CCC - 
1 
, 2 Shaw 3 9 
* * 
a 
7 


3 
l 5 
whe * — * 


© 
| © 
_ 2 a 
| — 
5 
| . = 4 
| == 5 A 
| - x A 
| N D 6 
c < 
. = = 
5 8 / | 


by of e. 
« z. as 115 e g 
9 *. * 2 * od 
o 4 y * 0 


 DISSERTATIO MEDICA, 


I'N 11 1 
AUGUR 25 1 . 5 7 


DE 


HEMORRHAGIIS. 


Q u A M, 5 | 
ANNUENTE SUMMO NUMINE, 
Ex Auctoritate Reverendi admodum Viri, 


D. GULIELMI ROBERTSON, s. 8. T. P. 


e ee E DINBURGEN A PracfeRti ; 
| NEC HON 
kB SENATUS AcADñDEMICI conſenſu, | 
Et nobiliſſimae FAC ULTATIS ME DIC decreto, 


Pro G RAD DO CTO RIS, 


 SUNMISQUE-IN MEDICINA HONORIBUS AC PRIVILEGHS | 
RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS;3 | 


Eruditorum examini ſubjicit | 2 


JOANNES TAYLOR, A. M. 


2 8 eta th n:ü̃ ͤ—— 


CATHENESIENSIS, 


Societ. Speculat. Edin. Soc. 
Nec non | 
'Bociet Reg. Med. ad Acta Edenda 
8 28 EleRis, Ga, 1 


Ex ſimplicitate decuns. Oinr. 
Ad diem 12. Septembris, hora locoque ſolitis. 


EDINBURSG I 
| Apud BALFOUR et SMELLIE, 
Academiae rds. 


M, Dcc,LXXXVII. : 


* 


* 


= . 1 
= : OE OLIN 

—— — 2 
— . tx) * 


ONET To, 


7 os 
= 
3 
"I 
= . 
- 


Senatori 


* 


JOANNI SINCLAIR, 


* 


DE ULBSTE R, 
rita 
—— a 
Inſignito, 
Omnigeniſque literis 
Madenti. 


/ 


EQUITIqI BAR 


* 41052 


1 


+ — 


GULILELMO. FAYLOK 


13 * 


* ; %, * 1 6 1 0 4 * 8 k 39 
„ S/N We * Wh Ra * 


. EDINENSI; | 
5 . * 3 | 8 % _ * | ks 


— 


— 


— 
— 


* 
17 
F , 
= 7 , ; 
" 1 6 
„ . * 
» 
F 7 — * 
i 
4 "os 
. 5 1 Ty 
, ** , „ 
N 19 
6 
Ws Xo 14 
ks 1 
22 17 
— — 8 i 
* 90 g 
4 4 H 
: ＋ * 
- £ -X q 
: - #0 U 1 
% * q 
£2 4 J 
4 1 0 24 
2 38 
> 1 
\ 
+» "x 7 
# » j 
72 
q 0 
5 1 
F l - 4 
[ 
l I 
5 . 
. \ * d 
Ng n . 
5 
* 1 
17 
A \ 
x; 
4 
+ v 
» b J 
| 
1 
| 4 
* 
1 1 
1 


BH 
| 


%. 
* 
: 
7 


— 
Gy 


MO", id 


Maxima benevolentia 


ang", < 
3 7 


. — 


Semper proſecutus fuit; 


n, 


Summa, qua par oft, olfervantia i 


Hur, 
Mente gratiſſma, due fa; 
Primula hace fudiorum rudiments | 


* 
9 N T0 6 3 2 a £7 © Ap a2. 9 , 1 5 5 
* e fan IE? IE; Cp, 0 8 x N . ; X 
2 5 a” 4 Te nets RES I — Ae ao f l * 2 8 2 2 * Rn Th: ; wed FR 
8 - _ WR OE ONE 1 8 7 82 Wo 8 ze ©, Su. 5 8 A "ih . 
7 0 a a 1 9 E , XZ 2 N * "IS ** 8 e 1 4 
0 — . q 1 a. 4 th >< " A”. 4 
— — — N ©, i ee) S 2 q 5 * — . th - : 
l PEI SE I. Las, 121 wy aa * * — 5 2 pe y I 0 5 . ' 
"Yan — — n 2 — * . - Arie ty... = _ - 6 5 ol 88 ee n 2 va een - 
© FL Cake 1 * we D 8 Wh 8 A 2 8 ** * — — CO ee N 4 ; 2 Gn. 3 — 7 — oh * 
X 5 — OW, - - = Aj, G * r Y - ny - - 7 2 þ — - 2 = * ; 
4 6 3 * 72 r as * 1 y Who p s 4 — 1 r 8 4 * 8 | Der 2 4 
. r Dr 4 2 5 4 1 . „ ITT . EY a N 
2 k 4 > ä : _—_ * * A 8 * I 2 4 * 4 . 
F I 2 = — 
n 


8 * 


2 
y r 
+ 


3 - Mir go 
9 2 


- 

* - * Y , ; 

. ; * IC , ' * n | . , 

4 24x; F l f _— ” . > by 4 1 q * | ; 

Wo * l 1 _— 3 / . : 2 ja > # p ; l : 2 N e „ PIT 

22 * * 13 * ” 4 l 8 I * 

nr N 1 - M rr 4 427 4 1 $ 3 28 fy 6 e ö 
. 5 2 Ts {OIL 4 S Webs wa 7 % 0 , — » # \ 4 4 8 7 - N 7 , . - p : l 0 4 Ps 


\ ; N ; 4 2 1 1 1 ' . i + 4 — 1 1 I 1 4 ; % 
f 7 . 8 7 „ PL. 
"# *y #- *4% : g 
4 . 1 * Sh . A 1 Fl " — 
4 1 4 N "RE . . * , ; 5 * 7 q o 3 5 
4 : N L * l E 4 7 « 1 _ I” ** / F i 
1 = g 5 W +» * | F a 1 : 
» * a "x 
4 


1 „ 5 * 
* I . : R 11h 1 1 FT. 9 7 : a 
* 4 >. 4 - 3 „ 1 4 v L * 


MORRHAG ILE, ſeu ſanguinis pro- 

fuſiones, i in diverſis humani corporis par- 

1 5 ſaepe occurrunt; ex illis, autem, per lon- 
gum curſum ſerpentibus vaſis, quorum fibrae 8 
graciles et rarae, ad humorem propellendum pa- 

rum valent, vel quorum extremitates tela cellu- 8 
loſa haud ſatis obſtringuntur, ſanguis praecipue | 
profluere videtur; ex illa quidem ſtructura con- 
geſtio, ex hac etiam diſtentio ſeu ruptura, ſit. 
Ita ex naribus, pulmonibus, et utero, haemorrha- 
5 giae, et fi fides eſt tabularum, ex omnibus aliis 
Fg V humani 


* 


or nATMORAHAC 118. 


% 


| ris regionibys, ſanguis ne. ex. 


N weten chu ungbatm erumpit. De illis haemor- 


rhagiarum ſpeciebus, quas primus inter morbos 


febriles enumeravit Hoffmannus , et quibus in · 


ſtantibus, naturam vigere propugnat Cullenus +, 


hic agitur. Imprimis hiſtoriam morbi tradere, 


opiniones tum veterum tum hodiernorum recen- 


ſere, et ex origine ſententias medicorum de his 
morbis deducere; ex illis probabiliora colligere 
cet exponere; an ex arteriis fluat ſanguis, an de 
venis deinceps quaerere; et denique nabe | 
. een LOG mihi W eſt. | 


8 


B HISTORIA MORBI, © 


lis praecipue occurrunt Haemorrhagiarum 


varia genera, quibus habitus corporis mollior, | 
ſpongioſior, atque texturae tenuioris eſt 42 Qui- 


dus cutis levis, et vaſa tenuia faciem floridam 
 pracbent, et quorum m—_ ſpeciena« et formam 
| > ep 


» + Hoſtmandi opera, f ſea, Ima, de Hacmorthgis 5 
f Vol. I. p. 2. 25. 1 
1 Holman. » toms f. de aemerrhag, Sydenham 705 


* 


"DE: HATMORR 1G HS. . 


. fimilem plethoricae gerit ; ſecundum veterum 
denominationem, hi fanguinei dicuntur. Epiſtaxin 
ſemet oſtendere plerumque ſolere, corpore pu» 
: bertatem verſus accedente; haemopty ſin ab eo 
tempore ad annum vitae trigeſimum quintum, 
Aut circiter uſque, provecta autem aetate, mor- 
bum haemorrhagicum raro homines Fan 
niſi jam imprimis oecurrit, notatur. Sagaciſſi- 
mus autem ille clinicus Sydenham, generibus 

haemorrhagiarum ſuam unicuique aetatem mi- 
nime dari inquit *, epiſtaxin ſenioribus maxime \ 
| accedere; haemoptyſin in omnibus graſſari. . 


„ Si aliquis ſenſus ſanguinis profuſionem prae- 1 | 


cedit, aut concurrit, conſiſtit ille potiſſimum in 
quadam tenſione circa loca illa per quae eruptio 
fieri obſervatur, unde major ſenſim diſtentio, 
dolorem producens; peculiaris quaedam etiam 
3 ſentitur gravitas fatigans et laſſitudo, e 
a diam quandam movendi involvens 4,” Ex- 
cretiones quotidianae et ordinariae impeditius > 
ſuccedunt, quamdiu natura ſanguinis imminu- 
ones molitur f. GSecretiones internas deficere, 
„ nine, 
* p. 92 et 265. . 
+ Juncker de Haemorrhugiarim gait, A. 2. ” 
F n ut ts 9:98 


F F n Py” &..a cis. Bin R 
n r * 10 
N N * , ö . = = ; * * %, * 
us 5 * * 1 
t \ * * . L v 
. ? | as 4 „ RS [ 3 33 Bs 
* 4 2 „ "I 5 N 
2 N | Fg 5 5 6 = 
v1 p on * G * £. 
n F 14 + 4 4 x a5 * * * 2 5 4 48 
: - * . 1 Ae #0 q 5 c { f 
y - 5. 5 . . J . Fo 1 | I ' 
* * C 5 


be, laftis; Weriate tegie demoftiat. pA. 
o ingruente, calor corporis augetur; 
ſecretiones copioliore fluunt, et poſtea ſanguis, 
er quadam parte, floridus ſtillat. Vis vitae tan- 
dem deficit, et ſanguinem ad extremas partes 
vala neqqueant proferre: Agrotus, animo placi- 
dog ſed corpore debili et ad morbum opportuno, 
| evadit. Pulſum arteriarum frequentem, vali. 
dum, et durum eſſe narratur, illum cum amicis 
| pi exploravi;; dener uw" validio- 
rem, quam antea fuerat, tantum notavi. Cuique 
etiam baemorrhiagiae Ipeciel Manet propria 
eee Urgente epiſtaxi, venae jugulares turgeſ- 
cunt, et eaput dolet, ingraveſcente haemoptyſt, 
reſpiratio diffcilis et doloris in pectore ſenſus 
Premunt, aegrotumque maxime agitant; inſtante 2 
uteri Baemorrbagia. mammas collapſas eſſe no-. 
tandum m eſt . Mala, quae ad mortem ducunt, 
tand ün etiam expectent; quibus enim in 
Pueritia frequens fuit narium ſtillicidium, acce- 
dente juventute, facile pectoris morbos graves, 
nk ipſamque phthiſin incurriſſe; in pro- 
vectiore autem aetate virili, affectibus rheuma- 


ticis,arthriticis, e et colicis, Os fuiſſe obnoxios f, 


* 


* 


* Boerbevi Pracledt, vol. 6. p. 5¹. 3 
* 9 


hy i : : Urs hgh Wk Bk, 7 « 
* Ss "Ss . 4 # - y 140 
< - : * * * * * „ 


eee Aung pub lire eile - Qui 
profuſione ſanguinis e naribus Jaborant, reſolu- 
tione nervorum ſaepe opprimuntur; quibus ex 
: pul monibusrejicitur, reſpiratione impedita, mor. 


PRIMARIE MEDICORUM Dr NOR. 


L ha”, 3 — N * * by © 6 5 N 
„ $6 q Ae 3 - what” 3 eee 


3 am morbos enpeliri, etho 
kavdwierfagins' etiam inducere, veteres ee 


runt; ſed nam vaſorum laxitate, ſeu fibrarum 
reſolutione, ſanguis perflueret, nec in judicium 


nec indiſerimen venerat. Primus cum philoſophia 


medicinam conjunxit Hippocrates, corpuſculis 
varie dilpoſitis multum aſſignavit; ad tempera- 


91 


menta enim ad morbos proclivitatem tranſtulit f; 


ſed quae naturam excitant Praccipue | e 5 


1 \ * \ . 2 ü 4 
7 


_ * Hoffmannus De Haemorrhagiis, oY Ima. 1 © 
I Vol. I. p. 367. | | 4.5 * N 


_RHAGIS SENTENTLE. .. 


* . 
— — 
— 3 


« 


ö 
* 
* 
* 
= 
a 13 
* 4 
* * 
4 
+ 
6, 
U 
+ 
Y 
oo 

* * x / 
A 4 
- a 4 x 
1 
=_ 
© 

8 g * 
2. * 

i. 1 

* 
| £ 
i 
— . 4 
1 

6 f 

- 725 
1 
1 
a” 
$ " 
1 
_— 
14 
* i. 
* 
. 
f + 
q 
; : 4 
\ A 
| 
vx 
"TT 1 
1 
x 
4 
{4 

vw * e 
1 

4. * 
8 1 

i 
7 
* 
4 
1 
„ 
i 
g * 
= 
vt 
* 
—_ 
.== 

: 4a 
._— 

W. 2 _ , 
: 

1 
= 
{ 
2 

N 4 
4 \ 
4 

* o 
= 
£ 
g 
: . 
4 
: TY 
5 
y 
s 
2M 

) Fi 
3 

* 1 
. 

- if [ 
© & 
2 1 
13 

5 
* 
1 
5 
c 
+2 7 

£ >. 

GC " 
- / 

5. 
LW 
* 

1 * 
8 
7 

* 

1 
= 
: * * 
5 

« 
N 
A 
#. ” 

u 

8 

4 
f ab 
b 

-, "= * 

| 1 N 
ne 

4x 

p 

N . } 
* 

; * 
18 

E5 
Xs 
at 
. "RX. 
1 

1 

1 
3 1 

.* = 

HR 
* 

1 
= 

. 

_— 
* 
2 

3 
=_ 

: ad 

* C 3 
* þ 
9 5 
\ 5 

_ - 

* 

_ 
48 

4 „5 
; f.. 
1 1 


— — 


8 
— 


n K , | i ar writs, os a 


dum. . Medicinae rationis initium primum 
ee —_ eG argon N b et e- 


Quite evacuantur, copia non —— ele; 
ſed fi qualia oportet prodeant ac aeger facile fe- 
rat, etiam monet; atque ubi ad animi defeQio. 
nem uſque educendum id molliendum eſſe f. 
Galenus, ſtudia de phyſicis et de metaphyſicis 
ſubtilius excolebat ; leges Ariſtotelis accepit et 
pauca addidit, multum phyſicis tribuit ||, et ani- 
mam legibus vinciri docuit $. Calidum et fri- 
gidum, ſiccum et humidum, miris in modis diſ- 
poſuit; ; inde morborum origo, bine quoque na- 

tura medicatrix evadit. Corpus humanum ex 
bile, atrabile, ſanguine, et pituita compoſitum 
eſſe; nune bilem, atrabilem, ſanguinem, ſeu; pi | 
tuitam abundare, affirmavit. Ante Galenum, 
theorias novas promulgaverat, et tune temporis 
 egregia ſtirpe florebat ſecta methodjca : Epicu- 
rus enim antea ban eee . men, 


ch 1. 4 18 . ry ; * „ . ; et 


2 


W © | SUIS: a 114 py 


p s SY, 20us e et 22, eum a Galeni i Cortmentrie in os = 
oth Aph. II. 22. N 
* Lib. de internis affect. | 
1 Galeni liber de conflitutione artis medicae, caput 5: 5 
et 9. 


( „* 


9 Ur fopra- . e 
n 0 954 0 


nt mano 7 


% 


aa ſormam ſyſtematis philof phiamn atomicam 
redegerat ; ex qua fonte autem dueitur, tempus 
velat . Qui ſectae methodicae placita quaerit, 
quod prineipia phyſica Epicuri multa cum ſubti- 
Themiſon autem, quaedam communia morbo . 
rum intueri ſatis putavit, morbos omnes aut a 
Aaxitate, aut a ſtrictura oriri; inde expedita ſe- 
queretur indicatio curatoria, quum laxitas aſtrin- 
gentibus { ſolis; ſtrictura e contra nulla alia prae- 
terquam laxantia Tequireret medicamenta * 
| Haemorrliagias laxitate pendere credebant ; 
animam ex materia compoſitam, ex ordine et 
2 pendentem, methodici cum Epicuro 
faciebant 5. Subverſo Romano imperio, libris 
Graecorum et Romanorum fere oblitis, evaneſ- 
cebat doQrina veterum tenebris obvoluta; no- 
yae enim gentes regiones Europae incolebant, 
homines bellicoſi, ſed amicitia et beneficiis mus 
tuo collatis devingi, libertatem fibi inſfitucbant ; 3 


litem 
» Vide delice opera, Cudworth's intell. 80 p. 9. 


+ Gal. de Sectis, cap. 6. vid. etiam diſſert. 5 aud. 05 
M Smith. 5 | 


| | Celfusin pracfations, Caelins Aurel. de Morb: acut. 5 
1 et chron. ; 
I Proſper. Alpin. end. Aurel. . 

2 . ds Ain. 1 8 „ 


litem RE pie diy grein | 
Saturnia xegna i, ſolis hominibus ad. D um 
dum mundo ſeeluſis, ſeu ſub Romanum imperi- 
um Conſtantinopoli ſexvitio degentibus, doftri- 
nas veterum auQo lumine effulſuras, perſcrutari 
placebat. decimo ſexto Paracelſus exſtitit, 
novus in den periodus orſus eſt: Non qui -· 
dem nullus fuerat chemicorum medicamentorum 
ante eum hominem in medicina uſus; 4 Arabes e 
nim varia introduxerunt, parcus tamen erat is u- 
ſus . Libris, Graecis negledtis, Perinde ut A. 
. rabicis,. morborum obſervatione et diſcrimine 
ſulque deque habito, ars medendi tora in effica- 
ihne, medicamentis poſita 2 qualia e ex welt. ; 


„ 


3 * 
= *XC 


— 


ſubito quaſi et, Jos N 1 7 I 
penitus ignota, nec bilem, atrabilem, pituitam, 
ſeu ſanguinem, pro elementis habenda, Helmon- 
tem certiorem faciebat; ſublato i ) igitur fundamen- 
to, fabrica a Galeno inſtructa ex alto culmine 
8 ruebat. Phyſicis veterum repudiatis, novas diſ- 
:” Vininstianes, eee ſahtiltsteg. 5 


1 . „Dr Gilbert 8 s view af den. Miller . 
4 anden of ranks in ſociety. 
> Na Alerandri Tralliai opera. - 


medici. Haemorrhagias in quodam acore pone- = 
bant “, falutem Archaeo f, OR, animo 
enti warn 1. Bebe oh rae rack 
Labentibus zutem anni, imprimis animam 
creare omnia, deinde materiam in aliam materi- 
am omnimodis agere I, crediderunt, et quomodo | 
id perficeret, experimentis inſtitutum fuit. 'Haec 
principia phyſica medici ſectae mechanicae ad 
ſuam applicabant artem. Quomodo ſecundum 


hujus ſectae opiniones haemorrhagiae movean- 


= praecipue notandum eſt. In vaſa, quibus 
materiae defectus ſeu raritas, etvellndt' humo- 
rem facultatem negaverat, ſeu quibus trunci le- 
niter flectentes, vim a tergo impellentem mini- 
9 me inminuerent, corde reſiliente, et i in- 


"0 Cauſa Hate eſt fanguis tenuior et minus con- 0 


5 fiel hujus bilis acrior, docuimus autem in ſuperioribus, | 


et ſanguinis conſiſtentiam diminutam et bilis acrimoniam 


55 auctam, morbos eſſe; Sylv. de la Boe oper. cap. FP P-"Y0- 


I Vide Van Helmont op. omnia. 


t Nihil ergo in bumano corpore vel e fermentis wt a 


; mechanicis circuitus ſanguinei cauſis fieri, fed conſulto 


Omnia et ad ſuos fines. Stahl. differt. med. prac. de: auto- 


8 crateia naturae. 


I Pitcairn. Elementa Medica Phylico Mahan Poſ 
tulat. 2. « datur corpus animatum.” Etiam ſect. 2. p. 2. 


R 


10 DA HAEMOREHAGHS. 


| WENT LAI PR maxime. irruere conſtituebant. 
Sed de ortu plethorae rogatum fuit. Sudorem 
et humorem perſpirabilem, quae omnibus aliis 
excretionibus pondere majores ſunt, Sanctorius 
mulieribus modice ſecerni concluſit“: Mulie- 
ribus etiam ſanguis ſuperfluebat ; ut omnia igi- 
tur quae perſpirationem diminuerent, plethoram 
etiam inducerent, et menſes provocarent, affir- 
matum erat. Quas ob cauſas ita fieret, explo- 
rare patabant. Fibras muliebres in glandulas 
ſecernentes ſanguinem ad impellendum vix pares 
| eſſe; ills ipſis ingeſtis autem, abundantiam ejus | 
: aimilendam eſſe, tandem putabant . Homini- 
bus etiam quibus pulſus langueſcit, et perſpiratio 1 
deficit, has ob cauſas plethoram adeſſe, et ſangui- 
nem ex naribus praecipue ſeu ex pulmonibus e- 
rumpere, notabant. Theorias hujus ſectae Clif- 
tonus Wintringham vir perſtudioſus, experimen- 
tis inſtitutis, et cadaveribus inſpectis, quaſi firma- 
tas reddebat. Denſitatem venarum et firmita- 


tem, fi arterias cum iis comparaveris, in juniori- 
bus, quam in aetate provectis, majorem eſſe, et 
illas 1 in Lis W multum actatis nondum accel- 

| ſerit, F 


* 


* Starir: niadica, ſeck. 1. 5 52. 
F Friendi e l 


diu appellatum eſt. Hoc igitur exponere, cur 


ut in haemorrhoide et apoplexia ſanguinea, vel 


BE HAEMORRHAGHS, „ 


ſerit, impetui Saguibad magis reiſters, et 110. 
co humores in arteriis' aceumulare; caeterum 
arterias, prout animal aetate progreditur, Plus 
denſitatis quam venas gradatim ſibi acquirere; FH 
et igitur aequilibrium, certo tempore, immutari, 
rigiditatem arterioſam, venoſae aequalem, eadem- 
ve majorem, fieri, et accumulationem plenitudi- | 
nemve, qua arteriae antea laboraverant, ad ſyſte- 
ma venoſum nunc transferri, demonſtrare vi- 
detur. Haec aequilibrii mutatio plerumque ſub 
annum trigeſimum quintum fit; unde hoc tem- 
pus meridies vitae, ſi ita loqui liceat, a medicis 


haemoptyſis eo vitae ſpatio quod 1 intra vigeſimum 
et trigeſimum annum aetatis potiſſimum conti- 
neatur; et quoque, cur venoſae congeſtiones, 


; haemorrhagia cerebri Hoffmanniana, vita ultra 
meridiem ſuam provecta ſaepiſſime accedant K. 
Ante Wintringhamii experimenta, ſeculo de- 
cimo octavo incurrente, de fibra motrice ſerip. 
ſerat Baglivi, et novas functiones, pathologiam- | 

que haQenus inauditam docebat : Enim EX Ce- 
rebro ag nervos ad mulculos, illi vires ſuppe- 


hen, 


f * $a a 2 n 
1 of + Sas + „% +  » »» 1 


* Wintringhamii experimenta. 


12 DE H AEM ORRHAGITS' 


dita) ntem, i motuſque optimis jog 1 


— tranſire fluidum, excogitavit. 
De irritabilitate fibrarum, multos poſt annos, 


certabant ſummi viti Hallerus et Whytt, ex qua 


fonte ducitur, quibus regulis ſubjicitur, experi- 
mentis dilucidabant f. Noxas excitantes vim 
nervoſam afficere, et morbos in fibram motri- 
cem tantum inducere, manifeſto patebat. Quae 
autem de cauſis haemorrhagiarum mechanice 
agentibus ſcripſerat Wintringhamius, corporis 
nempe formam et vaſorum denſitatem, ſangui- 


nem aliis regionibus abſtrahere, non modo non 
reſicienda opinati, 1 argunientis' ſtabilire do⸗ 


, Ur ae a 


Sanguinis in quadam parte congeſtionem, . 


1 caula eam expellendi excitare naturam; ſangui- 


nis jacturam ejuſdem humoris aſſimilationem 
provocare; denique plethoram huic morbo ſem- 


per adeſſe, dogmata fuerunt. His objicitur, ex 
fundamento eſſe in errore: Experimenta Win- 


2 tringhamii diſcriminationes exquiſitas, humanis 
oculis lente vitrea armatis, fere negatas, quaſi 


certa deprehenſione manifeſtatas, poſuiſſe. 
15 * Gp; 5. de origine motus « wüderum. , 
WW Halleri op. minora Whytt's phyſiological eſſays; et 


quae inter illos viros 5 verſata fuerunt. 


DR HAEM OR RHAG IIS. 1, 


"Si autem bt venarum in junioribus, 


quam in aetate provettis, major fuiſſet, humores 


in arteriis minime accumularentur; ſanguinis e- 


nim abundantia arterias ſeſe contrahere et flui- 
dum expellere ſtimulat. Venis autem vi con- 


tractili parum gaudentibus, in quibus ſanguis | 


non niſi auxilio muſculorum ab externo pre- 


mentium, et valvularum ejus curſum dirigen- 
tium, propellitur, diſtentio ſanguinea, niſi forſi- 


tan morbo et curis, abſumpto vitali humore, cor- 


pus attenuetur, ſemper adeſt. Inde ſequitur 
ſanguinis abundantiam in aliqua parte ex vaſo- 
rum menſura, et incitabilitatis vi tantum pendere. 
Haemorrhagiarum cauſas, principiis mecha- 
nicis quaerere, niſi urgeret plethora, non da- 


1 


tur, et quomodo exponatur, ut poſt ſanguinis 
jacturam, abundantia ejus corpus humanum re- 
ftlciatur, ſecundum experimenta SanQorii, et ar- 
gumenta Friendii, ſupra narravimus. Sed cui 
profluit ſanguis, e contra ei modice ſecerni, pro- 
pugnatur. Quod de ſanguinis, quae ſub ple- 


thorae nomine, diatheſin phlogiſticam facere, : a- 


bundantia, conceditur; ejus defectu etiam vaſis 
. inducitur atonia, humores parva copia ſecer- 
: nuntur; in ventriculo et reliquis coneoctionis i in- 
ſtrumentis 


* 
1 
_ 
4 
* 
bo | 
1 ' 
n 
4 
$ 
4 
g 4 
7 
p os 
1 
4 
: 1 


DN A 

» 4 

99 55 -Y 

: * ? 
p 1 

1 

1 1 5 
34 

— 

9 5 

? * 
1 


— x” -. 


4 - wen 
3 cos; — x — - 


124 DE HAEMORR HAG 118. 


ſtrumentis imbecillitas eſt, ſuccus. gaſtricus defi. 
cit, totumque corpus langueſcit. Quae arterias 
pulſare, et vaſa lymphatica fluidum effuſum ab- 
ſorbere ſtimularent, nihil ſupereſt; ſed, patefactis 
omnibus vaſis, aqua ad debiles maxime fines per- 
fuens, his diffluens, nec prae copia ab exbalato. 
ribus in abſorbentia, omnis trajici potis, in vi- 
cinum quodque cavum colligitur. Uti plethora | 
non adeſt in junioribus ad haemorrhagias exci- 
tandas, ſic neque in aetate provectis, (quibus, ac- 
| ceſſionibus iteratis mors ſaepiſſime inducitur,) 
in bis vigor jamdudum praeteritus, fanguinis a- 
| bundantiam et non contra penuriam creat. Tan- 
dem autem novis ſtudiis, quae primus excogita- 
verat Baglivi, ut ſupra “, et in quibus elaborave- 
rant Hallerus et Whytt, curam impendebant 
medici, et ſedes irritabilitatis genus nervoſum 
appellatum fuit. Medicina quae ad eam philo- 


ſophiam, unoquoque ſeculo valentem pertinuiſſe 


videtur, noviſſime ab omnibus aliis ſtudiis ſecre- 
ta fuit, et de iis diſputatum quae ad vim vitalem 
tantum pertinent. Proprietas unicuique vivere 

5 1 ibaa oy n contractio muſcula- 
ris, 


. 


DE HAEMORRHAG 118. 15 


ris, ſenſus, et cerebri in cogitando vis agunt, ir- 
ritabilitas ſeu incitabilitas nuncupata fuit. Sed 
quicquid eſt, an materia ſit, aut adhaerens ma- 
teriae facultas, incertum: Tam hie quam alias 
ubique rebus veris ſtandum, lubrica caufarum, 
utpote incomprehenſibilium, quaeſtio, venenatus 
ille anguis philoſophiae cum cura fugienda .“ 
Cujuſmodi eſt, et quomodo afficiatur, reſpicien- 
dum eſt. Incitabilitatem modo abundare, cum 
ſtimuli parum admotum eſt, exhauriri aut con- 
ſumi, cum is vehementius incubuit, dicitur +, 
inde ſequeretur debilitatem e duabus conditioni- 
bus hominibus accedere, quarum altera eſt ex- 
hauſta, vehemente ſtimulo incitabilitas; ſeu ſu- 
pra modum aucta, parco ſtimulo admoto. Quae 
vim vitalem, ſtimulando, ſic adficere poſſunt, ut 
ipſis vivis propria, ſuae actiones, efficiantur, ſunt 
fere omnes externae res, calor, victus, ſanguis, 5 
ſegregati humores, et acr z venena et contagio- 
nes incertius eodem ſpeclant. Corporis ipſius 
actiones idem praeſtantes, contractio muſcularis, 
ſenſus et cerebri in cogitando, et adfectus cien- 


« + Cel. Brunonis Elem. Medicinae, cap. 3. vil. 
7 Illuft. . Elem. ut 1 8 7 85 


Di 184659 na G G 


do, vis ſunt/?* His verg poſitis, quomodo, ſe. 
cundum illorum decreta, haemorrhagiae moven- 
tur, jam aperiamus. Cui 


Culque, dodrrinis j jam ex- 
poſitis leviter erudito, quae quidem, duas tan- 
tum morborum ſpecies extare docent, quae- 
renti, unde varia ſymptomatum ſpecies, cui uſui 
inſervit conſilium medici obſervantia eductu m? 
Et quorſum medicamenta arte ſegreganda, et 
ſpeciali morborum generi adhibenda ſunt ? 
ring: reſpondendum eſt, Dolor (e. g.) diatheſi 
phlogiſtica inſtante, per illas. partes maxime ſac- 
, er inflammatio potiſſimum incumbit. 
Idcirco, medendi conſilium ad partem maxi- 
me laborantem dirigendum, et ſanguis, nunc 2. 
lia, nunc altera autem parte, detrahenda eſt. 
His ſequitur, inter morborum formam multa dit. 
ende eſſe. Ex noxis haemorrhagias cre- 
antibus, auxiliis tollentibus, earum cauſam de- 
b litatem eſſe, affirmatur 7 Quae debilitas, dum 
univerſa vaſa relaxat, tonumque eorum debilitat, 
ita laborantia prae caeteris fic adficit. Cujus 
rei cauſa eſt, quod. illic ubi gravius, ſymptoma 
1 premit, « ex inacqualitare 1 relata, dominatur. 


* 


* +_ *.% . 


: 14 8 OF 8 | | 2 8 : 
EC LI =. . . | 


+. 


C „ een Elem. Med. cap. 11. Xr. XII. 
+ Brun. Elem. Med. cap. cexxxiII. et DXLVIL, ad 1 DLY. 
5 205% N | 


: % 


be eee 17 


Quandocunque laxitis et debilitas ullius partis 
ſingularis, nulla ſtaminum primariorum labe 
ſubſtante, per quamlibet cauſam inductae ſunt, 
impetui ſanguinis ibi niinus obſiſtetur, et hine 
accumulationes in ea parte facilius incident. 
Ita haemoptyſis eos potiſſimum, quibus pulmo- 
nes per tuſſim convulſivam alioſve morbos antea 
debilitati ſint, fertur occupare; debilitas inteſti- 
ni recti cauſis haemorrhoidos a Hoffmanno ac- 
cenſetur -; et eae mulieres, quibus partubus dif. 
ficilioribus, abortu, caeteriſque, olim uterus infir- 
mus factus ſit, in primis menorrhagiae patent +. 
” Quinetiam ſupra diximus, haemorrhagias, quae | 
ſemel alicubi inciderint, ibidem rurſus non dif- 
ficulter moveri ; quod hinc tantum exponi po- 
2 teſt, quod prior congeltio vaſa magnopere diſten- 
dit, et non parum debilitata et relaxata dimiſit; 


| unde accumulatio facilius redit, et recens con- 


geſtio, cum omnibus ſuis ſequelis, inducitur. 
Deficiente ſanguine, cordis et arteriarum majo- 
rum pulſatio imminuitur, et vis impellendi de · 
ficit; quanto igitur ſanguis illis accumulatur, 
tango eas magis demum ſeipſum expellere ſti · 
5 „ molat, 


i 4 5 ke 
7 4 A ; . aig 3 5 


. + Hoffman. tom. 2. 5. 3. 


„1 — — — — — — — — mr IeRg— 22 REIS — —— — 2 * K _ — 
8 ties " - _ 2 . 3 * 2 * „ WV” — * * - INT" _ * ** <q A b A 1 EF 8 2 * LAN 
=? = 2 — 8 — ö 9 3 — TY 9 TO ä we ** 9 a £4 * ,, W 9 a . * 
Tn * 5 4 FI f ; , 7 4 - s l ” 


” 6.3 rr 


* 
1 
io 
4 
1 
4 
þ 
fl 
[1 4 
\ 
* 
* 
- 8 
N 
* = 
3 
: 8 
9 


_ BY AE N ER i 4 eng 


walt, erer pyrexid. Harum ſententi- 
ruth prop Jughatores ad"opiniones ſuas'tortbbo. 
randas, Mud hujuſce morbr” eemplum quod 
tradidit celeberrimus Bryan Robinſon „citare 


o 
# 23 "of ex: 
_ * 


5 bolebank; au recte hoc faciunt, neene, non me- 
um elt dihudicare; hic equidem ad emeticorum « 
proſperum exponendum uſum praceipue depro- 


mitur. Ika res ſe habet: A man of about 


e 26 or 27 years of age; was, in the year 1732, 
c aftel 4 fever, ſeized with a ſpitting of blood, 


& which * continued on him about two Fears. 


0 During this time he had a cough, "his ſpictle 
: was tinged with blood, and of a brick colour; 
a c and, upon going out into the cold, or uſing any 


« violent exerciſe, the blood came away clear, ; 


cc but i in no large quantity: This kept Klin low, 
« and he grew emaciated. is In the month 
ws June 17 345 the accident 61 4 jolt in a coach, 
c bföüght on the ſpitting with violence, Which 
„ continded for half a quarter of an hour; 


ü 6 during which time, every half minute he 
00 threw up large mouthfuls of blood, with A 


N . little cough; "he Was then bled in the arm, 
«and the ſpitting of blood ceaſed ; but return- 
ed again towards next morning. with, greater 

1 90 violence, and he threw up a large, quantity ; ; 


cc he 


64 e an 2 vomit nee was 


ordered; at the beginning of the operation, 


if there came up a large quantity of extravaſated 


„ 4 blood, and afterwards ſome blood more clear; 
77 but, towards the end of the operation, the dil. 


| be charge of blood ceaſed, and tlie water came 
up clean: He took the like vomit on the fol- 
>. * lowing day, and thrice a-week for a fortnight 
4 « or three weeks afterwards, and twice a-week 


1 for two or three weeks more: During this 
4 time he drank Spa water, and his diet was 
e roaſt mutton and white meats, and a pint =. 


e claret every day. He is now alive, and in 


„good health, and never had any ſpitting of 
blood fince the firſt vomit; and, when he Þ 
"® does happen to take cold, he is not ſo apt to IT 
< be affected with a \ cough a as he uſed to be be. 3 


1 Wet *. 75 The * 


* 


5 Bryan Robinſon on the virtyes ; and operations of me- 
1 bete, cſs 9. 


” : F * 
* * 5 $8 0 N 1 ; N 1 x 
—_— : * — Op, * : 1 4 a E 4 xp 1 . 
1 - 4 1 3 4 * o 
- * 4 ＋ A — 5 4 S 
4 n if nab "er 4 1 1 6 2 4 4 N 7 a k a 
* N ＋ "ths A 11 1 9 1 Y ; } fob * l A * ; 
Ly * 4 ** 
* = 1 
5 ia 


14+ 58 


” hr FAVASRKAWEITG 


4 45 nl: ck mY ine one G Ny vp, 191 


/ 
by 545 0 45 11 N 3 F<: firs 5 * 43 ve 7 885 raft Step kt 


NUM EX” ARTERIS FLUAT SANGUIS, 
ATI 105 abe Oy" 2 N nn Ne 


4 : 
N p or FR 2 77S A Wea 9 * SL "I ved = 31 of po 1 6 1 ng 77 
— „ TE N FF It 


ESSE 


5 3 \ Bells mii 3 3 ee de 
VWxdrum fanguinem effundentium genere. Ple- 

rique recentiorum ex arteriis humorem menſtru - 
1 um ducunt; ex arteriis etiam narium et pul- 
MW monum - junioribus ſanguinem profluere cen- 
= ſent; ſed provectis aetate omnes fere haemorrha- 
= -_ garim ſpecies cum Wintringhamio venolas eſſe, 
1 putabant. Certe per venas diviſas haemorrhoi- MN 
=  w expurgari *, et illis tumores, et deinde ul- 
| 1 cuſcula propria ſunt. Liquores ab artiſice in- 


| | jecti per arteriolas ſaepiſſime exſudant; ſi autem 
congeſtio \ venoſa fiat, fluidum vel verſus cor pro- 


pellitur, aut venis erumpit. Qui autem cada- 
vera inſpiciebant, et arterias et venas ſanguine 
turgidas, raro autem ruptas efls, r nec cicatrices 
5 invontat, declarant. eee i LICL: 
Sanguinem, qui per ſaltum effluere ndtster, 

c e eſſe, res ipſa indicat; ita ſeſe habere, 
| omnibus 1 conditionibus orgumenivin ef . 


Deni. | 


3 5 a 35 
_ | gs 2419 5159h 


% 


HOO o Haller ri Elem. Pbyſolog. tom. 7 7. 


— 
ET > 
* 


DF! HARMORRHATINS 2 


venis, non niſi fibrarum reſolutione effluere, 


omnia quae corpus humanum agitent, profuſi- 


onem augerent; ſed emetica, quae totum corpus 


maxime agitant, contra haemorrhagias multum 


prodeſſe, ſupra notavimus *, Ex is cauſis ere · 
das pene, ſanguinem, arteriis eee & r na- 


; rium ſenfim l omnibus exire. 


K 4 77 ; % 7 — I 2 13 21 TP r — a 
55 N — "F4 » 4 ; | > Sas 


? p 2M N e > 1 *.2 : 2 1 % by . p Ss » I 7 . 4 . 
was, 9 A ; "3. 8 . 3 . 8 4 6 Mt 7 \ 2 4 4 * 25 2.38 * # 5 * 4 x . Los 0 5 * «4 40 
* . 2 42 a 1 5 2 
1 : 2 i 
8 3 E - * > od . Wy : = „ x F $544 
- - 4 * _ * q r 2 EF * 4 - << E * 0 ; , 8 ; 
3 : g N YE. Þ n N 2 wal ? . 6 
4 : 
7 * 7 * . * — 
by 4 * 0 * 41 „ — % 


* — 
: * 


Varia quae varii ſcriptores ſanandis his mor- 
: his periclitati ſunt, ſigillatim hie recenſere, o- 
perae haudquaquam pretium ducimus. Ulae 
quas ſupra deſcripſimus theoriae, ad methodos 0 


medendi varios, et prorſus inter ſe repugnantes, 


allicere videntur; quoniam autem, quamvis om- 
nibus aliis audaciter praeponere ſententiam, ju- . 
venilis vetuit modeſtia ; ; idcirco uſitatiores tan- 
tum, medendi methodos, quorum alii ad alia hue 
juke. mopgbi genera Prageipuee: adopt Auna e 


danege decrevimus. 


s p. 18. 


imo, ; 


—  ——  — Y 


a — 


= DE (HAREM ORE: na 18. 


+ 10s Rcginenannipbugibicmm- Farinsces, ie gu- 
mins a,atquefruQusþoraci pragcipue commendan- . 
tur, quia, pro rata PETE minus MODE fa. 


Sola barg, e ratio ebenen een = 
ad praecavendam plethoram, tum ad alvum ſo- 
litam reddendam; fi vero aliquando minus re- 3 
| > pane PE lola Na * e 
Ka, >"; 75."25 Why Smond" 71S 
2do, Wen — alben Wade oc 


* 


TY exercitatio forſitan optima eſt, et in 


fo plurimis exemplis adhiberi poteſt. Mortales ad 
vitam a@uoſam natura manifeſte deſtinavit; te- 
nim abſque exercitatione circuitus langueſcit, 
excretiones neceſlariae i imminuuntur, et _ 


5 a cum omnibus ſuis ſequelis inducitur,”--* / 


Ztio, Vaeneſectio.— Haec, quae maſſam bumo- 


8 rum circumeuntem breviĩ i imminuit, et globulos 


rubros ei potiſſimum detrahit, ad plethoram prae- 
ſentem, et hujus ſequelas tollendas, haud dubie 

5 efficaciſſima eſt. Quanquam' 1 vero hoc remedi- 
| um ih praeſentem plethoram tantum poſſit, atta 
men ad ejus! eee praccavendum Parut con- 


1 ferre Mc 


Ato, eee e autem vel mierte 
vel externe adhibentur. . interne, ea a funt 


1 


DE HAE MORRHAG ns. 23 


cee Aut foſſilia. E follilibus; /ehalybeata, 155 
e plumbo ee aa et alumen thy vfom rern 
r CHD ͤ ͤ 


to, Frigus,—Ab omnibus Gatefieietnibur ab- 
en dum eſt. In aegrotantis cubiculo ignem 
haud accendere licet; aeſtivo tempore, feneſtrae 


apertae relinquendae. Aqua frigida cervici ad- 
mota haemorrhagiam e naribus coercere reperta 
eſt; haemoptyſin ſaepe, manibus et pedibus i in 
eam demiſſis, ſuſtulit; eadem in vaginam, non 
raro cum PIs enen inſtüntes i in- 
Ken | / 
to, Ne Madam excedant n Mis: 
nimus tranquillus atque placidus haemorrhagia 
laboranti ſervandus eſt; ingrata atque horrenda 
ſpectacula, et quaecunque terrorem aut pertur- 
bationem excitant, quamplurimum amovenda 
ſunt; adeoque res novae, cujuſcunque generis, 
et omnia quae vel moerorem, vel gaudium ſu- 


bito inducunt, ee i periculoſa faepenumero : 
 Heri ſolent. EVE 


4 EF, 17 
= i: 5% n 


