolum album. 
Ipecacoanha. 15 | 


NOTE. In inflammatione Ventriculi exulent Emetica, nec un- 
euam plethoricis, niſi præmiſſa Venæ Sectione, nec quibus Inteſtina 
fæcibus infarcta & alvus obſerata, niſi his prius expurgatis, exhiben- 

tur, monente F. Hoffmanno, ; = 


L SEC- 


—— — 


— ar tt eld —_ 


8&2 * CLASSES MEDICAMENTORUM : 
- | a - 44 Ss F 
nie X - 


Dz SEDANTIBUS fire PAREGORICIS, 
ANODINIS five NARCOTICIS. = 


. PAREGORICA fant „ que Jaxant blande & demulcent 
bras rigidas, ac ſimul acrimoniam obtundunt, . huic Claſli 


accenſentur. 


Cremor Lactis. Lac. Vitellus Ovi. 
Cornu Cervi. Liliorum alb. fl. Sambucii fl. 
Chamæmeli ſl. Ol amygd. dulc. 


2. INODTYN A Dolorem leniunt, Lola i ſua exhalatione 
impetucium fluidi nervel motum compeſcunt. 
A ARCO TICA (ere extinguunt motus Auidi nervei & in 
imbecillis lethalem fomnitm, in allis inſaniam excitant.“ 


Ilæc vero enumeratione ſpeciali evidentius pateb: unt, 


1. CAPUT TURBANTI A & {/NEBRIANTIA. 


Allium m. Louccii lutei fl. odore capitis gravitatem inducunt. 
Abrotonum. Liliial if rec. odere ver tiginem & temulentiam ctreant. 
 Auranitorum cort. Limon um cortex | 
 Ambra-gryſea Jarga doſi. Rlacis | 
Conpabis ſol. & fem. Mei rad, odore. 
Co jandri ſem. Salvia agreſt. 
Fagi glandes virentes & Saſſafras lignum uſu interno & in benen], 
nondum exficcate. _ Stramonium delirium inducit. 
Horminum. | 
2. ANODYNA & nr OTA. 
Allium. y Caſtoreum. Macis odore. 
Abſinthium. Þ odore. Crocus odore, Milleloti fl. Anodyni uſu 
Anethi fol. Cuynogloſſi fol. externo. 


Camphor# par va doſis. 


Mil- 


SECUNDUM OPERATIONES SENSIBILES. 33 


Milleloti fl. anodyni & ſpasmos ſedant, . 'Sambuci fol. & fl odore ſomnum creant, 


Moſchus ſæpe ſomnum conciliat. — — fl. anodyni uſu excerno. 
Nux moſchata Jarga doll ſoporiſera. Styrax calam. larga doſi fomniiera, 
Pæoniæ rad. & fl. Verbasci fl, anodyni. 

Paralyſeos fl. anodyni & ſomniſeri, Zibethum anodynum. 


Primulæ veri fl. leniter ſomniſeri. 


3. NARCOTIC A. 


= 


Cicura vertiginem & ſlu- Lactuca odore opii. Opium. 
porem inducit. L. upuli odor. | Papaveris Capita, 
Hyoscyami ſolia. Nicotiana. 


COROLLARIA 
In Recenſione præcedente, 
1. Simplicium Discutientiun & Reſolventium numerus maximus 


reperitur inter Fœtida, Aromatica, Acria & Balſamica. 
2. Detergentia Ulcerum ſordidorum præcipue inveniuntur apud 
Fatida, Amara & Acria. 

3. Suppurationem promoventia inter Farinacea, Ballamica , Pin- 
guia & Oleoſa. 

4. Carminativorum & ſtomachicorum maxima pars apud Aroma- 
tica, Fragrantia, Acria & Fœtida. 

5. Emmenagogorum apud Fœtida & Aromatica, dein inter Acria 
& Fragrantia (a). 

6. Antihyſterica inveniuntur præcipue inter Fœtida, Aromatics; 
Fragrantia & Acria, unde patet Horum & Emmenagogorum Con- 
e 

. Bechica & Pectoralia apud Fatida , Farinacea „ Balſamica, 
F ine Dulcia * Aromatica. 


8. 


(a) Purgantia quoque ſæpe Emmenagoga fiunt eodem die, quo ingeruntur. 


i RT 


80 abr AR 1 4. 


8. Diaphoretica & ſudorifera maximo numero inveniuntur ſub titulo 
Aromaticorum, dein ad Acria, Fœtida & Fragrantia. Hine plu- 


rima ſunt Diaphoretica, quæ Carminativa, Vid. Art. IV. 


9. Diuretica quoque maxima copia notantur inter Aromatica, dein 
inter Acria, Fœtida, Fragrantia & Balſamica, unde patet Conveni- 
entia Diaphoreticorum & Diureticorum, necnon Emmenagogorum. 

De Diureticis notari meretur quod, præter recenſita ſimplicia, 


Aquea & Liquida quoque Diuretica ſunt, ſed præſertim ſtimulo ſalino 


predita, ut Vinum & Spiritus Vini, aquæ admiſta. 

10. Acidum corrigentia præcipua ſunt Abſorbentia & Amara. 

11. Anthelmintica celebrantur Fœtida, Amara & Acria. 

12. Antiſepticorum maximus numerus reperitur apud Acida Ad- 
ſtringentia, Amara, Acria & Balſamica. 

13. Esculenta, Nutrientia & Analeptica apud Dulcia, Farinacea, 


Oleoſa & Pinguia. 


14. Anodyna & Narcotica præcipua ſunt Feetida & Aromatica, 


\ | 

CAUTELZ PRACTICZE. 

J. BECHICA & PECTORALIA locum habent inter 
Simplicia diverſarum admodum Virinm , Scil. inter Demulcentia & 
Acria ſen Incidentia, inter Dulcia & Oleoſa, atque inter Balſamica 
fcria, Bene quoque notanda ſunt, quæ preſtant Balſamica in Tuſſi 
chronica humida, pituitoſa, utut ſtimulo ſuo tunicas Bronchiorum ad 
excretionem animantia. Dulcia Vero & Oleoſa nocent & ad Cachexiam 
disponunt. Ubi Vero humores tenues, ſalſi & acres deſtillant, Fari- 
nacea & Dulcia indicantur, quæ vias emolliunt, acrimoniam hebetant 
& tenues humores inſpiſſant. 

In dispoſitione Phthiſica vel Hermoptoica „Tuſſi ſieca, difficili 


Reſpiratione & Dolore pectoris xpectorantium ufus cautiſſimus fit, 
quandoquidem five emolliendo, 11ic . agant, * & 


humorum effluxum augent. 
No- 


CAUTELE&A RAe ot 


Notandum porro, Ventriculum cum Pulmonibus exquilitam fovere 
communicationem & hinc non raro Tuſſis & Aſthma a cruditate, 
Ventriculum obſidente , lenioribus Laxativis melius expurgantur, 
quam Dulcibus , Pectoralibus dictis: ſic nihil frequentius, eodem 
F. Hoffmanno teſte, quam ſumma reſpirandi anguſtia in Infantibus, 
quorum Ventriculus, corrupto Lacte infarctus eſt, ubi leni Emetico, 
vel Medicina, quæ leniter alvum ducit, omne Curationis abſolvitur 
punctum. | | 


II. CARDIACA ſupra recenſentur præſertim inter Fragrantia 
& Aromatica : notandum tamen, 1. Hæc non eſſe uſurpanda ubi 
ſerum deficit, verum humida aquea (Acidis aut Nitroſis non omillis) 
Confortantium vel Cardiacorum vice fungi. 2. Ubi Debilitas adeſt, 
non ſtatim ad Cardiaca dicta Confugiendum, ſed cauſz removendæ 
ſive ex Plethora , five ex Cacochymia. 3. In Febribus malignis, 
ubi ſanguinis compages nimis laxa & ſudoribus diffluunt aegri, pec- 
cant qui ſolis Volatilibus utuntur, namque interponi debent J onica 
& modice Adſtringentia. | 


Ill. De SUDORIPERIS & DIAPHORETICIS ex 
F. Hoffmanno hæc maxime notatu digna ſunt, Scil. Priora ſudorem 
non certo eliciunt , niſi corpus calore lecti & potu liquorum cali- 


dorum dispoſitum ſit, & Sudorifera activiora non niſi cum inſigni 
prudentia adhibenda ſunt; ſpeciatim vero in morbis acutis, febribus 


inflammatoriis, etiam exanthematicis eorum uſus damnandus. 
Dicuntur quidem Alexipharmaca & in morbis contagiolis mirifice 
commendantur, at revera plus valeat ad horum morborum præſer- 
vationem quam curam : ſed & hæc tutius & certius cum aceto 
vini, agua diluto propinantur, vel radices Alexipharmacz, aceto 
in fuſæ exhibentur. 
Sucdor vero utiliter evocatur in Catarthis, Rheumatismis, Alvi 
fluxibus, Gravedine, Fulſſi, Tumoribus Glandularum, necnon in 
Scabie, Herpete, Lepra, Puſtulis & Ulceribus venereis, atque in 
morbis frigidis dictis, A naſarca, Scorbuto frigido, ſeu venerea, arthri- 
tide fixa, malo Iſchiadico & Paralyſi. | 
DIAPHORETIC A vero, h. e. Perſpitationem inſenſibilem 
L 3 pro- 


86 CAPTUUZAPREACTBOCE 


promoventia, etſi potentia inferiora, ſalubri eſſ.Qu longe ſuperiora 
ſunt, v. g. 

i. PRIYATIFE Abſorbentia Acidi & Anodyna, ſtricturas 
ſuperficiales cutis laxando, Nitroſa & Emulſiones, ſuccus Limonum 
& Acetum motum inteſtinum ſanguinis ſerocioreni componendo ac 
figendo. 2. POSITIFE, leniter ſtimulantia, quæ in omnibus 


Febribus acutis, inflammatoriis cum Vehiculis convenientibus exhi- 


bita omne ſanationis punctum abſolvunt. 
Quum inſuper Aeſtus exc.{livus tempore æſtivo, & qui ebribus 
biliofis jungi ſolet, exſiccando humidum abſumens, Perſp rationem im- 


pedit, Acidula & Nitroſa, ac inprimis Lapides Cancrorum cum 
Nitro & ſyrupo acetoſitatis Citri contemporant æſtum & Diaphoreſin 


movent: ubi præterea cum dolore atroci arida & exſicca cutis eſt, 
ac cjus coarctantur tubuli , preſtat ſemper leniora Anodyna & An- 
tispasmodica, Diaphoreticis ere 


IV. De DIURETICIS quoque audi meretur Aae lauda- 
tus, corum Claſſes utiliſſime ſequenti modo diſtir guens: 

1. Quædam, ut multa in hoc opere receinſita, potenti ſtimulo 
eſſicaciam edunt in tubulos renales, qualia ſunt Cantharides, Melli- 
pedes, Porrum & Allium. Hæc magni ſunt uſus in corporibus 


humidioribus, minus ſentientibus, plebeis & qui craſſo utuntur victu, 
necnon in morbis , qui a ſcri impuri copia oriuntur, v. . Fluore 


albo, Gonorrhæa, Dispoſitione ad Anaſarcam & Leucophlegmatiam , 


atque ubi humores Viscidi in Veſica Urinaria hærent & cum primis 
Calculi rudimentis excludi debent: tunc vero his acrioribus cum 
prudentia utendum. 

Verum, { in Calculo, corpore plethorico, ante V. S. exhibean- 
tur, hæc Acria vel Terebinthinata, inflammationem creant: & ſi 
urine fluxus ſufflaminetur ob dolores ex Calculo, vel ſpaſticas con- 
ſtrictiones, magno detrimento ſunt, aſt longe tutiora & utiliora ſunt, 
quæ ſtricturas relaxant & dolores leniunt, qualia ſunt, 

2. Quz ſpasmos, in renali Emunctorio Urine ſequeſtrationem im- 
pedientes, ſedant v. g. Nitrum, Emulſiones ex Sem. IV. frigidis, 
Sem. Dauci, Liquor anod. mineralis , Decoctum Rad, Graminis, 


Asparagi, Oleum Amygd. dulcium. 
3 


— 


CAUTELA PRACTIC E. 87 


3. Tertiam Diureticorum Claſſem conſtituunt, quz remiſſum Cri- 


bri renalis robur firmant oleoſo, tenui, & balſamico principio, ut 


Maſtiche, Balſ Capivi, Juniperus, Saſſafras, Petroſelinum, Paſti- 
naca, Fzniculum & plurima, in hoc Opere recenſita, quibus addi 


poſſunt Adſtringentia, quorum Claſſem vide ſupra. 


V. De uſu EMMENAGOGORUM hazc notanda: Quum 
præcipua Simplicia, menſes cientia, in hoc Opere recenſita ſunt Sti- 
mulantia, in Horum uſu maxima circumſpectione opus eſt. Saepe 
utiliſſime præmittuntur Aperientia 0 Purgantia & V. S. Audi F. 
3 

Quando nimia ſarguinis copia , quz elaſticitati vaſorum valde 
reſi, retardati vel imminuti fluxus cauſa eſt , neutiquam calidiora 
locum habent : Sanguis enim, hisce vehementiug commotus, peſſima 
ſxpe profert mala, ſed tum Venz Sectio in pede requiritur, 

2. Neque hzc danda, ubi ſanguinis vel benignorum ſuccorum 
defectus eſt, ut conyalescentibus a morbo &c. tum potius Analepticts 
reficiendum. 

3. Ubi ſanguinis efluxum impedir Oppilatio Vaſorum colli Uteri 
aut Veſicæ, Pellentia irrita ſunt, niſi prius per Balnea, Fotus &c. 


rclaxata & emollita fuerit obſtipata tuberculorum compages. 


