: „ 
DISPUTATIO MEDICA 
 INAUGURGLIS, 
DE | 
** 


— ——— — — — — 5-3 "bs Anus 6 S — * 9 r Galt A... CS 4 


DISPUTATIO MEDICA 
INAUGURALIS, 


Dx 9 


TETAN 0; F 


Au A u, 
ANNU ENTE SU MMO NUMINE, 


Ex Auctoritate Reverendi admodum Viri, 


D. GE ORGII BAIRD, 8.8. T. P. 


ACADEMIAE EDINBURGENAE PRAEFECTI. 


NECNON 
Ampliſimi SENATUS AC ADE MIC I Conſenſu, 
Et Nobiliſſimae FAC ULT ATIS MEDICA E Decreto; 
4 


PRO GRAD VU DOC TORIsS, 


SUMMISQUE IN MEDICI NE HONORIBUS AC PRIVILEGIIS 
RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS 


3 


ERUDITORUM EXAMINI SUBJICIT 


eng 


VIRGINIENSIS. 
SOCIET. AMER. PHYS. EDIN. soc. 
EXTAORD. ET PRES. ANN. 3 NECNON 
8 SOCIET. REG. PHYS. EDIN. SOC 
HONOR. ET PRES. ANN. 


AD DIEM 24 luNII, HORA LOCOQUE SOLITIS. 


CUM % GCE 
APUD ROBERTUM ALLA N, 


MDCC. 


GULIELMO GI LES 
ARMIGERO, 
_ JURIS LEGUMQUE PERITO ; 
LEGATORUM 


SUORUM CIVIUM 


FOEDERATARUM AMERICA CIVITATUM 
CONGRESSUM 
UNI; 
VIRO LITERIS HUMANIORIBUS ORNATO, 
0B VIRTUTES EJUS EXIMIAS 
YAM PUBLICAS QUAM PRIVATAS, 
HAS STUDIORUM PRIMITIAS, 


LEVE OBSERVANTLE TESTIMONIUAM 


D. D. C. QUE 


AUCTOR 


— 4 _— — — r e > 
. ws * — JT 2. EL WS 2.6 : - — C... i dos — — — — 


N ECNON 
VIRIS EXIMIIS, 
GEORGIO BROWN, M. D. 
IN OPPIDO BALTIMORE, 
ET 
TJOANNI PATTERSON, M. D. 
IN VIRGINIA, | 
MEDICINAM | 
CUM MAXIMA LAUDE EXERCENTIBUS ; 
HOC 
OBSERVANTIZ, TIRME AMICITIZE, 
ET ANIMI, 
OB INDEFESSAM MEDICINA ILLUM INSTITUENDI CURAM, 
 GRATT, 
UTCUNQUE LEVE TESTIMONIUM, 


OFFERT 5 


JACOBUS JONES, 


DISPUTATIO MEDICA 
INAUGURALIS, 
DB 


T R T A W 


— 


J. JONES Avcrokk. 


22 


PRO MI U M. 
5 3 NIMALIU M motus perficiuntur 

ope nne organorum, quæ muſ- 
culi nominantur. Hi conſtant ex fibris longis, 
mollibus, ſubrubris, reſiliendi facultate præditis, 
parallelis, quibus nervi, et vaſa quibus per eas di- 
ſtribuatur ſanguis, affatim intermiſcentur. 


A "I 


DISPUTATIO MEDICA 
INAUGURALIS, 


DE 


J. JONES AvcroRs. 


ROG MI VU M. 

$ I. A” MALIUM motus perficiuntur 
— ope quorundam organorum, quz muſ- 
culi nominantur. Hi conſtant ex fibris longis, 
mollibus, ſubrubris, refiliendi facultate preditis, 
parallelis, quibus nervi, et vaſa quibus per eas di- 
ſtribuatur ſanguis, affatim intermiſcentur. 


A II, 


* 


2 DE TETANO. 


II. Organis (1.) motuum miniſtris morbus, de 


quo nobis in animo eſt diſputare, ex toto inſidet; 


atque multa ex ſignis, quibus cognoſcitur, effictun- 


tur mirando conſortio, quod quibuſdam cum qui- 


buſdam, vel cum omnibus, intercedit. Quaprop- 


ter, haud alienum erit, pauca, de conſortio muſcu- 


lorum et communitate, hic loci, præfari. 


III. Uni muſculorum cuique, etiam poſt mor- 


tem, ſi alicunde non obſtetur, breviorem ſeſe red- 


dendi facultas ineſt. Ita eſſe conſtat, ed quod 


muſculus, mortuo corpore exſectus, brevior fit, et 


muſculi traniverſi inciſi partes utroque a fe invi- 


cem recedunt. Hæc mortuorum muſculorum fa- 


cultas ejuſdem generis eſſe videtur, atque, ea, qua, 


fi valida ſatis fit, muſculi vivi non ſolùm obſtant, 


quo minus diſtendaatur, ſed etiam vim diſtenden- 


tem exſuperant. 


IV. Muſculi vivi corporis diſtenduntur com- 
pluribus cauſis; prima ætate, oſſibus, quibus af- 
figuntur, in long um increſcentibus ; omni ætate, 


contractione 


contractione adverſantium muſculorum :reciproca 
et contraril ; pondere partium quas muſculi ſuſti- 
nent; denique, plenitudine organorum cavorum 
ſeu vaſorum, in quæ aut proprii muſculi diſtribuun- 


tur, aut quibus alieni adnectunt ur. 


V. Seſe breviores faciendi potentia, que muſ- 
culis ineſt, quamque medici, ipſorum lingua 


tonum nominarunt, modica diſtentione intenditur; 


nimia, aut nimis parva, minuitur: eſt enim mo- 


dus diſtentionis muſculorum, certique ſunt fines, 


quos ultra, citraque nequit conſiſtere vigor. 


VI. Muſculi contrahere ſeſe dicuntur, chm, 
ex utraque extremitate, propiùs ad mediam par- 
tem accedunt. Vis autem contractionis, diverſis 
muſculis ejuidem animalis, et iiſdem muſculis di- 

verſorum, varia gradu eſt: muſculi enim, qui 


ora ambiunt et claudunt, magis et vehementiùs 


ſeſe contrahunt, quàm muſculi, qui ex fibris, in 


longum diſtributis, cemponuntur. 


A 2 VII. Muſ- 


— — — * 2 = * * _— = 1 
TTT 3 ; <> ö : | 
err — — r ( nen e ens © G 4 1 2 
— = PER IS. 450 oe ea, I * * 2 2 by \ 1 2 * * - 8 2 —— * n y _ 8 
- — n r c 272 F r * * 


n 


. 


5 8 — 2 
— FP 
2 . 
22 


— —— ä 2 —— * — _ 
— — c 0 
— ——— La +» 42-5 
- == 4 — : IX wx > 


— 


r 
„„ 


e l + 
N , 
e 


r 
rer ä 


—_— 


A DE TETANO. 

VII. Muſculi, inter contrahendum, fiunt la- 
tiores, firmiores, craſſiores, rugoſi, interdum pal- 
lidi. Poſt paulo autem relaxantur, et natura- 
lem longitudinem aliaſque qualitates redipiſcun- 


tur. 


VIII. Ea, quibus muſculi in contractiones ci- 
entur, /timuli nominantur, et ab auctoribus di- 
ſtribuuntur in varia genera. Horum præcipua 
ſunt, acria, tam mechanica quam chymica, calor, 
frigus, ignis eledricus, et animi affectiones et 


motus. 


IX. — I. Proprietas muſculorum, propter quam 
apti ſunt, qui, admoto ſtimulo, in contractionem 
rapiantur, appellatur a medicis, modd irritabilitas, 
modo mobilitas, modd excitabilitas, et modo, præ- 
ſertim ab iis, qui, muſculis infitam, neque a ner- 


vis derivatam, putant, vis inſita. 


2. Sed, ſtimulato nervo, qui in quemlibet muſ- 
culum diſtribuitur, muſculus, ipſe qua: mvis intac- 


dus 


DE TETANO. 5 


tus, in contractionem movetur. Athive adeo, ſi 


cerebrum, quod quaſi fons eſt omnium nervorum 


communis, incitetur, plurimi uni muſculi ſimul 
ſeſe contrahunt. Quocirca, proprietati muſculo- 
rum, propter quam apti ſunt, quos in contractio- 
nem concitet ſtimulatus nervus aut cerebrum, no- 
men, vis nervea, inditum eſt. 


„ 


X. Non nobis conſilium eſt, inſerere nos diſpu- 


tantibus inter ſe medicis, numne muſculis inſit vis 


inſita, quam non a nervis acceperint. HALLERUsS, 
ex ingenio clarus in primis, opinionem, quam 
GL1580N1Us omnium primus movit, periecutus, 
talem utique vim muſculis inefſe, plurimis experi- 
mentis iplo conſilio captis demonſtrare conatus 
eſt. Prater argumenta allata, quibus ſententiam 
confirmaret, ex rebus veris oſtendit, muſculis ſeſe 
contrahendi proprietatem aliquandiu poſt ineſſe, 


quam eorum cum cerebro communitas et conſor- 


tium vel terro prorſus diſſolvuntur ct delentur, 


vel nervis ligatis aut compreſlis interrumpuntur. 


Ita 


r 


. RET ED ER 
- oe II * . = EIS. 
"air nd ian — 
de * r 


— — 2 72 


* 
1 
"2 
” 

TY 

33 


4 
als © 


— op 
WA ICE 


* 2 ba 
43 S 
. ˙ cr 
1 > 
r 


ERS 
_— | Ln edt Sen 


CES ad at. Eo. a 
— 
5 8 —— 


P 
n 


n Nr TS ag a 
1 Gut.» „ + 4 ac If 


6 | DE TETANO: 


Ita eſſe, teſtantur multi graves auctores, qui hane 


opinionem acceperunt. 


XI. Quibus autem diſplicet hæc (x.) opinio, 
ii contendunt, quamvis cerebri cum muſculo quo- 
vis conſenſus diſſolutus aliquandiu ſit vel interrup- 
tus, tamen huic etiamnum ſupereſſe nervorum fi- 
bras penitùs intermiſtas, quæ aptum reddunt, quem 
in contractionem admotus ſtimulus cieat. Quum 
in tantas anguſtias rem dubiam et controverſam 
adduxerint, nemo eorum, qui contrariam opinio- 
nem acceperunt, eam horum evertere, aut in ſuam 
hos perducere poterit, donec, muſculos nervorum 
expertes ad incitandum opportunos eſſe, periculo 
compertus fuerit. Hoc autem facere, inter ea 
eſſe videtur, quæ fieri non poſſunt ; propterea 
guod, in animalibus corpora perfectioribus et ab- | 
folutioribus, nulli, credimus, hujuſmodi muſculi 


exiſtunt. 


XII. Verum opinionem anguſtiis locorum et 
falebris defendere, non eſt dirimere certamen, ſed 


perducere. 


DE TETANG c- 


perducere. Etiamſi enim concedatur, muſculos 
in contractionem, nervorum interventu, ſtimulis 
cieri, tamen non æquum eſt hinc concludere, muſ⸗ 
culis non ineſſe proprietatem, inſita five appelletur 
five innata, ob quam, intermedio nullo, apti ſunt, 
qui in contractionem moveantur. Cum enim ner- 
vis ipſis inſit nulla proprietas, ob quam apti exi- 
ſtunt, qui ab admotis ſtimulantibus contractio- 
nem capiant ; idcirco, quomodo muſculis hujuſmo- 
di proprietatem impertiantur, mente capere non 


poſſumus. 


XIII. Cam ſtimulatio (II.), et irritabilitas 


(Ix.— I.), juſtam inter ſe rationem habent, motus 


cientur naturales, et qui, ad corporis incolumita- 
tem conſervandam, utiles ſunt. Sed, cùm alteru- 
trius ſeu nimietate ſeu parcitate juſta ratio per- 
turbatur, ſubeunt motus inordinati, ſcilicet vel 
nimii vel non ſatis vehementes, qui pariter utri- 
que, ſi modò diu continuentur, committunt, ut 


a proſpera valetudine corpus declinet. 


Xr. Si 


— a BEE 5 
E _ 5 q —— N 


8 


: 
Fi 
- * 
- 1 
* 
* 2 
. 77 
8 
* 
4 
1 
1 
5 
4 
1 


. B 
wy Py FOUR MFSCTTHRS ITS 2 
5 % * 


8 
n 


. 8 "IN 


Sa” oo eee wh n+ 


= = * CT 


Oe 
we — 


n 
44 — - 

4 4 — £4 
e 
= 

GIA oa. is » 


P. at Me a ot Ca EB Le yS 2 * %. s« A 7 - 
5, 26 £ 7” 7 CINE _— . 8 =; — 


et os © et ARS 4D 4 
„ + Sets x los-+ - Gp 


> EEE LETS. 7 - I —— rn 
oy Ar I SIGCSE 
5 — a Ts * 


— 


: DE TETANO. 


XIV. Si ſtimulatio intenditur, irritabilitate 
eadem ; vel irritabilitas, eadem ſtimulatione ; mo- 
tus vehementes cientur, quales corpori plus minus 
detrimenti afferunt. Nimis ſtimulando, vis inſoli- 
ta caloris, exercitationis, liquorum meraciorum, 
opii, aliorumque his conſimilium, in nimios motus 
cor et arterias incitat. Conditio quædam cerebri, 
nondum bene intellecta nedum explic ata, muſcu- 
lis, qui voluntati parent, morbidam et incredibi- 
lem fers vim impertit. Hinc inſuperabilis fere 
vigor inſanientium, phreneticorum, eorumque qui. 


iram facile colligunt, collectaque exæſtuant. 


XV. © Vis vitalis,” inquit GavB1vs, “ du- 
** plice modo peccare poteſt, exceſſu, puta, et de- 


* tectu. Hunc torporem vocabo ; illum irrita- 


„ 


_ 


bilitatem. Medius inter hac extrema ſtatus 


. 


cg 


ſanitatem ponit *. 


XVI. — I. Irritabilitas (1x.—1.) nimia ſeu mo- 
bilitas, a parentibus, tanquam heæreditas, tradi- 


ta 


Shi Vid. Gaus. Inſtit. Patholog. 


DE TETANO. 9 


ta, quibuſdam hominibus, pre cæteris, ineſt, præ- 


ſertim, putamus, iis, qui temperamento ſanguineo 


ſunt. In hujuſmodi hominibus, uſitati et ſalu- 


tares motus leviore incitatione cientur; uſitata, 


vehementes et abnormes. 


2. Verùm, nimia irritabilitas, ex debilitate, 
quam faciunt morbi aliæve quælibet cauſæ, ſæpi- 
us pendet, quim genitwi corporis tmperaturà. 
Quocirca, irritabiles, mirum interdum in modum, 
ſunt ii, qui ab acutis morbis revaleſcunt, quorumve 
vires exinanitionibus deſluxerunt. * Vidimus,”” 
inquit HorFMANNus, “qui a morbis mox conva- 
c luerunt, qui ex immodicis ſanguinis profuſioni- 
bus vires amiſerunt, ad terrorem non modd et 


E 


_ > 


animi affe&us valde eſſe proclives ; ſed et a fri- 


o 


* 


* ldi, et doloribus, ſpaſmis, et anxietatibus cor- 
* ripi. Vidimus quoque, ætate et naturi imbe- 


& cillimos, et doloribus et convulſionibus valde 


0 


N 


eſſe obnoxios.?? LF 


mi. XVII. 


gore, vel ab intemperato cibo et potu graviſſimè 


10 DE TETANO. 
XVII.— r. Torpor in irritabilitatis defectu con- 
ſiſtit; qui 8 æquè ac irritabilitas nimia, ſæpe ex con- 
genita corporis temperatura naſcitur, quam, ipſo- 
rum lingua, medici phlegmaticam appellant. Ho- 
minibus hujus temperaturæ propria putantur eſſe 


ſolida, modò dura et rigida, modd laxa et flaccida. 


2 Torpor autem, haud ſecùs atque nimia irri- 
tabilitas, interdum ex aliis cauſis, quàm temperatu- 
ra, oritur, ſenectute, puta, nimio labore, diutino 
frigore, famelico corpore, uſuque eorum quæ ce- 


rebrum et nervos torpida faciunt. 


XVIII. Alia morbida muſculorum actio eſt, 
quz ſpaſmus nominatur; qui, medicorum lingua, 
vel tonicus eſt vel clonicus. Ille, qui ſolus ſpaſ- 
mus aptè nominatur, eſt contractio muſculorum 
fibrarum vehemens et abnormis, quam ſolito tem- 
pore relaxatio non ſubit. Hic clonicus vocatur, 
ſeu convulſio, atque a fonico differt, eo quod re- 
laxatio eum mox ſubſequitur. Hanc diſtinctionem 


rebus ipſis congruere, fatis patebit, fi attendamus 


animos 


DE TETANO. 11 
animos ad morbos, qui neuroſe uM claſſe, ſbaſmorum 
ordine, diſponuntur, tetanum, nominatim, morbum 


comitialem, choream, palpitationem, pertuſſim, ali- 


oſque, qui hos ordine attingunt. 


XIX. In animalis autem corpore nihil ſane 
f admirabilius eſt, quam conſenſus, qui partibus qui- 
buſdam diſtantibus inter ſe eſt, et ſingulis quibuſ- 
dam partibus cum toto. Hujuſmodi conſortium 
nervoſum appellatur ; atque, fine ejus notitia, non 
facile, quæ ſigna morbi cujuſlibet propria ſint, que 
ex communitate partium oriantur, medici cognol- 
cere poſſunt. Quinetiam, hoc conſortio i incogn: 


to, hi ſæpe nequeunt curationem exſequi. 


XX. Cum ita (x1x.) fit, hic loci, haud a re 
noſtra alienum erit, pauca de mirando partium 
quarundam inter ſe, et ſingularum quarundam cum 
toto corpore, conſortio præmittere, priuſquam de 
tetano, multa cujus Ggna ex hoc conſortio naſ⸗ 


cuntur, nn dicamus. 


XXI. Humanum corpus, artificioſum ſane o- 


| B „ h pus 


12 DE TETAN O. 

pus et divinum, cuique nihil ſimile, ex partibus 
quam innumeris et inter ſe diſſimilibus, quarum 
ſingulæ propriis funguntur muneribus, componi- 
tur! Veruntamen, ut cerebrum omnium harum 
partium commune eſt, ſic, mirabili nature artifi- 
cio, omnium partium functiones, in ſano homine, 
in communem corporis incolumitatem et conſerva- 
tionem conſpirant. . Non itaque mirum eſt, fi, par- 
tibus quibuſlibet ſingulis male ſe habentibus, aliæ 
itidem quædam, vel totum quidem corpus, male 


ſe habeant. 


XXII. Multa ſunt, ex quibus cognoſcamus, 
quanta conſortio ſingulis quibuſdam partibus cum 
plurimis aliis intercedat. Aqua frigida, calidæ 
cuivis parti corporis affuſa, committit, ut vaſa et 
ſpiramenta cutis mox ſeſe contrahant, et fic levia 
ſanguinis profluvia ſiſtit. Quinetiam, rerum qua- 
rundam odores in nares inhalati, ſubitum toti cor- 
pori vigorem impertiunt. Sic alcale volatile nari- 
bus admotum, cos, qui anima deficiunt, ſubito ex- 


ſuſcitat. Contra, alii quidam cdores, necnon ter- 


ribilia 


DE TETAN O. 13 


ribilia aut horribilia viſu, faciunt, ut mulieres deli- 
catæ anima deficiant, aut tanquam comitiali mor- 
bo convellantur. Cerebro, denique, aut vertebra- 
rum medulle vulneratæ, inflammatione capt, 
ſuppuratæ, aut aliqua læſæ, ſuperveniunt vomitio- 


nes, convulſiones, nervorum reſolutiones. 


XXIII. ventriculo conſenſus eſt cum omnibus 
ferme cæteris corporis partibus. Ex eo enim male 
ſe habente, quanta malorum cohors miſerum ur- 
get! languor, debilitas, melancholia, vigilia, 
ſomnia perturbata et confuſa, ſuppreſſio nocturna, 


cœteraque, quotquot ſunt, quibus ii, qui, præ 


ventriculi imbecillitate, cibos malè concoquunt, 


contriſtantur. Gratus, porrò, guſtatu cibus, vi- 
num aliique liquores que jucunde ſtimulant, vix 
priùs in ventriculum cujuſlibet jejunio languentis 
perveniunt, quam totum corpus reficiunt et recre- 


ant. Contra ea, acria multa, venena nominata, 


arſenicum, nempe, hydrargyrus muriatus, nimium o- 


pium, hiſque conſimilia, necnon diſcernicula ſeu 
oſſicula ventriculi tunicis inhærentia, ut et vermes 


has 


— > > Sw 


14 

1 
1 

1 o 
7 
8 
8 
1 
1 
1 
1 
if 3 
3 


— —— K Rana —— 
— . — 
— 8 IT - 
3 2 
* 7 5 — 254 
5 oy * . _— ITE" 


— — 
— — 
8 
— 


—— VIENT S IET 
- CE — 


14 DE T ET AN. 


has peredentes, graviſſimos totius corporis morbos 
concitant; nimirum, febrem, delirium, convulſio- 
nem, anime defectum, pulſum arteriarum inter- 
mittentem, ſpiritùs difficultatem, alioſque, quos 


nominatim enumerare non opus eſt. 


XXIV. Eſt etiam conſenſus ſpecialis partium 
quarundam, quibus vix nexũs nedum viciniæ 
communio eſt. Conditiones quædam ventriculi, 
ob conſortionem, quæ huic intercedit cum ſepto 
tranſverſo, committunt, ut crebris ſingultibus cor- 
pus concutiatur. Inflammatum uterum, et depra- 
vatum appetitum mulierum quæ recenter compre- 
henderunt. comitantur crebræ vomitiones; ex qui- 
bus patet, quantus conſenſus fit utero cum ventri- 
culo. Sororiantes mammæ puellarum pubeſcen- 
tium, et poſtea ſingulis menſibus, necnon inter gra- 
viditatem et poſt partum, turgeſcentes, oſtendunt, 
conſortium cumprimis magnum iis cum utero in- 
tercedere. Pruritus narium in iis, qui vermiculan- 
tur, indicat, nares et alvum irritationis, ſaltem 


quam movent vermes, participes eſſe. Calculus, 
per 


DE TETANO. 15 


per alterutrum urinæ meatum deſcendens, facit 
haud rarò, ut teſticulus, ab eodem latere, retrahatur 
et tumeſcat. Renes inflammati nauſeam movent 


et vomitum. 


XXV. Præter (xxII.—xxXIV. ) ea, alia pluri- 
ma exempla conſenſus et ſingularum partium cum 
ſingulis, et ſingularum cum multis ſimul, poſſemus, 
ſi res poſtularet, adducere. Sed, ex jam adduc- 
| tis, conſenſus, de quo loquimur, adeo, putamus, 
indubius eſt, ut plura, quibus probetur, ponere 


ſupervacuum videatur. 


XXVI. Qua verò ex cauſa, partes corporis, 
tam mirum in modum, aliæ cum aliis conſentiant, 
ea non æquè, ac ipſe conſenſus, manifeſta eſt. In- 
terdum partibus, quibus dolor aut jucunditas con- 

ſors eſt, communitas nervorum eſt, cui conſortium 
attribuimus. Quod ſi | communes partium, que 
Jucunditate aut dolore conſentiunt, nervi non ſunt, 
conſenſus attribuitur cerebro, quod, nervorum in- | 


terventu, commune eſt totius corporis. Hanc ob 


commu- 


. ⁵ Wa > oe ee > — 


15 DE TETAN O. 


communitatem, cerebro quoquomodo incitato, vel 


omnes corporis partes, intermediis nervis, incitan- 


tur, vel, ratione quadam incognita, partes quæ- 


dam præ cœteris. 


XXVII. Hæc (. —Xxv..) generaliter præfa- 
ti de rebus, quæ ad morbum pertinent, de quo 
nobis i in animo eſt diſputare, nanc de hoc ſpeciali- 


ter diſſerere aggrediemur. 


HISTORIA. 


XXVII. GRrEci, morbos, qui in ſpaſmis 
conſiſtunt, quoſque 7erancs generatim appellabant, 
in tres ſpecies diſtribuerunt, zetancs nempe, em- 
fee et ohiſahotonos. 

XXIX. Hæc (xxv1.) diviſio, a-Grzcis tra- 
dita, ad noſtra ferè tempora, permanſit; et tres 
tetani ſpecies totidem ſigniſicaàrunt varietates, quæ, 


| pro | 


DE TETAT NO. 7 
pro diverſis inter ſe morbis ponebantur. Recen- 
tifſimi autem auctores, hac diviſione ſepoſita, re- 
tinent nomina GRECORU M, quibus non diverſos 
inter ſe morbos exprimant, ſed duntaxat quaſdam 
ejuſdem varietates ſeu gradus, quæ, qua poſitu- 
ra, inter acceſſionem, ſit corpus, ſignificent. 

XXX r. Cum, ubique corporis, We ad- 
verſarii et inter ſe repugnantes, contraction æquè 
polleant, ſic ut tetanicus in longitudinem, tan- 


quam ſtatua, immobilis exporrigatur, dentibus ſi- 


mul compreſſis, morbus fetanus nominatur. 


2 Opi/t hotones vocatur 3 quoties maximè affi- 
ciuntur muſculi, qui corpus retrahunt, thorace, 
| Interea, et collo protruſis, membris et ſuperioribus 
et inferioribus rigidis et retractis, atque compreſſis 


manuum digitis. 


Wo Quando, ſpina . manibus F 


cruribus intentis et inflexibigf bus, caput proclina- 


tur, atque mentum pectori adnectitur, medici 


* 15 2 4. empro- | 


ö 
f 
h 
| 
| 
; 


18 DE TETANO. 
empreſebotonon morbum appellant. Hæc verd 
tetani varietas, noſtris temporibus, perrara viſu 
eſt. Certiores enim nos facit MoskLETUs, qui, de 
morbis, quibus, potiſſimùm in intra metas ſolſtitia- 
les, homines plectuntur, multa perquiſitè conſcrip- 
ſit, ex ferme centum Kgris, quos tetano rapi vi- 
dit, ne unum quidem emphroſthotonicum vidiſle ; 
et medicos vel natu grandiſſimos, medicinam in 


occiduis orbis terrarum inſulis facientes, ex quibus, 


numne talem vidiſſent, percunctatus eſt, videre 


ſibi contigiſſe omnes negaſſe E, 


4. Præter has (xxx. 1, , 3.) fetani varieta- 


tes, aliarum quarundam mentionem auctores fece- 


runt. Sic, cum muſculis alterutrius lateris, pre 1s 


alterius, contractis, corpus dextrorſum vel ſini- 


ſtrorſum flectatur, morbo nomini pleuręſt hotonos 


eſt. 


5. Triſmus vocatur morbus, quoties, præ ſpaſ- 


mo muſculorum, maxilla inferior ſuperiori attra- 


hitur 


* Vid. MosxLEI. On Tropical Diſeaſes. 


* 


DE TETANO. 19 
Hitur ſic et apprimitur, ut ger in os neque cibos 
poſlit neque potus aſſumere. Hac maxille in- 
ferioris affectio ſxpe eſt præcipuum ſignum e. 
tani, præſertim autem quem vulnera concita- 


runt. 


XXXI. Hæc autem (xxx. 1, 2, 3 4, $6) 
| nomina, apud recentiores auctores, tantùm præ- 
cipuas tetani varietates exprimunt, quæ omnes 
ex iiſdem naſcuntur cauſis, jiſdemque remediis ſa- 


nantur. 


XXXII. Quanquam nulla pars orbis terrarum 
eſt, in qua tetanus homines interdum non ado- 
riatur, {1 cauſis excitantibus, infra (Lv1.) me- 
. morandis, objecti ſint ; multo tamen frequentius, 
in calidiſſimis regionibus, calidiſſima anni tempe- 


ſtate, homines invadit. 


XXXIII. Nulla ætas, neuter ſexus, nulla de- 
nique corporis temperatura ea eſt, quam tetanus 
non poſſit exercere. Fertur tamen medios fre- 


C 2 gquentiùs 


A, 


A — — — 


28 ————ͤ— —— —— ——— 


— $9 4 
prong: 


2 — eas <4 


20 


. 


DE TE TAN O. 


quentiùs adoriri, quam minores natu, aut tate 


provectiores, aut grandes natu, aut ſenes; ro- 


buſtos, quam imbecillos ; mares, quam fœminas. 


XXXIV. Quo tempore, poſt cauſam admo- 
tam, tetanus incipiat, quouſque protrahatur, et 
quo ordine ſigna deinceps ſuccedant, ex his, pro- 
fectò, nihil perpetuum eſt. Tetanus à frigore, 
paucos poſt dies incipit, quam huic corpus objectum 5 
ſit: a nervo puncto, lacerato, vel quoquomodo 


læſo, non ante complures dies, poſt acceptum vul- 


nus; perſæpe poſt, quam dolor partis vulneratæ 


conquieverit; imo etiam, poſt, haud rarò, quim 


ipſum vulnus ſolidatum fuerit *. Interdum, pau- 
cis poſt horis, quam inceperit, in ſummam gravita- 
tem increſcit; aliàs et frequentiſſimè, paulatim 


obrepit, et in complures dies continuos inten- 


ditur. 


XXXV. Quamobrem nihil ex (&xX1v.) his 


perpetuum ſit, nulla nobis veniunt in mentem, præ- 


terquam 


7 


vid. BLax. On the Diſeaſes of ee, page 529; 


DE: TETANOC _ aþ 

m qudqd, alii aliis in reranum procliviores 
ſint; proclivitate eadem, cauſæ excitantes alias 
minus, alias plus polleant ; denique, cauſis ex- 
poſitorum alii aliis conſultiùs et opportunius pro- 
videant et operam dent, ne morbo tam periculoſo 
corripiantur. 
XXXVI. Tetanus plerumque ab oſcitatione 
et totius corporis laſſitudine incipit, eorum, pro- 
fectò, per omnia ferè, conſimilibus, a quibus deſtilla- 
tio peſtifera. Aliæ atque aliæ corporis partes, pre 
cœteris autem extrema membrorum, commotiun- 
culas convulſionum patiuntur. Cervix et humeri, 
ſicut ea rheumaticorum, pre rigiditate, nequeunt, 
ſine dolore,moveri. Pdſt pauld,itidem rigeſcunt muſ- 
culi linguæ et maxillæ -inferioris ; primum leviter, 
fic tamen ut zger cibos dentibus, ſine difficultate, 
conſicere nequeat ; neque multò poſt, uſque eo, 
ut, etiamſi nullus faucium tumor appareat, inflam- 


matio nulla, neque cibos conficere poſſit, neque 


confectos devorare. 


XXXVIL Cum 


22 DE TETANO. 


XXXVII. Cam ed (xxxv1.) gravitatis per- 
ventum fit, tetanicus, ſi modd liquida devorare 
tentet, | hydrophobi inſtar, diris et violentibus 
convulſionibus afficitur. Precordiorum gravitas 


eſt ; epiga/trii ſæpe et cordis ſcrobiculi dolor. 


XXXVIII. His (xxxv1, xxxv1:.) ſignis 


increſcentibus, muſculi cervicis et humerorum mul- 


to vehementiùs contrahuntur, et retractum caput 


ſcapulis adnectunt. Maxilla ſimul inferior, muſ- 


culis vehementiùs, quam antea, contractis, ſuperi- 


ori quam maxime attrahitur et apprimitur. Inter- 
dum grave hoc malum, neque ullum ferè præterea, 


zetanus mitior affert. Sed ſæpius, ingraveſcente 


ſubitò morbo, alia plura et graviora ſubſequun- 


tur. Dolor ſub ſterno gravior multò fit, et ſub- 


inde hinc ſpinam ſaubitd fodit. Graviores iti- | 
dem multo ſunt ſpaſmi cervicis et maxille infe- 


rioris: 


XXXIX. Neque hic, profectò, tetanus gradum 


iſtic, Nunc plures ſimul muſculi, ii in primis ſpi- 


na 


DE TETANO. 23 
ne et dorſi, in ſpaſmos rapiuntur : uſque interdum 
ed, ut corpus, ab utraque extremitate, retrorſum 
ſic flectant, ut, ſupinum ſi fit, occipitio duntaxat 
et calcibus lectum contingat; ſi pronum, medio 
tantum abdomine. Atque aded, hi ſpaſmi ed 
nonnunquam uſque intenduntur, ut ger, tan- 
quam alieno quodam pulſu inviſo, ex lecto dicto 


citiùs projiciatur “. 


XL. Ut eò (xxx1x.) gravitatis tetanus pro- 
cedit, abdomen, muſculis ejus in validiſſimas con- 
tractiones itidem raptis, ab omni parte vehemen- 


tiſſimè retrahitur, et tabulæ duritiam ſimulat. 


Inferiora etiam membra, muſculis, tum qui expor- 


rigunt tum qui flectunt, contractione æquè pollen- 


tibus, exporrecta et rigida ſunt. Muſculi, in- 


terea, ſuperiorum membrorum non, ſicut ii infe- 


riorum, in ſpaſmos cientur; at, ſub finem, illi, 


æquè ac hi, afficiuntur. 


XLI. Inter zctanum, corpus, propter muſcu- 


los, 


Vid. MosgTEI. Oper, ſup. cit. pag. 467. 


| 
| 


NN. 4, + NR I II 20 WS — —— —— 22 —ẽ tr — 
* £ W ; ” 


* 
* 


24 DE. TETANO. 


los, quibus retrorſum flectitur, plures numero et 


etiam validiores, quàm quibus aliorſum, in eo po- 
ſitu eſt, ex quo æger op;//thotonicus nominatur. In- 
terdum vero, muſculis, tam qui retrorſum corpus 

flectunt quàm qui anteriora verſus, ſimul pariter 
contractis, et, quo id, ſuam partem verſus utrique, 
rapiant, v1 utrobique quali certantibus, caput et 
truncus exporriguntur et inflexibilia ſunt ; trunco 
arctiſſimè apprimuntur brachia; comprimuntur di- 
giti atque porrecta pariter crura, alterum utrum- 


que, apprimunt. 


XII. Cum zetanus ad ſummam gravitatem 
increverit, omnes muſculi, qui, voluntatis arbitrio, 
munera perficere ſolent, rigiditate corripiuntur. 
Oculi modò immobiles, in eodem obtutu hærent; 
modo. horrendum vertuntur. Quinetiam, modo 


hebeſcunt ; modò prorſus caligant ; modo muſcu- 


lis palpebrarum contractis, dimidia ex parte aut 


etiam majore, clauduntur. Frons rugoſa eſt ; re- 


ſimæ et patulæ nares. Buccæ aures verſus retra- 


huntur, et riſum Sardonium movent. Eò cum 


perventum 


DE TETANQ _ 
perventum ſit, plerumque tetanicus, omnia una 
ſimulque membra graviſſimè coavulſus, morte oc- 


cumbit. 


XLII. ; Gravioris tetani, qualis morte grum 
afficiat, ſigna, ut accipimus ab auctoribus, qui eum 
= curando multhm verſati ſunt, hoc ferè (xxx vi 
XLII.) ordine, prioribus deinceps proxima, ſucce- 
dunt. Sed, etiam in graviore, multa non perpetua 

ſunt. Per totum morbum, ſpaſmi ſubinde aliquan- 
tiſper remittunt ; et, poſt pauld, ſubito quolibet 
animi motu, ut et devorando, loquendo, manuve 


alien utcunque leviter admota, intenduntur. 


XIV. Tyanus Jevicr, qualis medicini ad fa- 
nitatem perducatur, non ſubito finiri et decedere 
ſolet. Primum ſpaſmi tantüm leviores ſiunt; et 
complures ſemper hebdomadæ, imò interdum men- 
ſes, priùs labuntur, quam convaleſcentes ad ſani- 


tatem perveniant. 


D  - NY 


26 DE T ET AN O. 

XLV. Spaſmi plerumque dolores vel graviſſi- 
mos movent. Verim interdum tamen tanthm 
abeſt, ut dolorem pariant, ut ex iis tetanici jucun- 
ditate, qualem ex titillatione capiant, perfundan- 
tur. Tali autem voluptate ii, præ cæteris, mo- 


ventur, quibus retanum vulnera pepererunt. 


XLVI. Arteriz, inter acceſſiones, exiliter et 
imbecilliter moventur ; inter autem remiſſiones, 
naturaliter. Calor corporis rarò intenditur, niſi, 
ut interdum accidit cùm a frigore tetanus provene- 
rit, æger ardentem ſimul febrem habeat. Inter 
acceſſiones, ſpiritus plerumque difficile, et cum 
anxietate et dolore, hauritur ; inter remiſſiones, 
ferè naturaliter accipitur et redditur. Sanguis ex 
venis elicitus, neque pelliculam, qualem miſſus ex 
To eorum, qui morbis inflammationem habentibus 


implicantur, oſtendit, neque frigore coit. 


XLVII. Mens rare turbatur; niſi ſub finem 
morb1, quando æger ſæpe delirio, atque ſenſuum 
tarditate et gravitate afficitur. - 
XLVIIL Alvus 


DE TE TAN O. 27 
XLVIII. Alvus plerumque compreſſa eſt. E. 
ger cibos, ut ſanus, appetit; et devoratos, ſed ra- 

ro, eheu ! impunè devorare poteſt, ut ſanus con- 
coquit. Urina perſæpe rubra eſt; et interdum, 
præ ſpaſmo fibrarum, quarum eſt os veſicæ clau- 
dere, diu intus retinetur. Morbi interdum initio, 
æger vomitu vexatur. Nonnunquam ſumma cu- 
tis lenticulis, ſpecie milii grana ſimulantibus, efſlo- 


xeſcit, 


XLIX. Tetanus æquè oritur ex vulneribus, 
quz, antequam invadat, ſuppuraverint et cicatri- 
cem duxerint, ac ex iis, que erant tetra, et ad 


gangrænam proclivia. 
CAUSZA RE MOTR. 


L. Ex remotis cauſis, quædam aptos faciunt 
homines, qui in tetanum incidant; quædam, ut hic 
jam aptos invadat, committunt. Ants, de illis, 

| 2 2 breviter 


2 E TETANO. 


breviter Achnlum eſt ; deinde, a ad has venicn- 


dum. 


LI. Primo (L.) genere comprehenditur calor; 
quo, profectò, nihil, ad hominum corpora zetans 
obnoxia reddenda, plus pollet. Hanc ob cauſam, 

in calidis regionibus, pre frigidis; calidiſſimis an- 
ni tempeſtatibus, præ remiffioribus ; ſelano oppor- 


tuniores homines exiſtunt. 


LIT. Quo verd modo hoc (11.) faciat calor, 
nondum fatis conſtat. Veri, putamus, ſimillimum 
clt, efficere, ut ſenſus primum cutis, deindè, ob 
partium (XIX—XXV.) communitatem et conſor- 
tionem, totius quidem corporis, acrior evadat. Hic 
ſenſus, ut obſervarunt medici, cutis ſpiramento- 
rum laxitati reſpondet: hac enim calore aucta, 
vel frigore minuta, ile pariter æqualiterque minu- 
itur. Hanc ob rem, deſtillationes, rheumatiſmi, 
et reconditarum partium inflammationes, plerum- 
que ex frigore, corporibus calore relaxatis admo- 
to, oriuntur. 


LIM. in 


DE TETANOG N 


LIII. In calidis regionibus, ex laxitate ſpira- 
mentorum cutis, quam calor efficit, videtur gigni 
acrior ſenſus, quo incolz inſignes ſunt. Senſus 
autem acrior et irritabilitas eidem plerumque cor- 
pori ſimul inſunt, et ſeſe mutuò intendunt; et igi- 
tur, cum tetanus, quatenus ejus naturam compre- 
hendimus, ex nimia irritabilitate oriri videatur, 
vero haud abſimile eſt, calore nimio et conſtante 
gigni acriorem ſenſum, et acriore ſenſu intendi ir- 
ritabilitatem, qua nimia apti, putamus, homines 


redduntur, quos tetanus incurſet. 


| LIV. Sed, prœter calorem, ſunt, in calidis lo- 
cis, alia quædam, qua cum eo, ad totum corpus 
debile, ideoque, faltem ad certum gradum uſque, 
irritabile reddendum, conſpirant. Propter irrita- 
bilitatem debilitate ortam, convaleſcentes ex acu- 
tis morbis, quibus, ſub curru propinqui ſolis, hu- 
manum genus ſæpe infeſtatur, in morbos, qui in 
convulſionibus conſiſtunt, cauſis vel leviſſimis reci- 


dunt. 


LV. Ad 


= 


30 DE TETAN O. 


LV. Ad idem 6 quoque genus pertinet 
ſanguinea corporis temperatura, qua qui præditi 
ſunt, hi, ut ferunt medici, Zetanos obnoxii ſunt. 
His enim ſolida laxiora ſunt, ideoque debiliora. 
Porrò, præ cæteris, irritationi opportuni ſunt, et 
ſenſu acres; ut cognoſci poteſt ex celeri arteria- 
rum pulſu, et etiam eo quòd mente mutabiles ſunt, 
et apti, qui vel leviſſimis cauſis graviùs commove- 


antur. 


LVI. Ad ſecundum (L.) genus quæ ſpectant 
cauſæ, præcipuæ ſunt, nervi utcunque, maximè 
autem pungentibus quibuſdam, aut lacerantibus, 
aut vulnerantibus, aut rodentibus, aut conſimili- 
bus, læſi: frigus calefacto utcunque corpori ad- 
motum, ſive intrinſecùs aquæ frigidæ hauſtu, & 

quo, in auſtralibus FoEDERATARUM AMERICE 
CiviTATUM, nigri ſervorum, æſtivà, quz calidiſſi- 
ma eſt, tempeſtate, in fetanum ſepe-incidunt ; five 
extrinſecus frigidario, ex improvida cujus deſcen- 


ſione, in occidui ſemiorbis inſulis, nigri itidem ho- 


minum perſcepe fetano corripiuntur: nocturnus 


ſub 


DE TET 2 


ſub dio ſomnus ; vel aër frigidus, præſertim noc- 
turnus, corpori ſomnum ſub tecto capienti admiſ- 
ſus : aqua frigida in ventriculum, confeſtim poſt 


ebrietatem, aſſumpta. 
SPASMORUM RATIO. 


LVII. Cordis ſcrobiculi (xx xv11.) dolor vebe- 
nens, —oritur ex ſpaſmo ſepti tranſverſi, et vicino- 


rum muſculorum. 


LVIII. Ee liquida devorando (XX XV11.) con- 
vulſlones, — pendent ex morbida irritabilitate muſ- 
culorum, quorum ope alimentum devoratur. Præ 
enim irritabilitate nimia, liquida, frigida præſer- 
tim, ſimul atque eos contingant, in convulſiones ci- 
ent. Quia hoc ſignum tetani cum hydrophobia 

commune eſt, ideo quidam putant, cauſam pariter 
proximam utriuſque eſſe morbi communem os 

IX. Qua 

* Vid. Run. 35 


| 
z 
| 
' 


— — ——— bb —— — — 


r TrANGO 


LIX. Qua ex cauſa, alia interveniente nulla, 


oriantur ſpaſmi muſculorum vehementes, quibus 


inſignitur tetanus, clare exponere, arduum impri- 
mis et difficile eſt. Opus eſt priùs, qua cauſa, 
alia nulla intermedia, ſani muſculi in motus ſalu- 
tares cieantur, melius intelligere, quam eam, qua 
muſculi morbidi in inordinatos, certiùs cognitam - 


habeamus. 


LX. Noſtris temporibus, duz omnino opinio« 
nes ſunt, de proxima muſculorum fibrarum mo- 
tuum cauſa : quarum una eſt eorum, qui con- 
tendunt, eſſe vim ipſis fibris ih, am, neque alicun- 
de derivatam; altera eorum, qui contra affir- 
mant, vim eſſe a nervis derivatam, quamque ideo 


nervoſam appellare oporteat. 


LXI. Si primam (LX.) opinionem accipimus, 


nobis dicendum eſt, ſpaſmos tribuendos eſſe vi in- 


ſitæ ſeu irritabilitati muſculorum, aliquà ita, ſupra 
naturalem conſuetudinem, auctæ, ut cauſis quibuſ- 


dam 


DE TETANO. 33 
dam excitantibus, ſuprà (LvI.) comprehenſis, in ve- 
hementes et inordinatos motus 3 quibus 
tetanus inſigniatur. 

5 

LXII. Sin accedunt noſtri animi ad ſecundam 
(LX. ) opinionem, tum, {i modo nobiſmet conſte- 
mus, oportebit dicere, nervos nimiam vim muſcu- 
lis impertiri, præ qua hi apti redduntur, quos in 
contractiones validiſſimas et abnormes cauſæ ſu- 


pri (Lv1.) memoratæ concitent. 


LXIII. Duabus (Lx. ) opinionibus inter fe col- 
latis, nobis media inter eas utravis veriſimilior vi- 
detur; ſpaſmos, ſcilicet, quibus afficiuntur tetanici, 

ex nimia muſculorum irritabilitate, ſive inſita hæc 
| fit, five derivata, five, quod nobis mage placet, u- 


traque ſimul, oriri. 


LXIV. Sed, cùm, præ ignorantia rerum natu- 
ræ, qua etiamnum verſamur, certò ſciamus, neque 
quibus legibus pareant muſculi et nervi, neque qua 
ratione cauſis nocivis in morbos trahantur, proxi- 


E nam 


= MBE TETANOYO. 
mam ſpaſmorum, quibus tetanici cruciantur, cauſam 
exquirere, inane eſt et inutile; cùm præſertim diſ- 
quiſitio rei obſcurioris, quam ut intellectu capere 
poſſimus, nequeat nos ad efficacem curandi ratio- 


nem dirigere, 
DIAGNOSIS. 


LXV. Tetanum, ſimul ut graviora ſigna ſibi 
propria ediderit, ab omnibus aliis mcrbis dignoſ- 
cere, haudquaquam difficile eſt. Interdum verò 
incipientem, cùm dolor faucium et radicis linguæ, 
cervicis rigiditas, atque oſcitatio, ſola ferè mala 
ſint, quibus æger prematur, pro angina medici ha- 
buerunt ; et, in errorem de ipſo morbo lapſi, in 
alienam et ineptam curandi rationem proceſſerunt, 
ad ſanitatem, nempe, corpus exinaniendo perduce- 
re conati. Ex hujuſmodi autem errore minus 
multo detrimenti accipiunt tetanici, qui robuſti et 


pleni ſunt, quique frigore capti in morbum incide- 


runt; 


DE TETANO. 35 


runt; quam qui infirmi et tenuati, quive, poſt ner- 
vum aliquà (Lv.) Izſum ſeu irritatum, eodem 
correpti ſunt. Dum igitur de morbo dubitant 
medici, ne temerè audeant corpus deplendo diſſi- 


pare vires. 


LXVI. Opus minimè operoſum eſt, ſpaſmos 
tonicos tetanicorum, et convulſiones morbo comiti- 
ali, aut deſultorias commotiunculas hy/terid cho- 
redve correptorum, internoſcere. Præter e- 
nim ſpaſmorum diſſimilitudinem, et, qua clariore 
nota internoſcantur ulli morbi, ſcire ſanè velimus, 
gravitas imò ferè interitus in ſenſibus morbo co- 
mitiali proſtratorum, toto ferme cœlo a ſenſibus 


plerumque acerrimis tetanicorum diſtant. 


LXVII. Quanquam quorundam ſignorum ſi- 
militudine, communia quæ zetani cum hydropho- 
bia ſunt, adductus, auctor probus in primis, cujus 
nomen terrarum orbem opplevit, hos morbos ge- 
nere convenire, neque alio præterquam cauſis diſ- 


crepare, contendit; tamen, pace Rus, nobis 


E 2 videntur 


36 DE TETANO. 


videntur multa utriuſque propria, quibus, uterque 


altero, prorſùs differant et dignoſcantur, 


LXVIH. Primim affirmat hic auctor, id, pro- 


fectò, quod verum eſt, utroque morbo affici muſ- 


culos, quorum ope tam poculenta quam eſculenta 


devorantur. Verùm hæc ſignorum ſimilitudo 


haudquaquam major eſt, quàm quæ intercedit ſig- 


nis multorum morborum, genere diverſorum, qui- 


bus caput perſzpe, arteriarum pulſus tere ſemper, 


| male afficiuntur. 


LXIX. Deinde contendit, tetanum et hydro- 


phobiam ex cauſis vel iiſdem, vel congeneribus ſal- 


tem aut conſimilibus, oriri ; vulneribus, puta, vel 


frigoribus corpori quomodocunque, ſupra conſue- 


tudinem, multùm calefacto admotis. 


LXX. Verum communi (Lx IX) cauſarum na- 
turà conceſſa, minimè hinc conſequitur, morbos, 
de quibus controverſia movetur, genere congrue- 


* 200, in calidis orbis terrarum re- 
gioni- 


DE TETANO. 37 


gionibus, in quibus, pre cæteris, homines ad te- 
zanum proclives ſunt, licèt omnes cauſæ; ex quibus 
naſci ſoleat hic morbus, ferè quotquot eunt dies, 
incolarum corporibus admoveantur, tamen alios 
morbos, majorem videlicet, febres, deſtillationes, 
rheumatiſmos, vel, vulnera cauſe fi ſint, graves 


inflammationes, multo ſæpius movent. 


LXXI. Præterea, Rusflus, putamus, accu- 


rate, ut ſolet, non argumentatur, cum contendat, 


veram hydrophobiam unquam ex cauſis ſupra 
(LxIx. ) dictis oriri, maximè ex frigore. Vulneribus | 
concitari, quæ rabidus canis mordicùs intulerit, 
conceditur: at, unquamne alio quolibet vulne- 
re, nondum fatis conſtat; nam exempla, quippe . 
qua pleraque rumorem duntaxat auctorem habe- 

ant, ad credulitatem vulgi, gaudentis miris, aptio- 
ra, quam ad fidem medici veritatem exquirentis, 


videntur. 


LXXII. Ne longum faciam, donec plura ex- 
empla habeamus, in quibus non modò ſimilitudi- 


nem, 


38 DE TETANO. 

nem, ſed formam etiam ipſam, et tanquam faciem 
veri videamus, hominum, aliis cauſis, quam ra- 
bidi animalis morſu, hydrophobia correptorum : 
eſt ſapientis medici, neque in vanam ſidem proni, 
credere, hydrophobiam utique nunquam alia cau- 
ſa, quam viro ex vulnere, quod rabidum animal 
mordicus infixerit, mover1 ; et hanc cauſarum dif- 
ferentiam ſatis magnam eſſe, qua hic morbus a fe- 
tano internoſcatur, ſi modò animadvertat aliquis, 
quibus uterque ſignis notetur, quaque uterque cu- 


ratione efficaciſſimè leniatur. 
PROGNOSIS. 


LXXIII. His (LXV—LxXn. ) dictis de diſcri- 
mine tetani, et aliorum morborum quibus cum eo 
eſt aliquid commune, paucis priùs dicendum eſt, 

quæ note ſalutis ſint, quæ mortis, quam ad curam 


tranſeamus. 


LXXIV. Con- 


DE TETANO. 39 
LXXIV. Conſiderare oportet, quo corporis 
habitu æger ſit; quibus cauſis in morbum incide- 
derit; quis ordo et quæ vis ſignorum ſit; deni- 
que, profecerint, necne, medicamenta adhibita: at- 
que ex horum notitia, de eventu non temerè ſed 


modeſtè judicare. 


LXXV. Si ex nervo contuſo, vulnerato, at 
maxime puncto, tetanus provenerit; mirum, ni ſit 
malum. Cam ſubitd incurſet, et tanquam feſti- 
nato pede ad maximam {xvitiam procurrat; ma- 


lum iterum. 


LXXVI. Contra (Lx xv.) ea, quando frigo- 
re concitatus eſt, quando lente increvit, et quando 
quartus ab adverſæ valetudinis initio dies præter- 


ivit ; ægri ſaluti non deſperandum eſt, 


e ts a CURATIO 


bier 


CURATIO. 


LXXVII Cam de cæteris rei inchoatæ parti: 
bus, pro mea facultate, dictum fit ; ad eam, diff 
cillimam ſanè, at longe utiliflimam, veniendum eſt, 
in qua quzritur, qua ratione quibuſque medica- 
mentis cum zetano proſperrims pugnetur. Sed 

1 dubius animi, quid faciam ; incertus conſili, unde 
+ auxilia petam; querelas divini poetæ verbis fun 
dere cogor: | 

D 6 doubtful theme 

E gag d, I wander thro? myſterious ways. 
* * * * * * * 
*Tis hard in ſuch a ſtrife of rules to chooſe 
The beft, and thoſe of moſt extenſive uſe. 


ARMSTRONG. 


LXXVII. Nunquam fetanum vidi, quin 0 


grum raperet. Confitendum autem eſt, in iis, 


quos 


D E. T ET AN O. 41 
quos morte finiri viderim, medicos non curationem 


exſecutos eſſe, cui primas detulerint peritiſſimi et 


graviſſimi auctores. 


LXXIX. Morbum non adeò invictum eſſe te- 
tanum, quin, ſi opportunè occurrat medicina, in 
fugam vertatur, multi, ab HPO C RATIS tempore 


ad noſtra, haud leves auctores ſunt: attamen fer- 


me nullus eſt, de cujus curatione, inter vetuſtiores 


ſeriptores, plùs variatur, aut cujus notitiæ, a vetuſ- 
fioribus traditæ, recentiores minus adjecerunt. In 
tanta, profe&d, hujus morbi naturæ ignorantia e- 


tiamnum verſamur, ut rationalem ejus curationem 


exſequi neſciamus. 


LXXX. Cam ita ſit, in empiricam curandi vi- 
am procedamus, et aliud atque aliud eorum, qui- 
bus medici maximi nominis tetanicis ſubvenire ſo- 
lebant olim et ſolent, experiamur, neceſſe eſt. Ve- 


rim, enimvero, etiam ex his, quam multa non 


ſolum inter ſe non conſentanea, ſed etiam diſſimilia 


= 


prorſi us et contraria, conſpicamur? : 
FT - LXXXI. your 


[ 


32>! © DE TET ANO. 

LXXXI. Cur autem tam variis et contrariis 
quidem medicamentic, contra tetanum, ab empiricis 
pugnatum fit et pugnetur, aliquam ſaltem ratio- 
nem reddere poſſumus. Pro enim cœlo, tempeſ- 
tate, et corporis habitu quibus quiſque ſit; pro 
cauſis quæ concitaverint; et rebus quibuſdam aliis 
circumſtantibus, quas nominatim memorare non 
opus eſt; tetanus, alias aliis, fibi aded non con- 


ſtet, ut alia atque alia medicamenta deſideret. 


LXXXII. Ex his (Lx XXI.) conſideratis et 
inter ſe comparatis „cognoſcere, quibus rerano medi- 
camentis opitulari conveniat; et, cùm una cura- 
tio tentata parum proceſſerit, aliam experiri atque 
aliam, donec inciderit in aliquam, quæ proficiat, 


* 


prudentis et conſiderati medici eſt. 


LXXXIII. Vulnerum, quibus tetanus concita- 


tur, ullas perpetuas proprietates eſſe, nihil ſatis 


firmi videtur, quamobrem opinemur. BLAN us 

enim in libro, de nauticorum niorbis, quem in me- 

dium haud ita pridem protulit, facit nos certiores, 8 
he tetanum 


DE TE TAN O. 43 


etanum ex vulneribus tetris, etin gangraenam pro- 
* haud ſæpius oriri, quam ex iis, quæ 
ſuppurirunt, quibuſque tempeſtivè cicatricula con- 
firmata eſt; et ſe ſemel vidiſſe lethalem triſmum 
non priùs ex vulnere oriri, quam hoc aded ad ſa- 
nitatem inclinaret, ut diutius neque curare neque 


obligare opus eſſet. 


” LXXXIV. His (TXxXII) cognitis, et præterea 
conſpicatus, quàm parum ægro jam tetano ali- 

quandiu correpto ſubveniret, excidere exigua mem- 
bra, ex quorum vulneribus hic morbus naſcatur; ; 
concludit, tetanum haudquaquam irritatione qua- 
dam præſente continuari, ſed cauſa, que primùm 
concitavit, corpus quodammodo adeò afhei, ut, 


tanquam continuato hujus pulſu, ille perpetuetur. 


LXXXV. His (Lxxx1v.) intellectis, nobis 
videtur, exigua membra, pedum, ſcilicet, vel ma- 
nuum digitos, ex quorum vulneribus, 7etanus ori- 
tur, poſt excidere, quam hic inceperit, æquè cru- 
dele eſſe et inutile; cùm præſertim nihil prorfus. 

: F 2 ad 


44 DE TETANO. 
ad curationem proficiat. Verùm ne quis hinc pu- 


tet, nos judicare, hujuſmodi vulnera, ſecundum ar- 


tem, curare et obligare, et, ſi opus eſt, etiam ex- 


plorare, non oportere. 


LXXXVI. His (LXXVII—LX XXV.) genera- 


liter præmiſſis de curatione, ſingula medicamenta, 


quibus zetano ſubvenire ſolet, fuſiùs exponenda 


ſunt. 


LXXXVII. Tepidarium et frigidariumo— 


multùm, contra ?e/anum, pollere exiſtimata ſunt; 


neque, profectò, dubitandum eſt, quin utrumque 


interdum reſponderit. Veruntamen, in regioni- 


bus intra ſolſtitiales metas poſitis, tepidarii uſus, 


ferè ex toto, abolevit; et, vice ejus, inolevit uſus 


33 


frigidarii, quod, ut certiores nos. faciunt auctores 


maximi nominis, qui, in his regionibus, medicinam- 


tecerunt, multò efficacius eſt. 


LXXXVIII. Nequaquam autem novum, con- 


ra letanum, medicamentum frigidarium eſt. Hir- 


POCRATES 


* 


DE TETANO. "a 
POCRATES enim, et ii veterum, qui eum ſecuti 


ſunt, tetanicis aquam frigidam affundere ſolebant. 


In deſuetudinem vero abivit; neque priùs revoca- 


tum eſt in uſum, quàm, ferè quadraginta abhinc 
annos, medici, in occidui ſemiorbis inſulis, contra 
tetanum polleret, necne, iterum experiri cœpe- 


/ 


int. 


LXXXIX. Eger, poſtquam compluries in a- 
quam frigidam immerſus eſt, aut eãdem affuſa 
| permaduit, Janeis ad ſiccitatem acriter fricandus 
eſt. Deinde, curandum eſt, ut ei in lectum, ubi 
modico frigori objiciatur, impoſito dentur opium 


atque refrigerantes et dilutæ potiones, quibus ſu- 


dor moveatur. 


XC. His (LX xxIx.) factis, ſpaſmi plerumque 
-remittunt. Sed, cum, poſt exiguum tempus, haud 
rarò revertantur, eadem compluries, interpoſitis | 
brevibus intervallis, facienda ſunt ; dummodo ne- | 
que calor, qui corpori ſuperſit, natural: minor fit, 
neque ſudore ſeu tepido ſeu frigido madeat ſum. 


mum 


4 KE TETANO. 


mum corpus. Sj enim hæc n elt Mosz- 
L EIO judice, omnino abſtinendum a frigidario, ut- 


pote quod multùm noceat. 


XCI. Tetanico, cui aqui frigida corpus fri- 
geſcat, calor amiſſus quamprimum reſtituendus eſt; 
et reſtitutus fovendus eſt vino aliiſque jucundè 
ſtimulantibus. II roCRATES ait, febrem, ſpaſmo 
intervenientem, ſpaſmum tollere; et, profectò, 
tetanicis affundendam aquam frigidam ipſo conſilio 


curavit, ut febrem moveret. 


XCII. Spaſmum ſelventia.Quum ex ſpaſmis 
muſculorum tetanus, ferè ex toto, conſtet; alicui, 
qui, ſignis duntaxat cognitis, nondum, compertus 
elt, que valeant medicamenta, quæ non, aptiora 
nulla videntur, quibus tollatur, quam que ſpaſ- 
mum ſolvendi facultate polleant. 

XCIII. Verùm, ob quam neſcio cauſam, nemo 
medicorum quiſquam ſolis hujus (xcll.) generis 
medicamentis inveteratum fetanum curare hucuſ- 

. : que 


, 


DE TETANO. 47 
que potuit. Ipſum quidem opium, quod omnibus 
hujuſmodi medicamentis palmam meritd præri- 
puit, nunquam, per ſe, de zetano peperit trium- 


phum. 


XCIV. Sed ne hæc nos avertant ab uſu opu, 
quod, etiamſi ipſum non polleat ad fetanum in fu- 
gam vertendum, tamen dignum eſt, quod alia ſibi 
ſocium aſciſcant. Quare enim nondum ad ſpem 
reſponderit, cauſa forſan extitit medicorum timor, 
præ quo, non ſatis aſſumendum curirunt. Talia 
enim tetanicorum corpora ſunt, ut ſolità opii doſi 
non omninò, permagna parùm, afficiantur, præ- | 
quam ſana, aut alio ferè quovis morbo implicita, 


ſolent. | 1 


XCV. Cum ita (xciv.) ſit, oportet medicos 
curare doſes opii, aliis deinceps alias majores, de- 
vorandas, dum ex ſignis indubiis appareat, iis cor- 
pus affici. Sed medici, qui, in occiduis inſulis, me- 


dicinam factitant, opium multo plas valere putant, 


confeſtim 


48 DE TET AN O. 
confeſtim, poſtquam aqui frigidi tetanicus perfu- 
ſus eſt, adhibitum. 


XCVI. Alia quædam ejuſdem (xc11.) gene- 
ris medicamenta ſunt, camphora, putà, moſchus, 
ether vitriolicus, hiſque conſimilia, quæ una cum 


opio interdum, neque fortaſſe inutiliter, adhibita 


ſunt. 


XCVII. Hydrargyrus—ante, quim in uſum 
revocatum frigidarium eſt, ſepenumero, ut ex 
ſcriptis eorum patet, qui in occiduis inſulis medici- 
nam exercebant, aſſumptus eſt, ut tetanum fugaret, 
et fugavit aſſumptus. Et, noſtris etiam tempori- 
bus, antefertur omnibus medicamentis, præter fri- 
gidarium, unf quocum ut adbibeatur, multi ibi 
medicorum præcipere ſolent. Rusklus quoque, 
in certiores nos faciendo, quantum in tetanum pol- 


leat hydrargyrus, multus eſt. 


XCVIII. His cognitis, fatis eſt, quod, hydrar- 
gyrum, contra 7etanum, qui non adeò vehemens 


elt. 


DE TETANO. —” 
eſt, ut mortem ante afferat, quam ille in A 
fluum fanguinem permanaverit, efficacem eſſe cre- 
damus. 


* 


XCIX. Vel ſummæ cuti infricandum elt un⸗ 


guentum, cui ineſt hydrargyrus; vel hic, in pilu- 


las conformatus, devorandus. 


C. Inis electreus, — ut teſtantur auctores com- 
plures et ſatis fidi, multùm poteſt contra morbos 
quoſdam, qui in motibus abnormibus conſiſtunt : 
choream ſcilicet, morbum majorem, nervorum re- 
ſolutionem, alloſque his natura conſimiles. Quo- 
circa, ſi parum proficiant alia jam dicta medica- | 


menta, hinc auxilium petere liceat. 


CI. Roborantia—adhibenda tetanicis eſſe, ſatis 
apparet, eò quod tetanus haud raro a debilitate, 


quam concitaverit frigus, oriatur ; et quod qua- 


cunque cauſa inceperit, corpus magnoperè debili- 
„„ dert, 


\ 


[DE TET AN O. 


tet. Hujus autem generis efficaciſſima ſunt cin. 
. thong cortex, ferrum, diæta valens, vinum, et, uno 


alteroye quoque die, fr igidarium, 


U 


ATIS 
* a <2» 
26 W 77 


2 9 0 8 
SEN 


47 97 A 


