r» 


iM 


W;.  ’•*:** 


•Vf' 

■ Kf 


0 if/ 


Digitized  by  Google 


PR1VILEGIORUM 

IN  PERSONA 

SANCTI PETRI 


ROMANO  PONTIFICI 

_ r o 

DOMINO 

COLLATOR!)  M 

VINDICIyE 

PARS  UL  TO  MVS  PL 
SIVE  DE  POTESTATE  ECCLESIASTICA 
A P P E N D I X. 

O C T O E 

FR,  HIEREMIA  A BENNETTIS 

CAPPUCCINO. 


TL  0 U JB  U D C C t X I. 

TypisH/eredumJo:  Laurentii  Barbiellini 


SVT  £1110I{VM  P ACVLTATL, 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


Ill 

APPROBATIONES. 

FR.  SERAPHINUS  CAPRI  COLLENSIS 
Totius  Ordinis  FF.  Minorum  S.  FRAN  CISCt 
Capuccinorum  Minifler  Generalis 
( licet  itntneritus  . ) 

CUm  Opus , cui  Titulus  eft  Privilegiorumin  Perfona  S.  Pc. 

tri  Romano  Pontifici  a Chrtjlo  Domino  collator um  ^indicia  . 
Pars  lll.Tomus  VI.  live  Dc  P deflate  Ecclefiaftica  appendix : <i_i 
R.  P.  Hteremia  a ffennettis  > Ordinis  noftri  cx  Lc Aorc  , ac  Pede- 
montan®  Provinci®  Cuftode  elucubratum  > a duobus  cx  Ordine 
noftroTheoIogis  dc  mandatornaftrn  fedulo  j hiculenterque  revi- 
fum , approbatum  , prsloque  omnino  dignum  cxiftimatum  fuerit: 
Hipc  prttfato  Ejufdem  Operis  AuiftoripermittitmiSs  lu  illud,  fet* 
vatis  fervandis , Typis  mandarc  yaleat , 

In  quorum  fidem  pr«fcntes'no(h,asfolWoOfficij  floftri  Sigil- 
lo  municas  dedimus  Rom®  die  a f.  Novembris  17^0. 

K SERAPHINUS » qui Jupra  . 


DE  Mandato  Reverendiflimi'Patris  SERAPHINI  CAPRICOLLENSIS 
totitls  Ordinis  rjoft/r  Capuccinorum  Oeneralis  (fjiniftiri.  Nos  infraferigtf 
ejufdem  Ordinis  Exprovinciales,  ac  Generales  DefBnitores,  Opus  perlegimu* 
a R.  P.  Hieremua  Bennettis  Capuccino  S.  Theolr'gi$  Ollur  Ltaore  ,1c  Pede- 
montana:  Provinci*  Cuftode  elaboratum  , atque  hoc  titulo  infignitum  : Tri- 
•oiltgiorum  in  TerfonaS.  Perri  Rgntano  Tontifici  4 Cbrifto  Domino  collatornm 
Findicia.  Tart  III.  Tovtut  FI,  five  Ot  Toteftatr  Ecclefiaftica  appendix  . 
Quumque  nihil  in  eo  propfbsoffenderimus  »quo  fiveMorum  pittas,  five  Ca* 
tholicx  Religionis  Dodlrinalxdi  vel  levirer  poflir,  dignum  Prxio  > quomodo' 
pviorcs  quinque  Tomos  , perinde  cenfemus  . 

Rom*  e Conventu  Capuccinorum  3.  Kalend.  Decembrii  anno  ij6o. 


Fr.  Uilarion  d Fertlett  Exprovinciatis , & Definite# 
Generali s Cjpuccinus  . 

Fr.  Jofepb  Maria  a Savorniano'  Exprovinciatis , & Deffiniior 

Generalis  Capuccinus  . 

' a a JufTu 


Digitized  by  Googl 


IV 

JUfla  Reverendifiimi  P.Magfftri  Sac.  Pal.  Apoftol.  legi  Partem  Tertiam 
Tomi  Sexti  commends  y indicias  Ptivilegiorum  in  Tcrfona  S.  Petri  Ho. 
mans  Totslificis  a Cbriflo  Domino  collatornm  &c.  AuQore  Admod  Rever 
P.  H.ercnma  Bcnnettis  Theologo  Ordinis  Fratr-  Minorum  San«i  Francifci 
Capoecinorum  . Opus  eft  eruditum , ac  folidum .}  nihilque  in  co  reperire_» 
jiotoi , quod  a Fide  Catholica , aut  bonis  Moribus  alienum  fit  • 

. Ex  Aracoeli  5.  Decembris  1760. 

ft.  7obanncsdc  Luca  Epifioptrum  Examine  tor 


IMPRIMATUR, 

Si  videbiturReverendifs.  Patri  Sac.  Pal.  Apoft.  Magiftro . 
Z>.  Arcbiep.  Micomcdi*  iAccfgcrcni  * 


IMPRIMATUR. 

Fr.  Thomas  Auguft.  Ricchinius  Sac.  Pal.  ApoftoL  Magift. 
Ordinis  Praedicatorum . 


ELEN- 


Digitized  by  Google 


V 


E 

v 

Articulus  L 
Articulus  II* 

Articulus  III. 

• 

Articulus  IV. 
Articulus  V. 

Articulus  VI. 

< 

i 


L E N C HUS 

PARTIS  T E R T 1 JE 

I N D I C I A R U M, 

S E V 

APPENDIG  IS. 

De  Petejlatis  EcchfnfUct,  (S  Civilis  Originibus  > 
iS  Officii s . a pag.t 

Dt  Potejlatis  Ecctejiajlis * a Civ  Hi  independent id  > 
quinimc  fupra  Civilcm  prtjhntin  . 70 

De  Pctejlatc  Ecclefia  inpropria  Zee  a , Perfonts  , 
at  Res  yjive  de  Immunitate  Locals  , PerJ'onali , 
ac  Reali . 177 

De  Pctejlatc  Eccleji*  Monarchic*  , IS  Hierarchi- 
■ca  , Jive  de  Potejlate  Legislative  , & Judi- 
ciaries . j7j 

De  Pctejlatc  Etckfia  lifts  inter  Fideles  laicosfini. 
endi  , Laicafquc  fuis  infenfas  leges  infrin - 
gendi . 507 

De  Pctejlatc  Ecclejia  Coafliva  ,Jsve  Pcenas  Cleri • 
cis  , atqsse  Lticis  jnfligendi , qua  Spiritualex$ 
qua  Corporates * . 550 


VKM- 


Digitized  by  Google 


VI 


P R JE  F A T I O'  ; 

• * • - / • # 

U i n q.u  e fuperior'busTomis,  fis,  qua?  Romani 
propius  intcrcfTe  Poncificis  ( atque  pcnicius  ad 
ejus  pcrtingerc  Jura  vidcri  poteranr , cxpcditis, 
& per  me  fieri  quacenus  Iicuir,  ad  umbilicum  du- 
<5lis  s abutidantiori  velut  exmefle  , multa  fuper. 
crane  oppido,  filentio  nec  ucique  fepelienda  , 
ceteris  per  Orbem  cum  Epifcopis  ipii  comraunia  Pontifici,  quibufc 
hoccc  proinde  Sexto Tomo  locus  erat  faciendus ; &Tomo  quidcra 
priorum  quinque  fervandus  Titulus  ideo  , quod  communia , qua# 
cum  Epifcopis  fafta  heic  exponenda  fufeipio  , in  eumdem  demirn 
Rom.  refundi  Pontificcm  , eique  accepta  referri  debeant  . Ita  dc 
Operis  infcripcione  obiter.  Jam  ad  rem  ipfam  prope  quod  artinet, 
quid  auimo  plane,  huic  argumento  adplicando  , infixum  gefferim, 
quove  anxius  jamdiu  torquerer  , ita  paucis  aperio  . In  id  porfd 
graviflimi  fludii  genus  ingenii  nervos  putius  intendere  , quam  in 
ea  fruftra  , in  quibus  curiofitatis  ucique  multum  , utilitatis  vero 
modicum  admodum  ineft,  acicm  tererc  , ac  otium,  arde  mihi  pro- 
pofitum  jugiter  hxfit , quo  prxeipua  cum  Fidci  Catholic®  dog* 
mata,  turn  Ecclcfiafticx  Difciplinx  capita,  queis  ideft  Ecdefix  (o- 
lido  ecu  fundamento  moles  incumbit , ac  pulcberrima  veluti  for* 
ma  compagcs  cxplicatur,  & luce  perfundcre , &r  quatenus  fuppe- 
tcrent  vires  , loco  poncre  mihi  fufeipefem  . Quod  ut  fufeiperem, 
& gravior  altera  valdequam  urgebat  me  ratio,  Jamque  follicito 
injicicbat  aculeos.  Ea  nempeita  iriftia  jam  nobis  incidifTe  tempo* 
ra  eundo  , experiundoque  didiceram , ut  perexiguanr,  qux  adbuc 
Ecdefix  reiiqua  fuerat,  Potcflatis  olim  ampliflimx  partem  infru* 
fta  nefarie  difeerpt  & oculis  jam  quotidie  ufurpare  cogerer  , & 
ammo  prx  dolorc  jam  fufferre  nequirem  . Ed  nempe  cxco , furen. 
tique  Proteflantes  impetuferri,  confertoque  velut  agmine  Pfeu- 
do  - Politicos  ruere,  ut  quantum  de  Ecdeftadica  deriperc  per  ip. 
fos  poteftate  fas  fit , Civili  tantumdem  adjungere  ferventiiEme 
ahclent ; quad  nempe  Principum  Jura  per  ipfos  Integra  Rare  loco 
nequeant,  nils  fuo  Epifcopi  gtadu  cadant,  futfque  Ecclcfia  Juribus 

pror- 


Digitized  by  Google 


VII 

prorfits exfpolietur  .Hue  igitur&  mentis  ,8c  animi  8c  contentio, 
& aiics  hottini  Minorite  dirigenda  erat  > & conferenda,  ut , fi  per 
Superos  demum  fieri  liceret , Ecclefiaftica  in  priftinum  gradiinu, , 
atque  decus  crjgeretur  Poteftas:  quod  ita  taroen  caute  tentandum 
cognofccbam , ut  interim  nullam  omnino  in  Civilem  ab  me  invi* 
diam  quari  ,cique  fuodc  Jure  nihil  prorfus  auferri  conftaret . Sed 
enim  quatenus  id  conlbrmiter  ficrct , hoc  opus , hie  labor . Quo* 
tus  enim  quifquc  ell , qui  de  Ecclefiaftica  bene  cogitet  , optime- 
que  mcrerc  fc  lludeat , ut  non  quantocius  in  Civiljs  injuriam , 8c 
efitnfamincurrendi  diferimen  fubeat  ? Qui  Ecclefufticam  inter  , 

- ACivilem  ita  difeernere  feiat , juftos  , arquofque  utriufque  ita  di- 
feriminare  confines , ac  veluti  circino  dimetiri , ut  dolcrc  de  inju* 
ria  dcinceps  neutra  queat  ? In  hac  itaque  pcrdilficili,  aleaque  pic* 
nadifputatione  cam  mihi  ineundam,  tcncndamque  viam  propo- 

* fui , qua  tuta  mcederc  , redaque  queat , nedum  unitotafeim* 
pendit  > altcri  defuiffe  parti , aut  derogaftc  videri  poflit , nempe  ft 

- nihil  rationi  confidcrcm  , ingenii  viribus  deferrem  nihil , fed  to* 
ita  in  traftatione  ilia  unius  Scripture , ac  Traditionis  duvftum  fe* 
'querer  , & ita  Patruro , & ita  Principum  quoque  rclegercm  ve- 

ftigia,  preficque  infifterem  placitis,  ut  meo  nihil  ex  penu  deprom* 

. ptum  adparerct . leaflet,  aut  ego  fallor  , ut  mihi  prorfus  deli* 
nant  indignari , qui  erga  Patres  , qui  erga  Principes  & animo  , 8c 
teligione  probe  comparati  lint , & adfcdli . Atque  ita  de  Operii 
argumento , fcopo  , & propofito . 

Ad  Operix  partitionem  modo  quod  perrinet , Articolis  Sex 
comprebenditur  totum , quot  videlicet  PoteAatis  Civilis  , & Ec- 
■ clefiaAica?  prarcipua  capita  diu  ,muhumque  divexata  PtoteAanti* 
but  > falfifque  Politicis  in  .emulationc  funt,  8c  invidia  , quar  mihi 
pro  viribus  ideo  vindicanda  propofui.  Atque  principio  quidem  ut 
ieliciori  progreflu,  ordineque  profpcrc  fuo  difputatio  proccderct, 
earn  a PoteAatis  utriufque  plane  Civilis , & Ecclefiaftica?  origini* 
bus  aufpicandam  duxi , indeque  adearumdem  difcurrendum  offi- 
cia , unde  lata  pateret > quae  inter  utramque  differentia  interce* 
dir , in  eo  utique  pofira  ».quodcjus,  cujus  Divina  fit  origo  , & a 
Deo  officia  fucrint  diftributa  , prarire  fit , ac  prarefle  , cjufque  vi- 
ciffim  , cui  ortum  una  fcccrit  Humana  voluntas.  Si  ab  Hominibus 

offi- 


Digitized  by  Google 


vrn 

officia  profluxcrinti  fubrequi  fit  plane  ac  fubefse  . fade  ver or 
prono  velut  alveo  iluebac , Ecclefiam  libera,  plena  , & aLaica 
prorfus  independence  fuas  Sc  in  Perfonas , fua  & in  Loca  , fuas  & 
in  Res  potentate  gaudere  . Quorfnni  cnim  , amabo  , fuifset  Eccle- 
fia  fic  a Deo  conftiuita  , fic  & a Deo  inftituta , ut  (c  fola  fubftftc- 
ret,  unaque  fibi  fufficcret,  dum  interea  ab  bominibus  ea  mutuarc, 
in  eifque  dependere  indigerct , fine  quibus  neque  fubfificre  , fibi- 
que neque  fufficerc  dici  , pofset  ? Sedenim  id  evidendus  icerura 
evadebat  ex  forma  ipfa  Regiminis  > five  Potefiatis  fpecie , quat  in 
Ecclefiam  fuerat  a Chrifio  D.indu&a  . Quam  indmftam  optimam 
utique  , qnalis  eft  Monarchica  diverfos  in  Hierarchicos  dcinde 
gradus  diffufa  , expedition  nempe  pro  Ecclefiae  regimine  , obvia, 
■&inoculos  velut  infiliens  fuadebat  ratio  . Suadebatque  a Chri- 
fto  D.  Ecclefiae  Jurifdi&ionis  , & Imperii  facultatem  ideofadam 
ampliffimam  , qua  nempe  potis  e vaderet  & in  Fideles  jus  dicerc  »’ 
Sc  pro  Fide  leges  ferre  . Quam  perinde  facultatem  ad  Laicas  etiam 
qua  Lites , qua  Leges  extendi  oportebac  > ut  Ecclefia  videlicet  & 
illas  valcret  infringere,  q nodes  Drvinis , aut  Canonicis  adverfari 
condngerct,  & illas  finire,  nt  qux  Divina  abfque  offenfa  Etknicos 
apud  Judices  exagitari  difficile  pocuifsent . Ecclefix  denique  fua 
vindicari  Majeftas,  Sc  furs  manere  legibus  debebat  vigor  : idcoque 
in  utriufque  confortium  , opemque  Coadiva  pariter  advocandst 
Potefiaserat  ,qua  poenis  nempe  five  Spiritualibus  , five  Corpora- 
libus  animadvertere  potis  fieret , atque  Fideles  in  officio,  prouc 
oporterct , cohibere  . Viden  hinc  igittir  , ut  Potefiatis  Ecclcfia- 
fiiex  partes  arfte  cohxreant > interque  ic  fe  connexte  fint  ita  , in- 
▼icemque  Context*,  ut  clegantiffima  indidem  Ecclefix  forma  coa« 
lefeeret,  ea  nempe  , quam  primis  faltem  deferibendam  lineis,  pro* 
priifquc  adumbrandam  luminibus  fiadm  adgredior  • 


DE 


Digitized  by  Google 


DE  POTESTATI  S 

ECCLESIASIICI.&CIVIUS 


Originibus , & Ojficiis  . 

ARTICULUS  primus. 

X quo  ad  Chriftianos , una  cum  Religione 
Civilis  Imperii  fumma  translata  eft  > turn  pri 
mum  quidcm  ad  aequi,  juftique  formam  Im- 
pcrandi  ratio  componi  vifa  eft,  non  ita  tames 
omncm  ad  numerum,  & amuffim  , ut  nihil  dc- 
inceps  Imperatorum  nemini  de  vcteri  Ethni. 
corum  fuperftitione  , & fuperbia  labis  adbar- 
ferit . Ut  cairn  de  iit  nunc  taceam  , ft  qui  ta- 
men  fucrc  , qui  dcretinendo  Pontificis  M.  ambitiofo  nomine, 
( tujus  de  affeftationc  tamen  in  culpam  ad  unum  omncs  vocare 
nolim)  , pro?  faftu  plus  arquo  fucrc  folliciti  , quis  adeo  in  Eccle- 
fiaftica  hofpes  hiftoria,  qui  ignoret  quot , & quam  falfa  opinione 
de  propria?  dignitatis  , poteftatifque  cxcellcntia  non  tarn  decepti, 
quam  deleftati  cam  Sacrae  antefcrre  fuperbe  exambierint?  Atque 
omnium  primis  Grarcis  quidem  Impcratoribus  infana  ha?c  fupra 
Ecclcfiafticar  apicem  rffcrendi  fc  fc,eamqucin  fe  transferendi 
prurigo  adh«fiti  qnam  idco  dcpedterc  Patrum,  & Pontificum  cu« 
tx  , labonofoquc  officio  ceffit  . Conftantio  ncmpc,  quern  idcirco 
afperrm  c incn-pirum  fcimus  a Libcrio  P.  M. , a Lucifcro  Calar., 
Pars  HI.  Tom.  VL  A ab 


Digitized  by  Google 


2 DE  P0TE4TATE  EcCLESIASTICA  i 

ab  Olio  Cordub.  , a S.  HiJario  Piflav. , & a S.  Athanafio  in  epift, 
ad  Solit . Valenti , 8c  Valcntiniano  , quorum  prior  a S.  Gregorio 
Nazian.  Orat.  p,  pofterior  a S.Ambrofio  lib. 5 . cpift.33.  digna  pro 
aufu  promeruere  . In  facri  juris  quoque  rationcsirrumpere , fpi- 
ritualifquc  rei  fummam  ad  fc  raperc  Zeno  molitus  legitur : tanta 
infuper  , tamquc  intolerabili  fc  iupra  Sacerdotii  faftigium  fuper- 
biacxtollcre  aufus  eft  Anaftafius , ut  Ennodio  Ticinenfi  S.  Hor- 
mirdar  ad  cum  mandata  referenti  hxc  arrogantise  plena  rcpendcrc 
verba  non  expaverit  apud  Trithemiumcap.2  0j.,<i>H/W  «<>£//  man- 
data  porrigitis  , qui  jub  nullius  ditione  fumus  ( Oportet  Romanum 
Pontificem  nobis  obedire  , non  ctiam  prtcipcre . Sed  enim  proprio 
uterque  pcriculo  SS.  Simplicii  » Fclicis  III,  Gelafii , Anaftafii  ll> 
Symmachi  , & Hormifdar  juftiflimas  expertus  eft  iras  . Pari  fu* 
peibia:  pcrciti  arflu  Juftinianus  , Mauritius  , Heradius  , & Con- 
llans  dc  rebus  fidci  leges  ferre  , Religionifque  fc  implicarc  nego- 
tiis  1 ab  ipforum  cognitione  longc  fepofitis,  geftivere  . Nihil  indc 
laudistamen  , multum  imo  dedccoris  , & reprehenfionis  a Vigi. 
lio , a S.  Gregorio  M.,  a Severino  , a Johanne  IV,  a S»  Martino  I. 
rctulcrc  . Prxfaftus,  ambitionifquc  furore  impotentes  perinde 
Leo  Ifaurus  lemet  Imperatorcm  , ac  Pontificem  jadtare,  & inferi- 
bere  , Alexius  vero  fenior  Pontificatu  Impcrium  longe  prxpol- 
leredicere,  & fcriberc  non  extimuere  ; fed  utriufque  frangendx 
fuperbiae , deprimendaeque  prarfto  fuere  > prioris  illius  quidem_* 
S. Gregorius  II,  pofteriorisiftius  vero  Innocentius  III.  apud  Ray- 
haldum  ad  an.  1 1 pp.  num.  64.  E Grascis  in  Latinos  , aliis  mu! tis 
cum  erroribus  , commigravit  infania  ifta,  atque  ex  Gcrmanix 
quidem  Regibus  intime  pervafit  Henricum  IV,  qui  proptcrea  iu- 
fenfiflimum  expertus  eft  S.Gregorium  VII.  Cujus  Pontificis  opti- 
mam  plane  agendi  rationem  in  tuto  ponendam  , atque  ab  obtre- 
iftatorum  infultibus  vindicandam  fufeepere  ultrocitroqucViri  do- 
#rina  , dignitateque  confpicui , atque  plurimos  inter  alios  , dc 
quibus  me  dicere  abundc  Tom.j.pag.tfj^,  Icq.memini,  Althman* 
nu*  Patavien. , Geberhardus  Salisburg. , Hcrimannus  Metenf. , 
Hugo  Dienfis , Stephanus  Halberftad.  apud  Dodechinum  ad  an. 
num  iepo,  ac  Tengnagclium  in  Monum.contra  Schifmaticos  edi- 
tis  Ingolft.  an.  1 6 1 a , Vencricus  Vercell.  lib.  de  unit.  Eccl.»  & de 

Schif- 


Digitized  by  Googli 


ET  ClVILI.  ART1CULUS  I.  3 

Schifmate  cdito  a Simone  Schardio  inter  Scriptor.  de  Jurifd.  Im- 
pcr.  Bafil.i  5 66:  de  quibus  adeundus  etiam  Norifius  hid.  Invcftit. 
capp.  4,  & 7.  Pervafit  & Henricum  V,  quem  idco  fanius  fapere 
docuit  Pafchalis  II,  legendus  in  epift.22.  edit.Harduini  ad  ipfum, 
14.  ad  Guidonem  Vicn.,  & 49.  ad  Rothardum  Mogunt.,  quam  in 
rem  prseterea  confercndi , ft  placet  , Helmoldus  in  Chron.  Slav, 
lib.  1.  cap.  70,  & feq.  , ac  Johannes  Cardin.  Tufculanus  in  epift. 
ad  Richardum  Alban. , de  qua  Norilius  capp.  3 , 1 1 , 1 a,  & feq. 
Fridericum  zEnobarbum  deinde  eadem  inceffitambitio,  quam  ad 
perfringendam  ferreum  induit  pe&us  Alexander  III , multa  prar- 
fatus  eft  in  Synodo  Turonenfi  an.  1 162.  Arnulphus  Lexov. , feri- 
piifque  non  pauca  demandarunt  Philippus  Abbas  Bonasfpei , 
S.  zElredus  Kievelen.  ferm.  23 1 , & Johannes  Sarisber.  epift.  8 9. 
inter  Epift.  S.  Thom*  Cantuar.  lib.  2.  edit.  Lupi.  Hxrcditaria 
vcluti  lues  adOthonemIV.  cum  Impcrio  tranfiit  vefanacupido 
ifta  in  capite  , fortunifquc  Sacerdotum  dominandi . Scd  qui  fe 
beneficiis  afficientem  ingratus  revereri  Innoccntium  HI.  P.M.  re- 
nuit  j ingcnci  cum  damno  juftiftimam  ejufdcm  in  fe  vinduftam  ex* 
periri  compulfus  eft.  Ut  reni  denarrent  omnem,  videndi  AIbcrtus 
Stadcn.,Urfpergenfis  Abb.,Godcfridus,Rigordus,Srero  apud  Ca- 
nifium  Antiq.  lcrt.Tom.  1 . p.2 44,  Richardus  a S.Germano,  Chro- 
nographus  Pofla*  novae  Script.  Rer.  Ital.  Tom.7.  p.  88y  & 98  j> 
& Nangius  apud  Raynaldum  ad  an.  1 a 1 o.  n.  1 , ac  Manfium  ibid, 
in  Nor.  A Friderico  II.  hanc  perinde  labem  detergere  pro  officii 
munere  fufeepere  Gregorius  IX»  & Innocentius  IV,  quorum  de__» 
opera  late  AIbcrtus  Stadcn.,  Mattharus  Parif. , Albericus  Mona, 
chus , Auittor  Chron.  Auguftani  apud  Frcherium  Tom.  1.  ad  an- 
num  U45, Scriptor  hift.Lantgrav.Thuring.  apud  Piftorium  c.jo, 
& Au&or  Compilat.  Chronolog.  apud  cumdcm  Piftorium  To.i. 
ad  an.  1249.  Infano  fuperbis  ifto  fpiritu  inflatus  fupra  modum  , 
aliofque  i Ludovicus  Bavarus  Ecclefiaftico  Principatui  liicuoL. 
prsferre  haud  veritus,  dignum  fe  prarbuit , qui  a Johrnnc  XXil , 
a Benediiflo  XII,  & a Clemente  VI.  ignominia  , probroque  open- 
fetur  , cuique  dicam  confcriberent  perinde  Villanius  lib.  10. 
cap.  1 1 5,  fcqq.,  A1  varus  Pclagiusde  planfl.  Eccl- lib.  1.  cap.  6 8, 
Pcolomxus  Lucen.  lib.  24.  cap.  43,  Simon  Saltarclli  in  apolog. , 

A a Ha* 


Digitized  by  Google 


r. 


4 De  Potestate  Ecclesiastic*  i 

HcrvvartusTom.2.  ad  an.  i 338,  aliique  . Civili  Principam  hand 
/ contenti , nifi  Sc  Ecclcfiaftlcje  rci  partem  occuparcnt  cx  Francor. 

Rcgibus  PhilippusI,  atque  Homonymu*  cognomento  Pukhcr  , 
Sacerdotio  fafccs  fubmitterc  , abftincrcque  a Sacris  cdoifti  funt  , 
ille  quidem  a S.  Gregorio  VII.  lib  i . cpift.  7 5 , & lib.  2.  cpift.  5. 
ad  Galliar.  Epifcopos , atque  ab  UrbanoII.  in  Synodis  Platenti- 
na  , & Claromontana an.  1 0P5,  qua  derc  fufe  Norifius  in  hiftor. 
Invcft.  cap.*,  ifte  vero  a Bonifacio  VIII,  cujus  vindicias  adverfus 
Putesnum  , Baillecum  in  EuropaSap.  Mcnf.  Sept.  num.  67,  Ri- 
cherium  , Natalem  ad  Sa*culum  XIV.  dilTert.  D.  Choyfi  hiftor. 
Eccl.  tom.  7,  Fclicctn  Ofium  in  Not.  ad  Muffatum  Tom.  6.  Thc- 
faur.  leal.  Borman,  par.2.  pag.tf  07,  & feqq.,  aliofque  vetcrcs  ob- 
treAatores  in  adis  diflid.  Parif.  1^14.  editis,  & apud  Jacobum, 
le  Long  inBibl.hift.  Gall.  pag.  383.  relatos  , adornandas  egre- 
gic  fufeepere  poll  S.  Antonium  part.  3.  tit.  20.  cap  8.  §.  2 i>  Ba- 
ronins , Guido  Baifius  apud  Manlium  Suppl.Toni.  3.  pag.  12 9, 
Gentilis  de  Montetlorum  in  Apolog. , Richardus  Petronus  Card. 
S-  Euftachii , Joh.  Rubcus  &c. , videndusetiam  Conradus  Vcrcc- 
rius  de  rebus  geft.  Henrici  VII.  Juribus  facrit  itidem  Angliae  lie- 
ges inhiantes  HenricusI,  &II.  Sacc  dotalc  fub  imperium  redigi  a 
Pafchali  II.  cpift,  *3,  & 103,  quibus  coherent  epift.  3,41,  9 5 >■ 
& Icq.,  a S. Anfelmo , dc  quo  Eadmerus  in  ejus  vita  apud  Surium, 
& Henfchenium  ad  2 1 . April. , ab  Alcxandro  III.  epift.  to,  i*» 
ad,  & fcqq.  ufquc  ad  30,  cum  quibus  conferend*  cpift.  5,  6,  7, 

1 1 , & fcqq. , a S.  Thoma  lib.t . epift.  *4,  cui  jungendi  ejus  Ami- 
cus’lib.  3.  epift.  61  & Villclmus  Senon.  lib. 5 ep» 82,  pafti  dcrnuiil 
funt . Atqui  Henrico  VIII,  Elizabeths*,  Jacobo  I.&c.  adco  frons 
- periit , ut  oleum  cum  ipfis  , operamquc  pcrdidcrint  Leo  Xj  Cle- 

mens VII,  Paulas  III,  S.  Pius  V,  Paulus  V.  &c . 

Intolcranda  utcumque  infania  hire  videri  potuerit , quo  ta- 
mcn  non  dignos  fupplicio  dcderc  fe  fc  profligatae  Religionis  , pu- 
dorifquc  Scriptores  illi,  qui  f*culi  Potcftatibus  fupetba,  perver. 
faque  inhac  opinione  detinendis  , fovendifque  confilio  , & ca- 
lamo  ftatim  adfuere  ? Tulit  hoc  jugitcr  trifte  infortunium  tem. 
porum  iniquitas  , ut  ambitione  , & avaritia  feede  laborarent  ho- 
mines , hominumquc  perverfuro  fecit  ingenium  , plufquam  Reli- 
i - gio- 


Digilized  by  Google 


stCiviii.  Articulus  I.  ? 

gioni  , veritatique,  propriis  infervientiuro  affe&ibus  j & impcn- 
ciiis  , lit  ad  Potentuni  loqui  faftum  , adblandiriquc  fupcrbi*, 
ncc  ignavia*  habcatur , nec  ignominia:  • Q^o  fadum  dcmum  , ut 
prorfum  rurfiim  Divina  , humanaquc  fcrri , profana  facris  » fuf- 
quc  deque  Cxlum  > tcrramqiie  mifeeri  oculis  jamdiu  ufurpemus  . 
Uc  vero  dc  Vetcribns  illis  non  loquar , quibws  prat  Rcligionc 
quxftum  ex  adulatione  quaerere  eordi  fuit,  pcflimatquc  idco  cauf- 
fa?  patrocinium  impendere  hand  probro  ceflit,  quofquc  fane  longo 
retexerc  catalogo  Goldafbrs  in  Monarch.)  8c  Schardius  in  Syncag. 
trad.  dc  Impcr.Jurifd.  curarunt,  Principi,ac  Magiftratui  politico 
fummam  poteftatem  circaSacra,  8c circa  Saccrdotcs  adferen- 
dam  ftbi  fumpferc  ,ac  prxfumpfcre , ex  Proteftantium  grege  prat* 
fertim  , Jacobus  Heerbrandus  in  refutat.  Soticifcripti , Carolus 
Molinxus  in  Monarchia  Francor.  p.  10 1.,  & feqq.>  (contra  quem 
PontificisM.,  Cardinal. , 8cEpifcop.  defenfionetn  adornavit  Ray- 
mundus  RufFus  Parif.  an.  i 5 5 j* ) M.  Antonius  dc  Dominis  de  Rc- 
publ.  Eccl.  lib.*.  cap.  5,  & feqq.  > Witelhochius  in  tradl.de  aud. 
Princip.  in  negot.  Ecdef. , Hugo  Grotius  de  Impcr.  Sum.  Poteft. 
circa  Sacra,  Blondellus  de  Jure  Plcbis  in  regim.  Ecdef. , Ano- 
nymus  dc  Officio  Magift.Chrift.  una  cum  Blondclli  Opufculo  prj- 
fato  Grotii  libro  fubjedus  in  edit-  Franco f.  1*30  , Thomas  Era* 
fins  in  Thefibus  adverf.  Excornm.,  8c  Clavium  poteftatcm}  Fran- 
eifeus  Budcus  in  Ifag.  hift.  Thcolog.  Tom.  a.  lib.  3,  Melchior 
Goldaftus  ia  Monarch. , Georgius  Hornius  in  differs,  hiftor. , ac 
Polit. , Thomas  Leydechcrus  ad  cjufdcm  Hornii  hift.  Ecdef. , 
Francifcus  Villierius  de  ftatu  primit.  Ecdef.,  Jo*  Utenbogaert  de 
Otfic.  , Sc  aud.  Magift.  in  rebus  Ecdef.,  Ludovicus  Molinxus  lib. 
adv.  Voetium  inferipto  Papa  Vitraje3inus  ,Jive  Myjlerium  ini - 
q uitatis,  Samuel  Strychius  in  differt.  de  Jure  Papali  Princip.,  An. 
tonius  Walarus  dc  audor.  Magift.  in  rebus  Ecdef. , Nicolaus  Ve- 
dclius  in  diflert.  de  Magiftraru  adv.  Bellarminufli , ScdeEpifco* 
paiu  Conftantint  M. , Jacobus  Triglandus  de  Civil. , 8c  Eccl.  po- 
teft. , Gilbcrtus  Burnctus  in  hift.  Juris  Principum  circa  Beneficia 
Ecdef. , Maccovius  apud  Bocchartum  inepift.  ad  Morlejum  lice- 
re  ab  Ecdefia  ad  Magiftratum  provocare  afferens , Jo.  Abrahamus 
Chromajcrus  ia  Comment.  Thcolog.  de  poteft.  Ecdef.,  Albcrtus 

Ri- 


* 


Digitized  by  Google 


6 De  Pote  state  Eccleiiaitica  , 

Riperus  in  Iibro  infcripto : A'/oyfcs  , iff  Air  on  , five  de  poteft:  j 
& officio  Principum  in  Sacris,  Frtdericus  Spanhemius  Opcr.T.a; 
pag.  1240*  & fcq. , Jo.  Georgius  Reinhardus  in  Mcditar.  dc  jure 
Princip.  German.  , Henricus  Hcnninges  dc  Sum.  Impcrat.  Rom* 
potcft.circa  Sacra,Thomas  Hobbes  dc  Cive  cap.rf,  1 i,ij.&  feqq., 
tc  in  Leviathan  cap.  1 4,8c  feqq.,  ideft  de  materia,  forma,  & poteft. 
Civitat.  Ecclcf.,  & Civil. , ( quern  oppugnavit  Cumbcrlandus  , ) 
Miltonus  de  poteftat.  Civil,  in  re  Ecclcf.  , ( in  quem  calamum> 
cxacuit  Morus,alia  vero  dc  caufta  Salmjtfius  etiam),  SimonSchar- 
dius  dc  Jurifd. , audlorit. , & prxetnin.  Imper. , Andrews  Lan- 
ccllcttus  in  torcura  Torti,  five  refponfiad  fiellarmini  librum  con- 
tra Apolog.  Jacobi  Reg.  pro  Juramcnro  fidelit.,  Theodorus  Rein- 
chingius  dc  Regim.  fiecul. , & Ecclcf.,  Au&orGallus  de  poteftate 
Regia,  &Sacerd. , Richardus  Harris  dc  Primatu  Ecclcfi  Rcgio 
adverf.  Beccanum,  Robertus  Abbot  dc  fupr. Regum  poteft.adverf. 
Bellar. , & Suarez  , Thomas  Barlow  proeadem  caufta,  Herman- 
nus  Schelius  de  Jure  Imperii , Omphalius  de  officio  , & poteftate 
Princip.,  Matthaus  Larroquanusde  Regalia;  jure,  Ircnxus  Phila- 
dclphus  dc  Controv.  circa  Religion,  adverfi  Jo.  Hall  dc  Epifco- 
patu  jure  Divino,  Petrus  Rival  in  differt.hift.Crit.  diftert  2.  adv. 
Maimburgum  , Jo.  Hoorncech  in  examine  Bull*  Papal  Inno- 
centii  X.  contra  pacem  Germanise , Rolandus  Vajcrus  dc  Audlor. 
Regis  in  regim.  Ecclef. , qui  Traiftatus  falfo  tribuitur  Tallomo  , 
Barbeyracius  in  praefat.  ad  Puffcndorfium  dejure  Nat.,  & Gent., 
Hartmannus  Philippus  de  Geftis  Chriftian.  fub  Apoftolis  , Hen. 
ricus  Coccejus  in  difput.  de  Jure  poteft.  §.  7,  & feq. , quem  laudat 
Samuel  Coccejus  filius  ad  Grotium  lib.  i.eap.  3.  §.  6,  Idcmque 
in  novo  Syftemate  Juftit.  natur.  & Rom.  lib.  tf.cap.  2.  §.6 28,  Ju. 
ftus  Henningus  Bochemcrus  in  Not. ad  Petrum  de  Marca  dc  Con* 
cor.  edit.  Lipf.  1708,  Audtor  dc  conjuniftione  Principatus  , & Sa- 
cerdotii  in  una  perfona  edit.  Upfal.  1725,  Johan.  Gottlicbus 
Hcincccius  in  Praslcdt.  Academ.  ad  Puffcndorfium  de  offic.  bom. 
& Civ.  lib.  2#  cap.  7.  §.  8,  Bellifomus  dc  Auiftor.  impcrat.  in  re- 
gim. exter,  cauftar.  Ecclcf. , aliique  hujufee  genus  innumeri  , 
q tubus  facem  veluti  prxtuliffc  ex  noftris  quidem  videntut  Radul- 
phus  Prsskus  Caroli  V.  Gall.  Regis  confilurius  in  tract,  dc  po- 
teft. 


Digitized  by  Gc 


rrCiviu.  ArticulusI.  7 

teft.  Pontif.,  & Regia,  in  Monarch.  Goldafti  Tam.i.pag.37,  Gre- 
gorius ab  Heimburgo  Syndicus  Norimbcrg.  in  Antilogia  Papas 
apud  Gratium  Tom.  3.  Fafcic.  rer.  expec. , & Goldaftum  Tom.  1. 
p.557,  ac  Tom.a.  p.  1 57$.  &c.,  ( quern  refutavit  Thcodorus  Ls- 
lius  Feltrenfis  Epifcopus,  ) Antonius  Rofcllus  Jurifc.  Patav.  in 
lib.  de  poteft.  Imperat.,  & Pap.  apud  eumdem  Goldaftum  tom.  1 . 
pag.  3 5 a .,  & 5 5 d , ( cui  Henricus  Inftitor  librum  de  plenaria  po- 
teftate  Pontif.  oppofuit  , ) Stephanas  Gardinerus  lib.  de  vera 
Obedientia  in  gratiam  Henrici  VIII,  (quern  libris  quatuor  de 
Unitate  Eccleftx  aReginaldoPolo  elucubratis  objedum  falfo  feri- 
bit  Burnctushift.  Angl.  lib.  3,  fiquidem  Gardineri  liber  an.  1 535. 
Londint  indias  iuminis  auras  prodiit  , Poli  vero  libri  non  ante 
an.  1 sjd.privatim  ad  Regcm  milfi  funt,  )Francifcus  Marty,  & Vil- 
ladamor  in  Hifp.  defenf.  audor.Regix  in  perfonas  Ecclef.,  aliique 
nonnulii , dc  quibus  alibi  ; preffo  vero  quafi  pede  fequuti  funt 
Paulus  Pcrrot  contra  Sixtum  V.pro  Regc  Navarr£co,De  la  Mothc 
le  Vajer  de  pot.  Regia  circa  profciT.  Relig.,  Michael  Rouifcllus  in 
hift.Pontif.jurifdcx  antique,  medio,  & novo  ufu,  Claudius  Gouf- 
txus  dc  poteft.  Regia  in  Ecdefiis,  Francifcus  Duarenus  de  Sac. 
Eccl.miniftris  lib.i.cap.;,fcq.,  & in  defcnf.pro liber t.Ecclcf.  Gal. 
lie.,  Pithoeus  de  libert.  Eccl. Gallic.,  carumqtre  Probat.,  Van-Ef- 
penius  in  trail,  de  Recurfu  ad  Principcm  Lovan.  172$,  Jannonus 
hift.  Rcgni  Ncapol.lib.  1.  cap.  ult. , Icqq. , ac  lib.  23.  cap.  ulc., 
quo  loci  poteftatis  Civilis  adverfus  Ecclcftafticam  paraftatas  fe- 
qui , &laudare  non  vcrctur  Dantem  Alighicrium  in  tribus  lib. 
de  Monarchia,  Guillelmum  Ochamum  in  trail,  de  poteft. Ecclef., 
& Civil* , Johannem  Parifienf.  in  trad,  de  poteft.  Reg.,  Si  Papal., 
Arnaldum  Villanovan. , Marfilium  Patav. , & Joh.  jandunum  » 
( quos  trespoftremos  tamen  modum  prxtergreffos  fatetur  ) Ra- 
dulphum  Columnam  Carnot.,  Lupoldum  Bamberg.,  Radulphum 
Prxslxum  , Philippum  dc  Mczieres  , Petrum  Cunerium  , ctfquc 
adnedere  Alvarum  Pelagium , Theodoricum  Niemum,  Nicolaum 
Cufanunt , Francifcum  Zabarcllam,  iTncam  Silvium  See.,  Audo- 
res  Galli  Trad.  De  I'Autoriti  du  Pape,  e lei  Principcs  des  Liber- 
tit  del'  Eglifc  Gallicaine  juJlifez.,Si  Trad.  De  la  Put  fiance  Ecclef., 
e Temporelle,  Scripcor  vjndiciarum  Jurifd.  Sxcul.,  & Impcr.  See., 

alter- 


Digitized  by  Google 


g De  PoTESTATE  EcCLESlASTrCA  ; 

‘alterque  Gallus  audor  hiftori*  Juris  publ.  Ecclef.  Gallic.  , quern 
Icfcllendum  egrcgie  fumpfic  nupcr  Michael  Cafalis  in  Vindiciis 
Jur.  Ecclef.  &c.s  quibus  omnibus  roagno  fcfenumero  jungunt 
Politici,  Aulici  favoris  afflatu  fafcinati , ideo  tit  libcrius  utram- 
que  paginam  faciant . Proh  Superos  ! Adeo  nempc  leth*o  adula- 
tionis  poculo  tot  hominum  mcntes  perfufaefunt , ut  qu*  primal 
fint  Religionis  partes , aut  ignorarc  prorfus,  aut  pofthaberc  quin 
imo  prat  ingcnio  praepoftero  illos  non  dcpudeat ! 

Atqtii  me  valdc  reficit  cauflat,  quam  propugnandam  adfumpfi, 
tarn  gravitas3qium  vcritas;quatnoneft  alia  fane, quam  Catholicae 
Ecclefiat  caufla  : quam  in  tuto  ut  rede  ponam  , fuoque  firmiter 
collocctn  loco  , falfam  adverfariorum  cpinionem  a fundamentis 
evertendam  adgredior . Icaque  fi  fcmel  confticuatur  Poteftati* 
Ecdcfiafticx  Divinam  efle  originem  , Principali  vero  nonnifi  ho- 
minum voluncatem  ortum  feciflc , confcda  probe  res  eft,  inde- 
que confequi  quis  adco  obftupidus  non  percipiar,  Civili  poteftati 
Ecclcfiafticam  longe  pratcellcrc  , neque  illi  fas  efle  in  hujufee  fi- 
nes ingredi , inque  jura  temere  prorumpere  ? Age  vero  , ft  Deus 
me  adjuvet , ita  rem  profedo  fe  habere  demonftrandum  fufeipio  - 
Non  me  fugic  equidem  quatftionem  hanc  invidiae , aleatqueple- 
nam  efle , difficilcque  quammaxime  Poteftati  utrique  juftos  prac- 
finire  termino*  . Unde  confilium  crat  filentio  potiuseam  prarter 
lire  , ne  dum  Ecclefiafticie  patrocinium  quaero,  Civili  minus  pro- 
pitius  viderer  • Scd  enim  ferupuius  , quo  tot  nefarios  haud  de- 
tineri  Scriptores  confpicio  , quin  pedibus,  manibufque  in  partem 
adverfam  defeendant  , mihi  magis  eximendus  crat  , qui  ita  mihi 
Ecclefiat  cauffam  tuendam  propofui,  ut  Impcrio  ne  leve  quidpiam 
derradum  velim  j atque  e re  Ecclefiat , e reque  Imperii  magis  cxi- 
ftimo  , quid  juris  fit  utriufquc  , quarque  utriufque  inftitucio,  fi- 
ne utriufquc  injuria  inquirere  , non  privatam  utique  mcam  pro- 
ferendo,  fed  qu*  potius  Juris  utriufquc  peritifltmis  infedcrit , 
opinionem  exponendo-.  zEmulis  itaque,  obtredatoribufque  abutw 
dc  fecifte  me  fatis  opinor,  Pafchalis  II.  verba  libenter  ufurpans , 
animumque  intime, & affedum  induens  ad  BafiliumHierofolymo- 
rum  Regem  ep.aj.fcribentis : Me  enim  volumut  aut  pro  Vrinci- 
p urn  potentia  Ecclejiiflicam  mmui  dignitatem ; aut  pro  Ecclejhjli* 


Digitized  by  Google 


et  Cmu  . Articulus  I.  p 

•a  dignitate  Principum  potentiam  mutilari  . Atque  principio  non 
opus  eft  muhis  dc  Ecclcfiaftica:  poteftatis  Divina  inftitutione  dif- 
putare  : eadem  enim  indubia  iis  efle  profedto  debet  , quibus  non 
dubium  fit  Evangelium  . Inde  nempe  facile  datur  intelligi  ab  illo 
utique  , qui  Sc  Epifcopus  , & Pontifcx  in  epift.  ad  Hcbr.  cap.  7. 
v.  26,  Sc  t.  Petri  cap.  2.  v.  2j.dicicur  3 in  Petrum,  & Apoftolos, 
rndc  in  Pontificcm  M.  , & Epifcopos  tranfmigrandam  , Ecclcfia- 
fticam  derivin'  poteftatem , qui  dixit  Match,  cap.2  8.  v.  3 8.  Datt 
eft  mihi  omnis  potejlas  &c.,  cui  plane  loco  congruunt,  qu*  haben. 
tur  Job.  cap.  17.  v.  a,Ephef.  cap.  I.  v.jo,  &fcqq.  , Philipp, 
cap.  j 1.  v.  p,  & feqq-  , Ifebr  cap.2.  v.8,  ac  1.  Petri  cap.3.  v.at. 
Ab  illo  fane  Miniftros  confecrandi  , Sacramenta  adminiftrandi  » 
relaxandi  peccata  , inlligendi  cenfuras  , ferendi  leges  See.  pote. 
ftatc  iidem  ipfi  induti  liint,  qui  cum  poteftatis  ejufdem  plenitu* 
dine  fe  a Patre  milium , ab  feque  illos  mitti  pracdicac  Johan,  c.20. 
v.ai.  Sicut  mr/it  me  Pater, & Egomitto  vos  i3c.Ab  illo  rtitfiisam* 
plilfima  profeifta  in  Apoftolos  , eorumque  ideo  fucceftbres  Eccle- 
fiarum  Antiftites,  poteftas  intelligi  debet > qui  Orbem  univerfum 
judicaturos  fupra  duodecim  cos  Sedes  , five  Thronos  conftituifte 
confirmat  Matth.  cap.  1 p.  v.  28.  Sedebitis  & vos fuper  Sedes  duo- 
decim, judicantts  &c.  Atque  hifee  quidem  locis,  quibus  apprime 
refpondent  Matth.  cap.  30.  v.  1 , cap.  1 6.  r.  1 9 , cap.  1 8.  v.  1 8. 
Sc  cap.  ip.  v.  28,  Marci  cap.  3.  v.  14,  & cap.  6.  v.  7,  Luc.  cap.  p, 
v.  1 5 &cap.  ia.  v.  30,  ac  Johan,  cap.  20.  v.  23,  & cap.  a 1.  v.2 6, 
feq.  jhanc  utique  inefle  vim,amplilfimamque  Apoftolis  fadam  dc- 
fignari  poteftatem  non  videre,&  fateri  non  potucrc,ut  noftra»Com- 
inunionis  longc  plures  pra-teream  Intcrpretes,  ex  Protcftantibus 
ipfisj  quibus  alioqui  mens  fuit  admodum  laeva,Camcro  in  Matth. 
cap.  ip.  v.a8.  Critic.Sacr.  Tom.4.  pag.5pi.  edit.  Francof.  1 696, 
Grotius  in  Matth.  cap.  a 8.  v.  18.  Crit.Sacr.  ibid.  p.  3 if,  Pearfo- 
nius  in  Symbol. , ac  Thomas  Stackhoufe  in  tra<ft.  Theolog.  fpe. 
cul.,  & praift.  Tom.  4.  cap.  5 . pag.4f  3,  & feq.  Quorfum  vero  , ro- 
go,  pulcherrimae  fpeilant  ilia;  fpecies  Corporis  Ephef.  cap.4,v.!f, 
Ovilis  Johan,  cap.  10.  v.if,  Domus  1.  Timoth.  cap.  3.  v.  15,  Cu 
’ oitatis  Hebr.cap.i  a.v.at,  & Regni  Matth.  cap.13.v-24,  Sc  fcqq.» 
quibus  Ecclefia  comparatur > nifi  & fimilis  in  Ecclefia  defignetur 
Pars  1H.  Tom.  yl,  B potc- 


Digitized  by  Google 


io  De  Potestate  Ecclesiastica* 

poteftas  ejusj  qua  Caput  in  Corpus  , Paftor  in  Ovcs,  Pater  in  Fa. 
miliam  5 Rccior  in  Cives  , Rex  in  Populum  dcfungitur  , & poti- 
tur  , vclut  ctiam  perfuafum  habuere  apud  Stackhoufe  loco  cit. 
Eduardus  in  Theolog.  tom.  i , Vottonus  in  Term,  de  jurib.  Clcri, 
Si  Potter  de  gubern.  Ecdef.  ? Faciunt  & hue  profe&o  regendi  , 
pafeendi  > & difponendi  formula: , quibus  Epiicoporutn  ofliciutn 
denotatur  Adlor.  cap.  20.  v.  28  , 1 . Petri  cap.  5.  v.  2 , & ad  Tit. 
cap.  1.  v 5 : quod  abfque  poteftate  adimplcri  plane  » fuifque  ab- 
folvi  numeris  ncquit : qua  de  poteftateexplicice  perindc  loquitur 
S.  Pa  ulus  2 . Corinth,  cap.  1 3.  v.  1 o 5 vclut  ctiam  agnoverc  Gro- 
tius  ibid.  Crit.  Sacr.  Tom.  5.  p.  454,  & Bcaufobrius  in  Obfervat. 
hift.  Crit.  & Philolog.  ad  hunc  locum  Tom.  1 . pag.  445.  Quis  de* 
mum  it2  mente  defipiatj  ut  cogitando  affcqui  po/Iicj  abfque  potc- 
ftatc  Si  Pratfidcs,  & Miniilros,  & Prarpofitos  efle  in  Ecclefia  , age- 
reque  5 de  quibus  cloquitur  Apoftolus  ad  Rom.cap.i  2.  v.  8>  1.  ad 
Corinth,  cap.  3.  v.  5 , & cap.  4.  v.  5 , ac  ad  Hebr.  cap.  13.  v.  7 ? 
Fruftra  fim  vero  , fi  liquidiffima  ca»teroqui  loca  haec  plurimis  ad- 
huc  , locupletibufque  Patrum  confirmarc  teftimoniis  fatagam  » 
qui  rem  plane  hanc  fufius  Artie,  fcq.  perfcquuturus  fum.  Video 
interea  > utde  hisdocic,  riteque  dilTcrat  Cl.  Lamy  Comment, 
in  Harmon.  Evang.  lib.  4.  cap.  28  , &lib.  5.  cap.  21. 

In  id  igitur  mihi  nunc  magis  incumbendum  > utpropius, 
quoad  cjus  fieri  poterit , ad  fontem  pertingamjcx  quo  proximo  in 
Reges  tota3qua  defunguntur,poteftasj&  quanta  profluit.  Enim  ve- 
to an  Frincipum  faecularis  poteftas  a Deo  immediate  promanet  > 
dubium  eft,  ac  lis  adhuc  fub  judicc,dc  qua  in  utramquc  dofti  par- 
tem difputant.  Ludovicus  Bavarus  Conftitutionc  die  8.  Aug.  an. 
1 3 3 8.  edita , quam  referunt  Hieronymus  Balbus  lib.  de  Corona- 
tione  ad  Carolum  V j & Joh.  Georgius  Hcrvvartus  in  Ludovico 
adv.  Bzovium  defenfo  , Imperialcm  poteftatem  , ac  dignitatem 
immediate  a Deo  folo  dcrivarij  ex  Principums  Ele&orumquc  con>* 
fenfu  , declaraife  legitur  , non  fccus  atquc  in  Proccflu,  aefenten- 
tia  j aufu  temerario  1 inauditoque  > lata  contra  Johannem  XXII » 
ex  Chronico  Siculo  in  Thefauro  Anecd.  edito  a Martemo  Tom.3. 
pag.  5,  a Muratorio  translatoin  Rcr.  Ital.Script.Tom.to.  p.8-o» 
cap.  g*,pag.$oi*dcfcripu.  Sed  enim  q»is tarn  bardus3  & ex- 
cots,* 


Digitized  by  Google 


IT  Civili.  Articulus  I.  II 

cor* , qui  homini  Divina  , & humana  non  tarn  putide  infclcnti  , 
quam  pcrverfe  interturbanti  potiu  s,  quam  dodiff.  Ponuficum  tri- 
g®  , Johanni  XXII  , Bcncdi&o  XII  > & dementi  Vi,  a quibus  vi- 
ce plus  fimplici  hominis  indevia  abrepti  tam  pravam  agendi  ri- 
tionem,  quam  opinandi  licentiam  profligatam  tra» 

dunt  apud  Baluiium  in  Vit.  Pap.  Avenioncn.  Bernardus  Guido  , 
Auftor  Append,  ad  Ptolomeum  Luccn. , ac  Scriptor  vie®  i.  Glc« 
mentis  VI.  apud  eumdem  Baluzium,  Muracorinm  Rcr.Ital. Script.’ 
Toma  i.  par«  2.  p.  491  , $io  , & <j  51,  ac  Raynaldum  ad  an.  1 3 43. 
n.4?,&feqq.  ,ac  1346.  n.  3 , &fcqq.  Legcnda  Johannis  XXII. 
Conhitutio  rclata  Cap  .Si  Fratrum  inter  Extravag.  Comm,  tit.  5. 
A 'e  Sede  •vacante , ac  confcrcnda  cum  Clementina  Cap.  Romani 
Principct  lib,  a.  tit.  9.  De  y urejurando  ■ Extant  etiam  cjufdcm 
Pontificis  ad  Ludovicum  Bavar.  Monitoria  apud  Raynaldum  ad 
an.  i 32  3.  n.  30,  Sc  Hcrvvartum  Toma,  pag.  1 9 4 , Scntentia  , 6c 
proccfliis  in  eumdem  Imperar.  apud  eumdem  Annaltftam  ad  an. 
1327.  n»ao,  &feqq.,  Damnation!*  itidem  fententia  adverfus 
Marfilium  Patav.,  & Johanncm  Jandunum  , a quibus  Ludovici 
errorcs  fuffalciebantur,  ibid.  11. ry.  Legcrc  quoque  prafUbit  cjuf- 
dem  Ludovici  proteftationis  >fuco  alioqui  plen®,  formulam  apud 
Hervvartum  , qua  Pontifici  Qbcdicntiam , Devoticnrm , & Reve- 
rentiam  defpondet , Leges  pacis  eidem  Ludovico  propofitas  a_« 
Joliannc  Bohemi®  Rege  , ab  Othone  Auftri®  Puce  , Si  a Baldui- 
no  Trevir.  Archicpifcopo  apud  Raynaldum  ad  an.  1330.  n.  a8  , 
&fcqq»i  quibus  inter  alia  impie  cogitata  adverfus  Pontificiam 
dignitatem  , audoritatcmque  revocare  tenebatur  ; Litteras  ejuf. 
dem  Ludovici,  ad  fallcndum  quidem  compofitas  , qu®  tamtn  de» 
votiflimum  , quali  revera  mentc  affectum  efle  oportebat , obfe- 
quium  referebant,  ad  Johanncm  XXII.  apud  Hervvartum  Tom. 2. 
p.  58?  , & icqq. ; item  ad  Bcncdirtum  XII.  apud  Ptolomcum  Lu- 
cen. lib.  24.  hift.  Eccl.  cap.  43  , Hervvartum  , & Raynaldum  ad 
an.  1 33  5.  n.  3 , Sc  ad  an.  infeq.  n.  17  , fcqq. , & n.  30  , feqq.  j ad 
Clcmcntem  VI,  demum  apudlicbdorfium  , Albcrtum  Argent,  in 
Chron. , & Raynaldum  ad  an.  1344.  n.ip,  Sed  & Ludovici  deter - 
timum  errorem  faunc , una  cum  aliis  > a duumviris  Marfilio  , & 
Janduno  viribus  omnibus  fulientacum  refcllcndum  alaciiterfu- 

B » ftC; 


Digitized  by  Google 


n De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fceperc  Alvarus  Pelagius  dc  plane.  Eccl.  cap.  66 , Alexander  *_» 
S.  Elpidiode  Jurifdidt.  Imper. , & Audi.  Pontif.  , Petrus  dc  Palu- 
dcdecaufta  immed.  Ecclcf.  poteft. , ac  fubinde  Albertus  Pighius 
lib. 5 . dc  Hier.  Ecclcf.  Dantes  Alighierius  antehac  opufculum  De 
Imperiojuperiorc  Ecclejtis , etitm  Romani , £?  pendente  non  a Pa~ 
pa  , Jed  a Deo  , odio  in  Bonifacium  VIII.  animatus  , eiucubrarc 
fucrat  aufus  , quod  primus  edidit  Simon  Schardius  in  Sylloge_j 
Scriptor.  dc  Imper.  jurifd. , & poteft.  Ecclef.  Bafii.  i^66.  p.  237. 
Sed  idco  peilime  Dantes  audivit,  atque  poft  obitum  hxreticis  ad. 
cenfttus  legiturapud  Bartholum  in  L.  1.  Divi  §.  Pr&Jides  Di  48. 
17.  De  requirendis  reit , apud  Arcimboldum  Archiep.  Mcdiol.  in 
Catalogo  hxrctic. , de  quoPoftevinus  in  Appar.Tom.i.  p.  41  3, 
8c  apud  S*  Antom'num  in  Sum.  Chron.  par.j.  tit.  2 u cap.f.  §.2. 
Johannes  Savaronus  in  trail.  dc  fuprema  auilor.  Regis , & Regni 
idem  faxum  rcvolvendum  adfumens,  contendit  Reges  nihil  juris 
a Populis  accepiffc  , led  Rcgiam  omnem  poteftatem  a Deo  imme- 
diate  obtincre,  corumquc  proinde  in  temporaltbus  jurifdi&ionem 
legibus  prorfus  omnibus  c(Tc  abfolutam  . Sed  his  nec  hilum  pro- 
fecit,  quinoppugnandum  fc  dedit  Pcrronio  in  Exam,  trail,  ejuf- 
dem  Savar. , & Coquxo  in  Antidoto  contra  infcript.Myfter.  iniq. 
pag. 3 >qu°  loci  vir  doilusoftendcre  advcrfusMornsum  adgreditur 
non  a Catholicis  Principum  laedi  , labefa&arique  poteftatem, 
dum  Pontificix  obnoxiam  faciunt,  quinimo  ftrenue  adftrui  contra 
Waldenfes  apud  Pratcolum  n.2?;  contra  Wicleffiftas,  & Huflitas  , 
de  quibus  Concilium  Conftantienfc  feff.  8,  Sc  1 z,  ajentes  potefta- 
tem omnem  tarn  Laicam,qUam  Ecclcfiafticam  pcccato  mortali  de. 
perdi;  contra  Luthcrum  , a quo  Chriftiana  Iibertas  in  indepen- 
dents a legibus  nefarie  conftiiuitur  j contra  Knoxium  , qui  Ge- 
neva impio  libello  edito  licuifte  Anglis  docuit  de  Regina  Maria 
fiipplicium  fumere  j contra  Goodmannum  , qui  libro  altero  con. 
tributes  fuos  ad  anna  adverfus  Reges,  ac  Magiftratus  , fiquidetn 
Calvinifmo  adverfarentur , capeflenda  incitare  inftituit . In  hanc 
denique  dc  Regum  poteftate  a Deo  immediate  proficifccnte  opi- 
aionem  manibus  , pedibufque  defee  ndunt  Francifcus  Victoria  in 
Rcledl.de  poteft.  Civili , Duarenus  de  Sacr.  Eccl.  Minift.  lib.  1. 
Cap.  1,  Duvallius  dc  fupr.  Rom.  Ponuf.  poteft.  q.  1 , Petrus  dc 

Mar- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  I.  13 

Marc  a de  Concord,  lib.i.cap.2,  Choppinus  dc  facr.  Polit.  lib.  i. 
tit. 7.  §.j>,  Ccvallos  in  fpcculo Opinion.  commun.Tom.a.  q.739. 
n.  7 j , & fcq.  , Salgadus  de  Regia  proted.  par.  1 . cap.  1 . pril.  1 . 
n.  47,  & feqq.j  & de  Supplicac.  , ac  Reient.  Buiiar.  part.r.  cap.i. 
n.  18,  &feqq.,  Natalis  Alex.  hift.  Ecclcf.  ad  SaecuL  XIII,  & XIV. 
cap.  9.  art.  $.  &c.  , ex  Acatholicis  vero  , ut  de  M.  Antonio  de_» 
Dom.  in  OftcnLerror.  Suarczii  cap.3.  p.pi8,  & dc  Republ.  lib. 6. 
cap.  2. 11.  33.  nihil  dicam  > Zicglerus  dc  Jur.  Majcft.  lib.  1.  cap.  1. 
§.  4 6 , Cocccjus  in  Leviatlianc  rcfutato  , Grafvinckclius  dc  Jur. 
Majcft.  cap.  1 , fcq. , Vandalinus  dc  Jur.  Reg.  lib.z.  cap.  5 , Strau- 
chius  in  fpccim.  Jur.  Publ.  lib.  1.  tit.  2.  §.  3 , Hornius  dc  Civit. 
Iib.2.  cap.i,  Oftander  obfervat.  in  Grotium  dc  Jure  B.,&  P.  lib.i. 
cap.  j.§.  7.  &c. , Fravcndorfius  de  Divina  Majeftatis  orig. , alii- 
que  plures , quos  longius  perfequi  nec  vacat , nec  intereft  . Con. 
tra  quos  adverfa  frontc  , defixoque  velut  in  ptilvcrc  utroque  pc- 
de  , depugnandum  fibi  fumpfcrc  , Principum  audoritatem  a Deo 
immediate  profcdam  conftantilfimc  pernegantes  , Almainus  de 
fupr.  Ecc'l.  poteft.  cap.  1 , Ferdinandus  Miranus  trad.  2.  de  Pon- 
tif.  Jurifd.  q.  6 , Bellarminus  lib.  3.  de  Laic.  cap.  6 , Suarez  de 
Legib.  lib.  3.  cap.i.  n.3,  Nicolaus  Schaten  inCaroloM.  Catho- 
lico  adv.  Nifanium  lib.  2.  cap.  3 , Caftropalao  difp.i.  punc.  22.. 
n.  2 , Gravina  de  Jur.  Nat. , & Gent.  §.1 8,  Charlafius  dc  Libert. 
Ecclef.Gallic.  to.a.lib.7.cap.4,  Bolfuetius  Defenf.  declar.  par.i. 
lib.  1.  cap.  3,  Schmier  Jurifp.  Publ.univ.  lib.  2.  cap.  1.  led.  3. 
§ 1 > & Jurifp.  Canon.  Civil,  lib.  1.  trad.  1 - cap.  7.  fed.  2.  §.  1 , 
&c  apud  ipfum  Stadlmayr  de  Legib.  cap. 5.  th.2,  Pettfchacher  de 
Leg.  q.4.  art.2.  Concl.i,  Wenzl  dc  Leg.  q.4.  §.1.  refol.7,  Gletle 
Jurifp.  fundam.  tit.  2.  cap.  2.  §.  3.  n.  8 , 111.  Ttia  de  polit.  Eccl. 
lib  i.c.  1.  §,1  ,Blancus  dc  poteft., & polit. Eccl  tom. 3. lib.  1 . cap.i. 
&c.,  ex  Protcftantibus  vero  Grotius  de  Jure  B.,  & P.  lib.i.  cap.4. 
§.  7 , Puffendorfius.de  Jure  N. , & G^  lib.  7.  cap.  3.$.  1 , Nood- 
tus  dc  poteft.  Princip..  cx  interpret.  Barbeyracci , Scheffcrus  de 
Reg. , & Princip.  inftit.  par.  1.  §.  2.  in  Not.,  Huberus  Jur.  publ. 
uuiv.  lib.i. cap.  7.  § 1 3,  fcqq. , Glaffenius  compcnd.  polit.lib.j,, 
cap.  1.  S 5 , Hcrtius  dc  modo  conftit.  Civit.  fed  2.  §.  3.  Oper. 
VoL- 1„  com.  i . g.  3.01  y fcqq. , Hcincccius  Antiq.  Homan,  ad  In- 
die 


Digitized  by  Google 


1 4 De  Potestate  Ecclisiastica  , 

ftit.  lib.  I.  tit.  2.  §.  61  , & fcqq. , in  prasfat.  ad  Leg.  Jul.  , Sc  Pap.' 
Pop.,  & in  Puffend.  dc  offic.  horn.  & Civ.  lib.  2.  cap.  6.  §.  14, 
Budeus  Inftit.  Theolog.  Dogm.  lib.  5.  cap.  4.  §.  22  , Samuel  Coc. 
ce jus  in  Syftcm.  Juftit.  Nat.,  Sc  Horn.  Iib.tf.  cap.a.  §.£ 1 7,  & fcqq.» 
plurefque  alii  > dc  quibus  infra  recurret  fermo  . 

Qui  hac  igitur  in  poftcriori  opinione  verfantur  , principi  o 
obfervant  Politicam  poteftatem  gencricc  acceptam  , veluti  Scho- 
Ixloquuntur,  c(Te  immediate  quidem  a Deo  , non  item  acce- 
ptam  fpecifice  , ut  eft  Monarchia  , vcl  Ariftocratia  , vcl  Dcmo- 
cratia  . Poteftas  cnim  politica  in  gcnerc  quum  de  jure  nature  lit, 
quippe  poteftatc  regi , aedirigi  homines  opus  eft,  ne  (ingulis  pro. 
prio  relidis  arbitrio  , totum  humanum  genus  certo  pateat  di- 
ferimini , Jus  autem  naturae  in  Jure  Divino  ftatuatur  , feu  juris  Di* 
vini  quaedam  (it  fpecies  , ac  particula,  a Jure  proindc  Divino  po. 
litica  mauare  poccftas  rede  dicitur,  veluti  Natura:  human*  ne. 
ccflaria  appendix  , ab  eo  utique  originem  fortita  , qui  humanam 
naturam  condidit . Ut  vero  Politica  poteftas  in  fpccic  fumitur  , 
cam  immediate  a Deo  non  efle  ftatuunt : quandoquidem  neque  ra- 
tionefui,  neque  ratione  fubjedi  jure  naturae  immediate  , vel  ta- 
il's in  fpecie  conftituta  lit , aut  in  fpccic  tali  fubje&o  collata  . Po- 
litica igitur  poteftas  in  genere  accepta  naturali  juri  congenita , ac 
veluti  coagmentata  , in  natura  ipfa  primum  immediate  fublidet: 
quumque  Natura  humana  in  tota,  qua  late  patec  , hominum  mu!, 
titudine  , five  colledione  fubfiftat,  inde  fit , ut  Politico:  pote- 
ftatis  immediatum  fubjedum  (it  tota  hominum  colledio  , feu  mul. 
titudo  . Sicut  cnim  unus  prae  alio  homo  non  eft  , fic  uni  prz  alio 
jus  regendi  homines  non  ineft  j fed  ica  unicuique  hominum  jus  re- 
gendi  primum  feipfum  , deinde  paritcr  alios  competit , (icut  iiu 
unoquoque  homine  una  cum  humana  natura  jusnaturale  indium 
eft . Quod  jus  quum  a (ingulis  exerceri  nequeat,  neque  (it , cur  ab 
uno  pocius  , quam  altero  exerceatur , reftat , ut  a lingulorum  col- 
lcdionc  (it  excrcendum  : in  qua  (iquidem  xquales  lint  (inguli , se- 
queque  liberi , fcingenui,  proindc  (it , ut  domini , Sc  fervi , fu* 
perioris , & inferioris  nomina  fine  apud  ipfos  a primaeva  origine 
prorfus  ignota  . Sequitur  itaque  , ut  immediate  tota  in  hominum 
collcdionc  poteftas  integra  rcfidcat  politica.  Quoniam  vero  a _» 

mnlti- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  • ARTICULUS  I.  If 

multitudine  ipfa  ncquc  facile  j nequc  cum  effedlu  poteftas  ifthxc 
exerccri  poteft  , fadum  eft  idco  5 ut  ab  ipfa  mulcitudinc  ea  pote- 
ftas  transferretur , mox  in  unnm  > unde  Monarchia  » mox  in  plu- 
res  > cofque  praccipuos,  unde  Ariftocratia  > mox  in  plures  gene- 
ris promifeuij  unde  Democratia  ortum  habuit , five  ex  his  confia- 
taquatlibec  alia  Reipublicz  fpecies ; quas  ad  quinque  dinumerae 
Ariftoteles  Polit.  lib.  4.  cap.  7.,  Polybius  vero  ad  feptem  lib.  <S. 
de  Milit.  j ac  domeft.  Roman,  difeiplina,  cui  poftcriori  adftipulan- 
tur  Dionyfius  Halicarn.,  & M.  Tullius  in  fragm.de  Republ. , poft 
quern  abeunt  Thomas  Morus , Gafpar  Contarenus  Sec, , qua  de_» 
re  etiam  Bodinus  dc  Republ.  lib.  1.  cap.  1.  Qua:  quum  ita  fc  ha- 
beant  > patec  inde  } quod  Potcftas  politica  in  fpecie  , fcilicet  Mo- 
narchia , Ariftocratia  5 & Democratia  , dc  jure  Natura: , ac  Divi- 
no  non  immediate  defeendit , fed  de  jure  Gentium  , quippe  quae 
ab  humano  genere  in  alium  } vel  alios  a genere  ipfo  difcrctum  , 
vel  diftindos  translata  eft  . Mediate  vero  a Natura  > & a Deo  efte 
dici  idco  debet , quod  ipfi  Natura;  ingenita  in  peculiare  alterius 
jus  demum  translata  fuerit . 

Eodem  recidit  expofitio  , quam  adhibent  ejufdem  opinionis 
patroni  alii  , uc  Coccejus  uterque  ad  Grotium  lib.i.  cap. 3.  §.  5 , 
in  Prodromo  Jur.  Gent,  excrcit.  2*  §.  1 7 » & fcq.  > ac  de  Juftitia 
Natur.,  & Roman,  lib  6 cap.  2.  §.  6zi , & feqq. , ut  Gravina  in 
Spccim.  prifei  Jur.  § Virtus , & de  Lcgib. , & SC.  cap.4  , ut  Vi* 
cus  dc  uno  univ.  jur.  princip.,  & fine  uno  §.  60  , ut  Puffendorfius 
de  Oific.  horn.,  & Civ.  lib. 2.  cap.  6.  , ut  Heineccius  in  prxlcft. 
Acad  ad  hunc  locum  , ubi  Hobbefium  , & Titium  refellit  §.$  > ut 
Metaftafiusde  Lege  Regia  cap.23.  Nempc  indubium  eft  Deum  Na. 
turz  audorem  Leges  humano  dcdiftc  generi , cique  ncceflicatcm 
junta  leges  illas  agendi  impofuifle  . Idco  qui  jus  quodpiam  a Deo 
Natura  infitum  negare  non  cxtimucre>  Glauco  apud  Platoncm  de 
Republ.  lib.2.j  Epicurrus  apud  Stanlejum  in  iiift.  vet.  Philofoph. 
par.  12  > Horatius  lib  1.  fatir.  3 , & Lucianus  in  Dialogo  yupi- 
tcr  inferipto , quos  preffo  fequi  veltigio  Spinofam  , Thomafium  de 
JureN. , & G.  lib.i.  cap.5  $.337  , & Obfcrv.  To ,6,  obferv.27  , 
Hobbefium  dc  Civc  cap.  1.  §.  7 , 8i  fcaq.  non  depuduit  1 viden  9 
ut  profiigeatur  ab  Heiacccio  in  Prolog.  ad  Puf&ndorfium  de  offic. 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica* 

hom. , & Civ.  §.  i , a Ripero  dc  Legib. , a Budeo  Thcolog.  mor. 
par.  2.  cap. i.  §.  \ o , a Canzio  Philofoph.  Lcibnit.  To. a.  cap.  i a. 
de  Legib.  divin.,  a Samuelc  Cocccjo  in  Grotium  difiTcrt.8,  prooein. 
cap.  i.  §.  7 5 feqq.  > & in  novo  Syftem.  Juft.  Nat. , & Rom.  lib.  i . 
cap.  4.  §.  40.  feqq.  > ubi  Veteribus  illis , ac  rccentibus  Philofo- 
phis  > qui  juris  naturalis  exiftentiam  inficiari  non  iunt  veriti  , A* 
riftippum  , Dcmocritum  , Pyrrhonem  , Diogenem  , Archelaum  , 
Trafimachum  , Adiinantum  , Carneadcm  &c.  adjungit , Machia- 
vcllum  dtiam,&  Auftorcm  Ahijix  J/fe«jobfcoeni(fimx  nempp  . 
Satyra  Sotadic <e  , Tub  nomine  Aloyfia:  Sygxae , Hifpanac  videlicet 
foemin*  tam  genere  , quam  doftrina  , & moribus  illuftris  , dc 
qua  Joh.  Vafieus  inChron.  Hifp.cap.?,  Nicolaus  Antonins  in  Bi. 
bl.  Hifp.  &c.,  cujufque  foedilfimi  libri  parentcm  Joh.  Wcftrenium 
JO  Hagienfemin  Batavia  tradunt  Chrift.Thomafius  in  Cogitatis 
circa  libros  recent,  p.  58*  > & Daniel  Georg.  Morhofius  in  Poly- 
hift.  Lit. , Phrlof.  , & prad.  To.  1.  par.  i.  lib.i.  cap.8.  p. 7 5 . Quo- 
niam  vero  fruftra  leges  ill®  condita:  fuiifcnt  > nifi  fuperior  cxiftc- 
ret  aliquis , qui  carumdem  obfervationem  urgeret  > tranfgreffo- 
rcfquc  coerccret,  neccffario  confcquitur  Imperium  aliquod  a na- 
tura  conftitutum  efle  , ne  fine  imperio  libera  unicuique  maneat 
agendi,  quidquid  lubet  , & plufquam  licet  , facultas,  impuneque 
leges  pofthabendi.  Vidcfis  L.  2.  §.  if , if.  de  Origin.  Juris.  Indc 
patet  iterum  poteftatem  hanc  a Deo  utique  c(Tc,a  quo  Natura  eft, 
Roman,  cap.  1 3.  v.  1 , quippe  qua;  ipfamet  eft  poteftas  exfequen- 
daf , tuendsque  Divinae  ipfius  voluntatis , quaive  Dei  ipfius  vice 
exercetui  .(Jndc  heic  locum  habet  egregium  illud  S.Auguftini  lib. 
22-  concra  Fauftum  cap.24  : Lex  tttrm  ejl  ratio  Divina,  vcl  vo- 
lontis  Dei  ordinem  naturalem  confervari  jubens  , perturbari  ve. 
tans  . Qu_a  de  re  fufius  Henricus  Cocccjus  in  cit.  Prodromo  Jur. 
Gent,  cxercit.  a.  §.  17,  & fcq.  Patet  item  in  fola  Natura  integra 
pofitum  Imperium,  foiamquepofiti  Imperii  cauflam  efle  , utNa- 
turae  jura  falva  inter  homines  > &t  integra  fine . Atque  ideo  extra 
dubium  evadit  omuc  hos  intra  fines  poteftatem  fuperioris  omnem 
ita  conftringi , quos  ft  iuperior  cxccdat , impotentia  fiat , cfTequc 
definat  Imperium . Quo  in  principio  , quod  nempc  juris  tuendi 
cauffa  ImpcriafintconftitutajomnesconvcnireGcntcs  multiscon. 

firmat 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulujI.  - 17 

firmat  Guevara  in  horolog.  Princip.  lib. 3.  cap*  * > notatque  Wan- 
chclius . Videndi  & Ariftotelcs  Moral,  lib.  8.  cap.  1 2 , & Cicero 
lib.  1.  de  Legib.  cap  42.  Ad  tuendum  igitur  commune  jus  Naturje 
tocum  concurrere  Genus  bumanum  oportuit , fuamque  a quoqttc 
voluncatem  contribui  , ac  in  medium  pcoprias  cujulque  conferri 
facilitates  , ut  ex  omnium  & volontatibus  , & facultatibus  eodem 
confluentibus  publica  volontas  cxfurgerct,  fummaque  conflare. 
tur  poteftas  t quarum  altera  cxindc  di&a  Lex  eft  , five  communis 
Ratio  } aut  civilis  Sapicntia , aut  etiam  publica  Philofophia  ; al. 
tera  vero  Impcrium,  five  uoiverfalis  Virtus,  five  facultas  Univer- 
forum  . Vidcndi  Gravina,  Vicus,  ac  Metartafius  loc.  ind.  Ad  fum- 
mam  rurfus  poteftatem  conftitucndam  tergemina  concurrere  pars 
nccclfario  debuit . 1 . Lcgislatoria  , qua  turn  jus  Naturar  vetus  , 
fiquidem  in  obfeuro  latere  vidcatur  , in  lucem  cxplicarur  , atque 
ad  prjefentem  return  datum  , prout  opus  fucrit  , applicatur  , turn 
novum  pro  rcrum  viciflitudinc  , ncccflitatcquc  fancitur  > atque 
its  , qua;  de  novo  quotidic  cmergunt  , temporum , hominumque 
incommodis  remcdium  apponitur  : a.  Judiciaria , qua  Jus  exercc- 
tur , de  hominum  faclis  cognofeendo , i u u m unicuiquc  impartien- 
do  , &cc.  3 . Dcliberativa  , qua  eflfedlus  ejus  , fclicitafque  defend/, 
tur,  inque  tuto  ponitur  : quo  pertinent  Monetae,  Cornmercia  See., 
de  quibus  fufe  Coccejus  in  Autonomia  Jur.  Gent.  cap. 6.  §.  9 , & 
fcq. , cap. 7.  §.  2,  & fcqq. , ac  in  Jure  publ.  cap.  4.  §.  1 8. 

Sequitur  hinc,  quod  fumms  Poteftatis  fubjnrtum  natura_, 
unum  fit  Genus  ipfum  humanum . Turn  quod  omnibus  hominibus 
aequale  jus  fuas  in  adiones  inert  , neutri  in  alterius , omnefquc  ho- 
m<ncs  natura  liberi  nafeuntur  , nuilus  fub  alterius  potertate , 
adeo  proinde  , ut  nonnifi  a toto  demum  humano  Generc  in  fingu- 
los  exerceri  Impcrium  debucrit . Quarc  ad  Scycliifmum  , five  bar. 
bariem  eorum  amandaudam  docet  Coccejus  opinionem,  quidi- 
cunt  Impcrium  natura  competerc  fortiori , in  qua  fuirtc  Germa- 
nos  ex  Mela  Gcogr.  lib.  3.  cap.  3 , Anfivarios , & Tcnchteros  ex 
Tacito  hill.  lib.  4.  capp.62  , & 6 4,  Camillum  ex  Plutarcho  in  Ca- 
mil.  cap.  21$  , & Polybium  ex  hill.  lib.  6.  cap.  2.  obfervat . Turn 
quod,  utidicebam,  nonnifi  ex  uno  omnium  voluntatum  , &f a- 
xultatum  eodem  concurfu  no  a fuprema  ratio  conrtitui  potuit,qu* 

Par.  III.  Tom.  P'1.  C vincu- 


Digitized  by  Google 


1 8 De  PoTESTATE  EcCLESiASTiCA  , 

vinculum  eflet  humanz  focietatis  : Homo  enim  , velut  obfervat 
Scaligcrdc  cauf.  lat.  ling.  > deducitur  ab  OV«  f » vel  o'/jci  , ideft 
Jimul  3 quia  homo  fit  to  £oso»  iroAjrucoy.hoc  eft  animal  foeiaU • Quia 
vcro  multitudo  unircrfa  horoinum  in  focictatem  cold  a ad  impe* 
ran  Jum  tota  fimul  incpta  erat } ad  fimul  ideft  cogendas  in  unum- 
omnium  voloncatcs  : quia  etiam  multiplicato  ultramodum  huma- 
no  gencre  , dividi  inter  fc  familiar  , gentcfque  necefte  fuit  > inde 
fadutn  , ut  poteftas  a fingulis  avulfa  > Sc  in  commune  familiarum, 
aut  gentis  collata  a fingulis  Civitacibus  vel  per  plures  ex  dignio- 
ribus,  vel  per  Populum  promifeue  , creatis  ex  ipfo  , & ab  ipfo 
Magiftratibus  , exerceretur  : in  quibus  perinde  fuprema  refideret 
poteftas  . Qu*  poteftas  demum  , five  poteftatis  forma  bello  » & 
padis  mutari  j in  que  fingulares  perfonas  » five  Principe*  transfer- 
ri  potuit  : Jure  belli  nempe  , quo  vidor  Rcipublic*  in  fe  potefta- 
tern  transfert , vidifque  deinceps  cam  regiminis  formam  tribuere 
poteft  ) qualem  mavulc  } de  qno  Grotius  lib.  i.  cap.  J , & lib.  3. 
cap.  8 : jure  padi  vero,  quo  in  altcrius  poteftatem  Civitas  libera 
fc  tranferibit  5 qui  jure  dcinde  vel  cle&ionis , vel  fucceffionis  im- 
perium  adipifcctur  , de  quo  Lipfius  Polit.  lib.  a.  cap  4.  Quo  cum 
$yftematc  integre  flat.  1 . j quod  fingulis  jus  naturalis  defenfionis 
competit:  a»  quod  Patrifamilias  jus  pariter  in  uxorem  > & filios 
incumbit:  quod  Familiz  > & gentes  vel  futurz,  vel  ali6  mi. 

grantes  > neque  de  Impcrio  altcri  confcrcndo  ut  deliberate  pof- 
fint  , necefte  eft  i neque  Imperium  altcri  quzfitum  fado  fuo  pof- 
fint  auferre  . Sermo  enim  folummodo  eft  nobis  de  poteftate  pu* 
blica  j non  dc  pri vata  , aut  patria . Neque  Familiz  futurz  i mpe- 
dimento  efte  poftunt  ,quominus  legitime  a Patribusfamilias  ante 
potefta*  publica  in  alium,  vel  alios  transferri  potuerit;  quz  de- 
mum  legitime  translata  ab  advenis , vel  alienigenis  poteft  trans- 
formari . Qua  refponfionc  evanefeunt  protinus , qu*  dubitandi 
dc  Grotii  Syftcmatc  occafionem  > 8c  fcrupuluin  Samucli  Cocccjo 
diftert.  8.  prooem.  capp.  2,  & 3.  injecerant . 

Occafione  tamen  didi  dc  Jure  padi  > quo  transferri  Rcgni 
jus  in  Principcm  poteft  jduooccurrunt  dubia>  paucis,  quoad  ejus 
fieri  potcrit  > refolvcnda  , ex  quorum  refolutionc  przfenti  qutt- 
ftioni  de  poteftatis  laicac  origine  haud  parva  lux  affundetur  . 1® 

du- 


Digitized  by  Google 


IT  Civili  . Articulus  I.  ip 

dubium  fane  ex  didis  evadit  poteftatem  laicam,  inquocum- 
que  refideat , intra  fines  juris  Divini,  Naturalis,  & Gentium  co- 
hiberi . Cujus  rei  maniteftaett ratio » qua  dieebamus  a DeoO.M. 
Jus  humanz  naturx  infitum,  totoque  in  gcncre  human©  con  (lit  u. 
turn.  Unde  Principcm  , utcumquc  liberum  , & abfolutum  tri  - 
plici  prxcepto  de  honcfle  vivendo  , de  altero  nonlxdendo,  de 
jure  fuo  unicuique  tribucndo  adftridlutn  ire  perpetuus  eftlndo- 
cendo  S.  Thomas  part,  a . quxft.  90.  art.  1 . Ante  ipfum  vero  jam 
pridem  S-  Augtiftinus  de  lib.  Arbit.  lib.  1 , quxft.  67.  in  Exod. , & 
lib.  dc  vera  Rclig.  cap.  3.  de  legum  conditoribus  loquens  , ab  its 
xternam,  juxta  quam  fiws  deinde  proferre  rite  leges  queant,  ante 
confulcndam  legem  docuic : Vt Jecundum  ejus  incommutabiles  re‘ 
gulat  , quid.  Jit  pro  tempore  jubendum  , •oitandumque  difcernxnt . 
Quo  pafto  redle  Prov.  81  & Roman.  1 3.  per  Deum  Regcs  regnare, 
&jufta  decerncreintelliguntur,  rcdlaquc  dcccrncndi  au&oritatcm 
a Deo  accipere  . Confer  & Cumbcrlandum  de  Legib.Nat.  cap-5, 
Seldenum  de  Jure  Nat.  lib.  (.cap.  4,  & Samuclem  Coccejum  de 
Inftit.  natur. , & Rom.  lib.  i.cap.d>  ubi  Juris  naturalis  obliga- 
rioni  adjundlum  poenx  mecum  volunt , quo  illud  in  quocumque 
fartum  magis,  te&umque  maneac . Dubitarc  eft  tanien  , an  prxi 
tcrca  Princeps  obiigari  padfis  , ac  promiflis  queae . Scd  enim  , 
quamvis  probanda  indiferiminatim  ex  parte  omni  non  fit  Arifto. 
telis  opinio  lib.  3.  Polit. , qua  Regem  ex  Populi  voluntatc  imper a- 
re  fimplicitcr  aflerit,  eumdemque  idco  inTyrannum  a&otiimabi- 
re  j ut  a Populi  voluntate  defeifeere  ceperit : hoc  enim  eftet  non 
Regem  Populo,  fed  Populum  Kegi  prxficere:  ubi  tamen  de  Rcgni 
legibus  res  fic , deque  padtis  cum  liege  tranfadis  , iifdem  obiiga- 
ri Kegem  indtibium  habetur  : qux  paritcr  obligatio  ex  ipfo  pro'- 
fluit  jure  , quo  Principatum  adquifivit  , quern  nempe  cum  hono- 
re  seque  perindc  , atquc  cum  oncre  ab  eo  adquifitum  docent  mul- 
tis  Grotius  lib.  i.eap.  3.  §.  id,  Gronovius  , &Cocccjus  ibid,  in 
Not.,  Mofcrus  infra  citan.,  &c.  quod  multisetiam  confirmant 
exemplis  . Nam  ita  Perfarum  Regcs  , qui  alioqui  Plurarcho  tefte 
dc  tnbus  Rerum  publ.  gener.  avTOKfxrvf  xj  aitvntoQvnt  , ideft 
Summo  cum  Jmperio  erent , jurabant,  antequam  Regnum  adiretn, 
arque  leges  certa  quadam  forma  laias  immutare  eifdctn  nefas 
1 - C 2 crat: 


Digitized  by  Google 


ao  Dh  Potestate  Ecclesiastica  , 

crac  ; qux  leges  etiam  Uegni  dici  folcbant , teftibtts  Jolepho  An* 
tiq.  Jud.lib.i  i.  cap.  tf,  Xenophonte  Cyrop.  lib.8.  cap.5,  Diodo- 
ro  Sicul.lib.  1 7,  & Plutarcho  in  Thcmift.,  & in  Artaxerfe . Confer 
& Jacchidem  ad  Daniel,  cap.a.  v.13,  & Bri(Tonium  dc  Regno  Per- 
far.  lib.  i.§.  130.  pag  475.  edit.  Lugd.  Batav.  174$).  Ad  multa- 
rutn  etiam  rerum  obfervationcm  obligatos  Rcgcs  cum  Asgyptio- 
rum  cradic  idem  Diodorus  lib.  i.,  turn  zEthiopum  lib.  3.  Epiri 
quoque  Rcgcs  jurare  folitos  regnaturos  fc  juxta  Regni  leges  ex 
Plutarcho  in  vita  Pyrrhi  difeimus.  Certis  etiam  legibus  adftri&os 
SabzorumReges  referunt  Agatbarchides  apud  Photium  Cod. 2 $ot 
& Artemidorus  apud  Strabonem  Geogr  lib.  1 6.  De  Hcroica  Re- 
gum apud  Grxcos  fpecie  , iis  , feilicet  ,qui  ante  , & port  bellum 
Trojanum  , publica  dc  re  bencmeriti,  communibus  Populi  fuffra- 
giis  Rcgcs  ( cum  tota  aliquando  pofteritatc  ) defignari  folcbant  } 
verba  faciens  Ariftotelcs  lib.  3.  Polit.  cap.  14.  rcceptis  cos  legi. 
bus , ac  moribus  obfttingi  juramento  ( quod  per  feeptri  elevatio. 
nem  przftabatur  ) confucviftc  teftatyr  . Memoriz  quoque  prodi* 
dit  Xenophon  de  Rcpub.  Lacedxm.  apud  Spartanos  jusjurandum 
Regis  fuiflfc  , fecundum  conditas  Reipublicz  leges  fe  imperatu- 
rum  . De  Thcfmothctis  apud  Athenicnfcs  Julius  Pollux  Onom. 
lib.  8.  cap.  9,  de  aliis  vero  Nicolaus  de  moribus  Gent.  > ac  Pfeif- 
ferus  Antiq.  Grzc.  lib.a.cap.7.  Sic  item  Heraclidarum  Reges  ul- 
tra prxfcriptarum  legum  mod  uni  imperare  obligatos  legas  apud 
Platonem  de  Legib.lib.j.Regum  univerfimGrzciz  valde  eoartfla- 
tam  Populi  volontate  fuifsc  poteftatem  , cujus  a fuffragiis  majo« 
ris  res  moment!  pendebant,  tradunt  Homcrus  Odyfs.lib.j.v.ii7> 
& lib.  8.  init  , Iliad,  lib.a.  v.  53,  Euftathius  ad  Iliad,  lib.  1.  ¥.1441 
Ariftotelcs  Moral,  lib.3.  cap.  $>  & Dionyfius  Halic..  lib.  2«  p.  8*. 
Pariadc  Germaniz  Regum  limitata  a Populo  au&oritatc  feribit 
Tacitus  de  morib.  Germ.  cap.  1 1.  Atquc  ita  de  Trajano  Imp.  tra- 
dit Piiniusin  Paneg.  caput  fuum , fuamquc  dexteram  , fi  feienter 
fefclliffct  i Deorum  irx  confecraffc  . Adrianus  perinde  juramenti 
rcligione  fc  devinxilfe  fc  nunquam  in  Senatorum  aliquem  , nifi  ex 
Scnatus  fententia  , animadverfurum  , legitur  . Similia  de  Rcgi- 
bus  obligationis  vinculis  obftridtis  legerc  paffim  eft  , de  Gothis 
apud  Cafliodoaim  Yariar.  lib.  10.  cap.idj  & feq.jdc  Gallis  apud 

Clau- 


Digitized  by  Google 


V 


ET  ClVlLI  . ARTICULUS  I. 

Claudium  Seyfcllum  dc  Republics  Gall.,  dc  Hifpanis  apud  Ma 
rianam  lib.  ao.  cap. 3,  dc  Polonis  apud  Chromerum  lib.  1 p,  8c  a» 
ac  Cranzium  lib.  9,  dc  Svccis  apud  Pontanum  lib.  8,  dc  Bavaris 
apud  Mofcrum  Introdult.  in  jus  publ.  Bavar.  cap.  1 1.  §.  do.  &c. 

Longc  difficilior  eft,  quae  fecundo  occurrit  loco  ,quaeftiodc 
lege  Regia  nempe  , qua  Populus  Romanus  fertur  jus  omne  fuutn 
jmperii  in  Carfares  contuliftc  , dc  qua  inter  Juriiconfultos  non 
convenit.  Id  equidein  diferte  affirmant  Ulpianus  in  Leg.  1 . ^uod 
Principiff.  De  Conftit.  Princip. » fie  L.  31.fi.  Dc  Legibus,  eura- 
que  fcquutus  Tribonianus  in  prxfat.Digeft.  §.7,  & in  didam  L.i. 
ft.  Dc  Conft.  Princip* Quin  legis  hujus  meminit  Alexander  Imp. 
L.  3 ■ C.  De  Tcftam.  i Atque  ad  hanc  pariter  legem  Regiam  paf- 
fim  juftinianus  provocat  in  §.  6.  Sed  quod  Inftit.  Dc  Jure  nat. , 
gent.,  & Civili : Populus  , inquiens  dc  Rom.  Imperatore  , ei , & 
in  turn  omne  Imperium  fuum  , & poteflatem  conccjjit : ideft  ctiam 
infc,  velut  interpretatur  Theophilus  , cui  conicntit  Duarcnus 
lib.  a.  difput.  cap.  1 9.  Quam  tamcn  interpretationem  cxplodit 
Gerardus  Noodtus  Obferv.  lib.  1 . cap  .3,  & diftertat.  de  Jure  Sum. 
Imp. , &lege  Regia  . Idcmrurfus  juftinianus  in  L.  1.  §.7.0.  Ve- 
ter. Jur.  cnucl.  G>uum  lege,  repetit,  anti  qua. , qux  Regia  vocatur, 
omne  Jus  , omni/que potejlas  in  Imperatoriam  translates  Jint  pote- 
tejlatem  &c.  Qui  demum  hujus  vi  legis  Imperatorcs  legibus  efle 
folutos  denuntiatL.  3-C.de  Teft.,  cui  jungendae  L.4. C.  dc  Le- 
gib.,  L.31.  £f.,&  L.  un.  §.  14.  C.  dc  Caduc.  toll.  Eamdcm  vero 
legem  acrius  defendendam  fufeepere  plerique  , ac  prsfertim  poft- 
quam  in  lucem  prodiit  ipfius  fragmentum  ope  Tabular  aenae  Capi- 
tolioae , quinque  fere  ab  hinc  fcculis  repertae  infignem  toto  Orbe 
prope  Balilicam  , ubi  celebres  olim  Latcrancnfcs  aedes  crant  > 
Grcgorii  XIII.  deindc  juffit  in  Capitolium  translate  : ex  qua  le- 
gis Regiae  nomine  fragmentum  tranferiptum  legitur  apud  Ful- 
vium  Urfinum  in  Not.  ad  LL.,  & S.  C.,  Manutium  dc  legib,  c.a, 
Pighium  Annal.  Rom.Tom.i.  p.i7,Rofinum  Antiq.  Rom.  lib.7. 
cap.n,  Corafium  Mifcell.  lib.tf.cap.8,  Antonium  Auguftinum  dc 
Legib.cap  18,  Georgium  Fabricium  Antiq  Jib.  1 ,Marium  Salomo. 
nem  lib.  6.  de  Princip.,  Hottomannum  Antiq.  Rom,  lib.  1 . cap.i , 
Guthcrum  dc  Offi«.  Domus  Aug.  lib.  1.  cap.  31,  Brilfonium  dc 

For- 


Digitized  by  Google 


22  De  PoTISTATE  EcCLESIAiTICA  , 

Formul.  lib,  2.  cap.27,  Gravinam  in  Origin.  Jur.  Civil,  de  Rom. 
Iroper.  §.24,  Grutcrum  Infcripr.  p.  242,  Noodtum  de  Jure  Sum. 
Imper.i  Pitifcum  Lex.  Antiq.  Tom.  *.  p.  440.  edit.  Ven.  171?, 
Hcincccium  in  Aptiq.Rom.  Syntag-  ad  Inllit.  lib.  1 . de  Jure  Nat.) 
gcnt.j  & Civil,  tit.  2.  §.  6,  Erncftum  in  Excurfu  ad  Taciturn  hift. 
lib.  4.  cap.  3,  ac  nuper  apud  Lcopoldum  Mctailafium  de  lege  Re- 
gia p.  XIII-  Legem  porro  hanc  Hottomannus  infnd.  Leg.  Roman* 
eamdem  e(Tc  putavic  cum  ea,  quae  fub  Regno  Romuli  lata  fuerat , 
quam  Regiam  etiam  vocavic  Livius  lib.  34.  cap. 6.  Cujacius  veto 
Inflit.  lib.  1.  tit.  2.  de  Jure  nat.,  genu,  & civ.  §.  tf.cenfuit  cam  in 
Urbe  fub  primis  Rcgibus  revera  natam  , ac  poll  ad  Caefarcs  revo» 
cat  am.  Govcanus  etiam  var.  left.  lib.  2.  cap.  30,  nuper  que  Ma- 
rius Campianus  in  Rcgio  Taurinenfi  Athenio  anteceiror  lib.  de 
Jurifd.,  ac  Magiflrat.  Roman,  exiftimant  lata  revera  lege  a Po* 
pulo  Romano  potcliatem  fuamomnem  in  Principcs  fuiffe  transfu. 
fam  . Allcontra  a Tribomano  confi&am,  adfictamque  Ulpiano 
opinantur  Martinus  Scbookius  in  Diatribade  lege  Regia  , Cyria- 
cus  Lcnrulus  in  Aula  Tib.  p.  214,  & 25  5,  Connanus  Comment, 
lib.  r.  cap.  i5.  §.  3,  & Vultejus  adcit.  §.  £.  Inflit.  lib.  r.  tit.  2. 
Contra  legitimam  efle  , prout  faltem  extat  in  Tabula  Capitolina') 
pugnant  Scipio  Gentilis  Orat.  de  lege  Regia, Conribgius  ad  Lam*, 
pad.  p 71,  fcq.,  Sutholtus  de  jurifd.  §.dp,  feq.,  Huberus  digrelF. 
lib.  1. cap. id. feq.,  Raphael  Fabretus  epift.  ad  Gravinam  in  Orig. 
Jur.  p.  23  1.  Boeclcrus  ad  Grotii  lib.  1.  p.  214,  Francifcus  Blan- 
chinius  , Julius  Eccardus  , Erneflus  See. 

Verum  enim  vero  a Populo  Romano  in  Caefarcs  Imperium 
non  jure  proprietatis  , fed  jure  dumtaxat  adminiftrationii  fuilfe 
trannatum,idcoque  Imperii  flatum  manfilfe  Popularem,foiutnque 
io  Imperatorcs  tranfmtffum  exercitiuin  , atquc  ideo  comment], 
tiam  effe  legem  Regiam  , qua  parte  Imperii  proprium  jus  Impc. 
ratoribus  fuiffe  collatum  fingitur , rcceptior  opinio  eft  , quam 
plurimis  fuftentant  documcntisjanus  Vine-  Gravina  lib.de  Rom. 
Jmper.  §.  24.,  Gronovius  de  lege  Regia  , Schuhart  de  fan’s  Ju- 
rifp.  Roman,  excurfu  3.  cap.  40. , feqq.,  Noodtus  de  jure  fumm* 
Imper.,&lege  Rcg.Opcr.  T.  i.in  fine,&  Obfervat.  lib.i.  cap. 3, 
Heincccius  in  Antiq. Rom.  Syntag.  ad  Inftit.  lib.i.  tiu  2.  §.da. , 

fcqq., 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI  . AR.TICULUS  I. 

feqq.  , Tobias  Paurmeiftcr  de  Jurifp.  Imp.  Rom.  lib.  i.cap.  i$. , 
Coccejus  uterquc  ad  Grocium  lib.  i.cap.  3.  §.  8. > Metaftafius 
dc  lege  Reg.,  aliique  hifee  du3i  momentis.  Equidcm  ubi  Im- 
perium  bellis  Civilibus  ioter  Syllam  , & Marium,  inter  Cxfa- 
rem  , Sc  Pompcium , inter  O&avium  , & Antonium  exagitatum  , 
difeerpeum  , & laceflitum  rapinis , catdibus,  proferiptionibus  , 
offloifque  genus  flagitiis  innotuit , a Senatu  , Populoque  Roma- 
no expedirc  judicature  eft  , uc  pro  eo  affliftarum  rcrum  ftatu  Ref. 
publica  ab  uno  dumtaxac  adminiftraretur  ; reque  ipfa  Cxfari  ejus 
adminiftratio  commifla  , in  fucceftores  concinuata  eft : quo  plane 
dc  Roman*  ftatu  ReipubJic*  , neceflitateque  fe  unius  adminiftra- 
cioni  demandand*  Pomponius  in  L.  a.  9.,  & 1 1.  (f  dc  Orig.  Jur., 
Dio  lib.  $ a.,&  feq.,Svctonius  in  Augufto  cap.j  8.,  & Wan-Echius 
de  princip.  Jur.  lib.  1.  tit.  a.  §.  3a.  Procul  indc  tamen  abfuit,ut 
proprio  adminiftranda  fufeiperetur  a Cxfaribus/ure,  ut  potius  ex 
decreto  Populi , quo  in  Carfares  translate  fuerant  Magiftratuum 
jura  , Keipublic*  adminiftratio  ab  ipfis  adfumpta  fit : at  proinde 
fiduciaria  velut  poteftate  diverft  pro  diverfis  Magiftratibus  obi. 
rent  munia  , puta  Militare  imperium  Confulatu  ; Proconfulatu  , 
Ccnforiaque  poteftate  cognitionem  fortunarum  , & morum  , ani- 
madverfioncm  in  Civium  capita,  ac  jus  fupplcndi  Senatus,aut  mi. 
nus  idoncosa  Senatu  movendi  sjus  Sacrorum  Pontificatu  M.;  ac 
Tribunicia  poteftate  jus  tuendi  Populum  contra  injuriam,  ac  Ma- 
giftratus  in  vincula  conjicicndi.  Hifee  modis,  quibus  multorum 
aliorum  ex  favore  , indulgcntiaque  Populi  acceflio  fubindc  faAa 
cft,imperalfe  primo  Julium  refert  Dio  lib.4s., decreto  Populi eum- 
dem  plurimis  adaudtum  privitegiis  fubjungens  lib.^ fcq  Qui- 
bus in  locis  idco  eum  vocat Republic*  Prefiicm,®  Procuratorem, 
vocatumque  tradit  Vrbit,  Imperii  que  PrxfcEiam  j atquc  leges  , 
non  proprio  quidem  confilio , fed  re  prius  cum  Scnatus  primori. 
bus  communicata,  tulifte  teftacur . Qui  idco  parum  fibi  cohxrct, 
dum  tarn  Julio,  quam  dcinde  Obhtvio fumnium  Imperium  dcla- 
tum  afferit . Sedei  dandahac  in  re  venia,  qui  hntc  litteris  deman- 
dabac,  poftquamab  Imperatoribus  proprium  in  jus  Rempublicant 
jam  raptam  perfpiciebat . Ad  hate  defumfto  Cxfare  , Imperii  tam 
adminiftratio,  quam  jus  plenum,  & integrum  ad  Populuin  redrit. 

Tcfiis. 

v 


Digitized  by  Google 


24  DePo  TESTATE  EcGLESIASTICA  , 

Tcftls  eft  enim  Dio  ab  eo  lege  caueuin , ne  Dilator  impoftcrun* 
crearetur  lib.44.Confulem  creatum  Anronium,  OSavium  Tribu- 
num  lib.  4$.  Ne  ullus  anno  diutius  Imperio  defungeretur  , diftri- 
cfle  vetitum  . O&avio,  ob  contradas  prirato  confilio  copias  j ju- 
dicium iniencatum  ,dcncgatumquc  Confulatum  lib.  4 6.  Leges  a 
Triumviris  opera  Tribunorum  fancicas  lib.  47.  Rerum  ab  feprx- 
clare  geftarum  rationcm  Populo  ab  Odavio  redditam : ob  quas 
varios  ei  fuiflc  decretos  honores  lib.  4 9.  Duumviros  OAavium , 
& Antonium  niutuo  fefe  apud  Senatum  , Populuniquc  accufafle, 
pofteriorique  omni  cum  potcftate  Confulatum  ademptum  lib.  j o« 
Apud  Aflium  devidio  Antonio,  decretos  vidtori  O&avio  a Po. 
pnlo  honores, Tribuniciam  poteftarem  eidem  perpetuam  delatam^ 
cum  poteftaccfcrcndi  omnibus  in  Judiciis  fuifragii  lib.  31.  Eum. 
dem  Confulcm  faiftum  , Ccnforemquc  Provinciarum  adminiftra- 
tionem  cumSenatu,  Populoque  divififle . Imperium  dccennale 
dumeaxae , quod  continuatis  dccenniis  ad  obitum  perduxit , de- 
creto  Populi  in  Provincias  voluiflTc  : neque  Regis  nomine , ncque 
Dictatoris  audiri  fuftmuifie  lib.  55.  Vcniam  legis  Voconix  fupra 
juftam  portionem  Livi$  reltnquendam  petiifle  aSenatu:  quam  cer- 
tc  non  petiiflet,  fi  leges  in  fua  habuiftet  potcftate  , lib.  jtf. , ac 
videndus  Cujacius  Obfervat.  lib.  15.  cap.  30.  Populum  igitur  pe. 
nes  fub  Augufto  Reipublicx  ftetifle  Imperii  fummam  inde  fit  evi- 
dens  : quod  probat  etiaro  liodinus  de  Kepubl.  lib.  2.  cap.  t. 

Quoin  ftaui  perinde  eamdem  iub  iequentibus  Imperatori- 
bus  manfiftcRcmpubiicam  facile  ex  Dionc  , Svctonio  ,&  Tacuo 
doccntibus  palfim  Senatum  penes  judteia  ftetiffc  , cx  Scnatus  ve- 
10  decreto  Magiftratum , Imperiumque  geififle  illos  , demonftra- 
ri  poflet . Quibus  tamen  prxtermiflis  , luculcntcr  id  probat  Ta- 
bulse  Capitolinas  fragmentum,  in  quo  ex  Senatus  decreto  Vcfpa- 
liano,  fub  variis  officiorum  titulis  , Imperium  , quomodo  ex  de- 
ceflbribus  fuis  plerifque  , delatum  legitur , cujulque  decreti  fe- 
quentia  diftinguuntur  fummatim  capita.  i.Utcifoedus  , cum 
quibus  volet , faccre  liceat . 3.  Ui  ei  Senatum  habere  , relatio- 
pem  facere , remittere,  Scnatus  eonfulta  per  rclationem  , difeef- 
fioncmque  peragerc  fas  fit.  3.  Ut  quidquid  ejus  volontate,  juf- 
fuque  , prxlcntc  eo  , a Scnatu  dccrctum  eflet  , id  pro  jure  habe. 

rctur. 


Digitized  by  Google 


'ET  CiVILI . ArTICULUS  I.  25T 

rerur  , ac  fi  'c  lege  Scnatus  edirtum  fuifiet . 4*  Ut  eorum  , quos 
ipfe  ad  obtinendos  Magiftratus  commendaffct  Scnatui , Populo. 
que  Romano,  m Comitiis  extra  ordincm  ratio  haberi  deberet.  5, 
Ut  ei  fines  pomccni  liccrct  qroferre  • 6.  Ut  omnia  , qua;  cx  ufn 
Rcipublicx  dfie  cenfcbit , ei  agcrc  fas  fit.  7.  Ut  cildcm  legibus, 
ac  Plcbifcitis,  quibus  Julius,  Octavius,  Tiberius,  & Claudius  fo» 
luti  fucrant  , idem  abfolutus  quoque  fit ; quxquc  rogatione  Att- 
guftum,  Tiberiom,  & Claudium  facere  oportutt,  id  totum  eidem 
paritcr  omnrno  facere  liceat.H.Ut  omnia,  qux  ante  hoc  deerctum 
geffit , rata  fint , perindc  ac  fi  Populi  juflu  aAa  fuiflent . Cui  dc- 
crcto  addita  fandio , ut  fi  quis  Civis  juffu  Principis  contra  leges 
aliquid  fecerit , id  hujus  legis  ergofraudi  ci  efle  non  debeat,  ne- 
que  aflio  in  eum  fit . Atque  hoc  ex  decreto  quidem  argumanta  , 
qux  ncque  plane  le-via  vifa  funt  Pctrarcbx  lib.  Epift.  cp.  4,  con- 
tra Rcgiampoteftacom  olimduxifle  Nicolaum  de  Laurent  us  Ro- 
ma; fub  ClementeVI.  Populum  ad  veteris  Imperii  formam  inftau. 
randam  follicitantem  liquet  ex  Barrholomaeo  Ferrar.  in  Polyhi. 
ftoria  cap. 31.  Script,  rer.  Ital.  Tom.  24.  p-7i>8,  & fcq.  Jam,  qux- 
fo  , vero,  quid  hoc  dccreto  Julio,  O&avio , Tibcrio,  & Claudio, 
quos  duos  pofteriorcs  ab  Intperatoris  prxnomine  abftinuiffe  _ 
memorant  Svetonius  cap.2$,  & Dio  lib.57,  collatum  dicitur,  eo- 
rumque  excmplo  Vcfpafiano  confertur  , qttod  cx  Senatus,  Popu- 
lique  volontatc,  poteftateque  totum  non  proficifcaiur  ? Quod  au- 
tem  Caligulie  , &Neronis  hoc  in  decreto  nulla  occurrat  menfio, 
in  caufla  fuit  denegata  utrique  par  facuhas  , &poteftas  : prioris 
quippe  a<5la  fuiffc  refcHTa  refert  Dio  lib.  60. ; pofterioris  vero  , 
tamquam  Patrix  hoftis  , damnata  memoria  legittir  apud  Svcto- 
nium  in  Nerone.  Caji  quoque  memoria  infamia  fuiflfet  afperfa,  ni. 
fi  Claudius  poteftatc  Tribunitia  intercefliflet , Dione  teftc  . Gal- 
ba?  vero  , Othonis  , & Vitellii  ideo  paricer  mentio  prxterita  eft  , 
quod  brevi  admodum  tempore  pro  adipifeendo  potius  Imperio  di- 
micarint , quam  illud  legitimis  adepti  fuerint  votrsrc  quibus  in- 
fuper  Galba  a Senatu  Populi  Romani  hoftibus  fuerat  adnumera- 
tus  , tefte  Plutarcho  in  c/us  Vita . Vefpafianum  autem  viden  , ut 
boc  cx  decreto  Impcrium  titulo  otficiorum  Confulatus,  Cenfurae 
&c.  adminiftrandum  acccpcrit ! Qua  de  re  Gravina  de  Rom.  Imp’ 
far:  111.  Tom.  J> 7.  D §.25, 


Digitized  by  Google 


2<S  ' De  Potentate  Ecclesiastica  , 

§.  16 , & fcqq.  Vidcn  etiam  , ut  fpcciali  privilcgio  Legibus  , ac 
Plebifcitis  fucrit  folutus  , non  quidctn  omnibus  , fed  iis  dumta* 
xat ) quibus  Auguftum  , Tiberium,,  & Claudium  haud  teneri  fue- 
ratdcclaratum!  Qua  de  re  Cocccjus  in  Grotium  lib. i. cap. j.  §.8. 
Suprema  igitur  poteftas  Imperii  turn  adhuc  penes  Scnacum  ila- 
bat . Ad  hare  Militare  nequidem  imperium  fola  volontatc  Mill- 
turn  in  ImperatOrum  perfona  conftitilfe  fine  Senatus  Confulto  , 
quo  totius  Reipubbes  confcnfus  proferebatur  , tarn  ex  jure  Gen- 
tium , quam  ex  jure  Romano  comprobat  eodem  loci  Graving 
§.28,  & fcqq.,  ac  poll  ipfum  Metaftafius  cap.38,  & fcqq-  Sicenim 
Galba  fibi  delatum  aMilitibus  imperium,  antequam  a Senatu 
probarctur,  unius  fc  Legati  Senatus , Populique  Romani  titulo 
profitfbatur  , teftibus  Svetonio  cap.  10,  Dione  lib. 83,  & Pin  tar* 
choin  Galba.  Otho  perinde  a Senatu  imperium  impetrarc  voluit, 
notantibus  Svetonio  cap.  7,  Tacito  lib.  1,  8c  Plutarcho  ibid.  Do 
VitclliotraditTacitushift.lib.  2.cap.5Jici  a Senatu  tributa,qua 
Imperatoribus  aliis  fuerant  dccreta  . Pari  Domitianum  ignomi- 
nia  Senatus  affeciffe  , cujus  a conjuratis  occifi  nomcn  , ac  memo- 
riam  damnaverit , imaginibus  ubique  dcletis , Iegitur  apud  Sve- 
tonium  in  Domitiano  cap.23.  Avidium  quoque  Caflium  a Senatu 
vcluthoftem  damnatum  audor  eft  Vulcatius  Gallicanus  c jus  vi- 
ta cap.  7,  feu  verius  Lampridius  Spartianus  , qui  Avidii  Caitii  vi- 
tae feriptor  habendus  eft  . Nervam  Senatus  confcnfu  ad  Imperium 
datum  , & ab  co  Trajanum  in  Imperii  confortium  adfeitum  difci- 
mus  ex  Dione  lib.  67 ,8c  Aurelio  Vidorc  in  epitome  . Hadrianus 
oblatuin  a Militibus  Imperium  turn  dcnuim  ad  jit , quum  adcundi 
veniam  a Senatu  fibi  fadam  agnovit , ut  eft  apud  Dionem  Wb.69  , 
8c  Spartianum  cap.  6.  Antonino  Pio  ex  Senatus  confulto  Procon- 
fulare  Imperium,  Tribunitiamqtie  poteftatem  adhsfiffc  teftatam 
rem  faciunt  Capitolinus  cap.  5 , & fcqq.  j ac  Dio  lib.  69-  Qui 
apud  Herodianum  ctiam  fateri  , & profiteri  non  dubitavit  Prin- 
cipatus  dumtaxat  adminiftrationem  fc  cum  Senatu  fufeepiffe  • De 
Marco  Aurelio  memori*  prodidit  Capitolinus  capp. \6  , aci7» 
eidem  invito  a Senatu  delatum  Imperium  , cujus  in  confortium 
admitti  dcinde  Commodum  facile  impetravit : quem  in  pofterio* 
rem  acritcr  poft  mortem  a Senatu  fxvitum  liquet  ex  Dione  l‘b>-7  3 » 
r Hero- 


Digitized  -by  Google 


ET  ClVlLI . ARTICULUS  I.  27 

Herodiano  lib,  i , Si  Lampridio  in  Commodo  cap.  1 8.  Precibu* 
eciam  Scnatorum  Pertinax  impcrium  admifit , Dionc  lib.  7 3 , & 
Capitolino  cap.  4,  & fcq.  ttAibus . Similiter  non  abfquc  Senatus 
affenfu  Imperatores  inauguratos  Didium  Julianum  ex  Dione_j» 
lib.7 j , & Spartiano  cap.  jjSeverum ex  Spartiano  in  Juliano  cap. 51 
& feq.,ac  Herodiano  lib.  a.  cap.  41,  Caracallam  cx  Spartiano  in 
Sevcro  cap.  1 6,  Sc  Dione  lib.  74,  Macrinum  ex  Capitolino  cap.7, 

& Herodiano  lib.;.cap.2.  oftendunt  cit.  Gravina,  81  Metaftafius . 
Hcliogabali  porro  , qui  nondum  confulto  Scnatu  , Tola  Militum 
volontate  , (e  Impcratorem  inferipferat , ab  codcm  Scnatu  devo- 
tam  memoriam  tradunt  Lampridius  fn  Alexandro  cap.  73  & Dio 
lib  7 9.  Quo  adhuc  Vi ventc  j Alexander  Sc verus  decrcto  Senatus 
Impcrator  renuntiatus  eft  , icfcrentibus  Lampridio  in  Hcliog.3  Sc  , 
& Herodiano  lib.  5.  cap.  1 8.  Parimodo  Impcrium  non  abfque  Pa> 
trum  indulto  adgreffos  Maximinum  ex  Zonara  Tom.  2.3  /B  nilia* 
nun?  ex  AurelioViib,  (quo*  ambos  poftea  a Senatu  damnatos  fci> 
turn  cft)5  Gordianum  ex  Capitolino  cap.  10.  j Philippum.Arabcm 
ex  codcm  Capitolino  in  Gordiano  cap.  3 1 , Marcum  ex  Zonara_* 
T0.3.  in  Gord. j- Sevcrum  Hoftilianum  ex  codcm  , Galium,  & 
Perpcnnam  ex  Aurclio  Vift.  de  Casfar.  n.31  ,Sc  Auflprc  hid.  Mi- 
fcellae  j Decium  cx  eodem  Aurclio  n.a  5,Valerianum  ex  Trebellio 
P oil* > & Zofimos  Gallienum  cx  Eutropio,  & Aurelio  Vidl.,  Clau* 
dium  II.  ex  Zofimo  lib.  1 , & Trebellio  , Quintillium  cx  Eutropio 
lib.  9 3 & Zonara  To. 2 , Aurelianum  cx  Zofimo  lib.  1 3 Zonara } & 
Vopifco  in  Aurcliano  cap.  41  , ( qui  & norat  Florianum  Taciti 
fratrem  Carfarum  numero  nunquam  babitum , idcoquod  Impe- 
rium  prac  fe  tanquam  haereditarium  fumpfilfet) , Probum  ex  Vo- 
pilco  cap.  1 1 . iidem  Duumviri  demonftrant : non  fecus  atque  pu- 
blica  judicia  Scnarus  fuiffc  propria  > lege  fane  ferendi  poteftatem, 
adeoque  ut  ab  ipfo  ad  Impcratorem  provocarc  nefas  foret  ex  L 3. 

C.  J$)ui  nianumitti , L.4.  ff.  De  dcctif.,  L.a.  in  princip.  £F.  Hterc . 
dit  petit. , L.i . §.  1 . IF  De  fugit.  ,Li.  C.  De  Ctmpent. , L.  64. 
in  princip.  ff.  codcm  , L.  52.  in  princ.  ff.  Donat,  inter  vir.>& 
uxor.,  L.  un-S-i*  ff  .De  libertat.  univer.,L.q.  §.t.  fi.De  Oper.publ., 

L.  tin.  C.  De  Senatu , & L.  8.  C.  De  Legib . 5 L.  J%>uominus  ff-  De 
flumin. , L. 2 . Si  Servusff.  De  Cujlod.  reor.,  L.JPuum  quidam  1 2. 

* v Da  ff.  De 


Digitized  by  Google 


5 8 De  PoTESTATF  ECCLESIASTICAL 

ft.  De  bis , quibus,  L.  Amijfione  § . i . if.  De  Capit.  dimitt • , t . Nitt 
t*ntumi7.U.  g.Dt  excujit.,  aliifquc  longc  plurimis  confirmanu 
Quibus  jungc  Bnifloniuin  Antiq.  lit>>  t.  cap.  1 -6,  ubi  aduotat  fcn- 
tcntias  in  Senatu  didas  ajuris  interprctibus  paflim  accipi  pro  Se- 
natus Confulcis  confucviffc  ,&cap.  15.  pratccd.  ex  Svctoniocap. 
12.  obfcrvat  Claudium  jus  nundinarum  in  fua  prxdia  a Confuli. 
bus  petiifle  , feu  verius  a Senatu  ope  Confulum  > ut  adverrit  ibid. 
Trekellius  ; Cujatium  Obferv.  lib.  1.  cap.  t8  , quo  loci  Orationcs 
etiam  Principum  Senatus  Confulcis  confirmari  folitas  obfcrvat  » 
Noodtum  Comment,  ad  Panded.  pag^dz  , Gerardiun  Arnaldurrv 
Gonje&.  lib.  n..  cap.  20  , a-quibus  tarn  Principum  Oxationibus  > 
quani  Senatus  Confulcis  legum  nomen  faspius  inditum  adimtatur* 

6 Coccejum  ad  Grotii  lib.  1.  cap.  3.  §.  8,  ubi  hoc  plane  modo  pe- 
nes Scnatum  Imperii  poteftatem  ftctifte  perinde  ducenros  port  aru 
nos  »quam  Vefpafiano  tarn  amplafuifletcollata,  late  demonftrat, 
ideoque  legem  Rcgiam  nullatn  extare  , qua  ex  paste  Imperii  par 
teftas  jure  proprictatis  in  Imperatorcs  translata  fucrit , fed  cam 
ad  proprium  jus  prafumptum  adftruendum  perperam  fuilfc  intor.* 
tarn  . Dcnique  ex  Chriflianis  omnium  primcdmpcracori  Conftan- 
tino  M.  etiam  primas  imperandi  partes  , Maxcntio  poftliabito  , a 
Senatu  fuifle  tributas  fide  affirmatfua  Ladancius  dc  Mortib.  Pec- 
fecut.  cap.  44,  ac  videndus  Tillemontius  Art.  2 7.  Viciffim  autetn 
Senatui  priftina,  qua?  turbata  Maxentii  crudelitatc  fucrant , jura, 
a Conftantino  reftituta  fuifle  audor  eft  vetus  ejus  Pancgyc  Na- 
zarius  editus  a Levine  jo  Antuerp.  15951.  p.  1 $7>  aliifquc  iubinde, 
de  quibus  fnfe.Fabricius  Bibl.  Latin.  T.  1..  lib.  2-  cap.  2 2.  p.  617. 
Qua:  dcnique  Sepatus  jura  fub  Grxcis  adhuc  Impcratoribus  da- 
ta , & illuftria  manfifle  oftendcre  conatur  Mctailafius  cap.  41.  At- 
que  bine  primo  quidem  repetundum  jus,  quodemum  fub  Leone 
Ifauro  in  Rom.  Pontificeui  Imperii  fugrema  poteftas  translata  eft, 
nemo  probe  non  intclligyc .. 

Juxta  hate  igiuir , utfermoni  jam  vela  contraliantur  , Civi- 
lis.poccflatis  fummam  pcnesPopulum  ab  initio  ftctifle  patct,a  quo 
in  perfonam  dcindc  aliam  transfcrrilcgjtimc  potuit  *.  Atquc  ma- 
nifeftum  fit  amplius  iilud  Populi  jus  ex  S.  Scriptura  : nam  1,  Keg.. 
cap.8-  Samucliv  loco  regendo  l’opulo  Judicis  nomine  a Deo  ipfo 

Can- 


Digitized  by  Google 


BT  CiVILI  . ARTICULUSl. 

ctmftittito,  Judasispoftulantibus  Rcgcrn  adnucrc  Samuelem  Dcui. 
ipfe  jurtic  5 Kegc  defgnato,  cleftoquc  Saule  . Quo  lociquidem  an 
Deo  potius  , quain  Populo tarn  Regia  inftitutio,  quam  Jus  Regis 
ibidem  a Sanutele  deferiptum  accepta  fint  referenda  , haud  lcvis 
interDoftos  inrerccdit  difputario.  Priori  fententi.T  adhxrent  qui- 
dem  Pineda  de  Rebus  Salom.lib.  i.  cap.  a.,  Puffendorfius  in  Ana. 
left.  Polit.  p.tf  8,  Carpzovius  in  Not. ad  Schikatdum  de  Jure  Reg., 
Salmafius  in  defenf.  Regia , Calovius  ad  cit.  S.  Script,  locum, 
Marshamus  in  Can.  Chron.  p.  238,  aliique  apud  Wandalinum 
lib.  i.  do  Jure  Regio  cap»3,  feq.  Contra  vero  pofteriorem  fenten, 
tiam  prxfcruBt,  atque  tarn  Populi  fuffragiis  Samuelis  eleftionetn 
deberi,  quam  eidem  Populo  a Deo  permiffum  dumtaxat  Regis  jus 
docent  S.Cyprianus  epift.6  5.3d  Rogat.  Iratus  Dominuj,inquicns, 
dixit:  Non  te  fpreverunt.  Et  ut  Inc  ulcifceretur , excitavit 
ifjis  Saul  Reg  cm  , qui  illos  injuriis  gravibus  affligeret  fcfc.,  Cle- 
mens Alexand.  Pxdag.  lib.  3.  cap.  4..  Pctcnti , fcribens , Regent 
Populo  non  humanum  pollicctur  Dominum  , fed  quondam  infolen- 
tem  ipfi  minatitr  Tyr  annum , S.  Hieronymus  in  Ofcae  cap.7.  Sau!y 
inquiens , non  ex  vole  mate  Dei, fed  ex  Populi  errore  Rex  fattut  eft, 
S.  Gregorius  M-»  Sulpitius,V.  Bcda,  aliique  laudati  a Wandalino 
lib.  1 . de Jur.Rcg.cap.i,ad  quos  accetferc  deinde  Sigonitis  de  Rep: 
Hebr.  lib.  7.  tap.  3,,  cjufdemquc  adnotator  Laurcntius  Ab. 
bas  Maffejus  inNot.  8a. , Sc  83. lib.  1.,  3c  in  lib.  7.  Not.  to. , Sc 
1 1. , Procopius  apud  Pincdam  loc.  cit.  , Leydecherus  de  Republ. 
Hebr.  p.  432.,Gisbcrms  Voctius  Tom.4.difsert.feleft.  p.  2 14., 
Joh.  Miltonus  in  defenf.  Pop.  Anglic.,  Sidnejus  de  Regina. , Bar. 
clajus  lib.  3..  contra Monarcbomacbos  cap.  2. , aliique  , quibus 
apenc  fuffragari  Scriptura-ipfa  videtur  1.  Reg.  cap.  n.  v.  14. , 8c 
cap.  12.  v.  ijoiibi  Populo  Sauli  eleftio  tribuitux  . Eodcm  lib.i., 
Reg.cap.  16.  Saule  abdicato  , Regera  eligere  Davidem  Samuel 
a Deo  jubetur : qui  nihilominus  nonmil  quindecim  pod  annos  ab, 
univerfo  Populo  eleftuseft  a.Reg.cap  jo.quieoufqueiaRe- 
gem  fufccperac  tsbofeth  2.  Reg.  cap.  2..V,  8,  feqq.  Davidem  ex. 
cepit  Salomon, non  abfquc  tamcn  Populi  confenfu  3.  Reg.  cap  i. 
v.  38. , hunc  vero  Roboarr- , a quo  tamcn.l’ubinde  Ifcaelita:  iu>» 
dccim  contUntcs  Tribus, .feccflionc  fafta , in  Jeroboaimun  Regnt 

jus 


Digitized  by  Google 


3o  De  Potestate  Ecclesiaitica  , 

jus  transferre  non  dubitarunt,  Deo  ipfo  eranslationem  iftiufmo- 
di  adprobante  , 3.  Reg.  cap.  1 2.  v.  20. , fcqq.  Atque  hate  quidem 
Monarchica  TCgiminis  forma  apud  Hcbr.roj  inregra  per  annoc 
fere  quingentos,  ad  Captivitatcm  ufque  ideft}permanfit,  qua  poft 
annos  fcptuagintalaxata,  novam  fubindc  per  annos  quadringen- 
tos  ferme  rationcm  induitDcmocraticam,in  Pontifices  rerum  C>- 
vilium  fumma  translata  : de  qua  Jofephus  Antiq.  lib.  20.  cap.  8. 
Donee  Macchabari  infigni  fortitudinis  miraculo  cxcufTo  Syria: 
Regum  Imperio  1 in  propriam  fc  efferre  , aflerereque  poteftatem, 
ac  libertatem  adfumpfere  lib.  i.Macchab.  cap.  2.,  &feqq.  j e 
qaibus  demum  Ariftobulus  Regiam  inftaurarc  dignitatem  adgref. 
fused ; queeitem  poft  annos  quadraginta quinque  circitcr  defiit 
tandem , in  Romanos  Imperio  translato  . Videndi  Lamy  Introd., 
Pridxus  hift.  Jud.  par.  2.  lib.  1 5.,  Lewis  antiq.  Rcipub.  Hcbr.  , 
Joh.  Eberhardus  Rau  de  Synag.  Magna  par.  1 . cap.  3 , & par.  2. 
fedt.  i.cap.  I.,  Thomas  Stackohufe  Theolog.  fpeul.,  & pra&. 
Tom.  3.  cap.  4.  fedt.  3.Junge5quod  Hcbrjcorum  Rcgnum  aliqui 
vi  > ac  tyrannide  occuparunt , ut  Rcgnum  Juda:  Aihalia  4.  Reg. 
it.}  Ifracl  vero  Zambri  3.  Reg.  1 6.  , Scllum  4.  Reg.  15.  , Mana. 
hen,  Phacee,  & Ofee  ibid. , alii  vero  a Regibus  Ethnicis  Judaro- 
rum  Regno  prxfe&i  funt , ut  Joachim  a Pharaonc  Rege  zEgypti  > 
& Scdecias  a Nabuchodonofore  Babylonis  Rege  4.  Reg.  a 3.  , & 
feq.  Quod  non  eft  aliud  , quam  juris  humani  Regiam  inftiflitio- 
ncm  efse  : de  qua  Beccanus-etiam  in  Analogia  Vct.,&  Novi  Tcft. 
cap.  i7-q.  $.De  concurfu  etiam  Populi  in  cleftione  Roboami  cla- 
rus  eft  textus  3 . Reg.  1 2.  v.  1. , jeroboami  ibid.  v.  20.  , Ocho- 
zix  a.  Paralip.  22.  v.  1. , Ozis  2.  Paralip.  2 5.  v.  1. , Jofia:  *♦  Pa- 
ralip.  33.  v.  2 5.)&  Joachaz  cod.lib.  3tf.v.t.  Etfivcro  daretur  Ju- 
dxorum  Populo  datos  a Deo  Rcges,  non  ita  dandum  etiam  Chri* 
ftianorum  Regum  inftitutionein  Divino  inniti  jure  , de  quo  ne  yf J 
quidem  , nihilque  vcl  levis  veftigii  in  novo  Teftamcnto  adparec  , 
ncque  de  medio  quopiam  a Chrifto  D.  infticuto  conftat  , ex  quo 
illorum  Divina  inftitutio  deprehendatur  : quum  e converfo  ex 
Sacramenti  OrdinisDivina  inftitutione  ftatim  adEcdcfiadlicx  po- 
teftatis  a Deo  inftitutx  cognitionem  adfurgimus  . Omne  vero  ex. 
tra  dubium  mancc  Ethnicorum  Rcgum  inftitutionem  unihomi. 

num 


Digitized  by  Goodie 


IT  Civil!  . Articulus  T.  31 

mim  volontati  referri  accept*  m dcbcri,nihilquc  in  ipfr  propriu:n 
quidpiam  Deum  liabuifsc  . Ante  Diluvium  utique  , 8c  quidem  a 
Caino  Regiam  imperandi  rationem  indufUm  opinatus  videtur  S. 
Augnftinus  dc  Civit  lib.  15.  cap  10.  Ut  tamen  monumenta  dc- 
funt,  quibus  vel  conje&ando  , qualis  turn  fucrit  Rcgiminis  ratioj 
afsequi  poffimus,  verior  opinio  eft,  & Patria  familias , & Patriar- 
chali  gentes  in  Rcipublicx  focietatem  coeuntes  poteftatc  regi  an. 
te  diluvium  confuevifsc  . Port  diluvium  Reges  ubique  terrarum, 
ufque  ad  Ninum  , qtii  imperii  fumrnam  adminiftrarent , commu- 
nibus  gentium  fuffragiis  eligi  fuevifse  au&or  eft  Juftinus  h i ft. 
initio  . Quern  ctiam  morem  apud  Sincnfcs  ab  exordio  imperii  ob- 
tinuifsc  ufque  ad  Yuvo,aquo  prima  Dynaftia  cepit  > obfervat 
Martinius  in  Atlan.  Sinico  . Horum  vero  Regum  nimis  ar&os 
intra  coniines  poteftatem  fuifse  conftriclam  docent  jufeinus  hift. 
lib.  1.  cap.  i.jDionyfius  Halic.  lib.  5.  p.  336.  feq., Diodorus  Sic. 
lib.  i.p.  8o.,&  lib.  3.  p.  i77.,ac  Tacitus  dc  mor.  Ocrm.  capp.7-» 
8c  u. , ac  inde  adparct , quod  fub  astatem  Abrahami  in  univerfa 
Sodom*  Valle  quinque  imperabant' Reges  Gen.  14.  v.  8., in  Pal*, 
ftina  a Jofue  3 1 . Reges  profligati  funt  Jofv.  12.  v.  24. , & ab  Ado, 
nibezteo  Reges  70.  devi&i  legunturjud.  1.  v.  7.  Plures  indomi. 
nationcs  partitas  /Egyptum  fuper. , & infer,  tradunt  Eufebius 
prip.  Evang.  lib.  y.  c.  27. , & Marfliamus  in  Canon.  2 5. , & ay., 
Sinas , & Japponiam  legitur  in  antiq.  rclat.  ind. , & Sin.  p.  18 6., 
Sc  Journal  dcs  Scav.  jun.  1 <$88.  p.  1 j.,ac  Jul.  1 d8y.  p.  3 1 9.,  Afri- 
cam,&  Americam  oftendit  Goguet  Orig.  leg.  Art. , & Scicnt. 
To.  2.  lib.  1 . , Mcxicum  Acofia  lib.  7.  fol.  3 3 3 , Grxciam  quam 
maxime  Goguet  ibid. , dc  cujus  Regtim  poicitate  valdc  Populi 
volontate  coardlata  Vct.Scriptorum  documents  oftendit  part. 2. 
lib.  1.  cap.  4.  Art.  7.  Itaque  non  ante  fxculum  Mundi  XX.  Mo. 
narcbicam  regendi  formam  induiftam  fuiflfc  concors  Eruditorum 
fett  opinio  r atquc  hanc  quidem  apud  /Ethiopes  , 8c  /Egyptios  in- 
latam  a Ofiridc,Gr«cis  Dionyfio,  Latinis  Biccho,  HcbraeisMif- 
raim  filio  Ammouis,  five  Chami,  dc  quo  Herodotus  lib  3.1  Dio- 
dorus lib.  2-,&3.,&  Plutarchus  dc  Ifidc  , & Ofiride  . Apud 
Babylonios,  8c  Afsyrios  vel  a Belo  junta  Servium  in  ^Eueid.  t.,vcl 
8 Nino  juxta  Eufcbium  inCbtoa.  : Btlus  vero  is  eft  Chus  ; alias 

Jupi. 


Digitized  by  Google 


3 * Dh  PoTISTATE  EcCLESIAmCA  , 

Jupiter  j Ninus  autem  idem  eft  cum  Nembroto  , de  quo  Diodo-' 
rus  lib.  i.  > & Chronicon  Alexand.  pag-  84.  Apud  Grascos  vcl  ab 
Egialco  Sicyoniorum  primoRegc,juxta  Caftorem  apud  Eufebium 
in  Chron  , vcl  a Patre  Phoroneo  Inachi  primi  filio,primiquc  Ar- 
givorum  Regis  , juxta  Hyginum  lib.  1.  Fabul.  1 43. , de  quibus 
Apollodorus  lib.  3.  cap.  1 . , Paufanias  lib.  2.  cap.  15,,  Plinius 
lib.  7, Plato  inTimcojClemensAlcxand.  Strom,  lib.  i:p.  321. ,Eu- 
febius  in  procem. , Scaliger  ibid.  , Vives  adS.  Auguft.  de  Civit. 
lib.  18.  cap.  3.  , Pichcnas  ad  Tertulliani  Apolog.  cap.  1 9.  n.  6. , 
& Havercampus  in  fragmentum  Tertull.  ad  hoc  ipfutn  caput  per. 
tinens  in  Append.  Apud  Sinenfes  ab  Yuvo,  a quo  prima  Dynaftia 
fi/iaa  diifta  ccepit , de  quo  Riccius  apud  Bartholum  hilt.  Chin, 
lib.  i.j  Martinius  hift.  Sinic.  lib.  a.  p.  48.58c  D.  Brazen  la  Marti- 
nierc  introd.  in  hift.  Alia:  tom.  1.  cap.  2.  Vidcndi  & Petavius  in 
Rat.  Temp. , MarOiamus  in  Canon.  Chron. , Vofllus  de  Idolol. 
lib.  1.  capp:  24.58c  2 7.3Ncvvtomis  inChronolog.  veter.  Regnor. 
emend.,  Francifcus  Blanchinius  hift.  uni  v.  capp.  20:  22.,  & 30. 
Pczronius  Antiq.  temp.reft.,Duchefnius  in  comp.hift.  vct.lib.  1., 
&4:,Soucict  in  Faftis  Mundi , Perizonius  in  antiq.  .Egypt. , 
Tourneminus  diftert.  9.  dc  Chronolog.  A Ayr. , D.  Sevinus  in  dif. 
fert.  inferta  Monum.Acad.  Tom.5.  pag.  3310D.  Goguet  Origin. 
Leg.  Art.,&  Scicnt.Tom.  1 . lib.  i.,ac  Fouruiontius  Reflex.  Critiq. 
Tom.  2.  hb.  3.  capp.  6.,  10.  > 1 3. , 1 6.  , 1 7.  , & 20. 

Tam  vero  humana  eft  Laics  poteftatis  origo,  atque  huma- 
nis  Reipublicas  legibus  obligantur  Legumlatores  « quam  humani 
extra  juris  lines  lats  a poteftatc  laica  leges  non  egrediuntur:quod 
primum  Imperii  haberi  debet  officium  , ad  quod  velut  ad  caput 
fnpremum  cetera  facile  rediguntur,vclnti  pcenas  infligendi  pote- 
lias,potcftas  judiciaria,bclli,ac  foedcrum  jus, jus  conftituendi  Mi- 
niftros,ac  Magiftratus , ac  jus  veftigaiia,  ^ttributa  imperandi: 
qux  intra  quinque  ferme  Imperii  Majcltas  conftringitur  , dc  qui- 
bus  diferte  prs  aliis  Puffcndorfius  deOfficio  hom. ,8c  Civis  lib.a. 
cap.  7' , Heincccius  in prsledt.  Acadeni.  ad  hunc  librum  §.2.,  Si 
feqq. , Thomafius  in  Jurifp.  divin- lib.  3.  cap.  6.,  Henricus  Coc- 
ccjus  in  Jure  publ.  cap.  23.  , ac  filius  Samuel  dc  Juftit.  Nat-,  & 
Rom.  lib.  <S.cap.3.  §.£31.  &c.  Tam  vero  mmis  fuoinfenfu  ahun- 

dat , 


Digitized  by  Google 


et  Civile  . Articulus  I.  33 

dat , quam  to'o  a verit.tte  abhorret  oftio  Hobbefins  > five  dim 
dc  Cive  cap.  6.  §.  1 5.  docet  Principum  efTe  crimina  pro  Inbitu 
definirc,  five  dum  cap.  i4*§.  to.  dcfinit  ipfc  juris  clTe  nature  , 
qusccumque  Princeps  prxcepcrit ; cujulmodi  plane  dodrinxab- 
furditatem  fequentia  demonferant . Porro  legum  .Iatores  inter 
plurimos,  de  quibus  luculcntcr  feripfere  Thcophraftus,&  Apol- 
lodorus  apud  Laertium,  Callimachus  apud  Athenxum  lib.  13. 
p.  585:,  Heraclides  Ponticus  apud  cit.  Laertium  lib.  5.  p.  87., 
& Plutarchum  in  Solone  , Hcrmippus  apud  Pollucem  lib.  1 o. 
cap.  16.  , Athenxum  lib.  4.  p.  1 54., &lib.  14.  p.  5/p,  Porphy- 
rium  lib.  4.  a’woitns , & Origcncm  lib.  1 . contra  Celfum , quos 
omnes  temporum  iniquitas  nobis  invidit , inter  legum  , inquain  , 
Iatores  , quorum  memoria  fuperfuit , quofque  vicilfim  , unum  ab 
altero.  Latinos  a Grata's,  Grxcos  a Phoeniciis,Phoenicesab  dsgy- 
ptiis  > Aigyptios , Chaldxos  , & Aflyrios  ab  Hebraris  leges  mu- 
mafic  docent  Philo  Byblius  apud  Eufebium  praep.  Evang.  lib.  1 . , 
Herodotus  lib.  2 , D/odorUs  Sic.  lib.  1 , Strabo  lib.  1 7 , Ammia- 
nus  Marcellinus  lib.  32.  cap.  1 6. , multifque  prolatis  doCumcn- 
tis  oftendunt  Huecius  demonft.  Evang.  prop.  4.  capp.8,&J/,Tho. 
mafinus  de  Poct.,Au5lor  Homeri  JudaizantisjClaflcnius  in  Theo- 
log.  gentilijLavaur  in  pratfac.  hift.Fabul.  to.  1 , Morhofius  in  Po- 
lylthorc  lit.  Philof,  lib.  1.  cap.  ioj  & lib.  2.  cap.  4,  Fourmount 
in  Reflexion.  Critic,  ad  hift.  veter.  Popul-  lib.  a , feqq. , Tob. 
Eckardus  dc  antiq.  Philof.,  & Theolog.  Hcbr.  T0.8.  Milccl.  Lipf. 
p.  245,  Bannier  Mytholog.  lib.  tjfcqq.,  Goguet  in  Origin.  Leg,, 
art. , & feient  par.  1 ,&  2.  lib.  1 , & fcqq. , aliique  , adeo  uc 
Spencerus  dc  legib.  Hcbr.  ritual. , & Marfiiamus  in  Can.  Chron. 
Hcbraicarum  legum  originem  ab  /Egyptiis  potius  repetere  co- 
nati  oppugnandos  fe  ultra  dcdcre  Witfio  in  Aigyptiacis,  Fraflenio 
difquif.  Biblic.  lib-i.cap.4>&  feq.>Natali  Alex,  in  ALtate  IV.  Vcr. 
Teft. , Weyennio  in  Var.  Sacr.  , Ludovico  Ferrando  par.  4 Ob. 
ferv.  de  Relig.  Chrift. , Jac.  Triglandio  dc  Origine,  & CaufT  Rir. 
Mofaic.  , Weidlero  differt.  de  corruptis  legum  Hcbr.  rationibus  > 
Eduardo  Bcrnhardoad  Jofcphi  libb.3,&  4.  Antiq.  Judaic*,  Ontra- 
mo  lib.  de  Sacrific. , Cloppcnburgio  in  Schola  Sjcrif. , Wolfan. 
gopranziode  Sacrif. , Puffendotfio  dc  Jure  feciali , & Divino  , 
Pars  ill.  Tom.  V /.  E Joh. 


Digitized  by  Google 


34  De  Potestate  Ecclesiajtica  , 

Joh.  Dan.  Jacobo  de  Legib.  Mofaic.  To.  i . Mifccl.  Lipf.  p.  453. 
Muhlio  in  Apodixi  prophctica  &c. , inter  legum  latorcs  , inquatn 
omnium  princcps  leges  hominibus  dcdifTc  fertur  Ceres  apud  Vir- 
gilium  aEneid.  4.  v.  57.,  Ovidium  Metam.  v.  343,  Callimachum 
hymno  in  Cererem , Si  Plinium  hift.  lib.  7.  cap.  56. : quae  ideo  in 
majorum  Deorum  , quosCabiros  vocabant , quibufquc  cclcbre 
Tcmplum  inAsgypto  dicatum  extabat,a  Cambyfc  poftea  cvcrlum, 
tefte  Herodoto  lib.  3. , numeruin  rclata  ab  Aigyptiis  fertur,  ei- 
que  in  agro  Thebano  Tcmplum  fub  Cabcrii  Cercris  nomine  ex- 
ftrudlum  refert  Paufanias;  quamquc  ideo  Thcfmophoriam  didlam 
obfervat  Servius  ad  Virgil.  ^En.  4.  v.  57.  : qua  dc  nomcnclationc 
Diodorus  Sic.  etiam  lib.  5.  p.  20 1 ..Voifius  dc  Idol.  lib.  2.  cap.5J>, 
dc  la  Chauftedc  Deor.  Simul.  tab.  6. , &Kippingiusantiq.  Horn, 
lib.  t.  cap.  1.  5.  if.  Quamquam  eamdem  apud  ASgyptios  Cererem, 
atque  Ifidem  fuiltc  , a qua  primum  leges  Aigyptii  acceperint , ex 
Diodoro  lib.  5.p.  201  ,&  232.  notat  Gregorius  Gyraldus  hift. 
Deor.  fynrag.  12.  p.  384.J&  fyntag.  14.  p 427.  To.  1.  edit.  Lugd. 
Batav.  1 696.  Babyloniis , Aftyriis , & Perfis  leges  tulifle  Zoroa- 
ftrum  indicat  Eufebius  prarp.  Evang.  lib.  ».  p.  42.,tradit  vero 
Au&or  libri  Sadder  e Zoroaftri  libris  congefti  apud  Thotnana 
Hyde  in  Append,  hift.  Relig.  Pcrfar.  Unus  ne  porro  Zoroaftcr, 
qui  Arabibus  eft  Zerdusht , fuerit,  an  plures,-dubitavit  olim  Pli* 
niuslib.  30.  cap.  1,  ac  difputant  Scriptorcs  apud  Fabricium  Bibl. 
Grate*  T.  1.  lib.  1.  cap.  3 6.  p.  243.,exArnobio  adv.  Gcntes  lib.i. 
n.  36.  quatuor  Naudxus  in  apolog.  magn.  Viror.  cap.  8. , tics 
Salmafiusexercit.in  Plinium  p.855., duos  Uffinuslib.  dcZoroa  ., 
Hermete,  & Sanchun.,  Eutychius  in  Annal.  T.  1 . p.  tf  3 , 

Si  Abulfaragius  apud  Herbellotum  Bibl.  Orient,  p.  p 3 1-  quintum 
ex  Plinio  loc.  cit.  , & Suidas  in  Arifteas  T.  1.  p.  3 23  , quin  etiam 
fextum  ex  Apulejo  in  Floridis , de  quibus  Bochartusin  Phalcg. 
lib.  4.  cap.  1.,  Stanlcjus  de  Chald.  Philofoph.  fedi.  1.  cap.  a. > 
Hiftoria  univerf.  Angl.  To.  4.  p*  51.  3 & fcq->  Baelius  in  Di  • 
Art.  Zoroaftcr , unum  dtimtaxat  verius  colligunt  Gorppius  e* 
canus  in  Orig.  Antuerp. , Thomas  Hyde  de  Relig.  vet.  Pcriar. 
cap.  24  , Jo.  Franc.  Budeushift.  Ecclef.  Vet.  Teft.To.  1.  p-  43  » 
Ifaacus  Bcaufobrins  hift.Manich.  To.  1.  p.  361,  Hutafridus  1 «- 


\ 


Digitized  by  Google 


ftCivili.  ArticulusI.  # 3? 

dieus  hid.  Judxor.  &c.  T.  1.  p.  3 84, edit.  Vcn.  T»*.  p.  t£j  kqq- 
in  cadcm  ftiifte  opinfonc  Agathiam  lib.  2 , Abulfaragium,  Abul. 
fedam,  Shareftatium  , aliofque  Orientalcs  confirmansj  Hiftorix 
Univetf.  Angli  Scriptores  T.  4.  p.  5 1 > & Jacob.  Georg.  ChaufFe- 
pid  in  Didt.  hid.  Crit.  T.  4.  V.  Zoroajlcr  p.  83a.  Quis  vero  fub 
Zoroaftris  nomine  latuerit , ingcns  etiam  inter  dodlos  lis  eft. 
Nam  Adamus  vifus  eft  Cluverio,  Chamus  Pfcudoclemcnti  Rccog* 
lib.  4.  cap.  27  , & homtl.  9.  cap.  3 , Caifiano  , Pctro  Comcftori , 
Kirchcro  in  area  Noe  , Scipioni  Sgambato  in  Archivo  Vet.  Teft , 
Clerico  hift.  Medicin.  p.  9 ; Chus  S.  Gregorio  Turon.,  Ncmbro- 
dtis  Audlori  Recogn.  Clem.  lib.  1.  cap.  3o,Vi&ori  Maflil.  Car.j. 
in  Genef. , & Saidio  Ebn-Batrik  in  Annal.  Alexand. , Mifraimu* 
AuiSori  Chronic.  Alexand. , Aftnr  Procopio  Gaz.eo  s & S.  Epi. 
phanio  , Abrahamus  aliii  apud  Fabricinm  Bibl.  Grate.  To.  1. 
p.  24 3 , Bileamus  Moyfi  memoratus  Georgio  Hornio  hift.  Philo. 
foph.Iib.  2.  cap.  6 , Moyfes  Huetio  demonft.  Evang.  prop.  4. 
cap.  5.  j-Pamphylius  Er,  feu  Erus  Arraenius , Platoni  memora- 
tus de  Republ.  lib.  i o,  Clcmcnti  Alexand:  Strom,  lib.  5.  p 5^8, 
ab  Abrahamo  edodhis,  Jo.  Jeflcnius  in  Ziraajlro , Difcipulus  Elix 
Abulfaragio  hift.  Dynaft.  5.  pag.  54  , Famulus  Jercmix  Bandaro 
ex  Abu-Japhar  Taberita  hiftorico  Arabc  apud  Hyde  Relig.  Vet. 
Pcrf.  cap.  34.  p.  314 , Efdrae'  famulus  Abu  Mohamcdi  Muftaphas 
hiftorico  Arabi  ibid.  p.  313}  Famulus  Ezechielis,  aut  potiu* 
Danielis  Pridxo  hift.  Jud.  par.  1 . lib.  4.  p.  3 1.  edit.  Vcn. , Ofiris 
Abunephio>  Mithras  Kirchcro  inOcdip.  Aigypt,  p.  2 16,  aliufque 
aliis,de  quibus  adeundi  Herbellotus  Bibl.Oricnt.VV.  Abrihim, 
Abejla. , Zoroajler , Otho  Heurnius  in  Barbarica*  Philof.  antiquir. 
lib.  1.  p.  18  , & lib.  2.  cap.  1 ,Fabricius  Cod.  apocr.  vet.  Teft. 
T.  i.p.  299- in  Not.,&  Bibl.  Grxc.T.  1.  cap.  36,  Huetius  dem. 
Evang.  prop.  4.  cap:  5 , Pridxus  hift.  Jud.  par.  1 . lib.  4.}  Be  Jaco- 
bus Brukerus  hift.  Crit.  Philofoph.T.  1 : lib.  2«cap.*.§.io.p.i  1 8, 
& feqq.  De  tempore  quoque  > quo  Zoroafter  vitam  traduxifte 
fertur  , in  divcrfilfimas  fententias  apud  Vctcres  , & Rcccntiores 
itum  eft  . Eum  Platonc  fex  millibus  annorum  vetuftiorem  finxe. 
re  Eudoxus  apud  Plinium  lib.  30.  cap.  j , & Ariftoteles  apud 
Huctium  loc.  cit,  Annorum  quinque  millibus  Trojanum  bellum 

E z prx- 


Digitized  by  Google 


3<?  De  POTHSTATB  HCCLESIASTICA  , 

pncceififle  tra'didere  Hermodurus  apud  Lacrtiura  in  prooem. , Sc 
Hermippus  apud  Plinium  loc.  cit. , a quo  confutantur  , co  bcllo 
annis  fcxcentis  Plutarchus  de  lfide,&  Ofiridc,  ac  dumtaxat  quin- 
gentis,  non  ctiam  millibus  quinquc  , ut  ci  Huetius  affingit , an- 
tiquiorem  cum  facit  Suidas  V.  Zoroijler  To;  2.  p.  1 5.  edit:  Can- 
tabrig.  1705-  Sunt , qui  Abrahamo  paullo  antcriorcm,  ac  Ntni 
arqualcm  faciunt,  ut  Pcrfx  altqui  apud  Pocockium  ad  Abulfara. 
gium  p.  147.  A Zoroaftrc  ad  Xcriis  tranfuum  fexcentos  annos 
numeraiXanthus  yd  us  apudLaertium  in  prooem. :quo  in  loco  ta- 
men  cri  atum,ac  pro  t$jaxo<rut  pofuum  in  duobus  MSS.  i^x»uryj\i t 
contendit  Menagiuf.  Xerfis  porro  Diabafin  millc  circiter  annis 
Moyfis  obitus  anreceflit . Homero  longc  juniorem  faciunt  al  i , 
atque  vcl  C>ri  Rcg.Avum  fuifife  volunt5velut  Ifmacl  Abulfeda  in 
hift.  cap.  de  Perfis  , vcl  Cambyfis  a:qualem  ponunt , veluti  Said 
Ebn- Battik,  & Gregorius  Abulfaragius  hift.  Dynaft.  j.,  poft 
Apulcjum  in  Florid., qui  eo  Magiftro  ufum  Pythagoram  affirmat, 
& Eutychium  in  Annal.  Alex.  T.i.  p.  163,  veldenique  fub  Da- 
rio Hyftafpe  collocant,  uti  Pcrfa:  recentiorcs  apud  Agatbiam 
Jib*  a.  p.  62  , quibus  adftipulantur  Pocockius  inAbulfarag.de 
morib.  Arab.  p.  147,  Hyde  cap.  21.,  & Pridatus  loc.  cit. , fed 
contra  multisDarium  hunc  farculisZoroaftium  antevertifse  often- 
dcre  conaturMoylius  inepift.  , qua  ctiam  de  re  praetcr  Scripto- 
, res  mox  memoratos  , adcundi , ft  placet,  Brifsonius  de  Regno 
Pcrfar.  lib.  2.  §.  57. , & tea.,  Schroctter  in  diatriba  de  Junfp: 
Perfar.  Veti  cap.  j.n.  5.',  & fcq., &.Morhofius  in  Polyfthore 
liter.  To.  1 . lib.  1 . cap.  10;  num.  9.  Sedcnim  , hxc  utcumque  fc 
habeant,  a Ninia  Scmiramidis  filio , quern  Regent  an.  1 6$s>.  ante 
Chrift.  iEram  facit  Goguet  Origin.  leg.Arr.,&  Scicnt.  T.i . lib- 1. 
ait.  3.  , leges  Afsyriis  datas  fide  affirmant  fua  Diodorus  lib.  2. » 
Juftinuslib.  1.  cap.  3.,  & Nicolaus  Damafcen.  apud  Valcfium  in 
Excerpt,  p.  42  5. 

Ad  genres  proficifcendo  nunc  alias , ab  Hermete  Grxcis  , 
Latinis  Mcrcurio,Taaut  Phoenicibus, Alcxandrinis  Thoot,Thoyt, 
vcl  Theut  dEgyptiis  , quibus  de  notionibus  fufius  Philo  Byblius, 
& Porphyrius  apud  Eufcbiuin  prxp.  Evang.  lib.  1 , Lilius  Gyral- 
dyshift.  Dcor-  lib.  10,  ScNatalis  Comes  Mytholog.  lib. 5 . cap  5, 

atgy- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLl  . Articulus  T.  37 

aEgyptios  leges  accepiflfc  tradunt  Plato  in  Protbagors,  qui  eidem 
litcrarum  etiam  tribuit  inventionem  in  Pbtcdro  , & Pbilebo  , cui- 
que  adhaeret  Plinius  lib. 7.  cap. $6,  Diodorus  Sic.  Jib.  1.  p ^4,  qui 
addit  ab  ipfo  leges  Asgyptiis  proniulgandas  accepitlc  Mncvcm  > 
feriptoque  tradidiffe , cuique  adftipulatur  Joh.  Henr.  Urfinus  dc 
Zoroaftro,  Mcrctirio  , & Sancbun.  exerc.  2.  fc&.  a.  p.  80,  feqq 
Cicero  de  Nat.  Deor.  lib  3 , & dElianus  lib.  14.  cap.  3 4.  Quinque 
porro  hoc  Hcrmctis  nominc,fcu  Mercurii  nuncupatos,  tres  Grar- 
cos  , duos  aEgyptios  memorat  Cicero  loc.  cit. , quo  tamen  loci 
cum  lapfum  notat  Marshamus  in  Can.  Chron.  fc&.i.  p.  3 5.  Plu. 
res  etiam  diftinguerc  videntur  Arnobius , La&antius  Grammati- 
cus inThebaid.  lib.  4 , Servius,  aliique  apud  Gyraldutn  Syntag.p. 
p.302.  Duos  tantum  verius  , ac  poiteriorem  littcrarum  gramma, 
ticarum  inftauratorem  > Trifmegiftum  idco  didtum  , ac  Moyfe 
juniorem  , ponunt  Manethoapud  Syncellum  p.40,  Eufebius  apud 
Marshamum  p.  241,  S.  Auguftinus  etiam  dc  Civit.  lib.  17.  c.  37, 
ac  videndi , fi  lubet , witfius  in  Asgypt.  lib.  2.  cap.  5,  Borrichius 
de  Hcrm.,&aEgypc  fap.,Moshemius  ad  Cudvvorthi  Syilcma  intel- 
lect cap-4,  & llrukerus  hill.  Cric.  Philofop.  Tom.  1.  lib.  2.  cap  7. 
§.4.  Hate  dc  nomine  quidem  > ac  de  numcro  : quae  vero  dc  Her. 
metis  natura  circumfcriintur  opiniones , tam  inter  fe  diilant , 
quam  ut  probabilis  quidpiam  ftarui  prudenter  queat . Hunc  non 
homincm  , fed  Dcum  iplum  , fcuDivinam  Sapicntiam  itadeno- 
minatam  exiftimarunt  Goropius  Bcccanus,  & Clu  verius  in  antiq. 
German.  E Cabiris  Diis  unum  tradit  Diodorus  lib.5 a atquc  Caf- 
millum  quidem)  five  Cadmillum  denominat  Plutarchus  in  A luma* 
eique  templum  Memphi  vetuftiifime  exftruiftum  fcribic  Hcrodo. 
tus  lib.  3.  cap.  37.  Eum  cum  Saturno , feu  Caelo  confudit  Varro 
dc  ling,  latin.  lib.  4.  cap.  9.  Dcum  Paftorum  ex  Homero  Iliad, 
deduxit  Paufanias  in  Corinth,  lib.  4.  Dcorum  tantum  miniftcr , 
qualis  veteri  Etrufcorum  lingua  Cafmillus  denotabatur  > Roma, 
nis  cadem  quoque  notione  > in  Sacris  quammaxime  > ufurpa- 
tus  ) vifus  eft  Dionyfio  Halicar.  lib.  1 , Fefto  in  Fragm.,  Macro- 
bio Satur.  lib.  3.  cap.  8)  & Servio  ad  aEn.  u.  Scribam  itaque  fta- 
tuerunt  vcl  Saturnhut  Sanchuniaton  apud  Eufebium  prarp.Evang. 
lib.  1.  cap.  p,  vcl  Ofiridis  , ut  Diodorus  lib.  j5  & Lucianus  in_* 

Dia- 


Digitized  by  Google 


38  Dfi  PoTESTATE  EcCLESIASTICA  f 

Dialog. , vc!  magis  Regis  alicujus  j'Egypti  Confiliarium  , ut  Bru- 
kerus  hift.  Crit.  Philof.  lib.  2.  cap.  7.  §.  3.  Eo  nomine  occultata 
natur.-c  vim  dumtaxat  denotatam  contendit  Conrigius  de  Hcrme- 
tica  Mcdicina  cap.  7.  Cum  ipfo  Adamo  confufus  eft  , vel  cum  Jo- 
fepho  Pacriarcha  a Theophilo  Galeo  lib.dcPhilofop.  gener.cap.  1. 
§.6 j Scipione  Sgambato  in  Archiv.  vet.  Teft.  p.205,  & de  Lavaur 
hift.  fabul.  in  pratf.  j cum  Hcnocho  a Kirchero  in  Oedipo  iEgypt. 
To.  1.  p.djj  7 9,  & I i^jcumChanaamo  a Joh.  Chr.  Kriegfmanno 
in  Conjcdaneis  ad  Taciturn  dc  morib.tGcrm.,  & a Bocbarto  in 
Phaleg  p.  1.  lib.  1.  cap.  a;  cum  Moyfc  ab  Artapano  apud  Eufe- 
bium  prarp.  Evang.  lib.  f.  cap.  17,  ab  Au&ore  Chronici  Alex.,  ab 
Aiivftore  Hypomnematis  , five  Comment,  in  Hexamer.  fub  Eufta- 
thii  Antioch.  nomine,abHermanno  in  Adt.  Philofop.  T.a.  p 687, 
feqq. , & ab  Huctio  demonft.  Evang.  prop.  4.  capp.  3.  & 4;  cum 
Fauno  Italia  Regc  ab  Audfore  Chronici  Pafchal.  p.  44,  & fcq.} 
cum  Vulcano , Helio  , & Ofiride  a Diodoro  lib.  1.,  & ab  Audio  re 
Chron.  Alex.  p.  45.  Dcniquc  p’urum  , putumque  figmentum  efle, 
quidquid  de  Thot  ifto  ferunt  /Egyptii , five  dc  Hcrmcte  Graci , 
contendit  Urfinus  excrc.  2.  de  Zor.,  Merc.,  & Sanch.  fc&-2.  p.8o, 
& feqq.  Sed  Sc  cjufdem  nomine  tandiu  jadUta  feripta  nedum  non 
Moyfe , fed  ne  Homero  quidem  antiquiora  effc , fabulifque  con- 
farcinata  viris  dodliffimis  jamdiu  perfuafum  eft  Marshamo  , Caf- 
aubono  exerc.  1,  Urfino,Conringio,  Borrichio,Heineccio  Elem. 
Philof.  part.  1 . cap.  2.  §.  ifi,  Fabricio  Bibl.  Grarc.Tom.i.  lib.  1. 
cap.7.  p.47,  & fcq.,  tametfi  iifdem  aliqua  immixta,qua:  ab  /Egyp- 
tiis  tribui  Hermeti  folebant , haud  inficus  cant  Cudvvorthus 
Syft.  intellcd.  cap.  4.  §.  1 8,  Moshemiu*  in  hunc  locum  , & Bru- 
kerus  hift.  Crit,  Philof.  lib.  a.  cap.*.  §.  5.  Leges  itaque  Asgyptiis 
nilifTe  Mncvcm  , Sazichem , Scfoftrim,  Bocchorim  , & Amafim 
feribit  Diodorus  lib.  1 . p.  1 06,  qui  p.  1 7,  Sc  feq.  ante  Mnevem  le- 
ges jam  jEgyptios  a Vulcano , Helio,  & Ofiride  acccpifle  tradit, 
cuique  fimilia  habet  Chronicon  Alex.  p.  45.  Sed  hofte  Triumvi- 
ros  ab  Hermete  indiftin&os  mox  adnotabamu* , Mncvcm  antem 
cum  MifraimoChami  filio  confundit  Marshamus  p.  24.  Asque  in- 
certa,  qua:  de  Saziche  memori*  reliquit  Diodorus.  Aft  enim 
Scfoftrim  indubium  Asgyptiorum  legislatorcm  habendum  au&o- 


. Digitized  by  Google 


Civin.  Articulus  I.  3p 

res  funt  cum  Diodoro  loc.  dit.  /Elianus  var.  hift.  lib.  1 2.  cap.  4, 
Ariftotcles  Polit.  lib.  7.  cap.  10.  Ipfum  ab  an.  1 6 5?.  ante  Chr. 
/Er  Regnum  adeprum  conjicit  Tourncminius  differt. 5.  Chron.  ad 
ealeem  Menochii  T.  a.  De  Bocchori  an.  782.  ante  Chr.  /Er.juxca 
cjurdcmToumeminiicalculum  legislatore  altcro  pratterDiotterum 
lib.  i.  p-  75.  feqq.  alfirmat  Plutarchus  To.  a.  p*  5 »9j  & *n  Solonc 
p.  8 6,  a c videndus  Syncellus  Chtonog.  p.184.  Ei  Azychim  adjuo. 
git  Herodotus  , de  cujus  lege  quadam  loquitur  lib.  2.  nura.  1 3 6» 
Cxtcris,qui  leges  /Egyptiis  tulerint,  illuftrior  haberi  debet  Ama- 
fis  , qui  an.  ante  Chr.  /Er.  Regnum  exorfus  a Tourneminio 
creditur  : nam  leges  o3o  dcfcriptaslibris/Egypdis  tradidifle  j at- 
que  Tribunal  ex  triginta  Judicibus  , quibus  unus  au&oritate  prx. 
cellcbat , conftituifle  au&or  eft  Diodorus  lib.  1.  p.  10 6,  de  qui- 
bus , aliifquc  /Egyptiorum  legislatoribus  ,adeundi,  filibet  , Syn- 
cellus, Ktrcherns  in  Ocdip.  /Egypt.  Tom.i.p,  1 1 3,  fcq.,  Marfha. 
mus  , Spencerus  de  legib.  Hcbr.  ritual,,  Witfius  in  /Egypt. , Job. 
Nicolai  de  Synedrio  /Egypt., Ludovicus  Prafchius  in  Colletft.leg. 
/Egypt,  inter  Boeclcri  diifertationes  T.  2.  p.885,  feqq.,  & Go- 
guetius  Origin. leg.,  Scient.,  & Art.  T.  3.  par.  3.  lib.  i.eap.  4. 

Ab  /Egyptiis  leges  mutuafte  Grxcos , horumque  infigniorcs 
fe  in  Agyptum  transferre  , gentis  illius  difciplinis  fe  imbuendi 
gratia  , neque  labore  , neque  invidia  fuifte  gravatos  referunt  paf. 
fim  Diodorus  lib.  i.p.  7^,  80,  100,  feqq.,  Ifocratcs  in  Bulirid. 
p.  33  Strabo  lib.  10.  p.  738,  & Plutarchus  To.  1.  p.  41.  Atque 
primum  ex  iis  quidem  privatis , qui  difeiplinx  addifeendx  cauffa 
in  /Egyptum  profefti  funt , Orpheum  gcncre  Thraccm  , cujus  co- 
gnomincs  ab  aliis  feptem  , ab  aliis  quinque  apud  Suidam  T.  3. 
p.718,  fed  probabilius  duo  dumtaxat  ab  Herodoto  pofiri  flint  » 
quemque  generationibus  , five  atatibus  undecim  ( quoyerta'r  no- 
mine annorum  3o.fpatium  ponunt  Plutarchus  inDialog.de  Orac. 
defeft., Herodotus  lib.a,  Euftathius  in  Iliad.  A , ex  Heracliti  fen- 
tentia  Plinius  lib.  7,  &Suidas  : fed  ex  Grammaticis  aliis  feptem 
tantum  annorum  fpatium  incelligendum  indc  reifte  monet  Gyral- 
dus  de  Poet.  hift.  Dialog.  11.  p.  72,  quod  codem  loci  SuiJas  Or. 
pheum  9.  xtates  vixifle  feribit)  xtatibus  , in  quatn  , undccim_» 
bcllum  antevertiffe  Trojanum  affirmat  Suidas  , Huctius  vero  eju* 

*ta- 


Digitized  by  Google 


40  De  Potestate  Ecclesiastica, 

xtatem  in  Jofue  , ac  Judicum  tempora  incidiflc  putat  Demonft. 
Evang.  prop.  4.  cap.8-  §.  19  , generationcmnempcaccipicns  pro 
fpatio  30.  annorum  , Orpheum  , inquani  > facras  prxter,  ac  pro- 
fanas  littcras,  quibus  ipfc  ab  zEgyptiis  fuerac  imbutus}  imbutum. 


quc  quinimo  ab  Hebraeis  fcribic  S.  Juftinus  dc  Monar. , a Moyfc 
quoque  plcraquc  fuifsc  mutuatum  conjicii  Suidas,  Grxcos  perin. 
de  moribus  adhuc  cffcratos  informandos , ac  moiliter  efforman- 


dos  fufcepiflc,  leges  etiam  ligno  incifas  Grascis  dediflc  memorant 
Euripides  in  Alceftij  & Horatius  de  arte  poct.jadeo  ut  apud  Grx. 
cos  cum  fere  > qucm  apud  Pcrfas  Zoroafter  > f & apud  Aigyptios 
Thouthus  obtinuerunc , locum  adeptus  fit . Etfi  vcro  non  define, 
qui  Ciceronis  de  Nat.  Deor.  lib.  1.  Ariftotelis  teftimonium  refe- 
rentis  (refert  id  autem  dumtaxat  Poctam  Orpheum  fuifsc  nul- 
lum ) aufloritate  freti , Orpheum  in  rerum  extitifse  natura  con- 
ftanternegent  , ut  Vofliusde  arte  poet.  cap.  1 3,  ut  Huetius  cir. 
§.  ip.  eum  cum  Moyfe  confundens  , lit  Natalis  Alex.  hift.  Eccl. 
Vet:  Tcfl.  cap.  8,  ut  Urfinus  analedl.  SS.  lib.4  p.  2ty,  feqq.Da- 
videm  Rcgem  fub  Orpheo  laterc.opinatus  , ut  Clcricus  Bibl.  Sc- 
lec.  To.  27.  part.  2.  art.  4:  funt  tamen  , qui  verius  affirmarc  non 
dubitant  veterum  Scriptorum  fide  fuflulti  Burnetius  Archacolog. 
Philof.  lib.  1.  cap.  y,  Cudvvorth  Syftcm.  intellect.  cap.  4.  §.  14* 
Moshemius  in  hunc  loc.j  Budcus  Obfcrv.  Halenf.  T-6-  obferr.  29. 
§.  4 j Olaus  Borrichius  dc  Poetis  diflcrt.i.  §.17.  Fabricius  Bibl. 
Grarc.  To.  1.  lib.  1.  cap.  1 8>  Brukcrus  hid.  Crit.  Philofoph.  par.2. 
lib.  1.  cap.  1.  §.5,  aliique>  a quibus  copiofe  de  Orphei  rebus  , 
fcriptifque  difputatur  . Contra  Onomacrito  potius  Athcnicnfi  , 
quem  Pififtrati  tempotibus  vixifsc  alfirmat  Herodotus  lib.  7.  c .6, 
a quovc  feripta  plcraquc  Orpheo  , ac  prifertim  rtXtrat  » & 
i'tas  , Hymnos , & Oracula  fuifTc  fuppofita  tradit  Suidas  , 
oua  etiam  de  re  Heringa  Obfcrvat.Crit.  cap.n,  primam  legum  in- 
ftitutionem  deberi  feribere  videtur  Ariftoteles  lib.  2.  Polit.  cap. 


1 Oj  quod  flare  tamen  cum  temporis  rationc  nequit . His  igimr 
haud  liquidis  dimiflis  , memorare  jam  licet  eos  , quos  leges  Gt*- 
cis  tulifsc  non  dubium  eft.  Atque  inter  hos  quidem  , qui  apud 
Grxcos  Icgislatorum  familiara  duxerc  , primi , qui  exvEgypto, 
Phceniciaquc  Coloniis  in  Grxciam  tradu&is,  RcgnaSicionun  , & 

A'gi- 


Digitized  by  Google 


'etCivili.  ArticulusI.  41 

Argivorum  inftituifse  , ac  utrique  gcnti  leges  dedifse  leguntnr 
Egialarus  , & Phoronseus  apud  Homerum  Iliad.  T.  v.  571 , Hygi« 
num  lib.  i.  fab.  143,  Apollodorum  lib.  3.  eapp.  1,  & 6,  Tatianum 
p.  174,  Clcmentcm  Alex.  Protrept.  p ■ 6 j.  Sc  S.  Ifidoruin  Orig. 
lib. 5.  cap.C  quorum  aetatem  in  annum  Mundi  ai;o.  conjicit  Du- 
chcfnius  comp.  hift.  Antiq.  lib.  4,  in  tempora  Saimiclis  Ncvvto- 
nus  in  Chronolog.  veter.  Regnor.  cap.  1.  Argivts  dcindc  novas 
Apim  dedifse  leges  feribit  Thcodoretus  lib.  9.  dc  curan.  Gr*cor.' 
affed.  Sub  hac  tempeftatc  , qua  Regna  pariter  fundabant , leges 
tulifse  Laconiis  Lclegem  , Thefsalis  Deucalionem  , Sc  Arcadibus 
Pclafgum  memorat  Paufanias  lib.  8.  capp.  1,  & 2.  Ex  Asgypto  pe* 
•'rinde  inferiori  genres  in  Grxciani  transvexifse  Cecropcm,  cujus 
xtatem  ufque  ad  Creontcm  Archontum  primum  ad  annos  ferine 
f 00.  numcrac  Corfinus  inf  ail- Attic,  p.  idiff.in  3 , cum  Sa. 
muclis  temporibus  com-ponit  loc.cit.  Ncvvtonus,  in  annum  Mtin- 
di  2450.  rctrotrahit  Duchcfnius  , ac  in  an.  1 582.  ante  Chr.  ccranv 
Tourneminius  , quem  fequitur  Goguctius , Aihcnienfi  Regno 
ortum  fecifse , ac  legibus  , quas  ab  jEgyptiis  acceperat , gentiles 
informafse  fuos  memorant  Diodorus  lib.  1.  p.  33  , Sc  Africanus* 
apud  Eufcbiuni praep.  Evang.  lib..  10.  cap.  10.  Polt  hunc  Athcni-  * 
enfibus  leges  dedifse  fertur  Tripcolcmus  , e quibus  tres  Elcufin.r  ‘ 
de  honorandis  Diis,  eolendis  Parentibus  , & a Camions  abftincn- 
tia  memorantur  a Xenocrate  apud  Porphyrium  lib.  4.  x^/cVo%«? 

p.  431,  & apud  S.  Hieronymum  lib.  2.  adv.  Jovin.  Arn-: 
pliorcs  dcindc  leges  alias  , feveriorefque  Athenicnfibus  tulifse__» 
Draco  circa  Olymp.  39.  lcgUur  apud  Ariftotclem  Pcrlit  lib.  a. 
cap.  10,  Plutarchum  in  Solonc  , Aulum  Gellium  lib-  i.eap.  *8,' 
& Clcmentcm  Alex-  lib.  1.  Sttom.  p 309.  Sed.ci  ingenti  vitio  ju. 
re  vertitur  a Maximo  Tyrio  difs.  39,  quod  de  Deo,  Divinis  rebus, 
deque  virtute  nihil  omnino  prxeeperit . Adeundi  Pratcjus  inju-' 
rifp  vet. , Meuriius  in  Solonc  cap. 13,  Thyfius  in  frag.  lcgum  Dra-' 
con.  To.  5.  Tbefau-  Gronov.,  Marfhamus  in  Can  Chron.  p ■' 639, 
fcq.,  ac  Frider.  Janus  in  difsert.  dc  Draconeedit  Lipf.1707.  Dra- ' 
conis  igitur  legibus  fublatis , Athenienfibus  datas  alias  , parti  in 
ab  Aigyptiis  , Sc  partial  a Cretenfibus  mutuatas  ,a  Solonc  circa_# 
Olyn.p  46.  teflantux  Diodorus,Herodotus  lib.j.  n 19,  *£lianus 
. Pars  III.  Tom.  PL  F lib.  8, 


Digitized  by  Google 


42  De  Potestate  Ecclesjastica  , 

Lb  8 cap.  io,  Plutarchus , & Laertius  in  Solone  , Dio  Chryfolh 
difs.  80.  p 66 6,  & Ammunus  Marceli.  lib.  zz.  cap.  16 : quibus  de 
legibus  confulcndi , ft  placer , Meurfius  in  Solone  cap.  z,  fcq.. 

Sc  in  Thcmidc  Attica  T 5.  Thef.  Gronov.,  Petitus  in  Comment, 
ad  leges  Atticas  , Pottcrus  in  Archarolog.  Grate,  lib.  j . cap.  1 z. 
Thef  Gronov.  To.  5,  & 13,  Pratejus  de  Jurifp.  vet- Drac.»  & So- 
lon., Heraldus  ad  Jus  Attic.,  &Kom.,  Forftcrus  de  Solonis  le- 
gib.,  Schmidius  in  Diatriba  de  Solone,  Woldenbergius  in  princip. 
Juris  Roman.,  Thyfius  in  Colled,  leg  Attic.,  & Rom.To  5.  Thef- 
Gron. , & Pfeiffer  ns  Antiq.  Grace,  lib.z-  cap.  34.  Eamdcm  poftca 
Rcmpublicam  Pififtratidarum  tyrannide  difsolutam  , a quibus  no. 
vas  Athenicnfibus  leges  traditas  memoranc  Theoprhaftus , Sc  Plu- 
tarchus , iis  expullls  , novifque  Solonis  additis  legibus , compo. 
fuifsc  CLftcncs  , Ariftoplianes  , S^Dioclcs  Icguutur  apud  Plu- 
tacchum  , Themiftium  Orat.zj,  Maximum  Tyrium  difs  p,  Theo- 
doretum  See.  Demetrius  item  Phalarxus,  dum  rerum  potirctur 
Athenis  , apud  Laertium  , & Suidam  in  . Grxcorum  _ 

aliis  prxtcrea  leges  alii  tulifse  fcruiuur  , vriuti  Critias.  aDione 
Chryf.  dils.zi  -p.z70,  Hipparchus,  8c  Ion  Chius  a Plutarcho  con- 
tra Colotem  p.  111  5,  Lycurgus  Orator,  Pericles,  Sophocles  ab 
codem  in  Solone  p.  ptf , Lacritus  ab  eodem  in  Ifocrace  , Sc  a Pho. 
tip  Cod.  a 6o,  Demosthenes  a Libanio  To.  1.  p.  44P,  Sec- 

Antequos  attamen  longe  illuftriores  legutn  haberi  latores 
meruerc  tergemini  fratres  Minof,  £acus,  & Rhadamanthus  : a 
priore  namque  , quern  fuis  in  eondendis  legibus  Jove  prxeeptore 
ufum  fcrunt  Homerus,  Maximus  Tyrius  difs. z 2.  apud  Eulcbium, 

Sc  Ephorus  apud  Straboncm  lib.  10, Sea  quo  deindc  leges  ex  par- 
te cxprcflifsc  fuas  Lycurgum  tradit  Strabo  codem  loci , Solonem 
quoque,  & Platonem  liquet  ex  Platonc  ipfo  lib.  1 . de  leg.,  Sc  Ari- 
ftotcle  lib.  2.  Polit.,  Pythagoram  etiam  profecilse  tradit  Jambli- 
cusin  vitae. 5,  a Minoe,  inquam,  Cretcnfibus  leges  latas  au&ores 
funt  Plato  in  Minoe  , Diodorus  lib.7.  p.zz4,  fcqq.,  Solinusc.n, 
& S-  Ifidtorus  Orig.  lib-  1 4.  cap.  6>  qua  de  re  videndi  Meurfius  in 
Crcca  lib.  3.  cap.  3,  6c  lib.  8.  cap.  14,  8c  Goguetius  Orig.  leg.  , 
Art. , 8c  Scicnt  part,  a- T z.  lib.  1.  cap- 4 art.  p.  A fecundo  vero, 
fcihcct  oEaco  leges  Asgincnfibus  conditas  tradit  Tzetzes  Chi- 
liad. 7. 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusI.  43* 

liad  7 hift.  1 3 3 . A pofcremo  dcnique  , feu  Rhadamantho  , cujus 
ex  Oricntc  petendam  nominis  originationem , ex  Raja  fcilicet, 
quod  eft  Prtcipio  , 8c  Mana  , quod  eft  Terreo  > itaut  ex  Raduitb , 
8c  Manat  by  quod  eft  Preceptor  terr»^/7//,confIatus  fit  Rhadaman- 
thus  j cenfct  Huetiusdem.  Evang.  prop.4.  cap  8.  §.  ia,eumdem 
cum  Moy  fe  conftindcns,  Lyciar  Rege  , qui  apud  R hodum  ab  Ilien- 
fibus  diligenter  inftitutus  , diligentiifimc  juftitiae  ftudium  exco- 
lucrit , gentilibus  fuis  leges , quas  fe  a Jove  tulifsc  perinde  ja&a- 
bac , traditas,  in  quibus , nc  in  jurejurando  Deos  nominate  fas  ef. 
fet  , diftriAc  indixcrit,  referunt  Plinius  lib.  7.  cap  5 6,  Strabo 
lib  10, & Suidas  To  3.  p 149.  Indc  Rliadamanthcum  judicium  de 
incorrupto,  & fevero  dtei  obfervat  Erafmus  , five  dc  judicio, 
quod  juramento  finitur,de  quo  Euftathius  in  Odyfs.  T.,five  quod 
incorrupte  ,&  abfque  mora  terminatur  , velut  ex  Platone  adno- 
tavjt  Alciatus  . Idco  quoque  Plato  apud  Gyraldum  Syntag.  7. 
p.  xi  6.  Rhadamanthum  una  cum  ^£aco  , & Minoe  inferornm  . 
conftitutum  judicem  prardicat,  de  quo  etiam  Virgilius  ^n.  6,  ita 
quod  ab  ipfo  Afiani,  quemadmodum  Europafi  ab  a5Baco>  judicium 
fubirc  cogantur;  de  rebus  vero  ambiguis  judicium  penes  Minoem 
fit . Poll  hos  a Thaletc  Cretenfi  ,a  nonnullis  cum  Zamolxi  con- 
fufo  , leges  traditas  Lacedaemoniis  mcraorant  Plutarchus  in  Ly- 
curgo , Strabo  lib.  10.  p.  480,  Svidas  in  No/u,o0iVa< , 8c  Ari- 
ftotclcs  lib.  a.  Polit.  cap.  io,cique  primosinter  Atticarum  le- 
gum  auAorcs  aEfcbylum  adjicit  Suidas  . Thaictis  auditor  Ly- 
curgus  , atque  a Cretcnfibus  , five  a Miooc  > & ab  digyptiis  , five 
a Mcrcurio  leges  multas  imitatus  , ac  mutuatus  , quod  oftendcrc 
conatur  Nicolaus  Cragius  lib.  3.  dc  Rcpubl.  Lacooica  cap.  1. 
Thef.  Gronov.  Tom.  5, quibus  ut  audioritatetn  concilia  ret  , alio- 
rum  more  vctcrum  , eas  ad  Apollinem  retulit , teftibus  Diodoro 
lib,  1.  p.  48.,  LibanioTo.  a . p.  479  , Polyarno  Scratag.  lib.  1. 
p.  \6 ,8c  Theodoreto  dc  cur.  Grate.  affeft.  Jib.  j o. p.  1 40,  opti- 
mis  Spartanos  legibus,  iu  quibus  tamen  notmulla  repercre,  qur 
reprebenfione  digna  atftimarcnt , imbuifsc  fertur  a Platone  dc  Ic- 
gib.  lib.  i j ab  Anftotele  Polit.  lib.  a.  cap.  7,  aPlutarcho  in  Ly- 
curgo  ,8c  a Polybio lib.  rf. : quibus  adjungendi  exreccntioribus 
\ andalxtis  de  orig.  Idol.  p.  3141  Baylius  T.  3.  Art.  Lycuryus  , 

f 2 Mo- 


Digitized  by  Google 


44  De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

Moshemius  Theolog.  mor.  par.  2.  p.  3 1 3 , feqq. , Brukerus  hift. 
Crir.  Philof.  par.  2.  lib.  j.  cap.  2.  §.  2.  p.  437 , & Zimermannus 
in  Opufc.  Theolog.,  Hift. , & Philof.  to.  1.  par.  1.  medit.  i.  dc 
Cauflfis  Incred.,  a quibus  tribus  jure , optimeque  reprehenditur 
Albertus  Radicati  Com.dc  Pafs. , quod  in  Opufc.  de  profeff. 
Sacerd.  antiq.,  & nov.  Rotterod.  1736.  effreni  impudentia  neque 
cum  Lycurgo  Chriftum  D.  Lcgislatorem  , neque  cum  Spartano- 
rum  legibus  Chriftianorum  leges  conferri  ulla  pofse  ratione 
feripturire  non  abftinuit  . Dcnique  Lycurgi  legum  fragmcti- 
ta  nobis  fervata  debemus  Suida:  in  Avx5fyo«  > Xcnophonti  lib* 
de  Republ.  Laced. , & Juftino  lib.  3 cap.  % ,fcq.,  quas  demum  ta- 
bulis  duodeciro  complexus  eft  Cragins  . Lacedatmoniis  leges 
quoque  dedifse  legitur  Agatharchidcs  , de  quo  Fabricius  Btbl. 
Grace.  T.  I pag.  54 6.  Ad  Pythagoram  nunc  referendo  pedem,  a 
Phoenicibus , & Asgyptiis  , referentibus  Herodoto  lib.  2.p.  172, 
Diodoro  lib.  1 , Laettio  lib.  8. , Porphyrio  in  ejus  vita  n.j.,Jam. 
blico  in  vita  Pythag.  cap.  4:,  & Clemente  Alex  Strom,  lib.  1 . 
p.  302  , quin  ctiam  a judacis  in  Perfidc  , fi  fides  adhibenda  Her- 
juippo  apud  Jofephum  contra  Appionem  lib.  1.  p.  1041$.,  & Ori- 
gincm  contra  Cclfum  lib.  i.p.  13.  , Ariftobulo  apud  Clcmen- 
tem  Alex.  Strom,  lib-  1.  p 342. ,&  Eufcbium  pracp  Evang.  lib  f , 
cap-  6 3 quos  magno  fequuntur  numero  Huetitis  demonf.  Evang. 
prop.  4.  cap.  a • §.  8 > Seldcnus  de  Diis  Syris , & lib.  1 . de  Jure 
nat  cap.  2.3  Wendelinus  epift.  dc  Tetrady  Pythagor*,  Voigtiuj 
in  Imagine  Trinitatis  p.  69  , fcq.jBudcus  in  difsert.  de  peregrin. 
Pythag. , Syrbius  in  Pythagora  intra  findonem  nofeendo  , Win- 
d,etus  dc  vita  fund,  ftatu  fed.  y.p.  83., Planner  in  Syftem.Theol. 
gent.  cap.  32  ■ §.  17.,  Scheffer  dc  Philof.  Ital.  cap.  4.  n.  5.,  Vi; 
uingaObfcrvat.  lib.  i.obf.  2.  p.  1 *o- , & 130.,  Ufscrius  Anna!; 
p.  J J».->  Stanlcjus  Philof.  par.  8.  p.  66».,  Voffius  de  Sed.  cap.  6. 
§.  $.,Bafnagius  hift.  Judacor.  lib.  3 cap.  »o.  §.  9.,  Cudworth 
Syft.  intcll.  cap-4.,§.  ao.,Lehmannus  hift- Philof.  Pythag.p.348, 
aliique  , contra  quos  pedibus  , manibufquc  pugnant  Vandalacu* 
lib.dcAriftea  cap.  27.  , Clericus  Bibl.  Selec.  To.  io- p.  18?., 
feq  , cpift.  Crit.  7.,Gundlmgius  hift.  Philof.  par.  1.  p.  75,feq.» 
Maycrus  Excrcicat,  in  Pythag. ,Fabricius  Bibl.  Grace.  T.  1.  lib.  a. 

..  - cap. 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  I.  qf 

cap.jz.p  457- » Loydiusdc  Chronolog.  Pythag.  3 Bcntlcjusin 
difscrt.  de  Epiftolis  Phalaridis*Budcus  hifc.Ecd.  Vet.  Tcfc.  to.i. 
p.  1 077-!  Heineccius  Elem.  hife.  Philof.  par.  i.  cap.  2.§.  i j., 
Au&or  Gallus  hift.  Grit.  Philof.  To.  i-p.  50. » Brufcerus  hift. 
Crit.  Philof.  To.  1 . par.  *.  lib.  a.  cap.  1 o.  fed.  1.  §.  7. » aliique 
Philofoph'os  veter  cs  de  Prophetarum  fonte  haud  potafle  crcden- 
tes  cum  Tertulliano  Apolog.  cap.  17. , Pythagoram  , inquam  , 
leges  5 quas  ibidem  affacim  tmbiberat,  ad  Crotoniitas,  una  cum 
Philofophicis  , Theologicifque  difeiplinis,  tranftuliffe  memorant 
in  ejus  vita  Porphyrius  n.  2 o , feq.  , & Jamblicus  capp.  5,  & 6 » 
a cuius  deinde  Difcipulis  ad  finittmos  Populos  tradudas  fuific  > 
e quibus  duo  prx  aliis  eelebriores  prodiifle  legiun  latores  Zaleu. 
chum  , & Charondam  adjungunc : quod  ipfum  confirmant  Dio. 
dorus  lib.  1 2.  p.  $4.  > Seneca  epift.  90,  Suidas,  & Laertius  lib.  8. 
fed.  1 6.  Quamquatn  Duumviros  hos  attatc  Pythagoras  longc 
fuperiores  fuiflc  oftendunt  Demofthcncsin  Orat.  adverfus  Timo- 
cratem  p.  4 6?,Sc  Eufcbius  in  Chron.>  a quo  Zalcuchus  ad  Olymp. 
29.  refertnr  : qua  de  re  Bentlejus  in  apologia  differ:.  de  Epift. 
Phalaridis  . Ut  hare  vero  fe  habeant,  Zalcucbum  utique  leges  ex 
non  feriptis  Cretcnfium  , Lacedatmoniorum , & Athcnicnfium 
expreffas  , quas  a Minerva  per  infomnium  fc  accepiffe  > more  ve. 
terum  legislatorum  , jadare  non  definebat,  Clemente  Alex,  refe- 
rente  Strom,  lib.  1.  p 3 52  , feripto  LocrisEpiiephyriis  , qui  in 
magna Italia  5ut  oftendit  Grcgoras  lib.  23.  p.  695  , non  Locrisi 
qui  Phocidi  proximi  funt  > ut  tall'o  piuavit  Theodorctus  de  cur. 
Grate,  affed.  lib.  9.  p.  1 14  , Sybantis  quoque , five  Thuriis,uc 
affirmant  Athenzuslib.  ii.p,  508,  Scymnus  Chius  v.  345,  feq., 
& Ephorus  apud  Strabonem  lib.  6.  p.  2 60  > quibus  adftipulatur 
Bentlejus  ,nam  contra  Thuriis  leges  a Charondalatas  tradunt 
Diodorus  lib.  1 2.  pag.  84 1 Valerius  M.  lib.  6.  cap.  5 t & Themi- 
ilius  Orat.  2.p.  3i,lcges  tradidiffe  legit  or  apud  Strabonem  lib.tf. 
p.  259  , feq. , Suidam  in  ^iAaoxoi  » Proclum  in  Timaeum  lib.  1. 
pag.  22  t Pindari  Scholiaftcm  adOd.  to.  Olympionic  p.  9 7>  Va« 
lerium  M.  lib.  1.  cap.  2 , Ciceronem  lib.  a.  de  Lcgib.  , & lib.  6, 
ad  Articum  ep.  1 , ac  Clcmcntem  Alex.  Strom,  lib.  1.  p.  309* 
A Charonda  vero  legibus  iaftitutos  Civcs  fuos  Catanxos  , Ma- 
• . zace- 


Digitized  by  Google 


4^  De  PoTESTATE  EcCLESIAiTfCA  , 

aaccnos  , Rheginos  , aliofquc  Chalcidicos  Italiae  ,atque  Sicili*, 
Incolas  , communi  tradunt  confenfu  Ariftoteles  Polit.  lib.  a. 
cap.  i o , Jamblicus  in  vita  Pythag.  capp.  7,8c  30 , aEIianus  Var. 
hift.  lib.  3 cap-  171  Scymnus  Chius  v.  280  > fcq.,  Strabo  lib.  1 2. 
p.  $3*  j Theodoretus  loc.  cit.  p.  1 14 , aliique  . Quarum  legum 
fragmcnta  nobis  fervarunt  Diodorus  lib.  12.  p.  75  ,'feqq.  , & 
Stobarus  fcrm.4X,  cafquc  demum  lingulari diflextatione  iiluftra- 
vit  Samuel  Skunk  Upfalcnfis  , de  quibus  etiam  Daniel  Colber. 
gins  in  Diatriba  de  legislatoribus  Grxcor.  Mofaiaantibus,  & Pe- 
trus a S.  Romualdo  Thcfau.  Chronolog.,  Si  hift.  To.  1.  ad  An. 
M.  3503.  p.  515. 

E Pythagorar  Schola  Difcipuli  fimilitcr  alii  profcdi  , qua 
rudes  adhuc  Populos  alios  legibus  erudtendos  fufcepiflc,  qua  cif- 
dem  legibus  , ubi  Populi  deluevirtcnt , inftaurandis  operarn  im- 
pend ilTe  legunmrjquorum  longuni,  diligentemque  texuit  catalo- 
gue) Fabricius  Bibl. Grate.  To.  j.  p.  4^0,  Si  54^.  Itaque  Taren- 
tinis  leges  fcripfiflc  traditur  Archytas , dc  quo  dElianus  lib.  3. 
cap.  1 7 i Crotoniatis  Sala? thus,  de  quo  I.ucianus  in  apolog.  pro 
mercede  condu&is  To.  1.  p.  48b  ; Chalcidenfibus  Androdamas , 
Si  Phaleasapud  Ariftotelem  lib.  x.  Polit.  cap.yiCnidiis  Archias, 
Si  Eudoxus  >de  quibus  Theodoretus  cit.  lib.  9 > Sc  Mcnagius  ad 
Laertiump.  3 ?o',  Eleatis  Parmenides  , & Zeno  apud  Laertium  in 
prooem.  fed.  1 j , ac  lib.  9.  cap.  2]  , PlutaTchum  contra  Colo- 
tetn  p.  1 1 16 , & Photium  Cod.  15#  ; Hippodamus  Mi'eftis  , Ti- 
maratus  Locrenfibus  , Syracufis  Diodes  , Siculis  Hclianax  , de 
quibus  Jamblicus  in  vita  Pythag.  cap.  30  , & Suidas  ; Ariftocra- 
tes  , Helicaon , Phytius  > Si  Thatcetus  Rheginis  apud  jamblicum 
ibid.  Verum  omnium  illuftriorem  legislatores  inter  vetercs  locum 
habere  meruit  ZamoIxis,qui  a Porphyrio  quideno  in  vita  Pythag. 
cum  Thalete  Crctcnfi  confufus  eft  , cum  Saturno  ab  Hcrodoto 
lib.  4.  cap.  9 5 , Si  cum  Hcrcule  ab  eodem  Porphyrio , qua  de  re 
Mcnagius  ad  Laertium  lib.  8.  fed.  2 , Sc  Biblioth.  Germ.  To.  29. 
p.  tat.  Hunc  Pythagoras difcipulum,  aefervum  faciunt  Laertius 
lib.  8.  fed*,  a,  Jamblicus  capp.  23,  & 30.  vitar,  Pythag.,  Porphy- 
tius  pag.  9 ) Strabo  lib.  7.  p.  297  , & lib.  1 6.  p.  762  , Origenes 
lib.  J. <outr»  Celfum  p.  144 , & S.Cyrillus  contra  Julian,  lib.  4, 

p.  a 08. , 


Digitized  by  Google 


Civili.  Articulus  I.-  47 

p.  io8,quos  in  gratiam  Pythagorae  ira  fccifle  obfcrvat  VofiGus  de 
fed.  Philofoph.  cap.  3.  §.  1.  Contra  vero  Zamolxim  niultis  Py- 
thagoram  annis  pnccelfiffe  tradunt  Herodotus  lib.  4.  pag.  96  , 
Ety nioiogus , de  quo  Menagius  ad  Laertii  loc.  cit.  , ac  Suidas  V. 

T.  2.  p.  a.  , quo*  fcquitur  Brukcrus  hift.  Crit.  Philof. 
To.  1.  lib.  2.  cap.  1 1 . §.  7.  Pritnus-hic  porro  gentiles  fuos  Thra- 
ces  , Gctafquc  feritate  exuifle,  legibufque  inftituific  fertut  apud 
Herodotum  loc.  cit. , Diogcnem  Photio  memoratum  Cod.  i 66  , 
Laectium  lib.  1 . fed.  1,  Clemcntem  Alex. Strom,  lib.  4.  p.  4P7  , 
Sc /fncam  Gazzum  Theophraftt  p.  43.  Ex  hujus  vero  legibus  , 
quas  a comtnuni  Vcfta  fc  acccpiflc  jadabat , tefte  Diodoro  lib.  1. 
p.  48  , profecifse  deinde  , nuiltaque  hautifse  Pythagoram  , ac 
Druidasfcribunt  Pfcudo.Origcnes  in  Philofopho  cap.  2$  , quem 
in  locum  videndus  Wolfius  >& ante  ipfuni  Hermippus  apud  Jo- 
fephum  lib.  1.  contra  Appion.,cujus  tamen  fidem  elevat  Scbcffc- 
rus  de  Philof.  leal.  cap.  4.  Videndictiam , qui  de  Zamolxis  legi. 
bus  , ac  difciplinis  Philofophicis  fufius  difputant  fpeciali  ltbro 
Upfaliz  edito  1687,8c  in  Ad.Lipf.  To.  2.  Suppl.  p.  a#a.  recen- 
fito  , Carolus  Lundius,  & Jacobus  Brukcrus  loc.  cit.  Quamvi* 
jornandes  de  rebus  Gcticis  cap.  5.  Script.  Ital.  rer.  Murat.  To. i. 
p.  194.  ante  Zamolxim  Tbracibus,  Getifque  leges  tulifTc  Zeutam> 
& Dicencum  audoreft.  Leges  Samothracibus  deinde  Saonem 
dedifse  feribit  Diodorus  lib.  j.p.  13  j ; Scytbis  vero  Anacharfim 
Suidas  in  2^v5»<  O'fx  T.  3.  p.  33/.  Cclebriorc*  denique  Notno- 
thetas  , qui  lege*  confcripfifse  perhibentur  , ut  catalogo  com- 
prehendam  , tulifle  commemorantur  Epirotis  Arribas  a Juftino 
lib.  17.  cap.  35  Abderitanis,8cStagiriti*  Ariftotcfes  a Plucarcho 
contra  Color,  p.  Ha  3,  & ab  ALluno  lib.  3.  cap.  4 6 >Cyclopibus, 
quosita  Siculos  Occidentalcm  Infuljforam  .five  Pithecufam  in- 
colcntcs  , a Gratcis  denominatos  probat  Bochartus  in  Chanaam 
lib.  1.  cap.  30  , quofquc  fuo  tempore  cxleges  egifle  , una  patria 
contentos  poteftate > affirmat  Homcrus  OdyiT.  9.  v.  io6,feq., 
leges  primodcdiffcCephalus  , ac  Dionyfius  fubinde  referuntur  a 
Plutarcho  in  Timoleonte  p.  248  i Arcadibus  Lycaon  , Sc  Cercidas 
aSuidaV.  Avyiur-,  8c  ab  Euitathio  ad  Iliad  B.  p.  199  \ Avaris 
Crcmus  a Suida  v.  1.  p.  445  j Cyrenacis  Dcmonax 

a Thco~ 


Digitized  by  Google 


4$  De  Potestate  Ecclesiastica  * 

a Theodoreto  lib.  p.  de  cur.Gricor.  affect.;  Mantinenfibus  Dia. 
goras  illc  Athcus  , & Nicodorus  ab  ALliano  lib.  2.  cap.  aa  , feq. ; 
aEtolis  Dorymachus  a Polybio  in  Excerp.  Peircfc.p.  $8.;  Lesbiis 
Macareus  a Diodoro  lib.  5.  p.  140;  Pyliis  Ncftor  aThcodorcto 
loc.  cit. ; Phoccnfibu*  Mnefion,  de  quo  Lambccius  lib.  3 p.  f6. ; 
Pagondas  , & Polybius  Achaeis.a  Theodoreto  ibid.,  Sc  a Paufania 
in  Arcad.  p.  66}  , deque  pofteriori  eciam  Fabricius  Bibl.  Grxc. 
Tom.  2.  lib.  j.cap.  30.  p.  75a  ; Philolaui  Thebanii  ab  Ariftotclc 
Polk.  lib.  2.  cap.  ult.  ,Corinthiis  Phido  apud  Fabricium  To.  1. 
P*  549  > Pittacus  Mytilxnis  ab  Ariftotclc  loc.  cit., a Laertio  lib.r.. 
left.  7 9 , a Suida  V.  yxteitx  To.  3.  p.  64?  , Sc  a Clemente  Alex. 
Strom,  lib.  i.p.  300;  Thuriis  Protagoras  ab  Heraclide  apud 
Laertium  lib.p.  fe<ff  5o;Cyrcnj*i$  Lucullus  aPlurarcho  in  Lucul. 
p. 4^1 ; Cuneribus  in  Hii'pania  BoecicaHabis  ajuftino  Jib.  44. 
cap.  4,Sincafibus  ab  T«to  ,dc  quo  Acad.  Infcript.  To.  to.  p.391 1 
& Goguetius  Orig.  leg. , Art.  , & Scient.  lib.  1 . art.  a;  Pcruvia  - 
pis  a Manco-Capac,  de  quo  Hijlor.  des  Incas  To.  1.  p.  a 1 , Sc  3 1 : 
dc  quibus omnibus  fufe  Fabricius  Bibl.Grxc.To.i.  lib.a.cap.  14; 
p.  530. , feqq. 

Ad  Latinos  nuneprogrediendo  noftros  , Italofque  , quorum 
a principio  ftetiffc  loco  Aborigines , Grarci  ex  Achaja  generc,  Pc. 
lafgi  c Theffalia  , Arcades  , Lacones , Sicani , Aurunci  , Rutuli  , 
Aufbnes,Trojani&c.  feruntur  aDionyfio  Halicar.  libb.  i,  & a, 
ab  Arcadibus  litteras  in  Italiam  translatas  affirmance , a Phnio 
lib.  3.  cap.  9,  Sc  lib.  7.  cap.56.  a Pelafgis  magis  litteras  didiciffe 
Latinos  adferente  , a Livio  lib.  1,  Strabone  lib.  5,  Macrobio  Sa* 
turn.  lib.  1.  capp.  5,  7,  jo,  & feq.  , Virgtlio  dEn.  1,  AuloGellio 
Noel.  Attic,  lib.  1.  cap.i  o.  &c.,  port  quos  adeundi , ft  placet , Si. 
gonius  de  Nomin.  Roman,  cap.  4,  & de  Antiq.  Jure  Ital.  lib.  1. 
cap.  3,  Panvinius  defeript.  Urb.  Rom.  T0.3.  Thef.  Gra:v.p-ao8, 
Ferrariusde  Orig.  Rom.  Thef.  Grscv.  Tom.  1.  p.  6 , Kircherus  in 
Latio  Vet.,  Sc  Nov.,  Cluverius  Ital.  Antiq.  lib.  i-cap.  1,  feqq  , 
Pighius  Annal  Rom.  .To.  1.  p.  43,  Granata  dc  Origin  Rom  prat- 
miffa  To.  1.  hift.  Rom.  Catruvji , Ryckius  differt.  de  primis  Iraliat 
GoJonis  cap.  i,  feqq.  ad  ealeem  Luca:  Holitcnii  in  Not , &c  Cafti- 
gat-  ad  Stcphanuin  Byzaat  j&JCorwdinus  yet.Ljuiiprof.*  & Sf- 


\ 


Digitized  by  Google 


ET  CiVILI  . AkTiCULUS  I.  4P 

<ri  T.i.  cap. I,  Aboriginibus  rudibus,  agreftibufquc  leges  primuni 
tnlifle  Saturnum  , qui  a Jove  fiiio  fugarus , e Cretenfi  Regno  in 
Campaniam  venit,  latitanfque  apud  Janumprimum  Regionis  Re- 
gem Latii  nomen  huic  Italiat  parti  indidcrit  ( quod  juxta  Synccl- 
fum  in  Chronog.  p-  <Sp,  & P.  Zachaciam  in  manuali  legend-  rer. 
Roman.  Script-  in  prooem.  contigiilc  fertur  circa an.Mundi  27*2, 
ante  Urbcm  conditam  580.)  traduot  Virgilius  Mn  8,  Servius 
ibid.,  & Auiflor  Orig  gent  Rom  apud  Corradinum  vet.  Lat.  lib  1. 
cap.  to.  Quamvis  hanc  legibus  Aborigines  crudicndi  gloriam  prt* 
mo  Uegi  Jano  referenda™  indicant  Macrobius  lib.  1.  capp.7,  & p, 
& Plutarchus  Problem,  cap.40.  Novis  in  dies  , proue  tempotum 
cxpofccret  neceffitas  , deindc  legibus  eidem  genti  excolend*,  in- 
ftituendarque  incubuifle  Evandrum  , & Herculem  , -Faunum  , Sc 
Latinum  I,  ci  quo  genti  nomett  an. M. 2858,  ante  Urb.  cond.4^3* 
cx  veteribus  Scriptoribus  rerum  Latinarum  arguit  Scriptor  Orig. 
gent  Rom.,  qux  tamen  omnia dubia  manent , &obfcura.  Ne. 
qtie  magis  funt  liquid*,  qua;  de  legibus  Albanis,  Latinifquc  tra- 
ditis  ab  Afcanio  ejus  Urbis  conditorc  fub  annum  M-  20^2,  ante 
Romam  an.jpp,  a Sylvio  , a Proca  , ab  Amulio>aNumitorc  &c. 
feruntur  apud  Corradinum  cit*  cap.  10,  quibus  proindc  dimilfis  , 
ad  certiora  documenta  rcvolvenduscft  fermo  , atque  propius  ad 
Romans  Urbis  attingendam  originem  . Proprio  itaque  , pcculia- 
rique  jure  Romani  eo  , quo  catpere , principle*  uti  Tub  Regibus  in- 
choarunt , a quibus  , Romulo-nempe , dc  cujus  dttodccim  legibus 
confcrendus  Andreas  Cirinus  lib.  dc  Urbe  Roma  cap.  58.  Thefau- 
Sallengri  To*  %.  p.  €43,  feq.,Numa  , & Secvio  Tullio  dc  Sacro  , 
dc  Publico  , deque  Privato  jure  latae  funt  leges  : quas  omnes  in 
unum  volumen  conrulit,  tefte  Dionyfio  Halic*  Antiq.  Rom.  lib.  j. 
p.  178,  Publius,  five  Sextus  Papyrius,  di&us  eciam  Papifius , 
ante  nempe , quam  Appius  Claudius  C*cus  circa  an.  V-  C-  405. 
litteram  R reperiffot  , feu  verius  in  quibufdam  dumtaxat  vocabu- 
iis  , in  quibus  ipfa  euphonia  R pro  .yexigere  videbatur , litteram 
hanc  caninam  invexifiet , ut  obfervant  Funcius  dc  pucrit  Lat. 
ling.  capp.  1,  Sc  3 , & Heincccius  lib  i hift  Jur.Rom.cap  3 ■ § 1 1 s> 
quo  ex  tempore  pro  Papyfio,  Fufio,  Valcfio  diet  cceperc  Papyrius, 
Furius  , Valerius , qua  dc  re  Pomponius  L.  2-  $,3.  6-  ff.  dc  Orig* 
/ar.  Ill ; Torn-  VI.  G Jut' 


Digitized  by  Google 


fo  £)e  Potestate  Ecclhsiastica  , 

Jur.,  & ibidem  Bynkershoek  in  prastermiflis , & Petrus  Faber  Se- 
ined. lib.  i . cap-  1 1 . p.  52.  Hinc  ea  Papyrii  Colledh'o  , tefte  §.  2. 
Pomponio  > dida  eft  Jus  Papyrianum  , de  quo  librura  integrum 
confcripfiffe  Granium  Flaccum  autftor  eft  Pauilus  L-  144.  ff.de 
Vcrbor.  fignif  ;qua  dc  re  Dukerus  de  Latinitat-  Veter.  Jurifconf. 
p.  15 6,  & Heineccius  in  prooem.  Antiq.  Rom.  §.  r.Dudum  vero» 
prattcr  fragmentum  e Granii  Flacci  Commentario  dccerpcum , ut 
atttumat  Weffelingius  Obfer.  lib.i.  cap.4,  quod  ab  injuria  tempo- 
rum  immune  fervavit  Macrobius  Satur.  lib.  3.  cap.  1 1 , Papyri  ana 
Col Iedtio  ilia  periit.  Quod  infortunium  demum  viris  do&is  Ful- 
vio  Urfino  , Ant.  Auguftino,  Steph.  Vin.  Pighio,  Antonio  Sylvio, 
Francifco  Modio  , Guillelmo  Forftero , Pandulplio  Pratejo  &c» 
defiderium  intulit  leges  Regiasdiligentcr  colligendi  : quod  prae 
aliis  ex  parte  fucceilit  Paulo  Mcrulx  de  legib.  Roman,  c.  a,  feqq.> 
ac  Franc.  Balduino  Jurifp.  Rom-,  & Attic.  T.  1.  p.  22,  qui  ex  Ta- 
bula Capitolina  Romuli  leges  complc&i  conatuseft,  quarum_» 
etiam  plerafque  ex  ve  t.Scriptoribus  indicat  Heineccius  lib.  i.hift. 
Jur.  Rom.  cap.  ».  §.  8,  fcqq.  Rcgibus  an.  M.  3 545,  V.  C-  244, 
quo  die  6.  Kal.  Matt,  confignari  Rcgifugium  folet,  a quove  Con- 
fulare  Imperium  per  annos  4821  ufquead  an.M.4o27,  V.  C.72 d. 
duraturum  , perque  Confules  482.  adminiftrandum  incepit , Re- 
gibus 1 inquam  , exaftis  , Leges  etiam  illar  tam  defuetudine  exo- 
levere  , quam  lege  vcl  Terentia»utcenfct  Hottomannus  Obferv. 
lib.  1.  cap.  1,  vcl  Junia , utmavult  Heineccius  Antiq.  Rom.  ii» 
prooem.  §.3,  abrogate  funt  > velut  indicat  Pomponius  L.  2. §.  8. 
ft.  de  Orig.  Jur.  Quamquam  Sigonius  lege  hac  a Junio  Bruto  Tri- 
buno  adhuc  Celerum  eastantnm  leges  Rcgias  fublatas  cenfct,quae 
ad  Regiam  dumtaxat  ftabiliendam  dominationem  confercbant » 
Jofeph  Scaliger  vero  in  Not  ad  Feftum  V.  Nuptias  ex  Livio  lib.d. 
cap.  u putat  leges  Rcgias  in  tres  priores  XII.  Tabulas  fuilse  con- 
jeftas  . Qua  in  opinione  funt  etiam  Cujacius  Obferv.  Iib.3.  c.40. 
Dionyfii  Halic.  lib.  2 , & 10.  au&oritarc  confifus  , Guillclmus 
Maranus  ad  L.2.  ff.de  Orig  Jur.  p.  o7,&i2o,&Hcineccius  Antiq. 
Rom.  in  prooe  n.  cit , & hift-  Jur.  Rom.  lib.i.  cap.s.  §-  1 5,&  fcq.* 
exDionyfio  Halic  lib.  2.  p.  05.  & lib  10.  p 681,  ex  Servio  ad 
dbn.  6.  v.  <5 11,  & Fcfto  W-fclliccs)Afumtai  & Parricidiid  col- 

. H-. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI . ARTICULUS  1.  JT I 

ligentcs  : quam  opinione  m fufius  quoquejanus  Vine.  Gravina  de 
Jure nat.,  gent. j & ii.Tabul  §.  ai.  ex  Fefto  , Plinio  , Aulo  Gel- 
lio,  & Marcello  L.z.  ff.  De  mortuo  irtferendo  confirmat . Sed  cnim 
tam  novis  in  dies  > ob  exundantem  negotiorum  copiam  , Civ  ium- 
que  nunierum  crcrccntem  , cmcrgcntibtis  ncceflttatibus,  qua  m af- 
perrimis  Patricios  inter,  & Plcbcin  fimulcatibus  exarde  feentibus , 
anno  demum  V.  C 30!.  tres  LegatiSp.  Albus,  A.MunliusVulfo, 

& Ser.  Sulpicius  Camcrinus  per  Italiam  , &Grxciam  petitum  le- 
ges mifli , qux  uciliorcs  prx  aliis  videbantur , deferiptas  Roma:n 
attulere  , teftibus  Livio  lib.  3.  cap.  3 1 , Dionyfio  Halic.  lib.  10. 
p.  676,  A.Gcllio  NoA.  Att  ltb.io  cap.i,  AurelioViAorc  cap  n 
de  vir.  Uluft.,  Symmacho  lib.  3«cp.  1 t,  Ammiano  Marcel.  lib.itf. 
cap.  3 , & Athenxo  Deipnofof.  lib.d.  cap.  2 1.  p.273.  Anporro  ad 
Magnx  dumtaxat  Grxeiae  Urbes  leges  poftulatum  tres  illi  profe- 
fti  fint , dubium  eft  . Id  videtur  adfirmarc  Dionyfius  Halic.j  fed 
probability  ab  aliis  Grxeix  Urbibus  prxterea  leges  ab  illis  peti. 
tas  , & ab  Athenis  praefertim  tradit  Livius  , ex  Solonis  nempe  ii. 
bris  deferiptas.  Qux  Livii  opinio  eo  probabilior  cvadic,  quod 
jampridetn  Romanos  Valerii  Publicolx  opera,  anftoritateque  ad- 
du3os  plurimas  Solonis  leges  admifltfle  perhibet  Plutarchus  in 
compar.  Solon., & Public.,  de  quo  etiatn  Huetius  demonf  Evang. 
prop.  4.  cap.  1 1.  § 4.  Anetiam  a Laccdxmone  flagitatx  , ex  Ly-  ' 
curgo  nempe  leges  fucrint , lis  adhuc  fub  Judice  . Adfirmant  qui- 
dem  Plinius  lib.  8.  cp.  24,  Athenxus , & Ammianus  Marcel,  loc. 
cit.  Contra  tamcn  negant  S.  Auguftinus  de  Civit.  lib.  2.  cap.  id  , 

& Aurelius  Galvanus  de  Ufufr.  lib.  6.  cap.  5 : quorum  fententia 
idco  veri  fimilior  vifa  eft  Everardo  Ottoni  prxfat  Tom.3.  Thefau. 
ri  Jur.  p.  6.,  Si  Heincccio  Juris  Rom.  hift.  lib.  j.  cap. 2.  §-24,  quod 
Lycurgi  leges  litteris  mandatse  non  client , teftibus  Plutarchoin 
Lycurgo  p.  47  , & Scholiafte  Graeco  in  Lucianum  Tom.  1 . p 16. 
Decern  ergo  viri  , fainiliam  ducente  Appio  Claudio,  & interprete 
adjundlo  Hcrmodoro  Ephclio  , reference  Plinio  liift.  nat.  lib.  34. 
cap.5,  ferendarum  legum  caufsa,  creati  tam  ex  legibus  Rcgiis  an. 
tiquis,  quam  ,cx  novis  allatis  dccem  initio  Tabulas , acpaullo 
poft  , altcro  ideft  port  primam  promulgationcm  anno,XVviris  ad 
id  crcatis  , duodecim  compilarunt,  quas  dcinde  Populus  in  Co- 

G 2 _ minis 


Digitized  by  Google 


52  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

mitiis  Centuriatis  bis  probavit  an.  V.  C.  303.  dcccm , & in  (cq. 
304.  duodccim  , ceu  fide  affirmant  fua  , Livius  lib.  3,  capp.  31, 
34,  37,  & 57,  acDionyfius  Halic.  lib.  10  p.681,  & feqq.  Hx 
porro  Tabula?  Anno  V.  C.  368.  Gallico  inccndio  cum  ipfaUrbe 
conflagratx  paullatim  , conquifitis  undique  frag  mentis  , apogra- 
phifque  , reftituta:  funt  3 tefle  Livio  lib  6.  cap.  ij  a-rique  inctfat 
S.  Cypriani  adhuc  artate , ipfomet  teftante  lib.2 . ep.2,  extabant. 
Quinetiam  frculo  adliuc  Juftiniani , cui  ex  Caji  Dodccadelto  * 
five  Commentario  > cui  integer  XII.  Tabularum  infertus  textus 
crar  3 fragments  paffim  in  Digeftis  referre  licuit , nempe  L.  1 , 
Nempc  L.i . De  orig.  Jur.,LL.  1 8,  103  12.  De  in  Jus  doc.)  L .6. 
Si  quis  caut  in  Jud./tf}.,  LL.i,  & 4 . Arbor. furt.  c*f.,  L.48.  De 
fa&.  , L.  43.  ad  leg.  Jul.  de  sidult-,  L.  9.  De  Incen.  ruin,  naufr.t 
L.  ult.  DeCtlleg. , L.  ult.  Fin.  regun.,  L.  De  litigiof.,  L.  1 9.  De 
‘ VJucap . j LL.  233.  Hfquc  ad  138.  imluf.  De  l/erb.fignif. , velu- 
li  diligentcr  adnotat  Heincccius  lib.  1.  I11  ft  Jur.  Rom  cap.  2. 
§.  32.  Atque  in  hafee  quidem  Tabulas  , qui  aliquid  feripferc , ex 
Vctcr'bus  illuftriorcs  habentur  Sextus  ^Elius  , M.  Porcius  Cato, 
Scrvius  Sulpicius  , L.  Acilius , L.  zElius , Valerius  MelTala,  An- 
tiftius  Labco  , Titua  Cajus,  Sextus  Pompcjus  Feftus  , M.  Tullius- 
Ciccro  , qui  duo  pofteriores  multa  ex  XII.  Tabulis  libris  fuis  in- 
* feruere  , AtcjusCapito  &c.  Quibus  adjungendi  veteresalii  Juris 
Confulti  celcbriores  : atque  quidem  ante  Auguflum  Cajus  Papy- 
riui,  Appius  Claudius  Ca:cu*  , Tiberius  Coruncanus,  L.  Cincius 
Alimcntus  , ScipioNafica,  Max.  Fabius,  P.  ^Elius  Poetus  Ca- 
ms , Publ.  Atilius  j Scrvius Fabius,  Q.  Fabius  Labco,  T.  Manlius 
Torquatus  , C.  Marcius  Figulus,  Junius  Gracchanus,  M.  Porcius 
Cato  fihus,C.  Livius  Drufus  , P.  Mucius  Scatvola  , M.  Junius 
Brutus  , M.  Manilius,  Q.  Muclifilius,  P.  Rutilius  Rufus  , Cat* 
Jius  Antipater,  Paulus  Virginias,  Sex.  Pompcjus,  Q.Ailius  Tube, 
ro,  C.  Cornelius  Maximus,  P.  Licinius  Craffus  , Mucius  Scs- 
vola  a proceed.  alter,  Cn.  Aquilius  Gallus,  Lucilius  Balbus,  Sext. 
Apitius,  Cajus  Juventius:  fub  Augufto  M.Labeo  Antiftius,  C.Ate- 
jus  Capito  , P.  Alfcnus  Varu*  > C.  Aulus  Ofilius  , T.  Cxlius , Au- 
bdius  Tucca  , Aufidius  Namufa  , Flavius  Prifcus,  C.  Atejus  Pacu* 
vius , Cinna , Publicius  Gellius  3 Cartillius , C.  Trebatius  Tcfta  , 

A.Ca- 


Digitized  by  Googl 


etCivili  . ArticulusI. 

A.  Cafccllius  , Q^iEIius  Tubcro : Tub  Tibcrio  Maftrrius  Sabinus , 
M.  Coccejus  Ncrva  : Tub  Ncronc  Scmpronius  Proculus  , Urfejus 
Fcrox  > Vitellius  , C.  Calfius  Longinus  , Atilianus , Caifius  Lon* 
ginus  Junior , M.  Coccejus  Ncrva  filius  : fub  Viteliio  Caflius  : 
Tub  Vefpafiano  C*lius  Sabinus  , Pegafus,  Fufidius,  Salvius  Julia* 
nus»  Plaudits  , O&avcnus,  Valerius  Scverus  : fub  Trajano  P.  Ju- 
vcncius  Cclfus  , Neratius  Prifcus,  T.  Arilto  , Arrianus  a Nico- 
medicnft  alter  , Servj  lius  > Vivianus  , Minucius  Natalis  , Laelius 
Felix  : fub  Hadriano  Prifcus  Javolenus,  Salvius  Julianus,  Abur- 
nus  Valcns  , Tufcianus  , Cajus  , five  Gajus  : fub  Antoninis  Sex. 
Carcilius  Africanus  , Tercntius  Clemens  , Vinidius  Verus>  Junius 
Mauricianus,  Taruntenus  Patcrnus,  Papyrius  Julius,  Sextus 
Pomponius  , L-  Volufius  Maecianus,  Q.  Ccrvidius  Scaevola > UL 
pius  Marcellus  : fub  Septimio  Severo  Aimilius  Papianus , Ter- 
tullianus  a Q.  Septimio  diverfus  > Claudius  Tryphonius  , Arrius 
Menander  jScxt.  Pedius  , Padlumaejus  Clemens,  Papyrius  Fron- 
to  , Furius  Anthianus,  Claudius  Saturninus,  Q.  Satttrninus,Ru. 
tilius  Maximus  , Domitius  Ulpianus  , Julius  Paullus , Calliftra- 
tus  : fub  Alcxandro  Severo  aElius  Marcianus  , Florentinus  > Vc- 
sulejus  Saturninus,Licinius  Rufinus, Julius  Gallus  Aquila,  Asmi- 
iiu*  Macer  , Herennius  Modeftinus,  Flaccus,Fulcinit»:  fubDio- 
cletiano  Aurelins  Arcadius  Cbarifius  See.,  quorum  inentio  occur, 
rit  in  Indice  Grarco  Juftinianco  Pandc&is  Florentinis  praefixo,  & 
apud  Pomponium  L.j.  ff.  dc  Orig.  Jur.  §.3$,  fcqq  , fitquc  uberri- 
ma a Guillclmo  Grotio  dc  Jurjfconf.  lib.  I , a Fabricio  Bibl.  Lar. 
To.  2.  lib.4.  tap.  p,  Hcincccio  Itb.i.  hift.Jur.  Rom.  cap  3 • §-**3» 
fcq.,  & cap.  4.  §.  1 7P,  fcqq.,  aliifque  longc  plurimis  apud  ipfos  , 
quos  modo  reccnfcic  non  vaeat . Poll  farculum  VI.  denique,  quo 
fato  prorfus  nefeitur  , XII.  Tabulae  illsperiere:  donee  collatis 
viribus  , ac  fragments  undique  conquifitis , cifdem  reftituendis 
ingentem  dederunt  operarn  Aymarus  Rivallius  , Job.  OlJcndor- 
pius  3 Joh.  Guill.  Forilcrus , Ant.  Auguftinus , Fulvius  Urftnus* 
Franc.  Balduinus  , Ant.  Contius  , Franc.  Hottomannus  , Jacob. 
Kxvardus  , Caelius  Calcagninus,  Joh.  Crifpinus,  Steph.  Vtnandus 
Pighius,  Theodortts  Marcilius,  Franc.  Pithoeus  , Dionyfius  Go- 
thofxcduS)  juftus Lipfius 3 PaulusMerula , Conradus Rttiethu- 


Digitized  by  Google 


54  De  Potestate  Ecclesiastjca  , 

fius  > Ludovicus  Charondas , Bafinftochius , Pandulphus  Prate* 
jus  , Adrian.  Turnebus  , Barth.  Marlianus  , Frider.  Sylburgius  , 
Jacob.  Cujaejus  , Julius  Pacius  , Carolus  Sigonius , Ant.  Clarus 
Sylvius  j Richar.  Vitus  , Jacob.  Gothofredus  , Janus  Vin.  Gravi- 
11a  Sec.Videndi  & Dempfterus  Paralip.  in  Rofini  Antiq.Rom.lib.8. 
cap.  6,  Pitifeus  in  Lcxico  T.  3.  V.  Tabult,  Everardus  Otto  prarf 
To.  3.  Thefau.  Jur-  p.  25,  feqq-,  Joh.  Nicol.  Funcius  in  legibus 
XII  Tabul.illuftr.,  Hcineccius  Antiq.Rom.  in  protein  §.2;  feqq., 

& hill.  Jur.  Rom.  lib.  1 cap.2.  §.  33,  Marius  Guarnaccius  in  dtf- 
fert.  Italica  ad  XII.  Tabulas  To.  1 . differt.  Societ.  Columbaria: , 
Francifeus  Maria  Ganafsoni  dcLegib.  XII.  Tab.  c Legibus  So- 
lonis  deferip.  in  Syllog.  Calogeriana  Tom.  4 9. 

Ex  hac  porro  Legum  poteftate  , & interpretation  dedutti 
funt  deindc  ccrti  , diverfique  cxercendi  Juris  ritus  , adioncfque  , 
idcoque  certa:  quaedam  induda*  Formula:  artificio  confedae.  Quu 
bus  adjundi  Fafti , a Numa  Pompilio  primum  confcdi,  Livio  te- 
lle lib.  1 . cap.  9,  ideft  confignationcs  dierum  , quibus  lege  agerc 
licebat , vcl  non  , unde  didi  dies  Fafti , vel  Nefafti , vel  Intercift . 
Tam  vero  Formularum  , quam  Faftorum  notitia  penes  folos  Pa- 
tricks, ac  Pontifices  crat : unde  egregiain  Populo  operam  fc  na- 
vare  putavit  Cn.  Flavius , quum  arcanas  formulas  iftas,  Faftofque 
ab  Appio  Claudio  Cteco  in  librum  colledos  an.  V.  C.  44 9.  evul- 
gavit : unde  natum  Jus  Flavianum  , de  quo  Pomponius  L.  2 . §.  7. 
de  Orig.Jur.,  Cicero  de  Orat.  lib.  1 . cap.  40,  pro  Murxna  cap.11, 
& epift.  ad  Attic,  lib.  6.  cp.  1 , Livius  lib.  9.  cap.  4 6,  Plinius  hid. 
nat.  lib. 3 3 cap.  1,  Aulus  Gellius  Nod.  Attic,  lib.tf.  cap  p,  & Va- 
lerius M.  lib.2.c.?.  Sed  enim  a Patticiis  nova:  fubindecxcogitat* 
funt  formula: , qua:,  ne  in  vulgus manarent  , occultioribus  qui- 
bufdam  notis  confignata  funt . Eas  veto  demum  evtilgavit  Sex  . 
Aslius  Catus  an.  circiter  V.  C.  5 5 3;  unde  enatum  Jus  Aslianum  , 
de  quo  Pomponius  loc.  cit.,  & Cicero  Orat.  pro  Muracna  cap.  1 1 . 
Colledio  utraque  magno  Jurifprudentia:  damno  periit  : nifi  quod 
Formulas  diligentia  fumma  undiquc  conquifitas  colligere  inftituc- 
runt  Hottomannus  de  Form. , Sigonius  de  Judic. , Brifsonius  de 
Formul. , Pitifeus  Lex.  Tom.  a.  p.  174.  edit.  Vcn.  171?,  ^liique 
quamplurcs  apud  ipfum  . Faftorum  quoque  exemplar  diligcntif- 


Digilizad  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  I.  $<! 

(ime  ex  antiquis  Marmoribus  fervavit  Grutcrus  Infcript.  p.  i 3 3, 
Sibr.  Siccama  in  Faft.  Kalend.  Rom.,  Thcfau.  Gr*v.  Tom.  8,  ac 
videndus  Pitifcus  pra*f.  T.  1.  p.  1 <j6-  Vcterum  dcnique  Notarum 
Juridicarum  fpecimina  poft  Valcrium  Probum , Petrum  Diacon., 
Magnonem  , & Aldum  Manutium  , apud  Dionyf.  Gothofrcdum_* 
Audi. ling.  Lac.  p.  14.fi,  fcqq.,  aliofque,  dc  quibus  Fabricius 
Bibl.  Lat.  T-  2.  Jib.  4.  cap .6.  p.445.  edit.  Vcn.  1728,  Joh.  Pret- 
tcnius  de  Nor. , ac  Sigil.  Antiq. , Sertorius  Urfatusdc  Not.  Ro- 
man , Scaliger  in  Not.  ad  Manil.  p.287)  Cujaciui  Obferv.lib.ra. 
cap. 40,  Joh.  Nicolai  lib.  de  Siglis  Vet.  Lugd.  Batav.  170^5  & 
Grxvius  ad  Cicer.  Orat.  pro  Muraena  cap. 1 1 . Poft  hxc  mult®  pc* 
rindc  lata:  funt  Leges,  Picbifcita  multa,  Prattorum  Edidia  quam- 
plura  ,zEdiliumque  prodierunt  > Jurifprudcntum  Rcfponfa,  Sena, 
tus  Confulta,  Edi&a  perpetua  , & Imperatorum  Refcrjpta  prola. 
ta  funt : ex  quibus  dc  Jure  univcrfali  Romano  colligendo  pleri- 
que  cogitarunt  utique  > ut  Cicero  apud  GcIIium  lib.  1.  cap.  22, 
ut  Cn.  Pompcjus  apud  S-  Kidorum  Origin,  lib.  5.  cap.  1.  relatum 
a Gratiano  Can.  2.  Leges  dift.7,  ut  Julius  Carfar  apud  Svetonium 
cap. 44? fed  perficere  nemini  datum.  Id  Iaude  tamen  dignum  pr«. 
ftitit  Salvius  Julianus,  quod  fub  Hadriano Imp.,  an.  V.  C.  S8J, 
arr®  Chrift.i3»,  teftibus  Eutropio  lib  8 cap. 9,  Eufebio  inChron. 
n.  2147,  & juftiniano  L.  2 §.18.  C.De  vet.  Jur.  enucl. , & L.10. 
C.  De  Condit.  indeb.,  Prartorum  Editfta,  qu®  turn  adhuctcmporis 
multa  extabant , ac  maxime  in  Bibliotheca  Ulpia  a Trajano  col- 
legia, initio  in  Trajani  Templo  collocata , aedeinde  inThermas 
Diocletianeas  translata,  qua  fc  Bibliotheca  uftim  refert  Vopifcus 
in  Tacito  cap.  8 , & Aureliano  cap-  8,  atque  ubi  Pr*torum  Edi- 
torum  volumen  integrum  fe  perluftrafse  teftatur  Gcllius  lib.  1 1. 
cap.  17,  Prxtorum  , inquam  , Edidla  collegerit , fivepotius  ex 
multis  unum  confecerit  r quod  Edidlum  publica  Oratione  in  Se- 
na tu  ab  Hadriano  adprobatum , velut  habetur  in  Conftit.  Grsca 
dc  confirm. Digeft.§.  1 8 , Perpetuum  a Dioclctiano  , & Maximia- 
no  L.  5.  Cod.  De  ydppellut.  didlum  eft , non  fecus  acque  a Spar-' 
tiano  in  vita  juliani , a Gellio  Nodt.  Attic.  lib.  10.  cap.  1 f,  &ab 
Eutiopio  epir.  hift.  Rom.  lib  8 cap.  9,  variis  quin  etiam  hono- 
ris, jurifquc  tuulis  in  Codice  leg  inn  adfc&um , ecu  diligcnter 

obfer. 


Digitized  by  Google 


$6  De  POTENTATE  HCCLESIASTICA  , 

obfcrvat  Hcineccius  lib.  i . hift.  Jur.  Rom.  cap.  4.  §.  173:  quo  dc 
Edido  plura  dabunt  Petrus  Pittenius  in  Oeconomia  Edidi  perp., 
Guillclmus  Ranchintis  ad  ealeem  lib.  3.  var.  I,cd.>  Joh.  Herman. 
Schminchius  in  Syntag.  Critico , Simon  Van-Lecwcn  dc  Edido 
Salvii  Jul.,GuillcImus  Grotiusde  Vitii  Jurifeonf.  lib- a.  c.6,  Job. 
Bcrcrandus  de  Jurifp.lib.  t,c.  i,  Asgidius  Menagius  Amxnit.  Jur.- 
c.J4,Dodvvellus  in  Prarled.  Camdenianis  S.p.j  3 3>  Jacob.Gotho- 
fredusin  Manual.  Jur. 3. p.14,  & feq.  s ac  Laur.  Andreas  Hamber- 
gerus  in  diflcrt.de  Edido  perp.Jenact7i4.  Parum  ab  hoc  Edido  dt- 
veefum  ptodiit  tcI  fub  eodem  Hadrianoy  ceu  putac  Dodvvellus  ad 
Spartianum  cap.  2 > vcl  fub  M.  Antonino,  ut  placuit  magis  SpanJ 
hemio  Orb.  Rom.  excrcic.  3.  cap.  12  , Edidum  aliud  Provincia- 
lt  didum  j quod  unum  , idemquc  cum  Perpetuo  > five  Pretoria  ,! 
dc  quo  modo  j idque  Provincial is  nomen  tulifle  in  Provinciis  > 
quod  in  Urbe  Prxtorium  > aut  Vrbanum  , feu  Vrbicum  adpclla- 
batur  , conjicit  Hcineccius  lib.  l.hift.  Jur.  Rom.  cap-  4.  §.  37ft 
ubi  & obfcrvat  cum  Spanhemio  cit.  cxerc.  cap.  7 s Sc  Pagio  ad 
an.  13  1.  n.  2 > ex  Ariftidc  Orat.  in  Romam  p.  395.  edit.  Guill. 
Canteri , Edido  Perpetuo  Civitates  omnes  Urbis  Romana:  le- 
ges  fequi  juflas  fuifle  , opiuione  vero  fua  falli  Pagium  , dum  Edi- 
dum  illud  , & hodic.cxtare  exiftimat : przter  enim  fragmenta 
plcraque  in  Digeflis  reliqua  , utrumque  Edidum  ( fl  non  unum 
foil , idemquc  ) fata  nobis  invidcrunt  . Ex  Principum  quoque 
Refcriptis  duobus  Codicibus  collegere  Gregorius  , & Hcrmogc- 
nes  ,didi  aliis  Gregorianus  , & Hcrmogenianus  3 afque  Grego- 
rius quidem  fub  Conflantino  M.  > ut  cenfet  Gothofredus  Proleg. 
£od.  Theod.  cap.  j , vcl  fub  Valence  > Sc  Gratiano  , ut  vuk  Pan. 
cirolusde  Clat.  Leg.  interpr.  lib.  x.  cap.  £5,  feq.  , Conftitutio. 
nes  ab  Hadriano  ufque  ad  Diocletianum  , Sc  Maximianum  colie- 
gifle  videtur . Hermogenes  veto  vel  fub  Diocletiano  , ut  Panci- 
xolo  rifum  j vel  fub  Conflantino  M. , ut  placuit  Menagio  Amatn. 
Jur.  c.  1 1 Heincccio  loc.cit.  §.  3 58.  cap.  5.  Conftitutiones  a 
Gregorio  prxtermiflas  fupplcvifle  , atque  Diocletiani , Maximia- 
ni  > Succeflbrumquc  infuper  ufque  ad  an.  3 1 2.  complcxus  fuifle 
videtur:  quaderc  Schultingius  in  Jurifp.  vet.  Antcjufl.  p.70# , 
S'  Hcineccius  Antiq.Rom.  prooem.  §.j  7.  fcqq.,  & lib.  j.,  bjft.  Jut. 

Korn. 


Digitized  by  Google 


ClVlLl.  ArTICULUS  I. 

Rom.  C.  5.  §.  370.  fcqq.  Eadem  fata  perpcflus  uterque  Codex  eft, 
prater  fragmenta  , qua  ex  Aniano  przfertim  , edita  fucrc  a Pc. 
tro  Gregorio  Tholofano  , aSichardo  , a Cujacio,  a Schultingio  . 
Tribunitiarum  quoque  legum  , Scnatufquc  Confultorum  frag- 
mcntacolledtadebcmus  Ant.  Auguftino  lib.  de  Leg.,  & Scnatus 
Conf. , Aldo  Manutio  lib.  dc  Legib.,  Franc.  Philclpho  lib.  do 
Leg.  Rom. , Carolo  Sigonio  dc  antiq.  Jur.  Rom.  &c.  Confercn- 
di  & Georgius  Schubartius  de  fatis  Jurifp.  Rom.,  &Ulricus 
Zafius  in  Catalogo  Leg.  Roman.  Quibus  demum  infortuniis> 
multoque  magis  ptifei  Juris  navis  abolcndis  , dc  quibu?  hbros 
integros  duos  compingcrc  Chrift.  Thomafio  licuit , obviam  ire 
fedulo  inftituit  primum  Theodofius  Junior,a  quo  Jurifperitis  o&o 
adhibitis,  in  quibus  praccllebat  Antiochus  , anno  438.  Codex  , 
inde  Thcodoftanus  di&us  , prodiit , quern  , & fingulari  Conftitu. 
tione , qux  inter  Theodofianas  primum  occupat  locum , confir. 
mavit . Quamquam  & ipfe  Codex  haud  integer  ad  nos  ufque 
pervenerit , fiquidem  Conilitutiones  3x0.  circiter  , qux  in  Codi- 
ce Juftinianeo  habentur  , fruftra  in  Thcodofiano  quzfivcris  . Poft 
editum  przterea  Theod.  Codicem , Legum  Mofaicarum  , & Ro- 
manarum  Collado  adparuit  in  Titulos  id.  tributa,  qua  Leges 
Romanx  exintegris  Papiniani,  Paulli  , Ulpiani , Caii  , Modciti. 
ni , Gregorii , Hermogenis  , aliorumque  vctcrum  Juris  Intcrpre- 
tuin  commcntariis  defumptx  cum  Mofaicis  conferuntur . Ejus 
au&or  fertur  apud  Bcrtrandum,  & Cujacium  Obferv.lib.7.  cap.j, 
Licinius  Rufinus  , minus  vcrc  camen  , fiquidem  Licinius  Rufinus 
fub  Alexandro  Severo  tranfegit,  Pariator  ille  vero  , quum  ex  Co- 
dicibus  Gregoriano , & Hcrmogcniano  non  modo  , fed  cxipfo 
Theodofiano  Tit.  5.  §.  3.  Conftitutiones  deferipferit , Theodofii 
xtatem  faltem  attigit  *.  qua  de  re  Gothofredus  in  Proleg.  Cod. 

_ Theod.  cap.  3 , & Manual.  Jur.  lib.  2.  cap.  10  , Menagius  Amoe- 
nit.  Jur.  Civil,  cap.  7 , Si  Heineccius  lib.  1.  hift.  Jur.  Rom.  cap.4. 
§.347.  Audlorem  potius  Judxuin  quempiam  cxiftinaavit  Mar- 
quardus  Frehcrus  lib.  1;  Parcrgon  Juris  cap  9.  Eamdem  primus 
edidit  Petrus  Pithoeus,  notis  illuftravit  Hcnricus  Stephanus  , 
dcinde  Anton.  Schultingius  Jurifp.  ante juftin.  p.727.  feq. , Icge- 
icquc  prxterea  eft  Crit.  Sacr.  To.  6.  p.  1 50.  edit,  fraacof.  1 696. 
far,  III.  Tom.  VI.  H infer- 


Digitized  by  Google 


De  Potfjtate  Ecclesiastica* 

infcrtam  . Eo  dcinde  Theodofiana  Cadice  pc  rfefto,,  novellas  tum 
ipfitts  Thcodofii  II.,  cum  Valentiniani  III. , Martiani , Majoria- 
ni , Seven,  Lconi*,  & Anthemii  Conftitutiones  cditas  funt  t qua* 
dias  in  luminis  auras  protraxcrc  idem  Pithoeus , Rictcrshufius  > 
& Gothofrcdus  ad  ealeem  Cod.  Thcod.  Infortuniis  igitur  , fa- 
tifquc  Jurifprudentias  optima  , quoad  ejus  fieri  poffet , confultu- 
lus  ratione  Juftinianus , diligentiifimam  ad  id  do&iflimorum,  qui 
tum  hoc  haberentur  nomine , operam  fibi  adhibendam  ftatuit  , 
quorumquc  deleiftum  habitum  , & catalogum , nempe  Tribonia- 
ni  ectetorum  familiam  ducentis,  Theophili,  Cratini  , Dorothei  » 
Anatolii , Ihcodori , Ifidori  , Thalclasi , Salaminii , Conftanci- 
»i  , Stephani,  Menna: , Profdocii,  Eutoimii , Timothci , Lconi- 
dis  , Leontii,  Platonis  , Jacobi , Johannis  , Diofcuri,  & Prasfcn- 
tini>  vidcrc  eft  L.  a.§.  9.  i i.,L.3.§.  9.  Cod.  De  vet.  Jure  enucl.  x 
Conft.  H#c  , qtue  necejfario  §.  t.  De  novo  Cod.  fac. , Conft.  Sum* 
ma  Re  ip.  §.  2.  De  yuflin*  Cod.  conf. , Conft.  Cordi  nobis  §.  a.  De 
emtnd.  Cod*  yuftin, , & §.  3.  Prooem.  Inft.  Ejus  itaque  aufpiciis, 
Xvirorum  opera  an.  5 28.  Codex  yuftinianus  Prior  ex  tribus,  qui 
tum  extabant,  Codicibus  defloracus,in  lueem  prodiit , fed  imper- 
leiftus  Yalde,idcoquc  triennio  port  a XVII.  viris  ad  id  negotii  de- 
fc&is  confcdla  Digcjla  , five  fandeftx  funt  i.  tumque  fequucas  /«» 
fiitutiones  % Triumyiris  Dorothco,  Theophiln , & Triboniano. 
elaborate  . Siquidcm  autem  tam  priot  illc  Codex  parum  dtligen- 
tet  fuiifet  concinnatus  , quam  ah  illo  plerumque  difcedcrenc 
Pande&a: , faflum  denuo , ut  emendatio  Vvirit  commendaretur  k 
quorum  laborc  an.  $34.  demuip  prodiit  Codex  repetitx  prxkflio- 
nis  * Quibus  tandem  omnibus  , multis  inlocis  qua  mutatis  , qua 
delctis,  novas  Conftitutiones,  Novell dt  inde  denominatae  , ex  Ti- 
berio , ex  J.uftino,ex  juftiniano  accefterunt  i ex  Novcilis  autem. 
defumptx  Authentic < Codici  demum  jam  fxculo  VI.  adjeftx . Ex 
Grxca  dcindc  Inftitutionum  , Pandcdtarum , & Codicis  vcrfione 
a Theophiio  ,&  Thalclaro  procurata  (nam  Juftiniani  nomine  La- 
tine  confcripti  ii  libri  fuerant ) atque  ex  Novcilis  Grxcc  editis. 
(quas  dcindc  an.  570.  Latinitatc  donavit  julianus  Patricius  , Sc 
Con(hntinop.Antcce(Tbr,ediditque  primuna  Franc.Pithceu*)Edi- 
{Us  prxtcrca  ucdecim,quin  ctiamex  jurifperitorum  quorumdam 

Graeco*- 


Digitized  by  Google 


Civili.  Articulu*  I. 

Griecorum  Paratitlis , aliifque  libris  > atque  ex  Patrum  imo  ope. 
ribus>  Conciliorumque  fan&ionibus  confc&i  flint  Bafilicorum 
libri opera  primum,  audoritateque  Bafilii  Macedonii  an.  838., 
Lconis  Sapientis  dcindc  an.  888,  ac  demum  Conftantini  Porphy- 
* rogenetx  fub  initium  fxculi  X. , quofque  in  fexaginta  libros  di- 
vifos  cum  Gloflis  Latinis,Gr*cifque  Volum.  7.  fol.  edidit  Caro- 
lus Annibal  Fabrottus  > Dc  quibus  omnibus  * aliifque  dcinde 
acceffionibus  minus  confpicuis  , qnalcs  Authentic*  j & Fcuda- 
lium  libri,  adeundi,qui  pnealiis  hifee  illuftrandis  operam  im. 
penderunt  > Paulus  Manutius  , Guido  Pancirolus  > Ant.  Augufti- 
nus  , Paulus  Merula  , Franc.  Hottomannus, Carolus  Annibal  Fa- 
brottus , Jacob.  Gothofredus,  Jan.  Vine.  Gravina  , Jofephus  M» 
Suareiius  , Georgius  Beycrus , Hcnr.  Bergerus  , Ant.  Schultin- 
gius  , Georg.  Schubartus , Asgid.  Menagius  , Cornel.  Bynskctf- 
hoek  , Chriftfridus  Waechterus,  Herm.  Schminckius  , Evcrar- 
dus  Otto,  Joh.  Gotti.  Heinecctus , Joh.  Schilterus  , Carolus 
And.  DuckeruS  , Michael  Schumannus  , Hcnr.  Brcnkmannus, 
aliique  plures  apud  Fabricium Bibl.  Lat.  To-  a.  lib.  4.  cap.  >0. 

Juxtah*c  igitur  , quae  fortafle  plufquam  oporterct , prxtcr- 
que  , quos  mihi  prxftitui , fines  , atque  operis  fcopum  , fufius 
perfequutusfum  , (quamvis  neque  tantum  fuperfuerit  otitim  , 
ut  de  particulariuin  Regnorum  legibus  , quae  poftmodum  indu- 
funt,  puta  Germani*  , Anglix,  Galli*  , Hifpaniae , Polonix, 
Hungaris&c.,  diccndi  licentiam  mihifumerem  ) Poteftatis  Lai- 
cae  tarn  originem  , quam  ordinationem , atque  officium  rem  me- 
re humanani  cfle  liquido  adparet . Eamdem  quoque  poteftatem 
juftiffimos  intra  fines  juris  Divini  , Naturalis,  & Gentium  con- 
ftringi  ccrtum  eft,  &conftans  , quin  ctiam  patftis  affici , promif- 
ftlque . Humanam  prxterca  Regum  a prima,  acdeinceps  state 
infiitutionemcfic,  hominutn  videlicet  indudam  volontatc;  atque 
humanam  perinde  legum  a Poteftate  laica  profedarum  originem, 
quasnempe  hominum  ftudium  , neceifitafque  comparavit , Sc  pc- 
perit.  Quamvis  enim  Legislatornm  plcrifquc  3 quo  major  latis 
ab  fe  legibus  vis  , Sc  dignitas  conciliaretur , ejufmodi  confilium 
infederit  leges  fuas  fupremis  Diisacccptas  referendi,  uti  Zoroa- 
itri  apud  Hyde  , Sc  Chaufcpid  Did.  hift.  Crit*  To.  4.  p.  835.  in 

H 2 Not, 


Digitized  by  Google 


Co  De  Potestate  Ecclesiastica* 

Not.  G ; uti  Minoi,  tcftibus  Libanio  To.  2.  p.  4 7p  , Maximo 
1 yrio  di(T,  22.,  & Dionc  Chryfoft.  Orat.  1 . dc  Regno  5 ecu  Rha- 
damantho  , affirmance  Ephoro  apud  Scraboncm  lib.  10.  Geogr; 
p.  475.  i ecu  Lycurgo , autforibus  Diodoro  lib.  i.p.  48. , Li. 
banio  loc.  cic.,  & Ariflide  Orat.  1 •,  uti  Zaleuco,  tradentibus  Ari-  " 
ftotclc  de  Rcpubl.  Locrorum  apud  Clcmentem  Ale*.  Strom. lib. 1. 
p.  3 52.  j & Valerio  M.  lib.  1.  cap.  2.  j uti  Zamolxi , reference 
Diodoro  loco  cit. , ecu  Lycaoni , memorantc  veteri  Scriptorc 
apud  Svidam  V.  AwaxwrTo.  2.  p.  4^7. , quern  & confulefis  V. 
WtnfjLOL  p.  627  5 ceu  Romulo  , & Numx , feribentibus  Livio  lib.l. 
cap.  yp  , Dionyfio  Halic.  lib.  2.  p.  1 22  > Dione  Chryf.  Or.  25. 
p.  2 83  > & Plutarcho  in  Numa  : Quinctiam  Populos  ea  olim 
Rulta  incefTerit  ambitio  , ut  Deos  efle  , a quibus  fuas  accepifTe 
leges  gloriabancur  , confingere  dclctftarcntur  > veluti  dc  Cererc 
tradunt  Herodotus  lib.  3 , & Diodorus  lib.  5.  p.  aoi  , dc  Vol- 
cano Laertius  lib.  1 ,dc  Hermetc  Diodorus  lib.  5 , Herodotus 
lib.  3.  cap.  j3,Varo  lib.  4.  cap.  y j & Proclus  lib.  dc  Anima  > 
qua  etiain  dc  re  Stcuchus  Eugub.  de  peren.  Philofoph.  lib.  1. 
cap.  25,  dc  Minerva  Plato  in  Timxo,dc  Saturno  Virgilius  Asn.8, 

& Scrvius  ibid. , dc  Jano  Macrobius  Satur.  lib.  1.  capp.  7 , & 9 > 
ac  Plutarchus  Probl.  cap,  40  : quorum , fimiliumquc  cxempla 
collegit  Balthaffar  Bonifacius  hift.Ludricx  lib.  1 p.  cap.  1 , deque 
horum  plurimis  didlum  eft  paullo  fuperius  5 fabulascflc  tamcn  , 
ac  puta  figmenta,velad  fucumPopulis  faciendum, vel  ad  fallendara 
jgnaras  apud  Gentcs  fidem,  ex  ipfis  Ethnicis  fagaciores  perfua- 
fum  habucre  . Contra  vero  Ecclefiaftic*  poteftatis  originem  Di* 
vinam  prorfus  effc  , eamque  potiflimum,  qua  leges  ferendi  police, 
Deo  referri  acccptam  debere  particulam  , ,luce  pomcridiana  cla- 
riuJ  ex  utraque  Verbi  tarn  feripti , quam  traditi  pagina  manife- 
ftum  fecimus  : adeo  ut  verc,optimequeChriftianx  Ecclefixeum, 
qui  Judaic*  Reipublic*  a Jofepho  Antiq.Jud.Iib^.cap.  8-p.i^4> 
& contra  Appion:  lib.  2.  p.  1376 > tributus  legitur  regiminis  ti- 
tulus  ©ioxifaT/(t« , convenire  nondubium  fit  s adeoque  ut  ex  Ca. 
tholicis  nemo , nemoque  ex  Acatholicis  hucufquc  id  unquam  in 
dubium  vertcrc  aufus  fit,  veluti  feite  animadvertit  Cl.  Scriptor 
de  Juribus  Apoft.  Sedi*  To.  1.  p.  a.  cap.  2.  dc  fiegio  exequatur . 

AtqUC 


Digitized  by  Google 


\ 

etCivili.  Articulus  I.  6i 

Atque  utroque  e*  hoc  ideo  capitc  fcquitur  , turn  qnod  Laica  po- 
teftas pcclefi*  lcgibus  obligctur,  atquc  ad  obcdiendum  profe&o 
ab  Ecclefia  obftringi  poflic  i turn  quod  viciffim  a Poteftatc  laica 
immunis  prorfus  , libcraque  fit  Ecclefia,  eademqtic  gaudeantim- 
munitate  , libertatcque  Ecclefix  Loca,  Res  , acPerfonx  : ideft, 
quod  eodctn  recidit  , pleniffimo  Ecclefia  potiatur  jure  tanquam 
proprio  Conventus  Synodicos  eelebrandi  , Cauffas  Ecdefiafti. 
cas  cognoi'cendi , qua:  duo  fufc  , folideque , opinor  , demonftrata 
jamfuntTo.  3.  Art.  2.§.  i.feqq. , Art.  4.  §. ».  fcqq. , Art.  ?. 
Proleg. , & To.  4.  Art.  9.  S*  1 » camdcmque  in  Tcmplis  ad  Dei 
cultum  exftruendis , inque  Rebus  fuis  temporalibus  adminiftran- 
dis  fibi  fufficcre,  neque  a Laicis  Tribunalibus  ejus  dcpendcrc 
Pcrfonas  ; de  quibus  affatitn  fcq:  Articulo,  poftquam  heic  adver- 
se opinionis  patronis  fatis  fuerit  paucis  , quoad  ejus  fieri  poifit , 
fadum  jcorumque  arguments,  fiqua  videatur  inefle,  vis  prorfus 
omnis  crepta  . 

Inter  ea  jgitur  , eaque  Icvioris  utique  moment!  omnia , quae 
fuiinerroris  defenfiooem  congercre  folent  cum  Proteftanribus 
falfi  Politici,  ac  poft  Vigorium  , Maimbtirgum,  Bardajum  , Wid- 
ringthonum  , Fcvreturo  Richerius  prxfertim  dc  Eccl. , & Polit. 
poteft. , ac  in  hift.  gener.  Concil.  lib.  4.  cap.  1 , Launojus  in 
cpift.  ad  VallantiunijRaymundus  Carron  adverf.  Ccnfur.  Lovan., 
Dtipinius  de  antiq.  Eccl.  difcipl.  difiert:  6.  cap.  1 , Quatuor  Epi. 
fcopi  appellantes  Initrum. Appel.  p.7.,Natalis  Alex,  ad  fzcul.XL 
diff.  2.  art. 9.,  Scad faecul.  XVI.  did.  5 , BoiTuctius  Defen.  Dccl: 
lib.  1 , Jannonus  hift.  Regn.  Neapol.  lib-  2.  cap.  ult.  §.  3 , &c. 
gravius  illud  eft  principio  , quod  fi  ita  Poteftatis  laicz  caufta  eft , 
lit  a Deo  haud  immediate  proficifci  dicatur,  neque  a Deo  in  Pon- 
tificem  M. immediate  ptof'c&a  Ecclcfiaftica  poteftas  dici  poifit  > 
fed  ea  immediate  Ecclefix  collata , atquc  ab  ea  deinde  in  Ponti- 
fictm  translata,dicenda  fit  . Cxterum  Rcgum  poteftatem  imme- 
diate a Deo  cfle  congeftis  e S.  Scriptura  paflimlocis  cvinci  con- 
tendunt , velut  ex  illo  Proverb,  cap.  8.  v.  15  : Per  me  Reges  re- 
gnant &c. , ex  Sap.  cap.  6.  v.  3. : Data  eft  a Domino  poteftas  vo- 
bis  ( de  Rcgibus  fermo  eft  ) , 0*  virtu*  ab  Altijftmo  , ex  Daniel, 
cap.  2 , v.  3 7:  Devs  Cgli  Rcgnum>  & fortitudincmt  # lmperiumy 

gfgfo. 


Digitized  by  Google 


d2  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

iff  gloriam  dedit  tibi  , cui  fubjungunt  ex  Hicrcmi*  cap.27.  v.tf  j 
ex  S.  Pauli  epift.  ad  Rom.  cap.  13.  v.  1 *.  ffyn  eft  poteftas , nifi  a 
Deo  . . . gui  rejiftit  poteftati  , Dei  ordinationi  rejiftit , & ex  S.  Pe- 
tri epift.  1.  cap.  2.  v.  13:  Subjefti  cjlotc  omni  human ee  Creatu- 
re propter  Deum  j y?ue  /?e£» , quajt  pnecellenti  ifft . Veteris  vero 
Tcftamcnti » ac  Novi  paginis  concordare  SS.  Ecclefiae  Patrcs  fibi 
perfuadcnt,  inter  quos  proferunt  Au&orem  Conftit.  Apoftol.  Tub 
S.  Clementis  nomine  , qui  lib.  7.  cap.  16:  verf.  Cotel.  id  cunftis 
fuppeditabat  condlii : Ter  BwiXta  <pofZn9ii<rii  > iif'oit  on  rou  xvp'iov 
*V<»  n yiiforotla. , Regem  vereberis , Jciens  a Domino  ejje  elcfiio- 
nem  ; Similia  habct  lib.  4.  cap.  13 > 5.  Irenaeum  , qui  lib.  5.  de 
Hatref.  cap.  24.  propriam  Apoftoli  faciens  fentcntiam  , ftjju* 
funt  , inquit , Poteftates  , a Deo  ordinate  funt . . . Cujus  enim  juf- 
fu  homines  nafcuntur  , hujus  jujfu  & Reges  conftituuntur ; Tertul* 
lianum  , qui  Apolog.  cap.  30.  non  tain  fuam  , quam  turn  quae 
omnium  cflet , dc  Impcratoria:  poteftati*  origine , opinionem  ex- 
promcns  , lndi  Imperator , ait , unde  iff  homo  $ antequam  Impe - 
rator . bide  poteftas  illi , unde  iff  Spiritus ; cap.  34.  cumdcm  a 
Domino  cledum  , & lib.  ad  Scapulam  cap.  2.  iolo  Deo  mi  nor  em 
adfirmat  *>  S.  Epiphanium,  qui  H*r.  40.  hxc  in  eamdem  rent  ha- 
bct : Ubi  vide:  ne , ut  h<ec  Afundi poteflas  a Deo  ftabilita  Jit , gla - 
iiique  jus  obtineat  f Neque  vero  id  aliunde  , quam  a Deo  ad  vin- 
iicandum  accipit ; S.  Joh.  Chryfoftomum  , qui  horn.  2 3.  in  epift. 
ad  Rom.)  Si  S.  Ifidorum  Pcluf. , qui  lib.  s.ep.  a 1 6.  ad  Dionyfium 
ab  hac  (e  profedo  ne  hilum  quidcm  abfuilTc  opinione  patefaciunt; 
S.  Optatum  , qui  lib.  3.  adv.  Parrnen.  p.  <55.  edit.  Albafp.  folutn 
Deum  fupra  Imperatorcm  ftatuit : jj)uum  Juper  Imperatorem  > 
fcribcns , non  Jit , niji  folus  Deus , qui  fecit  Imperatorem  iffc.  j 
S.  Auguftinum,qui  de  Civit.Iib.;.cap.2  1.  de  Deo  O.  M.  Imperii 
largitore  fuprcmo  fic  loquitur  : Jgui  Auguflo  , ipfe  iff  Neroni  . 
Jjhti  Vefpajianis  , vel  Patri , vel  Filio . . . ipje  iff  Domitiano  . . . 
fjfii  Conftantino , ipfe  iff  Apoftat/e  Juliana  dedit  , Imperium  fci- 
licet  5 S.  Gregorium  Turon. , qui  lib.  y.  hift.  Franc.,  qua*  fibi  dc 
Regia  potcftate  harrcrct  opinio  , hifce,  quibus  Francorum  Regcna 
atfatur , verbis  explicat : Si  quit  de  nobis , 0 Rex  , juftitise  trami - 
tes  tranfcendere  voluerit > a te  corripi poteft ; Si  vero  Tu  excejfcris, 

quis 


Digitized  by  Google 


itCivtli.  Articulus  I..  6y 

quit  tecorripiet  ? Loquimur  enitn  tibi , fed Ji  vduerii  > audit , fi 
autem  noluerit , quit  te  damnabit , ttiji  it  , qui  fe  pronuntiavit  ejfe 
JuJlitiam  ? SS.  Patribus  adftipulari  Sacros  Canoncs  fuadcrc  co- 
nantur  . Ita  Can.  8.  6)ucniam  Dift.  io..  ex  epiftola  7.  S.  Nico- 
lai I.  j non  vero  ex  S.  Cypriano  j utipcrpcram  3 quod  frequenter 
folet  3 eidem  tribuit  Gracianus  , quo  habetur  aChrifto  Deo-Ho- 
mine  aftibus  propriis  > dignitatibufquc  diftinftii  officia  poteftatis 
utriufquc  ( Regia:  fcilicet,&  Pontificiar)  fuifle  difereta . Can.io. 

Duo  funt  Dift.  96.  ex  epift.  4.  S.  Gelafii  1 quo  adfirmatur  duas  cf- 
fc  PoteftatcSj  quibus  adfpcdlabilis  Mundus  hie  regime  > Pontifi- 
ciam  , & Regiam  ; Divina  quoque  difpofitionc  Imperium  Kegt 
c(Tc  collatum  . Cariv  & 3.  Synodi  Parifienfis  V.  an.  829.  lib. a,, 
a pud  Harduinum  To.  4.  p.  1 358  , & 1342  > quo  loci  teftimoniis 
Proverb,  cap.  8.v.  1 5 jHicrcm.  cap.  27.  v.  5 , fcq.>  ac  Daniel, 
cap.  4.  v.  14  , Si  cap..  5.  v.  a 1.  innixi  Pacres  in  hanc  de  Regia: 
poteftatis  origine  prodierefententiam  t Nemo  Regum  apregeni - 
toribut  Rtgnumjibiadminijlrari , fed  a Deo  veraciter , atque  hu- 
militer  credere  debet  dari  &c.  Quorum  limilia  habent  Synodi. 
Lauriacenfis  an.  843.  Can.  j , apud  Jvonem  par.  16.  cap.  13  , & 
Trostejana  an.  909.  Can.  a.  apud  Hard.,To.  6.  par.  1..  p.  507  ».  \ 

feq.  Sacris  Canonibus  adfociari  Impcratorum  effata,  legefque 
oftendcre  dennun  inftitnunt  . Ita  TitLImperatoris  fuilfc  didliim 
apud  Aurelium  VhftorcmEpitom.  cap.  10:  PateJUtes  fato.da.ri . 

ItaM.,  Antonini  nobile  <tTtoq')tyu.x  referri  a Xiphilino  in  ipfius. 
vita  p.  17 1. : Nemo , nifi J'olut  Deut , Judex  Principit  ejje  potcjl.. 

Ita  M.  Aurelii,  qui  apud  BalthafTarem  ab  Ayala  lib.  1.  de  Jure. 

Belli  cap.  a.  pag.  26.  dice^e  folcbat : folum  Deumde  PrincipU. 
put  judicare  . Ita  juftiniani  Imp. Novel.  6.  Collate  1.  tit.  d.exi- 
mium  illud  efFatum  legi : Maxima  in  hominibut  funt  dona.  Dei\. 
a fuperna  collata  Clementia  , Sacerdotium , pj  Imperium  ■»  <5*.  ilr 
ludquidem  Divinit  minijlran^hoc  autem  humanit  prtfident . Ita. 
VitigisGothorum  Regis  apud  Ca/ItodorumVariar.Iib.io.  cap. 31: 

CauJfa  Regite  potejlatit)  inquientis,  fupernit  eji  applicandajudiciit : 
quandoquidem  ilia  e Ctelo  petit  a ejt,  Q*  folo.  Casio  debet  i nascent  iam .. 

Ita.& in  Formula  Prtefcft.  Urbane  lib.  tf:cap.4. : Rex  alteri, di- 
cere  foie  bat, [ubdi  non  pof'umui)quia  Judicet  non  habemut. . Hinc 

Si  Hoj. 


Digitized  by  Google 


d"4  De  Potestatb  Ecclesiajttca  , 

Si  Homerus  Iliad,  lib.  i . v.  197.:  t i/xn'  $*’k  Ai«  iti>ab  Jove  futtU 
mus  honos  . Hinc  & inter  Eflenorum  placita  Jofcphus  dc  Bello 
Jud.  lib.  2.  cap.  8-  §.7.  edit.  Hudfon. ,&  Porphyrius  dc  Abfti- 
nent.  lib.  4,  p.  3 8p.  memorant : JVon Jine  Divina  quadam  provi - 
dctitia  prrveniflc  Urges  ad Jummatn  de  omnibus  potejlatem  . Hinc 
Sc  Plinius  in  panegyr.  ad  Trajanum  cum  indubitanter  Divinitus 
conjlitutum , non  occulta  potejlate  Fatorum,fed  ab  jfove  ipjo  palant 
tlcflum  pronuntiarc  non  dubitavic . His  itaque  , fimilibufquc  fu* 
co  plenis  qnidem  > fed  pondcrc  vacuis  verbis  pro  Divina  Impera- 
toria;  poteftatis  originc  pugnant  , eoque  perverfo  fane  confilio  f 
ut  poteftatem  deinde  iaicam  in  fuperiorem  erigant  locum  . 

Verumtamenquod  primo  ad  ucriufque  poteftatis  Kegiar , ac 
Pontificiar  comparationem  fpedat , longum  , latumquc  inter 
utramque  diferimen  imercedcre  confeftini  advertet , qui  captus 
oculis  prorfus  non  fir  > in  co  pofitum  , quod  Ecclefiaftica  poteftas 
immediate,  atque  plcniflime  a Dcocollata  fuit  S.  Petro,  ejufque 
cx  affe  fuccefforibus , a quibus  in  poteftatis  ejufdem  partem  vo- 
cantur  Epifcopi : Unde  iota  in  genere,  ceil  Schola:  loquuntur,  eft 
in  Romano  Pontifice  , in  fpccie  vero,  particulatimque  tranfmifla 
in  Epifcopos  . Qua  de  re  abundc,  invirteque,  ft  mea  non  me  fallit 
opinio  , difputatum  Vind.  Par.  2. To.  4.  Art.  8.§.i  p-3o»,  fcqq. 
Politicam  ccontra  in  genere  quidem  a Deo  efle  immediate  in  con- 
feffo  eft  , fed  ab  co  toti  Generis  humani  univerfitati  ab  initio  col- 
latam  , a quo  deinde  in  fpecic  vel  in  unum  , vel  in  plures  transia- 
tafucrit,  indeque  fubortas  diverfas  Regiminis  formas  , fpecief- 
que  , ha&enus  difputata  evincunt . Unde  fit  evident  Poteftatem 
Iaicam  in  fpccie  quidem  e Jure  Gentium  proficifci  , Ecdefiafti- 
cam  vero  Pontificii  effe  Juris  particulam  . Atque  hoc  utique  fen- 
fu  accipi  S.  Scripturx  loca , ficubi  Rcges  ex  Deo  regnate  dican- 
tur  , tam  re<ftc  poffunt , quam  probe  debent  , Ita  nempe  , veluc 
appofite  Bellarminus  explicit  in  refponf.  ad  Thcologi  cujufdam 
epift.  fuper  Ccnfuris  aPauloV.advcrfus  Vcnetos  latis,  ut  Kcgibus 
immediate  quidem  aDco  collata  poteftasnon  fuerit,benc  veto  me, 
diate  , medio  nempe  titulo  vel  Elcflionis  , vel  Haereditatis  , vel 
Donationis,vel  jufti  Belli, quorum  altcrutro  Regnum  illi  adquifi- 
verint . Eoim  vero  fi  homimbus  fas  viverc  abfquc  Rcge  fuiftct,non 

’ futf- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  I.  6^ 

fuiflet  ntique3cur  fc  Regibus  comraififfent  regendos.  Scdqitoniam 
ncque  pace  frui , neque  felicitate  potiri  fecurc,  facile  fibi  permif. 
fuin  eundo  j experiundoque  didicerant,  proptcrea  quod  ambitio, 
quod  avaritia , quod  invidia,  quod  incontinentia3  quod  ira  , quod 
inconftantia  , aliaque  multa  hujufee  genus  mala  vitam  traduccte 
incommodam  , mifcriifquc  arfc&am  innumpris  cogerent  , fadutn 
inde  , ut  fatius,  confultiufque  duccrcnt  uni  fc  1c  Regi3  vel  pluri- 
bus  a Republica  dele&is  in  poteftatem  concedere  » a quo  , vel  a 
quibus  tarn  fuis  prarfentiflime  iretur  cautum  main , quam  provi. 
denriflime  bonis  coufultum  fuis  . Atque  hoc  utique  fenfu  a S.  Pc- 
tro  Civilis  poteftas,  non  Divina  inftitutio  , fed  Humana  ordinatio 
cpift.  i.  c„a.  v.i  3. verbis  lllis  vocata  eft:  Subje-ii  eflote  cmni  burnt - 
nut  Creature  : ubi  Graecus  textus  habet : ■na.wv  tus^oncin  wrurfis 
omni  burntna  Ordinationi  i cui  plane  ledioni  fuffiagantur  Gras- 
ca  Scholia  , Djdymus , ac  S.  Auguftinus  > e«mque  tuentur  ex 
Hcterodoxis  Zegerus  > & Grotius  ad  hunc  locum  Critic.  Sacr.' 
Tom.  5.  pag.  i(S88j  edit.  Francof. , kt /<r«  cnim  Crca- 

turam  nedum  , fed  eriam  Ordinationcm  fignificat . In  Scriptu- 
ris  igitur  ea  Reges  a Deoeflc  dicuntur  ratione  , qua  & leges  hu- 
mana*  dicuntur  efte  a Deo  J quatetius  nempe  Deo  accept!  ca-» 
refertur  poteftas  , qua  fc  regendi , legefqtie  condendi  hominum 
univerfitas  in  Reges  tranftulit . Quis  cnim  alioqui  cum  Divmis 
humanas  commifeeat  leges » atque  ad  Divinum  legum  humana- 
rum  ordinctn  transferat?  Laicisergo  Poteftatibus  , legibufque  ia 
iis  , qn*  Civilis  quidem  ordinis  funt , nec  Ecclcfiafticis  contra* 
cunt  inftitutis  , obedientiam  , etiam  a Clericis  , impendei.difTL* 
eifque  obligari  vi  coa&iva  non  utique3fiquidein  aForocivili  cxem. 
ptos  oftendemus  Clcricos,  fed  dirc&iva,  ex  S.Scriptura  Noftrates 
quoque  homines  docent , inter  quos  adcundi  Bellarminus  lib.  1. 
dc  Cleric,  c.  a 8,  Suarez  dc  Legib.  lib.  3.  c.  3 3.  n.  1 3,  Scadlmayr 
de  Leg.  cap. 45  Merger  difp.3  5.  art. 3.  n.  1 8,  Pettfchachcr  de  Leg. 
Q.4.  art. ( 1 .§.4,  Engel  dc  Confttt.  n.3  5,  Konigh  ibid.n.  1 1 ,Gletle 
Junfp.  fund.  lib.  a.  c.  4,  §.5.  n.  1 4,  quibus  adftipulantur  Schaiicr 
jurifp.  Can.Civ.  iib.i.  traft.i.c.7.  §.a,  Concl.j,  Gabriel  Antoine 
de  Leg. c.4’.q-4.  &c.  Non  fequitur  hmc  tamen,  quod  laicar  vicilfim 
Potclla  1 fas  (it  negotiis  , legibufque  Ecclcfiafticis  fc  imp  icare  3 

Firs  111.  Tom.  l/U  I mul- 


Digitized  by  Google 


66  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

mul  toque  minus  Ecclcfiaftic®  propriam  cxarquare  , aut  prasferre  , 
quad  fupra  Ecclcfiafticas  pcrfonas  loco  lupcriori  laica  potcftas  fit 
pofita  . Pofitos  cnim  , non  Principes,  fed  Epifcopos  rcgcrc  Ec- 
clefiam  Dei  docct  Apoftolus  A £t.  cap.  20.  v.  a 8 , & Epifcopis  obc- 
diendum  ab  omnibus  Hcbrxor.  cap.  13.  v.17.  Scd  hac  de  re  Tufius 
fuo  infra  loco  . Ncqup  vero  ab  hac  mens  altera  SS.  Patribus  inc- 
rat  . Regibus > poll  Apoflolorum  par  S$.  Petrum  » & Paulum  , 
timorem  , honorem  , trtbutum  deberi  jure  oprimeque  docuit  Au- 
dor  Conft.  Apoftol.,  quis  id  , nifl  Monarchomachus  , invideat  i 
A Deo  vero  eledos  idco  Reges  dixit,  quod  non  abfquc  praevio 
Dei  nutu  Regnum  adepti  fint»utmox  uberiusexplicandum  erit.. 
S.  Ircnxi  aliud  crac  inftitutum  1 ut  cnim  oftendcret  Diabolum_» 
mendaciis  Temper  alfuctum  , cum  fpendide  mentitum  adfirmat 
dum  Chrifto  D.  temcrc  dixit  : Hac  omnia  tnihitradita  Junt , 13 
tui  volo  » do  ilia.  Luc.  cap.  4.  v.  6.  Rcgna  enim  a Deo  e(Te  determi- 
nata,  a Deoque  pro  voluntate  diflribui  dicit : at  immediate  a Deo> 
inftituta  non  dicit . Ncc  crat  fane  , cur  dicerct  vir  intelligens  ho- 
minum  padtis  Impcria  ftabiliri , mutari  , transferri . Id  ergo  dum- 
taxat  intellcxic  Deo  probata  Imperiaire  , Deique  providentia  it» 
diTponi,  quomodo  Imperium  ipfum  probatum  fuiffet,  diTpofitum- 
que  , fi  penes  hominum  univerfitatem  integrum  perpetuo  ftetif- 
fct.  Tcrtullianus  adverfus  Ethnicos  difpotans  in  id  incumbebar,. 
nt  efficeret  non  Diis  gentium  , DarmoniiTqac,  proutipfi  putabant 
apud  Martialem  hb.  7.  Epigr.  55?,  pro  Imperatoribus  litandum 
fore,  prcceTquc  fundendas  , fed  uni  Deo  vero  Generis  humani  con. 
ditori  , a quo,  non  ab  illis  , Imperium dari , Tub cujufque  , non 
Tub  illorum  , poteftatc  degere  Impcratorcs  diccbat : ab  co  , in- 
qtiam  , efi'e  Impcria  , ac  Tub  eo  Impcratorcs  die  > a quo  Tunc  , & 
Tub  quo  hint  homines  5 ideft  cadcin  Dei  voluntate  fieri  Imperato- 
re*  » qua  fadh  Tuut  homines  . Ex  quibus  ineptum  eft  plane  » ini- 
quumque  conficerc  Juris Divini  effe  Imperium  . Nam  ita  conclu- 
derc  perinde  liceret , nihil  non  effe  Divini  Juris  , nihil  fiquidem 
fit , quod  a Deo  nonproveniat , dcpcndeatque  . Ea  vero  ratione 
lib.  ad  ScapuJ.  Impcratorcm  Tolo  Deo  minorem  , &.  a Deo  Tecun- 
dum  adfirmat,  quod  in  rebus  mere  Civilibus  Tuperioremnon  agno- 
fcat , quin  adfirmec  tamcn  cumdcm  legibus  paritcr  Ecdcfiallicis 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  r ArTiculus  I.  6y 

■cfTc  abfolutum  j quinve  deimmediata,  vel  mcdiata  rmperatori* 
poteftatis  origine  cogitavcrit . S.  Johannis  Chryfoftomi  > acS.Ifi. 
dori  Pclufiota*  , qui  cumdcm  pcnc  exfcripfit , plana,  nihilquc 
obfcura  fentcntia  eft  Principatum  quidcin,  feu  Civilcm  potefta- 
tem  , non  quofque  Principcs  , a Deo  conftitui,  feu  Divinoe  fapien. 
tix  opus  die,  unde  lococic.  fic  loquitur  : 6)uoi  Principitut 
funt , quodque  nccflutiuiim  inJUr  Populi  hue , Atque  illuc  circurni - 
guntur  , Divinsc  fapientia  opus  ejfe  dico . Propter  es  n on  dicit 
(S.  Paulus):  Non  enim  Princeps  efl , niji  a Deo  , fed  dereipft 
dijferit  diems  : Non  enim  pote/las  eft  , niji  a Deo . Quod  eodem  r e. 
cidit , ac  fi  dixiflet,  ficut  humatia  cetera  non  fato,  non  cafu  fitint  » 
fed  Dei  voluntate  , ac  providentia  , fic  Civilcm  poteftatem  fuiftc 
difpofitam  , ordinacamque . S.  Epiphanius  adverfus  Archonticos 
difputans,qui  Dei  veri  dominationem  contcmptui  habentes,fepci. 
mi  Cxli  fupremo  loco  Principem  Sabaoth  collocabant,  eique  fum. 
mam  poteftatis  tribuebant , ad  terrenas  cos  Poteftates  provoca- 
bat , quas  ab  uno  Deo  vero  ftabilitas,  gladiique  jus  obtinuiflb  dc> 
monftrac  . Donatiftas  (liniliter  difputationc  adgrcflus  5.  Optatus, 
qui  turn  advcrfuslmperatoriam  poteftatem  fuperbaserigentes  cer- 
vices nihil  ipfi  cu  n Ecclffia  efte  ja&abant,  quorumque  antefigna- 
nus  Donatus  fuper  Imperatorem  femet  extollens , ipfius  clecmo- 
fynas  pauperibuserogandas  recipi  prohibuerat,  Imperatorem  fu- 
prema  in  Civilium  adminiftratione  frui , defungique  poteftate  di- 
ccbat , quod  & libenter  largimur , atquc  pro  ipfo , velut  Apollo, 
lus  prxcjpit , orandum  fore , fub  ipfo  fiquidem  quietam  vitam  dc- 
gere  Chriftianis  jam  turn  fas  cfTct.  Quin  ei  tamen  menti  fuccurre* 
ret  cogitandi  de  Imperatoriae  poteftatis  Divina  inftitutione  , aut 
dc  Juris  Ecdefiaftici  convcllendi  poteftate  Impcratori  infita . Sc  J 
de  S.  Optati  fentcntia  adhuc  apertius  fcq.  Articulo..  Qma  vero 
alii  ncque  deerant  H eretici  , qualcs  Manichxi,  quos  pollea  Ana. 
baptift*  preflo  fequuti  funt  veftsgio,  dc  quibus  agit  S.  Auguftinus 
lib.de  Natura  boni , & mali  cap.  31,  qui  non  a bono  Deo  , fed  a 
malo  Daemone  Civ  tie  m poteftatem  ortum  duxifle  , camquc  ideo 
non  bonam  , fed  malam  efTc  dicebant : & quia  viciflim  Ethnicis 
Impcria  a falfis  Diis  impartiri  perfuafum  erat , ideo  S.  Do&ori 
mens  erat  dcmonftrarc  ab  uno  Deo  vero  Civilcm  poteftatem  dc- 

I jj  fccn- 


Digitized  by  Google 


c?3  De  Potentate  Ecclesiastica  , 

i'cenderc  , Divinaquc  providentia  Impcria  diftribui . Nihil  inte- 
rca  cogitans  de  aliquo  praeterea  quopiam  Divini  juris  Impcrato- 
ribus  largiendo  , id  unufn  piorutn  Impcratorum  pcrpctuum  effe 
munus  docebat  , Ecdefiam  tucri , feverifque  lcgibus  , ac  posnis 
Hscrcticos,  Schifmaticos , & blafphemos  ab  Ecclefia  damnatos 
coerccrc  cpift.  48 , 5 o,  &:  1 6 5.  S.  Grcgorii  Turon.  denique  loquu- 
tio  co  fpeftat  dumtaxat , ut  Regum  potcntiam  co  loco  pofitam 
indicct  , quo  vim  pati , fubigique  poenis  nequcat  , quin  tamcn 
Ecclefix  poteftatcm  adimat , qua  illos  corriperc  »&  ad  refti , ju- 
ftiquc  tramitem  revocarc  inftituat.  Confer  , quat  hoc  de  S.  Grc- 
gorii loco  difputac  illuft.Comcsdc Boulainvillicrs hift.vet.Rcgim. 
Francor.  To.i.  p fa.  fcqq.  edit.  Lugd.  Batav.  Ncque  nugis  vcro 
Canonum  urgemur  automate  . Nam  ex  S.  Nicolao  depromptus 
alia  quidcm  Imperatoris  , alia  Pontificis  otficia  a Chrifto  D.  fuif- 
ie  diftinfta  infinuat , quin  vel  levitcr  indicct  a Deo  Impcrium_j 
fuifle  inftitutum  . Ex  SGclafio  vcro  prolatus  contrarium  potius 
fuadet , non  ad  Imperatoriam  Pontificiam,  fed  cconvcrfo  ad  Pon- 
tificiam Imperatoriam  accommodandam  effe  auftoritatem  admo- 
nens  j & oftendens  . Utriufque igitur  lententia  ab  Impcratoribus 
Rcligionis  defenfio  utique  fulcipicnda  eft,  quin  tamcn  fas  eifdcm 
fit  in  Rcligionis  fe  fc  cauftas  ingercre  . Qua  in  fententia  panter 
concordant  Can.  3 .Certain  , Can.  6.  Sujcipitis  Dift.  10,  Can.  3. 
7>cnt  quidcm , Can.  1 1 .Si  Impcrator  dift. 96,  Cap.  6.  Solit * Dc- 
cret.  lib.  1.  tit.  33.  dc  Majority  <3  Ob cd.  ex  Innoccntio  III,  & 
Extravag.  1 . Vnam  Sanflam  codem  titulo  ex  Bonifacio  VIIR  pa- 
refque  ftetere  SS.  Anaftaftus  11.  in  cpift.  ad  homonymum  1m. 
pcrat.  , Gregorius  M.  lib.  4.  cpift.  44.  ad  Leontiam  Aug.,  & 
lib.  9.  epift.  6 o.  ad  Kegem  Angl. , & Agatho  in  cpift.  ad  Con- 
ftantinum  . Nihil  aroplius  ex  Synodo  Parifienfi cxtundi  potcft , 
quam  co  demum  optimo  diftu.ro  jure  a Progcnitoribus  non  ac« 
cip(  Rcgnum  , quod  immediate  Populi  confenfui  acceptum  rc- 
fcrri  debeat , idcoque  mediate  Deo  ip(i , a quo  Populo  ab  initio 
conccflum  fuerat , atquc  ab  ifto  in  Reges  fubindc  translatum. 
Quo  plane  fenfu  intclligendum  fore  objeftum  Canonem  ex  ii*  > 
qua?  ftatim  poft  fequuntur  , fit  manifeftum  , qux  fic  habent : 
Multi  n unique  munerc  Divino , multi  ctij/n  Dei  permijju  re~ 

gnant  • 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . ArticulusI.  6g 

gnant  • Chtj  pie  > & jujlc  > & mijericorditer  regnant , Jine  du- 
bio  per  Deum  regnant-  Jf)ui  vero  [ecus,  non  ejus  munere  , Jed 
permijfu  tantum  regnant . Ubi  vidcs  fcrmoncm  inftitui  non  de 
Regia?  poteilaus  origine , fed  de  bono  , maloque  ejufdcm  potc* 
ftatisufu.  Atquehoc  ipfo  facili  loquuti  profcdo  fenfu  intclli- 
gendi  funt  Patres  Synodi  tarn  Lauriacenfis , quam  Troslejanae: 
quibus  adjungcnda?  Aquifgranenfis  II.  an.  83  6.  tit.  De  Perfona 
Regis  &c.  cap.  i , fcqq.,  ac  Mancalenfis  an.  879.  in  legat.  ad  Bo- 
fonem  Reg. , ubi  gravillimis  verbis  officii , religionifque  etga  Ec. 
clcfiam  Keges  admonentur  , ali.rque  quamplurcs , in  quibus  fre- 
q ncns  advexfus  laicas  Potcftates  animadverfuin  feqq.  Articulis 
planum  fiet . Quod  ad  lmperatorum  , ac  Rcguin  effata , Icgefquc 
poltrcmo  f'pe&ac , parum  hac  in  rc  negotii  face  Aunt : fiquidem 
illorum  non  lit  de  imperii  inilitutione  , Divina  lit , an  humana , 
decerncre  . Scd  enim  quo  demum  fenfu  lmperatorum  dida  dc  Im- 
perio  libi  Dtvinitus  tradito  accipi  debeant,  abunde  fuperius  eft 
demonftratura  . Ncmpe  a Deo  immediate  minime  Impcrium  pro. 
ficifci)  fed  ex  Populi  confenfu,  a quo  in  Imperatores  fucrit  tranf- 
latum , quod  Dcus  probavit . Atque  ita  celcbnorcs  Jurifpcriti 
ultrocitroque  fatcri  non  dubitarunt  >velut  Pomponius  £f.  lib.  1. 
tit.  2.  cap.  2.  §.  9 : <J)uii  , inquiens,  difficile  Plebs  convenire  cot- 
pit  , necejjitas  ipja  curam  Re  i pub  Hex  ad  Senatum  deduxit . Ita 
dc  Regiminc  primuin  Ariftocratico , & $.  1 l.ita  perinde  de  Mo- 
narchic : Si  cut  ad  pauciores , fubjungensj  Juris  conjlituendi  via 
tranfijfe  , ipjis  rebus  diB  anti  bus  , videbatur  , per  partes  eve  nit , ut 
necejje  ejfet  Rcipublicsc  per  nnurn  confuli . . . Igitur  conputto  Prin- 
cipe , datum  eft  ei  Jus  , ut  quod  conjlituiffet , ratum  e]]et . Vclue 
ctiam  Ulpianus  lib.  cod.  tic.  4.  De  Conftit.  Princip.  cap.  1. , ubj 
Populi  voluncate  adquilicum  a Principe  Impcrium  diffinde  hifee 
adhrmat  verbis  : 6)uod  Prineipi  placuit , legis  ha  bet  vigorem  : 
u t pote  quumlege  Regia  ( dc  qua  camcn  contra  U'piani  interpre, 
tationem  fuperius  elt  difputattim)  qu*  de  Imperioejus  lata  eft,Po- 
pulus  ei , in  eum  omne J'uum  Impcrium  , & potejlatem  con'ule- 
rit . Qua  denique  rationc  accipi  debeant  Principuin  S*n ‘Tones 
circa  res  Eeelefiafticas  , abunde  » opinor  >diduiielt  Vind.  To.  3. 
Art.  5. in  Prolcg. , ut  non  opus  propicrea  fitdi&a  rcfingcre  . Quj 

fi  pr  x- 


Digitized  by  Google 


70  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fi  prailerca  facultatis  propri*  fines  aliquando  tranfgrefli  kgun- 
tur,quid  indc  ? Exindc  ccrtc  non  eft  concludere,  idco  fieri  licuif- 
fe  ,quod  faditatum  quandoque  fuerit : fiquidem  peffimi  fit  argu- 
menti  genus  ex  perperam  fadis , perque  nefas , jusfacicndi  cx- 
fculpcrc  . Sed  cnim  verius  fi  qua  pratcepta  > fi  qua  pocnas  circa 
Ecclefiafticas  caufTas  decreviftc  Principcs  leguntur  , velutin  Co- 
dice utroque  pafllm  Theodof. , & Juftin. , non  id  proprio  arbitra- 
tUjfcd  ex  Ecdefia:  praferipto  tocuin  aftum  eft . Quocirca  Petrus, 

& Francifcus  Pithoei  Fratrcs  in  Not.  ad  LL.  4a. , &feqq.  Cod. 
Juft.  De  Epifeopis , Clericis  &c.  rede  obfervarunt  ex  Synodorum 
Statutis  , ac  SS.  Patrum  , & Pontificum  didis  , decrctifque  eas 
utplurimum  leges  expreftas  fuiflerut  proinde  non  aliud  egifte  Im- 
peratores  videri  debeant,  quam  ut  ab  Ecdefia  rite,  fandeque 
iancita , quod  perfemec  non  Temper,  quod  non  ubique , quod  non 
penes  omnes  prasftarc  ipfa  valebat , vindicarcnt , ac  farta  , teda- 
que  Tcrvari  curarent.  Quod  ob  egregium  prxftitum  Ecdefia  of- 
ficium,  ingentibus  perfarpe  laudum  clogiis  ab  ipfa  madatos  Prin- 
cipes  ignorat  nemo  , qui  Ecclcfiaftica  in  hiftoria  omnino  hofpes 
non  fit . Atquc  hoc  dc  argumento  hadenus  . 

De  Poteflatis  Ecclejiaftice  a Civili  independentii , 
quinimo fupra  Civilemprajlantia . 

ARTICULUS  II. 

SEquiturex  his,  quod  Ecclcfiaftica  poteftas,  ficuti  pr«  Civili 
Divinam  Tortita  eft  originem  , ita  Tupra  Civilem  gradu  , di- 
gnitateque  fuerit  exaltata . Qnamquam  etfi  Civilis  poteftas  a 
Deo  immediate  profeda  conccdcrctur  , nec  alter  deeftiet  titulus, 
quofubEcclcfiaftic.ejugodegcrcipfam  oporteret,  vcluti  resin, 
ferjoris  ordinis , ejufdemoriginis  ctfi  , fuperioris  rci  ordinis  To. 
bordinari  debet : ficut  in  fimili  de  Epifcopali , etfi  fpeciei  ejuf. 
dem,  Pontifici*  fubordinaca,fn  >jcftaque  diccbamus  Vind.  Par. a. 
To.  4.  Art.  8.  §.  1.  Quam  igitur  perperam  agunt,  qui  Poteftati 
laic*  in  rc , ac  rcgiiniae  Ecdefia:  pares  , aut  imo  primas  tribuere 
partes  profuavel  erga  Principcs  ko\axb!x  , vel  erga  Pontifucs 
vlnorgvni  non  vcrcmur,tam  ii  profedo  imprudcntifllmc  Sacer- 

dotium 


Digitized  by  Google 


ET  CiVILI  . ART1CULUS  I.  7T 

dotium  cum  Imperio  committunt , infanoque  confilio  Saccrdotii 
cauffam  non  modo  » fed  & Imperii  , ut  viderc  debebant , elevanc, 
& cvertunt . Loco  enim  fuo  , ut  ftet  utrumque  fccurc  , fines  in. 
trafuos  cohiberc  fc  utriufque  jura  debent , quo  fiexccdant,  uc 
unum  altcrius  locum  occupet  ,inque  ipfius  limites  irrumpac , vei 
ab  fuo  idem  ipfumdilabi  confequcns  eft  , & necciTe  . Dcinde  in- 
to! ligere  demum  illos  vcli  m , co  ipfo  quo  Po  teftas  aliqua  fupre- 
ma  eft  , non  continuo  fcqui , ut  altera  fit  fuperior , quum  una  par 
alteri , ac  utraque  fuo  in  genere  fuprema  e(Te  poffit : quod  locum 
in  poteftatibus  tarn  Regiis,  quam  Epifcopalibus  invicem  compa*' 
ratis  habere  nemo  non  perfpicit . Quid  vero>quod  Imperialis>  ac 
Regia  ctfi  fuo  in  genere  fuprema  fit,origine  camen,  ac  natura 
humana e ft,  ac  temporalis  , Ecdefiaftica  vero  Divina eft , ac  fpi. 
ritualis , quo  fit,  ut  ilia  prxftantior  fit , ac  fuperior?  Ego  igitur 
eo  uno  affe&us  confilio , ut  quibus  praefto , infirmis  valdcquam 
etfi  , viribus , Saccrdotii , Imperiique  concordiam  in  tuto  collo- 
catam  velim  , in  hac  tra&atione  mihific  temperabo  , ut  Ecclefia- 
fticatpoteftatis  cxcellentiam  Poteftatibus  etiam  laicis  reveren- 
dam  , fufpicicndamque  exponam  utique  , quininterca  poftremi* 
hifee  vel  lcve  quidpiam  dcrogatum  velimtunde  cum  Principalium 
jurium  patronis  fic  congrediar , agamque , tit  horum  quidem  of* 
fucias  dcpcllere  inftmum  , illorum  vero  legitimis  juribus  infer* 
re  vina  , injuriamque  fummopere  caveam  . Age  vero  eorum  in 
antcceflum  , qui  colfato  veluti  pede , acicquc  inftrufta  fupcriorl 
dc  loco  poceftatem  deturbare  Ecclefiafticam,  Civilemqu'e  fuffice- 
re  adgrediuntur  , cum  quibufque  confcrcnda  pugna  eft , prasftat 
habere  ddedum  jbrevemquecxhtbcreclcnchum  .Et  Grxcorum 
porro  , Sc  Latinorum  perinde  Imperatorcs  quamplurcs  cam  olim 
pervafifife  infaniam  Articulo  fuperiori  oblcrvatuin  eft,  ut  Civili 
Principatu  baud  content! , Ecclcfiafticum  pariter  occupare  , po- 
tiorefque  Spirituals  poteftatis  ad  fc  rapere  partes  aufi  fuerint  » 
Jam  vero  pervafionem  iftam , ac  praroccupationcm  fententia  ut 
fubfciocrent  fur  Protcftantesyiniquo  pro  ingenio  tatncaptand.it 
Principum  aurnr , quam  odii  ptufquam  vatiniani  in  Ecclefiam  ef- 
fundendi,  quo  Principalibus  ampliffcandis  juribus  fibi  incu.nben. 
dum  , eo  Ecdcfiaftic*  coardandje  jurifdidioni  animuin  caterva. 

tim 


Digitized  by  Google 


71  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

tim  admovendum  inftitucrunt . Atque  jn  his  primo  quidcm  Joco 
Anglo- Prcsbytcriani  dc  ftatuunt : Heeled*  nullum  regimen,  nul- 
lam  jurifdkTionem  , nullum  forum  , nullam  facultatcm  condendi 
leges,  cenfuras  ferendi,  infligendi  pcenas  a Chrifto  D.  fuifle  con- 
creditam,  fed  unam  faff  am  Claviun  poicftatem,qu*  in  fola  Vcr. 
bi  pratdicatione  condftat  ;ac  proinde  Civili  Ecclcfiam  Magiftra- 
tui  eflTc  fubjc&am,  a Magiftratus  vero  Chriftiani  mcra  delegation 
ne,  ac  indulgcntia  oranein,  qtwm  excrcct,  au&oricatcm  depende- 
re  j ideoque  omnium  in  Chriftiana  Republica  fupremum  Tribunal 
Magiftratum  e(Te  laicum  , in  quern  a Principe  derivatur  poteftas . 
Anglo- Epifcopales  vicifEm  Epifcoporuin  quidem  auiftoritatem 
Divina  inftitutionc  niti  perfuafum  habent,  Regem  tamcn  ita  ob- 
fervanr,  quad  ex  ipfo  omnis  in  Epifcopos  promanct  jurifdi&io  i 
Principi  fummam  itidem  poieftatem  dc  Sacrisctiam  rebos  tribue* 
re  non  dubitant , Ecclcdit  docerc  tancummodo , non  imperare  , 
permittentes , Confeifionift.t  Belgici,  Hclvetici,  Badcelnfes , Au- 
guftani  See.  , quos  preffo  fequuti  funt  pedc  , pr*tcr  cos  quamplu. 
res  , dc  quibus  fuperiori  di&um  articulo  eft,  Brcntius,  Hamcl- 
m annus  , Bucerus  , Mufculus  , Ivellus  , Witacherus  , Rcinoldus, 
Cafaubonus,  Paraeus,  Burhillus , Tochcrus , Hecrbrandus,  Gro- 
tius,Eraftus,  Budeus , Wilierius , Leydccherus , Utcnbogecr- 
tius,  Ludov.  Molinjeus  , Goldaftus  , Strychius  , Wal*us , Mac- 
covius , Vedelius,  Cbromajerus  , Riperus,  Rcinhardus  , Hcnnin. 
ges  , in  Anglia  quidam  alii,  qui  ibi  Highfliers  appcilamur , Hob* 
bedus  , Limborchius  Theolog.  Chrift.  lib.  5.  cap.  §.  jj  , Zi-‘ 
mermannus  Opufc.  Theolog. , Hift. , Se  Philofoph.  Argument! 
To.  1.  par.  1.  medit.  u.  n.  14-jfcqq.,  ac  To.  g.  par.  a.diflcrt.  de 
Criroine  h.rretificat. , par.  4.  §.  y.,par.  f.  §.  7. , & in  Orat.  de 
Imagine  Thcologi  contentiod  , ubi  Magiftratui  laico  circa  Reli- 
gion is  publicum  regimen  jus  tribuir  integrum  quidem  , in  Con. 
feientias  tamcn  negat, quin  etiam  port  Heiddegerum  in  Thcolog.j 
& Werenfcldum  dc  Jure  Magift.  in  Confcicnt  , ftatuit  non  ei 
fumrnopere  curandum  de  dngulis  Confcfliunis  articulis  , deque 
Controverdis  haud  capiialibus  , nc  videlicet  ob  his  fac  ie  intcr- 
tutbetur  pax  , & tranquilitas  ; quo  modo  fa&um  inter  T:gurinos 
ip!os  doluifle  Bullingerum  refert , in  Bclgio  Coccejanos  inter  , 

& Voc- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULOS  n.  73 

& Voetiauos  ex  Witfio  memorar,  inter  Remonftrantes  cx  Cleric® 
tradit  > & in  Boruffia  inter  Miniitros  Stargardicnrcs , ideo  a Frt- 
dcrico  III.  Rege  graviflimis  objurgates  . Quibus  adftipulari  non 
erubuercAnonymiGalli  duo>Audor  nempe  libel li  inferipti:  Exa- 
men  du  precis  de  ce  5 qui  s' ejl  pafse  a /’  AJJembtte  general  du 
Clerg?  du  1 75 y.  p.  41 . > ubi  ab  Ecclefta  leges  ferri  non  polfc  3 fed 
ad  Regis  id  oflkium  pertrnere  obgannit » alterque  in  Opufc.  in- 
feripto  : Dijcaurs Jur  lapu’jjance  du  Fape,ou Ju r I'hiflcire  Ecclef. 
Parif.  1756.  » ubi  p.  24.  feqq.  Iropcratoribus  PcntificcsjA: Epi- 
fcopos  obnoxios  agcrc  non  eft  verirus . Mediam  vero  tcnucre 
viam  > ac  Epifcopis  fuam  adferentes  potcftarcnijnon  omnem  Ma- 
giftratui  detulere  Bcza  lib.de  H.ercticis  a Magiftratu  punicn. , 
qui  Eraftum  refellic , Epiicopius  in  dtftert.  de  Jure  Magiftr.  circa 
5acra>  Joh.  Broun  inlibris  adverf.  Wolz^geimim,  & Velthuftum, 
five  adverf.  Latinos  , & Eraftianos  Am  lie  1.  1670  , Guillel.  Apol- 
lonius de  Jure  Majcft.  circa  Sacra  adv.  Vedclium  Mcdioburgi 
1 642.  , Burnetus  hift.  Regn.  Angl.  par.  1 . lib.  z , Trjglandius  in  0 
Antapol. -adverf.  Remonftrantes  » qui  Vcdelium  ctiam  oppugna. 
vit  &c-  Ad  Catholicorum  vero  fententiam  magis  acccdcrc  vill 
funt  Joh.  Gerardus  Voilius  in  epift- inter  cpift.  Ecclef.  Thcolog. 
Do&or.  Viror.  edit.  Colomefii , & Limborchii , a quo  refutatus 
Valarus  eft , Thorndicius  in  orig.  Ecclef.j  five  de  Jure,  & poteft. 
Ecclef. , Samuel  Bochartus  in  cpift.  ad  Morlejum  To.  1.  Opcr.  , 
Richardus  Hooker  lib.  de  regim.  Ecclef. > qui  Giialthcrum  Tra- 
verfium  feifta  Puritanum  refutaviti  Eduardus  Pocok  , qui  jurare 
in  independentiam  , &fuprematiam  noluit , Guillelmus  Sacrof 
Archiep.  Cantuar. , qui  Willelmo  Rcgi  fidelitatis  facramento 
fe  obftringere  pariter  abnuit  an.  i6pi>  Guillelmus  1 audus  Can- 
tuar. etiam  Archiep.  pro  Eccl.  Gallic,  adverftrs  Fishcrum  Soc.J., 
Thomas  Bennet  de  Juribus  Clcri  in  Eccl.Chrif.  in  S.Lond.  171A 
in  apolog.  Ecclef.  Angl,  art.  20.  &c. , Hammondusdiflert.  4 dc 
Epiicopatus  Juribus  adverf.BIondcllum,aliofquc3Gafpar  Schiop- 
pius  in  Ecclcfiaftico  auifloritati  Jacobi  Angl.  Regis  oppofito  , & 
in  Collyrio  Rcgio  5 ac  fyntagmatc  dc  cultu  , be  honore  1 6 1 1.  , 
Richardus  Cumberlandus  dc  legib.  natur.cap  7.$*  13*  ubi  locuip  a 
Bcntlcjoabrafuin  reftituit  Barbcyraccius  ibid.  in  Not.}  Hcnrictis 
Pars  III . Turn.  <0.  K Dodv- 


Digitized  by  Google 


74  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

Dodvvellns  in  paratnefi  dc  nupcro  Schifmace  Anglic., qua  Epifco- 
pormn  a Magifcracu  Saeculari  indcpcndentiam  adfcruic , aliiquc  > 
quos  reccnfcrc  ad  unum  omncs  res  eflet  t*dio  plena  . Prx  quibus 
tamen  Ecclefiafticam  poteftatem  loco  fuoLaica  quacumque  prse- 
ftantiori  collocarc,  ftabilireque  conati  lunt  Theologi  noftrates  > 
quorum  familiara  duxerc  S.AnfcLmus  Luccn.  in  Apologetico  Con. 
tra  eos , qui  dicunt  Regali  potejlati  Chrijli  Ecclcfiam  fubjacere , cum 
aliis  edito  a Wadingo  Roma:  1657,  Jacobus  de  Amharano  lib. 
de  Monarchia  Papa: , quern  ideo  blafphemum  impie  dicerc  aufus 
eft  Carolus  Molinxus  » Reginalds  Polus  in  libris  4.  prodefen- 
fione  unitatis  Eccldix  adverfus  Richardum  Sampfoncm  , a quo 
poftca  liber  contra  Papac  Primatunt  cdittis  Henrici  VIIJ.  juffu 
retra&atus eft,  Petrus  Soto  in affcrc.Cathol.  fidei  circa  Articu- 
los  Confels.  Ducis  Wirtenberg.  nomine  oblatx  in  Concil.  Trid.  , 
& in  defenf.  ejufdemCathol.,Confefs. , & Scholior.,  Albcrtus  Pi. 
ghiusdc  Hier.  Ecclef.. , Baronius  ad  an.  75a.  n.  8.,  CocffetclJus 
•inrefp.  ad  Jacobum  1.  Angl.  Reg.,  Bcllarminus  dc  Rom.Pontif. 
lib.  1.  cap.  7 > Michael  Walpolus  Soc.  J.  in  adraonit.  ad  Catboli- 
cos  AngL  circa  Edi&um  Jacobi  Reg.  , Thomas  Fitzherbcrtus. 
ejufdem  Societ.  de  Palitia,&  Relig. , &dcjuram.  fidclir.  adver- 
fus Andrcam  Lancellotum  , & Robertum  Widringthonum  , An- 
tonius  Capcllus  adverf.  prxtenfum  Primatum  Ecdcfia:  Regis. 
Angl. , de  captiofo  Juratn.  propofito  Anglis  Gathol. , & de  ufur- 
pata  fpirit.  Jurifd.  ejufdem  Regni  Parif.  1 6 2 j,  Francifcus  Aven. 
portus  Ord.  Min.  in  Apolog.  Epifcop.  Colon.  1^40  , Stephanus 
Aufrcrius  de  poteftate  Ecclef.  fuper  laicani , Nicolaus  Petitpicd 
Senior  de  jure  Ecclef.  in  admin.  Juft.  Sarcul.  , Bofsuetius  defenf.. 
Decl.  par.  1.  lib.  1 1 .cap.  3 j,Blancus  de  poteft-,  & polit.  Ecclef. 
Tom.  1.  lib.  1,  Maraachius  antiq.  Cbrift.  lib.  4.  par.  1.  cap.  2.. 
§.  j , aliique  plurcs  , quibus  rcccnfcndis  fuperfedeo . De  potc- 
ftate  Ecclcfiaitica  fupra  laicam  multa  paflim  difsercnsGratianus, 
ideoque  inique  redargutus  a Gilbcrto  viden  , ut  redlc  vindicctur 
»Michaclc  a S.  Jofeph  Bibliograpb.  Cric.  To.  2*  p..  141,  feqq. 

Sedcnim  quxnam  prxpoftera  eftifta,  & perverfa  Proteffan- 
tiym  agcndi  ratio  , dum  aliuddi&is,  aliud  fa&is  docent  ?.  Dum 
nempe  pro  laica  Poteftate,  cui  primas  in  Ecdefi*  regiminc  tri- 

« buunt  x 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . Artjculus  II.  7<T 

lutunt,  advcrfus  Ecdcfiafticam  pugnam  inftitucrc  haud  dubitant, 
contra  viciffim  Poceftatcs  ipfaslaicas  pro  Sacris  fois,  ft  quando  il- 
las  infcnfas  perfcntifcanc  , arma,  virumque  cancrc  roinime  cxhor. 
Tcfeunt  j vcluti  fufc  oftendcrunt  Erafmus  hyperafpift-  lib.  i . fob 
i op5  & in  cpift.  ad  Viilturium  Ncocomum5ac  Boflitetius  htft.  Va* 
riar.  lib.  1.  n.  a > lib.  8.  n.  i.  feq.,  lib.  1 o.  n.  24,  feqq.>  & in  dc. 
fcnf.  Variat.  advcrfus  Bafnagium  f Iftius  fane  fpccimen  infanix  in 
foedcre  Smalchaldico  advcrfus  Carolum  V.  inrueri  licet  , quod 
opus  fuifle  excogitatum  , promotumquc  a Luthcro  , a Zuvinglio, 
a Bueerojab  Urbano  Regis  teftimoniis  Mclanfthenis  , Bczas  > & 
Slcidani  oftcndunc  Raynaldus  ad  an.  1 537-  n.  14,  & Bofiuctius 
Va  riat.  lib.  4.  n.  i3fcqq.  Eodem  Sleidar.o refereme  lib.  id  , ad- 
verfus  Principes,qtio»  fuis  advcrfosSe<Ttis  fcntircnt>  arma  capcf- 
fenda  furore  quodam  perciti  doccre  non  deftitere  Luthcrus  in 
difput.  an.  1 540.  prop.  5 9 , feqq. , Calvinus  in  Daniel,  cap.  6 , 
& Job  Knoxus  in  admonit.  ad  Nobil. , & Popul.  Scotia:  . In  Co. 
raitiis  Par i fi is  habitis  an.  1562.  a Calviniftis  confpiratum  in 
Gallix  Regem  teflatur  Beza  hi  ft.  Eccl.  lib.  6>  qui  ejufmodi  conf- 
pirationis  przcipuus  incentor  , promotorque  fuir  : qua  de  re  edi- 
ta  Panf.  eodem  anno  1 5152.  Defcnjio  prima  Rcligionis  , Regis 
advcrfus  exitiofas  faftionts  Calvitti , JSezje  > & Hmomanni . Eo- 
dem anno , ab  eifdem  Calviniftis  turn  in  Comitiis  Aureliani  liabi- 
tis  ,tcfte  Caftelnavo  Mcmor.  lib.  3, turn  in  Comitiis  ad  Johannis 
Fanum,tum  in  Synodo  Mediolanj  in  Samonibiis  , tcftc  Thuano 
hift.  To.  3-  lib.  30-  p.  2783  feqq. 3 deliberatum3  liccre  utique  ad- 
verfas  Rcgcs  pro  Rcligionis  defenfione  pugnare  . Quis  vero  Ca- 
ftclnavo,  ac  Thuano  duumviris  c Proteftantium  grege  hac  in  re 
fidem  deneget?  Tcftis  oculatus  accedic  Santacrucius  Pii  IV.  Nun- 
cius  j Pariliis  turn  degens, ac  deinde  S.R. Ecclefiar  Cardinalis  am. 
plifT.  in  cpift.  diet  3,&  17.  April.  an.iy52,die  2 3-  Febr.i  J63, ac 
J 9-  Mart. 1 572  ad  S.  Carolum  Borromxum,quas  fu*  Synodorum 
a Calviniftis  habiiarum  in  Gallia  Colle&ioni  prxfigere  nondu. 
bitavitJoh.AynroCraveta5&  ipfe  furfuris  cjufdemjedit.Hagx  Co- 
mit.  1710,  referens  idcirco  Calviniftas  in  Galliar.  Regem  mfur- 
rexiflc  , qitod  fibi  hatrefis  deprardicandar  licentiam  eripoiflet . Scd 
non  opus  eft  partium  noftrarum  hac  in  re  teftes  , ctfi  hdc  digmlli. 

K 2 mos , 


Digitized  by  Google 


7$  De  Potestate  Ecclesiastic*  , 

mos,  accerfcre : auctoribus  Bcza  , Hottomanno  , & Spffanio, 
confciis,  qui  in  Gallia  dcgcbant,  Calviniftis  , Gencvx  in  Galliar*- 
Regcm  , Principcs  > Magiftratus , Proccres , ac  Magnates  , Ca- 
tholics Rcligioni  quotquot  addidiflimi  forent,confpiratum  fnif- 
fe,dilucide  iradit  Bolfecus  in  vitaCalvini  cap.  21.  Calviniftis  in. 
fitam  univerfim  hanc  perfuafioncm  , quam  palam  dcindc  faccrc 
non  dubitarun't  Tub  Carolo  IX.>  liccre  adverfus  Principals  laicas 
poteftates  ob  Religionis  cauftam  decertarc,audor  eft  Davila  hift. 
Civil.  Gall.  lib.  4.  Qua  eciam  de  perverfa  opinione  cxplicitilfi- 
ma  flint  placita  a Calviniftis  fufeepta,  dclibcrataquc  in  Pleudofy- 
nodo  Lugduni  habita  an.  1 563.  Art.  47.  Quibus  fentencia  antc- 
eefterant /am  an.  1 561.  Valdcnfcs  Vallinm  Angtuinx,  vicina- 
ruinque  incolx  , nempe  liccre  adverfus  Sabaudix  Duces,  avi- 
tx  Religionis  Catholics  fuisin  Dominiis  retinentiflimos  , ad  ar- 
nia  concurrcrc  , tcftc  Thuano  hift.  lib.  27.  Atquc  hanc  perpetuo 
Calviniftis  in  Gallia  fententiam  adhxfifle  adfirmat  Auclor  libri 
Gj  11  ice  infcripci  : Avis  important  auxRefugiez.  (in  Hollandiam) 
Amftcl-  edit.  1 6po- quod  opus  Pclizzonio  tribuitur  a Domino 
de  la  Baftides  Larroquio  ab  Abbatc  d’  Olives, verius  tamcn  Bay- 
lioa  Jurixo  , a Mczaaco  , ab  Abbatc  des  Fontaines  &c. , qua  de 
re  fufc  Chaufcpie  Di&.  hift.  Crit.  To.  1.  p.  145.  , fcq.  in  Not. 
in  qua  cofdemconfirniare  non  deftitere  Franc.  Hottomannus  in 
Zfruta  fulmine  , in  Franco  Gallia  Sic.  „ Umbertns  Paquct  in  libro 
infcripto  Junim  Frutus,  Petrus  Jurixus  trail,  de  Ecclcf.,  con- 
tra quern  pugnans  D.  Nicole  lib.  de  unit.  Ecclef. , five  in  refutac- 
aoviSyfttm.  Jurixi  lib. 3.  cap.  10.  longe  alianv  inivit  viam  , ut 
ajeret  Regum  jura  a Deo  immediate  defeendere  , non  fecus  ac  II- 
luft.  Boffuctius  To.  4.  Opcr.  Edit.  Ven.  173 6.  Quam  dodrinam- 
ija  propriain  dumtaxat  Calviniftarum  in  Gallia  efte  non  permife- 
rc  , quin  ubique  gentium  lutheranis  quoque  , aliifque  fedaru's. 
afflarcnc,  communcmque  faccrent  Helvetis,  Gcrmanis,  Anglis, 
Batavis&c.,  eofdcm  fxculi  adverfus  Poteftates  infurgerc  doccn- 
tes  , adhortantelquc  Magdcburgcnfcs  in  trad,  de  lure  Magift.  in 
fubditos  an-  1 5 50.  Germanice  , & 1 577.  Gallicc  edit©  , Prote- 
flantes  Scotix  deputati  ad  Anglix  AuLam  an.  1571  , tcftc  Cam- 
deno  Annal.  par.  a*  ad  cit.  an. , de  quibus  ctiam  jacobus  Rex. 

in  Ba- 


Digitized  by  Google 


et  Civur.  Articulus  II.  77 

in  Bafiiico  Dora  lib.  2.  p.  4 1 . , Prcsbytcriani  , & Independences  > 
Salmafio  telle  in  defenf.  Regia  p.  37  5 , & ipfis  ex  Anglis,de  qui- 
bu*  ctiam  Bateus  dc  Morib.  Angl.p.  76,fcqq.,cantuin  non  omnes, 
qui  Republicani  nominantur , iiquc  , qui  Levellers  , five  Cum- 
planitores  ab  omnimoda  inter  omnes  :equalitatc  di*5bi  funr , qui- 
buiquc  ortum  dcdifle  Cromwelum  refcrt  Eduar.  Clarcndonius 
bift.  Ang.,&  Ada  Lipf.Suppl.T-?.  fed.  3.  Quibus  jungcndi  Mun. 
ccrus  , & Pfeiffcrus  , & Hoenoniuf,  & Joh.  Goodvrinus,  joh. 
Mihonus  in  Tenure,  five  trad- de  Jure  Reg.,  & Magift.  j in  De- 
fenf.. 1 , & z j in  EncoyoxXafi? , fivcrefponf.  ad  Etiew  BacnXoeg  » Sc 
in  trad,  de  poteft.  Civili  in  reb.  Ecdcf. , cui  ingens  proptere* 
negotium  faccflitum  eft  a'Gaudcnio,a  Salmafio, a Pctro  Moli- 
na: o , ab  Alexandra  Moro,  a Jacobo  Harringthono,  a Rocheria 
Leftrangio  , aliifquc,dc  quibus  Chaufcpid  Did.  bift.  Cric.  T0.3. 
p.  8?  , fcqq.  Regnat  ubique  dodrina  hjec  Monarchomachica  in 
Opcribus  Joh.  Audoeni'  in  ferm. , & Apolog. , Davidis  Parari 
ia  Comment*  epife.  ad  Roman.,  quern  peflimum  librum  manu 
earnificis  Oxonia:  an.  1^22.  Univcrfitatis  dccrcto  , & Regis  juf- 
fu  combnfcum  rcfcrtGtotius  in  Voco  pro  pace  ad  Artie.  16  Con- 
feff.  Auguft.  , Philippi  cjus  filii  apud  Audorem  Apologia:  pro 
Catholicis  par.  i.  cap.  3 , fcq. , Goodmanni  in  lib.  de  Obedient, 
p.  2 s , & 99 , ac  in  Apoleg.  p.  14  , & 85  , Buchanani  dejurc  Rc- 
gni  Scot.  p.  1 3 , 8c  6 2 , Joh.  Althufii  in  Politica  cap.  3 8,  Stepha- 
nijun.  Bruti  inVindic.  adv.  Tyran.,(fub  quo  latere  nomine  Theo- 
dorus  Bcza  videtur  Valckenicrio  in  difquifir.  de  Audore  vind.advi- 
Tyran.,  Philip.  Mornaus  Duplexius  vcroGrotio  Append,  cpifc. 
^41.  ad  Fratrcm,&  Daubignato  To.  2.  lib.  2:  cap.  1 5 . p.  91), 
Eufcbii  Philadclpbi  dc  Jure  Magift.  in  fubditos  , in  quern  Notas 
dedit  Heylinus  lib.  2.  Aerii  redivivi , Anonymi  in  Pujliliune  , 
Guillelmi  Allen  itrtrad.Polit.,  quern  Cromvvclo  inferipfit,  Rat- 
bodi  Schclii  dc  Jure  Imperii , Vandcr  - Mullen  in  difTcrt.  dc 
Sand.fum.  Imper.  Civil,  p.  70,  fcqq.  , Rechcnbergii  in  differr. 
dc  Rcligionc:  armis  defenfa,  Noodto  dc  Religione  ab  Imperia 
Jure  gent,  libera,  Hobbefii  Syftcmatis  Cromwelliani  accrrimr 
fautoris  , & defenforis , Cafauboni  Exercit.  1.  n.  4,  contra  quern 
pugnaas  Andrea*  Cidonius-id  obtrndebat , Iongc  pcriculofius  efle 

mul- 


Digitized  by  Google 


78  De  Pothstate  Ecclfsiastica  , 

multitudini  judicium  dc  Rcgum  vita  permitterc,  quam  illud  Port* 
tifici  M.  rcfervarc  . Sive  igitur  in  Rrligioneni  , five  in  Rempubli* 
camdclinquant  Impcratorcs  , Rcgefaue,  a Populis  gradu  dejici  t 
quin  c medio  toliiiicitc  pofle  fatis  communis  eft  Proteftantium 
jmpia  perluafio,  quam  calculo  confirmare  fuo  non  dubitarnne 
ConringiusOpcr.To.a.  §.i  j.dcjuftitia  belli  Smalchal  dici  p.458, 
tibi  Danis  , Svccis  > Polonis,  Anglis  , Gcimanis,  Bclgis  , Gallis, 
Lufitanis  fitc.  ( e Proteftantium  nempe  gcnerc  )non  dubium  dfe 
fidcntcr'adfirmat  >quinRegcs  abdicandi  poteftasdefit  Populis  , 
quod  fa<fto,(  Regum  videlicet, in  quoshoftilesinferre  manus  atro- 
cibus  Populis  rcligio  non  fuit , quorum  excmpla  paifim  ctiam  re. 
cenfcntNauclerus  par.  2.  gen.  30,  Glaifius  hift.  Bohcm.  cap.  33, 
Mariana  lib.  27.  rer.  Hilp  cap.  8 , Lcslatus  de  reb. , & monb. 
Scotor. , Petrus  Greg*  Tholoiamts  dc  Rcpubl.  lib.  6.  cap.  1 9 , 
lib.  8.  cap.  1,  lib.  22.  cap.  7 ,&  lib.  2tf.capp.  4 , & 6 , Paris  de 
Puico  dc  Syndic. , de  Reg.  cxcclT. , Azonus  Inft.  moral.  To.  2. 
lib.  1 1.  cap.  5.  q.  9 > aliique  , fa<51o  , jnquam  , quod  ctiam  ra- 
tjonibus  adjuvarc  ex  noflris  vifi  funt  Vafqucfius  Controv.  lib.  1. 
capp.  44,  St  47,  Boffuetius  &c.)»confirmatum  oftendit*  Vitriarius 
Inft.  Jur.publ.lib.  1.  tit.p.  n.4,  & Pfeffingcrus  in  Not.  p.  9 1 5,qui 
eadem  in  perfuafionc  intima  effe  Arumxum  , Buxrorfium  , Arni- 
fxum,  Lampadium,  Reichingium  , Carpzovium  , Limnafum, 
Svedcrum  , Hornium  fitc.  feribit.  Pcrpetuos  fc  quoque  peftilen- 
tiifimo  in  hoc  dogmate  dedete  do&orcs  Henricus  Hoennonius  in 
difput.Polit.  difp.  9,  Lambertus  Danxus  in  Polit.  Chrift.  lib.  5. 
cap.  a , & lib.  6.  cap  3,  Clemens  Simplcrus  Polit.  lib.  5.  cap.  3. 
q.  10,  Thomas  Obte&hus  dc  bello  difp.  1 , Bartholom.  Kecher. 
mannusSyftcm.  polit.  lib.  I.  cap.  2 2,ptxtit.Theodorus  Rcichin- 
giusdcRegim.  faecul.,  St  Ecclef.  lib.  i.claf.  1.  cap.  5 > Algcrno- 
nius  Sidney  in  ferm.  dc  Regimine  , St  in  Cogitatis  liberis  pro  de. 
fen.  Status  Stc.jGronovius  in  Not.  ad  Grotium  de  Jure  B. , Sc  P. 
lib.  1 . cap.  4,ubi  oppofitam  Grotii  opinionem  exagitat,  Coccejus 
uterque  Pater , St  filius  ibid.,  St  in  Syft.  Juft,  nat.,  fit  Rom . lib.  6 . 
cap.  2.  §.  tf38.11.  8,  fit  cap.3.  §.^3P,feqq., Barbeyraccius  Not. 7. 
ad  lib.  8.  Puffcndoffii  de  Jure  N.,  fit  G. , cap.  8.5.5,  Hcineccius 
ad  Puffendorf.  dc  offic.  hom.,  fit  Civ.  lib.a.  cap.  9.  §.  4.  fitc.Con. 

tea 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusII.  7p* 

tra  quos  acriter  pugnant  , Regefque  a Populis , aut  Regni  Co- 
mitiis  in  ordinem  redigi  , aut  Regno  privari  5 cxuiquc  non  pot 
fe  invide  propugnant  Bodinus  de  Republ.  lib.  2.  cap.  5,  Freitas, 
dc  Imperio  Afiar.  cap.  1 5>Albcricus  Gentilis  in  difput.  Regalib., 
Barclajus  de  Regno , Si  Rcgali  poteft.  lib.  3.  cap.  6 , Daniel  Ot- 
fronus  i n differ  t.  de  Jure  publ.  cap.  1 o , Henningius  Arniffxus  dc 
Jure  Majcft.  lib.  i.  cap.  6 , Irvinus  dc  Jure  Regni  , Petrus  Greg. 
Tholofantis  de  Republ.  lib.  a 6.  cap.  5 , Cunerus  Leovardienfis 
Epifcop  dc  offic*  Princip.  cap.  7,  Prynnius  , & Gaudenus  in  de. 
fenf.  Reg.  Angl.,Ninianus  Winzetus  in  vellitat.  contra  Buchana- 
num,  &in  flagello  Sedariorum,  Adamus  Blacvodarus  in  apolog. 
pro  Rcgib. , & lib.  2.  de  Conjunct.  Rclig.  > & Imp.,  Bochartus  in 
epift.  ad  Morlcjum  q-  3 > Joh.  Bcccarius  in  refut.  Anonymi  de__» 
jure  Magift.  in  fubditos  , Grasvinkclius  dc  Jure  Majeft.  cap.  9 , 
NaamanBenfen  de  fubjetio  Aim  pocefh>  Alex.  Carrerius  de  po- 
teft. Rom.  Pontif.  lib.  a cap.  3,  Joh.  dc  Turrecremara  de  Ecclef. 
lib.  a.  cap.  1 14)  Suarez  contra  Regent  Angl.  cap.  6 ■>  Banncz 
in  2.2.  q.  £4.  art.  3 , etfi  Rcipublic®  defenfionis  jus  a tyranni. 
dem  exercente  non  negent  > A .orius  To.  2.  Inft.  moral,  lib.  11. 
cap.  4.  q.  9 y Balthafsar  Ayala  de  Jure'bclli  lib.  1.  cap.  2 , Salfc- 
dusde  legib.  Polit.lib.  3.  cap.  4, Diana  in  Dogmat.  trad.  to.  rc- 
folut.  5 j Hertius  Luther,  homo  de  Summa  rerum  apud  Popul. 
Vol.  1.T0.1.  p-.  307,  fcqq. , aliique  apud  ipfos , quorum  fenten- 
tiae  iitroquc,  velut  ajunt,  pollice  Aibfcribo  } pro  ea  , qua  Prin- 
eipum  dignratem  , poteftatem  » vitamque  periculo  ab  omni  pror- 
fus  immunem  fervandi  rcligione  feror  , afticiorque  , uteam  Po- 
pulorum  audoritati  permitti  > fi  Deus  me  adjuvet  > pafsurus  Am 
nunquam  ..  Qua  de  re  adeundus  prse  aliis  llluft.  BolTuetius  in, 
Polit.  par.  1 . lib.  6.  art.  2.  prop.  5.  To.  4.  Oper..  edit.  Argent.  ,, 
feu  Venet.  1738. 

Atqui  Protcftantibus  fua  in  hac  impietace  dimiflis , praeftat 
jam  veram  j probamquc  Catholicorum  dodrinam  loco  ftabili- 
lirc  fuo  • Quod  ut  rite  perficiaturj  obfcrvarc  pro  redo  dicendo- 
rum  ordine  non  poenitebit , 1 . Rcipublicre  Chriftianae  res  alias  ad. 
Keligionis  fubftantiam  j alias  ad  Rcligionis  ftatum  attinere,  idcit 
alias  ad  fidci  dogmata  > morumquc  leges  i alias  ad  EccleAafticam. 

difei? 


X • 


Digitized  by  Google 


8o  DePotestate  Ecclesiastic*  , 

difcipliuam  , Ecclcfiafticorumquc  ordincm  ,gradus  , officia  vdi- 
gnitatcs  , imnuinitates  , ccnfuras  &c.  , dc  quibus  omnibus  fingil. 
latim  hcic  agcrc  ncc  vacat,  ncc  animus  eft , co  vel  maxunc  , quod 
abundc  vel  abs  me  alibi  , vcl  a VirisDocftifT.  przoccupatafparta 
bare  jampridem,  adornataque  fuerit  . Sane,  quod  quemlibct , qui 
Catholico  glorictur  nomine  , fuffundcrc  pudorc  dcbet , utraque 
hac  poteftate  tam  in  rebus  ad  Rcligionis  fubftantiam  , quam  ad 
Rcligionis  ftatum  rcfpicicntibus  unam  potiri  Ecclefiam  , laica_» 
quacumquc  procul  exclufa  , fateri  vel  ipfimet  facilioris  iogenii 
Proteftantes  non  dubitarunt . E quibus  MicoOecoIampadn  fuc- 
cefsor  , ac  Babies  Miniftcr , Eaici  , valdcquam  dolens  inquiebat, 
ctnniajibi  tribuunt,  iff  Afagiflratus  fe  in  Pontificem  e rig  it . Quod 
profc&o  malum  nfalorum  omnium  originemin  novis  Sc&is  exti- 
*iflc  obfervavit  Illuft.  Bofluctius  hift.  Variat.  Tom.  i.  p.a4i  , & 
243.  Procunfiis  vero  produxifle  fufticiat  Samuclem  Bochartum, 
qui  Opcr.  To  2.  in  cpift.  ad  Morlejum  Regis  Angl.  Sacelanum 
p.  988  , feqq.  q.  2,  poftquam  Ecclcfiafticam  potefiatem  juxra 
idiverfos  refpedus  diferiminafifet  in  cam  ,qu*  objective  tantum  , 
&in  cam  , qua:  formaliter  Ecclefiaftica  eft  , ita  fubjungit  : Pojlc- 
rior  potejlas  non  Jo  turn  ejl  Ecclcfuflica  ratione  objcSi , quia  verfa- 
tur  circa  res  Eulejkc  Jfed  iff  ratione  modi , quia  circa  cat  verfa. 
tur  tnodo  Ecckjiapco  non  Politico . Ea  poteflas  mu  commit , nijt 
perfonij  Ecclcjiajlicis , quorum  ejlfidet dogmata  publice pro  concio . 
tic  doccrc  , Controverjias  ex  Dei  l/erbo  dccidere  , Sacramenta  ad- 
mi ni fir  are , Paftores  or dinar  e , iff  deponere , dijeiplinam  Ecclt- 
Jiafticam  in  Greges  fuotexercere  , Ritus  pnejeribere , iff  Spiritua- 
ls leges  condere  &c.  Quam  dcinde  fentenciam  comprobat  decretis 
Synodorum  apud  Symntiftas  fuos  habitarnm  Montalbanenfis  fa&. 
gener.  art.  54 , Privatenfw  art.  5 , Lugduncnfis  art.  28 , Aleicn- 
fis  art.  23,  Alcnconienfis  art.  1 o,  Carentonicnfis  II,  & HI.  art.  1 , 
&■  11  , Rupellenfis  art.  6 , Vitrcenfis  art.  19,  &20,  Alefenfis 
art.  28  , ac  Difcipli  ns  Gallic.  cap.  y.  art.  z8>  fcq. , &cap.  >3. 
art.  1 1.  Quibus  adjungere  facile  potcrat  Synodos  quoque  habi: 
tas  Vitriaci  1817  , Alenconii  1637  , & Lugduni  16CO  , cui  pof. 
tremaradfuit  Dallsus  , To-  2.  Synod.  Ecclef.  Reform.  ,quas  col- 
Icgit  Joh.  Aymo  Crave ta  , atquc  Synodum  praetcrea  Anglo. 

Epifco- 


Digifezed  by  Googl 


ET  Civili  . Articulus  ll*  8l 

Epifcopalium  an.  1562,  in  qua  dc  Regia  poteftate  , velut  habc- 
tur  lib.de  Dodrina,  Sc  Polit.  Eccl.Angl.,  ftatutum  eft  in  hsc  ver- 
ba  : 6)uum  Regitc  Afajejlati  fummam  gubernathnem  tribuimut 
omnium  Statuumffivt  illi  Ecclcjiajlici Jint,Jive  Ctviles,&  io  omni- 
bus caujfisynon  damns  Regibus  nojlris  aut  Vcrbi  Dci,aut  Sacramen- 
torum  adminiftrationem . . . Sed earn  tantum  prtrcgativam  . . Z)t 
emttes  Status,  atque  Ordinesfidci fuse  commifjos  , Jive  illi  Ecclefia . 
Jlici Jint  ,five  Civiles , in  officio  contineant  » & contumaccs , <3  dc. 
linquentts  gladio  civili  coerceant . Dum  nempe , juxta  Catholi- 
corum  do&rinam  , illos  Ecclcfia  legibus  fuis  juftos,  arquofquc 
intra  obcdientixlimites  cohibere  non  valet . Quamquam,  ut  Hat. 
reticis  fibimet  baud cohxrcrcfrequens  eft,  acfamiliarc,  tam_» 
Anglo  - Epifcopalcs,  qux  Regiz  poteftati  in  Pfeudo-Synodo  dc- 
trada  voluere,  -eadem  , & ampliora  poftea  tradcre  non  detreda- 
runt  in  Formula  jnramenti, quo  fuam  Regi  fidem  obligarc  cogun- 
tur  , quam  Calviniftx , qui  in  cauftis  mixtis,ut  ipfi  putant,fcd  re* 
vera  pure  Ecclcfiafticis  , qualcs  dc  Matrimoniorum  juribus , vin- 
culis  , & impedimentis,  de  Fcftorum  dierum  ritibus , de  Clerico- 
rum,  & Monachorum  czlibatu , de  Decimis,  de  Appcllationibus, 
de  Poenis  Ecclefiafticis  &c.,ampliflimam  laico  Magiftratui  faccrc 
non  dubitant  facultatem  inSynodis  Carentonienli  I.  art. i.,S.Fi- 
dei  art.  18,  Vitreenfi  art.y,  Figcacenfi  art.  12  , Parifienfi  I.,&  If. 
art.58,&  22,  Alenconienfi  not.7.  refp.ad  Deleg  ,& in  Difciplina 
Ecdcf.  Gallican.  cap.  15.  art.  1,516,7,1 1,13,21,  22,23,3  1,  32  , 
38, & cap.  14.  art. 8,  Sc  20.  Quin  etiam  Magiftratus  prxtcrca  laid 
partes  effe  procurare  , qux  ad  externum  Ecclcfix  ordincm  perti- 
nent , quale  eft  Synodos  convocare  , Scholas  erigerc  , Conftitu- 
tiones  condere  ad  cos  contincndos  , qui  turbas  in  Ecclefta  mo- 
vent , poenafque  decernere  in  Paftores  ipfos  , qui  defides  fine  , 
officioque  defint  fuo  , ultrocitroque  admittere  fiochartus  ipfe  . 
n.  60,  Sc  fcq.  p.  991-  non  verctur . Proteftantium  icaque  plurium 
opinione  , quibus  adftipulari  ex  noftris  Pfeudo.PoHticos  complu- 
res  non  depuduit  , in  privato  regiminc  , five  pure  interno  , ac 
confcientix  tuto  Rcligio  , totaque  Rcligionis  fmnma  confiftit : 
publicum  vero,  five  cxccrnum,  ac  jurifdidionis,  quo  nomine  qui- 
dem  illud  intclligitur  , quod  Dei  cultuna  omnium  oculis  vcluti 
Pars  III.  Tom.  J/I.  L-  fub- 


Digitized  by  Google 


8 1 De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fubjicit  in  excitandis  Tcmplis  > in  Fidclibus  congregandis  , itu 
cogcndis  Synodis,  in  Dei  verbo  pr*dicando,in  promulgandis  Lc- 
gibus  , in  Controverfiis  dirimendis,  in  conferendis  Dignitatibus  , 
in  Poenis  infligendis,  inque  fimilibus  peragendis  negoriis,  quae 
cxtrinfccus  patent  , iftud  publicum  , inquam,  Ecclefi*  regimen  , 
five  Rcligionis  exercitium  , a Chrifto  D.  minirne  inftitutum  pu- 
rant  , aut  juffum  , idcoque  Principutn  fxcularium  poteftati  inte- 
grum fuifle  permiflum,  atquc  fubjedium:  utpote  quod  ad  Rcligio- 
nis  fubftantiam  , quae  una  Divina*  inftitutioni  accepta  referenda 
fit  , minirne  pertinere  dignofeatur  j atquc  ideo  Principi  Chri. 
ftiano  par  cfseChriftianx  Religionis  pubiica  muniaaut  permute, 
re  , aut  probibere  , prout  c publics  quietis  re  efse  cognofcat  . 
Itaquc  aut  pares  > aut  imo  priorcs  in  externo  , publicoque  Ecclc- 
fix  regimme  Principi  Chriftiano  partes  incumbere  concludunt. 
Quam  vero  perperam  concludant , peffimcque>  leberide  cxcio. 
rein  ilium  efse  oporter  , qui  ex  dicendis  non  intelligat  . 

Priufquam  vero  dicendi  exordiumcapiam , obfervare  s , prx- 
ftat , quod  Ecclcfiaftica  poteftas  a Civili  non  diftinguitur  ratione 
objedi  j ita  ut  Civilis  objedum  fint  res  fcnfibtles  , bcclcfiafticx 
vero  fpirituales  dumtaxat : nam  utriufque  objedum  idem  ell , 
tarn  matcriale  , ut  ajunt  , ideft  homo  vivens > quam  formale  > 
ideft  hominis  felicitas : alioquin  enim  Ecclcfiafiica  focictas  de- 
beret  effe  fpirituum  , Civilis  vero  bclluarum  . Dcindc  Chriftia- 
na  Ecdefia  corpus  eft  vifibile  » idcoque  cjufdem  objedum  etiam 
fenfibile,  cujufmodi  exemplum  in  Sacramcntis  extat , qux  ex 
fpirituali  re  , fignoque  fenfibili  confianc  . Diftinguitur  igitur  una 
ab  altera  cum  ratione  effeduum  , turn  ratione  finis  : ratione  ef- 
feduuni,  fiquidem  Ecclefufticx  funt  bona  fpiritualia  > & sterna , 
Civilis  temporalia  , ac  rranfeuntia  : ratione  finis  , quippe  Civilis 
potefiatis  finis  eft  temporalis  felicitas  , tefte  Arillotele  Polit. 
lib.  3.  cap.  6 j Ecclefufticx  vero  felicitas  sterna : ideoque  Pote- 
ftas utraque  ingencre  quidcmfuoeft  fuprcma,fed  uni  altera  > 
Spiritual!  nempe  Civilis , eft  fubordinata  . Quum  enim  tempora- 
lis felicitas  non  fit  finis  hominis  ultimus  , bene  vero  fpiritualis, 
xternaque  s ea  propter  Ecclefufticx  poteftati , fpiritualiquc  , ut. 
pote  qux  ad  felieitatem  xtertum  perducit  > Civilcm  fubordinari 

opor- 


\ 


Digitized  by  Google 


IT  Civili  . Articulus  II.  83 

oportet : fiquidem  juxta  Ariftotelem  1.  Ethic,  cap.  i.  inter  fe__> 
fubordinamur  facilitates  , quarum  fines  fubordinati  funt . Eo  vel  „ 
maxime  , quod  ambae  cjufmodi  facultates  in  cadem  ipfa  Ecdcfia 
fiat , five  incjufdcm  meinbris  Ecclefi®  collocatar.  Quo  fit,  uc 
non  dux  Chriftiana:  Rcfpublicae  Tint  diilinguendae , quarum  una 
fit  Civilis  , Ecclefiaftica  altera,  fed  una  dumtaxat  ex  utraque 
poteftate  Civili , Ecclefiafticaque  coalcfcens,  unaque  alceri , Ec- 
clcfiafticat  Civilis,  fubordinata  , non  fccus  atque  corpus  anim^  : 
quae  fitnilitudo  eft  ohm  adhibita  ab  Autftorc  Conftit.  Apoftol. 
lib.  x.  cap.  34  , a S.  Gregorio  Nazian.  Orar.  1.  n.  9 , & Orat.  17. 
n.  1 5 , a S.  Joh.  Chryfoftomo  hom.  4.  de  Verbis  Ifajae , hom.  1 j, 
in  2.  ad  Corinth. , & lib.  3.  de  Sacerd.  cap.  1 , a S.  Ifidoro  Pclu- 
fiota  lib.  3.  epift.  24?  , a S.  Nilo  apud  Damafcenum  Parall.  lib.2. 
cap.  21 , ab  Ivone  Carnot.epift.  6 1.  ad  Henricum  Angl.  Reg.  , 
ab  Hugonc  Vitftor.de  Sacram.  lib.a.  par. 2.  cap.  4 , ab  Innocen- 
tio  III.  Cap  Solit*  de  Majorit. , & Obed.,  ab  Alexandro  Halcn- 
fi  par.  3.  q.  40.  mcmb.  2,  a S.  Thoma  2 2.  q.  6 o.  arc-  3.  ad  6 , a 
Bcllarmino  , qucm  immerito  proptcrca  carpit  BofTuctius  Defenf. 
declar.  par.  1.  lib.  ;.  cap.  33.  Quo  plane  ienfu  , fi  bene  video  , 
S.Optatus  lib.  3-advcrf.  Parm.  pag.  <$4.  edit.  Albafp.  Ecclcfiam 
in  Republica  eftc  docuit,  rogandumque  ideo  pro  Regibus , juxta 
S.  Pauli  prarccptum  , quatenus  ex  Rcgio,  & Sacerdotal!  regimine 
non  duplex,  fed  una  Chriftiana  exfurgit  Refpublica.  Quod  expli- 
cates, difertiufque  cxponens  S.  Ifidorus  Pcluf.  cit  epift.24j>.  a<* 
Cognominem  Diacoiium,£x  Sacerdotio , inquit , & Regno  rerum 
ndminijlratio , una  Chriftiana  videlicet  Refpublica  , confhta  ejl : 
quam  unitarem  ex  unitate  finis  utriufque  repetit.  Atque,  nc  lon- 
gius  abeam,  facit  & hue  appritne  pratclara  ilia,  qua  Edgarus 
Anglia:  Rex  in  Orat.  ad  S.DunftanumCantuar.  Archiep.,Ofvval- 
duinjWigorn.,  ac  Ethclvvaldum  Wentan.  Epifcopos  alloquutus 
Jegitur  aud  Harduinum  To.  6.  par  1.  pag.  675.  Ego  Conjlantiniy 
vos  Petri  gladium  bibetis  in  m. mi  bus  . yungamuj  dexter  as  , gla. 
dium  gladio  copulemus  &c.,qua  ex  utriufque  poceftatis  copulatio- 
ne,  fieri  ncquit  profe&o  , quin  optima  , qualifque  plane  a Chri- 
fto  D.  inftituta  fuit, Refpublica  exfurgat.  Jungc  quod  mediis  prx- 
tercafenfibilibus,  ac  temporalibus  Chriftianus  utitur  homo  , ac 

L 2 diri- 


Digiiized  by  Google 


8 1 De  Potentate  Ecclesiastjca  , 

dirigitur  ad  febcitatem  aflequcndam  fpiritualem  , atternamque : 
quo  fit , ut  media  quoquc  fcnfibilia  , ac  cemporalia  hac  ratione 
poteftati  Ecclefiaftica:  fubfint,  eademque  ratione  Ecclefiaftica: 
Civilis  poteftas  fiibordinetur  . Qua?  qu urn  ita  fchabeant,  patec 
hinc  peflime  argumentari  cum  Jannono  Politicos  illos , qui  ex 
Johan.  cap.i8.v.  3 6.  arguunt  Ecclcfiafticam  poteftatem  circa  res 
temporalcs  haud  obverfari  . Non  enim  eo  loci  Cbriftus  D.  dixit : 
Regnitm  meum  non  eft  hie , ideft  in  hoc  Mundo  , led  Non  ejl  bine , 
ideft  de  hoc  Mundo  , ut  fignificaret  in  Mundo  quidem  Kcgnum_> 
fuum  exiftere  , ideft  vifibile  efsc  , idcoquc  aVicario  fuo  Rom. 
Pontifice  in  Mundo,  ideft  vifibili  modo  adminiftrandum  : non 
efsc  tamcn  dc  hoc  Mundo  , ideft  vifibile  dumtaxat , fed  fpiritua* 
le  quammaxime,atque  fpirituali  potiflimum  ratione  a Rom.  Pon- 
tifice gubernandum  . Quarc  Pontificis  Rom.  poteftas  , inquiunt 
alibi  Thcologi , ctiam  in  temporalia  fpiritualis  eftequidem,  & 
indircdla  , in  temporalia  tamcn  ipfa  cxcrceri , quum  opus  fucrit, 
ac  Religionis  bonum  poftulaverit  > ab  ipfo  tuto  poteft  . Nos  vero 
hinc  ajmus  , efto  Religionis , & Ecclefiae  res  , 8c  caufsa:  tempora- 
libus  adraixtae  fint  , five  adjunedse  , unius  tamcn  Ecclefia:  jurifdi* 
tftioni  fubfunt . Vide  - fis  S Joh.  Chryfoftomum  homil.  in  Joh. 
cap.  1 8,  & S.  Auguflinum  tratft.  115-  in  Joh. , ubi  noftram  in  rem 
ita  locum  ilium  S.  Johan-  mire  interpretantur,  ao  junge  Petrum 
Bertrandum  Auguftod.,  fivejuxta  alios  Durandum  Mcldetv.  de_* 
Origine  jurifil.  q.  3.  in  refp.  ad  rationem  3.  Petri  Cunerii  . 

Quibus  ita  prsja&is  , jam  fundametui  loco , quo  Ecclefia- 
ftica  deindc  fupra  Civilem  poteftas  faftigium  crigcrc  facile 
queat,illud  ponendum  : Rempublicam  abfque  Religion?  ftatui  , 
integramque  ftarc  non  poffe:£r  in  hisduobus  infeparabiliter  con- 
nexis  , veluti  loquitur  Divin.  Inft.  lib.  3.  cap.  1.  La&antius  , Et 
Ojftcium  ka/ninij,&  Neritss  omnis  inclufa  ejl . Quod  principium 
fubverterc  adgreffus  Bofliietius  defenf.  Declar.  par.  a.  lib.  5. 
cap.  35  , & lib.  6.  cap.  35  , reprehenfione  fc  valdequam  dignuin 
praibuit , quod  imprudens  in  fyftcma  impegerit  eorum  , qui  tarn 
indilfercntifmum  Religionis  in  Rempublicam  , quam  Reipublicae 
independentiam  a Religionc  prorfus  omni  inducere,  ftatuereque 
non  dubitarunt . Impiofyftcmati  huic  cx  Athcifmi,  Naturalif- 

roi  > 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus- II.  8$ 

mi,  Epicurreifmi , Pyrrhontfmi , Manicheifmi  &g.  confuilonc 
conflato  mirum  quantam  pravo  de  ingenio  fuo  conferendo  , con. 
firraandoque  contulcrint  opcrain  Joh.  Bodinus  de  Abditis  rerutn 
fublirnium  arcanis,  quo  libro  , dc  quo  Ancillonius  /Melange  Cri- 
. tique  de  liter  at.  To.  z.  p.  2,  pcrpctuam  inter  Religiofa*  quaicum, 
qucfedas  in  qualibet  Rcpublica  pugnam  ita  infciin-it  , tic  Natu- 
raliitae  tandem  palmam  rcferant  , oppugnatus  idco  a Joh.  Dicc- 
manno  in  differr.  inaugurali  de  Nacuralifino  Joh.  Bodini  &c.  > 
Gothofredus  a Valle  in  arte  nihil  credcndi  apud  Voetium  in  dif- 
piu.  dc  Athcifmo  *,  Bonaventura  de  Pcriercz  in  CymbaloMundi 
apud  eumdem  Voetium,  Henr.  Stephanum  in  trail,  praeparatorio 
adApolog.  Hcrodoticap.  McrfennumComment.  in  Gencf. 
p.  6X9  i Baro  de  Hontan , qui  homines  abfque  Iegibus,  Sc  abfque 
Magiftratibus  feliciores  fore  impie  cffuticbac  > Knufen  , e qua 
Conjcientialium  feila , uni  Confcicntiat  aufcultandum  affirman- 
tium  ,,qui  Deo  abnegato  , inutilcs  ideo  Magiftratus  ftatuic  in 
Dialogo  , de  quo  Mollerus  Cimb.  litter.  To.  1 . p.  304  , La  Cro- 
ze Entretien  Jur  diver fes  fujtts  d'  hijluirep.  400,  & Joh.  Mufcus« 
in  ejufdcm  refutat. ; Benediiflus  Spinofa  in  Trail.  Theolog.  polit. 
cap.  1 6.  contendens  homines  in  ftacu  naturae  a Rcligionis  obli - 
gationc  liberos  , abfolutofquc,  quem  refutarunt  abunde  prae  aliis 
Francifcus  Lamy  , Joh.  Bredenbourgius  , Jaquelot , Vaflbr  See.  i 
Thomas  Hobbefius  cum  in  Leviathan  , turn  dc  Cive,qui  fibi  pro- 
ptcrca  infeftos  expertus  eft  Roberutm  Filnacrum  inObfcrvat.  cir. 
ca  Rcgimin.  orig.  &c. , Georgium  Lavvfonium  in  Exam,  polit. 
Leviathan,  Thomam  Thenifonium  in  exam.  Symboli  Hobbes, 
Eduard.  Clarendonium  in  expofitione  errorum  adv.  Relig.  , & 
Rempub.  in  Leviathan  &c. , quamquam  veritate  demum  viflus 
Hobbefius  apologia  poftmodum  edita  Syfccma  hoc  fuum  in  Le- 
viathan , & Cive  ftabilitum  devovit , qua  dc  re  Moshcmius  hi  ft. 
Ecclef.  Sarculi  XVII. , & Bentelius  de  frnlcitia,  & irrationab.  At. 
heifmi;  Joh.  Tolandus  in  Aifcdaemone , & in  Pantheifticon&c. , 
valide  refutatus  ab  Huetio  , a Faye  indefenf.  Rctig  , a D.  Bcne- 
diflo  inMifcell.  Obferv.  Critic.  Hift.  Philof.  Theolog.  &c.  j Jo- 
nathas  Swift  in  libro  infcripco:  Le  Conte  du  Tonneau  laudato  ab> 
AuCtorc  Apologise  Epiftola;  cujufdam  Pcruanae  p.ioj.codem  fat- 

fate 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 
furc  imbuto  •,  Baclius  ,qui  in  Dirt.  VV.  Abdas  , drccjillas , Dia- 
goras  , Epicurriis , Nicole  , Pellizj^nius,Pomponatius  , Pyrrbon  , 
Saducai  j Tbeon  &c. , in  Pens'ees  diverfes  art.  i 1 3 , feqq.  To.  3. 
Oper.jin  Continuations  des  Pens'ees  diverfes  art.  1 18, feqq.  To.  a, 

& in  Refponf.  ad  Quart,  cujufdam  Provincialis , nempc  Jacobi  • 
Bcrhnardi,  To.  5.  egrcgium  femet  Atheifmi,  Epicurrcifmi  , Pyr. 
xhonifmi  &c.  advocatum  , ac  propugnatorem  cxhibct  , dignus  , 
qiti  multis  vapularet  a Rcnaudotio  , a Jurixo  in  Jugcmcnt  du 
Public j e de  M.  I Abbe  Renaudot  fur  le  Diflionairc  Critique  &c. , 
ac  in  Philofopho  Rotcrodamcnfx  accufato,  & convirto  , a Joh. 
Clcrico  in  Parrhalianis  To-  1. , & Bibl.  Sclcrt-  To.  10  , aSauri- 
no  de  Concordia  Relig.  , & Politic*  > ab  Harris  , a Jacobo  Bcrh- 
azrdo  Novelle  de  la  Repubi.  des  Lett.  170$ , & 1 707 , ab  Elere  > 
ab  lfaaco  Jaquclotio  in  defenf.  Relig.  > in  Exam.  Theologix  Ba> 

Iii  , & in  refponf.  ad  ejufdem  Colloq.  , a Croufazio  in  examine 
Pyrrhonifmi  vet. , &novi  paflim,fed  quammaxime  par.  3 fert.14. 

§.  4.  j feqq*  Irreligiofos  hofee  prefib  fcquuti  funt  pedc  Antonius 
Collins  in  Dfcours  fur  la  liberte  de  penfer  , in  Pensees  libres , in 
Vifcours  fur  les  fondemens , {$  les  raifons  de  la  Religion  &c. , pro- 
fligatus  idco  a GuillclmoWiftono  in  Rcflexion.ad  ferm.  de  libert. 
cogitan.  Lond.  171  3 , a Bcnjamino  Hoadlcy  in  Qureftionibus  ad 
Aurtorem  ferm.  de  libert.  cogit.  , a Francifco  Harris  in  Gratia, 
rum  artionc  ad  Philcleutherum  ob  fuas  Obfcrvat.  ad  ferm.  dc  li- 
bert. cog, a Richardo  Bentlcjo  in  Obfcrvat.  mox  laudatisab  Har. 
ris  j a Joh.  Rogerio  dc  neccffitatc  Revclat.  Divin*  , ac  Vcritate 
Relig.  Chrift.  in  8.  Lond.  1717;  Abbas  dc  Villars  fub  nomine 
Comitis  Caballi  dc  Arte  Cabal. ,Iaudatus  idco  ab  Aurtore  defenf. 
Epift.  Pcruan*  ; Voltaire  Mifcell.  Liter. ,&  Philofoph.p.  4$.  &c» 
Atqui  Rcmpublicam  abfquc  Reiigione  Rare  nequire  , prartcr  hos  > 
quos  modo  indicavimus  , late  demonftrandum  fufccpcrc  Lipfius 
in  lib.  adverfus  Dialogiftam  , Grotius  dc  Jure  B. , & P.  lib.  z. 
cap.  zo.  §.  44  > Puffcndorfius  de  Jure  N. » & G.  lib.  z.  cap.  3 , 
& fcq.  , ac  lib.  3.  cap.  4. , ubi  poll  Cumbcrlandum  validc  Hob- 
befium,  & Spinofam  refclltt , Barbeyracius  ibid,  in  Not.,  ubi 
Baclium  oppugnat , non  fccus  atquc  Thomafium  in  Jurifp.  divin. 
lib.  1 1. cap.  1.  §.  ix.  contcndcntem  Rcligionis  erga  Deum  fub- 

ftan- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  II.  8 7 

ftantiara  integram  in  folo  cultu  interiori  confiftere  , Croufazius 
Fyrrhon.  par-  3.  fed.  14.  cit. , Jacobus  Berhnardus  Novel,  it  U 
Republ.  its  Lttt.  an.  J705.  Mart.  p.  310.  advcrfus  Baelium  cx 
fermonibus  Tillotfoni,  & Sharpii  nihil  Rcligionc  Chrjftiana  ma- 
gisad  Societatis  Civilis  bonutn  confcrrc  ollendcns  ; fed  praefcr* 
tim  ex  noftris  Johan.  Ant.  Blancus  de  potcft. , & polit.  Ecclef. 
To.  a.  lib.  2.  §.  17.,  & lib.  3.  §.7. , AlmiciinNot.  ad  cit.  Puf- 
fcndofii  loca  &c. 

Atque  horum  quidem  ea  fundamentals  , ac  potiflima  ratio 
eft  , quod  fiquidem  Rcfpublica  confiftat  prxcipue  in  honeftate  > 
ac  juftitia  maxime  diftributiva  , quaboni  rcmunercntur  , punian* 
tur  mali , & in  legum  obfcrvantia  > quibus  homines  dirigantur  in 
bonum  , a malo  cohibeantur , palam  inde  fit  abfque  Religionc  , 
quae  iuprcmi  Numinis , & amorem  , & timorem  infpiret,  nihil 
horum  rite  , tutoque  confiftcre  poffc  , neque  perindc  Rcmpubli* 
cam.  Qux  propterca  apud  Nationes  onnes  quoad  officia  in  Sa- 
ccrdotes  , & Magiftratus  ita  dividi  confucvit , ut  primus  Sacris 
locus  ficrct : unde  Ariftotelcs  Polit.  lib.  7.  cap.  12:  Multitude) 
Civiurn  , inquit  , divifa.  ejl  in  Sacerdotcs  , & Afogijlratus ; & Ul- 
pianus  L.  1.  ff.  de  Juft. , & Jure  , Publicum  jus  , ait , in  Sacris , & 
Sacerdotibus , £7  A/agiJratibus  confijlit . Accrue  hsc  quidem  in. 
time , ar&cquc  incrat  perfuafio  Ethnicis , Hcbrxis , Chriftianif- 
que  , cujus  proindc  argumenti  tanta  vis  eft  , ut  nulla  prorfus  in* 
iringi  j hebetarique  rationc  poflic . Enim  vero  antiquiflimos  le- 
gum Satores  ad  Rempublicam  fapientcr  gubernandam  a Rcligio* 
ne  bene,  optimeque  ftatuenda,  a Numinum  ideft  reventi  mccu 
in  hominuin  animis  infculpendo,  aufpicium  , opersque  pretium 
fccifle,fcite  animadvertit  NatalisComcsMy  thologix  lib.p.p.26  5, 
feq.  edit.  Ven.  1577,  atque  hanc  utique  caufTam  fuiffc,  cur  Ful- 
mcn  Jovi  , & ALgidcm  attribuerint  pro  armis>  Tridentem  Neptu. 
no  , Cupidini  Sagittas  , Faces  Erynnibus  , Palladi  Dracones  , St 
Diis  ceteris  arma  diverfa  conceftcrint : quibus  nempe  non  tana 
erga  Di  vos  Rcligio  , quam  inter  homines  Reipublicae  leges  Tartar, 
te&sque  fervarentur  . Itaetiam  effc&um  , ut  magna  reverentia, 
& Deorum  Sacris  , & Sacerdotibus  jpfis  accefteric , utque  ii  vi. 
dclicct  apud  Gratcos  cnobiliftimis  eligerentur  familiis,  publicis 

omni* 


Digitized  by  Google 


88  De  PoTESTATE  EcCLESlASTtCA  , 

omnibu*  intercflcnt  confiliis,  nec  ulla  magni  ponderis  aufpicarcn- 
tur  negotia,  ante  quam  Sacerdotum  ope  Numinum  cxplorata 
ficrct  voluntai , nec  tillum  , nifi  locis  in  Sacris  , legttimum  habe- 
retur  Senatus  confultum  , nec  aliis  demuni , nifi  Diit  ipfis  audo- 
ribus  leges  referrentur  accepts;  : quod  fcilicet  lex  omnis  levis  , & 
inanis  ,nulliufquc  habcrctur  pretii  , quae  Deorum  immortalium 
aufloritate  , voluntateque  non  fuffulciretur  . Sane  Diodorus  Si- 
culus Tub  xtatem  Julii  Cxfaris , & Augufti  in  Bibl.  hift.  lib.  r. 
par.  2.  cap.  59.  de  Legum  auciquis  latortbus  verba  faciens,  qui  fe 
Deorum  munerc  acceptas  leges  Popularibus  fuis  conftituiflc  fi- 
mularunt : Apud  Judteus  qttoque  Aioyfem  finxijfe  Deum  iilam  , 
qui  Jao  ( fupremum  Numcn  ) cognomimtur  , leges  ipfi  tradidif- 
Jfe  fenbit , Ila^a  Pi  roii  IvPxiots  MwrSr  r I*<J  EfucaXtyurov  ©soy 
IlfoinroiiKracrflcu  tVs  to/jMi  omtu  PiPb'm  : quo  fane  dc  nomine  Jiq 
Grascortim  , qui  Jupiter  eft  Latinis  } Hebrxis  vero  Jchovd  , vi. 
dendi  Gyraldus  in  hift.  Deorum  fyntag.  1.  p.  2.  edit.  Lugd  Ba- 
tav.  1 696 , Nicolaus  Fullcrus  Mifccll.  facr.  lib.  2 cap.  6.  Critic. 
Sacr.  To.  7.  p.  75.  edit.  Francof.  1695  , & Huetius  Dcnionft. 
Evnng.  prop.  4.  cap.  io.n.  1,  quo  loci  ex  Plutarcho  lib.  dc  Ifi- 
de  , & Ofiride  adnotat  idemmet  Numen  omnium  fupremum  di- 
verfe  pro  tempeftatum  diverfitate  Grace  is  denominari,^o  ncm- 
pc  Autumno  , dEftate  Solcm  , Jovem  ineunte  Vcrc  > & Pluroncm 
Hycme . Sed  enim  verius  dc  Moyfc  affirmat  Flavius  Jofcphus 
adv.  Appion.j  & port  ipfum  Petrus  Cunxus  dc  Rcpubl.  Hebrxor. 
lib.  1 . cap.  1 j quod  Rempublicam  conditurus  , qux  in  terris  ficut 
omnium  prima  > fic  omnium  probatiflima  foret , fummam  remm 
poteftatem  , legumque  lationem,  non  homini  , fed  fupremo  Nu- 
mini  detulit,  camque  non  Oligarchiam,  non  Dcmocratiam  , non 
Monarchiam  appcllatam  volnit  , fed  Thcocratiam , velut  cam 
nempe  , cujus  non  alius  Praefes  , Reiftor  5 ac  Legifer  eftet , nifi 
Deus  O.  M. } atque  ita  fierce  demum,  ut  Legum  firmiflima  mane- 
ret  ftabilitas,  earumdemquc  rigidiffima  incumberct  omnibus  ob- 
lervatio . Qupd  plane  contrarium  aliis  Rebtifpublicis  evenit  > 
quit  ab  hominibus  , lcgibufque  humanis  fundatx  , legibus  pede- 
tentirn  aut  pro  libitu  Dominantium  mutatis  , aut  pro  libidine 
Populorum  ad  libertatem  prona  obfolecis,  everfxfunt-  Prxter 

cos 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI . Afticulus  II.  8p 

eos  complures  aut  Populos , qui  leges  fuas  Diis  immediate  ac- 
ceptas  referre  gloriabantur  > aut  Principes , qui  exDeorum  in- 
fpirationc  , aut  jutu  leges  procudite  fuas,  auc  promulgate  jada- 
bant , fuperiori  Articulo  memoratos , a Zoroaftre  Sacerdotum, 
Sacrorumque  potiffimam  , ac  primam  indutam  fuiiTc  curam  , at- 
que  ita,ut  Sacerdotibus  in  tres  diftributos  dates,  fcuordincs, 
quibus  omnibus  unus  Pontificis  vice  prxetet , & feveras  morum 
regulas  , &diftin<fta  circa  Sacra  officia  fingulis  adfignaverit , ex 
antiquis  Pcrfarum  monumentis  referunt  Thomas  Hyde  Rclig. 
Vet.  Pcrf.  capp.  28  ,&  jojPridxus  hit  Judxor.  To.  2.  par.  1. 
lib.  4.  p.  44.  j fcqq . edit.  Ven.  1758,  Angli  Seri  ptores  hit.  Uni- 
verf.  To.  5.  p.  43  8 , & Chaufepie  Di&.  hit.  Crir.  To  4.  p.  841, 
feq.  Pcrfarum  deindc  Reges  , ne  quidquam  de  veteri  a Zoroaftre 
tradita  Rcligione  deperiret , ideoque  nc  paritcr  Rcfpublica  in  di- 
ferimen  adduceretur,  unam,fummamque  fecitc  Regni  curam,  at. 
quo  idco  pot  Zoroaftris  facade  Rcligione  dubiis exortis,  ac  diffi- 
diis  convocatum  fub  Rege  Arfdefhir  Bebecan  generalc  Magorum 
fuite  Concilium, in  eoque  Magi  cujufdam  Erdaviraph, ceteris  ar- 
te fallcndi  prxftantioris,  fententiam  pra?valuite,refcrc  Hyde  cap. 
a i.Quin,ut  quo  forcius,  (so  facilius  in  officio  Perfas  contincrent, 
lcgibufqueab  fc  latis  ar&iffi  tic  obftringerent , politica  ufos  Re- 
ges arte  , ut  fc  Diis  sequarent , ut  tanquam  Deos  adorari  fc  vcl- 
lent.  Imagines  etiam  fuas  adorandas  exponerent , Regcque  de- 
funfto  , ignis  , utpote  Perfis  Divinus , perpccuis  alcndus  focis , 
extinguerctur , ut  cognofcerent  nempe  fubditi  parem  Regis  cum 
Di  is  etc  majeftatem  , teftata  res  eft  apud  Philoftratum  in  vita_> 
Apollonii  lib.  1.  cap.  19  ,&  Diodorum  Sicul.  lib.  17.  p.  623.  Vi- 
dets  & Jacobum  Gronovium  in  di  ter  t.  dc  Imagin.  , & Sratuis 
Princip.  Atque  hoc  ipfum  in  cauta  fuit  utique  , cur  apud  Perfas 
maximo  in  honore  Magi,  qui  Sacerdotii  defungebantur  munere, 
haberentur;  quorum  idco  crat  Sacrorum  curam  gcrere  , Sacri- 
ficiis  prxete  , rcrum  Divinarum  profited  noticiam  , ac  futura 
prxfagire  : quorum  idco  ad  illud  faftigium  excrcvcrac  autftoritas, 
tic  a Kcgibus  in  confilium  adlegcrentur  , nec  ab  aliis  , nift  a Ma-  * 
gis  in  Reges diadematis  impofitione  inaugurarcncur,  ut  tampri- 
vatis  , quain  publicis  adetent  , & prnretcnc  judiciis,  nec  quid. 
Pan  111.  Tom,  P '/.  M quam 


po  . De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA,, 
quam  prorfus  lcgitimum , xquumque  vidcrctut , quod  non  a Ma* 
gis  confirmatum  , ftabiiitumque  fuiffct . Patent  haec  ex  Hcrodo- 
to  lib.  i.  p.  i 3 2 > Sttabone  lib.  i J-  p*  i 3 3 > Ammiano  Marcclli- 
no  lib.  a j.  p.  £87.  edit.Baftl.  1 533  j & Agathia  lib.  2.  p.  6 5 ,dc 
quibus  etiam  fufe  Eufebius  in  Chron,  , Hyde  de  Rclig.  vet.Pcrf. 
capv  28  , 30  , & feq. , Balth.  Scolbergius  in  excrcit.  Philolog.  de 
Magis,  Joachim  Olcarius  in  feptem  adfert.  Philolog.  dc  hift. 
Magor.  > Thomas  Stackhoufc  in  Traft.  Theolog.  SpecuL. , & 
pra&.  To.  3.  cap.  6.  fett.4.  p.  547  > feqq. , acrecens  Franc  Fcr- 
dinandus  Schcoctter  in  diatriba  dejurifp.  vet.  Pcrfar.  fed.  u 
cap.  3 , & fed.  a.  cap.  3.  Inter  Oricntalcs  Sinenles  , ficiu  ab 
origine  ad  Confucium  , qui  faculo  ante  Chrifti  D»  adventunu 
fexto  in  vivis  agebat , longius  ab  Idololatricis  fupeiftitionibus 
abhorruere  , fed  in  unins  DeiMundi  conditoris  , ab  ipfis  cogno- 
minati  Xam  - Ti , manferunt  integri,  ita  ex  cjufdem  cultu  prof, 
pera  Rcipublicx  ut  cun&a  fuccederent , tertius  corum.  Impera* 
tor  nomine  Hoam  . 77  ad  cjus  cultum  promoveudum  ipfi  Tcm- 
plum  a fundamentis  erigendum  curavic  r quod  omnium  primum. 
Deo  O.  M.  excitatum  videtur . Videndus  Traaudlor  Moral.  Con- 
fucii  p.  7 in  pratfat.  Ob  ingens  Rcligionis  idco  Rudium  apud  Si* 
nenfes  , uthabeturin  ipforum  King  , hoc  eft  dc  lleligionc  li* 
bro  , Impcratorcs  etiam  Pontifices  crant  > ficuti  Patriarch*  in 
veteri  Lege,  ac  pro  Populo  ftatis  diebus  Sacrificiiini  offerebant: 
qua  de  re  Au&or  Callus  Colle&.Obfcrvat.  circa  Mores,  Linguas, 
Rcgimina  ,Mytholog.  ,ChronoIog.  &c.  Oriental.  To.  3.  cap.  9. 
Quorfum  haec  vero,  tarnque  follicitadc  Religionc  cura  , nifi  quia 
hinc  Rcipublicx  quammaxima  obveniebat  utilitas,  ac  ftabilitas?. 
Apud  digypeios  Ofiridem  primam  dc  Sacris  legem  curaflc  , & ab 
Ifidc  Sacerdotibus  ideo  tertiam  pofleffionum  , fundorumque  par- 
tem trtbutam  tradit  Diodorus  Sic.  lib.  1.  p.  19  , & a$.  Scd  & ab 
Asgyptiis  Rcligionem  pro  bonorum  omnium  prora  , & puppi  fuil* 
fc  reputatam  , adeoque  ut  Sacerdotcs  primis  Civitatis  dignitati* 
bus  prarpofiti  eifent  , Populi  Judices  agerent,  vcifligalium  impo- 
• fitioni  client  prarfcdli » monetae  , pondcribus  ,ac  menfuris  pratef* 
fent  , teftes  accedunt  Diodorus  lib.  1 . p.  84  , iElianus  Var.  hift. 
lib.  14.  cap.  34,  & Clemens  Alex.  Strom,  lib.  tf.  p.758.  Vidcn. 

dus 


Digitized  by  Google 


BT  ClVILI  . ArTICULUS  II.  pt 

this  & Calmetius  in  Exod.  To.  a.  p.  468.  Quin  Sacerdotum  cen- 
futx  y confiliis  , & curse  ita  fqbjedlos  aEgypti  Rcgcs , utin'oex 
Saccrdoti  bus  ipfrs  Rcgcs  cligi,aut  cx  M ilic  ibus  clc&os  in  Sacer. 
dotum  cooptari  Collegium  oporteret,  auJlotcs  funt  Diodorus 
loc.  cit.  > Plato  in  Polit.  p.  550  , & Plutarchus  To.  2.  p.  3 54: 
qua  ctiam  dc  re  Goguctius  origin  Lcg.,Art.,Scient.  To. 3.  par. 3. 
lib.  1.  cap.  4- p.  17 , fcq.  Quintino  Saccrdotcs  Rcligionis  admi- 
niftros  primo  port  Deos,  quorum  habitum  quodammodo  , ac  prae- 
textam  inducbanc,quorumquc  viccMundiimpcritabant  poteftati- 
bus  j lionorc  , locoquc  habitos , adverfus  Porphyrium  oftendic 
Jamblicus  de  Myfler.  Aigypt.  fegm.  4.  cap.  2 , fegm.  6.  cap.  6 , 
&fcgm.  10.  cap.  1.  verf.  Scutellii . Quamquam  in  eo  poftca  rc- 
prehenfione  fc  quammaxime  dignos  exhibuere  Rcgcs  vEgyptii , 
( quos  poftremo  imitatum  Julianum  Apoftatamtradit  Ammianus 
Marccllinus , teftantur  ctiam  S.  Optatus  lib.  2.  adv.  Parm.  p.5  4, 
& S.  Auguftintis  cpift.  148,  &C166  , ac  lib.  2:  contra  Pctilian. 
capp.  83  , & 9 2 , ilium nempe  Donatiflisfavore  non  defuifle  fuo, 
cujuice  fpecimcn  ctiam  exhibetur  in  Referipto  abeodemjuliano 
pro  Donatiftis  lato,dc  quo  Honorius  Imp.  loquitur  lib. 16.  Cod. 
Thcod.  tit.  5 cap.  37.  ) , quod  variam  , mifccllamquc  Rcligio. 
nem,  ftabilicndo,ceu  putabant,  Rcgno>  induxerint,  &.ne  unquam 
confpirarc  inter  fc  dsgyptii  on  net  poffent  : Ka/  orrac  /u»S^7rors 
ixorotiirxt  S'Zmnxt  e)  kolt  , AlyimTor  >nti  loquitur  Diodorus  Sicul. 
Jib.  11.  Ita  enim  fe  inrpios  rnedum,  quifubditos  in  diilidia , & 
odia  conjiccre  amabant,  ut  ipfi  quietiores  , fccuriorefquc  dcgc- 
rent , fed  ctiam  improvidos  oftendebant  ,quod  quictcm,  & fccu- 
ritatem  a diflidiis  , & odiis  quxrcrent . Vide  Lipfium  lib.  adv. 
Dialog,  cap. 'i  , nbi  & obfervat  Japonios  ob  diverfa  Rcligionuin 
genera, (novcm  enim  ad  minus  numerantur  in  Epift.  Japon.,)  fre- 
quenter armis  , & feditionibns  inter  fe  decertare  , dum  quifquc 
fuam  alteri  Rcligionem  anteferre  conatur  r quod  fubindc  cxem- 
plum  ad  aliasperindc  gentes  trahit.  Vicilfiin  illud  valdequam  di- 
gnum  in  ^Egyptiis  adnotant  Diodorus  lib.  1.  p.  31  > & .Elianus 
Var.  hill.  lib.  14.  cap.  34,  quod  a prima  antiqnitate  , qui  Sacer- 
dotibus  de  rebus  ctiam  Civilibus  judicantibus  praeerat,inque  om- 
ncs  jus  proferebat , veluti  Pontifex,  is  in  juftuis  fignuuv  de  collo 

M 2 gerc- 


Digitized  by  Google 


pa  De  Totestate  Ecclesiastica, 

gcrcbat  imagincm  ex  faphiro  ,qu*  Veritas  dicebatur.  Quod  (i* 
nmlacrum  Judicioruin  Principi  aptaturn  cauftas  cognofccndi  au- 
fpicium  crat.  Aithiopcs  Sacerdotibus  ctiam  rcrum  Civiliutn  fum- 
niam  dctuliffe,ratos  videlicet  turn  Reipublicaf  bono  tucius  profpi- 
ci,  quum  potiffima  Rcligionis  habetur  ratio;  tradit  Strabo  lib.t7.’ 
Apud  Graxos , qui  Rcmpublicam  bene  inftituere , & bene 
curare  geflivere  j a Rcligionecrga  Dcos  aufpicium  fecifle  , noa 
dubium  ei  cfTc  poteft  , qui  eorum  antiquitates  vel  a primo  limi- 
ne falutavcrit  . Cecropi  fane  primo  Athcnienfium  Rcgi  , Urbis 
Conditori  ,&  Arcopagi,  legumque  fatori  cordi  primo  fuiffc  Sa- 
crorum  Religionem , Numinumquc  cultum,  reftatam  rem  faciunc 
Paufanias  in  Atticis  lib.8.cap.a,Macrobius  Saturn,  lib.  i.  cap.io, 
Eufcbius  przpar.  Evang.  lib.  jo-  cap.  ; , & S.  Ifidorus  Origin, 
lib.  8.  cap.  1 1 : qua  de  re  Mcurlius  dc  Regno  Athcn.  lib.  u cap.;. 
Mydam  quoque  Gordii  primi  Phrygum  Regis  filium  rem  Civilem 
a Sacris  aufpicandam  duxifle  teftantur  Conon  apud  Photimiu. 
Narrat.  lib.  1.  p.  424  , Juftinus  lib.  1 1.  cap.  7 , & Ovidius  Mc- 
tam.  lib.  11.  v.  Graecis  univerfim  cum  operis  cujufcumque__» 
initium  a Diis  facerc  > turn  Rcipublica:  quam  maxime  bene  , ritc- 
que  gerendx  rationem  a rebus  Sacris , Religioneque  aufpicari 
cordi  fummoperc  fuiffc,  tarn  fide  alfirmant  fua  Hefiodus  Oper. , & 
dierumv.  3 3 4 > & 337  , Plato  in  Timco  port.  init.  , Aratusapud 
Au&orcm  Conft.  Apoft.  lib.  2 . cap.  60,  Theocritus  Idyllio  17 , 
Xenophon  lib. 5 . mcmorab.,Ifocrates  in  Areopagit.  in  exord.&c.> 
quam  clarc  oftendit  legum  XII.  Tabularum  , quas  a Grzcis  dein- 
dc  mutuatos  fuiffc  Romanos  feitum  eft  , pars  prima  , quz  dc  Rc- 
ligionc  fuit,fecunda  de  Jure  publico  , deque  privato  tertia . Hinc 
Religionem  Judicibus  ad  rcifta  proferenda  judicia  quammaxime 
neccffariam  exiftiinabant , ut  au&or  eft  Demofthcnes  Orar.  ad- 
verf.  Ariftocratem  j atque  idco  ex  rcligiofis , j uftis  , probatifquc 
viris  maxime  conftarc  Senatum  Arcopagicicnm  oportcbat,veluti 
vidcrunt  S.  Maximus  in  Prologo  ad  libros  S.  Dionyfii  Areop.  , 
Thcophanes  hymno  in  cumdcm  feripto  , quiextat  in  Mcnzis 
Grzcor.  , & Michael  Synccllus  in  Encomio  ejufdem  S.  Dionyfii. 
Idco  Arcopagum  omnibus  Grarciat  Conciliis  prxftitiffe  affirmat 
Ifocrates  loc.  cit.,  & Arcopagi  judicia  omnium  maxime  rcligio- 

iifli- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . Articulus  II.  £3 

fiflima3  juiliifima  , rcvercndaque  prxdicant  Demoflhenes  mox 
laud. , Lyfias  in  Andocidcm  3 Valerius  M..  lib.  i.  cap.  6 , 3c 
Seneca  dc  tfanquill.  cap.  3:  ideoquc  ad  Scnatus  Arcopagitici  imi- 
tationem  3 Ts fVtrw  Spartanorum  quoque  a Lycurgo  fuifsc  mfti- 
tucam  admonct  liberates  in  Panathenaica  . Confer  3c  Joh.  Mcur- 
fium  in  Areop.  cap. 4,  8c  Joh.  Philip.  Pfeiffcrum  Antiq.  Grxcar. 
Jib.  1.  cap.  2 , &hb.  i.eap.  53.  Hinc  Saccrdotibus  ctiam  rcrum 
Civ  ilium  fummam  commcndatam  ab  Athcnienfibus,  ac  licium_> 
Sxcularium  dclata  Judicia  tradit  Jofephus  Antiq.  Jud.  lib.  14. 
cap.  1 9.  Atque  ideo  Sacerdotum  apud  Grxcos  multa  erant  nomi- 
na  3 quorum  meminit  Julius  Pollux  in  Onomaft.  lib.  1.  cap.  1. 
fegm.  16.  p.  11.  edit.  Amftcl.  i7o<f,quo  loci  prxeipua  hreeferme 
collcgit:  > Ntuxofoi  t ZdLKO(oi}rige(fnTCU,  TVotJiiiTXO  Qurxl  , 

T tMutai  > I'igtvoyoi , yx^x^ial » M x\mist  0m/u,«,Vts/{  » 

^fwxtu.oXoya  3 •x^ntrimoSirxi , [lxrxyiis  , l iroffwi  , 

©foJfyci  &c.3a  Minifterioia  Templo3ab  Oificio3  a Prophetia3a  Va- 
ticinio  3 a Sacrificio  , ab  Initiatione,  a Sacris,  a Purgatione , ab 
Omine  3 a Sortilegio  , a Divinationc  3 ab  Aufpicio  > a Divina 
operatione  See.  ficdidli,  quibus ideo  multa  de  cauffa rcrum  ctiam 
Civilium  cognitio  , ac  Judicidrum  ratio  commendari  falebat . 
Videndus  3c  Gy raldus  hift  Deor.  Syntagm.  1 7.  dc  Sacri  f.  p.  477. 
Cum  Rcligione  Latinam  Rempublicam  fuifsc  fundatam  non  du- 
biumeft.  Qui  primi  enim  Latium  incolucrc , Saturno  3 uti  pu. 
tant  Virgilius  Asneid.  lib  8 3 3c  ibid.  Servius  3 aut  Jano  3 ut  pla- 
cuit  Macrobio  Saturn,  lib.  1.  capp.  7 , 3c  1 ac  Plutarcho  Pro- 
blem; cap.  40,  leges  fuas,  ideo  videlicet  ut  quo  religiofius , co 
tutius  obfervarentur  , acceptas  referre  Aborigcnes  confuebant  . 
De  iEnea  quoque  fertur  apud  Auilorem  Orig.  Gent.  Roman.  , 
quod  & indicare  videtur  Varro  lib.  4.  de  ling.  lat.,quum  Ilii  pars 
inferior  oppugnaretur,  ipfum  3 qui  Arccm  tenebat  3 ubi  a Darda- 
nojTemplo  , & adyto  condito3Pcnates,&  Palladium,  quae  fibidi- 
vinitus  inilsa  ja.qabat,  collocata  fucrant,  atque  maxima  religio- 
ne  fervabantur , quippe  ex  illis  publicam  falutcm  pendere  crcdc- 
bant  3 inde  magnos  Samotbracix  Deos  fecum  in  Italiam,  ac  La- 
vinium  tranfportaffe  , ut  ex  eorum  Rcligione  nempe  novo  3 quod 
meditabatur,  Latino  Regno  aufpicium  facerct . Videlis  3c  Petrum 

Mar- 

• 


Digitized  by  Google 


P4  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

MarcellinUm  Corradinum  dc  Vet.  Latto  prof.  , & facro  lib.  t. 
cap.  9 • Romanos  quod  propius  attingit  , apud  ipfos  cqm  ipfa  Re- 
publica  ccrpit  etiam  Rcligio  , cujus  ftrenuos  curatores  ftatim  60. 
Sacerdotes  , binosideftex  fingulis  30.  Curiisdelcdosjeflc  voluit 
Romulus  5 qui  & ipfc  a Religionisofficiiserga  Dcos  Regnum  fue- 
rat  aufpicatus,  referente  Dionyfio  Halicar.  lib.a.  capp.5?,  Si  6 8. 
edit-  Bafil.  l 54?.Scd  cnim  ,qui  proximc«um  cXcepit,  longe  poft 
fc  Romulum  in  hac  parte  a tergo  rcliquit  Numa  Pompilius  . Nam 
proccllis  jadatam  Rempublicam  mcliori  reparandam,  crigendam- 
que  rationc  non  duxit  , quam  fi  a Rcligione  erga  Dcos  exordium 
facerct.  Cujus  rei  gratia , ne  quern  Dcum  inhonoratum  fine  ret , 
inultis  excitatis  Temples,  &Aris  , atcributnque  fuo cuiquc  Nu- 
jnini  fefto  , Si  aflignatis  , qui  cujufque  Sacra  curarcnt , Sacerdo- 
tibus , latifque  legibus  de  Deorum  cultu,purificationibus , expia- 
tionibus  , cxterifque  Sacris  , ac  Carremoniis  , Rempublicam  turn 
demum  in  tuto  fc  collocaflfc  confidit:  qux  tandem  omnia  ad  Reli- 
gioncm  pertinentia  odo  ipfemet  libris,  juxta  tot  idem  Saccrdotum 
genera  , complexus  eft , dc  quibus  fufc  Dionyfius  Halicar.  p.  90, 
feqq.  Qui  & illud  laude  dignidimum  in  Numa  cclebrat  p.  $^.cum 
Livio  haft.  lib.  i.eap.  to,  quod  Sacris  cundis  , ccterjfquc  Sacer* 
dotibus  prxcftc  Pontifices  voluerit  poteftate  fumraa  praeditos , 
quos  rerum  etiam  Divinarum  , & humanarum  arbitros  , ac  Judi- 
ces  conftitutos  obfervat  Fcftus  . Qui  nempc  de  caulfis  omnibus  ad 
Sacra  pertinentibus  judicarent  tarn  inter  Magiftratus  Sacrificos  , 
quam  privatos  inter  Cives  : novas,  prout  opus  forct , dc  Sacris 
leges  arbitratu  fuo conderent , ficubi  deftitucrentur  fcripiis,de 
Magiftratibus  , penes  quos  Cxremonix  erant , & Sacrificia  , de. 
que  Sacerdotibus  omnibus  diftridum  inftituerent  examen;  Sacro- 
rum  adminiftros  in  officio  continerent , ac  de  cultu  Numinum 
confulcrentur ; quique  demum  praeferipta  fua  contcmncntcs  mul* 
dandi  pro  delidi  magnitudine  plenam  haberent  poteftatem  . Ipft 
viciffim  niillius  poteftati  ciTent  obnoxii , nec  ad  reddendam  fa- 
dorum  rationem  Scnatui , "vel  Poptilo  tenerentur.  In  defundi 
tandem  locum  alius  fubrogarctur  ,non  Populi  fufFragiis  utique  , 
fed  quiSacerdotum  Collegio  maxime  viderctur  idoneus  ex  omni 
Civiumnumcro,  Penes  Pontificium  Collegium  fuifle  quoque  Lc- 
• • S'* 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVtLl.  ArTICULUS  II*  £5- 

gisa&iones  docet  Pomponius  lib.  2.  §.  6.  dcOrig.  Jur.  Quo  ta« 
men  loci  monct  Hcineccius  in  Antiq.Roman.  Syntagm.  adlnftit* 
lib.  1.  tic.  2.  §.  3 1 . ex  Cicerone  de  Legib.  lib.  2.  capp.  ip,  & 21. 
id  haud  dc  omnibus  Legis  a&ionibus  intclligendum  , fed  dchis 
dumtaxat  , quxeum  Rcligione  effent  conjunct*  1 uti  de  Sacris, 
deVotis  > dc  Fcriis,  dc  Sepulctis  &c.  Hinc  eorum  erat  ctiarn  dies 
judiciorum  defignarc  , & litigantibus  indicare  , quibus  Lege  age- 
re  vel  fas,  vcl  nefas  efTeCjteilibus  Livio  lib.  1.  cap.  ip,acCicero- 
neOrac.  pro  Murcna  cap.  1 1 .Refpondere  item  de  juribus  domus  ,, 
nam  Sc  domi  Sacra  privata  crant  , deque  aliis  decerncre  , dc  qui* 
bus  paullo  poft.Confcr  interea  Gcorgium  Schubartium  dc  Fatis 
Juriip.  Rom.  lib-  2.  cap.  5 9 , feq.  p.  196.  De  Pontificibus  fpecia- 
tim  ioquendo,quacuor  porro  a Nutna  iofticutis  ex  Pitriciis,  alios 
quatuor  cxPlebe  dcle&os  anno  V.  C.  454.  fub  M.  Valerio,  &Q. 
Appulejo  Co(T.  addicos  memorac  Livius  lib.  10.  cap.  6.  Quorum 
Pontificium  Collegium  dcinde  feptem  adjc&is  ampliavit  an.  673. 
Sulla  Dictator  , ut  efTent  qtiindecim  : ita  tamcn , ut  ex  his  oifto 
Majorca,  reliqui  feptem  Minores  vocarcnrur . Effectual  id  etiam 
fub  annum  650,  ut  Pontificcs  in  Comitiis  tributis a Populo  defi- 
gnarentur,  a Collcgio  poltca  cooptandi , uti  referunt  Svetonius. 
in  A 'crone  cap.  2 > Cicero  Agrar.  1 1 . cap.  7 , & Vcllejus  lib.  1 1 . 
cap.  12,3.  Qua  dc  re  adeundi,  ft  placet , Gyraldus  hift.  Dcoruin 
Syntag.  t7.de  Sacrif.  p.  477,  Panvinius  de  Civ.  Rom.  cap.  33, 
Grutcrus  dc  vet. Jure  Pontif.  lib.  1.  cap.  i7,Scruvius  Antiq. 
Rom.  cap.  12  , Norifius  in  Cenotaph.  Pifan.  differt.  i.eap.  5. , 
Gruchius  dc  Comit.  lib.  1.  cap.  2,  & RlondusTriump.  Rom.  1 1. 
p.  30.  Potuiffc  aliquando  Pontificcs  a Tribunis  Plcbis,  ut  Sacris 
intereflent,  vcl  peragerent  ilia  , cogi , infinuarc  videtur  Cicero 
pro  Domo  cap.  45.  Qudillud  demum  fpc3ac , quod  dc  Alexan- 
dro  Severn  tradit  Lampridius  :cum  Pontificibus  tan  turn  detulijft, 
X^viris,  & Auguribus , ut  quafdam  caujjas  Sacrorum  a ft  fini- 
tat  iterari , iff  aliter  dijlingui pateretur . Ad  hare,  ut  quo  Reli- 
gionis  potior  habcrctur  ratio  » coquoque  major  Pontificum  ad. 
parerct  poteftas , omnibus  Magiflratuum  majorum  infignibus 
dccorari  confucbant  ieisideodati  Apparitores  , Scribx  , Libra- 
rji,  Prxconcs  , Archuetfi,  Lidorcs , Pullarii , cctcriquc  Mi-  * 

niftri , 


Digitized  by  Google 


$<S  Dfi  PoTESTATE  EcCLESlASTlCA  , 

niftri , qui  Magiftratibus  aliis  dcbcbantur  . Quod  Collegium  uf. 
quc  ad  Theodofii  Scnioris  tcmpora  Roma?  pcrduravic  . Hoc  por- 
ro  c Collcgio  Pontificum  in  Coinitiis  a Populo  Pontifex  M.  cli- 
gebatur,  qui  Livio  tcftc  lib.  i.cap.  20.  ideo  antiquo  inftituto 
parsScnatus  Romani  magna  j*pr.Tcipuumque  Urbis  inembrum 
cratjquique  reference  Fcfto  V.  Or  do  Sacerd.  Judex^atque  Arbiter 
bibebitur  rerum  Divinarum  , hummar  unique  . Cui  fimilia  ha* 
bet  Paullus  in  Poncifice  M.  fubjungens  : Judex > lAndexque 
contumaci * privatorum , AljgiJlrituumque  ertt . Quibus  nec 
abludit  Cicero  de  Aurufp.  refp.  cap.  7.  Sacra  vero  habebantur  , 
qua;  Pontificis  audoricate  Diis  fuperis  confecraca  folemntter 
erant , tcftc  Fefto  V.  Steer  ; San&a  viciffirnjqu*  fan&ione  a Pon- 
tificc  erant  munica  , ut  audor  eft  A ulus  Gellius  Nod.  Attic. 
lib.4-cap.  9.  Ejus  officium  crat  igitur  1.  Religionis  fe  intcr- 
pretemdare,  providcreque  diligentcr  , ne  quid  Religio  detri- 
menti  pateretur , atqtte  liquid  concra  Religionis  jus  a Senatu  , 
Populoque  fancitum  fuiflec  , intcrccderc  , ut  habet  Livius  lib.  1. 
cap.  20  > & lib.  9.  cap.  45.  Libros  item  Sacros  , fi  Religioni  no- 
xii , aut  inuciles  , tollere  cjufdcm  cunt  incumbebac,  tcftc  Svcto- 
nio  in  Augullo  cap.  3 1.  Ejus  crat  x.  fedulo  cuftodire  cum  Sacra 
Vcftat , & Ignem  Sternum  , tu  n Virgines  Veftales  eligere  » ca- 
pere,  & caftigarc  > qua  de  re  Aulus  Gellius  lib.  i.cap.  12, 
Plutarchus  in  Numx  p.  66  , & Ovidius  Fall.  lib.  3.V.417.  Te- 
nebatur  3.  adibus  quibufdam  interefle  folemnibus  ad  Religio. 
nem  atcinentibus  , ut  in  Votis  nuncupandis , Livius  lib.  31. 
cap.  9 ; Obfccrationibus , Sveconius  in  Claudio  cap.  22  5 Dedi- 
cationibus,  Livius  lib.  9.  cap.  4 6 \ Comiciis  etiam,  quibus 
crcandi  Saccrdotcs  clTent , eofquc  caperc  , & inaugurarc  ad  ip. 
fum  fpedabat  , Livius  lib.  27.  cap.  8 , & lib.  40.  cap.  42,  ac 
Gellius  lib.  1 3.  cap.  275  Arrogationibus  item  five  Adoptioni- 
bus  lege  Curjata  fadis,  Cicero  pro  Dumo  capp.  10, & 13 , Gellius 
lib.  5.  cap.  19  , Tacitus  hift.  lib.  i.cap.  1 5 , & Ulpianus  L.  1. 
§.  2.  3 j&  L.i  7.  princip  ff.  De  Adopt.  De  Matriinonialibus  qui- 
bufdam  etiam  cognofcebat  1 Tacitus  lib.  1.  cap.  10,  & Nuptiis  per 
Confarreationem  contra  dis  prxfentia  aderat  fua>Servius  m 
fragm.apud  Lipfium  ad  Taciti  Aunalcs  lib.  4.  n,  37  , ac  Elmen- 

horftius 


Digitized  by  Google 


ST  Civili  . Articulus  II.  07 

horftius  in  Arnobium  lib.  4.  p.  188.  Officio  Pontificis  ccdebac 

4.  Annum  fedulo  curare,  quod  docent  Julii , & Augufti  Imp. 
exempla  , Annales  item , de  quibus  Cicero  dc  Orat.  lib.  1 t . 
cap.  1 a.  , & Servius  in  cic.  fragm.  Ad  Pontificcm  M.  pcrtincbac 

5.  fumma  potcftas  flagitiagravioraquxdam  , ut  incellum  , fup- 
plicio  puniendi  fupremoj  Cicero  de  Legib.  lib.  2.  cap.  9 , Perfo- 
nas  Sacras  mulclaafficiendi,  Livius  lib.  40.  cap.  42  , & Epit.  ipt 
Dc  Caeremoniis  difpenfandi  , Plutarchus  Qu*fl.  Rom.  4 9 , Sc 
A-  Gellius  lib.  10.  cap.  1 5,  Comitia  indicendi.  Sc  Exercicuin  im- 
perandi , Gellius  lib.  15.  cap.  17  , in  quern  vidcndus  Oizelius, 
Bofius  etiam  dc  Pontif.  M.  Vet.  Rom.  cap.  5.  §.  5 , & Gronovius 
Obferv.  lib.  1.  cap.  1 , Ludos  item  edcndt , Svetonius  io  August 
cap.  44 , & in  cum  Cafaubonus  , & Gutlierus  de  vet.  Jur.  Pontif. 
lib.  3. cap.  ^o.  Ad  hare  privileges  infignibus  dccorabatur  Ponti- 
fex  M. , nam  neque  Senatui , neque  Populo  fa&orum  rationem 
reddere  tenebatur,  nulliquc  poena:  e rat  obnoxius  ; quinimo  ne 
litem  quidem  habere  cum  eo  cuipiam  liccbat, telle  Livio  epit.  47, 
ubi  vidcndus  Gronovius  , & Bofius  cap.  6.  §.  1,  acStruvius  An- 
tiq.  Rom. cap.  12.  p-  577  : atque  ab  hac  dignitatc  quidem  , offi- 
cioque  , quoad  viveret , dcjici  nullopoterat  modo  , ut  habenc 
Cafiiodorus  Var.  lib.  6.  cap.t,&  Codex  Theodof.  lib.  I-  cap.i  22. 
De  Decurion.  Prartexta  Magiflratus  inligni  practcrca  utcbatur,te> 
fie  Lampridio  in  Alexandra  Severo  cap.  40  , Sella  quoque  , & Li- 
doribus,  quibus  de  infignibus  , officiis , juribulque  aiiis  Bofius 
cap.  4,  Gurherus  lib.  i.eap.  x8,  Alexander  ab  Alexandra  ge. 
nial.  Dier.,  & Tiraquellus  ibid. , Dcmpflc-rus  Antiq  Rom.  lib.  3. 
cap.  22  , Struvius  p.  5 79  , & Pitifcus  in  Lex.  Antiq.  Rom.  To.  3. 
V.  Pontifex  p.  1 1 B,  feqq.  edit.  Ven.  171^.  Rerum  Civiliu u item 
cognirtom  , judiciis  , Si  cur*  fe  fc  immifcuifTc  cum  apud  Gallos 
Dmidas  , turn  apud  Burgundiones  Saccrdotes  , atque  his  unum 
dignitatc  praecipuum  Pontificis  M.  nomine  pracfuifle  teflatam  rem 
facium  Julius  Ca:far  in  Co.nm.  dc  Bello  Gall.  lib.  6 , & Ammia. 
nus  Marccll.  lib.  28.  cap.  5.  Atqui  quantum  ab  Ethnicis  vel  ru- 
dioribus  , ingenioque  hebetioribus  ad  Reipublicx  boaum  , & 
quietem  confcrre  Religio  putarctur  , & probat , & in  aperto  po- 
sit ea  celcbraufTima  , qua:  dc  Scvarambibus  , Populis  ideft  Ter. 

Part  III.  Tom.  J/I.  N r* 


Digitized  by  Google 


J>8  De  PoTElTATE  ECCLEJIASTICA, 

ix  Auftralis  incolis,  cjrcumfcrtur  hiftoria  . Ejus  quidcm  audor 
Ifaacus  Voflius  dicitur  Morhofio  Poiyhift.  Litter. , Philofoph,, 
& Prad-  lib.  1.  cap.  8.  p.  74  >&  Molleroin  Struvii  introdud.  in 
Notit.  litter,  p.  81  a , Lcibnitius  videtur  Struvio  , Sc  Reimanno 
hid.  Atheifmi  p.480)  fcqq.,  Sidneyu*  Clavellio  in  Catalogo 
p.  2 , Audori  Bibl.  Bodlcjanz  To.  a.  p.  J08  , Beughemio  Bibl. 
hiftor.  p.  458,3c  Fabricio  Bibliograph.  antiq.  cap.  1 4.'  §.  16. 
p.  501.  edit.  Lipf.  171 6,  Dclonius , five  Dcvefius  Audoribus 
Colled,  litter,  p.  43,  ac  Diarii  Gall,  litter.  To.  1 6.  p.  a Jr.  , fed 
verus  audor  Veirafius  gencre  Alefius  in  Occitania  habendus 
oftenditur  Chriftiano  Thomafio  in  Cogitatis  menft.  Novetnb. 
i6Sj>.  p.  963  , Chriftophoro  Augufto  Heumanno  in  Schediafma. 
te  dc  libris  Anonymis  , & Pfeudonym.  p.  1 <5 ^ , Joh.  Clerico  Bibl. 
fcled.To.  25.  p.  402  , & To  26.  p.  460  , icq. , Morerio  Suppl. 
Did.  V.  Sevinmbes , Audori  Bibl.  German.  To.  a 3.  p.  1 96. 
fcqq  , & Marthandio  Did.  hift.  To.  1 . V.  Allah  p.  11  , fcqq. 
in  Not.  Non  ut  vera  quidem  hiftoria,  fed  pure,  puteque  commen- 
titia  haberi  ea  debet,  quanempe  ingeniofc  Sevarambum  Religio, 
ac  Refpublica  confingitur,fufcquc  diverfis  ftib  aflumptis  fpeciebus 
dcfcribitur:qua  imo  par.4,&5.To  2.p.  101  ,fcqq.  edit.Amft.17 16. 
fidionibus  potiffimum  cum  de  Omiga,five  Stroukara,  cujus  plera- 
que  confida  miracula  ad  imitationem  fadorum  a Moyfe  , ab  Elia, 
a Chrifto  D.,ab  Apoftolis  rcferuniur,  & p.  2 1 3. fcqq.de  Scromena 
Impoftore  altcro  , qui  de  Religione  mere  naturali  loquens  induci- 
tur,ac  ceteras  inRcligionem  indudas  deindcCxrimonias  velut  ex 
ambitionc  , & avaritia  dcrivatas  ,8c  in  Idololatriam  abducentes 
tcprchendens,eo  impie  tendi  videtur  demum,ut  mera  Religio  na- 
turalis  (cujus  Princcps  habetur  Eduardus  Herbertus  in  tribus  li. 
bris  de  Veritatc,de  Cauffis  errorum,  & de  Religione  Gentif. ) ad- 
ftruatur  , Judaicavero,  & Chriftiana  irrifioni  tradatur,  velut 
obfervant  Morhofius  , & Fabricius  loc-  citat. , Heumannus  de 
Anonym. , & Pfcudonymis  p.  165,  qui  tamen  fubindc  in  Confpc. 
du  Reipub.  litter,  p.  320.  in  Not.  1.  Audori  huic  hift.  Sevaramb. 
non  fuifle  mentem  de  Religionis  Chriftianar  Divinitate  dubiam 
affirmat,  Auguftinus  Pfciffetus  apudChrift.  Thomafium  in  Co- 
gitat.  menft.  cit.  p.  1000  ,'feq.  , aquoVcirafius  cum  Francifco 

Rablac- 


Digitized  by  GoogI 


ET  ClVILl.  ARTICULUS  II. 

Rablaefo  , Bonav.  Percfio , Andrea  Bevcrlandio&c. , quos  omnes 
Atheifmo  laborare  non  dubitat , confertur  , Reimannus  hift. 
Atheifmi  p.  4S1  , quo  loci  Atheifmi  fufpe&um  Aniftorcm  hunc 
etiam  habet > & Marchandius  Di£.  h 1 ft.  To,  !•  pag.  i 8.  in  Not.  * 
qui  Dcifmum  hoc  in  Opcrc  fe  detegere  haud  imprudenter  putat . 
Quamquam  Veirafium  a Naturalifmo,  & Atheifmo  vindicare  , & 
abftcrgcre  port  Hcumannum  fibi  fumpfere  Chrift  Thomafius  loc. 
cit-  p.  96 1>  fcqq. , & AuJlores  Diarii  Germanic!  edit.  Hano- 
ver. 1700,  & 1702.  p.  5.  Ut  ut  vero  , & de  Au&ore  , deque 
Operis  fcopo  fit , negari  tamen  ncquit  ab  hujus  hiftoriae  Au&ore 
par.  2.  To.  *.  p.  2 *>4  , fcqq.  egregie  neceflariam  Rcligionis  cum 
Republica  bene  inftituta  , morataque  conjuniftioncm  oftendi  , & 
exponi:  Nam  Sevarambum  inftitutor  Sevarias  , genere  Perfa 
anno  1 3 7 5.  natus  , Sc  an.  1407.  in  Ter  ram  Auftralem  appulfus, 
turn  pnmo  fingitur  legum  fuarum  exordium  , Regiminifque  for- 
mam  a Rcligionc  feciflc  > atque  incepiffc,  Rcipublica*  firmi- 
tcr  ftatucndx  fundamenti  loco  ponens  Deum  unum  eft,  fum- 
mum,  independentem , invifibilem , sternum,  infinitum,  ju- 
ftiffimum&c. , cujus  id  nomcn  Kbodimbas  , five  Rex  fpirituum. 
Ab  co  in  Mundo  univerfo  cun&a  redte  difponi , ac  fapientiflime 
gubernari , idcoque  cultum  eidem  , 8c  obfervantiam  a cunAis  de. 
beri  quammaximam  . Ejus  adminiftrum  dfc  Solem  , cui  ideo  no- 
men inditum  Erimbas , ideft  Rex  Inch  , Sc  Fbodariejlas  , ideft 
fons  vit 4C  , & Antemikondu  , ideft  Dei  fpeculum  , feque  perin- 
de  folis  proregem  infcribjt , cui  Soli  leges  ab  fe  latas  referat  in- 
tegre  acceptas  . junge,  quod  hac  in  Sevarambum  hiftoria  tam 
egregia  , quam  revera  cxprclfa  imago  exhiberur  Rcligionis  , 
quait)  olim  apud  Pcruvianos  , quos  primus  inftituifte  fertur  Man- 
co-Capac,  aquoeadem  prorfus  Rcligionis  dogmata  Populis  il. 
iistradita,  inque  iis  fundatam  prarcipue  Kempnblicam  videre 
eft  apud  Garcilaffium  de  Vega  hift.  Incarum  lib.  2.  capp.  »,  fcqq. 
p 109  , fcqq.  , obtinuifle  rite  obfervat  cit.  loco  Marchandius  , 
ubi  Sc  fufpicatur  inde  forfan  Veirafium  Sevarambum  hiftoriam 
fingendi  occafionem  fumpftfic  , idcoque  rite  Ramfajum  refellit , 
qui  To.  1 E'ojjgcs  de  Cyrus  p.  1 5^.  tam  inepte  , quam  falfo  ima- 
ginatur  , eo  totam  ingeniofam  hanc  de  Scvarambibus  fabulam 

N 2 colli- 


Digitized  by  Google 


ioo  De  Potestate  Ecclesjastica  , 

collineare  , lit  omnem  prorfus  regiminis  bene  ftatuti  formam 
cvertat , ac  Populi  in  libertatem  ab  omni  pcnitus  Icgis  jugo  ad- 
fcrantur  . Deniquc  , ut  vcrbo  dicam  , tarn  vetus  , quam  rcccns 
Populorum  eft  perfuafio  dc  Religionc  tutandar , ftabiliendarquc 
Kcipublic.T  neceflaria  , ut  olim  , & hodicdum  apud  Orientalcs  , 
Occidentalefque  penes  Sacerdotes  rei  Civjlis  fumma  ftet  integra. 
iidcmquc  Religionis  adminiftri  Rcipublicse  juribus  pariter  admi- 
niftrandis  applicentur  . Qua  de  re  ex  vctcribus  adcundi  C*f«  dc 
bclio  Gall. lib.  6.  cap.  13  , Dionyfius  Halic.  lib.  a.p.  132,  Stra- 
bo lib.  1.  p.  43  , & lib.  4.  p.  302  j Tacitus  dc  Moribus  German, 
capp.  7 1 & 1 1 , Ailianus  Var.  hift.  lib.  14.  cap.  34  , ex  rccen- 
tioribus  veto  Perizonius  in  Not-  ad  jElianum  > Pyrardus  Itincr. 
cap.  1 4.  p.  144 , fcq. , Calmctius  in  Comment.  To.  2.  p.  430 , & 
To.  3.  p.  5 , & 6 59  3 Hiftor.  gener.  Itincr.  To.  4.  p>  396  , Char- 
dinus  To.  6.  p.  1 6 > Collect.  Itincr.  ad  Septent.  To.  8.  p.  403  » 
& Goguctius  Orig.  Leg.,  Art.,  Scient  To.  1.  par.  1.  lib.t. 
art.  1.  p.  a 8. 

Infita  hate  ipfa  de  Religionc  a bene  inftrtuta,  morataque 
Republica  indivifa  Veteribus  tarn  Philofophis  > quam  Politicis 
erat  fententia  . Judxorum  fane  vetcrum  juftitiam  ex  ipforum  Rc- 
ligione  laudandi  ex  Trogo  lib.  3 6.  cap.  2-  argumenta  fumpfit  Ju- 
ftinus  , ficut  Si  Strabo  lib.  16.  Geogr.  p.  761.  Sed  placet  aufcul- 
tarc  magis  Philoni } cujus  hoc  prasclarum  elogiuin  eft  dc  vita 
Abrahami  p.  378  : Ejufdem  ejl  nature  religicfum  ejfe , iff  bomi~ 
num  amantem  : apud  cumdcm  Jpettantur  pittas  in  Deum  , iff  in 
homines  juflitia.  Qui  perinde  de  Monarch,  p.  818  : EjficaciJJi- 
mum  , amatorium  , iff  vinculum  indijfolubile  henevoU  amici tise 
unius  Dei  cultum  vocat . Similia  habet  dc  Fortitud.  p.  741,  ac 
jofephus  contra  Appion.  lib.i  i.cap.i  n.  Idco  apud  Xenophontem 
Inftit.  lib.  8.  cap.  1.  Cyrus  fubditos  Populos  hoc  fibi  addi&iores 
fore  confidebat , quo  Dcrmctuentiorcs  faccret . Et  certc  initi  , 
fradtaque  cervicc  iubditi  facile  humanum  ferre  jugum  difeunt  , 
qui  fcmel  Divino  ferendo  baud  aegri  humeros  fubmifcrunt  . Hinc 
Diotogencs  Pythagoreus  in  Rege  pcrfedlo  dcfidcrabat , ut 
dex  5 & Sacerdos  idem  effet , ut  Rcligione  videlicet  jtiftitia  cu- 
ftodirctur  . Rcligioncm  quoque  poteftatis  ccrtum  piopugnacu- 

lura, 


Digitized  by  Googli 


etCivili.ArticulusII.  ror 

culum  , ac  legutn  , honeftxque  difciplinx  indiffolubile  vinculum 
vocabat  Plato  dc  Republ.  lib.  2 , & in  Dialogo  dc  Sanliitatc  r 
Si  qttii , inquiens  , grata  Diis  loqui  , (S  agere  novit  . . . hxc 
Sanfta  funt } atque  hxc  officia  turn  Dornus propriat  > turn  Civittt * 
tes  conjervant  fcfc.  Quam  in  rem  paritcr  , in  omni  Republica, 
ajcbat  Ariftoteles  Polit.  lib.  7, cap.  8,  Ufuror  n Ilefi'JiiW  tm- 
txtXiicL  > Primum  ejl  Cur  at i*  rerum  Divinarum  . Cujus  rci  certe 
evident  argumcntum  eft , quod  Epicurrus  apud  Laertium  lib.  1 o. 
S J 50  > fcq.  5 & Scnecam  epift.  97,  quum  Dei  providentiam  fu- 
ftuliffet , juftitiae  quoque  , abfquc  qua  Rcfpublica  nulla  fubfiftit, 
nihil  fecit  rcliquum.  Pietatefublata  , redfeajcbat  Cicero  lib.  1. 
dc  Nat.  Deor.  cap.  r-,  Fides  etiam  , Societas  humani  generis  , 
iS  una  excellcntijjirna  virtus JuJlitia  tollitur : quod  repetitde  Fi- 
nib.  lib.  4.  cap.  5»  cuiquc  jungendus  Polybius  liift.  lib.  5.  cap. $4. 
Qnarc  ad  firmandum  Augufto  imperium  falubrius  ci  fuppeditare 
confilium  nequivit  Mxcenas  apud  Dioncm  Cafl".  lib.  52,  quam 
dc  Rcligione  fcdulo  prius  curanda  : Divinum , inquiens  , Numen 
omni  moda  , omni  tempore  ipfe  cole  juxta  leges  patria-s } & alii  ut 
colant , effice . Subjungcns  non  tollcrandos  utique  , qui  diver* 
Cam  Rcligionem  invehere  inftituerent:  Jpuia  nova  quxdam  Nu~ 
mina  introducentes  , multos  impellunt  ad  mutationem  rerum . 
Vnde  conjuratioues  ,feditiones , conciliabula  exijlunt ; res  profeBo 
minime  condueibiles  Principatui  . Quam  in  rem  plura  dabit  Lip- 
fius  Polic.  lib.  4.  cap.  2 , in  Not.  ad  lib.  1..  cap.  3 , Si  lib.  adv. 
Dialog,  cap.  2 > ubi  inter  alia  illud  advertit , ex  Jpfepho  contra 
Appion.lib.11.  Judxos , & Gncos  j Si  ex  Livio  hb.3p.R0- 
manos  , & Italos  ,quibus  jungendi  Sinenfes  Ethnici,  Si  Chri- 
ftiani  in  Hifpania  , quod  liquet  ex  Concilio  Toletano  VI. , pro 
fummo  > quo  Rcfpublica  ne  loco  dimoverctur  fuo  , fatagebant 
Audio , ncquadiverfa,  ac  nova  inducerctur  Religio  , paritet  ftu- 
duifte  • Ideo  quoque  jure  , optimeque  Plutarchus  contra  Colo, 
tem  p.  m 5.  Rcligionem  vocabat  cwtTtxtfv  d-rtaant  xotrurlai  , ka\ 
mxo^taUi  E(ti  on*)  yinculum  y five  Coagulum  omnis  Socictatis* 
iS  Legislations  firmamentum . Ex  Q^Curtio  , & Perfie  , quibus 
addendus  Martialis  dc  Arte  aman.  lib.  1.  prope  fin.  Expedit  ejj'e 
Dew  j fix'  ut  expedit , ejj'e putemus  t etiam  ad  Rempublaam  bene 

gctcn> 


Digitized  by  Google 


iox  De  Potestate  Ecclesiastica, 

gcrendam  neceflariam  Religionem  oftendit  advcrfus  Bxlium  Ja- 
cobus Bcrhnardus,quin  ciiam  Athcis  ipfis  affirmantibut  Religio- 
nem  Politicorum  cxcogitatum  cffe  > ad  rccinendos  in  officio  ho, 
mines  i inde  redearguic  Socictatis  bono , quietique  Religionem 
conferre  quammaxime  apud  Bxlium  Pensies  divers  arc.  8 i , Sc 
in  Refpanf.  ad  Quzft.  Provinc.  cap.  1 7.  To.  3 , & cap.  2 3.  To  4, 
cui  argumento  fruftra  rcfpondcK  conatum  Bxlium  obfervat 
Croufazius  Pyrrhon.  Vet.,&  Nov.  §.ios>-  p-7otf.  J mge  his  S.  Ju- 
ftinum  > qui  in  Apolog.  a.  cap.  8.  ad  rerum  Divmarum  cognitio. 
nem  erigeos  , & acccrfcns  Ba<riAote» Tiro  spyor tin  air,  ideft  > 
Erit  hoc  opus  fane  Return  •,  Ladantium  , qui  lib.  dc  Ira  Dei 
cap.  8.  Rcligionis  vinculo  ablato , yita  heminuni  , inquit , Jlul - 
list  a , fcelere  » immanitate  complebitur  : & cap.  1 2 falva  viciffim 
Religione  , fucurum  fpondet , uc  omnia  in  Rcpublica  incegra  > & 
falva  fine:  Religio,&  timer  Dei  folut  eft , qui  cujlodit  bominunt 
inter  fe  Societatcm  j Synelium  Orat.  dc  Regno  , quo  loci  Reli» 
gionem  bafim  > ac  fundamentum  Reipublicse  ponit : 

rrfWTor  u it sCiQyif  (net , xpra't(mr<px\n(  , to  «ya>iaa.e'f*ir8- 

J'ovtiis  Bxtri\t!*s , Pietas  primum fub/lerniter , fulcrum  , & cre- 
pt do  j cui firmiter  injijhitjimulacrum  hoc  Regni  ■,  S.  Auguftinum 
lib.  dc  vera  Rclig.  cap.  31  , ubi  legum  condicores  ad  leges  Divi- 
nas  refpiccre , fi  reda  dccemcrc  vclinr , jubet  j S.  Ifidorum  Pe- 
luf.  lib.  3.  epift.  34?  » cui  fimilia  ante  feripferat  S.  Epiphanius 
hacr.  19  , quat  eft  Nazaratorum  , n.  3 , feq. , ubi  mutuam  Sacer- 
dotii  j & Regni  unionem  hominum  Societati  adeo  utilem  > ac  ne- 
celTariam  efle  contcndic , ut  fublato  Sacerdotio  Regnum  ctiam 
concidcrc  ncccffe  fit : cujus  rei  hanc  adfignat  racionem  : Subla - 
to  enim ) ac  prorfus  deleto  eo  , quod  caput  erat , majorifquc  mo • 
menti  > ne  aliud  quidem  quicquam  conjijlere poterat . Nam  Regni 
quoque  bajis  pietas  erga  Deum  erat  > qua  in  Dei  cultu  pojita.  ccn~ 
febatur . Loquitur  de  Judxorum  Regno,  ac  Sacerdotio  poft 
Chrifti  nccem  funditus  cvcrfo  , He  deleto  . Confer  S.  Thomam 
2 2.  q,  66.  art.  8.  ad  3 , Covarruviam  in  C.  Peccatum  par.  2. 
§.  j o,  Puffcndorfium  dc  jure  N. , & G.  lib.  2.  cap.  4.  §.  3 , & 
Barbcyracium  ibid,  in  Not.  4 , de  Offic.  horn. , & Civ.  lib.  i» 
cap.  4.  §-<?.,&  cap.  5.  §.  3 , ac  Bat  beyraciutn  in  Not.  ad  cap.  3. 

§.  i3  » 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlU  . ARTICULUS  II.  103 

§*13,  ubi  primum  Naturalis  Juris  principium  ftatuicur  Rcligio  , 
eademquc  advcrfus  Atheos  , Epicurreos , ac  Stoicos  ulcimum  , 
ac  firmiflimuni  humane  Socictatis  vinculum  oftenditur  . Confer 
& Coro.  Bynkershock  diftcrt.  2.  de  Religionc  Peregrina  Opufc. 
To.  2-  p.  185  > feqq. , ubi  pleraque  hanc  in  rem  difputat. 

Jam  vero  fequitur  hinc,  quod  poteftati  Sacr*  , quatenus 
Rcligioncm  refpicic  , Civilis  , quae  circa  Rempublicam  obverfa- 
cur  , tarn  ratione  obje<fti  , & finis  fubordinccur  , quara  racione 
fubjetti , ac  juris  fubjaccat . Porro  fiquidem  ita  propria  Reipu- 
blicx,  aeproxima  Religio  fit,  intimeque  haec  ilia  conglutinata  , 
cffctftum  eft  cquidem  facile,  ut  olim  plcrafquc  apud  vercres  Gen* 
tes  ambz  Poieftaces  he  in  una  , cademque  perfona  copulate  fue- 
rint,  Saccrdotium,  inquam  , & Imperium  . Acque  iftautique 
mens  fuit  Diotogenis  Pythagorei  apud  Stobxum  de  Regno , ut 
Rex  nempc  , & Judex  , & Sacerdos  cfict  , a quo  parum  diftitit 
Tacitus  Annal.  lib.  3.  Et  fane  , qtti  apud  /fgyptios  olim  Imperii 
fummam  gerebant , eofdcm  Pontificis  M.  nomine  delcdfatos  pa- 
ritcr,  officioque  defuniftos  tradit  Plutarchus , qua  dcconjun- 
dione  dignitatis  utriufque  Synefius  etiam  epift.  57  , & 12 1 , Pe- 
tavius  ibid,  in  Not.  p.  3 6,  & Marshamus  in  Can.  Chron.  p.  538. 
Quod  ipfum  de  i£thiopibus  memorat  Diodorus,  de  Athenicn- 
fibus  teftatur  Plato,  de Lacedxmoniis  Herodotus  apud  Gro- 
tium  de  Imp.  fum.  Potcft.  cap.  2.  n.  4. , de  Sycioniis  Syncellus  in 
Chronog.  p.  97.  Attalicis  quoque  apud  Vitruvium  lib.  1.  cap.  9, 
illud  in  more  pofltum  erat  , ut  Trallibus  Regia  domus  ad  inhabi. 
tandum  ei  daretur,  qui  Urbis  gerebat  Sacerdotium.  Utroquc 
fimul  etiam  officio  Sacerdotis , & Regis  defundi  Rcges  Zcle  > gc- 
min*  Comagcnx  in  Porno , & Cappadocia  , atquc  Olb*  legun- 
tur  , qui  ideo  Afxisfsoi  diccbantur  . Vide  Monum.  Acad,  lnfcript. 
To.  7-  p*  203.  Atquc  ab  initio  quidem  ad  hanc  ufquc  xtatcra 
apud  Oricntales , indos , Americanos  &c.  morem  obtinuifte  , 
utquiSacris  prxfunt , rei  Civilis  paritcr  fummam  teneant.ob- 
fervat  Fcrd.  Lope  1 hift.  lnd.  lib.  i.cap-  14.  Confer,  & Grotium 
de  Imp.  fum.  Potcft.  circa  Sacra  cap.  9 , & Cafaubonum  ad  Srra* 
bonis  lib.  14.  p.  233 , & ad  Svetomum  inAugufto  cap.  31,  Ni- 
colaum  Pctitpicddc  Jur.  >&  prerog.  Ecclef.  in  admin.  Juft.  Sx. 

> cul.  > 


Digitized  by  Google 


ix>4  Ob  Potest  ate  Ecclisi  asttc'A  , 

cul,  > Sc  Tudov.  Bnrghefium  in  hift.  Crit,  Melchifcdechl  Reg. , Sc 
Sacerd.cap.i  o.  Quam  vis  aittem  Livio  tcftc  lib.  i . cap.  2o.a  Numa 
Pom  pill  o ntritifque  Saccrdotii,Regnique  officia  difcreta  Fuerint  t 
&quasSacra>Sacerdoribus  attributa,fibi,  quat  Civilia}refervatis, 
non  obfurt  id  tamcn,  quominus  icertim  Auguitus,cumdemque  fe- 
quuti  Impcratorcs  Poncificatum  M.  non  quidcm  ex  delatione 
Senatus  , uc  pcrperam  habct  Eufcbius  in  Chron.  , fed  a Sacer- 
dotum  Collegio  delatum , ut  ex  Dionyfio  Halic.  lib.  * . p.  1 83. 
obfervac  Bafnagius  Annal.  Polit.  To.  1 . ad  an.  r J.  ante  Chr.  arr. 
n.  j>  Imperio  junxcrint:  qua  de  re  Cicero  de  Divin. , Dio  lib.  {4. 
p.  540,  Serviusad  /En.  jjGermonius  de  Sacror*  immunit.  lib.  1, 
cap.  p.  n.  3 , & Seldcnus  de  Syned.lib.  1.  cap.  10.  p.  zi8  , feqq. 
Quamvis,.contra  quam  Harduino  pcrfuafuro  fuerat,  Pontificis  M. 
dignitatem  ab  Auguftis  ufurpatam  ita  illorum  propria  m fuilft 
Temper  ,ac  pcculiarcm  , ut  aiterum  cjufdcm  facere  participem 
nunquam  fint  pafli , codciu  tempore  M.Aurelium,  &Commo- 
dum  , atque  duos  Philippos  Patrcm  , & Filium  Pentificis  M.  ti. 
tulo  fuiffe  infignitos  pugnant  Fabricius  , & Muratorius  : atque 
de  M.  Aurelio  > & Commodo  quidcm  conftat  ex  Numis  Comrno- 
di>de  quo  videndus  tamcn  Tillemontius  hift.  Imp.  To.  3.  Not.11* 
in  Septim.  Severum. , de  duobus  vero  Philippis  id  liquido  often* 
dit  Infcriptioan.  247.  dedicata,  qua  Pater  fub  Imperii  initio 
Filium , & Cxfaris,  & Pontificis  M.  dignitate  condecoraffc  le* 
gitur  , qua:  Ncapoli  integra  extans  in  lamina  area  refertur  a 
Sponio  in  Mifccll.  Erudit.  antiq.  p.  244 , & a Pagio  ad  an.  244. 
n.  3.  Apud  Dionem  practerea  lib.  44.  inter  honores  a Senatn  Car. 
fari  decretos  Ule  ctiam  refertur , ut  Filius  ejus  , qui  nafeeretur  , 
aut  adoptivus , Pontifex  M.  evadcret . Quin  ctiam  Pontificis  M. 
tittilo , ac  poteftate  tarn  infignitos  , quam  ufos  palfim  , & Duum. 
viros,  quales  in  Cod.  Thcodof. , qualifque  Didymus  in  Africa, 
de  quo  in  Geftis  Cxciliani , ac  Valefius , Sc  Alias  Proconfulc*  , 
indeli&i  Ao’Mtfwtt , & Afxi > quales  Philippus  in  epift.  Ecclc- 
fiae  Smyrnenfis  de  S.  Polycarpi  Martyrio,  Claudius  Bians  in 
Nummo  Cianorum  Urbis  Bithynias , Samius  Eutyches  in  Num* 
mo  Laodicenfium , M.  Aurelius  Alexander  in  Nummo  Apamcif- 
fium,  Hcphxftio  in  Nummo  Daldianoxum  * M.  Lucius  Aurelius 

in  Num. 


f 


Digitized  by  GoogI 


ET  ClVILI  . ARTJCULUS  II.  I Of 

inNumtnoCyzicenorum  , M.  Aurelius  inNummo  Smyrnicorum, 
Marcus  in  Numroo  Cebeffi  Urbis  Lycix , aliique  in  Thcf.  M.  Du- 
cis  > Regime  Svec. , & Gruthcri  , qualcs  Palxftrx  Xyftarchx , 
five  Prxfcdi  > de  quibus  in  Infcript.  Athleticis  , ecu  de  M.  Ul- 
pioDomeflico  apud  Grutherum  lnfcrip.  p.  3 1 5,  feq. , qualefque 
Afix  Principes,  & Sacerdorales  Prxfidcs,  de  quibus  A&or.  cap.  19. 
v.  3 1 > Tcrtullianus  de  Spcdac.  > & Philoftratus  in  vi  tis  Sophift., 
& in  Marm.  Arundel.  , plurjbus  oftendit  Ezcchiel  Spanhemius  in 
diftert.  de  Pcxft. , & ufu  Numifm.  p.  240.  edit.  Rom.  1 66$  Jam 
vero  ad  Iroperatores  rcfledendo  fermonem  , an  cum  Imperii  di- 
gnitatc  Poncficis  M.  titulus  ab  Etbnicis  in  Chriftianos  fuerit 
translatus,  lis  eft  inter  Eruditos . Atfirmant  Baronius  ad  an.  3 1 a. 
n .93,  feqq.  , a fententia  dccedens  j quam  tenuerat  in  Not.  ad 
Martyr.  Rom.  die  2 1.  Aug.  , Andreas  Bofius  in  diftert.  de  Ponti- 
ficatu  M.  Imperat.  Chrift.  Grxvii  Tom.  5.  Antiq  Rom. , Span* 
benius  p.240,  Gnldaftus  in  eptft.  dcdicar.  ad,  Jacobum  AngL 
Reg.  Toni.  3.  Receftuum  Imperat. , Vandalxus  in  diftert.  de  Ora* 
cul.  p.  5 3 , & diftert.  2.  ad  Antiq.  ex  Marmor-  illuft. , Fabricius 
Bibliograph.  antiq.  cap.  13.  §.  2.  p.  444 , Icq. , Nicuportius  de 
Ritib.  vet.  Rom.  fed.  4.  cap.  a.  §.z  , aliique  cum  Zofimilib.4. 
p.  24?.  edit.  Oxon.  dudi , turn  Infcriptionibus  vetcr.  innixi  , ex 
quibus  eo  titulo  Imperaiores  Chriftianos  infignitos , vcl  ufque  ad 
Gratianumexiftimant , vel  imo  ufque  adjuftinum  Senior.  ( velut 
Goldaftus  , & Vandalxus  . Ncgant  vicilEm  Grctzcrus  in  refut. 
impofturx  Calvinifticx  cap.  3,  Goldaftum  refeliens  , Jacobus  Go- 
thofredus  in epiftola  ad  Rivernm  dcinterdida  Chriftianorum  cum 
Ocntil.  Commun. , deque  Pontificatu  M.>  Pagius  ad  an  31a. 
xi.  1 7 > feqq. , Tillemontius  hift.  Imperat.  Toro.  4.  p.  5 80  > fcq.  , 
Jacutius  hiftor.  Vifion.  Conftantini  M.  cap.  2.  p.  42  , feqq.  > alii* 
que , ea  potiftimum  rationc  permoti , quod  Imperatorcs  Chriftia- 
m quo  religiofe  fibi  a nomiue  unius  Pontificis  Romani  jam  pro* 
prio  abftinendum  duxerc  , eo  fuminopere  ab  co  impio  , fuperfti. 
tiofoque  abborrendum  fibi  propofuerc  ritu  , quo  dum  Imperato* 
re*  Eihnici  Pontificis  M.  titulum  , amidumquc  fumebant , turn 
alta  ferobe  fubtus  terram  demerit , defluentem  ita  in  fc  ipfos  mi. 
dati  in  facnficio  Tauri  ctuorem  cxcipictucs,  Taurobolium  age- 
Tart  ill.  Tom.  O bant , 


Digitized  by  Google 


10$  De  POTEiTATE  ECCLESIASTICA  , 

bant , de  quo  Maternus  Firmicus  cap.  28.  in  Bibl.  PP.  > Pruden- 
tins  in  Romano n.  104 6 , Montfauconus  Antiq.  Tora.i.  p.  1 , Go- 
rius  in  Mifcell.  Etrufc.  Tom.  2 , Sc  3,  Vandal-rus  de  Taurob.  dif- 
fert.  1.  , Pitifcus  in  Lex.  Tom.  3.  p.  544  , fcq.  edit.  Ven  17  ty , 
aliiquc  apud  ipfum  • Quod  vcro  ad  Zolimum  attinet  > cjus  audio- 
ritate  fe  minimc  prcmi,  movcriqucprofitcntur  , vclut  ejus,  quem 
infignis  mendacii  redarguunt  turn  vctcra  Monumenta  , in-qutbus 
nihil  hujufmodi  de  Titulo  adparet  > turn  Sozomcni  redimonium 
Jib.  5.  cap.  1 ] quo  loci  co  novo  titulo  primum  ufum  Julianum  , 
poftqmm  Chridianam  cjuraflci  Religioncm,tum  immane,  ac  pluf. 
quam  vatinianum  , quo  in  Chridianos  Imperacores , fignatimque 
in  Conftantinum  , & Gratianum  odio  idem  Zofimu*  effervefeebat, 
dc  quo  Gothofredus  ad  Philodorg.  lib.  lo.  cap.  5,  & Pagius  loc® 
<it.  Ncquc  magi*  vctcr.  Infcriptionum  urgeri  ie  tedimonio  fubte- 

xunt  , in  quibus  Chridianorum  Imperatorum  Titulis  Si  i lie * 

PontificisM.  additu*  legitur  , velut  in  Condantini  M.  apud  Gru- 
therum  p.  283.  n.  i>  & 3 > ac  p.  i?y.  n.  6 , Valentis  p.  28 6.  n.  3 , 
Gratiani  p.  1 jy.  n.  7,  ac  p.  1082.  n.  13,  Valentiniani  apud  Baro- 
nium  ad  an.  312.  n.  <75, Gratiani  rurfus  ibid. , Marciani , Anada- 
fii  > & Judini  apud  Goldaduin  loc.  cit. , ac  judini  Senior,  iterum 
apud  Gruthcrum  p.154.  n.  5 > & Vandaheum  dc  Orac.  p.  153. 
Nam  primo  refpondent  non  Imperatores  hunc  fibi  titulum  vindi- 
cate j fed  ipfis  ultrocitroque  ab  Ethnicis  tributum  ibidem  exhi- 
beri:  quofcufuServius  fub  Arcadio  , & Honorio  in  vivis  agens 
in  Tine  id.  3.  p.  z6&.  feripfit : Unde  kadieque  Imperatores  dicimus 
fontijices . Quomodo  ctiam  ab  Ethnicis  pro  Chridianorum  Im- 
peratorum falute  hodias  csdi  quoque  confucviffc  difeimus  ex  Am. 
miano  Marcell.  lib.  25.  cap.  6 , ubi  de  Joviano  verba  facit  : atque 
in  Dcos  referre  Imperatores  etiam  Chridianos  eifdcm  Gcntilibus, 
ipfifque  Apotheofim  apponere  in  more  podtum  docct  Panvinius 
dc  Civit.  Rom.  cap.  2 8.  in  Grxvii  Thcf.  Antiq-  Tom.  1 , & apud 
Nieuportium  de  Ritib.  vet.  Rom.  fed.  4.  cap.  1.  §.  27.  Cujuimo- 
di  forfan  genus  ed  Condantini  M.  Apothcofis  in  quodam  Nummo 
fpetfata  ab  Ifaaco  Voflio , ut  ipfe  refert  in  Not.  ad  Svetonium  in 
Claudio  j in  quo  cJuj  Anima  linteo  vclata  , quadrigis  in  Caelum 
vcfta,  & abrachio  cxlitus  portcido  cxccpta  confpicitur , cunu 

fubjc- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  II.  TO? 

fubjefta  eptgraphc  Confecratio  • Eifi  hanc  ipfe  Chriftiano  accipc- 
re  fcnfu  maluerit , quod  probat  etiam  dodliff.  Monclia  differt.  2. 
dc  RcWg.  iitriurque  Philippi  cap.  6.  n.  13.  Atque  dc  Infcriptione  , 
fpcciatim  Juftini  loqtiendo , in  verbis  illis  Pont.  Ahx.  legendum 
non  Pontificem  Maximum  , fed  Ponticum  Maximum  obfervanc 
Rcincfius  , & Spanhemius  dc  Prarft.  Num.  p.240.  Ad  hare  Infcrip- 
tiones  plcrafque  in  Gentilium  pridem  gratiarn  faftas  , corum. 
dem  poliea  erafis  nominibus,  ac  Chriftianorum  Impcratorum  fuf- 
fedlis  , cifdem  fuiffc  confecratas  advertunt . Cujus  rci  cxcmplum 
profert  illuftre  Baronins  in  Infcriptione  Conftantini  M.  Romas 
erefta  , cujus  in  bafis  latere  dextero  ante  Conftantini  nomen  Ie- 
gitur  nomen  C.  Val.  Aurcl.  , quae  fane  prarnomina  nequaquam 
Conftantino  M. , cui  Flavii  praenomcn  fuit , ncque  Dioclctiano, 
ut  falfo  putavit  Baronius  , led  Maximiano  Herculco  data  oblcr. 
vantPagius,  Sr  Jacutius  cit.  loco  j in  finiftro  vero  latere  dedi- 
cata  legitur  Kal.  Jan.  Dioclctiano  III , & Maximiano  CofT. , qui 
tertius  Diocletiani  Confulatus  in  an.  Chrifti  287.  incidens  often, 
dit  cam  Infcriptionem  annis  3 5 , aut  27.  antcriorem  efle  Conftan. 
tini  M.  Confulatu  III , fub  quo  dedicata  eadem  dicitur , qui  in* 
oidit  in  an.  3 1 2 , aut  3 1 4.  Ejufmodi  mutationis  genus  ufurpatum 
etiam  in  Nummis  , Imaginibus , & Scatuis  , quae  in  aliorum  dein 
honorem  » capite  tantum , vel  titulis  mutatis , translatae  plus 
vice  fimplicilunt,  difeimusex  Svctonioin  Fiber  io  cap.  58  ,&  in 
Cojo  cap.  a a , ex  Dione  Chryfoft.  Orat.  Rhod.  3 1 , it  Corinth. 
37  , ex  Paufania  in  Attic.  > it  Corinth. , & ex  S.  Hicronymo 
Comm,  in  Habacuc. 

Ut  autem  ifta  dc  Sacerdotii , it  Imperii  conjumftione  fe  ha- 
beant , utque  hominum  inftituto  fatfUim  fit , negari  tamcn  nequit, 
Divina  inftitutione  Reipublicz  quidem  adglutinatam  Religio* 
ncm  fuiffc  , adeout  Exodi  cap.  ip.  v.  6.  Regnum  Sneer dotale  Ju- 
darorum  Refpublica  nuncupari  meruerit , utriufque  tamen  Saccr- 
dotes  inter,  it  Magiftratus , Pontifices  inter  , & Principcs  accu- 
rate difereta  officia  , dignitates , 8c  Jura  . Ita  plane  infpirante—* 
Deo  , jubenteque  Moyles  Politic  Ecclefiaftic*  a Civili  difcrctae 
formam  conftituiffc  legitur  tarn  in  perfonis  ,,  & gradibus  , quam 
in  Sacrificiis  , & Cxrcmomis . Atque  quod  ad  perfonas  attinet, 

O 2 Sacer- 


Digitized  by  Google 


io8  De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

Saccrdotes , & Lcvitas  inftituit,  ita  ut  in  Sacerdoribus  effet  Sa* 
ccrdos  fummus,  qualis  Aaron  , client  & Saccrdotes  fecundarii , 
inquibus  duo  prxfcrtim  cmincbanc , unus , qui  totius  Levitici 
ordinis  , ideoque  Princeps  ctiam  cujufque  familix  Levities  , ca. 
puterati  & Prxfes  , qualis  vivente  Aarone  fuit  Elcazar  , Sa- 
doel  &c. , alter  , qui  hu/us  vcluti  legatus  in  inferiorum  Lcvita- 
rum  provinciam  , ac  diligentiam  inquirebat,  qualis  fuit  Ithzmar, 
Zabdicl  See.  Confule  Numer.  cap.  3.  v.  31  , & cap.  4.  v.  16  , 28  > 
& 33.  Inde  cx  duobus  Aaronis  filiis  Eleazarc  y & Ithamarc  duas 
fubinde  conftitutas  Saccrdotum  ftirpes  novimus  .Eta  Moyfe  qui- 
dem  odo  Clafles  9 five  Ai oupirn;  > aut  EVi^nJ/W  > five  XAijptts , 
aut  IL’ipiifupltts  ordinatas , cx  Eleazarc  ideft  quatuor , totidemquc 
cx  Jthamarc  , eafque  deinde  a Samuele  ad  fexdecim , xqua  parti* 
tione  , adaudtas  fuifse  , opinio  Judxorum  eft  apud  R.  David  Kim- 
chi  in  Comm,  ad  1-  Chron.  34.  4.  Scd  cnim  a Da  vide  in  Ephemc- 
rias  , five  Clafses  24.  Saccrdotes  fuifse  diflributos  , ut  quxlibet 
per  vices  qualibet  hebdomada  facris  in  Templo  dcfungerctur  > 
ex  quibus  16.  fucrint'Elcazaridar , 8.  autem  Ithamaridx,  liquet 
ex  lib.  1.  Chron.  cap.  14-  v.  4;  atque  ita  quidem , ut  cuilibct 
Ephemerix  Saccrdos  prxefset  dignitatc , audloritateque  extern 
potior , cumftis  vero  Saccrdos  fummus  > five  Pontifex  . Qux  par- 
titio  fane  manfit  fub  Salomone  2.  Chron.  8,  v.14  , inftaurataque 
deinde  eftex  quatuor  dumtaxat  jeddaja,  Harim,  Pafchur  , & Im- 
mer , qux  e Babylonica  captivitate  regeefsx  Ephemcri*  fuerant, 
cum  a Nehemia  *.  Efdr.  7 , 37,  cap.  12,  1,  Sc  cap.  13,3,  turn  2 
JudaMachabxo  t.Machab.  4,  43.  De  quibus  fule  Sigonius  de__> 
Repub.  Heb.  lib.  5.  cap.  39  Scldenus  de  Succefs.  in  Pontif.  cap.i> 
Ligfootus  in  hor.  Hebr.  ad  Luc.  1,  5 , & in  Harmon.  Evang.  ad 
cumdem  loc. » Heberlinus  in  difput.  fingul. , Wicfius  Exercit  15. 
de  vita  S.Joh.  Bapt-  §.  5.  Tom.  2.  Mifcell.  Sacr.  > & Carpzovius 
ad  Goodvvini  Antiq.  Cod.  Sacri  lib  1.  cap.?.  §§.18,  & 20.  p.100, 
feqq.  Lcvitas  quoque  in  tres  Ordines  9 juxta  tres  Levi  filios  Ger- 
fom  , Kabat , &Mcrari  9 difpertitos  fuifse  , ideft  in  Gerfomitas  , 
Kahathitas  > & Mcraritas  , difeimusex  1.  Chron.  6 , t , feqq. , & 
cap.  24, 30  > feqq.  Ubi advertendum  ex  Kahathitis  alios  fuifse 
Saccrdotes  cx  Aarouc  oriutidos  > dc  quibus  Jofvc  2 1 , 4,  & alios 

vero 


Digitized  by  Googl 


ClVIU.  Articulus  ir.  lop 

vero  Levitts  , de  quibus  didum  mox  , ex  Levi  defeendentes  . 
Imn  utata  poftmodum  eft  Politta  ifthaec  apud  Judxos  Ecclefiafti* 
ca  . Nam  port  Hierofolymitanum  excidium  indudi  legunturPa* 
triart  ha* , qU'  'Era.px.0ls3  five  pra?crant , quxque  ma- 

joris  in  Republics  momentieffent , ftudiofe  curare  debebant  : de 
quibus  Origenes  dc  Princip.  Lb.  4.  cap.  3.  verf.  Ruff. , S.  Epipha- 
nius  Haer.  3 y , S.  Hieronymus  lib.  1 » adv.  Ruffin.  , S;  Cyrillus  Ca* 
tech.  1 a , 1 heodoretus  Dialog.  i>  Arcadins , & Honorius  LL.  4, 

8 , p , 10,  13,14,  3c  i5>  atque  Theodofius  , & Valentinianut- 
LL.  17  , &ult.  De  yuhtij  Cod.  Theod.  , de  quibus  adeundi  Pe- 
tavius  in  not.  ad  S.hpiphan.,&  Gothofredus  Cod.Theod.Tom.  6 . 
p.  213.  Patriarchis  a confilii*  erant  Apoftoli , qui , ab  illis  potc- 
Rate  accepts  , Magiftratu  ,.dignitateque  move ndi  Primates,  aliof- 
que  inferioris  ordmis  jure  , officioque  defungebantur , de  quibus 
S.  Epiphanrus  xerra  tfStuimlwv  . Qui  his  fuccedebant , Primates  , 
Archiiynagogi  , five  Arcbiperccitar  , Hicrei  , five  Didafcalli  » 
Prcsbyteri , & Azamitx  Provinciis  fingulis  pracerant , aut  Pro* 
feuchis  i Lcgis  intcrpretationi , ac  letfbioni  incumbcbant , ccte- 
raque  praeftabant  munia , qua?  proxime  ad  Synagogarum  difeipli— 
cam  , Rituumque  Judaicorum  obfer  vantiam  conic  rebant : de  qui* 
bus  fingillatim  Samuel  Petitus  var.  Led.  cap.  24  , ubjexL.  17. 
an.  40/1,  & LL.  1 8.  & ult.  Cod.  Theod.  de  jud*is  an.  419.  latis, 
intra  breve  illud  annor  35.  inter  vallum  Patriarchal  apud  judxor 
dcfiifse  colligit , Campegius  Vitringa  dc  Decern  otioiis  p.  340  , 
fcqq. , Rhcnfcrdius  m fimili  Opufculo  p.  324,  feqq.  , &Chcrubi- 
nus  aS.  Jofcph  Bibl.  Critic.  Torn. 3,  difpcit.  2.  de  Syned.  art. 4. 

Quod  ad  poteftatem  , St  officia  pcrtinct , cx  Saccrdotibus , 

& Levitis  , Senioribus  ex  Populo  adjumflis , omnibus  fimul  70, 
unde  Synedrii  M.  nomcn  adhxfit  , a Moyfe  primurn  > a Davidc 
poftca  , ac  Jofaphato  conftituti  leguntur  Judlces  partim  ad  Judi-  . 
cium  Domini , ideft  Eiclefiafckum , partim  etiam  ad  Litem  , 
ideft  Judicium  Civile  • Supremirm  hoc  erat  Tribunal , vcluti  li* 
quet  ex  Num.  cap.  1 1 . v;  1 6: , feqq.,  Deurerorv  cap.  17.  v.p, 
feqq.,  & 2.  Chi  on.  cap.  1 pv.  8,  fcqq.,  quibus  locis  jungendi 
Hicrcmias  cap.  ip.  V;  1 , cap  26.  v.  it,  & cap.  38.  v>  4 , feq.  , 

& Eaechrcl  cap.  8.  v.  ri}  . viUcndique  Sigonius  dc  Kepubl.  Hcbr. 

lib.  C. . 


Digitized  by  Google 


t to  De  Potest  ate  Ecclmi  > stick  » 

1 b €•  capp.4  » & 7 , Groiius  in  Matth  tap.  5.  v 22  , & Spar  he* 
mius  Dub.  Evang.  par.2.  dub.i3P-  5-3  Atquc  ad  hue  quiiem  Di- 
caftcriuni  quidquid  a ceteris  inPalzftina  Magiftradbus , ac  Judi- 
cibus  decidi  ncquirct , deferri , ibique  definiri  5 eidem  grsviores 
edam  cauifas , ac  maxime  Criminales , & ad  Religioncm  fpedan- 
tes  refervari  confucviflc  , nee  ab  co  provocationeni  fuifle  pluribu* 
docent  Seldenus  de  Syncd.  lib.  2 . cap.  4 , & lib.  3.  cap.  1 , fcqq. , 
& Petrus  Cunzus  de  Rcpubl.  Hebr.  lib.  1.  cap.  1 2 , qui  cap.  feq. 
ex  Maimonidc  in  Halacha  Sanhedrim  cap.  1 , feq.  duo  alia  przte- 
rea  diftinguit  Collegia  Hicrofolymis  conftituta,  unum  cx  13  - con. 
flatum  j qui  de  Capite  , fortunifque  Civium  Judices  fedebant , 
altcrum  ex  3.  Viris , qui  de  injuriis  , pecuniis , aliifque  mobili- 
bus  fententiam  dicebant  • Synedrium  porro  Senioribus  illis  70. 
in  operxfub{idium  a Moyfc  adhibitis  natales  utrum  fuos  debeat  , 
negant  quidemj  aut  dubitant  Joh.Clcricus  in  differt.  de  7*  ■ Viror- 
Synedrio  , Joh.  Vorftius  apud  eumdem , & Chriftianus  Ludovicus 
defpiritu  Moyfis  in  70.  Sen.  pofito  n.j  1 jfeqq.  adNumer.  cap.i  1. 
v.  1 6,  &ci 5.  Thcf.  Philolog.  noviiT.  Tom.  i.p.  420,  feq.  edit. 
Amftcl.  1732  3 quin  dubitet  tamcn  a Judzis  ex  exfilio  Babylonico 
reducibus  iftud  ex  70.  Senioribus  Tribunal  fuiifc  conftitutum  . 
Adfirmant  viciflim,  prxfatis  Numer. , Deuter.  , ac  Paralip.  innixi 
locis  , ex  judzis  paflim  Dolores  omnes  , ac  prsecipuc  in  Mifchna 
Trad.  Sanhedr.  cap.  1.  n.  6 > & Maimonides  ibid. , quibus  fuffra- 
gatur  Jofephus  Amiq.  Judaic,  lib.  14.  cap.  1 7 j ex  Chriftianis  ve- 
ro  tantum  non  omnes , ac  diffufc  prat  ceteris  Marius  in  Num.  1 1> 
Seldenus  lib.  de  Syned. , Ligfootus  in  Harm.  Chron.  Vet.  Teft. 
p.  34  > & Tom.  1 ■ p.  608  , Buxtorfius  in  Lex.  Maj. , & in  Abbre- 
viat.  Hebraic. , Zeltnerus  in  Schilo  nodis  foluto  §-  6.  ad  Genef. 
cap.  4 9 i v.  xo.  Thef.  Philolog.  novifif.  ad  vet.  Teft.  Tonut.  p.248, 
# feq.  , aliique  longe  plures  mox  referendi . Sed  & Synedrii  M.  duo 
fuifle  Capita , qualia  Annas , & Caiphas  in  Evangelio  notati , non 
refpedu  quidem  Sacrx  funftionis  , fed  Civilis  dumtaxat  admini- 
ftrationis,  quorum  unus  , ifquc  primarius,  Princepj  eflet  , Ju- 
dzis didus  Rufce  kijcibab , Caput  SchoU , IS  Nafci*  heed  moqtm, 
Priucept  in  omni  loco  , alter  fecundarius  , au&oritatcque  inferior} 
Pater  domut  Judicii  dwxominatus  , Judzis  Ah-Pcth  Din,  tradunt 

Judico- 


Digitized  by  Google 


BT  Civilj.  Articulus  IL  tri 

Judzorum  Dolores  in  Cod.  Afetd  Kiton  fol.  2 2 . p.  ar , in  Tradl. 
Horajotb  cap.3.  p 1 6a  , Maimonidcs  in  Trail,  dc  Judicibuscap.i, 
See. , ac  obfervant  Huctius  Demonft.  Evangel,  prop.y.  cap.4. 11.3, 
Scldcnus  defuccclT.  in  Pontifc  lib.  a.  cap.  1 , Binzus  deChrifti 
morte  lib.  2.  cap.  4.  §.  4 , Saubertui  de  Sacerd.  Hebr.  cap.  5 , & 
Carpxovius  ad  Goodwini  lib.  1.  cap.  5.  §.  17.  p.  99  , fcq.,  & ad 
lib.  j.  cap.  1 . §.  6.  p.  5 5 a > fcqq.  Confer  & Cherubinum  a S.  Jo- 
feph  in  Bibl.  Crit.  difp.  a.  art-3,  fed.  2-  §.i>feqq.  Tom.i . p.74o> 
fcqq. A Synedrio  przterea  diverfa  an  fucrit  Synagoga  M.,quin  hzc 
an  fucrit  in  rerum  unquam  natura,  ac  fi  revera  fuit  aliquando,  quo 
demum  cceperit  tempore , quovc  defierit , lis  altera  inter  Dodos 
eft.  Curiam  ejufmodi  fub  Synagogz  M.  nomine  ad  Platonis  Rem. 
publicam  > de  qua  JLivius  lib.  2 6.  cap.  a 2 , vcl  ad  Thomz  Mori 
Utopiam  > live  , ut  Erafmus  > Nufquamam  , vel  ad  Baconis  Veru- 
lamii  Novam  Atlantem  , vel  ad  Jofue  Glanvillii  Antifanaticam  , 
vel  ad  Thomz  Campaneilz  Civitatem  Solis , Mcrcurii  Britannici 
Terram  Auftralcm  , Alberici  Gentilis  Mundum  aherum  , Joh.  Bif- 
fclii  Icariam  , Jacobi  Bidermanni  Utopiam , Gafparis  Stiblini 
Eudzmonenlium  Rempublicam  , Veraiii  Rcmpublicam  Sevaratn- 
bum  , Sullii  Monarchiam  univerfalem  , five  ad  Sambathionzi  flu. 
minis  oras>  adpuraideft,  putaque  figmenta  amandandam  fore 
argumentis  quidem  baud  contemnendis  pugnant  Jacobus  Altin- 
gius  inepift.  ad  Pcrizonium  Tom.  5,Oper.  p 382  , Franc.  Bur- 
mannus  Synopf.  Theolog.  lib, 4.  cap. 37.  §.  7 , feq. , Hcrmannus 
Vitlius  Miicell.  Sacr.  lib.a.  differt.  3 §.2 Campegius  Vitrin- 
ga  Hypotip.  hift.  Sac.  Period.  6 . §.  80  > fcqq.  > Valent.  Erneftus 
Loefcherus  dc  cauff.  ling.  Hebr.  lib.  i-  cap.  j.  §.  17  , Joh.  Franc. 
Buddeus  hift.  Eccl.  Vet.  Tcft.  Tom.  2.  period.  2.  fed.  6.  § 12, 
fufiufque  Joh.  Eberhardus  Rau  in  Diatriba  de  Synag.  M-  par.  a., 
fed.  1 . cap.  1,  fcqq.  Trajcdi  ad  Rhen.  1 726  , ad  quos  accelfu  Ri- 
cardus  Simonius  in  Crit.  Vet.  Tcft.  lib.i . cap.8,  cifdcm  vero  prz- 
ccficrc  in  hac  de  Synagogz  M.  veritate  dubuationc  Joh.  Morinus 
in  Exercit.  Bibl.  p.  27$,  & Joh.  Vorftius  in  Obfervat.  ad  Zemach 
David  p.  145  , hifee  ferme  duifti  moiicntis  1.  Quod  eo  de  Tribu* 
nail  altc  lilcant  Efdras»  Nehemias,  Scriptorcfque  ztate  proximi, 
qualcs  Hiftoriz  Machabzorum  Scriptoi  uterque  » Flavius  Jofc- 

phus> 


Digitized  by  Google 


<lTi  De  P0TE«TATE“EcCtlSt4STlCA» 

■pirns  i Siraridcs  Evergctatll.  Aigypti  Rcgj  attate  fuppar  , Julias 
Africanus , l’hilo,  Jofcphus  Goronidcs  , Autfores  Majoris,  Ac 
Minoris  Chronici  Jud. , vulgo  Seder  Olam  Jiabba  , & Seder  Ohm 
Zuta. , qui  Talmudis  Babylonia  xtatcm  facile  fuperant . t.  Quod 
SynagogatM.  omnium  primi  mentioncm  invexermt  Karxi , fc&a 
Pharifatis  admodum  infcnfi , pro  quorum  hac  de  re  opmionem  fe- 
queftrcm  fecxhibet  Mardochstus  ejufdcm  fe&ar  vir  m Comment, 
in  dias  lucis  edito  a Joh.  Chriftophoro  Wolfio  , quibus  hac  in  re 
quidem  neque  litem  intenderunt  Rabbamfca*,  quin  etiam  ad  eo- 
sum  deinde  baraitham , five  opinionem  fymbolas  conculiife  le - 
guntur  Amor.ri  alii , Ac  ipfi  attate  fuppares , uti  R.  Levi  Bar-Sift  $ 
B.  Jonathan , K.  Jehuda  Bar-Ezechiel  ike.  Sed  Karatis  hac  in  tra. 
ditionc  fidem  non  dandam  facile,  ut  quorum  nullus  hodic  proftet 
Scriptor , qui  fatculum  a Chrifto  nato  nonum  fuperct , unde  fido 
valdequanj  laborare  feu  Karaifmi  hyperafpif'tas,  inftauratorefque, 
e Rabbinorum  fchola  multa  ad  fe  derivatttes  > mamfeftum  evadiu 
quum  imo  Synedrium  yovirale  necagnovifTe  R.  Japhetus  Zairidec 
Karrcus  videatur  apud  Mardochatmn  cap.  9.  Unde  ex  Puke  Ab- 
hoth  , Gemars  attate  fuperiore  , ftatimquc  poft  cxcidiutn  Tem- 
pli  confcripto  , veluti  figmentorum  primo  omnium  fonte  hoc  Sy- 
nagogae  M.  ldolum  in  Scholas  , ac  Icripta  Judatorum  dimanaffe_j 
cenfet  Rau  cap.  2 , quem  idco  Synagogre  M.  promum  condum  fa. 
.cit . ,}»Qnod  Jofcphus  Antiq.  Judaic  Jib.  a.  cap.  8.  author  fit  lo» 
cuplcs  poft  exafium  Babylonic*  capiivitatis  fcptuaginta.anno- 
rum  fpattum  ajefu  Jofedechi  filio,  poftcrifquc  ejus  quindecirrL* 
Pontificibus  , ufque.ad  Antiochum  Eupatorem  ( fub  quo  rerutn 
potiti  Afmonxi  funt ) , per  annos  hoc  eft  413-  Civilis  etiam 
Reipublicat  ftatum  adminiitraium  fuiffc  , cofdemque  penes  , tan- 
quamGentis  totius  Principcs , rei  tonus  tam  Religiofac , quam 
Politics  fummam  ftetifle. Quin  etiam  dejohanne  Machabaeo  lib.  1. 
Antiq.  cap.  3.  loauens  Principalcs  Civilis  , facriquc  Regimi- 
ltis  cum  partes  egiffc  feribit  •,  quomodo  Rcgnum  perinde  ab 
Alexandro , & Hircano  cum  Pomtficatu  adnumflratum  memo, 
rat . Quamquam  parum  fibi  conflant  fub  idem  tempus  , quo  Pon* 
tificibus  totam  fcccrat  poteflatem  , rem  Judatorum  ad  Optimatum 
Statum  addu&arn  idemicribu  lib.  1 1 . cap*  4.  ’Jtfu , xarttxnir&f 

s«  nif 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILt  . ARTICULUS  II.  II’ 

tv  re U UvoiroXvfMis  , KeXirtlx  yjpifsutni  A’f's ‘oxfxriK%  fj.tr  eXiyx- 
fK /«:  -Atqut  illi  ( c Babylonc  reduces  Judafi ) incolucrunt  Hie- 
rofcljymam , infituta  Reipubliu  forma.  Arijlocratici , qua  rerwt t_,' 
fumma  adpaucos  defer tur  ; Mox  vero  dc  Saccrdotibus  inTempli 
Minifterio  infignioribus  fubjungit  cifdcm  Magiftratus  quoque  Ci- 
vilis  partem  obtigifle  non  parvam  : OY  yxf  AfKitgiTs  n^otgvKt- 
ffiu  rut  TtfAynzrwt , Sacerdotes  enim  primarii  rebus  prxerant  . 
Quare  utroque  collato  invieem  loco  > dicere  pra-ftat  Jofephi  opi- 
nione  a Pontificibus  ita  Rempublicam  admimftratam  fuifle  , uc 
in  confilii  tamcn  focictatcm  , rcgiminifquc  fubftdium  alii  quo- 
que prxeipua:  dignitatis  , auiftoritatifque  Sacerdotes  adfeiti  fue- 
rint . Igitur  extitifle  Curiam  ejufmodi  fub  Synagoga*  M.  nomi- 
ne non  dubium  eft  Judarorum  univerfitati  in  Pirkc  Abbothcap.  j, 
in  JuchaJin  fol.  1 3,  Maimonidi  in  pratfat . A/anus  fortis  , Abar- 
baneli  prxfat.  in  Nacbalat  Abhotb, R.  Davidi  Gantzio  in  Zemach 
David  ad  an.  341 3 , &c.  >ac  ingenti  Chriftianorum  numcro,  Ge- 
nebrardo  in  Chron.  ad  an.  M.  3^38  , Huetio  Demonft.  Evang. 
prop-  4.  cap.  1 4.  de  Can.  lib.  Sacr.  n.  3,  Meyero  in  Seder  Olam 
p.  1 076, Joh.  Drufio  Obfervat.  Sacr.  lib.  16.  cap.  23>Joh.  Buxtor- 
fio  inTiberiade  cap.  10,  Hottingero  Thef.  Philolog.  lib.  1.  cap.a* 
Scldcno  dcSyned.  lib.  2.  cap.  16.  §.  6,  aliifque  longe  plurimi*  . 
Et  negari  ccrte  nequit , quin  & ab  Efdra , & a Nehemia  ad  Eccle- 
fiafticam  difeiplinam  rcfta'irandam,reforijiandofque  Mofaicx  legis 
ritus , in  adjutorium  , laborifque  focictatcm  alii  fucrint  adhibiti, 
dignitate , fapientiaque  praeftantiores  viri , ac  prxfertim  Familia- 
rum  Principes  , quorum  alioqui  confilio  in  adminiftranda  Rcpu- 
blica  res  magni  cujufpiam  momenti  geftas  fuifle  difeimusex  Efd. 
cap.  9,  v.  1,  & Nehem.  cap.  5,  v.  7,  & cap.  8,  v.  1 3 5 Magiftratus 
etiam  , ac  Judices  oppidatim  ab  Efdra  conftitutos  adparcc  Efd. 
cap.  io,  v.  14,  multoquc  minus  dubitarefas  eft,  quin  poft  Efdrae, 
ac  Nchcmi*  fata Judaicum  aliquod  fubftitcrit  Forum, acTribunal, 
in  quo  cauflae  cum  Eccleflafticx , tumCiviles  dijudicarcntur  , & 
a quo  belli , ac  pacis  dcccrnerentur  foedera  . Et  fane  Dicaftcrium 
ejufeemodi  ex  Saccrdotibus,  ac  Senioribus  adhuc  fub  stacctn 
Chrifti  D.  obtinuifle  liquet  ex  Matth.  cap.  atf,  v.  14,  & ^9  , Mar- 
ci  cap.  1 4,  V . 5 3 ,&cap.  1 5 ,v.  I ,Luc*  cap.  2 2,  v.  6 6, Johan.cap.  1 1, 
Tom.  /II,  Pars  VI.  P v.  47, 


Digitized  by  Google 


1 1 4 De  Potestate  Ecclesiastica  , 

V.  47,  & Ador.  cap.  4,  v.  $,  1 5,  cap.  5,  v.a  1 , 37,  34 , 41,  cap.  6, 
v.  1 $ , cap.  2z  , v.  30  , & cap.  23  , v.  1,  aliifque  fcqq.  Ex  quibus , 
& illud  patct  ficuti  Synagogam  , live  Synodum  , lie  & Synedrium 
ex  Sacerdoribus  , & Laicis  olim  coaiuilTc  , ita  tamen  , ut  potifli- 
ma  apud  Sacerdotcs  poteftas  ftaret , vclutetiam  docet  Maimoni- 
dcs  in  Sanhedrin  cap.  2,aliique  in  Gemara  Codicis  Megilla  fol. 
2 , & in  Pirkc  Abhoth  cap.  1.  §.  1 , oftenduntque  Schtckardus  dc 
Jure  Reg.  Hebr.  cap.  1 .Thcor.  2,  Scldenus  dc  Syncd.  lib.  1 . cap.8, 
ac  Ligfoothus  in  Horis  hebr.  T0.2.  p.  37 1 >non  vero  ex  folis  duni- 
taxat  Sacerdoribus , ut  vifum  eft  Goodvvino  in  My  ft , & Juron 
lib.  5.  cap.  1 . p.  38^,  Ravanello  in  Bibliot.  V.  SyncJrium  , Lcuf- 
deno  in  Philolog.  hebr.  diff.  50-  p.  338,  ac  Stcphano  Moynio  in 
Not.  ad  Varia  Sacra  p.  9S,  & 337.  gcminum  diftinguenti  apud  Ju- 
dasos  Tribunal , rcbufquc  fcorlim  prxfuiftie  qua  Syncdriuin  , qua_» 
Synagogam  opinanti,qua  de  re  etiam  ttau  in  Dtatriba  dc  Synag.M. 
part,  t . cap.  1.  §.  16, 6c  par.  2.  fed.  3.  cap.  t . §.  6,  cujus  mitto  ce- 
tera Icvioris  momenti , quae  part.  3.  feel.  3.  magno  verborum  ap- 
paratu  contra  Synagoga:  M.  exiftentiain  i-niMtfiiJi.A'fit  perfequi- 
tur  ; Carpzovius  item  ad  Goodvvini  lib.  1.  cap.  5.  §.  1 7.  p.  99  > 
Icq. , ad  lib.  $ . cap.  1.  §.  6 p.531,  feqq.,  & in  Critica  Sacr.  par  1. 
cap.  5.  §.  9,  exiftinians  a Synedrjo  graviores  Religionis  cauflas  , 
belli,  & pacis  foedera,  Regiminis  quoque  publici  rationcs  trada. 
tas  fuiftc  , litefque  per  appellationcm  ad  ipfum  translatas  , a Sy- 
nagoga vero  in  Religionis  dumtaxat  puritatem  infpedum  fuifle  , 
in  Codicis  Sacri  integritatem , in  Vitx  Sandimoniam,morumque 
ccnfuram  inquifitum  . 

Sicuti  vero  de  re  ipfa,  officioque  Synedrii,  & Synagoga:  cer- 
ta  ftatui  nequit  fententia , lie  neque  dc  a?tate,  numeroque  Adfefto- 
rum  utriufquc  inter  Dodos  fat  is  convenit,ncc  expeditum  eft  defi- 
nirc  . Synedrium  igitur  a Moyfe  inftitutum  , a Jofaphato  inftau. 
ratum  , Tub  ipfa  Babylonica  captivitate  manfific,  donee  fada  a Pcr- 
farum  Regibus  redcundi  poteftate  , aut  prima  vice,  Ducc  Zoroba- 
belc,  Judaeorum  parti  magnae  ad  lares  patriot  referre  pedem,  Tcm- 
ploque  denuo  refufeitando  manum  apponere  licuit , aut  pofteriu* 
fub  Efdra  Hierofolymam  translatum,fub  Synagogae  M.  nomine—* 
fuiffc  redintegtatum  tenent  univerfun  Jud*i  in  Talmud  Hierofo- 

lym. 


DigitizedJoy  Google 


ET  ClVlLI.  ArTICULUS  II.  Ilf 

lym.  A/egilla  fol.  a , & ibid.  Kcfchiiis,  io  Targo  Cantici  Cant, 
cap.  6.  v.  i , in  Tratft-  Sanhedrin  cap.  5 , in  Pirkc  Abhoth  cap.  i . 
§.  2 , in  Zemich  David  ad  an.  34!  3 , & ibid.  Gantzius  &c.  , dc- 
feciffe  tandem  in  Simone  Julio  conveniences  . Etfi  in  annum  ab 
inftaurato  Tcmplo4o.  ejufdcm  Synagoga*  cpocham  , five  transla- 
ti  Syncdrii exordium  rcjicere  non  dubitavit  R.  Ifaacus  Sangarusin 
Dialogocum  Rcgulo  Cozarxorum  par.  3.  n.  6$.  Judxis  auteinu 
hac  in  re  quidem  adftipulari  non  verentur  ex  CJhriftianis  Gene- 
brardus  ad  an.  M-  3838  , Gocfius  in  Pilato  Judice  animad.  p.  4, 
feqq.  > Surrehufius  in  A4ifnam  To.  4.  tit.  Sanhedrin  in  prarfat.  * 
Brunus  in  Bened.  ia.  Patriarch.  p.8i,Ferrandus  Reflex,  in  Relig. 
Chrift.  To.  2.  p.  2 6 , Bartholocius  Bibl.  Rabin.  To.  4.  p.  a , I.ig- 
foothus  To.  1 . in  dcfcripc.  Templi cap.  a 2.  p.  610,  aliique  .Con- 
tra Ofiandcr  , & Coccejus  in  Obferv.  ad  Grotium  dc  Jure  B. , & P. 
lib.  1.  cap.  3.  §.  20.  Synedrium  poll  Jofve  defnflfe  ftatim,nec  an- 
te reditum  Nehcmix  inftauratum  arbitrantur  . Nam  ejus  loco 
Judices  Populo  jus  dixifle , ac  Regesdcinde  ex  Regum  , ac  Judi- 
cum  libris  arguerc  fe  atirumanr . Goodwinus  v ici dim  de  Aloyje  , 
& Aaron  p.  41 3.  Synedrium  manfilTe  ufque  ad  Herodcm  , a quo 
fublatum  , Jolcpho  teftc  Antiq.  Jud.  lib.  14.  cap.  171  a.Gabinio, 
poftquam  fuba&a  a Pompeo  Judrea  , & in  Provinciam  reda&a  eft, 
Syria:  Pratfide  inftauratum  denique  fucrit  , perfuafum  babet . Pa. 
rum  hinc  abfunt  Pfcudo  - Theologus  Batavus , is  cil  Job.  Cleri- 
cus,  in  epift.  10.  refp.  epift.  7,  Sc  Bafnagiushift.  Jud.  To.d.  par.  r. 
edit.  Haga:com.i7itf.  cap.  1.  de^yned.  5 & To.  1.  Antiq.  Judaic, 
p.  72  , in  ea  opinionc  verfati  , ut  putent  Synedrium  utique  pod 
Moyfis  obitum  ftatim  dcfiifle  , fed  a Gabinio  demum  in  quinqne 
Palatftinae  Urbibus , Hierofolymis,  Amathunt*,  Jcrichoj  Sepho- 
ra? , & Gadarae  fuilTe  reftitutum , quorum  potius  habcrctur  illud  , 
quod  principe  in  Urbe  fuerat  excitacum  . Vcrum  horum  conje- 
dfuras  pridem  cvertit  Petavius  Doftr.  Tempor-  lib.  1.  cap.  27,  ei- 
que  demum  vidlas  dare  mantis  Bafnagius  haud  renuit . Turn  quia 
difficile  admodum  fit,  quod  Dicaftcrium  recens  ab  Ethnico  Pra- 
fide  inftitucum  rant*  confeftim  apud  Judaeos  adeo  ab  Ethnico* 
rum  inftitutis  abhorrentes  au&oritatis  evaferit , tantaque  in  re* 
vtrentia  fueric  habitum  , ut  de  Religionis  negotiis  omnibus  defi- 

P a niendi 


Digitized  by  Google 


Il6  De  PoTESTATE  HcCLESIASTICA  , 

niendi  fibi  facultatcm  adfumerct,  veluti  perfxpc  fadtum  fub  Chri. 
ilo  D.  j & Apoftolis  ex  paullo  fuperius  Evangelii , & Afioruiru* 
locis  faiftum  eft  planum  . Turn  quia  Syncdrii  mentio  paflim  occur* 
rit  apud  Paraphraftcm  Chaldaicum  Exodi  cap  i 5 , Ruth  cap.  4, 
Pfalm.  107  , v.  32  j & Pfal.  1 22,  v.  5 , qui  Chrifti  D.  artatem  fa- 
cile fuperavit.  Turn  quia  fub  Machabsis  fupremum  qucmdam  Se- 
natum  obtinuiffc  liquet  ex  1 . Machab.  cap.  5,  v.  16,  cap.  9,7.28, 
& cap.  1 2,  v.  6 : quern  alium  non  fuifte  a Synedrio  , quod  a Juda, 
vel  a jonathamo  inftauratum  autumat  ideo  Bafnagius  cap.  4 , in- 
deque  Synagoga:  nomtn  cidem  inditum  pronum  eft  potarc . Qui- 
bus  jungc  cum  pletaque  ex  Evangcliis,  & Apoftol.  Acftis  paullo 
fuperius  defignata  loca , ex  quibus  adparet  Dicafterium  apud  Ju. 
d*o»  , forumque  judicialc  ea  adhuc  fub  artate  viguifTc  ,illud  five 
Syncdrium  , five  Synagogam  , five  Synodum  dicimalis,  turn  pc- 
rennem  Judxorum  de  Syncdrii  antiquitate,  & duratione  traditio. 
ncm  , cui  plane  non  eft  , cur  fidcs  detrahatur  . Denique  de  Sync- 
drii diftintfione  a Synagoga  diflentiunt  viri  do£h , quorum  aliis , 
uti  Seldeno  de  Syned.  lib.  2. cap.  1 6.  §.  6 unum  idcmque  vifum 
eft  Tribunal , aliis  vero  cum  Judxis  in  Talm.  Hicrofoiym.  A'/egil- 
la  fol.  17  , feq.  , & in  Talm.  Babyl.  Jorna  fol.  69,  Gantzioin_» 
Zcmach  David  ad  an.  3413  , See.,  turn  Chriftianis  Mcyero  in  Se- 
der Olam  p.  io7<S,Goodvvino  lib.  y.  cap.  r.§-  tf,Carpzovio  ibid., 
& inCrit.  Sacr.par.i.  cap.  5.  §.  9,Vitriogx  de  Synag.  Vet.  par.  1. 
lib.  1.  cap.  7,  & lib.  2.  cap.  feq.  &c.  Syncdrium  ex  numero  fal- 
tem  diftinguere  a Synagoga  placuit:  nam  illius  Judices  70-  erant, 
i ft i it s adfcfforcs  ad  120.  evaferunr,  quos  tamen  non  omnes  fimul, 
fed  fucceftive  Judiciis  intereffc  conlueviffe  cenfent . Subjungunt 
poft  Urbis  cladcrn  alteram  fuifte  Regiminis  Judaici  faciem,  aliam- 
que  judiciorum  formam  induiffc  : nempc  Syncdrii,  vclSynagogae 
loco  fucccfliffc  Concilium  Sacerdotum , de  quo  liquido  Evangc- 
lia  , & Apoft.  loquuntur  Aifta  iquique  Syncdrii  Princeps  erat , 
Scholx  Judaic*  Rc&orem  evafifse,  qui  vero  Dicafterii  Pater  , ad 
privati  judicis  , litigantium  partes  components  , gradum  fuiffe 
detrufum  . Sed  hac  de  nomine  lite  paginam  implcre  non  opus  eft . 

Propius  igitur  ad  Sacerdotum  Judxorum,acPontificis.quam> 
maxime  officium  , Judiciarumquc  poteftatem  acccdendo , prxte. 

. - litoque 


Digitized  by  Google 


IT  Civili.  Articulus  II.  X.IJ 

ritoque  fermone  dc  precibus,  dc  Sacrifices , deque  do&rina  , cir- 
ca qux  potiffimum  occupari  illos  confueviffc  liquet  ex  Dcut.  17, 
2.  Chron.  17,8,  fcq.,  cap.  19 , 8,  Efdr.  7,10,  Hier.  $6  , 6 , 
Pfal.  45»  >5  Matth.  3,  c.  a 6,  3,  c.  57,  5*,  Luc.  5,  17,  n.  &c.  , 
indubium  eft  hanc  Civili  haud  fuiffc  obnoxiam  , imo  fupra  Ci- 
vilem  excclluiffc  , atquc  in  Civilcm  imperium  cxcrcuiffe  . Enim 
vero  coaluerit  ctfiex  Sacerdotibus,  Populique  Senioribus  Judxo. 
rum  five  Syncdrium  , five  Synagoga,  prx  Senioribus  attamen  po- 
tiores  circa  res  ipfas  Civiles  Sacerdotibus  > ac  Pontifici  quarnma- 
xime  partes  accreviffc  dubitare  non  finunt  cum  Veteris}tum  Novi 
Teftamcnti  ubique  paginx  , fuperius  indicatx , quibus  jungendx 
Matih.  23,  6,  Marc  1 a,  38  , Luc.  1 1 , 43,  & 20 , 4 6,  ibidemquc 
conferendi  vcl  Camcro  in  Myrothccio  , ubi  dc  Clave  Scientix  , 
Scultetus  Exercit.Evang.  lib.i  .cap. 54,  & Scaliger  clench,  trihxr. 
cap.  1 1.  Atque  generatim  utique  Saccrdotcs  dignitatc  ipfohono* 
ratiores  Principe  , officioque  prxftantiores  habitos  fuiffc  , cum_> 
multis  aliisex  locis,  turn  diftinftim  ex  Lcvit.  cap.  4,  v.  3,  feqq  » 
quo  Sacrificium  pro  Sacerdotis  ignorantiis  Principis  Sacrificio 
prxfertur , rite  colligunt  Thcodoretus  in  Lcvit.Qj,  & Procopius 
ibid.Sed  enim  Synedrii,five  Saccrdotum  poteftas  in  paenarum  qua 
Spiritualium,qua  Corporalium  irrogatione  clucebat.  Atquc  quod 
ad  primum  attingit  caput, triplex  Excommunicationis  genus  erat* 
dc  quo  R.  Gerfom  apud  Buxtorfium  de  feribendi  modoEpift.hebr. 
p.  5£,  R.  Elias  Levita  in  Thitbi , & Maimonidcs  in  Talmud  T'/bo- 
ra  capp.tf,  & 7,  ex  Legis  interpretatione.  1 ,Niddui>  qua  immundi* 
velut  abominaedi,  ab  hominum  contubcrnio  , civilique  focietatc  > 
ad  cempus  lege  indicium,  abigebantur  » quin  tamcn  a Tcmpli  in- 
greffu  prohiberentur  , veluti  dicitur  in  Cod.  A'/iddotb  cap. 2,  & in 
Hjrac  Chaim  cap.  3^  , unde  fic  feparati  Judxis  dicebantur  Afc- 
nuddah  . Quam  24.  ob  cauffas  infligi  confueviffc  notat  Maimoni- 
des  in  do&rina  Legis  capp.  6 , & 7 ; durafle  veto  dies  30  , quibus 
elapfis  , nifi  ea  irretitus  rcfipifccret , ad  dies  60.  geminari  luevif- 
fe  , poll  quos  in  crimine  pertinax  2.  Excommunicationis  fpecie_* 
plc&ebatur  , legitor  in  Cod.  Meed  Katun  fol.  1 6 , & in  MegilU 
cap.  3.  Species  2.  Cherem  diccbatur  , qua  Ecclefiaftico  a Coetu, 
five  a Synagoga  cum  malcdi&ione,  dirifque  cxcludebantur  in  cri- 

mine 


Digitized  by  Google 


n8  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

mine  obdurati , eifque  Templi  quidem  ingrefTus  permittebatur  , 
fed  per  (iniftram  dumtaxat  portam  , ut  habetur  in  Cod.  Afiddoth 
cap.  x.  , in  yore  Dei  n.  33  , ac  tradit  Maimonides  in  Maddi 
cap.  7.  Ceteris  gravior  3.  fpccics  erat  Schammi , cratque  aKc- 
publica , & Ecckfia  totalis  , ac  finalis  expuifio  , qua  pridem  ab* 
fciflus  } nec  ad  cor  regrediens  ad  arternam  adjudicabatur  mortem, 
folius  Dei  judicio  reiervattis  , vcluti  legitur  in  Cod.  Afced  Ka- 
ton  p.  17  , tncmoratque  R.  Eiias  in  Tkisbi  apud  Buxtorfium  in_. 
Lex.  p.  14(53.  Quamquam  ita  excon  municatis  abfolutionjs  adi- 
tutn  adhuc  patuiife  fertur  in  Cod.  Cbolin  fo!.  132,  in  Moed  Kiton 
fol.  2 6,  & in  Nedar  fol.  8.  Vetum  banc  tertiam  haud  fecrctam 
ab  Excommunicacionis  a.  fpecie  fuiffc  opinio  fert  Eruditorum  re- 
ccptior  , adeo  ut  apud  Judaros  duplex  , Major  ideft,  & Minor  , 
dumtaxat,  una  Civilis  , altera  Ecclcfiafttca  , Niddui , ScCberem 
effet , atquc  utriufque  excmplnm  exhiberi  Gcncf.  cap.  4 , r.  14  , 
& 16  , & cap.  17,  v.  14  & c.,  qua  de  re  fulius  pratter  Juda'orutn 
Magiftros  prxeit. , Bonav.  Cornel.  Bertramus  de  Reptibl.  Hebr. 
cap.  2,  Thcod.  Beza  in  Joh.  cap.9  , v.2a  , Conftantinus  L'Empe- 
reur  in  Not.  ad  Bertramum  Cnt.  Sacr.  Tom.  6.  p.75 1 , feq.  edit, 
^rancof.  1696  , Ludov.  Capellus  ad  cit.  S.  Joh.  locum  , Mcrce- 
rus  apud  Pagninum  in  Lex. , Cochius  in  Excerpt.  Gem.  Sanhe- 
drim cap.  i . §.  9 , Seldcnus  de  Jure  Nat- , & Gent-  lib.  4.  cap.  8, 
feq.,  &deSyncd.  lib- 1 . cap.  7,  Goodwinus  de  Moyfe,  & Aaron 
p.394,  Jeqq.,  Reifius  ibid. , Henr.  Otto  Lex.  p.  179  , feqq. , 
Ligfoothus  Tom.  2.  p.888,  feqq.  , Lcufdcnius  in  Philolog.  hebr. 
p.  341,  Buxtorfius  in  Lex.  p.  130.3  1 2463  , feqq*  , DrufiusQ.  , 
& Refp.  lib.  1.  q.  9 , Carpzovius  ad  Goodv.  lib.  3.  cap.  z.  §.  1 , 
feqq.  Bartholocius  Tom.  3.  p.  41  3 , ac  Tom.  4.  p.  454  , feq  , 
& Chcrubinus  a S.Jofeph  Bibl.  Crit.  Tom.  1.  de  Excom.  art.  8, 
-ubi  fed*.  4.  ex  Buxtorho , & Bartholocio  formulas  exhibet , quas 
tifurpare  in  Extommunicatione  ferendajudatis  folcmnc  erat  , de 
quibus  etiam  Seldenus  de  Jure  N.,  & G.  lib-4.  C3P‘7*P*5  24>  feqq- 
De  poteftate  nunc  Corporalcs  infligendi  poenas,  qua  Judato- 
rum  Sacerdotcs  potiebantur , loquendo  , de  Tribu  , de  Prophcta, 
de  Pomifke  judicium  ferre  foli  Synedrio, non  etiam  Regijfas  crar, 
at  habent  Maimonides  in  Sanhedrin  cap.  5 , Si  gonitis  dc  RcpubK 

Hebr. 


Digitized  by  Google 


ET  Civin.  Articulus  II.  up 

Hcbr.  lib.  6.  cap.  7,  & Grotius  de  Jure  B. , & P-  lib,  i.  cap.  J.  De 
Rcgibus  quoque  Judae  quidcm,  etfi  non  Ifraelis,  judicare  Synedrio 
licuiffe  docent  Talmudici  in  Gcmara  Hicrofol.  Cod.  Sanhe- 
drin cap.  2.  fol.  30  , & Maimonides  i e\  Helac  MeUcbim  cap.  j. 
Quin  ctiam,  nifi  de  Syncdrii  fententia,  confticui  Rex  nequibat,  te. 
Re  Maimonide  in  ABlackim  cap.  i , & in  Sanhedrin  cap.  5 » de 
bello  quoque  arbitrario  decerncre  Syncdrii  fuiflc  tradunt  Maimo- 
nidcs  in  A'lelachim  cap.  5 , & Obedias  Bartenorius  ad  Sota  cap.  8. 
Jam  vcro  pcenam  Carqcris  , Capitifque  judicium  in  caufTa  quam- 
maximc  hacrefis  ad  Sy nedrium  pertinuifie  liquet  ex  A<51.  p,  a , quo 
Saulus  a Principe  Sacerdotumfacnltatem  > qua:  tam  ipfi  propria 
erat  , quam  toti  communis  Synedrio , ut  ex  Adi.  22  > 5.  patet , 
Chriftiante  fidei  profc  (Tores  in  vincula  conjicicndi  legitur  impc- 
iralsc  , atque  ex  Dcuter.  17,11.  probat  Maimonides  in  ALzm- 
rim  cap.  j.  Judicium  ctiam  de  homicidio  Synedrio  tribuunt  Ju- 
d.Ti  in  Cod.  Sanhedrin  cap.  9 , & Maimonides  in  Rotfeach  cap.  a. 
Etfi  contradicant  Cod.  Chetubbuth  fol- 30,  Cod.  Bava  Aietzja, 
fol.  8a  , Cod.  Machot  fol.  7,  Sanhedrin  fol.  32  , & Cod.  sivoda 
Zarah  fol-  8 , qua  de  poena  Goodvvinus  lib.  5.  cap.  7,  feqq.  , 
Leufdeiuus  in  Philolog.  hebr.  difs.47.  p.32  3,  Ligfoothus  Tom.a, 
p.370,  feqq.,  Hcnr.Otto  in  Lex.  p.  6 1 8 , Bartholocius  Bibl. 
Rabb.  Tom.  2.  p.  577,  Chcrubinus  a S.  Jofeph  Bibl.  Crit.Tom.i. 
par.  2.  difp.  1.  art.  1 , &c.  Pcrtinuifse  combuftionis  poenam  , 
eamquc  decern  graviores  obcaufsas  infligi  confuevifsc  tradit  R. 
Moyfcs  Cotzius  in  Sanhedrin  cap.  9 , cujus  ctiam  habentur  cxem- 
pla  Gtn.  38  , 14  , Lcvit.  20,  14,2c  a 1,  9 , Jofv.  7 , 1 5 , ac  Jud.‘ 
15,6.  Pcrtinuifse  & lapidationis  poenam  , eamquc  o&odcciin  ob 
crimiuum  fpecies  irrogari  folitam  docet  idem  R.  Moyfcs  Cotzius 
in  Sanhedrin  cap.  7 , qua  dc  poena  cxprcfsa  font  loca  Exodit9, 
13,  Levit.  20, 2 , ttf , 27  , 2c  24,  a 3 , Num.  15,35,  Dcuter. 
13  , 10,  ac  17  , 5 , & 2 1 , ao  , Jofv.  7 , 25  , & 3.  Reg.  2 1 , 13. 
Flagcllacionis  quoque  poenam  infligcre  ad  Synedrium  pcrtinuifse, 
& quidcm  27.  ob  tlagitiorum  genera  , ex  Tradl.  A/acchcth  cap.  3. 
refert  Leuldcnius  in  Philolog.hcbr.  p.357  : qua  in  infligenda  poe- 
na uti  Judaros  confuevifsc  flagello  tribus  loris  vitulinis  conftante, 
ac  13.  i&ibus  plagas3^.  infjigcntc,  teftatur  Jofcphus  Antiq.  Jud. 

lib.  4. 


4 


Digitized  by  Google 


120  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

lib.  4.  cap.  8,  cx  cit.  vcro  Matchoth  obfcrvant  LeuTdenius  p.3 3 3, 
Ligfoothus  Tom. a.  p.  677,  Drufiusina.Corinth.il,  a^Goodv. 
vinus  dc  Moyfc  > & Aaron  p.  437  , Bux  tor  fills  in  Synag.  Jud.  cap. 
55,  &c.  Micro  cetcras  lcvions  momenti  poenas , cx  Tupradidis 
cnim  Tatis  patet , fuperque  , qme , quantaque  Synedrio  poteftas 
inefset . 

Quae  vero  communis  erat  Synedrio  > cadcm  Sacerdotum  Prin- 
cipis  1 qui  omnium  in  fc  compledcbatur  ofHeia  , uc  advertit  Gro- 
tius  in  Matth-  5 , 22  , adco  propria  erat  poteftas  , amplior  quin_» 
etiam  , ut  per  fe  met,  qus  poteftatis  illius  fines  iotra  , & extra 
poflta  client , pratftare  valcret . Quamvis  cnim  Synedrii  Princi- 
pem  non  Temper  TuifTe  Pontificem  M. , quod  perTuaAim  habuere 
Baronius  ad  an.  31.  n.  10  , & McuTchenius  in  Diatriba  de  Pon- 
tif.  M.  diredorc  Synedrii , daretur  ultro  SchvarzkpHo  in  Nov. 
Teft.  cx  Taimude  illuftrato  p.  1 1 84,  Teqq. , Seldcno  dc  Syncd. 
lib.  a. cap.  15.  §.14,  CaTaubono  Exerc.  13.  in  Baron.,  Monta- 
cutio  Analcd.  Exercit.  6.  Ted-  5,  Goodwino  Antiq.  Cod.  Sacr. 
lib.  5.  cap.  !.§.<$,  & Carpzovio  ibid,  in  Annot. , eo  potilfimum 
inomcnco  fuffultis  , quod  tefle  Davide  Gantzio  in  Ztmach  David 
ad  an.  M-  37x  3 , Synedrii  Princeps  ex  Tamilia  David  Temper  Tuc- 
rit , teftata  res  tamen  eft  cum  ad  Synedrium  Pontificem  M.  Tem- 
per pertinuiffe,  cum  de  cauftis  in  Synedrio  agitatis  certiorem  cum* 
dem  fieri  debuifle  , cx  Dcutcr.  cap.  17  , v.  9 , & JoTepho  Antiq- 
Jud.  lib.  ao.  cap.8.  rcTcrente  ab  Anano  Pontifice  , Synedrio  Tuam 
in  Tentcntiam  coado  , nec  incercedcnte  Synedrii  Principe  , Jaco- 
tum  cognomento  JuJlum  ncci  fuiTsc  traditum.  Sed  cnim  quod 
fupra  Synedrium  Ponttficis  M.  dignitatem  , poteftatcmque  altius 
evehebat , conjundiocrat  Sacerdotii , & Imperii . Atquc  Tub  Ju- 
dicum  ztate  quidem  pr.T  Synedrio  potioribus  in  adminiftratione 
Judaic*  Rcipublicz  partibus  defundos  TuiTsc  Pontifices  multis 
oftendendum  adTumpTerc  Spencerus  de  Legib.  hebr. Ritual,  in  diT- 
fcrt.de  Theocratia  Jud.  lib.  i.eap.  I.  Ted.  3 , & Hobbcfiu*  de__» 
Cive  cap.i  6.  §.  14  , Tcq.  Nempe  dum  adhuc  Divino  Tub  regimine 
Judxorum  ReTpublica  Integra  ftaret , Pontificis  M.  imprimis  ope- 
ra,tanquam  Suffctis,  TiveProregis  imperium  Dcus  ipTe  exercebat  • 
Hinc  JN timer,  cap.  27  j v.  ai.  ad  Elcaiari  v«bum  egredi , & in* 

gredi 


Digitized  by  Google 


ET  ClVIH  . Artjculus  II.  Ill 

gredi  tam  Jofre , quamlfrael  omnis  jubetur  s hoCefti  ei  obedi- 
rc  , atquc  Dcuter.  cap.  17  , v.  8 , fcqq.  in  ambiguis  rebus  , diffi- 
cilibufque  adeundus  Pontifex  M.  Judasis  przcipitur.  Et  hac  de 
caufsa  Pe&orale  JuditH , non  Judicum  alicui , fed  uni  Pontifici 
frngulari  privilegio  traditum  legitur  Exod.  cap.  28  , v.  30  , quod 
ille  fcilicer  primarius  efset  in  regimjne  publico  Dei  adminifter  , 
ac  prxcipuus  Judiciorum  , ac  litiura  arbiter  . Qui  ideo , dum  Ref. 
publica  dubiis  torqueretur  fententiis,  Deum  confuicrc  per  Urimt 
ac  Thummim  deberct  , quid  rum  fa&o  opus  efset , velut  habetur 
Jud.  cap.  20  , v.i  8 , 37  5 feq. , qux  demuni  Oracula  fub  Regibuf 
defiifsc,  ideft  fub  ultima  Davidis , aut  prima  Salomonis  tempo, 
ra , quum  nempe  Theocratia  ilia  , five  Divinum  Impcrium  ad  ex- 
trema vemfse  vifum  eft , aurumat  Spcncerus  difsert.7.  de  Vrim  , 
ac  Thummim  lib.  3.  cap.  7.  Hinc  pociffima  ratio  petenda  , cue 
Deo  Judaica  Refpublica  Regnum  Sacerdotale  Exod.  19 , 6 , vel  ut 
recitatur  1.  Petri  2,  9.  Sacerdotium  Regale  diccnda  placucrit : 
quod  nempe  Pontificcs  Summos  Rcgni  Judiccs  deftinafset . Cu- 
jufee  deftinationis  ea  quoque  facilis  fuberat , pronaque  ratio  , 
quod  ii  legum  fcicntia , probitateque  moruni  exteris  prxftantes , 
Populo  juxta  prxfcriptarum  legum  formam  inftituendo , regen- 
doque  idonei  magis  efsent  » aptiorefque  . Atquc  hxc  caufsa  fuit, 
cur  Philo  lib.  de  Creat.Princip.de  Principis,  aliorumque  Judi- 
cum officio  verba  faciens  , in  more  pofitum  adfirmarit , ut  per- 
plexx  caufsx,  dubixque  ad  Sacerdotes  , ac  Pontificem  ablegaren- 
tur  : cur  Jofephus  lib.  a.  contra  Appion*  p.  1 379,  feq.  poftquam 
Deum  ipfum  Reipublicx  Judaica  Ke&orem  immediatum  ftatuif- 
fet  } indeque  ejufdcm  ftatum  longe  ceteris  ex  cellentiorem  often, 
difset  5 Dei  vice  Pontificem  M.  rci  Civili  curandx  , procurandx- 
que  fuifse  prxfe&um  concluderet : cur  denique  Synefius  epi ft.  371 
& 121.  hiftorix  cum  facrx,  turn  exotica  monumentis  cdo8us 
feripferir : Hcbrni , & Algyptii  ( quos  apud  poftcriores  utique 
Pontifex  M.  fupremi  Dicaftcrii  prafes  erat , inque  fignum  Judicis 
fupremi , cu/us  defungebatur  officio  , gemmam  a\#0sii  dkftam  ge. 
ftabat  s qua  de  re  wirfius  in  jEgypciacis  lib.  3.  cap.  1 1.  p 258. ) 
Xfotov  avKtct  vvijut  lifiwr  tCouritovJnax*  > longe  tempore  Sacer- 
dotum  Regalium  imperio  ujl funt . Itaque  Pontificem  M.  Sacerdo- 
Pars  III.  Tom.  AY.  tis  , 


Digitized  by  Google 


12  2 De  Potejtate  Ecclesiastica  , 

tis  , ac  Judicis  fupremi  partes  fuftinuifTc , in  ejufque  perfonam 
utramque  Sacerdotii,  & Imperii  pratfeduram  coaluifse,  nifi  Deus 
extra  ordinem  Judiccm  cxcitaffet,  quo  fublato  rcrum  fiimmatn 
ad  Pontificem  rediifle  > concludunt  Spcncerus  difscrt»7.  dc  Vrim, 
& Thummim  lib.  j.  cap.  6.  fed.  j , & Seldenus  de  Syned.  lib.  a. 
cap  1 5 . i2.  Poftrcditum  a Babylonica  fcrvitute,  rcftaurato 

foedere  , reftitutum  quoque  fuifsc  Regnum  Sacerdotale  , quale  j 
fuerat  ad  itiiriunj.  Regum  , obfcrvat  Hobbefius  de  Cive  cap.  i 6. 
§.  17  , atque  tnanfifse  ufquc  ad  Herodem  in  Afsamonasis  ex  Jofe- 
pho  paullo  fuperius  indicatum  eft  . Confer  intcrea  > qua:  de  Jad. 
do  Pontilicc  M.  , fuis  ut  Principe  imperante,  ab  Alexandro  M. 
habito  tradit  Jofephus  Antiq.  lib.  1 1 . cap.  1 , & quar  de  Onia  pari* 
ter  j ut  Judjrorum  fupremo  Principe  agnito  ab  Oniare  , feu  Areo 
Lacedaimonum  Rcge  referuntut  lib.  j.  Machab.  cap.  u , v.  10  , 8c 
a Jofepho  lib.  1 3 . cap.  8.  Qux , & quanta  in  Principes  ipfos  Pon- 
tificis  M.  fucrit  poteftas  , jam  paucis  , ut  fieri  poteric  , inquirer* 
prxftat  . Itaque  pcculiare  illud  Pontificis  fuifsc,  ut  abfque  ipfius, 
ac  Scnatorum  fententia  nihil  Rex  agere  momenti  adgredetetur  , 
memorat  Jofephus  apud  Sigonmmde  Rcpubl.  Hebr.  lib.  6.  cap. 4. 
Pcculiare  illud  quoque  , ut  in  Rcgum  caullis  Pontifex  folus  tefti- 
monium  proferret,  habetur  in  Gemara  Babyl.tic.Jjfl^fir/#  cap. 2, 
traditque  Maimonides  in  trad,  sjidoth  cap*  !.§.$,  &cap.i  1.  § y. 
Qua  de  re  videndi , fi  licet , Samuel  Pctitus  Led.  variar.  cap.  1 6 , 
& Seldenus  de  Syned.  lib.  2.  cap.  1 3.  §.  11.  An  judicium  praste- 
rcade  Rcgibus  proferre  fas  Pontiiici  M«  fucrit , dubium,  ac  lis  eft 
inter  Dodos  • Proedria*  rationc , poteftatifque  Synedrio  licuifs* 
de  Rcgibus  judicium  ferre  perfuafum  Baronio  ad  an.  3j.11. 11  > 
quam  in  Rcges  facultatem  Pontifici  quoque  facit  ad  an.  57.  n.jtf, 
arque  LorinoadNum.  cap.  n,  v.  1 6.  fuit . Contra  Cafaubonus 
Exercit.  1 3.  §.  5 & Seldenus  dc  Syned.  lib.  2 • cap.  10.  §.  5.  id  ju- 

ris Pontifici  denegant  , audoritate  , non  multi  alioqui  roboris  , 
innixi  cum  Mifme  tit.  Sanhedrin  cap.  2 , turn  Talmudis  in  Atajfe- 
chet  Hajjaned  Perech  cap.2,  ubi  dc  Pontificc  dicitur  quidem  : ju - 
dicat , % judicatur , tejlimonium  perkibet , O’  tejlimonium  aiver- 
fus  ilium  admittitur  » difcalceet , & difcalceant  pro  Vj core  ejus  : 
(quibus  poftrenus  verbis  locus  indicatur  Dcuter.  cap.  23 , v.  9 , 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ARTICULUS  II.  12  J 

uhiDivino  jufsuMulicris  jus  ftabilitur  Lcviri  calceamentum  fol- 
vendi  > quipofteritatem  Fratri , nominifque  memoriam  cxcjtarc 
renueret:  quode  Ritu,  aliifquc  huicce  finitimis  multa  & tradit , 
& turbat  Carpzovius  difsert.  3.  de  Difcalceat.  Relig. );  de  Kcgc 
vcro  contrarium  diciiur  : A 'onjudicat  Rex  5 nec  de  illo  judicatur : 
quibus  adflipulatur  R.Barnachmoni  inTalmudc  tit.  de  jfudicibus 
fic  habcns : Nulla  Creatura  judicat  Regem , fed  Deus  bcnediBus . 
Negari  tamen  nequit  legem  hanc  a Judasis  haud  induftam  ante_j 
tempora  Afmonaeorum  , 170.  annos  ideft  ante  Chrifti  Natalem  , 
live  ante  tempus  Alexandri  Jannzi , uthabetur  ibidem  in  Gema- 
xa  j & in  Mifna  , notatquc  Maimonidcs  apud  Seldenum  de  Syned. 
lib.  2.  cap.  14.  §.  1 ; neque  hanc  legem  in  Rcgibus  Juda  locum., 
habuifsc  , qui  fudicabant  5 & Judicabantur  , fed  in  Regibus  if. 
rael  dumtaxar,  uti  habent  Mifna  in  Pirush, Maimonidcs  in  Helacb 
Jhlelachim  cap.  3 , in  Sanhedrin  cap.  a,  &Moyfcs  Mikotzi  in  prar- 
cept.  affirmat.97  > apud  Seldenum  lib.  3.  cap.  9.  §•  2.  Qui  tamen 
S . feq.  ex  Jchuda  in  Gemara  Babyl.  ad  tic.  Sanhedrim  cap.  2 , ex 
Cochio  in  Excerpt.  Sanhedrin  ay.  2 . ex  Moyfe  Mikotzi  prxeept. 
affirm.  115  , ex  Gemara  Hicrofolym.  ad  tit.  Sanhedrin  cap.  a > 8c 
Jarchio  ad  Pfal.  17.  Reges  indiferiminatim  ab  omni  prorfus  judi- 
cio  jmmunes  contendit,  pro  fua  laudans  perinde  fententia  Samue- 
lem  Petitumin  Diatriba  de  Jure  Principum  Edidlis  Ecclefiae  qua;, 
lito  cap.i,  & Salmafium  in  Defcnf.  Regia  cap.i.  In  ea  perfuafione 
verfatos,  quod  etiam  Synedrii  legibus  foluti  Reges  cfsent.  Quam- 
vis  fub  Arifiobulo,  & fequentibus  Rcgibus  ufque  ad  Herodem  M. 
plurimum  Synedrium  potuifsc,  neque  ejus  abfque  conlilio,  & con. 
fenfu  quicquam  majoris , quod  efset  t. moment! , Regibus  agere  li- 
cuifse  haud  diffiteatur  . Caeterum  Baronii  fententiae  fuffiagatur, 
ut  jam  innui  > Grotius  de  jure  B. , & P.  lib.i  cap. 3.  §•  20  , & ad 
Matth.  cap.  5 . p.  8.  quxdam  cognitionum  genera  , qualia  de  Tri, 
bu  , de  Propheta  , de  Pontificc  Rcgibus  adempta  manfifse  penes 
Synedrium  Integra  adfirmans  . Quod  coafirmat  cxemplo  Prophe. 
tar,  qui  a Regis  Sedechi*  judicio  poflulatus  ad  Synedrii  M-  tribu. 
nal  legitur  Hicr  cap.  38  , v.  5 , ac  refpondifse  Rex  : Ecce  ipfe  in 
manibus  veflris  ejl : nec  enim  fas  eft  Regem  vobis  quicquam  negare  , 
five  ut  habctTextus  hebr xus:^puia  non  Rex  in  vospoteft  quicquam ; 

0^2  fcU 


Digitized  by  Google 


124  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

feu  ut  legit  Grxeus  Qw  ovx.tf'fM&To  o (}cL<r ir(i<  *i nV« ! jQuia 
non  potuerit  Rex  adverfus  cos:  Quern  ipfum  cum  Grasco  Chaldaeus, 
Syrus  Arabs  inferunt  fenfum.  Quod  vero  ibi  de  Prophctadi- 
citur  , locum  potiori  jure  habere  inTribu,  & Pontifice  adnocat 
Grotius.  Facit  & hue  quammaxime  celebre  illud  Jofcphi  Antiq. 
Jud.  lib.  4.  cap.  8.  teftimonium  , quo  Regis  legem  Deuc  17  latatn 
exponens , feribit  a Moyfe  Populo  didtum  de  Rege  fuifse  : Is  , 
quifquc  fucrit,  plus  Legibus,&  Deo,  quam  fua;  Sapiential  cribuat; 

area  nn$it  5Vk.<x.  TVAfxis fiOK,Kat  tw  reus  yi^tTincrcey  yycJ/j.ntt 
J^/ihiljuc prater  Pontificis , ac  Senatus fententia  faciat . Itaque  hac 
ratjonc  diverfas  Rabbinorum  conciliat  fencentias  Bacchinius  de 
Eccl.  Hier.  orig.  part,  t • cap.  2.  §.  1 i , feq  p.  1 ao  > feqq. , qui- 
bus  nempe  Syncdrii , ac  Pontificis  judicio  Reges  obnoxios  affir- 
mant , & negant , uc  nempe  qui  affirmant , de  Rcgibns  loquantur 
ante  captivitatem  , qui  profedo  Syncdrio,  Pontificique  fuberantj 
qui  negant , de  Regibus  poft  captivitatem  accipi  debeant , qui 
turn  demum  a Pontificum , & Synedrii  poteftate  fc  fe  fubduxerint. 
Quamquam  &Salmafio  in  Defenf.  Reg.  cap  a , & Seldcno  de  Sy- 
ned.  hb,  3 cap.  p.  puram  cfsc,  putamque  fabulam  indulferim  , 
qua  fertur  apud  Talmudieos  Regi  eas  in  leges  > qunc  de  Regis  offi . 
ciofcriptx  erant  j peccanti  infligi  verbora  confucvifse  > quxta- 
mcn  flagellatio  omni  prorfus  infamia  careret , a Rege  in  poeniten- 
tiae  lignum  uhroci  troque  fufeiperetur , qui  fuo  & arbitrio  verbe- 
ribus  ftatueret  modum  . Nullo  demum  omittendum  modo  , quin 
obiter  adnotetur , quod  prxeit.  Deuter-  cap.  17  , v.  8,  feqq  lo- 
cum de  fuprema  tarn  in  Veteri  Lege  Pontificis  M. , ac  Synedrii  > 
quam  in  Nova  Pontificis  Rom.  , acSynodorum  generalium  judi- 
ciaria  poteftate,  cui  fiandum  omnibus  fit,  accipiendum  non  dubi- 
tarunt  S Cyprianus  epift.  53.  ad  S.  Cornclium,  S . Bafiliu*  in__» 

Jirooem.  lib.  de  Moribus  , Thcophilus  Alex,  epift.  Pafch.i.  ad  Epi. 
copos/Egypti,  S.  Hieronymus  in  Aggari  cap.  2,  & in  epift.  ad 
Heliodor. , S.Cyrillus  Alex,  lib.13.de  Adorat.  > Procopius  Ga- 
xarus  , & Rabanus  in  Comment. , Synodi  Parifienfis  fub  Ludovico 
Pio  in  pra?fat. , Aquifgrancnfis  fub  eodem  Imperat.  cap.  97,  Gcr„ 
manica  Tub  Conrado  Honorii  III.  Papas  Legato  cap.tf,  Lateranen. 
fis  Tub  Lcenc  X-  ScCi  i.  Sc  Ssnoncufis  decree.  3 , Sc  6 , Innocen- 

tius 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl.  ARTICULUS  II.  T2J 

tins  III.  Cap  Sol  it  ^ dc  Major-  , & Obcd. , Hadrianus  Vl.  in  Bul- 
la adverf.  Luth  t > Hcnticus  Gandav.  Quodl-  6.  q.  23  , Joh  Bac- 
co  in  Prolog  ad  4 q.  1 1 . art.  4,  Franc.  Mayro  Quodl.  q.  1 1 > Ber- 
trandus  iEduen.  de  Orig  poteft.  Ecclef-  > Abbas  Panorm.  in  cjt- 
Cap  S'jUtM  &c. 

Scd  his  jam  dimiflis,  quae  ad  unionem  utriufque  poteftatis 
in  una  , eademque  perfona  rcfpiciunc , uc  detur  affequi  demum  , 
quacenus  Saccrdotii  , & Imperii  difcreca  inviccm  fuerint  jura , 
quove  Poncificis  M.  loco  pofita  digniras  , ac  potcftas  fuerit  , 
non  opus  eft  utique  ad  Talmudicos  confugere  libros , liquido  fi- 
quidemid  adparear  ex  a*  Paralip.  cap.ip.v.i  1,  ubi  dicitur  : Atm- 
rias  Sacerdos  , iff  Pontifex  in  bis  , qux  ad  Deuni  pertinent , prx- 
Jf debit  j Zabadias  filius  Ifmahel , qui  ejl  Dux  in  Dotno  jfuda  , f le- 
per ca  opera  erit}  qux  ad  Regis  ojjicium  pertinent  j & Zachar.  cap- 
6.  v.  13  , feq. , ubi  de  Zorobabele  dicitur  : Portabit gloriam  > iff 
fedebit > iff  dominabitur  Juper  folio  fuo  : Quodque  fimilitcr  Jcfu 
filius  Joiedcch  : Sacerdos  erit  fuper  folio  fuo , iff  conjilium  pads 
trit  inter  illos  duos  . Ex  quibus  duobus  , ut  alia  dimittam  , Scri- 
pture locis  video , ut  componi  utraque  potcftas  Civilis  > Sc  Ec. 
clefiaftica  ad  commune  bonum  promovendum  & debeat,  & poflir, 
veluti  declararunc  S.  Gregorius  M.  lib-  2.  cpift.  61  , & S.  Nico- 
laus I.  epi fV.  3 x.  ! Video  etiam  , uc  Ecclefiaftica  poteftati  Civili 
obnoxia  non  fit , fed  h jc  potiusilli  fubordinata  , velut  oftendunt 
etiam  Petrus  dc  Marca  de  Concord,  lib  t.  cap  1 , Fevretus  tra<f>. 
de  Abufu  lib.- 1 • cap.  7 , Duarenus  de  iacr.  Eccl  Miniftris  lib.  1. 
cap.  a , BofTuctiusdefenf.  Declar.  par.  1.  lib-  1.  cap.  33,  Charla- 
fiusde  Libert.  Eccl.  Gallic,  lib.  10.  cap.  1 1 Quod  fane  di&um  de 
Pontificibus  , ac  Regibus  Veter.  Teftamcnti , quid  demum  pro- 
hibeat , cur  de  Rcgibus  , ac  Pontificibus  Novi  Tcft.  dicatur  f Di- 
catur  quin  imo  quamvis  in  Vcteri  Tcftamcnto  Pontificibus  haud 
quidem  fas  fuiffe  in  Regum  Palatia,  rcfque  introfpiccrc  > con- 
tra vero  licuifle  Regibus  res  non  modo  Civicas  Domi,  Militix- 
que  moderari , fed  religiofis  etiam  , facrifque  fe  im  mi  fee  re  , vc» 
lutex  fadis  Moylis  ( quern  Sacerdntio  etiam  infignem  , diverfi 
tamcn  ab  Aaronico  generis  , five  extraordinario  ex  Pfal.  p8.  v.d. 
afirmentveriusetfi  Philo  lib.  3.  ejus  vitae  , R.  Kimchi , Sc  Abe.. 

iu«ai 


o 


Digitized  by  Google 


1 16  De  Potentate  Ecclesiastica  f 

nezra  in  cit.  Pfalm.,  Auftor  Conft.  Apoftol.  lib.  2.  cap, 2.9,  Ori* 
genes  hom.t in  Jofue  cap.  19 , S.  Ephrjem  de  Sacerd.,  S.  Gre- 
gorius  Nazian.  Orat.5.  adNyffcn. , Scriptor  Ecclcf.  Hitrar.  Tub 
nomine  S.  Dionyfii  Arcop  cap.  5 , S.  Hieronymus  lib.  1 . adverf. 
Jovin.  j S.  Auguftinus  in  cit.  Pfal. , & q.  23.  in  Levit.  > Arnobius 
in  eumdem  Pfal.,  S.  Leo  M.  cpift  pi.  vet.  edit. , Synod.  Hifpa- 
lenfis  II.  Can. 7 , & Aquifgranenfis  fub  Ludovico  Pio  cap.  9 , qui« 
bus  adherent  S.  Petrus  Damian,  cpift.  1 6.  cap.  9 , Riccaidus  de 
Mcdiavilla  in  4.  did.  24.  art.  5.  q.  3.  ad  5 , Mayronius  in  Quodl. 
q.  1 1 , Henricus  Gandav-  Quodl.  6.  q.  23  > Bcliarminus  Controv. 
lib.  1.  p.  57 , Didacus  de  Caftillo  , & Artiga  de  ornatu , & ve- 
ftitu  Aaron,  q-  1.  p.  ; , Bacchiuius  Ecclcf-  Hier.  Orig.  par.i.  c.2. 
§ 6.  p.  102  , Scldcnusde  fucccfT.  in  Pontif.  lib.  r.cap.  1 , & de 
Syncd.  lib.  I.  cap.  1 6 , ac  lib,  z.  cap.  2 , Burmannus  , & Salchli- 
nusde  Salvatore  aPaulodi&o  Hebr.3.  i.Thefaur.  Thcolog.  Phi- 
lolog.  par.  2.  To.  2.  §.  7.  p.  96^  , feq.  edit.  Amftel.  1732-  prae- 
ter  locum  Pfal.  cit. , teftimonio  innixus  Levit.  8 9 ubi  Saccrdotis 
officio  Moyfcs  defunJhis  legitur  , negant  attamcn  Calovius  Bibl. 
illuft.  ad  Pfal.  9 8,6,  Pfeiflfcrus  Dub.  vexat.  Cent.  3 . loc.  77.  p. 
6 2 1 , Dorfchxus  in  difput.  dc  Agno  Pafch.  §.  1 1 , & Carpzovius 
in  annot.  ad  Goodvvini  lib.  1 . cap.;.  §.4.  p 69  , feq. , qui  przeit. 
locum  Pfal. 98.  vel  non  ad  Moyfem,  fed  ad  Aaronem,  & Samuelcm 
tantummodo  pertincrc  fcntic,  vel  Moyfem  inter  Sacerdotcs  rccen- 
feri , qui  Dcum  laudibus  celebrent , non  qui  Saccrdotii  fungantur 
officio,  vel  co  loci  Saccrdotis  nomine  accipi  Regiminis  adminiftros 
credit  , quofenfu  filii  Davidis  Saccrdotis  nomine  veniunt  t.  Reg. 
8j  18,  & i.Chron.  i8s  17,  velut  ctiam  obfervat  Schmidius 
in  hunc  locum)  ex  faftis  , inquam,  Moyfis  , Davidis,  Salomo- 
nis,  Jofaphati,  Ezechix  , Jofi*&c.  augurari  forfan  licet  > at- 
que  ex  Talmudicis  infinuarc  conatur  Petrus  Cunxus  de  Republ. 
Hebr.  lib.  1.  cap.  14.  ( tametfi  fastis  ill  is  obflent  exempla  Saulis, 
cui  vetitum  thus  adolere  , ma&areque  viiRimas  , & Ozias  , qui 
thymiama  velut  Sacerdos  offerre  aufus,  a Deo  lepra  perculfus 
legitur  j,  dici  ncquit  tamen  in  Novo  Teilam.  ita  Rcgibus  in  po- 
tcllatis  Spiritualis  partes  ingrcfTum  fuiffe  pc  rmiffum  , ut  potius  e 
contrario  Pontificiftus  Sacrorum  in  ipfos  Principes  , fi  quando  a 

Rcli- 


o 


Digitized  by  Google 


BT  ClVILl.  ARTICULUS  II.  127 

Religion!;  tramite  dcfledercnt,animadvertendi  Facultas  Fa&a  Fite* 
rit . Et  in  Chriftiana  Republica  quidem  Imperii  « & Saccrdotii 
inviccm  difcriminatas  Fuifle  digniiatcs  » ac  Poteftates  hand  diffi- 
Cilis  fateor , ita  camen  > uc  diffitcatur  nemo  » ucraFque  Religionis 
communi  vinculo  Fuifle  compaginatas  , unam  alceri  quoad  Rcli* 
gionis  officia  intcgre  fubjugacam  , acque  Ecclcfiafticas  tarn  jurif* 
di&ionem  » quam  Imperium , quod  Civilis  eft  proprium  , adeo 
competerc  , ut  & in  Civilem  exerere  illud  valeat , in  unaquc  per. 
Fona  utraque  dignitas  , ac  poteftas  coadunaca  haud  immcrito  vi- 
deri  potucrit  . Eccur  cniin  , ecccrc  j Chriftiana  ReFpublica  jux- 
ta  MclchiFedcchi , qui  Sacerdocii  > & Regni  fimul  infignia  geilit  >. 
ordinem  , ideft  Fub  Monarchic , ac  Hierarchy  ratione  , aChri- 
fto  D.  conftituta  diccretur  Hebr.  cap.  7 , unde  ego  moveor  , ne 
Viiringae  in  Arcbi- Synagogo  ex  Maimonidis  commends , & Leo* 
nis  dc  Modena, neve  Bacchmio  in  Orig.  Eccl.  Hier.  adfcnfum  prat* 
beam  Synagogar  Formam  in  Chriftianam  Ecclefiam  Fuifle  transla* 
ram  exiftimantibus  , nifi  in  unam  , eamdcmque  perFonam  utraque 
Si  Regalis  Moyfis  , & Sacerdotalis  Aaronis  poteftas  , dignitaFque 
conFluxiflet?  Hac  item  hercle  de  caufla  Sc  Regno  Coelorum  Fxpius 
Ecclefia  comparatur  inEvangelio,  & EtwyysXior  -riis  IWiA*i*« 
Match.  4,  2 3,  Evangelium  Regni  cognominatur  , & Regale  Sacer- 
dotium  dicitur  j.  Petri  a,  9,  quia  nempe  Sacerdotesin  Ecclefia 
Si  JuriFdi&ione  , Sc  Impcrio,  quat  duo  Regum  in  adminiftranda 
Republica  adco  funt  propria  , indutos  Chriftus  D , adaudoFque 
voluit,  atque  Sacerdotali  quinimo  fubordinari  Rcgalem  , FubeF- 
Feque  poteftatem  juiSc . Scd  hoc  dc  argumento  copiofius  Articu* 
lo  feq. 

Pia*terito  nunc  igftur  ifto,  quodex  Rcgiminis  Ecdefiaftici 
Forma  urgeri  caput'valdequam  poflec , progrediendum  ad  ahud, 
quod  ex  Religionis  fine  fic  deducere  inftituo  . Ergo  , fi  veriiate 
nititur , quo  verius  nihil  utique  oftendit  Ant.  Blancus  de  poteft. , 
& polir.  Eccl.  lib.i  §.  1 7 , & llluft.  Tria  lib.  1 .cap.  5.  1. 2,  Feqq- 
advcrF.  Bodinum  , Machuvcllum,  Jannonum  &c  , Rempublicam 
nempe  perfe&atn  in  una  Rcligionc  Chriftiana  confiftere  , a qua  Fo* 
la  dirigi  ad  .rtemam  Fclicitatcm  homines  poflunt , Sc  in  qua  FoIa_> 
ver*  rid  bene  > redeque  Rcmpublicam  aduuniFuandam  y atque 

tran- 


Digitized  by  Google 


128  De  PoTESTATEEcCLISIAmcA  t 

tranquillam  , beatamque  tranfigendam  vitam  edocentur  virtute*  J 
quibus  duobus  oftendcndis  tcndcbant  ohm  veterum  Chriftiano> 
rum  Apologite  , Legationes  , Infticutioncs  Athenagora:  , Juftiui , 
Arnobii , Tertulliani , Cypriani  , Latfantit , Minucii&c. , fcqui- 
turindc,  quod  Reipublictr  leges  Religionis  Chriftianac  legibus 
nedum  prarponi  nondcbeanc  ,fed  coaptari  potius  oporteat , a qui- 
bus proinde  fi  abfeedant  , emendari  , & abrogari  etiam  indige- 
ant  • Quod  vero  de  legibus  , idem  de  perfonis  dicere  pronum  eric, 
deque  poteftate  , qua  funguntur  ucrinque  . Ethane  in  rem  fane 
egregia  S.  Thomas  utitur  ftmilitudine  Opufc.  20.  lib.  3.  cap.  10: 

Si  cut , inquiens  , Corpus  per  Animam  babet  effe , •oirtutem  , & ope- 
rationcm , ( quod  Ariftotelis  , & S-  Auguftini  au&oritate  corrobo- 
rat ):  It  a.  temporalis  Jurifdi&io  Principum  per  fpiritualcm  Petri  , 

& Succejforum  ejtts  . Quam  perinde  fententiam  propriam  fibi  fe. 
ciffe  leguntur  Hugo  Vidt.  de  Sacr.  fid.  lib.a.  par. a.  cap. 3,  Alexan- 
der Halcnf.  in  expofit.Can.  Miflae  V.  Papa  , /Egidius  Rom.  de  po- 
teft.  Eccl.  par.  1.  cap.  3 , aliique  de  Schola  Theologi » dum  ncm. 
pe  Ecclefiaftic*  tribuunt  Civilem  dirigere  ad  finem  1 Civilique 
Chriftiani  Regiminis  prarferibere  formam  . Quarc  Gcrfonius  po- 
teftatis  Ecclefiafticx  alioqui  non  multus  alTcrtor , de  poteft.  Eccl. 
confid.  ia  , eidemin  Laicam  Dominium  regitivum  , direftivum  , 
rtgulativum  , & ordinativum  , velut  ip  fe  barbare  loquitur  , ad- 
fercre  non  dubitavit . Launojus  quoque  Principalium  , fiquis  al- 
ter , Jurium  vindex  acerrimus  , in  Tradl.  de  Regia  in  Matrim.  po- 
teft. inficias  haud  ire  fuftinuit,  quin  Principum  leges  ab  Ecdefi* 
Paftoribus  abrogari  queant , fi  quidpiam  decernerc  prxfumant , 

Pel  contra  Jus  Divinum,  v el  contra  Jus  Maturate  . Quo  ex  prin- 
cipiofacili,  pronoque  velut  alvco  fluit , Religionis  curare  res, 
ac  procurare  ita  demurn  ad  Pontifices  intime  pertinerc  , ut  ab  iis 
quoque  dependere  cos  prorfus  oporteat , quibus  Reipublicx  cu- 
randar  partes  demandatx  funt : ita  videlicet , ut  pro  Religionis  in- 
columitate,  quinimo  pro  ipfius  Rcipublicx  imegritatc,  afupremo 
rerum  Sacrarum  Prxfidc  in  ordincm  redigi  poffit , qui  rcrum  Ci- 
vilium  adminiftrationi  prxcft , fi  quando  cum  proprii  extra  juris 
orbitam  cxcurrere  contingat } neque  rcdlc  proinde  argumentatum 
Loyfatum  Des  Scign.  cap.  1 j.  n.  4 , dum  arque  Sacris  in  rebus  Ci- 

viH  < 


Digitized  by  Google 


it  Civ i li  . Articulus  II.  12  j 

vili  prarefie  fpirjtualcm  , quam  huic  przfit  ilia  in  Lalcis,  inferen. 
dutn  adfumpfit . Prztcr  quam  vcro  , quod  naturalis  ratio  ita  po- 
fcebat , uc  quz  infcrioris  funt  ordinis  , iis  proxime  fubordincn- 
tur  , qua:  fupcriorcm  ad  ordinctn  fpedfant  j unde  rc<3c  Plato  dia- 
k>go  1.  dc  Legib. , Humana  ad  Divina  , Divina  vcro  ad  Alentent 
Principem  referenda  funt , e re  tart  Rcipublic* , quam  Rcligio- 
nis  erat  , ut  quo  arftius  una  alteri  conglutinarctur , co  firmior  , 
tutiorque  utriufque  incohimitas , & unitas  evaderet : Quod  ita_> 
fieri  rationibus  utriufque  conducebat  quammaxime . Namquc  12 
Rcgali  Ecclcfiaftica  iviflcc  poteftas  obnoxia  , Regibufque  fas  in- 
effet  dc  rebus  decernendi  Ecciefiafticis  , fiquidem  frcqucnti!fima_»' 
circa  res  Ecclefiafticas  exoriridubiafoleant , quisexinde  futurum 
perquam  facile  non  perfpiciat,  ut  pro  fua  qtiilibet  Princcps  opi- 
nionc  diverfas  in  Provincia  leges  cdiceret  > diverfa  ederet  decre- 
ta  ?Quo  nihil  pejus  ad  Ecclefia?  unitatem  peffum  mittendam,  do- 
ftrinafqne  in  Ecclefiam  inferendas  diverfas,  & adverfas : quae  tan- 
dem In  Reipublicz  quoque  vergerent  dilcrimen  , quod  ex  Rcligio- 
mim  diverfitate  , Sc  adverfitate  facile  incumbcrc  nemo,  puto  , non 
intelligit . Eo  igitur  mdiori  jure  his  incommodis  a Deo  O.M  con- 
fultum  eft , optimaque  ratione  tarn  Religionis  , quam  Reipubli- 
cx  rebus  profpedhjm  , unum  in  Ecclefia  fupremum  conftituendo 
Caput,  cujus  unius  fententiz  obtemperarentomnes  , unitafque 
co  modo  integra  fervarctur . Atque  ab  hoc  utique  argument!  ge. 
ncre  neque  abhorruit  Thorndicius  Anglus  Scriptor  in  Origin.Ec. 
clef.  cap.  31  , ut  oftenderet  regends  Ecclefia?  jus  Regibus  nullo 
modo  a Chrifto  D.  fuiffc  conceffum  > neque  congruum  , expedu 
tumque  , ut  concederetur  unquam  . 

Age  modo  , fepofito  naturalis  rationis  lumine  , ad  Sacra- 
rum  Iittcrarum  incluvtabiiem  audoritatem  Ecclefiaftici  Pnncipa- 
tus  fupra  laicam  quamlibet  poteftatem  clati , &aqua!ibet  Laid 
potentia  independentis  Divina  inftitutio  exigenda  jam  eft  . Sed 
cnim  in  tanta,quaundiquc  penes  obruimur,Sacrorum  Tcftimonio- 
rum  copia,  habendus  eft  dcledus , iifquc  paucis  contentos  effp  - 
oportet , quzoperz  pretiumfaciant , atque  rem  omnetn  efficacif* 
fime  prorfus  conficcrc  fulficianc . Iliad  itaque  principii  loco  po- 
ncodum  , ftatuminandumque  , quod  in  Chrifto  D.  miro  quodatn-# 

Part  III.  Tam.  IV.  & nexu 


Digitized  by  Google 


ijo  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

nexu  cum  Saccrdotali  conjundam  Rcgalem  fuifsc  poteftatem  ob- 
fcrvanc  paflim  ex  utriufque  Teftamenti  paginis  SS.  Ecclcfix  Pa- 
trcs,vclut  cx  Pfal.  1311V.  10.  S.  Irenxus  lib.  3.  cap.  9 j Arnobius 
ibid. , & S.  Johannes  Damafc.  lib.  4.  dc  fide  Orthod. ; cx  Pfal.  2. 
Tertullianus  adv.  Judxps  cap.  1 4 s S.  Optatus  Milev.  lib.  2.  adv. 
Parmen.,  S.  Bafilius  in  Schol.,  & in  epift.  ad  Amphiloch.j  Caflio- 
dorus  in  Expofit.  cjufdcm  Pfal.  1 Vigilius  Tapf.  lib.  5-contra_» 
Euiychcm  , Titus  Boftrenfisin  Luc.  iiAnaftafius  lib.  5.  Anagog., 
& S.  Fulgentius  in  Arian.jcx  Pfal.71.  S.  Juftinus  in  Dialogo  cum 
Tryph.  n.  34  , & S.Gregorius  Nyfs.  in  fragm.  Bibl.  PP.  To.  3.} 
ex  Pfal  88.  Euftbius  ibid. , S.  Ambrofius  lib.  3.  in  Luc.  cap.  3 , 
S.  Cynllus  Hicrofolym.  Catech.  1 2 3 & Euthymiusjex  Matth.  I . 
S.  Gregorius  Nazian.  in  Carm.  de  Chrifli  genealog. , ex  Matth. 

2 , 2.  Thcophilus  Alex,  in  hunc  loc.»  & Thcodotus  Ancyr.  orat. 
de  Nativ.,cx  Matth.  27,  n > & a8s  10.  S.  Hilarius  in  Pfal.  2* 
n.  24  , feqq.,  & lib.  1 1.  dc  Trinit.  n.  29  ,ex  Matth.  z8  , 18.  S* 
Athanafius  contra  Arian.  j cx  Luc.  23  > 3.  Arnoldus  Bonxvallis 
Abbas  dejejun.  ,&  tent.  Chrifti  inter  Opera  S.Cypriani  ; cx  Jo- 
han. 8 . V.  Bcda  ibid.5  cx  epift.  ad  Ephef.  cap.  1.  S.  Joh.Chryfollo. 
mushomil.  3,lheodorctus  ibid.,  in  Pfal.  885  & in  1.  Corinth.  15, 
S. Cynllus  dc  re&afide3&  lib.  11.  in  Joh.cap.  1 j>S.  Thomas  ibid., 
& in  cap.  1.  ad  Hebr. , & in  cap.  81  ac  19.  Johan. , S.  Bonaventu- 
ra  in  2.dift>  1.  p.  1.  art.  a , & Halenfis  in  4.  q.  8*  mem.  5.  art.  1 j 
cx  epift.  ad  Hebr.  cap.  l.S.  Auguftinus  in  Pfal.  109,$.  Profper  in 
eumdem  loc. , Thcophylatfus  , & Primafius  ibid. , & S.  Maximus 
horn.  2.  de  Epiph.,&S«  Anfelmus  ibid.,  ex  cap.  2.  ad  Hebr. Am- 
brofiafter  in  Comment. , S.  Gregorius  M.  homil.  13.  in  Ezech.  , 
Rupcrtus  in  Daniel,  cap.  a,&  Hugo  Vkftor.  q.  15  , feq.;ex  cap.7: 
ad  Hebr. , & Rom.  1,  3.  S.  Epiphanius  hxref.  *9;  ex  1.  Petri 
cap-  2 ,9-  S.Bcrnardus  in  epift.  i43.adConradumImp.  f ex  Apocal. 
cap.  19, 15,  feq.  S.  Gregorius  Nyfsen.  loc.  cit.  i & Richardus  Vi- 
&or.  ibid.  Quo  igitur  ab  ea  , quam  ipfemet  in  vivis  agens , regi. 
minis  formam  gefifit  Chriftus  D.  > alteram  poft  obitum  Ecclcfias 
inditam  abipfo  fuifsc  nefas  eft  putare  , eoperinde  credere  opor* 
tet  ex  Chrifti  D.  dignitate  , infeitutioneque  Sacerdotalem  , Rc- 
giamquc  ab  Ecclcfia  poteftatem  adquifitam  fui&e,  camdemque__» 

fupre.- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI.  ArTICULUS  II.  1 3 I 

fupremo  proinde  , quo  excidcre  nequiret  unquani  s auiftoritatis  , 
dignitatifque  faftigio  pofitam  , adco  ut,  quam  vcrc  di&um  in  per- 
fona  Vatis  de  Rcge  Chrifto  Pfal.  2,6)  fcqq.  Ego  autem  conjlitutus 
fum  Rex  &c. , Reges  eos  in  virga  ferret  £fc.,  tarn  rede  pe« 
rinde  ipfius  in  Regno  velutex  aflc  Succeflores  futuros  Printipcs 
Apoftolos  j & Epifcopos  > velutcxponunt  SS.  Bafilius , Chryfo. 
ftomuSjAuguftinusjHicronymus  epift.  140.  ad  Principiam,  Theo- 
dorctus  j S.  Cyrillus  Alex,  in  Joh.  cap.  2 3,  Arnobius , Ruffinus  , 
Andreas  Carfar.  in  Apocalyp.  cap.  i^jProcopius  Gazxusin  Gen. 
cap.  49>  & Ifaiaecap.  i,  Euthymius  , V.Beda  &c. , S.  Hormifdas 
in  epift.  ad  Juftinum  , S.  Gregorius  M.  in  1 . Reg.  cap.  z,  & S.  Ni. 
colaus  I.  in  epift.  ad  Michaclem  Imp.  Quodipfum  prscinifte  fane 
Regius  Pfaltcs  videtur  Pfal.  44,  v.  1 7.  verbis  illis : Pro  Putribut 
tuis  nati  Junt  tibi  Filii , conjiitucs  eos  Printipes fuper  omnem  Ter- 
rami  vclutipfum  de  Apoftolis  primurn  accipiendum,  atquc  dc 
Epifcopis  perindc  jubenc  S.  Hieronymus , S.  Auguftinus  3 Euthy- 
mius &c. in  expofit.  Exilluftri  alteroPfal.  iops  ver.  a.feqq.  pir. 
gamvirtuti s tun  (Sic-  loco  poteftatem  quoque  coadivam  in  Ec. 
elefiam  a Chrrfto  D.  furife  transfufam  docerc profedo  non  dubita- 
runt  SS.  Balilius , Ambrofius , Chryfoftomus  in  eumdem  Pfal.  , 
Eufebius  Demonft.  Evang.  lib.  5.  cap.  4 > S.  Auguftinus  dc  Civit- 
iib.  1 7.  cap.  1 7,  Euthymius  , V.  Beda  ibid.  > Aymo  in  Apocalyp. 
cap.  2,  aliique,  quo  de  argumento  fufius  Art.  6.  Quid  vero , quod 
ex  eodem  Pfal.  v.  4.  Tu  es  Sacerdos  &c.  Regnum  , Sacerdotium  , 
ac  Prophetiam  tarn  e Veteri  fub  Adamo  Ecclcfia,  quam  e Judaica 
Tub  Moyfe  Synagoga  in  veram  Chrifti  Ecclefiam  } ac  Romanam_* 
quammaxime  > cui  vice  Chrifti  D.  prxeft  Roman.  Pontifcx,  tran- 
fiiftc  demum  fententia  eft  apud  ipfos  Orientalcs  Jacobitas  reccp* 
tiflima  > cujus  fe  vadem  Abrahamus  Ecchelenfis  dc  Orig.  nom.Pa- 
pae  cap.  2 6.  femet  exhibet  ? In  hisenim  Jacobus  Baradxus , alias 
Zanzalusjex  quo  infauftum  Jacobitis  nomcn  adfyefit,  inCatc- 
chefi  j quae  Rom®  fervatur  in  Bibl.  Maronitarum , tres  illas  notas 
Ecclcfix  Catholic® , quam  falfo  tamcn  fua  reponit  in  fcda>ad- 
feribere  non  dubitavit  > vcrc  tamcn  Roman®  aptandas  judicavit 
Gcographus  Nubienfis  par.  2.  Clim.  5,  dc  Romana  agens  Urbc  , 
quo  de  feriptore  explicatiora  infra  . Sed  enim  ex  Ifaix  } & Jcre- 

R 2 mis 


Digitized  by  Google 


132  De  Potestate  Ecclesiastjca  , 

mix  vaticiniis  expreffiorcm  future  Ecclcfiafticx  Politic  fpeci'em 
accipcre  juvat : Reges  cnitn  , 8c  Regna  fore , ut  Ecclcfix  fubjeila 
cant , non  uno  in  loco  prsdixit  ucerque  . Ifaias  quidem  cap.  4^  > 
v.  13.  dc  ea  loquens  ,Erunt , inquit , Reges  nutritii  tui , . . Vultu 
in  terra  demij}o  adarabunt  te  See.  j & cap#  6 o»  v.  1 o,  fcq.  Regej  mi - 
nijirabunt  tibi  &c.>  Gens , & Rcgnum , quod  non  fervicrit  tibi}  pe- 
ri bit  &c. , quae  de  obedientia  , & obfequio  a Regibus  debito  , ac 
dependindo  perfpicua  funt , & plana.  Poll  quae  fic  pergit  Sacec 
Vaccscx  vetf.Scptuag.  y.  ij.Da.bo  Principes  tuos  in  pace,  Epif- 
copos  tuos  in  yujlitia  ; A &>V«  rii  A'f^orraj  <rV  it  , xa!  tV< 
ciri(rxo7rV$  it  fiMttxroyn • Quem  plane  locum  de  Apoftolis  intellu 
gendum  volunt  S.  Irenaeus  lib.  4.  contra  haer.  cap.  z6.  edit.  Maf- 
fuct.  > S.  Joh.  Chryfoftomus  3 S.  Hieronymus  , S.  Cyrillus  Alex.> 
Rtiflinus  , Procopius  in  hunc  loc. , S.  Profper  de  prxduft.  par.  3. 
prom.  6 j S.  Leo  II.  in  epift.  ad  Conftancinum  Imp. , Synodi  Byza- 
ccnain  epift.  ad  eumdem  Imp.  , & Nicxna  II.  Ail.  6.  propc  fin.  , 
S.  Leander  Hifpal.,  Julianus  Pomerius  lib.  1 . adv.  Judxos  , S.  II- 
dephonfus  dc  Virg.  B.  Virg.  cap.  7 j Petrus  Blefenfis  &c.  Jam  ve- 
ro  infignis  alter  ex  Jcremix  cap.  1,  v.  10.  fuppetit  locus  , ex  ver- 
bis fcilicet  illis  .*  Eccc  con/litui  te  fuper  Genres , & fuper  Regna  , 
ut  evclhs  > & dejlruas  , di/perdas  , & dijjipes  , & edifices , & 
planter  : Qua*  di&a  quidem  proprie  ad  Chriftum  D.  pertinere  er 
complurium  fententia  docet  S.  Hieronymus  in  Comment. , atque 
ita  plane  ChriftoD  applicanda  duxerc  Origenes  hom.i.  in  Jerem. 
n.  6)  hom.  14.  n.  5 , & in  Matth.  Tom.  u.n.  <?.pag.  52i.Oper. 
To.  3.  edit.  Parif.  1740,8.  Cyprianus  lib.  1.  contra  Judxos,  S.Am. 
brofius  in  Pfal.  43,  S-  GregoriusNyflen.lib.de  incrcdul.Judxor., 
Rabanus  in  Pfal.  43  , Rupcrtus  in  Comment.  Jer.  cap.  4 , &c.  De 
poteftate  vero  Ecclefiaftica  , ac  Pontificia  quammaxime  fupra  lai. 
cam  prxftantiori  accipiendum  perinde  locum  perfuafum  habent 
cx  ConciliisCoftantinopolit.fub  Mennain  Sent.contraAnthimum 
Ail.  4,  Latcrancnfc  fub  Leone  X.fcff.  10 ,8c  1 13  ac  Meldenfe  fub 
Carolo  Calvo  an.  84?.  in  prxfat.,  Ecclefia  Orientalis  in  epift.  Sy- 
nod, ad  S.  Symmachum  apud  Baronium  ad  an.  512.  n,  joj  ex 
Pontificibus  Johannes  VIII.  in  epift.  ad  Bafilium  Imp.  apud  Baro- 
nium ad  an.  $7p.  n.  24,  S-  Gregorius  VII.  lib.  6.  epift.  12.  ad 

Lan- 


Digitized  by  Google 


ET  Civiti . Articulus  II*  135 

Landulphum  , Innoccntius  III.  ferm.  1.  dc  fua  confccr,. , & fer.  u 
dc  S.  Silvcftro  , ac  Bonifacius  VIII.  Cap.  Vnam  San  flam  de  Ma- 
jor;, &Obcd  ; ex  Patribus  , ac  Latinis  quidem  S.  Bernardus 
epift.  137.  ad  Eugcnium  III. , S.  Hildcgardis  in  epift.  ad  eumdcm 
Pontif. , Petrus  Blefenfis  ep.  1 44.  Regime  Angl.  nomine  ad  Caclc- 
flinum  III. , V.  Petrus  Cluniac.  lib.  6.  epift.  19.  ad  Engcniunu.  , 
Ambrofius  Anfprttus  init.  Comment,  in  Apocalyp.  3 S.Thomas 
Cantuar.  lib.  3 epift.  7?.  ad  Humbaldum  Hoftienf.  edit.  Lupi 
Tom.io.Opcr.,^?iIlelmusSenon.  Kb.i.  ep.82.ad  Alexandrum  III. 
inter  epiftolas  S.  Thom*  &c.,  ex  Grxcis  vero  Theophilus  Alex, 
epift.  4.  ad  S.  Epiphanium  , S.  Job.  Chryfoftomus  in  Matth.  » 
ThcodotnsAncyr.  in  Orat.  contra  Neftorium  in  Synodo  Ephcfi- 
na  habitaapud  Harduinum  To.  1.  par.  4.  p.  1 66  6,  Georgius  Pa. 
triarcha  Antiochenus  in  Comment,  cap.i 6.  Matth.  apud  Ecchcl- 
lenfem  dc  Orig.  noro.  Paps  cap.  2 2,  & Johannes  Hicrofolym.  in 
Synodica  ad  honortymum  Conftantinopolit.  an.  518.2b  Epifcopis 
30.  Palxftinx  fnbfcripts,  ac  Synodi  Coftantinopolit.  f»b  Menn» 
Aftioni  j.  inferta  apud  HardumumTo.2.  p.  r^a,  feq.sex  Thco- 
logis  item  Hugo  Vnftor.  Erudit.  Theolog.  lib.a.  tit.  28,  Si  lib  2. 
dc  Sacr.  fidci  par.  2.  cap.4>S.  ThomasOpu-fc.2  0.deRcgim.  Prin*. 
eip.  lib.  j.  cap.  1 p,  ( fi  tamcn  germanus  ejus  eft  foetus  ) Alexan- 
der Halenf.  par.  3.  q.  40.  mcmb.  2 3 Franc.  Mayronu*  in  Quodl. 

q.  11  3 Aigidius Rom. dc poteft.  Eccl.parc.  i.eap.  3>&c.,  ut  mi- 
rari  propterea  valdcquam  fubeat , cur  poft  Qchamum  de  poteft. 
Pontif.  cap.  10.  q.  1.  Bonifacii  Vflf.  Decrctalcm  Vnam  San  flam 
vcllicare  3 follicitare  , ac  laccfterc  Natalis  Alexander  Hift.  Eccl. 
ad  Sarcul.  XIII.  , ^ XIV.  difTert.  9.  art.  a.  non  fit  veritus , qnaft 
S.  Scriptura  abufus  foedc  Pontifcx  fit , dum  prxfacum  Hiercmix 
locum  propriam  in  opinionem  3 remque , fedprorfus  alicnam  in- 
torferrt.  Jungcndje,  quasArtic.  feq.  attingemus  Erecbieliscap.21, 

r. t6  , Si  cap;  37.  r.  aijOfex  cap;  1,  v.  ! 1 , & Zachar.  cap.  6 , 
▼.  1 1 3 feq.  Prophetia*  dc  Sacerdotaii , Regiaquc  m Chrifto  D.  > in 
S.  Pctrnni  exindc  confluxura,  poteftatc.  Quibusaflinis  eftinfignis 
Prophetia  altera  Danielis  cap.  2,  r.  44,  hifcc  deferipta  verbis  t 
Sujcitabit  Deus  Ctli  Regnum , quod  in  sternum  mn  dijfipabitur , 3 
Regnum  ejiu  alter  i Populo  non  tradetur  : eomminuet  ante  in  >&  con, 

Jumct 


Digitized  by  Google 


134  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fumet  univc,rfi  Regno. , S’  ipfum  (libit  in  sternum  . Quam  probe 
de  futura  Chrifti  D.  Sacerdotali  j Rcgalique  dignitate  , potefta- 
teqtie  interprctari  non  dubitarunt  Originesdc  recfta  in  Dcum  fide 
fca-  i • To.  i.  pag-  8 1 8.  edit.  Parif.  1733,  cui  jam  prarceflcrat  iu 
fcntcntia  S.  Juftinus  in  Dialog,  cum  Tryph.  n.  8 6 , Tertullianus 
Jib.  adv.  Judatos  cap.  14,  Anaftafius  Nicxn.  q.  5a,  Hilarus  Diac. 
in  cpift.  ad  Rom.  cap.  £>S.  Cyrillus  Hierofol.  Cacech.  1 2j  S.  Hie- 
ronymus in  Ifa.  cap.  2,  S.  Auguftinus  tra&.  4.  in  Johan.  , V.  Beds 
in  Ifa.  2}  S.  Idclphonfus  dc  Virg.  B.  Mariae  cap.  7 , Rupertus  in_» 
Daniel.  2,  aliiquc;  de  eadem  vero  dignitate , poteftateque  a Chri- 
fto  D.  in  Rom.  Pontificem  , & Epifcopos  transfetenda  intelligcre 
pariter  non  ambegerunt , ex  Gratcis  S.  Ignatius  in  epift.  ad  Ma. 
gncf.  n.  6 , S.  Irenacus  lib.  5.  adv.  H*r.  cap.  26  Au&or  Conftit. 
Apoftol.  lib.  f.  cap.  2 o,S.  joh.  Chryfoftomus  horn.  1 o.  in  Matth., 
Bafilius  Selcuc.  Orat.  1.  dc  Incarn., Anaftafius  Synaita  lib.  Ana- 

gog.  in  Hexam. , S.  Ifidorus  Pcluf.  lib.  1 . cpift.  2 1 8,  Philo  Carpa- 
tiusin  1.  Cantic. , &c.  > ex  Latinis  vero  Tertullianus  loc.  cit.  > 
S.  Hieronymus  in  Ifa.  cap.  2,S.  Auguftinus  in  Pfal.  p8,  & tra<fl.s>. 
in  Joh.,  S.  Felix  IV.  in  cpift.  ad  Epifcopos;S.  Gregorius  M.  lib.  tf. 
ep.  ad  Eulogtum  Alex. , Julianas  Pomerius  lib.  l.  contra  Judzos, 
Hadrianus  1 . in  Apolog.  pro  SynodoNVII.  ad  Carolum  M.,  Aymo 
in  Apocalyp.  lib.  2.  cap.  4,  & lib.  7.  cap.  2 r , Anfpertus  in  Apo- 
cal.  lib.  4,  Guitmundus  Averfanus  de  Corp. , & Sang.  Chrifti 
lib.  3, Otto  Frifing.  Jib.  6.  cap.  3<>,Dionyfius  Carthuf.  in  cit-  Da- 
niel. loc.  , S.  Thomas  de  Regim.  Princip.  lib.  3.  capp.10,  n,fcq.> 
Durandus  Meld,  de  Orig.  jurifd.  ad  calccm,Bartholus  inExtravag. 
Ad  reprimendam , S.  Johannes  a Capiftrano  de  poteft.  Papz  &c. 

Cedo  nunc  mihi  cxplicatiflimacx  Teftamcnto  novoTeftimo- 
nia  , quit  tamen,  non  fecus  atque  prolata  hadlenus  ex  vetcri  Te* 
ftamento  eo  demum  accipi  fenfu  velim  , ut  in  Ecclcfiam  Rcgimi- 
nis  Monarchici  ratio  induifta  quidem  intelligatur , atque  cum  Ju- 
fifdidlione,  & Imperio  Ordo  Epifcopalis  inftitutus  , non  quafi 
temporaii  Rcgum  propria,  dire&aquc  in  Regum  temporalia  po- 
teftate  induta  Ecclcfia  infuper  teftimari  debeat . Quod  fane  monc. 
re  facrum  mihi  fuerat , nc  agere  fruftra  eorum  inftar  ego  putarer  , 
qui  Sacerdotii  dignitatem  tueri  nefeiunt , nifi  fua  Regnum  exfpo. 

lient. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  II. 

lient . Imprimis  igitur  cx  S.  Paulo  ad  Hcbr.  7,  11.  cgrcgium  fuc- 
currit  illud , quo  in  unam  1 camdemquc  Chrifti  D.  perfonam  cum 
Sacerdotio  translatum  Rcgnum  docet : Nccejfarium  f uit fecundum 
ordinem  Melchifcdcc  ahum  furgcrc  Sacerdotem  , Idf  non  fecundum 
ordinem  Aaron  did . Ita  nempe  iter  Synagogam  , & Ecclcfiam  di- 
ferimen  in  eo  politum  indicat  , quod  tam  ex  Tribu  Levi  Saccrdo- 
tii , quam  ex  Tribu  Juda  Regni  dignitatem , in  cumdem  pofcea  , 
quern  poft  fe  Ecclefi®  Primatcm  ddignabat  > tranfmittendam  , in 
fetnet  adfumere  Chriftus  D.  voluit , fierique  ideo  Sacerdos  fecun- 
dum ordinem  , non  folius  utique  Aaron  , fed  Melchifedcch , qui 
Sacerdotio,  Rcgnoque  fimul  fuit  illuftris  . Atque  hsc  plane  gcr- 
mana  S Pauli  , aut  ego  fallor  , fententia  Patribus  vifa  eft  , ve- 
luti  S-  Gregorio  Nyflf.  horn,  de  occurfu  Dorn. , S.  Joh.  Chryfofto- 
mo  in  hunc  loc. , S.  Epiphanio  hxr.  55.  dc  Melchif. , ac  29.  de 
Nazar.,  Hilaro  Sardcnfi  heic  , S.  Hietonymo  cpift.  1 id.  ad  E- 
vangelum  , Theodoreto  in  hunc  loc. , 3c  in  Pfal.  119,  Theophy- 
lado,  Primafio  , Aymoni , fiveRemigio  Antifiod- » S.  Anfelmo 
ibid. , Hugoni  Vi<ft.  in  hanc  cpift.  q.  66  , S.  Petro  Damiani  lib.  7. 
cpift.  9.  ad  Henricum  III.  Imp.  , Petro  Lombardo  , S.  Bonaven- 
turte  2.  dift.  15.  par.  1.  art.i.  q.  3 , aliifque  . Ncque  hinc  procul 
abfuit  S.  Petrus  , qui  cpift.  i.eap.  2,  v.  9.  de  nova:  Lcgis  procul 
dubio  fupra  Vetcrem,  cui  Exod.  19  , 6,  ncque  Regni  Saccrdotalir 
denegatum  legitur  nomen  , pneftantia  loquens  , Regale  Sacerdo- 
tium  in  Ecclefia  inftitutum  adhrmat , ita  declarans  utramque  pro- 
fetto  dignitatem  Sacerdotalem  , ac  Regiam  , qua:  in  Judarorum_» 
Republica  duas  in  Tribus  difereta:  erant , in  unum , eumdemquc 
Ecclefia:  univerfae  Pontificem  , cx  quo  ceteri  dcinde  inferiorunij 
Ecclcfiarum  Pra:fulcs  fierent  participcs  , fuifle  transfitfam  . Quo 
fane  loquutum  fenfu  S.  Petrum  accipere  non  dubitarunt  Audlor 
Conftit.  Apoftol.  lib.  a.  cap.  25,  S.  Leo  M.  in  Nat.  Apoftol. , & 
ferm.  2.de  fua  aftumpt.,  S.Leo  IX.  in  cpift.  ad  MichaelemCeru- 
lar„  & Leonem  Acrid.,  Johannes  VIII.  in  epift.tf  8.  ad  Lambcrtuin 
Comit.,  Innoc*  111.  ferm.  de  S.  Silveftro  , & in  expofit.  Pfal.  Jo  , 
Synodus  Aquifgranenfis  fub  Ludovico  Pio  cap. 4 , Dydimus  Alex, 
in  hunc  S.  Petri  locum  , S.  Hieronymus  in  pratcit.  cpift.  1 1 6 , S- 
Augutlinus  lib.  1 7.  de  Civit.  cap-4,  Primafius  in  cap.7.  ad  Hebr., 

V.  Be- 


Digitized  by  Google 


i 3<?  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

V.  Bcda  j (Ecumcnius , Haymo  in  i.  Petri  cap.  a , Petrus  iBlefen- 
fis  ferm.  s-  habito  in  Synodo  ad  Saccrdotes  , S.  Bernardus  cpift. 
40.  ad  Conradum  Imp.  , S.  Thomas  de  ttegim.  Princip.  lib.  1 . cap. 
14,  S.  Bonaventura  in  4.  dift.  14.  dub.  4 , Riccardus  de  Media- 
villa  in  4.  dift.  24.  art.  1.  q-  1 > aliique  de  Schola  Theologi  illu- 
ftres.  Conferuat  ad  hare  confirmanda,  quae  pariter  habet  S.  Jo- 
hannes in  Apocalyp.  cap.  1 > v.  6 , & cap.  5 , v.  to  j ubi  Ecclc- 
fiam a ChriftoD.  & Regno,  & Sacerdotio  infignitam  praedicat  , 
quacque  plane  de  Sacerdocali , Regalique  potellate  in  Ecclcfiam 
iranslata  intelligunt  Scriptorcs  Ecclefiaftici  palfim  in  hunc  locum. 
Victorious  , Primafius  , Bcda  , Anfelmus  , Anfpcrtus  , Kupcr- 
tus  &c-  Quat  omnia  co  demum  collineant , ut  oftendant  eo  potiri  , 
Chrkli  D.  bcncficio  , Ecclcfiam  imperio , quo  & Imperial!  digni; 
tare  prxftet,  & ab  Imperiali  poteftate  non  dependeat  . Atque__* 
hunc  quidem  Ecclefi*  Principatum/upra  Regalcm  cxtollere  , vc- 
iofquc  Principcs  agnofccrc  Eccldue  Pr«eiules  haud  ambcgcre  SS. 
Patres  > in  quibus  S.  Ignatius  M.  in  epift.  ad  Trallian.  a.  3 , fic 
habet : e/uoaiut  <aturn  trrgiviittiu<xa.v  ror  eWcncotaor  ovra.  vtot  rtv  tsx- 
rfiifi  Cuaffi  fimilittr  r ever  ant  ur  Epifcopum  , ut  cum  , qui  ejlfi- 
gura  Patris  , Divini  nempe  > &in  cpift.  ad  Smyrn.  n.  8 irnt 

ft’©e\ou0e/T» , ut  IWS«  tw  ©arfi  ! Onines  Epi- 

fcopum fequimini , ut  fefus  Chrijius  Patrtm  . Quorum  fimilliin* 
referuntS.  Joh.  Damalcenus  inParall.  lib.  2. cap  25  } & Antio. 
chus  horn.  114  : quibufque  earn  inefle  vim  cxiftimat  Voflius  in_» 
Not.  > ut  nihil  infra  Dcum  fit  ,cui  magis,  quam  Epifcopo  fit  obe- 
diendum  . Unde  non  erat  , cur  in  Not.  ad  cit.  locum  ad  Trail, 
acerbe  adeo  commoveretur  in  Interpolatorem  S.  Ignatii , quod 
feripferit : Jguid  aliud  ejl  Epifccpus , quam  is  , qui  otnni  Prin- 
tipatu  y & potejlate  fuperior  ejl  ? Nam  juxtaS.  Ignatium  Epifco- 
po fummam  deberi  & obedientiam  , & obfervantiam  , velutei, 
qui  Dei,  & Chrifti  refert  imaginem , Dei  ob  Pi incipatum  , Chri- 
fti ob  Sacerdotium  obfervat  Hugo  Menardus  in  Not.  ad  S.  Barna- 
ba:  epift.  n.  ap.  Scd  enim  qua:  in  Interpolator  S.  Ignatii  repre- 
hendit  Vofiius , explicitiffima  reperict  in  Audlore  Conftit.  Apo- 
ftol.,  qui  lib.  2.  cap.  n.  Epifcopum  alloquens  h*c  habet:  cat 


Digitized  by  Google 


rrCiviu.  Articulus  II.  137 

©£?  <ri/«ov  i’»  a.’»0foIiroLf  > tw  oaYrev  nt^wauv^  xt- 

(tun  fiaaiXtut  , ng^irnr > ®*T*far>  *««•'»  J'rJWxaAttr  &C.  » 
Epijetpe  inter  homines  figurant  obtines  Dei , pnefidendo  cunBis 
mor  tali  bus  , Sacerdotibus  , Regibus , Principibus  , Patribus  , Ax- 
/xxx,  Doftortbustfc.  Similibus  abundat phrafibus  capp.20, 15,  26* 
O'  ftiurxeaK  • • • . ouros  Wl  Wouftsros  w/cmf  , outcs  finer  ttevf 

ftmtfM  •'  Epijcopus  ejl , hie  Princeps  , & Dux  vejler  > 
£/c  "vejler  Rex  > # Dynajlcs  . Cap.  3 o , & 34 , ubi  ca  rationc  Sa- 
ccrdotium  Regno  pratftare  feribit , qua  corporc  prxftat  anima  : 
qua  etiam  fimilitudinc  ufus  legitur  S.  Joh.  Chryfoftomus  hom.  4. 
de  verb.  Ifa.i  lib.  3«dc  Saccrd.  cap.  1 , & hom.  1;  , in  epift.  2.  ad 
Corinth. s ac  parem  ante  ipfos  adhibuiffc  Philo  Judarus  habetur 
in  Lcgat.  ad  Cajum  , quo  loci  tanto  fupra  Rcgnum  extolli  Ponti- 
ficatum  ait , quanto  Dcus,  ac  Divina  hominibus,  ac  humanis 
cxccllunt  . Unde  injuftam  ferri  a Balfamonc  ad  Can.  7.Tru!lan* 
cenfuram  in  cos  , qui  Ecdefiafticas  digniutes  Imperatoriis  ante- 
ferunt  j obfervat  Cotelcrius  in  Not.  ad  cap.  34.  n.  1 1.  Inefat  hxc 
ipfa  dc  poteftate  Epifcopali  Civili  nulla  inferiori  perfuafio  S.jufti- 
no  , qui  Apolog.  1.  n.  97.  non  altcro  illos  nomine  donat » quatn 
‘BfuffUTUt » Prajidum , Pfeudo-Areopagitx  , qui  epift.  7.  ad  De- 
rnophilum  hoc  Epifcopatum  eximio  exornat  titulo  : tj  tcsf  «£«» 
ay  in  t nCjen^in  > Sacrorum  Sacer  Ordinis  Princtpatus  , S.  Itcnaro, 
qui  lib.4.  cap. 2x5.  ex  lfaiic  cap  do  » v.  1 7.  juxta  verf.  ixx.  PrintU 
pes  appelJandi  co*  occafionemarripuit , & S.  Cyprianus,  qui  epift. 
55,65,  & 69.  ad  Exod.  1 2 , 28  , & Ad.  23,5.  refpiciens  Prin • 
eipum  nomcn  Fpifcopis  aptat.  Quo  perinde  nomine,  locoquc 
corun  dem  habere  dignitatem,  auetoritatemque  non  dubitarunt 
Origcncs  hom  11.  in  Exod.,  & hom.22.  inNumcr.,  S.  FLlarius  in 
Pialm.67.  n , 4 pulcrc/uam  in  remtrahens  locum  ex  1.  Corinth. 
4,  8 , S.  Bafihus  M.  in  cap.  13.  Ifaix ; S.  Gregorius  Nazian.  Orat. 
20.  n.  50  , & 58  , ubi  Epifcopis  ifr/aUr  , I'txng’iM  Jurifdi. 
dionem  vcluti  Regiam , & coercitivam  attribute , & S.  Ambro- 
fius  epift  1 3.  ad  Valcntinianum,&  in  Pfalm.77.  ex  Grarco  Epi/co - 
pus  , Latinum  Super injpeftorem  faciens  : qux  dcrivatio  perinde 
acccpta  fuit  Liciniano  Epifcopo  Cone.  Hifp.  T.a.  p.427,  Sidonio 
Tim.  III.  Pars  E’l.  - S lib.  6. 


Digitized  by  Google 


138  De  Potentate  EcclesiAstjca  , 

lib.  6 . cp.  i j & lib.  9.  cp.  3 , Cafliodoro  in  Pfalm.  1 08.  6. , S. 

Gregorio  M.  lib.  1 1.  epid.42 , & S.  Ifidoro  Hifpal.  Origin,  lib.  7. 
cap.  12.  Nee  altero  ab  hoc  Regain  , ac  Principum  nomine  indc- 
pendentem  a Principal!  a iftaque  pratftantiorcro  Hpifeoporum  au. 
dtoritatem  defignandara  ftbi  fumpfere  S.  Epiphanius  hxi.19.  n.3, 
fcq. , S.  Hieronymus  in  Pfalm.  2.  v.  10  , S.  Auguftinus  in  Pfalm. 

1 a<5  , Ideo  altior  3 inquiens  , locus  pojttus  ejl  Epifcopis  , ut  ipfifu - 
perintendant  &c.  > HilarusDiac.  in  1.  Corinth,  r. , & ad  Ephef. 
cap.  4,  Arnobius  in  Pfalm.  137.  v.  4 > S.  Ifidorus  Peluf.  lib.  2. 
cpift.  1 2 ;.  ad  Thcodofium  Prcsby t. , Rufticus  Diac.  adv.  Accpha. 
los , S.  Leo  M.  cpift.  87  3 in  edit:.  Quefn.  1 > Bailer.  11.  cap-  1 , re. 
latus  a Gratiano  Can.2  5.  Principaxu s 1.  Q-i  , & S.  Cyrillus  Alex, 
in  Ofcx  cap.  9.  Epifcopos  ffxozsoi'c  nominatos  obfervans  , <ro it  rot 
Aau)>  ©fofs'ii’xflm;  > v-\.out t n^/xtuti , S'ldn/Mt  3 Prtjidcs  Populo~ 
rum  ■>  & in  jui/limi  dignitaturn  gradu  collocatos  . Confcrendus  & 
Goffridus  Vindocin.  inOpufc.  2,  &4,  quo  loci  Epifcopmn  dc- 
nonin^rc  Impcratorcm , Principem,  & Regcm  Ecclcfix , veluc 
cum  , qui  Divino  jure  Kcgibus  > Principibus  , ac  Imparatoribus 
dominatur,  hand  reformidat.  Micto  alios  plerofquc , a quibus 
Monarchica  denominatio , & audloritas  Epifcopis  paftim  tribuca 
legitur  3 qua  dc  rc  Cafanbonus  Excrcit.  1 5.  cap.  1 1 > He  Cotelc- 
rius  in  Not.  1.  ad  Conftit.  Apoftollib.  z.  cap.  11. 

Tam  igitur  nihil  hac  in  re  ant  novi , aut  noftri  attulimus , 
quam  minus  notum  ex  Scripturis  patefacicndum  adfumpfimus  » 
quodqiic  Patribus  acceptum  femper  probarc  c rcligione  noftra  cf- 
fe  duximus  : quorum  aiuftoritatcm > quamvis  heterodoxi  flocci  , 
naucique  facerc  non  reformident , nemo  tamen  , opinor  , frugi , 
ianique  confilii  vir  crit , qui  earn  Erafto , Grot io  s Hennigcfio  &c. 
anteponendam  non  facile  adfentiatur  . Ratum  itaque  , fixumque 
ftat  hanc  fuifle  Romanis  imprimis  Pontificibus  ardfe  impreflano 
animis  dc  Ecdefiaftica  a Laica  independence  poteftate  , fupra 
Laicamquc  prarftante  fenccntiam.  Nempe  Liberio  > qui  epift- 2. 
Conftantium  Imp.  longius  a rerum  Sacrarum  , qux  fui  non  crane 
juris  , cognitione  abefte  jubebat . Qua  perindc  fortitudine  indu- 
ti  Olius  Cord.  3 Lucifer  Calar.  3 S.  Eufebius  , S.  Hilarius , S.  A- 
thanafius  &c.  in  faciem  ipfi  obfiftcrc  non  extimucre  . S.  Fclici 


Digitized  by  GoogI 


etCivili.  ArticulusII.  139 

III.  , qui  epift.  p.  Zcnoncm  Imp.  cdocebat  Chrifti  Sacerdotibus 
Rcgiam  fubmittere  volontatcm  , quatque  fibi  expedient  ad  falu- 
tcm  , ex  ipforum  ore  difccrc  : Certum  ejl , inquiens  , hoc  rebus 
vejlris  ejfc  Jalutare , ut  quum  in  caujfis  Dei  agitur  > juxta  ipjitts 
conjiitutum  , Rcgiam  Voluntutcm  Sacerdotibus  Chrijli Jludeatis Jub - 
Acre  y mn  prxferre , iff  facrofan&a  per  eorum  Prajules  difcere  po - 
tint  3 quam  docere , Eccleji et  formam  fequi  , non  kuic  bumanitus 
Jequenda  jura  prtfigcre , nec  ejusfanBionibus  nselle  dnminari  > cui 
Deus  voluit  Clementium  tuam  pi  a devotionis  colla fub  mitt  ere  . Ex 
quib,tis  , aliifquc  fimilibus  , qua:  ohm  S.  Gclafio  tri buta > eidem 
in  Suppl.  Acac.To.  6.  Concil.  Lab.  edit.  Vcn.  reftituit  111.  Maffc- 
j.tis  , infignis  Bafnagii  fplcndido  cum  mcndacio  conjunrta  rctundi- 
tur  temeritas  ad  an.  48a.  §.  5.  effutiencis  Zenoni  Imp.  fas  fuilfe 
Johannem  cognomcnto  Talajam  Alex.  Patriarcham  ob  crimen—* 
cum  naturat  , Civilifque  poteftatis  legibus  pugnans  , perjurii 
nempc  cau(Ta,  incxfilium  pcllerc  , nefas  c contra  Patriarch*  ad 
Rom.  Pontificem  appcllare  . S.  Gclafio  , qui  epift.  4.  Anaftafio 
Imp.  obligationem  ingcrere  (ludebat  obediendi  Sacerdotibus,  ve- 
lut  iis , a quorum  judicio  fc  pendcre  cognofceret . Cuj'us  egregiam 
mutuati  deindc  lcguntur  fententiam  Patrcs  Synodi  Troslcjanae 
Can.  2 , & Parificnfis  fub  Ludoyico  , 8i  Lothario  lib.  1.  cap.  6 , 
S.  Symmachus  epift.  4.  Apolog.  ad  cumdem  Imperat.  tanto  a Pon- 
tiiicia  Impcratoriam  diftare  dignitatem  oftendens  , quanto  rebus 
Imperatot  humanis  , Pontifcx  Divinis  pra*c(Te  dignofeitur  3 S Ni- 
colaus I.  epift.  7.  ad  Michaclem  Imp.  rclata  Can. 8.  6)uoniam  dift. 
ip  , S.  Gregorius  VII.  ljb.8.  cpift.28  , Ivo  Carnot.,  & Gratianus 
Can.  10.  Duofunt  dift.  96  : uc  mirari  valdc  fubeat , quid  caulfe 
fuerit,  cur  projerti  vir  pudoris  Petrus  Jannonus  Hift.Rcgn.  Neap, 
lib.i . cap.  ult. hoc  S.  Gclafii  loco,  infigni  non  abfque  temeritate, 
ac  mcndacio,  ad  fupremum  Regis  jus  adftrucndum  abuti  non  eru- 
buerit  . In  hate  ipfa  ingrefliis  veftigia  S.  Hormifdas  , in  epift.  2. 
adMonachos  fecund.^  Syria:,  qux  refertur  Art.  5.  Synodi  Con- 
ftantinopolitana:  fubMcnna,  fuperhumanam  pratdicat  Ecclefia* 
poteftatem  , quam  nec  impune  laicis  Principibus  invaderc  liceat  . 
Cui  paria  rcgcrcntcs  S.  Agapetus  in  epift.  6 ad  Juftinianum  apud 
Baroniuin  adan.  5.  n.  31  , &S.  Gregorius  II.  in  cp.  1.  ad  Leo- 

S 2 ncm 


Digitized  by  Google 


140  De  Potestate  Ecclesiasttca  , 

nem  Ifaur.  memores  illos  die  jubebant , S-  Ecclcji '&  Dogmata  non 
Imperatorum  ejje , Jed  Pantijicum , ideoque  ab  iis  , reluti  Divinis 
fcirent  religiofc  fibi  abftinendum . Ncc  a dogmatibus  dumtaxat  , 
fed  & ab  Ecclefiarum  difpofidonibus , & a Sacrorum  Magiftra- 
tuum  clediombtis  abftinendum  eildein  inculcanc  , prior  illc  qui- 
dein  in  allocut.  ad  Juftin. , poftcrior  iftc  vero  in  epift.  2.  ad  eum- 
dem  Ifaur.Quod  ipfum  dc  SS.  Ecclefiis  a Principum  jure  prorfus 
liberis  docere  non  defeiterunt  Audor  Confr.  Apoftol.  Iil>-  2.  cap. 
}7i  feq.  5 Eufcbius  lib.  d.hift  Eccl.  cap.  2 5.  edit.  Cacciari , S. 
Joh.  Chryfoftomus  Orac.  deS.  Babyla,  horn.  83.  in  Matth.  , & 
hom.  8.  in  Ada  Apofc.  , S.  AmbroEus  in  epift.  ad  Marcellinam_» 
Soror.  9 & apud  Thcodoretum  lib.  5.  cap.  17,  ac  Sotoinenum  lib. 
7.  cap.  24 , S.  Ifidorus  Peluf.  lib.  1.  epift.  28.  ad  Eufcbium  , See., 
quibus  adfentiri  Theodofius  Imp.  in  Ephefina  Synodo  cap.  2 1.  re* 
ligioni  habuit . Sed  hoc  de  argumento  fulitis  Art-4.De  nullo  prx. 
terca  inSacris  eledionibui  Principum  jure  audores  locupletcs 
accedunc  Compiiator  Apoftol.  Canon.  Can. 30  > in  verf.  Grxca_» 
Can  3 t , quo  Canonc  S.  Athanafius.  in  epift.  adSolitar.  vitatn 
agent.  Grcgorii  in  Alcxandrinam  Ecclefiam  intrufionem  fuggilla- 
vit,  quod  Imperatoris  ope eafuiftet  perada  ; Patres  Synodi  Ro- 
man* ll.  fub  S.  SymmachoCan*  3 , Nicxnx  II.  Can.  3 , Mogun- 
tinx  fubCaroloM.  Can.  aj> , Cabilonenfis  Can.  42  , Turoncnfi* 
Can.  ij»  Arelatcnfis  fub  eodem  Can.  4 , S.  Nicolaus  I.  in citat. 
epift.  ad  Michaelem > Moguntina  Synodus  fub  Rabano  Can.  1 a > 
altera  fub  ArnulphoCan.  $ , Holonienfis  cap.  3 , Si  apud  Melden* 
fem  an.  845.  Can.  10  , Wormatienfis  Can.  57  » Conftantinopoli* 
tana  IV.  gener.  VIII.  Can.  % , & zi  , Nicolaus  II.  in  Synodo  Ro- 
mana  1 13.  Epifcop*Can.  6r  S.  Gregorius.  YU-  in  Romanis  Syno- 
dis  an.  6-  capp.  2 , & 3 , & an.  7.  capp.  1 , & 2 > Pidavienfis  an. 
1078  Can.  1 > alteraque  an.  1100. Can.  3 > Vidor  III.  in  Bene* 
Tentana  Can.  1 , & 2 j Urbanus  II.  in  Melphitana  Can. 8 , & Cla- 
romontana  Can.i  PafchalisII.  in  epift.Z4-  ad  GuidonemVienn.j 
aliifque  paffim  ad  S.  Anlelmum  Cantuar. , & ad  Hcnricum  cum_. 
Imper.  Germ.  > turn  Anglix  Regem  % ncc  non  in  Synodis  Roma- 
nis 1 102 , 1104 , 1 1 10  > 111 1 , & 1 1 id,  Beneventanx  1,2,3, 
GuaftallcHfis  cap.  a , Trcccnfi s , Londinenfis  II , & III , Vicnncn- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  IT.  141 

fis , Anfana  Tub  Pafchali  II , Calliftus  II.  in  Remenfi  Synodo  Can. 

1 , & in  Lateranenfi  I.  Can.  4 , & 14 , Londinenfis  fub  Honorio  II. 
cap  4 j Innoccntius  II.  in  Remenfi  Can.  7 » & in  Lateranenfi  II. 
Can.  10 , & 2$  , Alexander  III.  in'  c pi  ft.  cum  ad  Henricum  H- 
Angl.  Rcgcm  , turn  ad  S.  Thomam  Cantuar.  , aliofque  Epifcopos 
Angl. , acque  in  Concilio  Lateranenfi  III.  cap.  14,  Synodus  Dio- 
clicnlis  in  Dalmatia,  an;  1 1 99.  cap.  8 » Avenionenfis  an-iao^. 
Can  8,  Palcntina  an.  1 1 a^.  cap.  10  j Innoccntius  III.  in  Latera- 
nenfi IV.  cap.  a 5 , five  cap.  4 j.  Jguifquis  Dccret.lib.  1.  tit. s . De 
Elebt. , &c.  De  his  proinde , horumque  fimihbus  diflerens  Petrus 
dc  Marca  lib.  »•  Cone.  cap.  1 o.  Non  indigent , inquit , fa  Decret a 
imperio  Brincipis  > ut  Chrijlianos  confiringant , quumjuri  Diving 
nit  ant  ur  , quod  ceteris,  omnibus  pr*ccUit . Quo  perinde  jure  Lai. 
ca  poteftate  longe  Ecclefiafticam  cxccllere  confequcns  eft..  Con- 
fer , qui  prxterea  Ecclefiafticam  poteftatem  eo  loco  ponunt , quo 
a Laica  nondependeat , quin  potius  ci  dominetur , S.Nicolaum  I. 
in  epift.  ad  Michaclem  , & Ludovicum  Imp.,,  Jotianncm  Vlll.  in 
Can.  1 r-  Si  Imperatcr  dift.  96  , fi  tamen  hie  Canon;  fuppofitionis 
morbo  non  laborar,  de  quo  Bcrardus  in  Grat.. Emend.  Tom.  2- 
par.  a cap.  78.  p.  3 57  , Stephanum  VL  in  epift.  ad  Bafilium  Im- 
perat. , Alexanr3run.il  in  epift.. ad  Bclam  Hungariar  Kegem  apud 
Ughellum  To.z.  in  Append.  adTpilcopos  Narn. , S.  Gregoriuip 
VII.  lib. a.  epift.  75.  ad  Suenium  Danis  Regcm,  ubi  Rom.  Ponti- 
fici  integram  adferit  porcftatem  corripiend),  prout  oportcat  j Re- 
ges  3 cilque  leges  3 utfuerit  opus , difciplinar  prsefetibendr,  & In- 
noccntium  HI.  cap  6 Soli  tie  Decret.  lib;  !..  tit.33.  D'e  Major  , & 
Obed., ubi  deterrimo  ab  errorcConftantinum  Imp.Sacerdotium  lm- 
pcno  fubcftc  contendcntem  rcvocarc  multis  ,.  validifque  inftituit. 

Ncquc  hanc  fane  Pontificum  docendi  , agendique  rationem 
ullatenus  fufpe&am  haberi  Unit  concors , & unanimis  SS.  Patrum 
in  camdem  confpirantium  cohors- , quibus,  inv  ifa  res  Temper  acci- 
die , ut  Laici  judices  aut  fe  Sacerdotibus  prxferre,  aut  Sacris  in- 
ferre  fe  fe  tenrarent . Ex  Grsecis  ergo  S.Ignatius  Martyr  in  epift- 
ad  Ephcfios  cap. 2.  Fpifcopo  fubje&os  omnesex  Dei  julsu  cfse  de- 
berc  docct,  iiuTatraomtioiTop  sirurxs'irti)  &c..,quod  repetit  in  epift.. 
ad  Magncfi  cap.  3 , in  epift.  ad  Trail,  cap.  2.  Epifcopo  lubcfsc  ju- 

bens ,, 


Digitized  by  Google 


142  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

bens,  veluti  Jefu  Chrifto,  tw  tninci-nut  vnoratriaOe  ut  I'ntrou 
in  epift.  ad  Symrn.  capp.  8 , fcq.  omnes  Epifcopum  fcqui , ficuti 
Jefus  Chriftus  Patrcm  , honorcquc  profcqui , ft  a Deo  honorari 
ament  > praecipiens  , Sc  in  cpift.  ad  S.  Polycarp,  capp,^,  fcq.  Epi- 
fcopo  majorem  efse  ncminem  , attendere  omnes  oportcrc  fubjun. 
git.  Quo  in  pretio  Sacerdotes  , & Epifcopi  habiti  ab  Au&ore__» 
Conft.  Apoft.  fucrint , paullo  fuperius  atcigimus , abundeque  pa. 
tet  cx  lib.  2.  cap.  34  , ubi  de  illis  (ic  loquitur : Tourout  xgKtrrito 
vfiuv  j kou  (3x<riMti  ■nytta-Qxi  voix't£tri  &c.  Hot  Principum , ac  Re~ 
gum  locovobis  praejje  exijli mate  See.  , Sc  paullo  poft  fic  pergit : 
Ter «’ 7n<nco7ror  figyi iv  o’cpa/Am  di  ware  fit  > (pofitlirQzt  ai  3a<ri\i*  » 
wpcciv  as  Kugm  ) Epifcopum  diligere  ut  Patrcm  debetit  , vereri 
ut  Regem  , bonorarc  ut  Dominum:  Qmeimmerito  fane  rcprelicn- 
derc  ibid.  inNot.  8.  Clcricus  non  crubuit , fiquidem  in  ea  pares 
fententia  Patres  ftetifle  alios  ignorare  nequibat . Et  certc  nonnift 
Eac  Apoftolico  Can. 30.  fuflfulta  dc  Ecclcfiaftica  loco  fupra  laicani 
quamlibet  pofita  audtoritate  , dignitateque  perfuaftonc  duAus 
S.Athanafius  in  epift.  adSolitar.  Conftantio  Imp.  ingenti  vertit 
crimini , quod  judicium  iu  Synodo  fibi  ufurparc  attentaverit  : 
Jpuaudo , inquiens , a condi to  a vo  and i turn  ejl , quod  judicium  Ec - 
clejhc  auSloritatem  fuam  ab  Imperatore  accepit  ? Aut  quando  un- 
quam  hoc projudicio  agnitum  ejl  ? Pcrgit  deinde  narrare  plurimas 
habitas  Synodos , quin  in  earum  ulla  defidcrata  Princi pis  fucrit 
fentenria,  S.  Pauli  accerfens  infuper  cxemplum  , qui  complures 
ctfi  inCjefaris  domo  amicos  haberct*  eorum  nqllum  inferendis 
judiciis  confortem  ufquam  adhibuit.  Haud  abfimili  animi  conft* 
dentia , utde  Libcrio,  ac  Lucife'ro  Calar. , de  SS,  Eufcbio  Verc. » 
& Hilario  Piift#  , dc  Ofio  Cord.  &c.  taceam  , Leontius  Tripolis 
Lydiae  Epifcopus  > uti  refert  Suidas  3 ccceros  Epifcopos  Conftan- 
tio Imp.  applaudentcs,  cumque  inter  Sacerdotes  fedentem  confpi- 
ciens  , turn  illos  libcre  a tanta  dementia,  cum  hunc  a tanta  detcr- 
ruit  temcritate,  Ecclefiatlica  judicia  ad  folos  pertincre  Sacerdotes 
» oftendens  : / Wror  , inouit , qui  fiat , ut  quumaliis  curandis  Ji/li- 
nearis  , alia  tracies  ! Jpuum tnim  rti  mil i tar i , if!  civilibus  nego- 
tiis  profit  , tamen  Epijcopis  ea  pratfcribii , qua  ad  folos  pertinent 
{ - r , r • . lantum  abftut  quoque  , ut  tarn  S-  Bafilius  , quam_. 

S.  Grc- 


Digitized  by  GoogI 


etCivili.  Articulus  II.  143 

S.  Gregorius  Nazian.  Imperiali  fc  poteftati  fubje&os  agooverint  , 
ut  fc  potiusilli  confidcntiflime  prxtulerint,  illc  quidcm  , dum  Mo- 
dcfto  Valentis  Prasfcclo  , fuam  , & Imperatoris  gratiam , focieta- 
temque  magnifacicnti  repofuit , ineorum  fc  illos  pofuiffe  numc- 
rum,  quibus  ipfc  pratferibere  } imperareque  folercc  ,rur  v 
TiTWHivon  : 1)t  alios  ex  his  , qui  nobis  fubjecli  funt , digno  idco 
ma&atus  clogio  a S.  Gregorio  Naz.  Orat.  io.  n.  74  , iftc  vero 
dum  Orat.17.  n.i3,feqq.  Pnncipes,ac  Pratfc&os  his  alloquebatur 
verbis : Vos  quoque  imperio  meo , ac  tbrono  lex  Chrijli  fubjicit  - 
Jmperium  enim  nos  quoque  gerimus , addo  etiam  prajlantius , ac 
perfeEiius : NJi  vero  eequum  ejl  Spiritum  carni  fafees fubmittcrc  > 
& Ctclejliaterrenis  cedet  c:  dignus , qui  & conferatur  Orat.  9.  ad 
Jirfianum  Tributorum  Exarquatorcm  n.  28>&42.  Quorum  in— » 
perfuafionem  ingreffi  pariter  SS.  Epiphanies , & Joh.  Chryfofto- 
mus  ad  Ecdefiaftici  officii  partes  implendas,  Laicofque  in  officio,1 
propriique  intra  limiics  juris  continendos  expedire,  ac  probe  con- 
ferre  experimento  didicerant , ut  quatenus  utraque  haberi  potc- 
ftas , unaque  praeftarc  alteri  debeat  , utrinque  cognofccrcntur . 
Hinc  prior  ille  Haer.  19.  perpetuus  eft  in  doccndo  e veteri  Syna- 
goga  ti  Regiam  David  , & Saccrdotalcm  Aaron  dignitatem  itL> 
Chriftianam  confhixifte  Ecclcfiain  , poftcrior  hie  vero  ultra  pro- 
grefTus  Rcges  etiam  Diaconis  fubjc«fto»  effc  docct , hrcc  Diacono 
fuo  horn.  83.  in  Matth.  mandans  : Si  Dux  quifpiam  , Ji  Cvnful , 
Ji  is  , qui  Diadematt  ornatur  > indignt  accedat  ( ad  Euchariftiam  ) 
cohibe  , & coerce  : majorem  tu  illo  babes  potejlatem  . Sacerdotis 
multo  magis  fupra  Kcgalem  extollendi  dignitatem  horn.  5.  in_» 
cap.  6 . Ifaias  rationem  accipit  tarn  ex  rebus  Dlvinis , quas  admini. 
ftrat , quam  ex  poteftate  adminiftrandi  Divinitus  accepca,  ideftex 
officio  mediatoris  Dcum  inter  , & homines : Ideo  , inquiens  , Deus 
ipfum  Regale  caput  Sacerdotis  manibus  fubjecit , nos  erudiens  , quod 
bic  Princeps  efi  illo  major  . De  propria  vero  loco  longe  fuperiori 
pofica  poteftate  loquens  hom.  1 5.  in  cpift.  2.  ad  Corinth. , rccita- 
tis  verbis  illis : Obedite  Prxpofstisvejlris  i$c.  fubjungit,  cadcm 
hoc  vcluti  gloflcmate  illuftrans  : Hoc  imperium  tanto  Civili  excel * 
lentius  ejl , quanto  Cxlum  terras  imo  etiam  multo  prxjlantius : 
quod  cx  comparationc  poteftatis  utriufquc  confirmat « Similt-o 

mul* 


Digitized  by  Google 


t44  Db  PoTESTAT EEcCLISIASTrcX  * 

multahabet  lib-3.de  Saccrd.cap.  jjfcr.50.de  utilit.Ied.  S.Script, 
& Apoftolatus  dignitate  , .nec  non  dc  Jaud.  S.  Babylar  , quern  fa* 
do  prarclare  dociiifse  memorat,  qualiter  Sacerdoces  Regum  prin- 
eipatui  prtejfc  oporteat . -Cui  perfimile  Eulogii  JPresbyecri  excm- 
plum  fuppeditat  Theodorctus  hifl.  Eccl.  lib.  4.  cap.  1 6>  Is  nempe 
imperanti  Pr*fcdo3  ut  Impcratoris  Valentis  Religio  una,  eadem. 
,que  ei  effet , & cum  Arianis  Sacrorum  confortio  conjungeretur  , 
in  haec  Rrenue  refpondit  verba  : Nunquid  ille  una  cum  Imperii 
Saccrdotium  adeptui  ejl  ? Quafi  diceret  Religionis  res  unam  pe- 
nes Ecclefiam  integrc  Rare  , ideoque  propriar  extra  limites  potc- 
ftatis  Imperatorcm  cgredi , dum  fc  illis  ingererc  fufcipit . Pari 
ecclefiafiica  magnanimitate  Oeniander  Epifcopus  apud  Cedrc- 
num  fcrtur  Aaaflafii  Imp.  prehcnfa  vefte  graviffimis  hifce  ejus  ca- 
ftigavifse  faftum  , quoin  Ecdefix  negotia  irrumpere  non  dcfiftc- 
bat:  Hue  chlamys  ncquaquam  tc  pojl  mortem  comitabitur  . Mfi 
famfac  Ecclefiam , fat  is  tibi fit , quod  Imperator  es  ; sdntijlitcs  Ec. 
clefist  noli vexare  . Pulcra  fub  altera  denique  anima-,&  corporis  af- 
fumpta  fpecie  potcRatis  Ecclefiaftica!  fupra  Civilcm  prxftantiam 
exprimunt  SS.  Ifidorus  Peluf.  lib.  3.  epift.  *49.  ad  homonymum  , 
& Nilus  apud  Damafccnum lib.  a.Parall.  cap.  at  : Tanto  fubli • 
miut  eJfe  Regno  Saccrdotium  afserentes,  quanto  fpiritus  ejl  came 
prscjlant/or  . Atquc  horum  perinde  fimilia  qui  paffim  habenc  , vi- 
dendi  S Maximus  Abb-  in  fuis  Adis  , S.  Thcodorus  Studitw  in 
vita  S.Nice.ti,  S. Johannes  Damafc.  Orat.i,  & 2.  dc  Imag.,  Theo- 
phanes  in  epift.  dc  prxftantia  Sacerd. , - Procopius  Gazxus  itu 
cap.  9-  Ifaiff  See. 

Atquc  hanc  quidem  Graecorum  !Patrum  de  Sacerdotali  pote- 
ftate  fententiam  magno  profedo  Latinorum  numcro  juvant  fuf- 
fragia  > quibus.adfiipulari  perinde  nolle  , prxfradi  fit  ingenii  , 
bonam  ad  frugem  indeflexi . Scd  cnim  hos  perfequi  ad  unum.. 
omnes  nec  otium  , nec.animus.cft,  utqui,  ctfi  pofsem,  ac  vcllem, 
faftidium  indc  Icdori  ve)  libcraliori  adv.enicndum  , cx  re  vcluci 
tritiflima,  haudignorem  . Jaindiu  feitum  itaque  quanta,  & quam 
Epifcopo digna  fortitudinc  Lucifer Calar.  Jib.  1 , SeOfiusCord. 
apud  S.  Athan.  epift.  ad  Solit.  Conftantium  Imp.  ab  Ecclefiae  ju- 
jibus  > & Epifcoporum  judiciis  gravifllma  ca  propofita  fententia 

ab- 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . Articuius  IT.  145 

abfterrcre  inftituerint , quod  res  Ecclefix  , fuperioris  utpotc  cr. 
dinis  , ad  laid  Judicis  cognitioncm  non  pertinent ; &quodEpi- 
fcopij  fiquidem  eorum  ftatutis  obedirc  Imperatores  ipfi  jubentur, 
poteftate  Laicis  quibufque  prxftant  > tantum  abfit , lit  cuipiam 
inferiore*  fine . Qua  etiam  prxditi  conftantia  SS.  Eufcbius  Vcr- 
ccll. , & Htlarius  Pi&.  lib.  j.  n.  I.  eumdctn  Imperacorein  moni- 
tum  volucrc , ut  ram  ipfe  ab  Ecclefix  negotiis  religiofc  abftinc- 
rct,  quam  abeorumdem  cognitione  Judiccs  fuppedaneos  arccrct : 
provident,  inquiens , decernat  dementia  tua , ut  o nines  ubique 
yudices ..  . a religioft fe  obfervantia  abjlineant , neque  pojlhac  prse. 
Jumant , atque  ufurpent,  & patent  fe  caujfts  cognofcere  Qlericoruni. 
Cujufmodi  qttoque  jufti  potefutis  imiufque  confines  efsent , ap- 
prime  , fi  quis  alter , perfpedos  habuit  S.Ambrofius,  exploratara* 
que  , quae  unius  preu  altera  prxftant  ia  efsec . Igitur  in  epift.  33: 
ad  Valentin,  ex  <Scriptura,&  Traditione  probat  incaufiisfidci  Epi » 
fcopos Jolerc  de  Imperatoribus  judicare  ; & Cbriftianum  Jmperato- 
rem  Ecclcfix  filium  else , non  dominum  , intra  Ecclcfiam,  non  fu- 
pra  Ecclcfiam  , Ecclefix  fubefse,  non  prxefse  frequent  affirmat  in 
cpilt.  ad  Marcellinam  Soror.,  & in  fer.  adv.Auxentium  : Jguid  ho - 
mrificcntiut , quam  ut  Imperator  Ecclefix  filius  dicatur  Impe- 

rattr  intra  Ectlejiam  , non Jupra  Ecclefiam  ejl  &c.  Pufchcrrimam 
inde  poteftatis  utciufque  fpccicm  ex  prim  it  lib.  2.  dc  dignit.  Sa- 
cerd.  cap.  2 Jiacrx  nempe  fub  auto , Laicx  fub  plumbo,  hanc  ideo 
ilia  longe  inferiorem  rite  conficiens  . Quam  perinde  fimilitudinem 
propriam  fecifse  legitur  S.  Gregorius  VII.  lib.  4.  epift.  a.  ad  He* 
rimannum  Metenf.  edit-  Hard.  Videndx  prxtcrca  ejufdem  S.  Do- 
&oris  epiftolx  17  , S:  2 1 . nov.  edit,  ad  Valentinianum  II,  & epift. 
40,  feq.,  qux  eodem  fpiritu  refertx  funt.  Idem  propterea  in_> 
Concilio  Aquilcjcnfi  ( quod  opus  a Vigilio  Tapfcnfi  confi&um  ar- 
bitratus  ChifHetius  in  V indie.  Oper.Vigilii  refcllitur  ab  Hcrman- 
tio  in  vita  S.  Ambrofii  lib.  3.  cap.3.)  Palladium  Arianarum  par* 
tium  Epifcopum  eo  prxterea  nomine  damnandum  dixit,  quod  fua 
in  caufsa  Laicos  etiam  Judices  defiderafset : Jpuoniam  & in  hoc 
ipjo  damnandus  ejl,  quod  Lai  eorum  expeflat  jententiam  : quutn 
magis  de  Laicis  Sac er dotes  debeant  judicare  . Ingcns  nefus  igitur 
xrat , quod  a Laicis  id  genus  judicii  arripcrctur , S.  Martini  Tu- 
Pars  III.  Tom . EL  T ion. 


Digitized  by  Google 


14$  DePoteitate  Ecclesiastic*  ; 

ron.quoque  fcntentia  , qui  apud  Sulpitium  lib.  a.  Sac.  hi  ft.  Ma* 
ximo  Tyranno  dixifsc  olim  fertur  : Novum  ejfe  , & inauditum 
nefas , quod  cauflam  Ecclejix  Judex  Saculi  juiicaret  Facit  & hue 
inlignc  Ecclcfiaftic*  fortitudinis  cxcmplum  , quo-  Provincix  By- 
zacciix  Epifcopi  in  Synodo  congrcgati  an. 504.  Trafamundo  Van* 
dalorum  Rcgi , animo  Ecclcliam  abolendi  , dcfun&is  Epifeopis 
alios  fuperordinariprohibenti,  adverfa  obfiRere  fronte  non  perti- 
nnierc.  Documents  his , cxemplifque  inRrudi  , animatique  fc- 
quioris  xtatis  Epifcopi,  Scriptorcfquc , EcclcliaRicx  poteRatis 
acerrimos  fc  prxbetc  vindiccs  , aflertorefque  non  deRitere  . At- 
que  hac  utique  poteRatc  imprimis  induti  monica,  & mandata  ca- 
ritate  , amSoritatcquc  plena  Regibus  paftim  dedifle  leguntur  Epi- 
ftopi  in  Synodis  Parifienfi  VI.  an.  Sap.  par  a.  cap.  1 3,  apud  Theo. 
donis  Viliam  an.  844.  Can.  x,  6 , &c. , Vernenfi  II.  codem  an. 
Can.  1,  fcqq. , Mcldcnfi  an.  84$.  Can.  8,  9 > & duobus  fcqq. , Ca* 
rifiacaan,  8$8.cap.n,  1 $.&c. , apud  S.  Macram  an. 881.  Can.  8, 
Moguntina  an.  888.  Can.  a , feq- , Troslcjana  an.  909.  Can.  a , 
feq.  &c.  Quanta  dignitatc , potcllateque  apud  Gallos  polleret  , 
atque  pollebat  quammaxima  plane  , Agobardus  Lugdun.  totus  in 
id  incubuifTc  legitur  in  Opufc.  de  Comparat.  Rcgim.  Ecclef. , Se 
Polit.  Ludovico  Pio  dicato  , ut  oRendcret , quatenus  Ecclcfi.r  di* 
gnitas  , ac  poteRas  Imperii  Majeflatc  prxfulgeat , ideoque  Impe* 
ratori , velut  obfervac  Francifcus  Pagius , Concordia#  Regni  re* 
dintegrandam  fuadcret  cx  legibus  prxfcribcndis  a Gregorio  IV. 
P.  M. , quern  Lotharianx  conjurationis  fautorem  temcre , falfo- 
que  putabat , h sec  inter  alia  Ludovico  ipR  objicerc  non  reformi  • 
dans  I Nequt  ignorare  debueratit  majus  ejfe  regimen  animirum  , 
quad  ejl  Petti  ific  ale , quam  Imperiale , quod  eft  temper  ale.  Video 
hinc  vero  obiter , ut  Au&ores  M.  Bibl-  Ecclef.  Tom.  1.  p.  148. 
perperam  dixerint : De  Papa  in  /Igobardo  nihil ! Uc  ut  eflfet  au- 
tem  erga  Pontifices  MM.  animo  minus  re<.‘te  comparatus  Hincma- 
rut  Rem.  , non  adeo  defipuerat  attamcn  , ut  communia  cum  Pon- 
lificibus  Epifcopatus  jura  ultro  prodcre  voluerir . Idco  in  epift.4. 
ad  Galliar.  Epifcopos  poRquam  adfirmaflet  Chriftum  D.  Saccrdo- 
tem  , fimulque  Regcm  fuifle  , fuamque  S.  Gclafn  in  epiR.  ad  Ana- 
ftafium  Imp.  fententiam  fcciffet , Tanto , pergit , eft  digniuj  Pon • 


Digitized  by  Google 


. BT  ClVILI . ArTICVLUS  II.  147 

tificum  major , quam  Regum,  quia  Reges  in  culmen  Regium  facran • 
tur  a Pontificibus  , Pontifices  autem  a Regibut  confecrari  non  poj * 
funt  &c c.  Infirmiorharc  quidcm  ratio,  qua  tamcn  idcmmct  longe 
firmiora  ex  S.  Leone  M.  epift.  54.  ad  Marcianum  j ex  S.  Gclalio 
epift.  cit.  ad  AnalUfium , acque  ex  LL.  Valeminiani  , Thcodofii  , 

& Arcadii  congeflit  deindc  in  Epift.  Caroli  Cal vi  nomine  ad  Ha* 
drianum  II.  exarata , & in  Opufc.  6.  cap.  $ j > feq.  Sinccnori  veri* 
tatis  amorc  Oddo  Cantuar.  Archiep.  in  fuis  Ecclcf.Conftrt.  cap. 2. 
Reges  , ac  Principcs  de  obedientia  Epifcopis  impendenda  gravif- 
fimis  admonendos  verbis  adorfus  legitur . Ad  hxc  duobus  apud 
Evangeliftasgladiis  poteftatem  utramque  Saccrdotalcm  , ac  Re* 
giam  comparandam  duxit  S.  Hildebertus  Caenom.  in  epift.  40.  ad 
Herloncm  : quomodo  ctiam  fecit  S.  Anfelmus  Cant,  in  Matth. 
cap.  27  > cujus  pra’terea  , non  fecus  atque  S.Thomx  Cant,  itident 
Archiprxf.  , cujus  etiam  inter  alias  legenda  epift.  6 5.  lib.  1.  ad 
Hcnricum  Angl.  Regem,  hac  in  re  cximium  fortitudinis  Ecdefta. 
fticx  Laicas  ideft  adverfus  Poteftates  cxcmplum  perfpe&um  adeo, 
cxploratumque  cunciis , ut  iterum  producers  non  opus  fit . Non 
pnetcr$undatamen  egregia  Sacerdotalis  pc&ons  magnanimitas, 
qua  indutus  Johannes  Cantuar.  item  Antilles  cpiftola  ad  Regent 
Eduardum  e Synodo  Lambethcnfi  an-i  281.  exarata  apud  Hardui* 
num  Tom.  7.  p.  875.  cumdcm  dc  obedientia  dccrctis  Pontificum, 
Conciiiorum  fratutis , ac  legibus  Patrum  a Regibus  etiam  prae- 
ftanda  liquidis  ex  Deuter.  17 , Matth.  \6 , & iJGacLuc.  10  do* 
cumentis  admonitum  voluit . Nec  minus  expreiTa  Arnulphi  Le* 
xov.  in  epilt.  e8.  ad  Alexandrum  111.  P.  M.  fententia  eft,  bifee 
concepta  verbis : Dignitas  Ecclejiaftica  Regiam  provebit  , (7  Re- 
galis  dignitas  Ecclcjiajlicam  confervare potius  eonfuevit,  quam  tol- 
ler e liber  tatem  See.  Cujus  perinde  vindicem  fe  prxftitit  acerri- 
mum  in  Concilio  Turoncnfi  an.  U6j.  Sermone  habito,  quo  Fri* 
derici  Ainobarbi  audaciam  , qua  Prmcipatui  fpirituali  Ecclefiac 
laicum  praferre  attentabat , perftringens  , Vtinam , inquiebat , 
humilietur  fub  potent i msnu  Dei,  Print ipatum  Eccleji*  fuo  prt- 

effe  Principatui  recognofcst  i Qua  vero  hie  fortitudtne  Friderico  • 
Imp.  obftitit , Henrico  Anglia:  Regihaud  impari  feripfit  cpift.52. 
edit.  Jurcti  Ivo  Carnot.  Ccl/irudincm  veffram,  inquiens  , obfe- 

T a <ran- 


Digitized  by  Googl 


148  DePotestate  Ecclesiastic*  , 

crando  monemus , quattnus ..  Regnum  terrenum  Cnelefti  Regno , quoi 
Ecdefine  commijjum  ejl , Jubditum  eQe  debere  femper  cogitetii . Si- 
Cut  enim  fenfut  inimdis  fubiitus  effe  debet  rations' , it  a potejlat  ter . 
rcnafubdita  cjfedcbet  EcckfiaHico  rcgimini  &c.  Argumemo  gra- 
viori  alterodc  Chrifto  D.Rcgc,  ac  Sacerdote  aftumpto  Lupus  Fer- 
rar.  epift.  8t.  ad  Amulum  Lugd.  oftcndere  infticuit , qua  ration? 
demum  in  Eccldke  fubiidium  concurrcrc  > cidemaue  fubdi  Rcgiam 
oportcat  potcftatcm  . Quin  & Goffridus  Vindoc.  Opufc.  2 > & 4. 
Bibl.  PP.  Tom.  1 5.  edit.  Parif-  1644.  p.  544  , fcqq. , Ecclefiae 
Dominum  , ac  Principcm  Epilcopum  , qui  jure  Diviao  Principi- 
bus,  ac  Regibus  dominatur  , nuncuparc  nec  hettam  dubiravit. 
Do  minus, Sc  ImpcratoVy  ita  de  Epifcopi  clcAionc  loquitur  Opufc.i.. 
dc  Oidinat.  Epifeop. , creatur  Chriftianorum  , & Opulc.  4.  dc  In- 
veft.  Reg.  > Ex  fire  Divino  , inquit  de  Epifcopaii  atidorjtate  , 
Regibus , & /mperatoribus  dominamur  See.  Quam  pariter  in  fen- 
tentiam  conferre  juvabit  S.  Bernardum  epift.  1 83) & 243.  ad  Con~ 
radum  Imp.,  255.  ad  Ludovicum  Franc.  Reg. , ac  hb.  1.  dc  Con- 
fid.  cap.  6 , S.  Pctrum  Damian,  lib.  7.  epift.  3.  ad  Henricum  Ilf. 
Imp. , Bertrandum  Augustod.  de  Orig. , & ufu  Jnrifd. , Hugonem 
Vidor,  de  Sacram.  fid.  lib.  2.  par.  a.  cap  4,  Nicolaum  Lyran,  im 
Dcut.  cap.  17 , Joh.  Nodinium  Ord.  Min.  in  Comment*  ad  Exod. 
cap.  j,  ubi  multis  ex  Dei  Verbofcripto  , & tradito  rem  hanccc_j 
conficit,  aliofquc  plures,  quorum  loci*  paginam  implerc  nec 
otium , nec  opus  eft . 

Jam  vero  fi  Epifcopi*  fingularibus  ita  fuus  in  Ecclefia  Prim. 
Cipatus  adftruitur , qualis , ccaftor  , putas , Romano  adftruendu* 
venit  Pontifici  ? Non  alius  plane  , quam  omnino  fupremus,  atque 
omnium  quidem  fententia  ; de  qua  ramen  fufius  Articulo  4.  fcq. 
fuo  tanquam  proprio  magis  loco  . Intcrea  quae  de  Ecclefiaftica-* 
poteftatc  1 aica  quacumque  longe  praeftantiori  ab  Ecclefia:  Prae- 
lull  bus  ha&enus  tradita  accepimus  , ne,quxfo,  putet  quis  cx 
propria;  caufik  przpoftero  affedu  ab  illis  fuiflc  procufa  ; ex  verita*. 
tis  enim  potius  amore  prolata  vcl  cxinde  probantut , quod  Laici> 
* ipfi  Principe*  , quorum  alioquin  intererat  adeo  , in  camdem  utro- 
que  prdc  fententiam  defeenderint . In  quibus  , ut  prartertnittan- 
tur  Aurelianu*  , & Gonftantinu*  , dc  quibus  alibi  dtdum,  Thco- 

dofiu* 


Digitized  by  Coogle 


ETClVlLl.  ArTICULUS  II.  Jtf.#' 

dolfuiM.  Fat  non  ejt , inquk  > ut  Divini  muncrit  minifiri  tempo - 
ralium  Potefiatum  jubdantur  arbitrio . LL.  ai,&  ult.  Cod.  Theod. 
De  Epifcopis  , & Cleric.  Ingenci  Valentiniano  I.  landi  verritS. 
Ambrofius  in  epift.  3a  , nunc  21.  ad  Valentinianum  II. , quod  le- 
ge  lata  fanxiffer : In  caujja fidei , vel  Ecclejiajtici  alicujus  Ordinii 
cumjudicarc  debere,  qui  nee  munere  imparfit , nec  jure  dijftmilit , 
hot  ejl  Sacerdotei  de  Sacerdotibut . Quod  it*  nempc  Chriftiano  Im- 
peratore  dignam  de  Sacerdotali  poteftate  a Laica  libera , caque 
firperiori  infixam  ammo  perfuafionem  geflerit . Qua  fane  perfua- 
fione  dudum  Synodorum  indidioni  Icmct  immifeere  ilium  no- 
luiflcaudor  eft  Sozomenus  lib.  6.  cap.7;  Gronopium  e contra 
Epifcopum  9 qui  a Synodo  70.  Epifcoporum  ad  ipfum  provocarc 
ftierat  aufus  , poena  muldaflc  pccuniaria  in  pauperes  eroganda  le- 
gitur  L.  20.  Cod.  Theod.  Quorum  appcll.  Nec  altera  plane  animo 
incrat  Gratiano  religio  , qui  inepift.  ad  Aquilcjenfero  Epifcop. 
leda  in  Synodo  Aquilcjcnfi  exortas  de  rebus  Ecclefiafticis  contro. 
vcrfias  fimendas  ab  Epifcopis  fore  agnovit , Si  adfirmavit , nefas  > 
fi  ad  inferius  Laicum  tribunal  traherentur.  Quamobrcm  dip, no 
ipfum  madavhelogio  S.  Ambrofius  , non  fccus  atque  fimilcm  ob 
retigionis  erga  Epifcoposr  obfervantiam  a S.  Innoccntio  I»  apud 
Palladium  m vita  S.Joh.  Chryfoft.*p.  28.  Iaudum  pracconiis  ex- 
ceptus  legitur  Honoriuvlmp. , cujus  hac  de  re  litteras  ad  Area, 
dinm  legcre  prsftat  apud  Coutantium  p.  801.  e vetufto  Eibl.  Va* 
tic.  libro  Collect.  Pontif.  Epift.  defer! peas  . Dignum  quoque  fe 
prseftitit,qui  laudibus  extollerciur  a S.  Nicolao  1.  inepift.  8.  Col. 
led.  Hard.  To.  5.  p.172.  ad  Michaclcm  Imp  (quam  perperam 
Hidriano  Paps  tribuit  Nicolaus  Schattcn  in  Carolo  M.  vindica- 
te adv.  Nifanium  lib.a. cap  3.)  Theodofius  Junior  ideo , quod 
itre  pi  ft.  ad  Synodum  Ephef.  inter  epift. S.  CyriUi  Alexi  17  , in- 
dignum  judicavcrit  , -illicitumquc  Laicos  Judices  tradatibus  im*- 
milccri  Ecclefiafticis,  ab  ipforum  Cognitions  longe  fepoficis . Po- 
tius  igitur  Ecclefiafticce  poteftati  obedfenti*  religiofum  depen. 
dcndnin  obfequium  , quam  elato  contra  fupercilio  obfiftenduni  ri-  ■ 
tc  duccbat  Valentinianus  III. , a quo  ideo  Conftitutionc  ani  4.5  5. 
editalatam  adverfus  S.  Hilarium  Arclat.  a S.  Leone  M.  lenten-- 
turn  execution*  dcmandarc  Laici  Judiccs  juffi  leguntur  , quaenam  ■ 

tcre-> 


Digitized  by  Google 


'if  6 De  Potentate  Ecclbsia«tica  » 

vcro  hoc  in  negotio  partes  eflcnc  fax  , ipfemet  explicit  , ut  refra- 
(flariinempc  ad  obedientiam  PontiSciM.  prxftandam  adigeren- 
tur  • Quo  v,ero  ftudio  abEpifcopis  Pontificcm  M.  obcdiri  curabat, 
eo  ipfc  fe  obfequentiflimum  cidemS.  Leoni  praeftitit  Marcianus, 
Qui  proinde  in  Concilio  Chalccdoncnli  AS.  6 ,ut  omnem  prorfus 
ambitus  fufpicioncm  , in  quam  de  arrogato  ftbi  in  Synodum  jure 
venire  potuiflet,  ab  fe  amoliretur  : AAr>  inquit,  adfidem  confir - 
mandant , non  ad  aliquant  potent  iam  exercendutt  Synodo  inter  effect 
volui/nuj.  Quis  erga  S.Johannem  J.  rcligiofior  Juftino, quem  pro* 
num  in  terram  in  Pontificc  M.  fupremam  revereri  dignitatem  non 
dedignatumfuilTe  refert  Anaftafius  Bibl.  ? Scd  enim  idem  religio- 
nisobfequium  S.  Agapeto  ptatftitum  a Juftiniano  Sen.  , St  Con- 
ftantino  P.  M.  a Juftiniano  Jun.  tradit  idem  JBibliaihecarrus  . Quo 
ferme  Tub  tempore  eo  frequentia,  quo  illuftria  fuppetunt  Graeco- 
rum Principum  erga  Rom.  Pontibces  vcncrationis  documenta, 
veluti  Pompeii  Anaftafii  Imp.  Ncpotis  erga  S.  Hxmtfdam  , ac 
Theodoriti  Lignidenfis  erga  cumdcm  . Propria:  quidem  extra  po- 
teftatis  orbitam  excurrerc  Juftinianusaltquando  vjfus  eft , in  Ec« 
clcGafticas  plerumque  cauftas  , plufquam  ipGliccrct , irrumpere_j 
haudveritus,  ut  jure  proinde,  meritoque  ipfius  aufus  reprimcrc 
Facundo  Hcrm.  lib.  n.  cap  j.curaefuerit.  Carterumtam  in  No. 
vella4a>quaminepift.ad  Johannem  Il.hb.  7.  Cod.  DcSum.  Tri~ 
nit.  ea  agendi  ratione  id  unum  fe  intendifte  profefTus  legitur  > ut 
condidis  fcmel  a Sacerdotibus  lcgibus  cundi  obtemperarent , nc- 
quefuam  fupra  Ecclefiafticani  efferre  poteftatem  animofibi  un. 
quam  fuifle  propofttum  , bene  verofatagerc  nc  a Laicis  impune 
labefadarentur  . Qtubus  baud  abfimilia  de  Mauritii  Imp.  religio- 
ne  refert  S.  Gregorius  M.  lib.  5,  epift.  a$  , cui  id  didutn  aifentan- 
di  anlmo,nifi  impudens  , nemo  imputabit . Sandior  dubio  procul 
Bafilio  Maccdoni  dido  infedit  erga  Epifcopos  religio  , quos  Pa- 
ftorcsjfc  Ovem  , illifquc  ideo , non  item  fibi,de  rebus  difponendi 
Ecclcfiafticis  integrant  infedere  audoritatem  fatcri  1 ac  profitcri 
officio  duxit  inAdlocut.  ad  Synodum  VIII.  Ad.1,0.  Qua  perindc  a 
religione  nc  tranfverfum  quidem  deflexitunguem  Leo  cognomen, 
to  Sapiens,  quern  rcligioie  ab  invadendis  Ecclcfiar  junbus  fibi  ab. 
jftinendum  , fatius  arburatum  eidem  integra  fuis  in  cauffis , veluti 

fupe. 


Digitized  by  Google 


et  Civil*.  ArticulusII.  iyr 

fuperioris  ordinis,  judicia effc  fincnda  , duxitfe  liquet  ex  ipfius 
Legibus  2,16  , & 7;.  Non  opus  eft  plurium  adhuc  documentis 
argumencum  hoc  bona  j» m in  luce  pofuum  cxagitarc,  ac  perfcqui 
amplius,  fed  id  unuum  adjunxifte  Tatis  erit , Tupcrque  > cx  quo  di- 
da  hadenus  majorcm  vim  habcant  , quod  ncn  pe  Chriftiana  Heli- 
gio  diu  , multumque  intcgra  ftetit  , mirtimque  amplificata  in  mo- 
dum  eft  ullo  abfque  Chriftiana;  Reipublicx  Civili  capitej  ideoque 
fuis  opportune  adminifttandis  rebus  Tatis  una  luffccit . Hnim  ve- 
to ficuti  Chriftus  D.,  dum  Tuam  conftituebat  Ecclefiam,  nihil  ere 
Sacra  Regibus  detulifle  legitur  , ita  nequc  unquam  Apoftolisid 
demandafse  y ut  ad  terras  RegesSacris  de  rebus  confugcrcnt . Nec 
unquam  itcrum  Apoftolis  id  venit  in  mcntcm,  ut  Principum  in  re* 
bus  Sacrisrationem  habercnt  ullam  . Scitum  eft  utique  eos  fimul , 
nequc  Teroel  ad  conTulcndum  conveniTsc,  Convent  us,  SynodoTque 
cclebraTse  , Leges  ftatuiTse,  Ecclcfias  gentium  ubique  inftituiTse , . 
verbo  dicam  , univerTa  petegiTse  , quae  ad  Ecclefix  regimen  perti- 
nerent ..  Ubi  vero  ad  id  operis  Imperatorum,  aut  Rcgum  operam, 
opcmque  advocaTsc,  adhibuiTsequc  lcguntur  ? ApoTtoJorum  prcT- 
Te  inhxrentcs  veTtigiis  , qui  deindc  Tacris  prxTuere  Religionis  re- 
bus , EpiTcopi , ac  Pontifices  Rom.  quammaxime,  ubinatn  gen* 
tium,pcr  Jovem  obTccro,  reperiuntur  Poteftatis  laicx  juffione  , 
fententia,  jure  totum  id  pcrcgiTse  , quin  cx  parte  Taltem  , five, 
quum  Synodos  agerent , five  quum  Canoncs  adornarent , five__» 
quum  de  peccatis  Ttatuercnt , five  quum  de  prxeeptis  dicerent 
five  quum  de  EcclcfiaTticis  officiis,Elc<Sionibus,  TexcentiTque  aliis- 
DiTciplinx  capitibus  decernerent?  Atque  hoc  plane  argumcnp  ge- 
nus , quo  pridem  feliciter  ufi  lcguntur  Florus  Magifter  in  OpuTc*- 
ad  ealeem  Agobardi  edito,  Sc  S.  Thomas-Cant*  lib.  1.  epiTt.  6\. 
ad  Henricum  Angl.  Reg. , paucis  deinde  cgregic  confecit  Bcllar~ 
minus  de  Laic.- lib.  3,  cap.  17,  obTervans  Ecclcfiam  a ChriTto  D. 
Apoftolis  , ac  S.  Pctro  in  Evangelio , five  EpiTcopis , ac  Romano 
Pontifici  adminiTtrandam  fuiTse  commiTsam  , non  Principibus, 
eamque  rcapTc  abTque  Principibus  ChriTtianis  per  annos  300*3  Co- 
lts EpiTcopis,  Romanoque  Pontifice  TuiTse  adminiTtratam  . Quam* 
viseo  loci  Philippi  Imp.ChriTtiani  mcmincrit, quern  tamcneChri- 
Ttianorum  albo  expungcndtim  advcrTus  Baronium,  Huctium,  Vc* 

ftcniuan 


Digitized  by  Google 


t DE  PoTlSTATE  EcCLEilASTICA  » 

ficnium  , Moynium  j Bonam  , Tillemomium  , Taffineum,  Bol- 
landum,  Natalcm&c.exiftimant  Pagius  uterque,Bofius,BIanchi. 
•nius,Monclia  &c.,ex  Protcftantibusvcro  Jofcphm  Scaliger,  Chri- 
ftianus  Kortholtus  , Cellariiu  > Spanhcmius , Baliiagius , Pi.^e* 
tus  &c.  Bellarmini  porro  argumcmum  illud  follicicare  , exagita- 
requc  inftituit  Hennigefins  de  Impcr.  fura.  Potcft.  circa  Sacra 
cap.  2.  Scd  adco  levidenfe , cluinbc,  ac  titivilithijn  .eft  omnc  , 
quod  oggertt , ut  non  fit  proindc  , cur  eis  retundcndts  operam  de. 
mus.  Videatur  tamcn  , qui  efficacitcr  id  przftttit , vir  dodtifs. 
Mamachius  Orig.,  & Antiq.  Chrifc.  lib.  a.  ca.p.  14.  in  Not. 

Jmperatorum  optime  de  Ecclcfiafticapotefcate  merit*  RcJi- 
gioni  non  dcncganda  profctflo  fiiffragia , qu*  ferrc  paifi.n  Occi- 
dcntis  Principibus  nc  levc  quidcm  unquam  dubium  inccffit . At  - 
que  inter  Rcgcs  Icaiix  de  Theodorico  Coiho  illud  Jaude  valde- 
quam  dignum  in  A3isSynodi  Roman*  an. ,501.  celcbratur,  quod 
Arianusetfi,  dum  tamenad  S.  Symmac.hi  P.  M.  adventum  eft 
caufsam  , rcligiofc  agnovcrit : I nSytioiali  ejjc  arbitrio  in  Unto 
ncgotiofequenJa  pnefcribere  , nec  aliquid  ad J'e  , prater  revercn. 
tiim  j de  Ecclejisjlicis  negotiit  pertittere . Quern  ideo  Pontificio 
juri  facerc  iofefcum  video  ,m  fr  ultra  conatus  Goldaftus  fit  i Nec 
alteram  fane  animo  praetulit  opinioncmAthalaricus.qui  apud  Caf- 
fiodorum  Var.ltb.  8.  ep.24.  Edi&o  lato  vetuifse  legitur  , ne  am- 
plius  Magiftratus  ante  Laicos  Clerici  compellcrcntur  : cujufce  le- 
gis  caufiam  adfert  Divinamreverentiam , quam  Sedi  deberi  A- 
poitclicz  agnofeebat , cujus.idco  contemptores  decern  Jibrarum-/ 
auri  a Poncifice  M.  erogandarum  in  pauperes  difpendio  feriri  ju- 
het.  Francorum  Regibus  faciendo  nuqc  locum  , quin  innumeris, 
qux  fuppeterent , eifquc  fplcndidi/fimijs,  reverent i*  , ac  religionis 
erga  perfonas  , rcfque  Sacras  ab  ipfis  prxftiris.,  nec  uno  in  loco  > 
nec  unp  tempore,  arguments  corradendis  prplixiorem  impendam 
operam  ,qtiaalioqui  me  jam  ex  parte  defunAum  mcmint  Par.  1. 
To.  2.  Art-  9.  §.  1 » fcq.  > rurfufque  Par.  Ii.  Tom.  3.  Art.  5.  in 
Proleg. , fatius  habebo  cx  Baluzio  documenta  indicare  illuftriora, 
c quibus  lllorum  fingularis  dc  SaCcrdotali  poccftatc  cxiftimatio  s 
ergaque  Epifcopos , ac  Pontificcs  obfervancia  ampliflime  patcat . 
Bjufmodi  font  ergo  Childebcrti  Conftrtutio  a n.  554*  de  abolendis 


Digitized  by  Google 


etCiviii.  ArticulusII.  i 5*5 

Idololatria?  rcliquii*,  deque  Sanrtorum  dierum  fcftivitatibtis  callc, 
devoteque  celebrandis  , To.  1.  p.  5»  Guntramni  Pracccptio  in  Sy- 
node  an.  ? 8 j.  p.  9 j Clotarii  II.  Edirtuin  in  Concilio  anno  circi- 
cer  <£14.  p.  22  j Carolomanni  Capitularc  Germanicum  , & Lipti- 
nenfe  an.  743  5 & fcq.  p.  I43  , fcqq.  > Pippini  San&iones  in  Syno- 
dis  Sueflionenfi  an.  744  , Vermcricrifi  an.  7jz  > Metenfi  an.  753  , 
Vcrnenfi  an.  755,  Compendicnfi  an.  75 6,8i  Gcntiliaccnfi  an. 757, 
p.  1 5 6,  fcqq.  j Caroli  M.  Capitularc  an.  769  » Wormatienfe  770, 
Synodicum  77 9.  p.  i8p>fcqq. , Aquifgranenfc  an.  789.  ex  Vete- 
rum  Synodorum  Canonibus  conflatum  p.  zog  , fcqq. , Editfunu* 
an.  800  dc  honorc  , & adjutorio  Epifcopis  impendendo  a Comi- 
tibus,  aiiifque  Judicibus  p.  330s  Capitularc  an.  801.  dc  hono- 
randa  Sedc  Apoliolica  , aliudque  Epifcoporum  p.  3 57,  fcq.,  Wor- 
matienfe  an.  803.  dc  Intmunit-  Epifeop.,  & Saccrd.  p.  40$,  fcqq., 
dc  honorc  Epifeop. , & Saccrd.  an.  80 5.  p.  438,  Capitularc  in* 
terrogationis  an.  8 1 1.  p.  47 9,  & de  confirmatione  Confticutio- 
num  , qujs  Epifeopi  in  Synodis  edidiifent , fcilicet  in  Moguntina, 
Remuifi  11. , Turonenfi  III. , & Cabiloncnfi  II.  an.  813.  cclcbra- 
cisp.  50 1 » fcqq.i  Ludovici  Pii  Capitularia  Aquifgranenfc  an  8id, 
ac  icq.  p.  5 79,  fcqq.  > apud  Thcodonis  Viliam  an.  82 1,  ac  Tribu- 
rienfe  an.  822.  p.  621  5 Lotharii  Capitularc  Romanum  an.  834. 
p.  6 47  f Aquifgranenfe  Ludovici  an.  828. p.  6)6,  inSynodis  Pa- 
rifienfi , & Wormatienfi  an.  8 zp.  p.  474  , in  Wormatienfi  altera., 
apud  Dacherium  an.  833  , & AquifgranenG  an.  835.  apud  Har. 
duinum  To.  4.  p.  13875  fcqq.iCaroli  Calvi  Capitularc  Colonicn- 
fc  20.843,  Tolofanum, apud  Thcodonis  VillamjVcrnenfe  an.  844, 
& Bclvaccnfc  an.  845  , quar  dejnde  probata  fucrc  in  Synodis  Mef- 
dcnfi  an.  845,  & Parifienfi  an.  847*  apud  Baluzium  To.  a.  p.  1 » 
fcqq. , Capitularc  apud  Viliam  Sparnaci  an.  847.  p.  3 1 , editum 
in  Synodis  Sueflionenfi,  & Vermcricnfi  an.  853.  p.  53,  fcqq. , in 
Attjniacenfi  an-  854,  Vermcricnfi  ,&  Bafienfi  an.  855,  & Carifia- 
cis  an.  857,  fcq.  apud  Sirmondum  To.  3.  Oper.  p.  66.  ad  pis  Lu- 
dovici II.  Capitula  edita  in  Synodis  Ticinenfi  an.  855,  Sueflionen- 
fi an.  85  8.  apud  Harduinum  To.  $.pag.  97,  Sc^6j,  Confluen- 
tina  an.  8do.  apud  Baluzium  To.  a.p.  137  , fcqq. , & Compe. 
dienfi  an.  877.  apud  Sirmondum  pag.  227  , fcqq.  j Caroli  Calvi 
Tom.  111.  Pars  VI.  V itc. 


Digitized  by  Google 


i?4  De  Potestate  Ecclesiajtica  , 

iterum  Capitula  adornata  in  Synodis  Tullenfi  an.  8 jp.  p l 13  3,  in 
Tuiiacenft  an  865,Co.mpendienfi  an.8e8,apud  Sirmondum  p.J74» 
feqq  , Metcnfi  an. 869.  pag.  aid, in  Piftenfi  codcm  anno  apud  Da- 
cherium  To.  2.  Spicilcg.  p.  71a,  in  SilvancJlcnfi  an.  873.  apud 
Harduinum  To.  6.  p.  143,  in  Ticinenfi  , & Pontigonenfi  an.  876- 
aptid  Baluzium  p.  237,  feqq. , & Harduinum  p.  1 66  , fcqq. ; Bo* 
fonis  Arelatcniis  Hcgis  , ab  Epifcopis  in  Synodo  Mantalcnfi  an. 
879.  inatigurati , rcfponfio , dc  qua  Harduinus  To.  6.  p.  347;  Ca- 
rolomanni  in  Capit.  Vernenfi  an.  884.  apud  Sirmondum  p.250  > 
feqq.iOdonis  Pronuifiofacrta  Valterio  Archicp.  Scnon.  an.888,de 
qua  Baluzius  p.  291  iArnulphi  egregia,in  Concilio  Triburicnfi  an. 
895.  Can.  3.  expreita  , fententia  apud  Harduinum  p.  439 ; Caro- 
li  HI.  Epiftola  ad  Epifcopos  Rcgni  fui  an.  circitcr  910.  p.  53a, 
fcq.  Exquibus  liquido  patct,  quam  perpcram  , falfoquc  port  Ra- 
dulphum  Pr.TsIcum  in  tradl.  de  poteft.  Ponnf.  , & Reg. , & Clau. 
diurh  Gouftcum  de  poteft.  Reg.  in  Ecclef. , Petrus  de  Marca  de__* 
Concord,  lib.  2.  cap.  12,  Baluzius  in  pratfac.  ad  Capitul.  §.  to  , 
Pithocus,  aliique  apud  ipfum  Politici  opinati  fint  Francorutti  Re- 
gum Una  dumtaxat  aucloritate  Capitularia  fuiifc  adornata , inter- 
que  Principalis  juris  particulas  hanc  propterca  rccenfcndam  fore, 
poteftatem  ncmpc  leges  Ecclcfiafticas  ad  difciplinam  fpc/tantcs 
condendi*.  quum  luce  fit  manifeftius  eadcm  Capitularia  aut  in 
Synodis  finite  efformata,  aut  ex  Synodorum  Canonibus  cdnflata  » 
aut  in  Synodis  ab  Epifcopis  confirmata , ideoque  una  ab  Ectlefia 
obligandi  vim  omnem  obtinuifle  : quo  dc  arguments  recole  , fi 
placet , difta  To.  3.  Par.  2.  Art.  5.  in  Proleg.  p.  3 1 5 , fcqq. ; quo 
loci  diiftis  id  adjungam  unum,quod  ex  Pontificum  Rom.  Epiftolis 
Carol!  M.  juffu  Ecclcfiafticos  Canones , ab  fc  dcinde  evulgandos, 
collcgifse  legitur  Rcmedius,  aliis  Remigius  Curicnfis  Epifcopus, 
dc  quo  Fabricius  Bibl.  Lat.  To.  6.  p.  65.  Jam  vero  his  Gallidrum 
Regibus  rcligione  erga  Sacerdotcs,Sc  Epifcopos,revercntiaque  er- 
gaEcclcfiarum  jura  hauddifpares  fc  fedcdcre  HifpaniarumReges, 
atque  in  his  Reccaredus  inEdidlo  lato  in  ConcilioToletano  Ill.an. 
5 89. apud  Harduinum  To.  3.  9.483;  Chintilla  in  Toletano  V.  an. 
$38.p.  £00;  Rccccfvinthus  in  Decrctoedito  in  Toletano  VUI.an. 

3«p.  968;  Ervigius  in  Toletano  Xll»an.e8i.p.i7t5,in  Toletano 

XIII. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI  . ARTICULUS  II.  IJ'J 

XIII.  an.  £83.  p.  1735,  & in  Toletano  XV.  an.  £88.  p,  1759  ; E- 
gica  in  Toletano  XVI.  an.  £p$.  p.  1 785  , & in  Toletano  XVII.  p. 
18 1 8 ; Alphonfus  inOvetenfi  an.  873.  apud  Harduinum  To.  £. 
p,  1 30  ; Alphonfus  V.  inLegionenfi  an.  ioi  2.  p.  803  , & Ferdi- 
nandus  cognomento  Magnus  in  Cojaccnfi  an.  1050.  p.  1025.  Jun- 
gendi  Anglia:  Reges  > atque  in  his  pra?fertim  Ina  in  Legib.  Ec. 
clef. , quas  ex  Epifcoportim  fententia  tulifle  an.  692.  legitur  apud 
Harduinum  To.  3 p.  i782;Withredus  in  Synodo  Berghamftedenfi 
an.  £97.  p.  1 81  8 i Naitanus  in  Synodo  an.  circitcr  7 1 4.  p,  1 850: 
Alfuvaldus  in  Calchutenfi  an.  787.  p.  2080;  OfFa  in  Verolamienfi 
an  794, dc  quo  Harduinus  To.  4.  p.  863;  Kenulphus  in  Cclichy. 
tend  an.  8i£.  p.  121 9;  Beornulphus  in  Cloveshovicnfi  an.  82a. 
p.  124^  Withlefius  inLondonicnfi  an.  S 33.  p.  1375:  Kenethus 
Scotia:  Rex  in  Legib.  Eccl.  circa  an.  840.  p.  1454:  Alfridus , 8c 
Guihurnus  in  Lcgib.Ecclcf.  circa  an.  885.apud  Harduinum  To .6. 
p.  377;  Eduardus  in  Synodo  an.  circitcr  8p£.  p.  42  5.  Idem  3 8c 
Guthurnus  iterum  in  Legib.  Ecclcf.  an.  905  , aut  infeq.  p.  493: 
Athclftanus  in  Synodo  Grateleana  an.  928.  p.  565:  Hocli  in  Leg. 
Ecclcf.  circa  an  940.  p.  37 6:  Edmundus  in  Legib.  Ecclcf.  an.944. 
circitcr  p.  593  •,  Edgarus  tarn  in  Chartis  an.  964.  p.  £37,  an.  966. 
p.  £43,  & an.  971.  p.  £83,quam  in  Legibus  Eccl.  an.  feq.  p.^57, 
&in  Orat.  ad Epifcopos  Angl.  an.  969.  p.^73:  dEthclredus  in  Sy- 
nodo zEnamcnfi  an. circiter  1009.  p-773, & in  Leg.  Eccl.  an.  101*. 
p.  7P^;Canutus  in  Synodo  Winthonienfi  an.  1021.  p.  82  5. , & in 
Legib.  Ecclcf.  an.i  oja.  p.  89  5:Macchabaeus  Scotia:  Rex  in  Legib. 
Eccl.  an.  >04?.  p.  979:  S.  Eduardus  in  Legib.  Eccl.  an.  1 030.  p. 
9 8?  i Willelnius  in  Synodo  Julioboncnii  an.  1080.  p.  1 59 8 , & in 
Charta  de  Placitis  Ecclef.  fcccrnendis  a Civilibus  an.  1 o85.p.i£it. 
feqq.j  S.  Canutus  Daniat  Rex  5 dequorefert  Saxo  Gram,  apud 
Baronium  ad  an.  1081 . n.  37.  Chrifti  Sacerdotes  ut  Barbara?  gen- 
re reverendos  maxime  faceret,  in  Principum , & Ducum  faftigium 
fublimalfc  , & Saecularibus  Poteftatibus  fublimiorcs  federc  fecilfe. 
Milfos  longe  plures  facio , utdiccndi  faciam  aliquando  finem, 
nam  aiioqui  prolate  ha&cnus  teftimoniaad  fidemdidis  concilian- 
dam  fatis , opinor  }haberi  fuperque  poifunt . 

Jam  vero  qux  a Laicis  Principibus  aut  exatqbica  paflim  con- 

V 2 tra 


Digitized  by  Google 


Ij :6  De  PoTESTATE  EcCLEStASTICA  , 

tra  Ecclelufticam  potc fta tern  , aut  contra  perfonas  Ecclefiafticas 
peccata  frequentiflime  referuntur , 1 fantt  profe&o  non  funt,  uc 
rnoram  alio  properantibus  inferre  poffent , co  potiffime,  quod 
praecipua  , qua;  opponi  folcnt  capita,  quantum  opera?  fuerat  prc» 
tium  i abunde , aut  ego  fallor  , jam  difpun&a  funt  To. j , Art.  5. 
in  Prolog. , reliquis  vero  > in  quibus  vis  ineffc  aliqua  vidcri  po- 
tuit  , ad  ealeem  fuper-  Artie,  faiftum  eft  fans . Ne  tamcn  alcantj 
dcclinaffc  potius  , quam  fuperaffe  videamur , age  potiora  , qua* 
in  aciem  inftrui  ab  adverfariis  folcnt,  inta&a  ne  pisetcrroittamus  . 
Ulud  igitur  primum  adverfariis  , ac  perpetuum  eft,  quod  tarn  in 
veteri  Tcftamcnto  Judaeorum  Rcmpublicam,  quam  in  Novo  Chri- 
ftianorum  Ecclcfiam  fub  Regibus  , eorumquc  Regimini  fubjedano 
e(fe  Dcus  O.  M.  fapientiflime  voluerit  . Enim  vero,  inquiunt  , Sa- 
muel  lib.  1.  Reg.  cap.  8.  Jus  Regium  deferibens  , iftud  co  collo- 
Cat  loco  , quo  in  omnes  indiferiminatim  integra  fit  amftoritas  , 
nullius  autem  fubjaceat  viciflim  animadvcrfioni  • Quare  Dcum  al- 
loquens  David  ajebat  Pfal.  50.  Tibijoli peccavi  : quern  ad  locum 
refpicientcs  S.  Ambrofius  in  apolog.  David  cap.  10.  Rex  erat , in- 
quit, nullis  ipfe  legibits  tenebatur  : quia  liber i funt  Regts  a vin- 
cults  deli  thrum  : & S.  Hieronymus  in  cpift.  ad  Rufticum  dc  Poe- 
nit.  Rex  enim,  ait,  erat,  olium  non  timebat , aliutn  non  habebat 
fuper  fe  . Pariahabcnt  ad  eumdem  Pfalmum  Ainobius  junior  r 
Cafliodorus  , Euthymiuj  in  Pfal.  jo  , aliique  Patres  apud  Sal- 
mafium  in  refp.  ad  Milconum  pv  205  , feqq.  Quod  argumenti  ge- 
nus poft  Calvinum  urgens  Rcnacus  Choppinus  in  prxfat . Sac. 
Polit.  Regum  apud  Hebraeos  fa<ffa  produck  infuper  , a quibus  in 
Sacerdotes,  rcfque  Sacras  exercita  facultas  oftenditur  : Moyfis- 
nempe  , a quo  pracccpta  morum  tradita , fcriptafque  leges  ad  Dei 
cultum  pertinentes  ignorat  nemo  j Jofue,  a quo  multa  perinde 
dc  Religionc  fuiffc  fancita  certum  eft  quammaxtme  ; Saulis  , qui- 
Rcligionis  puritati  confulens  , Ariolos  , Magofque  Regno  cxce- 
dere  juflit  j Davidis , qui  1 . Paralip.  cap.  1 6.  in  claffes  diftribuif- 
fc  Le vitas  , eifque  officia  pr.tfcripfifTc  legitur ; Salon  onis,  qui  J. 
Reg.  cap. 8 , fcq.  facra  Carrcmoma  devovifle  Tcmplum,  & cap.  a. 
Sacccdotctn  Abiathar  fubmovifle  , t jufque  loco  altrrum  fnbfti- 
uwfTc  uaditur  > Jofaphati  , qui  in  Libaos  JLcgis  diligenur  inve- 

ftigaf- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLl  . ArTICULUS  II.  1 57 

ftigaffe  legitur  j Johas,  a quo  4.  Reg.  cap  1 a.  Sacerdores in  of- 
ficio contenti  funt , iliifquc  ratio  inftaurandi  Templi  prxfcripta  > 
& Area  in  Tcmplum  infcrri  juffa  legitur ; Ezechix  , quem  rebus 
Divinis  (ingulari  devotioni  ftuduifle  cundis  eft  notum  ; Jofix  , a 
quo  Dcorum  fuperftitionc  dtlcra,  ut  Pivini  ritus,  Rcligioque  ma- 
jorum  reftituerentur , emxe  curatum  eft ; Judx  Machabxi , a quo 
purgatum  Tcmplum  , reftitutnmquc  foilfe  feitum  eft  . In  Novo 
quoque  Foedcre  Chriftus  D.  Matth.  cap.  22.  v.21 . prarcipiens  dari 
Cxfari  , quae  Cxfatis  eftent,  docuit  plane  a fuae  Difciplinx  Sc- 
ftatoribus  , nullo  prorfus  except©  , Apoftolis,  ipfoque  Petro , 
obedientiam  Poteftatibus  fummis  deberi . Hmc  S.  Gregorius  M. 
lib.  a.  epift.  #4.  Agnojco  , haud  invitus  farebatur,  Impcratorcm 
a Deo  concejjum  non  f/ilitibut  tantum  , Jed  Sacerdotiius  etiamdo- 
tninari  . In  hanc  rurlus  rem  Joh.  cap.  1 8.  v.  3 tf . Regnum  meum  , 
inquiebat  Chriftus  D.  > non  ejl  de  hoc  Aiundo,  ut  darer  intelligi 
Ecclcfix  ab  fe  nihil  fuifte  collatum,  quo  in  Rcges  infurgere  vale* 
ret,  inque  i 1 los  jus  diftrmgere  . Hinc  celebre  illud  S.Optati  Milcv. 
lib.  3.  adv.  Parmen.  edit.  Albafp.  p.  64.  effatum  r yVc«  enim  Rcf- 
publics  ef  in  EccUfu  , Jed  Ecclejia  in  Republiea  tjl  } idejl  in  Im- 
ferio  Romano  : quod  Libanum  appellat  C&riJluj  in  Canticis  Cantu 
feh  &c.Chrjftiana  ideo  difciplina  hac  in  buti  Principes  Apoftolo- 
rum  nihil  habebant  antiquius  , quam  ad  Potcftatum  Civiiium  ob- 
fervantiam  exaile  Chriftifideles  inftituere,  S'.  Petrus  quidem^ 
Epift.  1.  cap.  2.  v.  13  , & 17.  Subjcfti  eftte,  inquiens , omni  hu- 
man* Creature  propter  Deum  , five  Regi , quafi  prac client i &c. 
Regem  konorifeate  (Sc. , S.  Paulus  vero  in  Epift.  ad  Rom.  cap.i  3. 
*.  1 , fcq.  O/nnis  anima  y.  fcubtns , Potejfatibus  fublimioribur 
fubdita  ft  (Sc.  <J)ui  ref  ft  t Potejiati  > Dei  irdinationi  ref  flit  (Sc.. 
Quem  ad  locum  rcfpicuntcs  S.Joh  Chryfoftomushomil.ad  Rom. 
13.  Subdita  ft  j inquitj  etiom  f fuerit  Apofolut,  Evangelifa  » 
Propheta  , Sacerdot  i & S.  Bunardus  in  epift.  42.  ad  Hcnricum 
Senon.  Omnis  anima , Ar.bit  , Jubdita ft . Jguis  vet  excepit  ab 
univerftate  f Ccrte  qui  tentat  txcipere , tentat  decipere  . Nec  ab 
hac  (anc  lege  ( hrifti  D. , & Apoftoli  difccilit  unquam  confuctu- 
do  vctcrum  Chriftianorum  , optima  Divmx  legis  interpret  r qui— 
bus ctfi  peifinii.i.Tpiushomincs  lmpeiium  tencicnt  , pravi  nun- 

qiiara- 


Digitized  by  Google 


ij8  De  Fotestate  Ecclesiastica  , 

quam  illud  confilii  vcnit  in  mcntcm , uteifdem  fe  vel  Rcligionis 
intuitu  i vcl  Reipublicx  obponerent  : quorum  proinde  hac  in  rc 
famam  apud  Ethnicos  abunde  liberaruntTertuliianus  Apolog.cap. 
3 5,  & Amftor  Conft.  Apoftol.  lib. 4.  cap.  1 3 , & lib-7,  cap.  1 6.  Ac- 
quc  horum  exemplis  infiftentes  S.  Ambrofius  Orat.  in  Auxcnt.  re- 
latus  a GratianoCan.  31.  Convenor  23.  q.  8. , ac  Epift.  32  , feq. 
adv.  Valentinianum  Jun.  non  armis,  fed  lacrymis  fibi  utenduin  eft 
ratus S.Grcgorius  Nazian.  Orat.  1.  in  Julian,  ilium,  quum  pdfi- 
maagitaret  in  ipforum  pernicicm  conlilia  , Chriftianorum  lacry- 
mis, nonarmorum  vifuilfe  reprcfTum  perhibet 5 & S.Grcgorius 
W.  lib.y.ep.i.  in  coedcLangobardorum  potuifTc  fe  quidem  mi feere 
feribit,  quod  13  prxftitilTct,  Gens  nec  Regent)  nec  Duces , nec  Comu 
tes  haberet , noluilTe  tamen  , rem  arbitratus  Chriftiano  Sacerdo- 


tc  indignam . Qua  de  S.  Gregorii  noftri  religione  erga  Imperaio- 
res  teftes  accedunt  prxterea  locupletes  Socrates  lib.  2.  cap.  1 3 , & 
Sozomenus  lib.  3.  cap.  zo.  Ei  vero  pares  jampridem  in  fententia_» 
pneiverant  de  obedientiaPoteftatibus  fummis  impendcndaTcrtul- 
lianus  de  ldololat.  cap.  1 5,  Origencs  in  epift.  ad  Rom.  cap.  1 3 , S. 
Athanafius  in  Apolog.ad  Conftantium,  S.  Balilius  in  Kegul.  cap. 
2z  , S.Eufebius  Samof.  apud  Theodore  turn  hift.  Ecclef.  lib.  4. 
cap.  1 3,  aliique , quibus  fuperfedeo  . Hinc  Imperatorcs  ipfi  Rcli- 
gionis  bono  qua  prxeeptis,  qua  pcenis  confulerc,  profpicereque  c 
re  procul  dubio  fua  duccbanr,ncc  ita  agentes,  fe  injuriamEcclefia- 
ftico  juri  inferre  cxiftimabant . Itaquc  Conftantinus  M.  tanquam 
jw/rof  «©«rx»©#«  Communis  ipfe  Epifcopus  Orbis  Romani  apud  £u- 
febiumlib.  i.eap.  44.  adEpifcopos  Ecdefix  Chriftianx  vial's  (*.&* 


nuvtitru  tb«  ixxXna'ltt  iyci  i'i tuv  s’xt o{  J vto  QsX  x.a.jig'xis.i  voo 


(TKoieoi  a!v  im  , Vos , inquiebat , Epifcopi  circa  interior  a Eccle. 
Jia  , Ego  circa  Ecchfee  externa  Epifcopus  a Deo  fum  confli tutus » 
ideft  illi  circa  dodrinam  , & Sacra , ego  circa  Regimen  , & tute- 
lam  . Videndus  Eufcbius  de  vita  Conft.  lib. 4.  cap.24,  qui  & lib.3. 
cap.  1 6.  falforum  Numinum  fuperftitione  deleta  } ut  una  erga  De- 
ll m vera  Religio  vigeret,  fummopere  eumdem  refert  enixum  . Hoc 
ctiam  fenfu  Socrates  in  prxfat.  lib.  5.  hift.  Eccl.  obfervat , quod 
ab  to  tempore,  quo  Imperatorcs Chriftianam  Religionem  colerc 
ceperunt,  Ab  iilis pependerunt  res  Ecclefu  . Et  ccrte  Marcianus 

Imp. 


Digitized  by  Google 


Ef  CiVlLi  . Articulus  II.  - Ifp 

Imp.  erga  Rcligioncm  , fi  quis  alter  , optime  aflfeclus  , in  Conci- 
lio  Chalcedoncnfi  leges  multas  dc  Verfiortc  , le&ioncque  S.  Scri- 
pture, de  Inftitutionc , officiifque Clcricorum , de  Fcriis  , Ordi- 
nationibusj  bonifque  Ecdeiiarum  tulilTe  legitur.  Quibus  etiam 
legibus  refertiflitai  funt  uterque  Codex  Theodof. » & Judin,  ad. 
co  > ut  fupervacaneum  haberi  debeat  pluribus  harum  referendis 
operam  impenderc  . Tantum  vero  abed,  ut  id  ci  crimini  tributtim 
fuerit  a S. Leone  M.,ut  potius  epid.5p,edir.  Quefn.893Ballcr.i  i j. 
in  eo  S<  Regia  potential Sacerdotalis  induflria  laudibus  fucrit  ccle  • 
brata  . Sin.ilibus  quinetiam  elogiis  a S.  Leone  frequens  exorna- 
tos  lm peratorcs  obfetvat  ibidem  Qucfncllus  , nempe  in  epid.  1 24* 
edit  Ball.  155.  Regiam  , iff  Sacerdotalem  mentem  r in  epid.  1 25  » 
Bailer.  >5  6.  cap.  6 ■ Sacerdotalem  , iff  sdpojlolicum  animum  , in_» 
epid-  112,  Ball.  142.  Sacerdotalem follicitudincm  , in  epid.  84  > 
Bailer.  1 1 1.  cap.  ?.  Regiam  Coronam , iff  Sacerdotalem  Palmam , 
in  epid.  90  , Bailer,  iitf.  Potentiam  Regiam  , iff  Sacerdotalem 
DoSfrinam  , in  epid.  88,  Bailer.  1 17, cap.  2.  Regiam  oilmen  , 
iff  SacerdotalemJ anSlitatem  , in  epid.  105  , Ball. 134. , & in  epid. 
123,  Bailer.  134.  Sacerdotalem  affeShim  lmpcratoribus  tribucre 
haud  verito  . Cui  jungendi  & Patres  Concilii  Chalcedonenfis , qui 
Ad.  6.  eidem  Marciano  ru  Vied  > rtf  0xot\«  , Sacerdoti  lmpera- 
tori , & Patres  Concilii  Conrtantinopolitani  Tub  Flaviano,  qui  pa* 
ri  encoroio  Theodofio  tw!  , tm>  @x«\«  > Puntifici  Impe - 

ratori  acclamare  non  dubitarurtt  j Fortunatus  item  , a quo  Iib.a. 
carm.  1 1.  Childcbcrtus  Francor.  Rex  hifee  laudibus  celebratus 
legitur : jQfekhiJedech  nojler  merit 0 Rex , attfue  Sacerdos  comple- 
vit  Laictii  Rtligionis  opus  ; Patres  denique  Concilii  Moguntini 
an.  813-,  a quibus  Imperatores  did  meruerc  Reclores  Ecclejitc  y 
ReSlores  vera  Rtligionis . Cujus  rci  ea  vidcri  mcrito  poted  ratio  , 
quam  Judinianus  Novella  7.  cap.  2.  indicat , quaique  adverfariis 
prora  ed  , & puppis : ^uum  nec  tnultum  diJJ'erant  ab  alterutro  Sa- 
cerdotium , iff  Imperium , iff  Res  Sacra;  a Communibus , iff  Pu- 
blic is  . Unde  fit , ut  ficut  his  , fic  illis  etiam  , fe  fc  ingerere  in^ 
Potedatis  Laicx  facultate  pofitum  fit  . His  itaque  , fiimlibufque 
liris  , nugifque  pro  I.aica  Poteftate  adverfus  Ecclcfiafticam  tamj 
Protedantes , quam  Politici  pugnant . 

Atqui 


Digitized  by  Google 


ido  DePotestateEcciesiasttca  , 

Atqui  principio  mirari  valdequam  fubit  ,qul  fieri  potuerit, 
tit  ii  de  Potcftatis  abulu  Pontificcs , & Epifcopos  accufare  non 
ccflfent , dc  ufurpata  vero  Poteflatc  Ecclciiaftica  Laicis  Principi- 
bus,  ac  Judicibus  litem  ncdum  intcndcrc  ullam  cogitent  unquam, 
fed  utraque  plaudete  manu  > jnflatifque  gratulari  buccis  non  dc- 
fiftant  ? Quam  turpem  vero  , & uuam  honcito  , frugique  indignam 
hominc  hoc  in  ncgotio  xuaofnoixr  > x&fxcpfott&r  } infcitiamj 
produnc , & infaniam  , qui  nihil  penli  habent  in  publicum  effer- 
re  , non  quae  veritas  i acReligio  utique  acccnte  perfpc&a  cxere- 
re  fuadet>  fed  quae  ingeniu  n prsepotlcrum  , invidiaque  przceps 
effutire  jubent ! Tam  veto  frultra  > quam  falfo  ex  utrnque  Telia  - 
mcnto  teftimoniaqu*runtur  adconciliandam  Priacipali  fupra  Ec- 
clcfiaftipam  poteftaci  dignitatem  , atque  prarftanciani  . Enim  ve» 
ro  Jus  Regis  apud  Samuclem  intclligi  debere , non  utique  de  fa* 
cultate  honcftc  > jufteque  aliquid  agendi  , veluti  confcntit  ctiam 
Grotius  dc  Jure  B. , & P.  lib.  2.  cap.  4.  § 3 , bene  vero  de  Reguiu 
infita  confuetudine  fic  facicndi  , velut  adnotat  Grnnovius  ibid.  , 
admonent , probancque  rationibus  > exemplifque  vulgo  Interpre- 
tes,  de  quibus  fupra  jam  dictum  cltj  atque  exinde  adparec  , quod 
longe  aliaregnandi,  vivcndique  ratio  prxlcnbitur  Kcgi  in  ea  par- 
te legis  Deuter.  cap.  17,  v.  1 4 , fcqq. , qua:  dc  Regis  officio  • 
Quamvis  atttem  impudens  tarn  cfic  utique  nolim  , ut  cum  Grono. 
vio  in  Not.  ad  Grotii  lib.  i.cap  3.  §.  »o.  Patres  locum  Pfal.  50. 
male  intcllexiflfc  jnquiam  , atque  probcm  ipfius  interpretationem, 
non  ea  tamenloco  illi  vis  inert , ut  Reges  a Jegura  Ecclefiaftica- 
rum  obligatione  liberi  abeant,  led  ut  poenis  in  legum  tranfgreflfo- 
res  latis  obligari  dumtaxat  nequeant . Quo  plane  fenfu  loquutos 
SS.  Patres  rite  perpendenti  certo  conftabit . Nec  vero  magis  ur- 
gent veterum  apud  Hebrxos  Dncum  , Regumque  farta  , cxempla- 
qqc  . ( E quibus  Moyfcm  cxceptum  modo  volo  , qui  vcl  Dux  Ju- 
dxorum  ncdtim,  fed  ctiam  Sacerdos  > non  ordinarius  quidem,  nam 
fuit  Aaron  , fed  extraordinarius  probabiliter  fuit , vel  potcftate 
faltem  Divinitus  fibi  permiffa  ea  prxftitit , qua*  alioqui  Pontificii 
erant  juris  : ) Nam  ii  quxdam  interdum  egere  potcftate  cxtraor- 
4 inaria,  atque  a Deo  fpeciatim  demandaia  , idcoquc  non  tam  ut 
Djuccs  , Rcgcfque  , quam  ut  Prophet*  geffcrc  fc  fc  s ut  paffim  le- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl.  ARTICULUS  II.  I 6 1 

gitur  dc  Jofue  , Davidc  , SalomOne  , Jofaphatc  &c. ; quxdam  vi. 
ciflim  cgcrc  ordinaria  legitima  poteftate , uti  Principes,  qu*  ncm- 
pc  ad  Legis  defcnfionem  , Rcligionifque  cullodiam  quammaximc 
conferrcnt  , ob  qua:  plane  nullum  eifdcm  facelTendum  dc  ufurpa. 
to  alieno  jure  venit  negotium  5 quredam  imo  praeter  facultatem— 
egere  aliquando  , Religionis  negotiis  priter  fas , & opus  fe  im- 
plicando  . At  quis , amabo  , ex  fadtis  per  nefas  patratis  ita  facien- 
di  jus  rite  arguat , cundiifque  indiferiminatim  adftruat  ? Cxtcrum 
in  Lege  vcteri  dc  Religionc  , dc  Legibus  , de  Cultu  , de  Riribus  , 
dc  Fcftis  , dc  Oercmoniis , dc  Sacris  adeundos  ex  Dei  pra?cepto 
Sace'dotes  fuilTe  , non  Duces,  nccRegcs,  manifcfte  adparct ex 
Dcuter.  cap.  17,  v.  8 , fcqq. , 2.  Paralip.  cap.  ly  , v.  8 , feqq. , 
Aggaei  cap.  2 , v.  12,  fcqq. , Malachix  cap.  2 , v.  1 , fcqq. , fex. 
centifque  locis  aliis  , unde  Sauleni  , & Oziam  Saccrdotis  fibi  mu- 
nus  adfumentes  a Deo  abjedlos  didicimus . Dcnique  , ut  fuper. 
Artie,  dicebamtis  , etfi  id  Hebrxorum  licuifTet  Regibus  , non  li- 
cere  tamen  Rcgibus  Chriftianis  voluic  Chriftus  D.,  cujufce  rei  di- 
ferimen  & dedimus  . Qua  igitur  frontc,  quo  fundamento  adver- 
fariiChrifti  D.  inftitutionc  Regibus  auc  Ecclefiam  fuiflc  fubje- 
fiam  , aut  in  Ecclcfiaftica  immigrate  negotia  fas  cflc  contcndunt  ? 
Ncc  cnim  ita  pr*fert  Chrifti  D.  pracccptum  dc  Tributo  Ca?fari 
dependendo  , quod  fane  pratceptum  locum  habere  dumeaxae  in 
his,  qui  de  bonis  ad  Ctefaris  jura  pertinentibus  aliquod  poifidcnt, 
germana  Patrum  eft  interpretatio,  Origenis  in  Comm,  ad  Roman. 
13  , ubi  de  terrenis  loquens  patrimoniis  : Jjj)ui  bxc  non  hibent , in- 
quit , ncc  Cxfari  hibent , quod  reddunt } Ofn  Cord,  apud  S.  Atha. 
nafium  in  cpift.  ad  Solit. , qui  viciifim  ex  codetn  Chrjfti  D.  effa- 
to  adverfus  Conftantium  arguit , nihil  Imperatori  res  in  Ecclefia- 
fticas  juris  inelfe  , fiquidem  ex  inter  res  Ca’faris  annumerand.e 
neutiquam  veniant ; S.  Hilarii  Comment,  in  Matth.  a 3.  n.a  , u'oi 
de  obligations  vinculo  , quo  erga  Gaefarcm  obftringuntur  bona_* 
fie  habet : Si  nihil  ejus penes  nos  refederit , conditione  reddendi  ei , 
quxjuafunt , non  tenebimur ; S.  Ainbrofii  inepiR.  ad  Marccl- 
linam  Soror. , qui  propius  , cxprdTiufque  in  rem  noftram  licef- 
fatur  : Ecclejia  Dei  ejl , Cxjiri  utique  non  debet  addici , quia  jus 
C*Jaris  ejje  non  potejl  Dei  Templum  &c.,  & S.Gtegorii  Nazian.  in 
Purs  II L Tojn,  lb'.  X Orac. 


Digitized  by  Google 


id 2 De  Potestate  Ecclesjastica  , 

Orat.  ad  Julianum  , ubi  qua:  S.  Ambrofius  Ecclcfiis  , Ecclcfiafli- 
cis  indifcriminaiim  ipfc  aptat  rebus  , nihil  Cacfari  deberi  a Sa- 
cerdocibus  inde  oftcndens  : <%)ui  Cdfaris  nihil , a Deo  omnia  hi • 
lent . Manifcfta  vero  loco  ex  S.Johanne  laudato  vis  infertur,  dum 
exinde  fuadcre  tcntant  nullum  Ecclefije  in  res  tcmporalcs  jus  com* 
pctcre  , fed  integrum  hoc  Poteftatibus  laicis  inelTe  . Non  enim_» 
eo  loci  Chriftus  D.  dixit : Regnum  meumnon  ejl  in  hoc  Mundo  > 
fed  non  e/l  de  hoc  Mundo,  ut  lignificarct  in  Mundo  qtiidcm  Rcgnum 
fuum  exifterc  } quod  eft  Ecclcfia  , non  cflc  tamen  de  hoc  Mundo  « 
idcft  humana  ordinatione  conftitutum  , fed  Divina  inftitutione 
difpofitum  , ideoque  non  humanis  dumtaxat  legibus  , fed  Divi* 
nis  adminiftrandum . Ex  quo  fcqui  nemo  non  vidcc  Chrifti  D.  Rc- 
gnum liumano  Kegum  dominio,  ac  regimini  haud  effe  obnoxium . 
Qji  vero  germana  perinde  fit  tarn  S.  Petri , quam  S.  Pauli  ex 
Chrifti  D.  praccepto  fententia,  explicant  Patres  , ac  Interpretes  , 
qui  omnes  quidcm  codem  convcniunt , ut  adfcrant  optimo  plane 
confilio  ab  utroque  Apoftolorum  Principe  fuiflc  provifutn  , ut 
Laicis  Poteftatibus  honor  a Chriftiams  impenderctur  , pro  co- 
rum fahttc  > & pace  orationes,  & preccs  funderentur,  turn  ut  ora- 
nis  occafio  procul  tolleretur  Principes  afficiendi  contumcIia3quod 
ncfarium  Juda:  Galliijeo  , ac  Saductcis  infediffe  confilium , quo 
nempe  Populum  a Romanorum  obedicncia  avcrtcrc  mcditaban- 
tut  i illis  non  parendum  fore  publice  ja&antes  , tcftibus  Apolli- 
nari  in  Catena  Grzca  > & Balfamonc  in  Nomocan.  tit.?,  cap.j?  > 
turn  ut  inde  Principes  bene  de  Chrifti  Religione  exiftimandi  ar- 
gumentum  caperent , beneque  idco  in  Chriftianos  animati  Evan- 
gelii  pr*dicationi  impedimento  non  eflcnc  > quin  imo  facilius  ip- 
fi  j Deo  infpirante  , ad  fidem  alliccrcntur , atque  ita  plane  Athc. 
nagoras  in  Apolog. , Tertullianus  Apolog.  cap.  3 5 , fcq.  > Ori- 
genes  in  epift.  ad  Rom.  1 3 , ac  Thcodulus  Presbyter  Coelcfyri* 
in  Comment,  ad  eumdem  locum  . Eorum  tamen  alii  > ut  Origenes 
loco  cit. , anima*  nomine  ab  Apoftolo  minime  defignari  Sacerdo- 
tes  autumant , fed  Laicos  dumtaxat  fxcularibus  rebus  implici- 
tos  , quos  ideoiahujufee  genus  rebus  Laicis  Poteftatibus  fubja- 
cere  juffit.  Alii , uc  Lucifer  Calar.  lib.  De  non  parcendo  in  Deum 
Aclinjuentibut , S.Symmachus  in  Apolog. , Primafius , Scdulius 

&c. 


Digitized  by  Google 


f.t  Civil!  . Articulus  II.  ' 163 

See.  S.  Pauli  locum  dc  potcftate  Ecclefiaftica  principalitcr  acci- 
picndum  fore  putant . Alii,  ut  Origcnes  , S.  Joh.  Chryfoftomus 
in  hunc  loc. , S.  Gregorius  Nazian.  Orat.  1 7.  ad  Cives  , Clerus 
Conftantinopolic.  in  libello  fupplici  ad  Imperat.  pro  Synodo  E- 
phef. , Prudentius  in  vita  Romani  Anciocheni , Ivo  Carnot,  cpift. 
1 f.  ad  Philippum  Franc.  Reg.  &c.  intelligi  quidem  locum  Apo* 
ftoli  de  Potcftatibus  quoque  laicishaud  abnuunt,  fub  ea  lege  ta- 
me n , ut  id  ordine  , & ratione  fiat , ideft  modo  laica  Poteftas  ni- 
hil adverfus  leges  Ecclefiafticas  agat , qux  potius  ad  eafdem  in  tu- 
to  ponendas  fe  ipfam  totam  impendere  debet . Quas  plane  officii 
partes  ad  Reges  pertinerc  faffi  , ac  profeffi  fuis  in  legibus  Ecclefia- 
ilicis  leguntur  inter  alios  cap.  9.  S.  Canutus  apud  Harduinum_» 
To.  6.  p.  ^03  , & cap.  1 4.  S.  Eduardus  ibid.  p.  $<88  uterque  Rex 
Anglia: . Recentiores  alii,  ut  Erafmus , Clarius , Grotius  &c. 
Critic.  Sacr.  T0.4.  edit.  Francof.  p.  2 5 69  , feqq.  ita  locum  Apo- 
ftoli  jubent  accipi , ut  fignificetur  poteftatem  quidem  a Deo  ts- 
myixtvx t ordinatam  effc  , a quo  nempe  ordinem  accipiunt  omnia, 
non  etiam  ut  a Deo  immediate  fint  Principes  , quorum  translati- 
tiam  efle  poteftatem  obfervatum  jam  eft  : quo  pa<fto  laica  Poteftas 
dicitur  etiam  a S.  Petro  Humana  ordinatio  . 

Ad  Patrum  interpretationem  quod  attinct , errant  profcfto 
quammaxime , qui  S.Optatum  erroris  fui  patronum  agerc  non  ve- 
rentur  , totoque  ab  ipfius  aftequendo  fenfu  oftio  aberrant . Eo 
loci  cnim  loquitur  de  Ecclefia  , quo  tempore  a Chrifto  D.  eft  in- 
ftituta,  quatenus  ideft  in  Romana  Republica  turn  Ethnica  funda- 
ta  fuit : quomodoRcfpublica  turn  extra  Ecclefiam  erat . At  qua:, 
ftio  nobis  eft  dc  Republica  Chriftiana  : quomodo  accepta  intra 
Ecclefiam  eft ; fiquidem  Ecclefia  non  fit , nifi  Chriftifidelium_, 
omnium  Congregatio,  ii  five  Clcrici  fint,  five  Laid  , fub  uno  Ca- 
pite  vifibili  Rom.  Pontifice  • Hoc  item  fenfu  , velut  exponit  Fran, 
eifeus  Hallier  in  proleg.  Hier.  Eccl.  cap.  1.  §.  14,  quod  Rcipubli. 
cx  fiquidem  Religio  fit  necefsaria  , quia  videlicet  non  utilitatis, 
pacifque  tantummodo  cauffa , fed  virtutis  infuper , honcftatifque 
Civilis  Societas  inftituta  fit  > felieitas  vero  xterna  virtutis  finis, 
ac  virtus  ipfa  per  Religionem  procuretur,intelligendus  eft  S.Opta- 
tus , dum  Ecclefiam  in  Republica  efle  dixit , quia  finis  bene  infti. 

X a tuts 


Digitized  by  Google 


I<?4  De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

tutae  Reipublicx  a fine  Rcligionis  eft  indivulfus.  Pra*terea  S.Opta- 
tus  ibidem  difputans  adverfus  Donatiftas,  qui  fpreta  Ecclefiae  Ca- 
tholic* communionc  , in  Africae  angulo  5 fuoquc  dumtaxat  in_» 
Coecu  veram  Chrifti  D.  Ecclefiam  integram  confiftere  fuperbe  ja. 
dances  , clcemofynas  ideo  a Conftante  Imp,  ad  Africanas  Ecdc- 
fus  mirtasafpernabantur  , ajentes  : jQuid  ejl  Imperatori  cum  Ec~ 
clejia ? iftud  corum  eifacum  temeritacis  jufte  redarguit  , ill ud 
oftendens  adverfum  Apoftolo  , a quo  jubemur  Rcges  honorarc>  ac 
pro  Regibus  apud  Deum  prcccs  eflfundere  j coquc  magis , quod 
fiquidem  Ecdcfia  in  Romana  Republica  fundaca  fucrit , Imperator 
propterca  , quicidem  Rcipublicse  prxeft  > fpeciali  dignus  honore 
eflet . En  integrum  S.  Opcati  tcxcum  lib.  3.  p.  6 4.  edit.  Albafp. 
yam  tunc  mciitabatur  ( Donatus ) contra  prxeepta  Apojloli  Pauli, 
Poteflatibus , & Regibus  injuriam  faccre , pro  quibus  ,Ji  Apoflolunt 
audiret , quotidie  rogare  debuerat . Sic  enim  docet  Apojlolus 
Paulus  : Rog3tc  pro  Rcgibus  &c.  Nm  enim  Refpublica  &c.  Quo 
ferme  recidit  expofitio > quam  ibid,  in  Not.  p.  1 45  , & 1 88.  adhi. 
bent  tarn  Gabriel  Albafpinxus , quam  Franc.  Balduinus  , juxta^ 
fenfum  Apoftoli  fcilicet  juflltTc  S.  Optatum  , ut  pro  Romanis  Im- 
peratoribus  Orationes  fierenc , quod  fub  ipfts  quictam  vitam  de- 
gere  jam  Chriftianis  licerec,  quodque  Imperii  tarn  amplitude  , 
quam  incolumitas  prodcftec  ad  Ecclefi*  propagationem  , incolu- 
mitatcmqucj  uti  Veteribus  Chriftianis  erar  perfuafum  , Tertul- 
Iiano  Apolog.  cap.  3 1 , feq. > Eufcbio  Demonft.  E vang.  lib.  3.  cir- 
ca fin.  j S.  Ambrofio  in  Pfal.  4 6 , & Prudentio  lib.  a.  contra  Sym- 
machum  . Multo  autem  minus  re&um  S,  Gregorii  M- , qui  poft 
alios  ilium  objccit,  aftequutus  eft  fenfum  Jannonus  . Pmcter  enim 
quam  quod  locus  ille , prout  ab  ipfo  profertur  , nullibi > ut  novc- 
rim  > in  S.  Gregorio  legitur  , nifi  quod  lib.  3.  epift.  4 6.  nov.  edit. 
Parif.  170^.  S.  Pontifcx  cum  Theodoro  Medico  Mauritii  Imp.  de 
lege  ab  eo  lata  > qua  Miiitcs  a Monafteriis  arcebantur  , conqueri- 
tur  in  hxc  verba : P'alde  mihi  durum  videtur  , ut  ab  ejus Jervitio 
Jlfditcs fuos probibcat  > qui  ei  & omnia  tribuit , & dominari  cum 
MUitibus  , fed  ctiam  Sacerdotibus  concejjit  : Quo  camen  ex  loco 
non  inferri  quidem  a jannono  debuerat  Laic*  poteftatis  in  Sacer. 
dotes  imperium , fed  potius  demirari  tanti  Pontificis  cratmodc- 

ftiam. 


Digitized  by  Google 


ET  Cl VILI  . Articulus  II.  1 6$ 

ftiam  , qua  turn  fc  Servum  Dei  Servorum  nuncupare  , ac  tcfte  Jo- 
hannc  Diac.  lib.  4.  cap.  58.  Laicos  quoslibcc  haud  omnino  prole- 
taries Dominorum  nomine  cohoncftare  confuevit:  quomodo  lib. 3. 
c pi  ft-  nov.  edit*  Dominumfuum  appellarc  Mauritium  ipfuin 

non  abftinuit,dum  nondum  Imperator  audiebat  1 feque  ipfum  pro. 
fiteri  indignum  famulum  , fcrvumque  ipfius  poftremum  : explica- 
tiifima  cx  adverfo  obftat  S.  Grcgorii  fententia  , dum  enim  non  de 
nominibus  , fed  re  ipfa  agebatur  , Ecdefiam  a Principal!  jure  pro. 
fecio  abfolutiffime  liberam  apertiifime  pronuntiavit  in  Expofit. 
Pfal.  5.  poenit. , ubi  Imperatorem  , quem  alii  Mauritium  ipfum_j 
conjiciunc , Antarium  Langob.  Rcgem  alii,  fic  interpcllat : Ecclc- 
fum , qium Jui Janguinis  pretio  redemptam  Salvator  nojler  volute 
ej]e  liberam  , ( quo  perinde  arguinenco  ufus  Ecciefix  libertatetn 
vindicandam  adfumpfiffe  Iegitur  Pafchalis  II.  epift.  73 . lib.  3.  i n- 
tcr  S Anfclmi  editas  a Pichardo  ad  Rothardum  Mognnt. ),  hirtc 
ijle  , potejhtis  Regia  jura  tranfeendens , facer e conatur  ancillam  . 
Quanto  melius  foret  Jibi  dominam  fua/n  ejfe  agnofeere  , eique  , Re- 
ligioforum  Principum  cxemplo , devotionis  obfequium  exhibere  . 
Intsntum  autem  fuam  temeritatem  extendit  vefanix  , ut  Capuf 
omnium  Ec  clef  arum  , Romanam  Eccle/iam  , ftbi  vindicet , & in 
Domina gentium  terreng  jus  poteflatis  ufurpet . Non  me  fugit  qui- 
dem  hanc  in  Pfal.  poenit.  Expofuioncm  S.  Gregorio  M.  abjudica. 
ri,  ac  potius  S.GregorioVlI.  adferibi  a Petro  Guifanvillxo  in  edir. 
Parif.  an.  1 $75.  ab  fe  adornata,a  Dupinio  veto  Bibl-  Eccl.  (ed.ff, 
& ab  Oudino  de  Script.  Ecclef.  Tom.  x.  p 7^8  , feqq.  Roberto  de 
Tumbalenia  Abbati  S.  Vigorjs  juxta  Urbem  Bajocenfem,  S.  Gre. 
gorioVII.  amicitia  conjun&iffimo , adjudicari,  turn  quod  opus 
hoc  in  Codicibus  Mfs.  Bibliotbecarum  Galliae  dcfideretiir  *,  turn 
quod  periocha  ilia  five  Mauritio  , five  Phocae  aegre  admodum  ac- 
commodari  queat.  Mitto  ceteras  levioris  momenti  conjciRuras  , 
qneis  hoc  apto  refponfum  . Ab  Eruditis  profcdlo  Editoribus  Ope- 
rum  S.  Grcgorii  M.  diligenter  perluftratis  Italiat,  Gailix,  Angliar, 
Germanix , & Hifpanix  Bibliothecis , agnitum  demum  Opus  fuif- 
fe  legitimum  , idcoque  a Do&ifs.  Maurinis  locum  inter  germana 
ipfius  Opera  eidem  fa&um  . Pcriodum  illam  autem  congruere__> 
aptiflime  vel  Mauritio , a quo  gravilSmas  tuliffe  molcftias , infe- 

ftatio- 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 

ftationefque , ob  ejus  avaritiam  , rapacitatcm  , fimoniam  > alia- 
que  ejus  genus  vitia  , perpefsum  optimum  Pontificem  conftatex 
johanne  Diacono  lib.  4 cap.  17  > & S.  Gregorio  ipfo  lib.  13. 
cpift.  38.  ad  Phocam  , ac  lib.  j.epift-41.  ad  Conftantinam  Augu- 
ltam  i vcl  Antario  Langob.  Regi  > ad  quem  rcfpexifse  ex  ipfius 
periochx  integro  contcxtu  veri  fit  fimilius  , quemve  nefandijjimi 
nomine  idem  Pontifex  lib.  1.  cpift.  17.  ad  Epifcopos  leal,  nuncu- 
pat.  Cxtcrum  hujus  Expofitionis  ftilus  , atque  fenbendi  ratio  ce- 
teris S.  Grcgorii  feriptis  apprime  conformis  dignofeitur  ; aliunde 
quoque  S.  Paterius  ejus  difcipulus  in  Commentariis  brevibus  in 
Pfalmos  > ex  S.  Gregorio  verbo  plcrumque  ad  verbum  hauftis  , 
pleraquecx  hacce  Gregoriana  Expofitione  in  feprem  Pfalmos  poe. 
nit.  deferipfit . Confer  , qui  hac  dc  re  fufe  difpucat,  docftifs.Blan- 
cum  de  Polit. , & poteft.  Eccl.  Tom  3.  lib.  1.  cap.  1 • §.  7.  Quod 
autem  ad  S.  Joh.  ChryfoftomUm  rcfpicit , germana  ipfius  fenten- 
tia  exdelibatis  paullo  fuperius  Iiquido  patet . Ncmpe  Impcrato* 
ribus  obedientiam  deberi  ab  omnibus  , obfcquiumquc  , in  his  at- 
tamen,  qu.xlibertatem  Ecclefix,  Ecclefiafticafque  leges  non  1.x- 
dant,  nee  labefaftent . Ncquc  vero  de  Clericis  tantum  , fed  dc 
Laicis  etiam  locum  Apoftoli  eft  interpretatus,  ideft  tarn  Clericos, 
quam  Laicos  , ordine  fuo  , Poteftatibus  fublimioribus  cfse  debere 
fubjetftos-  Legatur  quoque S Bernardi  textus  integer,  Iiquido* 
que  conftabit  finiftrum  prorfus  in  fenfum  ajannono  fuifsc  infle* 
xum  . Eoenim  loci  non  loquitur  utique  dc  officio  a Clericis  fx- 
culi  Poteftatibus  impendendo  , fed  dc  obedientia  a Clericis  infe- 
rioris  ordinis  Hierarchis  Ecdcfiafticis  deferenda  , adfumptoque 
argumento,  quod  a minori  ad  majus  in  Scholis  vocari  vtilgo  folet, 
ex  co  quod  Cbriftus  D.  cum  tributum  Ca?fari  dependendum  edi- 
xit , turn  Pilato  femctipfumoccidcndum  tradere  non  detreftavit , 
infert , atque  concludit , multo  magis  Chrifti  D.Vicario  cfse  obc. 
diendum:  Indigmtm  crit,  inquiens,  vobis  cuicumque  Cbrijli  l^icario 
taliter  exhibere,jualiter  ab  antique  inter  Eccle/ias  ordinatum  ejlf  Id 
fi  obfervafset  Jannonus,prodcre  abfque  delcdtu  S.Pauli  exernplum 
caufsam  fuam  apud  Feftum  agitantis,  & ad  Cxfaris  Tribunal  ap- 
pellant's , omnem  prorfus  fi  neduni  exuit  pudorem,  fodcs  die  , au» 
lus  nc  fuifset  ? 

Bene 


Digitized  by  Google 


et  Civili.  ArticulusII.  I<?7 

Bene  tandem  , optimeque  fe  habet , quod  Chrifti  D. , Apo- 
ftolorumque  dodlrinis  , cxemplifque  Chriftiani  vetcres  imbuti, 
cruditique  a conjurationibus  in  Sarculi  Potcftates  abhorruerint 
quammaximcj  femperque  , cujufmodi  difciplinx  > Rcligionifque 
veftigium  in  Can  8j.cxiis>  qui  a Gratcis  adferibi  folenr  Apo- 
fiolis , videre  licet  » quo  nempe  dignas  Iuerc  pro  facinorc  poenas 
jubtntur , qui  virum  Principal!  atficerc  concumelia  non  horruif- 
fent . Quorum  ideo  Religionem  erga  Regcs  turn  prefso  fequi  vc- 
ftigio  , turn  ab  fcihnicorum  calumniis  in  tuto  poncre  vctcribus  il- 
lis  Patribus  Juftino  Apolog.  i . n.  1 7 , Athenagora: , Tertulliano* 
Lucifcro  Calar. , Apollinari  , Origeni , SS.  Athanafio , Bafilio  , 
Ambrofio,  EufcbioSamof. , Gregorio  &c.  adco  cordi  fair , im- 
penfaique  curar . Rcligionis  hoc  fpccimen  a Majoribus  acceptum 
integre  quoque  nobis  probatur  , ar<3ilfiincquc  infixuin  animo  rc- 
tinctur,  quo  erga  Principes  optime  affe&os  , ut  oportet  plane  » 
Chrifcifiddesefse  omnes  pro  virili  parte  fuademus  , & perfuade- 
mus.  Quin  etiam  prx  Chriftifidclium  vulgo  ad  Sacerdotum  par- 
tes acccdere  fentimus  Populos  in  officio  > &obfequio  erga  Princi- 
pes continerc,  poenis  quinimo  Spiritualibus,  prout  opus  fuerit  , 
ad  parendum  Sxculi  Poteftatibus  cos  compellcre  . Quo  plane  Re- 
ligionis  erga  Regcs  officio  haud  fcmel  probe  dcfun&i  tam  Pontifi- 
ces  Summi  > quam  fingulares  Epifcopi  leguntur  paffim,  a queis  la- 
bentibus  Sxculis  allaboratuni  maxime  feimus,  quo  Populorum 
adverfus  Principes  infolcntia , temeritafque  comprimerctur  , tu- 
multufque  compefcerentur  . Atquc  ita  profcfto  quum  in  Hifpania 
proprios  in  Regcs  Gothos  Populi  maxima  facile  infania  folerent 
invchijadcoquc  ut  qui  minus  ipfis  adprobaretur3extemplo  aut  Re. 
gno deturbaretur , aut  mortc  afficerctur  turpi,  teftibus  Annonio 
lib.  2.  cap.  aO,  & Rodcrico  lib.  a.  cap.  2 , ac  lib.  3 caj#.  20  , Sy. 
nodus  propterca  Tolctana  IV.  cap.  75  , ac  Synodi  fubindeTolc- 
tana  V.  cap-  2 , fcqq. , Toletana  VI.  capp,  14  , 16  , feqq.  j Tole- 
tana  XIII.  capp.  4 , & 5 , ac  Tolctana  XVI.  capp.  8 , & 9,  Rcguin 
fain ti  1 capiti , Sc  vita:  confulturx,  Gcntis  tcmcritatcm,  infanum- 
que  terribilidenuntiato  anathemate  deterrendam  , removendam- 
que  ftatuere  . Sic  dcinde  Sancius  I.  Aragonis  Rex  > ut  fibi , Re. 
gnoque  fuo , ac  Proli  profpiccrct,  optiino  confilio  Rcgnum  Ecclc- 


Digitized  by  Google 


i<J8  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

lice  Romana; , annuo  infcituto  tributo  , vecligalc  fecit , veluti  fi. 
dem  indubiam  faciunt  Urbani  II.  littcrx  in  Archivo  Monafterii 
Montis  Aragonum  fervatx  , quarum  exemplar  in  lucem  produxic 
Jofephus  Stephanus  Valentinus  lib.i.  depoteft.  coa<ft.  Rom.Pon- 
tif.  cap- 1 1 . n.  22.  Sic  ctiam  Paulo  II.  fuam  in  Caftcli®  Regnum 
reftitutionein  debet  Henricus  IV,  in  quem  confpiratio  Proceruin 
fa<fta  nonnifi  Pontificiis  comprimi  fulminibus  potuit.  Nefarius 
mosille  advetfus  Reges  infurgendi  quum  apud  Anglos  ctiam  in- 
valcfccrct,  uti  teftatur  Gaguinus  lib.  4,  tarn  Reges  , ut  proprix 
incolumitati  confulercnc,  annuo  tributo  Regnum  totum  Ecdcfix 
Romani  addicendum  duxere  , quam  Epifcopi , ac  Pontifices , ut 
Regum  dignitatem  , vitamque  in  tuto  collocarent , Saccrdotali 
- utcnduin  ftbi  au&oritate  rati  funt , veluti  Leo  III , qui  Legatis  a 
latere  in  Angliam  dimiffis , gentem  , a qua  Northumbrix  legiti- 
mus  Rex  Eardulphus  , eidem  Alfuvoldo  fiiffcifto  , e Regno  pulfus 
fucrat , ad  officium  redigere  non  prxt.rmifit ; Johannes  X , a quo 
Atthelfcano  in  Anglix  Regnum  jura  turn  egregie  vindicata  funt, 
turn  in  cum  ftru&x  ab  Alfredo  infidix  validc  funt  amolitx  apud 
Willclmum  Malmcsb.  lib.  1 1 . cap.  6\  Innoccutius  III,  qui  Johan* 
ni  Rcgi  obedientiam  dcpenderc  Anglos  imperavit , vegrandibus 
in  perducllcs  intentatis  poenarum  minis  apud  Matthxum  Parif. 
ad  an.  1215  i Utbanus  IV,  &ClemenslV,  a quibus  Angli  in_ 
Hcnricum  III.  Rcgcm  rcbellcs  in  officio  cohibiti  funt  ; Epifcopi 
quoque  , velut  in  Synodis  Cloveshovicnfi  II.  anno  747.  Can.  30, 
/Enhamcnfi  an.  loop.  cap.  2 6,  Oxonicnfi  an.  1222.  tit.  de  Sent- 
Excom. , Rcdmgenfi  an.  1 27P.  cap.  3 , &c.  Quomodo  Francoruni 
quoque  Reges  fibi  Majcftas  inviolabilis  utefset,  femet , filios  , 
ditioncfque  Apoftolicx  Sedis  officiis , au<ftoritatiquc  commenda- 
rc  non  dt&itarunt . veluti  Carolus  M. , Ludovicus  Pius,  Ludovi- 
cus  II  , Ludovicus  Balbus  , Ludovicus  III , Carolomannus  , Caro- 
lus fimplex , Ludovicus  IV.  apud  Flodoardum  lib.  4 capp.  J , 2 I. 
&c.  Ludovicus  VII.  &c.  Utque  profc&o  inviolabilis  cadem  per- 
maneret  Majcftas , opera  nunquain  dcfucre  fua  cum  Pontifices 
MM.  S.  Nicolaus  I.  in  cpift.  ad  Synodum  Sucflionenfem  , & Gall. 
Epifcopos,  Hadrianus  II.  in  ep.2, 1 5,  &:  16.  ad  Ludovicum  Germ. 
Reg. , Johannes  VJII.  iu  epift,  ad  Germ.  Epifcopos,  ad  Franc.  Re- 
ges* 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articulus  II.  169 

ges , Si  Optimatcs,  Formofus  , 3 quoCaroli  Simplicis  jura  contra 
Odonem  Parif.  Comitcm  ftrenue  vindicata  funt , Stephanas  VIII. 
apud  Flodoardum  inChron.  ad  an.  3*42  j Agapctus  II.  opera  Lc- 
gati  ad  Synodum  Ingelhcimcnfcm,  Innocentius  III.  apud  Raynal* 
dum  ad  an.  1 199,  Urbanus  V,  a quo  coofpirantes  adverfus  Caro* 
lum  VI.  coropreffi  funt,  &u  * rum  etiam  Synodi  Metenfis  an.?9o> 
Si  Francofordicnlis  an.  794.  Can.  j}  Turonenfis  HI.  an. 813. 
Can.  1,  Aquifgrancnfii  II.  an.  83  d.  Can.i  2,  Moguntina  I.  an.847. 
cap.  5,  Tullctifis  an.  859.  Can.  8,  Sueflloncnfis  III.  an.  666.  ilL» 
Synodica  ad  5.  Nicolaum  1,  Troslejana  an.  >09.  cap.  a , Ingclhei- 
menfts  an.  948.  Can.  1 , &c.  Quid  vero  » quod  Rcgibus  contra  Ful- 
concm  Comitem  Fulbertus  Carnor.  cpift.  100,  & contra  Comi* 
tem  Rogcrium  S.  Lantfrancus  Cantuar.  epift.  41.  fuppetias  tuliC 
fc  , ingentique  fane  fuilfe  ope  leguntur  £ At  enim  longe  potiori 
Henrico  lV.Imp.,  & Hcnrici  II.  filers  fubfidio  fucre  Alexander  III. 
in  Append,  a.  cp.  1 o>o,  & apud  Petrum  Blefenfem  epift.  69,  1 3 6, 
144*  feqq.j  Willclmo  Regi  Sicilix  idem  Pontifcx  Append.  2. 
ep.  94,  Rcgique  Armenix  Innocentius  III-  cp.  22 , 13  , &apud 
Raynaldumad  an.  1 199.  0.^7.  Und<  jure , optimeque  Urbanus 
IV.  in  epift.  ad  Michaclem  Grxcor.  Imp.  Icripfic  :Occidentis  Rc- 
ges  ccrtiffimum  , prxfcntilfimumquc  in  Apoftolicx  Sedis  inter- 
ventione  perfugium  Temper  nabcrc  , ad  mutuas  componcndas 
diflcnfioncs  , rcbcllionefque  Popnlorum  frangendas  . Acquc  its 
perinde  Reginx  Aragonix  defenfionem  in  fe  fufeepiffe  legitur 
Clemens  IV,  Alphonfi  X.  Regis  Caftcllx  Martinus  IV , qtii  Sc  Ca. 
rolo  Andegaveufi  Sicilix  Regi  adjutorio  prxfentiilinius  adfuit , 
Johannis  Caftcllx  item  Regis  Eugcnius  IV  , Maximiliani  Rom. 
Regis , ac  Philippi  Filii  adverfus  Belgas  Innocentius  VIII , ac  La* 
dislai  Regis  Hungarix  LeoX,  apud  Raynaldum  ad  annos  >1 66. 
D.  a7,fcq.,  1283. n. 55,  feq  , >441.  0.19,  1 jitf.  n.  60,  fcq. , &c. 
Cafus  pcrfimiles  defenfionis  plerninquc  Rom.  a Pontiftcibus  im- 
pend Regibus  Bohemix  , Hifpanix , Scotix,  Danix  , Suecix  &c. 
legerc  paflim  eft  in  Decree.  6.  lib.  I.  tit.  8 cap.  2 , apod  Cardina- 
icm  Papienfem  epift.  1 2Z  , & Raynaldum  ad  annos  1472.  n.  33  , 
148^.  0,47, 1487.  n.17, 1488  n,  j,  1489.  0.17.  &c.  Grxcos  quo- 
que  a tumultu  in  Conftantinum  Porphyrog.  excitando  cxcom- 
JPgts  ///.  ¥ m.  yi.  y muni* 


Digitized  by  Google 


170-  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

municationis  comminationc  dcterritos  ab  Alcxio  Patriarchs,  Sc 
a Synodo  Conftantinopolitana  fub  ipfo  Icgcrc  prxftat  Jur.  O icnt. 
Tom,  i.  p.  1 1 8,  a 8o>  & tfio.  Confer  Sc  dodifl.  Thomaflinum  Vet., 
& nov,  Difcipl.  par.  a.  lib.  3.  cap.  >>3  , feq. , acdida  nobis  Vind. 
Tom.  3.  Par.*.  Art.  5.  in  Prolcg.  p 333  Fadum  hinc  facile  pu. 
tare  quid  prohibet , ccquis  invidi*,  culpxque  deputare  prxfumat, 
Ut  qua  Rcges  Ecclefix,  prxfcrtim  Romans,  Regna  fua  ultrocitro- 
que  obnoxia  facerc  non  reformidarent , qua  Imperatores,  fidei 
prxftito  Sacramento  , ApoftolicxSedi  obedicnuatn  obligarc  fuam 
non  dubitarent , quod  nempe  ardc  perfuafum  habereni  fubjedio* 
ncm  hanc  , obedientiamque  Regnis , Impcrioque  incremenco  po- 
tius,  incoiumitatique  fururam  , quam  imminutioni , Sc  injurix. 
Quo  de  argumento,  copiofius,  fi  Supcris  placebjt , fcq  Artie.  4. 
Erga  Imperatores  ergo , Regefquc  , quandiu  Ecclcfix  non  fc  prx- 
bexent  infeftos  , ejufque  in  jura  prorumperc  auderent , reverenti, 
pronoque  fe  ferre  aniino  religioni  habebant  vctcrcs  Patres.  Quum 
verp  illos  poteftatis  extra  proprix  fines  efferri , molcftiamquc  Rc* 
ligioni  inferre  viderunt , feitum  eft  , qua  demum  animi  virtute 
induti  obviam  illis  occurrere , viriliterque  obfifterc  non  extimue. 
ript , veluti  Conftantio  S.  Athanafius , Thcodofio  S.  AmbroGu* , 
Valenti  S.  Bafilius,  Zenoni  S.  Hormifdas  , Juftmiano  Vigtlius  , 
Mauritio  S.  Gregorius  , Alexio  Innocent ius  III.,  aliifque  alii,  uti 
fub  Artie.  1.  initiumindicatum  eft . Qui  fi  armis  depugnafte  fpi- 
ritualibus  dumtaxat  leguntur , nihilotamen  minus  fic  depugnando 
palam  fecere  in  ea  utique  parte  , qux  maxima  profedo  erat , Po- 
teftati  Civili  Ecdefiafticam  longc  prxftare , legcmque  fancire 
poffc  . 

Quod  ad  Imperatorum  , Regumque  fada  , icgefque,  quibus 
Ecdcftafticis  fe  fe  rebus  ingercre  voluiiTe  vifi  aliquandofunt , de« 
mum  attinet , quo  redo  dctiique , proboque  accipi  fenfu  queant , 
dcbeantque  , abunde,  opinor  , vice  plusfimplici  cxplicatum  eft. 
Injurix  vero  Conftantino  M.  vertitur  , quod  ingenti  ccdere  ipfi 
gloriae  debebat  , dum  Ecdefiaftici  veluti  juris  invafor  traducitur . 
Qui  fi  Epifcopum  fe  circa  Ecclcfix  externa  , five  extra  Ecclefum 
dixit,  didum  accipi  debet , non  de  regiminis  parte  quidem  fibi 
fwmpta,  veluti  perperam  accipicndum  pugnanc  Nicolaus  Vedditis 


Digitized  by  Google 


IT  Civiu  . Articulus  II.  17* 

de  Epifcopatu  Conftantini  M. , Andrews  Lancellotus  in  toicura 
Torti  , ideft  Bcllarmini  , p.  363,  Joh.  Rainoldus  in  Colloqui© 
cum  Hardto  , Joh.  Dallxus  contra  Adamum,  & Cottibium  par.a. 
p.  7 9 > Hugo  Grotius  dc  Imp.  Aim.  Poteft.  circa  Sacra  , & Opcr. 
Thcolog.  To.  3.  p.  1 423  Gerhardus  Joh.  Voflius  epift.  2 3.  ad  Gro. 
tium  3 David  BlondclIuslib.de  Formula  Regnante  Chri/lo  p.  *7  S» 
feq.  9 ac  dc  Primatu  in  Ecclef.  p.  1 1 1 6 , M.  Antonins  dc  Dominis 
dc  Republ.  lib.  6.  cap.  f , fcq.,  Hcnricus  Stcbbingius  dc  Civili 
regim.  circa  Rclig.,&  WillclmusPrynnius  in  hift  Chronolog.  vind. 
fupr.  Eccl.  Jurifd. , quos  laudat , & fequitur  Joh.  Albcrtus  Fabri- 
ciusSalut.  Luc.Evang.  cap.  13.  p.  282,  fcq.  3 bene  vero  velcutn 
Leone  Allatio  dcConfcnfu  utriufque  Eccl.  p.  230,  fcq.  dc  rebus 
Civilibus , non  de  Ecclefiafticis  , vcl  cum  Pctro  dc  Marca  dc  Con- 
cord. lib.  2.  cap.  10.  dc  Gentilibus  , non  dc  Chriftianis,  vcl  cum 
Ballcriniis  in  adnot.  ad  cpift.i  1 5.  S.  Lconis  M.  dc  tutela  , ac  dc- 
fenfione  Ecclcfix  impenfa . Quo  plane  fenfu  accipiendum  fore  id 
quoque  efficaciterquc  fuadet , quod  cumdcm  Imperatorem  Sacer- 
dotibus  inferiorem  fcdi&is  , fadifque  rcputafTc  , oftendifleque_j 
plurics  memorial  prodidcre  Eufebius  in  ipfius  vita  ( cui  libros  ho- 
fee  quatuor  abjudicandos  cxiftimaruntJacobusGottofredus  in  dif- 
fer. ad  Philoflorgium  p.  273  , it  in  epift.  ad  Rivetum  fub  Pacidii 
nomine, ac  Dorfeheus  in  Diatypofi  Concil  Nicxni  p.  3 , Macario 
vero  Hierofolym.  tribuendos  arbitratus  eft  Sandius  inNucleo  hift. 
Eccl.  p.  48,  Acacio  Lufeo  in  Epifcopatu  Cxfar.  ejus  fucccffori  ad- 
fcribendos  cenfctFuhrmannus  hift.de  Bapcifmo  Conft.  par.  1 . Col- 
loq.  5.  §.  28  , minus  probability  tamen  , vcluti  Socratis  lib.  1. 
capp.  i,&  8,ac  lib.  5.cap.22,SoZomcni,Photii Cod.  127.  p.  3otf» 
Gclafii  Cyziceni,  Nicephori , Theodoreti,quibus  Philoftorgium 
jib.  1.  n.  2.  adjungic  Pagius  ad  an.  340.0.  a 3,  tcflimoniis  Eufcbii 
r opus  efle  demonftrant  Martinus  Hanckius  de  Byzant.  rer.  Script, 
par.  1.  S.  175.  p.  8i,lcqq.  , Joh.  Andreas  Bobus  de  Pontificatu 
M.  Imperat.  p.  6 3,  fcq. , St  Valefius  p.  2 id.  ) Eufebius  , inquam, 
in  ipfius  vita  lib.  3«cap.  18.  referens  Divinx  voluntati  ab  to  tnbui 
Conlucvilfc  , quidquid  ab  Epifeopis  fuifTet  dccrecum  . Horum  de- 
Crrta  lua  idco  confignanda  duxifle  au&oritatc  : Ne  rcliquaruin^j 
gentium  Principibus  liceret , qux  ab  eis  jeered  ejjtnt , abrogare  . 

V 1 Cujuf. 


Digitized  by  Google 


*7*  De  Potestate  EcclesiAstjca  , , 

Cujufvis  enim  fudicis  fententie  Sacerdotum  Dei  judicium  ante- 
ponendum  ejfe  fentiebat , & dicebat . Et  lib.  9.  hift.  Eccl.  cap.  io. 
vcrf.  Ruff,  fummx  ipfius  erga  Sacerdotes  obfcrvantiar,  reverentiar- 
quc  locuples  acccdcns  teftis  hifcc  verbis  t Stcerdotibus  Dc/  eon-# 
credebat Jufficer*  , Ji fe  ejuilem  preberet , nifi  eos  > & huge  pre- 
ferret,  if  ad  imaginem  q uamdam  veneraretur  Divine  prefentie  . 
Socrates  lib.  1 . cap.  5.  canto  ilium  erga  Nic-xnos  Epifcopos  pudo- 
re  , demiflaque  reverencia  affcifturn  tradens  , ut  prius  afliderc  re- 
nucrir , quam  Epifcopi,  tit  ita  facetct,innui(Fent . Impcrator  ipfe- 
nict  cura  in  Epiftolis  ad  Ecclcfias  dc  Synodo  Nicxna  aptid  Theo- 
dorctum  quoque  lib.  1.  hift.  Eccl.  cap  10,  Sc  ad  Synodum  Tyriam 
ibid,  cap-  29,  Sc  apud  Eufcbium  lib.  4.  cap.  41;  j pints  vita;  » tuna 
iaOrat.  ad  SS.  Coetum  ad  ealeem  lib.  4.  vitae  ejufdcm  , alibique 
hr  pc  quam  fublimis , Sc  quam  intima  dc  Epifcopali  dignitacc  , dc- 
crctifque  ab  Epifcopis  edicis  animo  (ibi  inhxrerct  fentcntia,&  ob- 
fcrvancia  patefaciens , adeo  ut  femet  ill  is  crudiendum  , & cor- 
rigendum cxhiberc  non  crubefeeret : l/os  , fic  cos  obfervans  , Ji 
quid  forte  err  or  is  atciderit  , me fedulo  corrigatis  , in  Orat.  ad  SS. 
Coetum  p.  3 3.1,8c  in  Epift.  ad  Synod.  Tyr.  p.  3*1 : yeftre , fic  co* 
alloquens  , Sanfiitatis  partes  funt  fecundum  Ecciejiipcam , & A- 
pojlolicam  regulam  omnibus  erratis  curationem  adh'ibere  . Qui  ita 
plane  optime  animo  , intimeque  erat  aitedus , qui  fieri  tandem 
poterat,  ut  Epifcopis  fe  paremefferre  poteftate  affeflirct.,  exam- 
biretque  i Vidcfis  interea  dc  loquutionibus  hujufmodi  fufe  difle- 
rentem  Illuft.  Francifcum  Ilotomagenfem  Archiep.de  reb.Ecclcf. 
lib.  i .cap.  3.  Atque  probo  hoc  ipfo  fenfu,facilique  incclligi  opor- 
tere  , qua:  a Marciano  , Impcratoribufque  aliis  de  rebus  Ecclefia- 
fticis  edits  feruntur  »,lcgesexindc  compertum  cvadit>  nonfecus 
atque  iis  multis  exemplis  » quorum  ad  fuadendum  Imperatores 
Carolingicos , ac  Germanicos  e rc  fua  , jureque  duxifte  negotiis 
femet  Ecclefiafticis  implicare  , fufiflimam  , indigeftamque  texuit 
hypothypofim  Pfeif&rus  ad  Vitriarii  lib.  j.Jur.  publ.  tit.  a.  §.  8. 
a pag.  5.  ad  p.  88,  aliud  non  evinci , nifi  cum  pleraque  illicire  ab 
illis  fuifte  ufurpata,  turn  plurima  extraPtote-ftionisordinariae  Ec. 
clefiis  impenfac  fines  haud  egrefta  , turn  alia  extraordinary  provi- 
fioni , Si  Advocatix  , ut  9,11001  Ecdcfia  ab  cxcrenda  JurifdiClionc 

exte- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  II.  173 

extcrius  impediretur,deputanda  fuiflc  oftcnditCarolusChriftoph. 
Lovcn  Confil.  Aulicus  Bamberg,  in  differt.  de  Jure  Princip.  Ca- 
thol  circa  Sacra  cap.  2 §.  lo.p.  3?.  Quibus  adjungere  fatis  ha- 
bco  , fuperque  illuftre  Ludovici  Pii  effatum  , quo  in  Capital.  2. 
lib.  a.cap.4-  Hpifcopis  adjutorio  fe  haud  defuturum  pollicirus,  fic 
eofdem  alloquitur  : Vt  ncjlro  auxiliofuffulti,  quod  vejtra  AnSori- 
tai  expofeit  , famulante , ut  decet , potejlate  nojlra , perficere  vales, 
tis  , apud  Harduinum  To.  4.  p.  1 250.  Quo  ex  loco  Boffuetius  in 
Term,  de  Unitatc  Ecclefia:  in  Comitiis  an.  1 68a  . habito  , ad  qua: 
alioqui  Regiam  ad  deprimendam  , locoque  Ecclcfiafticam  excol- 
lcndam  non  admodum  paratus  advenerat  > oftcnderc  adgreiTus  eft 
Regix  potcftati,ubi  rebus  in  Civilibus  dominatur,in  Ecclefiafticis 
obiequi  , religioni  , ofScioque  cedere  . Ncc  eft  veto,  cur  in  S. 
Leonis  M.  epiftolis  quarratur  effugium  , St  a Quefncllo  finiftrum 
id  intorqueatur  in  fenfum,  quafiejus  fententia  non  medica  Impc* 
ratoriat  tn  Ecclefiafticis  cauffis  poteftati  obtingac  pars  . Qui  cnim 
pro  fide  > unitatc.  Si  legibus  Ecclcfix  fuo  loco  ftatuendis,  firman* 
difque  labores  , indulhias  , curafque  adferunt , fiquidem  , quan* 
tum  per  ipfos  fieri  potuit , in  femet  lmpcratores  (ufeeperant , uti 
Theodofrus  , Marcianus  , Leo  &c*  , iidem  plane,  utpote  Saccrdo- 
talis  officii  partiejpes  , Sc  Sacerdotis  , & Epifcopi  titulo , qui  con. 
dccorarentur,fc  dignos  exhibucre  . Hoc  ergo  f'cnfu  a S>  Leone__» 
lmpcratores  illi  diverfis  , quae  propius  Epifcoporum , Saccrdo- 
tumquc  tangunt  officium  , adpcllacionibus  cohoncftati  funr  , qui* 
bus  corum  follicitudo,  induftria,  affciftufquc  pro  Ecclefia  celebra- 
batur,  non  ita  etiam,  ut  in  Ecdefiam  ipfis  adftr.ueretur  jurifdiciio, 
veluti  redle  animadvertunt  Ballerinii  Fratres  in  Adnot.  ad  epift. 
11  y.  S.  Leonis  Opcr.  To.  2 pag.  tja£.  Straminca  denique  , ro* 
borifque  protfiis  expers  eft  ratio  ex  Juftiniano  petita  , qua  torius 
argumentations  vim  fuifulcire  constwur  . l oenim  Sacerdotiutn 
ab  Impcrio,  aCivilibufque  SacrxdifFerunt,  qua  Anima  a corpo, 
re  , ab  humanis  Divina  difcernuntirr  . Ejus  iraque  loco  ea  nobis 
fuificicuda  videtut  ratio,  qua  validiffime  adverlus  Le  Vayer  de__ » 
Audi  Reg,  in  adminift.  Ecclef.  p.  9 , feq.,  aliofque  Politicos  Re- 
gix poteftatis  aftentatorcs  pugnat  Uluft.  qtudam  Galliar.  Epifco- 
pus  in Opufculo  Galiice uifcripto:  Le  veritable  ufage  del'  Au.~ 


Digitized  by  Google 


i "4  De  Fotestate  Ecclesiastic*  , 

twite  feculierc  dsns  let  A fat  trie  t , qui  conecrncnt  Is  fitliglort,  *4vi- 
gnon  1753.  Ncmpc  Poteftas  Ecclcfiaftica  quolibet  tempore,  quo- 
Jibetque  loco  cadem  in  feeft,  fibiniet  eadcmfufficicns  eft,  neque 
fe  major  , aut  minor  xftimari  debet , ubi  Principcs  aut  Ethnica_» 
adhuedum,  velHxretica  fuperftitione  detineantur  , aut  ubi  Deo 
adfpirantCjChriftian*  Religioni  nomen  jam  dederint . Jam  vero  11 
Ethnicis  , aut  Hxreticis  introfpiciendi  in  Ecclcfiaftica  jura,  & ne- 
gotia  fas  juftc  denegatur  omne  , a nemineque  vegrandi  abfque 
Religionis  injuria  fict , quorfum  id  poftca  juris,  amp! unique  Chri. 
ftianis  indulgeri  Principibus  haud  extimetur  ? Chriftiana  cnim_» 
vero  Rcligio  intada  Principum  jura  rclinquit , nec  eadem  auget  , 
aut  minuir,ac  fiquidem  ad  felieitatem  xternam  Principcs  dirigat, 
Ecclcfiafticx  potius  fubjugat  poteftati . Ea  itaque  ratione  a Rcli* 
gionis  negotii*  abftinendum  Chriftianis  Principibus  eft  , qua  fe__> 
eifdem  implicare  Ethinicis  nefas  crat , przquehis  ill  1 s pr.Tterea_» 
id  incumbit , ut  Religionis  defenfores  agant,  ejufquc  Miniftris 
obedientes  fe  dedant . Quo  ergo  jure  reprehenditur  cxccranda., 
Principum  Ethnicorum  perverfitas  , qua  turn  przdicari  Religio- 
nem  vetabant  , turn  ejufdem  ProfefTorcs  diverfo  mortis  genere  , 
diroque  afficiebant , pari  fc  dignos  reprehenfione  Principcs  exhi- 
bent,  qui  fe  rebus  implicare  Religionis  temere  volunt . Quo  ca* 
fu  plane  Dcfenforis , ac  Protcdoris  defunt  officio,  quod  Chriftia- 
naeis  impofuit  Rcligio  , ( quodque  non  in  Ecclcfiaftica^  poteftatis 
ufurpatione  , cverfioneque  confiftit,  fed  in  opera  , opeque  traden. 
da , qua  Ecclcfiaftica  fc  fe  exererc  poteftas  valeat,  non  in  domina* 
tione  fupra  Epifcopos  , & Saccrdotes  affedanda  , fed  in  follicitu* 
dine  , ftudioque  , ut  cis  debita  obedientia  dependatur,  & obfer- 
vantia . Atque  ideo  in  iis  non  advocatos , qui  laboranti  opem  fc- 
rant , afflidifquc  rebus  fuis  adjutorio,  fubfidioque  fine,  fed  Tyran. 
nos , qui  fuam  opprimant  libertatem  , juraque  ufurpent , nada_, 
fuiflet  Ecclefia . Ex  his  generatim  prxftabilitis  defeendendo  ad 
particularia  ,anrequam  dc  poteftate  Ecclcfiaftica  in  Laicam  fer- 
moncm  tnftituam  , difputandumque  queis  dc  capitibus  , dc  quot- 
vc  modis  qujtilioncm  in  Laicas  poteftates  agerc  poffit  Ecclcfia  , 
mihi  fufeipiam  , quxdam  paucis  expedire  prxftabit , qux  peculia- 
ri*  Ecclcfi*  quidem  funt  Juris , in  qux  tamcn  immigrate  paffinu 

Lai- 


Digitized  by  Google 


itCivili.  Articulus  III.  17J 

Laicas  Poteftates  intucmur . Quod  fequenti  perficiendum  Articu* 
lo  j am  adgrcdior  » 

Dc  PotcJUte  Ecclefix  in  propria  Loci , Performs  , ac  Res , 
Jive  de  Immunitate  Ztcali  , Ptrfonali  , ic  Reali . 

ARTICULUS  III. 

TErgemina  , uc  vides,  ad  fumma  capita , Tub  quibus  cetera  fa. 

cilc  comprehcnduntur,  prxfentem , quam  mihi  propofui , 
redigo  quxftionem , atque  ita  (idem  paullo  fuperius  obligatam  li- 
berabo  meam , ideft  ad  Loca  Sacra  , Sacras  ad  Perfonas  > atque__, 
ad  Res  Sacras  ad  eorum  alterutrum  attinentes  . Circa  qux  omnia 
profe&o  Ecclcfiam  fibi  prorfus,  folamquc  plene  fufficerc  dubitabit 
utique  nemo  , qui  perfuafum  habeat  Ectlefiaftici  Reginiinis  for. 
mama  Deo  inftitutam  Monarthicam  c(Te,  & Hierarchical^  ideft 
a Deo  in  Ecclefia  diverfos  indudos  fuiffc  gradus,  diverfaque  infti- 
tuta  officia  , quibus  adimplendis  pleniflimameidcm  fa&ani  a Deo 
poteflatem  fuiffc  profedo  inde  confequitur . Quia  tamcn  hacce  de 
Regiminis  forma  fequenti  Articulo  , propriori  veluti  loco  , quo 
tanquam  fundamento  rato , fixoque  difputanda  plcraque  fuper. 
ftruere  cogito  > fufius  difputaturum  me  fpero  > imprxfent/arunu 
intra  hxc  tria  capita  } qux  velut  e re  ipfa  nara  mihi  fuppetunt, 
fermonc  me  dcvolvo  . Quemadmodum  itaque  Synodorum  cogen- 
dartim  ad  Religionis  res  pertraftandas  inregra  unam  penes  Ecclc- 
fiam  manet  poteftas,  qua  dc  nobis  qnidem  ante  prxfari  oporterct, 
quam  ad  tra&ationem  de  Chriftianis  aliis  convcntibus  noftcr  fe_» 
attemperarct  (ermo  , nils  fatis  haberi , fuperque  deberent  abundc 
didla  Par.  II.  To.  3- Art.  2 §.  1 . p.  145,  feqq. , non  fccus  Teirpla 
xdifieandi. , dedicandique  ad  cultum  publice  DcoO  M prxftan. 
dum  ampliffima  Ecclcfix  vindicanda  modo  facultas  obtingit . Cir. 
ca  qux  fane  principio,  ad  omnes  prorfus  rat  , na/rat 
fi’at  > ericas  , ineptias  > nugafque  expediendas  , fecerncndum  dili* 
genter  jus  a fadlo  eft : jure  namquc  Divino  prifeis  Chriftifidelibus 
Templa  habere  , Conventufquc  agere  fas  fuiffc  defendimus,  fa&o 
veto  inique  ab  Ethinicis,imcmp«riis  in  ipfos  cxagitati*}  impediti 

perf*. 


Digitized  by  Google 


1 76  De  Potf*tate  Ecclesiastica  * 

perUrpe  nequibant . Quamquam  & fado  tarn  plerofque  agi  Con* 
vencus  confucvifle,  qua  n plurima  fuiffc  Tcmpla  conftruda  ad  pu» 
blicum  Religionis  cxercitium  pcragendum  Ecclefiaftica  nos  paf- 
fim  docct  hiftoria  > multifque  oppido  palam  fieri  exemplis  poteft, 
evincique,perperam  feripturiiffe  poflDallxurn  dcPfcudepigraphis 
Apoftol.  lib.  3.  cap.  1 3.  p.  1 63,  poft  Mornarum  lib.  2.  dc  Euchar. 
cap.  I>  poft  Blondcllum  dc  Epifcop.,  & Presbyter-  fed.  3.  p.21 6. 
feq. , 24 9,  feq  sac  254.  feq.  , poft  Vedclium  in  S.  lgnatii  epift.  ad 
MagncE  cap.  3,  poft  Moylxum  , poft  fiohemerum  differt.  Jur.  Ec  - 
clef- Anciq.  differt.  i>  poft  Valchium  Anciq.  Ecclcf.  lib.  l.cap.i. 

' de  Loc.  Sacris,  Si  in  hift.  Eccl.  Sxculi  1.  cap.  3 , poft  Schurzfleif- 
chiumControv.  , &Quxft.  Anciq.  Ecclcf.  8.  §.  1 , fcripturiifTc , 
inquam  , Pctrum  Jannonum  Hift.  Reg.  Ncapol.  lib.  1.  cap.  ulc.  > 
perfecutionum  obtinentc  tempeftate  publicis  ChriftianorumCoe- 
tibus  nullibi  gentium  locum  fuiffc  , neque  Religionis  excrcitium 
ufpiam  publicum  audiviffc , neque  pubiicx  Evangclii  prxdicandi 
fadam  aliquando  facultatcm  : qux  turn  demum  tada  primum  a_i 
Chriftianis  Imperatoribus  fuerit , quum  per  otium  , & pacem  Ec- 
lefix  licuit . Et  certc  jam  fub  Apoftolis  Templa  ad  Dei  cultunu. 
cceda  fuiffc  , congregandifque  ad  rem  Sacram  Chriftifidelibus  de- 
flinata  liquet  ex  1 . ad  Corinth.  11,  1 8,  fcqq. , ubi  Apoftolus  no- 
mine Ecclcfix  denotare  voluic  non  tarn  corum  mulcitudincm,  qui 
conveniebant , quam  locum  , in  quern  convenirc  mos  effet . At- 
que  ita  plane  accipiendum  locum  ilium  docent  Hilarus  Diacon. , 
Theodotctus  ibid. , & S.  Auguflinus  epift.  1)7  , & Quxft.  inLc- 
vit.  lib.  3.  q.  57  : Ecclejia  , inquiens , dicitur  lotus  , quo  Ecclejia. 
congregatur . Nam  Ecclejia  homines  funt , de  quibus  dicitur  . Ut 
exbiberet  fibi  gloriofam  Ecdefiam  . Hsnc  tamen  nsocari  etiam _j 
if  Jam  do  mum  Orationum  idem  Apoftolus  teftis  eft  , ubi  ait  i Nun- 
quid  domos  non  habetis  &c. , aut  Ecdefiam  Dei  contemnitis  &c. 
Quod  argumenti  fane  genus  hinc  arreptum  egregie  verfunt  , exa- 
gitantquc  cum  adverfus  Scultet-um,  Rivctum,  Si  Dtipinium  Tem- 
pla prifeis  in  ufu  Chriftifidelibus  fuiffc  inficiantes  Card- Lauren- 
tiusCozza  in  Vindic.  Arcopag.  par. 2.  cap. 13, tum  adverfus  Picc. 
ninum  Card.  Gotti  de  vcraChrifti  Ecdefia  To.  a.  par.  2.  Art.  1 6. 
f . 17.  Atqge  in  hanc  utique  interpretatioaem  utroque  confluunt 


Digitized  by  Google 


htCivili.  Articulus III.  177 

pede  S.  Germanus  Patriarcha  Conftantinopolit.  in  Theoria  My- 
ftica  > Gerardus  Camerac.  Epifcopus  in  Synodo  Atrebatenfi  an. 

1 02 $ • cap.  3,  Ducangius  in  Glofsar.  V.  Ecclcjia.  To.  3.  edit.  Ven. 
1738.  pag.  7 >Fuilcrus  Mifcell.  Sacr.  lib.  2.  cap.  9.  Crit.  Sacr. 
To.  7.  p.p  r.  edit.  Francof.,Grotius  ad  1.  Corinth.  1 1,  2o,&Sel- 
denus  dc  Syned.  lib.  3.  cap.  1 5.  n.  2. 

Acqui  S.  Paulo  teftes  adftipulantur  locupletes  ( ut  de  Philo- 
ne  quidem  Judato  fileam , qui  lib.  dc  vita  Theoretica  » five  Suppli- 
cum  Eufebio  lib.  2.  hift.  Eccl.  cap.  17,  S.  Epiphanio  h*r.  19. 
n.  5 , S.  Hicronymo  dc  Script.  Ecclcf.  cap.  11  , Sozomcno  lib.  1. 
cap.  1*  , aliifque  longc  plurimis  dc  Tcmplis  a prifcii  Chriftianis 
in  Aigypto  paffim  exftrudis  loqui  vifuseft  :quum  veri  fiat  longe 
fimilius  loquutum  fuiffc  ilium  , non  dc  Philofophis  Ethnicis  ju- 
daizantibus,  uti  dcmiim  augurari  placuit  Joh.  Joachimo  Langio 
differt.  de  Therapeutis  Hal*  1721  , &Nicolao  Nonnen  differt. 
proCanonica  audor.  Cant-  Cant.  Trajedi  1725  > quos  rcfellunt 
Heumannus  in  Adis  Phtlofoph.  par.  16  , Sc  Zinchius  differt.  de 
Thera p.  Lip  1724  > led  dc  Elliot  um  apud  gentiles  fuos  religiofa, 
famofaque  feda , quam  in  rem  confcrcndus  Fabricius  Salut.  Luc. 
Evang.  cap.  3.  n.  7 , ubi  pro  utraque  parte  vicifltm  ftantes  rccen- 
fet  Scriptores  tarn  veteres  , quam  nuperos  ) adftipulantur  , in- 
quam  , ex  SS.  Patribus  S.  Ignatius , qui  epift.  germ,  ad  Magnef. 
n.  7,  & ad  Philadelph.  n.  4.  Templi,  & Altaris  , quo  conveni- 
rc  , dc  quovc  participate  Chriftifideles  folcrent , mentionem  in- 
herit ; Audor  Conftit.  Apoftolic-  fub  S.  Clemcntis  nomine  lib.  a. 
cap.  $7,  ubi  Templi  > velutirci  apud  Chriftianos  antique,  di- 
fponendi  formarn  tradit,  deque  reverentia  eo  loci  fervanda  utri- 
ufquc  fexus  Chriftifideles  diligenter  inftruif,  S.Juftinus,  qui 
Apolog.  1.  ad  Imp.  Antoninum  Pium  n.  6j.  facri  loci  meminit  i 
quod  Templum  erat  profedo  , quo  ad  facras  percipiendas  Icdio- 
ues , Divinamquc  faciendam  rem  > Dominica  quaque  confluere 
fideles  folebantj  Audor  libror.  de  Ecclcf.  Hierarch.  (quosS. 
Dionyfio  Arcopagita:  abjudicant  quidem  ex  noftris  Launojus  de__* 
libr.  S.  Dionyfio  infeript. , Labbeus  dc  Script.  Eccl.  To.  t.  p.7 66, 

. feqq. , Nourrius  in  appar.  ad  Btbl.  PP.  difTert.  1 o , Joh.  Morinus 
dc  Sacr.  Ordinal-  p.  42  1 , feqq.  t Ttllcmontius  Monum.  Ecclcf. 
Pars  III.  Tom.  VI.  Z T0.2. 


Digitized  by  Google 


178  DePotestateEcclesiastica  , 

To.  2.  p.  437  , fcq. , Lequiennius  differt.  2.  Damafccnica  See.  , ex 
Protcftanxibus  vero  DALeus  lib.  1.  tie  Script*  Ignat. > & Dionyf.  > 
Alexander  Morus  ad  A<ft.  cap.  17.  v.  34 , Georgius  Hachcvilius 
lib.  de  Provid.  Dei  p.  208  , fcq.,  Albcrtinus  dc  Euchar.  p.  260  > 
fcq.,  Uifcrius  differt.  dc  Dionylio  ad  calccin  libri  de  Script.  , 
Sacrifque  Verntc.  > Tentzelius  Excrcit.  fcleift.  To.  2.  p.  285,1c- 
tigius  differt  d.  PP.  Apoftol.p.  143,  & 165,  ac  in  SelcJt  hift* 
Ecclcf.  S.eculi  I.  capit.  p.  2 5 , Sc  43  , Fabricius  Bibl.  Grajc*  To. 
5 . lib.  $ cap.  1 . p.  4 , fcq.  > &c.  , Contra  vero  adfcriberc  non  du» 
bitarunt  poft  S. Maximum  , Gencbrardum  , Baronium  , Bcllar. 
minum,  Schcleftratium&c.  Johannes  a S.  Francifco  Prior  Fulicn- 
fis  in  Apolog.  adOper.  calccin  edit.  Parif. , Martinas  del  Rio  in 
Vindic.  Arcop.  adverfus  Scaligcrum  cap.8 , feqq.  Oper.  edit.  Vc. 
net.  1 7<)6.  To.  2.  p.  2^2  , fcqq. , Petrus  Alloixius  quxft.  z.  ibid, 
p.  2 1 o , feqq.  > Gaultier  in  Apologia  Tabul«e  fuae  Chronograph. 
Sxculi  I inferta,  Petrus  Lanfellius  difput.  Apolog. eodem  T.  a. 
Oper.  p.284,  fcqq.,  Johannes  de  Chaumont  in  defenf.  Arcop. 
adv.  Dallxum  ibid.  p.  505  , feqq. , Natalis  Alexander  hift.  Eccl. 
ad  Sxcul.  I.  art.  1 5.  cap.  10  , <Sc  differ t.  22  , Claudius  Davidius 
diffcrt.  dc  S.  Dionylio  Parif.  1702  , Card.  Laurcntitis  Cozza  in_, 
Vind.  Areop. , Joh.  Novius  Apolog.  pro  Operibus  S.  Dionyfii 
adv.  Laur.  Vallam  Cozzxlibro  fubjundu,  See.  i quofquc  libros 
faltem  neque  Apollinariftx  cujufpiam  , ut  putavit  Stillingfleetus 
in  refponf.  ad  CrcUii  ApoIog.,ncqueEutychiani  alicujus,five  Mo- 
nophyfitar  , veluti  Morino , Sc  Lcquiennio  vifum  eft  > multoque 
minus  S.  Gregorii  M. , uti  Dodvvelli  fulpicio  fuit  , legitim urro 
effc  foccum  Au&or  Gallus  Problematis  dc  Libris  S.Dionyfu  Oper. 
To-  2.  p.  3X7  , feqq. , Si  Joh.  Franc.  Bernardus  dc  Rubeis  differt. 
adverf.  Lcquiennium  ibid.  p.  434,  fcqq-  oftendunt,  qui  potius  an- 
tiqui  Patris  alicujus  Opus  effc , in  quod  plcraque  e Clemente  A* 
lex. , Sc  S.  Gregorio  Nyffcno  confluxerint ) , Auftor  , inquam  , 
Eccl.  Hicr.  cap.  3.  par.2 , & cap  4.  par.a.  item  ,quo  loci  Sc  Cho- 
ri  , & Altaris  , & Tcmpli , pro  facra  peragenda  Synaxi , & fa- 
crarum  prxlcdionibus  Scripturarum  , memoriam  facit,  ubi  viden- 
dus  Georgius  Pachymcr  in  paraphrafi.  Sc  Cordcrius  in  Not.  To.r. 
p.  222  , feqq.  j S.  Dionyfius  Alcxand.  inepift.  1.  ad  Bafilidcm  a 


Digitized  by  Google 


*t  Civ iu.  Articulus  III.  179 

Photio  citata  in  Nomoc.  , ac  farpius  cdita  cum  Balfamonis , Sc 
Zonarae  Scholiis  in  Bibl.  PP. , acTo.  j.  Condi.  Labbei  p.  831  > 
& Harduini  p.  186  , Can.  3.  ^ onto*  -rtf  0iV  Do/num  Dei , juxta 
verfionem  Frontonis  Ducati , memorat  , in  quam  ingredi  foerru. 
nas  abfceffu  non  prohiberi  docct ; apud  Eufebium  lib.  7.  hift.  Ec- 
cl.  cap.  32.  locum  quemcumque  , pcrfccutione  fxvicnte  , ad  pcra- 
gendas  Synaxes  inftar  Tcmpli  fibi,Populoque  deferviiflfe  pcrhibct, 
Tertullianus,  qui  dc  Idol,  cap.7,  & lib.  adv.  Valcntinianos  cap.a  , 
& 7 , & S.  Cyprianus  > qui  dc  Open,  & clcemoyf.  p.zo  j , ac  cpift. 
55  , alias  5 p.  prifcis  Chriftianis  Tcmpla  ufu  frequentata  explici- 
tiflimc  rcfcrunt  5 S.  Gregorius  Thaumaturgus  , a quo  apud  Ruffi- 
num  hift.  Eccl.  lib.  7.  cap.  2 5 , Templum  , miraculo  etiam'adhi- 
bito  , exftruftutn  lcgitur,  & S.  Cyrillus  Hierofolym. , qui  Catcch. 
6 . ab  Apoftolis  confecratum  in  Ecclefiam  Coenaculum  , ubi  Spiri- 
tu  S.  afflati  fuerant , auftoreft,  non  fccus  ac  Antiochiae  aS.  Pe- 
tro  in  Templum  fuifle  converfam  Theophili  domum  refert  Auftor 
Rccognit.  lib.  10.  n.  7 1 , quern  tamen  fluxam  admodum  gerere_» 
fidem  ignorat  nemo  . Atquc  horutn  quidcra  auftoritari  non  oifi- 
ciunt  , qiixaDallzo,  a Duplexio,  aBlondello,  aBohemero, 
a Vedelio , a Walchio  1 a Jannone  indigefeim  abfquc  deleftu  con- 
glomerari,  exaggerarique  loca  folent  ex  Clemente  Alex.  Stro- 
man  lib.  7.  n.  7.  p. 85 1.  edit.  Ven.  1757 , cx  Minucio  Felice  in_> 
Oft.  p.  6 , ex  Origcnc  contra  Cclfum  lib.  3.  n.  34.  p.  469  , edit. 
Parif.  1733  , & lib.  8.  n.  17.  Open  To.  1.  p.  755  , ex  Arnobio 
lib.  6.  adv.  Gent,  fubinit. , cx  Laftantio  lib.  1.  dc  falfa  Relig. 
cap.  10  , lib.  2.  de  Orig.  erroris  cap.  2 > lib.  5-  de  Juftitia  cap.  a , 
lib.  6.  cap.  25  , lib.  de  Ira  Dei  cap.  34  , & lib. 7.  de  Bcnef.  cap.7 » 
ex  S.Ifidoro  Pcluf.  lib.  2.epift.247.  ad  Theodofium  Epifcop.  &c.> 
qui  adverftts  Ethnicos  difputantes  , aut  falfos  Chriftianos  re- 
darguentes  a qui  dc  Templis  ab  fe  aedificatis  adblandiebantur,  dum 
interca  de  puritate  morum  , qua  coli  Religio  deberct , nihil  fa* 
cicbant  penfi  , nullaque  affeftos  follicitudine  fe  przbebant , Tem- 
pla  ad  Dei  culcum  apud  Chriftianos  veteres  exftrufta  negare  vi- 
dentur  . Nam  dc  Templis  loquuntur  ritu  Ethnico  dedicatis  , quae 
non  erant , nifi  bufta  , cineres  , offa  , funftorumque  foeda  corpo- 
*umfepulcra>  quorum  ideo  a nomine  ipfo  abhorriffc  Cbriftifide- 

Z a les 


Digitized  by  Google 


180  DePotestate  Ecclesiastica  , 

lcs  quammaxime  admonet  S.  Zeno  Veron.  Serm.  de  Continenria, 
qua*  Ethnicis  Templa , noftris  Ecclcjix  nomine  vcniflc  mcmorans  : 
quo  plane  fenfu  accipicndos  Clcmentcm  Alex.,  Minutium  Fclic., 
Origcnem,  La&antium  , Arnobium  obfervant  Defidcrius  Heral- 
dus  ad  Arnobii  Ub.6.  p.190 , Geverhartus  Elmcnhorllius  ad  euoir 
dem  p 1 7 j , & ad  Minutium  p.  5 , Francifcus  Balduinus  in  Pro. 
leg  on.  ad  eumdem  , Job.  Wovverius  ibid.  p.  1 id  , & Chriftianus 
Koriholtus  in  traft.  dc  calumniis  Pagan,  cap.  8 , &in  Aihenago- 
ram  de  legat.  cap.  2;  ; vel  dc  Templis  verba  faciunt  Ethmcorum 
more,  opinioncque  habitis  , fic  tic  ara:  immolandis  annnalibus  , 
thuribus  adolcniis  cxfmi&;t  vidcrentur  , eorum  velut  ambitu  fu- 


premum  circutnfcribi  Numcn  cxiftimaretur,  ac  varius  fuperftitio- 
nis  cultus  fimulacris  exhiberctur  : qua  rationc  intclligendos 
Clcmentcm  Alex,  oftendit  Gentianus  Hcrvcrus  ad  lib.  7.  Strom, 
p 714,  feq.,  & Arnobium  Hcraldus  p.  2 29  , feq. , & Hclmcq- 
horfiius  p.  1 73  •,  vel  dc  Templis , qure  faftu  Ethnico  fubliruioribu* 
fuiffent  elata  fafligiis  , in  quibufque  ad  ornatum  confpicerentur 


0.yx\y.xwt, , Zoxmx  , Aq>o*to/oo,u,x , 6i$'a\<8»x  > eut orutx  , n A t- 


$'(>txnwx  » Simulacra,  Idola , Status,  Imagines,  pi -tat  Tabu- 


la;, atque  hoftileseciam  praeds  , quorum  mentio  apud  Homernm, 
Euftithium  , Hcfychmm  , Livium  lib. 4 ,32,38,  & Agathiam 
lib.  5 , qua  ideo  vel  a profana  abftinere  appellatione  Chriitianis 
crat  religio  : quo  modo  fane  accipicndos  prxferti  n Origenem , 
& Minutium  ( quorum  intimum  proptcrca  fenfum  haud  aflequu- 
tus  videtur  Pctavius,  dum  lib.  1 5.  dc  lucarn.  cap.  13.  num.i. 
utriufque  opinione  Chriftianos  vctercs  a Templis  abhoruifTe  pu- 
tat ) rc&ius  animadverrunt  Carolus  dc  la  Rue  in  Not.  ad  Origen. 
p.754,  feq.  , Job.  Wovvcrius  ati  Minut.  p.  118  , & Franc.  Bal- 
duinus in  Proleg-  ad  eumdem  ; vel  ita  loquentes  rcfpicicbant  ad 
interiorem  animi , puricfremquc  cultum  , morumque  illibatamdi. 
feiplinam  , quat  Deo  O.  M.  pr;t  Templis  longe  probari , atque_a 
-perinde  Chriftifidelibus  prs  exteriori  Tctnplorum  ornatu  , ac  fpc. 
cic  longe  pluris  fieri  adfirmabant : quo  profecio  fenfu  loquutos 
fuifle  La-fiantium  , & S.  Ifidorum  vel  eorum  lectio  confeftim  indi- 


cat, & obfervat  Hcraldus  in  Arnob.  p.  1P4  vel  fart  demum  ita 
fas  illis  fucrat  ■>  poftquam  iniquiflimo  Diocletian!  cdufto  TcmpU 

P- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  III.  181 

D.  O.  M.  exftrinffa  , & dicata  ubique  gentium  cvcrfa  , foloque  x- 
quata  illis  vifa  funt : qua  de  rc  Spenccrus  ctiam  ad  Origen.  adv. 
Celf.  lib  8.  p.  j8p.  Cjfteru.n  cuim  Chriftianis  ufu  antiquiflimo 
vcnific  Templa  ipfifmet  Scripcoribus  tam  certum  fuic  , quam  quod 
ccrtiflimum  > Origeni,  qui  prxf.  lib.  8.  adv.  Celf.  cum  Echnico- 
ruinTcmplis  non  utique  confercnda  Templa  fidclium  oftendit, 
nec  horum  Simulacra  , Alcaria  , fufficufque  cum  illorum  Idolis, 
crucnris  aris , & nidoribus  , in  Numer.  horn,  n , & in  Jofuc  hom. 
io  Chriftifidclium  in  Ecclefiam  adventum  , ergaSacerdotcs  offi- 
cia , confirtafquc  ad  Ecclcfi  irum  , Altariumque  ornatum  elee- 
ir.ofynas  deferibit , 5c  Tradi.  28.  in  Match,  ardentc  Maximini  per- 
fcquutionc  Ecclefius  devaftatas,  incenfasque  refert  j Amobio,  qui 
lib  4.  fub  finem  p.  1 52 , Si  ipfe  Tcmploru  n everfioncs  impic  a__» 
Tyrannis  imperaras , peradtafquc  vehementcr  dolet ; LadUntio, 
qui  lib. 5.  Divin.  Inftit  cap. 2.  in  Bithyma  Dei  Templam  everfum, 
codem  lib  5.  Divin.  Inft.  cap.  it.  in  Phrygia  incenfnm  altcrum_» 
memorat,  & libro  dc  Morcib.  Per  fee  ut.  cap.  t.  everfam  Nicome. 
dint  Ecclcfiam  itcrum  majore  cum  gloria  inilaurari  coepilfc  tefta- 
tur  j cap.  1 3.  in  Galliis  quoque  , flagrante  perfecutionc , Templa 
dirui  patfum  Conftantinm  perhibet  , & cap.  48.  Edidfum  Conflau- 
tini , & Ltcinii  pro  Chriftianis  refert  > quo  locorum , ad  quae 
elim  convenire  < hriftianis  folcmne  crat , ullo  abfque  pretio  eif- 
dem  reftitui  jubentur,  fitque  mentio  praeterca  bonorum  ad  Eccle- 
fias pcrtjncntium  , quit  reddi  perinde  imperantur  . Hunc  Lailan- 
tio  quidem  librum  abjudicant  NoUrrius  indifferr.  fpcciali  , Maf- 
fuetius  > Auclor  Obfcrvat.  Critic,  in  Aucfores  Vet.,  & Recent,  ab 
eruditis  Britannia inchoat.  vol«4-  To. i.  p.70.  edit.  Amftel.  1737, 
Ballerinii  Fratr.  in  Hiftor.  Donatift.  par.  1 . cap.  3.  Oper.  Norifii 
To.  4. p 35,  fcq.,  Pfaffius  in  praefat.  ad Ladlantii  Epitomcn, 
& Clcricus  Bibl.  nov.  To.  1 . p.  43d , fcq. , qua  tamen  a fententia 
rcccdit  Art.  Crit.  par.a.  cap.  10.  Contra  vero  Ladfantio  vindicate 
non  dubitant  Baluzius  Mifccll.  To.  2 , J0I1.  Fcllus  in  Schol. , Gif- 
bertus  Cuperus  , Nicol  Toinardus,  Johan.  Columbus  in  Not. , 
Bauldrius  in  prarfat. , Sparkius  in  Not.,  Maucroixius  , Glib.  Bur- 
nctus  , Joh.  G.  Grxvius , Elias  Boherellus  , Thom.  Galatus , J i. 
cob.  Tollius  in  Not.,  Mat utinus  VciiT.  la  Croze  in  reflex,  ad  nov. 

edit. 


Digitized  by  Google 


181  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

edit.  libri  hujus , Maichelius  de  Bibliot.  PP.  p.  1 87  , feq. , Grain- 
villius  in  cleft.  rei  Numar. , Walchius  in  diatriba  de  Lact.  dylo 
cap.  5 > Ferftchius  in  dilTert.  dc  mort.  Pcrfccut. , Bunemannus  in 
edit.  Oper.  Laft.  p.  13  <54  , Le ftocquius  in  difquifit.  apud  Langlec 
Oper.  Laft.To.z. , Heumannus  Append.  1.  ad  Sympofium  p.218, 
feq.,  multifque  nupcr  Eduardus  a S.  Xavcrio  To.  2.  diflcrt.  1 3 > 
ac  Fabricius  Bib!.  Lat.  lib.  4.  cap.  3 , Sc  Bibl.  mcd. , & inf.  La- 
tin. lib.  1 1.  Quibus  jungendi  S.  Zeno  Veron.  Scrm.  in  Pfal.  12 6, 
ubi  dc  Chridianis  Tcmplis  , vcluti  dc  locis  ufu  facro  antiquis  , 
fic  habct : Convcntus  Ecclcjiirum  , quos  ad fecretam  ( qua  de  Ar- 
cani  difciplina  mulca  Schelcftratius , ac  nuper  Schollmer  adver- 
fus  Dallirum,  Albertinum,  Tentzelium,  Bjnghamum,Bohemerum 
&c  ) Sicramentorum  Religioncm  adificiorum  fepta  concludunt , 
confuctudo  nojlra  Domum  Deifolita  ejl  nuncupate ; S.  Opcatus,  qui 
lib.  I.  adv.  Parmcn.  p.  41.  edit.  Albafp.  Ecclcfiis  Africa: , tempo- 
re  Maxentii,  quamplurima  ex  auro  , & argenco  fuiflc  ornamenta 
teftatur : quomodo  ctiam  S.  Auguftintis  lib.  3.  contra  Crefcon. 
cap.  29.  in  Cirtenfi  Donatidarum  Ecclcfia  , Diocletiani  pcrfecu- 
tione  defieviente,  Calices  aureos  duos  fuiffc  , fex  argenteos  ,cum 
cjufdem  metalli  Iuccrna  tedis  accedic ; & Ammianus  Marcellinns 
lib.  27,  ubi  in  Bafilica  Sicinini  cnncurfus  fieri  Chridianorum  ad 
Sacra  celebranda  confueviffe  , ibiquc  una  die  triginta  feptem  fu- 
pra  centum  interfeftos  tradit . 

Etfi  ergo  nullum  aliud  fuppeteret  argumentum  , ipfa  faltem 
Impcratorum  Edifta  dc  Chridianorum  Ecclefiis  demoliendis  , ac 
folo  arquandis,  quorum  Laftantius  de  Mortib.  Pcrfccutor.  cap.11, 
S.  Optatus  lib.  1.  p.  3 9,  Eufebius  hid.  Eccl.  lib  8.  cap.i,  S. Hie- 
ronymus in  Zachar.cap.8,  &Theodoretus  lib. 5. hid. Eccl. cap. 35?. 
meminere,  fidcmcertilfimam  facerent . Arquidocumcnta,  monu- 
mentaque  non  defunt  indubia,  qua:  probent  cum  ante  perfccutio- 
nes  in  Ecclcfiam  commotas  Templa  extitifle  a Chridianis  ad  Dei 
cultum  ardificata  , tumipfo  in  pcrfecutionum  *du  nec  omnia  pc- 
nitus  fuiffe  dedrufta . Enim  vero  ecquis  in  animum  inducat  fuum, 
Chridifidelium  in  dies  crcfcente  multitudine,  ac  tot  numcro  Epif- 
copis  , Presbyteris  , Diaconis  ubique  locorum  conditutis  , cos 
omnes  fine  Aris  , fine  Templis  cxtitiflc  , eademque  sdificandi  aut 

defuif- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  183 

defuifTe  modutn  , aut  confilium  non  fubvcniflc  f Atquc  hoc  plane 
argumento  contra  Petrobrufianos  fclicitcr  dimicalfe  legitur  V. 
Petrus  Cuiniac. , improbable  prorfus  adfirmans  , quod  per  an - 
nos2  5-  S.  Petrus  de  Templo  Roms  cxcitando  non  cogitaverit » 
non  Arelate  S.  Trophimus , non  Lugduni  S.  Ircnxus  , non  Vien- 
na: S Crefcens  , non  Bituricis  S.  Urfinus  , non  Narbonx  S.  Pau- 
lus  , non  Tolofs  S^Saturuinus  > a queis  alioqui  Chriftiana  dc  re 
amplificanda  tantam  ammo  rollicitudinem  indutam  conftat  . Cu. 
jus  idco  opimone  fieri  nequaquam  potuit,  uc  a S. Johanne  in  Afia, 
a S.  Marco  Alexandria,  a S.  Jacobo  Hicrofolymis,  Ephcfi  a Timo. 
theo,  Antiochi*  ab  Ignatio,  Smyrna  a Polycarpo  ,Cretx  a Tito, 
alibique  ab  alus  de  Templis  xdificandis  cogicatum  non  fuerit  - 
Atquc  quidem , amabo , quid  aliud  prxferunt , nifi  Aides  Sacras, 
Ecclefiafque  Di  vino  nomini,  ac  SS.  Martyribus  ( nam  SS.  Confef- 
foribus  ante  Bomfacii  IV.  aetatem  Tcmplutn  ullum  dicatum  haud 
legitur  ) a prima  Ecclefia:  state  dcdicatas  antiquifTtma  ilia  norni- 
na  > quibtis  Ioca  Sacra  Ethnicis  oculcrc  Chriftianis  adeo  cordi 
erat  > quove  ipfis  fxpc  convcnire  crat  folcmne  ^ Erantenim  Do- 
minica > teflibus  S.  Cypriano  dc  Operc  , & Efeem.  p.  aoj,  & Eu- 
febio  hift.  Eccl.  lib.  9 cap. 9.  verf.  Ruff.,  fic  dirta,  quod  Dominot 
idcfl  Chrifto  D.  confecrata  effent , ecu  arbitratur  Rhcnanus ; vel 
quod  Domus  elTcnt  Orationis  , ut  exiftimat  Cacciari  in  Nor.  ad 
Eufeb.  loc.cir. , quove  de  nomine  S.Hieronymus  in  Chron.,  Mar- 
cellinus,&  Faullinus in libello  precum  ad  Imp.  p.  dj,  feq. , Sal- 
vianus  de  Gubcrn.  lib.  6,  in  Artis  S.  Philipphi  Adrianopol.  Epif- 
copi  apud  Mabillonium  Anale£t.  Tom.4.  p.j  3 6,  aliique  Rccentio. 
res  apud  Ducangiuin  Tom. 2.  edit.  Vcn.1737.  p.  1 5 1 3. Qua?  vero 
Latinis  Dominica  , GrxciserantKufwugit  >ut  in  Concilns  Ancy- 
ranoCan.  1 4, Neocarfarccnfi Can.  5,&  ij,LaodicenoCan.i8,  fn 
Artis  S.Saturnini,  & Socior.  nttm.2,  in  vita  S.  Nili  Junior.  p.i<*4> 
in  Itinerario  S.Wilhbaldi  num.  1 6,  in  RegulaS  Pachomii  cap. 54. 
&c.  Erant  Memorial , fic  denominate  , quod  ibidem  SS.  Marty- 
rum  aut  Reliquiae  conditx  eflent , auc  annua  rccoli  Paflionum  me- 
moria , folemnitafque  folerent , qua  de  adpellatione  fxpe  S.  Au- 
guftinus  dc  Cura  pro  morr.  cap.  4 , in  Pf'al.  48  , lib.  to.  contra 
Fauftutn  cap.2i>  & ltb.*2.  dc  Ctvit.  cap.t  o,  Lucifer  Calar.  lib.2. 

pro 


Digitized  by  Google 


184  De  Potestate  EcclesiasTica  y 

pros.  Athan.p.  II*. edit.  1.,  S.  Achanafius  in  vita  $.  Antotlii 
cap.  S.  Hieronymus  inlfaj*  cap. 2 a,  & epift.  17,  S.  Paulinus 
epift.  iji  & 23,  S.  Gregorius  Turon.  de  Mirac.  lib.  1.  cap  17, 
aliiquc  plures  apud  Ducangium  Tom.  4.  p 621.  Erant  A/hrtyriai 
quod  Aides  eflent  Deo  Tub  Martyrum  invocaiione  dicatte  , ut  ali- 
quibus  vifum  eft,  quibus  favent  ex  Graecis  prarfertim  L.  6.  Cod- 
Theod.  dc  Scpulc.  violat. , Concilium  Laodicenum  Can.  8,  Socra- 
tes  lib.  4.  cap.  18,  Sozomenus  lib.  2.  cap.  z6,  Theodoretus  lib.  3. 
cap.  2>  ex  Latinis  quoque  S.  Hieronymus  inChron.,&  in  Apolog. 
ad  Pammach.  cap.<5,  S.Ifidorus  lib.i  5,  cap.y,  Theodulphus  lib.j. 
Carm.  y.  dc  S.  Quintino  &c. ; quamvis  eo  nomine  proximo  Alta, 
aria  Aipra  Martyrum  reliquias  xdificata  veniflc  fignificant  S.  Au- 
guftinus  de  Civit.  Iib.a 2.  cap.  io>  lib-  20.  contra  Fauftum  cap.21, 
& fcrm.io  t • dcDivers.jAu&or  lib.Pontific.  in  S.Fclicc,&  habetur 
in  Cxremoniali  Epifcop.  lib.i. cap.  12,  & ccofct  Eruditiff.  Benc- 
didlus  XIV.  dc  SS.  Canon,  lib  1.  cap.  3.  num.  8 ; qua  dc  re  viden. 
dus  etiam  , fi  liber , Xantus  Gentilius  in  Diatriba  Civili. Canon, 
ad  Leg.  10.  duodecim  Tabul.  par.  2.  tit.  1 - num.  5,  fcqq.  Eranc 
Troph/ta  , quo  nomine  loca  , in  quibus  pafli  SS.  Martyres  fuiflent, 
corumque  fefta  recoli  confucbant,  afficit  Cajus  antiquus  Scriptor 
apud  Eufebium  Iib.3.  cap.24.  Erant  Tituli  , tefte  Anaftafio  Bibl. 
in  SS.  Evarifto  , Marcello , Silveftro , Damafo , Innoccntio  &c.  , 
de  quibus  etiam  Alexander  III.  in  epift  ad  Cardin,  apud  Baro- 
nium  ad  an.  1 148.  num. 39,  inde  diifti , quod  vel  Crucis  titulo  ad- 
pofito  loca  Sacra  cenfcrentur  > ut  exiftimat  Baronius  in  Notis 
ad  Martyrolog.  die  2 6.  Julii , adpellationem  vero  defumptam  ad 
an.i  1 2.  num. 5 , feq.  pu tat  a Titulis  Fifcaiibus , quorum  appodtio* 
ne  rem  aliquam  fibi  Fifcus  vindicarc  folebat , de  qua  lib.  1 $.  Cod. 
Theod.  tit.  2.  L.  4,  S.  Auguftinus  in  Pfal.  22,  S.  Gregorius  M. 
lib.  4.  epift.3  3,  & S.  Nicolaus  I.  apud  Anaft ifium  in  epift.  ad  Ra- 
•venat.  Epifcop. ; vel  quod  SS.  Martyrum  Imagines  depiift* , aut 
nomina  ad  Asdium  fores  deferipta  loca  pietati , Divinoque  cultui 
deftinata  indicarcnt , quo  ad  facras  celebrandas  Synaxcs  conve- 
niendum  fibi  feirent  Chriftifideles  , ac  pjuperibus  etiam  , profu* 
gifquc  ad  hofpitium  cfsc  patentia  , vcluti  probat  Card.  Albitius 
difput.  dc  Jurifd.  Cardin,  in  fuos  Titulos  num.  4.  apud  Pignatel. 

- lum 


Digitized  by  Coogl 


« 


ST  Civili  . Articulus  III.  18? 

Ium  Tom.  ip.  Confult.  H73&de  Lucade  Jurifd.  in  fin.  difc.  a , 
cujufmodi  etiam  Titulos  Chriftianorum  Tumulis  appofitos  , vul. 
go  cpftaphia  paflinv  dcfcribunt  Brouverus  in  Proparafc.  ad  An- 
nal.  Trcvir.  p.  59*  fcqq.  > & in  Annal.  p.  404,  & 439.  edit,  a ; Si- 
gchardus  in  vita  S.  Albani  apud  Canifium  To.  5 > & Mabillonium 
SzculoIV.  Bened  par.  2.  p.  58.  Quam  in  rem  confcrendi  ctiam 
idem  Mabillonius  Comment,  in  Ordin. Roman,  cap.3,  Blancbinius 
Anaftafii  Tom.  2.  in  S.  Evartfto  fetf \.6.  p.  77,  feq.  3 & in  S.  Pio 
fed.  1 2.  p-  124;  feqq.  > Laderchius  in  difsert.  hiftor.  dc  Sacr.  BaG- 
licis  SS.  Martyr.  Marcellini  Presbyc.,  & Petri  Exorc.  part.  2. 
p.2  o2)  feq. , & Antonellus  in  difsert.  de  Titulis  S.Evarifti . Vete- 
ra inter  Monument  a vero , qua:  fuperfunt  3 infigne  profedo  illud 
eft  , quod  fuppetit  ex  Martyrclogio  Lucae  edito  a Florentinio  , te- 
ftimoniisS.  Ambrofii » Theodoreti , Thcophyladi,  <lcumenii3 
ac  Primafii  comprobatum  , cuique  optime  concordant  Martyro- 
logia  S.Hicronymi  apud  Dacherium  , Rabani  Mf.  apud  Card.  Bo- 
nam  , Notkcrii , & Corbcjenie  » ubi  Kalend.  Augufti  fic  habetur  7 
Rom*  dedicat  io  prim*  Eccleji it  a E.  Petro  slpoflolo  conJlruH*  , & 
cortjecrat * : dc  quaconfereudi  itdem  Fiorcntrnius  Exerc.  1 1 3 & 
Card.  Bona  Rer.  Liturg.  lib.  i.eap.  ip.  num- 1.  Quo  ctiam  per- 
tinent iEdcs  facrz,  turn  a S.Anaacleto  in  bonorem  S.  Petri  zdifi- 
cata  > teftc  Audore  Pontificalis 3 five  ut  explicat  Alcaferra  , jam 
exftruda  a S.Pontificc  dicata  S.  Petro , feu  verius  , ut  Marango- 
nius  exponit  de  rebus  Gentil.  in  Ecclcliz  ufum  transjatis  cap. 43, 
novum  Saccllum  in  Templo  Apollini  olim  Sacro,  ac  S. Petro  dcin- 
dc  poft  ipfiusobitum  dicato  3 exftrudum  j quern  Pontificem  ideo  * 
quafi  idoloiauiam  , Templum  S.  Petro  dedicando  3 induxerit  3 a 
Protcftantium  calumniis  abunde  vindicat  Joh.  Bern.  Pozzolus  de 
Papa  , & Symbolo  lib.  I.  par.2.cap  1 6,  evidentiflimis  SS.Patrum, 
Scriptorumquc  documemis  oftendens  tarn  prifeum  eflfc  , quanta 
pium  in  Ecclefia  Templorum  dcdicationum  ufum,  ntumque  ; turn 
a S.  Pio  > rogatu  S.  Praxcdis  3 in  Thermis  Novati  dcdicata  S.  Pu- 
dentianrej  Euprediz  Domus ctiam  Divino  mantipata  cultui  > aliz- 
que  longe  plures  , quasfua  ztate  quadraginta  fex  numcro  Roma 
extitifte  teiiatur  S.  Cornelius  epift.  ad  Fabium  Antioch,  apud  Eu* 
febium  hift.EccL  lib  tf.cap.j quam  in  Epiftolam  confer  & Cou? 
T»m.  III.  Part  VI.  A a tan. 


1 


Digitized  by  Google 


i8tf  De  Potejtate  Ecclesiastica  , 

tantium  in  Not.  p- 150,  atque  quadraginta  etiam,  ampliufque  Ro. 
mat  Bafilicas  ante  dmumerabat  S.Optatus  lib.a.  p.  4?,  quam  Dio. 
cletianea  obtinucrit  perfequutio  , cal'Jctnque  iolo  cxxqiut’erit . 
Confer  Baromum  ad  an.  57.  num.  98,  feq.,  Panvinium  Opufc.  dc 
feptem  Urbis  Bafil.,  & BUnchinium  Anaft.  Tom.  a.  in  S.  Anaclc- 
to  feft.  j.  p.  7 1 , & in  S.  Pio  fe<5l  12.  p.  1 23,  feqq. 

Et  ccrte  quidem  , antequam  prima  a Neronc  an.  Chrifti  *4, 
Baronio  6S,  in  noftros  commoveretur  pcrfecutio » dc  qua  Tcrtul- 
lianus  Apolog.  cap.  5, &c  Scorp.  cap.i  5,  La&antius  dc  mort.  Per. 
fecut.  cap.  2,  Sulpuius  hift.  Sac.  hb.  z.  cap.  2 8.  S.  Auguftinus  de 
Civit.  lib.  1 8-  cap.  52,Orofius  lib. 7.  cap. 2,  ex  Nupcris  vcroTiI- 
lemontius  hift.Impcrat.  Tom. 1.  edit.  Amftel  p-j^feq., & ioj 6, 
ac  Tom.  2.  Monum.  Eccl.  edit.  Parif.  p.  71  j 4 ?$>  feqq.,  Alphon- 
fus  de  Vignoles  differt.  dc  temp,  perfecut.  Neron.inferta  Tom. 8. 
hift.  Crit.  litter.  Gallice  a MafTbno  evulgata:  p.  74,  fcq  , Chri- 
ftoph.  Ccliarius  differt.  Acad.p.d  1 4,  feq.,  & Campegius  Vitringa 
Obfcrv.  Sacr.  lib.  4.  cap.  7,  nihil  erat  omnino  , quo  Chriftifidc- 
lium  in  dies  excrefcens  multitudo  ab  exflruendis  ubique  Tcmplis 
^bftinerctur  . Qua:  namque  prius  mota:  in  Noftros  tempeftates  1c- 
guntur,  privat*  illx,  rariorcfque  fuerc,  ex  Judxorum  potiffimum 
invidia  , & malevolentia  excitatar,  qua:  proinde  nihil , aut  parum 
Chriftianor  rei  damni  intulere  , Religionifquc  propagation!  effe 
impedimento  nequiverc  , de  quibus  in  A&ibus  paflim  Apoftol. 
cap.  4,  18,  cap.  5, 18,  cap.  d,i  i,czp.-/,  57,  cap.  8,  1,  cap.  9,  a, 
cap.  j j,  45,  feqq.  >cap.  14,  2,  cap.  17,  j»cap  18,  1 2,  cap.ip,  131 
cap.  2 1 } 27,  cap.  22,  3 j cap.  23,12,  cap.  24,  1.  cap.  25,2,  cap. 
ad,  9-,  & cap.  2 8,  22  j aguntetiam  S.  Jtiftinus  in  Dialogo  adv. 
Tryphonem  a Styano  Thirl  bio  egregiis  illuftrato  notis  num.ioS. 
p.  202.  edit.  Parif.  1742,  Tcrtullianus  lib.  1.  ad  Nation.  cap.i4» 
lib.  3.  contra  Marcion.  cap.  23,  & Apoioger.  cap. 7,  ( quo  pofte. 
riori  quidem  de  libro , alteri  a Presby  tero  Carthag. , illique  ho- 
monymo  Jurifconfulto,  cujus  nomen  legittir  in  Pandedisitribuen. 
dus  an  fit , difputant  Henr.  Valefius  ad  Eufebii  lib.2.  cap. 2,  Dod- 
vvellus  dc  fucccf.  Pontif.  p.  aid,  & ad  S.  Irenxum  p.327,  ac 
Tourneminius  in  Memor.  Trevolt.  Augnfti  1702.  pag.  311.  fcq. 
edit.  Amftel.,  QJSeptimii  Flor.  Tcrtulliani  germanum  tameneffe 


Digitized  by  Googli 


ET  Civili:  Articulus  III.  187 

foctum  alii  longe  plure*  baud  dubitant  > qua  dc  re  Moynius  in__» 
Not.  ad  Varia  Sacra  p.  140,  Ittigius  in  ptxfat.  ad  diflert.  de  Hx- 
rcfiarchis  p.j>  atquc  confulcndx  Variorum  Not*  in  cumdcm  Ap®- 
log.  cx  recognitione  Sigebcrti  Havcrcampi  Lugd-Batav.  1718), 
Origencs  horn.  jo.  in  Hicrcm.  cap.i  2 3 8.  & contra  Ccllumlib.tf. 
num.  a 7.  pag.  6515  qui  & lib.  4.  num.  51.  p.  544.  a Jafone  difpu- 
tationc  vidlum  rcfert  Papifcum  Judxum  Alcx.j  Eufcbius  hilt.EccI. 
lib.4.  cap.i  5,  & S.  Hieronymus  lib.  1.  in  Amos  nov-  edit.  p«i 378* 
& lib.  3.  p.  1440,  de  quibus  etiam  Job.  Filcfacus  in  Scleft.  lib.  1. 
p.  188,  feq.,  Tillemontius  Monum.  Ecclef.  Tom.  1.  p.  1 5 5 , feq. , 
Gisbcrtus  Voetius  diflert.  Scled.  Tom.  ».  pag.  81  , Hottingerus 
Thefau.  Philolog.  p.53,  Wolfius  Bibl.  Hcbr.  Tom.a.  p.i  103,  Ja- 
cobus Scudt  hill.  Judaic,  cap.  24,  Joh.  David  Baer  in  Schediafmz- 
te  dc  Judsor.  erga  Chrift.  hoftilitate  , Chrilt.  Kortholcus  diflerc. 
de  Chrillo  Crucifixo  &c. , Andreas  Conr.  Wernerus  de  verit.  Di- 
vin.  de  Cbriflo  doftrinae , Fabricius  de  verit-  Rclig.  cap.  37}  &c. 
Viciflim  vero  , qux  public*  diu  poll  indudlat  pcrfecutiones  Tunc , 
Chnftianis  non  magis  , quamjudaeis  fail*  communes  fuqre . Qux 
tamen  11  id  efficere  ncquiverunt , ut  Profcuchx  illorum  ubique 
prorfus  abolcrentur , certe  nec  etiam  , ut  Ecclcfia*  Chrilliano  ex 
Grbe  Romano  funditus  delcrentur  omnes  . Atquc  id  ante  tempo- 
ris  fane  Tiberius  Imp.}  Tertulliano  Apolog.  cap.f,  Eufebio  lib. 2. 
cap.  2,  & S.  Hieronymo  in  Cbron.  ad  an.  Tibcrii  a*.  ( quod  ta* 
men  aTibcrio  quadriennio  citius  fadlum  difputat  Samuel  Peti- 
tus  in  Diatriba  dejure  Principum  Edidtis  Ecclefix  quxfito  p.  31, 
feqq  ) teftibus  , quorum  idco  tellimonio  detrahere  haud  veritus 
Bafnagius  ad  ann.  3 3 num.  191.  jure,  meritoque  reprehenditur 
a Fabricio  Salut.  Luc.  Evang.  cap.i  a.  §.  2)  Tiberius  , inquam  , in 
Chriflum  , ac  Chriflianos  bene  animatus , tametfi  ut  in  votis  ha. 
bebat , a Senatu  impetrarc  ncquivifset,  ut  Chrilli  D.  nomen  gen- 
tilia  inter  facra  referretur  , Edidlo  propofito  Cbrillianorum  Ac* 
cufatoribus  capitis  poenam  comminatus  ell . Qul  igitur  fieri  pro* 
hibebat , quominus  pace  , favoreque  Principis  ftuentes  Chri- 
(liani  liberrimam  amplificandae  Religioni,  Templtfque  conRrucn. 
dis  operam  darent?  Hegelippo  apud  Eufebium  lib.  3.  cap.  20, 
ac  Tenullianc^ApoIog.  cap.  5.  audloribus , Domitianus  perlecu* 

A a 2 tio- 


Digitized  by  Google 


i8?  De  Potestate  Ecclesiastic*, 

tioncm  , qua*  fub  Imperii  fui  exitum  in  Chriftianos  fueratexcicx- 
ta  , Edi&o  ccfsarc  juific . Ejus  fuccefsor  imo  Nerva  in  Chriftianos 
propenfior , refcrentibus  c Dionc  Xiphilino  , & La&ancio  dc  mor- 
tib.  Perfecut.  cap.  3,  pro  Religionc  captivos , exuWque  in  liber- 
tatcm  afseruit , nullumque  deinceps  eo  nomine  accufari  fuftinuit. 
Quo  fa&um  , quis  non  perfpiciac , facile  , tit  Religio  mirum  am. 
plificaretur  in  modum  , Divinoquc  cultui  Templa  impunc  ubique 
terrarum  crigercntur  ? Jungc  Claudii  Editfum  an.41.  Asra:  Chrj- 
ftianic  vulgatum  apud  Jofephum  Antiq.  Jud.  lib  1 cap.  4,  quo 
petcntibus  Agrippa  , & Herode  Regibus , Judaeorum  libcrtacem, 
ac  Jura  pridem  a Caligula  infigniter  imminuta,  toto  in  Orbc  Ro- 
mano in  integrum  rcftituit . Ac  cnim  Judxorum  nomine  cameos, 
qui  Judaicis  adhxrcbant  ritibus  , quam  cos  , qui  Cbrifto  nomina 
dedifsent,  fuifsc  comprchcnfos,Viris  perfuafum  fuit  Do&ifs.,  Pe- 
tro  Pithxo  animad.lib.  2 cap.  3,  Lipfioad  Taciti  Annal.  lib.ij. 
cap.  83,  Pctavio  ad  Themrftii  orat.i & ad  S.Epiphanii  h;rr .29. 
num.j , Barthio  ad  Rutilii  itincr.  p.3<a$,Joh.  Drufio  adSulpicium 
lib.  2,&c.  Ad  hare  Trajanus  in  Rcfcripto  ad  Plinium  Bithynix 
Propraet.  lib.  10.  epift.  s»8,  & in  Edido  ad  Tibcrianum  primx  Pa- 
ladins Prxfidcm  , de  quoSuidas  V.  Tfaiavos  edit.  Porti , & Ku- 
fteri  Tom.  3.  p.  4P^»Joh.  Malala  in  Chron.  p.  35 tf,  & Peirefciana 
Excerpta  p.  8 1 8 3 unde  non  erat  utique  , cur  illud  in  dubium  vo* 
caret , filentio  dudtus  Eufcbii , Cotelerius  in  S.  Ignatii  epift:.  ad 
Piiiladelph.  num.p,  quod  legitimum  fane  habere  non  dubitat  ibid. 
Uffcrius  in  Not., Chriftianos  neque  ad  necem  conquiri,  neque  poe* 
na  affici  ulla  prscepit . Quo  plane  ex  Trajani  Edi&o  fruftra  impie 
Romanos  in  Pontifices  invidix  condandx  occafionein  quaefivit 
Voffius  in  Comment,  ad  epift.  Plinii  ad  Trajanum  de  Chrift.  per- 
fecut. , quod  nempe  Fidei  Quxfitoribus  in  Hxrcticos  inquirendi 
provinciam  impofuerint , quam  Ethnicis  Judicibus  in  Chriftianos 
Trajanus  eripuiftet . Ita  nempe  infano  Voflii  fenfu  pcflime  agent 
vcl  ImpcratorcsChriftianis  moleftiam  inferri  prohibendo  , vel 
Pontifices  impune  graftari  hxrefes  haud  permittendo  . Sed  apage 
deterrimum  Rcligionis  hoftem  ! Ad  Plinium  vero  refleiftcndo  , & 
ipfe  in  prxeit.  cpift.102.  lib. 10.  ad  Trajan,  teftis  accedic  locuplcs 
de  Chriftian*  Rcligwnis  crewlis  ubique  Tcmplis,  dum  frequences 

Cbri- 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . Ahticulus  III. 

Chriftianorum  defcribic  convcntus  • Quos  convcntus  ad  Agapes 
domtaxat  , communes  ideft  Epulas  j mucus  caritatis  indices  > & 
iHices  , eelebrandas  fuifTe  inftitutos  > non  eciam  ad  Sacras  pera- 
gendas  Synaxes,  five  ad  Euchariftiam  conficiendam,  ac  MifTas  pe- 
ragendas,  commentus  Dodvvcllus  in  difTert.  Cyprian,  i i .cap.  ay* 
p.  i4<S.  rcfelluur  a Tillcmontio  Monum.  Eccl.  Tom.  a.  part.  a. 
edit.  Bruxcll.  id**,  art.  5.  p.  18.  eo  pociffimo  argumento  , quod 
dim  ignorare  non  oportuifTct  cum  adhuc  teniporis  , nonnifi  poll 
Euchariftiae  fumpeionem  Agapes  fieri  confuevifsc  . Multo  vero 
minus  acrudelitatc  in  Chriftianos  exerccnda  fc  alienum  prasftitif- 
(c  ante  ipfos  Vcfpafianum  , ac  nullum  ab  eo  impetum  perpefsam 
Ecclefiam  ab  eoque  nullam  adverfus  Chriftian*  Religionis  pro- 
fefsores  legem  impirefsam  au&ores  fuqt  Tcrtullianus  Apolog. 
cap.  5,  La&antius  dc  mortib.  Pcrlecut.  cap*  j)  &Eufebius  lib.  3. 
cap.  17.  Qiiarc  &per  ilium  nihil  plane  fuit  quo  ab  sdifican- 
dis  ubique  Dei  nomini  Ecclcfiis  Chriftiani  decerrcrentur  , uti  be- 
ne advcrcit  eciam  Bcveregius  in  Cod.  Ecdcf-  Canon,  vindic.  lib. 

2.  cap.  8.  §.3.  Conjeduram  hanc  vero  egregie  adjuvat , ton- 
firmatquc  valdc  Lucianus  , qui  velut  indicat  Suidas  in  Lex. 
Tom.i.  p.457,  circa  Trajani  cempora  vixit,  quod  & probat 
Grotius  in  Pi'al.  104.  V.  3 ,de  Chriftianisenim  rebus  lufum  , jo* 
eumque  pro  impietate  faciens  in  Philoparide  , Critiam  quemr 
dim  mtroducit  a Chrifliano  quopiam  Chrifti  Religionem  ample* 
fti  fuafum  } qui  ab  eo  dedudus  in  locum  ^ug'e'ftxpor  0/1 ter  j five_» 
Domum  aurato  fifigio  infignem , dicicur , ubi  Chriftianorum  age- 
batur  convcntus  . Sunt  quidem  , qui  Dialogi  hujus  au&orem  fe“ 
quioris  faciunt  starts , Tub  reu  poribus  nempe  vtl  Gallieni , uti  . 
Dodvvcllus  in  difTert.  inter  Moylii  Opufc.  Tom.  1.  p.  31a  > fcq. 
edit.  17X15  > vel  Aurcliani,  uti  Maturinus  VeifTcrius  la  Croze,  vel 
Diocletiani , veluti  Moylius  in  difTert.  cpiflol.  de  vera  state  Phi- 
lopar.  Gpcr.  Tonl.  i,  vel  iiro  Juliani , veluti  Gefnerus  in  fingul. 
diflert.  Viciffim  lamen  Amt , qui  antiquiorem  Trajani  state  Scrj- 
ptorem  cxiftimant , ficut  Huetius  Demonfl.  Evang.  prop  4.  cap.j. 
n.  yj.  p.  68.  edit.  Vcn.  1 73  3 , Mycillus  in  Argum.,  Marcillius  in 
Not. & Raynaudus  de  bonis  , & mal.  lib.  p.  > vel  qui  fahem 
Bialogum  Tub  Antomnis  Tcriptum  aucument  j ficut  Moynius  Vac; 

Sacr  • 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastjca  , 

Sacr.  Tom.  2.  p.  1 8<s , Bullu*  in  dcfcnf.  fid.  Nicxn.  fc<ft.  a.  cap.*, 
Eckardus  in  Dutriba  dc  non  Chriftianorum  dc  Chrifto  reftimo- 
mis  adverf.  Gefncrum  cap.  7 3 & Fabricius  Bibl.  Grate.  Tom.  3. 
lib.  4.  cap.  16.  p.  504,  & Salut.  Luc.  Evang.  cap.  8.  §.  i0.  p.  154. 

Quid  ad hatcvero,  quod  Apologiis  SS. Quadrati , & Arifti- 
d,s  , ut  opinari  pronum  eft  , de  quibus  imo  SS.  Juftinus  , & Mcli- 
to  apud  Eufebium  lib.  4.  capp.  2,  8126,  2c  S.  Hicronymum  de 
Script.  Ecclef.  capp.  i*  , & 10,  permotus  Hadrianus  Edido  ad 
Minucmm  Fundanutn  Aft*  Proconfulem  dato  an.  Chr.  Aer®  129, 
&ad  alios  Provinciarum  Pratfidcs  indc  tranfmiflb  , dc  quo  Xiphi- 
Lnus  m Antonino  Pio , Eufcbius  lib.  4.  cap.  9 , S.  Hicrony  mus  in 
Chron.  ad  an.  io.  Hadriani , Orofms  lib.7.  cap.13,  Sulpitius  lib.a. 
cap.  3 1 > Baronius  ad  an.tz8.  n.  5,  & Franc.  Balduinus  ad  Editfa 
Princip.  dc  Chrift.  p.  75  , &:  S3  , Rcligionis  obtentu  Chriftianis 
molcftiar  quidpiam  inferri  prohibuit  non  modo , fed  Chrifto  D. 
quin  etiamTcmpla  paraflTcjfcd  invidia  prohibitum  ab  eis  fuifle3qui 
Echnicorum  Sacris  pricerant , verbis  tradit  explicitiifimis  dElius 
Lampridius  in  Alexandro  Sevcro  cap.4j?Quod  liquidum  Lampri. 
dii  teftimonium  elevare  3 inficiafquc  quidem  ire  haud  veriti  funt 
Cafaubonus  in  Not.ad  Lamprid.,  Pagius  ad  an.i  34.n  4,  & Bafna* 
gius  ad  an.  a 26.  n.  f , defendunt  tamcn  Huetius  Dcmonft.  Evang. 
prop.  3.  §.23.  p.  4?  , Dominicus  de  Colonia  de  Relig.  Chrift. 
comprobata  teftim.  Vet.  Script.  Ethn.  Tom.  2 . p.  1 3 3 feq.  3 & Fa. 
bricius  Salut.  Luc.  Evang.  cap.  1 2.  §•  5 , S.  Juftmi  3 Athcnagor* , 
Tertulliani  ,S.  Cypriani  3 atquc  Spartiani  maxime  filentio  3 cui 
illi  potiifime  innituntur  f adeo  difertum  Lampridii  teftimonium 
haud  infringi  pugnantes . Ejufdem  cum  Hadrianeo  argumenti 
Ediifto  ad  Judices  Afiar  five  Antoninus  Pius  an.  Chr.  vEr.  1 52  , ut 
habet  MclitoSard.  apud  Eufebium  lib.  4.  cap.  13  3 cxquoillud 
referunt  Chronicon  Pafchale  p.25 9 3 & Nicephorus lib.j.  cap.i3> 
vidcndufquc  Tillemontius  hift.Imper.  Tom.  2.  p.  5711  in  Apolo- 
gia ad  Lucium  Verum  , poft  ejus  obitum  M.  Aurelio  Antonino 
redditaapud  Eufebium  cap.  26  , five  M.  Aurelius  , velut  habet 
inferiptio  apud  S.  Juftinum  in  Apolog.  2.  ex  Latina  veteri  Ruflfini 
verfione  3 & apud  Audoremhift.  MifcclLt  lib.  10.  cap.  1 2 , ficuti 
putam  Valcfius  in  Not.  ad  Eufebii  lib.  4.  cap.  13 , Scaliger  in_» 

Chro- 


Digitized  by  GoogI 


btCivili  . Articulus III.  ipr 

Chronog.  p.t  Dodwellui  diflcrt.  Cyprian.  1 1.  cap. 39.  p.z6  6. 
Si  Fabricius  Saluc.  Luc.  Evang.  cap.  1 a.  §.  6 , contra  pugnantibus 
Ant.  Pagio  ad  an.  1 48.  n.  4 , ac  1 74-  n.  a , & Cacciaro  in  Not.  ad 
Bufebiuin  lib.  4.  cap  1 2.  vcrf.  Ruff  , confcrcndique  Tillemontius 
Monum.  hift.  Eccl.  Tom.  a.  par.  zt.  edit.  BruxclI.  p.  39O  , fcqq.  , 
ac  5 99  jfcqq.  > quo  loci  Scaligcrum  , Valefium  , & Dodvvcllum 
refellcndos  adfumpfit , ac  Papebrochius  ad  diem  1 3.  April,  in  vita 
S.  Juftini  , Chriftianis  ob  Religionem  quidpiam  faccffiri  ncgocii, 
diftridc  prohibuere  : quibus  ideo  pace  , quieteque  fruentibus 
Tcmpla  pro  Dei  cultUy  peragcndifquc  Sacris  zdificare  fas  erat  . 
Nccimo  i Tcrtulliano  Apolog  cap  5 , & lib.  adScapulam  cap.4, 
Eufebio  Apollinaris  infuper  teftimonium  adhibente  lib.  5.  cap.  j , 
& Orofio  lib.  7.  cap.  1 5.  affirmantibus,  inficias  ire  licet , a M.Au- 
relio  , occafionc  im  pet  rat* , Chriftianorum  Militum  precibus  , 
Excrcitui  pluvia  , Epiftolam  ad  Senatum  exaratam  , five  Edidum 
judicibus  datum  , quo  exerte  prohibuerit , ne  Chriftianis  ob  Rc- 
ligionem  ulla  crearctur  molcftia.  Nam  etfi  detur  Scaligero  ad  Eu- 
febii  Chron.  p.  222,  Salmafio  ad  Capitolinum  in  M.  Aurclio  cap. 
24,  Huctio  Dcmonft.  Evang.  prop.  3.  §.  19.  p.  41,  Witfio  in  Dia» 
tnba  de  Legionc  fulm.  , Pagio  ad  an.  174.  n.  2 , Kortholto  lib.  de 
Pctfccut.  p.  238  , & Bafnagio  Tom.  2.  Annal.  p.  1 5 6 » feq.  n.  7 , 
Epiftolam  illam  , pro  ut  Grzcc  , Latineque  extat  ad  ealeem  pofte. 
rioris  Apologiz  S.  Juftini  , atquc  Grzce  a Franc.  Balduino  refer- 
tur  in  Comment,  ad  Edida  Vet.  Princip.  de  Chrift.  p.  93  , Latine 
veroe  Codice  Vatic,  profertur  a Baronio  ad  an.  1 76  n.aij  a Pan- 
vinio  lib.  1.  Faftor.  p.  234  , & ab  Angelo  Rocca  de  Bibl.  Vatic, 
p.  288,  pfeudep'graphis  effe  adeenfendam  , negari  tarrtn  acquit 
cum  przfradar  frontis  viris  Daniele  Lai  roquano  diflcrt-  fubjeda 
Adverfariis  Matthzi  Larroquani  parentis  , W'altero  , Moylio  dif- 
fert.  contra  Kingium  Oper.  Tom.  2,  Joh.  Clerico  h;ft.  Eccl.  Szcu- 
li  11.  &.c. ) quin  aut  Epiftola  > aut  Edido  C hrillianoruni  rebus  ali- 
quo  rnodo  fuerit  a M.  Aurelio  confulrum  Qua  de  re  fufius  Baro- 
nius  loc.  cit. , Montfauconus  Ant;q-  illuft.  Tom.  2 lib.  2.  tab.  ij, 
Havcrcampus  ad  Tcrtulliani  Apolog.  cap  5 , Panvjnius  Faftor.. 
lib.  2,  Huetius  dcmonft.  Evang.  prop.  3 §.  19  Dominicus  de  Co? 
Ionia  de  Rclig.  Chrift.  &c.  cap.  3,  Cci-ariu*  diflcrt.  p.  3 1 3;  fcqq.j . 


Digitized  by  Google 


ipi  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Obrechtus  diflert.  Acad.  1 8 , Kingius  diflert.  infcrta  Tom.  j, 
Oper.  Moylii,  Matthias  Zimermannus  Analc<3.  p.  129  , Wiftho- 
nus  diflcrt.  contra  Moylium  } vjllcl.  Wotonus  diflcrt.  contra  Da- 
niel. Larroquanum,  Thomas  Woolftonus  diflcrt.  contra  Moylium, 
Adolphus  Boyfcn.dc  Legione  fulm.,  & Joh.  Fridcricus  Koebcrg'us 
diflcrt.  apud  Fabricium  Saluc.  Luc.  Evang.  cap.  7.  p.  ijp.  Ut  ut 
de  bis  fit  1 adhuc  tamen  Antonini  Pii  legem  , qua  Judseis  filios  cir. 
Cumcidendi  facultas  indulta  fuit , Chriflianos  etiam  fuiflc  com- 
plexam , quibus  Religionis  paritcr  liber  fuerit  indultus  cultus  , 
admodum  probabile  evadit  ex  Modeftino  L.11.  Circumcidere  S. 
tit.  ad  Leg.  Corneliam  De  Sicariit  , ex  Paullo  Scntent.  lib.  5. 
tit.  3,  & Origene  adv.  Celfum  lib.i.  p.  3 8 feqq.  a Judteis  Chri- 
fttanos  haud  difcrctos  tradente  . Qujn  etiam  acque  defue  re  Jurif- 
confulti  do&iflimi , qui  Judaicam  apudUIpianum  L.  3.  §.  3.  tit. 
De  Dccurionibus  fuperflitiancin  pro  Religione  Cbriftiana  paritcr 
accipiendam  exiftitfurint : qua  de  re  Alciatus  Difpunft.  lib.  3. 
cap.  8),  & ad  L.  Jguidam  ignavix  Cod.  De  Decuritn.  , Antonius 
Auguftinus  ad  Modeftinum  p.33 1,&  Samuel  Petittis  de  Jure  Pria- 
cip.  Edic.  Eccl.  quef.  cap.  6.  Videndus  & Modcftinus  ipfc  L.  1 5. 
De  Excufationibus  §.<S.  De  Septimio  quoque  Scvero  , cjufque 
Filio  Antonino  Caracalla  memoria?  prodidit  Tertullianus  lib.  ad 
Scapulam  cap.  4.  cos  Imperii  principio  a lsdendis  , laceflendif. 
que  Chriftianis  religiofe  abftinuiflc  non  modo  5 fed  imo  ne  ab  ullo 
invidia  ii  appeterentur  , injuriaqne  > diflriilc  inhibuifle  , honori- 
bus  infuper  aliospcrhumaniter  affecifle  > aliofque  in  Palatio  ha. 
buifle  Officiorum  participcs , in  quibus  fignatim  Proculus  Torpa- 
cio , de  quo  Baronius  ad  an.  1 p5.  n.  5 , & Tiliemontius  in  Severo 
Art.  1.  Monum.  Ecclcf.  Tom.  3.  par.  1.  edit.  Brux.  p.  !$>3>  A Se- 
vero rurfus  , & ab  Antonino  Reipublicar  adminrftranda:  egregine 
virtutis  ex  Noftratibus  Viros  admotos  > fub  quibus  proindc  rci 
Chriftianar  publice  dari  operam  licsiiflc  > rdcfquc  Sacras  a funda- 
mentis  £tdificari  ,-fas  eft  putarc  > teftis  accedit  liquidus  LHpianus 
lib.  50.  DeOffic.  Procbnf  L.  3.  §.  3.  De  Dccurionibus . Qub  etiam 
pertinent , quit  appofite  obfervarunt  viri  Eruditi  Alciatus  dif- 
pun<51.  lib.  3.  cap.  8,  & Petitus  dejure  Princip.  Edi«5b  Eccl  quarf. 
j>.  6i, , fe.q.  JScd  cnira  fub  Alexandto  Scvero  ,<jufquc  Matte  Julia 


Digitized  by  Google 


STCiVILI.  ArTICULUS  III.  I P3  ■ 

Mamsa  longc  fclicius  res  Noftris  cx  voto  cefTcre  . Nam  ab  hac 
quidcm  hand  parvo  in  honore  Chriftianos  habitos  perhibcnt  Eufc- 
bius  lib.d.  cap.id.  verf.Ruff.,  S. Hieronymus  de  Vir.Illuft.  cap.? 4, 
Suidas  Tom.  2.  p.  7 da,  Georg.  Synccllus,  Nicepborus  lib.  5. 
cap.  i7»Giycas  > Ccdrcnus  , Zonaras&c.  ,Jinter  alia  referentes  il- 
lam  de  Origenis  prxfcntia  > do&rina,  fide,  fermone  fuifle  fum- 
mopere  dclcdlatam  j ab  illo  vero  Chrifti  D.  imagiai  fuo  in  Lara- 
rio  cultum  jcthnica  licet  pietate  , delatum,  de  Templo  cidem  dc. 
dicando  excogitacum  , Chriftianorum  plcrifquc  locum  inter  do- 
mefticos  fadtum  , Tcmplum  a Popinariis  occitpatum  Chriftianis 
reftitui  jit  (Turn  , at  B.  Virgini  trans  Tyberim  dedicari  indultum_» 
affirmant  Lampridius  in  cjus  vita  capp.  29 , 43 , 4?  , & 5 1 , Eufc- 
bius  lib.  d.  cap.  28  > & Egnatius  dc  Rom.  Princip.  lib.  1 . in  Seve. 
ro  . Videndi  etiam  Baronius  ad  an.  zip- n. 4,  & azo>  n.  d , feq. , 
Halloixius  vit.  Orig.  p-  37  , Huetius  Orig.  lib.  u cap.  z.  §.  7 , 
Tillemontius  in  Not.  id.  ad  Origen.  Tom.  3.  par. 3.  Monum.Eccl. 
p.  347  1 feq.  cit.  edit..  Card.  Bona  rcr.  Liturg.  lib.  1.  cap.  19  , & 
D.Vidtorius  de  Num.  iCrco  Vct.Chrift.  par.i.  cap  d,  differt.  Apo- 
log.  de  Num.  Alcxandri  Scveri  adv.  Paciaudium  pag.  18  , feq. , & 
inepift.  ad  eumdem  p.zz , feq.  Altcrius  Ecclefiae  Chriftiano  ritu 
confecratx  mcminit  etiam  apud  Vopifcum  Valcrianus  Impcrator: 
quo  in  bello  cum  Petfis  capto  > Gallienuc  a perfecutione  tempe. 
rans , duobus  anno  Chrifti  ado.  promulgatis  Edidtis  ivai/xXt 
Locd  Sacra  , quae  ex  Decii  prxfcripto  Chriftianis  erepta  fucrant, 
& ab  Ethnicis  occupata , Epifcopis  rcftituendadecrevifle  legitur 
apud  Eufebium  lib.7 • cap.  13.  Sub  codem  GaltienoCaefarez  Palae. 
ftinx,  turn  temporis  cam  regente  Ecclefiam  Theotccno,  Tcmplum 
Dei  cultui  eredtum  extitifTc  liquet  cx  Martyrio  S.  Marini  militia, 
quod  refert  Eufebius  lib.  7.  cap.i  2.  verf.  Ruff.,  cum  a Thcotecno 
Epifcopo  ad  Ecclefiam  ante  perdudium  memfcrans , ibique  in  fide 
confirmaium  . Turn  igitur  temporis , multoqtic  jamantca,  uni- 
verfo  in  Orbc  Romano  Ecclcfias  Dei  nomine  dedicatas  extitifse 
inde  fit  evidens.  Aureliano  qtioqtic  imperantc  , aliqua  faltcm 
apud  Chriftianos  Templa  ftctifse  mtegra  , vcl  illud  unum  ipfius 
ccfcbrc  de  Ecclefia  Antiochix  a Paulo  Samofatcno  occupata  Chri- 
ftianis  Romans  communionis  excradenda  decretum  , dc  qyo  Eu- 
Pars  HI.  Tom.  PI.  B b febiu* 


Digitized  by  Google 


ip4  DePotestate  Ecclesiastic*  , 

febius  lib.  7.  cap.  ap,  abunde  dcmonflrat . Sed  & in  vita  Aurelia, 
ni  Vopifcus  iptius  ad  Senatores  epiftolam  refcrt , qua  cos  objur- 
gans  , quod  Sibyllinos  aperire  libros  ambigerent , Chriftianorum 
Ecclcfi*  meminit : Alitor  vos  , inquiens  , de  aperiendis  S'byllinis 
dubitojjc  libristperinde  qiujt  in  Cbrijlianorum  Ecclejia > non  in  Ttm> 
plo  Dcorum  omnium  traflurctis  . Atqui  facit  hue  quammaxime  , 
qux  habet  luculentius  Eufebius  lib.  8.  cap.  1,  quo  loci  de  halcyo. 
mi* , feliciquc  rerum  Chriftianarum  fuccefsu  , quietoque  ftatu, 
Tub  intervallo  temporis  , quod  a Valeriani  pcrfecutione  ad  earn  , 
quae  a Diocleciano  prioribus  acerbior  commota  eft,  pacifice  cftlu- 
xit , verba  faciens  , in  Oracoria  primum  Chriftiiideiium  concur- 
fus  fieri  confueviffc  refcrt , quibus  deindc  fiequenciores  capere  .» 
haud  fufficientibus  , fpatiofa,  Sc  anipla  , ac  plurima  in  fingulis  Ur- 
bibus  a Aindamentis  excitata  Templa  fufficere  oportuir . Cruen- 
tiffima  quinctiam  Diocletianea  obtinentc  pcrfecutione,  vel  Ko- 
run: quadraginta  > & amplius  fubftitiffe  Bafilicas  , quo  ad  Divina_, 
celebranda  myftcria  , perageudaque  Rcligionis  negotia  Cbriftiit- 
dcles  multitudinem  quammaximam  conflucre  folcrcnt , auftor  eft 
liquidus  S.  Optatus  lib.  a-  adv.  Parm. , manfifle  quoque  incolu- 
mem  , quae  Neocxfarcar  a S.  Gregorio  pridem  exftru&a  fuerat , 
Ecclefiam  teftis  accedit  S.  Gregorius  Nytfen.  p.  5 54.  Eodcm  de- 
nique  Eufcbio  lib.  8.  capp.  16  , Sc  1 9 , lib.  9 , capp.  1,9,  fcq. , & 
lib.  10.  cap.  5 , atque  La&antio  de  Mort.  Perfccut.  capp.  34 , & 
48.  teftibus  , ut  de  Conftantio , de  quo  Eufebius  in  vita  Conftan- 
4 tini  lib;  i.eapp.  > 3 , 1 6 , 17  » & 27  , ac  lib.  2.  cap.  4?  , &Hift. 
Eccl.  Iib.8.  cap.  ult.,  ac  Pagius  ad  an.  303.  n.  7,  ncc  non  dc  Con- 
ftantino  taceam , turn  Maxentius  an.  308  , turn  Gallerius  Maxi- 
mianus  an. 3 1 1,  turn  Jovius  Maximinus  an.  3 1 2,  tum  Licinius  de. 
nique  an.3  14.  publicis  Edk'iis  propoficis,  Chriftianis  & publicum 
Rcligionis  cxercitiura,  & publica  Dominica  t hoc  eft  Ecclciias,  ad 
Dei  cultum  reaedificari  indulfcrunt  . Confer  cumdem  Eufcbium 
in  Orat,  de  laud.  Conftantini , Nicephorum  lib.  7.  cap.  41 , Joh. 
Malalam  in  Cfaron.  p.  417  , Balduinum  in  Qxnment.  ad  EdiA&_* 
Vet.  Princip.  pro  thrift. , Petitum  de  jure  Princip.  Edifi.  Eccl. 
quaef.  * Pagium  ad  cit.  an.,  Gisbcrturo  Cupcrum  in  Not.  ad  La- 
Aanutkm  de  mort.  Per  fee;  cap.  34  > &c. 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . ArticulusIII.  ip? 

Ad  hrc  autem,  qux  veritate  conftant  undique  verfum  , fi  ad 
fingularium  Ecclefiarum  traditioncm  attendcre  non  pigrefcamus, 
neque  fcquioris  arcaci s Scriptortbus  fidem  adhiberc  gravcmur , 
Chrifto  D.ServatoriTeniplum  olim  ALfculapiofacrum  in  Villafor. 
1 1 prope  Alexandriam  Statiellorum  in  Liguria,  unde  Oppidum-. 
deinde  nomen  accepit,  dedicacnm  imprimis  a S.Syro  Papicnfi  Epi- 
fcopo  a S.  Petro  ordinato  , ejufque  poft  obitum  , Templum  aliud 
Neptuno  , ac  Nymphis  olim  confecratum  , cujus  io  fronte  vetus 
adbuc  confpicitur  mferiptio : jQ^Fulvius  Neptuno,  & Nymphis, 
cidem  S.Syro  inauguratum  rcpcriemus  apud  Franc.  Auguftinum 
ab  Ecclefia  in  hid.  S.  Syri  lib.  2.  cap.  8 , a S.  Profdocimo  , eb  a 
S.  Petro  miffo  , eidem  Servatori  fub  titulo  S.  Sophie , ideft  Dm* 
nx  Sapicnti.x  , Templum  Martis  Patavii  dicatum  legemus  apud 
Portcnarium  , &Urfatura  in  hill.  Patav. ; a S.  Dionyfio  quoque 
PariGenli  Antiftitc  in  honorem  cum  SS.Trinitatii,  turn  Chrifti  D. 
Templa  duo , falfis  olim  Numinibus  Sacra , prope  Parifios  confe. 
crata  ex  Vet.  Monumentis  nos  docet  Andreas  Sauftajus  in  Marty* 
rolog.  Gallic,  ad  diem  9.  Odlob.  Vcrirati  magis  innititur  , quod 
de  Ecclcfia  Palea,fi  vc  Veteri  Antiochix  ab  ipfis  Apoftoiis  exftrucfta 
tradit  S.  Joh.  Chryfoftomu*  Orar.  11.  Tom.  5- Oper.  p.i5i  : quod 
ipfum  de  Domo  Hierofolymis  Divino  cultui  ab  Apoftoiis  etianu. 
confccrata  ex  S.  Cyrillo  Catech.  16.  didicimus . B.Virgini  adhuc 
in  rerrtsagenti  non  fecus  Ecclcfiam  apud  Torcofam  , feu  Ancara* 
dum  Maris  Phoenicii  Infulam  , a SS.  Petro  , & Paulo  Antiochiarti 
properantibuseredam  fuifse  audiemus  , referentibus  Kafaele  Vo* 
Luciano  Geogr.  lib.u,  Cbriftiano  Adricomio  in  TheatroTcrr.-e  S. 
lib.  z.  cap.  7 , & Willcbrando  de  Oldenburgo  in  Itin.  Terr*  S. , 
qua  de  re  videndusetiam  Ducangius  in  Not.  ad  Joinvillam  p.  98. 
Id  tamcn  alii  Diofpolitanx,  five  Liddenii,  18.  milliaribus  ab  Hie* 
rofolymis , Ecclcfix  honoris  adfcribunt,  in  eaque  repofitam  a_» 
SS.  Petro  , & Johanne  B.  Virginia  Imaginem  a S.  Luca  depi&atn 
tradunt  S.  Johannes  Damafc. , five  Orientales  in  Synodica  ad 
Theophilum  Imper.  p.  n$,  Simeon  Logotheta  in  Leone  Armeno 
n.  5 , Sc  Anonymus  de  Imagine  Deiparx  apud  Lambecium  Bibl. 
Vindob.  lib.  8.  p.  380-  Eidem  B.Virgini  turn  Romx  Templum.* 
eiigi  permifsum  ab  Alcxandro  Scveropaullo  fuperius  adnotatura 

B b a eft  , 


Digitized  by  Google 


iptf  De  Potejtate  Ecclesiastica  , 

eft,  turn  longe  prklem  eredlum  fuifsc  Crfarauguft*  aS.Jacobo 
Apoftolo  rcfcrunt  Marin.rus  Sicul.  lib.  5.  de  laud.  Hifp  cap.  de 
Sacr.Asdib.,  Petrus  Beutcr  Chron.  Hifp.  lib.  1.  cap.  23,  Ambro- 
fius  Morales  Rer.  Hifp.  lib.  9.  cap.  7,  joh.  Mariana  lib.  4.  Hifp. 
rer.  cap.  2 3 Garfias  Loaiza  de  Primatu  Hcd.  Toler. , Andreas 
Schottus  Bibl.  Hifp.  Tom  1.  cap.  5,  Canifius  de  B.  Virg  lib.  5. 
capp.  a 1 , & 23  > longcque  plures  apud  ipfos  , & Malvcndam  de 
Antichr.  lib.  4.  cap. 5 : quod  Callillus  111.  Diplomate  Kal.Odlob. 
an.i  45 6.  dato  confirmat.  Quin  etiam  in  Tabulario  Ecclcfi*  Car* 
notenfis  extat  Charta  Johannis  Francor.  Regis  ati.i  3 56.  exarata, 
qua  ex  antiquis  Monumentis  cadem  Ecclcfia  B.  Virgini  adhuc  in 
vivis  agenti  exftruda  rcfertur.Cui  tamen  Chart®  fidem  adhibeat, 
per  me  licet  , qui  fidci  prodigus  fit . Sacro  ejufdem  Deiparx  no- 
mine denique  turn  Aft*  Pompej*  dedicatum  a S.  Syro  Tcmplum* 
junoni  olim  religiofum , ex  vetcribus  Monumentis  refert  Ughel. 
lusTom.4,  turn  Vicenti*  in  Monte  Sttmano  aliud  Plutoni  Sacrum 
a S.  Profdocimo  memorant  idem  Scriptor  Tom.  5 , ac  Barbaranus 
hift.  Vicent.  lib.  1 . cap.  8 , turn  a S.  Dionyfio  Templum  Martis 
propc  Parifios  j quod  nunc  B.  Mari*  de  Campis  dicitur , tradir 
cit.  Saufsajus  3 apud  quos  integra  horum  efto  fides  . S.  Pctro  quo. 
que  adhuc  viventi  Templa  fuifse  ereifta  feruntur,  Scnonis  a S.  Sa- 
biniano  , non  fecus  atque  B.  Virgini , & SS.  Johanni  Bapt. , ac 
Stephano  3 velut  habet  Nicolaus  Lyranus  in  Pfal.  1 8 , in  procem. 
Abdia* , & in  Matth.  24 , Argentin*  a S.  Materno  , ceu  ex  tradi. 
tionc  Ecclcfi.T  Trevir. , & Colon,  affirmat  Canifius  dc  B.  Virg. 
lib.  f.  cap.  23  , Glaftonia:  in  Agro  Somcrfetcnfi  a Jofcpho  Arima* 
thienli,  ficuti  feribunt  Ufserius  de  Britan.  Ecclcf.  primord.  cap.2, 
& Spelmannus  in  Concil.  Britan,  p.  9 , Rom*  a S.  Anacleto  , uti 
£uperius  obfervatum  jam  eft  , Antiochi*  a prifeis  Chriftianis  3 ceu 
tcfcrt  Auaor  Rccognit.  lib.  to.  cap.  ulr.,  Alexandria  a S.Marcos 
velut  au&ares  funt  S.  Gelafius  in  Synodo  Rom.,  V.  Bcda  in  Mar- 
tyrolog.  , S.  Petrus  Damiani  ferm.  de  S.  Marco  , cujus  in  Atftis 
Grxcis  antiquiflimis  mentio  etiam  occurrit  Ecclcfi*  a Chriftia- 
nis fub  Marco  conftruJla  in  loco  Bucoli : quorum  fane  de  A&o- 
xum  finceritate,  dubitationem  ctfi  inducritTiIlemontius  in  Not.i- 
id  S.Marcum  Monutn.Eccl.  Tom.  z.  par.  1.  edit.  Brux.  p.3993 

r ..j  agunt 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . ArTICULUS  III.  rp7 

agnnt  copfofe  Hcnfchenitis  ad  diem  a 5.  April. , & Mazochius  inr 
vetus  Marmor.  Eccl.  Ncapol . Kalendar.  Tom.  1.  Diatriba  dc  his 
Adis  cap.  1 . §.  3.  p.  2 3 8,  quam  tamen  Ecclefiam  non  omnino  qui- 
dem  publicam , fed  in  abrupto  polltam  fuifse  loco  putat.  Eumdem 
in  cenftim  referenda  Templa  , quod  Anna:  in  Latio , Joviolim  in- 
auguratum  > a S-  Marco  S.  Petri  difcipulo  Chrifliano  ritu  dedica- 
tum  ex  antiquiflimo  Chronico  Atinenfi  tradicur  ab  Ughcllo  To.  ij 
quod  Mutinar , Jovi  pariter  facrum,  a S.  Clcto  primo  cjufdem  Ur. 
bis  Epifcopo  circa  an.  Chr.  1 03.  Dei  cuhui  confccratum  legitur 
apud  eumdem  Scriptorem  Tom.  2 , Sc  quod  Ccnetae  in  Marca  Tri* 
vigiana  , Palladi  olim  religiofum  , ad  Chriftianx  Religionis 
ufum  translatum  refertur  Tom.  5.  Iral.  Sac.  Scd  enim  S.  Augufti* 
nus  is  eft , cui  affirmanti  tutius  fidere  po(fimus»  ut  qui  Chriftiana- 
rum  antiquitatum  ram  folers  indagator  cxtitit,  quam  teftis  nobis 
acccdit  idoncus  . Refert  autem  tarn  S.  Stcphano  Anconae  Qrato- 
rium  ab  Apoftolorum  aerate  dicacum  obtinuifle  fcrm.  323  , quara 
SS.  Gervafii  j & Protafii  cum  Hippone  , rum  inde  procubdccenij 
leucis  , auc  duodecim  Templa  olim  dedicata  fcr.  2 86,  & dc  Civic, 
lib.  aa.  cap.  8.  Ad  hare  in  Adis  S.  dementis  P. , & M.  cap.  22; 
apud  Cotelerium  Tom.  1.  p.  813.  edit.  Amftel.i  724.  ab  ipfo  una 
in  Provincia  Cherronenfi  , intra  anni  unius  fpatium  , quinque  fu- 
pra  feptuaginta  aedificatx  leguntur  Ecclcfiae  . Sed  enim  Adorum 
horum  fides  emundioris  naris  Criticis  valde  fufpedfa  evafit  , inter 
quos  adeundus  Tillcmontius  Monum.  Eccl.  hift.  Tom.  2;  par.  1. 
Not.  12.  ad  S.  Clem.  p.  520;  verique  vicilfim  fit  longe  fimilius 
ejufdem  S.  dementis  domum  s ipfo  vivente  adhuc  > vel  poft  obi- 
tum  ftatim  > Divino  ritu  fuiffe  dedicatam  , velut  indicare  videtur 
S.  Hieronymus  de  Script.  Eccl.  in  S.  Clemente  , qua  dc  re  plura 
Rondininus  de  S.  Clemente , cjufquc  Bafilica  lib.i.  cap.3.  Ab  an- 
no denique  Ghrift.  /Erarj 3.  ufque  ad  an;  275.  Ecclcfus  Dei  no- 
mine a Ghriftiani*  in  Orbc  excitatas  800.  circiter  recenfuit  Jo* 
hannes  Ciampinus  Veter.  Monum.  Tom.  1.  cap.  1 8 r fed  quia_> 
plerumquc  , ac  ferme  non  aliis  ex  fontibus , quam  cx  parum  ad 
fideni  proclivibus  haufit,  velut  ex  Abdia  Babyl.,  Hefychio  Hic- 
rofol.  > Au&orc  Recognir. , Metaphrafte  , Nicephoro , S.  Antoni* 
no  > Philippo  Bergom. , Pctro  Natali , Johannc  Bapt-  de  Groflis  , 

■ Ro- 


Digitized  by  Google 


i$ 8 De  Potejtate  Ecciesiastica  , 

Bocho  Pyrrho,  Ughcllo,  San  Marthanis,  Francioto,  Joh.  Places, 
lino  Trudonenfi  , Antonio  Dcmochares  Sic,  y nolim  ego  quidem 
his  fidem  prorfus  obligate  raeam  . Qui  proculdubio  tamen  fides 
praeftanda  documents  aliis , monumcntifquc  optima:  notx  > qui- 
bus  longo  catalogo  prifeis  Chrxftianis  loca  publica , ad  oranduni , 
celebrandafque  Synaxes  , primafub  xtace  non  defuifle  , late  pro* 
bant  Baronius  ad  an.  57.  n.  99  , fcqq. , an.  n.  j , fcqq.  , & 224. 
n.  2 , fcqq.  1 Bellarminus  dc  SS.  Cultu  lib.  3.  cam  4,  Polydorus 
Virgilius  de  Rer.  invent,  lib.  ?.  cap.  6 , Alphon/us  a Caftro  do  ■ 
Hatrcf.  lib.14.  V .Tcmplum,  Durandus  dc  Ritib.Eccl.  lib.i.  cap.a, 
Cafalius  dc  Vet.  Chrift.  Ritib.  par.  3.  cap.  3 j , Joh.  Quiutinus  in 
Synodum  Gangrcnfcm  Can.  5 , Paganinus  Gaudcntius  de  vitiUi 
Chriftian.  ante  Conftantinum  cap.  25,  Alexander  Donatus  dc  Ur. 
.be  Roma  lib. 4.  cap.  j,  Card.  Bona  Rer.  Liturg.  lib.  1.  cap.  1 9 , 
Aringhius  Romae  Subter.  lib.  i.eap.  2 , Jofepb  If* us  in  Mot.  ad 
Ladant.  lib.  2.  cap.  2 , Tiliemontius  Monum.  Ecci.  Tom. 3 . par. 2. 
edit.  Brux.  Art.  f.  p.  68  , fcqq. , Bcncinus  in  Not.  ad  Anaftafium 
Tom.  2.  in  S.  Dionyfio  fed.  16-  p.  228  , £cq. , Marangonius  de 
Rebus  gentil.  in  Eccl-  aifum  translatis  cap.  43  , Icq.,  Paulus  Ma 
Paciaudius  Antiq.  .Chrift.  diflert.  1,  cap.  1,  Jofephus  Catalaous 
Tom,  2.  Comment,  in  par.  1.  Rom.  Pontif.  tit.  r,  See.  i ex  Prote- 
ftantibus  vero  Magdchurgenfes  Cent.  3.  cap.  6 , Hofpinianus  de 
Templis  , licet  eo  turpitcr  in  errore  obverfatus  lib.  1.  cap  6 , ac 
lib.  4.  cap.  1,  feq. , ut  exiihmet  ex  Judaifmi,  & Ethniciimi  fuper- 
(liiiofa^aitswx/it  profeda,(quo  pariter  errore putide  imbutusMid- 
letonus  epift.  Romae  an.  1719.  ad  Amicum  Load,  feripta,  Adis 
Lipf.  an.  infeq.  pag.  364.  inierca,  ex  Teroplis  Romae  falfis  olim 
Numinibusdcdicatis  inSandorum  deinde  Martyrum  honorenu 
con  verbs , a Romanis  fupcrftitiofa  id  fadum  Ethnicorum  rituum 
imitacione  , & xmuia tione  feripturire  non  eft  veritus , quern  ta- 
me n viden , ut  dignis  caftigec  Marangonius  lib.  cit.  cap. 44.  ) , jo* 
fepbus  Middus  de  Templ.Cbrift.,  Cavaeus  dc  primit.  Chrift.  lib.i. 
cap.  I,  Binghamus  orig.  Ecclcf.  lib.  8.  cap.  7 , Hardmajerus  iru 
Lexico  Antiq.  Ecclcf.  V.  Ttntplum  , Scldenus  de  Syned.  lib. 
cap.  1 j,  aliique , quorum  nomiuibus  implcrc  paginam  non  otiuns 
eft , nec opus , 

Jam 


Digitized  by  Google 


et  CrvrU  . ArtiCulus  III.  ipp 

Jam  vero  de  Templorum  Azylis , quod  caput  eft  alterum  , 
in  quo  nobis  cum  Pfcudo-poliricis  baud  leve  negotiant  interve- 
nit , ut  pauca  > quoad  ejus  fieri  pocerit  , concitato  tangamus  ca* 
lamo,  feitum  imprimis  » tritumque  fermone  jamdudum  eft  , tri- 
fariam  diflingui  Ecciefiaftkx  Imn  unitatis  fpecicrn  > ut  alia  fie 
nempc  Localis  , alia  Pcrfonalis , alia  Realis  , qiiarum  obverfatuc 
prima  circa  Loca , feconda  circa  Perfonas  » ten ia  circa  Bona  . A 
prima  iraque  inicum  capiendo  > Templa  pro  Azylis  ftatucre  , non 
ad  Eccldiafticam  , fed  ad  Laicam  fpeftare  poreftatem  cum  Petro 
Gambacuru  > Paulo  Sarpio  de  Jure  Azylor.  cap.  i , aliifque  po- 
teftatis  Ecclcfrafticaf  profligatiffimis  Oloribus  defcndcrc  Petrus 
Jannonus  bift.  Neap.  lib.  3»cap.  ult.§.  5.  Pr*  infrunito  Ecclcfia- 
fiicis  detrahendi  jnribus  ingemo  non  reformidavit . Atqui  jurc_j 
Religionis  indufta  Templorum  azyla,  inftitntioneque  Divina  in- 
niti , quod  perinde  negare  Ofiandcr  Antiq.  Grsc.  To.d.  p.28371 
/eq.,  Potcr,  Samuel  Pctitus,  Sarpius  &c.  nonexhorruerc  , in- 
ficias  profedto  nemo  iverit  j qui  Divina  in  hifforia  prorfus  hofpes 
non  fit . Ex  Exodi  enim  cap.  2 >.  v.  1 3 , Num.  cap.  3 5..  v.  6 , feqq., 
ac  Dcuter.  cap.  4.  v.  41  , fcq.,  &cap.  131.  v.  3 , feqq.  facile  in- 
intelligct  Divino  juffu  a Moyfe  fex  Refugii  Urbes  fniffe  defigna. 
tas  , ad  quas  confugientcs  , quicafu,  aut  ex  ine  primo  impetu 
truces  in  quempiam  injccificnr  manus,  a moleftia  prorfus  omni 
efTent  immunes.  Cur  autem  Civitatcs  fex  profugis,  (qtiibus  adjun- 
dla  Num.  cap.  3 J,v.  6.  Oppida  42..Levicis-ad(ignata  )&cur  trans 
Joidancm  tres  Dcuter.  cap.  4.  verf.  43,  trefque  reliquat  in  terra 
Chanaam  fuerint  conftituta?  Jofv.  cap.  20.  v.  7 , myfticam  rat  to- 
ne m profequitur  Philo  Jud.  lib.  de  Profugis  p.  , hifloricam_> 
veto  defcriptioncm  ex  Judxorum  Gloffis  , ac  traditionibus  colic- 
git  Paulus  Fagius  in  Thargum  Onkelii  , & ad  Num.  cap.  3 5.  Cri- 
tic. facr.  To.  t-edit.  Francof  169$.  p.  1134  , feqq.  Intelligec  ex 
j.  Reg.  cap-  a , & 4.  Reg.  cap.  1 1.  Tabernaculo  , ac  Tcmplo  tan- 
tum  religionis  a Judarn  Divino  juffu  impenfum,  ut  vel  ingenribus 
facmonbtis  irrctiti,  ibidem  in  tuto  fe  degere  crederent . Adeo 
vero  Judaris  univerfitn  anitno  infita  rcligio  hxc  erga  Tcmplum_» 
mania.  ut  Demetrius  Syria;  Rex  ad  eorum  captandas  contra  Alex-, 
andtum  Regem  Antiocbi  ftlium  volumates  , & partes  , inter  alia 

Tcm- 


aoo  DePotestate  Ecclestastica, 

Templi  immunitatem  fpopondcric  > ita  ut  illuc  confugientibus , 
vcl  qui  obnoxii  Regi  eflcnt , nullum  ex  fc  difcrimcn  incumbctet  , 
Machab.  lib.  i.  cap.  io.  v.  43.  Qua  imo  dc  Judxorum  crga  Tem- 
plum  religione  perfuafi  adco  ibant  Syri , ut  a Jonatha  pcrfcqucn. 
tcrefagium  in  Dagonis  Tcmplum , quod  Azoti  rcliquum  adhuc- 
dumerat , fibi  quarrendum  ftatuifle  legantur  ibid.  v.<8$.  Unde_» 
procul  ab  vcro  aberrant  Sarpius  de  Jure  Atyl, , & Audor  Spiri- 
tus  legumab  Iftaelitis  Azyli  jus  ablegantes  : contra  quos  vide , 11 
lubet,  qux  egregie  difputat  Odavianus  de  Guafco  difTert.  de  A- 
zylis  . De  Azyli  porro  diverfis  jure  » ac  rationc  fequioris  artatis 
Judxis  folemnibus  agit  Scldenus  dejurc  Nat. , & Gent.  lib.  4. 
cap.  2 , & dc  Syned.  lib.  3.  cap.  8.  Mutuatum  bine  > inque  Tem- 
pla  iua  translatum  ab  Ethnicis  Azylorum  jus  conjiccre  licet  . 
Qualienim  duce  natura  ipfa  , rationeque  magiftra  nafeebatur  > ut 
quo  Tcmplum  apud  Hcbriros,  codera  apud  Ethnicos  quoque  Tcm- 
pla  privilegio  , non  tani  in  hominum  gratiam  , quam  Dcorum  ob 
Religioncm  frucrcmur . Apud  Ethnicos  porro  primum  Tcmplo- 
rum  conditorem  Dcucalionena  facit  Lucianus  de  Dea  Syra  . Jovcm 
alii , lfidcm  zEgyptii , Ofiridcm  Diodorus  lib.  \ , Cretenfcs  Mc- 
liffcum,  Cecropcm  Grxci  . Arnobius  contra  Genres  lib.  6.  aut 
Meropcm  , aut  Phoronxum  dEgyptium  . Varro  Eacum  a Jove_ » 
prognatum  ; lanum  in  Italia  Macrobius  Satur.  lib.  1.  cap.  tp3  Fau- 
num  alii , unde  Fana  dida  cenfet  Bannier  Mytholog.  lib. 4.  cap.  z. 
Atquc  in  Italia  ccrte  antiquiffima  babentur  Tcmpla  duo  Satur. 
ni  , & Herculis  in  Agro  Setino  , de  quibus  Corradinus  Veter.  La- 
tii  prof.  T0.2.  lib.  z.  capp.3  , Si  6.  Ab  Aigyptiis  morem  xdifican- 
di  Tcmpla  manafle  ad  Aflyrios  , Phoenices , ac  Graecos  tandem^, 
fcriplit  Lucianus  de  Dea  Syra.Sedenim  ab  Hebrxis  morem  cae- 
piffc  » a quibus  fub  Moyle  Tcmpla  Dei  cultui  Heliopolis  3 & A- 
thos  ardificata  ex  Hebrxorum  traditicnibus  refert  Eufcbjiu  prarp. 
Evang.  lib.  9.  capp.  23  , Si  if  . Ut  vero  incerta  valde  funt  ifta  > 
tam  indubium  viciflim  eft  confeftim  ab  tedificationc  Tcmpla  e juf- 
modi  Azyli  jure  fuifle  donata  . Itaquc  Ofiridis  in  Aigypxo  3 Apol. 
linis  in  Syria,  &Ncptuni  inTacnaro,  & in  Calabria  Tcmpla-. 
Azylo  fuifle  celebria  memorat  Strabo  Geogr.  lib.  8 3 & 17  , ficut 
Herculis  ad  Hilt  oftia  Herodotus,  Canopis , hodie  Bochiris  , 

Stra- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusIII.  ioi 

Strabo  lib. 1 3 , St  ad  Gadium  promontoria  Pomponius  Mela  lib. 3. 
Apud  Grsecos  primus  omnium  Cadmus  , dum  Thebas  condcret  , 
Azylum  aperuifie  fertur,  ad  quod  fugientes  fine  difcriminc  , five 
fervi , five  liberi  ab  omni  poenx  genere  tuti  forent . At  viciifim  ab 
Herculis  prognatisAthenis  primoAzylum  inftitutum  docetStatius 
lib.7.  Theb.  Port  quod  in  Rhctzo  littore  fuit  Ajacis  Azylum, & in 
Sigaro  Achillis,ut  habenc  Strabo  lib.3,  & Servius  ad  j£neid.  6-  At- 
que  quidemAthenis  fex  inTcmplis,idcftMifericordi®»Eumcniduin, 
Munichis,  acThcfiei  duobus,jusAzyli  fancitum  obfervat  Hofman- 
nus  in  Lcxico . Clemcntix  item  Aram  , & Ncmus  Athenis , tra- 
dunt  Pyufanias  in  Attic. , & Statius  Theb.  lib.  11.  Tcmpla  Mi- 
nerv®  Cydone , & Neptuni  Laccdaemone  fummz  fuifie  obfervan. 
ti*  , adeoque  ut , fiquis  adcadem  confugiffct , cum  inde  divclle- 
re  per  Religioncm  nefas  efiet , feribit  Paufanias  in  Achaicis  . Qui 
& in  Lacon.  de  EleaeMinerv*  Templo  loquens  , illud  Pclopone- 
lo  univerfo  antiqua  Religione  adeo  facrofan&um  extitifie  tefta- 
tur , ut  qui  illuc  fe  recepiflent , violari  eos  non  fas  efiet . Eamdem 
erga  Tcmpla  Leotychide,  & Chryfidc  religionem  Argivos  incef- 
fifle  fubjungit . Spartanis  etiam  erga  Minerva:  Templum  Chal- 
eixei,  five  Poliuchi  in  Arce  confiti  feribit  in  At ticis.  Fuifie  & 
Habes  Ciceroni  6.  in  Vcrr-  Ganimed®  , De®  in  Arce  Phliafiorum 
tradit  in  Corint.  Ephefium  quoque  Dian®  Templum  pro  Azylo 
fuifie , quod  Alexander  M.  ad  Stadium  extendit , paulio  plus  Mi. 
thridates,  & M.  Antoninus  demum  ad  magnam  Urbis  partem  , 
memori®  prodidit  Strabo  lib.  14.  Ab  eodem  Alexandro  M.  , Ty- 
ro capta  , Cives  profugos  ad  Aras  Azylo  fuifie  donatos  obfervac 
etiam  S.  Augufiinus  de  Civic,  lib:  t.  cap.;.  Plutarcho  tefie  lib.  de 
non  feenerando  & Artemifium  in  Ephcfo,  Si  Pcrgami  Asfculapii  zE- 
dcs  , &Calydoni*  Palladis  Templum  ad  iilaconfugiemes  a pecu. 
nia,&  anoxa  prxfiabanr  immunes.  Palladis  item  Celeufar Laced®, 
mone,  & I coni®  Paufaniain  Lacon.,  & Polybio  lib.4.  In  Pelopone. 
foinfupcrTemplum  in  HcrmioncCercri,ac  Profcrpin®  Sacrum  pro 
Azylo  erat.ApudMolo(Tos,Samothraces,  Crotoniatas,Mefienios, 
aliofque  Deorum  Aras  Azyli  loco  fuifie,  ut  Ithacenfibus  Jjvis 
Ara , Athenienfibus  etiam  Thcffei  fepulcrum  , de  quibus  Virgi. 
lius  i£n.  3 , & Apulejus  cap.  a.  In  Thracia  Dian®  Templum , & 
Fats  III.  Turn. VI»  Cc  Smyr- 

l 


Digitized  by  Google 


202  De  Potestatb  Ecclejiastica  , 

Smyrne , de  quo  Herodotus  lib.  j , Si  Paufantas  in  AchaiC. , Nep. 
tunni  Tcmnis  , Palladis  in  Aphrodifio  , & Papho  Veneris  , jo- 
vis  , & Trivia?  Stratonicae , tefte  Tacito  Anna!,  lib.  3.  p.  3 ».  Po- 
ptilos  ctiam  Tyffagetcs  , Sc  Arymphcos  facro  gavifosAzylo  tra. 
dune  Mela  lib.  3.  cap.  5 , & Plinius  lib.  6.  cap.  1 3.  Totam  Samo* 
thraeix  Infulam  Cibeli  facram  pro  Azylo  faille  referunt  Diodorus 
lib. 3 , Livius  lib.  45.  cap.  j , Sc  Floras  lib.  2.  cap.  iz-  Siculis  Ara 
Salifci , Philiafiis  dEdcs  Pubertatis  , telle  Paufania  in  Corinth* 
Siculis  itcruni  Palicarum  Dearum  Templum  , apud  Diodorum> 
lib.  1 1 1 Philippcnfibus  Bacchi  tumulus , apud  Appianum  de  bello 
Civ.  lib.4.p-74£.  Trojx  JunooisTcmplum  pro  tutilfimo  crat  Azy- 
lo, de  quo  Virgilius  y£n.z,  & S.Augultinus  de  Civic,  lib.  1 . cap<4l 
Tyri  Hcrculisj  de  quo  QjUurtius  hb.4>Mefpurbi  in  Saxonia  Mcr* 
curii,  five  Martis,  quod  poftea  fabvertit  Carolus  M.,  de  quo  Mci. 
bomius,  Sc  Munftcrus  Cofmog.  lib.  5 cap.43.  Non  fecus  pro  Azy. 
lo  cram  tutilfimo  Templa  Veneris  Bibbs , Delii  Apollinis  > telle 
Livio  lib.  3 5.  cap.  5 1 , Si  apud  Gyraldum  Syntag.  1 7.  de  Sacrifi- 
ces» ldx>  Paphos,  & Ithacx  Jovis  , alibique  , dc  qtiibus  viden- 
di  Natalis  Comes  Myiholog.  lib.  i.  cap.  10 , Alexander  ab  Alex* 
andro  Genial,  dier.  lib.  3.cap.ao  , ac  poftipfos  Pfciffsrus.  Antiq. 
Grxcar,  lib.  1.  cap.jp.  Romx  in  Venice  Capitolino,  ubi  alia  fab- 
inde  adfixa  Saccllis  commemorat  Cicero  dc  Leg.  Agraria  > Azy- 
lum  Jovi  facrum  a Romulo  conftrudum  au&orcs  fant  Virgil  us 
dEneid.  8.  v.  34a  , Dionyfius  Halicar.  lib.  z.  cap.  6 , Livius  lib.  1 . 
cap.  8 , Juvenalis  fat-  8.  v.  271 , Sc  Plutarchus  in  Romulo  p.  41  , 
aliudque  Dianx  in  Avcncino  a Scrvio  Tullio  cxcitatum  tradit 
Dionyfius  Haiic.  lib.  4.  Quat  fane  patebanc  Servis  fugitivis  , ob- 
xratis,  &malcficis,  aedicia  Azyla  ab  A privativo  > &vcrboe-u* 
Xx’a  , S polio,  five  d<ru?e>  > a verbo  , quod  eft  Trtbo  » per 
lambdacifmum  littera  P mutata  in  a,  GlofT.  in  L.  1 7.  §.1  a.ff.  de 
/Cdil. , Ludovicus  Vives  in  S.  Auguftinum  de  Civ.  lib.  1 . cap.  4 > 
8c  Laurencins  Jofcph  Antiq.  Grxcar.  T0.7.  p.232  , ideoquod  ali- 
quern  ibi  fpoliare , vcl  inde  dccrahere  vegrandc  nefas  efTct,  ut  ad* 
notac  Servius  ad  ABn.z.  v.  1 60 > qui  Sc  ad  Afa.  8.  fpeciali  confccra* 
tionis  ritu  Azyla dcdicari  Romanis confucviflc  indicat.  Siquidein 
vero  Azyloimn  nimia  frequentia  flagitiis  occafioncm  quotidie 

- prx- 


Digitized  by  Googli 


FT  Civili  . Articulus  III.  203 

przberet,  a Tiberio  Imp.  demum  Azylorum  jus , moremque  abo- 
litum  refers  Svetonius  cap.  37  , atquc  ita  eum  capic  ibid.  Cafau- 
bonus:  quod  intelligcndum  tamen  de  Azylis  extra  Romanam  Ur- 
bem  exftrudlis  monce  Tacitus  Annal.  lib.j.  cap.dj . Quin  id  falfum 
imo  oftendit  port  Marshamum  in  Can.  Chron.  p-j  5 6 . Spanhemius 
in  differt.  de  Pratft- , & ufu  Numif.  p.a  88.  ex  fide  veterum  Num- 
morum  , in  quibushaud  obfeura  juris  Azylorum  poft  Tiberium 
paflim  mentio  occurrit . Ita  nempc  in  Nummis  Tyri , & Apamea* 
vetuftioribus , ac  in  rccencioribus  Scleucix , Damafci  , Hera- 
clear  , Laodicese  , Gabalorum  &c.  fub  Claudio  , Vcfpafiano  , Do- 
mitiano  , Trajano  , M.  Aurclio , Macrino , Elagabalo  , Decio  t 
Samofatat  fub  Tito , Czfare*  fub  M.  Aurclio  , Gabali  apud  Golt- 
zium  1 Parxtonii  apud  Seldenum  &c. , aliifque  apud  Vaillantium 
fub  Claudio,  Decio  > Hadriano , Antoninis  , Philippis , Vale- 
riano  See.  Scd  & antea  coar&atum  Azylorum  jus  ab  Auguflo  refert 
Strabo  , a quo  tamen  haud  prorfus  abolitum  , ficuri  putavit  Ubbo 
Emmius  apud  Gronovium  T0.4.  p.54*,  fed  Bphefinx  Urbis  dum- 
taxat  obfervat  cit.  differt-  fe&.  5.  Odavianus  de  Guafco  . Quam- 
quam  ncc  apud  Gratcos , nec  apud  Romanos  intemcratam  femper 
religionem  hanc  erga  Templa  cuftoditam  obfervat  S.  Auguftinus 
de  Civit.  lib.  1.  cap.  3.  ufque  ad  7 , quod  antea  feripferat  Thu- 
cydes  de  bello  Pelopon.  lib  - 4 , fed  ad  eadem  confugientes  hoftes 
paflim  ibidem  interfici  a Vi&oribus  , Vi&orumque  fpolia  , opef- 
que  ibidem  repofitas  inde  auferri  impune  confueviffe  , ceu  vidcre 
licet  apud  Virgilium  £n.  lib.3  , Salluftium  de  Conjur.  Catil.  , ac 
Livium  lib.  ?.  cap.  4 . Tamctfi  negari  nequeat  Romanis  facro  in 
mote  poficum  fuifle  , in  Templis , veluti  tutiflimis  in  locis , opes 
fuas  rccondcre , ecu  in  Templo  Opis , tefte  Cicerone  Philip,  a , 
in  Templo  Caftoris , tefte  Juvenale  Sat.  » 4 » in  Templo  Pads , 
referente  Herodoco , in  Templo  Saturni , referente  Svetonio*in 
Augufto  cap.49,  qua  de  re  Donatus  de  Urbe  Roma  lib.z.  cap.  1 o, 
& Marangonius  de  reb.  Gentil.ad  ufum  Eccl.trans!.  cap.50.  Pro 
reverentia  tandem  erga  Templa , cadem  adire  non  fas  omnibus 
fuiffe  , fed  inde  abfeedere  profanos  debuiffc  , fures  hoc  eft , adul. 
tos,  homicidas  , nothos  , illotos  See.  , congeftis  veterum  Seri* 
ptotum  teftimoniis  oftendunt  Pfejfferus  Antiq.  Grsc.  lib.  1 . cap. 

*■  -•  Cc  a i9, 


Digitized  by  Google 


204’  De  Potestate  Ecclejiastica, 

3 9 , & Bannicr  Mytholog.  lib.  4.  capp.  1 , Sc  3.  Apud  Ethnicos 
dcnique  pro  Azylo  erant  Imperatorcs  etiam  fatis  fun&i  , tefte_» 
Dionc  lib.  5 6 , eorumque  Status  , L.  i.  §§.  x , & 8.  ff.  de  Oflic. 
Pr*fc3i  Urb  , L.  17.  §.  1 a-  ff.  De  AZdil,  > L.  28.  ft.  De  Poe  nit  , 
& L.  un.  Cod.  Debit  > qui  ad  Statuat  confug.  ac  teftibus  Homero 
Odyff.  12.  v.  335  , Scnccade  Clemen,  lib.  1 . cap.  8 , Plinio  cpift. 
16.  ad  Trajan. , Tacito  Annal.  lib.  3.  p.311  , Philoftrato  de  vi- 
ta Apollonii  lib.  1 , Dionyfio  Halic.  lib.  5 6 , Livio  lib.  23.  cap. 
ig,  Svetonio  inTiberio  cap.  $3  : qua  dc  re  videndus  O&avianus  • 
de  Guafto  in  differt-  hift.  Polit. , & litter,  differt.  dc  Azylis  fc<ft. 

2.  Pro  Azylo  etiam  erant  Aquilx  Romans  , velut  habent  Jofe- 
phus  Antiq.  lib.  1 8 , & Svetonius  in  Calig.  cap.  14 , & in  Vitellio 
cap.  2 j Legati  Rom.  Populi , ac  Grxcorum  > tcftc  Marciano  L.8. 

§.  1 .Dedivif.  rer.  •,  Tribuni  Plcbis  apud  Plutarchum  in  Probl.  i 
ALdiles  apud  Fcftum  V.  Sacrofan&ut ; Prscones  , qui  & Caducea- 
torcs  apud  Pollucem  Onom.  lib.  8 ; Veftales  teftibus  Plutar^ho 
in  Numa  , & Aulo  Gellio  Nodt,  Attic,  lib.  1 o.  cap.  1 5 > Sacer- 
dotes  Joviscodcm  Plutarcho  referente  in  Probl.  ; Archontcs  A- 
thenienfes  , de  quibus  Corfinus  in  Faftis  Attic.}  Urbcs  aliqus  , 
uti  Hierufalem  apud  Jofephum  Antiq.  lib.  13.  cap.  5 , Smyrns 
apud  Arundelium  in  Marmor.  Oxon.  par.  1.  p .6  , Alexandria  , ob 
Scrapidis  Templum  > dc  quo  Tiilcmontius  hift.  Imp.  Tom.  4.  p. 
207,  alisque  plures  apud  Norifium  dc  Epoch.  Syromaced.  dif- 
fert.  1 j Oiftavianum  de  Guafco  differt.  cit. , Leibnitium  in  Cod. 
Diplom. , & Spanhemium  loc.  cit. ; Sepulcra  dcnique  , uti  Cad- 
mi  , Achillis , Theficij  Anchifis,  He&oris , Hippolythi,  Ini  &c. , 
de  quibus  Non.  Marccllus  cap.  6 . n.  pi  , Gyraldus  Syntag.  1 7 > 
Dempfterus  p.  91  , See.  , videndique  de  hifee  fuftus  agenies  Ab- 
bas Brifti  differt.  de  Azyl.  Acad.  Parif.  To.  1 , Simonius  diflert.  de 
eoftem  argumento  ibid.  To-J.  p.37  , & Bannicr  Mytholog.  lib.4« 
cap.  1 a i nobis  enim  dicta  fatis  funt , ac  fiipcr  . 

Potiori  igitur  ratione  , jureque  mcliori  Immunitatem  hanc 
Ecclefiarum,  juri  naturxconformcm>Divinaque  lege  infinuatam, 
qus  Templo  dabatur  Jndxorum  , Fanis  quin  etiam  Paganorum.. 

( qus  fic  diccbantur  a Formula  folemni,qua  Augures  locum  eftati 
Sacrum  cfikicbanc (Si  £ffata,<\iu  dc  Livtus  lib.  j ocap-37j 

Varro 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . Articulus  III.  aoy’ ' 

Varro  lih.2.dcLmg  latin.,AulusGellius  Nod.Artic.lib.14.cap.  7, 
& Brifsonius  dc  Form.  lib.  1. cap.  1 9 1 .)  , quin  infupcr  Principutn 
Statuis  j Curiis , ac  Tumulis  etiam  ( qua  in  re  obfervatu  dignum> 
quod  dc  Thcophilo  Grjecor.  Imp.  memerat  Ccdrenus  p.  42$  % 
ab  illo  ncn  pe  poll  an.  82£.defundbe  Filix  fuatTumuIum  azyli  jure 
dccorari  juflfum  ad  rcorum  rclaxationcm),  non  dcnegabatur , inter 
proprii  juris  partes  Ectlcfia  vind'eat . Atquc  tam  tutiflimam  rcisj 
ac  caprivis  ad  Ecdcfias  confugicntrbus  a molefliis  , a pcenis  , a 
mortc  imn  unitaiem  ab  Ecclcfia  prarftitam  fuifse  , quam  ejufmodi 
prxftandz  immunitatis  antiquiilimum  in  Ecdcfia  jus  efse,  morem- 
que  , qui  Ecclefi*  ipft  proindc  cozvus  reftc  putctur,Apo(lolifque 
xeferatur  acccptus , liquido  nos  , locuplctiquc  teftimenio  fuo  > ac 
traditionc  dubitare  SS.  Patrcs  non  finunt . In  qnibns  S.  Athana- 
Cus  dc  Sacris  Azylis  in  lege  tam  veteri,  quam  nova  inftitutis  ver- 
ba faciens  in  Apolog.  Divinz  cadem  inftitutioni  tribucre  non  am- 
bigit : In  Lege  , inquiens  , preteptum  trat , ut  conflituerentur  C/« 
vi  fates  Refugii  &c.  j M conjumatione  porro  fecuhrum,  quum  adve- 
nijfet  illud  ipfuni  Vtrbum  Fatris , quod  Mcyji  ante  locutut  fuerat , 
rurjus  kocprtccptum  dedit  iJ’c.Quocx  loco  adverfusCovarruviam 
vaiiar.  Refol.  lib.2.  cap.  20.  locaicm  Ecdefiarum  Iinmunicatem_> 
Divini  effe  juris  mficiantem  pugnat  , Divinoque  cam  jure  defendi 
probai  ipfemet  e Proteftantium  grege  Georgius  Kittethufius  dc 
Jure  azylor.  cap.  4.  Quin  etiam  obfervansex  Tacito  Annal.  lib.j. 
p.  jaj.Deorum  monituab  Ephefiis  Dianar,  & ApollinrsNemus 
facratum  habitnm,a  Smyrnatis  item  Veneris  TemplumJ&  a Teneis 
Neptuni  Asdcm . Sic  etiam  a Romulo  azylo  fuo  audoritatem  Py- 
thi*  oraculo  conciliatam  exStatiolib.12.Theb.  advertens.  Confer 
& Willelmum  Zcpperum  legumMofaycar.&Forenfrfxplanat.lib.i. 
cap.  7 > ubi  legem  de  Azylis  leges  inter  Catremoniale*,acForenfes 
nonmodo,  fed  & inter  Morales  comprehcnderc , qoz  idco  lege 
Evangelica  fublata  bob  fucrit , vcltwi  Covarruviar  fuerat  vifum  , 
non  dubitat . S.  Ambrefiushb.  5.  epift.  33-  ad  Marccllinatn  SoroF. 
Opcr.  To.  3.  p 12*.  intima  in  ea  perfuafione  verfabatur  , ira  Di* 
viniNumims  pioprias  Ecckfras  e(Te  , ut  in  cas  Laic*  potellati 
nullum  jus  rcliquum  infit . Ideo  Magiftratibus  dc  Bafilica  eis  con- 
fignaada,  queis  lmperator  jubebat , follicitaaubus  tnvidum  pc-  • 

dus 


Digitized  by  Google 


io6  Dh  Potestate  Ecclesiastica  , 

<5lns  objiciens  : Convenior , inquit , ipfe  a Comitibus  , iff  Tribu - 
nit  3 ut  BaJUiae  fieret  matura  traditio , dicentibtu  Imptratorem^j 
jure  fuo  uti , iff  quod  in potejlate  ejus  ejfent  omnia  . Rej'pondi  e.t—i , 
quit  Divina  , Imperatorite  potejlati  non  eJfefubjeBa  . Quorum  fi- 
millima  repccit  eodcm  libro  Orat.  in  Auxentiumde  Bafilicis  tra- 
dendis  p.  128.  To.  3.  edit.  Code rii  Baflt.  1 j 5 5.  iis  , qui  fibi  dc 
Imperatorcfaciebant  invidiam, fic  invide  reponens  : Tributwn. 
Ctcfaris  ejl , non  negatur . Eeclejia  Dei  tjl , Cttjari  utique  non  de- 
bet addici  : quia  jus  C*J dris  eJJe  non  potejl  Dei  Templum . Sequi- 
tur  igitur  , S.  Ambrofii  fententia,  ut  Ecclefia;  Sacrofandar  ita  fint, 
ut  in  fupremi  Numinis  vegrandem  vergat  injuriam,  quidquid  con- 
tra carum  immunitatem  per  vim  a laicis  Magiftra  tibus  atccntetur. 
Meminit  & S.  Paulinus  in  vita  S.  Ambrofii  circa  mcd.  Crcfconii , 
quern  ad  Sacrum  Altare  profugum  ab  Arianis  Militibus  , cum  in- 
dc  abftrahere  nitentibus,  defenderc  S.  Antilles  pro  virili  parte  ad- 
nixuseft.  Prxvaluifse  quidem  ilios , homincmque  inde  rapuifse 
fubjungit , cos  tamen  Dei  vindiJla  infetflante  , violate  immunita- 
tis  poenas  dedifse  , doluifse  quoque  fa&i  vehementer  Stiliconem  , 
quod  id  permififset , cgifseque  poenitentiam  > illxfum  vero  Cre- 
fconium  in  exfilium,  (nam  alioqui  facinoribus  prxgravatus  erat), 
fuifse  dimifsum.  Morte  fua  pariter  Mafchczilam  Gildonis  fra- 
trem  violate  Ecclefiallicx  immunitatis  luifse  poenas  rcfcruntOro- 
fius  lib.  7.  cap.  35,&  Paulus  Diac.  lib.  1 3.  Duplicis  profedto  lau. 
de  digniflimum  dc  S.  Bafilii  magnanimitate , ac  manfuctudinc  il- 
lud  celebratS.  Gregorius  Nazian.  Orat.  20,  quod  tarn  Vidus  cu- 
jufdam  nobilis  , & opulentx  ad  potentis  judicis  , procique  infi- 
dias  dcclinandas  ad  Ecclefiam  confugicntis  , quam  Judicis  ipfius  , 
ad  furentis  in  fc  Populi,  armifque  perfequentis  cfFugiendam  iram, 
in  Ecclcfia  pariter  refugium  qusrentis  defenfionem  in  fc  recepe- 
rit . Cujufce  fimile  aliud  profert  cxemplum  Ammianus  Marcd- 
linus  lib.  1 j.  Sua  perinde  fub  state  ad  Epifcoporum  pedes  femet 
abjiccrefolitos  criminum  confcios  , ut  corum  interedfione  , ac 
reverentia  , a carccre  , ac  morte  immunes  cvadcrent , audlor  eft 
S.  Auguftinus  ferm.  1 8.  de  Verb.  Apoft.  Qua  plane  de  Epifcopo- 
rum  erga  captivos , rcofque  fiagrantiffima  caritate  , pictatcquc 
Jatc  Do&ifs.  Thomaflinus  Vct.,&nov.  Difcipl.  par.  2.  lib.  3.  cap. 
x 9U 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  III.  207 

jj,  feqq.  Abeodcm  S.  Auguftino  ievero  anathemate  innodatus 
Bonifacius  Comes  idco  > quod  Aras  amplcftcntem  reum  indc  vi 
abfirahi  julfifset,  legitur  apud  Gratianu.n  Can.  8.  A/lror  1 7.  q.4, 
Scd  enim  epiftola  187  , e qua  Canon  illc  excerpcus  efc,  ctfi  Baro- 
nio  probata  , Lovanicnfibus  tamen  Theologis,  ac  PP.  Maurinis , 
a quibus  ideo  in  Append.  To  1 . rejeifla  efc , veuam  , ingenium^  . 
ftylumque  S.  Auguftini  nonfapic.  Confer  & Do&ifs.  Scbaftia* 
num  Bcrardi  in  Grat.  emend  To.  4.  par.  3.  cap.  1 9.  p.  4O4  , feq. 
Yidenda:  tamen  germanx  S.  Do&oris  epift.  2 1 5 >&  2 30.  Moris 
nihilominus  Africans  in  Ecclcfia  rcccptiilimi,  ut  Epifcopi  publi- 
cos  apud  Magiftratus  pro  reis  ad  Ecclefiam  protugis  intcrccde- 
rent  ,'gcrmana  in  epift.  1 15.  ad  Fortunatum  Cirtcnfem  Antifti- 
tem  S.  Doctor  teftem  fc  dat  locupletem,  ubi  dc  quodam  Favcn* 
tio  , qui  ad  Ecclefiam  Hipponcnfem  aufugerat,  feribens  : // ,,  in- 
quit , quurn  ab  ejufdem pojjefiionit  Domino  , nefcio  quid  , Jibi  me - 
turret , ad  Htpponenfem  confugit  Ecclefiam  , & ibi  erat  > ut  con - 
fugientes  folent , expc3ans  , quomodo  per  intercejfionem  nojlrant^a 
fua  negotia.  terminaret . Eutropio  , homini  ingentium  alioqui 
facinorum  atrocitate  bonis  omnibus  invifo  , ad  Ecclefiam  fc  re- 
cipient! , cujus  azylo  exteroquj  fc  indignum  prxftiterac  , ut  qui 
Arcadio  Imp.  nefarii  Edifti  L.  3.  De  his , qui  confug.  ad  Eccleji 
Cod.  Theod , quo  videlicet  Ecclellarum  azyla  abolcrctnur,  auAor 
fuifset , quod  Ediiftum  tamen  eodem , quo  latum  fuerat,  anno  di- 
ligenti  S.  Joh.  Chryfoftomi  opera  abrogatum  eft » dc  fend  one  tru* 
impenderc  cumdem  S.  Do&orem  nondedignatum  , teftatur  feri- 
ptor  dc  Promifs.  , Sc  prxdiJl. , quod  OpusS*  Profpero  tribui 
paffim  folct  1 par.  3.  cap.  38.  Confer  eumdem  S.  Chryfoftomum 
Orat.  de  Eutrop. , Socratcm  lib.  6- cap.  5 , Sozomenum  lib.  8. 
cap.  7 , ac  Baroniurn  ad  an.  398.  n.  88,  fcqq.  > & 3 99  n.  8,  feqq. 
Cyrenium  Duccm  afperrime  objurgatuin  iniquo  a propoiito  de- 
lendi Azyla  deterruiise  legitur  S.  IfiJorus  Pi luf.  lib.  t . epift.  1 74. 
ad  eumdem, crudelitati  non  modo.fcd  impictati  attentatum  iftiuf- 
modi  tribucre  non  dubitans . S.  Gregorius  Turon.  lib.  5.  cap.  J. 
Servum  quemdam  , qui  ad  Ecclefiam  aufugerat,  incoluincm  ad- 
verfus  herum  ab  Epiicopo  ftrenue  fervatum  memorat , ac  lib.  y. 
cap.  3.  Rcgi  Gunuarono  idegregix  laudi  vertit,  quod  facri  Azyli 

immu- 


Digitized  by  Google 


**o8  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

immunitate  frui  impium  quemdam  permifcritjqui  truces  in  ipfum 
injiccre  manus  fuerat  inique  mcditatus  . Inter  Excerptiones  Eg- 
bcrti  Eborac.  Archiep.  Can.  75,  feq.  apud  Harduinum  To.  3. 
p.  1 96S,  laudato  quin  etiam  S.  Hicronymi  nomine  , defcndi  ab 
Ecclefia  dcbcre > qui  ad  Ecclefiam  confugcrint , exprefse  decerni- 
tur  . Eginhardus  Abbas  cpift.  23.  apud  Duchefnium  To.a.  p.700. 
interfe&ori  ad  Ecclefiam  profugo  veniam  , ob  Ecclcfiz  rcveren- 
tiam  j haud  negandam  oftendit . Oratorio  in  honorem  B.  Alexis 
condito  facriAzyli  collatum  jus  a B.Mcinvcrco  Paderbonenfi  An* 
tiftite  legitur  apud  Surium  ad  dietn  f.  Junii . Magiftratui  in  Ec* 
clefiam  recepto , qui  folvcndo  non  crat , ne  cibus  denegarcrur  > 
neveindc  dcduccrctur  , intcrccflifse  S.  Tarafium  ,atquc  in  Mili- 
tes,  qui  cum  inde  violcncer  abducerc  non  exhorrueranc  , fcvcra 
animadvertifse  anathematis  fcnientia , refert  vitz  ipfius  Scriptor 
apud  Surium  ad  a 5.  Febr.  cap.  26  > fcq.  Sub  id  etiam  temporis 
S*  Theodorus  Scuditeslib.  a.  cpift.  202.  edit.  Sirmondi  Vcn. 
To.  Maria:  Spathariz  obviolacum  Ecclcfiz  azylum  poeniten- 
dam  indixifse  haud  cxiguam  legitur  , abftinentiz  a Sacris  idefe 
per  totam  Quadragefimam,dccies  genuftexionum  fingulis  diebus. 
Si  quinquagics  trium  Pfalmorum  6 , 47  , & 50.  recitationis  , ac 
quadraginta  aureorum  in  paupercs  crogandorum  . Captum  in_* 
acic  contra  Carolum  Andegavcnfcm  Corradini  partes  ajuvantem 
Henricum  Caftell*  Regis  firatrem  , atque  cuftodiendum  fibi  tra- 
-ditum  reddere  conftantiifiine  Abbas  Caflinenfis  abnuit  > nifi  de 
ipfius  vitzincoiumitatc  ante  fccuritatem  acccpifsct , veluti  legi- 
cur  in  VitaS.  Ludovici  Franc.  Regis  apud  Duchefnium  To.  5. 
p.  382.  Ar&e  infita  animo  eadem  incrat  Ecclefiafticz  immunita- 
tis  tutela  Hugoni  Lincolnicnfi  Antifcici , qui  quum  obvium  inci- 
difset  in  furem  ab  hominum  furente  turba  raptum  ad  mortem  , 
Solvite  j inquit  > cum  , & finite  abire : ubi  cnim  Epifcopus  cum-* 
Fidelium  Popish  congregants  eft  , ibi  eft  Ecclefia  : ne c minor  immu. 
nitas  debetur  lapidibus  vivis,tjuam  mortuis,zp\id  Surium  ad  diem 
*7.  No vc mb.  cap.  17.  Pari  indutus  conftantia  pro  Ecclcfiaftica 
immunitate  S.Bertholdus  Abbas  , furem  aherum  ad  fupplicium 
quzfirum , qui  ad  ipfius  Coenobium  iccirco  profugerat  > a violcn. 
tia  defendit , invi&umquc  iis  > qui  abducerc  inde  conabantur  * ani. 

* mum 


Digitized  by  Google 


ET  ClV-ILI  . ARTICULUS  III.  20p 

murrt  objecit  » de  quo  idem  Surius  ad  17.  Julii . Pro  eadem  fSacri 
Azyli  rcligione  ftrcnuc  laicos  advcrfus  Judiccs  , ccnfuris  etiam  , 
fibi  deccrtandum  duxerunt  Epifcopus  Aurclianenfis  in  epift.  16. 
ad  Sugcrium  Abb. , Sc  Hildcbcrtus  Turon.  epift.  4 9.  Ad  hare  dc- 
niquc  Glofla  Pragm.  Sand.  tit.  Jguomodo  Diviti.  OJficium  Jit  ce- 
leb. Prcsbyteri  Euchariftiam  defcrentis  immunitati  aperte  fuftra- 
gatur  . Pro  qua  paritcr  fententia  utroque  ftant  pede  juris  utriuf. 
que  Interprctcsj  Hofticofis  in  Cap.  Sane  de  Eled. , Oldradus 
Conf.  54.  n.  5,  Igenus  ad  JL.  1.  §.  5.  ff.  De SC.JiUn.,  Bofius  trad. 
Crim.  tit.  dc  Capt.  n.  ay  , Petrus  Greg.  Tholofanus  Syntag.  Jur. 
univ.  lib.  33.  cap.  ai.  n.  15  , Saccrdoti  nempe  Euchariftiam  defe. 
renti  Azyli  jus  attribuentes  . Contra  tamcn  contendentibus  Co- 
varruvia  lib.  z.Var.  cap.  20.  n.  <5,  & Georgio  Rittcrhufiode  Jure 
Azyior.cap.  2>  ubi  pro  more  Proteftantium  in  facrum  geftandae 
folemnitcr  Euchariftix  ritum,  velut  idololatricum  j Sc  a Pcrfis  mu. 
tuatum,  (quorum  Regibus  in  mote  pofitum , ut  Regia  egredienti. 
bus  ignis  perpetuus  in  foco  ingenti  prarferretur  , referunt  Xcno. 
phon  ,&  Ammianus  Marcellinus  lib.  2j,)a  Pontificibus  indudum 
invehitur  , & bacchatur  . In  Galliis  igitur  , vcluti  pr.rtcr  alios 
obfervant  Ludov.  Thomaflinus  vet.3&  nov.  Difcipl.  par.  a,  lib.3. 
cap.  1 ooj  ac  Job.  Petrus  Gibert  Jur.  Canon.To.  a.  trad,  de  Eccl* 
tit.  1 7.  de  Locis  Sacris  §.  6.  p.  555  , Sacrum  Azyli  jus  manftt  in- 
tegrum ufquead  Francifcum  I , a quo  primum  Edido  an.  1 539. 
lancitum  , ut  Judicis  fententia  abEcdefiis  abftradirei,  Judicis 
fententia  reftituideberent,  habeturapud  Bochellum  p.d37>qua 
de  re  infra . 

Egregiam  ineamdem  SS.Patrum,Scriptorumquc  fententiam 
concurrerc  ultrocitroquc  haud  morandum  fibi  duxere  in  Conci- 
liis  Epifcopi , quibus  facti  Azyli  religionem  in  tuto  ponere  nul- 
Jo  non  tempore  cordi  maximopere  fuit.  In  Sardicenfi  Cao.8.  rcla- 
to  a Gratiano  Can.a8.dy  vobit  z>q.  8 pro  rcis  ad  Ecclefiam  con. 
fugientibus  pro  capi tali  poena  cnixcab  Ecdefia  interccdcndum 
edidum  eft  . A Carthaginenfi  IV.  fub  Aurelio  an.  39?.  duorum 
Epifcoporum  legatione  ad  Honorium  Imp,  dccrcta  rogatum  legi- 
tur  : Vt  pro  confugientibus  ad  Ecclejiam , quocumqut  reatu  involu •< 
tit  > legem  de  ghriojijf.  Principibut  mereantur , ne  quit  tot  audett 

Part  III,  Tom . PL  D d *bji- 


Digitized  by  Google 


aio  De  Potestate  Ecclesiastica  t 

tbjlrahere . Ita  nempc  ut  Judices,quos  in  officio  cohibere  Religio 
non  valebat,  Imperials  cohiberec  faltem  audoritas  . Eorum  vcro 
votis  fccifte  Imperatorem  fatis,  Lege  ad  Sapidianum  Africa;  Vica- 
rium  data » quam  fruftra  in  Codice  live  Thcod.  ,five  Judin,  qua;* 
ras  , conjicere  licet  ex  Can.  5d.Cod»  Eccl.  Afric.  In  Arauficano  I. 
an.  441.  Can.  5,  & 6 , apud  Gratianum  Can.  6.  Eos , qui  Dift.87, 
rcorum  , captivorumque  ad  Ecclcfias  confugientium  incolumita- 
ti  confultum  eft  : cos  enim  Tradi  non  vportcre  , fed  loci  San5ii  re- 
verent ia.  , & intercc/Jionc  defendi , Cenfurarum  imentatis  minis  , 
fancicum  eft.  Canonem  hunc  proprium  deinde  fecit  Arelatenfe  II. 
an.  452,  cifdera  inftauratis  Can.  30-  Cenfuris  in  cos  , qui  afi  Ec- 
ciefia  fub  promiffionc  indulgentije  egredientibus  poenam  intuliC 
fent  aliquam  . Ab  Aureliancnfi  I.  an.  5 1 1 . fub  CJodovzo  circa—, 
ftomicidas  , adulteros  , & fures  ad  Ecclefiam  fugiemes  facrum_» 
Azyli  jus,  pcrCanones,  legcfaue  Romanas  adfertum , illifurn 
fervari  julfum  eft,  ut  inde  abftrahi,  nifi  juramento  de  indemn<tatc 
danda  interpoiuo  , neqtiircnt  Can.  35.  Servos  etiam  corporalibus 
ablolvi  poenis,facri  Azyli  rcverentia,&  intuiru/ancitum  legiturin 
Epaoncnii  an. 5 17.Can.jp.  Qui  vcro  reos  abEcclefiis  abduccre  au. 
derent, cxcommunicationc  plc3i>publiczque  fubfterni  poenitentiae 
ab  Aureliancnfi  IV.  an.  541 . Can.  1 1.  juffi  funt . Quod  idem  cir- 
ca Servos  ab  Ecclefiis  avulfos  decretum  inftauratum  eft  deinde  in 
Aureliancnfi  V.  an.  j41.Can.2i.  In  Matifconcnfi  II.  an. 5 8?,  gra- 
vibus  audicis  de  Azyli  Ecclefiadici  violatoribus  paffim  qucrelis  » 
turn  demum  Can.  8.  de  farto  illo , tefioque  fervando  deinceps  fa- 
lubre  captum  eft  confilium  . Quo  fimiliter  tarn  in  Synodo  incerti 
loci  an.  circiter  1 1 5.  in  Galliis  habita  Can.  9t  quam  in  Remcnfi 
an.  Can.  7.  ad Ecclefiam confugientium  incolumitati  contra 
vim  inferentes  diftrifle  confultum  eft  . Ervigii  Regis  etiam  acce- 
dente  confenfu , a ConcilioToletano  XII.  an.  681.  Can.  10.  Ec- 
clefiis ad  30.  paflus  jus  Azyli  tributum  eft  . In  Moguntino  30.813. 
Can.  3?,  five  Capitul.  Caroli  M-  lib.  5 . cap.jo,  reos  ad  Ecclefiam 
profugosinde  abftrahere , poenz  , mortique  addjiccre  prohibitum 
eft.  Cujufmodi  Azyli  indulgcntiactiam  ad  Ecclcfiz atrium  exten- 
ditur  Capitul.  cjufdem  Caroli  M.  lib._3.cap.  1 40-  apud  Harduinum 
Tom.  4.  p-  ?53> &Can.  7.  Siquit  in  atric  1 7.  q.  4.  Cujus  etiam 
} indul- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus III.  art 

indulgent!.?  fpecies  a Cojacenfi  an.  1 050.  Ca  p.  12  > ad  triginta  cir. 
cum  Ecclefiam  pafsus  confirmata  fuit  , propofita  anathcmatis  in 
violatores  poena . Ecclefix  quin  etiam  majoris  Azylum  ad  pafsus 
( o , minoris  vero  ad  30.  ampliatum  a Komano  an.  io$p.  fub  Ni- 
colao  II.  legitur,  ejufmodique  dccrctum  cpift.8.  ad  Galliar.  Epif- 
copos  obfervari  in  Gallia  demandatum  . Ac  Can.tf.  St  cut  antiqui - 
tut  1 7.  q.  4, Nicolai  Papx  nomine  a Gratiano  laudato  > Ecclefiis 
majoribus  40.  dumtaxat  pafsus,  minoribus  30.  pro  immunitate 
defignati  habentur.  Verum  ab  Antonio  AugufcinoDialogo  1 7. 
lib.  2*  de  Emend.  Gratiani , a Romanis  Corre&oribus  , ac  recens 
adodifs.  Berardidc  Grat.  emend. Tom. 3.  par.  a.  cap.  77.  p .jap. 
dudum  obfervatum  eft  in  veteribus  Gratiani  Codicibus  LX.  pa  f- 
fus  pro  XL.legi,  atque  legifse  Ivonem  par  3.Decreticap.i04,  le- 
gendumque  ita  fuadcri  prxeit.  Nicolai  II.  epiftola  ex  apographo 
Sirmondia  Concil.  Collevftoribus  deferipta . Apud  Ivonem  tamen 
eo  loci  fcrmo  non  eft  dc  Ecclefiarum  confinibus , prout  videtuc 
apud  Gratianum , fed  potius  de  confinibus  Ccemctcriorum  , quae 
ad  prxeit.  pafsus  violari  prohibentur  . Adverbio  illo  autem  Jicut 
trttiquitus  defignari  Capitulare  a.  an.  803,  ac  Capitula’  legi  Sali- 
cx  adjeftacap.  3,  rcgefcaque  Capitul.  lib.  1.  cap.  134,  ac  in  libta* 
leg.  Langob.  tit.  40.  cap.  5.  conjcda , adnotare  loc.  ciu  Berardi 
non  definit.Confer  & feqq.  Canones  ufquc  ad  z 1 . Cauf.  cadem  17. 
q.4,  queiscum  facri  Azyli  limites  circumfcribuntur  , turn  exet* 
piuntur  cafus,  in  quibus  Azyli  jus  rcis  baud  fuffragari  dedaratur. 
Ad  Cruces  etiam  publicis  in  viis  crciftas  ampliatum  jus  Azyli  a 
Claromontano  an.  toy; . Can.  2y,fcq.  confpicitur  . Quidimo, 
quod  jus  Azyli  non  ip(is  tantummodo  Templis,  eorumque  Atriis, 
fed  adjacentibus  etiam  tern's  attributum  ab  Atrebatenfi  an.  10517. 
difeimus  ex  Epiftola  40.  Lambcrti  ejufdcm  Urbis  Epifcopi  ad 
Gotcfridum  Lenfcnfem  Caftellanum  ex  Baluzio  Mifcell.  Tom.  5. 
p.  309.  deferipta  a Cl.  Manfio  Suppl.  Tom.  a.  p.  14P,  feq.  ? Ice- 
tum  , qui  reum  in  Ecdcfia  , vel  Coemetcrio  comprchendcre  aude- 
rent , diro  configuntur  anathemate  a Remenfi  an.  1 1 3 1 . Can.  1 4. 
Anno  vero  feq.  Crucibus  defixis  Azyli  limites  in  Tradu  Naxbo- 
nenii  defignatos  ab  Epifcopis  conftat  • Ecclciiafticx  tarn  localis  , 
quampcrfonalisimmunitatis  violatores  cxcommunicatioae  per. 

Dd  a culfi, 


Digitized  by  Google 


112  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

culfi  , ab  altcro  , quam  a Rom.  Pontificc  abfolvi  a Londinenfi  a ni 
1 1 43-  probibcntur  . Excommunicationis  quoquc  tclum  in  ejuf- 
tnodi  temeratores  tam  in  Turoncnfi  an.  1 16  3.  Can.  2.  ex  iis  no- 
▼em  , qui  in  Cod.  Mf.  S.  Michaclis  in  periculo  Maris  Can.y.  fub. 
jun.fti  leguntur  apud  Harduinum  Tom.  6.  par.  2.  p.  1600  , quam 
in  Aquilejcnfi  an.  1184  a Gotifrcdo  Patriarca  intortum  habetur 
apud  Ughellum  Ital.  Sac.  Tom.  5.  p.  (58.  Inter  Statuta  an.  1 22$. 
a Concilio  Scotico  , de  quo  Wilkinfius  Tom.  1 . p.  607.  num.  ad, 
illud  falubritcr  pro  Ecclefiac  decorc  , bonoque  Rcipublicat  fanci- 
turn  eft  j quod  fugientibus  ad  Ecclefiam  defenfione  quidem  Ec- 
clefia  non  defit , fed  hanc  tamen  publicis  aut  agrorum  depopula- 
toribus,  autviarum  przdonibus  , auc  Sacrorum  locorum  effra- 
dtoribus  , aut  a Canone  , vcl  ab  homine  excommunicatis  prorfus 
denegec  : Quibus  interea  cafibus  illi  tuendi  adhuc  dicuntur , do- 
nee a Judicc  Ecclefiaftico  lata  fententia  Ecclefiac  tuitione  indigni 
fuerint  judicati . Excommunicationis  paritcr  lata  fententia  a_» 
Roffiacenfi  an.  12  58.cap.2-  perftringuntur,  qui  facri  Azyli  religio- 
nem  lzdere  non  extimerent . In  Lambetano  preterea  an.  izdi. 
Can.  ia.  diris  ii  prorfus  devoventur  , qui  cibum  inferri  prohibe- 
rent  its  , qui  ad  Ecclefias,  aut  Cuemeteria  confugiffcnt  , aut  inde 
egredientes  interciperent . Ex  quibus  liquido  patet  temere  pror. 
fus  a Paulo  Sarpio  de  Jure  Azyl.  cap.  4.  feriptum  , Azylorum  ju.: 
re  donata  nufpiam  adparere  Coemeteria  , Hofpitalia  , & Coeno- 
bia  : qui  dignis  ideo  vapulat  ab  ipfomet  Ritterhufiodc  Jure  Azy- 
li  cap.  12.  Tam  vero  reos  , quam  res  ab  Ecdcfiisabftrahi , & au- 
ferri  a Londinenfi  an.  i 2*8.  cap.  13.  interdidum  eft  . In  abftra* 
hentes  infeauratum  anathema  difeimus  a Bituriccnfi  an.  1 276- 
Can.  1 2,  confirmato  deindc  in  Rcdingenfi  an.  1 27*.  cap.  3 , quo- 
infttper  profugis  vi&um  prohiberi  intcrdicitur  , a Nugarolienfi 
an.  1 303.  Can.  6,  quo  cautum  eft  paritcr  vi&us  refugis  deferri  ne 
impediarur  , in  Marciacenfi  an.  ^ad.Can.  15,  in  Silvane&enli 
an.  codam  cap.  5.  aufugientibus  ad  Ecclefias  prartcrea  alimenta 
deferri  prohibentes  eadem  poena  muldantur  , & in  Vaurcnfi  an. 
1368.  cap  93.  A Palcntino quoquc  an.  1322.  cap.  17.  profugis 
ad  Ecclefias  molcftiae  quidpiam  inferri  di  ft  ride  vetitum  fuit . 
Juxta  fa&i  quaJiutem  Ecclefiaftico  perfrui  Azylo,aut  privari  reos 

vo- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  III.  * XI  r 
voluit  Colonienfe  an.  i a8o-  cap.  1 3-  Xenodochia  , Religiofafque 
Domos  azylis  adnumerandas  , ( quod  aut  ignoravit  turpiter  ,auc 
iniquius  diflimulavit  Sarpius  ) » duxit  Nemaufcnfe  an.i  2 84,  pub- 
lids  exccptis  prxdombus , A*yloque  temere  abutcntibus  . Inter 
alia  querclarum  capita  , de  quibus  apud  Eduardum  II.  Angliae 
Regem  a Clcro  Anglicano  cxpoltuiatum  eft  , illnd  habetur  , quo 
dc  violatis  impune  facri  Azyli  legibuj  acerbe  dolcnt  art.  1 o.  inter 
alios,  qui  Regi  an.  1 3 1 £.ob]ati  ieguntur  apud  Harduinum  Tom. 7. 
p.  1401.  Qui  pridem  apud  Henricum  III.  ejufmodi  querclarum 
fpccicm  inftaurafle  fertur  aMatthxo  Parifioadan.  1233.  AdEc* 
clelias  , aut  Coemcteria  fe  rccipicntes  nec  indc  avclli,  ncc  eifdem 
alimenta  denegari , lub  anathematis  interminatione  , aSilvanc- 
iicnfi  an.  132 6.  cap. 5,  a Salmanticenfi  an.i  33.3.  eap.8,  &a  Dub* 
lincnfl  an.  1348.  flat.  2.  apud  Wilkins  Tom.  a- p.  74$.  intcrdici* 
tur  . Quod  iterum  Statutum  inflauratum  legitur  a Dublincnfi  al* 
tcro  an.  135  1 . num.  3.  apud  cumdem  Colledlorem  Tom. 3.  p.i  8, 
& a Vaurcnfi  an.  1368.  cap.  $3.  Commorantcs  in  Eccleflis  , aut 
Coemeteriis  , Ordinariorum  abfque  licentia  petita  , & impecra* 
ta,  nullo  gaudere  prorfus  immunitatis  privilegio  judicavit  Cashc» 
lenfe  an.  1453.  cap.  31,  defen pt urn  a Willcinlio  Tom-  3;  p.  5^5* 
& poll  ipfum  aManflo  Suppl.Tom.  5.  p.  288-  A Florentine  am 
1 ft  7,  a Leone  X.  Conft.  In  sfpojloVc*  confirmato  apud  Manfium 
Tom.  5.  p.  408,  & 4 <38,  Rubr.  Dt  Immun.  Ectlcf  cap.  2,  fcq.  de* 
daratum  habetur  Florentix  , ubi  frequentiores  Ecclcfiae  confpi* 
ciuntur  , ne  tota  fere  Civitas  reddita  vidcretur  immunis  , eadum- 
taxat  locacircum  Ecdefias  immunitatem  ad  fc  confugientibus 
prat  flare  : ghix  aliquo  notabili  Jigno  <2.  viis  publicis , {$  aliislocit 
frofanis  dijbnfla  Junt . Cujufmodi  dccretum  innovatum  legitur  a 
Florcntino  alteroan.  1573.  Rubr.  13.  "De  Immun.  Eccl.  cap.  3. 
ibid.  p.  $2*.  Confer  &Canoncm  3 j.  Dejmivit  \7.  q.  4.  A Colo, 
nienfl  an.  1 5 3<$.  Can.  20.  tarn  publico  Reipublicar  bono  , quam 
Ecclefiarum  decori , honeftatique  provifum  eft , ut  Latroncs  pu- 
blici  > volontarii  homkidx  , Civilis  focietatiV  perturbatores , & 
Ecclefiarum  , fcpulcrorumpe  violatorcs  facris  ab  Altaribus  pof- 
ient  abripi , non  abfque  tamen  Epifcopi  confcicntia  , & confenfu* 
Etuni  Epifcogoccrtc  roorum  ad  Ecdefias  confugiuuium  cufte*- 

dia  )j 


Digitized  by  Google 


At 4 De  PoTBiTATI  ECCLB SIASTICA  , 

dia  > & defenfio  concreditur  a Mediolancnfi  V.  p.  3.  capj  9 \ cogwi- 
lio  item  cafus  refervatur  , an  crimen  ejufmodifit  , cui  Azyluitu 
fuffragetur  . Pertinethuc  quoque  Confentin.r  Synodi  an.  157*. 
feff.3.  De  Intmuit.  Ecclef.  decreeum  , quo  a laicis  Magiflratibus, 
ac  Principibus  Sacros  Canones  , queii  ad  Ecclefiam  profugis  fe- 
curitas  lcgitur  conccfsa  , diligentcr  obfervari  prscipiuntur  . In 
Mcxicana  denique  an.  1585.  lib.3.  tic.  1 p.  §.1.  ita  facri  Azyli  im- 
munitati  confultum  eft , ut  ejufdem  violatoribus  pecuniaria  infu- 
per  poena,  fabrics  applicanda , fucrit  indifta  . Apud  Grscos  tan. 
dem , atque  Conftantinopoli  quammaxime  in  Templo  partem-* 
quamdam  tutiJfimo  pro  Azylo  dcftinatam  fuifse , refcrt  Anno 
Comnena  Alex.  lib.  2.  Quod  plane  Imperatoribus  ipfis  plus  vice 
(implici  peropportunum  ad  incumbens  vitae  difcrimen  cvaden* 
,dum  accidifse  , congefcis  exemplis  declarat  Nicephoru*  Gregoras 
lib.  9.  Quamquam  , ad  Latins  quin  fortaSis  exemplum  , in  Con- 
cilio  Trullano  Can.  £7,  in  Nomoc.  Balfamonis  tit.  9.  cap.  2 5,  ho. 
micidis,  adulteris,  &raptoribu$  Azyli  immunitas  denegatur  . 
Grarcorum  vero  tantummodo  ufum  fuiifc  , ut  Templis  immunita- 
tem  tribuerent,  Sarpius  de  Jure  Azyl-  cap.  ult.  temere  affirmans 
cx  diftis  refcliitur  , non  fecus  atque  a Ritterhufio  de  jure  Azyl. 
cap.  12.  Confer  inter  alios  hocin  argumcnto  diligentcr  obverfa- 
tos  Cl.  Thomaifinum  vet. , & nov.  Difcip.  part.  2.  lib.  3.  cap.  95* 
feq.  > cx  quo  plurimum  hac  in  rc  me  profecilTe  libcns  , Sc  ingc- 
nuus  hauddiffiteor . 

Atquipra*  omnibus,  ficut  omnibus  poteftatc  , officioque_« 
praeeunt,  ac  przcellunt , Ecclcfiafticx  immunitatis  potiores  fe 
defenfores , vindiccfque  przftitcre  Romani  Pontifices  . Apud 
Gratiznum  Can.  10. /hirer  17^.4.  fertur  S.Gelafius  Ecclefiarurn 
immunitatem  declaraffe  juris  Divini , neque  Principibus  unquam 
licuiife  inde  rcos  extrahere . Ut  lit  hoc  de  loco , quern  ex  cpiftola 
S.  Gelalii  nomine  ad  Vi&orcm  , Conftantinum,  Martyrium  , Fe- 
ticiffimum , 8c  Ttmotheum  Epifcopos  defcriptum  pfeudepigra- 
phis  adcenfere  non  dubitat  Van-Efpcnius  in  diiTert.  de  Azylo 
Templor.  cap.  3,  de  quave  tarn  dubitandi , quam  non  rationcs  in 
partem  utramque  proponit  Berardi  Grat.  emend.  To.  2.  part.  x. 
cap.  4 6»  p.  441.,  feq. « indubium  eft  a S.  Gregorio  M.  lib.  1. 

epift.  g J. 


Digitized  by  Google 


IT  Civitl  . ArTICULUS  IH.  2If 

epift.j  j.  Ravennatem  Epifcopum  fuiflc  follicitatum,ut  pro  Mau- 
rilionc  Exprxfctto , qui  ad  Ecclcfiara  confugerat  > fequeftcr  apud 
Prxfetfum  Georgium  intrepidus  intervcairet , nc  ulla  facri  Azyli 
juri  injuria  irrogarctur.  Nolens  tamen  , ad  infamiam,  qua:  ex  fee- 
leftorum  Reipublicae  noxiorum  tuitionc  in  Ecdefiam  redundance, 
vitandam,pro  furti  publici  reis  defenfionem  fufeipi  lib.7.cpift.24. 
Dc  Parricidis  quoque  ad  Ecclcliam  refugientibus  judicium  Epif- 
copo  iclinqui  integrum  voluit  S.  Nicolaus  I.  in  cpift.  ad  Bulgar. 
quatft.  24J  illibatum  alioquin  a Bulgaria  obfervari  Ecclefialtici 
Azyli  jus  , produ&o  imo  Romuli  cxemplo  > a quo  Templum  pro 
Azylo  fuiffc  olim  conftitutum  fuperius  diccbamus  , ad  quarft.  9;. 
jubens  . Qua:  prsdara  Nicolao  II.  de  immunitate  Ecclcfiaruiru 
infederic  fententia  , relata  Can.  6.  Sicut  antiquitui  1 7.  q.  4.  di- 
dumeft  paullofupra  . Innocentius  III.  Extra  de  imn,un.  Ecclef. 
Capp.  6 , p,  & 10.  ad  confulta  Regis  Scotia:  refpondiffe  legitur  > 
ab  Ecclcfia  homincm  extrahi  nequirc  , nift  impunitate  delponfa  , 
furibus  tamen  exceptis  , publicifque  viarum  deprxdatoribus . A 
Gregorio  IX.  Ecclcfias  nedum  eifi  dcdicatas  > in  quibus  t a inert-* 
cclcbrarentur  Myfteria » eodem  gaudere  jure  dedaratum  feimus : 
quo defraudarentur  tamen,  qui  Ecclcfias , aut  Sepulcra  carde  in* 
quinatfent . Confer  Decree,  hujufee  Pontificis  lib.  3.  tit.  a 3 ,ac 
tit. 4?.  in  6,  in  Clement,  lib.j.  tit.  17.  Qap.lmmunitatem , dc  Im. 
mun. Ecclef.,  Cap  .Fro  bumani  de  Homicidio  in  6sQ.ap.  Ecclef x 9, 
Cap.  Inter  aha  6 , Cap.  Id  ccnfituimus^  Cup.Prxfenti,  & Cap  .De 
bis,  qui  ad  Eccl.ccnfug.Ac  Immun.Ecdcf.,  quibus  graviorum  quo- 
rumdam  flagitiorum  rci  Azyli  jure,  beneficioque  cxduduntur.  Ad 
hxc  Martinus  IV.  apud  Raynaldum  ad  an.  1281.  num.  18.  Gal* 
liarum  Epifcopos  data  epidolaedodos  voluit  de  Apodatis,&Hav 
reticis  azylo  Ecdefix  abjiciendis  . Saxonibus  de  variis  difciplmse 
dubiisan.  1447.  apudeumdem  Annalidam  num.  28.  interrogan- 
tibus  , quoad  Azylorum  jus  refpondit  Nicolaus  V,  eo  frui  quidem 
Parochi  domum  ( multo  igitur  magis  Don  um  Epifcopi  azyli  jure: 
gaudere  intclligendum  hinc  ed  , de  qua  confulcndi  JurisCancnici' 
Interprctcs  in  Cap.  penult.  De  Immun.  Ecclef.  , ac  inter  alms 
Brunusdc  Cacrcmonus  lib.  3.  cap.  3,  ac  Nicolius  ad  tit.  Debit 
qui fui  dc  Immun.  num.a 3,  Cardinalium  quoque  Domos  , dc  qui* 

bus 


Digitized  by  Google 


as  6 De  Potentate  Eccle  stastica  * 

bus  Fagtunus  in  Cap.  y.  De  Immun.  Ecclef.  , quamvis  cai , qoas 
in  Urbc  inhabitant , Azylo  privarunt  Hadrianus  VI.  an.  151a,  & 
Julius  III.  an.  1 5 50. ) Parochi  domum  , inquam  , areamque  cir. 
cuinjacentem  intra  paflus  40.  majoris  Ecclcfias , aut  30.  minoris 
confitam  , publicis  tamcn  furibus  illius  fpe  prorfus  deje&is  . Ph. 
blicis  itcrum  latronibus , viarumque  infcftatoribus  Ecclcfiafticu-.il 
intercludendum  Azylum  dccrcvic  an.  145}.  Card.  Tuttavillenfis 
in  Galliis  dc  latere  Legatusibid.  num. 22.  Pius  II.  gravibus  Hen* 
rici  Caftellac  Regis  querelis  inflexus  an.  14 jy,  Hifpalenfem  dc  lc- 
gavit  Epifcopum  , qui  dc  abufibus  fuper  Azylis  diligentcr  cogno- 
fcerct , apud  Raynaldum  num.  25.  Ad  Henrici -VII.  inftantiano 
an.  1488.  committcntes  in  fpem  Azyli  privilegio  exuit  Innocen* 
tius  VJII*  apud  Fleutiuin  hift.  Eccl.  lib.  1 1 6.  num.yj,  icq.  In  An* 
gliaquoqne  laefae  Majcftatis  reos  , homicidas,  & deprxdatores  ab- 
ftrahi  concept  Julius  II.  an.  1504.  referente  Raynaldo  num.  35. 
Exccptioncs  deinde  alias  induxere  Gregorius  XI V.  Conftit.  Cunt 
alias  an.  1 jy  i>  Benedidtus  XIII.  Conftit.  Ex  quo  an.  171 5 , quas 
gem  in  as  Gregorii,  & Benedi&i  Conftitutioncs  Clemens  XII.  Con. 
ftir.  In fupremo die  aa.Fcbr.  1 73 $.  confirmavit , univerfumque  ad 
Ecclefia*  ftatum  extendit , Benedi&us  XIV.  vero  Conft.  88.  Alias 
felicis  Bull.  Tom.  1.  p 297,  ad  alias  Principum  ditiones  amplia- 
vit , & Conft.  ay.  Officii  nojlri  Tom.  3.  p.278.  plurima  , quae  cir. 
caprxfatas  Conftitutiones  fuccurrcre  dubia  polTcnt , explicavit. 
Qui  confcrendus  etiam  in  Conft.  40.  Ehpfo  Tom.  3.  p.  3 3 1.  §.  3, 
4,  fcq  , ac  Inftkur.  Ecclef.  41,  ubi.de  immunitatc  locali  erudite  , 
lateque  more  fuo  agit  . 

- Difciplinam  hanc  porro  Ecclefia*  agnatam  , Jure  Divino  , 
Ganonicoque  fuffulcam,  ac  Conciliorum  , Pontificumque  dccrctis 
ftabilitam  , tantum  abeft  , ut  Poteftates  laicx  infringerc  aufa*  fue- 
rint,  quod  potius  fufteatarc  pro  virili  parte  nondeftitere  - At- 
que  quidem  Religionis  potius  intuitu  , quam  Ethnicorum  Princi- 
pum excmplo , a quibus  certe  Tcmplis  Azylorum  jus  palfim  tribu* 
turn  legitur,  vcluti  Magncfiis  a Scipione,  Sylla,  & Augnfto,  Stra- 
tonicx  , & Aphxodifea:  a Julio  , & ab  eodem  Augufto  , Hicrocte* 
farcenfibus  a Cyro , & Perpenna , Cypriis  a Teucro » Sardicenfi- 
bus  ab  Alcxandro  M. , Milefiis  a Dario  &c. , de  quibus  Tacitus 

Annal* 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Akticuluj  III.  217 

Anna],  lib.  3.  Itaque  Conftantinus  M.  > ut  primum  Chriftiana  Sa- 
cra profited  coepit  > legibus  eadem  loco  ponere  tuto  ftuduit , at- 
que  ex  feptem  , quibus  Religioncm  Chriftianam  omni  ex  parte  . 
communiendam,  promovendamquc  fibi  cordi  fumpfit,  lege  quinta 
Chriftianis  Ecclcius  Azyli  jus  adlcrendum  duxit , dequo  adeitn-  , 
dus  Paganinus  Gaudentius  lib.  dc  Azyl.,  ac  lib.  de  Satculi  Jufti* 
nianei  moribus  cap.  11.  lllxfum  deinde  idem  jus  juflit  Theodofitis 
M.  L.  34.  Debit , qui  ad  Ecclejim  confugiunt  Cod.  Thcod. , qua 
non  alia  de  Ecclcfiaftico  Azylo  lex  antiquior  in  utroque  Codice 
habetur.  Qitamquam  illud  , qua  parte  Azylo  Fifci  debitorcsex. 
cluduntur  , ardlatum  potius  ab  eo  videri  poflit . Sedhanc  poftca 
excepdonem  delcvit  « cxplofitque  Leo  Imperator . Arcadius  quo- 
que , qui  ab  Eutropio  inftigatus  facri  Azyli  jus  fuftulerat , eodem 
nedumclapfo  anno  nova  lege  reftiiuit . Quod  anno  -3,99.  Africa- 
nis  flagitantibus  Epifcopis  ab  Honorio  confirmatum  fuperius  jam 
innui . Anno  4 08.  far  turn  Azyli  jus,  te&umque  juflit  etiam  Theo- 
dofius  II,  qui  $ an.  43  t . lege  altera , L 4,  quam  tamen  poftea  ob 
cafus  aJiquoscmcndare  oportuit,illud  ad  Ecclefiarum  Atria,  por- 
ticus , habitacula  , balnea  , hortos  &c.  extendit . Quam  vis  L.  6. 
Armatos  non  deponentes  arma  inde  abftrahcndos  > przvjo  tamen 
Epifcopi  confcnfu  , ne  feditionem  molirentur  , edixit  . Servura^ 
etiam  armatum  , ab  Ecclcfiaavulfum  , inermcm  Domino  fuo  red- 
dendum , impetrata  prius  delivfiorum  indulgentia  , ob  facri  loci 
reverentiam,  L.  4.  Cod.  Jufl.  imperavit . Religione  facrum  Azyli 
jus  per  fc  inviolatum  manere , ultimo  propofito  fupplicio  , prar- 
ccpit  etiam  Marcianus  Imp-  an.  451.  L.  5.  ibid. , folam  Conftanti- 
nopolitanam  Urbcm  exccptam  volens , idco  quia  prarfentia  fua 
pro  Azylo  prttfto  fe  futurum  promittebat . Qui  eum  dcin  excepir, 
Leo  Imp.  an.  466.  ampliflima  lege  altera  L.  6.  eod.  Ecclefiarum 
immunitati  confulendum  duxit , a quo  infuper  ThcoJofii  M.  le- 
gem , qua  Epifcopos  sere  gravatis  Azylum  concedentcs  pretiunu 
creditoribus  ipfos  folvcre  julTerat , fublatam , abrogatamque  mox 
advertebam  . Non  fecusatque  ab  Anaftafio  Imp.  editam  adverfus 
facri  Azyli  jura  legem  , de  qua  Niccphorus  lib.  2,  non  obtinuilfe  * 
feitum  cil . Equidcm  Juftinianus  Novel.  17,  & 37.  homicidis  , 
adultcris  , Virginum  raptoribus,  & Chriftianis  vim  inferenti-. 
Turn.  III.  E c bus 


Digitized  by  Google 


4i  8 De  Potestate  Ecclesiastica  , 

busAzyli  fccuritatem  dencgavit  ; pro  rcliquis  tauten  reis  ima- 
dtum  reliquit.  Pcflime  hinc  porro  Civili  pure  jure  Azylorum 
jus  introdtt&um  cum  Sarpio , & Jannono  quis  argucret  3 idco  quia 
Civilibus  paflim  legibus  illud  fullcntatum,  aut  coar&atum  lega- 
i tur  . Quis  enim  in  htftona  Eccleiiallica  hofpcs  adeo  ell  , nr  igno- 
re! Laic*  poteflacis  opera  frequens  Ecdefiam  indiguifle,  ut  leges 
alioqui  ram  Divinx  , quam  Canonic*  ruto  in  loco  collocarcntur  » 
ad  carumquc  obfervantiam  refradarii  adigerentur  ? Unde  Ptin- 
cipun  leges  ill*  non  ram  Ecclefix  favendo  > quam  Ecclefix  pr*- 
ceptisi  juribufquc  famulando  lacx  intclligcnd®  funt  3 velut  ha- 
betur  cap.aii.  Super  Specula  Decret.  lib. 5.  tit. 33.  De  frivilcgiin 
atque  idco  fccdclia  Imperacorum  Legibus  non  jus  utique  > initio 
tutioncmquc  , (ed  ufuiii  duintaxac , liberumque  cxercitium  accc- 
pilte  diccndaefl,  velut  indicac  Juftinianus  ipfc  L . Sancimtts  it. 
Cod.  De  S$'  Ecdejiis  . Qua  de  re  fufius  paullo  informs  . Quare 
lmperatorcs  in  ferendis  legibus  illis  3 quibus  Azylorum  jus  aut 
adllrui  , aut  ardari  videbatur  3 refpexilTe  exiftimandi  func  ad  Ec- 
clcfix  leges,  quibus  idem  jus  jampridcm  aut  adferudu  n 3 aut  ar- 
datum  fuiffe  obfervabamus  . £t  certe  ab  Alarico  > &Totila  Ko- 
rn® Tcmpla  reverenter  3 ut  oporcebat  3 habita  refert  ctiam  S.  Au- 
guftinus  de  Civic,  lib.  1.  cap.  17,  qua  de  re  videndus  & Tillemon- 
tius  To.  6.  hi  ft.  Imp.  p.  593.  De  Theodorico  Rzgc  quoque  tradic 
CalEodorus  Variar.  lib.  3.  cap.  47.  cum  linperafle  quidem  , ut  Jo. 
vinus  Curialis  3 qui  homierdio  patrato  ad  Ecclefix  fepta  refuge- 
rat  , inde  avulfus  in  Vulcaniam  Infulam  exfilio  dcporcaretur  3 ne 
videlicet  tam  nefarii  fcelcris  vindtdam  prorfus  evaderet , ob  re- 
verentiam  tamen  Ecclefiat  debitam  3 capitis  eidem  veniam  fecifle. 
Solemni  rurfus  Edido  ad  Ecdefiam  aufugienccs  > fi  Servi  client, 
ab  Archidiacono  cos  propriis  reftitui  Dominis  pr*cepit , expref- 
fa  ta  nen  ante  venix  fponli one  , aut  Servos  alios  eorum  in  locum 
fubjici . Si  vero  Fifci  dcbitorcs  fuiffent,  ab  Archidiacono  cogi  cos 
debere  , ut  aut  inde  exirent  > rationefque  redderent  3 ant  Magi, 
i'tratibus  eorum  res  contraderent  oinnes , quas  in  Ecdefiam  in- 
tuliflcnt : alioquin  Archidiaconus  ipfc  cogcretur  folvcrc  , quid- 
quid  xrario  deberetur  publico  . Ex  quibus  haud  obfeure  adparct  > 
tarn  firmas  turn  temporis  radices  egille  Azyli  Ecdcfiaftici  jus,  ad- 

coquc 


o 


Digitized  by  Google 


itCivili.  ArticulusIII.  aip 

toque  turn  ufum  firmatum  , uc  illud  violarc  > infringereque  vel 
hxretico  Principi  religioni  ceflerit . Ad  hare  ca  qtioque  Grimoal- 
dum  erga  Tcmpla  Rcligio  incelTerat , ut  Onulphum  hoftem  , qui 
ad  Balilicam  S.  Michaclis  Ticini  fe  tcccperat , inde  per  vim  ab- 
ftrabere  non  fueritaufus  , reference  Paulo  Diac.  lib.  5.  cap.  it  , 
in  quern  videndi  Lindcnbrogius  , & Blancus  in  Not.  » nec  non  Za* 
nottus  de  Regno  Langob.  lib,  4.  §.  24.  Denique  Luitprandus  ho- 
micidas  dumtaxat  Azyli  jure  defraudandos  judicavit  LL.  2 , & 4. 
De  his  , qui  ad  EccleJ ■ confug.  Leg.  Langob.  lib.  a.  tit.  jp  : Qui- 
bus  a legibus  nec  abhorruillc  Ecclcliam  ex  didtis  liquet . Equidem 
in  Capiculari  Caroli  M.  an.  77 p-  lib.  5,  cap.  122.  illis  , qui  legi- 
bus mori  debebant , ad  Ecclcliam  profugis  vidtum  dari  prohibi- 
tum legitur  . Dandum  id  quidem  accatis  illius  tarn  malitix , quam 
ignorantix  , qua  turn  exundans  flagitiorum  colluvics  aliquo  com. 
pefeenda  crat  rtiodo  , turn  fpiffas  inter  tenebras  obvoluta  jacc- 
bant  jura . Cafteroquin  enim  tarn  eo  ipfo  Capiculari  confirmatur 
imo  Azyli  jus , nam  Ecclelia  reos  extrahere  permilTum  non  habc- 
tur  3 quam  Capiculari  an.  #01.  lib.  1.  cap.  140  , & lib.  5.  cap.pj  , 
quo  etiam  ad  Ecclelix  atrium  a Carolo  M.  Azyli  jus  extenditur  , 
indeque  vi  reos  abdu cere  interdicitur  . Poftrcmo  Capitularis  il- 
lius  , quo  indire&c  plane  facri  Azyli  jus  peti  dillimulari  nequit, 
caput  reformatum  fuiffe  a Conciliispailim,  Can-  35.  Definivit  17. 
q.  4 , Cap.  Inter  alia  dclmmunit.,  Cap.  Prajenti,  & Cap.  De  bis  t 
qui  adEcckf.  tetifug . , ex  didlis  fuperius  abundc  patet . Ad  qua 
Ludovjcus  Pius  Capitul.  an.  828.11b.  4.  cap.i  3.  cum  eciam  , qui 
ipfa  in  Ecclelia  cruentas  inimico  manus  intuliflet>  Eccleliaflici_, 
itnmunitatc  gaudere  3 tantumque  de  vita  componcrc,  congruam 
facinoris  ab  Ecclelia  fubiturum  poenitentiam  , indulfic  baud  diffi- 
cilis  . In  Legibus  idco  Alemanicis  , & Bojoaricis  paiE  n Ecclelia* 
ftici  Azyli  jus  in  tuto  poUtum  intueri  licet , obfervatque  Tho- 
maflinus  par.  2.  lib.  3.  cap.  P7.  n.  7.  Itaque  Francifcusl.  Gallia- 
rum  Rex  primus  fertur  apud  Pragmaticos  > qui  Azylorum  jus  in 
Galliis  abolendum  fibi  fumpferit : liquidem  Edidto  lato  an.  1 yjp. 
Artie.  1 54.  Judicis  Laici  fcnccntia  ab  Eccleliis  reos  abftrahi  3 aut 
eifdcm  reftitui  julTerit  . Scd  enim  Dodliff.  Thomaflinus  cap.  i 00. 
Articulum  ilium  de  reis  intclligi  jubet , quibus  per  Canoncs  Az y- 


Digitized  by  Google 


220  De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

li  jus  non  fuffragcrur  ; non  cos  comprehend! , quos  Ecclcnis  re- 
mit ti  debere  facris  Canonibus  fancitum  eft  : qua  dc  re  cognofce. 
re  , ferreque  fententiam  ad  Ecclefiafticos  Judices  , non  ad  Laicos 
fpe&affe  aflumando  fubjungir . Quamvis  obfervat  temporis  fuc- 
ceffu  , Pontificibus  Summis  tacentibus  , ac  tolcrantibus,  eveniffe 
demum  , ut  Azylorum  ltbenas  non  parum  ampliata  occafionem^ 
Jud  icibusLaicis  fc  paflim  huic  immifeendi  cognition!  dedcritj 
quin  etiam  juris  cjufmodi  detrahendi  . Wifigothorum  legibus  in 
Hifpama  fpeciatim  homicidis  ad  Ecclefiam  refugientibus  mortem 
inferri  prohibitum  legitur  : neque  pereas  licebat  arre  alieno  gra- 
vatis  molefttam  crearc  lib.  6.  tit.  1 6 , Sc  lib  p.  tit.  3.  In  Anglia_, 
leges  inter  Ecclefiafticas  ab  lna  Rege  latas  an.  £92.  ea  cap.  5.  lo- 
cum baber , qua  capitali  a poena  imm tines  pronuntiantur , qui  Ec- 
clefiam adjiflent  . Ea  qtioquc  a S.  Eduardo  Rege  promulgata  , at- 
que  a Willelmo  cognomine  Notho  confirmata , cap.  5.  habetur  , 
qua  rcis  ad  Ecclefiam  , aut  ejufdcm  atrium  , aut  ad  Parochi  do- 
mum  j domuique  circumpofitam  aream  , fundo  Ecclefix  inxdifi- 
catam  , quod  facris  pridem  Canonibus  prxfcriptum  legicur , con- 
fugientibus  gravi  a poena  immumtas  adferitur . Statutis  denique 
Regni  Polonix  45  3 , & 498.  defignati  an.  1 543-  provide  Amt  11  > 
queis  Azyli  jus  non  fuffragaretur . Iidem  nempe  , quibus  fpecia- 
tim id  juris  Civilibus  legibtis  j Canonicifque  dccretis  fuerac  dc- 
negatum  . Nonnifi  igitur  couformicer  re&c  rationi  , qitemadmo- 
dum  a veteribus  Ethnicis  gravioribus  ideo  deli&is  Azyli  veniam 
denegatam  congcftis  escmplts  oftendit  Oftavianus  de  Guafco  cir. 
diflert-  dc  Azyl.  fedh  3 , Ecclcfixquc  dccretis  Azyli  beneficio  in- 
dignos  edixerc  mortis  reos  Arcadius , & Honorius  an.  3 98.  L.  1 6. 
Cod-  Dc  Epifcop.i  reos  Majeftatis  L.  Fidel,  an.  414.  Theodofiuy 
II ; armis  fc  in  Ecclcfiis  defendentes  Theodofius  , Sc  Valcntinia- 
nus  an. 432  s homicidas,  adulceros,  Virginumquc  raptorcs  Ju- 
ftinianus  Auth.  Dc  cf'hnd.  Princip.  C0//.3.  Iliud  denique  baud  prar- 
urmittendum  > quod  aliquando  confugientium  ad  Tcmpla  in  cx- 
illium  commutari  folcbat  poena  , velut  apud  Judxos,  ut  habetur 
in  Te  almud  » apud  Grxcos , tcfiibus  Euripide  in  Oreft.  v.  5121 
Homcro  Iliad.  1 5.V.  577,  Porphyrio  dc  non  efu  animal,  lib.  1 , 
& apud  RomanuS}  uti  docct  Setvius  ad  zEncid.tf  , & Cicero  pro 

Cc- 


Digitized  by  Googl 


ETClVILI  i ArTTCULUS  III.  2 21 

Cecil),  ha  demum  in  Italia  Theodorico  jubente  apud  Caffiodo- 
»um  , & in  Anglia  fic  volcnte  Eduardo  II.  apud  Polydorum  Virg. 
lib.  i.  hift  Sed  hate  non  tarn  poena  , quam  bencficuim  , quo  a_> 
niorte  fervabantur  immuncs  > aeftimanda  fucrat  • Atque  de  hit 
hadenus  r 

Quo  ex  jure  veroEcelcfiarum  defeendit  immun'tas  , Localis 
ideft  > cx  ardo  nempe  erga  Dcum  rcfpedu , codem  potiori  Ecde- 
fiafticarum  immunitas  Pcribnarum  cmanat,  Dtvino  nempe  , cx 
Re'igionc  Dtvino  Numini  debitar  qua  fit  > ut  vcncrationc  dignas 
reddantur  . Et  fane  rationis  duAu  vcl  Ethnici  edorti  codem  fer- 
me,  quo  Suprcmum  Numcn  fufpicicndum  duxerant,  Rcligionis  re* 
fpedu  , dicatas  Numini  perfonas  fufpiccrc  non  dubitabant  . Ita- 
que  tam  Roma- , quam  in  Municiptis  Flamines  maxima  in  honore 
habitos  tradunt  Livius  lib.  i.  cap.  ?o , Plutarchus  inNuma,  St 
Cenlorinus  de  Die  Natali  cap-  4.  Cujus  honoris  participes  Vcfta- 
les  fa  das , qoas  primum  qoacuoc  a Numa  inftitutas  prodtmt  Dio* 
nyfius  Habc.  lib.-2.p.  1271  & Plutarchus  loc.  cit. , duabus  ad. 
audus  demde  five  a Tarquinio  Prifco,  uc  vult  Dionyfius  lib. 3. 
p.  , five  a Servio  Tullio,  ut  vifum  Plutarcho  in  Numa  , at- 
que ita  fexenario  ifto  numero  Urbis  univer  fir  , qux  in  fex  crat  di- 
ftributa  partes,  votis  fad um  fatis  , quod  Populus  pro  fua  quifque 
parte  Sacrorum  haberet  Miniflram  , tradlt  Fcftus-,  referunt  Livius 
Jib.i.  cap. 2a,  Plutarchus  loc.  ind. , ac  Svetomus  in  Augulto  cap. 
3 1 , & in  Tibcrio  cap.  2.  Vidclis  Lipfium  de  Veftal.  cap.  11 , feq.j 
Cafalium  de  Ritib.  Rom.  lib.  x , Nteupoortium  de  vet-  Roman. 
Ritib.  fcA.  4*cap.j.§§.t  2 , & 17,  Pittfcum  in  Lex.  V.  Flamines , 
& [Seftalcs  , aliofque  longe  plures  apud  ipfutn . Tantam  denique 
apud  Romanos  Sacerdotii  etiam  profani  exitlimationem  viguiffc  , 
ut  eorum  cooprationes , & initiationes  atreis  , ac  marmoreii  Ta- 
bulis,  Fallis-,  & Kalendariis diligentcr  inferiberc  ad  Chriftianai 
ufque  xxx  S.xculum  IV.  non  dubicarint , cx  veteribus  , qua;  ad. 
huedum  fuperfunt , Monumentis  docet  Cl.  Blanchinius  in  praefat. 
ad  Anaftafium  To.i.  n.ai  »fcq.  In^Egypto  quoque eo honoris  lo- 
co Sacerdotes  habebantur , ut  publicis  alerentur  fumptibus  , co- 
rumquc  dido  audiences  fc  omnes  religiofc  prxberenc  , telle  /Elia- 
ao  Var.htft.  I4b.14.cap.34.  Quo  fane  pertinent  Pharaonis  fadum, 

a quo 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  EcclesiAstica  , 

a quo  Sacerdotes , corumque  pofleflioncs  in  libcrtatcm  priftinam 
dimiffx  prxclaro  lcguntur  cxemplo  Gcncf.  cap.  47.  v.  a 2 , & 2 6 , 
quod  profertur  Cap.  Non  minus  de  Immun.  Ecclcf,,  quovc  pro  Ec- 
clefiaftica  immunitatc  in  tuio  ponenda  fapientcr  ufa  legicur  Sy- 
nod us  Confcntina  an.  1 579.  felf.  3.  cap.  de  Immun.  Ecclef.  apud 
Manfium Suppi.  To.  5.  p.  1127.  Quanti  ctiam  ficrent  apud  vete. 
res  Gallos  Druidx>  & fiardes , declarant  Cxfar  dc  bello  Gall, 
lib.  6 1 & Plinius  lib.  €.  cap.  ult. , apud  Grzcos  Sacrorum  Mini' 
ilri  j tradit  Demetrius  apud  Plutarchum  , Brachmannes  apud  In- 
dos  , memorant  Strabo  lib.  1 5 , & Eufebius  prxpar.  E vang.  cap. 
8 , ac  Gymnofophiftx  apud  ^fichiopes  , indicant  Philo  lib.  dc  Ab* 
rah. , & Philoftratus  rat.  lib.  1 . cap.  1 , ac  lib.  6.  ca  p.  4.  Agrip- 
peos  fimiliter  magna  profequcbantur  religione  Scythz  , fi  vera_j 
narrant  Herodotus  lib.  4 , Magos  Pcrfx  , vclut  audorcs  funt  Ju* 
fiinus  lib.  1 > & Cicero  lib.  1.  de  Divin. . non  fecus  ac  hodie  Ca- 
liphx  inter  Arabcs  , Talismanncs  , & Mophtes  inter  Turcas,  in* 
ter  Japonios  Bonzos , & apud  Sincnfes  fummo  habentur  in  hono* 
risloco  : ut  nihil  mtcrea  de  Sacerdotibus  Hebrxorum  retexam  * 
quos  fupremo  apud  gentiles  fuos  honoris  gradu  pofitos  ex  didis 
Art.  i.patet.  Scd  enim  ad  Sacerdotes  Evangelic*  lcgis  etiam 
pertinent  explicitiflimi  textus  tam  Plal.  104.  v.  15.  Nolite  t an- 
gers Chrijlos  meos , quam  Zacharix  cap.a.  v.8.  £>ui  tetigerit  vos  , 
tangit  pupillam  oculi  mei : quibus  haud  obfcurc  fignificatur  jure 
Divino  inniti  Saccrdotum  immunitatem  , “velut  eadcm  loca  expli- 
cant  Synodi  Troslejana  an.  909.  cap.  5 > Ravennatcnfis  an.1311. 
Rubr  2 6 j ac  Friiingeniis  an.  1440.  cap.  3 , intellexitque  S.  See. 
phanus  Hung.  Rex  in  Monitis  ad  Emcricum  filium  , de  quibus  in- 
fra . Quam  tamen  immunitatem  propins  rcfpicit  cum  Chriftus  D. 
Lucx  cap.  10.  v.  1 6-  Jpui  vos  fpernit , mefpernit , dc  Saccrdo* 
tibus  loquens , ut  exponit  Synodus  Aquifgranenfis  II.  tit.  3*  de__» 
perfona  Regis  cap.  7 , turn  S.  Paulus  1.  ad  Timoth.  cap.  5.  v.  ip. 
feribens  : Adverfus  Presbyterum  accufationem  noli  recipere  > fic 
nempe  indicans  apud  Epifcopo*  jam  turn  fub  ipfa  ApoftoJorum 
a?tate  proprium  obtinuilfe  Tribunal , in  quo  Presby  terorum  cauf. 
fx  agitari  deberent , vclut  advertunt  Lorinus  in  hunc  locum, 
Gretzerus  dc  Immun.  lib.  a.  confid.  8 , Diana  To.  7.  trad.  1.  rc- 

folut. 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArTICULUS  III.  22J 

foluc.  6.  n.  7 , Tanncrus  in  defenf.  libert.Ecilcf.lib.  i.  cap.  14, 
Yalboa  in  left  Salmant.  To  a.  cap  j.  de  n.  39  , Card.  Pe- 
tra ad  Conti.  5.  Urbani  IV.  n.  8.  To.  3 , &c-  Redic  itaque  Divina 
jnftitutione  perfonas  Eedefiaftitas  a potefiate  laica  independen. 
tej  pronuntiarunt  in  Synodo  Laterancnli  V.  fcflf.  9.  Leo  X.  Conft. 
SUpernx  §.  40  , ac  Epiicopi  in  Synodis  Aquifgrancnti  II.  an.8jtf. 
tit.  de  perfona  Regis  cap.  7 , Salisburgcnfi  an  138 6 cap.  9 , Fri. 
(in genii  an.  1440.  cap.  3 > & Confentina  an.  1 % 7 y.  fed.  3 cap.  de 
Jmouin.  Ecclcl.apud  Manfium  SuppL  To.  5 p.  1 127. 

Bene  proinde  , optimeque  fc  habet , quod  collatis  utrinque 
ftudiis  , viribufquc  conferris  ad  hanc  perfonis  Ecclefiafticis  adfe- 
rendam,  aefartam,  te&amque  fervandam  libertatem  tam  Ro. 
ream  in  priiis  Pontifices  , quam  Ecdetiarunv  perindc  Antiftites 
unanimi  confpirarint  fcntentia . Ingenti  ergo  Eufcbianis  inter  alia 
crimini  vertit  S.  Julius  I.  in  cpift.  ad  ipfos  apud  S.  Athanatium  in 
Apolog  contra  Arian.  n.  83  , ideo  quod  Epifcopali  praeterito  , ad 
laici  Prarfc&i  Tribunal  S,  Aihanafii  deferre  caufl'am  non  fuiflfcnt 
veriti : Nun  oportuit  hoc , inquir,  negotii in  Eccle/ta  a Clerrci s fc- 
cunJum  leges  examinari  &c.  Quas  autem  heic  » amabo  , leges  in* 
tclligit  » nifi  Apoftolica  traditionc  m Ecclcfia  cuftoditas  ? Prx- 
tfcrca  in  libro  Pontificali  legitur  idem  Pontifex  conftituiflc  : ‘lit 
nulluj  Clericus  caujjun  quvnlibet  in  publico  ageret  s rrfi  in  Eccle - 
Jia  • Quain  periovfum  quidem  commcntis  deputandam  cenlet  do- 
<9ifl.  Coutantms  in  Not.  ad  Decrcta  S.  Julio  adtributa  §.  1 1.  n.2i; 
p.  41P  » ideoquod  turn  cadcm  defideretur  in  Excmplari  Bollandta- 
no  > alteroque  FofTatenfi  , turn  quod  id  prohibcrc  abfquc  Princi- 
pum  Confcnfu  Rom.  Pontifici  fas  haud  (mile  putet  > a nullo  veiro 
Principum  id  concefftim  , ut  CivilesClericorum  cauffar  a Sarcula- 
ri  foro  abducerentur  . Sed  cnim  huicce  Virt  dodiff.  non  admo- 
dum  temperanti  cenfurx  objicio  turn  Codices  longe  plures  , opti- 
mxque  notx , quos  ex  Bibliothccis  Vaticana  , Regina-  Chntii- 
n<e , S.  Marci  Florentina,  Ca(fincnfi»  Farnefiana  &c.  contulere 
Fabrotrus  , Baronins  , Holftcnius  , Schcleftratcs  , qui  dilierr.  3. 
cap.  4.  Henfchenianuin  Codicem  non  fatis  accurate  defcriptum_» 
oftendit  , ac  Blanthmius  , quiadiri  potent  Anaftafii  To.  t.fect. 
3^.  p.44,  turn  document*  longe  loltdtora  , qu*  lequentiex  Pon- 

tifu 


Digitized  by  Google 


a 24  De  Potestate  Ecclesiastic.*  , 

tificibus , & Conciliis  profequor  fcric  , quxque  Divino  profedto  »' 
Canonicoque  jure  , non  autem  Civili,  five  Principum  indulgen- 
tia , Ecclcfiafticam  iibcrtatem  demonftrant.  Ex  quatuor  itaque 
Codicibus  MSS.  veneranda:  aaciquitatis  Corbcjenfi  uno  , Colbcr- 
tino  ahero  , geminoque  Germanenfi  S.  Siricii  /ragmen turn  , five 
Appcndicem  ad  epiftolam  u ad  Himerium  exhibet  idem  Coutan- 
tius  To.  1.  Epift.  Rom.  Pontif.  p.5j8  , fcq. , qua  Pontifex  jubet 
Ecclcfiafticas  cauffas  apud  Ecclcfiam  defintri : Jpuia  , inquiens  , 
quotient  de  Religione  agitur  , Epifcopos  convcnit  judicare , ft  quan- 
do  inter  duas  Eccleftas  fuerit  orta  coutentio , ufque  ad  Synodum , 
•vcl  ante  Metropolim  caujfa  Ecdefiajlica  deducatur  . Nil  liceat  ante 
Principem  ulls  ratione  fufpendi  •,  fed  quod  agitur  inter  Epifcopot, 
Epifcoporum fententia  terminetur  . Viden  igitur,ut  Civilcs  Ecde- 
fiarum  cauffa:  earum  numcro  adcenficx  fint  a S.  Siricio  , quo  loca- 
ls Religionis  habentur  } Ita  etiam  a S.  Damafo  , Synodoque  Ro. 
mana  Tub  ipfo  an.  378.  laudati  Gratianus  , & Valcntinianus  le- 
guntur  ideo  , quod  lege  caviffcnr : Vt  Sacerdot , ne  ulla  fieri  vi - 
■deretur  injuria  Sacerdotio  , nulli  pro/ani  Judicis  arbitrio Jubjsce, 
ret . Cauffas  inter  Clcricos  exortasab  Epifcopis  termiaandas  effe 
S.  Innocentii  I. an  epift.  2 ad  Viclricium  Rotoroag.  cap.  3.  expli- 
cita  fententia  etiam  eft,  cidcm  fane  fuis  receptifliinas  Deceffori. 
bus  traditioni  nixa . In  Maximum  Valentina:  in  Gallia  Urbis  Epi- 
fcopum  vehementer  cxcanduiftc , invedufque  legitur  item  S.  Bo- 
nifacius  I.  epift.  3.  edit.  Cout.  ad  Galliar.  Epifcopos , quod  in_» 
criminali  caufta  Judicibus  laicis  coram  comparere  fubftinuiftet , 
quam  idcirco  ab  Epifcopis  definiri  jubet . Ncque  vero  state  tam_> 
Ruperus , antiquitatifque  tarn  jgnarus  xftimari  S.  Gelafius  debet , 
quin  rei  fub  Apoftolorum  aevo  , dcincepfquc  reccptilfimac  idoncus 
admitti  teftis  queat : quippe  qui  epift.  9.  ad  Dard.  Epifcopos  edit. 
Hard.  Ecclefiafticas  perfonas  abEcclefiarum  Prxfulibus  judicari 
oportere  feribens , jta  a prima  Ecclcfix  artate  fervatum  adfirmat , 
idque  Principum  quin  etiam  legibus  cautum  : indicans  , nifi  mea_* 
me  fallit  opinio  , L.41 . De  Epifcopis  Cod.  Theod.,  & in  Append. 
L.  1 5.  lib.  1 6.  tic.  2.  L.  23.  S.  Gregorius  M.  lib.  1.  epift.  32.  Ita- 
lic Exarchum  fevere  reprehendit,  quod  Blandum  Hortenfem  Epi- 
fcopum  diutius  Ravenna:  detincrc  auderet , imperanseumdemSy- 

noda- 


Digitized  by  Google 


} 

IT  ClVILI  . ArTICULUS  III. 

nodali  judicio , fi  quid  deliqurffet , judicandum  dimitteret . Quan. 
ro  demum  Audio  dcfcndcndam  Ecclefiafticam  libcrtatcm  idem  S. 
Do<f>or  adfumpferit,  multis , quibus  ideo  parco  , demonftrat  Tho- 
mafltnus  par.2.  Iib.j  cap.  t 04.  Gradus  honore  privandum  , ab  Ec- 
clcfia  quin  ctiam  pellcndum  decrevit  S.  Zacharias  in  Concilio  Ro- 
mano an.  74 3.  Can.  iz.  Clcricum,  qui  proprii  Epifcopi  pofthabi- 
toforo,  ad  laicum  Judicem  interpellate  non  fuiffet  veritus.  Inter 
Capitula  Hadriano  1.  tnbuta  cap.  55  , alias  33  , relato  a Gratia, 
no  Can  48.  Ckricus  1 1 . q.  1. , & a Bencdidlo  Lcvita  in  lib.  7.  Ca- 
pitul.  cap.  332  j five  2ji  , Clericus  crimine , aut  life  puifatus  non 
aiiubi , quam  in/oro Juo  audiendu / jubetur  . Eximio  iflo  Ecclefia- 
ftici  dccoris  Audio  indudlus  S. Nicolaus  I.  in  epift.8.  ad  Michaelcm 
Imp.  Scutari  poteftati  nullum  prorfus  in  Ecdcfiarum  Prxfules 
jus  incun  bere  dcccrnit . Refertur  etiam  a Gratiano  Can.  7.  Evi - 
denter  dill. 96.  In  epiftola  item  adCaroium  Moguntinum,  ejufquc 
futfraganeos,quam  ex  Martenii  vet.  Monumentis  deferiptam  Con- 
cilioMoguntino  an. 8 57.  adfignandam  ccnfuitVcnetus  Labbei  edi- 
tor, perperam  tamcn,  ut  obfervat  Manfius  Suppl.  To.i.  p.979, de 
cujus  etiam  finceritatc  dubitationem  movet  Berardi  Grat.Emend. 
par.a.cap.77.T.  3.p.2y4,qu®  lcvior  eft  tamcn, unaque  Martcniani 
Codicis  audoritate  elcvatur,rclatus  itidem  totidem  verbis  a Gra- 
tiano Can.  6-  Inter  hecc  3 3 • q.  2 , de  Ecdcfiaftica  a laicis  legibus 
libertate  egregiam  hanccc  pcriocham  expromit : Sanfta  Dei  F.c- 
tlejia  Mundanu  nunquam  conflringitur  legibut . Cui  approbc  con. 
cordans  Johannes  VIII.  in  Synodo  Ravenucnfi  an.  877.  Can.  4. 
Clericos  ,&  Samftinioniales  , Pupillos,  & Viduas  fub  Epifcopo- 
turn  tutela  pofitos  indc  ad  Satcularia  trahi  judicia  interdixit.  Step- 
hanus  IX.  Confiitutionc  edita , & in  Concilio  quidem  Romano 
an.  1058,  velut  ex  ipfius  verbis  apud  Mnratorium  Antiq.  Ital. 
To.j.p.  P7#,atquc  ex  Chronographo  Vukurnenfi  Rcr.  Ital.To.4. 
p.  5 1 4.  rede  auguratur  Manfius  Suppl  To.  1.  p i^ijjfcqq. , 
Clero  Luccnfi  immunitatem , libcrtatemque  adferuit > & vindica- 
vit , allegatis  Sacrofum  nedum  Canonum  decrctis , fed  Othonis 
etiam  , aliorumque  Imperatorum  Refcriptis  , quibus  inhibctur,ne 
Clerici  ab  ull oAd  S^cularia  judicia  pre  qualicumquc  contronerjii 
fertrabintur , vel  ante  Stculares  yudicet  examinentur,vel  dijlrin - 
Eart  HI,  T«m,  E’l,  F f 


Digitized  by  Google 


1 1<$  De  Potestate  Ecclesjastica  , 

gantur  > nifi  tantum  ab  eorum  Prsefule  . Ciericos  indifcriminatim 
omnci  folius  Epifcopi  foro  obnoxios  eflc  rcfcriplic  Urbanus  II. 
epift.  14.  ad  Rodulphum  Comitem  . Cu/ufce  Refcriptum  obfcr- 
vari  , religiofeque  adimplcri  voluit  Concilium  Mclphenfc  Tub  co- 
ck <11  celebratum  an.  iogo.  Can.  1 1.  Przdeceftorum  veftigiis  prcf. 
fc  inhaercus  Calliftus  II.  in  Lateranenfi  gcnerali  I.  an.  1 1 x 3.  Can, 
20.  pro  officii  parte  Ecclefias  cum  bonis fuis  , tarn perfonis  , quam 
pojfejjionibus  , Ciericos  videlicet , ac  Monackos , eorumque  Conver - 
Jos  j Aratores  quoque  } cum  fuis  nihilominus  rebus , quis  ferunt  > 
tutos  , & fine  molefiia  ejfe , lub  Anathemacis  poena  fancivit . Ca» 
nones  inter  alios  in  Concilio  Pifano  an.  1134.  ab  Innocentio  II. 
fancitos , quos  ex  Codice  Vaticano  a Cardinal!  Aragonio  in  vita 
cjufdem  Pontificis  Rer,  Ital.  To.  3.  par.  j.  p.  435.  deferiptos  fuo 
Conciliorum  Supplemento  To.  a.  p.  4I7  , feq.  Manlius  meexuit , 
Can.  1 2}  in  Retnenfl  Can.  13,  is , qui  violentas  in  Clericum  , aut 
Monachum  injeciflcr  manus , diro  fubjicitur  Anathemati  , a quo 
abfolvi  3 nifi  mortis  infiante  periculo  , a nemine  poffit,  donee  A- 
poftolico  fe  prxfencaverit  coufpe&ui . Eugcnius  Ill.inCap.a.  De- 
cernimus  de  Judiciis  Laicos  a cauffarum  Ecclcfiafticarum  cogni. 
tionc  fubmovifle  legitur : Decernimus , inquiens  , ut  Laid  Ec- 
clefiifiica  tracltre  negotia  non  prafumant , fed  Epifcopi  &c.  Aper- 
tiffima  hac  de  re  Alexandri  III.  fententia  eft  cum  in  epift.  1 o.  ad 
Henricum  Angl.  Regem  , qua  Ciericos  ad  Tribunal  feculare  tra- 
hi  omnino  prohibet , turn  in  Concilio  Lateranenfi  III.  Cap.  14  , 
quo  a Fidelium  communione  fegregandos  edicit  Laicos  > qui  fuo 
judicib  ftare  perfonas  Ecclefiafticas  compcllercnt . Similibus  ad 
Upfalenfem  Archiep.5&  ad  Ludovicum  VII.  Gall.  Regem  litteris 
in  Append.  19  > & Append,  a.  ep.  77.  unum  Clericis  patere  Tri- 
bunal Epifcopale  prarcepit . Sed  enim  longe  explicatior  eft  Lucii 
III.  fandio  in  epift.  ad  Strigonienfem  Archiep. , relata  in  Cap.8* 
Cltrici  dc  judic.jquo  loci  de  Criminalibus  Clcricorum  cauffis  hxc 
habet : Cltrici } maxime  in  Criminalibus , innullt  cafu  pofjunt  ab 
tlio  1 quam  Ectltfiaflico  Justice  condemnari ; etfi  confuztudo  Regia 
habeatur , ut  furesa  Juliet  bus  fecularibus  judicentur  . ( Quibus 
verbis  , ut  audis,  contraria  libertati  Ecclefiafticz  Civilis  lex  abro- 
gate ) : pergic  deinde  rationem  proferens : Jpuum  lmperator 

dicat  » 


Digitized  by  Googl 


etCivili.  Articulus III.  . ai7 

dicat  j quod  ettam  leges  non  dedignantur /acres  Canones  imitari : in 
quibus generaliter  traditur,ut  dr  omni  critninc  Cltricus  debeat  ca- 
ramEcclefiaflico  Judice  conveniri j nec  debet  in  hue  parte  Canani - 
bus  ex  aliqua  confuetudine prsejudicium  generari  . Vctcrem  in  Ec- 
clcfia  hanc  efle  difciplinam,  eidcmque  corvam,  ut  a Laico  diftin- 
fka  Ecdcfiaforo  potiatur , auftor  locuplcs  acccdit  Oelcftinus  III. 
in  Cap.  iO.  (guum  non  ab  bomine  Dccret.  lib.  a.  tit.  I.  De  yudi- 
ciitiSi  in  Cap.  9.  £>uod  Clericis  tit.  2.  De  Foro  competent  , ubi 
SS.  Bonifacii,  Gelafii,  aliorumquc  Deceflorum  laudatis  decretit 
fic  loquitur : Nullus  Epifcoporum,  vel  Clericorum  ad  Judicia  S*. 
cularia  ejl  trabendus  : habent  enim  illi  yudices fms  , nec  quidquam 
ejl  eis  commune  cum  legibus  . Dcccrptus  eft  locus  ex  L.  3.  Cod. 
Theod.  de  Epifcop.  Judic.  a Valentiniano,  Theodoiio,  & Arcadio 
lata,  relataque  a Gratiano  Can.  5 .Continua  it.Q^i.Uteratve- 
ro  tam  harum  rerum  peritiflimus  , quam  Ecdcfiafticae  poteftatis 
vindex  acerrimus  Innocentius  III , hanc  paucis,  fed  explicitiflimic 
proinde  in  tuto  pofuit  Cap.  Ecclefia  S '.  Afarist  de  Conftit.  £>uoi 
Zaicis , inquiens,  Juper  Ecclcjta  flic  is  perfonis , Iff  Eccleflis  nulla Jit 
attributa  facultasimperandi  &c.  Datis  ctiam  ad  Epifcopos  Sardi- 
nia litteris  lib.  7.  epift- 1 1 1,&  ad  Turritanum  Judiccm  epift.  1 13. 
apud  Raynaldum  ad  an.  1204.  n.  sj>.  afperrime  incrcpuit  cum  il- 
los,quod  Ecdefiaftico  pofthabito  foro, coram  Laicis  Magiftratibus 
inter  fe  fe  judicio  contenderent , turn  iftum  , quod  Ecclcfiafticas 
perfonas  apud  Laicos  cauftam  dicere,jndiciumque  fubire  cogcret. 
Deniquc  Clericorum  iminunitati  abunde  profpexit  Cap.  12.  Ex- 
tra De  Foro  compel. , & Cap.  17.  Extra  De  yudie.  Friderici  II. 
Coflftitutione  confirmata  , Clericorum  judicia  Epifcopis  religio- 
ferefervari  diftri&e  juflit  Honorius  III.  Conft.  1.  Has  leges,  in^ 
quam  confer  , fi  placet  , Emin.  Petrarn  To.  2.  n.  25,feqq.j  a quo 
Pontificc  decretam  perindc  in  temeratores  Ecclcfiafticx  libertatr* 
excommunicationis  fententiam  laudavit,  fuifque  ad  Theobaldum 
Navarra:  Regem  litteris  apud  Martenium  Anecdot.  To.  t.  p.  99 3. 
infertam  voluit  Gregorius  IX,  qui  praeterca  inepift.  2 8.  adCo- 
tnitem  Tolofanum  Univcrfuarem  Tolofae  recent  ere&am  adpro- 
bans,eidem  plcnam  adferit  immunitatem  . Innocentii , & Honorii 
dccrctis  inftauratis  , cos , quiEccleftafticam  appetcre  libertatem  , 

F f 2 laccf. 


Digitized  by  Google 


*28  . De  Potestate  Ecglesiastica  , 

laccfterequc  auderenc,cenfuris  inuffic  Alexander  IV,  dltis  adGal- 
liar.  Epifeopos  epift.  496.  lib.  3 , qua  ad  ea-mdem  pro  officio  de- 
fendendam  cofdem  Prarfules  excitae , & ad  S.  Ludovicum  Rcgem_ 
epift.  1 33.  eodem  lib.  3.  apud  Raynaldum  ad  an.  125-7.0.  54,  & 
12  58.  n.  16 , qua  cidcm  gratulatur  , quod  ad  Iibertatcm  Ecciefi* 
tuendam  egregie  fe  contulifTet  . Clerum  Hifpanum  afperrimis  ob- 
jurgavit  Urbanus  IV  , quod  Laicis  coram  Judicibus  lites  agitare 
fuas  indigoe  fuftineret  . Quieumque  occafionecenfur*  lit*  in  per. 
Ion  am  cujuique  gradus , ctiam  Regalis  , Epilcopis  jnjuriam  , ac 
moleftiam  inferrent , diro  anathemati  fubjiciuntur  a B.  Gregorio- 
X.  Conftit.  Jguicumque  edita  in  Concilio  Lugdunenfill.  cap.  31., 
qua<n  inftauravic  Bituricenfc  an.  128 6.  cap.  11.  Viciffim  vero 
ejufdem  Pontificis  Confticutione  altera  eodem  in  Concilia  laca_, 
Scunt  cunfti  Cap.  u.  propria  fadfa  legitur  a Mclfitano  an.  1 284 
apud  Maricnium  vet.  Monum.  To.  7.  p.  183 , cap.  x ,quo  Ecclcfia- 
fticis  perfonis  , elc&ionis  occafione  , gravamen  , aut  moleftiam  in- 
ferences cxcommunicatione  plc&uncur . A Nicolao  III.  lib.  1. 
tpift.  149.  Philippo  Audaci , non  fecus  atque  deinde  a Nicolao- 
IV.  Philippo  Pulcro  , nec  non  ajohaune  XXII  Philippo  Longo- 
Francor.  Regibus  indultum  quidem , ut  Clericos  fi.igitiis  deditif- 
fimo* , ne  videlicet  Eccleliaftica  freti  liber  cate , tementati  , faci- 
noribufque  cujuique  genus  habenas  impune  laxarent , capi  , & in 
Carceres  trudi  jubcrc  portent , ita  tamcn , ut  corum  de  fcelcribus 
judicarent  Epifcopi  apud  Raynaldum  ad  an.  1278  n.  37  , & 1317. 
n.  13.  Et  certc  Honorius  IV  ,&  Nicolaus  IV.  turn  Philippunu 
Pulcrum  Gall.Regcm  , turn  Eduardum  I.  Regcm  AngL,tum  Prin- 
cipe* alios  efficaciffimis  littcrisapud  Raynaldum  ad  an.i  2 85. n. 8i, 
i*8d.  n.  ap,  feq. , 1288.  n.  ip  , ac  np<>.  n.  28  , & 3,3.  admonitos 
volucre,  ut  Adminiftros  ab  inkrendis  Clericis  injuriis  , ac  Judiccs 
laicos  a cauftaruro  ad  Ecclcfiafticum  forum  attinentium  cogmtio- 
neferio,  religiofequc  deterrerent . Excommunicationis  perindc 
iententia  cum  a Bonifacio  VIII.  in  cos  promulgataeft  , qui  Ecclc. 
fiafticam  jurifdiftionem  impedire  tentaverint  Cap.  4.  Quuniam 
De  Immunit.  Ecclef,  in  6.  lib.  3.  tit.  2 3,  turn  a Clemente  V.  in_> 
tos  confirmata  , qui  in  Epifeopos , aliafque  perfonas  Ecclefiafti- 
cas  infxviie  , cofque  infe&ari , ac  proferibere  non  expaverent  , 

Clem. 


Digitized  by  Google 


• EtCiVIU.  ArTICULUS  III.  2ip 

Clem.  i.  Siquis  , & a.  Afultorunt  lib.  ?.  tit.  8-  De  Poenis  , relaca  , 
quoque  in  Bullam  Coen*  cap.  n.  Ad  hare  Extravag.  Super  Center 
DeConfuetuitne  cap.  un.  a Johannc  XXII.  interdi&o  fupponuntur 
loca,  & Kcgna  , in  quibus  Apoftolic*  Scdis  Legati » aliique  Mi. 
niftri  admitti  detredentur , impedientibus  anathematis  inflida 
fententta  . Ad  infradam  in  Gallia  palfim,  & Anglia  laicis  a Judi- 
cibus  Ecclefiaftici  fori  religionem,  aclibcrtatcm  redintegrandam, 
ac  in  priftinum  erigendam  decus  converfi  tamBencdidhis  Xll-rcpc- 
litis  littcris  cum  ad  Nuncios  fuos  , turn  ad  Rcges  Philippum  , & 
Eduardum  apud  Haynaldum  ad  an.  1 £37.  n.  1 7,  feqq.,  quam  Cle- 
mens VI.  littcris  iteratis  ad  Eduardum  Regcm  apud  cumdem  An. 
nal.  ad  an.  1344  n.  5 5 ,&  1351.  n.17,  in  Hungaria  item  confirma* 
1 tis  ideo  Concilii  Pofonicnfis  decrecis  an.  1346.  n.  73  , feq. , & in 
Hifpania  cpift.  ad  Pctrum  Arag.  ibid  an.  1350.^.  43.  In  cosite, 
rum  , qui  perfonis  Eeclefiafticis  injuriam  conflare  , moleftiamque 
inferre  prarfumcrent , diro  anathematis  tclo  animadvertit  Urba- 
nus  VI.  Conftit.  3.  £>uia  ficut . Quibus  prxterca  infami*  notam-. 
inflixete  Fridericus  11 , & Carolus  IV.  Imp.  fuis  legibus  , quas  fc- 
cundo  confirmans  Bonifacius  IX.  Conft.  4.  Juft  is , Clcricorurru. 
cauflas  ab  Epifcopis  dijudicandas  definivit . Pocnas  orrmes  fuis  a 
Prxdeceflonbus  in  violatores  Ecdefiaftic*  immunitatis  intortas 
complexus  Martinus  V.  Conft.  10.  Ad  reprimendas  Rom*  Kal. 
Febr.  14a  8.  edita  , fub  cxcommunicationis  interata  poena  Roma* 
no  Pomifici  refervata  , ac  refpedive  intcrdi&i , tarn  Laicis  cujuf- 
quegradus  prohibct  Ecclcfiafticas  perlonas  ad  Forum  laicale  tra* 
here  , quam  Ecclefiaftitis  iptis,adjeda  poena  amiflionis  cauifae,  co» 
ram  laicis  judicibuscomparere>tam  quoad  aflioncm  realem,quam 
perfonalem  , Sc  mix  tain  , Civilem  , & Criminalem  , tamque  fi  de 
jure , quamve  fi  ex  confuetuditie  . Friderici  II.  Edi&um  pro  liber- 
*atc  Ecclefiafliea>  & a Forolaicocxcmptione  abHonoriolV.  con. 
firmatum  jnftauravit  denuo  Galliflus  III , non  focus  atque  Carol! 
IV.  legem,  Conft,  Cunt ficut  an.  1 43  5.  apud  Raynaldum  n.  37.LU- 
dovico  XI.  Gail,  llegi  oftendit  Sixtus  IV.  Fori  jus  inter  alia  Sacer- 
dotibus-ita  proprium  obtingcre  , nr  infuum  transferre  Rex  nullo 
quiret  modo  , apud  ewudem  Annaliftam  ad  an.  1478.  n.  23>&27v 
Apud  Epifcopos  dumtaxat  Ecclcfiafticas  agi  cauflas  repetnis  vici- 


Digitized  by  Google 


*3°  De  Potejtati  Ecclmiastica  * 

bus  volnit  Leo  X>  nempe  Conft.  7.  Superrue  , 1 o.  Rcgimini  , &c  63. 
fafiortlis  . Julius  III.  in  epift.  ad  Carolum  V.  Imp.  inolcfcentem 
in  Hifpania  abufum,  ut  Clerici  oaffim  ad  laicum  Tribunal  rape- 
rentur,cxtirpari  prorfus  juftit  apud  Raynaldum  ad  an.  i$;r.n.8a. 
Quas  inlupcr  partes  idem  Pontifex  explevit  pro  Iibcrtatc  Clericis 
in  Corfica  vindicanda  cpift.  ad  Paulum  dc  Thermes  Galium  Pro- 
rcgcm  legcnda  apud  Raynaldum  ad  an.  1555.  n.  7.  Hortante  S. 
P10  V.  hbertatem  Hcdefiac  tuto  in  loco  ftarc  in  Poloniae  Regno 
in  peravit  Edido  lato  Sigifmundus  Rex  apud  Ladcrchium  ad  an. 
1568.  p.  1 10.  edit.  Rom.  1733.  Violatam  a Senatu  Dolcnfi  redin- 
tegrare  ftuduit  cpiftolis  apud  eumdem  ad  an.  1 571.  p.  348  , feq. 
Quibus  adhuceificacius  eflrcni  laicorum  Judicum  liccntiae  frjenum 
demum  apponitur  in  Bulla Coenx  D.:quotannis  promulgari  folita, 
*aquefpeciatim  adcunda  , quat  n.  14.  incipit  Paftoralit  §§.  15  , Sc 
id*  a Benedif>oXIV.Bull.To.i.p.3$. edita  3.Kal.Apr.  1741-  eft. 

Ab  egregio  ifto  Rom.  Pontificibus  arftc  infuo  Ecclcfiaftic* 
immunicaiis  in  tuto  ponende  Audio,  officioque  neque  prope  , ne- 
que procul  abfuere  Ecclefiarum  Prarfulcs  , cupiditate  non  tam  af- 
fedi  propri*  arnplificandjc  poteftatis  , quam  vero  erga  Reiigionis 
incolumitatem  affeflu  incenli . Non  opus  eft  utique,  neque  otium 
fuppetit  omnia , quae  ex  Conciliis  hanc  in  rem  confcrrent , docu- 
menta  congerere  , fed  fatius  babebo  ea  illuftriora  deli gerc,  in  qui- 
bus nullum  plane  lit  dubium , plurimum  vero  roboris  infit . A 
Concilio  itaque  Antiocheno  an.  341.  exordium  capiendo,  in  eo 
Can.  1 1,  feq.  a Communione  , & honore  abjiciuntur  Epifcopi  , & 
Clerici  , qui  Ecclcfiaftico  derclido  Tribunal! , ad  laicos  adjiffent 
judiccs . Rcfcrtur  ctiam  a Gratiano  Can.  a.  Siquis  2 1.  Q.  5.  Sar- 
dicenfe  in  epift.  Synodica  ad  £cclefiam  Alexand-  preces  apud  Im- 
peratores  ab  fe  incerpofitas  memorat  : Vt  illorum  bumanitas .... 
to nftitutt , ne  quit  Judicum . . .aut  Clericot fudicet , aut  ulh  ration 
tie  impojerumy  fub  prxtextu  Ecclejterum,  quippiam  contra,  Fratres 
tnoliatur  . In  Carthaginenti  III.  an.  3 <>7.  cap.  p.  relato  quoque 
Can.  43.  Placuit  ij.Q-  1, ex  quo  pariter  deferiptus  ab  Ifidoro  vi- 
deturCan.  14.  Rclmim  ibid,  a Gratiano  tributus  S.  Alcxandro  I, 
Clerici  a Tribunal!  laico  , in  caulfa  Criminali  quidem  fub  gradus 
amittendi  poena , in  Civili  vero  fub  poena  caufl*  perdendx  , eli. 

tnina- 


Digitized  by  GoogI 


it  Civiu  . Articulus  IIL  231 

minati  omninofunt . Cui  probe  congruit  Concilii  Africani  Cap. 
71  , Carthaginenfis  an.  407.  Can.  ip. ex  iis,  qui  Milevitano  II. 
tribui  folcnt , in  Codicc  Can.  Eccl.  Afric.  Can.  1 5,  & 104.  Cleri- 
cos  ad  Sarcularia  judicia  concurrcrc  dillri&e  vetat  Chalccdoncnfc 
an.  451.  Can.  ?,  regefto  a Gratiano  Can.  4 6-  Si  Clericui  m.Qj, 
fed  eorum  negotia  apud  Epifeopos  agitari  debere » auc  apud  Arbi, 
tros  ab  utraque  parte  cligendos  audiri  dcccrnit . Ab  Ecclcfu  cx- 
torres  abire  , dignique  bonorum  omnium  deteftatione  ab  Arela- 
rcnfi  II,  an.  43a.  Can.  31, jubentur , declaranturque  Clericj  , qui 
ad  Saeculares  judices  caulfas  deferre  fuas  auderent . Andegavenfe 
an.  45$.  Can-  1 ,Chalcedonenfi  9.  inftaurato>Clericos  ab  Epifeo- 
pali  audientia  profilire  > Judiccfque  laicos  cxpctcre  iaterdixit. 
Ab  Epifeopi  proprii  judicio  ad  aliorum  Epifeoporum  audientiam 
provocate  Clericis  quidem  permittit  Veneticum  an.  4$ 5.  Can.?  , 
non  tamen  ad  Sxcularis  poteftatis  Tribunal  appellcre , fub  Ana- 
the  matis  poena . Leo  Bituriccnfis  inSynodica  unacum  VitJurio 
Cenom. , &.  Euftocbio  Turon.  ad  Epifeopos , fit  Presbyteros  Prov. 
J.  Lugd-jquarcft  Provincia  Turonica,oliro  inter  Epiftolas  S.  Leo- 
nis  M.  n.  96.  falfo  adferipta > velut  obfervat  Sirmondus  in  Not. , 
Clericum  , qui  Epifcopali  prartermiffo  judicio  > publicum  fponte 
adjiffet Judicem  j gradu  j & officio  privandum  decrevit.  Ab  Ec- 
clcfix  quin  etiam  communione  pelli  Clericum  , qui  Laicum  ad  Ju. 
dicem  confugerit , aut  criminate  negotium  in  laico  Judicio  propo. 
fuerit,  imperat  Agathenfe  an.  fo 6.  Can.  8,  & 3a.  rclatis  Can.  1. 
fkcuit  21.  Q.  5,  &Can.  xy.  Clericum  u.Q.  1.  In  Epaonenlj  an.. 
; 1 7.  Can.  r 1 , ne  publicos  interpellate  Magillratus  audeant,  Clc- 
rici  prohibentur . Ad  Saeculare  judicium  accedcrc  Clericum  , vel 
ahum  atttahere  diferte  noluit  Aurelianenfc  III.  an.  5 3 8. Can.  ja  > 
quihabetur  in Gratiani  DecretoCan.  3.  Clericum  2 1 .Q.  1 ,atquc 
inftauratus  legitur  ab  Aurelianenfi  IV-  an.  541.  Can.  20.  Nec  fa- 
ne, nifi  in Ecc lefiaftico  foro,  negotia  > lirefque  contra  perfonas- 
Ecclefiaflicas  exagitari  permittit  Aurcliancnfe  V.  an.  34 ?.  Can. 
17  , adprobatopaullo  poft,  promulgatoque  ab  Arveincnfi  II.  Can. 
it.  In  Autifiodorenfi an.  578.  Can.  35.  a Tribunal!  profano  Cle- 
rici  abftrahuntur  non  modo  , fed  protani  judices  CItricos  injuriis 
afficrentes  anno  abEcclefia:  communione  Can.  43.  abi'einduntur. 


231  DePotestate  Ecclesiastic*, 

Quibus  perquamfimilis  eft  Cenfura , qua:  a Concilio  Matifconen* 
fi  I.  an.581.  Can.  7,  fcq.  tam  in  laicos  Judices  Clcricis  mokftiam 
inferentes , quam  in  Clericos  ad  judices  laicos  alterum  ex  con. 
fortibus  attrahentes  diftringitur:  nam  & illi  ab  Ecclefi*  liminibus 
arcentur , & ifti  , ft  gradus  fuerint  inferioris  Subdiaconatu  , uno 
minus  de  quadraginta  verberibus  fubjiciuntur  > fi  fnperioris  , tri- 
ginta  dicrum  conclufione  , ideft  carcere  , damnantur  . Vidcndr 
Bignonii  Nora*  ad  Marculfi  Form.  3.  lib.  1.  Pertinent  hue  ctianu. 
Matifeonenfis  II.  an.  585.  Canones  9,  & 10,  quibus  Clcricorura 
dignitas  aSatcularium  Judicum  molcftiis  eximitur  . CaufTa  cadere, 
Ecclefireque  communionc  ejici  a Tolctano  III.  an.  $89-  Can.  13  , 
relate*  Can.  42.  Inoliti  1 1 . Q.  1 , jubentur  Clerici  > qui  confocios 
alios  laicis  coram  judicibus  fifti  cogerent . In  Epiftoia  Canonica 
incerti  Au&oris , Sarculi  VI.  tamen,capitibus  1 1 . conftante,  quam 
Atto  Vercell.  Antiftcs  ex  Colleiftione  MS.  addicionum  Dionyfii 
Exiguij  in  Bibliotheca  Capituli  Vcrccll.  extante  , memorat  ine- 
pift.ad  Ambrofium  Presbyterum  Mediolan.  apud  Dacherium  Spi- 
cileg.  To.  1.  p.  439)  quamqucex  duobus  Codicibus  MSS.  Cafli- 
nenfi  ,&  Vacicanodcfcripftc  Sirmondus  , ex  ipfius  verofehedis  re* 
cenfuit  Balutius  Capicul.  To.  2.  in  Append,  n.  $ . p.  1374  ,cx  Co- 
dice rurfus  Lucenfi  MS.  recudit  Manfius  Suppl.  To.  i.  p.  8 17  } ac 
denique  in  quaruor  Italicis  Colle&ionibus  Vaticana  1342,  Bar- 
berinai888,  Valliccllana  . A.  5 > ac  Ticinenfi  , nunc  Vaticana_> 
1343  ,e*tarc  obfervant  Ballerina  Fratres  in  Append,  ad  S.  Leo* 
nis  M.  Opera  To.  3.  p.  6$  1 , & 669, inca,  inquam,  Epiftoia  n.i  1. 
Clerici  omnes  cauftas  fuas  coram  Epifcopo  difccptarc  jubentur: 
/Jam  per  nulla  Secular ia  Judicia  adirc prnfumint:  contra  facicn- 
cibus  a vmi  potione,  efuque  carnium  abftincntia  indnfla,  donee  ad 
Metropolitantim  accederent . Tamdiu  vero  ab  Ecclefta  fcqueftra- 
(us>  quamdru  rcatum  non  emendaverit , a Parifienfi  V.  an.  circiter 
£15  Can.  4 > apud  Gratianum  Can.  2.  Afullus  1 1.  Q.  1 , laicus  de- 
nunciator Judex  , qui  diftringerc  in  Clericum  non  vcrerctur  . Ca- 
noncm  porro  hunc  Parifienfem  in  tuto  demde  pofitum  voluit  Rc- 
menfe  an.  Si  5,  aut  830.  Can.  & t 8.  Liberatn  Ecclcfiam  relin- 
qui,  fuifquefrui  judiciis  3 ad  camdcni  qualia  peruneant  , defi- 
gnans , diftritftc  prjecipit  Berghamftcdenfe  an.  697.  Can.  1 , & 

aj. Jus 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  III.  135 

22.  Jus  Ecclefiafticum  ut  Epifcopis  integrumconfervaretur,eni- 
xis  votis  a Bclvacenfi  an.  845.  Cap.  1.  rogatus  lcgitur  Carolus 
Calvus  • Qusfane  prcccs  cx  Convcntu  apud  Viliam  Colonial* 
Can  1 , 8c  ex  Concilio  apud  Theodonis  Viliam  Can.  12.  re- 
pents ieguntur  a Meldcnfi  codem  anno . Perpctua  cura  hxc  per- 
lonas  Ecclcfiafticas  a poteftate  laica  vindicandi  Conciliis  hxfit 
Aquifgranenfi  II.  an.  8 36.  tit.  De perfona  Regis  cap.  7 , fcqq. , 
quibus  cauflas  Ecclefiafticas  tain  Civilcs  , quam  Criminalcs  jure 
Divino  uni  refervatas  Ecclefia:  docct ; Moguntino  an. 888.  Can.7, 
Si  16 , quibus  Clcricis  inferri  moleftiam  prohibet,  quiveronc- 
cem  intuliflec,  paenitentiae  fpatium  3 qualitatemque  pratferibit; 
cui  ctiam  Concilio  Can.  2 , fcq.  reftitticndum  Canon.  1 1.  Si  1m - 
perator  di ft.iitf , johanni  VIII.  tributum  perperam  a Gratiano,  fu- 
fpicatur  Berardi  par.  2.  Tom.  3.  cap.  78.  p.  3 5 7 i Triburicnfi  an. 
89 5.  Can.  5 j &io»  quibus  precedences  Canoncs  Moguntini 
comprobantur  , & Can.  2 1 , quo  Sacerdotum  cum  Laicis  lites 
apud  Epifcopum  abfque  juramento  finiri  jubentur  ; Troslejano 
an.  909.  capp.  1,  & quibus  tarn  Ecclcfiis,  quam  carum  Miniftris 
digna  ctiam  a Regibus  exhibenda  reverentia  dcccrnitur  > allcga- 
tifque  ex  Pfcudo-cpigraphis  quidem  Pontificum  epiftolis  , fed 
ctiam  cx  germanis  Principum  fandionibus  , velut  cx  Capitul. 
lib.  5.  cap.  1 2 1 , & lib.  6.  capp.  98  , & 304 , explicitis  locis : Dei 
Sacerdotes  non  infejlandi , non  contriJlandit  non  accufandi  > non  a Sx- 
cularibus  arguendi , non  reprebendendi , non  damnandi , non  arcen - 
di  j non  quibuslibet  michinationibus  micuhndi , vel  dilacerandi  , 
aut  detrahendi 3 non  alt  qua  injuria , vel  contumelia  ajficicndi , quin 
minus  perfequendi , exexandi  , aut  interficiendi  denuntianmr  > 
Engilcnheimenfi  an.  948.  Can.  5,  quo  Laicis  moleftiam  Presbyte- 
ris  inferre  prohibetur . Cui  junge  Cleri  Northumbrenfis  leges 
capp.  1,  23,  fcq. , quibus  Sacerdotum  indemnitati  3 dignitatiquet 
fcdulo  confulcum  legitur  apud  Harduinum  Tom.tf  par.i . p 7os» 
fcqq.  Pro  eo  , quo  flagrabar3  Ecdefiaftici  decoris  Audio  Hcrardus 
Turon. } Capitul.  Ecclef  cap.  7 , fcq.  atra  innodavit  cenfura  tain 
Laicos , quam  Ciericos,  qui  contendentes  inter  fc  fe  apud  laicum 
Judicem  potius,  quam  proprium  apud  Epifcopum  judicio  experiri 
mallcnt , Hincmarus  quoque  Remcn.  in  Trad,  adverfus  homony- 
Pars  111,  Tom.  PI.  G g mum 


Digitized  by  Google 


234  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

mum  Nepot.Laudun.  Oper.To.i  p.jso,  feqq.  Canonum  Synoda- 
lium  , Dccrctoruin  Pontjficiorum,  & Legum  Imperialium  copiofa 
ingcda  congeric  Clcricos  apud  laicos  Judices  in  cauifa  nequc  cri. 
•minali,  ncquc  civili  cxperiri  judicio  dcberc  liquido  dcmondrat . 
Atqui  digicum  ad  fontes  ipfos  , unde  fua  haufic  Hincmarus  , pro* 
pius  intendere  praeftat , ne  cam  illius,  quam  Synodorura  longe  po. 
tiori  moveri  nos  audoritatc  videamur  • In  Cojacenfi  igitur  Con- 
cilio  an.  1050.  Can. 3.  id  cauce  dccrccum  habetur,  uc  cam  Eccle* 
fiae , quam  Eccldiadici  unius  fub  Epifcopi  proprii  jure  degant  , 
nec  in  cas  , aut  in  eos  potedatis  quidpiam  fibi  arrogent  Laici . 
A Ncmaufcnfi  an.  iop£.  Can.  4.  didri&is  in  Laicos  , manus  in_> 
Clcricos  injiciences  , cenfuris  animadvertitur  : qux  prohibicio  ab 
Audomarcnfi  an.  io^p.  Can.  3.  in  eos  pariter  extenditur,  qui  in* 
juriam  inferre  Laicis  iis  auderent  > qui  Clericis  , auc  Monachis 
comites  fe  dedilfcnt.  Clcricos  in  flagranti  delido  deprehenfos  ca- 
pi  quidem  Judicibus  laicis  permidum  ed  ab  Ilerdcnfi  an.  1 i2j>  > 
ita  tamcn  ut  ii  dijudicandi  Ecclefiaftico  judici  fubito  dimittantur. 
Laicis  iterum  Ecclefiaftica , quae  ad  Ecclefiam  dumtaxat  attinent, 
negotia  difponere  , ac  definirc  nefas  e(fe  decretum  legitur  a Re* 
mend  an.  1 148.  Can.  5 , relato  Cap.  Dectrttimus  de  Judic. , & a 
Turonenfi  an.  1 j 6 3.  Can.  1,  ex  iis , qui  in  Codicc  ML  S.  Michac- 
lis  in  periculo  Maris  Can.  $».  fubjunguntnr  . Anno  118?.  a Roto* 
magenfi  Can  21.  Clerici , alios  Clcricos  in  Ecclefiadica  cauifa  far. 
culares  ad  Judices  trahere  non  veriti > caufsa  prorfus  delapfi , Sa- 
crifque  interdidi  declarantur  . In  Concilio  Dalmatia:  , prsefiden- 
tibus  Apodolica*  Sedis  Legatis  , an.  1 ipp.  Can.  5.  didridc  veta- 
tum  ed,  nc  Clericorum  cauflis  fc  ingcrerc  Judices  audeant,  multo- 
que  minus  cos  ad  probationes  per  ignem , Sc  aquam  adigere . Uni* 
verfalis  , ut  audis  » vigebat  difeiplina  hxc  , dodrinaque  in  Ecde- 
fia  , cujufce  tedis  etiam  idoneus  accedit  Ivo  Carnot. , qui  epid* 
1 82.  ad  Canonicos  Bcllovac-  ea  ipfos  animi  magnitudinc  prardi* 
tos  exoptabac  , qua  periculo  omni  comempto  Sodalis  cujufpiam 
ad  laicum  Tribunal  rapti  vindicarent  injuriam  . Qua  profedo  for- 
titudine  indutus  S. Thomas  Cantuar.hifce  per  epidolam  84.  lib.i: 
affari  Hcnricurh  Anglix  Regem  baud  extimebat:  Jgufa  certum 
eji  Rcges  poteftatem  Juam  accipcre  ab  Ecclejia , non  ipj'am  ab  ill" » 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  . 

Jed  a Cbrijlo  , non  hibtt  'u  Epjcopis  prxcipere , trahere  Clericos  ad 
Jkcularia  examina  &c.  Jure  , optimeque  itaquc  a Conciljo  inccrti 
loci  in  Hifpania  an.  in;,  cap.!  i . apud  Martcnium  Anecd.  To>4. 
p.  171,  juxta  plurics iccratas  a Pontificibus  , & a Synodis  hac  de 
rc  leges  j Clerici  in  flagitio  a ftrcularis  fori  adminiftris  deprehenfi 
Ecclcfiaftico  Judici  abfque  mora  tradi  jubentur.  CaufTarum  ctiam 
circa  mobilia  , raiionc  juramenti , vcl  fidei , vcl  teftamenti , vcl 
Matrimonii  , cognitioncm  Gallicanx  Ecclc fix  adferere  nondubL 
tavit  Melodunenfc  an  122  5.  Inter  Statuta  eodem  anno  in  Conci- 
lio  Scotico  apud  Wilkins  Tom.  1 . p.  £07.  illud  num.  4^.  habetur, 
quo  Ecclcfiaftica:  liber  rati  vim  inferentes  diftri&o  anathematis  gla. 
dio  feriuntur  . Cauflas  civiles  Ecclefiafticorum  cor3m  Judice  Ec- 
clefiaftico  tradiandas , a caulfis  etiam  Criminalibus  corumdem  hi- 
cos  Judiccs  removendos , excommunicationis  adjunJla  poena  , de- 
fini turn  eft  a Concilio  apud  Caftrum  Gunterii  an.  1 j 5 1 . Can.  1 6 , 
& 2 o , & a Rotomagcnfi  eodem  anno  Capp.  2 3 3 & 30.  Scd  & Ec- 
clefiafticam  libertatem  tarn  realem,  quam  perfonalcm  a Laicis  ap- 
petitam  acerrime  vindicandam  fibi  fumpfic  Remenfc  an.  1235.  Jtu 
rifdi&ionem  Ecclefiafticam  impedientibus  juftus  Rcligionis  incuf. 
fus  eft  metus  a Bitcrrcnfi  an.  1246.  cap.  18.  In  Concilio  apud 
Vallcm  Guidonis  an.  1 242.  cap.  5,  Milevitani  II , feu  verius  Car. 
thaginenfis  an.  407  3 Can.  19  ,&c  Chalccdonenfis  Can.  9.  inftaura- 
tis,  Clerici  a foro  faeculari  in  cauftis  tarn  Civilibus,  quam  Crirai- 
nalibus  , fub  Ecclcfiafticar  diftri&ionc  ccnfura: 3 procul  arcentur  . 
Ne  /urifdi-ftio  Ecclefiaftica  ; five  latarum  ab  Ecclefia  fcntcntiaruin 
cxecutio  a laica  poteftate  impediatur  , neve  perfonis  Ecclcfiafticis 
vis  j ac  moleftia  inferatur  ulla  » carumquc  quavis  ad  forum  fecu* 
late  in  cauifa  five  Civili , five  Criminal!  compcllatur , diftri&c  ve- 
titum  legimus  a Salmurienfi  an.  1253.  cap.  251  fcq. , alteroque 
poftea  an.  1 3 1 $ . cap.  a > a Weftmoneftaricnfi  an.  1 2 5 6.  apud  Ray- 
naldum  n.  26  , a Weilacenfi  eodem  an,  apud  Lude wig  Rcliquia- 
rum  Tom.  9.  p,  79  , & Raynaldum  ad  an.  infeq.  n.  2p. , fcq.  , a_, 
Roffiacenfi  an.  1258.  capp.  1 , & 5 > rcdinccgratis  dcinde  in  Roffia- 
cenfi  altero  an.  liay.capp.  1,  & 2,  a Lambcthenfi  an.  1 2tfi.  apud 
Harduinum  Tom.7.  p.535,  & jjp,  aCoIonienG  an.i2tf<s.  Can.j, 
9 > i o , 1 1 » 1 5,  1 8.  &c. ; a Tarraconcnfi  eodem  anno  apud  Marce- 

G g a nium 


Digitized  by  Google 


2 3^  Dg  POTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

nium  Vet.  Monum.  Tom.  7.  p.171.  Can.  2,  & 3 , alceroque  an. 
1 292.  cap.  1 o.  ibid,  p.289,  a Claromontano  an.  1 268.  par.  2. 
cap.  9 > a Concilio  apud  Caftrum  Gunterii  cod.  an.  cap.  a , a Sc- 
nonenfi  an.  1 1 69.  cap-  5 , quod  eft  fragmentum  Pontificix  cujuf- 
pian  Dccretalis  , a Salczburgcnfi  an.  1174.  cap.  12,  alceroque 
an.  1281.  cap.  1 3 , a Bicuricenfi  an.  1 £74.  Can.  8 , alceroque  an. 
127 5.  Can.  13,  a Salmurienfi  an.  127 6.  Can.i  1,  ab  Audomarenfi 
an.  127?.  capp.  4,  6 , fcq. , ab  Avenionenfi  cod.  anno  cap- 4,  alee, 
roque  an.  1 282.  cap  7 , a Redigcnfi  an.  1 279.  cap.  3 , a Budenfi 
codem  an.  Conftit.  24,  2 5,  & 58,  qua  poftrema  iniuper,  nc  appcl- 
lacioncs  ad  Sedem  Apoftolicam  impediancur,  diftridcprohtbc- 
tur , apud  Raynaldum  in  Append.  Tom.  3.  edit.  Lucen.  1748. 
p.  827,  feqq.  > ab  Andcgavenfi  cod.  an.  cap.  1 , a Turonenfi  an. 
1 282.  cap.  7 > a Bituricenfi  an.  1 28 6.  cap.  1 1,  ab  Exceftrenli  an. 
1 287.  capp.  30 , & 41 , ab  Herbipolenfi  eod.  an.  cap.  24  , ab  In- 
fulano  an. 1 288.  capp. 1 1,  & 13,  quibus  Avenionenfis  1279.  cap.i> 
& Bicuricenfis  an.  1278.  cap.  1 1.  innovanrur  , a Nugarolicnfi  an. 
1290.  Can.  5 , & 10  5 a quo  Can.  6.  Epifcoporum  infedatores  > 
aut  percufToces  anachemace  feriuncur  , uni  refervata  Pontifici  M. 
abfolurionc  , ab  Ilerdenfi  an.  1293  , tit  habecur  in  Conftitutioni- 
bus  Provincix  Tarraconenfis , Decrcto  Concilii  Tarraconenfi* 
an.  j 5 5 «.  cotnpilatis , p.  38  , fcq. , ubi  cauffa  cadere  , & cenfuris 
irretiri  Clcrici , & Laid  jubcncur , qui  difeeptare  in  foro  fxcula- 
ri  non  vererentur,  a Santonenfi  an.  1 298.  cap.  7,  & a Rotomagenft 
an.  1 2 99.  capp.  3 } 4 , fcq.  Ex  quibus  viden  , uc  huic  Ecclefiafticx 
jurifdidionis  pacci  in  into  ponendx  indefcflb  allaboraverint  ftudio 
Ecclcfix  Italica , Africana , Gallicana , Anglica  , Germanica  , 
Hifpanica>Danica,  Hungarica,  Polonica,  Hibernica,  Scotica&c.? 
Quo  perinde  a ftudio  haud  fibi  abfiftendum  , fed  Ecclefiafticam  po- 
teftatem  defendendam  , perfonafquc  Ecclefiafticas  a laico  foro  rc* 
movendas  pro  virili  parte  fumpfcrc  , qus  poft  hxc  Concilia  fubfe- 
quuta  quotquoc  funt , Mclodunenfe  an.  1300.  cap.  3 j Bajoccnfe 
cod.  anno  cap.  96  , Compcndienfe  an.  1301 . cap.  1 , feqq.,  Pofo- 
nienfc  an.  1 30 9.  cap.  1,  fcq. , Colonicnfc  1310.  capp.i,  & 2,  Ra- 
vennatenfe  II.  1311.  Rubr.  25,  Salmurienfe  131  j.  cap.  1 , Raven- 
natenfe  IV.  1317.  cap.  18 , Senoncnfe  1320.  cap.  2>  Londinenfe 

1321. 


Digitized  by  Google 


ET  Cl VIL1  . Arti CULUS  III.  237 

'j  3 21. Can. 5,  Vallifolctanum  1322.  cap. 3,  Parifienfc  1323.  cap.*, 
Avcnioncnfe  1326.  capp.  8 , y , 10 , 14 , 4*  , & 43  , Marciancnfe 
cod.  anno  cap.  y > fe q.»  Silvanc&enfc  cod  an.  cap.  7 , Complu- 
tcnfc  cod.  an.  apud  Uaynaldum  n.  *o.  cap.  2 , Cosnpendicnfe__» 
1 j2p.  capp.  i,  & 3 , Salmanticenfe  1335.  cap.8,  Bituriccnfe  133^. 
capp.  7,11 , 1*,  & 13,  apud  Caftrum  Guntcrii  cod.  an.  cap.  1,  feq., 
Avcnionenfc  1337. capp.  10,  11,  1 2,1 7;  & 1 8,  Londincnfe  >34*. 
cap.  i*,  Novlomenfe  1 344.  cap.i,  6, & 8,  Parifienfc  134tf.cap.ij 
Tolctanum  1347.  cap  2,  Mcldenfc  1 36 5.  ca’p.8.  apud  Martcnium 
Anecd.  Tom.  4.  p.  yatf  > Andcgavenfe  cod.  an.  capp.24, 1 6,  fcq  , 
Vaurcnfc  I3tf8.  capp.  2y,  30,  36,  38,  40,  44,  43,  94 , 10*,  104, 
io8,&:  122,  Narboncnfe  1374.  capp.  11,  n,  & 2 1,  Saltzburgcnfc 
i^Stf.  cap.  14,  Conftanticnfc  1418.  fciT.  45.  confirmans  Frideri* 
\ ci  II,  &Caroli  IV.  Conftituciones , Salizburgcnfc  1420.  Can.zy, 
Frifingenfc  1 440.  cap.  3 , Eboracenfc  !4tftf.  apud  Harduinutn., 
Tom.  y.  p.  1480  , fcq.  , & Tridcntinum  fc(T.  7.  de  Rcfor.  cap.  14, 
&fc(T.  25.  dc  lUfor.  cap.  20.  Quamporro  TridcntiniConcilii  fa- 
picntix  plenam  fan&ionem  a laicis  Poteftatibus  illibacamobferva. 
rj  quancis  cxambierint  votisSynodi  Moguntina  an.i  j5y.Can.7tf, 
Urbinatcnfis  an.  1 jtfp.  dc  Immun.  Ecclcf.  cap.  3 , & Florentiifa., 
an.  1 573.  Rubr.  13.  dc  Imm.  Eccl.  cap.i  ,vidcre  licet  apud  Man. 
Hum  Suppl.  To.  j.  p.  8y3  , & y* 8.  Qaod  idem  ftudium  hatfit  fimi- 
litcr  Confentin*  an.  1379.  fe(T.  3.  cap.  dc  Immun.  Ecclcf.  ibid,  p, 
1137,  Mcdiolancnfi  V.  cod.  an.  cap.  1 1 , Melodunenfi  cod.  an. , 
Rotomagcnfi  an.  1 582.  tit.de  Jurifd.  Eccl. , llemcnfi  an.  1 583  , 
Bituricenfi  an.  1 584.  tit.  2?  , cap.  to,  Mexican*  an.  1585.  lib. 3. 
tit.  j y.  §.J,  Camcracenfi  an.  1 5 8tf.  tic.  22.  cap.  1 2 , Tolofanar 
an.  ijyo.  cap.  4 ,Narboncnfi  an.  itfoy.  csp.41  ,&c.  Quibusjun- 
genda  repetita  S.  Congrcgationis  Concilii  Decrcta  apud  Fagna- 
numinlib.  1.  Decree,  par.  a-  p.  3 52  , feqq.  Micto  alias  multas  , 
vcrcor  cnim , nc  jam  Leftori  vel  liberali  faftidium  ingeflerim  . 

Fieri  igitur  nequivit,  quominus  Clericis  a Laico  Foro  exem. 
ptionem  , quam  Jure  plane  cum  Divino,  turn  Canonico  adco  fuf- 
fultam  , jugique  in  Ecdefia  dodrina  , ac  difeiplina  corroboratam 
intueri  nequibanc,  turbarc  , auc  minucrc  voiucrint  laici  Princi- 
pcs  1 ut  integrant  potius  mancrc  ultro  citroque , ac  vice  plus  fim- 

plici 


Digitized  by  Google 


138  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

plici  juflerint . Ita  de  Conftantino  M.  au&orcft  Nicephorus  lib.7. 
hift. Eccl.cap.4J  , cui  ctiam  laudi  vertitur  Can.  1 5.  Futuram  13. 
q.i  , quod  Epifcopos  ad  Dei folius  judicium  refervari  adfirmarit . 
De  Conftantiodignofccre  licet  ex  lib.  16.  Cod.  Theod.  tit.  2.  De 
Epifcopis  , iff  Cleric.  L.  2.  an,  3 5 5.  lata  > qua  infcribitur  De  fora 
Ecclef.  , iff  excmptione  Epifcop: , velut  obfcrvat  ipfcmct  Gotho- 
fredus . Dc  Thcodofio  , Sc  Arcadio  fit  evidens  cx  L.  j Append. 
Cod.  Theod.  De  Epifcop.  yudic'to  , qua  fie  habent  : Continua  lege 
Jancimus  nomen  Epfcoporum  , v el  eorum  , qui  Ecclefut  necefita- 
tibus  ferviunt , ne  ad  judicia  extraordinariorum , Jive  ordinario- 
runt  judicunt  pertrahantur  : habent  enim  HU  Judicet fuos  , nec 
quidquam  his  publicis  commune  cum  legibus . Subdititiam  porro  le- 
gem hancce  contendit  > prae  ingenio  inficiandi  quid  quid  adEccle- 
i\x  confcrat  jura,  Jacobus  Gothofrcdus  in  Comment. ad  eamdem 
Legem  > ac  poft  ipfum  Petrus  Jannonus  lib.  2.  cap.  ult.  §.  3 > fub. 
jungens  earn  legem  cum  ab  Anfelmo  lib.  3.  cap.  109  , turn  a Gra- 
tiano  Can.  5.  Continua  1 1.  q.  1.  mutilatam  fuifTc  , interpolacain- 
que . Vcrum  earn  egregie  vindicant  Sirmondus,  a quo  lex  ilia  cum 
aliis  fub  eodem  titulo  ad  ealeem  Cod.  Theod.  evulgata  eft , ac  jo. 
haftnes  le  Gcndrc  IC.  Parificnfis  Term.,  quern  an.  1690.  Clero 
Gallicano  infcriplit , eo  quammaxime  diuftus  momento  , quod  ti- 
tulus  ifte  De  Epijcopali  judicio  , ejufdemque  legum  fragmenta  le. 
guntur  in  Breviario  Cod.  Theod.  an.  50 6.  juffu  Gajoaris,qui  Regis 
Alarici  Quxftorem  agebat,  Aniaui  IC.  opera  compilato  . Gemini 
/unt  Leges  a Valentiniano  fen.  latx  , turn  qua  } S.  Ambrofio  te- 
fte  in  epift.  22.  ad  Valentin.  Jun.  , fanxit : In  caujfa  fidei , vel  Ec- 
clejiajlici  alien] uj  Ordinis > eum  judicare  debere , qui  nec  ntunere 
impar  Jit  > nec  jure  dijjimilis  > hoc  ejl  Sacerdotes  de  Sacerdotibus  , 
turn  qua  , digno  ideo  cumdem  clogio  roatftante  ibidem  S.  Ambro- 
fio , Epifcoporum  crimfnales  fignatim  cauffas  ad  Epifcopalc  judi- 
cium pertinere  integre  voluit . Cujus  ctiam  legis  mentio  fit  a Con- 
cilio  Romano  an.  378.  inSynodica  ad  Gratianum , & Vaientinia- 
num  II.  Quibus  infuper  Coislinus Codex  a Saeculo  IX.  exaratus 
apud  Coutantium  in  Not.  ad  hanc  Synodicam  p.  528.  legem  tri- 
bnit , qua  Epifcopum  apud  judices  publicos  accufare  diftri<fte_> 
prohibuere » cjus  judicium  apud  Epifcopos  integrum  ftare  juben- 

tes . 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  23P 

tes.  Faciunt  & hue  L.  9.  De  Epifcop.  Jud.  lata  ab  Honorio,  Sc 
Arcadio  an.408.  Cod.  Juftin.  lib.  1 . tit.  7.  j L.2  t . ab  Honorio  an. 
412.  promulgata  Cod.  Theod.  lib.  1 6.  tit.  2.  De  Epifcopis  , Ecm 
clef-  > tt  Cleric. , L-  27.  eifdem  Cod.  Theod.  lib. , &:  tit.  a Theo- 
dofio  II , & Valcntiniano  III.  an.  42  5.  edita  , cujus  prx  aliis  prat, 
clara  funt  ilia : Fas  non  e(l , ut  Di'oini  muneris  Ahnijlri  temporn - 
lium  Potejiatum  fubdsntur  arbitrio  . De  Marciano  conferendi  Ca- 
noncs  2 .Nos  adjidem , Sc  3.  Ghucdam  did.96.  a Gratiano  deferi- 
pti  cx  Concilio  Chalccdonenfi  Ad.  5.  Quo  etiam  pertinent  Jufti- 
niani  Novella*  7?  * qua  Monachus  > aut  Sandimonialis  apud  Ju- 
dicem  laicuin  accufari  prohibentur  , 77.  cap.  298,  83,  86  , jun- 
ibid,  interpretatione  lialfamonis  in  Collet,  leg.  Ecclcf.  lib. 3. 
tit.  a.  apud  Jullellum  To.  2.  Bibl.  Jur.  Canon.  Vet-  , & Novell. 
115,  cap.  481  , quibus  gencratim  cauflis  Ecclcfiafticis  fc  immi- 
fcerc'laici  Judices  inhibentur  : Leonis  cciam  Sapientis  Conftitu- 
tiones  2 , 1 6 , Sc  75  , aliorumquc  Imperatorum , quorum  plura  da- 
bunt  Photius  tit.  9.  Nomoc. , & Balfamon  cap.  1 , Authentica- 
te^! , & irriti  , Htdie , & CiericUs  Cod.  Juft.  De  Epifcopis  , & 
Cleric. , quibus  junge  Alcxium  Patriarcham  Conftantinopolit. 
apud  Lcunclavium  Jur.  Orient.To.  1.  p.  2 $o>  qui  Edido  Bafilii, 
& Conftantini  Fratrum  fubnixus  Conftitutione  edita  Clericos  a_> 
laico  Tribunali  abducere  omnino  ftuduit  i ac  Friderici  II.  Auth. 
Statuimus  cod.  tit.  > de  cujus  infuper  3 ac  Caroli  IV.  legibus  con- 
fer & Bonifacium  IX.  Conft.  4.  5 fnjlis,  & Concilium  Conftantien- 
fc  fclT.  4s  j a queis  ilia:  confirmatat  funt . Quo  circa  perperam  ex 
legibus  Principum , ac  prafertim  ex  LL.  1 3 , Sc  29.  Cod.  De  Epi- 
fcop. audien. , ac  L.  J t . Cod.  De  Epifcop . , & Cleric,  folo  Impera- 
torum privilegio  > indultoque  Clericos  immunitatem  a Foro  lai- 
co adquifivifle  pugnat  Bohcmcrus  in  Not.  ad  Fleurii  Inftit.  Canon, 
par.  3.  cap.  1.5.4.  Arque  hate  quidem  de  Ecclefiaftica  immunita- 
tc  perfuafio  non  adeo  Imperatorum  propria  teftimanda  eft  , quin_» 
aliorum  quoque  Principum  animum  intime  pervaferit.  Et  eer- 
ie Thcodoricus  Rex,  ctfi  Arianus  , apud  Caffiodorum  Var.  lib.  r. 
epift.p.  ad  Euftorgium  Mediolan.  Clericos  dclatorcs » ac  falfo  qui- 
dem Augoftani  Epifcopi > ad  ipfum  Euftorgium  caftigandos  remi- 
ftfte  legitur:  non  fccus  ac  S.  Symmachi  cauiTam  Synodo  integrant 

per- 


Digitized  by  Google 


240  De  PoTESTATE  EcCLESiAsflCA  , 

permiififle  . Eadem  Athalaricus  religionc  , Ca/fiodoro  pariter  re- 
ference lib.  3.  ep.  24  > Clericos  Romanz  Ecclefix  reos  apud  fc  po. 
ftulatos  fuo  Judici  , Romano  ideft  Poncifici , reddidit  judicandos  . 
In  Anglia  Edgarus  Rex  an.ytf/.  Lcgum  Ecclef.  cap.7.  inter  Sacer. 
dotes  exortas  lites  ad  arbitrium  fxculare  definiendas  deferri , pro 
fuo  erga  Religionem  obfequio  , diftriftc  prohibuifie  legitur.  A S. 
Canuto  CunStis  aftioncs  S-icerJotali  judicio  definotas  a publico  Fo - 
nfuijji fecretjs  refert  quoque  Saxo  Grammaticus  apud  Baronium 
ad  an.  1 08  1.  n.  37.  Sed  & Johannes  Cantuar.  Archicp.  in  cpift.  ad 
Eduardum  Rcgcm  apud  Harduinutn  To.  7.  p.  875  , fcq.  dc  violata 
pa  Rim  Ecdefiaftica  libcrtate  graves  in  querelas  effufu* , poftquam 
dixiffet  : Vos  etiam  tenemini  leges  vejlns  Canonibus  Jubjicere , & 
contrarias  abolere , produdlis  Conftantini  Imp. , Anglixque  Re- 
gum Wighredi , Canuti,  S.  Eduardi , Willelmi,  aliorumque  ad 
Kenricum  1.  ufquc  legibus  , pergit  oftenderc  Specialiter  perfonas 
Clericorunt  a foils  Pnelstis  Ecclef  z judicandis  efse  . Stephanum 
Regem  Clericos  demum  laico  fubjugare  Foro  melienrem  ab  Epi- 
fcopis  prohibitum,  eifquc  humiliter  par  utile  refert  Wtllelmus  Mai. 
mesb.  ad  an.1179.  Ita  etiam  Epifcopis  baud  invite  ce Rifle  tandem 
Hcnricum  II , Stcphani  fucccflorcm  , intcgramque  iliis  rcliquiffe 
In  Clericos  jurifdidionem  teftatur  Johannes  Sarisberienfis  cpiit. 
in.  ad  Rom.  Pontif.  Confer  & Articulos  a Przlatis  Angliz  obla. 
tos  Eduardo  IE  apud  Harduinum  To. 7-  p i 3^9,  feqq.,  ubi  Artie. 
4 , , 8 , 13,15  , & 1 6 . Clericorum  cauffas  ad  unum  Epifcopi 

fpeftarc  Tribunal  adfirmatur  , ex  vetcrique  Regni  confuet udine—. 
rcccptiifima  confirmatur  Qitam  denique  immunitatem  Clero  Re- 
gni fui  confirmare  folemni  Diplomate  an.1463.  Eduardus  IV.  Re- 
ligioni  duxit . In  Clertim  etiam  , & libertatem  Eccleiiailicam  pio  , 
integerrimoque  affectum  ftudio  , oifieioque  Magnum  Svcciz  Rc- 
gem  au&or  eft  Magnus  alter  in  hift.  Gothor. , &Suen.  lib.  20. 
cap.  9 . De  hac  porro  arde  infica  veteribus  Hifpaniz  Regibus  er- 
ga libertatem  Ecclefiz  Rcligione  non  opus  eft  multis  differere , 
fed  id  unum  indicabo  ab  Alphonfo  Aragoniz  Regc  Diploma  impe- 
traffe  Concilium  Dertofcnfc  an.  1429.  pro  Immunitate  Eccleiiz 
redintegranda adverfus  Judiccs , Nobilefque  Vicotum  Dominos, 
a quibus  Ubefaftariin  dies  , lzdiqtic  confpicicbamr . In  Hunga- 

ria 


Digitized  by  Google 


ET  Civ  I LI.  Akticulus  111.  241 

ria,  quam  religiofa  crga  Epifcopos  reverentia  , & obfervantia  S. 
Stephanus  Rex  effet  affcAus , Sc  quam  ar&c  camdcm  S.  Emcrici 
Filii  animo  infculptam  exoptarir  , manifcftuin  cvadit  cx  ipfius 
Monitis  a P.  Carolo  Pccerfcy  Soc.  J.  To.  1 . Concil.  Hungar.  col. 
leAis  1 cx  coque  regeftis  a Manfio  Suppl.  To.  1.  p.  1 2 33  , ubi  cap. 
3.  de  impendendo  Prxfulibus  houorc  fic  ilium  alloquitur  : Sine 
illis  ( Epifcopis  ) non  conftituuntur  Reget  , neque  Principals . . . 
Ab  bominibus  interdixit  ( Dcus  ) reprehendendos  efse  per  David 
Deijicum  Regem  : Nolitc  tangerc  Chriftos  meos  Pfal.  104.  v.  1 5, 
llle  autem  tangit  Chriftos  Dei  , qui  contra  Diisinum  , atque  Cano - 
nicum  injlitutum  Sacri  Ordinit  virot  falfis  criminibus  feed  at , at- 
que in  publicum  ( Judicium  ) protrabit : quod  te  omnino , fli  mi  , 
agere prohibeo  See.  Ad  Gallia*  nunc  properando  , Clcricorum  a_> 
laico  Foro  integra  Iibertas  , & immunicas  vindicata  , optimoqtie 
ftabilita  loco  paflim  legitur  Capitul.  lib.  5.  cap.  1 37  , lib.  6.  cap. 
1.54  , & lib.  7.  cap.  13#  j quod  poftremum  etiam  refertur  in  Col- 
let. Canon.  Ifaaci  Lingonienii*  tic.  1 1.  cap.  21.  hifee  verbis : Ut 
tiullus  yudex  neque  Presbyterum , neque  Diaconum,  aut  Clericumt 
fine  confcientia  Epifcopi  fui , difiringat . Sed  dc  Capitularibus  Re- 
gum Francor.  plura  fufeque  Cl,  Thomaflinus  vet. , Si  nov.  Drfci. 
pi.  To.  2.  par.  >■  lib.  3.  cap.  1 08  > feq.  A PhHippo  Augufto  la- 
ta lege  fancicum  , ne  Clericus  ullus  ad  laicum  craheretur  Tribu- 
bunal3  refert  Rogcrius  ad  an.  110O . In  cclcbcrrima  de  jurifdi&ione 
Ecclefiaftica  controverfia  ab  Epifcopis  in  Convcncu  Parificnfi  an. 
1 329.  apud  Philippum  Valcfium  cxpofculacum  efFliAim  eft,  ut 
juxta  Gallicana  in  Ecclclia  inolitam  difeiplinam  , integra  Epifco. 
pi  ftneretur  jurifdi&io  circa  aAiones  Clcricorum  pcrfonales  , rea- 
lcs  , ac  mixta*  apud  Harduinum  To.  7.  p.  1 543  , fcqq.  Quam  per- 
inde  jurifdiAionem  , toto  ubique  in  Regno  in  cauffis  omnibus  Spi. 
ritualibus  > atque  Spiritualibus  adnexis  , ab  Epifcopis  indifcrt- 
minatim  cxerccri , impuneque  , pro  Religionis  obfequio  , perrni* 
fere  repetitis  SanAionibus  Francifcus  1 , Henricus  II , Sc  Carolus 
IX  » relatis  in  Codice  Henricxo  , & in  Collationc  Rcgiar.  Con- 
ftit. , nec  non  Henricus  IV.  EdiAo  an.  1 606.  lato  Art.  1 2 . Deci* 
fum  idetiam  a Suprema  Panfienfi  Curia  die  2 9 Dccemb  an-rydai 
atque  circa  cauiTas  faltem  fidei  > matrimonii , & ufurarum  a Gal* 
pi  Pars  III.  Tom . VI.  H h ba* 


Digitized  by  Google 


241  De  Potestate  Ecclhsiastica  , 

liarum  Optimatibus  id  ante  adprobacum,  qui  alioqui  folemni  edi- 
ta  Proteftatione  apud  Matthxum  Parifium  ad  an.  1247,  & Ray- 
naldum  ad  cumd.  an.  n.  4 6 , fcqq.  jurifditftionem  Ecclefiafticam 
ccrtos  incra , anguftofque  cancclios  conftringere  tentarant . Vi- 
dendus  dc  hfs  quoque  CabafTutius  Theor.  , & prax.  Jur.  Canon, 
lib.  1 . cap.  y.  n.  1 3 , feq.  Ad  hxc  demum  ad  punienda  Cleticorum 
flagicia  jure  cum  vcccri , turn  novo  Epifcopis  fadia  ampla  Bra. 
chium  Sxculare  invocandi  facuitas  eft . Nempe  contra  Clericos  in 
Ecclefia  turbas  commoventcs  Canone  5.  Antiochcno  an.  341 , ex 
quo  excerptus  eft  Canon  3 1.  Apoftol. , quique  rele£lus  fuit  inj 
Chalccdonenfi  A&.  4.  dc  Carofo,  StDorotheo,  ubi  dicitur  Can. 
84,  ac  refertur  a Gratiano  ex  vert  Dionyfii  Can.  3.  Siquis  Pres - 
byter.  11.  q.3.  Contra  Epifcopos  ipfos  alicnx  Ecclefix  invafores, 
neque  commonitos  cas  dcfercre  volentcs  Can.  38.  Carthagincnfis 
III.  an.  3y7  , Africani  cap.  1 5 , in  Cod.  Afric.  Eccl.  Can. 48  , ubi 
videndus  Balfamon  in  Can.  5a  , relato  a Gratiano  etiam  Can.  19. 
Petimus  11.  q.  1.  Contra  Hxreticos  quammaxime  Orat.4tf.S-i 
Gregorii  Nazian.  ad  Nedlarium  Patriarch.  Cp. , & epift.  77.  ad 
Olympium  adverfus  Apollinariftas  , cpift.  1 5.  S.  Leonis  M-  edit. 
Bailer,  ad  S.  Turribium  Afturic.  adverfus  Prifcillianiftas  cap.  1 > 
cp.  148.  ad  Leone m Auguft. , & cpift.  153.  ad  Anatolium  cap.  a. 
adverfus  Eutychianos . Quo  ctiam  faciunt  Canon  3.  Vnum  2 3.  q. 
5.  ex  S.  Auguftino  in  epift.  olim  1 27  , nunc  too.  ad  Donatum  A-. 
fricae  Proconfulem  adverfus  Donatiftas  , & Canon  20.  Principet 
23.  q.  3.  ex  S.  Iftdoro  Hifp.  fentent.  , live  de  fummo  Bono  lib. $ . 
cap.  5 1.  Quibus  jungendum  Cap.8.  Si  cut  lib.  3.  Decree,  tit.  7.  De 
Hsereticis . Contra  Schifmaticos  Pclagii  I.  epift.  2 , 3 , 4 , Sc  3.  ad 
Narfctem  Patricium  , e quibus  deferipti  funt  Canon  4.  Nec  licuit 
dift.  1 7 » Can.  20.  Jjhd  eft,  1 1 . q.  t , qui  duo  falfo  S.  Gregorio  M. 
tribuuntur  a Gratiano,  Can. 42.  A hn  mr> 43.  De  Liguribus,  & 44. 
Jpuali  nos  13.  q.  3 : quibus  adjunge  Cap.  20.  Cum  non  ab  bomine 
Decrct.  lib.  2.  tit.  1 . De  yudiciis  . Contra  inobedientes  , ac  lc« 
gum  Ecclcfiafticarum  infrartores  Can.  y.  Concilii  Vernenfis  an. 
755  , relato  Capitul.  lib.  3.  cap.  42  , ac  lib.  3.  Decretal,  tit.  27. 
Cap.2.  Regis  judicio,  ac  Can.71.  Concilii  Mcldenfis  an. 843.  Con- 
tra Rcbcllcs  in  S.Rora.  Ecclcfiam  a Concilio  Tricaflino  II.  an. 878. 

in 


Digitized  by  Google 


. IT  Civ  I LI.  Articulus  III.  243 

in  allacar.  Johannis  VIII.  ad  Ludovicum  II.  Regent,  Cap.  t.  Perni - 
€iofam§.  2.  lib.  1.  Decree,  tit.  31.  De  Ojficio  f/ud.  Ordin.  Contr* 
fteipublicx  infeftos  a Concilirs  ArelatenlT  fub  Carolo  M.  cap.  t 3 , 
Adoguntino  fub  eodetn  cap.  8 , & Capitul.  lib.  1.  cap.  114,  lib. 2. 
cap.  10 , Addit.  lib.  3.  cap.  65  , ac  lib.  7.  cap.  310.  Quibus  jungc 
Cap.  14.  guoniam  cit.  lib. , & tit.  De  Off.  Jud.  Ord. , Cap.  3. 
J^uunto,  & Gap.8.  Clerici  Decret.  lib.  a.  tit.  1.  De  Judiciis  ; Cap. 
9.  Ad  ebvlendam  §.  Prafenti  lib.  5.  tit.  7.  De  Hareticis ; Cap.  2 1 . 
PoJlulaJU  cod.  lib.  tit.i  2.  De  Homicidio  j Cap.  4.  In  Archiepifcopa- 
tu  ibid.  tit.  1 7.  De  Raptoribus  , junda  Glofla  §.  Commiftrit » Cap. 
7.  Ad falfariorum  §.  1.  eod.  lib.  tit.  20.  De  Crimine falji-,  Cap.  2. 
Per  temporalem  §.  a.  lib.  y.  tit.  27.  De  /Malcdicis ; Cap.  2.  Siquis 
Presbyter  ibid.  De  Clerico  excom.  \ Cap.  1 8.  Quinta  in  fine  ibid. 
tit.3  1.  De  ExceJJibus Pr*lat„Czp*7.  A/ovimus  tit. 40.  De  Verbor. 
Jignif. ; Cap.  ii.Vt  officium  §.  Dcnique  in  6;  lib.  5.  tit. 2.  De  Hare- 
ticisi  Cap.  6.  Dilefto  ibid.  tit.  11.  DeSententia.  excom. ; & Tridcn. 
tinum  feflT.  13.  dc  Rcfor.  cap.  4 5 & feff.  25.  de  Regular,  cap.  5. 

Ncc  obftant  fane  live  Novella  Valcntiniani  III.  tit.  12:  De 
Epifcop.  Jtidic.  Cod.  Thcod.  an. 452.  lata  > qua  Clcricorum  cauf- 
fas  five  Civilcs , five  Criminalcs  laico  Tribunal!  fifti  julfit , ac  No. 
vclla  123.  Judin iani , qua  Clericos  in  caulfis  cam  Civilibus  , quam 
Criminalibus  ab  accufatoribus  convcniri  permifit  vel  apud  Epifco* 
pum  s vel  apud  Prxfidcm , five  exempla  nonnulla,  quae  ad  fua- 
dendum  Immunitatem  a Foro  laicali  Principum  dumtaxat  legibuc 
Ecclefix  adquifitam , qux  antiquo  alioqui  jure  Laicorum  judiciis 
erat  obnoxia } poll  Dupinium  de  antiq.  Ecclef.  Difcipl.  diflert.  7. 
5.  ult.  abfquc  deleclu  congelfit  Jannonut  lib.a.cap.  ult.  § 3,  neni- 
pe  Conftantini  M. , apud  quern  accufati  leguntur.  Epifcopi , & a 
quo  latum  de  SS.  Cxciliano , Sc  Athanafio  judicium  conftat . Con. 
ftantii , quem  cognoviffc  de  Stephani  Antiocheni  caufTa  tefiatur 
Thcodoretus  lib.  a.  cap.  9.  Valcntiniani  , a quo  pecunia  mulda. 
tus  Cronopius  Epifcopus , & in  exfilium  pulfus  Urficinus  Presby- 
ter eft,  ut  habcturL. 3. Cod. Thcod. Quorum  appell.  Gratiani, 
apud  quem  ab  Epifcopis  Italix  acculatus  S.  Damafus  fuit.  Maxi- 
mi  , a quo  mortis  fententiam  Prifcillianum  , & Inftantium  fub- 
jiffc  tradit  Sulpitius  lib.  3 . Ptincipio  enim  adverfus  Jus  Divinum 

H h 2 Prin- 


• Digitized  by  Google 


244  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

Principum  ncquc  leges  , neque  dida  , neque  fada  tenent . Jure 
Divino  autem  Clcricorum  a Foro  laico  immunitatem  fubniti  de. 
monftratum  jam  eft,  quam  in  rem  adhuc  conferre  juvabit  Glof. 
fam  in  Can.  Si  Imperator  § Difeuti . Dift.  96 , & in  Cap.  <%>uam- 
qiiini  §.  Divino  de  Cenjib.  in  6\  Panormitanum  Abb.  in  Cap.  J%)uod 
Clcricit , de  Foro  compete  Borcllum  To.  1.  fum.Decif.  tit.43.  n.?7, 
60 , 138  , 173  •,  Navarrum  in  Cap.  A/ovit  n >6  , & 30.  De judiciis  j 
Purandum  ad  Bullam  Ccenar  D.  lib.  ».  cap.  j$-  q.  8.  n.  6 ; Belle, 
turn  difquifit.  Cleric,  par.  1.  de  fav.  Cler.  perf.  §.  1.  n.  a 5 , & de_j 
exempt.  Cleric,  a Statut.  Sxcul.  §,  i.n. tf,  fcq.  j Azorium  Inft. 
moral,  par.  1 . lib. 5.  cap.  1 2.  §.  3 , altofque  paifim  , quibus  fuper- 
fedeo  , jundis  Cap. a.  De  Conjlit.  in  6 , Cap.  Clerici  de  Judic. , & 
Cap.  Si  diligenti  de  Foro  compet.  Ad  hare  vero  cam  Valcntiniani 
Novellam  iniquam  oftendit  Baronius  ad  an.452.  n.52  , caque  pro. 
pter  a Majoriano  ejufdcm  Succcffore  abrogacam  teftatur  Anianus 
ad  hanc  Novell.  Scd  & fibimet  haud  conftitit  Valentinianus,ut  qui 
pridem  , an.  ideft  425  , Clcricorum  cauffas  e laico  Tribunali  pro- 
cul  exfulare  voluerac  , ca  frecus  ratione  , quod  nefas  effet : Vt 
Divini  muneris  Altnijlri  Temporalium  Potejlitum  fubdantur  arbi- 
trio  . Sed  mirari  non  fubit , quod  fibimet  difpar  opinioncm  prius 
animo  imbutam  imprudenter , perverfeque  mutarit,  qui  longe_. 
procul  abca,  quam  rede  pridem  injerat , Chriftiana  morum  di. 
feiplina,  turpiter  fub  id  temporis  defeiviffet.  Quodducumento  , 
argumentoque  item  effe  poteft , cur  ipfius  Novella  a redo  , ju- 
ftoque  tam  enormiter  aberrans  nihil  penfi  fiat , nulloquc  habcatur 
jn  pretio  . Juftiniani  perinde  Novellam  alteram  , qua  parte  Ec- 
clefix  incommoda  evadebat , abHeraclio,  & Conftantino  HI,  ac 
demum  ab  Alexio  Comneno  non  tam  reformatam  , quam  aboli- 
tamfuiflc,  prxfcriptum  vero,  utClericos,  ficuti  prius , nonnifi 
apud  Ecclefiafticum  Judicem  convcnire  liceret , obfervat  Balia- 
mon  in  Schol.  ad  tit.  9 . cap.  1 . Nomoc.  Photii . Multo  autem  mi- 
nus valent  objeda  in  contrarium  exempla  , ac  peffimi  argument! 
eft  genus  jus  ex  fadis  exfculpcre : quibus  viciifim  Ecclefix  ipfi 
agnatam  opponimus  praxim  , juxta  quam  criminibus  notatos  Cle- 
ricos  , nonnifi  Epifcopali , aut  Synodali  judicio  experiri  confue- 
vifle  ccrtum  eft  quammaxime  , atquc  conftac  excmplis  Privati  , 

Fell- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLl  . Articulus  III.  24? 

Tcliciffimi , altcriufqHe  Diaconi  apud  S.  Cyprianumepift.5  edit. 
PameW  ad  S.  Cornclium  , & <52.  ad  Pomponium ; Prartcxtati  Uo- 
tomag. » Salonii  Ebred. , & Sagittatii  Vapinc-  apud  S.  Gregonum 
Turon.  hift.  Franc,  lib.  5 capp.  1 9 > & 2 1 , aliorumquc  plunum  , 
qua:  modo  perfequi  n<?c  juvat , ucc  intercft  . Cxterum  de  eximia 
Conftantini  M.  crga  Epifcopos  , & Clcricos  religione  fatis,  opi- 
nor,  fupcrque  difputatum  jam  eft  Vind.  To.  3.  Par.  2.  Art.  5.  in 
Proleg.  p.  328  , feqq.  > ac§.  1.  p.381  , fcqq.  Contra  Stephanum 
porro  , Arianapecc  a capite  ad  talos  perfutum  hominem  , &c  An- 
tiochenx  pervaforem  Ecdefi*,  ob  ingentia  flagitia,  atque  ob  atro- 
ce  quammaxitnc  calumnian^quam  inLcgatos  Sy  nodiSardicenfis  ad 
Conftantium  Imp.  ftruxerar,  ab  jpfifmetLcgati*  Imperatoris  auxi- 
lium  cfflidliin  imploratum  refert  eo  loci  Theodorecus  , ad  illius 
nempc  confringendam  audaciam , qua  in  re  quid  abfurdi , quarfo, 
quidvc  non  Ecclefix  folemne  ? Quid  autem  , quod  ab  Imperacore 
intellcAa  Stephani  improbitate  , primum  Epifcopis , qui  tunc  ad- 
erant,  demandatum  , ut  hominem  Epifcopatu  abdicarcnt , dcin- 
dc  ilium  ab  Ecclefia  cxpulfum  Theodoretus  ibidem  ftibjungit  ? 
Quod  non  eft  aliud  , quam  Imperatorcm  femet  Epifcopalis  fenten- 
tix  cxequutorem  prxftitiftc  > five  pro  officio  Ecclefix  brachium  ex- 
porrexifle  fuum . Pcriiffe  igitur  pcniius  Jannono  frontem  oportuit, 
qui  jadare , exaggerareque  ifta  non  crubuit  .Tantum  quoque  ab- 
eftj  ut  Valcntinianus  vellcvcm  Ecclefuftici  juris  particulam  ar. 
rogarc  fibi  voluerit , ut  potius  in  violate  a Cronopio  Ecclefiafticx 
legis,  qua  laico  a Tribunals  procul  arccbatur,  vindi&am,  pecunia- 
ry eum  poena  mulAavcrit  > quod  nempe  Ecdefiaftica  damnatus 
fententia  laicum  appellationc  Tribunal  pulfare  non  fuiftet  veri- 
tus  . Quod  non  eft  in  Epifcopale  judicium  irrumpere , fed  inobc- 
dientes  Epifcoporum  judicio  fubjugare  . Ingenti  prxterca  ipfi  lau* 
di  vertitur  j quod  rogante  S.  Damafo  > ac  fatentibus  ipfifmet  Fau- 
ftino  3 & Marcellino  in  praefat.  libclli  precum,  Edi&o  la  to  an.  367. 
die  1 5.  Novcmb.  Urficiniutn  , Vt  nulla  ulterius  Populos  contentio 
ntfandx  collideret , in  Gallias  exfularc  coegerit . Quo  crga  Ecclc- 
fiam  officio  pie  defungi  3 quis  Ecclefiaftici , amabo  , juris  ufurpa- 
tioni  depute.t  ? Non  moror  autem  Schifmaticorum  quorumdam_* 
audaciam  , qua  S.  Damafum  , inauduo  temcritatis  cxcmplo  3 ad 

1m, 


Digitized  by  Google 


1^6  De  Potestate  Ecclbsiastica  , 

Imperatoris  Tribunal  dcfcrrenon  rcformidarunt . Quis  enim  , re- 
go  , *qui  j juftique  aeflimator  cx  iniquc  fadis  cjufmodi  ju*  ita  fa- 
ciwidi  rite  quatrat  ? Attenderc  fane  magis  debuilfct  jannonus  turn 
ad  Gratiani  legem , qua , ne  Sacerdorio  ulla  vidcrctur  inferri  in- 
juria) Sacerdotes  profanis  fubjacere  judictis  omnino  prohibuit : 
quam  ideo  Iaudibus  celebrat  in  Synodica  ad  eumdem  Synodus  Ho- 
mana  an.  378  > turn  ad  Honorii  Kefcripcum  apud  Sirtnondum  in_> 
Append.  Cod.  Thcod.  p.  6.  , quo  Epifcopisfuggerentibus  didiciiTc 
fc  ait  > quofdam  Sacerdotes  ab  Epifcopis  damnatos  Comitatumj 
adhuc  facrum  petcrc  , ut  inde  mcndaciis  furtiva  extorqueant  Rc» 
feripta  > quos  ideo  facra  fua  adire  Secrcta  , fperareque  Rcfcripta 
interdicit,  lib.  id.  tit.  a.  L.  3 5.  Cod. Thcod.  i turn  ad  Concilii 
Aquilejenfis  Synodicam  an. 381.  ad  Gratianum  , qua  monitum 
volunt , ne  fibi  Urficinum  temere  obrepere  , nec  aliena  ab  officio  > 
13  nomine  Saccrdotis  intcrftreperc  fincret . Quod  autem  Maximo 
Tyranno  jubente  Prifcillianus  gladio  obtruncatus  luerit,&  Inflan- 
tius  in  Sylvinam  Infulam  , ultra  Britanniam  fitam  , cxfilio  depul* 
fus  , uti  refert  Sulpitius  lib.  2»  nihil  exinde  fane  detrimenti  Ecclc- 
fiaftica:  acccdit  jurifdi&ioni , five  quod  in  cjufdem  partes  irrumpe* 
re  nefarii  aliquando  prarfumant  homines  , five  quod  nefarii  demurn 
homines  Reipublic*  tarn  Civili>  quam  Chriftian*  infefti  dc  medio 
auferantur . Quod  autem  Ithacio  SufTubcnfi  , fen  verius  Ofiono- 
benfi  in  Lufitania  Epifcopo  apud  Maximum  inllante,  totum  id  pe- 
radum  fuerit , a S.  Martino  Turonenfi  fanc,Treveros  iccirco  pro- 
fedo  tarn  Ithacii  objutgatam  agendi  rationcm  , qua  fanguinis  ext- 
gcre  poenam  non  defiftebat,  quam  Maximum  ipfum  precibus  obfe- 
cratum  infimis  , ut  fanguinc  infelicium  abflinerc  vcllet : Satis  t 
fuperque fufficere , inquiente  , ut  Epifcopali fententia  hxretici  judi- 
cati , Ecclcjiis  pcllcrentur  . Novum  cfse , & inauditum  nefas  > ut 
caufsas  Ecclcfi*  Judex  fxculi  judi  caret  3 velut  habet  eodem  loci 
Sulpitius  : etfi  ad  horam  ceffille  S.  Antilles  vifus  fit , ut  a complu- 
rium  cervicibus  incumbentem  gladium  averteret ; a Theognofto 
incerta:  Sedis  Epifcopo , eodem  Sulpitio  telle  Dialog,  lib.  3 ; a S. 
Ambrofio  jipfometadfirmante  in  cpift.  27.  ad  Valcntinianum  dc 
fua  legatione  ad  Maximum  , & in  epift.  78.  ad  Studium  > a S.  Si- 
ricio  , ut  habetur  inConcilio  Taurinenfi  an.  circicer  398.  Can.  6, 

quo 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  III.  247 

quo  utriufquc  , S.  Ambrofii  videlicet,  Si  S.  Siricii  litterx  adverfus 
Epifeopos  Ithaciana:  faJlionis  memorancur.  Si  ab  eodem  Coacilio 
Taurinenfi  prscit.  Canonc  id  perverfe  fadura  Ichacii , qua  profc- 
do  dignumcrat , gravi  reprehenfione  cxceptum  fuit : acujusid- 
circo  Epifeoporum  fadionis  communionc  abftinendum  indixere  , 
quod  nempe  ejufdem  fuggeftione  Ptifcilliani  csedcs  patrata  fuiiTet. 
Cujufmodi  plane  agendi  rationem  , qua  nempe  Sanguinis  cauflis 
Sacerdotes  implicare  fc  non  fortnidant , ab  Evangeliex  legis  man- 
fuetudine  prorfus  abhorrcrc  jam  olim  notarat  S.  Julius  1,  Eufebia- 
nifque  objecerat , ac  grandi  dcpucaverat  crimini  cpift.  1.  n.  zi. 
edit.  Coutantii . Quam  etiam  Clericos  Ecclcfia  volucrit  Temper  a 
fundendo  fanguine  alienos,declaravit  S.  Innocentius  1.  cpift.4.cap. 
2,  & cpift.  a 3.  cap.  3.  a facris  Ordinibus  cos  abigens,  qui  cauflis 
fe  criminalibus  implicuiffcnt  > auc  Militias  dediflent  nomen.  Quo 
perindeex  capite , quod  nempe  Judicis  olim  munere  defungens , 
capitales  protuliffet  fententias,  a S.  Hilario  Arelat.  gradu  detru- 
fum  Chelidonium  audor  eft  S.  Honoratus  in  ejus  vita.  Quibus  fi- 
nitima  definivit  Concilium  Tolctanmii  I.  Can.  8,  videlicet  a facris 
Aluribus  cum  amovendo  , qui  ad  fidcles  necandos  chlamydcm_» 
induiffet,  aut  cingulum . Exprefla  hac  de  re  etiam  Emcritcnfis  Sy- 
nod! eft  fententia  Can.  1 5 , quo  Epifeopos  a fundendo  fanguine 
omnino  prohibcc;  qui  perinde  Tolctano  XI.  Can.  6. propria  etiam 
evafit . Confer  dc  his  fufius  agentes  Baroniumad  an.  385.  n.  22, 
feqq.,  385.  n.  *5,  fcqq.,  & 387.0.  53  , ante  ipfum  vero  S.  Tho- 
mam  1.  2*  q.  96.  art.  5 , Bellarminum  adv.  Angl.  errores  lib.  8. 
cap.  16.  n.  1 4 , Martam  de  Jurifd.  par.  4.  cap.  1 . n.  40  , Gonzale- 
fium  in  lib.  1.  Decree,  tit.  31.  cap.  i,  & in  Cap.  Clerici  n.  5.  dc_* 
Judic. , Fagnanum in  Cap.  Siquitn.  lj.  dc  Foro  comp.  , Roftv 
vskium  Adamum  in  Clypeo  Cleri  Poloni  contra  tela  Fori  fascul. 
Varfav.  1728,  Blancum  dc  Pelit. , Si  poteft.  Ecd.  To.  4.  lib.  2. 
cap.  4.  §•  8 t ex  Gallia  ip(is,qui  Clericale  forum  Di  vino  jure  alai- 
co  Magiftratu  immune  docent , Caflanxom  Jin  Conftit.  Burgund. , 
Hebuifum  in  Concord.  Gallic.Rubr.de  Prote&ione  p-772,feqq., 
Graffalium  in  Regul.  Franc,  lib.a.cap.  5«n.  i7,Altaferram  inVin- 
dic.  &c. , quibus  jungendus  Cl.  Thomaffinus  diifert.  in  Concil. 
Chalced.  tSi  Vet-,  ac  nov.  Difcipl.  par.a.lib.  1.  cap.  66.  n.18,  feq. 

Pau- 


248  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Paucis  nunc  fatisfaciendum  obje&is  almdov.  Ant.  Murato. 
rio  , cjnfque  Continuatore  Joh.  Francifco  Soli  cx  Sororc  Nepoce 
dc  Antiq-  leal.  dilfert.  70  , Sc  74,  qui  congcftis  undique  cx  Char* 
tis  antiquis  documcntis  > Clcricorum  cauflis  qua  Civilibus  > qua_» 
Criminalibus  ImperatorcSjRcgefquc  fe  fe  immifeuifle  contcndunc. 
Ita  nempe  , inquiunt , Pipinus  Apuli  Presbyteri  a Jacobo  Lucenfi 
Epifeopo  gradu  ob  flagitia  dejedti  caufTam  ad  incudem  revocari 
julfit : non  fccus  atquc  fecundo  a Bonifacio  Comire  Caroli  M. 
Mifloejufdem  cauffx  cognitio  eft  inftaurata  . Carolus  M.  Anafta- 
fium  Pontificis  Legatum  detinere  nefasnec  eft  arbitratus  . Ludo- 
vici  Pii  juflu  in  exfilium  pulfus  legitur  Ermoldus  Nigellanus  Ab- 
bas Rer.  leal*  par.  2.  To.  a,  detrufi  in  Monafterium  ad  poeniten- 
tiam  agendum  ,ob  confpirationis  flagitium,  Anfclmus  Mediolan., 
Wolfoldus  Cremon. , & Theodulphus  Aurclian. , atque  caufta  in- 
ter Petrum  Aretinum  , & Vigilium  Abbatem  S.  Anthymi  dccifa 
eft  . Carolus  Craflus  contendcntibus  invieem  duobtis  Coenobiis  > 
Ambrofiano  Mediolani  , & Augienfi  in  Suetia  , Miflos  Regio* 
tanquam  Judiecs  dedit.  A S.  Henrico  II.  cauftie  inter  Gotifrediun 
Abb.  Monafterii  Ambrofiani  , & Mediolanenfem  Archiepifcopum 
agitatx  cognitio  Miflo  Impcriali  dclatacft.  Luitprandi  juflu  ab 
Ultiano  Notario  s a Valperto  Lucenfi  Duce  > Sc  Alabi  admintftra- 
tore  controverfia  Talifperiani  Lucenfis  cum  Johanne  PiftojenG  E- 
pifeopo  dirempta  eft  , altcraque  inter  Adeodatum  Sencnfem  1 Sc 
Lupcrtianum  Aretinum  incepta,  Gunthcrami  Miffi  fui  opera  fini- 
taeft.  Non  fecus  Mathildis  Comitiffa  , religionc  alioquin  erga 
EcclcGas  approbe  comparata,  Epifcopi  Mutincnfis,&  Abbatis 
Pompofx  jurgiis  femet  ingcrcre  nefas  non  eft  arbitrata  . Verum- 
tamcn  prxtcrquamquod  fa&a  hu/ufee  genus  pleraquc  cum  tempo, 
rum  improbitati  funt  attribuenda  , per  quxClericorum  pcrfxpc 
flagitia  ,quibus  compefcendis  impares  fc  Epifcopi  agnofeebant , 
Principum  potentia  fuerant  cohibenda  , quomodo  non  tarn  jure 
proprio , auam  EccleGx  ftbi  cqmmendato  egifle  Principes  £tfti- 
mandi  funt, turn  Principum  Sxcularium  violenti*  deputanda  funt, 
qua  in  Ecclefiafticasirrumpere  cauftas,  & manus  injicere  in  perfo- 
rm ,cmendicatis  fxpe  prxrextibus  , exambiebant : quomodo  quod 
Hugonis , & Bcrengarii  juffione  catceri  mancipatus  fuerit  Rathc- 

rius 


Digitized  by  Google 


etCivilj  . ARTICULUS  III.  24 p ' 

riusVeronenfis  , id  illis  profe&o  crimini  vcrtere  neque  Murato- 
rius  ibidem  dubitat , prxter  hxc,inquam,  potiusquam  juvent, 
ipforum  opinionem  produAa  faela  convellunt  . Enim  vero  Apuli 
Presbytcri-caufiam  Epifcopo  proprio  cum  Pippinus5  turn  Carolus 
inftaurandam  remifit : unius  Defenforis  uterque  parcibus  adfump- 
tis  , Judicis  fparta  interea  Epifcopo  , cujus  profcAo  erat  »iiuegra 
dimifta  . Apud  Carolum  M.  epift.  50.  Cod.  Carolini,  qui  nuper 
ex  Apographo  Emin.  Paffionci  opera  Cl.  Cenni  lueem  vidit,acer- 
be  expoftulafle  legitur  Hadrianus  I.  dc  Pontificio  Legato  injufte_, 
decento:  Abipfu  Alundi  exordiis  non  evenifie , adfirmans  , ut  A4if- 
Jut  B.  Petri  a quAcumque  gente  detentus  fuerit . Quod  igitur  Im- 
perator  perperam  , iniqueque  attentaverat , a Pontificc  M.  jure  , 
optimeque  improbatum  eft.  Quid  vero , quod  , uchabetur  epift. 

73.  ejufdcm  Codicis  , Potonem  Vulturni  Abbatcm  , etfi  perfidi* 
valdc  fufpe&um  , ad  cumdem  Pontificcm  dimittere  judicandumu* 
idem  Carolus  M.  officio  , religioniquc  duxit  f Animadverfione  il- 
lud  quoque  dignum  , quod  proprio  ab  Epifcopo  damnationis  non 
ante  fententiam  accepit  Apulus  Presbyter,  quam  fuiflec  interro. 
gatus  , an  apud  Sedem  Apoftolicam  judicio  jam  fuiflet  expertus  ? 

Quo  cafu  nempe  fas  nemiui  fuiflet  cjus  de  caufla  cognofccre.  Quod 
juffu  fuo  in  exfilium  fucrit  eje&us  Ermoldus  Abbas  , excufari  Lu- 
dovicus  Pius  a culpa  ufurpati  Ecdcfiaftici  juris  ncquit  utique:  non 
ei  tamenetiam  deputanda  in  Anfe4mum,Wolfoldum  , & Theodul- 
phum  diftriifta  animadverfio  , fi  quidem  dccreta  ea  fucrit  Synodi 
fententia  , tefte  Annalifta  Bcrtiniano  ad  an.  8j8.  Nec  ejufdcm  au- 
tomate fane  , fed  Agiprandi  Fiorcntini , Petri  Volacerrani , & 
Anaftafii  Sencnfis  Antiftitum  jurgio  , litique  Pctrum  Arctinum  in. 
ter  , & Vigilium  Abbatcm  finis  impofitus  fuit . Ita  pariter  Judiccs 
non  laici , fed  Eccleiiaftici , fcilicet  Epifcopi , defignati  funt  duo- 
bus  illis  Coenobiis  Ambrofiano  , & Augienfi , nempe  Johannes  Pa- 
pienfis,  & Hcribertus  Comcnfis  a Carolo  Craflo.  Ab  Henrico 
Imp.  Comcnfis  Epifcopus,  & Abbas  S.  Caloceri , pro  finfenda  lice 
Gotifrcdi  Abbatis  cum  Archiepifcopo  Mcdiolancnfi,adhibiti  fune. 

In  cauda  Lucenfis  , & Piftojenfis  Epifcoporum  Judex  primarius  a 
Luitprando  delctfus  eft  Speciofus  Florcntinus  Antiftcs,  non  fecus 
atquc  in  caufsa  Epifcoporum  Sencnfis,  & Arctini  Judiccs  ab  eo 
Pats  III.  Tom.  JSl.  I i fUJlt 


Digitized  by  Google 


i$o  DePotejtateEcclesiastica  , 

funt  deftinati  Teudaldus  Vcfolanus , Maximus  Pifanusy  Speciofus 
Florencinus  , & Talifperianus  Lucenfis . Quid  autem  quod  contra 
Clericos  apud  Langobardorum  Regem  quercntes  Percdeus  Luccu. 
{is  Epifcopus  fortitcr , ut  oporiebat,  Ecclefiae  difciplinam  defen- 
difsc>  eidcmque  integrum  a Rcge  illorum  permifsum  judicium  le. 
gitur  apud  eumdem  Moratorium  ? Ita  dcnique  a Mathildc  non  a- 
lii  , quam  Ecclcfiaftici  Judices , nempe  Bernardus  Parmcnfis  , & 
Petrus  Piftojenfis  Epifcopi  in  caufTa  Epifcopi  Mutinenfls,  & Pom. 
pefiani  Abbatis  deftinati  funt.  Non  crac  ergo  > cur  Viri  doifti  his 
in  documcntis  vim  faccrcnt,  quibus  nulla  prorfus  ineft  . Fateor  e- 
quidem  neque  Principalcm  apud  poteftatem  ftetiffe  five  Epifcopos 
in  Ecclcfiallicis  cauifis  dcfignarc  Judices  , five  laicos  Miifos  , qui 
Judiciis  ejufmodi  intereffent,  c latere  fuo  dirigerc  . Scd  attcnderc 
oportet ) aut  de  rebus  perfirpius  aiftum  per  Arbitros  pacifice  com. 
ponendis , aut  de  reis  conquerentibus  injuriam  fe  paffos  fuos  apud 
Judices , aut  de  refra&ariis , quos  tarn  Kcligioni » quam  Reipubli- 
cx  infefios  a brachio  Szculari , impare  Ecclcfiaftico  , & impoten- 
te  , quoquo  comprimi  modo  oportebat  > Manum  a tabula  non  rc- 
traham,  donee  obiter  admoneam  falfum  quoaue  propinari  aFeure* 
to  de  Abufu  lib.  8.  cap-  i . n.  3 , dum  proprio  de  ingenio  commen- 
cus  eft  a Duce  Bituriccnfi  Caroli  V.  Francor.  Regis  fratre  Archie, 
pifeopum  Bituricenfem  compulfum  fuiffc  , ut  Deere  turn  in  Con* 
cilio  Bituricenfifub  Urbano  V.  de  Clericorum  a Foro  laico  immu- 
nitate  editum  revocarec  j ac  refcinderct . Nullum  enim  fub  Urba- 
noV.Bituricis  Concilium  habitum  feite  obfervat  Doftifs.Thomaf- 
finus  par.  2.  lib.  3.  cap.  1 1 2.  n.  1 1 : quo  uno  a fummo  ad  imum  to* 
cum  concidit  inane  Feureti  comnientum . 

Jam  vero  ad  tertium  propofitx  quatftionis  caput  gradum  re* 
fle&endo,  ad  hanc  perfonarum  Ecclefiafticarum  proximo  condi* 
tionem  acccdit  bonorum  Ecclefiafticorum  a laicis  oneribus  immu* 
nitas , quam  Divino  pariter  jure  futfulciri , Canonicoque  perinde 
fuftentari  perquamvalide  , documenta  fuadent  haud  levia . Atque 
principio  quidem  Ethnicis  ipfis  tanta  erga  Sacerdotcs  Religio  inc- 
rat  s ut  Saccrdotibus  dEgyptiis  a Pharaone  pofsclfioncs  a tributo 
prorfus  immunes  tradit*  fucrint , quin  etiam  ex  publicis  horreis 
cibaria  ipfis  ftatuta , atque  proin^e  Jofephus  Patriarcha  a fingulis 

pofief. 


Digitized  by  Google 


et  Civiti  • Artic ulus  III.  25:1 

jpofseffioncs  cmens , Regiquc  vc&igales  faciens,  eas  attamen,  qu* 
ad  Saccrdotes  percincbant,exceptas  volucrit  Genef,  cap.  47.  v.22. 
Quod  S.  Ambrofii  faneobtutum  non  aufugit  lib.3.epi(l.7.  ad  Sim- 
plicianum  fcribcntis  : yofeph  tributttm  conjlituit,  prater  pofscjjit- 
ncmtamen  Sictrdotakm  , quam  itributis  immunem  refervavit, 
ut  apud  AZgyptios  qmquc  inviohbilis  haberetur  religio  Saccrdotalh. 
Confer  & Cap.  4.  Nottmitius  Deere  t.  lib.  3.  tit.  4 f.De  Immunity 
Ecclef.  Templorum  pratdiis  , ac  fundis  , pro  Miniftrorum  congrua 
fuftentationc  , ceterifquc  necefsariis  fumptibus , immunitas  a gra. 
varoinibus  omnis  alibi  paflim  concefsa  legitur  . Ut  Tcmplo  Da- 
phne Apollini,&  Diana;  Sacro,Jovis  Idx,&Papho,apud  Homcrum 
Iliad.  8.  v-48,&  Straboncm  lib. 14.  Ut  Tcmplo  Apollinis  Delphi's, 
& Argis,  & Herculis  Elide, apud  Diodorumlib,  1 tf,Paufaniam  lib. 

1 o.  cap.ZjLivium  lib.  32.cap.40,&  Juftinum  lib. 8.  cap.t.  Uc  Tem. 
plo  Scylletii  Diana;, & Lecythi  Palladi  dedicato,apud  Thucididem 
lib.  4.  §•  1 1 6.  Quo  jure  prxdia,  Tcmplis  adfignata , potita  adhuc 
port  devi&os  prxlio  hoftes, liquet, atque  dc  Dian.e  Tifat;e,&  Ephcfi 
fa  no,  alteroque  Mylafsa; , ex  Livio  lib.  38.  cap.  3 9 , & Vcllejo 
Paterculolib.  2.  cap.  25.  Dc  Urbe  Zelia  in  Armenia  ex  Strabonc 
lib.  a,  de  Hierofolyma  ab  Alexandro  M.  immunitate  donata  ex  Jo- 
fepho , de  queis  , aliifquc  Chftavianus  de  Guafco  difsert.  dc  Azyl, 
Ethnicorum  quin  etiam  Delubris  , ac  Sacerdotibus  public!  depu- 
tati  fumptus  Jeguntur  , qui  Tcrtulliano  Apolog.  cap.  41  , & de 
Idololat.  cap.  17.  Templorum  veSHgalia  di&i  funt , Lege  20.  vero 
Dc  Pagattis,  Sacrif.}&  Tempi,  tit.i  o.  lib.  itf  .Cod.  Thcod.  Tem- 
lorum  annona  : quo  nomine  .-ilimoniamanni  deCi^tutim  obfervac 
Ecchardus  ad  Legem Salicam  tit.2j.§.i;qux deinde annonx Tem- 
plis  detra&ae  Militari  terario  vindicate  ab  Honorio  fuere  an.  408. 
L.  1 9.  ad  Curtium  Pra*torio  Praefe&um  ; qux  lex  denique,  Africa- 
nis  Epifcopis  , ac  S.  Auguftino  nominatim  epift.  129.  ad  Olym- 
pium  Magiftrum  Officior.  rogantibus  , L.  43.  De  Haretich  hoc 
ipfo  anno confirmata eft,  altcraque  L.  20.  De  Paganit  an.  41  5 , 
in  quas  confcrcndus  Jacobus  Gothofrcdus  in  Net.  Oper.  Jurid. 
minor,  p.  69 8 , fcq.  Ex  quibus  potiori  longe  ratione  Evangelicat 
legis  Miniftros  immunitatis  bcneficio  non  cfsc  fruftrandos  argue- 
bat  rite  Synodus  Aurcliaoenfis  IV.  Can.  15:  Jguia  , inquiens  , 

I i a quod 


Digitized  by  Google 


DePotestate  Ecclesiastica  9 

quod  lex  Sxculi  etiam  Paganis  Sjcerdotibut , tf  Jtfiitijlris  ant?  . 
frreJUterat  , jujlum  efl , ut  erg  a Chrijlianos  fpecialiter  confervetur  . 
Dc  Annonis  viciffimChriftianorum  Tcmplis  , Romz  przfcrtioi_» 
ercdis,  atquc  ab  Italia:  Urbibus  pendendts  non  modo  , led  ab  O- 
rientis  Civitatibus  etiam  , Cilia*,  Syriz,  Aigypti  &c.  a Conftan- 
tino  M.  adfignatis  , a Juliano  ablatis,  & a Joviniano  reftitutis  adc- 
undi  Eufebitis  lib.  i . cap.  41 , lib.  3.  cap.  40  , He  lib.  4.  capp.  28, 
ac  44  , Sozomenus  lib.  2.  cap.  8 , & lib.  $.  cap.  5 , Tlieodoretus 
lib.  1 . capp.  n,&  lib.  4.  cap.  4,  Ifchirion  in  epift.  ad  Leonem  Imp. 
in  Adis  Concilii  Calced. , Cod.  Thcod.  To.  6.  p.  23  , & Franc. 
Balduinus  lib.  1 . de  Lcgib.  Conflantint  p.  2 i ,fcq.  De  Fundis  etiam 
ab  Imperatoribus  aliis  , Rcgibus,  ac  Principibus  Ecclcfiis  artribu- 
tis  videndi  ex  Nuperis  Bcllarminus  lib.  3 . de  Glericis  cap.  26  , 
Card.  Laurcntius  Cozza  in  Comment,  hift.  Dogm.  ad  lib.  S.  Au« 
guftini  dc  Hzref.  cap.  18  , five  40.  dc  Apoftolicis  , ac  Thomaflinus 
quammaxime  par.  3.  lib.  l.cap.  1 6 , fcqq.  Paulio  nunc  retro  fle- 
dendo  veftigia,  in  Lege  veteri  Hcbrzorum  Saccrdotibus,  Levitis, 
aliifque  Templi  Miniftris  a vedigalium , tributorumque  oncribus 
immunitasEdido  ab  Artaxerfe  al'serta  Icgitur  Efdrzlib.j.  cap. 7. 
v.  24  , & lib.  3.  cap.  8.  v.  2 5,  feq.  Atquc  rede  quidem  eorunu , 
qui  Dei  loco  przerant,  pofseffiones  oncribus  fubjugari  prohibuit, 
quibus  imo  lege  Divina  Gcncf-  cap.  14.  v.  20 -,  cap.  28.  v.  aa  , ac 
cap.  47.  v.  23  , & z6>  Exodi  cap.  32.  v.  39,  Lcvit.  cap.  27.  v.30, 
fcqq.,  cuideinde  legi  teftimonium  reddidit  etiam  S.  Paulus  ad 
Hcbr.  cap.  7.  v.  t , Dccimas  a laicis  deberi  non  ignorabat  • Quas 
item  Dccimas  Ethnicorum  Saccrdotibus,  jure  plane  Gentium,per* 
folvi  confucvifse  audores  funt  liquids  Ccnforinus  de  die  Nacali 
cap.  1,  Plutarchus  Probl.  i7>Macrobius  Saturnal.  lib.  3.  cap.  I2> 
Sc  Pliniushift.  nat.  lib,.  13.  capp.  14  , & 19.  Ita  obtenta  belli  La- 
tini  vidoria  a Pofthumio  dccimas  Numinibus  redditas  tradit  Dio- 
nyfius  Halic.Iib.  6.  Decimas  Herculi  foluras  teftantur  Plautus  in 
Sticho  , Cicero  de  Nat.  Deor.  lib.  3.  , & Plutarchus  Probl.  pp. 
jovi  quoque  Herodotus  in  Clio , Apollini  Delphio  , ac  Dianz  E- 
phefias  Xenophon  in  Cyro  lib.  5 , de  Agefilai  laudibus  , & lib.  3. 
dc  rebus  Grzcor.  geftis  . Romanos  denique  vina  dcguftarc , auc 
novas  iruges  folitos  non  fuifle  , griufquam  Saccrdotcs  primiu*s 

libaf- 


Digitized  by  Google 


it  Civili  . ArticulusIII.  253 

libalfent , au&or  eft  Pliniuj  lib.  1 8 •'  qucm  fane  primitiarum  otfe- 
rendarum  morem  ab  Hebrxis  acccptuin  non  improbabilitcr  augu- 
tatur  Duarenus  de  Sac.  Eccl.  Minift.  lib.  7.  cap.  2«  lta  quoque 
Julio  Cxfarc  Sacerdotibus  Lupcrcalibus  pro  Fcftis,  ab  Evandro  ad 
honorem  Paftorum  Dei  Panama  inftitutis,de  publico  redditus  fuif- 
fe  ftatutos  legitur  in  Epiftola  quadam  a Marcello  Nonnio  relata . 
Quot  Jovis  prxterea  Capitolini  Fanum  opibus  abundarct , docu- 
mento  eft  auri  quantitas  illi  a Cxfarc  erepta  , quae  tria  millia  pon- 
do  cfFccifse  refcrtSvctonius  cap.  54.  Qui&in  Augufto  cap.  30. 
liberali  hujufee  munificentia  detrimentum  illud  reparatum  fuifsc 
refert,  collaris  in  cellamJovisCapitolini,  prxter  gemraas,  & mat- 
garitas , auri  pondo  fexdcciin  millibus  j & cap.  3 1 . Sacerdotum  , 
prxeipue  Veftalium  , ’commoda  ab  codem  mire  adaufta  teftatur . 
Junonisetiam  Lacinix  Tcmplum  Crotonx  prxdiis  fuifse  prxdivcs 
tradit  Livius  lib.  24-cap.  3.  Agrum  ferme  univerfuin  Surrcntinum 
Templo  Minerva;  addi&um  ex  Veteribus  Scriptoribus  confirmat 
Troylus  hift.  Ncapol.  To.  1 . lib.  7.Locris  in  Proferpinx  Fano  tot, 
tantofquc  conditos  fuifse  thefauros,  ut  ex  ii,s  plures  onerarc  naves 
Pyrrho  Epirotarum  Regi  licucrit,  aifirmat  Livius  lib.  29.  cap.  S j 
a quo  tamen,  facrificiis  expiatoribus  accurate  fadtis,  repolita  dein. 
de  per  facrilcgium  rapta  fpolia  fubjungit . Itaque  hinc  opportuni- 
tatem  jure  nadlus  S.  Johannes  Chryfoftomus  exprobrandi  Chrifti- 
fidclibus  erga  Ecclefias  duritiem,  Ethnicorum  propofito  cxemple, 
queis  taata  falforum  Dcorum  Tcmpla  ditandi  rcligio  hxlii,  fic  lo. 
quitur  homil.  6 5.  in  Gen.  Audiant , qui  nunc  vivunt,  quantam  olim 
Sacerdotum  Idohrum  cur  am  hibucrint , {3'  difeant , velfaltem  pa - 
rtm  habcant  honorem , quibui  omne  Dei  minijltrium  creditum,  £? 
Sacerdoti 0 hjigniti  funt . Si  enim  errantes  illi,  tantam  Idolorum 
curam  babentes , quia  ex  boeputabant  Idola  magis  coli,Ji  tam  torunt 
Atinijlros  colerent : quanta- non  condemnatione  digni  , qui  nunc  im- 
minuunt , quod  ad  illorum  fpcSiat  cultunt . 

Sub  Evangelio  Saccrdotium  potiori  ratione  a Potcllatis  fx* 
cularis  jugo  prorfus  liberum  , fubdudlumque  quoad  perfonas,  ref- 
que  proprjas  voluifTe  Chriflum  D.  patet  e*  Mattb^cap.  17.  v.  2 5, 
feqq. , ubi  Petrum  interrogans : A qui  bus  Reges  accipiunt  tribu- 
turn , a jiliis  , an  ab  alienis  ?■  Quum  cx temp.lo  rclpondiifet  Petrus 

\ Ah> 


Digitized  by  Google 


2 q 4 De  Potest  ate  Egclesiastic  a , 

Ab  alienis , flatim  fubjunxit : Ergo  libcri /tint  Filii  . Quo  plane 
nomine  Apoftolos,  Difcipulos,  eorumque  Succcflbrcs  comprehcn- 
difle  certum  eft  , quibus  proinde  vedWgalia  imponi  vetuit . Atquc 
ita  hunc  plane  locum  cxplicitiifime  accepiftc  leguntur  S.  Hilarius 
ibid.,  perfuafum  habens  a Chrifto  D. , & Pecro  tributum  , non  ex 
debito,  fed  vitando  ofFendiculo , fuifle  folutum  '.Scandalo  prsejlat, 
ut  folvat,  ctctcrum  debito  legit  ejl  liber-,  5.  Ambrofius  lib.  i . epift.r. 
ejuidem  , qua  potiebatur  Chriftus  D. , immunitatis  participcm 
Ecclefiam  facicns  : Non  debebat  Filiut  Dei , non  debebit  iff  Pe- 
trus , tributum  nempe  foltcre  , Sed.ne fcandalizentur  &c. , S.Joh. 
Chryfoftomus  hom.5^.  inMatth.17,  S. Hieronymus  in  hoc  ipfum 
cap.  Hie  pro  nobis,  inquiens  , iff  Crucem fuftinuit , iff  tribute  red- 
didit : nos  pro  illius  honor e tributa  non  reddimUs  , iff  quafi filii  Re - 
gis  a vcftigalibus  immune t fumus > S.  Auguftinus  tradl.  6.  in  Joh., 
de  quxft.  Evang.  lib.  1.  cap.  2 3 : Jg>uod  dicit  Chrijlus  , ajens  > Er- 
go libcri  funt  filii, in  tmni  Regno  intelligendumejl  liberos  eJJe  Regni 
Ifilios , idejlnon  ejfe  veBigales . Afulto  ergo  tnagis  libcri  ejfe  debent 
in  quolibet  Regno  terreno  filii  Regni  illius , fub  quo  funt  omnia  Re- 
gno. terrarum  \ Agobardus  de  Difpenfat.  Chrifti  di&o,  & fa&o  ex 
facro  penu  Sacerdocibus  alendis , fuftentandis  pauperibus  , feftis 
celebrandis  dicato  in  laicos  ulus  nihil  extrahendum  ex  Doftorum 
Ecclefix  fcncentia  adfirmans : Refponfum  ejl  a Dofloribus  Bede - 
fist . . . noluifjc  Dominum  rempauperum  (de  loculis  loquitur)  in  pu. 
blicam  exafhoneni  mittere  , fed  omnipotent i virtute  > quod  utique 
pauperum  non  erat , de  mari  tollere  , iff  Fifco  reddere  voluijje  &c.  , 
Petrus  Bertrandus  de  orig. , & ufu  jurifd.  Ecclef. , S.  Thomas  in 
Glofta  ad  Matth.  17  , vEgidius  Charlerius  in  Orat.  de  punit.  pec- 
cat.  public,  in  Concilio  Bafilccnfi  habica  apud  Harduinum  To.  8. 
p.  1787  , feq. , Cajctanusin  2.  1.  q.  104.  art.  6.  ad  1 , Baronius 
ad  an  387.  n.  1 1,  fcqq. , aliique  , quibus  ar&e  perfuafum  a Chri- 
fto  D.  tributi  penfionc  , multoque  magis  fui  pretio  fanguinis  Ec- 
clefiac  libertatem  fuifte  adquifitam  . Qua  profe<.‘lo  de  libertate_j 
Chrifti  D.  paflione  Ecclcfix  adferta , Si  parta  infigne  nobis  fuppe- 
ditat  teftimonjum  cpiftola  S.  Simconis  Bar.Saboe  Sclcucix,  & 
Ctefiphontis  Epifcopi,&  Martyris  an.Chrifti  340.  ad  Saporem  II. 
Pcifarum  Regem  apudCl.Aftcmanum  in  Aclis  SS.Martyr.  Orient. 

Tom.i. 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . ArticulusIII.  2jrjT 

Tom.  i.p.  17:  Cbrijlus  > inquit  ibid. , Eccle/iim fuim  fua  rede- 
tttit  morte  ,/uoquc  /anguine  Populum  fuum  in  libcrtatem  vindica- 
vit , i3  depul/o  a.  cervicibus  noflris  fervitutis  jugo  , nos  gravijjimis 
gdfliflos  oneribus  recrcavit.  Qua  perinde  fcntentia  propius  in  rein 
hanc  ufos  Pafchalem  II,  & Gofridum  Vindocin.  paullo  infra  pate- 
bit  . Confonant  his  vero  Can.  a.  Bene  quidern  dirt.  96 , Cap.  30. 
pjimis  Deere t.  lib.  a.  tit.  24.  de  Jurejur. , & Cap.  4.  Jguamquam 
tit.  20.  de  Cenfib.  in  6.  Poll  haec  audiendus  nobis  Apoltolus  inu> 
cpift-  I- ad  Corinth,  cap.  9.  v.  7 , fcqq.,ubi  cx  triplici  capitc  , 
ideft  ex  lege  Naturae  , ex  lege  Mofayca , cx  lege  Evangchca  Alta- 
rium  Miniftris  neceflaria  ad  vita:  fuftentationem  deberi  oftendit. 
(guismilitat  Sec.  En  naturae  vox  ! An  IS  lex  &c.  En  Moyfis  ordi- 
natio ! Ira  iS  Dominus  See . En  Chrifti  D.  mandatum  ! Siquidcm 
igitur  Clericis  fuppetit  jus  cxigenda:  a Laicis  fuftentationis  fuae  , 
fequitur  viciflim  , ut  ex  bonis  ad  vitae  fuftentationem  neccflariis  a 
Clericis  exigere  Laicis  haud  liccat-  Quocirca  Ecdeftafticam  im- 
munitatem  Divino  e jure  defeendere  fcntentia  eft  rata,  recepta- 
que  S.  Symmacho  in  Synodo  Romana  cit.  Can.  Bene  quidem  Dift. 
96  , Synodo  Moguntina;  an.  888.  Can.  Si  Imperator  cad.  dift.,  Bo. 
nifacio  VIII-  Cap.JQuamquam  de  Cenfib.,  Lconi  X.Conft.  Super . 
n<e  in  Concilio  Lateranenfi  V.  felf.y , Tridentino  fell.  2 5.  de  Refor. 
cap.  20  > Synodo  apud  Pcnnamfidelem  an.  1302.  Can.  1 3 , Saltz- 
burgenfi  an.  13  86.  cap.  9,  & Colonienfi  an.  1 5 36.  par.  7.  cap.ao- 
Quibus  concordant  Textus  in  Cap.  1 o.  Ecclcfia.  S.  A/aritc  Decret. 
lib.  1.  tit.  2 . de  Conftitut. , Cap.  12-  Cum  laicis  lib.  3.  tit.  13.  de 
reb.  Ecd.  non  alien.  ,& Cap. 4.  Non  minus  eod.  lib.  tit.  49.  de 
Immun.  Ecclef.,  Synodique  plures  alia; , de  quibus  infra  . Jungcn- 
di  quoque  Jurifpcriti , Theologique  palfim  , qui  Ecclefiafticam 
immunitatem  aut  Divini  proculdubio  juris  else  perfuafum  ha- 
bent,  velut  Ecchius  in  Enchirid.  adv.Lutherum  de  Iinmun.,  Drie- 
do  de  libert.  Chrift.  lib.  1 . cap.  9 , Correa  de  Immun.  par.a.  0.40, 
Bofius  de  Jure  Stat»,  Bdlarminus  in  refp.  ad  Theologum  Venct. 
prop.  5 , Gretzerus  de  immun. , & libert.  Eccl.  part.  1.  afsert.  1, 
Fagnanus  in  Cap.  Ecclejia S-  Marin  n.i  5.  de  Conftit.,  & in  Cap. 
Non  minus  n,  4.  de  Immun.  Ecclef,  Bonacina  de  Cenfuris  in  Bull.. 
Ccen*  difp.  1.  q.  1 6.  lc£t.  2 , & in  praccpt.  8.  Decalog.  difp.  10.. 

q.a- 


Digitized  by  Google 


■a  De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

<j.  j.  p,  i , Thomas  del  Bene  Tom.i.  dc  Immun.  Ecclef.  par.  r*' 
cap.  i.  dub.  a , aliique  plures  apnd  ipfos : aut  falcem  a jure  Divi- 
noorigincm  trahere  non  dubitant , vcluri  Gonzales  in  cit.  Cap. 
A 'on  minus  a.  $ , Barbofa  lib.  i.  Jur.  Ecclef.  cap.  $p.  §•  Covar- 
ruvias  Variar.  lib.  i.  cap.  17  , Guevara  pro  Pcmtif.  afsert.  lib.  1. 
J.  7 , fiobadilla  Polit.  lib.  2.  cap.  28  , Suarez  adv.  Regcm  Angl. 
de  immun.  lib.  4.  cap.  8.  n.  9 , Petra  ad  Conftit.  5.  UrbanilV. 
Tom.3.  n.7.  plerafqucS.  Rotx  decifiones>  Dodorcfquc  alios  pro- 
ferens  . Aitcro  ex  capite  Ecdefiarum  bona  in  Divinum  jus  tranf. 
migrarc  dicuntur  , quatenus  aChriftifidciibus  Deo  oblata  , live 
Dei  Miniftrorum  fuftentationi  dicata,non  tam  Ecclcfix , quam  Dei 
efse  dicuntur , & arftimantur . Hinc  Bcnedidiis  III.  in  epift,  ad 
Galliar.  Bpifcopos  juri  Divino  bona  , qua;  traduntur  Ecclefiis  in* 
feribenda  doccbat : ffhiis  ignorat  ilia  5 quae  collate  funt  Deo  per 
Fidelium  menus , Divinitati  pojfienda  confgnari  > & ab  humane 
jure  in  jus  Divinum  concedi  net  etiam  hominum  dominations'  poffe 
tranferibi , quod  conjlat  Divinitatis  pofijfione  J erne!  fore  contradi - 
turn?  Ita  & Synodus  Aquifgrancnfis  an.  8 $6.  lib.  5.  cap.  7.  ex 
Chrifti  D.  cum  Ecclclia  defponfatione  fubinfert  ca,  quae  Ecclcfi*, 
Chrifti  D.  paritcr  efse  : Jdeo  qua  Ecclef*  funt , Cbrifii  funt , & 
qua  Ecclef*  offer  untur , Chrijlo  offer untur  5 & qu*  ab  Ecclef  a fs/- 
luntnr , procul  dubio  Chrijlo  tolluntur  . Quorum  fimilia  habentur 
apud  Leontium  in  vita  S.Johannis  Elcemof. , de  quo  infra  , Capi. 
tul.  lib.  6.  cap.  305  , &in  Typico  Irenes  Augufta?  cap.  7.  apud 
Montfauconium  Analed.  Grxcor.  p.  163,  ubi  res  Deooblatx  a 
facris  Virginibus  confccratae  vocantur  . Synodus  Aurelianenfis 
etiam  Can.  7.  relato  a S Anfelmo  Lucenfi  in  Colled,  apud  Cani. 
fium  Antiq.  led.  Tom.  6.  p.  245  : Omnia , inquit , qu * Deo  offe- 
runtur  , confecrata  babeantur  in  vineis  , terris  ,flvis  Sic. , ut  qu* 
Ecclef  is , fine  dubio  Chrijlo , qui fponfus  earum  ejl,  offeruntur . Hinc 
veteri  receptiifima  formula , qux  Ecclcfi*  , five  Deo  in  Ecclcfia_» 
offerebantur  , Dei  dona  nunciipari  confucvifse , venerandx  anti- 
quitatis  congeftis  monumentis  oftendit  Cl.  Fontaninus  in  Com- 
ment. ad  Difcum  argent,  votiv.  Veter.  Chrift.  cap-  9 3 fcqq- » Ho~ 
locaufa  item  , atquc  Sacrifcia  capp  2 2 , & 24. 

Evangclicis , & Apoftolkis  ergo  dodrinis  imbuti  SS.  Eccle- 

fise 


Digitized  by  Google 


et Civili  . Articulus III.  25:7 

fi.T  Patres  Ecdefiafticx  immunitati*  cxcrtos  , a c difertos  fe  piflr* 
ftare  vindiccs  haud  dubitabanr,  ncc  ideo  frontcm  laicis  Poteltati. 
bus  cam  invaderc  molientibus  objiccre  duriflimam  . Origencs  in 
Comment,  ad  Rom.  i 3 vedigalia  quidem  cx  agris , quos  proprio 
jure  quis  poflidet , ltegihus  pendenda  non  negatj  fed  qua:  Ecclefia 
poifidet , foli  Deo  reddenda , fibimet  nempe  fubfidia  parando, 
quodque  fuperfit , in  pauperes  erogando  } docct : Principibus  tri- 
bute quad  am  ptndimus  , dum  adhuc  Jecundum  carnem  vivimut . . . 
Si  vtneam  Domini  colamut  . .de  ifta  vine  a non  A'linijlris  faculi  pen - 
detnus  tributa  &c.  Modcftum  Prarfedum  repetitis  littcrii  179  , Sc 
304  monitum  voluit  S Bafllius  Prcsbytcros  , & Diaconos  oneri- 
bus  j ac  tributis  olini  obnoxios  haud  fmfTc  , quem  ideo  rogat,  ut 
illos  a jugo  reccns  impofito  eximeret : Vt  juxta  antiquas  leges,  qui 
Deo  injacris  AJinifierdis  inferviunt , liber i relinquantur  a Jolutio- 
nibus  &c.  Viden  , ut  S.  Dodoris  teftimonio  Ecclefia;  coteva  fit  > & 
agnara  Ecdcfiarum  a tributis  immunitas  ! Eodem  fpiritu  inftru- 
cius  S.  Gregorius  Nazian.  Orat.  in  Julianum  Pra»f.  eumdem  a tri- 
butis cxigcndis  a Clerici*  grav./Timis  abfterrebat  verbis , Tributis 
in  Divim  condemnation  nihil gravius , & acerb i us  ejje  adfirmans  . 
De  S.  Johanne  Elccmofynario  refert  in  ejus  vita  cap.  11.  Leontius 
Neapolitan  Cypro  Epifcopus  , Nicctae  dEgypti  Pratfcdo  roganti  , 
ut  opisaliquid  cx  bonis  Ecclefia:  publicum  in  .-erarrum  imperti- 
rct , ernn  mtrepida  refpondifse  mente  : Nonjufiuma/l  3 qua Juper - 
ca.ep  Regi  oblate  funt , terrejlri  dare.  Qtiamobrem  Clodova’o 
Franc.  Regi  facri  Baptifmatis  unda  perfufo  confcfiim  audorem  fe 
prasftiufse  S.  Remigius  refertur  a Flodoardo  l b.  2,  ut  quern  picta- 
tis  crgaDcum  afEdum  inducrat , eodem  Sacerdotes  Dei  cultut 
mancipatos  a publicorum  onerum  jugo  liberos  prorfus  abire  per- 
mittee .Contra  vero  Chilperico  mgenti  verterc  crimini  non 
dubitav.t  ?.  Gregorius  Turon.  lib  5.  cap.  27  , fcq. , quod  Clcri- 
cos  , & Monachos  vedigalibus  , & cxadionibus  vexarc , exagita- 
reque  non  abilmuifsct  - SS.  Ambrofii , & Grcgorii  M.  audorftate 
fretus  Ecclcfiam  a ccnfibusomnino  immunem  adfitmarc  Odo  Can- 
tuar  Ardiicp.  fuis  in  Conilit.  Ecclef.  cap.  1 . non  dcilitit  . Nec  al- 
tera vero  , quamqua;  ab  i plb  Chrifto  D.  confcripta  in  Cruce  fue- 
rat , immurntatis  charta  Ecclcfiam  a Laicorum  cxadionibus  tuen- 
.Pars  1/1,  Tom.  P'1.  Kk  . 


Digitized  by  Google 


25"8  DePotestateEcclesiastica  , 

dam  fufccpere  Petrus  Blcfenfis  epifr.  124  , & Gofridus  Vindocin. 
Opufc.  1 . cap.  6 : Libcrtatis , inquicnces , Chtrtam  Chrijlus  vin- 
dicavit  in  Crucc  > iff  fux  Sponfx  Ecclcjix  ptrfemet  ipfum  dedit . 
Quo  pridem  inftrumento  l’afchalcm  II.  felieiter  ufum  paullo  in- 
fra pateficc . Quantam  animi  fortitudinem  Willelroo  cognomento 
Rufo  Angliat  Regi  immodcratas  ab  Ecclcfiis  pecunias  cxigcnti  ob- 
jecerit  S.  Anfclmus  Cant.,  enarrat  Eadmerus  lib.  1,  & a.  Quantam 
Henrico  I.  quoque  , liquet  ex  lib.  3.  epift.  lop.  Quanta  perinde 
eidem  Henrico  Rcgi  pecunias  extorquenti  conftantia  obftiterit 
Radulphus  Epifcopus,  teftis  eft  Willclmus  Malmesb.  de  gei't.  Reg. 
Angl.  lib.  a.  p.  a 57. 

Tantum  vero  abeft , ut  Romani  Pontificcs  iniquo  , velut  ip* 
(is  paifim  appingcre  Protcftantes,  folemne  per  mendacium  , ac  ma- 
ledi&um,  iolent , Ecclciiaftici  amplificandi  juris  animo  , Ecclcfia- 
fticat  immunitatis  acerrimos  fc  prxftitcrint  vindiccs  , alfcrtoref* 
qne  , ut  potius  ad  id  ex  officio  prxftandum  a Deo  fc  conftirucos 
cxiftimarint,  unoque  fe  Rciigionis  affeftu  contulerint . Enim  ve- 
ro quam  abfolutum  , ac  liberum  a rebus  hifee  pereuntibus  ani- 
mum  gererct  S.  Gregorius  re , ac  nomine  Magnus , ignorabit  ne- 
mo . Dolebat  ei  gravitcr  nihilominus  Ecclefus  ad  folvcnda  tribu- 
ta  cogi , qua:  auc  impedire  , quoad  poffet , aut  quominus  gravio- 
ra  fupcrimponcrentur  , prohiberc  non  defiftebat , uti  fidem  abun. 
de  faciunt  lib.  7.  cpill.  1 05  , &n  5 , ac  lib.  ?.  epift.  1 , quibus  tarn 
cum  Epifcopo  Gallipolitano,&  Prarfccio  Africa:,  quam  cum  Thco- 
dorico  , & Thcoberto  Franc.  Regibus  de  Agris  Ecdefi*  tribute 
gravatis  expoftulans  : Audivimus  , inter  alia  inquit  , quid  Ec- 
ckjiarumprxdia  tributa  nunc  prxbcant,  iff  magnj  fupcr  hoc  admi- 
ratitnc  Jufpcndimur , Ji  ab  cis  illicita  qudrantur  accipi,  quibus  cti- 
arn  licita  rclaxantur  . Hoc  ipfo  indutus  zelo  Johannes  VIII.  in_» 
Synodo  Kavennatenft  an. 877.  Can. 4.  Tub  anathematis  intermina- 
tione  ccnfus , aut  dona  ab  Epifcopis  cxigi  interdixit . Confer  & 
Canonem  1.  in  Tricaflina  II.  an.  feq.  fub  eodem  Pontifice  condi- 
tnm  . Ejufdem  vero  hortatu  inolcfcentcm  in  Italia  abufum  , quo 
laici  Opcimates , ac  Judiccs  ab  Ecclefiafticis  perfonis  opera  , tri- 
buta , donaria  , ccnfufque  rcpetcrc  non  timebant , Epifcoporum  , 
Impcriique  Principum  habito  Convcncu  , abolcndum  religion! 

duxic 


Digitized  by  Googl 


etCivili  . ArticulusIII.  ajp 

duxit  Carolus  Craffus  Decreto  editoanno  88a  s ut  habctur  apud 
UghcIIum  To.  f.  p.  721  > fertquc  Indi&io  XV , non  infcq.  > uti 
lcgitur  apud  Muratorium  Antiq.  leal.  To.  i . p.  869 » velut  obfer- 
vat  Manfius  Soppl.  To.  1.  p.  1039  , fcq.  A Clcro  Lucano  nomi- 
natim  , ccnfum  ullum  , aut  tributtim  exigi , aut  ci  molcftiam  ul- 
lam  circa  bona  five  mobilia  3 five  immobilia  creari , diftri&e  vc- 
tuit  Stephanus  IX.  Bulla  edita  an.  1058,  quam  e plutcis  Archivi 
Lucani  publici  juris  fecit  Muratorius  Antiq.  Ital.  To.  5.  p.  P74  , 
& port  ipfum  Manfius  Suppl.  To.  i.  p.  1 31 6.  Pro  EccJcfiaftica  im- 
munitate  fortiter  , egregicque  depugnanti  S.  Anfclmo  Cant,  fe  . 
haud  imparem  ftudio  Pafchalis  II.  adparere  voluic  . Icaque  cam 
epift.  42.  edit.  Hard.  , quar  inter  cpiftolas  S.  Anfelmi  eft  45.  Jib. 
3 3 ad  ejus  interrogata  refpondens  liberam  Ecclefiarn  ex  S.  Pauli 
fententia  ad  Galac.  cap.  4.  v.  a 6 , & 3 1 . pronuntiac , quam  epift. 
49 , quae  inter  epiftolas  S.  Anfclmi  a Picardo  editas  lib. 3 . eft  73, 
ad  Kothardum  Mogunt.  Ecclefiarn  a Chrifto  D.  fui  pretio  fangui- 
nis  in  libertatem  aflcrtam  ptxdiczv.UosRegibusyqux J'ui  juris Junty 
integrd  fervare  optamus , nec  in  aliquo  minuimus  : dummodo  ipji 
fponftc Jui  Domini  libertatem  integrant  patiantur , quam  fui  me - 
ruit  Sanguine  Redemptoris  ■ In  Concilio  Latcranenfi  gen.  I.  an. 
1123.  Can.  30.  edit.  Hard.  Calliftus  II.  Ecclefias  cum  bonis  fuis  > 
tarn  petfonis , quam  poftefiionibus  , fine  moleftia  effe  fancivit . 
Hcfertur  a Gratiano  Can.  24.  Paternarum  24.  q.  3 , eumque  in_» 
quibufdam  Schcdis  a fe  vifis  Urbano  II.  tribui  tcltatur  Anton.  Au- 
guftinus  de  Emend.  Grat.  Dialogo  5.  lib.  3 » conditumque  reve- 
ra  ab  Utbano  in  Concilio  Claromontano  exiftimavit  Baluzius  in 
Not.  ad  Gratianum  . Ulmenfis  Conventus  an.  11  52.  abolito  de- 
cretojEcclefiafticis  bonis  apptime  confuluifie  iegiturEugcnius  III. 
epift.  ad  Wibaldum  Abbat.  apud  Martenium  Vet.  Monum.  To.  a- 
p.553.  Alexander  III.  in  Concilio  Latcranenfi  gencr.III.  an.i  179. 
Can,  7 , 1 4 j & 19  3 anathematis  indida  poena  3 Ecclcfiis  cenfus  , 
exadiones  1 onera,  decimas  a Iaicis  imponi  diftriifte  prohibuit . 
Quam  immunitatem  perinde  Abbatise  S.  Gcnovcfa:  datis  ad  Ludo. 
vicum  VII.  Franc.  Rcgem  gravifltmis  littcris  ftrenue  vindicavit . 
Richardi  Angl.  Regis  ftatutum  , quo  Ecclefias  ab  oncribus  libera* 
omnino  julTcrat  > dignum  Innocentius  111.  exputavit , quod  Apo- 

Kk  a ftoli- 


Digitized  by  Google 


l6o  De  PoTESTATE  EcCLESrASTICA  , 

frolicx  pondcre  auftoritatis  corroborate  tur  cpift.  ad  Humbertum 
Cantuar.  a Baluzio  vulgata  lib.  i.  p.  220,  repccitaqtic  a Manfio 
Suppl.  To.  2.  p.77^.  Ad  hare  in  Concilio  Laceranenfi  gen.  IV-  an. 
la  15.  Cap.  46)  relaco  lib.  3.  Decree  Gregorii  IX.  Dc  Immuait. 
Ecdef.  cap.  7.  Adverfus  Confules  , Ecclcfias , virofquc  Ecclcfiaftr- 
cos  talliis  j five  collc&is  > five  cxa&ionibus  aggravarc,  propofi- 
ta  cxcommunicationis  poena, interdix it : Romani  tamcn  Poncificis 
confilio  prius  habito,  Epifcopis  indulgens , ut  ad  relevandas  mi- 
litates, five  ncceffitates  communes , ubi  laicorum  non  fuppetant 
facilitates , fubfidia  per  Ecclcfias  > perfonafque  Ecclefiaflicas  con- 
ferre  poflfint . Studio  haud  abfimili  fc  fc  ad  Ecclcfiafticam  immu> 
nitatem  redintegrandam  conciiliffc  leguntur  Honorius  III.  Con- 
ftic.i.  Has  leges , in  quam  adeundus  Emin.  Petra  ; Innocentins  IV. 
epift  9~  lib.  10.  apud  Raynaldum  ad  an.  1 2 s 2.  n.  1,  quaFrideri- 
ci  II.  Conftitutiones  Ecclefiafticar  immunitati  in  felt  as  infregit , 
tuque , iis  abrogatis  , novas  cidem  accommodas  immunitati  ede. 
ret  > audorem  fc  dedit ; Alexander  I V.  Cap.  1 . Quia  nonnulli  in  6.- 
dc  Immuo.  Ecdef. , quo  loci  Urbium  , Dominorumque  in  Gallia 
ijuorumdam  confregit  audaciam  , qua  Ecclcfias  plerafque  ad  ve- 
digalia  folvenda  compellere  non  expavebant  ; ClemcnsIV  , qui 
littcris  ad  Gallia: , Aragonix  , Danix,  ac  Lufitanix  Reges  inferi- 
pt  is , regeftifque  a Raynaldo  ad  an.  1 265.  n 3 0 , fcqq. , & ad  an. 
T268.  n.  38  ,feq.,  Ecclcfiafticam  tarn  libcrtatem  , quam  immu* 
nitatem  a laicorum  injuriis  redimendam  egregie  fufeepit  ; B.  Gre. 
gorius  X.  in  littcris  ad  Alphonfum  , ac  Philippum  Reges  ibid,  ad 
an.  1273.  n.  25  , feq.,  & ad  an.  1 275.  n.  20 , fcqq* , quibus  in  Lit- 
huania , & Gallia  in  priftinum  decus  Ecclefiafticam  immunitatem 
erigerc  , adfercreque  conatus  eft ; conferendus  etiam  Cap.  2 . De- 
cet  Domum  Domini  in  De  Immun.  Ecclef. ; Johannes  XXI  , qui 
utrique  Alphonfo  Lufitanix  , & Caftellx  Rcgibus  explicatiifimis 
littcris  a Raynaldo  delcriptis  ad  an.  1 277.  n.  13,  & 137 9.  n.  24. 
ingentem  Rcligioniserga  Ecclcfiafticam  immunitatem  ingercre  ti- 
rnorem  ftuduit  j Honorius  IV  , a quo  Fridcrici  II.  leges  Ecclefix 
propitias  fuifie  confirmatas  teftis  accedit  locuplcs  Calliftus  III , 
de  quo  paullo  poft  j Nicolaus  IV.  lib.  i.epift.  51.  ad  Epifcopos 
JLufuauue-apud  praeut.  Annaliftam  ad  an  tzS^.n.i  6 } fcqq.,quos 
“ Etdt- 


Digitized  by  Google 


* IT  ClVILI.  ArTICULUS  III.  76 1 

Ecclefiaftici  juris  ftrenuos  , nihilque  fcgncs  agcrc  vindices  jubcr  j 
Bonifacius  VIII,  aquofolcmni  Confritutionc,  rclata  Cap.  3.  Clc. 
ricis  in  6.  lib.  3.  tit.23.dc  Immun.  Ecclcf.  ab  Angliae , Gallixque 
Clericis,  ac  Rcligiofis  vcdigalia , five  decimas  exigcrc  laici  prohi- 
biti  fevere  funt , utque  fpcciatim  ab  iis  cxigcndisMagiftratus  tain 
Maffilienfcm  , quam  Biterrenfcm  compefccrent , tam  Arclatenfi  , 
it  Maffilienfi  Antiftitibus , quam  fidci  Quxfitoribus  fparcam_» 
iftam  impofuic  lib.  i.epift.  223  , & lib.3.  cpift  469.  c Vatic.  Co- 
dicc  crutis  a Raynaldo  ad  an.  1 ip?.  n.  54  , & 12^7.  n.57  i Johan- 
nes  XXII , qui  in  fententia  die  22.  Novemb.  1327.  adverfus  Mar- 
filium  Patavin. , & Joh.  Jandunum  lata  , legendaque  apud  cum. 
dem  Annaliftam  ad  cit.  an.  n.  zp  > cos  nefarie  errorem  fuum  dc  re- 
bus omnibus  temporalibus  Impcrio  fubje&isEvangelii  locoMatth. 
cap.  17.  v.  2<f,  fcqq. , quo  Chriftus  D*  tributum  Cxfari  depen. 
dille  legitur  , fuperftruxifle  arguit , quum  cxindc  potius  cumdctn 
tributi  folutione  prorfus  immnnem  liquido  patcat . Ad  laicorum 
in  Clcricos  effrenem  coercendam  liccntiam  totis  , quantifque  fe  . 
paritcr  coniulcrc  viribus  Benedicts  XII.  in  Gallia  cpift.  ad  A- 
quenfem  Epifeopum  , in  Hungaria  cpift.  ad  Carolum  Regem  , in 
Hifpania  ad  Regem  Alphonfum  ibid.  an.  1337.0  21,  1338.  n. 
34  , & 1340.  n.  43.  In  Hungaria  iterum  , ac  in  Polonia  Clemens 
VI.  exaratis  ad  Ludovicum  , & Cafimirum  Reges  epiftolis  ibid, 
deferiptis  ad  an. 1344.  n.  66.  Carolo  IV.  Imp.  Conftitutionis  , qua 
Ecclefiaftica  demum  immunitas  , ac  libertas  a laicorum  violcntia 
ruto  in  loco  pofita  eft  , au&orcm  fe  prxftitit  Innocentius  VI , dc 
quo  adeundus  prxeit.  Annalifta  ad  an.i3fp.  n.  1 3.  Prarfatis  vero 
tam  Friderici  II , quam  Caroli  IV.  Conftitutionibus  Apoftolicx 
robur  au&oritatis  adjicientes  Bonifacius  IX.  Conft.  4.  JuJlit , dc 
qua  Emin.  Petra  T0.4.  Comment,  p.  ip8-  edit.  Ven.  174 1 , & Cal- 
liftus  III.  Conft.  Cum  ftcut , de  qua  Raynaldus  ad  an.  1455.  n.  37, 
Ecdcfiafticae  tam  jurifdidioni,  quam  immunitati  apprime  profpe- 
xere.  A Leone  X.  Conft. Superne  in  Concilio  Latcranenfi  V.  feff.p. 
an.1514.  eddlgata,poftquam  fundament!  loco  pofitum  illud  fuiftet, 
quod  Jure  tam  Divine,  quam  humatto  laicis  potejlaj  nulla  in  Eccle . 
Jtajlicas  perfonas  attributa Jit , Can.  20  , in  Concilio  Lateranenfi  I.- 
pridem  aCallifto  II.  fancico,  ioftaurato  , collcdas,  aut  decimas 


Digitized  by  Google 


atf*  De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

a Clcricis  cxigi , abfquc  Romani  Pontificis  cxprclta  licentia  , fub 
cxcomtmmicationis , ac  dcpofitionis  rcfpcdive  intcrminationc , 
diftridc  intcrdidum  eft . Qua:  denique  intcrdidio  Romanis  a Pon. 
tificibus  innovari  quotannis  folct  Bulla  in  Coena  D.  , de  qua  le- 
genda  Benedidi  XIV.  Confcitutio  14.  Pa/ioralis  §.  1 8.  3.  Kalend. 
April.  1 741.  promulgata  . 

Romanorum  Pontificum  prcfle  inharrere  veftigiis  rcligioni 
proculdubio  Conciliis  jugiter  Celtic,  queis  ideo  nihil  antiquiut 
potuit  accidere  , quam  illorum  cxemplo  ad  Bcdeliafticam  tutio- 
ri , quoad  poflent , in  loco  ponendam  immunitatem  , libertatem- 
quc  magnanime  fe  compararc . Ergo  in  Concilio  Toletano  III.  an. 
58^.  cap.  2 1.,  quod  aGratiano  refertur  Can.  69.  Ecclejiarum  12. 
q.  2 , Clericos,  eorumque  fervos  inpublicis  , aut  privatis  nego- 
tiis  occuparc  , angariifque  fatigare , & afficere  fub  excommuni- 
cationis  intcrminationc  laici  Judiccs  , & adores  incerdicuntur  . 
In  Toletano  IV.  vero  an.  633.  Can.  47  , fuffragium  ferente  Sife- 
nando  Regc  , Clerici  omnes  pro  Rcligionis  officio  ab  omni  publi- 
cs indidionc , atquc  laborc  immuncs  declarantur  , ac  liberi . An* 
gliae  Rcgc  Withcredoprxfente  , &adnuente  , a Becanccldcnfi  an. 
69^'  Ecclcfiis  , ac  Monaftcriis  immunitas  , & exemptio  ab  omni 
tributo  , & exadionc  vindicata  , & adferta  eft  apud  Harduinum 
To.  3.  p.  1805  , fcqq.  Subprccario,  & cenfu  prxftanda  in  fubli. 
dium  Exercitus  Ecclcfiaftica  pecunia  fancitur  a Liptincnfi  an.74 3. 
Can.  a.  Nc  ab  Eccleliis  repeterentur  exadiones  , earum  vero  op- 
prclfores  reprimerentur , infimis  prccibus  a CaroloCalvo  petitum 
eft  a Belvacenfi  an.  843.  cap.  ? , fcq.  Regia  poteftatc  , juxta  co« 
piam  olini  a Ludovico  Pio  fadam  , excommunicationis  adjunda_» 
poena,  cos  comprimi  j qui  Prcsbytcros  cenfum  aliqitem  perfol- 
vcrc  cogerent , a Meldenfi  codcm  anno  Can.  £3.  mandatum  eft. 
Juxta  Principum  indulgcntiam  , Fidcliumquc  devotionem  , Inte- 
gra perpetuo  Ecclefias  perfrui  immunitate  juffit  Sueffionenfe  II. 
an.  853.  Can.  8.  Qui  ita  accipi  debet , ut  Principum  ope,  illibata 
roaneat  a laicorum  violentia  imnvunitas  , non  ut  befle^«io  induda 
xftimetur  . Nullum  laicis  in  Clericos  jus  inefle , nec  cottim  ex  bo- 
nis cenfum  ullum  exquiri  voluic  Welphcnfe  cm.  roSg.  Can. 1 1.  In 
Turonenli  an.  11*3.  Can. 3,^  10.  Ecdefiaftic*  immunitati cari- 


Digitized  by  Google 


, ET  ClVILI.  ARTICULUS  III.  2^3 

tc  confultum  eft  rations  , ut  fub  anathematc  laicis  interdidum  fit 
tarn  decimas  , & oblationcs  ab  Ecclcfiis  repetere  , quam  Ecclcfia- 
ftica  bona  occupare  , indeque  praedam  capere  . Sub  cadem  anathc- 
matis  diftridionc  , Ecclcfi*  , perfonxque  Ecclefiafticae  a vediga- 
libus  immunes  fini  jubentur  ab  Avcnionenfi  an.  1209.  Can.  7.  Cui 
finitimut  eft  Canon  ia.Concilii  Narboncnfis  an.  1217  , quo  laici 
Confulcs  ab  extorquendis  a Clericis  exadionibus  ccnfuris  Eccle- 
fiafticisabftcrrcntur.  Concordant  Canoncs  2o,&  2 1.  Concilii  To* 
lolani  an.  1 229  , quibus  Clcricorum  patrimonia  oneribus  pubii* 
cis  fubefte  prohibentur,dummodo  nec  mercaturx  dediti  client, nec 
matrimonio  devindi . A Campiniacenfi  an.  1238.  Can.  3.  excom- 
municationc  plcduntur,  qui  Ecclcfiis  , aut  Xenodochiis  onera_. 
imponere  prxfumerent . In  Pcrthanoan.  1242. apud  Wilkins  To. 
1.  p.  <58 4.  Scotis  Epifcopis  conquerentibus  de  Ecclefiaftica  paflitn 
immunitate  temerata  , prxfens  Rex  julfit , ne  a quopiam  Ecclcfiis 
inferri  gravamen,  injuria,  molcftiaquc  tentaretur  ,.gravibus  ia-j 
tranfgreflores  decretis  poenis  . Execranda  inter  alia- Fridcrico  II. 
Imp.  exprobata  flagitia  in  Lugdunenfi  gener.  I..  an.  1 24$-  illud 
quoque  fuit , quod  Clcricos  , eorumquc  bona  fubfidiis  , ac  tribu. 
tis  onerarc  non  parceret , velut  habetur  in  fententia  contra  ipfum 
ejaculata  ab  Innocentio  IV.  apud  HarduinumTo.  7.  p.  384.  Pr*- 
citato  Narboncnfi  Can.  12.  inftaurato,  tributis  publicis  fubjici 
Clcricos,  eorumquc  patrimonia  a Biterrenfi  an.  1145.  Can.  28. 
prohibitum  eft . Juxta  iancita  in  Lateranenfi  , Ecclcfiis  imponi 
penfiones  inhibuic  Salmurienle  an.  12  53.  cap.  13.  Juft  us  Rcligio* 
nis  tiinor  iis , qui  ex  bonis  Ecclcfiafticis  vedigalia  cxigerc  non_, 
vercrentur,  incudus  legitur  a Nannctcnfi  an.  1 2 £4.  Can.7  , a Co- 
lonicnfi  aim  266.  Can. 8 , a & Bituricenfi  an.  1175.  Can.  10  , ab 
Avcnionenfi  an.  1 279.  cap.  1 , a Budcnfi  cod.  an.  Can.  59.  Ab  Ec- 
clefia  pretii  quidpiamloci  Dominis,  conferri  diftridc  prohibccur  a 
Bajocenfi  an.  1 300.  cap.  47.  Concilio  apud  Pcnnamfidelem  an. 
1302.  Can.  i3.ardc  perfuafum  crat  Divmi  proculdubio  juris  Ec- 
clcfix  immunitatem  cftc,  quae  ideo  gravamintbus  violari  diferte 
prohibetur . Poenis  Canonicis  fubjiciuntur  a Compcndicnfi  an. 
1304.  cap.  2 , a Colonienfi  an.  1310.  cap.  3 , & a Nugarolien- 
fi  an.  1315.  cap.  2 , quotquot  Clericos  redigalibus  oncrarc  au- 

dcrcnc  •• 


Digitized  by  Google 


2^4  De  Potestate  Eccl'esiastica  , 

detent . In  Anglia  immunitatc , ac  liberrate  integre  potftatTLi 
Ecclcfiam  ufquc  ad  Willclmum  Rtifum,  a quo  ufurpatam  redi- 
mcre,  vindicarcquc  fruftra  conata  eft,  liquet  ex  Ecclef-  legi* 
bus  S.  Eduardi  tit.  it  , aquodcnuim  eft  reftituta.  Inter  Articu- 
los  ctiam  a Prslatis  Angli.r  Eduardo  II.  oblatos,  is  n 11.  re. 
ccnfctur  , quo  contra  percndinationcs , ac  penfioncs  Clericis  , ac 
Rcligiofis  imperatas  , impofitafqtie  gravitcr  cxpoftulabant . In 
eelebri  quoque  Collationc-  an.  i 32P.  inter  Prsfules  Gallia* , ac 
Magiftraius  Regios  coram  Philippo  Valcfio  Rege  Parifiis  habita  , 
primas  utrinque  partes  agentibus  Petro  Bertrando,  & Petro  Cu. 
Derio  , hnic  locum  ex  Matth.  cap.  22.  v.  2 1 . potiffimum  objicien- 
ti  Reddite  , qutc funt  C* Jar  is , Cscfari  &c. , refpondit  ille  a Chri- 
fto  D.  vitandx  offenfioms  utique  gratia  tribmum  fuifte  pcrlolu- 
tum  , non  ante  tamcn  , quam  fuam  ipfc  , fuorumque  omnmvodam  ' 
immunitatem  prxfatus  fuiftet  , tefratufque , in  Bibl.  PP.  Colon. , 
& Lugd.  Dicam  verbo  , Anglicans,  Gallicansquc  non  minus  , 
quam  Italic*  , Germanic* , Htfpanics  > Polonies,  Hungarica? 
See-  Ecclcfiiis  nihil  antiquius  obvenifte  unquam,  quam  fibi  a Chri- 
fro  D.  impartitam  , Sanguinifque  pretio  adquifitam  immunitatem 
fartam,  tcclamqtic  modis  fervarc  omnibus,  Religionifquc  idco 
graviflimum  incutere  Laicis  metum  , qui  genus  cujuslibet  grava. 
men  indicere  Clericis  , ac  Religiofts  non  reformidarent , veluti  fit 
evidens  es  Synodis  Palentina  an.  13  a a.  cap- 1 7,Avcnionenfi  1 3 ad. 
cap. 3 a , fcqq. , Marciancnfi  cod  anno  cap.  5 3 , Londinenfi  1318, 
cap.  3 , Compcndicnfi  an.  infeq.  cap.  3 , apud  C ait  rum  Guntetii 
133d.  cap.  3,  Avcnionenfi  rurlusi  337.  capp.  37  , & 39  , Tre, 
corenfi  apud  Martenium  Anecd.  To  4.  p,  i tod.cap.  60  , Ande- 
gavenft  J 365.  cap.  14  , feq. , Vaurenfi  1 368  cap.  p5  , fcqq.  , 8c 
Saltzburgenfi  1 3 85.  capp.  p , & n , quibus  bona  Ecclefiaftica  ju. 
ire  Civili , Canonico  , ac  Divmo  ab  oneribus  prorfus  libera  deda* 
rantur.  Accedunt  Concilia  Conftanticnie  an.  1418  Seff  45  , ubi 
Fridcricill,  & Caroli  IV.  leges  Ecclcfiaftics  immunitati  luffra- 
gantes  approbantur , & explicantur , citraquc  Pontificis  confen- 
fum , neque  Principibus  quidquam  oneris  Clericis  imponcrc  fas 
*ffe  conftituitur  j Bituricenfe  141  5,  quo  congrcgatus  Clcrus  Gal- 
lifanus  vebementiflimis  littcris  apudCarolum  VI.  Regcm  contra. 

gra- 


Digitized  by  Googh 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  7t6$ 

gravamina  Ecclefiis  impodta  expoftulavit ; Andcgavenfe  1448. 
Can. 9 , quo  Cenfurx  a Conciiio  apud  Caftrum  Gunterii  an.i  2^8. 
in  tcmcratores  Ecclcfiafticz  immunitatis  vibratz  inftaurantur  ; 
Bafilcenfc  in  Append,  epift.  ad  Epifcopum  Adrienfem  j Dublmen- 
fc  1518.  cap. 9 \ Tridentinum  fdf.z 5.  de  Refor.  cap. 20  > Mogun- 
tinum  154 y.  cap.  76  \ Confcncinum  1579.  cap.  de  Immun  Eccl. 
apud  Manfium  Suppl.  To.  f.  p.  1 127  » &c. 

Nec  prope  hinc  , ncque  procul  abfucre  Imperatores  , ac  Re- 
ges  ipfi  , qui  proprium,quo  primum  Chrifto  D.  nomen  dcdcre  , c® 
ipfo  confedim  officio , religioniquc  deputavcrunt  ab  Ecdcfiarum 
bonis  cautc  non  tam  abdinere  ipfos,quam  ne  detriment!  quidpiam 
eis  infcrretur , diligentcr  przcavcre . Exemplo  przluxit  omnibus 
fuo  Condantinus  M.  , qui  Ediflo  ad  Anolinum  Africa  Proconfu- 
lem  apud  Eufcbium  lib.  1 o.  cap.  7,3c  Nicephorum  lib.  7.  cap.  4 1 . 
Clericos  cum  ad  Curiam  vocari  vetuit,  turn  ve&igalibus  , & onc- 
ribus  vexari , lib.  t 1.  tit.  1.  cap.  l,  & lib.  \ 6.  tit.  2.  cap.  1.  Cod. 
Theod.  Hanc  Conftantini  M.  Conditutionem  annis  triginta  clap, 
fis  inftauravit  Conftantius  filius  , lib.  id.  tit.  a.  LL.  8 , 10  , feq. 
Cod.  Theod. , &L.  2.  De  Epifcopii , & Cleric.  Cod.  Judin. 
quamvis  Clericos  oneribus  publicis  fubjacerc  aliquando  voluif- 
fer,  lib.  ttf.  tit.  2.  L.  1 ?,hanc  tamen  paullo  ante  obitum  legenu. 
abrogavit , ibid.  L.  1 6.  Eamdem  fudulit  fubinde  Julian  us  Apofta- 
ta  j ad  priorcm  , quo  fub  Ethnico  Impcrio  degeranc , Clericis  rc- 
- dire  ftatum  juffis  , tcftc  Sozomeno  lib.  5.  cap.  5.  Scd  ci  fucccdens 
Jovinianus  leges  illas  Clericos  ab  oneribus  eximentes  reftituit,ve- 
lut  adnotare  non  deftitit  idem  Scriptor  lib.  6.  cap.  3.  Scd  & hafce 
Conftantii  de  Ecclef.  immunitate  leges  obligandi  vi  dcfraudari 
haud  fuftinucrc  Valentinianus  , & Valcns  Cod.  De  Sacrof.  EccleJ. 
lib.  1 6.  LL.  18,  19,  feq.,  fuo  eas  quin  etiam  in  roborc  manere  vo- 
luere  Gratianus , & Theodofius  ibid.  LL.  24  , & tf  1 novumque 
imo  fuis  ab  Imperialibus  cdLTis  accipcre  munimcn  jufserc  Hono- 
rius  , & ArcadiusCod.  Theod.  lib.  iy.  LL.  ay,  30,  33  , & 40.  Vi» 
defis  & Tillemontium  To.  5.  p.  dn.Arcadii  fcntentia  quidetn  , 
quz  perinde  Valentiniano  III.  probata  evade  Novel.  2 1 , ca  immu- 
nitas  fpedabat  extraordinaria  folum  onera,ordinariis  ezreroquin 
exa&ionibus  fubefse  Ecclcfus  volentis  ,a  quibus  exempt  as  Roma* 

Part  III.  Tom.  VI.  L I natn  , 


Digitized  by  Google 


2 6<$  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

nam  , Alexandrinam  , Confcantinopolitanum  , ac  Thcfsalonicen- 
fern  dumtaxat  juffit  deinde  Thcodofius  Junior.  Nonexinde  tamen 
cxtunderc  licet  > Impcratorum  efsc  immunitatem  Ecdcfix  Iargiri, 
vel  auferre  jvel  ei  placitos  prsefinire  confines . Tolerabat  emm_. 
bate  Ecclcfia  , tacebatque  cujufdam  oeconomi*  fpecic,non  alioqui 
nefeia  hanc  fibi  immunitatem  Divino  jure  deberi , turn  ut  opibus 
fuis  Imperii  neceftitatibus  , quibus  proprias  ardc  conjun&as  nonE 
videre  nequibat  , obfequeretur  > aedeferviret , turn  ut  meliora_» 
expe&arct  tempora>  quibus  fe  in  libertatem  prorfus  adfercre  lice* 
ret . Quam  partim  ex  Theodofio  ipfo,&  Valentiniano  na<fla  eft  lib. 
U.  tit.  i.  LL.  33 ,&  35.  Cod.  Theod.,  partim  ex  Valentiniano  itc- 
rum,  ac  Marciano  Cod.  D cSacrof.  Ecclef.  lib.  1.  L.  1 2,ampliorcm 
vero  accepit  a Leone, & Anthcmio  L.  Omnts  Cod.  De  Epijcop , & 
Cler.  Ecclefiafticam  immunitatem  ad  Coenobia,  & Xcnodochia  ex* 
tendifse  deinde  legitur  Juftinianus  Novel.  4 3 . cap.  1 ,&  1 3 t . cap. 
5 , ita  tamen  ut  ,ficuti  Valentinianus  III.  L.  Ncminem  Cod.  de 
Sacrof.  Ecclef.  , Ordinariis  tributis  fubjacere  volucrit , iis  dum- 
taxat prxdiis  exceptis  , quae  ipfe  defignafset . Sed  enim  , quam  fl. 
bi  parum  Juftinianus  cohxferit,  quamquc,  plufquam  fibi  fas  efset, 
poteftatis  Ecclcfiaftic*  partem  , & quantam  invaferit , paullo  in- 
fra planum  fict,neque  ex  hujufee  genus  fafHs  dimetiendum  facien- 
di  jus  fore  demonftrabitur  * Prarterquam  quod  immunitatis  pri- 
vilegio  juftc  repugnarc  hand  putandum  eft  fane  > fi  Ecclcfia  pro- 
prium  in  jus  poiseifiones  eifdem  cum  vinculis,  queis  antea  obliga- 
te fuifsent  , ultro  citroque  transferal , ne  videlicet  exoncrandis 
aliis  alii  graviusoncrcntur  , ac  ne  veteribus  extenuatis  tributis  , 
nova  necefsc  fit  invehi , veluti  loquitur  idem  Imperator  loco  in- 
dicato  . De  Heraclio  refertSuidas  Lex.  Tom.  a.  edit.  Cantabrig. 
syof.  p.  71.  V.HfcutA«o<  » &apudBaroniumad  an.  627.  n*  a 7 , 
ad  iinpenfas  belli  Perfici , quod  in  perniciem  Imperii  non  minus  , 
quam  Ecclefise  impendebat , pecuniam  quidem  ingenti  pondo  ab 
Ecclefiis  petitam  ab  eo  , mutuam  tamen , tantumquc  poftca  auri, 
argenti , gcmmarumquc  Ecclcfix  refufum  , conftitutum  interca, 
ut  ipfis,  ac  Clero  ex  Imperatorio  fifeo  annua  pccunia  penderetur  . 
Ecclefiis,  Coenobiis,  ac  Xenodochiis  immunitatibus  olim  adtribu* 
tislcgecdita  derogafsc  Nicephorus  Phocas  deinde  legitur.  At 

legem 


Digitized  by  Google 


itOvili  . Artjculus  III.  l6j 

legem  hanc  Sc  poftca  fuftulic  Balilius  Porphyrog.  Neqne  minus 
incommodumab  Emanuele  Comncno  latum  Edi&um  abolevifse 
dcindc  traditur  Alexius  Comncnuscjus  filius , dequeis  adeundus 
Balfamon  in  Synodos  Conftantinopolicanam  I,  &II.  Can.  i,&  in 
Synodum  VII.  Can-  i a.  jur.  Orient.  To.  x.  p.  113,150,  fcqq. 
Quam  veto  laude  dignuin  fe  praeftitit  Ifaacus  Comntfnus  , Ecclc- 
Ham  Conftantinopolitanam  in  priftinam  veodicando  libertatem  , 
tarn  fe  vituperandum  bonis  omnibus  objecit,  Monafteriorum  pof. 
fefliones  Fifco  adjudicando  : qua  de  lege  Curopalates  apud  Baro- 
nium  ad  an.  1057.  n.  38.  Qui&  ad  an.  xo8i.n.  io*ex  To.  3.  Bi- 
bl.  Sane.  , & Jur.  Orient,  auream  deferipfir  BuIIam  , qua  Alexius 
Comncnus  ornamenta  ab  Ecclcfiis  auferri  drftride  inhibuit . Ni. 
cephori  Phocat  audaciae  inftftcns  Emanuel  Comnenus  a Monachis 
fundos  vcl  poffideri  , vel  comparari  novos  vetuerat,  referente  Ni* 
ceta  Choniate  lib.  7 : expertus  autem  adverfos  Superos  Bulla , 
quse  indc  Mcdicatrix  di<3a  eft , edita  , qux  refertur  cum  in  jure 
Orient.jfum  a Balfamone,atque  ex  utroque  a Baronio  ad  an.  1 1 48. 
n.  43  , priftina  Monachis  & jura  , &prxdia  refticuerc  religioni 
duxit . Quid  ad  haec  vero  , quod  Mahomctes  II.  Turcarum  Impe- 
rator,  primus  i 11c  , qui  Conftantinopoli  expugnata  , cverfoque 
Gratcorum  Impcrio , domination^  Octomanicie  Sedem  ibi  defixit, 
hanc  EccleOarum  immunitatem  adeo  perfpeftam  babuic  , proba- 
tamque,  ut  reference  Georgio  Phranze  lib.  9.  cap.  iy.abEpifco* 
pis  Grata's  ve&igalium  , tributontmque  nomine  quidpiam  exigi , 
quin  & molcftiam  eis  inferri  prohibuerit  ? Ncmpe  nulla  tarn  effc- 
raca  gens  unquam  extitit,cui  nacura  ipfa  non  diftarct  Sacerdotum 
res  , ac  perfonas  fummo  Rcligionis  profequendas  efsc  rcfpedtu  . 
Ad  Occidentis  Impcratores  modo  rcfleclcndo  gradum,  Othoni 
Imp.  laudi  vertit  Luicprandus  lib.  4.  cap.  15  > quod  graviflimo 
etfi  in  diferimine  Conftitutus,  ab  Ecclcfiafticis  tamen  abftinere 
bonis  fatiushabuerit,  verbis  illis  ufus : A Mite  Sanfium  dare  Cani - 
bus.  A Friderico  II,  Sc  Carolo  IV.  Jegibus  latis  infantine  notam  in- 
fli<3am  iis  fuifse  jam  innui , qui  Eccleflafticis  infefti  perfonis  ef. 
fent , corumque  impedire  jurifdi&ionem  , bonis  damnum  inferre, 
& gravamina  imponere  non  expaverent.  Vide  Scortiam  ad  Con* 
ftit.  Apoftol.  cpit.  zp.  Thcor,  77>feq*>  ac  Pccram  To.  4.  ad  Conft. 

L la  3.  Ur- 


■Digitized  by  Google 


3<?8  De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

3.  Urbani  VI , & Conftit.  4.  Bonifacii  IX.  Mitto  vcro  alios  pie-' 
rofquc  , atque  eorum  oppido  plurium  cxempla  Prineipum,  quibus 
ob  inlatas  Ecclcfue  injurias , violatamquc  immunitatem  male  res, 
peffimeque  ceflere , quorum  multa  perfequitur  Scephanus  Valenti, 
nus  de  poteft.  coa<ft.  Pontif.  cap.  1 1.  p.  140  >fcqq.  » ac  port  Baro- 
nium  , & Rafnaldum  confer  etiam  Muratorium  de  Antiq.  leal,  dif- 
fert.  70  , fcqq. , ubi  de  Immunitatibus  paflim  conceits  ram  Eccle- 
liis , quam  Monafteriis , a Widone,a  Berengario  1 , a Conrado  I,  a 
Bcrengario  II , ab  Othonc  I > ab  Henrico  11,  ab  Henrico  V,a  Fri. 
derico  II,  ab  Aiftulpho,  a Dcfiderio,  ab  Adalberto  copiofe  agit. 
Quamquam  is,unaque  ipfius  ex  Sororc  Nepos  Joh.  Francifcus  So- 
li falfa  in  ca  verfati  opinione  fuat , uc  putarent  cit.  dtlfert.  70. 
Prineipum  quidem  lege  univerfali  Ecclcfiis,  ac  Monafteriis  immu- 
nitatem fuilfe  adquifitam  , caconditione  tamen  adje&a  , ut  quern, 
admodum  Fcudatariis  facere  in  more  pofitum  eft , fic  Epifcopis , & 
Abbatibus  pro  immunitatis  confirmatione  novos  apud  Impcrato. 
res  quoslibet  , ac  Kcges  accedere  opus  omnino  fuerit . Quxfo  ve- 
ro  , unde  id  arguunt , vel  augurantur  ? Indc  plane  , quod  vice_s 
plus  fimplici  Epifcopis  , & Abbatibus  petentibus  Immunitatcs 
iftiufmodi  conccfliffc  videantur.Sed  enim  ita  legibus  dumtaxat  Ci- 
vilibus  indutftum  fupponit  uterque  immunitatem  . Quo  igitur  lo- 
co Pontificum  , Synodorum  , ac  Patrum  tot,  ac  tarn  liquid* per 
ipfos  decreta  ftabunt  ? Satius  cis  fuiflct  itaque  , uti  pronius  erat , 
veri/fimumque  , putare  , ab  Epifcopis  ideo  , & Abbatibus  perfzpe 
Laicos  Principes  aditos  fuiflc  , ut  quos  Canonicx  ab  immunicate 
violanda  coercere  leges  nequibant,flagitiofos  homines  compefce- 
rent  laicx  : quemadmodum  Epifcopi , & Abbatcs  ipfi  vicilSm  a_» 
Principibus  cohibendi  fucrunt  ab  Eccleliafticis  bonis  in  luxusdif- 
fipandis  , &in  Laicos  diftrahendis  ,qua  de  re  fufius  ipfemet  Mu- 
ra torius  diflert.  72. 

Ut  nunc  vcro  de  aliorum  Regum  erga  EccJefias  liberalitate 
aliqua  attingamus,quam  pio  ergo  perfonas  , ac  res  Ecclefiafticas 
animo  eifufus  Clodovzus  Francor.  Rex  fuerit , & quam  ampliffi- 
mas  eis  ab  cxa&ionibus  impartitus  exemptiones , teftata  res  eva- 
ditex  Concilio  Aurclianenfi  I.  an.  <f  1 s.  Can.  5 , quo  digno  is  ma- 
ftatur  elogio  cum  ob  agros , oblatiencfque  Ecclcfiis  collatas,  tuna 

ob 


Digitized  by  Googl 


BT  ClVlLl  . ArTICULUS  IIL  2<?P 

ob  immunitates  eifdcm  conctffas , ex  Flodoardo  lib.  2,  ncc  non  cx 
Marculfo  dc  Formul.  lib.  1 . cap.  1,  feqq., quibus  eadem  facra  im- 
munitas  ftabilitur  . Clotarius  , qui  Regni  fub  initium  immunita- 
tes  Clcricis  a Clodovaeo  tributas  temcre  refcidcrat,  Injuriofo  Tit- 
roncnfi  Epifcopo  inftantc  , cafdem  reftituerc  rciigioni  duxit  t teftc 
$.  Gregorio  Turon.  lib.  3 cap  2 5 , & lib.  4.  cap.  *.  Confercnda 
cjufdcm  Conftitutio  a Sirmondo  cx  Codicibus  MSS.  Corbejenii  , 
& Tilianoediu,  deferiptaque  ab  Harduino  To.  3.  p.  343, ncc  non 
Epillola  $ Hade gund.s  ad  Epifcoposcx  S.  Gregorio  Turon.Tib. 
p.cap.42.rccen(itaab  eodem  Colle&ore  ibid.  p.  370.  Eodem  ite- 
rum  S.  Gregorio  lib.  10.  cap.  7.  teftc,  conceflis  lmmunicatibus  tu- 
to  frui  Ecclcfias  voluere  Childebertus,  & Theodobertus,ad  qttem 
poftcriorcm  iegcndaquoquc  Epifcoporum  Synodi  Arveraenfrs  an- 
535.epiftola>  qua roganc , ne  Clerici  poiTcllionibus  fraudentur  . 
Etclcfi*  S-  Martini  immuniracem  detuliiTc,  inftantc  S.  Eligio  No- 
vioni. , Dagobertus  referrur  a S.  Audocnoin  rita  S.  Eligii  lib.  t. 
cap  1 j.  apud  Duchefnium  Tom.  ».  p.  pjo.  Cui  finicimum  immu* 
nitatis  privilegunn  a Dagoberto  II  » ad  preces  S.  Rigobcrti  Rc* 
merit.,  impertitum  refert  Flodoardus  lib.  a.  cap.  1 r.  Animum  ab 
immunitatibus  abhorrentem  geflUTe  Chilpericum  II,  fed  ideo  gra- 
viflime  aS.Gregorio  Turon.  lib.  f.  cap.  27  > feq.  reprehenfum  , 
jam  fuperius  indicavi . Supervacancum  eft  autem  (ingillatim  dc 
cumulatis  in  Ecclciias,  ac  perfonasEcclcGafticas  htijufee  genus  be. 
neEciis  a fequioris  Francor.  Kegibus  ftirpis  >a  Carolo  M. , Ludo- 
vico Pio , Carolo  Calvo  &c.,  quorum  eximiam  libcralitaicm  , ac 
pictatem  abunde  cloquuntur  paflim  Capitularium  libri  , vcluti 
lib.  r.  capp.  ? 1 , 1 32,  & 134,  lib.  2.  cap.  3 1 , lib.  3 cap.  1 16,  lib. 
4.  cap.  ip,  lib.  5.  capp.  45,  148,  & 187,11b.  6-.  capp.  io£,&  10 9, 
ac  lib.  7. capp.  »3',  147,  a 12,  ac  367 ,dc  quibus,  & adcundi  Btgno* 
Bias  iivNot.adMarculfum  lib.  i.Form. , ac  Thomaflimrs  vet.,  & 
nov.  DifcipJ.  par.  3.  lib.  1 . cap.  2 6.  Digni  pratcerea,  quirecoian- 
tur , Muratorius  uterque  Ludovicus  Antoaius,  ac  Nzpos  Job. 
Francift-ns  Soli  de  Antiq.  ltal.  diflert.  70, 71  >& 72  , ubi  /ufe  de 
immunitatibusa  Regibus  ftirpis  Merovingia*  Eccleiiis,  Monafto- 
jriiique  palfim  collatis  , de  quibus  ctiam  copiolius  Mabitlomus, 
Saa-MaxUuni  ? & Coiruius  > Carolines  item,  ut  a Carolo  M. 

coo. 

* 


Digitized  by  Google 


2 70  De  Potestate  Ecclesi  astica  , 

conceflis  Monafteriis  S.  Bartholomxi  Piftojenfi  , Novalefx  in  Pc- 
dcmontio  , &S.Geminiani  Mutincnfi  ; a Ludovico  Pio  Ccenobiis 
S.  Bavonis  Gandavi , dc  quoctiam  Aubcrtus  Mirxus  in  Cod.  Do- 
nat., Ecclcfix  Vienncnfi,dequa  Baluzius  quoquc  Tom.  a.  Capicul* 
p.  1404,  ac  MonaftcrioS.  Six ri  Placentix  , dc  quoCampius  ube- 
riusinhift.  Ecclcf.  Placcnt.  Tom.  1.  p.458  j a Ludovico  ll.  in_» 
Convcntu  Ticinenli  an  Bff.Ecdefiis  Regni  totius,de  quibus  idem 
Muratorius  itcrum  in  Append,  ad  leges  Langobard.  Her.  leal.  par. 
z.  Tom.  1 ; a Lothario  an.  8j3.Maxentio  Aqnilcjenfi,  &an.  843 . 
Petro  Aretino  > a Carolo  CraiTo  an.  878.  Monafterio  Sangallenfi, 
&an.  87?.  Johanni  Aretino  Epifcopo  i a Carolomano  an.  877. 
MonaftcrioS. Theodotx  Papicnfi  &c. Confer  & Concilia  Mcldcn- 
ican.  84f.Can.tf3,  ac  Metenfcan.  888.  Can.  4,  quibus  ejufmodi 
collatx  Ecclefiis  immunitates  illxfx  jubentur  . De  iingulari  deni. 
<jue , quo  Cluniaunfes  Monachos  profequiui  funt , bcncficio  wil- 
lclmus  Aquitanix  Dux , ac  Ludovicus  Caroli  Simplicis  filius , a- 
dcunda  Cluniac.  Bibliotheca  p.  6 , ac  265.  Nonnullanunc  de  Re. 
gum  Hifpanix  liberalitate  attingendo , quo  Ecclcftafticam  irarou. 
nit  a tern  optimo  plane  conftitucrc  ftuducrit  loco  Sifcnandus  lege 
edita,  liquet  ex  Concilio  Tolctano  IV.  Can.  47.  Eamdcm  artte  in- 
lixfiflc  reh'gionem  Henrico  Caftellz  Regi,teftatam  rem  (acit  Rode- 
ricusTolctanuslib.  ?.  cap.  i,Sancio  Regi  Aragoniz  fubinde  , fide 
affirmat  fua  Mariana  lib.  1 o-  cap.  7.  In  Anglia  Aithelbaldus  Mer- 
ciorum  Rex  Ecclefias,  ac  Monafteria  Regni  ad  unum  omnia  a ve- 
digalibus  , operibus  , oneribufque  prorfus  omnibus  abfolvit  , ita 
utne  donaquidem  Regi  prxftari , nifi  volontaria  , permiferit,  ve- 
luti  legitur  in  ejus  Charta  an.  74?  , quam  ex  Ingulfo , & Willel- 
mo  Maimetb.  deferipfit  Ducangius  Glofs.  V-  Donum  . Ecclefia. 
fticas  inter  leges  Edgari  Regis  ea  cap.  1 . locum  habet , qua  inte- 
gra  Ecclefiis  jura  , immunitatc  fque  illzfx  manere  jubentur  . Cui 
perquamfimilis  eft  lex  pro  Ecclefiis  ,&  perfonis  ab  oneribus  libe. 
randis  a S.  Eduardo  cap.  1 . lata,  ubi  & cap.  1 1 . Ecclefia  in  Angli. 
cana  illibata  manfiffc  immunitas  dicitur  ufquc  adWillclmum  co- 
gnomento  Rufum  . Cui  tamen  cam  infringcrc  molienti  ferreunu. 
objeciflc  pe&us  S.  Anfclmus  legitur  apud  Eadmcrum  lib.  1 , & a , 
non  fecus  atquc  fubindc  Henrico  Regi  S.  Radulphus  apud  WilleL. 

mum 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . Articulus  III.  271 

mum  Malmesb.  lib.  2.  SubRegibtts  dcnique  Britannis  > Anglis  , 
& Normannis  Anglicanam  Ecclefiam  in  libcrtatis,  immunitatifquc 
poflclfionc  imcgram  manfiflc  , a c permanfifle  ufque  ad  Henricuin  , 
cui  tamen  obfirmataS.  Thomam  obftitiflc  fronte  compcrtum  eft  > 
locuples  accedit  teftis  Johannes  Cantuar.  in  epift.  ad  Eduacdum_ , 
poft  Conquatftorcm  , primum  apud  Harduinum  Tom.  7*  p.  S76  > 
feq.  Dc  fimili  lege  ab  Eduardo  II-  lata  videndus  Polydorus  Virgi- 
lius  lib.  1.  > deque  altera  a Dongardo  Scotix  Rege  Heiftor  Boetius 
lib.  18.  Lege  lata  ab  Uladislao  Poloniae  Rege  bona  Ecclcfiaftica_. 
omni  prorius  onere  > labore , penfione  , laicxquc  poteftatis  fubje- 
ftionc  liberata  perhibec  Stcphanus  Damalevicioius  dc  Archiep. 
Gnefn.apud  Raynaldum  ad  an.  1387.  n.  1 5.  Prxiverat  ei  tamen  > 
longo  temporis  intervallo , pietatc  > exemploque  Boleslaus  Dux  > 
a quo  Cracovienfi  pridem  Ecclclja:  ampliifima  impertiu  immuni- 
tasrefertur  apud  Raynaldum  ad  an.  u 55.  n.  ;5.  Laude  quoque 
valdcquam  dignum  fc  prxftitit  Otho  Palatinus  Rheni  Comes  prx- 
clarum  ob  decretum  > quo  , pro  Cleri  immunitate  lervanda,  cidetn 
oncra,ccnfus,  tributa  a I. aids  imperari  omninoprohibuit . Deere* 
to  fubfcripti  complures  utraque  dignitate  tarn  Ecclefiaftica,  quam 
Civili  infignes  leguntur  , uti  vidcre  licet  apud  Manlium  Suppl. 
Tom.  a.  p.  1070 , qui  illud  ex  Mcichclbetkio  hift.  Frifou.  Tom.  a* 
par.  j.  p.  J7.exfcripfit. 

Qux  quum  itafe  habeant,  mirari  quammaxime  fubic  > quan-. 
to  in  id  , &.  quam  peflimo  ingenio  Protcftantcs  , aliique  pfeudo- 
Politici  incubucrint  ,ut  Ecclcfiafticam  tarn  libertatem,  quam  im- 
nmnitatem  impeterent..  Quorum  ego  quidem  fatius  habebo  prx- 
cipua  elidcre  momenta  , qux  perquam  diligentcr  > abfque  dcledu 
tamen  , & indigeftim  , ex  omnibus  dccerpere  > ut  omnium  velu- 
ti  viribus  hanedepugnafle  cauflam  vidcrentur  , inque  medium^ 
proferre  cordi  fuit  utrique  Coccejo , Henrico,  &Samucli,  Pa- 
tri , & filio  Difput.  de  fund,  in  Tcrric.  jurifd.  tit-  2,  & in  Addit. 
ad  Grotii  lib.  1 - de  Jure  B. , & P.  cap.  3.  §.  5,  ac  Jannono  hift.  Ci- 
vil. Reg.NcapoI-  lib.t.  cap  ult.  §.d,  lib.2.cap.ult.  §.4,  lib. 3.  cap. 
ult.  §.  6,  lib.  4.  cap.  uh.§.4-  &c.  Agendam  itaque  difput  a tionent 
ingteditur  Cocccjus  inprimis  Jure  Naturali  , Divino  , Gentium  , 
Civili , & Canonico . Nx  quanta  facit  uterque  in  intclligcndo  , 

confi- 


Digitized  by  Google 


272  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

conficicndoque  , ut  nihil  dcmum  intelligat , atque  conficiat ! Jure 
naturali  itaquc  conftare  indubitate  contendit  fummo  fub  Impcrio 
Clcricos  contincri  omnes  omnino,  (quo  principii>  fundamcntique 
loco  pofito  totam  , immanemque  pcrvcrfa:  opinionis  fux  molem 
fupcrftatuminare  cogitat) , idco  quod  & generis  humani  membra 
fintxquet  aclaici,  & focietatis  Civilis  pars  , ideoque  impcrio 
pariter  fub/edli  dato  generi  humano  in  fmgulos,  inque  focios.om. 
nes  a Sociccate  Civili  indiferiminatim  exerccndo  . Divino  jure 
deinde  tarn  veteri , quam  novo , five  Mofayco , & Evangclico  po- 
teftati  Civili  obnoxios  Ciericos  factos  pugnac . Vcceri  quidein  , 
quo  ram  Pontifices  , quam  Saccrdotes  ram  Moyfis  , & Judicum  , 
quam  Regum  j Sc  Ducum  ccnfuris  , Sc  animadverfionibus  lubja- 
cuHTc  inferre  fe  putat  ex  Exodi  cap.  31. v. a i>fcq.;  ex  Lcvir.  cap. 
jo.  v.  tf,7,  1 6y  feq. } ex  Numer.  oap.  14.  v.  n jex  1.  Reg.  cap.22. 
v.  2;  ex  2.  Reg.  cap.15  v.i  5 ■,  ex  j.  Paralip.  cap.a4  v.  3;  ex  2.  Pa- 
ralip.cap.ii  v.i,jicx2.  Efdrae  cap.  13.  v. 4,  2d,  feq.  <^uibus 

locis  adjungendos  non  dubitat  Jofcphum  Antiq,  lib.  1 5.  capp.  3, 
& 1 2)  ubi  refert  ab  Herode  fummos  etiam  Pontifices  creatos  , ac 
pro  libit u remotos  > Sc  Maimonidcm  , qui  Prxfefluram  Sacro- 
rnm,potcftatcmque  fummam  ad  Reges  pertinuilTc  diferte  adfirmat 
apud  Pecrum  Cunxum  de  Republ.  Hebr.  lib.  1.  cap. 14,  & Schikar. 
dum  de  jure  Reg.  Hebracor.  cap.  1.  theor.  a.  Jure  Divino  quoque 
novo  Ciericos  poteftati  Civili  fubeffe  concendic  ex  S.  Paulo  Rom. 
cap.  13.  v.i,  fcqq. » 2.  Corinth,  cap.  1.  v.  24,  & ad  Tit.  cap  3.  v.ij 
nec  non  ex  1.  S.  Petri  cap.2.  v.  13,  feq.,  & cap.  5.  v.  j,  feq.  Qucis 
cohacrere  fubjungit  Canoncm  27.  Si  tributum  , St  Can.  28.  Atx- 
gnum  11.  Q.  I,  ubi  poftquatn  afTcrtum  fucrat,  magnum  fubjcctio* 
nis  documentum  cfl'c  folutionem  ccnfus , exS.  A nbrofio  lib.  j. 
Orar.  contra  Auxent.,  & lib.  4.  in  Luc.  cap.  5.  fubjungitur  : Si 
cenfum  Dei  filius  folvit , quis  tu  tantus  a , qui  non  putts  ejfefol - 
nsendum  ? Jure  Gentium  perinde  Clericorum  ocvxf^xs  prodigii  in- 
liar  inter  gentes  inauditi  habendam  decernit . Gentibus  fiquidetn 
ubique  perfuafuin  fuifle  praefidenrer  adfirmat  Saccrdotes  fubpo. 
reflate  fxculari  comprehendi . Ita  /Egyptiis  , a quibus  Cives  in 
Saccrdotes  > MiUtcs.,  Sc  Opcratios  diftinflos  obfervat  Bodinus 
dc  Rcpub.  lib.  3.  cap.  8.  Ita  Guccis , apud  quos  Sacra  prxfqribi , 


Digitized  by  Google 


bt  Civili  . Articulus  III.  473 

Sacrifquc  prccfici  Saccrdotcs  a Magiftratibtts  confucvifle  vid«c 
Jonftonus  de  Feftis  Grsecor  . Ita  Romanic  » e quibus  Pontifi. 
ccm  M.  a Numa  primo  deloflum  , Sacrifquc  adnvotum  rcfcrt  Li- 
vius  lib.  i.  cap.  aoi  litem  quoque  Pontificcm  M.  inter  , ac  Fla- 
roinem  Quirinalem  dc  caufsa  Religionis  exorram  in  Senatu  coram 
Tiberio  definitam  teftatur  Tacitus  Annal  lib.  3.  Ita  Germanis 
npud  quo*  Saccrdotio  defungentes  iidem  inter  Procercs  habeban. 
tur  , Scuatufquc  pars,  atquc  Miniftri  filentii  in  Curiis  injungen- 
di  caufsa  , re(le  eodem  Tacito  dc  morib.  German,  cap.  2.  Juri  ad* 
hare  Civili  adverfum  clamat,  ut , fiquidem  Saccrdotcs  , & Sacra 
pars  Tint  Juris  publici , quod  ad  datum  Reipublica;  fane  pertinet  , 
eodem  immune*  (int,  Inft.  Dc JuJl.ydfJurc  §.  ult. , & L.  1.  §.j.  ff. 
cod.  jungendas  leges  innumcras  vult  in  prioribus  1 j.titulis  lib.  1. 
Cod.,  & in  Novellis  quamplurimis  iegendas , quibus  ab  Imperato* 
cibus  faepc  dc  Rciigione  , dc  Ecclefils  ,de  Epifeopis,  dc  Clericis, 
dc  Hsreticis  , dc  Bonis  Ecclcf.  See.  decrctum  ell  i inter  quas  con- 
fcrendas  prxfertim  jubet  LL.  5,  7,  8,  1 i.Cod.Z?e  SacroJ.  Ecclef.t 
LL.  a,  3,  6.  Cod.  Dc  Epifeopis , iff  Cleric .,  L.  a.  Cod.  De  Prapof. 
Sac.  Cubic. , L. 3.  Cod.  Dc  Silent.,  Auth.  Item  nulla.  Cod  Dc  Epi- 
fcop.j  iff  Cler.  Adjungendas  leges  item  imperat , queis  Epifeopo- 
rum,  ac  Clericorum  forma  prxfcripta  ell  Tedamentis,  Contra- 
-dlibus  , Juribus  , Officiis  , adquificionibus  , delidlis  , poenis  &c« 
LL.  13.  1 4, 1 5 s fcqq.  Cod.  Dc SacrofEccleJiis,  LL.  7,  8,  9,  fcqq. 
Cod.  Dc  Epifeopis , iff  Cleric. .,  & Auth.  Ibi fubjccltc . Acccdere 
denique  L.  33.  §,  j.  Dc  Epifcop .,  iff  Cler.,  qua  Epifeopi , Clcri- 
■ci , & Monachi  Utbis  Regiae  Praetorio  Prxfc&i  judicio  cxplici- 
tiflime  fubjugantur . Adftipulari  Cafliodorum  ctiam  autumat , a 
quo  Variar.  lib.*.  epid.  45,  feq.  Romani  Pontificis  a Gothis  Re- 
gibus eledlio  prxfcripta  refertur . Infuper  addenda /'ubec  Regum 
Franc.  Capitularia  , quibus  paflitn  de  Jure  Ecclefiadico  leges  fc- 
runtur  libris  feptcin  a Lcundaviode  Legib.  Antiq.  comprchcn. 
ft . Jure  Canonic©  denique  nequidera  a potdlate  fxculari  abfo- 
lutos  Clericos  audacilfimc  pronuntiat,  fretus  Can.  3.  Valenti • 
nianus  dift.  *3,  quern  ex  Thcodoreto  hift.  Eccl.  lib. 4.  cap.  6.  dc- 
cerptum  adnotat , cxindcquc  liquere  ait  Epifeopi  Mediolanenfts 
de&ioni  fc  Imperatorem  immifeuiffe  5 Can.  9.  Gfuia  igitur  t 
Pars  111.  Tom.  El*  M m Can.  if. 


Digitized  by  Google 


2 74  Dt  Potestate  Ecclesiast  ica' 

Can.  i $.  Principals , Cza.i6.  Rea.tini  Ecclejii , . Can.  17;  Nobis  „ 
Can.  1 8.  LtFlisy Can. 21.  Agithoy  Can.  2 4. Saloni_tait£y  & Can. 25- 
Q/fw  longe  eadem  dift.  <Sj:  quibus  Epifcoporum  , &Cicricorum 
Elcftiones , &Otdinationes , abfque  Principum  nutu  , fieri  pro- 
hibenrur  Can.  41.  Sacerdotibus  1 1 . Q^i , quolmpcratoris  in  Sa» 
cerdotes  dominatio  extenditur  5 Can.  45,  Si  quis  ibid  , quo  Cle-  * 
rici  procuidubio  cum  in  Civilibus  > turn  in  Criminalibus  caullis 
fxculari  Judici  fubjiciiintur  , Can.  27.  Si  tributum  , &Can.  28. 
Magnum  >bid.,  quibus  tributum  Regibus  ctiam  a Clericis  dcbcri 
dicitur  . Jungit  Concilii  Turoncnfis  fub  Carolo  M.  an.  813.  ha- 
biti  decreturn  ,quo  Impcratorifides,  &obedientiadefpondctur  y 
Juramenci  quin  ctiam  formuiam  , juxta  quam  Rcgibus  ill ud  praifc 
tare  Clericis  etiam  in  more  politum  fuerat  , quxque  refcrtur  a 
Echmanno  in  Chron.  Spircnh  lib.  2;  cap.  41,  circa  init.  y qui  Sc 
ibid.,  ac  lib.  3.  cap.  24.  plur  intis  abfque.de  le<3u  ex  S.  Gregorio* 
Turon. , Hincmaro  , Baromo  ipfo  , ac  legibus  Bavaricis',  fub  Im- 
peratorum  , ac  Regutnobfequio,  & obedientia  manfilTe  Clcricos*. 
ac  pcrmanfilfc  din  ante,  ac  poft  Caroli-M.  xtatem  fuaderc,  Sc  per— 
fuaderenititur  .Ab  Imperuli , Regiaque  quoque  poicftatc  inde— 
pendentem  Pontificiam  ipfarn  qui  adfirmarent , diris  faille  devo*- 
tos  fubjiingir,  in  Imperio  Gcrmanico  decreto  folemni  an;  i3j8i 
dc  quo  idem  Lchmannus  in  Chron..lib.  7 cap.  17;  & Goldaftus; 
Tom.  un.  Imp-ad cit.  an.y  in  Gallia  a Philippo  IV.  Rcgey  de  quo* 
idem  Lehmannuscap.i o y in  Hifpanu  a Carolo  V,  dc  quoThua- 
nus  ad  an;  1521 ; in  Anglia  demum  ab  Henrico  VIII,  dc  quo  Jo - 
vius  hift.  lib. 3 5.  Mitto  cetera  levioris  ,,ac  nullius  momenti , qui- 
bus Cocccjus  uterque  nititur  , ncc  non  Sciptorum  quorumdann 
liac  in  parte  auftoritatem  parvi , floccique  pendendam  , velutii 
Petri  de  Fcrrariis  in  pra>fi.  Pap.  in  forma  libclli  pro  aflion.  Con* 
fe(T.  %.Plenam , quam  oppugnatum  videre  licet  a Rebuffo  in  Con- 
cord- Rubr.de  FroteFiione  p-774*  feqq;,  Nicolai  Bocrii  Decif.tf?. 
num- 2,  feq. , Abbatis  Urfpergcnfis  in  Chron;  de  geftis- Philippi 
p*  23  f,  Card.  Mazarini  apud  Priolium  de  reb.  Gallic,  lib;  10.  in* 
fine  ^Matthxi  Dreffcri  in  Millen-d.  tit.  de  Martyr.,  Sc  teft.  verit., 
aliorumque  hujufee  furfuris  r-  fublcftiflimxque  fidei  hominum  ,, 
quorum  nominibus  paginam  implerc  non  opus  eft  •- 

Ad 


\ 


Digitized  by  Google 


ttCivili  . ArticulusIIT.  ^75T 

AdTixcvero  Cocceji  adjuvanda  mendacia  > ac  maledida,, 
Tprxter  Scvcrinum  dc  Monzambano  3 larvatum  ncmpc  Puffendor- 
fium  t lib.  dc  ftatu  Imp.  German,  cap. 8,  Pfaffuwn  de  Orig.  jur.  Ec- 
clef.,  Mafium  in  Intcrcflc  Principum  Evangel. , Thomafium  dif- 
fert.  dc  Juribus  Princip.  Evang.  3 Henningium  de  fum.  Impcrat. 
poteft.  circa  Sacra,  Bebelium  diffcrt.  dc  bcncficiis  Magiftratui  po- 
lit.  exhibitis  , Rechenbergium  difputat.  hifr.  polic. , Fridericum 
Gcorgi  in  Gravaminibus  contra  Sedem  Apoftol.  j aliofquc  in  id 
fruftra  incumbcntesyut  bonis  , eorumque  juribus  Ecclcfiatn  cxfpo- 
lient  j ultrocitroque-concurrcre  ex  noftris  poft  Dupinium  dc  An- 
tiq.  Eccl.  Difcip.diffcrt.-7.  §.  ult.  s noncrubuit  Jannonus  pratfer- 
dm  lib.  2.  cap.  ult.'§.  4>& lib.  4.  cap.  ult.  §.43  quibus  in  locis, 
ut  nihil  interca  deejus  retexam  tcmcritatc  , qua  lib.  1.  cap.  ult. 
§.  6,8c  lib.  4.  cap.  ult.  §.  4 .'Forum  Ecclefiat  abjudicat , qua  lib.  2. 
.cap.  ult.  §•  3j  & lib-j . cap.  ult.  §.  fcqq.,  Eedefiam  laicali  Foro 

fubjugat  j quave  cum  libris  citat.,  turn  lib.  5.  cap.  ult.,  3c  lib.  6. 
cap.  ult.  EccIefiafticas  caulTas  fere  omnes  laicxfubjicit  potefta- 
ti  ,qu£  intolcranda  plane  temcritas  fuo  retundenda  opportuno 
locovenict  , nonnifi  Principum  indulgentia  bona  temporalia  ad- 
quirendi  jure  compotcmlicclcfiam  evafilTc  contendit . Itaqm* 
haneprimum  Ecdefia*  fa-flam  a Conftantino  M.  facultatem  an. 
3*  1 . liqtierc  elicit  ex  L-  4.  Cod.  Theod.  De  Epifcopit,  & Cler.,  & 
L.  1.  Cod-  Juftin.  De  Sacrof.  Ecclef.  Doceri  idipfum  -ab  Eufebio 
lib.  10.  cap.  1,  & de  ejusvita  lib.  2.  cap. -30,  a Socrate  lib.  1,  So- 
zomcno,  Eutropio  &c.  Abufibus,  quiexdivitiis  Clerieorumexuo- 
dare  deindc  undequaquecceperanr,  ut  modunvimponerct  aliquem 
'Valcntinianus  I,  teftamenta  Viduarum , ac  Virginum  infavorem 
Ecclefiarum  , ac  Monafteriorum  fatta  irrita  cum  fcciflc  LL.  20, 
,& 2 i.*Cod.  Theod.  lib.id.  titi.  De .‘Epifcbp.,  & Cler  ,-quas  dein- 
dc  leges  Thtodofius  M.confirmare  fatcgcrit>L.  27.  cod.  Cod.  ,8c 
tit.,  &:  apud  Sozomcnum  Iib.7.cap.id.  Quarn  tamcn  poftea'legem 
.ab  codem  Theodofio  1.  28.  temperatam  quoad  immobilia,  Ec- 
.clefiis  3 ac  Monalteriisircs  mobiles-tclinquendr^joteftatem  facien- 
te  ; abrogatam  quin  etiatn  demum  penirus  a Marciano  5 immobi- 
Jia  ouoquc  rclinqui  perniittente.Novel.Z?e  Tejfament. Cluh.  diL 
Aicti  non  audet..  £a  veto  -dc  lege  Valentiniani  loqui  ifubjungit 

Mm  2 S« A«” 


Digitized  by  Google 


2 jS  De  Potestate  Ecclesmstica  t 

S.  Ambrofium  libello  adverf.  rclat.  Symmachi , &S.Hieronymtm» 
epift.  a.  ad  Ncpotianum  , quin  accamcn  ufurpasi  juris  Impcraro- 
rcm  in  culpam  vocare  in  mcntcm  eis  rcnerit  • Itaquc  hujufmodi 
adquifitionibus  in  dies  augefeentibus  imponenda  tandem  frxna 
imcllexiffc  ait  Carolum  M.  apud  Petrum  Gregor.  Tholofanum  de 
Republ.  lib.  i 3.  cap.  1 6,  Eduardum  I,  & III , ac  Henricum  V.  An- 
gliz  Regcs  apud  Polydorum  Virgilium  bift.  Angl.  lib.  13,  S.  Lu- 
dovicum  Gall.  Regent,  de  quo  Joh.  Faber  ad  L.  J^uotics  Cod.  l)e 
Rcivind .,  Philippum  III,  Philippum  Pulcrum , Carolum  V,  Fran- 
eifeum  I , Henricum  II , Carolum  IX  , Henricum  III , ac  Scnatutn 
Parificnfcm  apud  Papponium  lib.  j.  Rapfod-  Arr.  7.  art.  $,  jaco- 
bum  Regem  Aragoniz  , de  quo  Petrus  Beluga  in  fpcculo  Princip. 
rubr.  1 4,  Rcgefquc  Caftiliz , ac  Portugalliz  apud  Alphonlurrtj 
Natbonam  leg.  35.  gl.  5,  Molinzum  de  Contra#.  tit.  a.  d.  140. 
lib.  a.  tit.  8 i ac  in  Regno  Neapolitano  Fridcricum  11.  Conft.  De 
rebus Jlabil.  EccleJ.  ntn  alien.  In  Germania  item  , & Belgio  apud 
Brantonem  hift-Refbrm.  lib.i . cap.  1 . p.a  5,  Antonium  Matthxum 
Manud.  ad  jus  Canon,  lib.  a.  tit.  1,  Bodinum  de  Republ.  lib.  3. 
cap.  1,  Vcnctiis  ctiam  > ac  Mediolant,  quadc  rcBoltus  de  pcenis. 
num.  43,  Signorcllas  de  homedeis  conf.  a 1,  Staeuta  Mcdiol.  tit. 
de  poenis  . Ad  hzclib.4.  cap.  ult.  §.  4.  poilqtuin  dixilFcc  > Patri- 
moniorum  , qua:  in  Romans  Eccleliz  jura  tranferipta  fucrant , no- 
mine Principatus  non  utique  ipfos  venifle  fupremo  Principum  do- 
minio  Iubjc#os,fubjungrt  Principibus  ex  przdiis  illis  tributa  pen- 
di  confueviffe . Quod  probarc  niticur  Can.  27.  Si  tributum  it. 
q.  1 , quern  ex  S.Ambrofio  dtcerptum  adnotatum  jam  fuperius  eft. 
Exindc  quoque , quod  anno  demum  ^8  r.  a Conftantino  Pogona- 
to  exemptio  primum  indulta  fuerit  a rribucis,  qux  Romana  Ec- 
clefia  ob  Patrimonia  Sicilia?,  & Calabria?  pendere  atvtea  folebat  y 
& a Juftiniano  Ritmcno  an.  6 87.  relaxata  tributa  iiietint , qux  ex. 
Patrimoniis  Aprutii , &Lucaniac  perfolvi  ante  debebant  . Qaat 
Patrimonia  demum  Regio  Fifco  a Leone  Ifaurico  an.  73a.  appli- 
cata  funr , atquc  arrano  publico  auri  talenta  tria,  & femis  adfe- 
tebant , Theophane  tefte  , qua  ctiam  de  re  Petrus  de  Marca  de__* 
Concord,  lib.  3.  cap.  1 1.  num.4,  cx  quo  Jannonus  profecit . 

Vetum  cairn  vero  quant  clumbia,  & labilia  fuu  ilia  , qur  fi- 

* H 


Digitized  by  Google 


IT  Civili.  Articulus  III.  S77 

ve  a Coccejo  » five  a Jannono  oggcruntur , atque  magis  ad  fucum 
ignaris  faciendum  , quam  veritatis  aliqualem  prxfcrant  fpeciem  , 
duo  potilfimum  , qux  ftatrm  fundament!  veluti  loco  ftabilicntbu, 
vemunt , ex  quibus  deinde  cetera  fuaptc  fluant > evidentcr  often* 
dunt . Principio  igitur  etli  j.ure  Ecdcfiaftico  dumraxat  Ecclcfiafti- 
carum  rerum  immunitas  darctur  induifta , nec  inde  fcqucretur, 
ut  eidem  derogare  laics  Poteftati  fas  cftcc . Ecclcfia  enim  bono- 
run>  fuorum  ita  dominam  efte  , ut  de  bonis  eifdcm  leges,  libi  bene 
vifas  liberc  ferre , a laicis  vero  in  eorum  dartmum  lacas  infringe- 
ic  queat , receptiffimi  nos  docent  Canones  . Nempe  Can,  i.  Lege 
dift.  i o.  ex  S.  Nicolai  I.  cpift.  32.  ad  Epifcopos  Synodi  Silvane- 
dlcnfts  an.  8 63  »qiu  Evangelicis  , & Apoftolicis  ncdum3  fed  Ca* 
nonicis  ctiam  decretis  Principum  leges  poftponendas  admonet  ► 
Can.  s-  Imperium , juntflo  Can.  4.  Dbinam  eadem  dift.  ex  epifto- 
la  8.  ejufdcm  Pontificis  ad  Michaelcm  Imper.  , qua  ipfum  docct 
Imperium  public*  rci  qdminiftratione  contentum  effc  debere , non 
ad  ca  prorumpere  , qux  Sacerdotum  fimt  propria  . Can.  1.  Bene- 
quictem  dift.  96.  defumpto  ex  Synodo  Romana  IV.  fub  S.  Symma- 
cbo,  ubi  Pontifcx  Bafilii  Patricii  j Odoacris  Regis  vices  agentis, 
legem  de  Pentificc  abfquc  Regis  Italix  fuffragio  hand  eligendo  >. 
deque  prxdiis  Eccleiix  non  alicnandis  , quam  alioqui  S-Simpli- 
cii  monitu  , & hortatu  latam  adfirmabat , omnino  diiTolvit  . Can.. 

1 1. Si  toperatorcid.  dift.jqui  a Gratianoperpcram  johanniVUI. 
adferibitur  , fed  potios  ex  Concilii  Moguntini  an.  888  Can.  2 * 
& 3.  conflatu*  videtur  , ubi  Imperatores  , Rcgefque  de  officio- 
Eccleiix  prxftando-,  deque  obedientia  ejus  prxeeptis  impenden- 
da  ferio  admonentur  . Can.  ^8.  / mperatcrei  11.  q.  3.  ex  S.  Augu- 
ftinoin  cpift.  olim  105  >nunc  1 66.  deferipto,  ubi  S.  Dodlor  Prin- 
cipum  leges  contra  Dei  , & Eccleiix  leges  haud  obligare  decnon- 
ftrat . Cap.7.  J$>u*  E(eleJtarum,St  Cap.i  o.  Ecclejii  S Atari*  De. 
crct.  lib.  1.  tit.  2.  de  Conftitut. , quibus  Innocentius  III.  laica- 
lumPoteftatum  leges  Eccleliaftics  iromunitati , libcrtatique  in- 
fcftas  infringendi  facultatem  Eccleiix  adftruit  . Cap.  a * Si  cut  im 
- judiciit  Decret.  lib.  5*  ti  t.  Jj.  de  Privileg. , quo  Alexander  111. 
laicorum  Principum  legibus,qux  in  Eccleiix  prxjudicium  ver- 
Recent  fibi  obfiftendum  x robutque  adiinendum  omne  propo- 

ait  5. 

A 


t 


Digitized  by  Google 


178  De  Potestate  "Ecclestastica  , 

nit,  jun&is  ibidem Gloflis , & lntcrpretibus . Sed  enim’DivIna 
fiquidem  jure  Ecdcfiaftica  immunitasj  & libcrtas  fulfill  t a fir, 
jndc  fcquitur  fane  > ut  vel  Principum  legibus  cadem  libcrtas  3 
& immunirat  jnftitutioncm  non  uciquc  , fed  ufum  dumtaxat  a 
& excrcitium  acccperit  , velut  indicat  ipfemet  Juftinianus  L. 
Suncimus  22.  Cod.  dc  Sacrof.  Eedef.  Sicubi  vero  legibus  im« 
minui  libertatem  , immunitatcmque  contingcret , velut  Auth. 
Nullus  cod.  Cod. , & tit.,  ex  continuo  irritae  , nulliufquc  ora. 
nino  roboris  evadantj  qua  dc  re  feq.  Art.  5.  Hinc  inftantc  S. 
Hilario  Pi&av.  apud  Baronium  ad  an.  355.  num.  83.  Conftan- 
tius  Imp- Edido  ad  Severum  dato  L.  12.  dc  Epifeopis , fcf  Cler. 
Cod.  Thcod.  querelas  adverfus  Epifeopos  ad  Laicos  Judices  de- 
ferri,  prohibuic,  Edidoque  akcro  ad  S.  Felieem  II.  L.  14.  eod. 
Cod. , & tit.  a Baronio  reccnfuo  ad  an.  3 5 7.  n.  -6  8.  Clericos  exa. 
.dionibus  improbe  fatigari  interdixit . Vel  ut  latx  a Principibus 
leges  illx  ita  demum  accipi  debeant , ut  non  favendo  imperio,  fed 
.cbfequio  famulando  Ecclcfix  prxeeptis  conditx  fucrint.,  vclutt 
dicitur  Can.  7.  Si  in  adjutorium  dift.  10.  .ex  S.  Auguftino  lib. .2. 
contra  litter.  Pctiliani  deccrpto;  Cap.  1.  Intellcximus  Dccrct.  lib. 
5.  tit.  3 2.  de  Novi  Oper.  nunciat , & Cap.  2 8.  Super  Specula  ibid, 
tit.  33.de  Privileg. , ac  docent  Honorius  III.  Conft.  1.  Hat  leges 
§.  I , &i  Bonifacius  VIII.  Cap.i8.  %)t  inqui/itionis  in  6.  lib.  5.  tit. 
2.  de  Hxret. , obfcrvantqtie  tria  ilia  S.  R.  Ecclefix  lumina  Card. 
Baronins  ad  an.  528.  num.  5 , & 535-n.  34.  dejuftiniani  legibus 
agens  , Bellarminus  de  Pontif.  poteft.  cap.  34  , & Petra  ad  Hono- 
(ii  111.  cit-tConfHt.  I.  n.  151.  To.  2-  Nam  alioqui  mu  Ita  oppido  in 
utroque  Codicc  Theod. , & Juftin.  tit.  maxime  de  Sum.  Triniu 
Leges  habentur  fidei  dogmata  refpiciemes  j ad  qux  tamcn  ilabi- 
lienda  laicam  , extendi  poteftatem  , nifi  defipiens , adfirmaverit 
memo  . Vel  demum  ut  leges  illx  conditx  iniclligamur.ad  jus  Di- 
vinum  3 & Canonicum  dc  Ecdcfiaftica  libertatc  3 immunuateque 
farturn , tc&umque  toto  in  Imperio  fervandum  , velut  obfervat 
Gloffa  in  Can.  1 1.  Si./mpcratorXiib.  96,  cui  adftipulantur  Johan- 
nes dc  Turrecremata  in  Can. a*  SacroJanBa  num.S.dift.  22,  May.  * 
nardus  de  privileg.  Eccl.lib.  1.  art.  5,  Bellctusdifquif.  Clerical, 
jpar.  1.  dc  t avor.  Clcr.  §.  j.-num.  2 5 3 airique  paullo  iupra  lauda. 


Digitized  by  GoogI 


ET  ClVILI  • ArTICULUS  III.  27p 

ti:.  Pod  lute  tandem  omnia,  neque  pratfraefte  Ecclefia  impedimen- 
ro  fuic , quominus  a Kegibus  jus  retincrctuc  tributarepetendi  ab 
iis-,  qui  pratdus  donaflent  Ecclefias,  quin  ctiam  ab  Ecclefiis,  quae 
cofub  vinculo  prxdiaejufinodi  proprium  in  jus  tranfcripfifscnt , 
quibus  alioqui  cogrua  ad  vitae  fuftentationem  non  deefsent : quo 
dc  jure  late  Thomaflinus  vet.,  & nov.  Difcipl.  par.3- Itb.  1.  capp. 
33,  3 6,  fcq.  Nequemagis  prohibuir,  quo  minus,  fuoex  confen- 
futamen  , ac  Pontificis  quammaxinie  prxvio , tributa  quando- 
que  , belli  occafiane  , Ecclefiis  quoque  indiccrentur , quadere 
Thomafliuus,  ibid,  cap.37.  Quominus,  cx  colerantia  quadam,  five 
eonfenfu , implicitolaltcm  , fuo , Ecclcfiis  , ac  Monaftcriis  dona- 
lia  quaedam  vel  ftatis  temporibus  , vel  annuatim  Kegibus  publicas 
in  neceffitaccsimpcndcrenturr  quibus  tamenab  oneribusCfnobia 
pieraque  libera  eranc > quxquc  in  onera  fermc  tranfierant  immu. 
nicates  a Mctatus  , ac  Militia:  legibus  , de  quibus  plura  Thomaf* 
Anus  capp  3 8,  3P4  40)  & 48)  ac  Muratorius  Antiq.  leal,  difscr- 
tat  70.  Quominus  denique  ad  expenfas  belli  Sacri,aliarumque  Ec. 
define  ncceffitatum-,  cx  Epifcoporum  , ac  Pontificum  quammaxi- 
mcconfenfu , Decima:  perfatpe  Ecclefiis  , ac  Monaftcriis  indice- 
rcnturjqua  de  rcfufeidemCl.Thoma(Tinuscapp.4i,43,feq. Qui~ 
bus  loco  pofitis  , jam  prona  , factlifque.  adCocccii,  & Jannoni; 
obje&a  fluit  rcfponfio  .. 

Itaque  falfum  imprimis  Coccejus  adfumircontendendo  Jure 
Naturali  Clcncos  iummo  Impcrio  fubjaccrc . De  Jure  natural! 
fane  Ioquebatur  Chriftus  D-Matth  1 7.  2 feq*  Petrum  interro* 
gans  : Regex  terra  a quibus  accipiunt  tributum  , a Filiis  , an  ab 
alienis  ? deque  naturali  Jure  difserens  intclligi  , capique_j 
S.Pauliis  cupicbac  1 . Cbrinthiosy.7;  feq.  alloqucns:  Quis  militat 
Juis Jlipcndiis  unquam  ? JQuis  plantar  vineam  \ & de  frufhi  ejus 
non  edit  } Jghtis  pajeit  gregem  de  laciegregis  non  manducat  ? 

Scilicet  & ad  Jus  naturae  fpedat,  ut  nobilior  Rcipublicx  pars,  Di- 
vinisnempe  deputata  miniftcriis  , inferioris  gradus  fociorum  non 
ntique  arbitrio  fubjugetur,  fed  eis  pocius  imperio  lupei (tec  , non 
leges  ab  eis  accipiat , fed  magis  indicat non  eis  tributa  perfol. 
vat,  fed  imo  repetat . Quatn  vero- inconfidcrate  , contraque  fc- 
met-facit  Coccejus  ad  Divinum  jus  provoeando , quo  plane  fibi 

jugu- 


Digitized  by  Google 


i8o  Di  PoTESTATE  EcCLESlASTICA  , 

jugulum  peterc  non  intelligit  ? Divino  fiquidcm  utroqtfe  jure 
tam  vctcri , quam  novo  Saccrdotales  five  perfonas  jfivc  pofTcfifio- 
tics  laica  poteftare  liberal  prorfus,  inque  tuto  polices  abundc,  opi- 
nor  > demonftratum  jam  eft , quin  ultcriu.  dcmonftrarc  fit  opus  . 
Enim  vero  in  Lege  vctcri  fupra  judxorum  vulgus  elevatis  Sacer- 
dotibns  > ac  Levin's  nihil  amplius  incos  juris  Regibus  reliquia_> 
Deo  faftum  liquidilfima  Scripture  ioca  teftantur  . Quare  ficubi 
quxdam  circa  Sacerdotes  , corumque  Sacra  a Ducibus , aut  a Re- 
gibus  commifla  najrrentur , eadem  gefta  utique  imclligcnda  effe 
dicebamus,  aut  poteftatc  extraordinaria,  fpeciatim  a Deo  deman- 
data  , ideoque  potiufquam  ab  ipfit  Ducibus  , ac  Regibus  profecia 
intelligi  dcbcrc  ab  iis  , tamquam  a Prophctis : qux  locum  pallim 
habent  in  Moyfe  , Jofvc  , Samuele  , Davide  , Salomone  , dc  quo 
Theodoretus  in  3.  Reg.  q.  9,  in  jofaphato  , Nehcmia , Efdra  &c. , 
velut  appofite  obfervat  Zanolinusde  Fcftis  , & Se&isjudzor.  dif- 
put.  l.cap.  7.  Quxdam  vero  gefta ordinaria  poteftate  , tanquam 
vere  a Principibus  , Tub  uno  tamen  Religionis  defe  ndendx,  cufto- 
diendxque  Legis  refpedir.  quo  Regiam  principaliter  indmftam  po- 
tetlatem  ignorat  nemo,  qui  in  ledione  SS-Scripturarum,  &SS.Pa- 
trum  hofpes  omnino  non  fit . Quxdam  denique  preterjus,  faf- 
que  perperatn  gefta  , quemadmodum  a Saule  > ab  Ozia,  dc  quibus 
S.  Ignatius  in  cpift.  ad  Magnef.  cap.  3.  cx  interpol.  , & Auftor 
Conft.  Apoftol.  lib.  6.  cap.  1 , & ab  Hcrodc  , cui  plane  Sacerdotio 
PontificemM.  abigerc  non  licuiffe  cit.  loco  diferte  Jofcph us  ad- 
firinat,  qui  nempe  Sacris  negotiis  feprzter  quam  liccret  , & pluf- 
quam  liccrct , implicare  non  abftinuerunt . Sed  dc  his  fufios,  non 
fccus  acque  de  Rabbinorum  traditionibus  Art.  1.  Confer  interea 
Exodi  cap. a a.  v.28,  feq.,  ubi  Sacerdotes  & Dcos,  & Populi  Prin- 
cipcs  appellari  , cifdcmquc  & reverentiam  , & fuftentationem  de- 
beri  dubitare  non  finunt , qui  locum  ita  funt  inter  pretati  S.  Psu- 
iusAdor.  cap.  23.  v.  5 , S.  Cyprianus  lib.4  cpift.  p.edit.  Erafmi, 
ad  Pupianum  , edit.  Parnel.  69,  Felli  66,  S.  Joh.  Chryfoftomus  in 
Pfal.  137,  Theodoretus  in  Daniel,  cap.  2,  & in  Pfal.  135,  Hcfy- 
chius  in  Lcvit.  lib.  1.  cap.  4,  Antiochus  Monach.  horn.  124,  qux 
eft  de  venerat.  Sacerdot.,  S. Gregorius  M.  lib  4.  cpift- 3 1.  ad  Mau- 
ritiura,S.  Nicolaus  I. cpift.  8.  adMichaeUtn  Imper.  &c.  Confer 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  281 

& Numer.  cap.  17.  v.  1 8}  feqq. , ubi  Dei  julsu  Dux  Populi  con- 
ftitutus  Jofvc  coram  Eleazaro  Pontifice  , huic  obaudire  , agenda- 
queadhujus  imperium  exigere  jubetur  : atque  viden  , ut  locum 
in  rem  profe&o  noftram  interpretentur  S.  Hieronymus,  Theodo- 
retus  quarft.  in  Jofvc , Procopius  , Rabanus , Olcaftcr  &c.  Item 
Deuter.  cap.  17.  v.  8,  feqq.,  & cap.  21.  v.  5,  feq.,  ubi  in  difficili- 
bus,  & ambiguis  Saccrdotum  judicio  ftandum  omnino  , negotium. 
que  omne  corumdem  definiendum  fcntcncia  decernitur : qua  pro- 
fedo  ratione  locum  accipiendum  docent  Septuaginta,  Cbaldxuf- 
que  Intcrpretes  , Pagninus  , Olcafter , Vatablus  &c. , reque  ipfi 
acccperc  Jofephus  Antiq.  lib.4.  cap. 8,  S.Cyprianus  lib^.epift.p. 
edit.  Erafmi  ad  Rogatianum  , Pamel.  63,  Fclli  3,  epift.  1 1.  lib.  1. 
Eraf.  ad  Pomponium  , Pamel.  6 2,  Fell.  4,  cpift.8.  lib.  1.  Eraf.  ad 
Plebem  , Pamel.  40,  Fell.  43,  epift.  3.  lib.  1.  Eraf.  ad  S.  Come, 
lium  3 Pamel.  5 5,  Fell.  3 j>,  ac  epift.  9.  lib.  4.  edit.  Erafm.  ad  Pu- 
pianum  , edit.  Pamel.  69,  Fclli  66 , S.  Bafilius  in  prooem.  lib.  de 
morib.  > S. Hieronymus  in  Aggsei  cap  2,  S.  Cyrillus  Alex.  Iib.i  3. 
de  adorac.  in  fpir.,  & verit.,  Procopius  3 Rabanus  &c.  in  eumd.  lo- 
cum, Synodi  Parifienfis  fubLudovico>&  Lothario  in  pr;efat.,Aquif. 
granenfis  fub  Ludovico  Pio  Can  97,  Gcrmanica  fub  Conrado  Ho- 
norii  III.  Legato  cap.  6,  Lateranenfis  fub  Leone  X.  felT.  1 1 , Seno. 
nenfis  Dccret.  3,  & 6,  Innocentius  III.  Cap.  Solitx  de  Major.  , 8c 
Obed.,  Hadrianus  VI.  in  Conftit.  adv.  Luthcrum,  Petrus  Bertran- 
dus  de  Orig.,  & ufu  potcft.Ecclef.,  aliique  . Junge  Malach-  cap.  2. 
v.  6,  feq.,  ubi  Saccrdotum  pratferipto  agenda  omnia  vel  a Princi- 
pibus  fore  mandantur  , atque  Patrcs  ita  locum  appofitc  dc  pote- 
ftate  Sacerdotum  fumma  interpretanecs  , Audorcin  Hierar.  Ec- 
clcf.  fub  nomine  S.  Dionyfii  Areop  cap.  1 2,  S Hieronymum  itu 
Ezech.  cap.  44,  S*  Cyrillum  Alex.  lib.  t 3.  de  adorat.,  Theodorc- 
tum  inhuncloc  , Helychium  lib.  i.in  Lcvit.cap  4,  Procopium 
in  Gen.  cap.  4 9,  Rabanum  in  Dtutcr.  cap  17,  S.  Bernardum  de 
precept. , & dilpen. , Epifcopos  Synodi  Parifienfis  fub  Ludovico 
in  praefat  ,&  Mcldenfis  fub  Carolo  Jun.in  pratfat.,S.Gregorium  M. 
in  priecit.  epift.  ad  Mauritium  , & S Nicolaum  1.  in  pr*Iaud.  epift. 
ad  Michaelem  Imp.,  See.  T->in  vero  ad  falligium  longc  fupenus  a 
ChriftoD.  clevatum  Saccrdotiuai  Chriilianum  c t , quam  pia?  J«- 
Pirt  hi.  Turn.  yi.  M n oai- 


Digitized  by  Google 


a8i  De  Potestate  Ecclesiastica  , „ 

daica  longe  propius  ad  Divinam  Saccrdocalis  Chriftiana  dignicas 
adcelfit : ut  proptcrca  in  vctcri  Lege  Imperio  ctfi  Saccrdotium 
aut  fuiffet  conjundum  , aut  fuiflet  inferius  , Tub  Evangelio  tamen 
quin  utraque  dignitas  gradibus , & officiis  fucrit  difcrcta  , ac  fu- 
per  Imperialem  Saccrdotalis  adveda  , iiquida  novi  Teftamenti  lo- 
ca  dubitarc  non  (inline  a nobis  laudata . Siniftrum  ergo  in  fenfum 
cadcm  inique  a Calvino  intorquere  Coccejus  didicic , cui  mirum  , 
ut  in  hac  parte  manus  uhrocitroque  dederint  Richcrius , Duarc- 
nus  &c.  Locus  S.Pauli  ad  Rom.  13.V.  i.Omnis  animapateftatibus 
fublimioribus  fubditajit , contrarium  imo  probat , nempc  Spiri- 
tual]' poteftati  , qua*  plane  Civili  longe  fuperior  eft , omnera  pror.  * 
fus  Animam  fiibjcdam  efle,  idcoque  Principes  ipfos,  oportere,  vc- 
lut  obfervant  Prima(ius,Scdulius,  S.Bernardus  &c.  Cui  plane  con. 
fentaneus  eft  locus  alter  Hcbr- 1 3 . v.  1 7.  Obcdite  Prtpojstis  vcjlris 
iffc.-,  cum  quo  proindc  ne  pugnet  locus  S.Petri  cpift.i.cap  j.v.  1 3. 
Subje&i  ejlote  omni  human <e  Creature  iffc. , ipfiufquc  S.  Pauli  lo- 
cus alter  epift.  ad  Tit.  cap.  3.  v.  1 . Admone  illos  Principibus , iff 
PoteJlatibuj  fubditos  c(Je  &c.)  de  Laicis  accipi  debet  Principum 
legibus  obligatis  > non  etiam  de  Clericis  Ordinis  Sacramento  fu- 
pra  Laicos  cujuslibct  gradus  dignitate  fublimatis,  veluti  curru 
S.  Thoma  docent  Thcologi  lib.  4.  Sent,  difput.  14.  q.  1.  art.  2. 
Eodcm  vero  confpirat  textus  S.  Pauli  3.  ad  Corinth,  cap.t.  v.24. 
j Won  quia  dominamur  iffc. » quo  fpedat  & textus  S.Petri  1.  cap.  5. 
v.  3.  Neque  ut  dominantet  in  Chris  iffc.  Nempc  yxrxKu- 

ftyenu  » Supradominantcs  ne  fint  Epifcopi  , five  propria  immo- 
dice  poteftatc  utantur,  five  abutantur,  ut  moris  Regum  eft,  Chri- 
ftoD.  dicentc:  Rcgcs gentium  dominantur  eorum  iff  c.,  qui  fcili- 
licet  domination!  fuperbiam  , faftum,  feveritatem  adjungere  fo* 
lent , ut  adverterunt  Origcncs  trad.  3 1.  in  Matth.,  S.  Gregorius 
Nazian.  Orat.  2,  Procopius  , dcumcnius  inhunc  loc. , & Gro- 
tius  ibid.  S<d  forma  faEh  gregis  iffc.,  ideft  ut  Titum  admonebat 
S.  Paulus  cap.  a.v.  7.  In  omnibus  te  ipfum  pr*be  exemplum  iffc. , 
Timothcum  etiam  1.  cap.  4.  v.  12.  Exemplum  ejlo  fidelium  iffc. , 
feque  ipfum  proponebat  exemplum  ThdTaloniccnfibus  1.  cap.  1. 
v.  6,  ac  2.  cap.  3.  v.  7,  & Philippenf.  cap.  4.  v.  p.  Creterum  ante- 
cedentibus  verbis  illis  : Pafcitc , qui  in  vobis  ejl , gregem  iffc. 

tan- 


Digitized  by  Google 


et  CrviLi . ArticulusIII.  28$ 

tfntum  abeft  , ut  potcftas  jurifdkSionis  , qua  pollet  Ecclcfia , in- 
fringatur  , ut  potius  confirmetur  magis  , uti  feq.  Art.  inapertum 
fict  4 Vidcn  intcrea  , tit  argumcntum  iftud  cgrcgie  adverfus  Cal- 
vinum  jamdudum  abfolverit , Patrumquc  teftimoniis  prxclare_» 
cxornavcrit  Bellarminus  de  Rom.  Pontif.  lib.  1.  cap. 9.  Mihi  hcic 
fane  videor  par  Apoftolorum  Principum  verbis  illispulchcrrimam 
regiminis  Chrifti  D.  imaginem  exprimere  voluifTe  , imitandam- 
que  Epifcopis  proponere  • Nempe  Chriftus  D.  Regnum  quidem 
fuum  de  hoc  Mundo  non  effc  dixit  Johan.  18  v.  3 6 , qui  tamen  fe 
Regem  udque  non  negavit ; Pilato  quippe  interroganti : Rex  et 
Tui  incunftanter  refpondit : Tudicit , velut  adnorarunt  Ter- 
tullianus  adv-  Marc.  lib.  4,  cap.41,  & S.  Hilariusin  Pfal.a.  n 14, 
«feqq.  Quid  igitur  fibi  voluit  Regem  fc  proferendo  , Regnum  ve- 
ro  a fe  projiciendo  ? Mundi  nomine  heic  venire  malos  > qui  Mun- 
do  inhxrcnt  , Regni  vero  de  Mundo  regiminis  formam  defignari 
tumoris  , faftufque  plenam  intelligere  oportet  ; cujufmodi  fuam 
idco  non  effe  regendi  rationem  , nec  fuum  inter  hos  efle  Regnum 
Chriftus  D.  ait , velut  explicant  S:  Joh.  Chryfoftomus  , &c  S.  Au- 
guRinus  in  Johan. } S.Cyrillus  lib.i  a.  in  Joh.  cap.  lo,  feq.,  Theo- 
phylaftus,  Euthymius,  & V.  Beda  inhunc  loc.,  Arnoldus  Carnot. 
Abb.  Bonxvallis  de  Jcjun.,  & tent.  Chrifti  inter  Opera  S.  Cypria- 
ni  edit.  Fclli  p.72,  Alexander  Alenfis  part. 2.  q.  1.  memb.2.  art.i, 
S.  Thomas  in  hunc  loc.,  S.Bonaventura  lib. 2.  dift.i.  par.i.  art. 2, 
queis  adftipulari  Grotius  non  ambigit  in  Joh.  18.  v.  3 6.  Fruftra 
vero  patrocinium  errori  fuo  quxrit  Cocccjus  ex  S.Ambrofio  Term, 
contra  Auxcnt.,  ex  quo  deccrptus  eft  Canon  27.  Si  tributum , & 
lib.  4.  in  cap.  5.  Lucx  v.  3,  feq.,  ex  quo  deferiptus  eft  Canon.  1 8. 
Magnum  quidem  1 1 . Q^i . Priori  enim  loco  loquitur  S.Do&or  dc 
Evangelica  modcratione,  qua  Ecclcfia  Impcratori  tributarepe- 
tenti  , non  quidem  donando  obfequitur  > fed  non  obfiftendo  non 
negat . Secundo  vero  loco  rede  ex  Chrifti  D.  cenfum  folventis 
exemplo  argumcntum  cum  obfcquii  Principibui  dependendi,  tum 
tributi  pcrfolvendi  S.  Doctor  trahit . Quin  tamen  eodem  ex  Chri- 
fti D.  fa <So  fequatur  debirum  ita  faciendi : quippe  offenfionis  dum- 
taxat  vitandx  gratia  , non  obligations  cujufpiam  fpecie  aliqua  , 
qua  tcncrctur  , ita  fecifife  Chriftum  D. , ab  eoque  Cxfari  veiSigal 

N n 3 icd- 


Digitized  by  Google 


28  4 • De  Potestate  Ecclesiastica  , 

redditum  fuifle  SS.  Patrum  concordi  fcnccntia  paullo  fuperius  eft 

demonftratum  . 

Juri  gentium  vero  , quod  tcrtio  urget  loco  Coccejus,  obftat 
potius , atque  rcpugnat  Sxculari  poteftati  Sacerdotum  fubjedio  . 
Ethniciscnim  vero  arde  infinuatum,  fublimiori  veluti  faftigio  po- 
litos  fufpiciendos  fore  Sacerdoccs  , cum  pleraque  a nobis  produda 
documenta  , turn  ea  ipfa , qu.T  a Cocccjo  ipfo  prolata  funt , abun.- 
de  planum  faciunt  . Quamquam  fateor  , apud  Ethnicos  qui  Re- 
publics fmnmam  admmiftrarent > eifdem  ufu  plerumque  vcniile  , 
ut  Sacris  Religionis  fe  paffun  immifeerent , Sacerdotes  defignan. 
do,  Officia  impartiendo , Fefta  ordinando,  Sacrificia  praeferibendo 
&c.  At  prarterquamquod  fada  hujufmodicx  falfo  Sacerdotio  , ex 
hominum  inftituto  , ac  fuperftitionc  derivato  , deduda  Chriftiano 
Sacerdotio  , Divina  procul  dubjo  inftitutionc  fubnixo , officere_j 
nequeunt , cundis  eft  feitum  apud  Ethnicos  paffim  eofdem  Ponti- 
fices  agere  confucvifle  , qui  Principes  > tamquc  rei  Sacra:  apud  ip- 
fos  fummam,  qnam  rei  Civilis  ftetiffe . Quo  vero  pado  accipi  pro- 
be de  rebus  Ecclcfiafticis  latx  quandoque  a Principibus  leges  tarn 
poffine,  quam  debeanc,  plus  vice  fimplici  , abundeque  cxplicatum 
eft  • Siqua  vero  adverfa  cum  Ecdefiafticis  fronte  pugnarint , eif- 
dem a poteftatcEcdefiaftica  vim  prorfus  omnem  confeftim  ademp. 
tam  feq.  Artie. 5.  fiec  evidens  .Ex  quopatet  inutili  defudafle  ope- 
ra Vandalxum  » dum  diflert.  2.  de  Pontif.  M.  cap.  1 , feq.  ex  legi- 
bus  circa  Sacra  hinc  illinc  ab  Imperatoribus  qua  Ethnicis  , qua_» 
Chriftianis  editis  pari  utrofque  Pontificatus  M.  jure  , quod  erro- 
re  pejori  cum  Impcratorio  conjundum  putat , ad  Gratianum  uf. 
que  potitos  arguerc  inftituit . Pcriiffe  deindc  Cocccjo  frontem^ 
oportet , ut  quem  Jus  Canonicum  nobis  objicere  non  depuduit  , 
in  quo  fane  nihil  Ecclefiaftica  libertatc,  immunitateque  ufitatius, 
cxploratius , ac  tritius . Paucis  interea , fiqua  objedts  Canonibus 
dtfficuhatis  inefle  videatur  fpecies,  expedienda  eft,  ne  illam  declt- 
naflfe  , aut  majorem  cubare  , quam  fit  revera  , quis  cogitare  pofCc . 
Porro  inCan.3.  l^alentinianus  nihil  vel  levc  )atet,quo  non  fibi  po- 
tius , qui  in  illo  fidit,  recta  jugulum  petat . Ex  Cafliodoro  hill, 
tripar.  lib.  7.  cap.  8,  ex  quo  fuit  depromptus  , & ex  Nicephoro 
hift.  Ecd.  lib.  1 1 . cap.  321a  quo  eadem  ferme  deferibumur  , illu- 

ftraa- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  III.  28? 

ftrandus  eft  Canon.  Narranc  igitur  de  Valcntiniano  Imp.  3 quod 
Auxcncio  Mediol.  Pfcudo-Epifcopo  defun&o,  e vocatis  illc  Epif- 
copis  , deque  qualitare  eligendi  Metropolis  admonitis  > He  cof- 
dem  affatus  eft  : Talent  itaque  in  Pontificals  conftituite  Sede , cut 
& Not } qui  gubernamus  Imperium  , Jincere  nojlra  capita  fubmit- 
tamus  , 1st  ejus  monita  , dum  tanquam  homines  deliquerimus  , ne- 
cejfdrio  veluti  curantis  medicantenta  fufeipiamus  . Quid  vero  > ro- 
go  , in  his  nonrcligiofiffimi  Principts  rc&iflime  ad  obediendum  E- 
pifeopo  comparati  , & ab  Epifcopalibus  invadendis  ele&ionibus 
rcmotiffimi  i ASynodo  quidem  rogatus  legitur  , ut  elciflum  ipfc 
defignarct , non  utique  ex  poteftate  , fed  fnigulari  ex  fapientia  > Sc 
pictate  : Sapiens  pius  exijlcns . Quidtamen?  Supra  not  ejl , 

refpondit , taliseledio  . Tantum  igitur  abeft  3 ut  cledioni  fc  im- 
plicate volucrit>  ut  cam  potius  fuas  poteftatis  extra  limites  pofi- 
tam  laffus  religiofc3ac  profcffiis  fucrit . ProbatifTimi  denique  Prin- 
cipis  digna  ca  vox  , qua  S.  Ambrofium  eledum  affatus : Pejlina  » 
inquit  ,fanare  ,Jicut  Divina  lege  pracipitur  3 animarum  nojlrarunt 
ddiciu  . Perditiflimse  itaque  cauflx  , profligatzquc  certum  indi- 
cium eft  3 iftiufmodi  documcnta  in  adverfum  inflectcrc  fenfutn  » 
Brcviorcro  in  ceteris  objc&is  explicandis  Canooibus  . Canonis 
9.  (Quia,  igitur  ex  S.  Gregorio  M.  lib.  4 epift.  8.  olim  3 nunc  lib. 
2.  cpift.  2}.  ad  Johanucm  prima*  Juftinianae  Prarfulem  defumpet 
ea  vis  eft  3 ut  eo  magis  ipfius  cle&io  ab  Epifcopis  Provinciac  pera- 
cta  Pontifici  evaferit  probata , quod  cidem  Imperatoris  etiatn  vou 
fuifragata  lint . Quibus  fane  faccre  fatis  non  eft  Sacerdotium  Im- 
perio  fubjugari  3 fed  Imperium  cum  Sacerdotio  pro  Religionis  t a c 
Reipublica*  pace  , bonoque  rc&c  componere  . Canone  15.  Princi- 
pa//3dccerpto  cx  Pelagii  I.  cpiftola  ad  Laurentium  Epifcop.  Cen- 
tumccllcnfem  ,Milites  quidam  ordinari  permittuncur,  qui  Princi- 
pis fui  Sacra  exhibita  > fe  Militia  prorfus  folutos  probabant  . It* 
ft  quidcm  cum  ferebat  Ecclcfiafticas  Difciplinz  lex  , ne  Militis  ad. 
ftri&i  ad  Ecdefiafticos  gradus  admoverentur  y niii  prius  ilia  foluti 
legitime  fuillent . Non  co  fpe&abat  igitur  laica  poteftas , ut  Mi- 
litum  ordiuationi  femet  implicarct,  fed  ut  a Militia  illos  abfolvc- 
ret . Canoncs  1 6 . Reatintc  3 ac  1 7.  Nobis  3 inter  fc  plane  jungcrw 
4i  j in  quiboaeiiain  vim  quammaximam  facit  D.  Vcrtot  iu  differt. 

GaU 


Digitized  by  Google 


*85  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Gallice  adornata  de  Nominatione  ad  Epifcopatus,  aliafque  Digni- 
tates  Ecclef.in  Gallia,  exinde  Franc.  Regum  jus  nominandi  ad 
Epifcopatus  in  Regno  vacantes  indubium  evadere  contendens, 
Dodifs.  Oerardi  dubi*  admodum  fidci  vifi  funr,  turn  qua  Gratiani 
tcftimonium  neque  fatis  firmum  haberi  po(Iit>tum  qua  fibi  invicem 
probe  cohxrere  nequcant.  Canon  1 6.  enim  vero  a Gratiano  tri* 
buitur  S.  Leoni  IV.  in  epift.  ad  Lotharium  j & Ludovicum  Augu. 
ftos , quam  etiam  Ughellus  cxhibct  Tom.  i.p.  108,  Canon  17. 
veroeidem  Pontifici  adfcribitur  in  epift.  ad  Ritam  Comitiflam-.  , 
feu  Ittam,veluti  legendam  Canonis  infcriptionem  mavultPithoeus 
in  adnot.  ad  Gratian.  Utroque  vero  Canone  cadem  de  re  fcrmo 
inftituitur  , nempe  de  Coloni , five  Colonis  , ut  magis  legendum 
fuaderejus  fubfcriptio  in  Synodis  Romanis  fub  S.  Leone  IV.  an. 
8$ 3,  & fub  S.  Nicolao  I.  an.  8di,  in  Reatinum  Epifcopum  eledlio- 
ne . Can.  1 6.  iterum  S.  Leo  petens  ab  Auguftis  inducitur,  ut  Co- 
lo Reatinae  Ecclefiz  admoveatur  . Contra  in  Can.  17.3d  preces 
Imperatoris , & Imperatricis  a Pontifice  Reatinus  ordinatus  Epif- 
copus  Colo  refcrtur . Prasterca  in  Can.  1 6.  Colonis  in  Epifcopum 
dcfignatio  ab  Auguftis  expedata  dignofcitur  . At  in  Can.  1 7.  non 
a Ludovico  > & Lothario , fed  ab  Impcrarore  , & Imperatricc  Co- 
lonis ordinatio  propofita , & follicitatadicitur . Ut  fit  tamen  de 
utriufquc  Canonis  vericate>  id  unum  inde  eruitur  , & evincitur 
Principcs  quidem  , Romanis  Pontificibus  auc  mdulgcntibus  , uti 
fequiori  dcmum  artate  fadum  fcimus,  aut  pro  temporum  iniquita- 
tc  > triftitiaque  tolerantibus , Epifcopos  defignandi  > feu  eortim- 
demeledioni  adnuendi  partem , five  facultarem  fibi  fecifse,  quo- 
modo  fadum  legitur  a Caroio  Crafso  in  prxcepto  , quod  pro  Ec- 
clefiaCabilonenfi  cdidit , inque  lucem  prodidit  Sirmondus  , ad 
an.  885  > ac  poll  ipfum  Harduinus  Tom-  <5.  par.  1.  p.  375,  feq.  , 
non  eligendi  tamen  , quod  Ecclefiaftici  juris  fuifse  femper  , atque 
ita  quidem , ut  ad  Epifcopi  elcdioncm  tria  ifta  concurrcrent , E- 
pifcoporum  audoritas  , Clcri  vota  , Populiquc  teftimonia , atque 
poftrema  bate  quidem  ufque  ad  Sxculum  VI.  indubium  evadit  ex 
SS.  Patrum  fententia  > Conciliorum  decretis  , ac  Pontificum  fan- 
dionibus , de  auibus  fufc  prs  aliis  Thomaflinus  vet. , & nov.  Di- 
fcipl.  par.  a.  lib,  2.  cap.  1?,  fcqq.  Qua  periade  racionc  facile  da- 

tur 


. Digitized  by  GoogI 


etCiviu.  Articulus  III.  287 

tur  afsequi  fenfus  Can.  18.  Leftis  cad.  did.  63.  ex  epiftola  Stc- 
phani  V.  ad  Guidonem  Comitcm  defumpti,  cujufquc  fragmentutn 
nobis  fcrvavit  Gratianus,  quo  clefti  Rcatiai  Epifcopi  ordinatio- 
ncm  prudcns  differ t Pontifcx  , donee  dc  Imperatoris  confenfu  fibj 
conftarec . Canone  2 1 . jigatbo  cx  libro  Pontif.  a Gratiano  deferi- 
to  , quo  S.  Agatho  fertur  a Condantino  Pogonato  impctralTc  , ut 
nullum  impoderum  a Pontifice  eleefo  tributum  , quod  antea  Go- 
this  Regibus  impenderc  cogebantur , Graecis  Impcratoribus  per- 
folveretur  , ita  tamcn  , ut  Poatiflcis  cledio  Imperatoris  fuflfragio 
confirmaretur  , Ecclefiaftico  juri  nihil  derogatum  eft  , Impcrato- 
ribus fiquidem  hxc  juris  particula  acceiTerit  cx  Pontificum  indul- 
gentia  , fapientique  providentiaad  evertendafehifmata  , qua*  cie- 
ri  paflitn  folebant , veluti  Carolo  M.  a Leone  III  , tefte  Alcuino 
pift.  84.  apud  Duchefnium  hid.  Franc.  Script.  Tpm.  2.  p.  6 85  , 
Lothario  a Pafchali  I,  Suppl.  hid.  Pauli  Diac.  ad  an.  823.  apud 
Duchefnium  Tom.  a.  cit.  , ab  Eugenio  II,  de  quo  Pagius  Jun. , a 
johanne  IX.  in  Synodo  Roinana  an.  8^7  , juxta  Pagium,  Can.  1 o, 
a Johanne  XII } & a Bcnedi&o  VIII , de  quibus  Garampius  de__* 
Num.  Arg.  Bcnedifti  III.  cap.  4.  p.  96 , fcqq. , ufque  ad  S.  Grc- 
gorium  VII.  morem  hunc  perduraise  fentiens , ut  Pontificis  ncm- 
pe  eledioni  Imperatoris  Midi  interefsent  j non  ita  tamen  , quin 
pallim  interrumperetur:  quo  diferimine  poftca  fubmoto,  Pontificis 
ele&ioad  pridinum  jus  rediit,a  Pontificibus  redintegratum,  Impc- 
ratoribus quoque  eodem  fc  jure  abdicantibus , veluti  de  Condan- 
tino  Pogonato  au&or  ed  Anadafius  in  viu  Benedict  II , de  Ludo- 
vico Pio  liquet  ex  Can.  30.  Egt  Zudovicus , cx  hujus  Diplomate 
exccrpto,(quod  plane  Diploma  a conatibus  Bland, Pagii, Bare  tti  in 
Chorographia  Script,  rer.  Ital.  Tom. io.  p.$5,  Muratocii » expo- 
fit.  plcn.p.  82,  fcqq.,  & in  Annal.  an.  96  2,  1014,  1 023,  &c. , Ca- 
roli  Molinzi  item,  Goldadi,  Mornxi,  Volphii,  Barbcyracii , 
Walchii , Pfeffingeri  ad  Vitriar.  Tom.  1.  p.  54,  fcq. , Heumanni 
de  Re  Diplom.  Tom.  1.  p.  260,  fcq.,  quibus  in  errore  prasiverant 
Flaccus  Illyricus,  Joh.  Schilterus  > Hcrmannus  Conrigius , Stru. 
vius  &c. , qui  fpuriis  illud  adeenfendum  contendunt,  egregie  vin- 
dicant,  ac  legitimum  habuere  Hottomanntts  quzd.  illult.  Tom.i. 
2.  p.  84*  > &Grotius  dejure  B. , Sc  P.  lib.  1.  cap.  3.  §.  13  , 

often- 


a8  8 De  Potestate  Ecclesiastica  , 

oftcndunc  vero  Rcmundas  Rufus  lib.in  Molinasum  pTo  Pontifice 
M.  &c.  , Carolus  Cointius  Annal.  Tom.  7.  ad  an.  817.  §.d» 
Gretzcrus  in  Apologia  Baronii  p.  3 40  , & in  dcfenf.  adv.  Golda* 
ftum  p.  203  , Fontaninus  de  Dominio  Scdis  Apoftol.  in  Coma* 
clum  p.  142  j fcqq.,  & in  dcfenf.  2.  ejufdcm  Dominij  p.  83, 
fcqq. , Pichler  hift.  Imperat.  tradt.  2.  par.  i.  cap.  5.  §.  50,  fcqq. » 
Sandinus  diflert. , ac  Cennius  in  Examine  hujufce  Diplomatis  ad 
calccm  diffcrt.  Emin.  Orfii  de  Orig.  Domin. » & fuprematix  Rom. 
Pon  tit  ) 5 de  Carolo  Calvo  refcrt  Aufior  Append.  Butropianz  , 
Ap  oftolicx  Sedi  alioquin  infenfus  , de  quo  Gretzerus  in  My(Ta_, 
Salmur.  cap.  3 5.  p.  274  , & Fontaninus  difsert.  hift.  §.  121.  p. 
53,&in  dcfenf.  2.  §•  18.  p.  7o,apud  Goldaltum  Monar.  Tom.  1. 
p.  8,cui  Audtori  fidem  hand  adhibendam  fruftra  idco  cenfet  Heu* 
jnannus  Tom- 1.  cap.<>.§.  1 38.0.  1.  p.3<58,nec  inficias  ivit  Petrus 
de  Marca  deConc.lib.j.cap.inde  Othone  I.  fit  manifcftum  cxCan. 
32.ConJlitutio,dt  Can.33.  Tibi  Domino  ead.Dtft.63.ex  Diplomate 
hujus  Imperatoris  decerptiside  S.  Henrico  I.  adparcc  ex  ejus  fimili 
Diplomate  , de  quo  , nonfccus  ac  de  Oihoniano  confulendi  praef. 
Fontaninus  de  Domin.p  2 6p,fcq,&  inDefenf.2.p.ioo,feqq,Ccn- 
nius  dc  Diplom.  Ludovici  Pn  par.  3,  ac  Bcrardi  in  Grat.  emend. 
Tom.  3.  par.  a.  cap.  71  , nobifquc  proprio  redibit  loco  fermo  . 
Canone  24.  Sdonitanx  , Mauritii  Impcr.  gratia  > cujus  juflfu  Maxi, 
mus  ei  przfe&us  Ecclefix  fucrat , ejufdem  Maximi  ordinationem 
tolerandam  duxit  quidem  S.  Gregorius  M.  lib.  4.  cpi ft.  34  > apud 
Jdaurinos  lib.  5 . epifl.  21.  ad  Conflaotinam  Auguftam,  tea  tamen, 
«tdiflridtioncm  in  etimdem  cxercerenon  abftinuerit > dolcrcque— » 
quammaxime  , quod  apud  Sxculares  judices  refugium  illc  quxfi- 
viffet . Quofpediat  etiam  Canon  6.  Si  Epijcoporum  21  Qj.  ex  ca- 
dem  dccerptus  epiftola . Canone  2 5.  Cum  huge  ead.  Dili.  63,  qui 
eft  Canon  6.  Concilii  Toletani  XII.  an.58i  , in  Epifcoporum  e- 
le<5tione  Regis  quidem  defideracur  adfenfus , Epifcopos  attain  en_» 
eligendiin  Provincia  qualibet  poteftas  Toletano  Pratfuli  ampla^ 
tribuitur.  Canone4>.  Stccrdotibus  1 1.  Q^t.  manifelte  Coccc- 
ju*  in  fui  ipfius  perniciem  abutitur  : eo  quippe  loci , qui  ex  lib.  4. 
epift.  31 , edit.  Maurin.  lib.  3.  e pi  ft.  40.  ad  Mauritium  Imp.  ex- 
fenptus  cftjS.  Gregorius  Mo  graviflimis  cum  cx  Dmnis  eloquiis, 

tuna 


Digitized  by  Google 


IT  ClVJLl . Articulus  III. 

torn  ex  Gentilium  exemplis  propofitis  verbis , Imperatorem  ad- 
monet  de  Sacerdotibus  impendenda  revercntia  > non  concumcli&> 
afficiendis  . Canonem  4 ySiquis  ex  Novella  77.  Juftin.  , five  No- 
vel. 8 3.  depromptum  parum  admodum  moror  , jure  fiquidem  Ec- 
clefiadico  reformatum  cum  oftendi , qua  de  re  fufius  infra . Qua 
denique  Canoni  2 7. 5V  tributum  , & Can.  a 8.  Afagnum  verainfic 
fententia , jam  pacate , matureque  fuperius  expcnfnm  eft  . Ad  ad- 
ditum  ex  Concilio  Turonenfi  III.  fub  Carolo  M.  Can.  1.  refpon- 
dco  , nihil  co  magis  Evangelic*  legi , & Ecdefiafticae  difeiplin.x 
convenientius  , & aptius  , quam  Epifcopos  de  procul  eliminandis 
in  Principes  conjurationibus , dc  obfervantia , fideque  ipfis  con- 
fer vanda  ,arque  de  obligatione  erga  ipfos  , obfeuda,  fundofqne 
Ecclcfix  collator , retinenda  efle  follicitos  . Ita  nempc , ut  jam 
fuperius  innui,  mutuis  fe  fe  fovere  auxiliis  , munireque  Sacerdo- 
tium,  & Imperium  debent,  adco  utCanonibus  illxfam  Principum 
dignitatem  jirbeat  Ecclcfia,  vkilfimque  legibus  fuam  Ecclefue 
Majcftatem  Principes  integram  fervent  . Omnem  poftremo  exuif- 
fe  pudorem  oportet,  Schifmaticorum  in  medium  proferendo  de- 
creta,  quibus  Pontificia  impie  abdicata  poteftasefc , cujufmodi 
cftillud,  quo  Ludovicus  Bavarus  in  Convcntu  Francofordicnfi 
Imperatorem  elc&um  ApoftolicxScdis  adprobatione  pro  Imperio 
adminiftrando  non  indigere  nefarie  declaravit  : quod  fane  decre- 
turn  acriter  exagitavit  Auguftinus  Triumphus  q.  jp.  art.  r,  abro- 
gavit  vero  Benedidus  Xll.  apud  Raynaldum  ad  an.  2338.  n.  13. 
Philippo  IV.  Gall.  Regi  gfaviflimx  quidem  oum  Bonifacio  VIII. 
contentiones  , Itmultatefque  fuere  , adeo  ut  nec  ci  quidquam  in_» 
temporalia  juris  in  Gallia  reliquum  effe  juflcrit , ejufdem  imo  a 
fententia  ad  Concilium  provocatio  fuerit  interjeda , eique  crimen 
quin  ctiam  hserefis  objedum , queis  dc  rebus  adeundus  Rayoaldus 
ad4an.  prxfcrtim  130a.  n.  n,feqq.,  ac  1303.  n.  35  , fcqq.j  tarn 
falfo  tamen  , quam  inique  Pontificiam  in  Gallia  potellatem  cjura- 
tam  , dirifque  fuifle  devotam  Cocccjus  commmifcitur  . Common* 
ta  fimiliter  , &calumnias  puras  , putafque  , quibus  Csroli  V.  re- 
ligioncm  afpcrgcrc  nefarie  non  tererperat,  patient*,  xquaquc  qtiis 
ferae  aurc  ? Ingenti  ei  quidem  flagitio  jure  vertitur  , quod  Clc- 
mentem  VII.  indigne  tra&avcrit,  aefoede  calamitatibus  affluent, 
fun  111.  Tom.  VI.  Oo  co 


Digitized  by  Google 


2£0  De  Poiestatb  Ecclesiajtica  , 

co  etiam  progreffus  audaciz , lit  ad  Concilium  provocate  Bob  e*« 
horrucrit . Vcrumde  rebus  mcreCivilibusei  cum  Ponrifice  jur* 
gia  intcrceflifle  , in  rebus  vero  Chriftianis  a teligionc  prok&o  er< 
ga  Pontificem  ne  latum  uoquam  euro  receffiffe  unguern  , teftes  lo« 
cuplttcs  funt  repetitar ad  CUroentema  Carolo  litter*,  carqne  prat* 
fertiro  , quas  eidem  infcripfit  an.  i jj  f > ae  feq.  , regeft*  a RaynaU 
do  n.  aa  , feqq.,5i:  an.  i 517.  n.  35,  feqq.  Longe  quaro  procul  de* 
nique  ratio  Cocccjuro  fugit^quuni  palam  efferre  hominem,  ac  pro* 
fcrrc  ilium  non  pudtm,Hcnrku<n  VIII.  boc  eft,  abEccIefiafchilf- 
mate,  ac  hxrefi  abfcifsum , quem  arqua  proiode Catholics  exciperc 
requeant  aure,quincumdcm  extemplo  deteftcntur,&  exhorreanr. 
Eos  qitoquc  apage  » quos  proferre  non  verctur  Au^ioces  , qni  ne* 
fariis  cjufmodi  adverfus  Ecdefiaftieam  poteftarem  fcriptioaibtts 
nihil  aliud  prasftant , quamptoprii  inopiam  judieii  > auJlaquedc 
cauffa  malediccndi  pruritum.  fine  Ccandalo,  palam  Orbi  face- 
re  3.1*405  iuifibi  magis  infcftos  »quam.  nobis  otenduat,  ptpulifquc 
te  magis  , quaro  Poatificcs  differendos objiciunt . 

Ad  Jannonum  , Dupinio  fuodimiflb , nunc  retorquendo  fec- 
p-oncm  , & is  pariccr  tam  abnotmiter  e ration  is  fulco  procul  ex. 
eeffifle  , quuro  hake  nobis  agit  ntigis  > videettr  > quam  a veritace 
tQto  , quo  pate 1 3 abemfle  digaofeitur  oftio  ? quum  furfum  dcor- 
fum  omnia  volvit  » ut  praipoflero  inficiandi  fuo  inique  deferuiree 
ingenio  . Equis  cnim  ncl’ciateam  primam  effc  hiftorke  tonferiben- 
da*  legem,  ne  quid  falfi  diccrc  audeae , ucinde  nc  quid  veri  non  au- 
deat , nihilquc  fublcftc  taccat , nequa  nempe  fufpicio.  gratiar  fit  in 
fcribendo,  neque  fimu!tatis,uti  probe  monebatrei  hujitfce  peritif. 
fins  us  Cicero  de  Orat.lib.2.  cap.  15.  Atqui  contra  Jannonusquan. 
turn  inCivi!em,prae  favore,pottftatem  juris  tranferibere  defudavit, 
tantumdem  Ecclcfiafticx  > gravj  prxinvidia , detrahere  adnixus 
eft . Age  vero , quauti  fint  demum  ca  quanta,  quibus  Ecclefix  bo* 
nainvidet , libertarem  impetit,  immiHiitaccmdepEiuiit,  xquapen- 
femus  lance  , pro  utque  epus  fit , utraque  proba  verferous  manu  . 
Quam  itaque  hofpitem  , & ignarum  hiftoria  in  Ecclcfiaftica,  qum. 
etiam  in  Legem  Nacuralcm,  t>ivinam,  &Ecclefiafticam  improbura 
fc  jannonus  oftendit , dum  Ecclefiam  Principutn  bcncficio  dumta- 
xat  bona  adquirendi  jure  com  pot  era  fadam , fa&amque  pnmum  a 

Con. 


Digitized  by  Google 


et  Civili  • ArticulusIII.  2£I 

ConftantinoM.  impudcntiflimc  ja&at  ! In  Lege  reteri  cnim  vero 
Levitis  , & Sacerdotibus  lege  Divina  pofsefliones  fuifsc  proprias  , 
i . Jure  inhabitationis  , liquet  ex  Numer.  cap.  J 5,  & lib.  i . Para* 
lip.  cap.  6 } 1.  Jure  oblationis  ex  Levit.  cap.  ult. , &Jofve  cap. 
21  j 3.  Titulo  empeionis  ex  Hierem.  cap.  32  j 4.  Titulo  harredita- 
tit  ex  3.  Reg.  cap.  2,  & Actor,  cap.  4.  Quibus  cum  locis  probe 
cohierere  , qua:  habentur  Num.  cap.  1 6,  Deuter.  cap.  18,  & Ezech. 
cap.  44 , ubi  Levita: , & Sacerdotcs  habere  pofsefliones  , & hatre- 
diraces  prohiberi  videnrur . Ncmpe  hafee  prohibentur  habere  non 
in  Populo  , fed  cum  Populo  , ideft , veluti  Thomas  Valdcnfis  ad- 
verfus  Widefum  cxplicat  Tom.  1 . DotSrin.  fidei  lib.  4.  art.  3,  ha- 
bebant  in  omni Tribu > quas  habere,  ni(i  in  propria  unaqua-que 
Tribus  ncquibar  , vcl , uc  inrerpretatur  Emin.  Laurentius  Cozza 
inComment.  hift  dogm.ad  S.  Auguftini  lib.  de  Hatrcf.  cap.  18  , 
five  40  , habere  prohibebantur,  quomodo  reliquus  habebat  Popu. 
lus,  nempe  tanquam  proprias,  fiquidem  Levitis  tradita?  pofseffio- 
nes  in  Tcmpli  potius  jura  tranfcriptte  sflimanda*  erant,  earumque 
adminiftri  cenfendi  dumtaxat  Levit*  , velut  etiam  adnotat  Julia- 
nus  Pomcrius  , five  Au&or  fub  S.  Profpcri  nomine  de  vita  Con. 
tempi,  lib.  2.  cap.  ltf.  Atque  de  Dccimis  quidem  , dcnariifque 
Judaforum  Temples,  atque  Levitis  dcpendi  folitis  agit  pluribus 
Philo  de  Congrcf.  qurr.  crudit.  gratia, deque  Sacerd  honorc,  ubi 
Sacerdotibus  perindc  , ac  Regibus  , ex  Legit  prarferipto  , rributa 
pendenda  quum  dixiflet  : Ex  hit , fubinfert , rebus  liquet  , juxta, 
£egi>  j * Uciutn  , Sicerdotts  tejuipsrari  honore  , ac  majejlute  Regi - 
bus.  Uc  Decimis  etiam  ab  Abrahamo  Melchifedecho  folutis  lo- 
quemes S.  Paulus  Hcbr.  7 , & S.  Joh.  Chryfoftomus  honul.  1 2.  in 
hunc  loc. , He  Orat.  4.  adv.  Jud.  confiderare  hinc  jubent , quanta 
fupra  Judaicum  Chriftiani  Saccrdotii  excellentia  exfurgat  S.  Hie. 
ronymus  quoque  in  Malach.  cap.  3.  tarn  ex  prirritiis  , vc*eris  Le- 
gis  prarccpto,  Sacerdotibus  folvcndis,  quam  ex  doplici  honore  , 
S.  Pauli  juflione  , Frcsbytcris  impendendo  , fraudem  in  Dcum  pa. 
trare  arguit  , qui  PresbyrerisDecimas,  primitiafque  nondeferat  . 
Cujus  finnlia  legas  Capital,  lrb.  5. cap.  1 54.  Quarc  mgenti  piodu- 
dis  numcro  Do  lorum  teflimonus  , Dccimarum  legem  non  mere 
Cxicmonialciu  efle,  fed  Moralcm  etiam,  qua;  fub  Lege  non  inodo, 

O o 2 fed 


Digitized  by 


Google 


ap*  De  Potentate  Ecclesiastica  » 

fed  Si  fubErangelioobligare  non  dcfinat,atque  ita  vereribusChri- 
ftianis  perfuafumjDecimas  jure  Divino  Sacerdotibus  deberi, often- 
dit  vcl  Binghamus  Orig.Ecclef.lib.f  .cap.f  dcDecim.§-i  .Vidcndi, 
ft  libet,  intcrea  Rebuftiis  trad.  dc  Decim.  q.  i n.  9 , Covarruvias 
Var.  rcfol.ltb.  i-cap.  1 6 , Gonzales  in  Cap.  7.  Cum  homines  de 
Dccimis  n.  3 , Verndle  trad,  dc  Decim.  cap.  4 , Vex  dc  Decim. 
q.  3 , Grenech  in  Decree,  lib.  j.  tit.  30.  De  Decimis  §§.  a , feq. , 
Schmier  Jurifp.  Can.  Civil.  Tom.  2.  lib.  3.  trail.  1.  par.3.  cap.  3. 
fed.  1.  §.  4 , Ducangius  GlofT.  Tom,  2.  V.  Decim «*,  quo  loci  Sar- 
pium  in  trad,  dc  Ben<;fic.  non  multo  ante  Caroli  M.  tempora  De- 
cimarum  invedum  morem  prave  de  ingeniofuocffutientem  mani- 
fe(\x  arguit  falfitatis  ex  Conftitutione  generali  Clotarii  Reg.  cap. 
1 1 , ex  Synodis  Turoneufi  an  5^7.  in  Synodica  ad  Plebcm,&  Ma- 
tifeonenfi  II.  an.  585,  cap  5 > ac  Theodori  Poenit.  cap.  13,  ac  Ba- 
ronius  adan.  57.  n.  74,fcqq.  Sub  Evangelio  Chriftum  D.  pro- 
prium  aliquid  habuifle  adparct  ex  Joh.  1 2 , in  quern  confer  S.  Au- 
guflinum  trad.  d2,&dc  Opere  Monach.  cap.  5 , ncccffaria  ad  vitne 
fuftentationem  fibi  adminiftrari  voluifle  liquet  ex  Luc.  8.  Voluiffe 
perinde,  ut  Apoftolis  neceflfaria  vita*  adminicula  a fidchbus  fuppe- 
ditarentur  , fit  evidens  ex  Matth.  , & Luc.  cap.  > o.  Subfidia  quo- 
que  ad  fullentationem  vit*  fibi  deberi  Apoftali  ipfimet  docuere 
1.  Corinth,  cap.  y.  Ecclcfia;  adhuedum  enafeenti  a Cbriftifidcli. 
bus  cum  oblationes  paffim  fadas  , turn  bonorum  propriorum  in_» 
«jus  jura  fadam  tranfmigrationem  difeimus  ex  Ad.Apoftol.  capp. 
4,  6i  Si  1 1>  ac  1.  Corinth,  cap.  16.  Quae  nihil  e£fecifie,quominus 
Evangelicam  Difcipulis  fuis  paupertatem  Chriftus  D.  toties  fua. 
deret Matth.  cap.  io>  & Luc.  cap.  i4,poRS.Hilarium  inPfal.<5i. 
n.  8 , & in  Matth.  cap.  19.  n.  9 ,S.Epiphanium  Haer.  6 u de  A- 
poftolicis  , S.  Auguftinum  epift.  8p.  ad  Hilarium  , in  Pial.  j 1 , Sc 
lib.  2.  de  Confen.  Evangel,  cap.  3.0,  ac  V.  Be  dam  in  Luc.  lib.  14. 
cap.  p.  docent  Thcelogi  noftrates  , nempe  ita  a Chrifio  D.  perfe* 
dioris  vita;  ftatui  confuli  , neque  divitias  > fed  avaritiam,  ted  cu« 
piditatem  , fed  afifcduro  in  divkibus  a Chriflo  damnari ..  Confer 
dodifs.Thomaffinum  vet.,  & nov.  Difcipl.  par.  3.  lib.  i.eap.  1 * 
& Emin.  Cozzam  ad  S.  Auguftini  lib.de  Hxcef.  cap.  fupracit.  At- 
que  cgregic  hanc  in  icm  Concilii  Aquiigranenfis  11.  an.  83  6.  Epi- 

fcopi 


Digitized  by  Google 


et  Civ  in . Articulus  III.  293 

fcopi  tam  ex  S.  Auguftini  dottrina  declarant  lib.  j.  cap.  7.  de  in- 
duftria  Chriftum  D.  aliquid  oblatx  pecunia*  a Difcipulis  fuis  in  fu- 
turum  fervari  voluiffc  , tit  Ecclefiat  id  eflcc  exemplo  , documcnto* 
que  pccunias,  divitiafque  lervandi  in  futurum  Religionis,  Clcri>&: 
Pauperuin  ufum,  quam  ex  Apoftolorum  A&is,  Patrumque  feriptis 
evidens  fieri  docent  lib.  1.  cap.  12.  jam  fuis  ab  incunabulis  , ex 
ipfifquc  Apoftolicis  inftitutionibus  , agris  , przdiis,  oblationibuf. 
que  locuplctari  Ecclefiam  coepifle  : Per  Petrum , inquientes,  Apo - 
Jlolorum  Principem  in  Occidentis  , per  B.  vero  Johannem  Apoflol. , 
O'  Evang.  in  On'entis  y idcjl  in  Aji*  parti  bus  ; per  B.  cthm  Pau- 
lum  in  tot  a general  iter  Alundi  hit  it  udine  fundata  , £?  ex  Oblationi - 
bus  Fidelium  conjlat  ditata  , atque  bonorata  Ecclefta-  Quam  pari- 
terin  fententiam  Concilium  Engclheimenfc  an.  948.  Can.  8.  S. 
Pauli  in  medium  prolata  dortrina  > a facris  Oblationibus  ad  Alta, 
re  delatis  invadendis , velut  a rebus  Chriilo  dicatis , Laicos  deter- 
rendos  inftituit ; lit  Oblationes , inquiens , Fidelium  quatenus  Al- 
tar i deferantur  , nihil  omnino  ad  laicam  pertineat  PotejUtem  , di- 
ctate Scriptura  : Jgui  Altario  dejerviunt , de  Altari  participen- 
Ittr  . Lege  ergo  Naturali}  & Evangclica  bonis  temporalibus  com. 
potem  ab  initio  Ecclefiam  evafifle  conftat  5 confirmantque  Patrum 
teftimonia,  S.  Juflini  Apolog.  z , qua  affirmat  Fidelcs  Dominico 
quolibet  die  ad  Sacrum  convcnientes  , pro  fuo  quifque  modo  fub- 
ftantiar,  partem  aliquam  in  aerarium  conferrc  confucviiTe,  unde  quf 
Ecclcfix  prxerat  jin  argrotos , paupercs,  orphanos  > pcregrinos>  & 
Viduas  crogarc  pofset.  S.Irenaei  lib.4  capp.  3 a,J4,ubi  docet,quod 
Ecutab  Ilraelitis  ncceflTaria  Templo,  facrifque  Miniftris  oftcre- 
bantur,  ita  a Fidelibus  ctfufiori  pictatc  Ecclefiis  fubfidia  forefup- 
peditanda.  Tcrtulliani  Apolog.  cap.  39,  quo  relcrt  a Fidelibus 
quolibet  faltem  menfc  pecunia?  aliquid  in  communes  neceflitates 
collattim  . S Cypriani  de  Oper.  , & Elccmof. , ubi  vetertim  fub 
Apoftolis  Fidelium  propoftto  exemplo  , ad  Oblationes  Ecclefiis 
fecicndas  omnes , quibus  facultas  non  deeircc  , vehementer  accen. 
dit . Quod  ipfum  exequuntur  argumenti  genus , cxagitantque  O 
rigcncs  hom.  1 i.in  Num. , & lib.  8.  contra  Celfum  p.  400-,  Au- 
forCon<1-  ApoftoUib.  2.  capp.  23,  & 33,  lib.  7.  cap.  2p,  ac 
Eb-  S.  cap.  30-,  s.  Gregorius  Naaian.  cptft.  80.  ad  Acrium  , & 

A ly- 


Digitized  by  Google 


2£4  De  Potistate  EcclesiAstica  , 

Alypium  > & Salvianus  dc  Gubcrn.  lib.  §.  208.  Conferunt  6c 
hue  Canones  ApoftoJorum  verf  Herveti  4,  & 40,  verf.  Dio- 
nyfii  5 }&  41  , Antiochenus  Can.  15  , Gaugreufis  Synodus  in_» 
pr.ifat. , &Can.  7,  fcq. , in  Cod.  EccI,  Afric.  Can-  40.  edit.  Be. 
vere§* 1 Grarcor.  Euchologium , 6c  Gregorianum  Sacrament.  irL» 
form.,  &orat.  pro  fru&uum  oblatione  , quibus  loci*  de  varii* 
Oblationum  genetibus  agitur  , qu*  »el  Ecclefiis  fiebant , vel  Eptf. 
copis  . Confer  & S-  Thomam  »•  2.  q.  87.  art,  1 , ubi  Ecclefia  Mi- 
niftris  jure  narurx  neceflaria  ad  vitse  fuflentationem  deberi  docet  i 
Baronium  ad  an.  $7.  n.  75  , feq. , quo  loci  idipfum  velut  jure  tam 
Naturaii,  quam  Divino  innixum  teftimoniis  Evangelici*,  &Apo- 
ftolicis  nedum , fed  Ethnicorum  etiam  Dionyfii  Halic.  , Plauti , 
Ciccronis,  Xcnophontis  &c.  confirmat } Betlarmimmi  dc  Cleric, 
lib.  1.  cap.  2 5,  ubi  Coticiiiorum  quoquedccretis  ptolatis  , jure  . 
prxterea  Ecclefiaftico  indu&um  oftendu  ; AlbafpinXum  Obfetvat. 
Ecclef.  lib.  t.  obfer.  5,  feq. » quo  loci  ex  S.  Cypriano  de  Opere , 
6c  Eleem. , S.  Auguftino  fisrm.  *1$.  de  temp. , ex  Synodis  EUberi» 
tana  Can.  a 8 , llerdcnfi  Can.  13  , Arclatenii  II.  Can.  it>Carthl- 
ginenfi  IV.  Can.  93,  fcq.,  Valentina  Can.  1.  &c.  Oblationum  ad 
Altarc , pro  Euchariftia  nedum  > fed  pro  Sacerdotnm  alimcnto  , 
ufum  Ecclefix  agnatum  obfervatj  Bevcregium  in  Cod.  Canon,  pri- 
mir,  Ecclef  lib.  i.eap-  4.  §.  6 , & cap.  5.  §.  1 , ac  lib.  2.  cap  a. 
§.  5 , ubi  multis  , validdque  Dallxum  rcfcllit,  qnidc  Pfeudepigr. 
lib.  3.  cap.  14.  vetuftiffimum  hunt  in  Ecclelia  morem,  prxpoftero 
fuo  pcs  ingento  , inftcias  ire  non  abflintiit  •,  Tbomaflinum  par.  3. 
lib.  1.  cap.  5,feqq.,&  Berlendium  dc  Oblat  par.  r.§.d. p.171, feqq. 

Argumento  funt  etiam  , docuineinoqu:  cum  effuiiifimx  Ro- 
man. Pontificum  largitioncs  , turn  pia  Imperatorum  EditSa  , qui- 
busfitevidens  prima  jam  fub  Rcligionis  xtate  prxdiis  Ecclefiat 
ubique  fuifle  potitas  . Et  ccrte  Romanam  Ecckfum  jamindeab 
initio  divitiic  redundalfc  oportet , ut  cui  piillimo  , vetufiiiGmoque 
m more  politum  fuifle  , queni  fux  ufque  ad  a-tatis  perfecutioncm 
obfervatum  teftatur  Eufcbius  , utex  faculutibus, quibus  locnple. 
tata  prnr  aliis  fuerat  , effufiflima  liberalitate  aut  co  undique  con- 
tlucntes  fuftentaret  Fidelcs  , aut  ad  Ion ge  pofitas  egc flare  labo- 
rante*  Ecdafias  mictcrct  lubkvandas , auciore*  luni  homonymi 

duo 


Digitized  by  Googl 


ST  ClVTLI . ArTICULUS  III.  2_pj 

duo  San&ifs.  Dionyfius  Corinth'us  > & Dionyfius  Alexandrinus  , 
ille  ncmpe  inepift.  ad  S.  Sotetcm  apud  Eufebium  lib.  4.  cap.  13 » 

qua  digno  cum  ma&at  elogio  , quod  Ecclclurum  ubique  gentium 
neceffitatibus  profpiccre  cidem  fummopcrc  cocdi  fuifiict ; lite  vero 
apud  eumdcm  Scriptorcm  lib.  7 cap.  3.  in  epift.  ad  S.  Scephanum, 
qua  Ecclefiz  Romano:  ampliifimas  largitiones  in  Syrian)  ufquc  , 
& Arabiam  permanaffc  rcfert . Ante  hac  S.  Pio  1.  Ecclciiam  admi- 
niftrantc  przdiis  Romanam  jam  fuiftc  ditatam  augurari  fared  ex 
ipfius  Dec  re  to  , quod  probabik  facie  Audor  libri  Pontif. , quovc 
traditur  vettnfle  , nc  przdia  Divinis  ufibus  dicata  humanis  dein- 
ceps  inicrvitcnc  . Ex  quo  patet  falfo  feriplifle  Theodoruni  Led. 
hift.Eccl.  Iib.2.  Romans  Ecclefiz  Satculi  VI.  adhuc  initio rccepto 
in  more  fin  fie  res  immobiks  non  rctinere  , fed  fiquz  obvenifsent , 
coufcftim  vendere  . Falfo  perinde  adfirmafse  Martinum  Polonum 
inChron. , Andream  Dandulum  Chron.  lib.  4 cap.  4.  Script,  rer. 
Ital.  Tom.  1 z,  aliofque  poftcriorcs  aS  Urbanol.  dumtaxat  pri- 
mum  in  Ecclefiam  imrrobilium  pofsefiionem  mductam . Ingens 
prxterca  Romans  Ecclefiz  SzculoII.  opukntia  cvinci  poteft  ex 
cpiftola  S.C’ornclii  ad  Fabium  Antiochcnum  apud  Eufebium  Ub.f. 
cap.  43,  qua  narrator  , przter  ea  copiofa  fnbfidia,  quibus  Ec- 
cleftis  Oricntis  ffequens  opem  przftabat , viduis , infirm  is,  egen- 
tibufqtie  plufquam  mille  , quingentis,  omnera  przter  Clcrnm  , 
abtmdans  quotidie  vitz  fubfidium  Roma  luppcdkacum  . Sed  &cx 
Adis  SS.  Sixti  II,  & Laurcntii  Matcyris  circa  an.  2i>i , de  quibus 
S.  Leo  M.  Serm.  831  liquet  Ecclefiam  thefauris  jam  cum  abuodafi. 
fe  j fuum  j & in  Pauperum  ufuin  a S.  Levita  erogandis.  Adcundi 
Prudcctius  Hymn.  2.  de  S.Laurcneio  num.i;,  S.Ambrofiuslib  2. 
Offic.  cap.  28,  S Auguftinus  ferm.  303,  S.  Petrus  Chryfologu* 
Term.  1 35 , &S.  Maximus  horn.  3.  de  S.  Laurcntio  . E Carthagi- 
nenfis  Ecclefiz  gazophylacio  fefiertia  centum  mille  eduxifsc  5 ca« 
que  prolibcrandis  Numidiz  Chriftianis  in  captivitatem,  non  a Go- 
this  > aut  a Scy this  , velut  opinatus  Pamelius  eft  » fed  a Barbaris  , 
quorum  turn  adhuc  feraoflimam  Africamex  S.Auguftinocpift.»Q> 
& 12  3,  Am.  Marcellino  , & Hcrodiano  lib.  7.  de  rebus  Maximini 
oficndit  Pcarfonius  in  Annal  Cyprianicis  ad  an.  253.  num.  2,  ab- 
dudfis  mififsc  fc  S.  Gyprianus  feribit  epift.  8.  lib.  j.  edit.Manut.v 

do. 


Digitized  by  Google 


atp5*  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

do.  Pamel.  ,62.  Felli  ad  Numidix  Epifcopas  . Qux  fane  centum 
nwllc  fcftertia  nummum  ingentem  pecunix  fum  mam  , ex  qua  pcr- 
magna  ejufdcm  Ecclciix  opulcntiadignofcebatur , conficiunt:  fi- 
quidem  juxta  Budcum  3 Patnclium  , & Rhenanum  ducenta  feftcr- 
tia  quinque  millia  Corooatorum  faciant  . Rigaltius  in  Not.  fc- 
ftertium  illud  centum  millia  nummum  libras  15000.  confecifsc 
putet , quam  tamen  xftimationem  ad  7500.  libras  Gallicas  redu- 
cit  Lombertus  , Capelins  ad  ££39.  libras,  17.  folidos , ac  10.  de- 
narios  , Fcllus  ad  Monccx  Anglicanx  libras  fterlingas  781  > ac  fo- 
lidos 5.  Ac  Baronii  ad  an.254.  num.  1 io>  & Panvinii  de  Rom.  Im- 
perio  p.  872.  veri  fit  fimilior  opinio  fummam  illam  feuxa  Romanx 
Monetx  aurca  tria  millia  non  exceffifse  . De  bonis  EcclefixHie- 
rapolitanx  collatis  dicam  mox  . Heliopolitanx  in  Ccelcfyria  Tub 
S.  Theodoto  Epifcopo  Satculi  II.  Tub  initium  libras  auri  viginri 
millc  , ac  Monecas  iniuper  aureas  ducentas  , & quinquaginca  mil. 
le  , ingentem  prartcr  copiam  gemmarum  , fupelle&ilium  3 argen- 
teorumquc  vaforum  , ac  prxdiorum  obtulifsc  S.  Eudoxia  legitur 
in  ejus  vita  apud  Henfchenium  ad  diem  1 . Martii  . Edefsenx  He- 
eled it  opulentiam  teftatur  juliani  Apoftatx  cpiftola  43.  ad  Ece- 
bolum  , qua  bona  Ecclcfixillius  > lub  obeentu  deli&i  > Militibus 
dedit  dividenda . Et  quam  etiara  dives  efset  Cxfarecnfis,  ejufdcm 
Juliani  deciarat  cpiftola  ad  S.  Bafilium  , inter  Bafilianas  207  , 
quam  auiftiorem  exhibec  Fabricius  Salut.  Luc.  Evang.  cap.  14. 
p.  323,  cui  millc  libras  auri  , pro  belli  Pcrfici  expenfis  , imperat  1 
qux  otfto  efficicbant  talcnta  . FuifTc  quoque  ex  primitivis  Fideli- 
bus , qui  divitiis  redundarent  3 quarura  & copiam  Ecclefiis  , ac 
Sacerdotibus  facercnt,  teftatiftima  res  eft,  quam  indubiam  faciunt 
vetera  quamplurima  monumenta  . Sub  Doraitiano  certe  diligen- 
ti  fafta  dc  Chrifti  D.  propinquis  inquifitione  , geminos  fuiffc  re- 
perros  JudxNcpotcs,  qui  polTdfioncs  babebant  valoris  denario- 
rum  novem  millium  , aultor  eft  Hegefippus  apud  Eufcbium  lib. 3. 
cap  ao.  De  M.  Aurelii  Antonini  numificicntia  dignum  illud  me- 
morix  proditum  legitur  apud  Metaphraftem  ad  diem  u.Odob.,& 
Baronium  ad  an.  163.  num.  1 t,  fcqq.  3 cujus  fidci  adftipulari  non 
dubitaruntThomaflinus  par.  3.  lib.  1.  cap-  3.  num.  n,  & Card. 
Cozza  prxeit.  cap.  18.  num.  57,  quod  ob  iufigne  bencficiuro  S.A. 


Digitized  by  Googli 


IT  Cl VILI  . ArTICULUS  III.  2 P7 

bercii  Hierapolitani  in  Phrygia  Epifcopi  ope  impetratum  , a quo 
Lucilla  Imperacoris  filia  a Dxmone  fuerat  libcrata  , annuis  ter 
millc  frumenti  modiis  F.cclefiam  illam  donavcrit  : neque  donum 
illua  , nifi  a Juliano  port  Apoftata  , fuerit  retraclatum  . Verum_» 
hanc  crga  Ecclcfiam  M.  Aurclii  iiberalitatem  nec  fatis  lucide  S.A- 
bercii  ada  produnt  , nec  a Baronio  dud*  ex  Capitolino  conjedu- 
rx  fatis  confirmant,  quominus  ei  fidem  detrahere  audcrent  Ca* 
faubonus  in  Not. ad  Capitol,  in  Marco,  Pagius  ad  cit.an.  num.  1 1, 
Si  Bafnagius  ac|an.  161.  num. 6.  Tom. 2.  p.i  19.  Ab  Alcxandro  Se- 
vero  C.hriftianis  Rom*  Ecclcfiam  trans  Tybcrim  addidam  ex 
Lampridio  fuperius  relatum  eft  . Exinde  probabilis  emcrgic  con- 
jcdura  , neque  vetuifle  ilium  > quin  fundos  etiam  adquirerct  £c- 
clefia  . Qux  ex  eo  quoque  confirmatur  , quod  Valcriani  dccreto 
Ecclefias  divitiis  exfpoliatas  futile  difcimus  ex  S.  Cyprianoepift'. 
97.  lib.  5.  edit.  Manut. , 82.  Pamcl.  , 80.  Felli  ad  Succefium  , & 
quod  Aurelianus  , refercnte  Eufebio  lib.  7.  cap.  2 6.}  Ecclcfix  do- 
mum,  quaexcedere  Paulus  Samozatcnus,  etfiConcilii  Antioche- 
ni  decreto  juftus , dctrcdabat , ci  dcmum  tradi  prxcepit , cui  Ho- 
mano  a Pontificc  , Italixque  Pra-fiilibus  fuiftet  adjudicata  • In_> 
Gonflitutione  etiam  Maximini  ab  Eufebio  lib.  cap.  p.  relata  , 
inter  alia  fancitum  habetur , ut  domus  , & alia  Chriftianorum  lo- 
ca  j prxdia  , & bona  , antchac  fub  Diocletiano  fifco  addida  , aut 
di vendita  , five  ab  aliis  dono , aut  vi  occupata , in  priftinum  Chri. 
ftianorum  jus  rcvocarentur , Dominifque  propriis , abfque  mora, 
univerfa  reftitucrcntur  . Ex  Edi&o  den iq tie  Conftantini  M.  apud 
Eulcbium  lib.  2.  ejtis  vita:  cap.  30,  feqq.,  quo  bona  omnia  , prx- 
dia , &:  lr.ca  , quibus  dim  Chtiftifideles  , ob  fidei  confcfiioncm  , 
prtvati  luerant , rcftirui  prxcepit , manifcftum  fit  Chriftianos  fub 
prioribus  Impcratoribus  propria  habuifle  . Atque  explicitc  qui. 
dem  ablataEcclefiisbona,  ac  fifco  addida  s fivediftrada  reddi 
juflic , quibus  & Lege  cdita  lib.  1 6.  Cod.  Thcod.  tit.  2.  De  Epif- 
copis  ,&lib.4.  tit.  1 . Cod.  Juftin.  De  Sacrof.  Ecclefiis  , illud  adje- 
cit , ut  liberrtma  tcftandi , legandique  in  favorcm  Ecclcfiarunij 
quifque  facultate  potiretur . t 

\ Qux  quum  ita  fe  habeant , mifari  fatis  Jannoni  temeritatcm 
non  fubit , qua  Ecclcfix  prxdia  adquircndi  potcftatem  a Conftan- 
Pars  III.  Tom.  yi.  v P p ti* 


Digitized  by  Google 


a$8  De  Potentate  Ecclesiastica* 

tino  M.  primum  fa&am  jadlare  non  dubitat . Sed  cnira  in  Lege 
so.Valeniiniani  cum  Gotbofredo  vim  facit.  Cur  vero  fruftra,  pcr- 
peramquc  facerc  non  abflinuitjut  qui  viderat  legem  ilium  a Thco- 
dofio  dcinde  tcroperatam  , & a Marciano  demum  abrogatam  ? Vc- 
rumiamen  Ecclcfiafticis  dumtaxat  perfonis,  non  item  Ecclcfiis  bac 
lege  interdielum  fuiffe  , nc  Viduarum  legata  caperent,  ex  SS.  Am- 
brofio  epift.  18.  nov.  edit.,  olim  50.  ad  Valentinianum , & Hiero« 
nymo  epift.  2.  ad  Nepotianum  videre  poterat , uci  viderunc  Baro- 
nius  , Thomaflinus  cap.  18,  & Coutantius  in  Not.  ad  hanc  legem 
p.  274-  Ei  ergo  lcgi  ideo  non  intercept  Ecdefia,  quod  &bi  condu- 
cibiiis  cfiet  , Sc  in  compendium  cederet , ut  quae  inde  Clericis , & 
Monachis  interceptas  largitiones  in  fe  derivabat . Ec(i  vero  is  non 
Em  ego  5 qui  Baronio  adfentiar  conjicienti  legem  illam  , S.Dama- 
fo  agente  , latam  , non  inficias  earn  camen , quineadem  imo  Pon. 
tifici  evaferit  probata  , Sc  Clcricorum  , Monachorumque  cupidu 
tati  inoderand*  opportuna,&  perquam  neccffaria  videri  pocuerit, 
quemadmodum  plane  SS.Ambrofio,&  Hieronymo  vifa  eft.  Quarn- 
vis  intcrea  querelarum  nonnihil  ab  iis  eftufum  in  legem  hanc  hie* 
rit  , non  quatenus  Clcricorum  inexhauftx  cupiditaci  frxnum  in- 
jicereti  fed  quiaincorumdcm  vergeret  injuriain  . Et  fane  quan- 
turn  Ecclefia  abotnni  prorfus  avaritiar  fpecie  abhorruerit  Temper, 
quantumque  perfonas  Eccldlafticas  abhifee  lucris , ac  defideriis 
abftra&as  voluerit,  amavcritque  , documento  funt  SS.  Ambrofii, 
& Hieronymi  recitarac  modo  litter*,  fed  Sc  S.  Cypriani  lib.  1. 
epift.  7.  edit.  Erafmi , 64,  Pamel.,  65.  Felli  ad  Epi&ctum,  qua  in 
Epifcopos  quofdam  acritcr  invehitur , quibus  nihil  cordi  magis 
crat , quam  Fidclium  ftipibus , oblationibus  , & eleemofynis  fagi- 
nari,&  dice  fee  re;  fed  Tcrtulliani  lib.de  Jejun.,  ac  dc  Fuga  in  per- 
fecuto  qui  Epifcopis  plerifque  ex  eo  convitium  facit,  quod  immo- 
dicam  a Chriftifidclibus  exprimere  pccuniarum  copiamhaud  verc- 
rentur  . Quamvis  basin  eos  contumelias  turn efifunderc  cocpertc , 
poftquam  ab  eorum  fe  Communione  abfcidiftec . Sed  Aurclii  Car- 
thagin.,  ac  S.Auguftini  Hippon.,fed  S.Joh.Chryfoftomi>S.Bafilii, 
& S.Gregorii  Nazian.,  fed  SS.Paulini,&  Fulgcntii,  fed  Theodore- 
ti,  Sc  Sulpitiilib.  1,  fed  Juliani  Pomcrii  See.,  dc  quibus  Rigaltius 
ia  Not.  ad  cit.  S.  Cypriani  epift.,  ac  Thomaflinus  ditfuiius  vet.,  Sc 

nov. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  III.  2pp 

nov.  Difcip!.  par.  3,  lib.  1.  capp.  17,  & *■*>  ac  lib. j . cap  1 , feqq. 
Cxtcrum  ca  Valcntiniani  lex  , ut  dixi , Ecclefus  non  afficicbac  i 
legemque  fuam  , qua  Thcodofius  Diaconiffis , queis  t amen  domi 
proles  non  eflet , interdixerac , ne  vcl  Ecdclias  hxredcs  dicercnt, 
alias  haud  prohibens  , quominus  prsdiorum  frudius  elargiri  qui- 
rent , aut  legarent  ,codem  ipfo  , quo  lata  fucrat , anno  , S.  Am- 
brofio  hortantc  , & admonente  , ecu  Baronio  vifum  eft  ad  an.  390. 
num.  70,  rcvocarc  rcligioni  duxit , Viduis > ac  Diaconiffis  fundos 
ipfos  Ecdcfiis  relinqucndi  poteftate  fada . Utramquc  dcniqwe  & 
Valentiniani  illam  , & hanc  priorem  Theodofii  legem,  vcluti  Cle- 
ricis  injuriofam  , Marcianus , ut  innui , rcfcindcrc  , fua  pro  reli- 
gione  erga  Ecclefiam  cximia  , officio  habuit , prout  haud  abfimi- 
lem  Nicephori  legem  an.964.  fuftulit  Baiilius  Imp.  an.?87,  Theo- 
doro  Ballamone  tefte  , ita  nempc  impedimentum  auferendo  , quo 
prius  Ecclefia  detinebatur  , nc  libere  Divino  , naturalique  bona 
adquirehdi  jure  utererur . Quam  plane  Marciani  legem,  inter 
Novellas  tit.  j.  port  Cod.  Theod.  proftantem  , fuo  Codici  tit.  De 
Sacrof  Ecclef.  LL.  1 , & 1 3,  non  fccus , atque  Conftantini  M. , in. 
fertam  voluit  Juftinianus,  fimilcs  jpfe  alias  adjiciens  L.  Jguoniam, 
& L.  Mud  cod.  Cod.,  & tit.,  quo  tamen,  velut  Ecdcfia  incommo. 
dam,  atramque  & Valcntiniani,  & Theodofii  legem  exular*  perpe. 
tuo  juffit . Unde  non  crat  fane , cur  exinde  nobis  ad  faceflcndum 
negotium  , occafionem  cum  Gothofrcdo  quxrerct  Jannonus , ne. 
que  cur  turn  Petro  de  Marca  de  Concord,  lib.  a cap.  1 1 . num.  3. 
dicere  fomniaret  a Juftiniano  cas  leges,  nc#i  in  confcquentiam  Ca- 
nonunt  , fed  jure  fuo  fuiflclatas , quod  a Juftiniani  procul  abhor, 
rere  mcme  adparet,  fie  loquenris  L.  13.  S-irtcimus  fifufuis  aliquant 
Ttliqmtrit  kut reditatem  , vel/egatum  , velfideicommijfum  , vcldo. 
tiationit  titulo  aliejuid  Jederit , vel  vendiderit , five  Suer  of  Eccle- 
fiif  t five  [Reiter.  Xencnibut , vel  Ptocbctrapbiis , vel  Morujltriis 
A/jjculurum  , vel  p'irginum  , vel  Orpkanotrapbiii,  vel  Brephotro- 
phiij , vel  Xerontceomiis , necaou  yurt  Civitatum,vel  dcnatcrum, 
vel  venditorum  , vel  relifltrum  eis fit  htigxva  ejeaclio , nulla  tern - 
forum  foldta  preferiptione  ecarBanda  . Moleftix  potius  nonmhil 
inferre  quidam  videtur  S.  Auguftini  locus  , qui  Jannonuni  ct(i  fu- 
gcrit  , ingenjie  tamen  agentibus  nobis  prztercundus  haud  eft  . 

Pp  a Igi- 


Digilized  by  Google 


300  De  PoTESTATE  EccLESIASTiCA  , 

Igitur  Trad.  6.  in  Johan,  in  cam  inflcfli  S.  Dodtor  vidctur  fen- 
tcntiam  , ut  noil  alio , quam  Impcratorio  , jure , ac  Principum  lc- 
gibus  bona  fua  poflidere  Ecclcfiam  putet . Qio  jure  > inquit  enim, 
defend! s Villas  ? Divino  , an  bu/nano  ? Divinunt  jus  in  Scripturis 
habemus  , huminum  jus  in  legibus  Regis  m . Vnie  quifjue  p iff  let , 
quod poffJet  i A ’onne  jure  humino  ? Jure  erg > humino , jure  Itn- 
peratorum  . Jjhsia  ipfj.  jfuri  human  a per  I, nptr  stores , Rcges 

ftculi  Deus  difribuit generi  bumano  . Verum  ut  hate  non  fplcn- 
tiidc  magis,  quam  folide  , vcluti  loquitur  Cl.Tho  naifinus  cap.id. 
num.  2,  di&a  vidcantur , co  fenfu  capicnda  fuuc  utique  , non  quo 
Principum  largitate  , legibufque  bonaab  Ecclefia  obtineantur , 
fed  quo  de  bonis  incidences  lites  Principa  n legibus  finiend*  fint , 
ficuc  idcmnict  S.  Doctor  indicat  verbis  tilis , quibus  incipit  : fj)ui 
jure  defendis  b^illjs  i Qua?  plane  lites  rcfpiciunt . Eodcm  deindc 
loci  loquitur  S.  Dodlar  non  de  Clericis  damtaxac , fed  dc  Laicit 
indiferiminatim  , quorum  bona  Principum  obnoxia  legibus  infi- 
ciatur  nemo  . Nequc  demum  alitcr  S.  Dodarem  accipi  dcbere_* 
exindc  liquet , quod  neque  fuis  Clcricos  fundis  fpoliare  Principi- 
htis  liceat , ficuti  neque  laicos  , neque  prohibere  , quin  fas  fit  in 
Ecdcfiaflicis  perfonis  Deo  fua,  ab  co  utique  accepta,dare,  ant  po- 
tius  redderc  . Unde  Benedicts  III,  Caroli  M.,  Irems  Auguftte  , ac 
Synodorum  Aquifgranenfis  II,  Parificnfis  VI.  Can-  18,  & Aurc- 
liancnfis  fententia  , D.o  oblat.x  res  non  cam  Ecclefia;  , quern  Dei 
eiTc  funt  arfiimanda:  . Qua  vero  ita  funt  Ecclefia? , ac  Dei  , SS.  Hi- 
larii , Ambrofii,  Chryfcllomi,  Hicronymi , Auguftini  &c.  fenten- 
tia omni  prorfus  ab  oncre  pendendi  tributa  funt  libera  : ideoque 
finiftram  , iniquamquc  loci  S.  Matthjei  cap. 1 7.  v.  2 5.  Marfilii , Sc 
Janduni  interpretationem  damnavit  Johannes  XXII,  nonfecus,  at. 
que  baud  abfimilem  Widcffi,  Sc  Huffi  Martinus  V.  poft  quos  D.ipi- 
jium  fcquutum  abire  Jannonum  pudere  quammaxime  oportuiffec. 

Proexequendo  potius  igitur  hujufmodi  tarn  Naturali,  quam 
Divino  jure  latte  a Priscipibus,  quibus  Ecclcfiis  bona  aut  rcilitui 
prarcipiuntur , aut  permittuntur  relinqui , ita  demum  accipi  de- 
bent  , ut  eo  ipfo  Naturali , Divinoque  jure  fint  irritx  , fi  qua;  in 
Ecclcfiarumincommodum  cedant . Nee  vero  cjufmodi  juri , ncc 
EcclcfufUcx  iinmunuau  offitit  , fiquando  , Rcipubhe*  , auc 

Re- 


Digitized  by  Googli 


ErCiviu.  Akticulus  III.  301 

Rcligionis  cxigentibus  neccfiitatibus  3 ex  bonis  Ecdcfiafticis  5 
Epifcoporum  accedentc  licentia , ac  Romani  quammaximc  Pon- 
tificis  automate  , iaicis  Principibus  decimx  , tribuca  , dona  pii. 
blicos  in  fumptus  cxpcndcnda  > concetfa  leguntur  : atque  de  do- 
cis  quidern  Regibus  prxftari  folitisetiam  ab  Ecclefiis  } ac  Mona* 
Rents  agit  Synodus  Vetncnfis  an.  755,  vidcndiqtic  Hincmarus 
Opufc.  14.  Spjcilcg.  Dachcr.  Torn.  2.  pag.  581,  Ducangius  dif- 
fer c.  1 4.  ad  Joinvillam  j & in  GlofTario  V.  Donum  , ac  Murato- 
ritis  dc  Anciq.  Ital.  differt.  70;  dc  Decimis  quoque  inf.udatis 
adeundus  , qui  dc  bis  egregie  dilTcrit } Thomafltnus  par.  3 . lib.  1 . 
cap.  i 1 . Scquicur  hinc  > uc  fiquidem  Ecclcfiaftica  immunitas  Di- 
vino  jure  j naturaliquc  innitatur,  fiqu:e  cjufmodi  immunitati  ad- 
verse lata;  futffent  a Rcgibus  leges  , ex  irritx  , & inanes  liabcndx 
e Rent , vcluti  latx  a non  habentibus  legicimatn  audoritatem  . 
Scd  cnim  veritate  minime  conftant , quae  dc  Immunitatc  Ectlefia. 
Rica  juflos  intra  fines  a faeculi  Principibus  coardata  Jannonus 
comminilcitur . Atque  imprimis  prxtenfam  Caroli  M.  pro  Saxo- 
nia  legem  nufpiatn  adparerc  obfervat  Antonius  Bovine  refp.  ad 
confid.  Sarpii  par.  3.  ad  argum  10.  p.  4 1,  fcqq.  Qua?  fi  revera  edi- 
ta  fuit  j id  utiquenon  ablque  Epilcoporum  confcnfu  fadum  pro 
certo  habendum  , quum  leges  ipias  mere  Civilcs  , nonnifi  corum. 
dem  intervcnienteconfcnlu,  cderc  rcligioni  eidem  elTet , velut  ex 
prarfationc  Capitularium  liquido  patet  : qure  idco  Capitularia 
Ecclefix  probata  fust » fi  fidcs  adhibenda  Hincmaro  in  Formul. 
puomot.  Epifcop.  tit.  1 8.  cap  6 , ac  Sici  orum  Cmonum  pedijjcqui 
dida  funt  Synodo  Troslcjcnfi  , tefte  Baluzio  . Vide  & HoUlenium 
Colled.  Rom.  Tom.  2.  pag.  187,  ubi  Capitulate  Saxonicum  ex 
cap.  XI.  rcccnfet . Cxterum  a Carolo  M.' ampla  Clcricis  immu- 
nitas conhrmata  nedum  eft  > fed  Epifcopis  infuper  conlata  Re- 
galia teftatur  Cranzius  Saxonix  lib.  2.  cap  24.  Roberto  item-. 
S.  Germani  Abbati  an.  77?,  dequo  Baronius  num.  2.  Aiquc  ita 
Regalia  nomination  tributa  Epifcopis  plerifque  in  Saxonia  , Mo- 
nallcricnfi , Paderboncnil  , Ofnabrugcnfi  , Coenobio  item  W'er- 
thincnfi  &c.  ofiendit  Turckius  Soc.  1.  iu  Faftis  Carolmis  , ac  poll 
ipfutn  Pichlcr  hift  Imper.  tradat.i.  cap  5.0001.77.  p.  178,  fcq., 
• tibt  obfervat  jam  ante  Caroli  M.  xutem  Epifcopos  Regalia  polfc- 

dilfc  } 


Digitized  by  Google 


302  De  Potestate  Ecclbsiastica  , 

difTc  , vcluti  Colonienfem  , Lcodicnfem  , Moguntinum,  Trevi- 
rcnfcin  See.  teftibus  Johanne  Robert!  in  paralipoin.  ad  vitam  Ca- 
roli  Martclli  p.  164,  Serario  , Brovero  &c.  Qua  perinde  religio- 
ne  Ecclcfiafticam  erga  Iibertatem , & immunitacein  affe&us  probe 
fuerit  Ludovicus  Pius  teftes  accedunt  Au&or  ipiius  vitx  p.  407, 
& 41  3,  Thcganus  §§.  10,  22  Annalc*  Franc,  ad  an.  824,  con. 
firmantquc  Capitularia  Aquigranenfe  an.  8 1 6.  capp.  2,  & 1 o.  an. 
824.  cap.  1 , Vormaticnfe  an.  82  9.  cap.4.  &c.  Eo  itaque  fpe&anc 
tot,  quae  memorat  Hcumannus  dc  Re  Diplomat.  Imperat.  Tom.i, 
& 2,  pro  Ecclefiarum  , ac  Monafteriorum  immunitate  Diplomata 
Caroli  M. , Ludovi  Pii , Pippini , Lotharii , Ludovici  II,  Caroli 
Calvi , Ludovici  Germanici , Carolomaiuii  , Ludovici  Junioris  , 
&c-,  non  quo  ipfc  cuperet  ittique  , nempe  uc  fuadeat , nonnili  I in. 
peratorum  bcneficio  Ecclcfiis,  ac  Monaftcriis  immunicatem  ad- 
creviilei  fed  ut  indicio  fint  liquido  Iminunitatis  privilegia  aut 
non  primo  fuiflfc  conceila  • led  in  antiqua , qua  fuerant  , pofifeifio. 
ncconfirmata,  veluti  fidem-indubiam  faciunt  Caroli  M.  Diplo- 
mata  apud  Marculfum  Formul.  lib.  1 . cap.  4,  & Balnzium  Capi- 
tular. Tom.  2.  p.  377,  pro  Monafterio  Sandionyiiano  apud  Ma- 
billonium  de  Re  Diplom.  lib.  6.  num.  53,  Ludovici  Pii  pro  Ec- 
clclia  Wirccburgenit  apud  Eccardum  Tom.  i.  Comment.  Her. 
Franc.  Orient,  p'.  881,  Lotharii  pro  Ecclcfia  Tullcnfi  apud  Ma- 
billonium  num.  52 2 > Ludovici  II.  pro  Ecclefia  Novaricnil  apud 
Muratorium  Antiq.  Ital.  Tom.  1 . p,  92  5,  pro  Monaftcrio  Argen. 
toratenfi  apud  Shilterum  Obfcrvat.  ad  Koen:gfhov.  Chron.  Ar- 
gent. p.  480,  Carolomanni  pro  Ecclefu  Cremonenfi  apud  Mura* 
torium  Tom-d.  p.  383,  &c.;  aut  non  proprio  utique  conccflas  ju- 
re ab  Impcratoribu*  fuific » fed  pro  jure  dunmxat  Ecclefiaflico  in 
tuto  ponendo  , & a Laicorum  ufurpationibus  vindicando  corro- 
boratas  , ut  legenti  adparebit  Diplomata  Caroli  M.  pro  Monafte- 
rio  Campidonenfi , dc  quo  Hcumannus  Tom.  1.  p.43?,  Ludovi- 
ci Pii  pro  Ecclcfiis  Slavorum  , de  quibus  Carpcntier  in  A'phabc- 
toTyroniano  p.  >7,  pro  Coenobio  Nonantulano  , dc  quo  Mura- 
torins  Antiq.  leal.  Tom.  6.  p.  31  3,  Ludovici  Germanici  pro  Mo* 
naftcrio  Althaenii  , dc  quo  Hundius  Metrop-  Salisburg.  par.  2. 
pig.  9y  pro  Fuldenfi*  dc  quo  Schannai  Cod.  lull.  Fuld.  pag. 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVILl.  ArTICULUS  III.  303 

114!  Lotharii  pro  Ecclcfia  Auguftodunenfi , de  quo Dachcrius 
Spicileg.  Tom.  3.  p.  540  , Ludovici  II.  pro  Ecclcfia  Regien- 
fi,  de  quo  Muratorius  Tom.  5.  p.  191  t pro  Coenobio  Gander* 
Ihcmcnfi*  dc  quo  Harenbcrgerus  hift  Gandcrsh.  p.  5*3  * Carol! 
Calvi  pro  Monafteriis  S.  Elorencii , dc  quo  Lobincau  hift.  de  Bre- 
tagne p.  <)  1 , & S.  Saturnini  Tolofae , de  quo  Canrellus  hift.  Co. 
mit.  Tolof.  p.  1 67 j Sic. ; aut  proprio  quidem  jure  fuifte  collatas  , 
led  quatenus  ipfis  Ecclefiis  fundos  largitt  Imperatores  » aut  largi- 
tioncs  adprobantes  , ab  omni  prorlus  onere  immunes  juftcrunt , 
uti  manifeftum  fit  cx  Diplomatibus  Caroli  M.  pro  Ecclcfia  Ati- 
nenfi  apud  Ughellum  Ital.  Sac.  Tom-  10.  p.  41  > pro  Ccenobiis 
Caflinenfi  apud  Gattulam  hift.  Caflin.  par.  1.  p.  ij,fcq.,  Prumienfi 
apud  Knauff  defenf.  Prunv  p.  52  , Fontancllcnfi  apud  Dachcrium 
Spicileg.  Tom.  1.  p.277  > Sangcrmanenfi  apud  Bovillart  hift. 
cjufdem  Monaft.  p-  1 2 , fcq. , S.  Arnulphi  Mctenfi  apud  Calme- 
tiumhift. Lotharig.  Tom.  i.y.192  , Bertha;  Caroli  M.  filia»  pro 
Monafterio  S.  Medardi  apud  Mabillonium  de  Re  Diplom.  lib.  6. 
n.  6 7 1 Ludovici  Pii  pro  Ecclefiis  Laufanenfi  , & Curienfi  apud 
Schcuchzcr  > &:  Lochmannum  Alph.  tab.  1 8 , pro  Coenobio  Lin. 
davienfi  apud  Tenzelium  in  Vindiciis  hiftor.  p.  27,  Pippini  Regis 
Aquit.  pro  Monafterio  Malaftcnfi  apud  Mabillonium  cit.  lib.  6 . n. 
78  , Gisla;  pro  Monafterio  Cifonicnfi  apud  Dachcrium  Spicileg. 
Tom.  2 . p.  878,  Lotharii  pro  Hofpitali  Montifcinifii  , & Mona- 
fterio Novalicicnfi  apud  Muratorium  Antiq.  Ital.  Tom. 3.  p.577, 
pro  Coenobio  Grandilvallis  apud  Hergoot.  hift  genealog.  Hab. 
fpurg.  vol.  2 p.  28  , Corbcjcnfi  apud  Schatenium  Annal  Pader- 
bon.  par.  1.  p.  128,  Caroli  Calvi  pro  Monafterio  Elnonenfi  apud 
Martenium  vet.  Monum.  Tom.  i.p.  i^.Nivellcnfi  apud  Miraeum 
Tom  1.  p.  502  > Ludovici  Balbi  pro  Coenobio  S.  Flaciani  apud 
Mabillonium  dc  Re  Diplom.  lib.  6.  n.  108,  Richildis  Regins  pro 
Abbatia  Gorzicnfi  apud  Calmet  hift.  Lothar.Tom.  r.  p.  333  3 a. 
liorumque,  quorum  implcre  paginas,  ut  pronum  cflcc,fam  piget . 

Ad  aliorum  , qua:  nob«  objicit  Jannonus , Reguin  gefta  re- 
torquendo  fermoncm  , de  legibus  Eduardi  lit , & Hcnrici  V.  ni- 
hil  profcdlo  habet  Polydorus  Virgilius  > deque  lege  dumtaxat  E- 
duardi  I.  loquitur  lib.  17  , quam  proquibuldam  folummodo  Coe- 

nobiis 


l 


Digitized 

\ 


by  Google 


304  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

nobiis  latam  , non  ad  omncs  Anglix  Ecdcfias  extcnfam  obfervac. 
Quin  ctiam  , Nicoiao  IV,  Legati  fui  Bartholorrari  Grofletani  ope- 
ra , interccdcnte  , eamdem  rcfcinderc  legem  futile  cornpulfum  re. 
feit  Bzovius  ad  an.  i ipi . Quamve  fi  rcfcinderc  dctre&afset , gra- 
vem  ex  fubditis  Regi  rcbcllionem  irrrpendifle  fubjungit  Fcrdinan- 
dus  dc  Baftidia  in  Antidoto  ad  confid.  PauliSarpii  refp.  ad  argunu 
47.  p.  125.  Peflimc  vero  dc  S.  Ludovico  Gall.  Rege  meretur  Jaa- 
nonus , dum  ei  irividix  plenam  appingit  legem  . Nam  Joh.  Faber 
adL.  JPuctics  Cod.  DeRevind.dc  alienatione  dumeaxat  Fcudo- 
rum  verba  facir,  qux  in  Gallia  plane  Kegm  legibus  in  manus  mor- 
tuas  transferri  vetancur : alioqtri  vero  , ob  hbcrcatem  Ecclefiafti- 
cam  optimo  pofitam  loco , S.  Regi  gratulatus  cximiis  cumdem_rf 
madafsc  laudibus  Alexander  IV.  legitur  apud  Raynaldum  ad  an. 

Dc  fimili  S.  Ludovici  lege  a Philippo  III  , Philippo 
IV  , Carolo  Pulcro  , Carolo  V , Francifco  I , Henrico  II , Carol© 
IX  > & Henrico  III.  nihil  litteris  eft  demandatum,  nuliumque  pro- 
ferre  documentum  Jannono  licuit , quo  fidem  obligarct  noftram  . 
Contra,  vero  audores  funt  Ludovicus  d'  Hercourt  in  Trad.  dc  le- 
gib.  Bcclef.  Gall.  par.  5.  cap.  3.  n- 8.  p.  2 10 , acFleurius  Inftie. 
Canon,  par.  1.  cap.  ap.  § 7 , & par.  2.  cap.  12.  §.  5.  hodiedum 
in  Gallia  prxtcnfum  jus  omne  reftringiad  jus  amorttfationis , ivt 
vocant , quo  nempe  cenfum  folvere  tenentur  manus  morruae,  qux 
novos  fundos  adquirendi  jus  impctrenc  ad  alias  non  amplius  tranf- 
migraturos  manus  . Ut  ut  autem  lit  de  Placito  , vulgo  Arrejlo  t 
Papponii , cjufquc  au&oritate  , Carthufianos , ac  Cxleftinos,  jam 
divitiis  affatim  locuplctatos , atficicb.it:  ut  proinde  Alexander 
III.  in  cpift.  ad  Ciftercicnfcs  apud  Van  • Efpcnium  par.  1 . tit.  29 
cap.  3.  n.  1 4 , & Innocentius  III.  lib.  j 6.  cpift.  83.  apudGonza- 
lefium  in  Decret'.  lib.  2.  tit.  30.  cap.  34.inNot.  rccipi  dcinceps 
prohibuerint  bona  , pofseffionefquc,  nifi  pro  novis  fundandis  Mo- 
naftcriis  r quod  ipfum  a generali  corum  Capitnlofancitum  futt  . 
Prxtcrea  ex  Romani  Pomificis  indulto  , ac  privilegio  legem  de_-> 
bonis  ftabilibus  in  Ecdcfias  non  transferences  in  Gallia  obtinere 
dixit  Rcnatus  Choppinus  de  Domin.  Franc,  tit.  13.0.  5 : quod 
tamen  rcfellit  Petrus  Jacobus  Aurclian.  inpraifl.tit.de  Acquifit- 
ab  Ecclef.  verb  Quidim  Vcxu  q.  ro  ; &:  Willelmus  dc  Benedicts 

in  Cap- 


Digitized  by  Google 


ET  Crviu . Articulus  III.  3C? 

in  Cap.  Raynutius  dc  Tcilam.  n.  4.  ctiam  in  Gallia  fervari  legem 
1.  Cod.  De  Sacrof.  Ecclef. , ut  libere  ncmpc  ftabilia  ab  Ecdcfiis 
adquiri  polEnt  s appofitc  obfervac.  Denique  Alexandri  IV.  c>ipli- 
citilfima  dccifio  eft  in  Cap.  t . 6)uii  ttonnulli  in  fine  6.  Decree,  lib. 

3. tit.  at.  Dc  Immunity  Eeclcfi,  ubi  amorcifationis  legem  in_> 
quibufdam  Gallia;  parcibus  indu&ain  , qua  Ecclefix  » five  manus 
moreux  bona  a Laicis  obcenta  in  manus  transferre  laicas  teneban- 
tur  , caquc  rctincrc , abfque  Principis  lic;ntia  > prohibebantur  , 
vcluc  Ecclcfiafticx  liberiati  infeftam  infrcgic  hifee  verbis  : Hec 
ctiam  liceat  Ecclejias , vd perform  Ecclef ajlicas  addifrakendutn^t, 
vet  alicnandum  , z >el  extra  martum  fuam  ponendum  acquifita  jam  , 
vel  quse  deincept  acquirerent , aliquatenui  coir  flare  . Cui  textui 
adftipulatur  ctiam  alter  Bonifacii  VIII.  in  Cap.  $.  Eos , qtii  codem  ° 
lib.  6t  & tit.  jacobo  Aragonise  Regi  legem  , qua  bona  jure  belli , 

& gentium  adquifita  perpetuo  Canonc  , quern  Realengum  vocat , 
adfedta  jufserit , ita  ut  ad  quemcumquc  bona  ilia  migrarent , c- 
liam  ad  Clericos  , idem  fubirc  onus  deberent , neque  ilia,  fine  Re- 
gis liccntia  , in  manum  unquam  mortuam  tranfireqnircnt , accep- 
tarn  quidein  refert  Petrus  Belluga  } quod  ipfum  confirmant  Mat. 
teii  de  Regim-  Regni  Valent,  cap.  2.  §.  5.  n.  44,  Solorzanus  dc 
Jure  Indiar.  lib.  3.  cap.  20.  n.  45  , Pereira  dc  man.  Reg.  cap.  37. 
n.  t , quo  loci  Lufitanix  legibus  Ecdefiarum  jus  adquircndi  bona 
coar&arum  quidem  fuifsc  adfirmat , led  legibus  illis  demum  Apo- 
ftolicx  Scdis  au&oritatem  adcefiifTc  . Ab  Alphonfo  Hifpan.  Rege 
bona  immobilia  in  Ecclcfiarum  , aut  Monaflcriorum  jura  tranferi- 
bi  vetitum  utique  fcribic  Alphonfus  Narbona  in  nova  Recompilat. 
Leg.  Hifpan.  par.  3.  lib.  1.  tit.  3.JL.  35.  Glofs.  2.  n.  30  , ieqq. 

Scd  id  fadlum  maximopcrc  improbat , neque  per  Canones  id  fieri 
licuilTe,  idcoque  flocci>*nauciauc  faciendam  Signorelli  fententiam 
contrarium  icribentis  adferit.  Confcrrc  exterum  juvat  Cap.  7. 
g)u*  in  Ecclefurum  Decret.  lib.  1.  tic.  2.  De  Conftit. , Cap.  26. 
Jgupnto  lib.  5.  tir.  33.  De  Privile j.  ,&Cap.  5.  Eos , quii n 6.  lib. 

3.  tit.  23.  De  Immun . Ecclef  t ubi  a Gregorio  IX  > & Bonifacio 
VIII.  Laicorum  fiatuta  Ecclcfiarum  juri  bona  adquircndi  adverfa  , 
vcluti  ejufdem  infcfta  libertati,  infringuntur.  Quam  perindc  liber* 
ta»cm  contra  JFcrdinanduin  Caltcllx  Kegem  Gregorius  IX.  a pud 
Psrs  HI.  Topi.  W.  Qj 


Digitized  by  Google 


3° $ De  PoTiSTATE  ECCLESIASTICA  , 

Raynaldumad  an.  i 2 3 t . n. 49, contra  Johannem  Lufitaniae  Regem 
Martinus  V.  apud  eumdcm  Annaliftam  ad  an.  1427.  n.  19,  contra 
Vcnetos  Paulus  V.  &c.  fortiilimc  dcfendcndam  adfumpere  . Vide- 
fis , &Fagnanum  in  Cap.  in  Ecclejiarum  , & Paflcrinum  iiu» 
Cap.  Eos  , qui . In  Germania  fiqux  aliquando  Ecclefiafticx  liber* 
rati , & immunitati  fubinfeftx  lata;  funt  leges  apud  Gaillard  lib. 2. 
Obfcrv.  32  j cas  revocarunt  fubindc  Fridcricus  II  , & Carolus  IV » 
de  quibus  Anton.  Boviqs  loc.  cit.  , & Card.  Petra  ad  Innocentii 
III.  Conft.  10.  Ad  nojlram  , qua  Pontifcx  Henrici  Gnecorum  Im- 
perat.  legem , qua  vetabatur , nc  cui  liceret  de  bonis  fuis  immobi- 
libus  five  in  vita>  five  teftamento  aliquid  Ecclcfiis  elargiri , robo- 
rc  omnino  vacuam  dccrcvit j ad  Honorii  III.  Conft.  1 . Hu  Ugest  & 
° ad  Bomfacii  IX.  Conft.  4.  yujlis . Qu:e  vero  a Jufto  Hcnningio 
Boehmcro  in  Not.  ad  Fleurii  Inft.  Canon,  par.  a.  cap.  1 3.  dc  bo. 
nor.  Ecclef.  alicn.,&  acquif.  §.5.  niemoratur  Leopoldi  Imp.  Prag- 
matica  Saniftio  in  Comitatu  Tyrolenfi  an.  1570.  lata  » & a Caro* 
lo  VI.  deindc  confirmata , ad  jus  dumtaxat  amortifationis  fme 
Auftriacx  Domui  refervatum  reftringitur . InBclgio  editam  a Co- 
mitibus  San.ftioncm  , ne  bona  in  Ecclefiam  transferrentur,  ab  Ur* 
bano  V.  refeiflam  , nec  indc  vim  dcinceps  obtinuilTe  ullam  fatetur 
ipfemet  BTodinus  , atnftor  a Clemente  VlH.  jufte  damnatus  , Rei. 
publ.  lib.  $.  cap.  5.  Dc  Caroli  V.  Edicfto  an.  1520.  die  1 9.  03ob«. 
pro  Bclgio  lato  loquens  Petrus  Criftinatus  Tom.  1.  Decif.  101 ,, 
a Supremis  Curiis  jure  dubitatum  Temper  ait : An  bujufmodi  Con- 
flitutiones  rerum  immobilium  acquifitiottej  evtrtentes  valeant,  de- 
fendique  pojjint  ! velut  Ecclefiafticarlibcrtati  adverfte,  laudans  do- 
»ftifs.  Pacquct  in  trafl.  de  Amortif.,  neque  conftantcr  Edidlum  fee. 
varum  adfirmans . Editfum  illud  Caroli  V.  profertequidem  , dc* 
fcnditqne  Van-Efpenius . At  blateronis  hujus  Apoftolictr  Scdis. 
jura  laceflendi  audacia  co  procefscrat,  ut  ipfius  opus  quoddam  hu- 
jufmodi  fclle  plenum  publica  infamise  nota  Caroli  VI.  jufsumc. 
merit  infligi*  In  Hollandia  a Willclmo  111.  Comite  Edi&o  an. 
1 32 8.propofito  Ecclefiae  bona  adquirendi  facultas  adempta  fuerat. 
Sed  aud>or  eft  Aubertus  Miraeus  in  Chron.  ad  an.  1 300.  Comitatu 
illo  Willelmum  haudpotitum  ante  an.  1341  > poft  quern  annum-, 
menteimpos  faflus  , cuftodiaec^uc  mancipatus  vivendi  fincman. 

»}i*‘ 


Digitized  by  Google 


HT  Civili.  Articulus  III-  307 

1358.  mifere  fecit . Igitur  Edidum  illud  aut  nunqtiam  fuifsc  pro- 
mulgation, aut  nullo  in  pretio  habitum , vcl  a lJrincipe  pi o tedium 
cum  ex  impoteniia  , turn  ex  impictatc  . Veneti  Sena  tus  Dccreto  , 
quo  alioquin  interdidte  haudfunt  adquifitioncs  pro  fuftentationc, 
& confcrvatione  Ecclefurum  , & Monafteriorum  , cujufquc  au- 
dorem  ulcro  fe  dcderat  Paulus  Sarpius  , an.  1606.  die  17.  Augu- 
fti , interceflifse  Paulum  V. , rcfragatofque  fuifsc  Dodifs.  Theo* 
logos  Collegii  Bonon.  in  rcfp.  pro  libcrt.  Ecdcf. , Theologos  Re- 
lig*  Server.  in  dcfcnf.  Ccnf.  Pauli  V.  cap.  7.  n.  17  , Theologos  a- 
lios>  Canoniftafque,  Cardinalcs  Albitium  in  rcfp.  ad  hiR.de  Orig. 
Inquifit.  Pauli  Sarpii  , Baronium  in  parxncfi  ad  Rcmp.  Vcnet.  , 
Afcanium  Columnam  in  Sent.  adv.  Ven,  Rcip.  Epifcopos  , & Bel. 
larminum  in  refp.  ad  Sarpium  , &:adfcptcin  Theologos  Vcnet., 
Gregorium  Servantium  in  dcfcnf.  poteft. , &immun.  Ecclcf.  , Le- 
lium  Baleonium  in  Apolog.  contra  Confid.Pauli  Sarpii,  Joh.  Franc. 
Fagnanumde  Juftitia,  & valid.  Cenfur.  Pauli  V , Bernardum  Ju- 
fli  in  defenf.  libcrt.  Ecclcf  p.  1 9 , joh.  Anton*  Bovium  in  rcfp.  ad 
Paulum  Sarpium  par.3.  fol.33,Ugolioum  in  refp.  ad  Jurifc.  Gym* 
naf.  Patav.  cap.  6.  §.  i,feq.,  Kegentem  a Ponte  in  refp.  pro  Cenf. 
p.  83,  fcqq  f Maynardum  dc  Privileg.  Ecclef.  par.  2.  art.  23.  n. 
tf7,Comitoium  in  trad.  Apolog.  cap.i . n.  1 S, Valent uolam  cont. 
Vcnet.  par.  3 , aliofquc  plurcs  ignorat  nemo . Sratutum  Mediola. 
nenfe rclatum aSignorcllo  Conf.  at.  resimmobilcs  alienari  in_» 
non  fubditos  , nifi  certo  folutooncre,  acMagiftratus  intervenicn. 
|e  adfcnfu  > vetat  utique  , nihil  habet  tamen  de  Ecclefiafticis  . 
Quinimo  neque  illud  obfervatum  unquam  fuifle  teftantur  Meno- 
thius  lib*  9.  Conf.  878,  n.  to  , & Maynardus  dc  Privileg*  Eccl. 
par.  2 .art.  1 a.  n.  6j  , icq.  Contra  illud  quoque  vide , quae  ferip- 
fit  Albcricu*  de  Rofatis  par.  a.  q.  1.  in  fine  apud  Marcum  Ant. 
Pcregrinum  in  refp.  Confer  & Thomam  del  Benedclmmun  , & 
jurifd.  Ecclcf.  cap.  8.  dub.  1 1 • fed.  1 • n.  1 6 , & Dianam  Coord. 
Tom.  9.  trad.  3.  rcfol.  1 4 , ubi  diffuse  hoc  de  argumento . Edido 
De  Oneribut  an.  j j 50.  lato,  Carolus  V.  indixi  t quidem  , ut  in  Du* 
catu  .Mcdiolanenfi  cui  bona  dcinceps  immobilia  adquifituri  ef- 
fent , ad  onera , quibus  bona  ilia  fuilTent  adfeda  , pcrfolvenda  tc- 
ncrentur . Scd  hac  lege  nec  obljgatas  Ecdcfias*  nec  dcvihda  Mo. 

Qq  a nafle- 


Digitized  by  Google 


3cr8  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

nafteria  dcclaratum  eft  farpius  a Senatu  Mcdiolancnfi  apud  Carpa- 
num  in  Comment,  nov.  Conftit.  §.  Collegiis , De  Poenis  §.  Huic 
Domino  n.  1 f i , Plotum  Addit.  ad  Conf.  £3  , Martinum  Landen- 
fem , Alexandrum  Moneti , Anfoftum , aliofquc  , de  quibus  Gatti- 
cus  Tom.  2 • p«  58^  5 & 61  o.  In  utriufque  Sicilix  Regno  Willelmi 
I.  Regis  legem  1 5.  tit.  De  Ckricij  conveniendis 'pro  pojfejjionibui 
&c. , a Friderico  II.  una  cum  aliis  cjufdem  Regis , ac  Rogerii  Avi 
fui  Codici  fuarum  Conftitutionum  infertam  , qua  jubcbat  Cleri- 
cos  de  rebus  tcmporahbus  , quas  ab  Ecclefia  non  obtinuiftenc  > 
coram  laico  judice  conveniri , nullius  roboris  habitam  ab  Aadrca 
dc  Ifcrnia  3 vclut  Ecclcfiafticse  Iibcrtati  infeftam  , refert  ipfemct 
Jannonus  lib.  1 2 • cap.  ult.  Ita  ctiam  idem  Fridericus  II.  Tcmpla- 
riorum  , & Hofpitalariorum,  qui  Pontificis  Romani  partes  contra 
i.pfurn  adjuvcrant , poffcfliones  occupari  an.  1231.  imperavcrat  , 
tcfte  Riccardo  a S.  Germano  in  Chron.  ad  cit.  an.  j quin  ctiam  lc- 
gc  vulgata  lib.  3.  tit.  De  Rebus  EccleJ.  non  alien,  G'lericis  > & Lai- 
.ciscx  bonis  a Regio  ccnfu  libcris  quidpiam  adquircrc  prohibuc- 
rat . Vcrum  , praeterquamquod  ad  duos  illos  dunnaxat  Otdincs  > 
qui  apud  ipfum  gravem  fubjerant  invidiam  , Friderici  juifio  refpc* 
xit  3 cam  legem  haud  obfervatam,  vclut  Ecclefiaftic*  Iibcrtati  ad- 
verfam  3 rob.rcquc  idco  vacuam  , obfcrvat  Matth.xus  de  Afflidto 
in  Comment.  Conft.  Rcgni  Neapol.  lib.  3.  Conftit.  26.  n.  1 2 > cui 
plane  inter  Jurifconfultos  fui  temporis  palmam  facile  tribuit  ipfe- 
met  Jannonus  Tom.  3.  lib.  28.  cap.  ult.,  cidcm  Iegi  fortitcr  inter- 
ccflit  Gregorius  IX.  apud  Raynaldum  ad  an.  1231.  n.z,3c  9 » cam- 
dem  impugnavit  Andreas  dc  Ifcrnia,  tcfte  Jannono  ipfo  Tom.  a. 
lib.  1 6.  cap,  ult.  §.  1,  qui  Tom.  3.  lib.  22.  cap.  7.  Andream  hunc 
ob  infignem  Jurifprudentiam  eximiis  eflfcrre  laudibus  non  dubi- 
tat.  Legem  illam  denique  Carolus  I.  Andcgavenfis  , una  cum-, 
aliis  univerfim  Conftitutionibus  a Suevis  Rcgibus  editis,  Bcclcfia- 
fticz  Iibcrtati  3 & immunitati  adverfis  , revocaffc  legitur  in  fuis 
Capitulis  Regni  cap.  1 8.  De  Rejlitut . Ecclef.  libert. ; nec  non  Ca- 
rolus II.  in  Capitul.  fuo  jubens  3 ut  Ecclefia  plena  deinccps  liber- 
tate  bona  adquirendi  frueretur . Quod  Capitulare  deindc  confir- 
mavit  Honorius  IV.  Conft.  2.  yuftitia  die  17.  Scptemb.  1285. 
Bullar- Rom- edit.  1741.  Tom.  3 par.  2 p.  40,  & apud  Raynal- 
dum 

\ 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVILI  . Articulus  III.  3 °P 

dam  ad  cit.  an.  n.  2?,qux  infcrta  fubindc  eft  a Ferdinando  I.  Ara- 
gonio  Pragm.  a.  De  Cleric.} feu  Diactn.  Syluaticis  Tom.i.  Prag- 
ma!. lea  nempe  leges  ab  Auftriacis  Regibus  latx  di&x  Pragma, 
tic * funt  , quemadmodum  ab  Andegavenfibus  Capitularia , a Nor. 
mannis  vero  , & Sucvis  Con/litutionei . Ad  hxc  Clemens  lV.  in  In. 
veftitura  Carolo  I.  Andcgavcnfi  conceffa  id  exprefle  cap.  1 9-  cau- 
turn  voluit , ut  omni  protfus  robore  deftitutx  manerent  Conftitu. 
tioncs  omnes  fuis  a Decdforibus  Normannis , & Sucvis  lat.rad- 
verfus  Ecclcfiafticam  libertatem  j & immunitatem  , utnon  vidcrc 
acquivit  Jannonus  ipfc  Tom.  2.  lib.  19  cap.  ulc.  §.  I > Cauffas 
ctiarn  Clcricorum  onines  five  Civile*  5 five  Criminalcs  coram  Ju- 
dice  Ecclcfiaftico  definiri  cap.  20.  julfit  . Booifacii  VIII.  quin  c- 
tiara  Conftitutioncm  dc  Clcricorum  ctiarn  conjugacorum  immu- 
nitate  ultrocitroque  receptam  a Roberto  Rcge  an.  1321  > a Regi- 
na Johanna  I.  an.  1 347  , & a Fcrdinando  I.  Aragonio  obfcrvare__» 
non  deftitit  Jannonus  lib.  1 9-  cap.  uh.  §.3.  Quorfum  crgoPrin- 
cipum  jus  in  hac  parte  ab  Ecclcfia  poteftatem  auferendi , quomi. 
mis  adquircrc  bona  poftit , vindicandum,  dcfendcndumque  fibi  tc- 
rocrc  fumpfit  ? Confer  denique  , qui  Potcftati  laicx  iftiufmodi 
prorfus  jus  plurimis,  validifquc  abjudicanc,  Dodlores  numero  , di- 
gnitatc  , aiuftoritatequc  prxftantcs , Innocentium  III.  in  Cap-  4 9« 
Noverit  De  Sent  Excom.  Decree,  lib.  5.  tit.  32- n. 2 , S.  Antoni- 
num  par.  3.  tit.  24.  cap.  18,  Baronium  ad  an.  370.  n.  117.  fcqq.  > 
Petruin  Greg.  Tholofanum  Syntag.  Jur.  lib.  2.  cap.  28  , Joh.  An- 
dream  in  Cap.  Never  it  cit.  n.  1.,  Panormitanum  in  Cap.  io-  Ec- 
clejia  S.  Ahria  Dccrct.  lib-  1.  tit.  2.  De  Conjlit.  n.  23  , Fclinum 
ibid.  n.  69  , Hoftienfcm  in  Cap.  1 j.  Cum  U ids  Decree,  lib.  3.  tic. 
1 3.  De  Rebut  Ecclef  non  alien • 5 Silvcftrum  V.  Excommunicatia 
§•  9.  n.  3,  Suarezium  ad v.  Rcgcm  Angl.  lib.  4.  cap.  1 6 , Reginald 
dum  in  praxi  Tom.  j . lib.p.cap.2  3.  n.  3 5?,Bofittm  in  praxi  Crim* 
tit.  De  Principe  n.  539  , & tit.  De  Pcenis  n.  43 , Joh.  Kockcrunt-. 
in  vindic.  libert.  Ecclef.  par.  1 . cap.  1 1 ,Pctrum  Pcckium  in  tradl. 
dc  Amortif.  cap.  6.  n.  1 , aliofque  plures  apud  Dianam  Tom.  1 o. 
tradt.a.  refol.  1 03  5 & Pctrain  Tom.  2. ad  Conft.  i o.  Ad noflram 
Innocentii  III , Joh.  Ant.  Blancum  , Si  Joh-  Andream  Triam  Ar- 
chicp.  Tyrcnfcm  in  Obfcrvat.  Crit.  adverf.  hift.  Jannoni  lib.  2. 
cap- 5- §•  4.  n- I2j  fcqq. , & §.  5 n.  2,  fcqq.  Nc- 


Digitized  by  Google 


3*0  Db  Potebtatb  Ecclesiastic*  > 

Neque  verofolidiora  futit,  vetiquc  ad  fpeciem  accedunt  m». 
gis  i qua;  ad  Ecclefiam  Romanam  fua  a longxva  immunitate  dcji. 
ciendain  congerere  Jannonus  nondeftitit  . Atquc  falfum  impri- 
mis adfumit  Patrimoniorum  nomine  }qux  jure  proprio  Roaiana_, 
Ecclefia  prifea  ab  xcate  poffidebat  cum  in  Orientc  , ubi  feptem  in 
Provinciis  eadem  confita  docent  Nicolaus  Alcmannius  dc  Later, 
parict.  cap.  15,  & Blanchinius  in  Not.  hiftor.  ad  Anaftafium  in  vi- 
ta S.  Silvcftri  Tom.  *.  Seft,  34,  turn  in  Occidente  « ubi  Patrimo. 
nia  tria  fuper  viginti  deferibit  Johannes  Diaconus  in  vita  S.  Gre- 
gorii M.  lib.  a.  cap.  55,quot  paritcr,  & qualia  ex  S.  Gregorii  M. 
cpiftolis  rccenfere  licuit  Dodlifs.  Ccnnio  in  Exam.  Diplomat.  Ot- 
tonis  I , & S.  Hcnrici  Imp.  ad  ealeem  diflfert.  Em.  Orfii  de  Orig. 
Domin.  Rom.  Ecclcf.  edit.  Rom.  1754,  Patrimoniortim  , inquam> 
nomine  fundos  dumtaxat , ac  prxdia  venifle  , quod  fibi  falfo  quo- 
que  perfuaferat  Muratorius  De  Antiq.  leal,  differ t.  69  > & in  ple- 
na Expofic.  cap.  4.  Nam  fub  Patrimooiis  illis  Regiones  incegras 
fuiflccomprchenfas  j quin  tamen  ante  S.  Gregorii  II.  aetatem  fu- 
preflio  in  eas  potiretur  Romana  Ecclefia  dominio  , facile  difeimus 
ex  Johanne  Diac.  loco  prxeit.,  Sc  S.  Gregorio  M.  lib  7.  epitt.3?. 
indidt.  1 1,  ad  feptem  Patrimoniornm  Sicilian , Calabria* , Sc  Apu- 
lia; Curatores  exarata . Johannes  Diac.  etenim  de  Patrimoniis  23* 
Sicilia; , Panormi , Syracufarum  , Calabrix  , Apulix  ; Samnii » 
Neapolis,  Campanix  5 Tufcix,  Sabinx  , Nurfix}  Carfeolis  , Ap- 
pix  » Ravennx  , Ifirix,  Dalmatix , Illy rici  , Sardinix » Corficx  > 
Ligurix  j Alpiuni  Cottiarum,  Germanicianx  , Sc  Gallix,  nec  non 
de  Subdiaconis , Diaconis  , Presbyteris  , Notariis  > ac  Dcfenfori. 
bus  eifdcm  regendis  a S.  Gregorio  admotis  verba  facicns  : Per  di“ 
verfas , inquit , Provincial , pro  cujlodia  Sacra  Religtonit , rebuj- 
que  Pauper umjlrenue  gubernandis  , Ecclcjit  Jux  Viros  indajlriot 
Reflorei  Patrimoniorum  adfeivit  . Audis  inlignioribus  Viris  iif- 
demmet , queis  Patrimoniornm  curandorum  provincia  fuerat  dc- 
lata  t Religionis  quammaxime  coilodicndx  fpartam  fuiflfc  deman- 
datam  ! Aliud  igitur  ab  infimo  , vulgarique  Villicorum  officio  > 
Sc  genere  illorum  fuifle  munus  , conditioncmquc  oportet  5 aliud- 
que  perinde  a fundis  > & prxdiis  longc  diverfum  Patrimonia  ilia, 
S.  Gregorius  vero  Patrimoniorum  Re&oribus  fcribcnscum  Epif- 

copa- 


Digitized  by  Googl 


ET  ClV  I LI  . ARTtCULUS  III.  3 II 

copales  Cathedras  intra  illorum  confines  inclufas  memorat , turn 
in  Epifcopos  Sacrorum  Canonntn  tranfgrcflorcs  diftringendi  jus 
illis  tribuit  : Et fi  qui  Epijeoporum  , inquiens  , quos  commijfi  tibi 
Patrimonii  finis  includit,cum  A'/ulieribus  degunt , hoc  omnino  com- 
pcfcas  , & de  extern  cat  illic  habit  ire  nullomcdo  patiaris,  exceptis 
eir , quotSacrorum  Canonum  cenfura  permittit . Putandum  nc  igi. 
tur  j tam  exiguas  poflefliones  fuilfc  Patrimonia,  intra  qu*  Cathc- 
drales  conclufx  Ecclcfi*erant , prolctariiquc  generis  fuifle  homi- 
nes j quibus  in  Epifcopos  diilridtio  erat  demandata  ? Patrimonia 
porro  a Conftantino  M. Roman*  Eedefi*  collata  in  feptem  Orien- 
tis  Provinciis , crane  in  Grarcia  , ^Egypto , Sc  Africa , five  Lybia  , 
ac  velut  habet  Luitprandus  in  fuaLegat.  adNiccphorum  Imper., 
in  Judxa  , Perfide  , Mefopotamia  > & Babylonia  j uti  feribitvero 
Anaftafius  in  yita  S.  Silveftri  Tom.  a.  fed*.  3 7 , feqq. , crant  in 
Provinciis  Euphratenfi  , Antiochena  , Tyricafi  , & Alexandrina  > 
prxtcr  ea  , qu*  in  Africa  , & Gratcia  fuifle  referc , quibufquc  Pa- 
trimonia alia  inCrcta,  in  Cilicia  &c.  adjungit.  Ex  his  ergo, 
prxtcr  annuas  fpecics  balfami,  olei , aromatum , papyri , lini  See. 
cifdcm  Provinciis  imperatas  , detradaque  quin  ctiam  parte  dcci- 
ma  pro  Miniftris  alcndis,annuatim  Romans  praiftabantur  Ecclcfi* 
auri  talenta  tria,  & femis , teftibus  Nicephoro,  Sc  Thcophane__» 
Chronog  p.  17  3 . edit.  Reg.,  five  aurei  Solidi  3 millc , qui  turn 
attatis  noftrxMonetis  a Cl.Blanchinio  fed.34.comparati  fummam 
conficiunt  duplarum  Hifpanix  17.  millc  : fiquidem  in  libris  350, 
in  quibus  fummam  talentorum  auri  trium  cum  fcinifle  contincri 
Theophanes  adfirmat , auri  unci*  4200.  numerantur , dupla  vero 
Hifpanica  unci*  quadrantem  pendat.  Eddem  recidit  fupputatiu  ex 
pondcre,  & valore  folidi  dcdu&a.  Siquidem  enim  ex  *neo  pondcre 
Confiantinianx  ztatis,  juris  Blanchinii  , confiet  duodecim  folidos 
auri  contineri  un'cia  una,&  dodrante,in  uncia  autem  una  auri  con- 
tineantnr  aurei  nummi,  five  duplx  Hifpanic*  quatuor,  proin. 
de  in  folidis duodecim  erunt  Scuta  aurea  Romana  14,  five  duplx 
Hifpanic*  7.  Itaque  folidi  3%.  millc  conficienc  Nummos  40.  cir. 
citer  millc,  five  duplas  Hifpanicas  2041 7 : e quibus  dccifa  parte 
decima  pro  Minifirorum  expends, rcliqux  erunt  auri  unci*  42  50, 
five  duplx  Hifpanic*  1 7.  millc  . Jam  veto  parva  oe  adeo  Patri- 

inonia 


Digitized  by  GoogI 


3*2  De  POTESTATH  EcCLESIASTICA  , 

monia  hujufmodi  , c quibus  cam  ingcns  prarftabatur  fumma  pecti- 
nix  , utcis  nonnifi  fundorum  , ac  prxdiorum  nomen  congrucrcte 
Parva  ne  rurfus  fundorum  porcio  tria  ilia  quoque  Sicilia: , Cala- 
brix  >&  Apulix  Patrimonia  , quorum  mentio  plcrifquc  in  S.  Grc- 
goriiM.  Epiftolis  diligcnter  aCennio  in  cit.  Append,  p.  218,  ac 
309.  indicatis  , ac  in  cpiftola  S.  Nicolai  I.  ad  Miohaelcm  Imper. , 
dc  quibus ctiam  prxclare  Cl-  Fontaninus  in  Dcfenf.  i.Domin. 
Apod.  Sed.  cap.  7 , feq.  ? Nempe  facilioris  prxftationis  caufla , 
poftquam  Thcodofio  M.  dcfuntfo,  Orientis  Provinciir  infeftari  a_> 
Barbaris  occcpcre,  difficilifque  ideo  Patrimonioriim  Oriencis  pro- 
curatiocvafit , Syrix  , dsgypti  s Africa*  , Cilicix , Cretx  &c.  Pa- 
trimoniis  fubftituta  tria  ifta  Sicilix  , Calabrix  , & Apulix  funt  , 
lit  annua  cxpoftremis  hifce  prxftatio  rcfpondcret  pridinx  illi , 
quxex  Patrimoniis  Orientis  olim  provenicbat  , nempe  auri  330. 
librarum,  live  talencorum  auri  trium  cum  (emifle  . Quam  annuam 
prxdationem  a Leone  Ifaurico,  poftca  in  tranfvcrfum  a&o  , inter- 
ceptam  , Fifcoque  fuo  adjudicatam  , pod  quatuor  fcrmc  Sxcula 
demum  Romanis  a Pontificibus  imperatam  Normannis  Principi- 
bus , Sicilia, Calabria , & Apulia  potitis  , quas  imo  Provincias  fi- 
duciario  jure,  fubquc  annuo  cenfu  Romanx  Ecclcfix  referrc  accc- 
ptas  compulfi  funt , ex  Baronio  ad  an.  105#.  n.  69 , feqq. , ac  Pa.- 
gio  ibidem  difcimus  . Nam  ex  impcrato  a Nicolao  II.  an.  1059. 
Roberto  Vifcardo  dcnariorum  Papienfium  ia.  cenfit  in  lingula 
terra*  jugera  parem  quam  proximo  fummam  Aurcorum  35.  mil- 
dium , juxta  menfuram  a Vaubano  excogitatam  , colligit  cit.  loco 
Blanchinius..  Podremo  ,ut  de  Patrimoniis  aliis  (Ream  , modica 
ne  adco  portio  Alpcs  Cottix  , a Rcgc  Cottio,  qui  cas  perdomuic, 
fic  di<dx  , qux  primum  }ohanni  VII.  ab  Aripcrtoan.  704,  ut  indi- 
cat Anaftafius  in  johanne  VII , feu  vcrius  an.  yaj  , ut  habet  Hcr- 
mannus  Contra&us  in  Chron.  ad  hunc  an.  edit.  Canifii*  ac  fubin- 
dc  S.  Gregorio  II.  a Luitprando  collatx  , Dertonam  , Aquas  Sta- 
tcllas  , Savonam  , & Januam,  Alpefquc  inde  omnes  ufque  ad  Gal- 
liarum  fines,  a quibus  nempe  incipiebant,  a Segufio  videlicet,  un- 
de earum  initium  fumit  Ammianus  Marcellinus  lib.  1 f.  cap.  io4 
feu  verius  ab  Ebruduno  , vcluci  nocatur  in  Itincrario  Butdigalen- 
fijcoroprchendebantjvclut  habent  Paulps  Diacoaus  lib.a.  cap.  »■*, 

& lib. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI  . ArTiCULUsIH.  3I3‘ 

& Iib.tf.capp.2  83&4J>ac  Oldradus  Mediolancnfis  Antifics  in  cpift. 
adCarolum  M.  apud  Baronium  ad  an.7i2.n-p,  vidcndus  ctiam  ad 
an.  71  5.  n.  rf,  obfcrvantque  Balduinus  in  Not.  ad  vitam  Johannis 
VII.  Anaft.  Tom.  4.  fc<£t.  1 78.  p.  147,  Thoniaflinus  vet. , St  nov. 
Difcipl.  par. 3.  lib.i.cap.27.  n.17,  Audor  Obfcrv.Crit.adv.  Carlt 
lib.  2.  p.  5P  , fcqq. , Acami  dc  Monet.  Orig.  §.  1.  p.  is.fcqq.  , 
ac  Cennius  in  cit.  Append.,  & in  Not.ad  cir.difTert.tfp.  Muratorii- 
Falfum  id  perindc  quammagis  Patrimonia  ilia  Principuni 
jurifdi&ioni  fuifTc  obnoxia  , dependique  ex  iifdcm  tributa  debuif- 
fe  . Neque  id  probat  fane  fadum  S.  Gregorii , a quo  idco  Patri- 
roonioruin  Rcdorcs  afperrime  objurgatos  jadat  Jannonus , quin 
lamen  locum  indicct  , e quo  id  defumpfic , quod  cadcm  Patrimo. 
nia  a publica  Magiftratuum  jurifdidionc  fubduccrc  tentaflent . 
Nam  is  lib.  4.  ind.  1 3.  Epift.  44, five  in  Synodo  Romana  an.  5^8, 
ecu  notat  etiam  Gloita  in  Can.  1.  Coitjuetudo  1 6.  q.  6 , id  unum  in 
Redoribus  illis  gravi  reprehenfione  , poenaque  dignum  reperit, 
& deprehendit , quod  praediis  , qua*  Ecclcfiaftici  juris  cfsc  vix,  ac 
nc  vix  quidem  fufpicarcntur  , fifeali  confeftim  more , titulos  im- 
ponerent , neque  judicio  cadcm  , fed  violcntia  defendenda  fufei- 
perent . Nempe  mos  apud  Vctcrcs  obtinucrat  in  bonis  ad  Eifeum 
devolutis  titulos  Imperatoris  imprimendi,  unde  ficret  , ut  qui  ti- 
tulum  legerct , potentia  nominis  exterritus  ab  invafionc  abftinc- 
ret : cujufmodi  moris  mentio  apud  Caffiodorum  lib.  4.  Variar.  e- 
pilt.  14,  lib.  5.  epift.  6 ,3c  lib. 9.  epift.  iS.occurrit,  nee  non 
EL.  11  , & *o.  Cod.  Theod.  De  Honor.  profeript.,  ac  L.  3.  Cod. 
De  Bonis  Vacant.,  de  quibus  ctiam  loquunrur  titulis  NoycI.  Ju- 
ftin.  1 7. cap.  15,  Nov.  28.  cap.  f , Nov.  29,  cap.  4,Nov  30.  cap. 

8 , & LL.  1 , fcq.  Cod.  Vt  nemo privatut  titulos  prxdiis  See.  , ubi 
adcundus  Rxvardus  in  Rubr.,  Edidum  Thcodorici  Regis  cap.45, 
fcq. , L.  5.  Cod.  De  Delator,  tit.  ,Cod.  de  his , qui  potent,  nom. 
tit.  prad.  aifig. , quos  ctiam  ad  titulos  refpexit  S.  Augultinus 
in  Pfal.  55  Trad.  7.  in  epift.  S.  Johan  Qua  de  vetcri  con- 
fuetudinc  confulcndi  Duarenus  lib.  a.  dil'put.  anniverf.  cap.  40  , 
Pithocus  Glofs.  V.  Titulos  imponere , & Lindenbrogius  in  Glof. 
fario  Vet.  Leg.  Alaman.  p.  i488  Ficbat  indequoque,  ur  fi  quis 
prxdia  titulis  bis  infignita  invaderc  non  fuifset  vcritus, confeftim 
Bars  III.  Tom,  B /.  Rr  ullo 


314  De  Potestate  Ecclesiastica, 

ullo  abfque  judiciario  ordine  gravilfimis  fubjiceretur  poem’s  . Jux. 
ta  hunc  igitur  morcm,  Ecdeftis  adfigi  tituli  antiqua  ab  state  coe- 
perant  , quibus  cadem  quafi  Divino  juri  mancipata  indicarentur ; 
qua  de  re  Baronius  ad  an.  1 1 2.  n.  4 , feqq.  E Tcmplis  ad  prxdia 
Tub  S.  Gregorii  a'vum  transferri  coeperant  tituli  , quibus  cadem 
Divini  velut  efsc  juris,  ideoque  omnibus  veneranda  , fignificaren- 
tur  , atqucitaqnidcm  , ut  iis  etiam  prsdiis  imponerentur  , qua; 
alioqui  certo  nedum  confcabat , an  revera  juris  Ecclcfi*  efsent  j 
ita  nempe  fado,  non  jure  Ecclcfiis  bona  vindicando.  Id  igitur 
rede  S.  Gregorio  difplicuit,  prxdiis  dcinccps  imprimi  titulos  an. 
te  prohibens  , quam  de  caufsa  probe  cognitum  fuifset , cademque 
pertincrc  ad  Ecclcfiam  indubie  conftitifset  . Cxtcrum  ex  manda- 
tis , qtix  multis  oppido  in  epiftolis , de  quibus  didnm  , ad  Patri- 
moniorum  adminiitratorcs  S.  Pontifcx  fcripfic  > liquido  adparec 
plena  illorum  jurifdidione  Komanam  potitain  Ecclcfiam  . Lcge- 
re  plcrafque  inter  alias  placcat  Epifcolam  39.  lib.  7.  jndid.  11  , 
cu jus  exemplar  ad  feptem  Patrimoniorum  Sicilia  , Calabria,  & 
Apulia  adminiftros  diredum  fuerat , in  qua  nc  vola  quidem  de__* 
tributo  folvendo  > cujufce  nec  lcve  yja,  veftigium  extat  tot  in 
Diplomatics  rclatis  in  libro  Diurnoab  Holftenio , & Garnerio 
vulgato  , in  quibus  alioqui  Patrimoniorum  mentio  paflim  occur- 
rit  * velut  in  Diplomatibus  Ludovici  Pii , Othonis  I , S.  Henrici, 
Roberti , Rodulphi  &c.Neque  Jannoni  opinions  favet  tarn  IoDge 
petitum  , ex  S.  Ambrolio  videlicet  rclato  Can.  27.  Si  tributum 
1 1.  q.  1 , argumentum  j cujufce  legitimusjam  paullo  fuperius 
cxplanatus  eft  fenfus  . Nempe  S.  Ambrolio  earn  infcdiftc  mentem 
oftendimus,  ut  Ecclelia  quidem  adfolvenda  tributa  cogi  nequeat, 
ft  cogatur  tamcn  , Cbrifti  D.  exemplo , offenfionis  vitandx  gra- 
tia , folvcrc  non  detredet . Si  tributum  , inquit,  petit  ( Impc- 
rator  ) , non  negamui . Quin  etiam  de  Agris  Ecclcfi*  loquens  : 
Impcratori , fubjungit , non  dotio  , fed  non  nege . Siqui  igitur  Im- 
pcratorcs  , veluti  Conftantinus  Pogonatus , & Juftinianus  Ricme- 
nus  Ecclcfix  Romans  immunitatem  a tributis  rclaxafle,  adferuif- 
feque  ferantur,  ca  non  tarn  conccITio  , quam  reftitutio  immuni. 
tatis  > ab  Imperatoribus  qua  Apoftatis  , ut  Juliano , quam  Aria- 
nis , ut  Valcntc  &c.  vindicatse , reputaada  eft,  YcJuti  rede  adver- 

tit 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusIII.  31^ 

titBaronim  ad  an.  3 87. n.  13.  Atque  Jannono  quidcm  jam  Tatis 
fadum  , fupcrquc . 

Quia  vcronon  ncmini  vifum  eft  infuper  ex  Rcgalix  jure  in 
Reges  dcfcendere  jus  repecendi  ex  bonis  Ecclefiafticis  vcdigalia , 
tributa&c.j  & huicce  difficulcati  prxftabit  obviam  ire  3 caquc 
pro  enuclcanda,  diffolvendaque  obfcrvare  primum  obiter  non 
pocnitebit  > Regalium  nomine  venire  dumtaxat  1 . Bona  Fcudalia 
a Regibus  Ecclefiis  collata,  quorum  fruftus,  vacantibus  Ecclcfiis, 
fiunc  Regis  . a.  Bcneficia  Juris  Patronatus  Rcgii , ideft  a Rcgibus 
ipfis  fundata , quibus  vacantibus  prxfcntare  idoneam  perfonam_» 
Rcgii  juris  eft.  Non  etiam  venire  bona  mere  Ecclcfiaftica  >vela 
privatis  , vel  etiam  ab  ipfis  Principibus  Ecclcfiis  donata  , non  ta- 
men  in  Feiidum  , quorum  idcofrudus,  vacantibus  Ecdefiis  in 
Regis  ufum  cedant : neque  bcneficia  Ecclcfiaftica  cujuslibet  ge- 
nus , quorum  prxfentatio  ad  Regem  pertineat , multoque  minus 
venire  jus  praeterea  eligendi , atquc  inveftiendi , vcluti  non  nemo 
diccre  fomniavit , velut  oftendit  Emin.  Norifius  hift.  Inveftit.  cap. 
1 6.  p.?47  j Teqq.  In  illis  ,non  in  iftis  , uii  contendit  Natalis  Ale. 
xander  hift.  Ecclef.  ad  Sxculum  XIV;  diflert.  8 , integrum  fiftit 
Regaliae  jus  , five  jus  Cuftodix,de  quo  egregic  Blancusdc  poteft.j 
Sc  polit.  Ecclef.  Tom.  2.  lib.  6.  §.  6 , ubi  luculenter  Natalem  rc. 
fellit , idque  argumenti  dodc  perfequitur . Ncc  in  illis  imo  pri- 
mi  generis  bonis  jus  Regibus  adquiritur  3 nifi  ex  Apoftolicx  Sedis 
indulto>quod  frequenter  collatum  fcimtis . Quamquam  decurfu 
temporis  , ideft  poft  Satculum  XII  5 cuftodix  Regis  jus  ad  bcnefi- 
cia quxlibet  vacantia  extenfum  fuerit : ita  tamen  , ut  audorita- 
te  Regia  quidcm  illorum  frudibus  rccipicndisprxficercntur  ®co, 
nomi  >iidem  vero  fruduscum  in  Ecdefiarum  utilitatem  impen- 
derentur , turn  Succefforibus  fervarentur  . Vidc-fis  de  hifee  plora 
difterentera  Thomaifinum  vetM  & nov.  Difcipl.  par.  3. lib.  2.  cap. 
$4.  Quam  Ecclefix  difeiplinam,  ut  nempe  dc  vacantis  Ecclefis 
redditibus  nihil  perciperc,  inque  proprios  tranferre  ufus  Princi- 
pibus fas  fit , in  Ecclefia  Gallicana  receptiifimam  , adprobatam  > 
ratamque  in  ConciliisRegienfi  an.  43^.  Can.  5 , Francofordicnfi 
an.  794.  Can.  41  , Pontigonenfi  an.  876.  Can.  14,  &Trosleja- 
no  an.  go? . Can.  1 4.  fatcri  non  dubitat  Petrus  dc  Marca  de  Con- 

Rr  i cord. 


Digitized  by  Google 


3i C De  Potestate  Ecclejiastica  , 

cord.  lib.  8.  cap.  1 8.  n,  i i . Atque  dc  his  quidcm  , uc  attingam  Us 
pauca  j dimiflifque  iis , qux  in  partem  utramque  de  Rcgaliis  a 
Catholicis  difeeptari  folent , paucis , quoad  c; us  fieri  poterit  , 
occurrendum  Protcftantibus , quibus  id  perverfc  ftudii  incubuit  , 
ut  cx  Regalium  jure  poteftatem  Ecclefiafticam  quoad  tempora- 
lium  bonorum  jus  , & adminiflrationcm  evertetent,  &cvcllercnt. 
Itaquc  nullo  jure  , nifi  ex  Ecclefix  indulgentia  adquifito  , S.tcu- 
lares  Potcftates  Ecclefiarum  vacantium  autfruendi  redditibus  , 
aut  eafdem  vacantes  Ecdcfias  conferendi  potiri , certa  , & con. 
flans  eft  Catholicorum  fententia  contra  Puffendorfium  , Tub  lar- 
va Severini  de  Mozanbano  latentem  , lib.  dc  ftatu  Imp.  German, 
cap.  8,Henricum  Coccejum  in  Jurifpub.  prudentia  cap.  aj,feqq., 
Pfaffium  dc  Orig.  Juris  Ecclcf.  cap.  4 ,feqq. , Mafium  Hafnien. 
(cm  in  Interefle  Princip.  circa  Rclig.  Evangel.  , Thomafium  in 
difTert.  de  Juribus  Princip.  Evangclicor. , Hcnnigefium  de  funs. 
Iinperat.  poteft.  circa  Sacra  > Bebelium  in  diffcrt.de  Beneficiis 
Magiftratui  Politico  exhibitis  , Rechenbergitim  in  difput.  hiflo. 
xico-Politic.  par.  i.difp.  1 6,8c  par.  i.difp.  j4,Fridericuin  Gcor- 
gi  in  gravaminibus  contra Scd.  Apoftol.  lib.  i.eap.  1 , prxfertim 
veto  Vitriarium  Inftit.  Juris  publ.  lib.  3.  tit.  12,  Pfeffingerum  in 
Adnotat.  ad  Vitriarium  p.82,  fcqq., Ochellum  dc  Palatio  Regio , 
Schilterum  dc  libertat.  German,  lib.  5.  cap.  6 , Meimbomiuns  in 
diflert.  dc  Jure  antiq.  Imper.  Germ.  Tom.  j.Rer.German.  p.i  8 j, 
fcqq.  Quibus  adftipulati  funt  Molinxus  in  Rcgulas  Canccll.  de_» 
Infirm,  refign.  n.  41 7,  D.  Lovet  Curix  Parif.  Confiliarius  in  Ob- 
fervat.  ad  Regul.de  publicandis  refignat.  n.  280  1 & ad  Regul. 
dc  Infirmis  refignan.  n.  41  , Anonymus  Regalifta  Au&or  libri 
Gallicc  inferipti  Traite  des  Droits  du  Roy  fur  les  Benefices  See. 
Catholicorum  porro  concors  fententia,  in  qua  fuere  profc&o 
Gallicani  Epifcopi  Parifiis  congregati  an.  1682.  in  litteris  3. 
Non.  Fcbr.  datis  ad  V.  Innocentium  XI  > Monum.  Cleri  Gallic: 
Tom.  1 1.  p.  1 99’  edit.  1717.  cx  Ecclefix  concclfione , ac  confen- 
fionc  Regalix  jus  a Regibus  adquifitum  apertiflime  adfirmantes , 
Natalis  Alexander  cic.  diflert.  8.  art.  8 , &c. , fundatur  in  iis  ipfis 
Patrtim  , Conciliortim  , ac  Pontificum  repetitis  decretis  de  Ec* 
clcfuflicorum  bonorum  imraunicatc,  laicofquc  quoslibet  a vacan. 

tium 


Digitized  by  Googli 


et  Civili  ^ ArticulusIIL  317 

tlum  Ecclcfiarum  bonis  occupandis  procul  arccntibus  • Quibus 
arguments  nunc  prattermiflfis  , atqtic  imprimis  in  folis  pri  nc  i pi  is 
• Juris  Naturalis  , & Gentium  fiftender  > fie  argucrc  fas  eft  . Bona_* 
Ecclefiaftica  qua  a privatis,  qua  a Principibus  abfolutc  Ecclefiis. 
Piifque  locis  donata  fucrc  : dc  privatis  fidem  abunde  faciunc  Eu- 
febius  dc  vita  Conftantini  lib.  2.  cap.  3?  , S.  Gregorius  Nazian. 
cpift.  8o,  &in  Teftam.,S.  Joh.  Chryfoftomus  horn. 37.  in  Mattb., 
& 2 1 in  cpift.  ad  Corinth. , S.  Auguftinus  ferm.  3 55,  alias  4 9. 
dc  Diverf. , Paulinus  in  cjus  vita  , Salvianus  lib.  a.  ad  Eedef.  , 
S.  Nicolaus  I.  cpift.  5 9.  ad  Adonem  Vien.,  & in  Append,  epift.  1 5. 
ad  Nobiles  Aquitanix  , Concilia  Carthaginenfc  IV-  Can.  9 5 , 
Vafenfc  Can.  4 , See- , ac  legendi  Nlorinus  , Thomaffinus  , Mura- 
torius  Antiq.  leal . diflert.  67  , *8 , 71  , &c.,  dc  Principibus  veto 
liquet  ex  ir.numcris  ipforttm  Diplomatibus  apud  UghcIlum,Ma- 
billonium  , Dachcrimn,  Pezium  , Ecchartum,  Thomaftinum  , Ba- 
luzium  , Mttratorium  , Heumannuin&c.,  quorum  plcraquc  fupra 
tetigimus  , ex  Synodo  Aurcliancnfi  I.  Can.  5.  dc  Chodovco , ex 
S.  Avito  Vien.  epift.  30.de  Gundobado  Burgundix  Regc  &c. 
Jam  vero  bona  fie  abfolutc  donata  in  dominium,  ac  poteftatem 
abfolutam  Ecclefiarum  , Piorumque  locorum  tranferipta  funt. 
Quemadmodum  igitur  temporalia  bona  a Sxcularibus  emptione  > 
vel  donationc  adquifita  jure  naturali,  ac  gentium  illorum  ita  pro- 
prii  juris  fiunt , ut  abfquc  injuria , criminequc  injuftitix  a Princi- 
pibus iu  jus  fuum  transferri  ncqueanc  : unde  Covarruvias  Variar. 
refolut.  lib.  cap.  6,poftquam  num.  7.  oftendiflet  jure  gentium, 
& naturali  teftandi  libertatcm  hominibus  compctcrc  L.  Nee  enint 
§.  Depor:jti  if.  Dc  Adilit.  teftam.  , L.  A/ilites  Cod.  cod.  tit. , §. 
Singuloruin  Inft.  De  Rer.  divif.,§.  G)uod  vero  Inftit.  Dc  Jure  nat., 
gent.,  & Civil. , jundlis  ibidem  Juriitonfultis  , concludie  a Prin. 
cipe  hanc  teftandi  libertatem  jure  naturali , & gentium  innixam 
tolli  ncquire,  & n.  8.  contra  Paulum  de  Caftro  neque  ex  potefta. 
te  abfoluta,  ( dc  ordinaria  namque  illc  conveniebat,  ) Principetn 
teftamentis  derogare  pofsc  inde  probat , quod  qux  jure  naturali , 
Si  gentium  inftituta  funt , poteftate  nee  ordinaria , nee  abfoIuta.jp 
tolli  a Principe  queant : ita  neque  Ecclcfiaftica  bona  in  propriun* 
jus  transferee  Pjincipi  fas  eric . Atquc  hoc  quidem  argument)  gc. 

nerc  > 


Digitized  by  (jOOglc 


3i8  De  Potejtate  Ecclesiastic'A  > 

nere , quod  ex  S.  Ambrofio  , & Concilio  Agathenfi  Cat).  4 , con* 
firm*£  5 adverftts  Publiciftas  ufus  eft  Alexander  III.  in  epift.  ip. 
Append.  1.  edit.  Harduini  ad  Upfalenfetn  Archicp.j  cjufquc  Suf.  * 
fraganeos  in  Svetia  , & Gothia  > & ante  ipfum  Bencdidus  HI. 
in  epift.  ad  Galliar.  Epifcopos  apud  Dacherium  Spicileg-  Tom.  4. 
p.  403.  Badem  ratione  bona  Ecclefiaftica  in  tuto  collocanda  fu- 
fceperc  S.  Nicolaus  I.  epift.  3.  ad  Adoncm  Vien-  edit.  Sirmondi, 
five  5 p.  edit.  Hard. , Hincmarus  epift.  9.  ad  Epifcopos , & Pro- 
ceres  fuae  Provinciae  > epift.  12.  adLudovicum  III.  Franc.  Reg.  > 
epift.  45.  contra  A&ardum  Nannct. , &c. , Atto  Verccllcnfis  lib. 
de  prefsuris  Ecclcf. , Agobardus  Lugdun.  lib.  de  difpenfat.  rer. 
Ecdcf. , Arnulphus  Lexov.  ferm.  habito  in  Synodo  Turonenfi  , 
Arc.  jSynodi  Antiocbena an.  341.  Can.  24,relato  a Gratiano 
Can.  5.  g>u<ecumque  1 o.  Q^i  > cuique  conformis  eft  Canon  Apo. 
ftol.  3 9.  in  verf.  Gentiani  Herveti,  five  41 . in  verf.  Dionyfii  Exi. 
gui » quove  defun&i  Epifcopi  res  fuccefsori  refervandx  indicnn- 
cur  ; Ephcfina  Adi.  1.  inEpiftoIa  Synodica  ad  Clcricos  > & (Eco- 
nomosEcclefiacConftantinopolic. , quibus,  Neftorio  depofito  » 
Ecclefix  vacantis  rcdituum  cura  , & cuftodia  demandatur ; lie— 
gienfis  an.439.Can.  6 , quoviduatx  Ecdefix rerum  curam  gere- 
xe  vicinior  jubctur  Epifcopus  ; Chalcedoncnfis  Can.  25a  quo  re- 
ditus  Ecclefiafticos,  defun&o  Epifcopo , apud  Oeconomum  intc- 
grosfervari  ftatuitur,  Aurelianenfis  II.  an.  533.  Can.  6,  quovi- 
cino  mandatur  Epifcopo  , ut  Epifcopi  defun&i  res  accurate  de- 
fcriptx  , Sacris  pcrfonis  diligentcr  cuftodiendx  tradancur  , Pari- 
fienfis  V.  an.  £14,  vel  fcq.  Can.7,  Clocario  II.  Regi  probato, 
quo  viduatx  Ecclcfix  redicus  > ac  res  Archidiaconi  , vcl  Clcti 
cuftodix  concrcduntur  ; Parifienfis  "VI.  an.  829.  lib.  1.  capp.  1 5 > 
id,  17  * & 18  , quibus  Canonibus  41.  Apoftolorum  ,25.  Antio- 
cheno , decretifque  SS.  Gelafii , & Symmachi  inhxrendo  , Ecdc. 
fiarum  bona  jure  proptietario  ad  Ecdefiam  pertincre  dcclaran- 
tur . Quod  inficias  neque  aufi  pro  religione  func  ire  Carolus  M. , 

& Ludovicos  P. Capitular,  lib.  1.  cap.  83,  lib.  5.  cap.  233  , lib. 

6.  capp.  134,  2 96  , 302 , 305  ,&  321,  ac  lib.  7.  capp.  261  , & 
atfj  i Ticincnfis  in  Pontigonenfian.  875.  confirmata,  probata- 
quc  Carolo  Cairo  capp.  10  141  quibus  Ecdefivum  res  five 

mo. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTTCULUS  III.  3 Ip 

mobiles  , five  immobiles  auferri , ac  in  laicorum  ufum  transferri 
prohibcruur , fed  Epifcopis  defuncts  Oeconomo  curtodienda , ac 
Succeftori  refervandje  prjecipiuntur,  Troslejana  an.  go*?.  Can.  1 4, 
quo  Valentino  in  Hifpania  Can.  2.  inftaurato,  viciniori  Epifcopo 
viduatae  Ecclefia:  res , ac  reditus  commendantur . Qua:  ipfaSy. 
nodorum  decreta  religiofe , ut  par  crat , obfervanda  pec  femcc  cu.' 
raffe  Icguntur  Otto  IV.  Imp.  Diplom.  ad  Adolpbum  Colon,  an. 
1 ig8.  apud  Lunigium  Spicilcg.  Tom.  1.  cap.2.  p.  340  , atque  al- 
tero  an.  12  op.  ad  Albertum  Magdeburg,  apud  Mcibomtum  rer. 
German.  Tom.  3.  p.  1 27  , Fridericus  II.  Conftir.  an.  1213.  edita 
apud  Goldaftum  Conftic.  Impcr.  p.  a8p>  aliique  viri  Principes 
apud  Catellum  hift.  Comit.  Tolofan.  p.  IP5  , Buluzium  inNot. 
ad  Concord.  Petri  de  Marca  lib.  8.  cap.  1 8 , Sic. 

Qua:  monumenta  fane  fruftra  Rcgalifta: , Publicifticquc  fol. 
licitant  j vexantque  , reponentes  Regalium  juribus  neque  ex  Ec. 
clefia:  decretis , neque  ex  Principum  celfionej  & concelfione  quid- 
quam  deperire  : quippe  tarn  ex  Principum  » quam  ex  Ecclcfurum 
teftimonio  Iiquido  conftct } nec  Ecclcfiaftica  bona , nec  bonorum 
corumdem  frudtus  ad  Regalia  , five  jus  Regum  pertinere  , fed  ju- 
re proprictario  ab  Ecclefia  poffidcri . Quorum  rationes  paullo 
port  rite  expendentur  . Ut  illis  vero  Ievia  ha»c  videantur  > adco 
gravia  tamcn  femper  habita  func  3 ut  ad  banc  ufque  poftrcmatrL* 
atatemdevi  fua  apud  jequi » juftique  xftimatorcs  nihil  prorfus 
amiferint.  Vimenimncdum  ex  Jure  naturali,  & gentium  > fed 
ex  Divino  practcrea  jure  acciperc  Ecclefia  foli  refervatam  pote- 
ftatem  conferendi  beneficia  Ecclcfiaftica , vacantiumque  pcrci- 
piendi  frudhisnon  dubium  eft  : quogemino  frui  jure  laica  Pote- 
ftas , abfque  Ecclefia  concelfione,  aut  confcnfu  nequeat  . Enini 
vero  dum  Bcneficium  confertur,  duplex  collatum  intclligitur  jus, 
nempe  pcrcipicndi  temporalia , & miniftrandi  fpiritualia,quorum 
primum  Prxbcndd  3 poftcrius  Ojficium  adpcllatur  Cap.  1 f.Jguia 
dc  Rcfcr/ptis  in  6 , five  ut  loquitur  Gofridus  Vindocin.  in  Opufc. 
ad  Calliftum  II.  de  Invert.  , unum  , quod  Epijcopwn  pcrjicity  idclt 
fpiritualc  , altcrum  , quod  Epifcopum  pafeit , ideft  temporale  . 
Officium  rurfus  vel  conjumftum  eft  cum  Jurifdidlionc  fpirituali  , 
vcl  adjun&am  dumtaxat  habctobligationcm  aut  rebus  Divinis 

in- 


Digitized  by  Google 


310  , DePotbstate  Ecclesiastica  , 

infcrriendi'j  auc  res  adminiftrandi  Ecclefiafticas . Quum  igitur 
fihgitur  laica  Poteftas  jure  proprio  conferre  Pratbcndam  > cui  Of. 
ficium  cum  Jurifdiftionc  fpirituali  conjundium  eft»  fi  & hoc  Offi- 
ckim  conferre  intendat,  palam  fit-jus  Divinum  ab  ea  ufurpari,  Ju- 
rifdidtionem  ncmpe  Divino  jure  manantem  . Quod  idco  vetitum 
a Pontificibus , Synodifque  quotquot  fcimus , quibus  Inveftitura 
re*  admodum  invifa  accidit.  Si  vcro  Prxbendam  dumtaxat  con- 
ferre praefiimat , Officii  collatione  Ecclefi.-t  refervata  > jam  fcqui- 
tur  , quod  Ecclefia  vei  cogatur  cidem  Officium  conferre  > cui  col- 
lars fuit  Prsbenda,  quod  cfc  contra  Juftitiam  > ac  Keligioncm  \ 
vel  cogatur  Officium  conferre  alteri  > cui  Prxbenda  collata  non_» 
fuit  j quod  eft  pariter  contra  Rcligionem  , ac  Juftitiam  ; primum, 
quia  non  amplius  de  Altari  vivet,  qui  Aitari  defervit ; fecundum, 
quia  contra  Bcnefadlorum  volontatem  a piis  ufibus  feparantur 
bona , quit  in  ufus  pios  a Fidelibus  Ecclcfiis  donata  fuerant  . At- 
que-hoc  argumento  Ecclcfiafticorum  bonorum  colIationem,ufum. 
que  uni  Ecclefia:  vindicaffc  leguntur  Hincmarus  pra»cit.  epift.  9 , 
& 12  j Rathcrius  Veron.  lib.  dc  difeordia  inter  ipfum  , & Cleri- 
cos  , ac  lib.de  contemptu  Canon.  , Carolus  M.ipfc  in  Capitul. 
Aquifgranenfi  an.  -803.  cap.  1 , Hugo  Lincolnienfis  Epifcopus  in 
refp.  ad  Angliae  Regem  apud  Baronium  ad  an . 1 1 8tf.  n.  x8.  Quo- 
ctiam  fpedlabant  Synodi  Aquifgranenfis  I.an.  Z16.  lib.  i.eap. 
3 5 , Aquifgranenfis  II.  an.  83d.  cap.  2.<Can.  7 , quibus  res  idco 
Ecclefia;  fidelium  vota , pretia  pcccatorum  , pauperum  pattimo. 
fiia  vocantur  , Valentina^x  tribus  Provincial  Lugd. , Vien. , & 
Arelat.  an.  855.  Can.  z i>  quo  Ecclcfixbona  ufibus  dumtaxat  Ec. 
clefiafticis  mancipau  , Dooqueoblata  dkuntur  , Tullenfis  II.  an. 
8^0.  Can.  1,  quo  Ecclefia;  res  juris  Ecclefiaftiei  dumtaxat  efle  ad- 
firmantur  , cujusetiam  digna  le&u  epiftola  Synodica  contra  re- 
turn Ecclcfiafticarum  pervafores  , Duziacenfis  I.  an.  871.  par.  3. 
cap;  .5  , quo  juxta  Canones  Apoftol.  3 9,  & Antiochcnum  24, 
feq.  Hincmarus  Laudunenfis  Epifcopus  ob  EcclefiafticasresNor- 
tmanno  uaditas  daranatus  legitur ; alixque  pluros , de  quibus 
niox  . Si  vcro  dicaiur  laica  Poteftas  conferre  Praebcndam  } cui 
adnexum  eft  Officium  non  mere  fpiritualc  3 puta  Minifterii  dum- 
trtxatjcxtcrni , vd  adminjftr^tioDis  rei  temporalis  adEcdefiarn 

atti- 


Digitized  by  Google 


ET  Cl VI LI.  Articulus  III.  321 

attinentis  , uti  funt  Capcllanix , Prccarix  laicx  , Prxftarix  Sic., 
quamvis  id  poteftatis  laicx  limites  non  cxcedat , feqmitur  indc 
tamen , quod  Ecclefia  turn  grave  patiatur  incommodum  , ac  prx- 
judicium  in  fpiricuali  adminiftrarionc  , fiquidem  mediis  privatur 
aptis  addignos  remunerandos  Clcricos , cofquc  ad  digne  obeun. 
da  muniaexcicandos . Acque  ira  fermc  arguebant  Pafchalis  I.  a. 
pud  Gratianum  Can.  7 .Siquit  i.Q.  3.  cx  cpifcola  ad  Archiep. 
Mediolan- , de  qua  Antonins  Augufcinus  lib.  1.  Dialog.  4.  de_» 
emend.  Gratiani , & Manfius  Stipplem.  Tom.  1.  p.  803  , quam 
etiam  integram  rcfcruncjvo  par.  2 . cap.  84,  & Gcrhous  Reichcr- 
sbergenfis  Prxpofitus  Comment,  in  Pfalm.2  5.  apud  Pezium;  Ur. 
banus  II.  in  epilh  ad  Lucium  Prxpofit.  S.  juventii  hunc  Pafchalis 
I.  locum  proferens  ; Pafchalis  II.  etiam  in  Statuto  apud  Jacobum 
Pctitum  Tom.  2.  Poenitenc.  Theodori  Cautuar.  p.  420,  & in  e- 
pift.  ad  S.  Anlclinum;  S.  Petrus  Damiani  lib.  1.  cpift.  1 2.  ad  Ale- 
xandrurn  II ; Petrus  Diaconus  cap.  42  ; S-  Anfclmus  Luccn.  lib.  j. 
Apolog. } ac  videndi  Lupus  Tom.  3-p.  9i,feq.,  ac  Norifius  hift. 
Invcfut  cap.  3 Dcniquc  ut  S.  Thomas  22.  q.  1 00.  art.  4 , & S. 
Carolus  Boc/omatus  in Concilio  Mcdiolanenfi  I.  an.  i?5e.Con- 
ftit.  par.  2.  cap-  62.  docent  in  Bencficiis  temporali  ita  fpirituale 
adnexum  confidcrari , ut  propter  officium  ideo  conferatur  benefi- 
cium  j quod  ideo  ncc  feparari , ncc  diftrahi , nec  vendi  queat  5 ubi 
quoque  bona  primum  Ecclelia  poffidere  coepit,  eadem  bona  earn 
turn  naturam,  Sc  condicionem  indiulTc,  ut  in  alium,quam  facrum  , 
& pium  convcrti  ufum  uefas  fit . Qua  rationc  Synodus  Arvernen. 
fisl  an.  5 3 5.  Can.  5.  res  Ecdcfix  a Regibus  obtinerc  defidcran- 
tes  anathemate  ferit  i cujus  etiam  legendus  Canon  14,  confcren. 
dique  Canones  2 5 , Sc  3?.  Aureliancnfis  IV.  an.  541  , Aurelia, 
nenfis  V.  an.  549.  Can.  8 , & 16  , approbati  deindc  in  ArvernenS 
II.  an.  549,  aliique  hujufee  genus  paffim  ; Nicxna  II-  an.  787. 
Can.  1 1-  a Principibus  quidpiam  de  Ecclcfiarum  bonis  percipi 
oranino  prohibet  i Francofordienfis  an.  794.  Can.  41.  Ecdcfix  vi» 
diiatx  res  Ecclefiaftici  juris  c(Te  dcccrntt,  Synodus  apud  Thcodo- 
nis  Viliam  an.  844.  cap.  4.  Principcs  admonet , ut  a rebus  Ecdc- 
fiafticis  rcligiofc  fibi  abftinendum  feiant  > Verncnfis  II.  codcrru. 
anno  Can.  12.  Ecclcfiarum  bona  Rcgibus  tam  reverend* » qua_* 
I’&ts  111.  Tam.  VI,  Ss  abla* 


Digitized  by  Google 


322  De  Poteitate  Ecclisiastica  » 

ablata  reftituenda  indicic : quae  plane  admonitio  Carolo  Calvo 
Rcgi  a Bclvacenfi  an.  84;.  Can.  3 , & a Mcldcnfi  codem  anno 
Can.  1 1 , & 1 7.  infcauraca  efts  Moguntina  I.  an.  847.  cap.  6.  Ec- 
clefiz  ret  dcfendi  , & cufcodiri  a Regibus  dcberc  , non  ad  fe  rapi , 
ac  diripidocet ; Ticincnfis  an.  855.  in  cxhortatione  ad  Ludovi- 
cuni  Imper.  cjufdcm  religioni  Ecclcfiartica  bona  Ecclcfiis  integra 
cuftodicnda,  fervandaquc  commendat . Cuijungenda  Ifaaci  I.in- 
gon.  Capitula  Ecdcf.  tit.  6.  De  Rapicibut  cap.  6 , fcqq.  , ac  tit. 
7.  De  Sacrilegis  cap.  x,  fcqq.,  & Herard«i  Turon.  Capitula  item 
Ecclcf.  capp.  t>  5 > 8 1,  &c.>  Carifiaccnfis  an.  858.  inSynodicaad 
Ludovicum  Germ.  Rcgem  cap.  7,  feq,  res  ab  Ecclcfiis  , ac  Mo* 
naftcriis  auferri  vetat  , ablatafquc  a Carolo  fratre  refiitui  mo- 
net  . Confcrenda  ctiam  Pifteniis  an.  8 63.  capp.  1 , & 4;  Synodus 
apud  S.  Macram  an.  881.  cap.  5,  feq.  rcrum  Ecclefiafticarum 
dcpnedatores  homicidas , & Sacrilcgos  dicit,  cos  cum  Anania,  & 
Saphiraj  ac  Juda  comparans , atquc  Rcgcm  ferio  admonct  de_* 
obligatione  rapta  bona  rcftituendi  . Quibus  conformes  lunt 
Triburicnfis  an.  8^5.  Can.7,  Lcgioncnfis  an.  1 oi  2.  Can  4,  To* 
lofanx  an.  1056.  Can.  8>  aliique  plurcs,  quos  modo  percenfc- 
rc  non  vacat . Videndi  Apamienfis  Epifcopus  in  Trad,  de  Rega- 
lia lib.  1.  cap.  1 1 , & lib.  2.  capp.  1,  3 ,6,  feq.  , ac  Roncalia  in 
Animad.  ad  Natalis  Alex,  diffcrt.  8.  Sasculi  XIII,  & XIV.  art.  8. 
§.  X,  fcqq. 

Tria  funt  porro  , in  quibus  vim  potiflimam  Regalift*  , ac 
Publiciftx  faciunt , Regibufquc  jus  adferendi  Regalia  argumen- 
tum  petunt : i.Rcgcs  Ecdefiarum  Protc&ores  > ac  defcnfores 
efle  . 2.Ecdcfiatum  Fundatores , ac  fundorum  largitores.  3. 
Dominos  Feudorum  , quibus  Ecdefis  potiuntur  : ideoque  tripli- 
ci  ex  hoc  capite  Regii  juris  efie  Regalia  , iftoque  nomine  venire 
cum  Bencficia  vacantia  conferendi  facultatem,  turn  Bencficioru  m 
vacantiurafruduspercipicndi.Ita  pricier  fupracit.  Proteftantcs  , 
ex  Gallis  Jurifperitis  apudNatalcm  Alex.  cit.  diflert.  8.  art.  1. 
Arnulphus  Ruzxus  de  Jure  Regal,  in  prxfat.  1,  & 2.  par.,  Phi- 
lippus  Probus  de  Jure  Regal,  q.  1,  dEgidius  Magiftcr  de  Regaliis 
cap.  1 , Petrus  de  Marca  Concord,  lib.  8.  cap.  1 9,  Rcnatus  Chop- 
pinus  de  Sacr.  Politia  in  prxf.  num.  1 1,  & lib.  j.  tit.  7,  Sixtinus 


Digitized  by  Google 


et  Civil.1  . ArticulusIII.  323 

Reincrus  de  Regal.,  Gafpar  Audoul  dc  Orig.  Regal,  a Clemen- 
te XI.  damnatus  , ipfeque  Natalis  ibid.  Art.2,  fcqq.  Quod  utrurn. 
one  juris  caput  ita  ferme  probandum  adfumunt  , atque  Bcncficia 
confercndi  jus  quidem  antiquo  , frequentique  ufu  , quo  conftare 
ajunt  Kegum  jufTu  Ecclefiis  pratfcAos  Epifcopos  , vcluti  S.  Me- 
dardum  an.  510.  Veromandcnfi , tefte  Fortunato  Pkftav.  in  ejus 
vita  , Trevircnfi  an.  526.  S-  Nicctium  , tefte  S.  Gregorio  Turon. 
vitre  PP.  cap.  7,  Nicetium  alterum  Lugdunenfi  an.  550.  apud 
eumdem  S.  Gregorium  ibid.  cap.  8,  Turoncnfi  Euphronium  jufTu 
Clotarii  I,  dc  quo  idem  Scriptor  hift.  lib.  4.  cap.  1 5,  Sulpitium 
Bituriccnfi  Guntramni  jufTu  , Santonenfi  Emerium  jufTu  cjufdcm 
Clotarii  apud  cit.  S.  Gregorium  Turon.  lib.  4.  cap.2<5,  S.  Rotna- 
num  a Clodoveo  II.  an.  623.  circiter  Rotomagcnfi  , dc  quo  ejus 

vita:  Scriptor  , Arverncnfi  Quintianum  a Theodorico  , tefte 

S.  Gregorio  Turon  Jib.  3.  cap.  2,  ac  fubindc  Cautinum  aThco- 
baldo , & Catonem  Turonenfi  apud  cumdem  S.  Gregorium  lib.  4. 
capp.  7,  & 1 5,  CcenomanenG  S.Domnulum,  de  quoidem  Scriptor 
lib.  6.  cap.  y>  Fcliccm  Nannctenfi  , ibid.  cap.  if,  Kuthcnenfi 
Innocentium  ibid.  cap.  38,  i’afeentium  , Cbariberti  jufTu,  Pa- 
rifienfi  apud  eumdem  S.  Gregorium  Turon.  lib.  8.  cap.  gy,  Caro- 
li  Regis  confenfu  Senonenfi  Anfegifum  , de  quo  Sirmondus  Con- 
cil.  Gall.  Tom.  2.  form.  y.  p.  & Remcnfi  Hincmarum  apud 
Flodoardum  lib.  3.  cap  5;  a Djgoberto  , a Sigeberto , a Thco- 
debertn , a Chilpcrico  &c.  SS.  Amandum,  Ommatium,  Eligiuua  , 
Lambcrtum  &c.  , Arvernenfi  ProjcJum  an.  670.  decrcto  Clodo- 
veill.  Regis  , tefte  vita:  Scriptorc  , S.Ansbcrtum  cum  Regis  licen- 
tia  Rotomagcnfi  an.  676,  See.  Ita  Maimburgus , Talonius  , Nata- 
lis , Vertot&c.,  iftiufmodi  antiquifltmi  moris  , jurifque  retinen- 
tiffimos  extUiflcReges  fecunda: , ac  tertix  Dynaftiae  fubjungen- 
tes  . Conftare  pranerea  iftiufmodi  Bcncficia  confercndi  jus  Rc- 
gium  depratdicant  ex  Synodo  Aurelianenfi  V.  an.  54y.  Can.  to, 
quo  Cum  voluntate  Regia  , juxtx  elcftionem  Cltri , {3*  Plcbit  Epi- 
fcopus  inaugurari  jubetur  , ex  Clotarii  11.  Ediifto  an.  6 14,  in_> 
Remcnfi  dcinde  Synodo  an.  62  5.  Can.  3.  probato , quo  Per  ordi- 
nationem  Principis  cligendus  Epifcopus  indicitur;  ex  Marculfi 
Formulis  lib.  1.  form.  5,  fcq.  tit.  Prxceptum  de  Epijcopatu , ubi 

Ss  a cum 


Digitized  by  Google 


324  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

cum  Epifcopis  traftatu  prsehabito  , a Rcge  viduata:  Pratful  Ec- 
clcfiaidefignatur  ; ex  Synodis  Gcrmanica  an.  741.  Can.  1,  quo 
Per  con/ilium  Sacerdttum  , & optimatum  Epifcopos  pcrCivica- 
tcs  s & fupcrcos  Archicpifcopum  S.  Bonifacium  Moguntinum 
ordinalfe  Carolomannus  legitur  > & Sucflioncnfi  an.  744.  Can.  $, 
quo  a Pippino  Epifcopos  per  Urbes , & Archicpifcopos  Abclem  , 
& Ardobcttum  , de  Epifcoporum  , & Optimacum  confilio  , con- 
flitutos  conftat . Ad  h;tc  Johanni  X.  P.  M.  Regalia;  jus  iftud  pro- 
batum  inde  fuadenc , quod  epift-  1 . ad  Herimannum  Colon,  apud 
Sirmondum  Condi- Gall.  Tom.j.  p.  575.  eumdcm  acerbe  re - 
prehendit , quod  Carolo  Simplicc  Rcge  infcio,  prout  confuctudo 
f'ercbat  concraria,  Hilduinum  Tungrcnfi  prifcciflct  Ecclefiae  . 
A Gallicana  vcro  > in  qua  potiflimum  Rcgaliit  jus  viguifle  pu- 
gnant > ad  alias  ubique  gentium  Ecclefias  excurrcndo>  idem  obti- 
nuiffc  jus ofrenderc  conancur  . Ita  Graecos  Imperatores  iftiufmo- 
di  retincntiifimos  juris  adparere  cx  Pauli  ad  Epifcopatum  Antio^. 
chenum  provcftione,  cui  fuffragatum  Juftinum  liquet  ex  Diofco- 
ri  Apocrifarii  relatione  ad  S.  Hormifdam  apud  Baronium  ad  an. 
5 r <?.  num.  7^.  Impcrataris  ordraandus  Ncftorii  fucccfsor  in. 
dicitur  a Synodo  Ephcfina  A<ft.  1.  Ex  Juftiniani  confenfu  Johan  - 
ncm  primi  Juftinianx’  pr*fc<ftum  adprobat  S.  Gregorius  M.  lib. 4- 
cpift.  78.  In  Anglia  cum  Regis  aiTenfu  eligi  Epifcopos  a Legato 
fuo  voluit  Innoccntiits  111.  lib.  4.  epift.  1 58.  A Synodo  Barcino- 
ncnfi  an.  $99.  cap.  3.  Rcgum  Hifpanixjus  in  Epifcoporum  ele- 
dionibus  non  reprobatur  : quin  into  Priefules  dcligcndi  faculcas 
Errigio  Rcgi  fafta  legitur  a Tolctana  XII.  cap.  6.  Cujus  ctiam 
Regis  edi&o  prxfici  Epifcopi  Ex  conniventin  Principum  jubentur 
apud  Thomaifinum  vet.,  & nov.  Difcipl.  par.  i.  lib.  a.  cap.  1 5.. 
num.  5.  In  Scotia  nonnifi  ex  Regis  conccffionc  Epifcopos  fieri  li- 
cuiftc  refert  Eadmerus  hift.  Novor.  lib.  5.  de  Alexandro  Rcge  lo- 
quens  . Quod  ipfum  de  Henrico  II.  prohibente,  ne  Anglicanis  Ec- 
clcfiis  prarficcrentur  Antiftites , Rcgio  abfque  placito  , tradit  Ro- 
bertos de  Monte  ad  an.  1175.  In  Germania  eleiftos  cx  confenfu 
OthonislI.  S.  Wolfangum  Ratifpon.  liqHct  cx  ipfius  vita  apinl 
Surium  ad  diem  1.  O&ob.  cap.  1 , Othonis  III,  S.  Herbertum  Co* 
Ion.  teftatur  ipfius  vies  feriptor  apud  eumdcm  Surium  Tom.  2. 


Digitized  by  Google 


IT  Civili.  Articulus  III.  3*5 

ad  ip.  Mart.  > Henrici  I.  S.  Meinvercum  Padcrbon.  conftat  cx  eo- 
dcm  Scriptorc  Tom.  3.  ad  3.  Jun.s  quod  ipfum  dc  Tagmonc  Mag- 
deburg, mcmorat  Thomaflinus  cap.  38.  num.  ij  ac  generatim  de 
Epifcopis  Germanise  Ecclefiis  admovendis  ex  Imperatorum  con- 
fenfu  tcfiatur  Alncas  Silvius  cpift.355.  Quod  vcro  ad  Rcgalix  jus 
alterum  pertinet , vacantium  Ecclefiarum  reditus  aut  proprios  in 
ufus  , aut  in  Laicorum  , quos  mallent , favorem  vice  plus  fimpli- 
ci  fuiflie  transfufos  a Carolo  Martello  , a Chilphcrico  , a Carolo- 
manno  > a Pippino  > a Carolo  M.  > a Ludovico  Pio  , a Lothario  , 
a Ludovico  II,  a Carolo  Calvo  &c.  innumcris  oftcndcre  fatigan. 
tur  cxcmplis , qua:  (ingillatim  recenferc  non  juvat  . 

Quibus  principio  hoc  apto  refponfum,  atque  porro,  quod  Re- 
gum cuftodiar,tuitioniquc  commcndatx  Ecclcfij  fine, quod  Regum 
fane  tarn  officio,  quam  honori  vertendum  alibi  demonftratum  eft, 
non  indc  fcquitur  , quod  cuftodix , ac  tuitionis  jure  in  bona  Ec- 
clcfiaftica  invaderc  Rcgibus  fas  lit,  quomodo  fxpius  inique  fac- 
tum dolet  accrbc  Muratorius  Antiq.Ital.  diflert.72,  feq.,  doluic. 
que  valdequam  ante  Hincmarus  cpift.  p,  & 45;  quodque  ideo 
viduatarum  Ecclefiarum  frudlus  quoque  faltem  omnes  facere  fuos 
Rcgibus  fas  fit:  quxenim,  quxfo  tuitio,  & cuftodia  hate  eflet 
cjus  , qui  bona  cufiodienda  , tuendaque  fibi  tradita  proprios  in 
ufus,  aut  ineorum,  qui  placcrcnt , direptionem  transferret? 
Quoad  2.  vcro,  plures  utique  Ecclcfias  Regum  munificientia  fun. 
datars  adfirmo  , non  tamen  omnes  j ncc  omnes  , quas  ipfi  funda- 
rtint , bonis  Regiis  inftruftx  fucrunt , fed  privatorum  devotione, 
ut  paullo  fuperius  diccbam  , ac  liberalitate  ditatat  funt  . Quadc 
re  Muratorius  differt.  6 7,  68,  &71.  Ncque  demum  omnes  , qux 
a Rcgibus  fundat*  Ecdefix  fuerc  , Feuda  funt , five  non  omnia 
bona  Ecclefiis  collata  in  Feudum  commcndata fucrunt,  idefi  bo- 
na plcraquc  Ecclefiis  in  fundum  , atque  proprietatem  oblata_, 
ctiam  a Rcgibus  fuere , plcraquc  vcro  in  Feudum  utique  conccf- 
fa  , refervato  proprictatis  jure  . In  hate  pofieriora  igitur  , quae 
Feuda  funt , in  quibiw  Relevii  jus  vigec  , Rcgibus  , fateor  , domi- 
nium , atque  proprietas  manct , non  in  priora  , qua*  mcra  largita- 
te  donata  funt , proprictatis  jure  translato  . Atque  quidem  non 
ante  fxculum  XL  Feudorum  ufum  fuiffc  invctflum  , quin  etiain 


3 a<?  DePotestate  Ecclesiastica  , 

poftquam  is  invedhis  fuit  ufus  Feudorum  , bonaplurima,  quia 
Oppida  , & Caftra  integra , ncc  in  Feudum  Ecclcfiis  cradita  fuifTc, 
fed  in  jus  proprium  , oftendit  Cl.  Muratorius  diflert.  r i,  & 6 7: 
ubi  Diplomata  ab  Ughcllo  prolata , in  quibus  Fcudorum  mentio 
Aib  Lothario,  & Carolo  CrafTo  occurric,  pfeudonyma  dcclarat  j 
Molinarum  in  Charcis  Childcbcrti  I,  &Clodovaci  L Feuda  nomi- 
nata  fc  legiffe  adfirmantem  falfi  redarguit ; fiquidem  in  eifdem  ni- 
hil talc  legatur;  Bignonium  vero  Bcneficii  nomcn  in  Marculfo 
lib.  1.  Fornml.  1 8,  & in  Capitularibus  paffiin  occurrcns  ad  Feuda 
fignificanda  transferentem  rcfcllit , ca  fundos  in  ufum  fru&um  ad 
obitum  ufquc  conccfTos  fuifTc  oftendens  . Parum  a Muratorio  ab- 
fuit  Audor  de  l Efprit  dt  Loix  Tom.  3.  lib.  31.  cap.  3 1,  feq.,  ubi 
Feuda  propric  di&a , ideft  perpetua , antiquiora  faeculoX.  non 
agnofeit , quo  dcfecit  fecunda  Regem  Franc.  Dynaftia  . Quamvis 
etiam  Bruflelius  de  ufu  Feudor.  Tom.  1. 'lib.  1.  cap.  t,  feqq.  Bc- 
neficia  a Fcudis.haud  diverfa  , hie  vero  Hugoncm  Capetum  ante- 
vertere  contendat , & Franzius  ad  ealeem  Struvii  Syntagm.  Jnr. 
Feud,  a Carolo  M.  Fcudorum  inflitutionem  repetendam  cxifti. 
met,  contra  tamen  Cantarcllus  in  trad,  de  Feud.  lib.  1.  cap.  3, 
& lib.  2 . capp.  1,  & 5,  ac  Spener  in  difquifit.  de  origin.  Juris  Feu- 
dal. Fcudorum  inflitutionem  non  ante  Hugonis  Capeti  artatem 
coepiffe , Vaflofque  non  tarn  pofTefTores  Aindorum  AiifTe  feu  da- 
lium  , quam  ob  officia  Ducibus  , Comitibufque  prxftita  fie  de'no- 
minatos  . Ideo  Heumannus  de  Re  Diplomat.  Tom.  r.  cap  t • 
§.  57.  num.  7 de  Charta  quadam  Caroli  M.  apud  Mabillonium 
Vet.  Analcd.  p.  354,  ubi  Feudorum  fit  mentio  , valdequam  dubi- 
tat ; an  proba  fit , aut  potius  apocrypha  . Quare  & Natalis  Ale- 
xander cit.  diflfert.  8.  art.  8.  perperam  ab  ipfo  Clodovxo  Fcudo- 
rum Epifeopalium  initium  repetit ; neque  perinde  Aeculi  XII.  seta- 
tem  anteccdit  inferiptio  Ecclefiae  S.  Bcncdi&i  Caftrenfis  prxfixa 
de  Carolo  Martcllo  , qui  Sacra  in  Feuda  irrepfifle  refertur . Nam 
non  quo  refertur,  fed  a quo  profertur  inferiptio  xftimanda  eft  , ab 
Audorc  nempe  , qui  ad  Sxculum  XII.  pertingit , velut  ex  ipfa  pa- 
tet . Ad  hxc  demum  ante  Sxculum  Vlfl.  Romanam  Eedefiam  ha. 
buifTe  Regalia  majora  , Provincias  ideft,  ac  Ducatus,  neque  do- 
nationis  puro  quidem  titulo , fed  Gentium  jure , five  Populorum 

con- 


\ 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articuluj  III.  327 

confenfu  , adverfus  Muratorium  valide  oftendunt  Emin.  Orfms  in 
diflcr c.  dc  Domin.  Eccl.  Roman.,  & Ccnnius  in  Not.  ad  ejufdem 
Muratorii  difTcrt.  69,  fcq.  Ante  id  temporis  autem  Regalibus 
Epifeopos  nondum  potitos , idcoque  Feudis  caruifle  idem  Mura- 
torius  oftendit  differ c.  71.  Ante  Sxculum  X-  nihilominus  Civita- 
tibus  , & Caftris  poteftate  Civiii  Ecclcfias  plerafquc  dominatas 
fuifle  cum  Thomaflinus  vet.,&  nov.  Difcipl.  par.3.  lib.  1.  cap.  26, 
feqq.,  turn  cit-  loco  Muratorius  demonftrant , qua:  ideo  bona  jure 
proprietario  , non  vero  Feudali , poflefla  fuifle  manifeftum  inde 
fit . Ex  his  itcrum  bonis  poftSaculuin  XI.  plurima  in  bcneficium, 
qua  Clericis  , qua  etiam  laicis  ab  Ecclcfia  fuifle  concefla  probat 
Thomaflinus  cit.  par.  3.  lib.  2.  cap.  19,  feqq-  Atqui  neduin  in_, 
Feudum  , fed  neque  in  Bencficium  a Laicis  bona  Ecclefiis  ante  id 
temporis  fuifle  collata  compertum  habemus  : privatis  etfi  perfo- 
nis  , Aulicis  prxfcrtim  , ac  Militibus  , bcncficia  concedi  a Regi- 
bus conlueviflc  ex  Marculfo  lib.  1 . Form.,  ex  Carolo  M.  Capitul. 
lib.  3.  cap.  1 9 j cx  Jona  Aurdian.  dc  Inftit.  Laical,  lib.  2.  conifer, 
qua  dc  re  Altafcrra  dc  Orig.  Fcudor.  cap.  2,  M-  Anronius  Domi- 
nicy  lib.  de  Prxrogat.  Allodior.  cap.  1 1,  aliique  . Indicium  ccr- 
tum  eft  itaque  bona  Ecclefiis  conccfla  fuifle  proprietatis  titulo  ,, 
non  Feudi , neque  Bcncficii  •• 

Age  nunc  autem  ex  his  generatim  animadverfis  gradum  ad 
particularia  referendo  , facile  repericraus  cum  fada  plcraquc  ve- 
ritate  nequaquam  fubfiftere,  turn  ex  peflime  faeftis  , ac  perperam 
ita  faciendi  jus  , ac  facultatcm  exfculpere  , peflimi  genus  efle  ar- 
gumenti , fiquidem  iis  Ionge  firmiora  derogare  comperiantur  do- 
cumenta . Itaque  a prxtcnfo  jure  Rcgali  conferendi  bcneficia  di- 
ccndi  ordincm  aufpicando  , tcmporifque , prout  fieri  potcrit , ha- 
bendo  rationcm  , falium  imprimis  ab  Adverfariis  adfumptum  dc 
Epifcoporuma  Rcgibus  pcra&a  clciftione.  Emerium  fane  ita  elec- 
turn  ideo  loco  dctrudcrc  Leontius  Burdigalenfis  Metropolita, 
Synodo  habita  , non  dubitavit ; in  quos , efto , Regis  eiferbuerit 
ira  , cis  tamcn  laudi  ceflit , quod  eximios  fc  Canonum  exhibue- 
rint  vindices . S.  Martinum  Turoncnfi  , S.  Eucherium  Lugdu- 
nenfi  , aliofquc  aliis  in  Galliis  , alibi  vero  omnibus  ubique  omnes 
Ecclefiis  admotos  Epifeopos  cx  Clcri,  Populique  fuffragiis  , nul- 

lo 


328  De  Potestate  EcclesiasTica  » 

lo  Principum  ,adfenfu  prxhabito  fide  adfirmatfua  Flora*  Magifter 
inOpufc.  port  Opera  Agobardi . Et  certc  S.  Mcdardus , Kcge  ad- 
clamantc  , fed  Epifcopis  cligcnribus , inauguracus  legitur  apud 
Surium  ad  diem  8.  Junii . Regis  dumtaxac  accedence  confenfu  , 
aClero  , &Populo  in  Epifcopum  Rotomagenfcm  clcifhis  S.  Au- 
doenus  fertur  in  ipfius  vita  cap.  n.  apud  Surium  Tom.  4.  ad 
diem  24.  Augufti , eidcmquc  paritcr  Ecclcfite  praefetfutn  S.  Ans- 
bertum  } Theodoriciquidem  nucu  , fed  unanimi  Clcri  , Populi- 
que  voto  liquet  ex  Duchcfnio  Tom.  t.  p 682.  A Clcro  item  elc- 
fti  , cum  Regis  interventu  , leguntur  S.  Amandus  in  vita  die  6. 
Febr.  cap.  1 1 > S.  Lambertus  in  vita  die  1 7.  Scptemb.,  & S.  Eli- 
gius  in  vita  lib. 2.  cap.  2.  die  1.  Decemb.  Ex  quibus  habes  , quale 
de  aliis  fcrrc  judicium  liceat  . Atquc  ferio  quidem  Ecclctia:  Gal- 
licanx  documcnta  examinanci  adparebit  nihil  ei  antiquius  fuifle  > 
quam  jura  fua  in  beneficiorum  coilationibus  integra  cuftodire  , & 
quum  opusforct , pro  viribus  vindicarc  . Itaque  in  Synodis  Ar- 
vernenfi  an.  535.030.  2.  elc&iones  , qu*  Principum  , & Optima- 
tumfavore,  acpotentia-ficrcnt,  damnata:  funt  > a Parificnfi  III. 
an.  55  7.  Can.  8,  relate  a Gratiano  Can.  5.  Si  per  ordinationem 
dift.  6$)  ittitz  paritcr  declarara:  funt  cleltione*  Principum  au- 
ctoritate  fadht.  Vcterem  juxta  morem  a Clero  3 & Populo  elc- 
flioncs  peragi  voluere  Parificnfi*  V.  an.  circ.  6 1 5.  cap.  i>  & Ca- 
biloncnfis  an.  850.  circitcrCan.  10.  In  Parifienfi  VI.  lib.  3.  cap. 
%2,  & Aquifgranenfi  II.  cap.  3.  Can.  p.  congrcgati  Epifcopi  au- 
<fk>res  fe  pcarbucre  Ludovico  Pio  , & in  Synodo  apud  Thcodonis 
villam  an.  844.  cap.  2.  Lothario  I,  Ludovico  Gcrmanico  > &Ca- 
rolo  Cal vo , ut  juxta  Canones  eligi  Epifcopos  per  ipfos  etiam  li- 
ccret . A Vernenfi  II.  Can.  p,  & 1 o3  Mcldenfi  an.  845.  Can.  8,  & 
a Valentina  an.  855.  Can.  7.  ele<ftiones  libera:  5 ac  juxta  Canonc* 
fadl*  legitims  decernuntur  - A Ludovico  II.  Bajocenfi  Ecclefia: 
admotus  Tortoldus  a Synodo  Tullcnfi  an.  859.  cap.  4.  dejedtus, 
eft  > itcmque  diftridhim  judicium  cap.  5.  in  Afcarium  Lingonen- 
fem,&cap.  7.  in  Attoncm  Virdunenfem  . A Clero,  Populoquc 
Cameracenfi  ele&i  Johannis  in  Epifcopum  ordinatio  in  Synodo 
Bclvacenfi  eelebrataeft,  ac  probata  Duziaccnfi  I.  par.  2.  cap.  3. 
In  Cabilonenfi  an.  *073,  & Auguftodtincefi  an.  1077.  folo  Clcri 

con- 


Digitized  by  Google 


*T  ClVILI  . ArTICULUS  III.  31p 

Confcnfu  Lugdunenfcs  Epifcopi  leguntur  cledii  Hugo  & Gcbui- 
nus.  In  Bcneficiorum  collacione  dcniqtic  Laicos  cnjuslibct  di- 
gnitatis removcndos  indi&um  habetur  a Synodis  Claromontana 
an.  10^5.  Can.  15,  & Ncmaulcnfi  anno  itifeq.  Cam  8.  S.  Gofri- 
dus  Ambiancnfis  Epifcopus  in  Synodo  Trcccnfi  an.  1104.  &ge 
qmque  ujentiente  clc&us  dicitur  , fed  Cleri , Populiquc  mavime 
vim  obtinentibus  votis  . A Bituricenfi  tandem  an.  1438.  cap.  4. 
apud  Bail  Tom.  2.  p.  638.  dc  Ecclcfia  Paftorc  dcftititta , novique 
eledionc  fie  deccrnitur  : Principibus  fas  non  ejlo pro  quopiam  com - 
mendanio  molcfis  prccibus  , aut  violent*  comminatione  premerc  , 
aut  cogcrc  Elebiores  . Vidcndus  Card.  Sfondratus  Gall.  vind.  dif- 
fert.  1.5.5  num.  3.  Gallicana  in  Ecclcfia  Sacne  hiiiccc  difcipli- 
nx  in  tuto  poncnd.T  officio  , poteftateque  incumberc  fua  Pontifi- 
ccsMaximi  nunquam  prsetermifere  . Itaqtie  Carolo  M.  au&ores 
fc  fe  dedcre  H idrianus  1,  & S.  Leo  III,  ut  Capitulari  Aquifgra- 
nenfi  I. an.  803.  cap.  1,  Capirul.  !:b.  i.eap.  84.  Clero , & Popti- 
lo  , Sacros  juxta  Canones  , liberce  Epifcoporum  cledliones  relin- 
querentur  , apud  Sirmondum  Torn.  2.  p.  93,  Baluzium  Tom.  1. 
P-  379}  Harduinuin  Tom.  4.  p.  1214,  & ante  ipfos  apud  Hincma. 
rum  Tom.  2.  Oper.  p.  765,  qui  fcepift.  8.  ad  Ludovicum  Germa- 
nic Regcm  cap.  7.  ab  eodem  Carolo  fimile  aliud  Capitulum  edi- 
tum  an.  8 1 6,  vel  82a,  apud  Baluzium  Toni.  2.  p.  5d4,.CapitnI. 
lib.  i.eap.  78.  p.  718,  apud  Sirmondum  p.  <5^4,  teftis  accedit,  ex 
quo  patet  non  fuifle  utique  , cur  a Sirmondo  in  pr^fat.  ad  for- 
mul.Concil.  Gall.  lib.  2.  p.  834,  fcq. , & a Perro  dc  Marca  dp  . 
Concor.  lib.  8.  cap.  1 3.  Capiiulum  iftud  acceptum  Ludovico  Pio 
refcrrctur.Ab  eodem  Carolo  M.  rogatus  idem  Pontifcx  epift. 

1 1 , ut  Fortunatum  Grado  pulfum  Ecclefi*  Poler.fi  in  Iftria  vrx’- 
ficcre  dignaretur  , indulfit  id  quidcni , ea  tamen  ad;ccla  lc«c  , ut 
fi  Fortunato  adGradenfcm  regredi  Ecclciiam  contingcrct^  intc. 
gros  Polenfis  Ecclcfia:  reditus  Succeflori  refervandos  dimittcrct  . 
Qucd  documcmo  haud  IcvicfTe  rite  obfervat  Norifius  Invcftir! 
hill.  cap.  16.  p.  558,  turn  nec  dum  Regalia  obtinuifle  . Carolo* 
Calvo  petciue  facultatcm  praficicndi  Ecclefix  Bituricenfi  Vulfa. 
diim  negavit  S. Nicolaus  I.  epift.  3.  Apud  Gratianum  Can.  4. 
Porrojcias  dift.  <53.  afperrime  cum  Lothario  Regc  legitur  idem 
v Pars  III.  Tom.  yi.  j ° 0 F 


Digitized  by  Google 


330  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Pontifex  cxpoftufaffe  de  placito  Regio  pratvie  ad  Epifcoporum 
elcdliones  requifito  5 jubcns  Trcvirenfis  elc&ioncm  fufpendi  j do- 
nee ab  Apoftolica  referiptum  fuiflet  Sede  . Dccretali  huic  per- 
qtiamfimilcs  Iiabcncur  cjufdem  Pontificis  cpiftola  55.  ad  Ludovi- 
cum  Germania:  Rcgcm  , qua  dc  prxfaco  Lothario  acerbe  conque- 
ritur  , quod  Ecclcfiis  prxfici  eoscurarec,  quiVvaldradx  favore 
adeflent  fuo  , eique  prxeepifle  refert,  nc  Trcvircofi  , & Colon  ienfit 
cos  admoveri  Prxfulcs  impedirct , ^ui  Canonic e afiliit , & de 
Jiliis  nominatarum  Ecclefurum  c\eUi  cifent  i Epiftolx  63.  ad  Epi- 
lcopos  Rcgni  Lotharii,  6 4.  ad  Locharium  ipfum  , & 6% . ad  Hil- 
duinu  n,  qtiibus  Hildumi  hujus  in  Camcraccnfcm  Epifcoputn  a 
Lothario  pcra&am  clc&ioncm  infringitj  coqtie  fubmoto  , Epi- 
fcopum  proprium  cligendi  CIcro  , Populoque  integram  relinqtii 
facultatcm  impcrac , ablatofque  quin  infuper  Ecclefias  integros 
reftitui  reditus . Quod  indicium  eft  liquidum  Regalia:  jure  Lo- 
thario fas  nondum  fuilfc  aut  Ecclefias  confcrre , aut  de  vacan- 
tium  Ecdefiarum  fru&ibus  difponere  . Etli  vero  a Johannc  VIII* 
epift.  70.  reprehenfus  fuerit  Ebredunenfis  Archicp.  > idco  quod 
Vencicnfi  Ecclefias  non  cum  prxfedflct  , qui  a Populo  , & Ciero 
cledus  > Carolo  quoque  Regi  probatus  fuerat , indc  liquet  tamen 
non  tanti  habitum  prxtcnfum  Jus  Rcgium>nec  paris  fa&um  cum 
Populi , .CIcrique  fuffragio  . A CIcro  > Populoque  ele&usLau- 
fanenfis  Epifcopus  Hieronymus  locum  adirc  impeditus  a Carolo 
CrafiTo  fuerat : verum  eodem  Johannc  VIII.  epift.  343.  jubente, 
amotum  impediroentum  eft . A Gregorio  V.  in  Synodo  Romana 
an.  9^8-  Can.  5,  7,  8.  Stcphano  Anip  ienfi  , fine  CIcri  3 Populique 
voluntatc  Ecclefix  prxfeifto  > gradu  detrufo  > Clerus  > Populuf- 
que  liberis  votisalterum  cligcrc  jullus  eft  » & Robertus  Rex  pro- 
bibitus  obicem ponerc  . S.  Leo  IX.  in  Remenfi  an.  io4?.Can.  t. 
integram  CIcro  » Populoque  deligendi  fibi  Paftoris.  facultatem 
voluit . Ut  ctat  veto  cjufmodi  retmentiflimus  difeiplinx  S.  Gre- 
gorius Vll,  lib.  4.  epift.  14,  feq.  Roberto  Carnotenft  amoto  » 
aliura  a CIcro  , & Populo  cligi  prxeepit . Ita  de  Aureliancnfi 
lib.  5. epift.  9,  & 14  dccrevit  i dc  Arelatenft  lib. 6.  epift.  tt>  de 
Remenfi  lib.  8.  eptft.  I7»i8.i?,  & 20,  qua  poftrema  Philippum 
Rcgcm  admonet  s nc  elc&ioni  a CIcro  , Populoque  facknda  im- 

pedi- 


Digitized  By  Googl 


> t 

etCiviu.  Articulus III.  3$i 

pedimentum  apponat ; de  Lugdunenfi  lib.  9.  epift.  1 8.  Sic.  U«ba- 
«u®  II.  epift.  8.  Ivooi*  eledionem  in  locum  Gaufrcdi  dc/edi  a_» 
Clcro  » & Populo  Carnotenfi  fa&am  fuo  comprobat  calculo  . Sc- 
quioris  ctiam  xtatis  Pontificibns  idem  in  Eccldia  Gallicana  lai- 
cos  Principes  a bcneficiorum  collationc  Sbfterrendi  ftudium  infc- 
difle»  abundc  liquet  ex  Bonifacii  VM.cpiftola  ad  Pbilipptim  Pul- 
crum  , & Bcnediidi  XII.  epift.  ad  Philippum  Vaiefium  apud  Kay* 
naldum  ad  an  1311.  num.  34,  & 13  3*7.  nutn.  1 7.  Memoria  dignuna 
eftiilud,  quod  de  Eduardo  Hi.  Angl.  Rcge  rcfert  Vaifingamus 
ad  an.  134J,  nempeRcgi  de  Pontificc  eonqucrcnti,  quod  Rcgi 
Gall.  Ecclefiarum  inftitutio  conceflfa  fuiflet , ubi  Anglix  Reges 
cam  Capitulis  liberam  rcliquiflent,  rcfpondiffc  Pontificcm  id  Gal. 
lis  haud  fuiflc  conccftum  . Receptiflimar  hujufce  difciplin*  tefti* 
accedit  locuples  Sidonius  Apollinaris,  quilib^.epift-zj,  & lib.7, 
epift.  5>  8,  & 9.  ab  Epifcopis  Provincix  Ecdefii*  Cabiloncnfi  Jo. 
hannem  > Sc  Bituriccnfi  Simplicium  fuiflc  prxfcdos  rcfert . Atqui 
prx  aliis  ad  hanc  Ecclcfix  Gallicana:  circa  eleftionei  libertatem 
tuendam  ftudio  , ac  forticudine  haud  impari  fe  contulit  Hincma. 
rus  Remenfis , Scipfe  cle&ionc  Canonica  fauic  admotus  Ecclcfix  , 
ut  eft  apud  Flodoardum  lib.  3.  cap.  2 5,  cujufce  non  uuum  , nec 
exiguum  fpccimen  exhibuit . Ludovico  Germanise  Rcgi  feribens 
epift.  4.  cap.  8.  ci  laudi  vertit  > quod  ab  eledionibus  , & a vacan. 
tium  Ecclefiarum  reditibus  abftincret  ipfc  neduin  , fed  utfibi  ab- 
ftinendum  ctiam  feirent,  Lothario , & Carolo  Calvo  au&or  eftet : 
cui  imo  exemplo  prxivifTc  memorat  epift.  8.  cap.  7.  Carolum  M., 
a quo  Capitulari  edito  facrarum  Eledionum  libertati  confultutn 
adfirmat.  Videndus  ctiam  Monachus  S,  GalJi  in  vita  Caroli  M. 
lib.  j.cap.  1 5.  apud  Duchefnium  Tom.  2.  pag.  128.  A Lothario 
Cameracenfi  admotum  Ecelefix  Hilduinum  inaugurate  , velut  in. 
trufum  , renuit  idem  Hincmarus  Schcdaeidem  Lothario  oblata  5 
qui  perinde  in  epift.  ad  Ludovicum  II.  apud  Flodoardum  lib,  3. 
cap-  20.  ob  ejns  reverentiam  abftinuiiTe  fc  feripfit  ab  cxcommuni- 
cando  Valtone  , quern  ipfe  Ludovicus  Ecclefix  Trevirenfi  prxpo- 
fuerat,  cjufdcmquc  boni*  Ecclefix  inveftiverat.  Qua  pariter  libera 
tatc  , animique  fortitudine  LudovicaUl,  a quo  Belvaccnfi  Eccle. 
fix  ptxfc&us  Odoaccr  fuerat  > vacantifque  irudius  perccperat  * 

Tea  fe  fc 


Digitized  by  Google 


331  De  PoTESTATE  EcCLESlASTICA  , 

fcfcoppofuit  cpift.  it.  cap  4,  & cpift.  13.  cap.  8.  id  e(Te  Contra, 
Regain  Ecclejiijlic as  ■>  & contra  Cbrijlianorum  leges  adfirmans  , 
atquc  Odoacrem  officio  fufpcndcns  Opufc.  Tom.  2.  p.  8-1  2,  fcq. , 
ubi  Synodi  Clialcedoncnfis  profcrt  Can.  25,  perque  nefas  fafta 
vocat  cxcmpla  Milonis  ,*&  Fulconis  , qui  a Carolo  Martcllo  , & 
a Ludovico  Pio  Ecclefiis  fercbantur  admoii.  Pari  fortitudine  in- 
dutus  S.  Fulbcrtus  Carnot,  cpift.  131,  fcq.  Archicpifcopos  Tu- 
ronenfcnij  & Senon.,  ac  Epifcbpos  Bclvacen. , & Aurclian.  adhor- 
tatur  3 ut  dcmiffc  quidcm  , ac  modcftc » libcrc  camcn  , ac  magna- 
tiimc  Regi  obfifterent , ficubi  Ecclcfiafticam  iabefa&arc  liber ta- 
tem  tcntarct . De  Rcmcnfis  vcroclc&ionc  loquens  cpift. 38.  CIc. 
ro>  & Popuio  earn  dumraxat  acccptam  referr , loquenfque  vicif. 
fim  dc  clcdlionc  5 cui  Pi  incipis  fc  interponat  amftoritas  , eamdent 
cpift.  62.  irriiam  diccrc  nondubitat.  Incrat  cadcin  pro  dc&io- 
num  liber  race  follicitudo  cum  Hildcbcrto  Turoncnfi,  qui  in  cpift. 
67.  ad  Houorium  II.  impedimento  fc  fuiffe  refert , atquc  glori*. 
tur,  quonrinus  Hegi  dc  Bcneficiis  difponendi  faculras  indfet  ;tum 
Ivoni  Carnotenfi  , qui  cpift.  47.  Canonis  2 2.  Conftantinopolira- 
ni  IV.  vi  Regibus  Epifcoporuin  elc&ionibus  fc  immifccre  fas  eflfa 
negat  3 cpift.  4P-  eodem  Canooc  Galonis  in  Epifeopum  Belva. 
cenfem  eledionem  , infeio  Rege,  peractam  tuitus  eft,  ac  cpift.67, 
fcq.,  & 1 26.  jus  nonduin  iftud  Regibus  vcrc  , legitimeque  adqui- 
fitum  oftendit . Epiftolis  4 3,  & 54.  ad  Urbanum  II.  a Clero  Pa- 
xifienfi  dedum  Willclmuin  Montfortium  > uiloabfquc  Regisin- 
terventu  3 refert . Johannis  viciffim  dciftionem  in  Aurcliancnfem 
Epifeopum  Regis  placito  faftam  oppugnare  non  dubitavit  cpift* 
66.  zd  Hugoncm  Lugd.  Pari  ratione  Stephani  Garlandii  in  Bd- 
vaccnfcm  eledionem  , Philippi  Regis  voluntate  pera^Iam  , im. 
piobai'c  non  deflitic  cpift.87.  ad  Legatos  , & 8g.  ad  Pafchalcm  II, 
quo  ideojubente  fialonium  clc-dhim  teftatur  cpift.  104.  Quod 
ipfum  denique  pater  ex  Capituli  Carnotenfis  cpiftola  ad  Sugc* 
rium  Abbat.  inter  Sugcrianas  19,  quern  monent  de  Goslcni  cie- 
»ftione  , cui  Regalia  idco  confcrri  petunt ; c*  Capituli  Auguftodu* 
nenfis  ad  cumdcm  Sugcrium  cpift.  <>3,  qua  fignificant  abfecle- 
eVum  Afchidiaconum  ; ex  V.  Petro  Clun.,  qui  dc  Elcftionibus  in 
Gallia  paflim  libcrtimis  Clcri  , Populique  fuffragiis  pcrad.s  lo- 

quU 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  Iir.  333 

quitur  fxpius  , veluti  de  Bclvacenfi  lib.  3.  epift.  8^,  dc  Lexovicnfi 
lib.  4.  cpift  3,  dc  Inculifmcnfi  cpift.  7,  See.  > cx  S.  Bernardo  cpift. 
j 3-  ad  Hononuni  II,  qua  Pomificcm  dcprccatur  pro  confirmatio- 
nc  Epifcopi  Catalauncnfis  a Clcro  , Populoque  fada  > cpift.  22. 
ad  Ludovicum  VII,  122.  ad  Joftenum  Sveflion.,  & 2 24.  ad  See* 
phanum  Pr.Tneftinum  , qtiibus  accrbc  de  vi  Ecclefiafticx  libertati 
circa  elcdiones  inlata  dolet , eafquc  ad  propria  turn  adhuc  perti* 
nuifle  Capitula  liquet . Junge  , quod  in  Synodo  Montilienft  an. 
1 2 op,  ut  oftendit  Coftar  t ius  in  Not.,  non  an.  fuperiori  , uc  Spon» 
dano  , & Uaynaldo  vifum  eft  , prxtcnfo  Regalix  juri  renuntiare 
Raymundus  Tolofanus  Comes  coatiuseft  apud  Catcliuni  hift.Co. 
mit.  Tolofan.  lib.  1 1 , & Harduinum  Tom.  6.  par.  2.  p.  1984,  & 
quod  Arnulphus  Lexovienfis  fine  aflenfu  Comicis  Andegavenfis 
cledus  legitur  apud  Dacherium  Spicileg.  Tom.  2.  p.  484,  & 508. 

Inauditum  , & invifum  non  tarn  Gallicanx , quam  ceteris 
ubique  contigit  Ecdefiis  iftiufmodi  Regalix  jus , velut  illud  , quo 
Ecdefiaftica  i'acrarum  cledionum  libertas  infringi , labcfa&ariquc 
videbatur  . Primes , qui  Grxeam  in  Ecclefiam  peftiferum  inferre 
morem  iftum  priefumpfic  Conftantius  Arianus  Imperator  , Grego- 
rium  Cappadocem  Alexandrinx  prxficere  Ecclcfi*  propria  audio* 
ritate  aufus  legitur.  Quod  ideo  fadhim  gravitcr  infeftatus  eft 
S.  Athanafius  in  cpift.  ad  Solit. , veluti  Ecclefiaftico  adverfum— 
jnri , ac  Ecclcfiae  maxime  Alexandrinx,  cui  admoveri  ex  Clcro  , Sc 
a Clerocjufdcm  confuevifte  Epifeopum  teftes  acccdunt  SS.Epi- 
pbanius  hxr.rfp.  n.i  1 , Sc  S.  Hieronymus , deque  fciplb  idem  S.A* 
thanafius  Apolog.  2.  Et  certc  unius  Clcri  votis , & Epifeoporum 
eonfenfu  Eedefix  AntiochensFlavianum;&  Gonftantinopolitanae 
Ncdlarium  admotos  feripfit  Conftantinopolitana  I.  Synodus  in 
cpift.  Synodica  ad  S.Damafum.  Videfis  Thomaflinum  vet.,&  nov.- 
Difpl.  p.a.lH>.2.eap.d.  S.Johannis  Chryfoftomi  elcdlioni  adftipu* 
latum  quidem  Atcadium  refert  Sozomenus  lib.  8*  cap.i  , fed  poft* 
quam  a Clcro , Populoque  commune  latum  fuiftet  futfiragium 
velut  etiam  feribunt  Socrates  lib.  5.  cap  2.  & Theodorctus  lib.  8.. 
cap.  2.  Cujus  ex  defciflnfuffragii  Lucii  cleAioncm  caftam  , & ir« 
riiam  dicere  non  dubitavit  Theodorctus  lib.  4.  cap.  20  j cujufquc 
c contra  vl,  ulio.altero  abfqiic  adminiculo  , Eedefix  Cxfarecnft. 

pree* 


Digitized  by  Google 


Dt  POTENTATE  EcCLEil ASTICA  , 
ptttfcdlo*  Eufcbium,  Ac  S.  Baftlium  adfirmat  S.  Gregorius  Na- 
zism Out,  1 9 Sedcnim  cxplicitiflimi  funr  Canoncs  Synodi  An- 
licchcn*  1 6.  Can.  8.  Si quit  Epifcopus  dirt.  pi  , Laodtcxnx  la. 
Can.  6.  Epijhpum  dirt,  $ i , quibus  Synodo  Epifcoporum  eledtio 
demandatur.  Ephcfina  inNcftorii  depofici  locum  alccrum  fufficicn. 
di  fibi  jus  tribuit  AJt.j.  in  Synodica  ad  Theodofium  t altcraque  ad 
Clcrum  , & Populum  Conftaniinopolit. , atquc  in  Synodo  ele- 
&um  Maximianum  teftes  acccdunt  S.Cyrillus  Alex,  epift.  ad  Sy- 
Bodi  legates  ,&  S.  Cslcftinus  P.  M.  epift,  ad  eaifidem  Synodum 
par.  4.  cap.  9 , feq.  Juftini  Imper.  accedente  confenfu  JBcclefiis 
Antiochenx  Paulus  > & Conftantinopolitanx  Epiphanius  prsfedli 
quidem  leguntur  in  relatione  Diofcori , ac  Synodi  Confiantino- 
polit.  ad  S.  Hormifdam  , at  id  tocum  potiffima  ex  Synodi  elefiio- 
ne  profcclum  ibidem  liquet.  Sufhagacus  etiam  Mennx  elediioni 
Juflinianus  Imperator  legitur  in  libello  fuppl.  Monachorum  Adi.  1 , 
unanimi  tamen  Clcri , Populiquc  confenfu  cumdcra'elcdium  tradit 
S.  Agapetus  in  epift.  ad  Pctrum  cidcm  Adi.  j.  inferta  . Atque  ita 
clediioncs  a Clero  3 & Populo  fieri  tam  pie  perraifit } quara  probe 
prxeepit Juftiniantis Novel.  123. cap.  1 , Novel.  137.  cap.  2 1 ac 
LL.  p j & 4 1 . Codic.  de  Epifcopit , & Cleric. , juxta  quaui  legem  > 
juxtaque  libertatem  Ecdefiafticam  fe  in  Hicrofolymitatium  Anti, 
ftitem  a Clericit , a Monachis  ,&  a Civibus  eledium  non  tam  feri- 
bit,  quamdolet  S.  Sophronius  in  epift.  ad  Scrgium  Conftantino- 
polit.  in  Synodo  VI.  Adi.  1 1 . ledia . Adiionc  1 2.  Macario  detrufo  , 
tit  alterum  fubrogari  Anciochens  Ecdcfix  liccret  Antiftitem>Con. 
ftantino  Imp.  fupplicatum  legitur  utique  > fed  Adi.  13.  fuis  a Suf- 
fraganeis  eledium  Thcophancm  augurari  fas  eft.  Infulx  Cypri  Me. 
tropolita  , nulla  Imperialis  adfenfus  mentione  fadia  > fuis  ab  Epif- 
copis  eligi  Ex  anti  qua  confuctulinc  a Trullana  Can.  39.  jubetur  . 
Quo  dc  jure  Synodis  refervato  agit  Johannes  Antioch,  in  Nomo- 
ean.  tit.  7.  Bibl.  Jur.  Canon,  p.  6 1 o.  A Juftino  II  > ab  Heradio  » 
a juftinianoll , a Philippico  (kc.  cum  facri  Ecclcfix  Canones > 
turn  Juftiniani  juftx  leges  de  facris  eledlionibus  a Clero  j Populo- 
que  peragendis  violati  pafiim,  reftitutx  font  denuo  a Synodo  VII. 
Can.  3 } quaelcdiio  omnjs  a Principibus  fadia  , juxta  Canonem 
Apoftol.  30 , itrita  dedautur  . Jure  proinde  > optimeque  a Scri- 

pto. 


Digitized  by  Google 


btCiviu.  Articulus III.  j 3 jr 

ptore  vitat  S.Stephani  Jun.  ncfanda,  inauditaquc  dida  eft  Con* 
ftantini  Copronymi  audacia  > qua  Ecclefi*  Conftaniinopolicane 
homincrn  fibi  nomine  , ac  monbus  firailcm  admovere  proprio  ar* 
bitraui  prsfumpferac.  Cujuftnodi  perinde  audacixcohibcndx  Sy- 
nodus  VIII.  Can.  13  » &az.  Epifcopos  Frincipum  fuffragio  > ac 
potentia  ele«5tos  gradu  depofuic , Principct  vero  cligentcs  ab  Ec- 
ctefia  projccit.  Huic  Photii  elei'tionem  a Michaclc  Imp.  promo* 
tarn  improbat , &exagitat  S.Nicoiaus  I.  epift. 51.  ad  ipfum  , & to. 
ad  Qerum  , & Popul.  Photii  vero  Epifcopis  SS.  Atnbrofii » Ne£ta« 
rii  j Tarafii  > ac  Nicephori , quos  Principal!  auftorltate  Epifco- 
pos  conftituros  contcndcbanc , cxempla  objicientibus  , refpondit 
Metrophanes  Smyrocnfis  in  Synodo  VIII.  Ait.  6.  ad  illorum 
quidem  ele&ionem  Imperatoris  concurriflc  voluntatem , ita  ta- 
men,  uc  Epifcopis  Uberrima  manferic  eligendi  facultas.  Hinc  a 
Niccphoro  Phoca  impiameditam  legem  , ut  nullus  ad  Epifcopale 
faftigium,  abfque  Imperatoris  aflenfu  , promoveri  quirct>  noil 
ante  Imperatoriis  decoratum  infignibus  fuiffc  Johannem  Zemif. 
cem  a Policutfto  Patriarcha  , quam  difccrpfiifct  > ac  folcmniter 
abrogaffer,  teftis  eft  Ccdrcnus  hift.  p,  £j8  , fcqq.  AJexium  Pa- 
triarcham  ideo  depofuiim  a Synodo  , quod  folo  Bafilii  Impcr.  juflu 
fuifict  protnotus  , &Michaele  Cerulario  defunflo  , unius  Cleri 
votis  cleilum  Conftantinum  refert  quoque  Curopolaccs  ad  annos 
1038.  p.740  > & 1059  p 8op.  S,  Leo  IX.  vicifljm  epift.  5.  ad  Pe. 
*rum  Aotiochenum  de  ipfnts  cleftione  CJcri , Sc  Populi  votis  faita 
gratnlaius  legiiur  v & Pafchalis  II.  epift.  1 j.  ad  Gibclinum  Arc* 
iat.  cum  in  Patriarcham  Hierofoiymitanum  a Clero , & Populo 
tlcilum  fignificat . Atqueita  profe&o  cligi  Ckri  , Populique  fuf. 
fragiis , qui  Patriarchs  nomine  illi  prxfuturi  client  Ecdcfiar,  con. 
fnevi{Te  liquet  ex  cpiftolj  Daimbcrti  ad  Boamundum  Princip.  apud 
Baronium  ad  an.  i too.  n.j  i.  Depuifis  Orients  I-atinis  , a Grids 
clcitiones  in  Synodis  fieri  deinceps , ficut  prius  , confueviiTc  li- 
qnet  ex  Pachymere  lib.  3.  cap.  iz.  Epifcopis  libcram  eledioncs 
faciendi  a Michacle  Palrrologo  facultatem  reliitam  refcrentesat« 
que  ita  in  Synodo  ele<3um  Pbilothcum  lib.  4.  cap.  37  , & VeC- 
omt>  lib.  5.  tap.i4j  aec  non  ex  Gregora  a Synodis  cledos  etiam 
teftants  ArfcmumHb.  3.  cap.  1 6 , Jofephum  dcin  , ac  Joharanem 

lib. 


Digitized  by  Google 


33 6 Db  Potestati  Ecciesiastica  , 

lib,  d.  capp.  77  * & 88.  Quamvis  Imporatores  paflim  clc<THonibus 
"Patriarcharum  implicate  fcfe  ncgari  nequeat , idque  oonftct  ex 
Cinnamo  lib.4.  p.i o , 10 7,  fcqq.  s lib.  5.  p.  136  , & Alexiado* 
lib.  1 3 . Qua  dc  re  Thomaflinus  vet.  , & nov.  Difcipl.  p.  a.  lib.  2. 
cap.  41.11.7  > fcq.  Qui  vero  Roman*  in  Eedefi*  communione 
manferc  integri  j apud  cos  integer  paritcr  utrnanerct  cledionum 
prifeus  hie  mos  , pro  virili  curarunt  Rom.  Pontificcs , uc  apud 
Cyprios  Alexander  IV.  Conftit.  Cypria  relata  ab  Harduino  Ta.7. 
p.  447  , & apud  Maronitas  LcoX.  in  relat.  Patriarch*  regefta 
a Raynaldo  ad  an.  1 f 14.  num.  92 , fcqq. , quos  ctiam  num  in  eo* 
dem  perfiftcre  more  teftis  eft  locuples  Bencdidus  XIV.  Conft.  77. 
j5)uodnon  humana  1743.  die  13.  Mart.  , non  fecus  atquc  Gratco- 
Mclchitas  Conftitut.  92.  Dum  mbifeum  an.  1744.  die  2 9.  Febr.. 
A Graecis  quin  ctiam  fub  Turcis  in  Synodis  Epifcoporum  elcdio- 
ncs  adhuc  fieri  liquet  ex  Crufii  Turco-Grscia  pag.  108 , uoj 
fcqq.  , 13  1 , feqq. 

In  Africa  prima  ab  stare  Religionis , Epifcopos  Clcri  vote, 
Populi  fuffragio  3 & Coepilcoporum  confcnfn  cligi  confurviffc  te» 
ftatur  S.  Cyprianus  lib.  1 • cpift.  3.  edit.  Erafmi , 55.  Pamelii , 
69.  Fclli  ad  S.  Cornclium  , & cpift.  4.  edit.  Eraf. , 67.  Fel.  , 68. 
Pam.  ad  Hifpaniar.  Epifcopos  . Unius  Clcri  > Populique  concor- 
dibus  votis  clcchim  S.  Czcilianum  tradit  S.  Optatus  lib.  1 . adv; 
Parmcn.  p.  41.  edit.  Albafpin.  Laico  quolibet  exclufo  , Populi  1 
Cleri , Epifcoporumque  fulfragiis  elcdiones  cclcbrari  jubentur  a 
Conciliis  Carthagioenfi  II.  fub  Genctlio  an.  390.  Can.  1 j , Car- 
thagincnfi  III.  fub  Aurelio  an.  307.  Can.  40,  & Carthagincnfi  IV. 
an.  infeq.  Can.  1.  Contra  Hunerki  edidum  denique  communi 
Epifcoporum  confilio  ubique  celebratas  clcdhoncs  refert  FerraiKkis 
Diacon.  in  vita  S.  Fulgcntii  cap.  16,  fcq.  Atquc  ita  quoque  in  fi« 
citimis  Hifpaniarum  Ecclcfns  ex  Clcri } Populi , & Epifcoporum 
fuffragiis  , Laica  nulla  interveniente  Poteftatc  jelediones  proCc. 
dcre  confucvifTe  documcnto  primum  eft  prsfata  Epiftola  4.  S.Cy- 
priani , quat  eft  Synodica  Ecclefue  Africans  ad  Hifpaniarum  Epif- 
copos , qua  doccmur  non  aliam  hcic  , quam  illic  clc&ionis  for- 
ma m obfervari  coni  uevifle  : quod  ipfum  teftatur  antiauior  Ecclc- 
ftx  jHilpans  Canonum  Colicdor  Martmus  Bracarcnfu  Can.r  , 2 » 

&3* 


' Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusIII.  * 337 

£3.  Acceduntilluftrioraex  ipfis  Hifpaniie  Conciliis  monumenta : 
ex  Barcinoncnfi  an.  599.  lubReccarcdo  Can.  j.jquoCIero,  Po> 
puloque  integra  fcrvatur  Praefulcs  fibi  dcligendi  poteftas  j ex 
Tolccano  IV.  anno  <*33,  cap.  1 9 , quo  c^ri  , Populique  fuf- 
fragio  > Provinciae  Epifcoporum  accedence  confenfu  , proprius 
cligendus  indicitur  Antilles.  A Tolccano  X.  an.  6^6.  Potamio 
gradu  dcjedto,  Fru&uofus  Bracarenfis  inauguratus  Epifcopus  legc- 
tur  in  Dccceto  apud  Harduinum  Tom.  3.  par.  984 , & a Tole. 
tanoXVI.  an.  <593.  cap.  12.  Sisberto  loco  dctrufo  fufFc&us  ex 
Cieri  , & Populi  confenfu , Ecclcfiae  Toletana:  lcgitur  fehx  , 
Hifpalenfi  Fauftinus  , & Bracarcnfi  Felix  alter  Portucalcnfis . 
Proniores  crga  Regcs  Hifpania:  cum  Ecclcfiarum  rcftaurationi 
baud  fegnitcr  incumbcntes  Alexander  II , & S.  Gregogius  VII.  in 
Append,  cpift.  4.  Sancio  , ejufque  Succcflbribus  Aragonite  Regi- 
bus liberam  Ecclcfiarum  } quas  de  Saracenorum  manibus  eripere 
contigiflfcc , vel  quas  ipfi  fuo  in  Regno  a:dificarent , difpofitionein 
induKcrc,  Cathedris  dumtaxat  Epifcopalibus  exccptis  . A Mona- 
chis  , alio  quocumque  feclufo  , Epifcopos  cligi  Pampilonenfcm 
Johannes  XlX.  apud  Marianam  lib.  8.  cap.  24,  & Jacccnfem  Sy- 
nodusan.  io5o.  permifere  . Pafchalis  Il.epift.  63.  ad  Bernardura 
Toletanum  in  Synodo  an.  1085,  Alphonfo  Rege  adnuente  , inau- 
guratum  , Roderico  telle  lib.  6.  cap.  24  , jubet  Syijpdo  indicia 
litem  dirimere  inter  duos  eledos  Burgcnfi  Ecclcfia:  , unum  ab 
ipfo  Toletano  Pranfulc  dumtaxat  , alterum  aClero,  Populo,  ac 
Rege.  Pellimam  , qua:  dcinde  irrepferatj  Poteftaicm  laicam_* 
Epifcoporum  fc  immifeendi  ele&iontbus  , diccre  confuctudinem 
non  dubitavit  Petrus  Aragonius  in  Programate  , quo  Ecclcfiis  in- 
tegram  eledionum  hbertatem  refticuit  , confirmatoque  ab  Inno- 
centio  III.  lib.  10.  cpift-  144*  Ufurpatum  perinde  jus  a Petro 
Crudeli  Caftcllz  Rege  pro  bono  pads  aliq  uando  tolcrafle  Pontifi- 
ces  refert  Mariana  lib.i7-cap.i  1.  Alphonfo  quoque  Lufitani*  Rc- 
gi  in  ele&iones  jus  fibi  arrogant!  refpondit  intrepide  EugcniuslV. 
apud  Raynaldum  ad  an.  14^0*  n.  3.  a Regibus  Anglia:  , Gallia:, 
& Hifpania:  Epifcopales  vacantcs  Ecdefias  a fe  flagitari,  fi  quibus 
eas  confcrri  pcjrcupcrent , neque  fibi  confcrcndi  jus  quidpiam  ad- 
tribui . Neque  magis  id  juris  dcindc  in  Lufit*nia  obtinuifle  di- 
Purs  III.  Tom . VI*  V v gno. 


Digitized  by  Google 


338  De  PoTESTATE  EcCLEjrASTfCA  , 

gnofcitur  ex  libello  fupplici  a Ramoi  exhibito  Alexandro  VII. 
prop.  2.  p.  13.  Si  qua  vcro  difciplinx  iftiufmodi  Rcgio  fuitrcti- 
nentiffiina  , Italia  quammaxime  habcri  dcbct , ubi  vetuftiflimo  in 
more  rcccptum  j utcxCleri,  Populique  votis  Ecclefiis  prxfice* 
rentur  Epifcopi , innumera  nos  monumenta  docent  . Ecclefiz 
Mcdiolancnfi  liberam  Epifcopi*  , & Clericis  elcdionem  relidam 
a Valentiniano  I.  conftat  ex  Calfiodoro  hift.  tripart,  lib.7.  cap.  8 , 
ac  Thcodoreto  lib.  5.  cap.  6.  Contra  ufurpatam  aliquando  clc- 
dlioncm  Aquilcjenfis  , & Mediolancnfis  infurrexit  Pelagius  I. 
epift. i.j  & 1.  Colled.  Holften.  p.  227,  & 25 1.  ad  Valerianum  , & 
Narfctcm  viros  Patricios  . Ejufdcm  libertatis  Ecclefiafticx  vindi* 
ccm  , egregiumquc  adfertorcm  fc  prxftitit  S.Gregorius  M.  > qui 
etfi  vice  plus  fimplici,  pro  fuat  plcnitudine  audoritati*  , nonfecus 
atque  qui  cum  turn  przceflcrant , turn  pod  cxccpcrc  } Prxlulum 
clcdioncs  pcrfcmet  explcverir  , integrum  tamen  , quoad  fieri 
potuit,  jus  elcdionum  penes  Clcrum  , Populumquc  mancre  vo- 
luit : cujus  rei  fidem  apertiflimain  faciunc  lib.i.  epiftolz  5 6 > & 
58  j lib.  2.  epift.  3 , 8 j 29  , 30  , & 3?  » lib.  4.  epift.  47  , &c. , 
qui  lib.  8.  epift.  6$.  aCIcro,  Populoque  Mcdiolancnfi  Dcusdedit 
elcdum  prxfccit  Ecclcfix  > a bcneHcio  illo  repulfo  Clerico  , qui 
ab  Agilulpho  Regc  promotus  fucrat . A Clero  > & Populo  Raven- 
natcm  Epif^ppum  eligi  confueviflc  fcripfit  Hadrianus  I.  in  epift. 
ad  Caroiutn  M.  Epifcoporum  Asmiliar  elcdionem  a CIcro , Po. 
pulo  , & Duce  fadam  a Pontificc  M.  probari  dcbuifTe  , quin  etiam 
a Pontifice  inaugurandos  prius  Clcri , Populique  dccrcto  eligi 
Prarfulcs  oportuifte  liquet  ex  Adis  Synodi  Romani  Tub  Stepha. 
no  IV , & S.  Nicolao  I , de  quibus  Anaftafius  Bibliot.  in  utriufque 
vita.Caroli  Calvi  cxhortatu,CIeri  verojPopulique  cledionc  Jofc. 
phum  Aftcnfi  prasfici  Ecclcfi.r  pcrmiiit  Johannes  VIII.  epift.  1 12. 
ad  Anfpcrtum  Mcdiol.  edit.  Hard,  ; cujus  etiam  in  locum  Ecde- 
clefix  Mcdiolanenfi  unanimi  Cleri , Populique  voluntate  alterum 
prxponi  juffit  epift.  111.  Ab  Hugonc  Italiat  Regc  Veronenfem  > 
Tridentinam  , & Mantuanam  Ecclefias  Manaffi  Kemenfi  Archiep. 
traditas  contn  jut , fafque  > turn  quod  neque  Principi  laico  lice- 
rct  j neque  Prxfuli  una  fmuil  plures  retincre  Ecclefias  > refert 
Luitpranduslib.  4.cap.3*  Pricer  fas  iterum  * atque  jus  a ficrcnga. 

ri« 


Digitized  by  Google 


FT  ClVfLT  . ArTICULUJ  III.  339 

rioll.traditas  Ecclcfias.Valperto  cxpulfo,  Mediolanenfcm  Manafli, 

cxpulfo  Jofcpho  , Brixicnfcm  Antonio , Comcnfcm  Valdoni , & 
Kcgicnfcm  Adelardo  dolct  idem  Luitprandus , ficuti  dc  aliis  vio- 
lcntiis  erga  Epifeopos  palfim  excrcitis  quatritur  Atto  VcrCcIl. 
cpift.  1 1 • ad  Epifeopos  Lombard.  Atqui  Clef  is, ac  Populis  dccflio- 
num  facultatem  reftituendam  fibi  acriter  fumpfit  acerrimus  i He  li. 
bertatis  Ecclefiaftica:  reftitutor , & vindex  S.  Gregorius  VII , jta 
Firmano  lib.  2.  ep.  38,  Fcrctrano,&  Eugubino  cpift.4J  , Volatcr. 
ranolib.5.  cpift.j  , Aquilejenfi  cpift.  5 , fcq.  , Ravennati  lib.  8. 
cpift.  11  , duabufque  fcqq.  Itaque  Fridcricus  I.  Ravenna;  confi- 
dens  vacanti  Ecclcfiar  Prxfulem  ab  Hadriano  IV.  poftnlandum  in- 
tcllexit  j qua  de  rc  perlegenda  ipfius  cpiftola  regefta  a Baronio  ad 
an.  1 159.  n.  2.  Hugoncm  Placentinum  Epifcopum  a CIcro  , Po- 
puloquccligi  permifitjclcdumque  confirmavit  idemHadrianusIV. 
cpift.  54  > icq.  Alexandria:  Ecclefi*  in  Catlicdralcm  eredli  pri- 
mutn  quidem  ipfe  defignavit  Epifcopum  , fed  pofthac  CIcro  , Po- 
puloquc  cligendum  permifit  Alexander  III.  apud  Baronium  ad  an. 

1 180.  n.3  ,&  poft  ipfum  Innoccntius  III.  apud  Raynaldum  ad  an. 

1 ao 6.  n.  1 40.  Quo  poftcriori  a Pontificc  tarn  Mclfen(is,quam  Me. 
diolanenfis  ele&io  proprio  Capitulo  integra  permiffa  eft  lib.  15. 
cpift.  15  j.Plurium  fubindc  Cathedralium  in  Italia  palfim  collaiio- 
ncs  fibi  refervandas  duxere  Johannes  XXII;  Sardinia:,  & Corficar  , 
Regio  exclufo  confenfu , Bonifacius  VIII.  apud  Raynaldum  ad  an. 
1297.  n.  a ; in  Sicilia  omnes  Honorius  IV.  apud  cumdctn  Annali- 
flam  1 285.  n.  6 1 , in  utroque  Regno  Ncapolitano  , & Siculo  Cle- 
mens VI,  & InnocentiusVIII.  Qui  Vcnctis  Ecclefia:  Patavime  col- 
lationcm  a Pontificc  fadam  a:grc  ferentibus  refpondit  apud  Ray- 
naldum ad  an  1 48d.n.  1 y,fcq.  dc  Ecdefiis  difponcre  non  ad  Sjecu- 
li  Potcftates , fed  ad  Sacerdotcs  pertinere  Deum  voluifle.  Julio  II. 
perinde  Saccrdotia  confcrenti  negotium  facclfcre  Vcnetos  fui(fe_» 
veritos  refert  Panvinius  in  ipfius  vita.  Contra  voluntatem  denique 
Ducum  Mediolancnfis  , & Mutinenfis  a Pio  II.  Ecclefiis  Papicnfi  , 
& Mutincnfi  , Patavime  item,  Fcltrcnfi,  Vcneta:  &c.  prxfcdos  fibi 
bene  vifos  Prxfulcs  traditGobclinus  in  Comment. Videndus  ctiam 
Thomaifinus  cap.  36.  num.  y. 

In  Ecdefiis  ubique  Occidcntis  viguit  difeiplina  hxc  ipfa  , 

V v t quain 


'34°  De  Potestate  Ecclesiastica  > 

quam  invaderc  Potcftatibus  laicis  pa/firn  tcntantibus  obviam  he 
carumdcm  Prarfulcs  Ecdefiarum  nullo  non  tempore  deftitcre  . In 
Anglia,  Egfrido  Regc  prxfentc  quidern , non  eligenre , Lindif- 
farnenfi  prasfciflus  Eedefix  S.Cudbcrrus  lcgitur  apud  V.  Bedam 
lib.  3.  capp.  23  , &28.  Edgari  Regis prccibus  ntique  , fed  Epifeo- 
porum  fuffragiis  S.  Dunftanus  Cantuarienfem  afeendit  demum  Ca- 
thedram  wilielmo  Malmcsb.  tefte  degeftis  Pontif.  Angl.  lib.  1, 
p.  20 o , qui  fimilia  tradit  dc  S.  Odoncitem  Cantuar.  Primus,  qui 
Regni  nuper  conquifiti  firmandi  gratia, Regalia:  jus  in  Angliam  in- 
duccre  geftiverir , Willelmus  I.  Nochus  indicatur  in  Synodis  Win- 
conienfi , & Windleftiovicnfi  an. 1 070 , de  quibus  Rogcrius  in  An- 
nal.  ad  cic.  an. , Ordericus  Vitalis  hift.  Ecd.  lib.  4,  Scriptorque 
vies  S.  Lantfranci  cap.  6.  Ea  turn  iniquiias  temporis  non  patieba- 
tut.,  ut  Regi  talia  molienti  palam  , fortiterque  obfiftcrctur , co 
qusn  etiam  , quod  defignatos  a fc  Prarfulcs  eligi  potius  a Synodis , 
confirmariquc  ipfc  velle  videretur  . Non  obfuic  id  tamcn  , quo 
minus  S.  Gregorius  VII.  lib. 5.  epift.  1 9.  Rotomagenfis  Antiftitis  , 
dc  cujus  cledlionc  feribendi  ci  copia  fucrac  , eledioncm'^«/ve>^- 
rum  confenja  Cjnonicc  fieri  prxcipcrct . Siqiudem  vero  c Gallia 
turn  primum  in  Angliam  jus  Rcgalijr  inlatum  fucrir,  indicio  haud 
obfeuro  id  c ft  , nc  in  Gallia  quidem  ante  an.  10 66:  idem  jus  obti- 
nuiffc  . Mutato  poftea  confilio  , liberas  clc&iones  , qualis  S.  Lant- 
franci fucrit , a Wilielmo  fuiITc  rcliclas  tradit  Ordericus  Vitalis 
ad  an.  10^7.  p.507,  $ 1 6 , fcqq.  Wilielmo  II.  cognomcnto  Ruffo 
facrum  Regalia;  jus  invadenti,  ac  magis  amplificare  indies  auden- 
ti  , qui  Rex  ideo  Ecdefiarum  opprclfor  vocari  meruit  a Sugerio 
in  vita  Caroli  Crafli , pro  virili  obftitifle  Prxfulcs  , S.  Anfclmutn 
przfcrtim  adfirmant  Eadmerus  hid:.  Novor.  lib.  1 , & Edinerus  in 
ipfius  vita  lib.  2.  Qui  perinde  Henrico  I.  facris  femet  immifcerc 
clcdtionibus  non  exhorrenti  cum  Synodi  Latcranenfis  decretum  , 
quo  Reges  ab  clc&ionibus  procul  arccntur  , turn  Sacerdqtalc  ob- 
jeeit  peclus  lib.  3.  epift.  44 , 74  > 88,1 25,  & lib.  4.  epift.  21. 
fjrq.  , quo  Eedefix  libertatem  fibi  defendendam  adfumpfit  . Sed  & 
Pafchalis  II.  turn  in  epift.  3 , &41.  ad  S.  Anfelmum  , quam  in 
epift.  93  , feq.  ad  Henricum  Reg.  facris  Canonibus  adverfum  feri- 
bit , quod  Reges  Eedefias  cotifcrrc  audeant  : qua  pofteriori  epift. 

9\' 


Digitized  by  Google 


st  Civiu.  ArticulusIII.  341 

p 4.  Regi  gratulatur  dcniquc  , quod  Ecclefias  libertati  reflituiffet 
carumquc  ab  ulurpandis  juribus  fibi  tcmpcrandum  didiciflct.Con. 
fcr  & Capituli  Cantuar.  cpiftolam  ad  ipfum  poft  100.  edit.  Hard. 
Ecclcfiaftica  perinde  beneficia  dc  Laici  manibus  fufeipere  gravibus 
intcrditftum  Tub  poenis  habetur  in  SynodisLondinenfibus  an,  i 12  5. 
Can.  4 , & 1138.  Can.  5.  Inter  Articulos  fcxdecim  Ecclcfiaftica: 
immunitati  repugnantes  Hcnrici  II.  juftu  Clarendunx  fancitos  an. 
1 1 84.  Articulus  1 2, quo  dicebatur  vacantcs  Ecclefias  in  Regis  ma- 
nu  c(fc  j rediturque  pcrcipicndi  eidem  poteftatem  incftc,  diris  cun- 
flis  devotus  legitur  tarn  a S.  Thoma  Cant,  cpift.  ad  Anglia:  Epif. 
copos,quam  ab  Alcxandro  III. cpift.7,  12,  fcq  ad eitmdcm  A r. 
chiep. , cpift.  1 7 , & 2S.  ad  Epifeopos  Angli*  , & cpift.io  , & 17. 
ad  Hcnncuin  Regem  . Equidem  ex  vetcri  Colledionc  prima  De- 
crctalium  ab  Antonio  Auguftino  edita  lib.  3.  Cap.  Ex  diligent i 
Extra  dc  Jure  patronatus  refertur  Alexandri  III  re  fcr  iptuni  ad 
Capitulum  Vellcnfc  in  Anglia,  quo  ab  Henrico  Rege  collatio 
Puebenda:  Thomx  Clcrico  fa&a  non  reprehenditur , fed  collatio 
dumtaxat  duplicis  Prebends.  At  collatio  ilia  ad  Regem  utique 
pertinebat,  non  Regalia:  quidem  jure,  fed  jure  Patronatus.  Itaque 
fub  tribus  hifee  Regibus  Cantuarienfis  Anciftitis  elc&ioncm  Ca- 
pitulo  liberam  conltitiftc  > atquc  ita  liberis  elc&os  votis  Radul. 
phum  , Thcobaldum  , S.  Thotnam,  & Ricardum  tradit  Mattharus 
Parilius  ad  an.  1138,  11 6 2,  & 1 1 73  .In  Johannem  deindc  Angli.e 
Regem  Stephani  Cantuarienfis  clciftioni  repugnantem  excommu- 
nicationis  fententiam  ab  Innoccntio  III.  cjaculatam  refert  Raynal- 
dus  ad  an.  1 2 1 3«n.  73.  Qui  Rex  proprio  , ac  Patris  excmplo  do- 
<ftus,  Diplomate  tandem  dato  an.  1 2 1 5.  Epifeoporum  , & Abba- 
tum  in  toto  , quo  late  patet , Anglia:  Regno  ele&iones  liberas  in 
perpetuum  dcclaravit  apud  Mattharum  Parifium  ad  cit.  an.  p.  1 82 : 
apud  quern  ctiam  ad  an.i  216. Capitulum  Dunelmcnfc  pro  clcdlio. 
nc  fadte  confirmanda , contra  Henrici  HI.  vim  Pontificis  M.  auefto- 
ritatem  implorafsc  legitur  . A Concilio  Lambethenfi  an.  1161. 
fub  Bonifacio  Cantuar.  tit.  De  Intrujis  a laica  , Regia  etiam  , po- 
teftate  rccipi  bencficia  Ecclcfiaftica  , vcl  Pribenda:  diftriiftc  prohi. 
bentur  apud  Harduinum  To.  7.  p.537  , fCq.  Sub  Eduardo  III.  de- 
ngue dccreto  pro  Itbcrtatc  Eedefurum  fubfcriplifsc  Anglia:  Par- 

lamcn- 


54*  De  Potestate  EcclesiAstica  , 

lahitfttijttl  liquet  ex  Matthjfco  Parifio  ad  an.  m6,  dequoTho- 
maflinus  par.  2.  lib.  2.  cap.43.  0,1  *•  1°  Scotia  ctfi  a Willdmo  Rc- 
ge  Santandrcenfis  Antiftbs  nominatus  fuifset  Hugo,  contra  tamen 
a Capitulb  eledus  Johannes  eft  , cujus  eledioni  obfiftens  Rex  in 
fe  ideo  Apoftolicx  Scdis  iras  , tfelaquc  concitafse  legitur  apud  Ro- 
bertum  dc  Montfc  ad  an.t  1 75.  Veterem  in  Hibernia  obtinuifle  mo: 
rem , tit  Arcbiepifcopi  a Suffraganeis  , Epifcopi  a Capitulis  clige- 
rentur  , docct  ex  Innocentio  III.  lib.  13.  epift.  48.  Thomaflinu* 
cap.  34.  n.  j o.  Germanicae  Ecdcfia  foam  per  Impcratores  plenifli. 
mam  conftitiftc  libertatem  documento  primum  eft  Colonienfis  Sy- 
nodus  an.  887  , in  qua  cap.  1 . a Clcro  Mimidonenfi  eledus  Drogo 
ad  Epifcopale  promotus  officiitm  legitur  , & cap  4.  Laid  a BafiJi. 
cis  conferendis  procul  arcentur ; cui  pofteriori  congruit  Canon  5. 
Moguntinae  an.  infeq.  A Rodulpho  Regc  Clero  , Populoque  Rc- 
menfi  libcrameligendi  Paftoris  indultam  poteftatem  ex  AdisSy. 
nodi  Engilenheimenfis  an.  ^48.  aFlodoardo  lib.  4.  hift.  Rcmcn. 
cap.  41.  deferiptis  adparet , cui  Synodo  complures  ex  Germania 
Pra:folc$  interfoifle  liquet,  quibu*  proindc  eamdemclcdionis  for. 
mam  probatam  foifse  augurari  proculdubio  fas  eft  . In  Mifncnfis, 
Nauburgenfis , & Merfeburgenfis  , quos  ipfe  fundaverat , Epifco. 
patus  Regali.T  jus  rctinuifsc  quidemOthol  fertur  apud  Ditma- 
rum  in  Chron-  lib.  2,  non  etiam  ad  alios  extendifle  , qui  jure  Pa- 
tronatus  ad  fe  non  pertincrent . Itaque  ab  Othone  11.  Capitulo 
Magdcburgenfi  integrum  Archiepifcopum  cligendi  relidum  jus 
refert  ibidem  Ditmarus  lib.  y,  codemquc  petente  S.Wolfangus 
Ratifponerifi*  a Clcro  eledus  rraditur  in  vita  cap.n.  apud  Suriuni 
ad  diem  jl.Oftob.,  non  fecus  atque  Clcri  votis  Colonicnfi  prx- 
fedus  S.  Hercbcrtus  legitur  apud  ipfum  cap.5.  ad  diem  1 p.  Mart. 
Ex  Imperatorum  aftenfu  igitur  celebratai  inGcrmania  liberc  tamen 
a Capitulis  eledioties  ufque  ad  Henricum  IV.  ex  Ditmaro  , Hcl- 
moldo,&  Arnold#  bbfervat  Thomaflinus  par.2.1ib.2.cap.38,doncc 
jnvafam  ab  Henrico  Ecdcfiafticam  libertatem  reftituit  S.  Grego- 
rius VII,  Synodi  VII,  & V1J1. Canotiibus  3,i2,ac2  2,inftauratis  in 
Synodo  Romana  Vll.an.io8o*  Can  1,2,  Sc  6,  quos  innovavit  dein. 
de  Urbanus  11.  in  Synodo  Claromontana  an.  10^5.  Can.  15,  Sc  16, 
Ab  Henrico  V.  Invcftituras  perinde , quibus  furore  vcluti  quo- 

dam  , 


Digitized  by  Google 


it  Civili  . ArticulujIII.  • 343 

dam  3 Patris  exemplo  , inhiabat , dimicti , libcrafqu*  relinqui  clc- 
iftioncs  cum  Pafchalis  II.  cpift.  22.  ad  ipfum  » iterates  quoque  de- 
cretis  in  Synodis  Latcranenfis  II.  an.  mi,  & Latcranenfis  III. 
an.  iiil>  opeque  Legatorum  Guidonis  Vien.,  & Cononis  Prar. 
neftini  incentatis  ccnfuris  in  Synodis  Viennenfi  an.  1 1 1 2,  Belva- 
ccnfi  an.  1 11 4,  Remend  an.  1 11  S>  Colonienfi,  Catalauncnfi  code  in 
anno  9 & Colonienfi  altera  an.  1116.  procuravit , ac  deinde  Ge- 
laiiusll.  Ecclefiafticis  in  eumdem  inftauratis  poenis  in  Conciliis 
Capuano  > Colonienfi  >&  Frideslaricnfi  an.mS,  compulit  denique 
Callifius  II.  vibt'ata  denuo  in  Henricum  excommunicationis  fen- 
tentia  in  Concilio  Remenfi  an.  1 1 19.  In  Synodis  utique  Worma* 
tienfi  an.  m2,  ac  Lateranenfi  gcncrali  I.  an.  infeq.  prsfente  Im- 
peratorc  in  Germania  elediones  fieri , eledoque  Regalia  confcrri 
ab  Imperatorc  per  Sceptrum  indulfit  Pontifex  , citra  vim  tamen  , 
ac  fimoniam  , ut  elediones  libers  eflent : quo  ille  privilegio  cu- 
mulatus  Inveftituris  abdicare  fe  coadus  eft  . Inveftituras  repete. 
re  ab  Innoccntio  II.  in  Lcodienfi  Conventu  Lothario  hand  verito 
infracta  animi  fortitudine  obftitifTe  S.  Bernardum,  eumque  a pro* 
pofitodcterruilfe  refert  Bernardus  Bonarvallis  Abbas  in  ejus  vita 
lib.  2.  cap.  i]  ex  quo  putidi  redarguit  mcndacii  Petrurn  Diacon. , 
Petri  Leonis  Schiimati  addidum  feriptorem,  Baronius  ad  an.iiji. 
num.  8,  dum  in  Chron.  Caflin.  lib.  4.  cap.  99.  ab  Innoccntio  rc- 
vera  Inveilituras  extorfifle  Lotharium  adfirmarc  non  crubuit . 
Friderico  I.  conatu  haud  abfimili  elediones  ad  re  rapere  gcfticuti 
Epifcopali  dignam  magnanimitatc  frontem  * objcciiTc  Germania: 
Praefules  ab  Eugenio  III.  cxcitati  leguntur  apud  Baronium  ad  an. 
1 1 $2.  num.  8>  Icq.,  indcilcxoque  obilitiiTc  animo  Urbanum  III. 
tradit  Atnoldus  Lubcccnfis  in  Chron.  Slavor.  lib. 3- cap.  itf,  fcqq. 
relatus  a Baronioad  an.  u8tf.  num.3,  feqq.  Ab  Othone  IV.  iftiuf- 
modi  prztenfi  juris  ccffioncm  una  cum  fidei  facramento  expref- 
fiffc  legitur  Innocentius  III.  lib.  13.  epift.  190.  regefta  a Raynal. 
do  ad  an.  1209.  num.  10;  cui  Pontifici  fimili  deinde  fponfionc  fc 
obftringcrc  Fridericus  II.  officio  duxit  apud  eumdem  Annaliftam 
ad  an  1213.  num. 23,  feqq.  Qua  perindc  Tub  fponfionc  B.  Grego- 
rio X.  fe  deviucicns  Rodulphus  Habfpurgenfis  Regalia:  juri  peni- 
tus  renuntiavit  apud  Raynaldnm  ad  an.ja 75.  num.3  8,  feq.5  donee 

edi- 


344  • De  Fotestate  Ecclesiastics  , 

editis  tandemConcordatis  Gcrmanicis  an.i448.inKr  NicolaumV, 
& Fridericum  III.  clccflionum  integritati  provifum  eft  , dc  quibus 
Thomaflinus  par.  2.  lib.  2.  cap.  37.  num.  11.  A duabus  Synodis 
denique  Salisburgenfibus  an.  1274.  Cap.  33,  & 1281.  Cap.  18. 
Ecdcfiaftica  bcneficia  , & Ecclefia*  de  manu  Laicorum  fufcipi  di. 
ftridlc  prohibita  funt  . De  promovendo  ad  Epifcopatum  Pragen- 
tfem  viro  quodam  pio , do&oquc  confulendum  quidem  Bohemia: 
Regem  duxit  AineasSilvius  epift.  2Sj>.  ad  Nicolaum  Lifcum  , id 
tamcn  haud  nccciTarium  indicans > fed  integrum  penes  Capitulum 
cligendi,  quern  mallet,  Epifcopum  ftetilic . Ladislao  Polonia: 
Rcgi  conquerenti , quod  fuo  ablque  adfenfu  , Regni  Ecclcfias 
Pontifex  conferret,  impedientique,  nccle&i  Ecclcfias  obtincrent, 
irefpondit  Martinus  V.  id  legitime  ab  fc  fieri  ctiam  in  Anglia  , 
Gallia  , & Hifpania  > ratione  habita  utilitatisEcdefiarum  potius, 
quam  Regii  placiti , cui  ideo  ob  oppofitum  impedimentum  afpere 
fuccenfet  apad  Raynaldum  ad  an.  142#.  num.  14.  Atque  ita  pla- 
ne , etfi  Rcge  contradiccnte , ac  pro  Lucio  ftantc  , fc  legitime  a 
Capitulo  WarmicnficlcCtum  fcripiit  JEneis  Silvius  epift.  124.  ad 
Procopium . Qui  Pontifex  faclus  iub  Pii  H.  nomine  > Capitulo 
ctfi>  & CafimiroRegc  repugnantibus,  Cracovicnfcm  Ecclefiam 
contulit  apud  cit.  Raynaldum  ad  an.  1460.  num.  45.  Improbam 
in  Svccia  confuctudinem , ut  Epifcopi  juxta  Procerum  , Rcgifque 
placitum  cligerentur,  datis  ad  UpfaJeniem  , ejufquc  Suffraganeos 
an.  12  jodietcris  aKaynaldo  dcfcripcis  num.  40.  eradicandam^ 
adorfus  Innocentius  lV,eleiftioncs  deinceps  a Capitulis  fieri,  nul. 
la  Regis  interveniente  parte , rationeque  Procerum  habita  , juf. 
fit . Ira  quoque  Norvcgix  Rcgibus  in  eleiftionibus  jus  nullum., 
fuiffe  ex  pa&is  cum  Johanne  Nidrofienfi  Primate  conventis  a Ma. 
gno  Rege  patet  apud  Raynaldum  ad  an.  1277.  num.  ip,  feq.  Uni- 
*erfa  denique  pro  Ecclefia  Occidental  cxplicitiflimi  funt  Textus 
juris  Canonici , quibus  tarn  Inftitutiones  a Laicis  fieri  prohiben. 
tur  , & fa&x  damnantur  , quam  ampla  inftituendi  facultas  Capi- 
tulis faifta  confpicitur  , ita  ex  Alexandro  II.  in  Synodo  Romana 
an.  10^3.  cap.  6.  apud  Gratianum  Can.  20.  Per  Latcos  1 6.  q.  7 , 
ex  S.  Gregorio  VII.  in  Synodo  Romana  VII.  an.  1080.  Can.  i, 
feq.  apud  Gratianum  Can.  12.  Si  quit  dcittcepi  ibidem,  ex  Urba. 

no  II. 


Digitized  by  Googl 


st  Civiu.  ArticulusIII.  34j 

no  II.  in  Synodo  Claromontana  an  jopy.  Can.  1 5,  duoque  feqq., 
ex  Pafchali  II.  in  Synodo  Trecenfi  an.  1107,  &:  in  cpift.  ad  Rothar- 
dum  Mogunt.  apud  Martene  Vet.  Monum.  Tom.  1 . p.  61 6,  a Gra- 
tiano  regeftusCan.  1 6.  Siquis  ClcricuS  ibid  > ex  Callilio  II.  in  Sy- 
nodo Laterancnfi  I.  Can.  4,  ex  Innoccntio  II.  in  Synodo  Latera- 
ncntl  II.  Can.  2?,  ex  Alexandro  III.  in  Synodo  Laterancnfi  III. 
Cap.  14.,  ex  Cxlcftino  III.  cap.  14.  Cum  tern  Dccret.  lib.  u 
tit.  6.  de  Eledl-j  ex  Innocentio  III.  in  Synodo  Laterancnfi  IV. cap. 

2 5.  de  EledI.Cap.43.  Jgufquis  eleftioni,  ex  Gregorio  IX.  Cap.y  t. 
Sacrojitida. , & Cap.  y 6 . Mejfinu  ibid. 

Remanct  igicur , ut  Regalia:  jus , five  Regius  adfenfus  in 
collationc  Beneficiorum  vcl  ex  Regum  pr,rpotcntia  , vcl  ex  tole. 
rantia  Praefulum , vel  ex  Pontificum  indulgentia  prolluxcrit . At- 
que  ut  de  primo  nihil  rctexam  capitc  , Ecdcfia:  fane  , ut  Laica  fc 
paftim  eledlionibus  poteftas  ingererct , non  una  tolcrandi  caufla 
fuit.  Fuit  enim  primum  ob  Pi  Iks  EccleJiijUas  , & alia,  bom  , 
qua:  a Regibus  tribui  frequenter  Epifcopis  folebant , uti  feribit 
Ivo  Carnot,  inepift.tfyj  fuit  perquam  f»pe  ob  pacis  amorem,  mu- 
tuamque  Sacerdotii,  & Imperii  concordiam,  ut  ex  Floro  Magiftro 
obfervat  Johannes  Filcfacus  de  Sacr.  Epifcop.  Audlorit.  cap.  7. 
§.  7;  fuit  quammaxime  ob  ipfius  Ecclcfia:  bonum  , ad  lites  vitan- 
das , ad  fedanda  jurgia  , ad  turbas  compcfccndas  : quomodo  ad 
Picbis  vitanda  dilfidia  cum  A'hjorum  Pahtii  affetifu  eledlioncs 
fieri  voluit  Concilium  Toletanum  VI [ I.  an.  tfyj.  cap.  10.  Hoc 
eriam  modo  Pontificis  aliquandoclcclioni , ad  impedienda  nem- 
pe  Schifmata,  Imperatoris  MifTos  intereffe  voluit  Stepiianus  Papa 
apud  Gratianum  Can.28.  Jpuia  fan5li  dift.  63,  cui  poftea  juri 
Pontificis  interveniendi  clcdHoni  ccflere  Ludovicus  Pius  Can.  30. 
Ego  Ludovicus  , S.  Hcnricus  II,  &O1I10  M.  Can.  32.  Conjiitutio 
cadcm  diflindh  Atque  ifto  perinde  modo,  ad  fadtioncs  neinpe  prx- 
vertendas , Epifcopi  Laudunenfis  eledtioni  Caroli  Calvi  MilTos 
intereiTe  juflit  Johannes  Vlll.  in  cpift.  ad  Hincmarum,  de  qua  Col. 
vcncrius  in  Schol.  ad  Flodoardum  lib.  3.  cap.  22;  utque  ob  difti- 
dia  Diacono  ab  fc  miflo  Verccllcnfis  confcrrctur  Epifcopatus,  ro- 
gandus  Carolomannus  eidem  Pontifici cpift  1 7 1.  fuit;Othonis  II. 
Mllli  S.  Volfangi  JRatifpon.  clcdlioni  adluiffe  leguntur  apud  Su- 
Pars  III.  Tom.  VL  • Xx  rium 


Digitized  by  Google 


34^  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

rium  Tom.  5.  ad  diem  3 1 . O<ftob.  cap.  1 1 ; Alcxandro  II.  collau. 
dantc,  Si  adprobamc  Philippi  Regis  opera  Epifcopus  Carnotenfis 
elcdus  intclligitur  ex  cpift.2 3.  ad  Gervafium  Retnenf.  edit. Hard.} 
Parifienfis  Antiftitis  eleiftioni , obexorta  diflidia  , Regis  inter- 
ventum  dcfideravit , incitavitque  Ivo  Carnot,  epift.  158;  elc&io* 
cftioni  Guidonis  Ravennatis  Fridcrici  I.  Miffos  intervcnifle  liquet 
ex  ipfius  epiftola  ad  Hadrianum  IV.  apud  Baronium  ad  an.  1 1 59. 
num.  2)  & Rubeum  hift.  ad  an.  1 j 58}  quo  dcmum  modo  Faventi- 
no  Clero  , & Populo  ob  facftiones  expcdandum  pro  Antiftitis  ele- 
tftione  Regis  adventum  fuafifte  lcgitur  S.  Petrus  Damiani  lib.  5. 
epift.  10.  Ncquc  defuit  tamen  Ecclefias  indulgcntia,  quadcindc 
Regibus  vcl  eledionibus  Epifcoporum,  & Abbatum  praeftandi  af- 
fenfum  , port  eledionem  , eamquc  liberam  ab  iis  faeftam  , quorum 
interdict  , vcl  ad  Epifcopatus , & Abbatias  nominandi  ante  elc- 
dionem  jus  adcreverit  . Et  fane  Cxleftini  III.  expreffus  eft  Tex- 
tus  in  Cap.  14.  Cum  terra  Decret.  lib.  1.  tit.  6.  De  cleftione , ubi 
Regius  quidem  adenitis , ficubi  more  fit  indudlus,  ad  elciftionem 
requiri  non  prohibetur  , quin  tamen  clc  Rio  impediatur  : A/on 
prohibemus  , quin  Regis  requiratur  ajjenfus  , fed  propter  hoc  ipfam 
eleftioncm  uolumut  impediri . Igitur  afsenfus  hie  nec  infert  jus 
cligendi , ncquc  jus  tribuit  cleftioncs  irritandi , atque  eledos  ab 
apprehendenda  pofseffione  impediendi  , multoque  minus  Bullas 
fruftrandi  Apoftolicas , quibus  cle&iones  confirmantur  . Quia-» 
etiam  turn  ante  cletftionem  legitime  Regium  interponi  adfenfum  » 
modoelciRio  ipfa  non  impediatur  , ubi  ab  Apoftolica  Sedc  facul- 
tas  impetrata  fucrit,  indc  fit  evidens . Atque  ita  privilcgium_» 
iftud  a Pontificibus  fadtum  Sabaudi*  Ducibfis  , itt  ad  Cathedra, 
les  , Si  Abbatiales  Ecdcfias  nemo  eligcrctur  , nifi  de  eorum  con- 
fenfu  adfirtnat  Gcrmonius  de  Sacr-  Immun  lib.  3.  cap.  1 1.11.  24* 
Scd  verius  Sabaudiie  Ducibus  ad  Epifcopalcs  Cathedras  , Se  Ab- 
batias nominandi  privilegium  fuifsc  conccfsum  aNicoIaoV.  pri- 
mum  , confirmatumquc  perinde  a Sixto  IV,  ab  Innocentio  VIII , a 
Jul  io  II,  a Leone  X,  a Clemente  VII,  a Julio  III,  a Gregorio  XIII* 
a Clemente  VIII,  ac  dcmum  a BenediiRo  XIII,  & a Bcnedi&o  XIV, 
ex  ipforum  Diplomatibus  autographis  a Cardinal!  d’Ofsat  epift. 
301.  ad  Villaregium  edit.  Rotomag.  an.  1^43 . p.  76?-  laudatis  , 
• atque 


I 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLT  . Articulus  IIL  347 

atque  ex  Concordats  aduobus  prxfatis  poftrc  mis  Pontificibus 
cum  Sardinia;  RegeCarolo  Emanuclc  initis  adparet . Uludctiam 
indulcum  , per  vim  etfi  , metumquc  ab  Hadriano  IV.  impetrafse 
Willelmum  Normannum  cognomcnto  Malum  Sicilian  Regem  cu- 
jus  cemcritacem  Epifcoporum  impediendi  cle&ioncs  carpfic  alio- 
qui  Petrus  Blcfenfis  epift.  io.  ad  ipfius  Capellanum  , impetrafle 
periade  ab  Innoccntio  111.  Fridericum  11.  Sucvum,ut  nempc  ad  clc- 
iftioncs  RCgius  adfenfus  rcquirerctur,ita  tamen  uc  elc&ioncs  libcr^ 
ficrent  j & ante  fierent , quam  Regius  cxpetcretur  adfenfus  , fadhe 
publican  non  differrentur,&  Regius  fa&is  pr^beri  confeftim  adfen- 
fus deberct,  ex  utriufquc  Pontificis  Diplomatibus  refert  Baronius 
ad  an.  1 0P7.  num.  6 4,  feqq.,  & 1 1 56.  rum.  4,  feqq.,  quibus  jun- 
gendx  Innocentii  III.  lib.  2.  epiftolx  ad  Epifcopos  Sicilia; , ad 
Capitulum  Capuanum  , ad  Clcrum  Rhegicnfem,  & ad  Capitulum 
Penncnfc  . Quern  Regium  aflenfum  non  jure  Patronatus  , aut  Feu- 
di , aut  Iegitimx  confuetudinis , fed  ex  mcro  privilegio  Innocen- 
tii 111.  peti  a Capitulis  confueviile  adnotat  Ughellus  leal.  Sac. 
Tom.  6.  dc  Archiep.  Capuan.  num.  20.  Atqui  Fridericum  poftca 
Regii  aftenfus  beneficio  abutentem  compefccndum  , atque  prifti- 
nam  inlibertatem  clc&ioncs  reftituendas  duxerc  idem  Innoccn- 
tius  111.  epift.  ad  Epifcopum  Caputaquenfcm  apud  Ughcllutn.., 
Tom.  7.  de  Epifcop.  Policaftr.  num.  3 , fcq.,  Honorius  111.  lib.  7. 
epift.  174.  ad  ipfum  Fridericum  apud  Ilaynalduin  ad  an.  1223. 
num.  1 5 , feqq.,  Gregorius  IX.  lib.  1 . epift.  1 6 5,  & lib.  2.  epift.  1 o. 
ad  eumdem  Imperat.apud  Baronium  ad  an.  1 0^7.  num  So,  & Ray- 
naldum  ad  an.  1 227.  num.  44,  & 1228.  num.  8.  Nc  deinccps  vero 
Indulto  abuti  contingerct  > illud  abrogarunc  Innocentius  IV.  in 
Invefticura  oblata  Carolo  1.  AndcgavciKi  , dequa  Raynaldus  ad 
an.  2253.  num.  3,  Alexander  IV.  in*!nveftitura oblata  Edmundo 
Anglo  , dc  qua  Baronius  ad  an.  iop7.  num.  pi,  & Raynaldus  ad 
an.  125$.  num.  8,  fcq.,  Clemens  IV.  in  Invcftitura  collata  prxl. 
Carolo  Andcgav.  apud  Baronium  num.  pr,  fcq  , & Raynaldum  ad 
an.  1265.  num.  14,  feqq.  Cui  Clcmentinx  conformcs  deindc  fucre 
Invcftiturx  collatae  Carolo  11.  a Nicolao  IV,  Johanna;  1.  Rcginx  a 
Clemente  VI,  Fridcrico  Juniori  a Gregorio  XI,  Sc  Bonifacio  IX, 
Carolo  111.  Dyrrachino  ab  Urbano  VI,  Alphoufo  1.  Aragonio  , a 

• Xx  a Johan- 


Digitized  by  Google 


348  DePotestate  Ecclesiastic*, 

Johanna  II.  adoptato,  ab  Eugenio  IV,  Ferdinando  1.  a Pio  II , a St- 
xto  IV,  & ab  Innocentio  VI1J,  Alphonfo  11.  ab  Alcxandro  VI,  Ca- 
rolo V.  a Leone  X,  Philippo  II.  a Julio  111,  Philippo  111.  a Clemen, 
tc  VIII,  Philippo  IV.  a Gregorio  XV,  Carolo  11.  ab  Alcxandro  Vll. 
apud  Baronium  ad  an.  10^7.  num.  86,  feqq.,  Thomaflinum  vet.  , 
& nov.  Difcipl.  par.  2.  lib.  a.  cap.  27.  num.  2,  Brafchium  de  Li- 
bert. Ecclef.  Tom,  2.  cap.  38,  fcq.,  & Raynaldum  ad  annos  tz8g. 
num.  1,  feqq-,  1 344.  num. 18,  feqq.,  1 1372.  num.  7,  fe*q.,  1 3^1 . 
num.  2,  feqq.,  1381.  num.  2,  feqq.,  1443.  num.  1,  feqq.,  144$.  nu« 
tncr.  u,  feqq. , 1458.  num.  20,  feqq. , 1486.  num- 14,  fcq. , 14^2. 
num.  it,  feqq.,  14P4.  num.  3,  feqq-,  1521.  num. 81,  feqq.,  & 1554. 
num.  10,  feqq.  Quamvis.autem  in  Concordats  a Clemente  Vll. 
initis  cum  Carolo  V.  Rcgibus  Neapolis  Jufpacronatus  in  24.  Ec- 
clcfias  Cathcdrales  , & 8.  Metropolnanas  indultus  fuerit , dc  qui- 
bus  Johannes  de  Ponte  Dec.  1 2.  num.  1 4,  & Brafchius  cap.  3^. 
num.  21 , feqq.  , Regius  tamcn  aflenfus  circa  alias  cxclufus  eft  . 
Qua  de  re  confulendte  Clementis  Vll.  Conft.2^,  fimilem  Leonis  X- 
Conft.  20.  confirmans  , ac  Bulla  Coena:  cap.  1 3.  Videndi  quoque 
Bcnfolius  cap.  39.  num.  1 1 , feq.,  Bonacina  Tom.  3.  dtfp.  1.  q.  15. 
pun.  1,  fcq  , Cardin.  Albitius  de  I nconft.  in  fide  cap.  30.  n.  403  , 
feqq  , & Brafchius  lococit.  Fatenduin  ad  h«ec  frpius  ctiam  datos 
a Rcgibus  Ecclcfiis  Epifcopos  fuifTc  , non  utique  jute  proprio  , 
aut  Patronatus  , fed  ex  mero  Apoftolicx  Sedis  indulto : quo  fane 
potiri  Francorum  Rcgcs  probat  Lupus  Fcrrar.  cpift.  81.  ad  Amu. 
lum  Lugd.  Caroli  Calvi  Regis  julTu  confcripta  , ex  indulto  pri- 
mum  a S.  Zacharia  P.  M.  faefto  PippinoRegi  id  repetens : ctfi  mi- 
nus rede  , ni  ego  fallor  , ill ud  ad  fequioris  xtatis  Rcgcs  exten- 
dcrc  videatur  ,fiquidem  iHud  perfonale  fuerit . Ab  Alexandro  111. 
ftmile  privilegium  oblatumCudovico  Vll,  qui  eo  tamen  uti  no* 
luerit , audor  eft  Walfinghamus  in  Hypodig.  Neuftrite  an.  1148. 
Philippo  Pulcro  collatum  eftdeinde  a Bonifacio  VIII,  ac  Fran- 
eifeo  1.  demum  a Leone  X.  Unde  Ruzstis  de  Jure  Regal,  in  pratf- 
par.  5.  num.  4,  & Rcbuffus  ad  Concordata  tit.  de  Regia  ad  Pnelar. 
nominat.  §.  1.  p.  top.  Regalice  jus  ad  Beneficia  nominandi  ex  Pon. 
tificio  indulto  pcndcrc  docent . Atquc  ita  in  Hifpania  fiquod  vi- 
guit  jus  nominandi  ad  vacames  Ecdefias , acvacantium  reditus 

rcti- 


Digitized  by  Google 


st  Civili.  Articulus  III.  34^ 

retinendi , Apoftolicx  Sedis  bcneficio  acceptum  refcrre  neqnc  du- 
bitant  Cevallos  Quxft.Commun.  Tom. 4.  q.379,  feq.,  & Salgadus 
de  Rctcnt.  Bullar.  par.  1.  cap.  1.  num.  u6,  feq.,  plurcs  alios  pro  © 
eadem  allegantcs  icntencia , vcluti  Gregorium  in  L.  18.  tic.  5.  • 
par.  i.glof.  a,  Didacum  Pcrczium  Glof.  1,  Anaftafium  Gcrmo- 
niumdc  Sacr.  lmmun.  lib.  3.  cap.  1 1 , Quintadvenam  in  Ecdefia- 
ltico  lib.  1.  cap.  5,  &c.,  pro  qua  faccrc  quammaximc  Tcxtum  cx- 
prcffum  dc  Jure  Rcgio  Hifp.  in  L.  r.  tit.  6.  lib.  1.  Rccopilat.  Pon* 
tificiis  denique  indultis  Regalia  , jure  nominandi  videlicet  ad  va- 
cantcs  Ecdcfias  , indubic  potiti  funt,  HadrianiVI,  Clcmcntis  Vll, 
Sixti  V.  &c.  bcneficio  Hifpaniarum  Rcgcs  , Leonis  X.  Conft.  20. 
Regcs  Galliar.,  Nicolai  V.  Conft.  1.  Germanix  Rcgcs  , ejufdetn 
Pontificis  j aliorumquc  , dc  quibus  iupra  , Diplomatibus  Rcgcs 
Sardinix  , ac  Sabaudix  Duces  , aliorumquc  Pontificum  Indultis 
Rcgcs  Hungarix  , Bohemix  , Polonix  , Lufitanix  &c. 

Qtiod  ad  2.  Regalix  juris  caput  pertinet , vacanrium  nempe 
Ecclcfiarum  frudus  pcrcipicndi , facicndiquc  proprios,  Pontificio 
fcclulo  paritcr  indulto,  ill ud  Regibus  jure  ncque  protc&ionis  > & 
defenfionis,  neque  donationis  , ac  fundationis  competere  > in  folis 
principiis  Juris  Naturalis  , Gentium  , & Divi'ni  fiftendo,  abundc  , 
opinor  , fuperius  eft  demonftratum.  Acccdunt  cxplicitifltmi  Con- 
ciliorum  Canones,  Pontificum  leges,  Epifcoporum  Statuta,  Prin- 
cipum  Diplomata,  quibus  Laid  cujuslibct  dignitatis  a vacantium 
Ecclcfiarum  reditibus  percipiendis  abftcrrcntur  . Qua  in  rc  non 
unaqtiidcm  ubique  , fcmpcrqtic  viguit  difeiplina  , fed  diverfa  pro 
Ecclcfiarum  , tcmporumque  diverfitatc,  ac  viciifitudine,  eo  tamen 
confpiravit  jugitcr,  ut  Ecclcfiafticorum  proventuum  adminiftra- 
tioni  fc  laicx  Potcftates  non  implicarcnt.In  Africa  itaque  viduatas 
Eccldix  cura,  redituumquc  cuftodia  futuro  Epifcopo  fervando* 
rum  uni  Provincix  Epifcopo  demandari  folebat  , qui  ideo  Inter - 
c'Jfir,  & /nterventor  dcnoininabatur  , vcluti  fidem  indubiam  fa- 
ciunt  Concilia  Carthagincnfc  V.  fub  Aurclio  an.  401  , cap.  8.  al- 
terum  fub  Bonifacio  an.  52  5.  in  Ct>d.  Africanx  Ecclcfix  Can. 74, 

& Macriancnfc  in  Colled.  Fcrrandi  cap.  25:  quo  etiam  de  nomine 
S.  Auguftinusepift.  i<5j  , de  unico  Bapcifmo  cap.itf  , dc  Paftor.  , 
five  m Ezcch.  cap.  34 , cap.  1 j , Crcfcouius  in  Colled,  cap-a^  , 

& C»- 


3 fo  De  Potistate  Ecclemastica  , 

& Carolus  M.  Capital,  lib.  7.  cap.  8j>.  Ab  Ephefmo  viciflim  in  Sy« 
nodica  ad  Clcrum  Conftantinopolit.,  Neftorio  exaudorato,  Prcf. 
obyteri,  Occonomi,  & Clcrici  Ecciefix  rerum  tttitioni , quarum 
Succeffori  rationcm  fcirent  rcddcndam,  diligcnter  cxcubare  man. 
dati  leguntur . Quod  ipfum  > Diofcoro  cxturbaco  , Alcxandrinx 
EcdefixPresbyteris,Occonomis.&Clericis  a ChalcedonenfiAd.j. 
in  Synodica  ad  Clcrum  Alex,  commcndatum  cfta  Canon«  5.  vero 
viduatx  Ecciefix  reditusunum  penes  Oeconomum  integriSucccf- 
fori  refervari  jubentur  . Sub  totius  etiam  Clcri  cuftodia  defundi 
Epifcopi  res  5 Ecdcfixque  vacamis  reditus  manere  integros  juffit 
1 rtillanum  Can.  35  : quam  Grxcx  Ecciefix  difeiplinam  tantum 
nbcftj  ut  infringcrc  aufi  lint  Imperatoresj  ut  potius  Prxfidibus,  ac 
Fifci  Procuratoribus  vacantes  reditus  ufurparc  diftride  lege  lata 
vetitum  fuerit  ajohanne  Comneno,  ab  ejuldcm  fratre  Manucle,  & 
Johanne  Duca  Batatze  Jur.  Orient. To.  1.  pag.147  , 154,17*5 
1 77  > 2 8a  &c.  Vetcrcm  hanc  fuiffc  erga  viduatx  Eccleiix  res  Im. 
peratorum  Religioncm  argumento  eft  , documcntoque  > quod  dc 
Vandalorum  Rege  denarrat  Vidor  Vitcnfis  de  pcrfecut.  Vandal, 
lib.  2.  Ncmpe  nefarium  ab  eo  excogitatum  dccretum  dc  rebus  de- 
fundorum  Antiftitum  per  Africam  Eifco  adjudicandis  , Miniftro- 
xum  confilio  fuiffe  Aipprefsum , quod  facile  perviderent  futurum  , 
ut  Arianorum  Epifcoporum  res  pari  a CatholiciVImpcratoribus 
diferimini  ubique  paterent.  Veterem  hanc  ipfam  viguifle  in  Hifpa* 
nia  difeiplinam  , ut  defundorum  Epifcoporum  res  , ac  reditus 
unius  Cleri  tuitioni , &cuftodix  traderentur  , SucceAori  fervan- 
di , deque  prxtenfo  iftiufmodi  Regalix  jure  longa  per  tempotum 
intervalla  nobili  hac  in  Ecclclia  nihil  auditum  , a Regibufquc  ni- 
hil arrogatnm  , documcnto  , argumemoque  funt  liquido  Synodi 
Tarraconenfis  an.  516. cap-  iz  , & Ilerdenfis  an.  524  Can.  1*,  a 
Gratiano  regeftis  Can.  6.  Sicubi  defunElus  1 2.  q.  5 > & Can.  38. 
//xc  hujus  ibid.  q.  a , quibus  poll  Epifcopi  obitum  Ecdcfix  res  a 
Clcricis  deferibi , integre  ad  Succcfsorem  trajiciendx  , jubentur  • 
Cenfum  dcindc  hunc  , quam  a Clero  , tutius  a viciniori  Epifco- 
po  > cujus  ratio  Mctropolitano  reddi  debeat  j juxta  Synodi  Re- 
gicnfis  Canoncmd , judicavit  Valentina  eodem  anno  524  juflit- 
que  cap.  a , confirmato  dcindc  a Toleuna  IX>  an'  * j j.  cap.g.  Oe- 

cono. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI . ARTICULUS  III.  3 5: 1 

conomos  etiam  cx-Clcricis,  qui  Epifcopi  vice  res  Ecclefiafticas 
curarcnt,  Eedefias  HiTpanas  habuifse  liquet  ex  Hifpalcnfi  II. 
an.  6ifi.  Can.  p , & Toletana  IV.  an.  633.  cap.  48 , quibus  inftau- 

ratus  legitur  Chalccdoncnfis  Can.  26  , quorumquc  prior  refertnr 
aGratiano22.  Inttonai6.  q.  7 5 unde  facile  intelligi  datur  Epif- 
copi quoque  defuntfi  res  > ac  reditus  Tub  Occonomi  cura  manfif. 
fc>  atque  cuftodia  . In  Italiam  nunc  rcvocando  gradum  , heic  fane 
vacantium  Ecclefiarum  reditibus  adminiftrandis  c vicinia  advoca- 
tos  Epifcopos  adftitiifc  difeimus  ex  S.  Ambrofio  lib.  7.  cpift.  44. 
adConftantium  Epifc.,cui  vacantem  Fori  Cornclii  Ecclefiam  com- 
mendat . Atqui  S.  Gregorios  M.  non  una  j cadcmque  viduataruni 
Ecclefiarum  cuftodicndis » defendendifquc  rebus , ac  reditibus  in- 
cubuit  ratione  , fed  diverfa  pro  diverfitate  temporum  , locoruin- 
que  . Nam  aliquando  eorum  penes  Oeconomos  curam  , & admi- 
niftrationcm  manere  voluit , quibus  aliquando  Notarios  etiam  ad. 
junxit  lib.  2.  epift.  1 5 , & 22  s aliquando  penes  Ecclefia:  Clcricos 
lib.  3.  epift.  11 , & lib.  4.  cpift.  42.  Dc  bonis  Ecclefia:  nihil  ab  ullo 
die  pi  palftis  , ideo  frequentius  illorum  cuftodiam  Epifeopo  viftta. 
tori  demandans  integra  Succeflbri  refervari  diftricte  juffit  lib.  1. 
cpift.  7 , 19 , 38  j lib. 2.  cpift.  2 9 , lib.3.cpift.3p  , lib. 4.  cpift.  14, 
& lib.  5.  epift.  2.  Scd  & non  fcmcl  Vicedominorum  opera  vacan- 
tium Ecclefiarum  reditus  adminiftrari  voluit  lib.  1.  cpift.  1 1 , 1 5 , 
35 , 76,  &i  78.  Pcrquamfimili  porro  muncre  defungebantur  Vicc- 
domini , qui  communi  hoc  donabantur  nomine  tarn  Laici  > quam 
Clerici : ficut  enimilli  Principis  domui  pra:fcdli  totius  domefticte 
rei  curam  gerebant , unde  dirti  etiam  Majorcs  domus  , dc  quibus 
Ulpianus  I.  L.i  57.  if.  dc  Regul.  Jur. , A£ta  S.  Eutychctis  ad  diem 
1 5 April.,Scriptor  hift.  Trcvir.  apud  Dacherium  Spicilcg.  To.i  2. 
p.  14*  > S.  Gregorius  M.  lib.  9.  cpift.  37 , multifquc  agit  Ducan. 
gius  To.tf.p.  1 500  , feqq.  edit.  Vcn.  1740  3 fic  ifti  aut  vieem  Epif- 
copi  s autEpifcopii  curam  adminiftrabant  jqualcs  in  Ecclefia  Ro- 
mana  memorati  ab  Anaftafio  in  Vigilio  , in  Conftantino  5 in  S.Za- 
charia  3 in  StcphanoIV  , atque  officio  haud  Occonomis  difpares 
crant  ,de  quibus  Paulus  Diacon.  hift.  Mifcell*  lib.  23  » fcq. » Ho- 
norius  Auguftod.  lib.  1.  cap.  182',  Hincmarus  Opufc.  27  , Flo- 
doardus  lib.  a.  cap.  13  , Carolus  M.  in  Capitul.  an.  80a.  cap.  i 3, 

&Ca- 


3*2  De  Potentate  EcclesiAstica  » 

& Capitul.  lib.  5.  cap.  izo , Leges  Langobard.  lib.a . tit.  47.  §.  7 , 
Concilia  Remenfe  an.  813.  cap.  24  , & Moguntinttm  cap.  $0  > In- 
nocentius  III.  lib. 2.  cpift.448,  &Cap.38.  Confulere  Decret.  lib.  5.' 
tic.  3.  De  Simonia  > ac  videndi  Ducangius  ioc.  cit.,  & Thomafli- 
nus  par.  2.  Iib.-2.  cap.  55.  Induabus  Ticini  habitis  an.  850  , & 
855.  Synodis  Capp.  1 6 , & 5.  Laica?  potcftaces  Ecclefiar um , Mo- 
nafteriorum  > Locorumque  piorum  res  , ac  reditus  propugnare  , & 
dtfendere  exorantur  , impugnare  j & diripere  prohibentur , aut 
aliis  diripiendos , impugnandofque  dimitterc  . Ccnfuris  cohibcri 
quofcumquc  res  Ecclcfiis  datas , quafi  a Principibus fxbi  indultas  , 
invaderc  , diripere,  vaftare,  retincrc  audentes  diflrible  juffit  S.  Ni- 
colausl.  cpift.  5p.  ad  Adonem  Vien.  cap.  3.  apud  Gratianum 
Can.  22.  De  rebus  1 2.  q.  2.  Romano  Faventino  , & Romano  Ra- 
vennate  vita  fundlis  , viduatx  Ecclcfix  ucriufqiie  reditus  Vifuato- 
ris  cura?  commcndatos  voluit  Johannes  VIII.  cpift.  304,  &308. 
In  eos  perindc , qui  port  Epifcopi  obitum  Epifcopalcm  domum  cx- 
pilarc  nonexhorrefeerent , cum  juftas  fupremi  Nuininis  iras,tum 
Apoftolicse  Sedis  jacula  minari  , & intentare  non  eft  moratus 
b.  Leo  IX  cpift.  p.  ad  Auximanos  . In  duabus  Romanis  Synodis  a 
Gregorio  V.  an.  $96.  in  epift.  ad  Hilduinum  Camerac. , ex  Baldri. 
co  Koviom.  in  Chron.  lib-  f.  cap  m.  ab  Harduino  rccenfita_» 
To.  6.  p.  743  , diftridlo  anathematis  gladio  feriuntur  laica:  qux- 
cumque  pcrfonft’jquas  prava  res  Ecclcfix  furripiendi  cupido  ineef- 
ferct  j & a .Nicolao  II.  an.  1 o 5 p.  Can.  2.  defumfti  Prxfulis  nequis 
facilitates  invaderc  prxAimat , diftri&c  inhibetur , qux  futuro  re. 
lervari  integre  Succcftori  jubentur  . Ut  erant  ctiam  difciplinx  hu- 
jufee  retinentiflimi  , ft-udioque  Ecclefiafticx  immunitatis  vindi- 
candae  flagrantiflimi  Ratherius  Veron.,  & Atto  VercclI.  , idco  Be- 
reugario  Italix  Regi  ingenti  rile  crimini  vertit,  quod  vacantis  Ec- 
clefite  fuar  reditus  fibi  rctincre  non  extimuiflet  apud  Dacherium 
Spicilcg.  T0.1  i.p.  247  , ifte  Principes  acri perfequutus  eft  ftilo , 
quod  viduararum  Ecclefiarum  reditus  proprios  transfundcre  in 
ufus  non  vercrentur,eos  penes  Oecooomos,  facros  juxta  Canones, 
religiofe  Succefibribus  refervandos  admonens  de  Preflur.  Ecclcf. 
Par.3.  apud  Dacherium  Spicilcg.To.8.p.po.RcceptaeItaIica  in  Ec- 
f lefia  difcipltn*  le  auemperans  S.  Gregorius  VII.  Firmanx  Ecck- 

fix 


Digitized  by  Google 


£T  Civili.  Articulus  III.  35^5 

Gx  res  3 ac  rcditus  Arcbidiaconi  cur®  , qui  Occonomi  vicem  gcrc- 
rct  j concredidifTe  legitur  lib.j.  epifk  38.  ad  Ubcrtum  Comitcm,' 
& Clerum  Ecclcfi® . Nc  vcro  fub  advocatix  obtentu  de  vacan- 
tium  Ecclcfiarum  rebus  quidpiam  dcperircc , Epifcopi  dcfun&i  res 
a quopiam  contingi  defendit  PafchalisII . deercto  reletflo  in  Con- 
cilio  Pidtavicnfi  an*  1 100.  Can.  1 5.  Pro  officii quoque  parte  bono- 
run  Ecclefiafticorum  perinde  incolumitati  profpicicntes , mclio- 
rique  3 qua  fieri  pofTet  rationc  confulentes  Pontificum  triga  , In- 
noccntius  II.  in  Concilio  Lateranenfi  II.  an.  11 3?. Can.  5 , inftau- 
rato  Chalcedoncnfi  21 3 Alexander  III.  Cap. 4.  Cum  vos  de  Officio 
Judic.Ord.,&  B0nifaciusVllI.Cap.40.  ^uiafape  in  6.  dc  Eledlio. 
nc  viduat®  Ecclefix  res  3 ac  rcditus  fub  Oeconomi , &c  Cleri  tui- 
tione  3 & cuftodia  s SucccfTori  confignandos  , mancrc  decreverunt:' 
Parimodo  Ecclefi®  vacanti  extemplo  Occonomum  deputanduntj 
qui  proventus  diligcntcr  colJigat  , & SucccfTori  confcrvct , a Ray- 
naldo  Arcbiep.  in  Ravennatc  Synodo  IV.  an.  1 317.  Rubr.i.  dccrc. 
tumlegitur.  Decreto  fitnili  vacantium  Bcncficiorum  fruftibus 
Succcfforcs  fraudari  prohibuit  S.  Carolus  Borromxus  in  Concilio 
Mediolanenfi  I.  Conft.  par.  a . cap.  6z  , repetito  in  Mcdiolancnfi  II. 
tit.  3.  Deer.  1 5 , in  Mediolanenfi  III.  cap.  1 6 , &c. , juxta  nempe 
Concilii  Tridcntini  dccretum  fcfs.24.  dc  Reform,  cap.  18  , ubi  Pa- 
rochi®  vacanti  prarfici  Vicarius  ab  Epifeopo  jubetur,a  quofcfs.2  5. 
prxtcrea  de  Reform,  cap.  20.  Principum  fxcularium  defenfioni 
bona  Ecclcfiaflica  commcndantur . 

Tam  antiquam  quoque  Gallicana  in  Ecclcfia,  Gcrmanica  3 & 
Anglicana,  quam  acccptiffimam  fuifTc  rcligiofam  bane  vacantium 
Ecclcfiarum  res  , ac  rcditus  curandi,  & adminifirandi  difciplinam, 
eique  a Poteflatis  laic®  violentiis  in  tuto  ponendx  Ecelefiarum 
Pr®  fulcs  jugitcr  pro  viribus  incubuifTe  difeimus  ex  Conciliis  lie- 
gienfi  an.  43^.  Can.tf,  & Aurclianenfi  II.  an.533.  Can. 6 , quibus 
ad  viduatam  Ecclefiam  vicinior  adcurrere  Epilcopus  3 Vifitatoris 
munus  obirc  , rcfque  defundli  rcccnfitas  5 deferiptafaue  in  cuitio- 
ncm  3 ac  defenfioncm  adfumcre  , ac  per  fcmcra  aut  per  idoncas  per- 
fonas  domum  Ecdcfi.x  deferiptam  adminiflrarc,  cuftodircque  jubc- 
tur  . AbEpaonenfi  an.  517-  Can.  18.  permiffum  eft  quidem  Cleri. 
cis  pr®dia  qu®dam  Ecclcfix  Principis  au&oritate  obtincrc , non 
Fars  III-  Tom*  pi.  Y/  jure 


Digitized  by  Google 


Jf4  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

jure  tamen  proprictario  idintelligcndum  eft  , fed  jure  precario  , 
quin  id  impetratum  a Regibus  jure  Patronatusexinde  licet  argue* 
re,  quod  in  Burgundia  indifta  a Sigifmundo  Rege  Sy nodus  fuerit  , 
a quo  Ecclefix  fundos  donatos  refert  Avitus  Vicn.  epift.  30.  Nam 
alioqui  fub  Potentum  nomine  > auc  patrocinio  res  ad  Ecdcfiam 
pertinences  a quopiam  peti , aut  poffideri  diftri&e  probibuit  Aure- 
lianenfc  IV.  an.  541.  Can.  21.  Aigidio  Rcmenfi  gradu  dejedlo  , ca 
qux  ab  ipfo  per  fas  » & nefas  adcumulata  fueranc , in  Regiutn  fif- 
cum  transfufa  quidem  fuiflc  , qux  vero  E'cclefix  fuerant  propria  , 
intada  permanfifle  tradit  S.Grcgorius Turon.  hid. lib. to. cap.  19. 
Clotario  cx  Ecdefix  reditibus  ideo  cxigenti  refiftete  non  extimuit 
Injunofus  Turonenfis  , & Sigcberto  Ecdefix  bona  quxdam  ufur. 
panti  baud  imparifefe  objiccre  magnanimitate  S.Gcrmanus  Parif. 
officio  duxit.  Contumeliofi  Rcgienfis  ab  officio  fufpenfi  viccS.Cx. 
farms  Arclatcnfis  Vifitatorem  dare,  Sc  Archidiacono  Ecdefix  bona 
COinmendarc  jufluseft  a Johanne  II.  epift.  4,  & a S.  Agape  to 
epift  a.  edit.  Hard.  Archidiacono  viciffim  , &Clero  vacantium  re* 
dicuum  curam  ardlc  inhxrcre  voluic  Concilium  Parifienfe  VI.  an** 
no  515.  Can.  6 , Sc  Rcmenfc  an.  6 jo.  Can.  3 , neque  ulli  Princi- 
punt  referiptis  , vel  Judicum , & Optimatum  potentia  munico  , 
armatoque  contiogendos  , multoquc  minus  diripiendos  per  eum- 
dem  Clerum  , Sc  Archidiaconum  patere  fuftinuit.  Junge  Canones , 
quibus  Cleric i , Sc  Laid  indiferiminatim  a fpoliis  Ecdefiarutn 
vacantium  cohibcntur,  Aurelianenfis  V.  an.  {4 9.  Can.  8 ,&  Ca* 
bilonenfis  an. 550.  circitcr.  Can.  7,  aliofque  fequioris  xtatis , unde 
acceffiras  incubuit  demum  conftitucndi  Advocatos  , Dcfcnforcs  , 
ac  Vicedominos  , de  quibus  Ducangius  , ac  Thomaffinus  par.  3. 
lib. 3.  cap. 5?.  Ecdefix  Remcnfis  vaCwuis  frudus  ,quos  aliquando 
pcrcepcrat  Carolus  M. , atque  retinucrat , compcnfaffe  abunde 
Ludovicutn  Pium  auftor  eft  Flodoardus  lib.  2.  cap.  19  , ab  ipfo 
quin  imo  Carolo  fuiflc  compenfatos  teftatur  Hincmarus  in  epift. 
ad  Carolum  Calvum  , qui  etiim  Leone  111.  fuadence  decrevifle 
legitur  Capital,  lib.  1.  cap.  83  ,ncquifquam  Succeflorum  Eccle- 
fiarum  reditus  fuos  faccrc  auderet.  Sub  eodem  Carolo  M.  Epif- 
copos  rccens  eledos  Ecclcfix  ante  vacant  is  reditus  ebtinuifle  con. 
fut,  vcluti  de  Tilpino  ex  Flodoardo  , fub  Ludovico  Pio  dc  Ful- 

\ f cone 


. Digitized  by  Google 


ET  Cjvili  . Articulos  III.  35J 

cone  ex  Carolo  Calvo  in  epift.  ad  S.  Nicolaum  I,  Si  de  Hincmaro 
ex  Flodoardo  lib.  3.  cap.  4.  A Ludovico  Pio  iterum  rum  fiquos 
incautc  Ecdcfiarnm  fru&us  fuos  feciffet  rcfticutos  fuiffc  , turn 
ut  abundc  reftituendos  curarent , in  maudatis  dcdiffc  Lothario , 
Si  Pippino  Filiis  legitur  apud  Duchcfnium  To.  a.  p.  3 j 1 , feqq. 
'Qua  de  re  cum  ipfc  Synodo  Aquifgranenfi  an.H  1 6.  lib.  1.  Can. 8-8. 
au&or  fuiti  utamiquos  jtixta  Canones,  poft  obitum  Epifcopi 
Clericiab  cjus  rebus  diripiendis  cohiberentnr  , apud  Gratianum 
Can.  43.  Non  licere  1 1.  q.  2 , turn  ipfi  , ac  Pippino  filio  viciflim 
opportuno  adfuit  confilio  Aquifgrancnfis  II.  an. 8 36.  lib.3-cap.17 
ut  ab  Ecdcfiafdcis  bonis  ufurpandis  rcligiofc  tam  abfrinercnc 
ipfi  , quam  abfeinere  laicos  Optimatcs  adigerent.  A Carolo  Cal- 
vo Rcgalix  abufum  primo  ccepiflc  arguit  Emin.  Norifius  de  Inve- 
ftit.  cap.i^-p.j^4lcx  quo  nempe  Fulco  Remenfi  prxfc&us  eft  Ec- 
defix  , Sc  fru&uum  portio  ab  ipfo  occupata  . Quod  fadhira  impro. 
bavit  tamen  Lotharius  in  epifr.  ad  Leoncm  IV  , flagitiaque  huic 
fimilia  alia  exfecratus  pariter  eft  Hincmarus  in  epift.  ad  cumdcm 
Pontificem  apud  Flodoardum  lib.  3.  cap.  10.  Lothariutn  perinde  , 
ac  Ludovicum  II.  perverfa  cupido  hxc  pervafit : quos  tamen  Ec- 
elefiarum  vacandum  reditus  cum  ut  difcra&os  reftitui  diligenter 
curarcnt>  turn  ne  dcinceps  ab  ullo  diftrahi  permitterent,  graviffi- 
mis  admonitos  verbis,  adhortatosque  legas  a Synodis  apud  Theo- 
donis  Viliam  an.844.  cap.2  , feqq.,  a Vernenfi  II.  eodem  an.  Can. 
12,  a Belvaccnfi  an.  845.  cap.3,  feqq.,  a Mcldcnfi  eodem  an.  Can. 
8,  1 1 j 17  , a 1 , feqq. , 42 , 47  , di , &c.  Atque  a Carolo  Calvo 
ablatas  Ecclcfiis  res  reftitutas  , indidlamquc  fibi  legem  de  abfu- 
nendo  dcinceps  a vacandum  reditibus  auferendis  docent  cjus  Ca- 
pitulare  in  Villa  Sparnaco  an. 847.  editum,  quo  prxfati  Canones , 
Mcldenfisprxferdm  Concilii,  probati  fuere,  receptique  , Capitu- 
late Sueflionenfe  an.  833  , Synodo  fuggerente  editum,  cap.  r, 
feqq.,  Capitulare  Carifiaccnfc  cap.ao,  quod  eft  Synodica  cpiftola 
ad  Gall.  Epifcopos  ,&  Comites  an.  857.ejusjufsuexarata,Ca- 
pitularcTicinenfean.  87^.  exSynodi  fuggeftione  editum  , atque 
in  Pontigonenfi  confirmatum  cap.  10, quo  res  Ecelcfiarum  diftrahi 
vetantur  , diftraftte  repeti  jubentur  ,&  cap.  14,  quo  vacandum 
redituum  cuftodia  Occonoino  , Clericis  adjunrtis  alii j , demands. 

Yfc*  tur  1 


Digitized  by  Google 


35 '<S  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

tur,  Succeffori  rcfervandorum,  Carifiacenfc  an.  infeq.  cap. 8,  fcq,» 
quo  vacantis  Ecclefi®  reditus  Archicpifcopi  cuftodis  commcndan- 
tur , fparca  quoquc  Comici  impofica  , vi  etiam  ab  invaforibus  cos 
defcndcndi  apud  Baluiium  To.  2.  p.  270,  & Duchefnium  To.  2. 
p.  4 63.  Lothario  item  , & Ludovico  II  > ut  Ecclefiis  ablata  refti- 
mi  ftuderent , poteftate  ita  effi  cerent  fua , ut  inde  deinccps  aufcrrc 
fas  ncmiui  force , adjc&i  fuerc  ftimuli  aSynodis  Papicnfi  an.  850. 
cap.  16 > a Valentina  III.  an.  855.  Can.  8 , & 2 1 , a Papicnfi  II. 
an.  853.  cap.  6 j feqq.,  a Carifiaca  an.  858.  cap.  7 , fcqq.  ,a  Mc- 
*cnfi  an.  infeq.  cap.  9 , a Tufiaccnfi  an.  &60.  Can.  1 , & in  Synodi- 
ca  j a Piftcnfi  an.  8d2.  cap.  4 , &c.  Qui  vero  deterrimoabuiui  va- 
cantcs  diripiendi  reditus  cradicando  totis  incubucrc  viribus  Ro- 
mani Pontificcs  , Ordinis  Corbcjcnfis  res,  ac  reditus  nee  auferrenc 
ipfi,  nee  ab  aliis  auferri  pcrmittcrcnt,  Lotbarium  , Ludovicum,  & 
Carolum  admonitos  voluit  BcnedidusIII.  epift. 3.  ad  Gall.Epifco- 
pos.  Ut  Ecclcfiae  Sueflionenfi  res  ablatas  reftitui  curaret,au&orem 
Carolo  Calvo  fe  pr.eftitic  S.  Nicolaus  I.  epift.  40.  adipfum  , cui 
epift.  1 6 in  Append.  I.  ftimulos  adjicit , ut  curct  paritcr  a Lotha- 
rio reftitui , qua:  ab  Ecclcfits  ablata  fucranc . Epiftola  57.  ad  Ado. 
nem  Vien. , & in  Append.  I.  epift.  1 5.  ad  Nobiles  Aquitaniie  af. 
perrime  invedus  contra  ufurpantes  beneficia  , eorumquc  fruchis* 
cis  graves  intentat  minas.  Epifcoporum  abfentia,  vel  diutina  argri- 
tudine,  vel  demum  obitu  Mctropolitas,  cum  Regis  ope,  vacantium 
redituum  cuftodcs  efle  voluit  epift.  19.  Append.  I.  ad  Rodulphum 
Bituricenfem  apud  Gratianum  Can.  8.  Conquejlus  9 q.  3 , nonfc- 
cus  acquc  Hadrianus  II.  epift.  1 2.  ad  Hincmartim  , ac  1 3.  ad  Ca- 
rolum Calvum  edit.  Hard.  Latidunenfi  Ecclefiic  res , dum  abeflet 
Hincmarus  Ncpos  , cuftodiendas  ipfi  concrcdidit : quod  etiam  tc- 
flatur  ipfc  Hincmarus  in  epift.  ad  Rachildcm  Rcginam  apud  Flo- 
doardum  lib.  3,  cap.  17.  Ad  Eulconis  preccs  Formofus  P.  M.  an- 
no 892,  apud  Flodoardum  I1b.4_.cap  a.  pratcepifle  legitur  , ne  ulli 
a Rcgc  vacantis  Rcmenfis  Ecdefia:  reditus  fuis  applicari  compen- 
«Uis  poffent , fed  futuro  cligendo  jnsta  Canonicas  regulas  referva- 
recuur  . Non  moror  hcic  autem  Petri  de  Marca  de  Concord.  Iib.8, 


pap.  32.  P.  4.  finiftram  interpretationem  inde  Regalia:  jus  haud  cx- 
dudi  cenfcntis ; fiquidcra  iftud  ad  June  ufquc  epodurn  baud  obti- 

. y'T  nuifTc 


Digitized  by  Google 


et Civil*.  Articulus III.  3^7 

nuiftc  ditftaha&cnus  evidcater  detnonftrenc  • Et(l  vero  Carolo  HI. 
Rcgi  indulgerc  , ut  ipfius  abfque  confcnfu  nullus  in  Regno  confc- 
craretur  Epifcopus , vifus  fic  Johannes  X.  cpift.  ad  Herimannum 
Colon.  , vacantis  tamen  Epifcopatus  rcdicus , ac  res  Mctropoli- 
tarn  cuftodix  demandatas  voluit.  Teftis  nunc  adhibendus  mthi » 
in  quo  nulla,  hac  inrequidem,  fufpicio  , aut  partium  ftudium 
fubfit,  Hincmarus  Remenfis  nempe,  quem  veteran  Ecclefix  Galli- 
canx  difeiplinam  minus  calluifle  , minufque  habitiife  perfpeeftam 
nemo  fufpicabitur  . Is  igitur  in  cpift.  ad  Clerum  Camerac.apu<l 
Baldricum  in  Ciiron.  cap.  48  , feq.  vacantis  Ecclefix  fruftus  Gun- 
icro,  a Lothario  eidem  Ecclefix  intrufo , dumtaxac  concedi  fcric 
pfit  i fed  inde  non  ctat  ccrtc  , cur  Baluzius , aliique  fruftra  Rega- 
lia: ufum  probarc  inftituerent , quum  potius  c contra  Regalix  jus 
non  obtinuifle  inde  conftct,  velut  obfervat  Norifius  dc  Inveft. 
cap.  id.  p.  609  , fiquidem  ii  frudius  non  perciperentur  a Lothario , 
fed  in  cuftodia  eflent  Clcri  Ecclefix.  Scd  enim  qtiis  Hincmaro  Re- 
galix juris  acrior  infeeftator  , & Chalccdonenfis  Canonis  2 5.  after, 
tor  , vindexque  ftrenuior?  In  Quatcrnionibus  ad Carolum  Calvun* 
pro  Ecclcfiaftica  libertate  tuenda  in  caulfa  Laudunenfis  Epifcopi 
Oper.  Tom. 2.  p.3 1 6.  hujus  au&oricate  Canonis  Ecclefix  viduatx 
reditus  futuro  Epifcopo  penes  Oeconomum  integros  confcrv*r£ 
deberc  adfirmat . Quod  adfertum  fufc  perfcquutus  cpift.p  adEpi- 
fcopos  , & Optimatcs  Erovincix  fux  cap.  41.  Facultates , inquit  , 
Eccleft x viduatx  pcjl  mortem  Epifcopi  penes  Oeconomum  inrrgr<e 
con/ervari  jubtntur  futuro  Succejfori : quoniatnres , & faculties 
EccleJijjlicte  non  in  /mperatorum  , tf  Regum  potejiate  funt  ad  dif 
penfandurn , vel  invadendum,  vel  diripiendum,Jed  ad  defendendum  , 
atque  tuendum  . Qua  perinde  in  tuenda  difeiplina  totus  incuinbic 
cpift.  ad  Lconem  IV.  apud  Flodoardum  lib. 3.  capp.  t o , & 2 6 , ab 
Oeconomis  vacantcs  frudius  Epifcopo  futuro  fervandos  incu leans. 
Regum  jdeo  potentia  opus  fuiftc  ad  impediendas  direptiones  fub. 
jungens  , atque  Reges  pro  inde  reprehendens,  quod  eofdem  fru&as 
propriosfaccre  cepiftent  Oper.  To.  : p.  i78.i8o,75&,&83$. 
Ob  Chalccdonenfis  Canonis  25.  tianfgreflionem  iterum  Odoa- 
crum  > quod  a Lothario  intrufus  Belvacenfis  Ecclefix  reditus  fibi 
vindicate  t , anathematc  ple&etc  non  abftinuit  y Rothadum,  quod 

Ecde- 


Digitized  by  Google 


3S*  De  Potestate  Ecclisiastica  , 

Ectlcfi*  Sueflionenfis  fruiftus  proprios  facerc  veritus  non  fuiffet , 
baud  parvam  in  culpam  vocavit  in  epift.  1 7.  ad  S.  Nicolaum  I , Sc 
Vulfado  paritcr  , quod  vacantis  Lingoraenfis  reditus  fibi  ufurpaf. 
fct  ingenti  flagitio  vertit  in  cpift.  3 . adfipifcopos  Synodi  Sucftio- 
iicnfis  II , utrinfque  Ecclefix  reditus  penes  Occonomos  fuifte  fer- 
vandos  futuro  Succeflori  repetens  . Atque  ita  quidem  , Carolo 
, Craflo  mandante  , Tornaeenfis  Ecclefix  Paftore  viduatx  fru&uum 
curam  habuiftc  ipfum  Hincmarum  refert  Flodoardus  lib, 3. cap. 2 3, 
Quod  vero  Hugoni  juniori  Lotharii  filio  vacantis  Ecclefiz  Meten- 
fis  reditus  elargitus  Carolomannus  fuiffet , ingenti  ideo  i Hi  vitio 
vertit  Annalifta  Bertinianus  ad  an.8Sa.  Hincmaro  defun^o,  a Ca- 
pituload  cledionem  poftulatus  eft  prxfens  a Rcge  Vifitator  tan- 
tum  cpift- ad  Carolomannum  > cui  fubferipfifte  legitur  Framcricus 
Presbyter , & Yiccdominus  > cujus  nempe  officium  erat  vacantis 
Ecclefix  reditus, refque  cuftodire.  ltaquoque  Cadurcenfis  Eccle- 
Cac  viduatx  res  Cuftodiendx  Occonomo  traditx  leguntur  in  Deere* 
to  cleiaionis  Gausberti  apud  Dacherium  Spicileg.  Tom. 8.  p.  1 54. 
Chalcedoncnfis  itcrum  Concilii  inftauratis  Canombus  2 2 ,&  2 $.  a 
Wormatienfi  an.888.Can  75, & 76.  Clericis  diftri&e  inhibitum  eft 
dc&MKfti  Epifcopi  res  diripere , viduatxque  reditus  Ecclefix  penes 
Oeconomum  integros  futuros  refervari  SucccfTori  j u (Turn  . A Trof- 
Jejano  quoque  an.  909. cap- 14  , innovatis  Canone  2.  Valentino  , 
SdCanonc  5.  Rcgienfi , viciniori  Epifcopo  viduatx  Ecclcfi*  res 
commendatx  funt , eorumque  deferiptione  Metropolitx  exhibits, 
ab  ipfo  deputari  Oeconomus  jubetur . Quo  perinde  ex  Capitc  de. 
fumptumeft  Capitul.  lib.  6.  Cap.  321,  edit.  Baluzii  cap.427,  quo 
Principibus  etiam  prohibetur  Ecdefiarum  bona  , five  reditus  per- 
cipere,  cap.  302.  e*  iifdem  bonis  auferri  , vel  transferri  vetatur  , 
& cap.  3*3.  de  eifdem  difponendi  Laicis  omnibus  facultas  adimi- 
tur . Accedunt  pa<Sum  Ludovicum  Balbum  inter  , Si  Ludovicum 
Germanix  Regem  conventum  an.  878.  apud  Duchefnium  Tom.  a. 
p.  480.  Vt  res  EccSeJiarum  . . . Reft  ore:  ipfarum  pojfldeant ; atque 
Willelmi  Aquitanix  Ducis  Charts  donationis  Abbatix  Clunia- 
cenfi  an.  plo.  Bibiiot.  p.  5 66,  qua  ejus  de  bonis  difponendi  omne 
Principibus  jus  denegatur . At  Regalix  juri  Ecclcfiafticum  jus  ne. 
dum  objiccrc,  fed  etiam  Divinum  non  dubitavit  Gcrbcrtus  Rc- 

. mcn- 


Digitized  by  Googl 


I 


ET  ClVlLT  . ArTICULUS  IIL 

mend*  in  epid.  1 1 8.  ad  Clerum,  &c  Populum, fecundum  Divinas  , 
inquiens  , & humjnas  leges  vacantis  Ecclcji*  res  mobiles  , & im- 
tnobilcs  faturo  EpiJ'copo  refervsndas  efje  . Qui  Pontifex  fa&us  fab 
Silvcftri  II.  nomine  Diplomatc  apud  Dachcrium  Spicilcg.  To.  3 . 
edito  Potcftati  Laicx  cuicumquc  dc  rebus  Viacliacenfis  Abbatiar 
quidpiam  auferre  , fuifquc  adplicarc  ufibus  didricle  prohibuit  . 
Dcfuntfi  Epifcopi  res  ab  Archiprcsbytero  , vcl  Archidiacono  vcl 
in  clccmofynas  Paupcribus  crogari , vel  futuro  refervari  Prxfuli  » 
in  cos  qui  res  illas  diriperc , vcl  in  proprios  confcrre  ufus  non  fuif- 
fent  veriti,  vibrata  excommunicationis  fententia  > vetuit  Urba. 
nus  II.  in  Synodis  Claromontana  an. 1095. Can.  3 1 , &in  Ncmau- 
fcnfi  an.  infeq.  Can.  $ , qui  prxtcrea  in  epid.  ad  Hugoncm  Gratia, 
nop.  apud  Baluzium  Mifcell.  To.  2.  p.  1 77.  viduatx  Ecdcfix  res 
Capituli  cuftodijt,  Succcffori  confcrvandas>  coramcndatas  voluit . 
Adhxfit  hxc  ipfa  Hadriano  IV.  follicitudo  > ne  dc  bonis  Epifeo- 
palibus  aliquid  deperirct , a quibus  ideo  1 fub  indignationis  Divi- 
nx  interminatione  , Principes  cciam  abftinerc  , incegraquc  futuro 
refervari  Prxfuli  juifitepid.41.  ad  Berengarium  Narbon.  Hifce_> 
confirmandis  dccrctis  robur  adjicicntes  fuum  Synodi  Tolofana 
an.  1 1 1 9.  Can.  41  Si  Remcnfis  an.  1 x 3 1 . Can.  3 , indaurato  Chal- 
cedonend  Can.  25,  Epifcopi  defundi  reditus  a Principibus  deti- 
neri , aut  diripi  prohibucre,  led  cos  fub  Occonomi,  & Clcri  cufto- 
dia  integros  futuro  refervari, Succedori  voluere.Atquc  ad  lianc  uf- 
que  cpocham  hxc  ipfa  viguit  in  Anglia  religionis  erga  vacantium 
Ecclciiarum  res,  ac  reditus  obfervantia  : ubi  antequam  a Willcl- 
moll.  viduatarttm  Ecclcfiarum  reditus  ufurpari  ccepifscnt , eos 
integros  cudodiri  , Succcffori  refignandos  , confucvide  tradic 
Willclmus  Malmcsb.  lib.  4.  Scd  & cumdcm  fane  Willclmum  Re- 
gem in  Angliam  Regalix  abufum  inducerc  conantem , Jarentone 
Abbatc  Divionend  Legato  mido , abderrere  Urbanus  II.  non 
didulit.  Hcnricum  perinde  Regem  a vacantium  Ecclcfiarum_» 
reditibus  fibi  arrogandis  dcterrerc  pro  viribus  non  deftitit  S.  An- 
fclmus  , cede  Eadmero  lib.  4.  hid.  Novor.  Qua  de  iniqua  ab 
Henrico  ufurparionc  f*da  dolere  accrbc  vifus  eft  pariter  Ivo 
Carnot,  epid.  2 52.  ad  Pafchalcm  II:  quod  indicium  cd  baud  obf- 
curum,  ncc  in  Gallia  fub  Carolo  Crado  Rcgali*  jus  turn  obti- 

nuifle, 

. • 


L 


Digitized  by  Google 


3<5b  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

nijiiTc  , nam  alioqui  ncc  Ivo  tacuiftct . Irrepcnti  abufui  igitttr  ut 
modus  injiccrctur,  aConcilio  Lambcthenfi  an.i2di . tit.  De  Cuf- 
todia Catbcdralium&ic • Ecdcfiarum  vacantium  cuftodia  a Rcge_> 
fufcipi  quidem  , excrceriquc  permiflacft,  &cxoptata  , rcditus 
tamcn , ac  res  occupari , jnque  proprios  transferri  ufus  diftride 
vetitum  . A Londinenfi  an.  1268,  cap  .rtf.  quinctiam  fcdulo  prof* 
pedum  eft,  ut  Ecclefiarum  viduatarum  proventus  fub  cuftodia— . 
Pra’latorum,  futuro  SuccciTori  refervandi , integri  permanerent  > 
neque  proprios  ii  faccrepra:fiiinercnt  . Abufui  quoque , quem  hac 
fubtetate-in  Germaniam  induxerat , vacantium  Epifcopatuum  re* 
ditus  occupandi , renuntiare  demum  Fridericus  II.  compulfus  eft: 
Conftitutione  data  ad  HonoriumlH,  quam  fubinde  Bulla  Aurea 
confirmavit  an.  1219.  Cui  perinde  abufui  , ne  irrcperct  deinceps, 
ut  occurrercm  Germania  Prarfules,Laicos  cujuslibet  dignitatis, & 
cor.ditionis  , in  fundorum  five  Epifcoporum  , five  Clcricorum  bo. 
nafe  ingcrcrc  diftride  prohibucre  in  Synodis  Colonicnfi  an  ia  66. 
cap.  7 , Vicnncnfi  an.  infeq.  cap.  io,  Budcnfi  an.  127^.  cap.  49  > 
& Colonienfi  altera  eodem  anno  cap.  1 2.  In  Concilio  denique..* 
Lngduncnfi  II.  an.  1274.  Cap.  j 2.  Generali  Conjlitutione aB.  Gre- 
gorio X.  fub  anathematis  vinculo  deerctum  eft , ne  Regaliae  > de- 
lenfionis  , & advocationis  titulo,  vacantium  Ecclefiarum,  aut  Mo- 
nafteriorum  bona  quifpiam  dignitatc  quantacumquc  prarfulgcns 
occupare  pra?fumeret . Quam  utique  Conftitutionem  ad  inftan- 
tiam  Epifcoporum Gallia:  , & Anglia:  conditam  adfirmat  Guillcl- 
mus  Durandus  in  Speculo  Juris  V Regalia  , eaque  Conftitutione 
Ucges  ctiam  obligati  ibidem  obfervat , ac  in  Comment,  ad  hoc 
Concilium  cap.  12,  ncc  nonCJlofta  ibid.  Cap.  1 3.  Generali  in  6. 
De  EleEUone  . Excipit  tamcn  Canon  hie  Lugduncnfis  i2,liveGrc- 
goriana  hsc  Conftitutio  titulum  fundationis,  ac  legitima:  confue- 
cudinis.  Quo  titulo  dcficiente,  Regalia;  jus  hanccc  turn  ante,  tum 
poft  cpocham  extendi  Reges  ipfi  Francorum  nolucre  , Ludovi- 
cus  VI.  Craftiis  in  Charta  pro  Ecclefia  Parifienfi  memorata  ab  In- 
nocentio  III.  in  Bulla  an.  1 1 99.  , Ludovicus  VII.  Conftit.  circa 
Epifcopatus  Aquitania:  To.  t-  Gallia:  Chrift.  in  Archicp.  Burdc- 
gal.  p.  211 , in  Charta  pro  Ecdefia  Parifienfi , Chartul.  cjufdem-. 
fol.  20,  pro  Catalaunenfi  apudDucangium  To.  tf.p.  1507, Ba- 

' luzium 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLl.  ArTICULUS  III.  3^1 

JuZtum  Mifcell.  To.  t.  p.  2151  Dacherium  Spicileg.  To  3.  p.ipf, 
feq.,  451,  Philippus  Auguftus , qui  Regalis  jus  remififsc  icgittir 
Ecclcfm  Parificnfi  in  Chartul.  cjufdcm  Ecclcfia:  fol.  45  , Aducnfl 
To.  2.  Gall- Chrifc.  p.  47  , Antilidiorcnfi  To-  i.Bibl.  nov.  Mfs. 
Labbei  p-  483,  Matifconenfi  To.  3.  Gall.  Chrifc.  p.  6 83  , S.  Lu. 
dovicus  IX.  Confc.  circa  Ecclefiam  Anicicnfcm  , Philippus  111. 
circa  Ecclcf.  Albicnlem , Philippus  IV.  Pulchcr > qui  in  Edidto  an. 
no  1 302.  Regalia:  jus  non  in  omnes  Rcgni  Ecclefias  fibi  compete, 
re  agnovit,  &inEdi&o  anni  fcq.  circa  Provinciam  Narboncn- 
fem  &c.  To.  2.  A&or.  Clcri  Gallic,  par.  2.  tic.  6-  n.  4 > Philippus 
Valcfius  in  Confc.  an.  1 3 34  , Carolus  VI.  in  Conft.  an.  1408,  Ca- 
rolus VII.  in  Edido  an.  145  i,Ludovicus  Xll.  in  Confcic.  an.i4?p, 
Hcnricus  M.  in  Edidto  an.  \6o6.  confirmato  a Ludovico  XIII. 
an.  1639.  Arc.  6:  unde  apud  Ruzacum,  Pafquieritim  &c.  Regeftum 
exeat  , ubi  recenfcntur  Ecclefia:  , turn  qua  Regalia;  juri  fubfunc, 
cum  qu*  liber.T  funt  . Juxta  prxlaudacum  itaque  Lugdunenfem_» 
Canoncm  , legitimx  confuetudinis , aut  privilegii  deficiente  titu- 
Io>  Ecclcfiarum  Cathedralium  , Rcgularium  , & Collegiataru  m 
vacancium  res,aut  rcdicus  a quopiamjdignicacis  cujufcumquc  fuc. 
rit , occupari , aut  in  prbprios  transfundi  ufus , gravibus  fub  poe- 
nis  interdidum  , fed  cos  penes  Oeconomos  fide  dignos  cuftodiri, 
fuiuro  Succcffori  refignandos  , juflum  legicur  a Synodis  Aufcica- 
na  an.  1300.  cap.  2,  fcq. , Avcnioncnfi  an.  1 326.  cap.  24  > Avc- 
nioncnfi  altera  an.  1 337.  cap.  29,  Vaurcnfi  an.  1368.  capp.  13  i 
53  , & fcq.  Altcrum  perindejuxea  l.ugdunenfem  Canoncm  2a. 
Hoc  confultijfimo.,  fub  prxtextu  advocatix  , aut  protedionis  in_» 
Germania  Laicx  perfonx  a jure  quocumquc  in  Ecclcfiarum  bona 
prxtcndcndo  climinatx,proculquc  fubmotae  funt  a Conciliis  Salif. 
burgenfi  an.  1281.  cap.  12  , Herbipolcnfi  an.  1287.  cap.  22  , & 
Colonicnfi  an.  1 310.  cap.  3 5 atquc  dc  Regalia;  jure  fatis  jam, 
ac  ftiper. 

Scquitur  hinc,ut  nonnifi  ex  Ecdeliae  paritcr  conceflione,induI. 
to  Pontificum  ideft,  vim  obcineac  primarum  , ut  vocant , Precum  , 
quarum  plcrafquc  dcprecatorio  rcapfe  modo  concepcas  formulas 
Rodulphi  I, qua;  prim*  reperiuntur,  legcrc  eft  apud  Naudcrum  in 
in  Chronog.  adan.i  273  , & apud  Van-Efpcnium  Jur.  Ecd.  par. 2. 

Pars  III,  Tom.  yi.  Zz  " tit.ss* 


3<?2  De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

tit.  2 5. cap.,?,  n.  19,  quieas  rcfcrtcx  Continuatore  Abb.  Urfper- 
genfis , Jofephi  I.  ad  an.  170$.  apud  Bohemcrum  Juris  Eccl.  Pro., 
tcftant.  lib. 3.  tit. 5.  p.353,  aliorumquc  in  Append,  ad  Gcrvafiura_* 
Tilbaricnfcm  de  Imperio  Homan,  p.  113  , & Leibnitium  in  Cod. 
Diplomat,  jur.  Gent.  par.  1.  §.  9 8.  p-  222  , primarum  , inquam  , 
Precum  jus > quo  cum  Germani* , tHm  Galliarum  Rcges  fruuntur 
idoncam  prxfentandi , live  nominandi  perfonam  ad  vacantes  , auc 
primo  vacaturas  Ecclefias : falli  vero  fplendide  , & fallerc  Protef- 
tantes  id  juris  cx  iifdemmet  plane  capitibus  rcpecemcs  > unde  pro. 
fluere  jus  Regalia;  falfo  imaginantur  , veluti  Cortrejus  in  Reprae- 
fentationc  Jur,  primar.  Prccum  Imper.  Germ. , Vitriarius  Inftit. 
Jur.  publ.  lib.  3.  tit.  x.  n.  9 , Pfeffingerus  ibid,  in  Not.  Tom.  3. 
p.  90,  feqq.  > Bohemcrus  Jur.  Ecclef.  Protcft.  lib.  3.  tit.  5.  §.  uo, 
Conringiusin  Animad.  ad  Bullam  Innocentii  X,  Grubncrus  in~> 
diftert.  de  prim.  Precibus  adverfus  Fontaninum  , Schuvcdcrus  In- 
trod.  in  Jus  Pub.  Imp.  fedh  i.eap.  5.  n.  1 5 , aliique  > ad  quos  ac- 
ceffit  Regalifta  Gallus  Anonymus  in  T raise  fur  let  Benefices  To. 
a.  lib.4.  cap.  5.  Atquc  de  Jure  prius  Ioqucndo,dc  fa$o  loquuturi 
poftea  , p raster  ca  , quibus  abundc  , opinor,  paullo  fuperius  often, 
dimus  adunius  poteftatem  Ecdefise  pertincre  Bencficiorum  colla. 
tiones,  cjufque  abfquc  facultate  Regibus  in  eas  irrumpere  vegran- 
de  nefas  effe,  Expc&ativas,  five  Mandata  de  providendo  vacatura, 
tanquam  irregularcs  , & facris  adverfas  Canonibns  fibi  dumtaxat 
refervarunt  Alexander  III.  in  Concilio  Latcrancnfi  III.  Cap. '8 , 
quod  refertur  Cap.  2.  Nulla  EccleJhJUca  Decret.  lib.  3.  tit.  8.  De 
ConccfJ  Prxbend .,  Innocentius  111.  in  litter,  ad  Praepofitum  , & 
Capitulum  Camcraccnfe,  quaslcgerc  fas  eft  Cap.  4.  Propofuit 
cod.  lib. , Sc  tit.j  Martinus  V.  in  Concilio  Conftantienfi  ScfiT.  43. 
Decret. 2.  apud  Harduinum  T0.8.  p.877,  Innocentius  X.  denique 
in  Bulla,  qua  an.  16 51.  Pads  articulos  Protcftantcs  inter , & Fcr* 
dinandum  III.  inita;  abrogavit , primarum  quoque  Prccum  jus 
Pontificio  ab  indulto  depcndcre  palani  indc  fecit . Hafce  porro 
conflra  Expe&ativas,  ob  ingentes  , qui  exinde  fuboriri  in  dies  vi- 
debantnr,  abufus,in  Concilio  Conftantienfi  a Germanis  prasfertim 
gravidime  obmurmnratum  eft,  veluti  vidcrecft,  fi  licet,  apud 
Goldaftum  Conft.  Imper.  To.  1.  capp.  3,  & 6,  in  Comitiis  iterum 

Mogun- 


Digitized  by  Google 


IT  ClVILI.  ArTICULUS  III.  3<f3 

Moguminis,  dc  quibus  ibidem  capp.4,  it,  u,  & 34-  p .391,  fcqq., 
adcoquc  ut,tota  follicitante  Germanica  Natione,in  ConcilioBafi- 
leenfi  demum  Expc&acivae  diro  cxceptr  Decrcto  fuerint,  procul- 
quc  ab  Ecclcfia  cxcerminat.T,  apud  Goldaftum  To. a.  p.  124,  fcq.*, 
atquc  Gerinanis  adftipulatis  Gallis,  unaque  omnibus  voce  concla- 
mantibus  , qua  de  re  Goldaftus  To.  j.  p.  570  , fcq.  , effc&um  eft 
tandcnijuc  hoc  femet  jure  Pontifice  abdicantc,  a Concilio  Triden- 
tino  feff.  24.  deRcfor.  cap.  1 9.  Expcftaciva?,  ScMandata  dc  provi- 
dendojfive  Gratiae  ad  vacatura  dclcrentur . Quod  non  tarn  perinde 
confirmare  Dccretitm , quam  cxecutioni  demandarc  cordi  quam. 
maxime  fuit Colonicnfi  an.  1 5 3 . par.  i.eap.  5, quo  Expc&ativa: 
abolentur.  Confer  interea  Fagnanum  in  Cap.  Nulla  n.  9 , feq.  De 
ConceJf.Prteben. , ubi  eo  Tridentino  decrcto  ex  S.  Congregatio- 
ns , quin  ctiam  ex  Gregorii  XIII.  fententia  , quod  Sc  per  fc  liqui- 
do  patet  , Indulta  Pontificia  haud  comprehcndi  docet  . Quae  pro- 
be qui  tenet , inde  apertc  intelligit  tam  neque  Germania:  Impe- 
ratoribus , quam  neque  Galliarum  Regibus  primarum  Prccum  jus 
ullum  , independenter  a Pontificio  indulto , compctere . Atque  a 
jure  modo  ad  faftum  progrcdicndo  , Sc  ab  ipfis  Germania-  Impc. 
ratoribus  exordium  capiendo , illud  fundamenti  ponendum  loco, 
quod  ab  Invcftituris  Ecclefiafticis  demum  , velut  a juris  Ecclcfiaf- 
tici  ufurpatione,  defiftendum  agnoverc  Hcrmannus  Roman.  Rex, 
Henricus  V,& Fridericus  II.  apud  Goldafturn  ipfum  To.  i.p.242, 
258,  iS?,  feq. , Raynaldum  ad  an.  12  1 3.  n.  24,  &Norifium  dp  . 
Invert,  cap.  1 5, fcq.  Primarum  itaque  Prccum  jus  perinde  non  nifi 
ex  Pontificio  indulto , ac  perfonali  quidem  , non  perpetuo  , fed  a 
fingulis  Imperatoribus  repetendo  , impetrandoque  , defeendcre 
ultrocitroque  fafli , ac  profeftl  a Saeculo  XU.  ( quodemum  Bene- 
ficia  propric  di<fta  coepcrunt , ideft  Pnebcnd*  indiilinrtos  Titulos 
ac  perpetuos  a rcliqua  pra:dioruin  , aefundorum  Hcdcfiafticorum 
Malla  perpetuo  feparats,  vacationifquc  capaces:  nam  ad  fecu- 
lumV.  ufque  Clericis  diftributioncs  diimtaxat  ab  Epifcopo  dari 
folcbant  , did*  ctiam  Menjurnt  a S.  Cypriano  cpift.  28  , & 34. 
edit.  Pamcl. , five  34,  & 39.  edit.  Fclli  , a quo  Rigaltii  cenfura  in 
Pamelium  redarguitur,  oftendentc  non  fuiffc  , cur  loco  Me  r.  fur  tut 
legendum  Atenjurantium  contcnderet , fiquidem  cum  Bodicjanus 

1 Codex 


3<?4  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

Codes  inepift.  1 8,  turn  cpift.34.  cxplicitiflime  habea i ALenfurne* 
quod  ne m pe  fingulis'dividi  Menfibus  confuefcercnt : ab  hinc  uf- 
que  ad  farculum  VIII.  ex  ecrta  bonorum  malTa  Clericis  in  commu- 
ne attributa  iidem  ali  folebant  , ac  deinde  ufque  ad  farculum  XI. 
Clericis  alimenta  prsftari  coeptum  eft  ex  ccrus  fundis , five  pra:- 
diis  , qux  iis  cencedebantut,  ita  camcn  , ut  poft  eorum  obiturn  m 
conimunem  referrentur  denuo  madam,  qua  de  re  fufc  Cl.  Thomaf* 
finus  vet. , & nov.  Difcipl.  par.  3.  lib.  2. capp.  2 3,  & 28. ) , a fx- 
culo  XU  , inquani  , ac  deinccps , ideft  tarn  ante  , quam  poft  Con- 
cordata  GermanicaNicolaum  V.inter:&  Fridericum  Hi.  an.1448. 
Nationis  Germanic*  nomine  inita,  leguntur  Impcratorcs  ipfi  . 
Itaquc  a Rodulpho  Habfpurgico  } a quo  primum  jus  , ufumque_» 
primarum  Precum  occepifsc  ex  ipfius  litteris  refert  Nauclerus  in 
Cbron.  ad  an.  1273.  To.  2.  gener. 43.  fubfinem  , & Goldaftus 
To.  j.  p.  40^  , a Potitifice  , B.  Gregorio  X nempe  indultum  pri* 
niarum  Preciun  fuiflfe  impetratum  , quod  perfonale  ccrte  fuit , tef. 
tatur  Guillclmus  Durandus  Scriptor  coarvus  , Clcmcntis  IV.  Ca- 
pellanus,  & S.  Palatii  Apoftolici  Auditor,  a fc  vifum  illud,  ( pro* 
prio  tamen  Imperatoris  nomine  hand  expreffo  ) adfirmans  in  Spc- 
culo  Iuris  par-4-  tit.  de  Prxbcnd.  §.  Item  not  a',  port  quern  id  ipfum 
de  privilegio  primarum  Prccum  Imperatori  a Pontifice  fa&o  teftes 
accedunt  Job.  Andreas  in  5.  Decrct  lib.  3.  tit.  4.  De  Prxbeniis 
Cap-  1 9 . Is  ciii  n.  1 , & in  Notis  ad  Durandi  Speculum  lib.  1 . par. 
ticula  1.  De  Legato  ad  §.  Nunc  traSemus  vcrfic.  Contulit , & ad 
lib-  4.  partie-  3.  De  Prxben.%.  Refiat , Baldusin  Notis  pariter  ad 
cit.Durandi  librum  4.  Rubr .De  Prxbeniis  , Nauclerus  loco  fu- 
pracit.  teftimonium  referens  Durandi  ex  tit.  De  Legato , ac  Doc- 
torum  in  lib.  6.  De  Prefben.  Cap.  19.  Is  cui , ac  pluribus  rclatis 
Hcrmamius  Hermes  in  fafciculo  Juris  publ.  cap.  11.de  Regal. 
Imper.  n.  8 , Arnulphus  Ruzieus  de  Jure  Regal,  privileg.  47.  n.  2. 
Thomam  Feltrcnfem  pro  eadem  perfuafione  laudans  , Cbockier 
dc  Iiidul.  prim.  Prec.  in  procem.  &c.  Ex  privilegio  fimili  perinde 
jus  dcfccndiffc  primarum  Precum,quibus  deinde  ufos  Carolum  IV. 
inDccretoan.  135338c  Wcnceslaum  in  Decreto  altero an.  1376. 
apud  Goldaftum  Conft.  Imp.  To.  1.  p.  345,  & 375.  conftat,  cxif- 
tiraare  pronumeft.  Nam  hoede  Jure  Imperatoribus  cx  Privile- 

gio 


- Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI  . ARTICULUS  III.  S**? 

gio  ante  , & poft  Concordata  adquifito , idcoquc  perfonali  loqui. 
tur  loco  cit.  Nauclcrus  • Junge  quod  Carolt  IV.  Prcccs  ad  Monaf- 
teria  dumtaxat  direct.e  eo  loci  leguntur  : quo  fit  , ut  Prccum  ad 
Beneficia  paticcr  vacantia  , aut  primum  vacatura  dirigcndartim 
jus  cxindc  nequeat  extundi . Wenccslaus  quoque  ibidem  primarum 
Prccumjus  Ruperto  Comiti  Palatino  llhcni,  ac  Bavaria:  Duci  cef- 
fi(Te  legicur.Qmbus  neque  hunc  ufutn, neque  ucenti  morem  Epifeo- 
pos  geffifle  conftat . Ab  Eugenio  lV.dcinde  indulcum  nominandi  ad 
ccncum  Beneficia  fupplex  petiit>  & impetravit  Fridcricus  111. Quo 
plane  fe  non  indigere  intcllexiffct,  fi  pcrfpedlum  ei  fuiflet  Precum 
vigore  ad  longc  plura  Beneficia  nominandi  fibi  jus  incumbcrc  . 
Concordats  fubindc  Gcrmanicis  , quibus  Bencficiorum  collatio- 
ncs  ex  aequo  Pontificem  inter,  & Clerum  Germanicum  divifa-  Ainr, 
fex  Mcnfibus  cidcm  Clero  tributis , totidcmquc  Pontifici  referva- 
tis  , una  cum  Jure  prsfervato  ad  quaedam  Beneficia  jam  antca  per 
Extravag.  sid  regimen  qurefito , tantum  abeft , ut  Fridcricus  111. 
interccdcrct  , caufTatus  lmperatorio  praetenfo  juri  primarum  Prc. 
cum  injuriani  fieri , cum  quo  plane  jure  adverfa  pugnarc  Concor* 
data  fronte  nemo  non  perfpicit,  utpotius,  ulla  abfque  pratferva. 
tionc  , Concordatis  illis  fuo  , Nationirquc  nomine  confcnfum  ad- 
hiberc  ulcrocitroqne  non  dnbitaverit . Quod  indicium  eft  liqui- 
dum  , nullum  Iniperatoribus  ad  primarias  Prcces  legitimum  jus  , 
aut  privilegium  perpetuum  adquifitum  ante  fuifle,  ipfomet  Fridc- 
rico  Imp.  probantc  , & agnofeente  . Concordatis  vix  initis  , a Ni- 
colao  V.  primarum  Prccum  indultum  idem  Fridcricus  obtinuit. 
Cui  tamcn  obtcmperarc  plurimi  dctrcJlarunt  Epifcopi,idco  quod 
Concordatis  illud  eflet  adverfum  . Tertio  proinde  anno  poft  Con. 
cordata,  primarum  Prccum  indultum  alterum,  cum  exprefsa  Con- 
cordatis derogationc,ab  codem  Pontificc  an.  1 454  lo.Kal.Oitob  , 
ahcrumquc  dcinde  aCallifto  III.  anno  infeq  Kal  OJlob.  Fri- 
dcricus impetrandum  curavit . Quod  rurfus  indicium  eft  cerium 
perfonale  fuiflfc  privilegium  ; atquc  peffimae  caufla?  pauocinium 
fruftra  » perpcramquc  quatfitum  a Proteftantibus  Lehmanno  de 
pac.  Relig.  lib.  2.  cap.  70 , Fritfchio  dc  prim.  PTctib.  cap.  2. 

4J>  Vnriario  Inftit.  Jur.  publ.  lib.  3.  tit.  2.  n.  9 , Maycro  de_» 
Jute  prim  J’rec.  n.43,  Icq.,  cx  Noftrjs  quoque  a Piringhio  T0.3. 

tit.  5. 


Digitized  by  Google 


3 66  De  Potest  ate  Ecclisiastica  , 

tii.f.Decret.  n.  376,  & Engelio eod.  tit.  n.  71 1 prsfrafle  contcn- 
dentibus  primarum  Prccum  juri  nullum  Concordatis  irrogatunu, 
przjudicium  fuiflc.  Pod  hxc  igitur  fimili  privilegio , autetiam 
pauilo  ampliori  cohonedari  fe  curarunc  ab  Innocentio  VII 1.  an- 
no  1492.  Maximilianus  I,  a Leone  X,  & a Clemente  VII.  an.i  530, 
ac  1S32.  Carolus  V,& Ferdinandus  I,  aPio  lV.an.if64.  Maximi- 
lianus 11 , a Gregorio Xlll.  an.  1 f 77.  Rodulphus  11 , a Paulo  V. 
an.  1 61 2}  & 1 62 o.  Matthias, & Ferdinandus  II, & ab  (Jrbano  VIII. 
an.  1638.  Ferdinandus  111.  Primarias  itaque  Prcccs  Imperatoribus 
ex  Pontificis  indulgcntia  competcrc  fateri  non  detre&arunc  Im. 
peratorcs  ipfi  Rodulphus  11,  & Ferdinandus  11.  in  Prccum  formulis 
apud  Paurmciderum  de  Jurisd.  lib.  1.  cap.  1 1.  n.  48  , & pod  Du- 
randum,  aliofquc  fupra  laudatos  Jurifconfultifiimos,  BoeriusDc. 
cit.  32.  n.  8,  Rcdaurus  Cadaldusde  Impcrat.  q.  100.  n.  14,  feqq., 
Hermes  fafcic.  Jur.  publ.  cap.  u , & dc  Regal.  Imp.  cap.  4 , Ura. 
nius  Confil.  To.  2.  Conf.  21.  §.  10,  Petrus  Gregorius  Tolof.Syn- 
tag.  Jur.lib.  17.  cap.7.  §.  2i,Choppmus  deSac*  Polit.lib.i.  tit. to. 
n.i3>^zori  us  Indie.  mor.Jib.  10.  cap.  7 , Cockier  de  prim.  Prec. 
in  prooem. , Gailiuslib.  a.Obfervat.  1 55  in  fin.,  Beckers  Synop. 
Jur.  publ.  cap.  5 • §.  f , Stcphanus  dc  Jurifd.  lib.  2.  par.  I . cap.  1. 
memb.  1 . n.  1 1 6,  Rumelinus  ad  Aurcain  Bullam  par.  1 . differ t.  4. 
Thcfau.  1 6 , Syringius  de  pace  Relig.  Concl.  3 1 . litt.  B.,  Lampa. 
dius  dc  Republ.  Rom.  Ger.  par.  3.  cap.  1 1.  §.  4 6y  feq. , aliique  . 

Faftum  tamcn  id  totum  , ut  primarum  nempe  Precum  jus 
fibi  confirmari  finguli  curarent  Impcratores,  ex  liberali  civilitate 
qttadam  magis , abttndantiorifque  cancels  gratia,  quam  ullo  nc- 
ceflitatis  intuitu  jofficiique  debitione,  reponunt  ex  Protedanti- 
bus  alii,  veluti Klochius  Conf.  4.  n.23  , Stamlcrus  dc  Rcfervat. 
Impcrat.  §.  f 1.  n.  3 , Fritfchius  de  Jure  prim.  Prec.  cap.2.  n.  36 , 
feqq. , Schuederus  Introd.  in  Jus  publ.  Imp.  Rom. Germ.  par.  fpc. 
ciali  fc<d.  1.  cap. 5.  n.15  , Vitriarius  lib-3. n # > feq.,  Maye- 
rus  dc  Jure  prim.  Prec.  §.  Licet  feqq.  p.  6% , Befoldus  vir  primum 
Lutheranus  , podea  Catholicus  Thefau.  pra<3.  p.  2 V.  Primarix 
Preces  in  fin.  Nempe  ita  miferi,  quod  fieri  abfque  Juris  Naturalis, 
Gentium  , ac  Divim  vioiationc  ncquire  videre  detrediant , fa&utn 
ttx  civilitate , & cautela  diccrc  msilunt : quod  ita.facicndi  jus  in 

vctc- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVIU  . Articulus  III.  3 <?7 

▼eteri  confuetudine  fundatum  concendcre  pcrgunt . Ac  falfo  qui- 
dcm,  ac  perpcram  : fiquidcm  ncquc  vctus  praitcnfa  confuctudo  lc. 
gitimo  documento  ullo  probari  qucat*  atque  fi  viguiflec  unquam, 
tam  licite  , quam  legitime  dcrogatum  ci  fuifset  a Pontificibus  , 
Conciliis  >&  Concordatis , eidem  quin  ctiam  prorfus  contrariam 
obtinuifsc  probaverimus  annorum  jbj.circitcr  confuctudinem  , 
quot  nempc  a Kodulpho  I.  ad  Fcrdinandum  III.  pra’tcrfluxcrc  . 
Jungc,qux  copiofc,egregiequedifputac  IUuft.  Fontaninus  difscrc. 
dc  prim.  Prccibus  capp.  58  , & 69.  p.  8z  , ioz  , feqq.  , illudque 
praefertim  3 quod  Pontificia  indulta  a NicoJao  V , ac  deinceps  con. 
ccfsa  plerafque  involvebant  conditiones  , ac  limitationes  : quas 
profe&o  haud  acceptafsenc  Impcratores,fi  de  altcro  fibi  julle  qua:- 
fito  juris  titulo  certi  fibi  » confciiquc  fuifsent . Atque  hare  iterum 
contraria  plane  confuctudo  magis  adhuc  3 magifque  fcqucntium 
Impcratorum  comprobatur  faJlis . Icaque  LcopoldoJ.  indulcum 
hujufmodi  , ante  folcmncm  obedienti*  prasftationcm,  ab  Alcxan- 
dro  VII.  abfolutc  denegatum  certis  documentis  adfirmant  Julius 
Fontaninus  ciu  difsert.  cap.  7 1 5&  Schwartz  Collcg.  hill  p.  8. 
q.  6 §.  12  , rem  tamen  pollca  amice  compofitam  adjungentes . 
Quum  vero  Lcopoldus  indulto  minime  impetrato  > quod  impetra. 
re  denuo  non  opus  fore  putabac , doftrina  fultus  haud  paucorum 
oppido  j arque  Catholicorum  utique  falfo  cxifiimantium  indulto 
perpetuo  five  cxplicito  } five  implicito  in  Confuetudine  antiqua , 
Pdntificum  Korn,  confcnfu  tacito  faltem  , quin  inio  toties  repeti- 
to  firmata  , Prcccs  attamcn,  ctfi  parcilfimc,  dirigere  non  ablli- 
nuifsctjjure  optimeque  proinde  iifdem  interccllifse  plerofqueGer- 
maniae  Prxfulcs,&  Capitula  non  pauca  adfirmavit  Clemens  XI  . in 
littcris  ad  Capitulum  Hildcshcimenfe  an.  170*5.  Quumquc  Jofc. 
phus  I.  ab  an.  1705  , nulla  ante  petita  , obtentaque  fu»  cledtionis 
confirmationcs  nulloque  primarum  idcoPrecuni  indulto  prius  im. 
petrato,  eas  nihilominus  dirigere  pariterneque  fibi  temperafset , 
cas  propterea  nullas,  irritafque  prafatis  in  litteris  idem  Pontifcx 
decrevit,  admonens,  ne  Prcccs  ill*  ullatcnus  admitterentur3  tam- 
quam  qua;  ullum  obtincre  robur  nequircnr,  nifi  Apollolico  efsent 
indulto  fuffulta? , (ubjungens  cafdenr  Concordatis  adverfari  Ni* 
colaum  V.  inter  a&Nationcm  Gerraanicam  initis  i idcoque  a Fri- 

dsri- 


Digitized  by  Google 


$6$  DuFotestate  Ecclesiastica. 

dcricoIII.j  cetcrifquc  dcinceps  Imperatoribus  non  ante  Preces 
ejufmodi  dirigi  confuevifle  , quam  a Pontifice  M.  cum  clcdlionis 
confirmation  cafdem  dirigendi  Preccs  indultum  impctraflenc.  Cx- 
tcrum  idem  Clemens  XI.  in  aliis  cum  ad  Capitula  Ecclcfiarum  die 
3.  Martii  j turn  ad  Carolum  VI.  Imper-die  10.  an.  1714.  littcris 
teftis  accedit  Jocuplcs  Jofcphum  I.  prudens  inivifle  demum  confi- 
litim  de  clctfionis  fuse  confirmatione  a Pontifice  M.  pctenda»  una 
cum  ccnfequenti  primarum  Ptecum  indulti  petitione  > idque  do- 
cumcmis  fide  dignis  fibi  liquido  couftitiflc5  quod  tamcn  adimplerc' 
ilium  obitu  immaturo  prapcdicum  fuiflc  . Quo  etiam  loci  a Caro- 
loVI.  tarn  elcclionis  fux  confirmationem  , quam  primarum  Prc- 
cuiu  indultum  fuiflc  petitum  adfirmat , atquc  impartitur  . Idem 
perinde  indultum  a Bencdi&o  XIV.  P.  M.  petiifle  , impetrafleque 
Carolum  VII.  Bavarum,  & Francifcum  I.  Lotharingum  ccrtum  fit 
ex  Pontificis  ejufdcm  littcris  Apoflolicis . Qujbus  de  indultis  ad- 
eundi  , fi  placet , qui  ea  diligenter  collcgcre  Uluft.  Fontaninus  in 
difsert.  de  prim.  Precibusjex  Proteftantibus  vero  Lunig  Spicilcg. 
Ecclcf.  To.i.a  cap.i.  §.170.  p.377,  fcqq.  Ex  quibus  liquido  pa- 
ter fubfiftcrc  amplius  nequire  eorum  opinionem  , vcluti  Wagnc- 
rechii  in  Comment,  excgetico  Sacr.  Can.  To.  1 . lib.  3.  tit.  5.  de 
Prxb.  , Piringhii  codemlib.  3.  tit. 5.  de  Praeben.  n.371  , & Enge- 
lii  lib.  3.  tit.  5.  codcin  §.  6.  exiftimantium  primarum  quidetn  Pre. 
cum  jus  a Pontificio  indultopendere,fiquidem  tamen  a quadrigen- 
tisannis,  poll  etiam  Concordat!  indultum  illud  concedi  confuc- 
verit  3 pofse  licite  Impcratores  ex  prsefutnpta  indulgentia  Pontifi- 
cum  > antequam  indulto  reapfe  donati  fint , Preces  dirigere  . Pras- 
terquam  cnim  ex  nuda  prrefumptione  jus  iflud,  quod  in  laico  Prin- 
cipe alias  pugnat  aperte  cum  Jure  facro  pofitivo  , conflantique  , 
adflrui  profcdlo  nequit  , neque  prreterea  ex  confuetudine , fiqua; 
obtinuifse  daretur  etfi  , aut  praeferiptione  etiam  immemoriali  jus 
iflud  adquiri  legitime  poteft  , ob  incapacitatcm  pofseflionis  , fine 
qua  nulla  currit  praeferiptio , qua  de  re  videndi  Schamlzgruebcr 
ad  lib.  3.  Decret.cit.  tir.  j.  de  Prreb.  n.  $6  , Pichleribid.  11.48, 
Grcncck  Exam.  Jur.  Can.  codem  lib.  , & tit.  n,  95.  p.  541. , &c. 
palam  fadhim  eft  nempe  itafingulis  Imperatoribus  opus  fuifse,  nc- 
tefseque  fore  indultum  pctcrc  > ut  illo  non  impetrato  null*  pror. 


Digitized  by  Google 


I 


ET  ClVILI . ArTICULUS  III.  3<5’p 

fus  habitx  fint , habendxque  Preccs , harumque  ideo  jus  nulla r 

fuifsc  legitima  firmatum  confuetudinc,  firmariquc  potuifsc.  Con. 
fcr  cit.  Schmalzgruebcr  cit.  lib.  tit.  Decrct.  §.  8 , Rciffenftuel 
ibid  §.  ao , Hermctcm  fafc.  Jur.  piibl.  cap.  1 1 , ac  Bincr  Appar. 

Erud.  ad  Jurifp.  p.  6.  Append,  difsert.  dc  Jure  priraar.  Precum 
Art.  2.  Neque  fane  Proteftantes  juvat,  quod  a Concilio Bafilccnfi 
an.  143 7-  decrcto  in  favorcm  Sigifmundi  Imper.  cdito  , quod  re? 
fert  Lunig  Spicilcg.  par.  1 . §.134.  p.  277  , cum  ipfi  , ^tum  fingulis 
Romanorum  Rcgtbus , & Imperatoribus  primarum  Prccum  , five 
Nominationum  indultum  pcrpetuum  fucrit  collatum  . Nam  prx. 
tcrquam  id  cvidenter  probat  nullum  ante  id  tcmporis  Imperatori- 
bus primarum  ejufmodi  Prccum  jus  vcl  ex  privilegio  , vcl  ex  con? 
fuctudinc,  vcl  quopiam  alio  titulo  fuifsc  adquifitum,  tiullo  in  pre- 
tio  indultum  illud  profe&o  habitum  fuifsc  patet  cum  ex  Dccretis 
aliis  pro  nihilo  fadis  , tanquam  a Pfcudofynodopoteftatis  exper- 
te  profedis  > turn  ex  praxi  continua  , qua  a Pontificibus  indultum 
hujufmodi  peterc  Impcratores  religioni  duxifsc  oftendimus : quod 
indicium  elf  evident  Occretum  ijlud  ncc  a Pontificibus  firmatum  , 
ncc  Imperatoribus  ipfis  fatis  firmum  vifura  fuifsc  . 

Ad  Galliarum  Reges  nunc  difeurrendo  , nihil  earn  frequens , 
&adfaftidium  ufque  repetitum  a Protcftantibus , a Rcgalillis  3 a 
Publiciftis  auditur , quam  a Chriftianilfimis  Rcgibus  idem  prima- 
rum  Prccum  jus  , quod  altter  jus  vocant  Advent  us  ad  Coronam  , 
Pontificio  indulto  nullo  petito  3 fibi  adftruiex  cifdcm  capitibus , 
quibus  jus  Regalia?  adquifitum  putatur  . Sed  cnim  > ficut  in  Rcga. 
lta:  jure  ftruendo  , fic  in  hoc  primarum  Precum  jure  fuperftruendo 
immanitcr  cos  hallucinari  facile  oftendcre  eft . Atque  quidem  ab 
copfc , quo  cepiftc  Bcncficia  3 Sxculd  XII.  nempe  , fuperius  didum  ,• 
eft  j exordium  capiendo  , equidem  ab  Innoccntio  IV.  plcraque  in 
Gallia  Proccribus  Bcncficia  , cum  facultate  alia  plura  obtinendi , 
fuiftc  collata  refert  Matthxus  Parifius  ad  an.  1 247.  Philippo  item 
Pulcro  indultum  nominandi  qualibet  in  Ecclcfia  Cathcdrali,  Sc 
Collegiata  perfonam  idoncam  unam  concclfiftc  Bonifacius  VlII. 
lcgitur  in  cpift.  Cardinalium  ad  Galliar.  Proccres  inter  Proba- 
tiones  libert.  Ecclcf.  Galic.  cap.  7.  Cui  perfimile  privilegium  ei- 
dem  Regi  Philippo  a Clemente  V.  confirmatum  refert  D.  Tillct 

Pars  III.  Tom*  VI*  A a a par.  1 . 


Digitized  by  Google 


3 7°  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

par.i.  p.452  , quafdam  ad  Beneficia  fcrc  non  omnia  Regni  nomi- 
nationes  conceifas  inemorans.  Dc  piurimis  ctiam  aliis  Beneficiis  in 
Gallia  tarn  Univerfitatibus  quam  fupremis  Curiis  , SxculoXlV. 
dccurrentc,  ab  Apoftolica  Sedc  indulus  adcundus , qui  fufc  de 
ipfis  agit , D.  Cochet  de  Sanvallicr  Traite  dc  I'lndult  To.i . p.  jo. 
n.  8.  Johanni  II.  rurfus  Franc.  Rcgi  indultum  ad  Beneficia  vacaru- 
ra  in  triginta  Regni  Ecdefiis  Cathedralibus  , & Collegiacis  ab  In. 
nocentio  VI.  conceffum  mcmoratur  a Gloflographo  Pragm.  Sand. 
Sub  magni  Schifmatis  tempus  a Clemente  VII.  Expcdativas  dua- 
rum  Prxbendarum  in fingulis  Cathedralibus,  & Collegiatis  im. 
partitas  Carolo  VI.  Rcgi  fuifle  audor  eft  Froiflardus  Hift.  T0.4. 
cap.  4.  ad  an.  138^.  Ad  quingenta  Beneficia  nominandi  jus  eidem 
Carolo  tributum  a Johaanc  XXIII.  teftis  acccdit  D.  Tiller  par.:. 
p-434.Pofthxc  frequentiffime  perfemet  Rom.  a PontificibusExpe- 
dativas  in  Gallia  ram  privatofuo  pro  arbitrio,quam  ad  Procerum, 
Rcgumque  preces  fuifle  collatas  fidem  indubiam  faciunt  turn  paf. 
fiin  Stephani  Tornacenfis  epiftolx  22  , & 67.  ad  Alcxandrurti  III  , 
ac  epift.  top  , 1 1 1 , & 13 1.  ad  Lucium  Hi  ,quibus  fc  Clericis  ab 
Apoftolica  Sedc  defignatis  defignata  Beneficia  vacatura  collatu- 
rum  fc  , ut  Pontificia  fere  bant  mandata  , pollicetur , turn  prxfer. 
tim  Pafchalis  II.  apud  Stephantim  Tornac.  epift.  238 , Hadria- 
ni  IV.  epift.  24.  ad  Capitulum  Parif.  > & epift.  13.  ad  Parif.  Epif- 
copum  , Alexandri  III.  epift. 7.  in  Append.  I.  ad  Pctrum  Abbatem 
S.  Rcmigii  epift.  96.  in  Append.  2.  ad  Ludovicum  VII.  Reg. , Sc 
epift.  108.  ad  Capitulum  Parifienfe  , qua  fc  precibus  Francorum 
Regis  , Regina:,  Procerumque  inflexum  refert,  ut  Prxbcndam 
Philippo  Mcldenfis  Epifcopi  Nepoti  conferendam  curaret , Lu- 
cii  III.  apud  Stephanum  Tornlc.  cit.  epift.  1 09,  hi  , & j3  1.  Quid 
imo , quod  in  Concilio  Conftantienfi  a Martino  V.  tam  Expeda- 
tivx  quamplures  Gall.  Rcgi , ac  Sabaudix,  Burgundiae  , Aurclix  , 
Britannia: , Borbonii,  Brabantix  See-  Ducibus,  Univerfitatibus  in- 
fuper  , Supremifque  Curiis  conceflir,  quam  Concordata  cum  Gal- 
liarum  Epifcopis  ad  quinquennium  inita  apud  Lenfantium  hift* 
Concil.  Conftant.  To.  2.  edit.  1714.  leguntur  ? Sed  & in  Regtilis 
Cancellarix  ab  eodem  Pontifice  fancitis  plures  habentur  Regulx 
pro  Expcdativas  conccdcndis  in  Dioeccfibu*  Galliar-um  Parifien- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articulus  III.  371 

li  j Rothomagenfi , Tornacenfi,  Cameracenfi  &c.  Infiiper  ex  Ca- 
roli  VII.  Sandione  Pragmatica  tit.  De  CoHationibus  §.  Frujlra  , Sc 
§.  9.  (guodjiqttis  , ncc  non  cx  Glofsographo  ibidem  patet , quod 
intra  annorum  13.  intcrvallumi  qttot  a Conftanticnft  ad  Bafilccnfe 
Concilium  cffluxcre,per  o<flo  anni  menfes  Expc&ativas  conccdcrc 
Pontifici  M.  in  more  pofttum  crat . Dccretum  a Bafilcenfi  deindc 
fefs.  3 1 . Jan.  1438,  quo  Expcclativa?  revocatx  quidem  funt  > in. 
tegra  tamen  Pontifici  facultatc  rcli&a  quafdam  confcrcndi , Ca- 
rolo  VIIj  & Bituriccnfi  Conventui  eodem  annohabito  fummopcrc 
arrifit,  idcoquc  Pragmatics  infertum  cfl;  juxtaque  hanc  Juris  for- 
mam  in  Gallia  res  proceffit , quoadufque  a Leone  X.  cum  Francif. 
co  1.  ccleberrima  fancita  Concordata  Tune , quibus  potiusconfir. 
matum  Pontificis  jus  confcrcndi  Expeftativas  nemo  non  videt , ac 
videndus  RebufFus  in  Tra&Nominat.  q.2.  n.  1 , feq.,  & q.4.  n.7  : 
donee  plurimis  cauflis  ob  Ecclefix  bonum  ilia  fc  Pontificibus  ab. 
dicantibus  poteftate  , a Tridentino  Concilio  Sefs.  24.  de  Reform. 
Cap.  1 9.  Expedlativx  fublatx  funt . 

Quam  veritate  ifta  undequaque  conftant,  tarn  viccvcrfa  fide 
laboranc  peifima,  qua?  a Regalifta  Gallo  To.a.  p.74,fcqq.  indigefte 
conglomerantur  documcnta  cx  Francorum  Regum  Jittcris  Philip- 
pi Audacis  an.  1274  > Philippi  Longi  an.  13  17  5 & Caroli  Pulcri 
an.  1 3 23  , quibus  contcndit  Jus  nominandi  ad  Bencficia  Galliar. 
Regibus  jamdiu  compctiifsc  . Nam  iis  litteris  jus  dumtaxat  con- 
llituendi  fingulis  in  Monaftcriis  tarn  Virorum  , quam  Virginum 
Monachum  unum  , aut  Monialcm  fibi  vindicafse  leguntur : quo  de 
jure  diccrc  imprxfcntiarum  nihil  intcrcft,  illud  tamen  inter > ac 
iftud  j quo  de  quxritur  , ad  Beneficia  nominandi , longum  , ac  la- 
tum interccdcrc  diferimen  nemo  non  perfpicit . Primus  itaque  , 
qui  Pontificio  abfquc  indulto  ad  Prtebendas  aut  vacantes,  aut  pri- 
mo  vacaturas , in  principio  fui  adventus  ad  Coronam  nominate 
prxfumpferit , fertur  Henricus  III.  Deercto  an.  1577.  die  »«Aug. 
edito  j inlertoquc  ejufdem  Ordinal.  To.  4.  fol.  434.  Vcrumtamcra 
huic  Hcnrici  III.  Dccrcto,  tanquam  reccns  excogitato,  confcftim 
ac  palam  ipfo  coram  Rege  > & Curia  1 intcrccdcre  Clcrus  Galil- 
ean u s hand  iubftitit  in  Comitiis  an.  1579.  die  22.  Deccmb. , uti 
liquet  cx  Procefsu  vcrbali . Qua:  intcrceifio  tarn  contra  Decretutn 

A a a 2 hoccc 


Digitized  by  Google 


372  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

liocce  i quam  contra  hujufcemodi  Novninationcs  ab  Henrico  IV. 
perindc  concefsas  ab  codcm  Gallicano  Ciero  vice  plus  fimplici  in. 
flaurata  legicur  in  iitteris  an.  I 595.  die  ao-  Dccemb.  ad  eumdem 
Hcnricum  IV.  Adis  Cleri  ejufdem  anni  infertis  > ficutctiam  in 
feqq.  annis  16  11.  in  Ad.  Cleri  Art.  18  , an.  1843  , & fcq.  die  ao. 
Jun.,  & 24.  Jan.  in  Procefsu  verbali  p.48,  & 458,  ac  16 50  die  1 1. 
Jul  . in  Procefsu  verbali  p.  140.  Gallicano  autem  Clcro  intercc- 
denti  adfenfifse  Gallos  Jurifconfuitos  , Canoniftas  , ipfafque  Cn- 
xias  , ultrocitroque  confirmantes  Juris  iftiufmodi  ufum  ante  Hen. 
ricum  III.  nullum  cxftitifse  , neque  pr*  impudentia  inficiari  Ano- 
nymus  Regalifta  To.  2.  p.  71 . aufus  eft  . A Carolo  VI.  quidem  an* 
no  1 380.  Johanni  Bituricum  Duci  plurimis  Rcgni  Provinciis  pr«e- 
fedo  indul  turn  , ut  ad  Beneficia  vacantia , aut  primo  vacatura  , 
qux  ad  Jus  Ucgium  rationc  jucundi  ejufdem  ad  Coronam  adven. 
tus  percinercnt , idoneas  nominarc  perfonasquiret , cx  ipfius  lie. 
gis  Ordinal,  a D.  Sccoufse  colledis  To.  6.  p .3  3 1 . refert  prxeir. 
Anonymus  Regalifta . Atenim  prxterquam  quod  dubitare  valde- 
quam  licet , an  Decretutn  iftud  fub  forma  dcprccatoria  fuerit  con- 
ceptual ) an  ab  Epifcoporum  afsenfu  dependens,  ac  rcapfe  exeat- 
tioni  demandatum  , dubio  procul  illud  inter  abufus  deinde  fuifse 
rccenfitum  poft  annos  3 8 , diferteque  cu  11  proprio  , tu  n ipfiufniet 
Caroli  VI.  nomine  improbatum  a Carolo  Vl[.  turn  temporis  pro 
eodein  Carolo  VI.  pure  Regnurti  adininiftrante  , liquet  ex  ipiius 
Iitteris  datis  apud  Montcm  Agri  die  30.  Mart.  1418.  ad  Epifco- 
pum  , fc  Capitulmn  Ecdefix  Laudunenfts  inter  Probat*  libert. 
Ecclef.  Gallic,  cap.  1 5.  n.  61 . Quibus  Iitteris  hanc  fibi  , perindc* 
que  Succcfsoribus  legem  prxftituit,  nc  aliter  , quam  modo  depre* 
catorio  , impoftcrum  ad  Beneficia  Regio  nomine  } etiam  in  novi 
Scgni  exordio  , nominatio  fieret . Quo  plane  modo  dcprecatorio 
tarn  antca  Ludovicum  VII.  ufum , ac  fruftra  quidem  teftatur  in 
cpift.  ad  eumdem  Rcgern  Abbas  quidam  Catalaunenfis  apud  Du- 
cbefnium  T0.4.  p.  504 , & 6 69  , turn  dcinceps  ufos  rcligiofe  con- 
flat  Regcs  Ludovicum  XI.  apud  Regaliftam  Galium  cit.  To.  2. 
p.  9Z  j Carolum  VIII.  inter  Probationes  libert.  Eccl.  Gallic,  cap. 
3 6.  n.  24,  & apud  D.  Codiet  To.  1.  p.  $7  , Ludovicum  XII.  iru 
Iitteris  ad  Epifcopura*  & Capitulum  Lcmovicenfc  die  18.  Aug. 

1 6 03. 


Digitized  by  Google 


et  Civili.  ArticulusIII.  375 

itfoj  , & apud  D.  Ranchin  in  trachtu  Gallice  infcripto  Revijion 
du  Cencilc  de  Trcnte  lib.  7.  cap.  8 , ubi  rcfcrt  ctiam  formulam  dc- 
prccatoriam  littcrarum  , quibus  Suprcmx  quoque  Curia  Epifco.' 
pos  rogabancde  rccipiendis  eifdcm  nominationibus  , ac  Ludovi* 
cum  XIII.  in  refp.  adCleri  Gallic,  reprafcnr.  Art.  18.  an.  16 12. 
Atquc  ita  mcdo  dcprecatorio  a Regibus  dirigi  Nominationum 
littcras  confuevifse  teRatur  Rebuffus  Conf.  47,  ubi  n.8.  primarias 
Prcces  tam  ab  Imperatoribus  Germ.,  quam  a Galliartun  Regibus 
cx  Apoftolico  indulco  robur , ac  vim  obtinere  adfirmat,  quod 
ipfum  fateri  Choppinus  de  Sacr.  Polic.  lib. t.  tit.  10.  n.11.  haud  re. 
nuit,  ideoque  deprecandi  jus  iftud  Regum  Franc,  cumprimariis 
Imperatorum  Prccibus  confundcre  non  dubitarunt  D.  Boyer  Dc- 
cif.  3a.  n.  11  ,&  Galius  ipfe  RegaliRa  To.  2.  p.  88  , &p 2.  Sed  de 
his  plura  dabic  Emin-  Sfondratus  Gall.  Vmd.diflcrr.  L 

DE  ECCLESU  POT  ESTATE 

Monarchic  , iff  Hierarchies  , Jive  de  Potejlate 
Legislative  , iff  yudiciaria . 

ARTICULUS  IV. 

QUcmadmodum  Civilis  Poteftas  /uxta  Thucididem  fib.  j. 
cap.  1 8 , ubrCivitatem  vocat  Au'moM-or , AuVo'^xsr  , xxS 
AuToVsAjf,  tribus  defer ibitur  rebus,  videlicet  Legibur  , 
yudiciis , iff  Adagijlratibus  : a quo  parum  diftat  Ariftoteles  Po. 
lit.  lib.  4.  cap.  14  tres  adfignans  partes  in  adminiftranda  probe_j 
Republica  ,quarum  prima  fit  confultatio  de  rebus  communibus , 
quo  faciunt  utique  Leges  , alter*  fit  legendorum  Magiftratuum 
cura , quo  pertinent  cledioncs , tertia  fit  Judiciaria  facultas  , qua 
Jus  comprehenditur  dc  morte  , de  exfilio , de  publicatione,  de  re- 
petundis  &c.»  quam  pariter  in  fententiam  utroque  concurrit  pede 
Dionyfius  Halicarnafsen*fcb.  4.cap.2o,  & lib.7.  cap.  5 6,  triplex 
maxime  ad  Rcmpublicam  bene  moratam,  riteque  admintftrandan* 
Jus  necefiarium  obfervans.  Jus  nempe  Magiftratuum  creandorunr. 
Jus  Lcgum  condcndarurn  , ac  Jus  exerccndi  Judicia : raulto  certe 

magi* 


Digitized  by  Google 


3 74  De  Potestate  Ecclesi  astica  , 

magis  in  Ecclefu  tria  hzcDei  inftitutionc optime  conftituta  fate* 
ri  ,&  agnofcere  oportet,  poteftatcm  videlicet  Eleftivam  , Lcgis- 
lativam<&  Judiciariam.  Si  namque  hominum  inftitutionc  id  Civi- 
lis  Kespublica  confequitur  , ut  Magiftratibus  , Legibus  , aeju. 
diciis  confiftat  > quis  , obfccro  > id  tocum  Ecclcflx  a Chrifto  D. 
fuifle  collatum  ambigatsaut  inficiari  audcat?Age  vero  tria  hate  Ec. 
clefi re  officia  fundamentum  habere  fixum,  ratumquc  in  forma  Mo* 
narcbica,  & Hierarchica  a Chrifto  D-  induifta  demonftrare  priori's 
opcrac pretium  eft:  demonftrata  cnim  fennel  Divina  inftitutionc 
Sacri  Principals  diverfis  in  Ordinum  gradibus  ditfufom  , jam_» 
fuapte  fluit , ut  gemina  Ecclefiae  gubernanda:  Pontifici  , Epifco- 
pifquepoteftasLcgislativa  , &Judiciaria  collata  perinde  fucrit , 
abfquc  qua  Monarchical  & Hierarchica  gubernandi  ratio  ncc  efle, 
nec  intelligi  poteft  . Igitur  Imperium,  & Jurifdiciioncm  ab  Eccle- 
fia  ut  eliminent , ac  totum  , quantum  eft  > in  Principes  integre— 
transferant  > mirum  valdc  quanto  animi  conatu  Protcftantes  in- 
cumbant , ac  quot  in  diverfas , adverfafque  femdantur  partes  , ut 
fc  rite  facere  demum  oftentent  . In  eo  itaque  principio  convcniunt 
cmnes  , ut  adftruant  cjufdcm  efle  Religioni  principari  , cujus  eft 
Rcipublicae  gercrc  Principatum  , nempe  rei  cum  Civilis , turn  Ec. 
clcfiaftica:  fommam  unum  penes  Principem  integre  ftare  . Quod 
principium  ut  fuo  ponant,  firmentquc  loco  , diccrc  fibi  fumunt 
Chriftum  D-ncutiquam  in  Mundo  Dominatorem  egifle,  fed  Doc* 
torem,  ideoque  neque  cogitaflc  dc  Imperio  inEccleiia  conftituen- 
do  cum  poteftate  ferendi  leges  , cogcndiquc  fideles , fed  Magiftc- 
tium  dumtaxat  ab  eo  fuifle  inftitutum  cum  officio  doccndi  , & ad- 
monendi . Do&rina:  hoc  munus  Clericis  dumtaxat  collatum  , Do* 
minationis  illud  Principibus  dcrcli&um  . In  Religioni s itaque  rc- 
busprimas  imperii  partes  agi  a Principe  ipfo  , a cujus  poteftate 
totius  Reipublicx  dependet  adminiftratio : Dodlrinis  officium  a 
Clericis  gcri , a Laicis  ceteris  Auditoris  obfequium  pr*ftari : ita* 
que  Divino  jure  Clericos  inter  , & Laicos  non  aliud  diferimen  , 
nifi  Dodforis  , & Auditoris  intercedes  : utrofque  vero  Principi 
rei  tarn  Civilis,  quam  Sacrae  adminiftranti  fummam  omnino  fubef- 
fc.Icafyftcma  iftud  eft  Societatis  xqualis  cum  Clericorum  inter  fc 
fe , quam  Clericos  inter  , & Laicos,  Principe  fedufo , faftigioque 

potef. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl.  ART1CULUS  IV.  3 7 7 

poteftatis  fupremo  pofito , quod  primus  cxcogitavit  Puffendorfius 

ac  libro  De  habitu  Religionis  publicam  in  luccm  produxit : quod 
ambabus  amplexari  ulnis  Protcftantium  turba  propcravit,  quo- 
rum clcnchum  , brcvcm  ctfi , artic.  3.  cxhibui , quovc  dc  pulcro 
excogitatoipfi  plaudcrc  non  dubicarunt  Pfaffius  inform.  Acadcm. 
dcjurc  Ecdcf.  > Adnotator  Hubcri  Not.  36.  adJusCivit.  lib.  1. 
fed.  4.  cap.  1 , aliique  , quos  rcccnfcre  non  vacac . In  hac  tamcn 
sequalitatis  hypothefi  proprio  explicanda  arbitratu  ncque  fatis 
Protcftantes  fibi  coherent , multoquc  minus  in  atcingenda  ratio- 
ne  , quo  Principi  dcmum  Jus  in  Sacra , ipfamquc  rcgcndi  Socicta- 
tcm  poteftas  fuprcma  compctat : etfi  jam  convcncrint  inter  fe  fc 
Principi  utiquc  ex  accclfione  adipfam  Rcligiofam  Socictatcntj 
amplioris  poteftatis  nihil  prorfus  acccfllffc  , velut  oltcndcrc  Pfaf- 
fius  ipfc  cit.  term.  Acad.  §.  1 8.  non  abftinuit  . Itaque  alii  Princi* 
pibus  Jus  in  Sacra  , & in  Societatem  ipfam  adquifitum  fuiflc  non 
jure  quidem  proprio, fed  jure  fiduciario,fibi  ncmpc  ab  ipfaSocieta- 
te  dclato  dcfcndunc3vcluti  StrychiusjLynckerus,Mylerus3Stepha- 
nus,  Befoldus,Mevius,Eftorius,Tcxtor,Kromayerus  Stc.apudPfaf- 
fium  ci  t.§.  1 8,  & Boehcmcrum  ad  tit.  dc  Olfic.  Judic.Ordin.  §.2 1; 
cui  opinioni  valdc  aftinis  eft  altera  Carpzovii  , Zicglcri , Gcrhar- 
di , Voctii  , Brunemanni  &c. , qui  duas  in  Principe  diftinguentes 
perfonas , Laicam  ncmpe  3 & Ecclcftafticam  , Principis,  & Epif. 
copi,  ipli  qua  Principi  jure  proprio  Laica  cxcrccndi  3 qua  Epif. 
copo  adminiltrandi  Ecclcfiallica  jure  adquifito  facultatcm  adfcri- 
bunt . At  opinionem  hanc  ea  plane  efficaci  ratione  exagirandam 
adlumpfcrc  Pfaffius , & Bohemerus,  quod  indc  manifcftc  fequatur 
Jus  in  Sacra  ad  Ecclefiam  ipfam  , feu  Epifcopos  jure  proprio , an- 
tiquo  , ac  jugi  cum  praxi  conjunClo , & continuato  pertiuuiifc  > 
antequam  Principcs  cidem  Societati  Ecclefiaflicae  nomen  dcdcrinr, 
ncc  fuiffc , cur  exinde , ex  dato  ncmpc  Sociccati  nomine  > in  Prin- 
cipes  transfundi  jus  illud  debucrit , fiquidem  ex  amplexata  Reli. 
gionc  amplior  in  Rcligioncm  ipfam  poteftas  illi*  adquifita  non_» 
lueric . Igitur  Bohemerus  indivulfam  in  Principe  a Civili  potef- 
tatem  in  Sacra  ex  Territorial!  fuperioritate  dcrivandam  ftatuit  > 
quod  Rcligio  ncmpe  legibus  Regionis  adficiatur , idcoquc  ad  cum 
dc  llcligionc  dcccrncrc  perinde  fpeftet , ad  queni  fpc&ac  utiquc 

Regi- 


Digitized  by  Google 


37 6 De  Potestate  Ecclesiastica  * 

Jlcgioni  dicerc  Jcgcs  . Sed  hoc  fyftema  Bochemeri  haud  re<fte  fub- 
iifterc  ideo  vifumeft  Pfaffio  Ioc.  cit. , quod  indc  duplex  exfurgeret 
incommodum  , & abfurdum,  turn  quod  Principi  jus  in  Sacra  fubdi. 
torum  , & ctiam  diverfae  Religionis,  inefset  > turn  quod  Apoftoli  , 
jrtifcique  Ecclefiarum  Paftores  Imperatorum,  antequam  Chriftia- 
nar  Rcligioni  cotla  fubmittercnc}  vi$afquc  dederent  mantis  , Jura 
profe&o  ufurpafse  cenfendi  fbrent , dum  independenter  ab  ipfis,  & 
inlmperiuin  Religionem  inveberc  , ipfisque  infeiis,  atqiie  invitis, 
dc  Religione  dcccrnerc  non  dubitarunt . Vicevcrfa  Preufchius  in 
diflert.  Gcrmanice  edita  Giefla*  an.  175j.de  negato  Domino  Tcr- 
xitoriali  jure  cognofeendi  dc  cauflis  Macrim  , 8c  Ecclef.  fuoxutn 
fubditorum  >in  eafcnccntia  verfatur , ut  Ecclefia  primitiva  Sacra 
cxcrccndi  jure  potitam  credat . erfi  poftea  cum  prolabatur  in  er- 
ror cm  , utputet  Jus  illudabfque  lmperio  fuifle  , cogcndiquc  fa* 
ciiltate  , ideoque  pure  dirc&tvum  , quin  etiam  illud  , poftquatn 
Ecclefia  Romans  inferta  Reipublics  eft , in  Imperatores  fuifie_j 
transfufum  , quibus  perindc  tituius  quoque  PontificisM.  fueric 
adquifitus.  ha  ha'<  opinio codem  recidit  ac  prima,  eifdcm  fubjccta 
c-vadic  incommodis  , nempe  i,quodita  Ecclcfiaftici  Regiminis  for- 
ma ab  ea  ftierit  immutata,  qua  a Chrifto  D.  condica  fuit:  2>quod  fi 
Ecclefia  primajvajure  in  Sacra  potita  eftjinique  eo  jure  fubindc  ab 
lmperatoribus  fpoliata  fuerir:  fiquidem  ipfis  ex  co,quod  Rcligioni 
demum  adfociati  fine,  novum  Hide  Jus, quo  antea  carebant,non  ad- 
cefTcric . Rcceptior  denique  Proccftantium  opinio  eft  in  Principes 
Jaisin  Sacra  ex  primxvo  jure  naturar,  five  Principal!  Jure  ipfo  dof- 
ccndcrc  : co  ipfb  enim  , quod  Reipublicx  intexta  fuit  , infcrtaaue 
ReligiojCamdem  Principis  imperiofubjaccre  putant.  Sed  iftius  pc. 
rindc  Juris  Principalis  in  Sacra, non  fccus  atque  in  adftrucndo fun- 
damento,  fic  in  adfignandis  finibus  inter  fc  diferepant . Liberalior 
aliis  Hobbefius  in  element.  Philofoph.  dc  Give  poftquam  cap.  17. 
§§.d,&  8«dixiflet  Regimen  Chrifti  in  hoc  Mundofuiftc  non  Impc- 
rium,  fed  Confilium,  non  per  au&oritatem,  & potentiam  , fed  per 
do<flrinam,&  perfuafioncm,  nullafque  a Chrifto  leges  indu*ftas,fcd 
inftitutaSacramenta  dumtaxat,§§.  i8,&  27.  Civjli  poteftati  ara- 
pliflimam  facit  S.  Scripturas  intcrprctandi,dequc  fidei  Controver* 
fii«  definicndi/acuhatcm . Etcsip-  18.  §.  i8«  cdit-Atuftcl.  i742* 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articulus  IV.  3 77 

Sc  Articulo  ycfum  ejjc Chriflum  , qucm  folumde  fide  interna  ne- 
ccfTarium  ad  lalutcm  ftatuit,  definiendi , ncc  non  de  Internis  , qua: 
in  unius  cujufquc  iibertate  relmquenda  contendit  > deccrncndi 
Principibus  adimit  quidem  facultatcm  , fed  circa  externa  abfo- 
lutiffimam  facit . Quopofiremo  in  crrorc  parem  Hobbefio  ad* 
fertorem  fe  pribuit  Huberus  lib.  1.  fed.  5.  cap.  2,  feq.  Civili  po> 
icftati  dc  rebus  omnibus  ad  Rcligioncm  pertinentibus  definiendi 
omnimodam faciens  aiidomatem,  inodo  alegibus  ad  Confcicn- 
tientia:  forum  transfcrcndis  abftineat . Atque  hinc  parum  differunc 
Grotius  de  Imp.  Sum.  Potcft.  3 Eftorius  de  Jure  publ*  Eccl.  cap.8, 
aliique  plurcs  Art.3.  fup.  recenfui . Contra  Ecclefia* , five  Eccle- 
fiaftica:  Societari  Jus  in  Sacra  non  omne  abjudicarc  fuftinuerunt 
Pfaffius  cit.  ferm.  Acad.  cap.  X,  & Preufchiuscit.  difiert.  cap.  2, 
jus  nempe  tribuentes  fidci  condendi  Formulas, facros  conftiruendi 
Paftorcs,  Sacra  ordinandi , & Ca*rcinonias,  conventionales  feren- 
di  leges,  infligendi  poenas,  reformandi  abufus  &c.  Idquc  Juris  fta. 
tuunt  in  S.  Scriptura  Matth.  cap.  1 6.  v.  1 7,  Ador.  cap.  1.  v.  1 $, 
& 1.  Corinth,  cap.  6,  quin  Principi  tamen  denegare  aufi  fine  Jus  in 
Ecclefiam  ipfam.  Jus  nempe  concedcndi  Religionis  cxercitium,di* 
gnofcendi  de  cauffis  Ecclefiafticis , ftatuendi  poenas  in  eos , qui 
officio  erga  Principcs  fuo  deeflent,  Legatos  mittendi  ad  Synodos, 
quorum  abfquc  nutu  nihil  in  cis  dccernatur , confirmandi  dccretaj 
eorumquc  obfervantiam  urgendi . Atque  ita  nefaria  Jurium  con- 
fufionc  , & perverfione  , quantum  Ecclefia:  detrahere  ftudent, 
tantumdem  Principibus  adjungcre  non  erubcfcunt:qua  perverfa  in 
agendi  ratione  longe  pin  res  habuifle  qua  duces  , qua  fedatores  li- 
quet ex  di&is  Art.  3.  Confer  & Gregorium  ZalWein  in  differt.  dc 
ftatu  Ecclefia:  cap.  i.§.  aj,  feqq.,  ex  quo  nonnulla  delibavi. 

Contra  Protefrantcs  ergo  Rcgiminis  Ecclcfiafrici  formama 
Chrifto  D.  inftitutam  Monarchicam,  & Hierarchicam  fuifie  , neu- 
tramquc  confequcnter  abfquc  potefrate  Legislativa  , & Judiciaria 
integre  pofse  confiftere  , fundamenti  veluti  loco  fcatucre  nobis  fa. 
crum  cft.Equidem  Regalcm  propric  didtam  poteftatem  ab  Ecclefia 
ablcgaram  fuifse  a Chrifto  D.  fateri  non  abnuo ; Pontificalem  ta. 
men  eidem  collatam  cjus  generis  effe  contendo  , ut  cum  potefrate 
Judiciaria, & Legislativa,  qua:  Rcgitm  eft  propria, fuifse  CCi'te  con. 

Purs  III.  Ttm.  P'U  B b b iunc- 


itized  by  Google 


I 


37&  De  PoTEJTATE  ECCLISIAJTICA  , 

jundlami  . Enim  vcro  quo  pertinent , quxfo  , ca  S.  Scripture  loca  , 
quibus  fuperiori  Art.  3.  divifam  indtias  perfonas  Moyfem  , & 
Aaronem  in  vetcri  Lege  poteftatem  in  Evangclica  in  unam  > cam. 
demque  perfonam,  Rom.  nempc  Pontifieem,  utramque  confluxif- 
fe  palam  eft  fa&um  ? Fit  id  palam  adhuc  illuftri , nihilque  obfeu* 
to  Ezechiclis  Vaticinio  , qui  poftquani  cap.  21.  v.  2 6.  dc  veteri 
Synagoga  dixifset : Aufer  Cidarim , tolle  Curona.ni , futurum  ncm- 
pc  fignificans , ut  ab  ea  tam  Saccrdotalis  perCidarim  , quam  Re* 
gaits  per Coronam  defignata  dignuas  aufci  rctur,fubjungit  cap.37. 
v-  2 2.  ucramque  dignitatem  in  nova  Eedefia  futura  ex  Gentibus  , 
& Judans  in  unam  confluxuram  fore  perfonam  , quat  fimul  Rex  , & 
Sacerdos  evafura  fit : Faciam  eui  in  Gentem  imam  , & Rex  unut 
erit  9/nnibus  imperans  , id  non  crunt  ultra  dux  Gentes  , nee  divi • 
dentur  ampliul  in  duo  Regna  . Quod  Vaticimuin  dc  futura  unione 
Reipublitar,  ac  Reiigionis  ill  Ecdcfia  , unoque  cidcm  prxficicn. 
do  Capitc  Rom.  Pontifice,  in  cujus  ideo  perfona  Saccrdotalis  cum 
Regali  poteftas  copulanda  fit,  quin  accipi  debeat,  locum  dubitan* 
di  plane  non  finunt , quae  fubne&ic  v.  24. : Et  Servttr  rtieut  David 
Rex  , id  Pajlor  units  erit  omnium  . Atquc  ita  profe&o  Vacicinium 
illud  in  Chriiio  D.  Sacerdote,  & Regc  impletum  docent  S.  Hicro- 
Dymus  in  Ezcch.  cap.  12  , & 37,  Theodorctus  in  cap.  2 1 , Albcr* 
tus  M.  in  cap.  37,  qua  dc  re  fufius  infra  . Deinde  vero  Chriilo  D. 
in  Sacerdotio  , ac  Regno  fucceflilTc  S.  Pctrum , in  coque  David's 
prarfiguratam  futile  perfonam  , Regis  nempc,  &Paftoris,  docec 
idem  S.  Hieronymus  in  Ifajae  cap.  1 9.  hunc  Ezechiclis  proferens 
locum  . Qum  ctiam  S.  Petri  perfonam  a Moyfepraegcllam,  praefig- 
natamque  , atque  in  ilium  Sacerdotalem  Aaronis  non  modo  , fed 
Rcgalcm  ctiam  Moyfis  concurrilfe  poteftatcm>S.  Ephrxmo  perfua* 
fum  fuitjipfifquemct  Jacobitis  in  Pontificali  dc  Ordinal. Prcfbyt.& 
dc  Confccrat.Chrifm.p.2  j.apud  Ecchcller.fcm  dc  Orig.nom.Pap* 
cap.  22.  Confert  ad  hoc  contirmandum  Vaticinium  Ozeae  alterum 
cap.  1 .v.i  i.fic  loquer.tisiCongregabuntur  filii  Jiiia^filii  Ifrael pa* 
riter  , id  ponent Jibimet  Caput  unum  . Ubi  frincipatum  unum  le- 
gunt  Septuaginta;  Principem  unumjiabct  Paraphrafis  Chaldaica: 
quern  profedo  locum  de  Sacerdotii , & Regni  potellatc  in  unam 
Chrifli  perfonam  > perindeque  Romani  Pontificis , translata  in- 


Digitized  by  Google 


ET  CtV.ILl.  ArTICULUS  IV. 

telligunt  S.  Irenxus  dc  Heref.  lib.  4.  cap.  i,  Tertullianus  adv. 
Marcion.  lib.  4 cap.  16,  S.  Cyprianus  lib.  1.  advcrf.  Jud.ro*  cap. 
1 j>,S,  Ambrofius  dc  Vocat.  gent.  lib.  a.  cap.  7,  S.  Gregorius  Na- 
zian.  orat.  dc  pace,  S.  Hieronymus  in  Comment,  ad  hunc  loc.,  & 
q.  1 o.  ad  Hedibiam  , S.  Augullinus  de  Civir.  lib.  1 8.  cap.  1 8 , & 
contra  Faultum  lib.  22.  cap.  8^,  S.  Cyrillus  in  hunc  loc.  , Theo- 
doretus  ibid.  , S.  Gaudentius  fcr.  9 , Philo  Carpatius  in  Cant.  6 , 
Rupcrtus  hie  , Albcrtus  M.in  cap.  37.  Ezcch.  , S.  Thomas  lib.  4. 
contra  Gent.  cap.  7 6,  Fcrraricnfis  ibid.  &c.  Eamdem  Regni,  & Sa- 
ccrdotii  futuram  in  nova  Lege  in  una  eadcmque  perfona  unitatem 
haud  obfeure  prxnuntiavit  ctiam  Zacharias  cap.  6.  v.  11,  fcq.  ver- 
bis illis:  Surncs  aurum,j*f  argentum,  & facies  Coronas,  & pones  in 
capite  Jefu  fi\ii  Jofedcch  Sactriotis  magni , £?  loqueris  ad  eum  di- 
cens : hxc  ait  Dominus  Exercituum  diccns:  Ecce  Vir  Orient  nomen 
ejurSic.  Qux  fane  dc  Chrifio  Saccrdote  , & Rcgc  accipienda  non 
dubitant  S.  Athanafius  traft.in  Matth.  cap.  1 1.  v.  27  , Eufcbius 
Demonfl.  Evang.  lib.  7.  cap.  9 , S.  Bafilius  horn.  1 2 . in  Pfal.  4 5 , 
S.  Ambrofius  lib.  5.  dc  fide  ad  Gratian.  cap.  3 , & lib.  de  Parad. 
cap.  3,  S.  Joh.  Chryfoftomus  in  cir.  Matth.  locum  , S.  Hierony- 
mus in  hunc  Zach.  locum , S.  Cyrillus  Alex.  ibid. , S.  Gregorius 
M.  in  1.  Reg.  cap.  1. , & lib.  10.  injob  cap.  18  , S.  Johannes  Da* 
male,  dc  Fide  orthod.  lib. 4.  cap.  12,  communiterquc  S- Scriptu- 
re Intcrpretes,  quorum  fane  interpretandi  rationem  juvant  Para- 
phrases Chaldaicus,&  Rabbinorura  dofliorcs  apud  Galatinum  dc 
Arcan.  Cathol.  verit.  lib.  3.  cap.  1 if.Qux  vero  difta  de  Chrifto  D. 
ut  Caput  eft  Ecclefix  , dc  Rom.  Pontifice  dicla  perinde  accipi  dc- 
bercca  fuadet  ratio,  quadoccmur  cidem  vice  Chrifti  D.  in  Ec- 
clefia  datum  etiam  Rcgnum  , cui  datum  eft  Saccrdotium  . Exinde 
ut  id  obiter  adnotem,  ego  movcor  , quominus  Vitringae  in  Archi- 
fynagogo  , Maimonidis  1 & Leonis  Mutin.  fententiam  fequuto  , 
& ex  nofiris  Bacchinio  dc  Orig.  Eccl.Hicrar.  cxiftimantibus  Syna- 
gogarum  formam  in  Chriftianam  Ecclcfiam  aChriftioD. , & ab 
Apoftolis  dcinde  fuifie  translatam,  aflenfum  meum  accommodcm  . 
Quorfum  vero  teftimonia  ex  veteri  Teftamento  queram,  qui  luci- 
diflima  , obviaque  habco  in  Novo  ? Quo  cnim  , quxfo  fpc&ant  il- 
lud  Hcbr.  cap.7.  v.  1 1 . fcqq.  ex  Pfal.  1 09.  v.  4.  defumptum  , quo 

Bbb  2 Ec- 


Digitized 


by  Google 


3 3°  De  Potestate  Ecclfsiastica  » 

Ecclcfia  juxta  Mechifcdechi , qui  Regis,  & Sacerdoris  pariter 
fulgebat  poteftate , Ordinetn  inftituta , fundataque  in  camque  a 
Synagogacum  Sacerdotio  translatum  Regnum  dicitur  , nifi  idip- 
fum,quod  primo  in  unam  Chrifti  pcrfonam  , ac  perinde  in  Rom. 
Pontificem,ambas  Moyfis,  & Aatonis  confluerc  perfonas>  five  gc- 
minam  Melchifedechi  Regis,  & Sacerdotis  dignitatem  , five  quod 
utraque  prxditum  Regali  , & Saccrdotali  poteftate  , velut  etiam 
habetur  i.  Petti  cap.  2.  v.  9 , repetito  ex  Exodo  cap.  19.  v.  6 , 
cumdem  Pontificem  M.  Chriftus  D.  voluit  ? 

Haud  me  fugit  a Protcftantibus  nullo  base  in  pretio  haberi 
proprio  indulgentioribus  ing.nio,quo  Rcligionis  formam  ad  prar- 
judicat*  opinionis  captum  exigere  potius  , quan*  ad  praroftenfum- 
a Patribus  Divina  ex  iniiitutionc  purum  exemplar,  aifeiiant , pri- 
vatatquc  rat  ion  is  circino  poteftati  Ecclcfiaftic*  fines  ftatuere  , ex- 
tra quos  ad  Rcipublicae  forum  propius  accedere  fas  ci  non  fit  . Ne 
vero  nobis  falii  in  re  tarn  gravi  contingat , duces  potius  fcquemur 
Ecclcfia:  Patrcs  veritatis  facem  prarferentes  , a qutbus  abfque  cr- 
rore  difeemus , qu.T  a Chrifto  D.  Ecclefix  rcgiimnis  indita  fueric 
ratio  , quo  fe  modo  regimen  excrcrc  iftud  valeat , & quo  jus  fuutn 
extendere  . Iis  Patribus  igitur  , qui  Ecclefiam  Sacerdotio,  Regno, 
que  con  flare  docent , Romanum  ideo  Pontificem  loco  Princi  pis 
eidem  prxfidcrc  intime  perfuafum  fuiflc  oportet  j quales  profedo 
haberi  debent  principio  Romani  ipft  Pontificcs  , Au<ftor  Conftit. 
Apoflolic.  fub  S.Clcmentis  nomine  lib. 2 . cap  11,  S.Lco  M.  Scrim 
3.4,  & 5.  indie  Anniv.  fine  aflumpt.cdit  Bailer. ,Ser.m. 82.  in  Na- 
tali SS.  Apoftol.,Serm  83.  in  Nat.  S.  Petri,  S.  Gclafius  in  cpift.  ad 
Anaftafium  Imp  , S.  Nicolaus  I.  in  cpift.  ad  Michaelem  Aug. , Jo- 
lianncsVlII.  in  cpift. <58.  ad  Lambertum  Comit.,S.LeoIX.  iu  epift. 
ad  Michaelem  Ccrul  ,&  Leonem  Acrid.  ,S.  Gregorius  VII  lib. I* 
epift.  19.  ad  Rodulpbum  Suevise  Ducem,  & lib.  7.  cpift  25.  ad  Wil, 
lclmum  Ang.  Rcgcm,  Innoccntius  III.  Bxpof.  in  Pfal.fo,  Scfei.i. 
de  S.  Silvcftro  , Gregorius  IX.  in  epift.  ad  Germanism  Cooftanti*. 
nopolit.,  UrbanuslV.  in  cpift;  ad  Michaelem  Palirolog.  apud  Ray- 
naldum  ad  an.  1 2 6 3.  n.30  , feq. , aliiquc  longe  plures  , de  quibtts 
To  3.  Par.2.  Art  1.  §.2.  abunde  diifhim.  Ncccft  vero, cur  cifdcm  , 
yclut  in  propria  caufla.  teftibus , fidem  adhtberc  quis  ambigat  , 

quain 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  IV.  38r 

qtiam  fua  luculcntcr  automate  con  firm  ant  Hcclcfijc  Patres , Di- 
dyrmus  Alex,  in  epift. x.  S.  Petri  cap.a  , Hilarus  Diac.  in  cap.  7. 
epift.  ad  Hcbrjeos  > S.  Epiphamus  Hatr.  2 9 , S.  Hieronymus  epift. 
85.  ad  Evangelum  , in  lia.  cap. 60,  & Ezcch.  cap.z  1 , S.Joh.Chry- 
ioftomus  in  cap.7.  ad  Hcbr.,  S.Auguftinus  lib.i  1.  dc  Civil,  cap.4, 
lib.iy.cap.  5 , & lib.  1 2 contra Faudum  cap.  33  ,S.  Ifidorus  Pc- 
luf.  lib.  x.  epift.  2 3$.  ad  ScreRum  3 S.  Cyrillus  Alex.  lib.  10.  in 
Johan.cap.23  3 Thcodorctus  in  Pfal.  1 19  , & in  cap.7.  ad  Hcbr.  , 
S.  Petrus  Cluyfologus  epift. 2 5 inter  Leonmas  edit.  Bailer,  ad 
Eutychcm  , Procopius  Gazxus  in  Exod.  cap.  19  , Theophylaiftus 
in  cap.  7.  ad  Hcbr. , Occumcnius  in  1.  Petri  cap.  2 3 Primafius  in_> 
cap.7.  ad  Hcbr.,  S-  Ifidorus  dc  Offic.  lib. 2.  capp.4,  & 2 5,  V.  Bcda 
in  1 . Peiri  cap.2.  Quibus  jungc  Patres  Synodi  Orientalis  in  Syno. 
dica  ad  Tarafium  infcrtaNicienac  II.  Adt.3,  ParificnfisVl.  an.8ay. 
lib.  1.  cap.  3 , feq.  3 Aquifgrancnfis  II.  an.  83d.  in  prarf.,  Meldcn. 
{is  an  845.Can.83  Pontigoncnfis  an. 876.  cap.  1,  feq.,apud  S.Mac- 
ram  an. 881.  cap.i , Scriptores  ctiam  Ecclcfiafticos  Hay  nonemsfive 
Rcmigium  in  1.  Petri  cap.2  3 Rabanum  in  Exod.  cap.  1 9 , & Jercm. 
cap. 33,  S-  Anfclmum  in  1 .Petri  cap.2,  Pctrum  blefcnf.  Scrm.  5. 
ad  Saccrdotcs  in  Synodo  , S.  Bcrnardum  epift  40.  ad  Conradum 
lmp.,aliofquc  de  Schola  Thcologos  Hugonem  Vid.  de  Sacr.lib.z. 
par.  3 cap.  1 , & q.  66.  in  epilt.  ad  Hcbr.  3 Magiftrum  Scntent. 
in  4.  dift.  24  j S.  Thomam  dc  Regim.  Princip.  Opufe.  20.  lib.  1. 
cap.  1 4 j fi  tamcn  ejus  foetus  eft,&  lib.  3.  cap.10  , S.  Bonaventu- 
ram  in  4.  dih.24.  dub.3,  & 4,  & Hicr.  Ecelef  par.2  , Richarduni 
Mcdiavill.  in  4.  dift.24.  Art.  1.  q.  1 3 Vetercfque  alios  in  eumdem 
Scntent.  locum  apud  Bofmm  de  temp.  Eccl.  Monar.  lib. a.  cap.  11. 
Speciatim  denique  Sacerdotii  3 Regniquc  dignitatem  a S.  Petro 
in  Romanum  tranfiiffc  Pontificem  , cujtis  proindc  nulla  poft  Divi- 
nam  in  icrris  par  , multoquc  minus  (uperior  potefras  fit,  qu*  pr*. 
terea  ad  res  ipfas  Civiles  fc  extendat , ex  Evangeho  didiciffc  , tc- 
nuifte  3 docuiifc  leguntur  S.  Bafilius  homil.  de  B.  Virgiire  , enjus 
exemplar  e Rhodo  lniula  afportatum  extat  Parifiis  in  Bibl.  ling. 
Orient,  virj  Cl.  Gilberti  Gaulminii  , S.  Cyrillus  Hierol'olym.  ho. 
mil.  de  Ingrcftu  B.  Virginisin  Ten  plum  Abnalhaflalus  dc  Ecdef. 
quxft.  q.  23.  ad  cap.  1 6.  S.  Matth.,  Hcbedjcl'u  Sobcnfis  Metro- 

poll- 


38*  Dp  Potentate  Ecclesiastic* 

pelita  in  Collect.  Canon,  cap.ult.  de  Ordinibus  , & lib.  Margarir,' 
trail.  4.  cap.  1.  dc  Sacerdotio,  Abulpharagius  Bcnnatibus  in  pa* 
raphr.  ad  Matth.  cap.  1 6 , Au&or  prsfat.  Concil.  Arabicor. , Jo. 
hanucs  Beccus  Conftantinopolit.  Patriarcha  in  Synodica  ad  Jo- 
hannern  XXI.  apud  Raynaldum  ad  an.  1277.  n.  34 , fcqq.  , David 
Maronitarum  Archicp.  Conftit.  Syriac,  cap.i.  de  Fide  rclatus  ab 
Ecchcllenfi  d^Orig.  110m.  Pap.e  cap.  22.  Apud  quem  cap.  25.  cx- 
plicatioreft  utiquede  Pontificia  dignitate  , poteftateque  Rcgali 
ipfilonge  priftantiori  Auitoris  Geographic,  Nubienfis  fententia, 
qui  par.2.  Clim.j.  de  Romana  Pontificis  Scde  pofcquam  clarc  di- 
xiflct : Ejl  Scde j major  quatuor  Sedibus  ( Patriarchalibus  nempe  , 
fubjungic . Nec  ejljupra  Papam  Super  ioritas  in  dignitate  , & Re- 
ges  funt  inferiores  ipfo  . Intorqucre  quidem  ifta  , turbareque  mala 
fide, pro  ingenio  prxpoftero,conatus  ell  Conftantinus  l’Empcreur 
in  Not.  ad  Itinerarium  Benjamini  Judari  : fed  viden  , ut  egregie 
ilia  vindicaverit , luoque  integra  reftituerit  fenfui,  obvio  alioqui, 
nihilque  difficili , Stimplcxo,  Ecchcllcnfis  loco  mox  cit.  San&iori 
confilio  iftoduitus , ac  finceriori  veritatis  amore  Cafllodorus  vir 
Confularis  afFeitus  lib.  2.  Variar.  cpift.  2.  ad  JohanncmP.  M.  fe 
ipfius  correptioni  fubeffe  in  rebus  ipfis  ctiam  , quas  gerebat  Civi- 
libus,  religioni  habebat , de  cujus  proinde  officio  , poteftateque 
cam  animo  inducrat  opinionem , quod  ficut  homo  corpore , Sc  ani- 
ma  prxditus  eft  , ftc  utriufque  cura  ad  cum  pcrtincrct : Pafcitis 
quidem  fpiritualitcr  commijjum  vobis  Gregent,  tauten  nec  ifta  po . 
te/lis  negligerc>qux  corporis  videntur  fubjlantiam  continent  nam Ji- 
cut  homo  conjlat  dualitatejta  boni  Pajloris  ejl  utraque  re  [overt  13  e. 
Quare  oppugnatum  a Sseculi  Poteftatibus  Sacrum  hunc  Pontiff, 
cis  M.  Principatum  cxertis  propugnandum  virjbus  pariter  fufee- 
pifle  leguntur  Avitus  Vienn.  epift.i.  communi  Epifcoporum  Gal- 
lix  nomine  feripta  adverfus  Senatores;  Facundus  Hermian.  lib.12. 
cap  3.  African*  Ecclefia:  quoque  fententia  adverfus  Jufttnianum  ; 
S.  Bernardus  tarn  cpift.  1 po.  ad  Innocentium  II , quam  epift.  1 8 3. 
ad  Conradum  Imp. , cujus  auribus  illud  Apoftoli  ingerens  : On 
nis  anima  Potejlatibus  Jublimicribus Jubdita  Jit  Rom.  cap.  1 3.  v.i. 
id  ab  ipfo  rcligiofe  quoque  adimpleri  S.  Pauli  fententia  jubet , In 
txbibcniu  reverent ia  J'ununse  » & Apo(iol\csc  Seii,  & 3.  Petri  IA. 

cario  j 


Digitized  by  Google 


IT  ClVILI.  ArTICULUS  IV.  3?5 

curio  ; S.  Thomas  dcniquc  , qui  dc  Rcgim.  Princip.  lib.  i . cap.  1 4. 
eamdcin  Regibus  obedicnti*  , obfcrvantiatque  PontificiM.  prae- 
ftandre  legem  indiccrc  non  dubitat , quam  aChrifto  D.  fibi  pr;e- 
feriptam  ignorarc  ipfi  nequirent:  Summo  Sacerdoti , inquiens,  Sue . 
cejjori  Petri , Chrijli  Vicario-,  Romano  Pontifici  omnes  Reget  Po- 
puli  Chrijliani  oportet  efsc  fubditos  , Jicut  ipfi  Domino  Jefu  Chrijlo  : 
Sed  enim  ceteris  cfficacius  hanc  fibi  dignitatem  , potcftatcmquc 
vindicate,  quotics  opus  fuit,  quotque  pollerent  viribus , nun- 
quam  dcAitcrc  Romani  ipfi  Pontifices,  atque  prattcr  alios  jam., 
paullo  fuperius  indicatos  , Ltbcrius  adverfus  Conftantium,  S.  Fe- 
lix III.  adverfus  Zenonem  , S»  Gclafius  adv.  Odoacrem  , & Ana- 
ftafium  cpift.13.  ad  Dardan-  Epifcop.,  S.Symroachus  adverf.  cum- 
dem  Regem  in  Synodo  Romana  an.  502,  S.  Johannes  I.  adverf. 
Thcodoricum  Reg.  Gothor. , S.  Agapetus , & Vigilius  adv.  Jufti- 
nianuin  , S.  Gregorius  M.  lib.  2.  cpi ft.  <52  , & lib.  $.  cpift.  25.  ad. 
vcrl.  Mauritium  Imp.,  S.  Martinus  I.  adverfus  Hcraclium  , & 
Conftantcm  in  Synodo  Romana , S.  Sergius  I.  , & Johannes  VII, 
adverf.  Juftinianum  Juniorem , Conftantinus  adverf.  Philippicum  , 
S.  Gregorius  II.  adv.  Lconem  Ifaurum  c pi  It.  1 , & 2,  S.  Nicolaus  I. 
adv.  Mithaclcm  Impcr. , Johannes  VIII.  cpift.  192  adv.  Michac- 
1cm  Bulgar.  >&  cpift.  199.  adv.  Imperat. , S.  Leo  IX  adv.  Gr re- 
cos  cpift.  1.  ad  Michaclcm  Cerular. , 5.  epift.  7.  ad  Conftantinum 
Monomachum  , Nicolaus  If.  epift  ad  Mediolan  , & epift.  ad  Gcr- 
vafium  Remen  adv.  Hcnricum  Franc,  Keg. , S.  Gregorius  Vi  I. 
adv.  Hcnricum  Imp.  lib.  4.  epift.  2 s & lib.  8.  cpift  21.,  Alcxan- 
derlll.  adv.  Fridericum  &c  Audicndus  inter  alios  InnoccntiusIII. 
ferm.  2.  de  fua  Confccr.  , ubi  dc  accepta  in  S Pctro  a Chrifto  D. 
Rom.  Pontificis  utraque  poteftatc  loquens,  propriaque  facicns 
verba  Auftoris  Conft.  Apoftol.  lib.  2. cap.  16  : Inter  Dtumy  in- 
quit , £?  bominem  Deut  conjlitutuj  , cilra  Deuni , Jed  ultra  honti - 
nem  , minor  Deo , Jed  major  bomine  , qui  de  omnibus  judical , a 

neminejudicitur . Prartcreain  Cap.6.  Solitse  dc  Major.  , &Obcd. 
fiinilitudine  inter  Solem  , & Lunam  inftituta  , Rcgali  eo  majorem 
adftrucre  Saccrdotalem  non  dubitat  au&oritatcm  , quo  Luna  mi. 
nor  eft  Sole  : Ilia  , inquiens,  qua  praejl  diebus,  idejl  Spiritualibus  , 
major  eji , qu<£  vero  Carnalibus  minor  3 cx  cpift.  ad  Conftantinum 

Imp. 


Digitized  by  Google 


jS 4 De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

Imp.  Qua  ipfaperinde  comparatione  ufus  Iegicur  Urbanus  IV.  Id 
licteris  ad  Roman.  Regem  apud  Audtorem  Indicum  Rer.  Aragon. 
T0.3.  Hifp.  illuft. Qiiam  ia  rcm  confcrendi  etiam  Bonifacius  VIII. 
Extrav.  Vnam  S<m3im  , Sc  Johannes  XXII.  Extrav.  A/e  Sede  vi- 
c&ite . Sed  de  his  j am  fatis  alibi , fuperque  . 

Inde  fa&urn  igitur  , ut  Imperatores , Regefque  ipfi  , quibu  s 
infitacordi  Religio  effet  , Ponuficiam  falligio  vcluti  longe  fupe- 
riori  pofitam  fufpicere  poceftatcm  , digmcacemque  revcreri , ei- 
que  fafces  fubmitterc  baud  detretftarcnt . lode  quin  imo  profe- 
dum,  ut  eoPrincipumcrga  Rom.  Pontificem  devotio,  Religioque 
procelferlc  , quam  invidiz  , culparque  depucare  quis  tarn  audax 
prsefumat  ? ut  vel  propriam  dignitatem  , poteftaccmque  ipfius  de 
manibus  refcrre  , imima  perfuafione  dufti  fore  turn  demum  , ut 
eadem  fibiab  omni.difcriminc  farta  , tedaque  mancrec,  folliciti 
fuerint  > atque  ideo  qua  Reges  infuiis  Romana  ab  Ecclelia  infigni. 
ri  in  votis  habuerint , Ecclefizque  Roman*  fua  libencer  Regns 
facere  ve&igalianon  rcformidarint  , qua  Imperatores  , fidci  prx 
flito  Sacramento , obedicntiam  Apottolic*  Sedi  obligard  fuam* 
imperandique  inde  aufpicia  quzrere,  acctpercque  non  dubitarint. 
Et  quidem  ad  Reges  quod  attinet,  ut  pauca  quzdam  ex  longe  plu. 
rimisex  hiftoriisfide  dignis  obiter,  & ind/geftim  attingam,  Alfrc- 
duml.  Regio diademate  a S.  LeoneiV.  an. 853.  infignitum  memo- 
rant  Afserus  lib.  i.  de  e/us  geftis  , Gencbrardus  in  Chron.  lib.  4, 
Qc  Polydorus  Virgilius  hift.  Angl.  Jib.  5.  Vcnetorum  Rcipublicz 
Ducalem  , quar  turn  adhuc  dum  Tribunitia  dumtaxat  erat , digni- 
tatem obfccratus  contulifle  fertur  Adeodatus  , five  Dcufdcdit  an. 
no  di  5.  apud  Petrum  Juftinianum  de  rcb.  Venct.  lib.  7.  A S.  Za- 
charia  Francorum  Regnum  c Childcrico  in  Pippinum  fuific  trans. 
latum  , aut  fi  mavis , fa&am  translationem  confirmatam  refcrunt 
rerum  Francicarum  Scriptorcs  tantum  non  omnes  , t quibus  pro- 
ferre  fat  fueritAnnaliftas  Loifcliamim,Tilianum,HiIdcfr.hcimen- 
fCm  , Bertinianum,  Metcnfum  , Lambecianum  apud  Moratorium 
inter  Rer. Ital. Script., Piihoeanum,five  Fuldcnfem  apudBaronium, 
Eaurefhamenfcm  cum  Eginhardo  pcrpcram  aDuchcfnio  confufum 
apud  Bcllarminum  , Audorem  Catalogi  Majorum  Domus  Franc., 
& Scfiptorcm  hift.  a Dagoberto  1.  ufquc  ad  Pjppinum  apud  Du- 

chef- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl.  AiVTlCULUi  IV.  385: 

chcfnium  To.  1 , five  ufque  ad  Rodulphum  apud  Urftiti  uin  , prar- 
fertim  vero  Auftorem  Appendicis  ad  S.Gregorium  Turon.  Iib.de 
Gloria  ConfcfT.  exaratx  an.  767.  apud  Ruinartium  in  nov.  edit.  , 
.Mabillonium  dc  re  Diplom.  lib.  5.  p.  384,  qui  ejus  autographuin 
"ex care  apud  Henfehenium  , & Papebroebium  teftatur  , cujusau- 
doritate  prettus  Eccardus  fruflra  amoliri  conatur  rer.  Franc,  lib. 
2 3.  §.  1 3 5 , Anonymum  Carolo  Calvo  coxvurn  apud  Labbeum  in 
Bibl.  nov.  lib.  Mfs.  ,&  Annaliftam  Moifiacenfcmjnon  proutextat 
apud  Duchefnium  mutilus  , ubi  deficit  ab  an.  7 1 7.  ufque  ad  an. 
778 , fed  prout  fuppletur  ex  vetcri  Codice  a Martenio  T0.5  vet. 
Monum.  ufque  ad  Ludovici  Pii  obitum  , five  ad  an.  81 9.:  qua 
re  adcundi  RemundusRuffus  adverf.Molinxum  cap. 6y Johannes  Ic 
Lau  dc  Pontif.aucft.  lib.  i3ubi  Scriptorcs  24  enumctatjficut  ctiani 
Bcllarminus  in  Apolog.  adv.  Barclajum  , & Schulchenius  pro  Bel- 
lannino  , Germoniusde  Sacr.  Immun.  lib.  3 , Zipxus  dc  Jurifd. 
lib.i.  cap.2  , Diana  in  Dogm.  trail.  10.  rcfol.  6.  complures  eciam 
laudans , Francifcus  Balduinus  Anaft.  T0.4.  in  Not.  ad  vit.  S.  Za- 
charix,&  StephaniIII,Papebrochius  inConatu  Chron.  dittert.2£, 
ubi  audoritate  prattertim  Scriptoris  prxeir.  Appendicis  ad  S.Gre- 
gorium Turon.  Cointium  , & Natalcm  Alexandrum  oppugnat , 
Ruinartius  in  Annor.  ad  Fredegarii  Chron. , feu  Append,  cit. 
S.  Gregorii  Turon.  ,*Sandinus  ad  vit.  Pontif.  difpnt.  hift.  18, 
Manfius  in  Not.  ad  Natalis  Alexand.  dittert.t.  hift.Ecclef.  Sxcu- 
li  VIII , Blancus  dc  poteft.  , & polit.  Ecclcf.  To.  n lib.  2.  §•  1 1 , 
Mamachius  Orig. , & antiq.  Chrift.  To. 4.  lib.4.  cap. 2.  §.4  , alii- 
que  j quos  periequi  longius  non  vacat . Carolus  M.  Rcgnorum 
partitionem  tadam  inter  filios  Lconi  111.  probari  voluit  apudDu. 
chefnium  hift.  Franc.  To.  a.  p.  88.  A Johanne  VIII.  Bofonis  in__* 
Provincial  Rcgem  eledlionem  in  Synodo  Mantalcnfi  an.  8y<>.  per- 
ailam  approbatam  fuitte  augurari  licet  ex  epift.5 1 . ad  Carolutn 
Calvuin  . Juttu  quoque  Sccphani  V.  Ludovico  Bofonis  filio  Regis 
Arclatenfis  nomcn  ab  Epifcopis  dclatum  eft  in  Synodo  Valentina 
an.  850.  Hugo  Comes  Arclatenfis  an.  916.  Rodulphi  vice  Italia: 
Regno  admotus  a Johanne  X.  legitur  apud  Luitprandum  lib.  3. 
cap.  4.  A Silveftro  II.  Hungarix  Regium  nomcn  , ac  infigne  retu- 
Jit  S.  Stephanus  tefte  Cartuitio  in  ejus  vita,  qua  ctiani  dc  re  le- 
Pars  III,  Torn . P’1.  C c c gen* 


\ 


Digitized  by  Google 


3 8 <S  De  Potestate  Ecclesi  astica  , 

gend®  Ladislai  Hung.  Reg.  litters  a<J  Chriftifideles  omnes  apud 
llaynaldum  ad  an  1 279.  n.  31.  Robertum  Guifeardum  Calabria: , 
Sjcilixque  Dueem  an.  1 0^9.  inauguravit  Nicolaus  II.  apud  Baro- 
nium  n .69  , fcqq.  Anglir  Regem  , mifTo  S.  Petri  Vcxillo  > Willcl- 
mum  Normannum  contra  Haraldum  idem  Regnum  affedantem 
cflfe  juflit  Alexander  II.  an.  lotftf.teftc  Orderifo  Vitali  hift.  Eccl. 
lib. 3.  Sccptro  , Corona  ,&  Vexillo  miffis  Croati*  Regem  Deme- 
trium  inftituit  S.  Gregorius  VII , veluti  liquet  ex  lib.a-  epift.74, 
& ex  Cencio  Camerario  lib.  de  Cenlib.  memorac  Baronius  ad  an. 
107^.  n.  66,  fcq.  Urbanus  II.  Vcxillo  tradito  Rogcrium  Sicilia: 
iHgem  inauguravit,  Romualdo  Salernitano  Archicp*  teftc  in 
Chron.  ad  an.  1090  , cujus  filium  Cogomincm  Apulia:  deinde  Du- 
catu  adaudum  ab  Honorio  II.  ex  Alcxandro  Abbate  , & Falcone^ 
in  Chron.  adnotat  Pagius  ad  an.1128.  n.  5.  Quod  Rcgium  deinde 
nomcn  ordinarium  evafit  fub  ea  lege  , ut  Roman*  Ecdefi*  vedi- 
gal  efTct , uti  poft  Nicolaum  II , S.  Gregorium  VII,  Urbanum  II . 
& Honorium  II.  juRcrc  Innocentius  II , HadrianuslV,  Innocen- 
tius  IV,  Bonifacius  VIII,  Gregorius  XI , Innocentius  XIII.  ConO. 
Infcrutabili  an.i  72i.HierofolymorumRcgno  admotumGothofrc- 
dum  Buillonium  a Pafchali  II.  an.io 99.  referunt  Fulchcrius  Car 
not.hift.  Hierof.  lib.i.cap.ii,&  Willelmus  Tyrius  lib.p.cap.p.Re- 
gis  Portugallia?  tituluin  fibi,  ac  Succcflbr/bus  ab  Alcxandro  III. 
lmpetrafTe  Alphonfum  I.  an.  1 179.  liquet  ex  Diplomatc,quod  vul- 
gavit  Baluzius  Mifcell.  To.  2.  p.  zzo  , fcq. , atque  tcfiis  accedit 
Innocentius  III.  epift.  99.  edit.  Baluz. , 100,  aliifque  apud  Baro. 
nium  ad  cit.  an.  n.  1 6 , feq.  Rcgio  diademate  a Ca?lcftino  III. infi- 
gniri  meruit  Leo  Armenia:  Rex  , uti  {idem  indubiam  faciunt  Grc- 
gorii  Catholici  litter®  ad  Innocentium  111.  hujufee  Regcftolib.a. 
cpift.20j>.  inferta*,&  Arnoldus  Lubccenfis  in  Chron. Slavor.  lib.5. 
cap.  a , & lib.  6.  cap.  ult. , quern  locum  tamcn  ab  invido  quopiam 
labefadatum  obfervac  Baronius  ad  an.  1 1^7.  n.  1 1.  Ablnnocen. 
tio  111.  Sccptro  , Diademate,  & Vcxillo  donatus  Calo-Johannes 
five  Johannitius  Blachiat,  olim  Bulgaria:  Dux  legitur  in  Adis  cjuf- 
dem  Pontificis  , ac  lib.  7/cpift.  I , apudRaynaldum  ad  an.  1204* 
n.34,  fcqq.  Ab  eodcmPontifice  Regia  accipcre  infignia  Petrus  1I« 
Aragonius,  ac  vicilllm  Regnum  faccre  vedigalc  honori  duxit  > 

velu” 


Digitized  by  Google 


/ 

f,: 

et  Cjvili  . Articulus  IV.  387 

veluti  in  Regcfto  Pomificio  lib.  7.  epift.  229.  liqOct  . Rcgio  item 
cum  Diademate  Primislao  Bohemix  DuciRegium  titulum  idem 
Innocentius  lib.  7.  epift.  42.  apud  Raynalduin  ad  an.  1204. 
n.  54  , & Pagium  in  Brcv.  hift.  Crit.  Chron. , deperditu  mque  a 
Boleslao  IL  reftituic  demum  , non  fccus  acquc  Regiam  di  u inter- 
miftam  apud  Polonos  dignitatem  revocandam  demum  in  Uladif. 
lao  ftatuit  Johannes  XXII.  apud  Raynalduin  ad  an.  1 3 ip.  n.2.  Fcr. 
dinando  Hifpanix,  Alphonfo  Lufitanix,  Sc  Waldemaro  Danix  Re- 
gibus eas  Regiones , quas  infidelium  jugo  eripuiftent , Chriftianx- 
que  fidei  fubjugaffent,ab  Honorio  fuifle  tributas  refert  Raynaldus 
ad  an.m  8.  n.71.  Semcl  & iterum  rogatus  GregoriusIX.  Icgitun 
ut  Rcgio  diademate  Norvegix  Regcm  exornari  licerct  apud  Ray- 
naldum  ad  an.  123  i.  n.  44,  & 1241.11.  41  : quas  Regias  infulas 
Haquino  Regi  deinde  conceftas  ab  Innoccntio  IV.  liquet  ex  ipfius 
litteris  30,  fcq.  lib.4.  a Raynaldoregcftis  ad  an.i24$.  n.33.  Min- 
dano  Ruflix  Principi , ficut  & Chriftiano  Lithuania:  Duci  Regiam 
dignitatem  tribuic  idem  Pontifcx  , cujus  hac  de  re  litteras  refect 
prxeit.  Annatifta  ad  an.  12  51.  m 48  > ac  1 254.  n.  27  : apud  quern 
perinde  ad  an.  1257.0.57.  ab  Alexandro  IV.  Regiis  exornari 
infignibus  fupplex  expcciifte  legitur  Theobaldus  Navarrx  Rex  > 
non  fccus  atquc  Ledlovix  Regis  filius  Rcgio  inligniri  diademate 
julfus  an.  1 2 5 5.  n.57  , faifta  infuper  faculcace  Regiones , quas  in_* 
Ruffia  infidelium  poteftati  eripuiflct , fuo  adjicicndi  Impend  . Sar- 
dinia , & Corfkx  Infulas  Rcgio  cum  titulo  in  Jacobum  II.  Arago- 
nium  , ccrtis  fnb  conditionibus  , tranftulit  Bonifacius  VIII.  jure 
beneficiario  , Diplomatc  an.  1297.  dato  > regeftoque  a Raynaldo 
n.  2 1 feqq. ; quod  iterum  Regnum  Clementi  V , fidei  facramento 
prxftito  , acccptum  referre  idem  Rex  officio  duxit  apud  eumdem 
Annaliftam  ad  an.  1305.  n.8  , feqq.  Gcrbx,  & Cherchinx  Infulx , 
Africa  objaccntes  , fiduciario  Rom.  Ecclcfix  jure  , poffidcndx  Ro- 
gers Lauriae  tribute  ab  codem  Bonifacio  P.  M.  leguntur  lib.  1. 
epift.  115.  deferipta  a Raynaldo  adan.1395.  n.  37.  Juftis  natalibus 
donatum  Orofium  Rcgio  Servix  titulo , fidei  mmeupata  profeffio. 
ne  } adauxit  Johannes  XXII.  litteris  ad  cum  datis  40.1323.  legen. 
dis  apud  Raynalduin  n.i  5 , feqq. , cujus  quoque  Pontificis  au&o- 
ritatc  Regio  Scotix diademate  inaugurari  obtinuit  Robercus  Rea 

Ccc  t an- 


Digitized  by  Google 


383  DePotestate  Ecclesiastica  , 

no  1 329.  Diplomatc  exarato,  quod  idem  rccenfet  Annalifta  n.79, 
feq.  A Bcnedi&o  XU.  creatos  Duces  Philippum  Gonzagam  Man- 
tu*  j Maftinum  , & Albuinum  Scaligeros  Vcroni , Parma;,  & Vi- 
cenriae  , atquc  Luchinum  Vicecomitcm  Mediolani,  lege  adjc&a  de 
fiduciario  Apoftolicat  Sedisjure,  referunt  S.  Antoninus  3.  par.tit, 
2 1 . cap. 7 , Villanius  lib.  1 1 . cap.  100  3 & ex  Vaticanis  Mfs.  Ray. 
naldus  ad  an.  1335?.  n.  61  > & 1341.  n.  29.  Alphonfo  I.ufitanue  Re, 
gi  partum  in  BarbaricaRcgna  jus  , aliaque  occupandi  , Guineam> 
■fluhiopiam  &c.  qua  confirmatum  > qua  faiftum  a Nicolao  V.  tef- 
tanturipfius  litter*  apud  Raynaldum  ad  an.  1455-  n.7,feqq.  Bor. 
lium  Atefcinum  Mutinat 3 ac  Ferrari*  D'ucem  crcaflc  Paulus  11. 
an,  1471.  refertur  a Jacobo  Papienfi  epift.  38 1 j Pigna  lib.  8 , ac 
Stephano  Infiffura  in  Mfs.  Vatic,  apud  Raynaldum  n.  $d.  A Six* 
to  IV.  Regis  infignia  expetivifle  Mofcovi*  Ducem  Johannem  Ba- 
filiuin  denarrat  Sigifmundus  liber  Baro  rer.  Mofcovif.  Comment. 
p.74.  relatusa  Raynaldo  ad  an.  1484.  n.z 6.  Ferdinando  Caftclla? 
Rcgi  Catholici  titulum  Conft.  edica  4.  Non  Maji  1493.  primus 
attrfbiiic  Alexander  VI , non  Im»centius  Vlll , nec  Julius  11  , at 
perperam  nonnullis  perfuafum  fuic , Occidui  trans  OceanumOr- 
bis , Regirquc  Africa: , (i  eadem  expugnare  Regna  , Chriftiquc  im. 
perio  fubjugare  contingcrctjtituloijurequc  adjundis  teftibus  Phi- 
lippo  Cominjeo  belli  Neapol.  lib.  7 , & lib.  8.  cap.  17  3 Volaterano 
lib.  2 , Barroiio  A(i.r  dec.  1.  lib  3.  cap.  1 1 3 Surita  To.  5.  lib.  1. 
cap.  25  3 Mariana  lib.  16.  cap.  1 2 , Raynaldo  ad  an.  1493.  n.  18  , 
& 1494.  n.  36,  ac  Pagio  Jun.  in  Alexandro  VI.  Regni  titulo  Hi- 
bernian) a Paulo  IV.  dccoratam  feribit  Pallavicinus  hift.  Concil. 
Trid,  lib.  5 , & ex  Adlis  Conf.  Mfs.  refert  Raynaldus  ad  an.  1 5 5 5. 
n.  2 6 ; & a S.  Pio  V.  Etruriam  in  magnum  Ducatum  erc&am  , ad 
Cofmum  Mediceum  Regia  Corona  dono  mifla  > tradunt  Berninus 
hift.  Ha>r.  T0.4.  ad  Sxcul.XVl.  cap.p.Gabutius  de  rebus  cjus  gc- 
ftis  lib.3.  cap.  1 6,  Laderchius  ad  an.  1 570.  n.t.fcqq.  p.54 . fcqq.} 
Thuanus  lib. 4^.  §.  id.  To- a.  p.  75 3S  ac  liquec  ex  Conft.  izi. 
Romsnut  Pcntifcxzn.  1569.  edit.  Rom.  1746.  Quodemum  loci  il- 
lud  advertendum  volumus  , quodvelauum  dicimus  Romanis  a_» 
Pontificibus  Reges  vice  plus  fimplici  Ilegio  nomine  3 aedignitate 
infignitos  3 non  cam  nobis  infedcre  opimonem  , quod  cxindc  Regii 

cujuf- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  IV.  38p 

cujufpiam  juris  Principibus  illis  acceflio  fa  da  dcbcat  intclligi , 
contrarium  cnim  difcrtis  , cxplicitifque  declarafTe  verbis  leguntur 
Clemens  V , & Johannci  XXII.  in  licteris  ad  Robertum  Scotia;  Re- 
gem  a Raynaldo  recenfitis  ad  an.  1320.  n.40j  fcq.j  vel  quum  dici- 
mus  Romanis  a Pontifietbus  Regnorum  quortimdam  jura  in  Reges 
lie  re  Chriftiana  optime  meritos  fuifsc  cranslata,  non  id  putatum 
nos  ire  , (quod  intclligant  demuin  Audor  Muris  I'tberi  , & Bcnzo 
hid.  novi  Orb.  lib.  j.cap.j.  Alexandro  VI.  ideo  fubinfefti,)  quod 
Pontifici  M.  Regna  ab  Infidelibus  ctfiauferrc  las  fit , & in  Chridia. 
nos  transferre  pro  libitu  liceat  , Pontificix  id  enim  poteftatis  li- 
mites  prxtergredi  ultrocitroque  fatemur,  bene  vero  adfirmamus 
Pontifici  jus  inefsc  prxdicatum  Evangelium  in  Regna  quxlibet  In- 
fidclium  mittendi , ac  fiquando  Reges  illos , ac  Populos  vel  Evan, 
gelicx  pracdicationi  obfidcrc  , vel  in  Evangclii  prxconcs  dcfxvire 
contingat,  pofle  illos  Rcgum  Chridianorum  armis  compefci , il. 
lorumque  Regna  occupauda  Chridianis  cxponi,jureque  belli  tranf. 
ferri . Hxc  Honorii  111 , bare  Alexandri  IV  > hxc  Bonifacii  Vlll  , 
hxc  Nicolai  V , hxc  Alexandri  VI.  fententia , quuffi  Africa;  > & A- 
mericx  Regna  expugnanda,  utRcligionem  in  eadem  inferre  Chri- 
dianam  facuhas  diet,  Lufitanix,  & Hifpanix  Rcgibus  cxpofucrc  : 
nam  alioqui  Paulus  111.  Infidcles  Evangclicx  prxdicationi  baud 
obfidentes  libertatc  > ac  dominio  imminui  nequire  dedaravit . At- 
que  fane  Infidelcs  Evangelic*  prxdicationi  impedimentum  afterre 
nequire  doect  ipfc  Grotius  de  Jure  B. , & P.  lib.  2.  cap.  20  §.  4P> 
( quamvis  Protedantium  more,  Infidclium  Regna  , vel  ob  Rcligio- 
nis  cauflam  in  Chrifiianos  Reges  transferendi  jus  Ecclcfix  prori'us 
neget  cap.  2 2 . §.  1 4 , & Cocccjus  ibid,  in  Not. , co  dufti  crrorc  , 
quod  fxcularis  potedas  Ecdefix  nulla  compctat,  ) ideoque,  fi  im. 
ped  iant, armis  comprimi  pofse  docent  S. Thomas  2 2 . q.  1 o.art.8., 
Johannes  Major  in  z.  did.  44.  q.2  , & 3,  Cajetanus  in  cit.  S.  Tho- 
mx  locum  , Alphonfus  a Caftro  de  juda  hxrct.  punit.  lib.  2.  cap. 
1 4 , Dominicus  Soto  in  4.  did.  3.  q.  un.  art.i  , Antonins  Cordub. 
quxd.  lib.  1.  q.  57.  dub.  4 , Valcntia  To.  3.  difp.i.  q.  1 o.  pun.6  , 
Franc- Vargas  de  Epifcop..  jurifd.  confirm.  10,  Tolctus  in  Sum, 
lib.  4.  cap-  2 , Thomas  Sanchez  in  Sum.  To. 2.  lib. z.  cap.  1 , Sua- 
rez  de  Fide  difp  i8.  fed. 2 , Covarruvias  par.  1 a.  in  Reg.  P eccit urn 

$•10 


3po  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

§.  i o j fcq.  j Gcrmonius  dc  Sacr.  Immun.  lib.  j.  cap.  I j > Banner 
in  2.  2.  q.  io.  arc.  jo  , Molina  dc  Juft. , & Jure  tra&.2.  difp.io;  , 
&de  fide  q.  io.  art.  8 , Johannes  Lupi  dc  Infulis  Mar.  Oceani  , 
Beccanus  in  Sum.  To.2.  q.4.  cap.i  3 , Freitas  dc  Jufto  Imp.  Afiat. 
cap.  9 > Mafquardus  de  Ind. , & Infid.  par.  1.  cap.  14  , Jofephus  a 
Cotta  de  procur.  Indor.  falutecap  13  , Solorzanus  dc  Jur.  Indiar. 
lib.  2.  cap.  20  i Antonius  de  Herrera  Indiar.  hid.  decad.  1 . lib.  2. 
cap.  4,  ac  videndus  Blancus  de  polit. , & poteft.  Eccl.  Tom.  2. 
lib.  6.  §.  9. 

Hifce  Romanis  a Pontificibus  ampliffime  beneficii*  affc&i 
Principes  antiquius  nihil  habebant,  quam  Judas  pro  iis,  officiique 
pro  tnunere  rependcrc  graces,  quarum  denuo  integrum  in  ipfos 
redundarct  bonuin  , & commodum  . In  clientclam  igicur  S.  Ro- 
man* Ecclefi<c  Rcgna  , & Principals  dare,  & tr«nfcribcrc  , ideo 
videlicet,  utS.  Petri  tutiora  patrocinio  deinceps  irent , fummi- 
que  tuicionc  Poncificis  a Tyrannis  , ab  hodibus  , a turbis  incolu- 
tniora  cvadcrent.  Ita  tantum  abeffe  , ut  Reges  femet  Romano  fub- 
jicientes  Pontffici  de  fua  quidpiamdignicate  deperderent , ut  po. 
tius  amplioris&:  potedatis  , & libertatis  ipfis  fierce  augmentum  , 
fide  polliciti  fua  leguntur  Gregorius  IX.  in  litceris  ad  Davidem_» 
Georgia:  Rcgem  , & Urbanus  IV.  in  litteris  ad  Michaclem  Palxo- 
logum  Grxcor.  Imper.  apud  Raynaldum  ad  annos  1240.  n.42  , & 
12<5j.  n.  3 3,  ubi  plura  picracis  erga  Rcgqs  olficia , quae  Romanis  a 
Pontificibus  folcnt  prnrdari , late  pcrfcqnicur  , atque  ob  jpfius 
oculos  ponit . Hungaria:  itaque  Rcgnum  B.  Pctro  a S.  Stephano 
Rege  , ac  dcinde  ab  Henrico  II.  Imp.  oblatum  fuiffe  , fiduciarium- 
que  fa&um  , ut  ejus  nempe  protcdlione  firmius  manercc , cum  fa* 
tcri  non  dubitarunt  Andreas  Rex  inepid.  ad  Jacobum  Card.  Prx* 
nedinum  , & Ladislaus  Rex  item  Hung,  in  cpid-  ad  omnes  Chrif- 
nfidcles  apud  Raynaldum  ad  an.  1x3  3.  n.  5 1 , Sc  127 9.  n.  31 , turn 
S.  Gregorius  Vll.  lib.  2.  cpid.  r 3.  ad  Salomonem  Hung.  Regcm 
adfirmat , cum  quo  ideo  queritur , quod  Rcgnum  beneficiario  ju- 
re ab  Imperatore  obtinere  malucrit.  Qui  pritterea  eodem  libro 
cpid.  $3,  & 70.  ad  Gcufam  Hungarhe  Duccm  , inquoca  Rcgni 
iubjedtio  confidcrcc , explicans  , inde  a Regis  alceriusjure  quoli- 
bec  liberum  prorfus  abire  confirmat . Hinc  a Samfto  nodro  Pon- 

tifi- 

* 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  IV.  3£I 

tificc  deprecari  plane  licet  invidiam  , qua  Rcgnorum  juribus  paf- 

fim  invidiflc  a malcvolis  tam  Proteftantibus , quam  a Catholicis 
plerifquc  quoque  impunc  fcrtur  . Angliae  Regnum  fub  cuccla  , & 
clicntela  S.  Romans?  Ecclefix  extitifle  teftes  acccdunt  locupletcs 
Alexander  11.  epift.  8.  ad  Willclmum  Reg. , & S.  Gregorius  Vll 
lib.  i.  cpift.70.  ad  cumdcm  Reg.,  cui  ideo  annua  folvcbatur  pecu- 
nia  ,eratque  700.  argenti marcarum  pro  Anglia,  & 30O.  pro  Hi- 
bernia : quo  de  ccnfu  Canutus  apud  Willclmum  Malmesb.  lib. 2 
Willelmus  I.  apud  Hickefium,  S.  Eduardus  in  litter.  adNico- 
laum  11 , & leg.  Ecclcf.  cap.  10,  Pafchalis  11.  epift.  40.  ad  S.  Anfel- 
mum  Cant.,  & epift.  105.  ad  Henricutn  I.  Reg. , & HenricuslU 
epift.  ad  Alexandrum  III.  apudBaronium  ad  an. 1173.  n.10.  Nem- 
pc  vedligalem  pccuniam  inftituit  primus, non  Alanus  circa  an. 890, 
uti  pcrpcram  ex  Annalifta  Saxone  contcndit  Muratorius  Antiq. 
Ital.  diflert.  dp,  nam  Chronographus  ille  eo  loci  non  dc  annuo 
ccnfu  loquitur  , fed  dc  unius  dumtaxat  anni  dccimis  voto  S.Petro 
deftinatis  ob  vi&oriam  de  Normannis  rclatam  , fed  Ina  circa  an- 
num 740  , teftibus  Polydoro  Virgilio  lib.  4.  p.  1 18  , qui  ab  Offa 
perinde  , & Athulpho  perfolutum  S.  Roman®  Ecclefix  cenfum 
fubjungit  , & Ranulpho  Ccftrenfi  lib.  5.  cap.  24  , quos  fcqui  non 
dubitarunt  Baronius  n.  1 5 , & Pagius  n.  a:  atquc  folutio  poftinde 
in  Hiberniam  extenfa  eft  ab  Henrico  II,  cui  earn  imperio  fuo  fiib- 
jugandi  Infulam  facultas  ab  Hadriano  IV.fach  fuerat , teftc  Mat- 
thxo  Weftmonafterienfi  ad  an.  1155.  Primus  vero  hominio , five 
fidelitatis  facramento  Innocentio  111.  fc  obftrinxit  Johannes  fine 
Terra  didus  an.1213,  tradentc  Matthxo  Parifio,ac  veluti  liquido 
eft  teftimonio  idem  Pontifex  lib.  id.  epift.  78,79,  1 30,  feq.  apud 
Raynaldum  ad  an.  1 213.  n.  79  , & 1214.  n.  28:  qu®  donatio  in 
Concilio  demum  Lugdunenfi  I.  an.  1 245.  coram  Innocentio  IV. 
pcrlcifta  eft  cum  litteris  Nationis  Anglic,  apud  Harduinum  T0.7. 
p JPPjfcq.  Scoti®  quoque  Reguum  S.  Roman®  Ecclefix  fidci 
coinmendatum  a RobertoRcgc  liquet  cum  cxNicolailV.  cpift.102. 
an.  12  9 1.  ad  Eduardum  Angl.  Regem, turn  ex  JohannisXXU.  litcc- 
ris  ad  ipfum  Robertum  an.  1 329.  apud  Raynaldum  n. 79, qui  Pon- 
tifex aliis  in  litteris  ad  Eduardum  I.  Angl.  Rcgcin  an*  131 7.  ibid. 
n.47,dcfcriptis  eum  dc  ccnfu  perfolvcndo  monct,nec  non  ex  littc- 

rii 


Digitized  by  Google 


3p2  De  Potestate  Ecclesjastica  i 

ris  Bonifacii  Vlll.  ad  Eduardumll.  Regem  apud  Harduinum  T0.7. 
p.  117  3 feq. , quibus  Scatiae  Rcgnum  plcno  jure  ad  Romanam  per- 
tinuiflc  Ecclcfiam  adfcrit.  lnfulam  Monam  , vulgo  Man  in  Hiber- 
nico  Mari  Honorio  111  , Tub  annuo  cenfu,  hominio,  ac  fidei  facra- 
mcnto  } ultro  citroque  fubjugafte  Reginaldus  cjus  Dominus  legi- 
tur  inter  Honorii  littcras  lib.  4.  epift.  629  , lib.  7.  epift.  154  , & 

1 89.  apud  Rymcrum  To.  1.  Adlor.  public.,  & Raynaldum  ad  an- 
110s  1 2 1 p.  n 44,  & 1223.  n.  53.  Hifpania;  Regna  Romans  Eccle- 
fi.Te  fiduciario  jure  obnoxia  denuntiare  non ambegit  S.  Gregorius 
Vll.  lib.  1 . epift.  7.  ad  Hifp.  Principcs , & lib.4.  epift.  28.  ad  eof- 
dem  : qui  Evolo  Comiti  de  Rocejo  paratilfimum  adverfus  Saracc- 
nos  in  Hifpania  ad  prsliandum  animuin  prsferenti  fuo  a Decef- 
forc  conccfttim  adfirmat , ut  quas  perdomuiflet , terras , c manu. 
que  Infidelimn  eripuiftet  , S. Petri  lub  nomine,  jureque  pofliderc, 
ac  rctincre  poiTet . Quat  poteftas  aliis  quoque  Principibus  faefta 
eft  , ac  Berardo  praefertim  Barcinoncnfi  Gomiti  ; neque  negat 
BofTuctius  defenf.  Dec.  To.  1 . par.  2.  lib.  4.  cap.  13,  quem  tamen 
in  S.  Pontificcni  minus  a?quum  , ejufque  hac  in  re  pafltm  ditfta  , 
geftaque  carpcre  , mordereque  haud  veritmn.,  quafi  nempe  iplius 
cx  favore  Principcs  titulum  ad  vicinos  invadendos  quaererent,  vi- 
den  , ut  jure  , ac  merito  fuggillet , caftigetquc  Blancus  de  Polit. , 
&poteft.  Eccl.  To.  1.  lib.  2.  §.  14,  feq.  Tarraconcm  in  fpecie  Ur- 
ban a Berengario  Comite  expngnatam  Romans  Ecclefiae  addic- 
tain  fuifte  , lub  annuo  cenfu  viginti  quinque  argenti  pondo  reti* 
nendam,  fidem  indubiam  faciunt  Inftrumcntum  donationis,&  Ur- 
ban! 11.  epift.  7.  ad  Bcrengarium  Aufonenfem  Epifcopum  apud 
Harduinum  To.  6.  par.  2.  p 1633  , feq.  Innocentio  111.  Aragonia: 
Rcgnum  an.  1204.  obnoxium  facere  , fcquc  iplius  manibus  in- 
augurandum  pr*ftarc  religioni  duxit  Petrus  Rex  , fc  ipoftcrifque 
litis  annuo  cenfu  , fideique  facramento  obligatis  apud  Raynal- 
dum n.  7i,feqq.  In  Concilio  Lugdunenfi  11.  an.  1274.  Jacobo  Ke* 
gi  ccnfum  abnuenti  diadema  fuifte  denegatum  a B.  Gregorio  X- 
denarrat  Mariana  lib.  u.  cap.  2 1,  (a  lib.  13.  cap  22  , a Ramiro  ve- 
ro  ccnfum  inftauratum  lib.  9.  capp.  5,  & 7.  S.  Pctro  in  Rom.  Pon- 
tificis  Lucii  11.  perfonaab  Alphonfo  I.  Portugallia:  Rcgnum  fub 
annuo  centum  byzantiorum  , five  uncial  um  auri  quatuor  cenfu 

ftipen- 


ft 


Digitized  by  Google 


et  Civm  • Articulus  IV*  wf 

ilipendiarium  fadlnm  tcftantur  litter*  Carlcftini  HI. , & Innoccn* 
tii  111 . apud  Baroaium  ad  an.  1144  n.  3 , & 1 17 9.  n.  Id  , ac  Ray- 
naldutn  ad  an.  1 1 98.  n.  3^.  quod  & liquet  ex  litteris  Lucii  11.  a 
Baluzio  cum  ipfius  Regis  Diplomatc  To.  2.  Mifcell.  p.  2 20  , fcq. 
defcriptis,  quibus  imo  praedeceflori  fuo  Innoccntio  11.  fidci  facra. 
mentum  ab  ipfo  Rege  jam  priftitum  mcmoratur  . Ab  eodcm  Regc 
cenfum  deinde  oblatum  Eugenio  111.  fcribit  Rodericus  lib.  7.  cap. 
6,  quo  a Pontifice  Regio  ilium  nomine  primo  donatum  putat  Ma- 
riana lib.  10.  cap.ult.,  ab  Alcxandro  111.  vero  Regis  tittilum  accc* 
pifle  rcfert  Baronius  ad  an.  ii  79.  nu  m.  1 6 , quin  ipfius  Pattern  ab 
Acxandro  U.jam  pridem  creatu  m Regem  fcribit  Thomaflinus  par. 
3.1ib.  1.  cap.  32.0.9.  Paullo  11  unc  retro  flcflcndo  vcftigia  S. Gre- 
gorio Vll  fidci  facramento  praftito  Rcgna  fccilTc  vcdtigalia  Dc. 
metrius  Croatia; , & Dalmatis  Dux  , annui  tributi  lege  fibi  im- 
pofita , Bcrtrandus  item  Provincia:  Comes  , obligata  fide  , Domi- 
nium cjufdctn  clientele  obnoxium  praeftitifte  lcguntur  apud  Baro- 
nium  ad  an.  107 6.  n.  66 , & ic8  1.  n.  33.  Polonue  Regnum  Roma" 
no  Pontifici  turn  Bcncdo  IX.  feudalc  > ac  tributarium  fadlum  fub 
annuo  unius  oboli  in  fingula  capita,  five  quatuor  marcarum  quar- 
to quoquc  anno,  cenfu,a  Cafimiro  llcgc  rcfert  Longinus  apud  Ba* 
ronium  ad  an.ro4i.n.  3,fcqq.,S£  104$  n.2,  fcq. , quern  fane  cen- 
fum excgifse  S.  Gregorius  VII.  lcgitur  a Bolcslao  Ducc  lib.  2. 
epift.  73  5 inftauratum  ab  Linocentio  111.  lub  quatuor  marcrs  fin- 
gulis  perfolvcndis  trienniis  liquet  ex  Regeft.  lib. 14.  epift. 44.  apud 
Kaynaldum  ad  an.  1211.  n.  23.  Houorio  111.  fidclitatis  fponfione 
fe  obftrmxifse  Lcskonem  Ducem  tcftantur  ipfius  littcra?  inter  Ho. 
norianas  lib.  1.  cp.  392*  ab  eodcm  Annalifta  dcfcriptc  ad  an.  1 a 1 7. 
n.  48,  qui  ad  an.  1285.  n.  72  a Polonis , & l omerams  dcnariutn 
S.  Petri  cxadum  ab  Honor:o  IV.  ex  ipfius  litteris  lib.i.  epift  491* 
tribufquc  leqq.  oftcndit , atquc  demum  cum  reftituta  Uladislao 
Poloma:  Regia  dignitate  inltauratam  de  eodcm  vedligali  a Johan. 
ncXXIl.  legem  exhibet  ad  an.  1319.  n.2,(cqq.  A Catcnenfi,&  Or* 
cbadicnfi  Connte  impofitum  fub  Alcxandro  111.  in  fingulasDomoS 
unius  denarii  vcdligal  ab  Innoccntio  111.  repeeuum  cx  ipfius  litre* 
ris  ad  Orchadicnicm  , & Kolniarchcnfem  Epifcopos  a Kaynaldo 
indicatis  ad  an.  1198.0.  18.  adparct . Qiicd  indicium  cftliquiduin 
fan  111.  Turn.  yi.  D d d & In- 


Digitized  by  Google 


3^4  DePotestate  Ecclesiastic* 

& Infulas  illas  Romans  olim  Ecclcfi*  clientele  fuifsc  commen* 
datas  . Dani*  quoqiie  Kegnum  hominio , & ccnfu  Romans  Ec* 
clefi*  devotum  , obligatumquc  fuifsc  dubitarc  non  finunt  litters 
Alexandri  11.  ad  Suenonem  Regem  apud  Baroniuin  ad  an.  tod*, 
n.  lop,  & S.  Gregorii  VII.  lib.  a.  cpift.  75.  ad  eumdem  Regem, 
& lib.  7.  cpift.  21.  ad  Aconum  Reg,  Nicolao  11 , & S.  Gregorio 
VII.  RobercumGuifcardum,ac  Urbanoll.  Rogerium  Sicili*  Reges 
obedientia,  fide,  cenfuquc  fc  fe  obltgafse  patet  ex  Baronio  ad 
annos  io?y.  n.  69,  1080.  n.  3?  , Sc  1090.  n.  a : quod  perindc  re- 
ligiofe  prarftarc  Reges  alios  officio  duxifse  abundc  palam  eft  fac* 
turn  Artie,  fuper.  prope  fincm  . Ad  S.  Petri  jura  pertinuifse_j 
Corficam  tcftis  eft  liquidus  S.  Gregorius  VU.  lib.  5.  cpift.  4. 
ad  Corfosi  qui  paritcr  a Judicibus  Sardinia! , velnt  Apoftoli- 
c*  Sedis  fidcjufsariis , obcdicntiam  , cenfum  , dcmiffioncmquc 
exegifse  legitur  lib.  1.  epilt.  39,  &41  » ac  lib.  8.  cpift.  10  i 
C u jus  perindc  Sardini*  Inful*  RomanatEcclcfiae  jus  adfererc,vin- 
dicareque  non  dubitavit  Innocentius  111.  apud  Baluaium  lib.  14. 
tpift.ioi,  Sc  apud  Raynaldum  ad  aa-iaoj.  n.  68.  lib.6.  cpift  29. 
Vezelino  quoque  diras  intentatus  eft  minas  idem  S.  Gregorius 
lib.7.  cpift.  4 , nifi  a moleftia  inferenda  Dalmati*  Regi , Roman* 
Ecclcfi*  fiduciario  , ve&igalique  ccffarct . Cenfum  denique_j 
S.  Petroolirodefponfnm  pro  Regno  Bohemia?  ab  Uratislao  Rege 
expofeere  hand  eft  oblitus  lib.a.  epift.7.  Innoccntio  111,  fidci  data 
fponfione,  Bulgari*  Regnum  fubjicerc  non  dubitavit  Johannitius 
Rex,  certior  faftus  utique  fore  , ut  ea  fubjeiftio  in  incrementum 
Regni  potius , quam  in  Regis  injuriam  vergeret,  veluti  liquet  ex 
jpfius  litteris  Rcgefti  Innocentiani  lib.7.  cpift.  6.  infertis  . Pari 
inftru&iexcmplo  innoccntio  IV,  utednempc  tutioresevadcrent, 
quo  fc  S.Petri  tuitioni  credebant , fide,  obedientiaque  fubmittere 
fe  fe  e re  fita  duxere  Mindanus  Rufli*  Rex  apud  Raynaldum  ad 
an.  1251.  n.4 6,8c  Chriftianus  Lithuani*  Dux  ibid.  an.  1154.  n.27, 
quern  ann.i » 5 5.  ab  Alcxandro  IV.  Regia  donatum  corona  arguit 
n.57»  feq.  Jure  beneficii,  fide  data  , a Johannc  XXU.  obtinerc  vo- 
lucre  Principatum  fuum  Stetini  Duces  an.133  i . n.13,  feq.,  a Cle- 
mente VI.  Infulas  FortunatasLudovicusHifpanus  an.r  344.  n.jy, 
feq  , cujus  ideo  in  Pontificisobfequium  juri,qucd iocas  infulas 


Digitized  by  Google 


it  Cimi . Articulvi  IV.  jpf 

pertendcbant , ecdere  utcrquc,  urn  Alphonfus  Lufitani*  > quant 
Alphon  us  Caflcllx  Rcgcs  officio  duxcrc  ibid.  n.48,foqq.  Hunga* 
rite  S.  Roman*  Ecclcfiz  dciponfam  olim  fub;e<ftioncm  defcnden- 
dam  conjunftis  viribus  fufccpifle  leguncur  Nicolaus  IV.  an.i  29  <• 
n.  47  > feqq. , a quo  in  clienceiam  paritcr  receptus  eft  Stephanos 
Scrvix  Rex  ibid-  n.41,  BonifaciusVllI,  a quo  ideo  Hungarico  Re- 
gno abftincrc  Wcnccslaus  Bohemia  Rex  /uftiis  eft  an.  1301.  n.  10 » 
ClcmensV.  an. 1308.  n aj,  feqq.,Calliftus  111.  an.1458.  n-2l  >feq  » 
&i  Pius  11  an. 1459.  n.  17.  Bofnix  , olim  Dardanix,  Dcfpotam  Stc- 
phanum  Thomam  , poftquam  vetcribus  Manichzorum  erroribus 
fe  abdicaflct , & Apoftolicx  Scdi  obedientiam  defpondiflet , qua 
de  rc  legenda  Bencdi<fti  Ovetarii  Cypri  Regis  ab  cpiftolis  epiftola 
ad  Pctrum  Donatum  Patavinum  Epifcopum  apud  Martonc Veter* 
Monum.  To.i.  p.i  592, regeftaque  aManfioinNot.  ad  Raynal* 
dum  an.  1 444.  n 2,  Regio  Iceptro  , dignitateque  exornavit  Eugc- 
nius  IV , ut  ex  ipfius  lictcris  a Raynaldo  exhibitis  ad  ann.  1445* 
n.  23  ,fcq.  liquet.  Cujufcc  Rcgm  denum  jura  teftameoto  a Ca- 
tharina  Regina  in  Romanam  fuifle  trauferipta  Ecclefiam  , tabu* 
la  SixtolV.  nuncupata  , fidem  certain  faciunt  cum  Jacobus  Car* 
dinal.  Papienfis  cpift.  69$.  ad  Francifcum  Gonzagam  Cardinal* 
Mantuanum  fSc  Volatcrranus  in  diar.,  turn  Apographum  ipfum  > 
cx  quo  exemplar  produxit  Raynaldus  ad  an  1 478.  n.  45.  Rafcie 
quoque  Dcfpotam  fuum  Apoftolicx  Sedi  dominium  tranfcripdffc 
teftis  acccdit  locuplcs  Calliftus  111.  in  lictcris  ad  Ludovicum  Aqui- 
lcjenfcm  Cardin.  Legatum  in  Oricntc  rclatis  abeodem  Annalifta 
ad  ann.  1458.  n,  t8.  Hifcc  Regum  cgrcgiis  erga  Romanam  Ec- 
clcflam  dcvotioms  argumentis  jungenda  pleraquc  alia  diverfs 
fpecici  indgnis  obfequu  fpccimiua  > quibus  Romanos  PontiRecs 
Stratotis  officio  cxcipere  , ad  pedes  diadema  , fafcefquc  ponerc  , 
jpdque  met  advoluti  de  genu  adorare  religioni,honoriquc  duxerc, 
quomodo  gefliffe  feruntur  cum  S.  Gregorio  II.  Luitprandus  , cum 
Pafchali  11  Philippus  Auguftus,  cum  Callifto  II,  Willelrous  Cala- 
bria: Dux  , cum  Intfocentio  11.  Ludovicus  Crailus , Sc  Henricus  1. 
Angiix  Rex  apud  Sugcrium  Abb.  in  Ludovicoj&  Baronium  ad  an. 
1120.  n 9 , & 1130.  n.  58}  cum  Alexandro  111.  Ludovicus  VII. 
Gall.,  & Henricus  11.  Angl,  Rcgcs  apud  Robertum  de  Monte  in 

D d d a Chron. 


' Digitized  by  Google 


3 9<$  De  POTENTATE  EeCtfSIASTlCA  , 

Chron.  i & Baronium  ad  ann.  1 1 6t.  n.  1 2 j cum  S.  C*Ieftino  V * 
& Bonifacio  Vlll.  Garolus  Martcllus  Hungari*, Sc  Carolus  II.  An- 
dcg  Sicilix  Rcgcs  , de  quibus  Jacobus  Stephanefcus  lib.*.  cap. 4, 
feqq.  > & Petrus  Alliaccnfis lib.2.  cap.  11.  apud  Raynaldum  ad  an. 
125*4.  n.  10,  Icq. » &1205-.  n.  5 i cum  Clemente  V.  Philippus 
Pulcher  , Carolus  ipfius  fratcr , & Johannes  Britannia?  Dux , de 
quibus  idem  Annalifta  ad  an-  1305.  num.  13;  cumUrbanoVl. 
Carolus  111.  Sicilix  Rex  apud  Thcodoricuin  Nicmum  lib.  1. 
cap.  28,  & Raynaldum  ad  ann.  1 382.  n.  3 , cum  BenediftoXlll. 
pfcudo-Pontifice  Fcrdinandus  Rex  Aragoni*  apud  Marianam.. 
lib.  10.  cap.rfj  cum  Sixco  IV.  Chriftiernus  Danix  Rex  > de  quo  Ja* 
cobus  Cardinal.  Papienfis  epift.  j & Raynaldus  ad  an.  1474. 
n.  a i cum  AlexanJro  VI.  Carolus  Vlll,  Sc  cum  Leone  X.  Franci- 
feus  1.  Gallix  Reges  apud  fxpc  citat.  Annaliftam  ad  annos  14^5. 
n & 1 5 1 5- n Obfervat  denique  Cl.  Thomaflinus  Vet. , Sc 
Nov.  Difcipl.  par.3.  lib  1 . cap. 31.  n.i  5 . S.  Roman*  Ecclefix  Re* 
gna  fua  Rcgibus  fubjugantibus  ingens  illud  obvenifle  bencficium»- 
uteadem  dcinccps  Regna  nulli  human*  poteftati  obnoxia  manfe- 
rint,fcd  in  proprium  jus  libera  evaferint,  utrdc  S.Stephano  Hun* 
gari*  Rege  ita  ab  imperiali  dominatione  in  libertatenv  adferto 
rifcpGt  S.  Gregorius  VII.  lib.a.  epift.  63  ad  Hung.  Dticem;  uti  de 
DavidcRege  SeotixaRegis  Anglix  poteftate  ita  redempto  tradit 
Matthceus  Parillus  ad  an.  1244  ; uti  de  Matthia  Hung.  Rege  ita  a- 
Friderici  111.  imperio  haud  dependence  refpondit  Pius  il.apud  Go* 
beltnum  lib.z,  p.325  ; uti  de  Poloni*  Rege  tradit  S.  Petrus  Da- 
roiani  in  vita  S.  Romualdi  cap.  9 , ilium  maluifte  Pap*  fubjici , 
quam  Imperatori  : qua  plane  ex  fubjedlionc  ingentia  Polonix 
Regno  bcncftcia  provenifle  advertit  Johannes  Dlugoffus  , alias 
Longinus  in  Chron.  Slav,  apud  Baronium  ad  an.1045.  n.2  j non 
fccusatquc  de  Britanni*  Rege  Alano  tradit  Annalifta  Saxo  iio 
hift.  Francor.  ad  an.8?o.  apud  Eccardum  Corpor.  hift.  med-  Mvi 
To.  1.  p. 2 27.  cum  voto  nuncupatodc  unius  anni  decimis  S.  Pe- 
tro  perfolvcndisjinfignem  deNormannisBritanniam  diripientibut 
viJloriam  rctuliftc  . Alterum  Principibus  ex  hac  S.  Petro  fubje- 
ftionc  defponfa  obvenifle  bonum  advertit  Muratorius  Antiq.Ital. 
differr.  6 8 , & 7udcli&orum  nempe  redemptionem  , ita  nempes 

uc 


Digitized  by  Google 


It  Civilt.  ArTIculusIV.  3^7 

at  bonoram  oblationibus  poena  s redimerent , qux  fibi  juxta  Sa<- 

cros  Canoncs  pro  qualitate  culparum  fuiflent  (ubcundx  . Atque 
ita  venix  impetrandx  gratia  S.  Petro  cum  Patrimonia  obtulifle  , 
turn  fe  met  obcdicntix  dcvinxifle  facramcnto  lcguncur  Pippinus 
& Carolus  M.  apud  Anaftafium  in  vita  Stepliani  11 , & apud  Ha* 
drianum  I.  epift. yi-  Cod.  Carol.  Rcr.  ltal.To.j.  p.i;  Wclpho  Ba- 
varix  Dux  apud  S.  Gregorium  VII.  lib.  9.  epift  3;  MathildesCo- 
mitilfa  , dc  qua  Domnizo  lib.2.  cap.  1.  apud  Muratorium  Tom. 5. 
Rcr.  Ital.  p.  3 66,  feq.;  Bertrandus  Provinci*  Gomes  apud  Ba i o- 
nium ad  an.  1081.  n.33;  Bercngarius  Comes  Barcinonenfis,  de__» 
quo  Urbanus  11.  epift.7;  Adelafia  Tuiritana,&  Gallurcnfis  Ducif- 
fa  > dc  qua  Gregorius  IX.  lib.  1 1.  epift. 3 02  , feqq.  ,Raynaldus  ex 
Cencio  Camerario  lib.  Ccnf.  ad  an.  1 237.  n.  1 6,  feq.,  & Murato 
rius  citat.  diflert. , ubi  fimilia  multa  corum  , qui  Ecdefiis  aliis , 
Monafteriis  , ac  locis  Piis  bona  fua  pro  remedio  animx  fux  , pcc- 
catorumque  remiftionc  largiti  funt,  late  perfequitur ; etfi  nonnul- 
la  turbet  , mifceatquc  , qux  animadverfione  ideo  digna  dodiff. 
Gcnnio  vifa  funt . Indc  patet  hxc  Principum  non  tarn  exteriors 
fuiffe  demifliouis  Romanos  erga  Pontificcs  obfequia  , quam  inte- 
rioris  ex  animo  proculdubio  profeda  devotionis  arguments  : cu- 
jiifce  rci  documento  rurfum  eft  Principum  obedientia  facramcn- 
to vice  plus  fimplici  Ponpfici  M.  obligata.  Qua  inrequidem, 
prxter  cos  plerofquc  , qui  ftipendiario  , ac  fiduciario  jure  Roma, 
na  ab  Ecclcfia  Rcgna  obtinentes  , non  ante  Rcgni  adminiftratio- 
nem  ipfts  adirc  fas  erat , quam  fidei  data  fponfionc  , Rom.  PontiS- 
cis  obedienti  x fe  fe  mancipaftent  , de  quibus  abunde  , opinor,  d»- 
<ftum  eft  , egregia  profcdlo  haberi  merentur  obedientix  cxempk* 
prxftita  S. Martino  I.  a Penda , & Hadriano  I.  ab  Offa  Angl.  Rc- 
gibus  apud  Willclmum  Mai melb  lib.  1 ; S.  Sergio  I.  a Ceduvalla, 
& S.  Gregorio  11.  ab  Ina  Occid.  Saxonum  Regibus  , dc  quibus  V. 
Bcda  lib  4.  cap.  if,  feq.,  & Jib.  y.  cap.  7;  S.  Lconi  HI.  aCh  nul. 
pho  , Bcncdiclo  111.  ab  Eihclvulpho  , & Aelfredo,  S.  Leoni  IX.  a 
Si  Eduardo,  dc  quibus,  aliifquc  Reg.  Angl.  didum  Par  1.  Tom  a. 
Are.  *?.  §.  2 ; Johanni  XIX.  a Canute  Danix  , Honorio  111.  ab  Eri. 
co  Svecix  Reg  apud  Raynaldum  ad  an.  1225.  num.  1 8;  Sixto  IV. 
abiEthiopix  Regc  Prxfto  Johannc  denominato,  dequo  Jacobus 

Vo* 


Digitized  by  Google 


$ff%  Df  PoTiSfATI?  ECCLI «JAfr»CA  » 

Volaxerraous  lib.  j.apud  Raynaldum  ad  an* >481,  num,  40,  feq.j 
Akxandrp  VI,  a Conftauuno  Georgias  , a C'arolo  VU1,  Galliar.* 
& Ferdinand© .Hifp*  Regibus  j dequibus  Raynaldus  ad  an.  njptf. 
pum.  *j,  Burchardps  in  Diario  Curias  Rom.,  & Stephanus  Infcf- 
fura  in  Diar,  Urb.  Romar  editis  ab  Eccardo  in  Corp.  Hift,  medii 
aevi  Toip.  a.  p.  201a,  Sc  206 4;  Julio  11,  ab  Alpbonfo  Congi , ab 
Henrico  Franc*,  Si  ab  Henrico  Angl. Regibus  apud  Oforium  Jib. 3, 
Raynaldum  ad  annum  1?  12.  p.  1 1 6 , Burchardu*  cic,  Tom.  a, 
p.  2 i tfoi  Lconi  X.  afrancifco  1.  Gall.,  & Sigifmundo  1,  Poloniae 
Kegibus , de  quibus  Raynaldus  ad  an.  1 5 1 3.  n.  41  , ac  1 5 15, 
n>  30  i dementi  Vll-  a DavidcvfUhiopias  jmperat.  apud  Damian 
num  a Gpca  Tom.  2.  Hifp.  Hlufr. , & Raynaldum  ad  an.  1533. 
num.  2 0,  feqq.;  PiolV.  a Francifco  11,  Gall.  Rege  , 3c  a Maria  Re- 
gina Scotix  apud  Raynaldum  ad  ann,  ijdo.  n,  J4  i S.  Pio  V.  ab 
eadem  Regina,  Ac  qua  Laderchius  ad  an.  1^66.  edit.  Rom.  1728. 
Tom.  r.  p.  223,  &ad  an.  1 570.  Tom.  3.  p.  243*,  Gregorio  Xlll.  a 
Congi  Regibus,  de  quibus  Cicarellus  in  ejus  vita  p.  45  5,  Gualte- 
fius  in  Relat,  editaRom.  1 381?,  fidemque  facie  Tabula  Marmorea 
cum  Infcriptionc  in  Capitolio  fervata  ; Sixto  V.  ab  Henrico  111, 
Valeiio BrelSi  Orat- opera,  a quo  Oratio  habita  die  ii.Septemb, 
*58*.  Rom.,  ac  Parif,  code  m anno  excofa.;  Clemcnti  Vlll-  ab 
Henrico  lV„cujus  obedienti*  praitatioLudovici  Go  magi  Ducic 
Nivernieniis  opera  primum  a Poncifice  > Hifpano  Orator?  impe- 
diente,  adroiffa  non  eft , utiJiquetex  A(Sis  Legationis  Ducis  >Ii* 
vern,  edit.  Parif.  j , & Francof.  an.iofeq.  , refcrtquc  Tbua. 
pushift.lib.  10S.  p.  402,  Si  lib.  113.  p 5 Sq.-.  fcq.  ; prasfeita  xa* 
men  dcinde  , Legati  Francifci  Luccmburgu  pinei Ducis  opera, 
Jacobo Davide  Perronio.agente , recepta  jeft  an,  1**17  , .de  qua^ 
Thuipus  Jib.  1 17,  p.758  j Paulo  Y..  a Congi  Regibus,  quod  often, 
die  Nummusnwm,8,  3 Claudio  Molinetocditus  Panf.i  *7^.147} 
Urbano  Vlll,  a Ludovico  XU1.  Gall, , Si  Uladisiao  IV  Polonix 
Regibus , dc  quibus  Mcrcurius  Gallicus  Tom.  ip.p.  701,  feqq., 
it  AuiRor  Thcatri  Europasi  Tom  3.  p.  1 3*5  V.  Innoccntio  XI.  4 
Jacobo  11-  Angli*  JRege  an.  1087. apud  AtuRorcm  narration]*  ad- 
ventus  Romam  Comitis  dc  Caftclmamc  Oxar.  cjufdcn  Rrgis&c., 
Rom.  codcra  anno . bed  dc  bis,  altifquc  multi*  diflum  Jam  abundc 

Par.  1 . 


Digitized  by  Google 


«* 


etCivili.  Articulus  IV.  3 99 

Par.  i.  Tom.  a.  Art.  9.  §§.  2,  feq.p-  45*3  fcqq.,  & 4£*>  Teqq.,  ac 
Par.  a.  Tom.  5.  Art.  1 1.  §.  a.  p.  225,  feq.,  ac  videndi  Grctzerus 
lib.  de  Munificentia  Principum  in  Sedcm  Apoftol.  Oper.  Tom.  5. 
p. 54^3  Si  Thomaffinus  vet.,  Si  nov.Difcipl.  par. 3.  lib.  1.  cap.3  a, 
qui  cap.a 9.  num.  7.  obfervat , ubi  vel  focordia  > vcl  virium  , &co- 
piarum  pcnuria  Principe*  officio  tuicionis  Reip'*>lic®  defuerunt , 
corum  partes  adimpleviflc  , inquc  fundtioncs  fuccefliflc  cum  Epif* 
copos  palfim  , turn  Romanos  maximc  Pontifices  , a quibus  indu- 
ftria  ,operaque  f*pius.coraraodataad  temporalem  quoque  Repu- 
blic* felicitacem  , tuitionemque  fuerit , & num. 8.  ex  Rcgnorum  , 
ac  Principatuum  oblationc  , fubjc&ione  , & obligationc  S.  Petro 
fa&a  id  honi  profedum  , ut  Reipublic*  , Ecclefiarque  Roman*  ju- 
ra in  unumconjun&a  , confufaque  cvaferinc , idcft  Rcfpublica  in 
idem  corpus  cum  Ecclefia  B.  Pctriconcrcverit,non  alio  dcinccps, 
ficutmulto  antca  tempore  , dcfcnfbre  ufa  tutiore  , non  alio  capi- 
tc  , quam  Romano  Pontificc  , confpicua  - 

Quod  ad  Imperatores.  nuncattinet,  tantum  abeft  profe&o , 
ut  quam  lllis  deferre  ultra  citroque  Protcftantes  non  reformidant, 
aut  Pontifici*  parem  , aut  fupra  Pontificem  ipfum  poteftatem  ar- 
rogare  ,,  pr*ter  cos  paucos , cofque  ut  plurimum  a fide  devios  , 
atque  in.  tranfverfum  furore  aftos,  dc  quibus  Art.  ufubintitium  , 
tentarint,  ut  potius  illis  aut  propriam  refcrrc  acccptam,  aut  fpon. 
te  fubjicere  religioni  duxerint  Atque  principio  fubjcdlionis  lm- 
jufmodi  profedo  argumento , documcntoquc  eft  fidci  profeflio  , 
quam  ad  Romani  Pontificis  imperium  exigerc  officio ipfis  ceffit . 
ItaValentiniano  , ac  Valenti  fidem  arrplcfii,  qua  Liberio  proba- 
ta fucrat cordi  fuiffc  tradit  Thcodoretus  lib. 4-  cap.  8,  feq.  A 
Populis  fidem  teneri,  qua  docebatur  a S.  Damafo  lege  fanxifle 
leguntur  Theodofius  , Gratianus  , ac  Valcminianus  L.  1.  Cod. 
Thcod.  de  Sum.  Trinit ;>  & in  Edifload  Aquilinuro  Urbis  Vica- 
rium. . Maximus  ctiam  Tyrannus  fidci  fe  adquie/cere,  quam  pro* 
fitebarur  S.  Siricius  , in  epift.  ad  ipfum  adfirmavit  . Fidem  > quam 
tenendam  indixerant  SS.  Zofiruus  , & E«  nifacius  , tuendam  fufee- 
pit  Honorius  in  Refcripro  ad  Aurelium  Carthag.,  ahrroque  ad 
ipfum  Bonifacium  . Valcntiniano  111,  Thecdofio  Jun.,  Marciano , 
& Loom  Augufto  nibil  accidit  religiofius,  antiquiufque,  quam 

S.  ieo» 


Digitized  by  Googl 


400  De  Potest  ate  Eccleeiaitica  , 

' S.  Lconis  M.  cum  fidci  intcgrc  fc  concredcrc , ac  dignitatem  fum- 
niopcrc  revcreri , ac  fufpicerc  in  cpift.  ad  cumdcm  Pontificem  , 
Sc  Valcntiniani  in  cpift.  ad  Theodofium  , ac  in  Edi&o  ad  Gallia- 
rum  j & Italia*  Prxfcftos  . Ipfos  quin  etiam  Zenoncm  , Sc  Anafta- 
fitim  foliicitos  quammaxime  fc  prxbuiffe  > ut  SS.  Simplicium  » 
Fcliccm  111*  Gelahum  , & Anaftafium  11.  in  partes  traherent , ex 
horum  Pontificum  -epiftolis  adparet  . Fidci  profeilionem  , juxta 
formulam  a S.  Hormifda  prxfcriptam,  cmutcre  nequc  Juftino  » 
neque  juftiniano  grave  accidit  : quin  ille  prior  S.  Johaani  I,  a quo 
fuerat  inaugurate,  valdequam  obfequentem  fc  prxftitk,  uti  refe- 
runt  Anaftaiius  BibU  in  ejus  vita  , & Aimoinus  lib.  i.  cap.  i;  po. 
ftenor  ifte  vero  S.  Bonifacio  11,  Johaani  11,  & S.  Agapcto  littcric 
datis  fidem  obligare  fuam  hand  dubitavit  , obfcquiumque  depen. 
dcre  - SS.  Agathoni > & Bencdi&o  11.  ohfequentiilimum  fc  cxhi- 
bere  religioni  duxit  Conftantinus  Pogonatus  . Juftinianus  11.  Co. 
noni  fidcm  dcfpondit , a S.  Sergio  1,  a Johanne  VII,  & a Conftan. 
tinoSynodum  Qaintfcxtam  approbari  defidcravit,  cui  pofteriori 
prxfcnti  deofculari  pedes , .diadema  capite  deponerc  , ipdufque 
votis  facere  fads  religiofx  prctium  operx  fecit . Vtden  , ui  hxe 
denarrct  in  horum  Pontidcum  vitis  Anaftaiius  Bibl.Eidem  PontL 
fici  Conftant ino  fidci  profcffionem  nuncupare  e re  fua  duxiflfc  Ana* 
ftafium  11. -imp.  indc  liquet , non  fccusatque  Leoni  Ifauro  eodem 
defungi  apud  S.  Gregorium  ll.  officio  cordi  fuiffc  adparct  ex  Pon- 
tificiis  ad  ipfum  littcris  ■ De  fide  dccrctis  ab  Hadriano  I , & Leo* 
tie  HI.  intcgre  adquicfccndum  fibi  ftatuit  Conftantinus  Porphy. 
rogen.  S. Nicolai  I , & Hadriani  11.  mandatis  obtcmperarc  Badlius 
Maccdo  > Stephano  V.  fc  corripiendum  , & JFormofo  fupplicem  fe 
prxftare  Leo  Sapiens  haud  xgere  tulcre  . Obaufcultate,  & obfcqui 
S.  Leoni  IX.  Conftantinus  Monomachus,  & Alexandro  111.  Ema. 
nuel  Comoenus  religioni, & officio habnere  . Fidci  formula:  ab  In- 
noccntiolV,  & Alexandro  IV.  prxfcriptx  fubferibendx  fc  pa  ra- 
tes cxhibucre  Johannes  Ducas  , & Theodorus  Lafcaris  . Eidem 
Formal*  ab  Uibano  IV  , a Clemente  IV,  & a B.  Gregorio  X-  libi 
propofit*  fyngrapham  adjiccrc  foam  non  ambegere  Michael  Pa. 
lafologus  ,&  Angelus  Comncnus.  JohanniXXl,  & Nicolao  111* 
fi.de  , obedientiaque-  fc  obftnngerc  honori  , &l‘aluti  duxctc  idem 

Mi- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ARTICULUS  IV.  401 

Michael , & Andronicus;  non  fecus  atque  fidci  dato  facramento 
in  Innocentii  VI , & Urbani  V.  obfequium  , obcdientiamque  fe_> 
tranfcribere  Johanni  Palxologo  juftum  , xquumquc  accidit , 8c 
pari  officio  Eugenio  IV.  fe  devovere Johanni  VII.  item  Palxologo 
laudi  ceffic , & gloriz  ; de  quibus  fufius  me  dirputarc  Par.i.To.z. 
Art .9.  §.i.  p-413)  fcqq.  bene  memini . Interca  de  fidei , quam  Pa- 
triarchs Conftantinopolit.antc  nuncupare  Imperator  debet, quam 
inauguretur  , formula  confer  Codinum  Curopalatam  , a quo  de- 
fcribitur  libro  de  Officiis,  & Official.  Ecclefix , & Aula:  Conftan- 
tinopolitanx  cap.  17,  relato  a Martenio  dc  Antiq.  Eccl.  Ritibus 
To.a . lib.  a.  cap.p.Ord.  2. 

De  Occidentis  nunc  Imperatoribus  loquendo,  pr*  Oricntis 
illis,  longius  horum  erga  Pontifices  MM.  devotionem  proccffifTc 
indubium  eft , ipfis  ideo , obfcquii  Romano  Pontifici  dependendt 
gratia,  Romanum  adornare  iter,  & ad  Apoftolica  fe  confcrre  limi. 
na  nec  grave  accidiffe  , ejufdem  fidei  ar&c  inhxrere  , nec  latum 
ab  ea  ungucm  dcflecftcre  rcligionis , & operx  pretium  feciffe,  nec 
fidei  fponfione  prxftita  , obedientia  fe  fe  Pontifici  dcvincire  Im- 
perial dignitati  indecorum  habuifle  . Porro  Chriftianus  Gott- 
lieb Euderus  Juris  ,&  Hiftorix  Profeffor  in  Academia  Jcnenfi  li- 
bro De  Lcgationibus  Obcdientix  Romim  mijjit  Jenx  , &c  Lipfix 
edito  an.  1 737-  cap.i.  §•  8,  feq-  in  ea  opinionc  verfatur  , ut  obe- 
dientix  Romano  Pontifici  ab  Imperatoribu$  promittendx  morem 
non  altius  occepiffe  putet,  quam  ab  attate  S-  Grcgorii  Vll,q  uum 
videlicet  Henricus  V.  parentis  Henrici  IV.  hoftis  cffeftus,  ut  Im. 
perii  faftigium  adipifcerctur  , Pontificis  Romani  partes  arripera 
non  dubitavit,  ut  eumdem  adjutorem  experirctur,  atque  ita  Hen- 
riciana  cjurata  hzrefi  , folemni  obedientix  facramento  , & obfe- 
quio  Pafchali  11.  fe  integre  devovit , tefte  Conrado  Urfpcrgenfi 
in  Chron.  Ante  id  temporis  Imperatores  c Stirpc  Carolingia  , 8c 
Saxonica  /Idvocdti*  cauffa  tutelam  quidem  Romanis  Pontifici- 
bus  libenter  promififte  , non  etiam  Obcdicnti<c  juramentum  prse- 
ftafTc  , clientelamque  fpopondiffc  . Ita  , inquit , Johanni  XU.  Ot- 
to M.,  Bcncdiifto  Vlll.  S.  Henricus  11,  Innocentio  11.  Lotharius  11. 
Epcprefle  quinetiam  obedientiam  refugiffe  Fridericum  Ainobar- 
bum  ex  Othonc  Frifing.  lib.  2.  cap.  4,  & ab  Henrico  VI*  nonobc- 

Pars  III.  Tom.  VL  Eec  dicn- 


Digitized  by  Google 


* 


40  * De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

dientiam , fed  tutclam  dumtaxat  fuiffc  promiffam  ex  Rogerio 
apud  Baronium  ad  an.  i 190.  num.  10.  pugnat . Ad  hzc  cap.  4. 
§.  1 , fcq.  poftquam  intrepide  adfirmaflet  confirmations  peten. 
das  Rom.  a Pontificibus  Imperialis  elertionis  morem  ortum  cx 
firtitia  Roman  i Imperii  translatione  in  Francos , ac  Germanos  per 
Pontifices  farta  , §.  8,  feqq.  Imperii  jus  a Pontificio  independens 
fuaderc  momentis  hifee  nititur  ficulneis  . Ex  Friderici  I.  j£no- 
barbi  proteftatione  contra  pirturam  Coronationis  Roma:  per  art* 
Lotharii  11.  in  Palatio  Lateranenfi , qua  Imperialis  inauguratio 
ceu  Fcudalis  inveftitura  exhibetur  » atque  deferibitur : Ejufdem 
Friderici  indignationem  adverfus  Hadrianum  IV.  attexens,  quod 
Impcrium  dixifset  S.  R.  Ecclefi*  Btneficium  apud  Radevicum  de 
geftis  Friderici  1.  lib.  1 . capp.  1 o,  & 1 6.  Ex  litteris  Germania:  Pro- 
cerum  ad  Innocentium  111.  apud  Raynalduro  ad  an  1201.  num  2o» 
feqq.,  quibus  Romano  Pontifici  Imperiali  elertioni  fe  immifeendi 
jus  abjudicaiur  omne  , mulcoque  magis  judicis  munus  de  elertio- 
ne  cognofccndi,  elertique  perfona  denegatur  . Ex  Ludovici  IV. 
Bavari  Conftitutione  , qua  de  confenfu  , & confilio  Elertorum  in 
Comitiis  Francofurti  an.  1 33^.  edita  fancivit  >fola  elertione  Im- 
peratorc  n legitimuin  haberi  apud  Frchcrum  Script.  Germ.  T0.1. 
p.  5i  5 edit.  Struvii , & Goldaftum  Con  ft.  Imper.  Tom.i.  p.jj  6 . 
Ex  ejufdem  Ludovici  Imp.  fimili  altera  Conftitutione  in  Comitiis 
Rcfenfibu  s edita  an.  1338.  apud  Goldaftum  Tom. 5.  p.^op,  feqq., 
ipfiufque  cpiftola  ad  Benedirtum  XII.  apud  cumdem  Goldaftum 
p.414.  Ex  Fridcricolll,  & Maximiliano  1,  quos  tuitionem  polli- 
jcentcs  a voce  obedientia:  abftinuifse  adfirmat . Ex  Ferdinando  1, 
quern  addit  cx  elertione  jus  fibi  a Pontificio  independens  adferu- 
ifse  , quo  etiam  pro  Imperiali  jure  difputarunt  Seldiusdortor 
Catbolicus  in  Confilio  dato  eidem  Ferdinando  Imp. , & Bcnbur- 
gius  de  jure  Imperii  cap.8.  Ex  Maximiliano  11 , a quo  obfequium 
quidem  Pio  IV,  non  etiam  obedientiam  defponfam  fuifsc  poll  Sar. 
pium  in  hift.  Concil.  Trident,  lib.  8,  & Schilterum  dc  libert. 
Ecclcf-  German.  Iib.|7.  cap.  10.  §.to.  contendit.Ex  Rodulpho  II, 
quern  per  Oratores  Gregorio  Xlll.  Obfequium  , Ecclcfia:  vero 
Obedientiam  prxftitifse  refert  ex  Anonymo  Scriptorc  Commcn- 
tationis  de  Caufsa  Colonienfi  apud  Schardium  in  libello  peftilen- 


1 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ARi  ICUJ.US  IV.  40*3 

tiflime  infcripto  de  pcrfidia  Pontificum  erga  Imperatores  p.  181. 
Ex  Carolo  VI  , qui  pariter  in  formula  Juramenti  ab  obcdicnti* 
vocc  caute  abftinuifte  ipfi  vifus  eft . Verum  quam  labilia  1 & clum- 
bia  fine  ifta  , quae  canto  Buderus  oggerit  conatu  , fequenti  ex  do*- 
cumcntorutn  breviter  contcxta  ferie  , quibus  tam  eledos  Impera- 
torcs  confirmandi  jus  Pontifici  , cum  Imperatoribus  cledis  fidei 
facramcnto  defenfionem  , obedicntiamque  Pontifici  viciflim  prx- 
ftandi  onus  adftruendum  adfumimus  . Atque  principio  quidem 
ad  fidei  facramentum , obedicntiamque  quod  actinet  > ab  ipfi* 
Orientis  Imperatoribus,  de  quibus  paulto  fuperius  , jurata  Pon- 
tificibus  obedientia  vel  ex  ipfa  fidei  profeftione  eifdcm  exhibits-, 
videri  poteft  : qua-  non  alterum  profe&o  animum  prxfcrebac , 
quam  in  rebus  ad  Rcligioncm  pertinentibus  Romano  obediendi 
Pontifici , cjufque  didis  adquielccndi  paratiflimum . Qua  in  re  te- 
ftes  accedunt  loeupietes  cum  S.  Anaftafius  II , qui  in  epift.  ad  Co., 
gnominem  Impcrat-  apud  Baronium  ad  an.  4P7.  n.  9.  ab  ipfo 
obedienriam  expiicitis  exigit  verbis  tam  prodebito,  quam  pro 
utilitate:  Pro  ApoJUlico  , inquiens  , officio  prxdicamus  , ut  (Jicut 
decet,  & Spirit  us  S.  died  at ) imn'uis  nojlris  obedient  in  prtebtatur  , 
ut  bona,  omnia  vejlram  Rempublicam  confequantur  , Jicut  in  Exodo 
promittitur  cap.i  5,  Sec. , turn  S.  Symmachus,  qui  in  Apolog.  ad 
eumdem  Impcrat.  apud  Baroniumad  an. 503.  n.  30.  prifeo  in  mo- 
re pofitum  Imperatoribus  adferit , ut  cumprimum  aut  ipfi  ad  Im- 
perii faftigium  elevati  fuiftent,  aut  Pontificem  in  Apoftolica  pofi- 
rum  Sede  percepifTcnt , in  ejus  extemplo  fidecu  , litceris,  legatif- 
que  miflis  , fe  transferre  fatagercnc , 

Ad  Occidents  Imperatores  nunc  accedendo  , fidelitatis , 
obedientizque  Pontifici  exhibend*  debitum  , & officium  ab  ipfa 
translatione  Imperii  coepiftc  , ncque  translationcm  hanccecom- 
mentitiam  effe  mihi  oftendendum  obiter  adfumens  , altius  exor- 
dium capiendum  opinor  . Principio  igitur  ad  affcqucndam  quo 
lacilius , co  efficaciorem  Principum  advocatiam  , ac  tutelam  , id 
confilii  a Pontificibus  initum  eft,  ut  gratia  , Sc  bcneficio  cum  Prin- 
cipibus  agerent , eofque  ideo  Romana  donarent  Civitate  nedum, 
fed  ScUrbis  Rcginz  Patritios  crearcnt.Porro  fuos  a principio  Ro- 
manx  Ecdefix  Defcnforcs  adfuifle  Romano  ab  ipfo  Pontificc  dcle- 

Ece  2 dos. 


Digitized  by  Google 


404  De  PotejtatEccelesiAsTjca  » 

dtos  1 atquc  ex  primariis  aliquando  Urbis  pratftantioris  virtutic 
viris  j qualcm  fuiffc  S.  Scbaftianum  aS.  CajoP.  M.  conrtitutum 
adparet  ex  ipfius  S.  Pontificis  Adis  a Becillo  illuftratis , potifli- 
mum  vero  ex  Clero  ipfo  > five  ordinc  Subdiaconorum  , atquc  nu* 
mero  quidetn  fcptcm  adlcdos  liquet  ex  S.  Gregorio  M.  lib.  44 
epift.  a?,  & lib.  7.  cpift.  17,  in  quam  videndat  Altafierrx  notx  . 
Vcrum  fucceflu  temporis  Italia;  res  hinc  Grata's. aut  dcrclinquen. 
tibus , aut  diripientibus  , illinc  turbantibus  , ac  vaftantibus  Lan. 
gobardis,  validioribus  indigere  defenforibus  Romana  ccpic  Ec- 
clefia,  a quo  ideocogitatum  de  creandis  in  fui  defenfionem  ex  Re* 
gibus  ipfis  Patriciis  . Patriciatus  Romani  porro  nomen  Urbi  ad- 
natum  , & a Romulo  inditum  dubitatnemo:  dignitatem  tamcn 
non  tam  antiquam , ut  perfuafum  habuit  Dempftcrus  ad  Rofini 
Antiq.  Rom.  lib.  7.  cap.  5,  ncc  ab  Alcxandro  Severo  primum  in- 
du&ara  1 ut  putavit  Alexander  ab  Alcxandro  Genial,  dier.  lib.  4. 
cap.  11,  & poft  ipfum  Indenius  in  prxlcd.  ad  §.  Filius families 
Inftir,  JQuibus  modis  &c.,  nec  ab  Augufto  , ut  Pichardo  ad  Inllit. 
lib.  4.  tit.  1 6.  §•  Non  omnium  , & Pancirolo  in  Nor.  Imp.  cap.  a. 
vifumeft,  nec  a Juftiniano,  ut  voluit  Sertorius  Urfams  in  Not. 
Roman.  Thcfau.  Grxv.  Tom.  2.  p.  892,  & qui  cum  penes  exhau* 
fit,Pitifcus  V.  Patriciatusy  fed  a Conitantino  M.  cum  Imperii  By* 
zantium  transla  tienc  primitus  infiitutam  , qua  primus  ornatus 
fertur  Optatus  , Zofimi  lib.  2.  Hiftor.  cap.  40  , & Glicx  Annal. 
par.  4.  teftimonio  AifFultus , poll;  Baronium  ad  an.  337.  n.  53, 
confulcnduin  ctiam  in  Not.  ad  Martyr.  Rom.  ad  diem  27.  Augu. 
fii  , Spondanum  ibid.  n.  9,  Gutherum  de  Offic.  Domus  Aug. 
lib.  a.  cap.  1 9,  Sigonium  de  Regno  Ital.  lib,  4.  an.  173,  Bullcn- 
gcrumde  Imperat.,  & Imp.  Rom.  lib.j.cap.  1,  Ducangium  V.  Pa- 
tricius, Angelum  de  Nucc  in  Not.  ad  Chron.Caflin.Rcr.  ltal.Tom. 
4,  &Meurfium  in  GlofT.  Grxco  Barbaro  p.  522,  oftendit  Genti- 
liusdc  Patriciorum  Orig.lib.  2.  cap.i.  Quam  dignitatem  tamcn, 
prztcr  nudum  Pattis  lmpentoris  nomen  , de  quo  V alentinianus 
L.  unic.  Cod.  De  Parcntibusy  & in  L.  un.  De  Epifcop.  Judicioy  Ma. 
joranus  inepift.  ad  Scnatum  apud  Sigonium  de  Imper.  Occid. 
lib.T 4 , Juftinianus  L.5.  Sancimus  Cod.  De  Confulibus  &c. , & §.4 
jnftit.  jQjjbus  modis  Jus  Patr.pot.y  Novel.  8 t.pratfat.,  L.3.  Cod. 


Digitized  by  Google 


et  Civili.  ArticulusIV.  40J 

Dbi  Semt . , L.  £4.  in  fin. , & L.  ult.  De  Decurion. > Gloffa  in  L. 
Jpuoties  Cod.  Vbi  Senator  , Claudianus  prolog.  in  Entropium.* 
v.  4 9 ,6c  lib.  2.  v.  68  ) Nicephorus  lib.  1 3.  capp.i,  & 4 , Zofimus 
lib.  2.  cap.  40 , Luitprandus  de  Rebus  per  Europam  geftis  lib.  3. 
cap.  8 3 Cujaccius  in  L.  5.  Cod-  De  Coftjul. , Veftcnbccius  in  §.  Fi. 
lius familial  Inftit.  fguibus  modis  &c.,&  Bullcngcrus  lib. 3.  cap.  1 , 
ac  prxter  infignia,  qux  fcrme  crant  S.  Petri  Vexillum  , Claves, 
Gladius,  Circulus  aureus  pro  Corona,  Talaris  ami&us,  Chlamys, 
Aurati  calcei , de  quibus  fufe  Gentilius  poll  alios  lib.  3.  cap.  5 * 
honoris  purutn  , ullius  abfquc  Jurifdidionis  parte  , titulum  prztu. 
Ijffc  , cum  Bignonio  in  Not.  ad  Marculfi  Form.  lib.  1.  cap.  3 3 , 5c 
Guthero  cap*  14.  ibidem  docet  Gentilius  . Devaftatx  igitur  a_> 
Langobardis  Italia?  , deque  ipfius  reftituenda  incolumitate  nihil 
cogitant$us  Grxcis  Imperatoribus  , quin  ad  ejus  poftremum  , fi 
per  ipfos  fieri  potuilTet  , incumbcntibus  excidium  ,rciquc  Roma- 
ns fupremum  in  diferimen  addu&x  , cujufce  fiimmam  ejus  paullo 
ante  dcceffor  S.  Gregorius  11.  in  fc  fufeeperat , atque  ideo  Occi- 
dental! Imperio  undique  laboranti  , labafeentique  remedium  ad. 
ferret  aliquod  , aliqualique  , qua  fieri  per  ipfum  fas  efset,  me. 
liori  profpiceret  ratione  , atque  in  prifiinum  , fi  per  Superos  lice, 
ret,  imo  fplendorcm  , decufque  redintegraret , in  operis  adjuto- 
rium  potentifiimos  Francorum  Reges  fibi  adhibendos , ftatimque 
adeerfendos  exiftimavit , advertitque  S. Gregorius  111.  Is  omnium 
itaque  primus,  una  cum  Ciavibus  Sepulcri  S.  Petri , ejufque  Vin- 
culorum  fragmentis  , atque  Vcxillo  , litteris  , atque  Legatis  ,• 
( unde  Nunciorum  in  Gallia  mos  inductus  viris  Do&is  vifus,  ) ad- 
Carolum  Martellum  Majorem  Domus  femcl , & itetum  miflis, 
quade  Legatione  Anaftafius  Bibl.  in  Gregorio  111  , Gothofredus 
in  Chron. , Sigonius  de  Regno  Ital. , Rotnanum  Confulatum  ei- 
dem  detulit  ,ut  habent  Annalifta  Metcnfis  ad  an.  741  , & Conti- 
nuator  Fredcgarii  cap.  no , ea  lege  adjeda , ut  Romanorum  par. 
tes  tam  adverfus  Grxcos  fchifmaticos  , a quibus  fpes  nedum  au- 
xilii  decollarac  oronis  , fed  in  Icaliam  atrox  , immanifque  cogita- 
batur  impreflio  , adverfus  Langobardos  barbaros  , qui  tancunL* 
abed  , ut  ab  Italix  vexatione,  infeftationeque  fibi  temperandum 
denique  ducercnt , ut  potius  Urbem  ipfam  Principem  armjs  diri- 

picn- 


4otf  De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

picndam  jamdiu,  &quotidic  fibi  propofucrant , adju vandas  fuf- 
cipcrec.  A tquc  a Carolo  Marcello  plane  Lcgatione  milTa  Luit- 
prandus  Romans  quamcitius  cxccdere  ditionc  jufsus , cefsareque 
a molcftia  Romanx  Urbi  inferenda  legitur  apud  Sigonium  de  Re. 
gno  leal.  lib.  3.  ad  an.  73  y , p.  1 80.  edit.  Mediol.  1732.  Tom.  2. 
corrigendum  in  hac  temporis  conflgnatione  , fiquidcm  Lcgatio 
ifta  concigeritan.741  ,qua  de  re  ipfiusdiligentiffimus  Annotator 
Jofephus  Ant.  Saxius  , & ante  ipfum  Pagius  ad  an.  740.  n.  6. 
Carolo  Marcello  Confulatum  a Rom.  Pontifice  conferri  non  po- 
cnifse  cenfuic  Coincius  in  Anna!.  Franc,  ad  an.  741  , quod  turn 
temporis  Confulatus  Imperium  prxfeferret . Neque  magis  con- 
ferri Pacriciacum  quivifse  comendit  Gronovius  in  Not.  ad  Gro- 
tium  de  Jure  B. , & P.  lib.  2.  cap.  9.  §.  1 1 > quod  jus  illud  neque 
Pontifici , neque  Populo  inefset  >fcd  unius  Imperatoris k At  egre- 
gie  fallitur  uterque,  Coincius  ucique  , nam  uc  oftendit  Pagius  ad 
an. 740.  n.5  , prxterquam  quod  duplicis  generis  Confutes  crane , 
perpecui , cujufmodi  crane  Imperatores,  ac  temporarii  honoris 
gratia  ad  datum  tempus  fuffeJH, cujufmodi  crat  Thomas  quidam 
apud  Concinuatorem  Theophanis  p.440, turn  temporis  Confulum 
nomine  Patritii  veniebant,  quo  plane  nomine  infignicum  ab  Ana- 
ftafio  Imp.  an.  508.  Clodovxum  Franc.  Regem  adfirmans  S.  Gre- 
gorius Turon.  lib.  2.  hift.  cap.38.  ica  intelligendus  Hadtiano  Va- 
lefio  Rer.  Franc,  lib.  6.  vifused:  unde  non  crat  , cur  Pagio  hac 
de  re  litem  intenderct  Gentilius.de  Patric.Orig.  lib.  2.  cap.  1 o. 
i).  6 j ac  dcceptum  S.  Grcgorium  Turon.  ab  co  dici  mallet  >dupli. 
cis  Confulatus  didinidionem  improbans.  £0  vel  magis  j.quod  co- 
dem  Patriciatus  honore  j qui  turn  magnohabebatur  etiam  a Re- 
gibus in  pretio  , ab  eodem  Anaflafio  Imp.  exornatus  fuerit  Sigif- 
mtindus  Burgundix  Rex  , S.  Avito  Vien.  tcftc  epifi.  7 , ab  Imper. 
Zenone  item  Odoacer  > & Thcodoricus  Italix  Regesapud  Mai- 
chutn  Rhetorcm  in  Excerpt,  p.  94  > Pxocopium  de  bello  Goth- 
lib.  1. cap.  1 > & Caffiodorum  lib.  8.  cap.  9 » Theodatus  item  , & 
Vitiges  Regcs  Gothorum , & Childebertus  Franc.  Rex  a Juftinia* 
no  apud  Bodinum  dc  Republ.  lib.  3.  cap.  4,  Freherum  de  Qrig. 
Palat.  lib.  6.  cap.  1 > Audorem  hid.  Mifcell.  lib.  p.  437  > & 

4 69  j & Anaftafium  in  S.  Silverio , Telericus  Bulgarix  Princeps 

a Leo- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI.  ARTICULUS  IV.  4O7 

a Leone  Sap.  apud  Landuphum  Sag.  lib.zj,  Adalgifus  Italia*  Rex 
a Conftantino  Copronymo , dc  quo  Poeta  Saxo  1 & Eginhardu* 
ad  an.  774  , aliique  ab  aliis , de  quibus  fufc  Ducangius  Glofs. 
To.?,  edit.  Ven.  1 73^.  p.ifj.  A Zcnonc  demum  Patriciatuin  ho- 
norarium Confulatum  adpcllatum  obfcrvat  etiam  Hottomannus 
ad  L.  3.  Cod.  De  Conjulibui  &c.>  Si  Carolus  M.,  qui  a Stcpha- 
no  HI , &Hadriano  I.  Patricius  didus  eft , Conful  etiam  denomi- 
natuslegitur  a Godefcalio  in  prxfat-  Evangel,  circa  an. 780. apud 
D uchcfniuin To-  i.p.  187.  Igitur  Confulatus a S. Gregorio  111. 
Carolo  Martello  collatus  idem  ac  Patriciatus  fuit,veluci  fatctur. 
ipfc  Goldaftus  Conft.Imp.  To.i,ac  Ducangius  V.  Patriciur. Errac 
vero  iplcndidc  Gronovius  , nam  ut  ad  oculum  a Noftrij  oltenfum 
jamdiu  eft , ac  maximc  a Cl.  Orfio  , Fontanino  , Acamio  , Cen- 
nio  » Audorc  Obfcrvat.  in  Com.  Carli  librum  de  Orig. , & Com- 
mere.  Monet.  Sec. , Antoncllo  dc  Titulis  Dominii  Apoft.  Sedis , 
Aflcmanno  Ital.  hift.  Script.  To-  3.  cap.  6 > Sandino  difput.  hift. 
17  , jam  turn  Komanar  rei  fumma  unum  penes  Rom.  Pontificein 
integra  ftabat , ideoque  abfque  Impcratoris Oricntis  injuria,  qui 
dominatione  in  Romanos,ltaIofque  propria  cxcidcrat  penitus  cul. 
pa,  tarn  a Romano  Pontifice  conferri  Patriciatus  legitime  potuit, 
quam  legitime  a Francorum  Regibus  admifsus  a ncmine  , nifi  ab 
infrunito  fychophanta  , negabitur  . Ex  quibus  ptrindc  corruic 
opinio  Ducangii  V.  Patricius  cic.  To-  5.  p.  a 54  , fcq.  , Bofsuetii 
defenf.  Dccl.  par.a.  lib.tf . cap.37,  aliorumque,  quibus  perfuafum 
fuit  Pippino  omnium  primo  a Stcphano  11.  Patriciatus  dignita- 
tem fuifsc  delatam  , eamquc  non  fecus  atquc  ejus  filiis  , ipft  dela- 
tam  putat  fiofsuetius  ex  Senatus  , Populiquc  Romani  confcnfu  , 
cjus  principalis  etfi  pars  efset  Pontifcx  M.  Nam  ex  didis  patet 
turn  primum  Carolo  Martello  a S.  Gregorio  111.  collatum  Patri. 
ciatum  fuifsc,  uniufque  audoritate  Ponuficis,a  quo  Romani  ipii, 
atquc  Itali  ab  Oricntis  Impcratoris  obedientia  foluii  fucrant , in. 
que  libertatem  afserti , a quo  idco  tempore  jure  Gentium  , Belli , 
ac  Donationis  in  fupremum  illud  Dominium  Pontificcs  ipfi  fub- 
introierant , ac  primus  omnium  S.  Gregorius  II , unde  Jure  prin- 
cipal Francorum  Regcs  Patricros  faccrc  ipfis  fas  incrat . Itaque 
Carolo  Martello  immatura  mortc  prxrepto  an.  741  , Aiftulpho 


C^itized  by  Google 


408  De  Potestate  Ecclesiastic*  » 

Rcgi  turn  afliduis  Icaliam  imprcflionibus  exagitanti , cum  Roma' 
n*  Urbi  cxcidium  fatve  intentanti  ut  occurrcret  Stephanus  ll,five 
111.  dccefsoris  cxcmplo  in  Pippino  , turn  legationc  prxtnifsa,  turn 
per  femet  in  Gallias  profe&ione  adornata  > praefidium  conftituen* 
dum  fancivit . Qui  reapfe  in  Convcntu  apud  Brennacum,  Sc  apud 
Carifiacum  an.754.  Patriciatus  una  cum  utroque  filio  Carolo,  Sc 
Carolomanno  dignitate  a Pontifice  adau&us  , prxfcntilfimus]  ad 
fuit , duplicique  Aiftulphum  bcllo  petens , eum  Urbes  , &qttas 
occupafset , icftituere  , & quibus  inhiabat .,  reccdere  compulic  , 
quadcre  Anaftafius  Bibl.  , Au&or  z.  Append,  ad  Continuat.  Fre* 
degarii  j Annalifta  Fuldenfis  ad  an.754 , ac  luculenter  jpfius  Pon- 
tificis  epiftolar  prarfertim  7,  feqq.  in  Cod.  Carolino  ad  Pippinum, 
& Pippini  ad  ipfum,  adcundiquc  Nicolaus  Alcmannus  deLatc- 
ran.  Parietinis  cap.  1 1 , Mabiiloniusderc  Diplom.  lib.  a.  cap. 3 , 
Sc  Supplem.  cap.p,  Guthcrus  de  Offic.  Domus  Aug.  lib. a . cap  19, 
Petrus  dc  Marca  dc  Concord,  lib.  r.cap.  12  , Pagius  ad  an.  754. 
n 8,  755.  n.i,  & 75^.  n.2  , Hofmannus  in  Lex.  Patricks,  Ma- 
oerus  de  Advocatia  armata  cap.  5.  n.285  , feq.  > aliique  paffim . 
Dcfiderio  perinde  ferro  , flammaque  ltaliam  uodique  devaftanti 
objiciendum  fibiraticum  eumdem  Pippinum  S.  Paulus  I , Sc  Ste. 
phanus  111,  five  IV,  turn  Carolum  M-  deindc  Adr  ianus  I,  & S.  Leo 
111 , litteris,  Legatifque  miflis , ac  Vinculorum  fragmentis  una_, 
cum  Vcxillo , confirmataquc  Patriciatus  utrique  dignitate,  atquc 
in  Filios  utriufque  adoptionc  fada  , pratfentilfimo  ambosauxilio 
experti  funt:  qua  de  re,  prarter  horum  Pontificum  litteras  in  Cod. 
Carol,  deferiptas , abivnde  fidem  liberant  Annales  Franc-,  Sc  Ana. 
ftafius  . -Quo  loci  turn  Sicphanum  11.  in  epitt.  8.  ad  Pippinum  , 
turn  Anaftafium  Bibl.  in  eodcro  Pontifice  , turn  Au&orem  2.  p- 
pend.  ad  Contin.Frcdcg.  de  Aillulpho  conqucrentes  , quod  loca 
a Pippino  donata  S.  Pctro  S.  Dei  Eeclefut , B.  Retro  , vei  Ret - 
public*  Romanorum  reddi  paffus  illc  nonfuiifet,  accipiendos  de 
rcllitutionc  Romano  Imperio  facicnda  putantes  Cointius  ad  an. 

754.  n.8o,Marquardus -Frehcros  in  Corp. Franc- hift.  vet.  in  marg. 

ad  Au&orem  a.  Append,  ad  Contin.Fredcgatii,Muratorius  in  pie* 
na  Expofit.Jur.Imper.&c.  cap.i-  p.a  5 ,feqq  ,&  Comes  Carli  de  O- 

rig.  Monet. differt.  a.  To.  1.  §.  5 , validc  rcfclluntur  aPagio  ad 

an. 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  IV-  4oj> 

an.  7??.  n.  2 , & 756.  n.  2 > a Fontanino  in  defcnf.  I.  Dornin.  A. 
poft.  Scd  §§.j>8  ,&  toi.  p.a<8,  & 2t»f,  a c Defenf.a.  §§.6,&c  7. 
p.54  , feqq- , & a Dominico  Georgio  in  Append,  ad  Adnotat.  in 
Baronium  To.  12.  edit.  Lucen.  1742.  ad  an.  74 3.  p. '669  , fcq. , 
ab  Antoncllo  lib.  cit.  p.  4 , ab  Autforc  Obfcrv.  in  Com.  Carli  lib. 
2.  p.  54  , feq. , nempe  littcris  Stephanill , five  111.  in  Cod.  Caro- 
lino  n.8, 8c  S.  Pauli  I.  n. 24, feqq. > quibus  Roman;*  Reipublica: 
St  Populus  Nnjler , St  Civicates  Nojlr £ ab  utroque  Pontiiice  ad- 
pellantur,  atquc  Nikis  reftituend*  Exarchatus  Urbesdicuntur , 
qua:  Romanorum  reftituendae  Reipublica;  efsent . Anaftafii  Bibl  , 
in  Stephano  11.  teftimonio , quo  tradic  Pippinum  Graeco  Impera. 
tori  Exarchatum  repetenti  refpondifle  cumdem  jam  a fe  in  pote. 
Rate  B.  Petri  , ac  Pontificis  Rom.  jure  pofitum  , quod  ipfum  Ste- 
phano 11,  & S.  Paulo  I.  ab  eodem  Pippino  jam  fuilTc  promiflum  ex 
utriufque  littcris  patet ; 8c  in  Hadriano  I 5 ubi  a Carolo  M.  Deli* 
derium  ad  reftituendum  Ecclcfiae  Rom.,  &S.  Petro  Exarchatum 
fuiffe  compiilfum  refert.  Ludovici  Pii,OthonisI,S.Henrici  II.  &c. 
Diplomatibus  apud  Grctzerum  de  Imp. in  Sedem  Apoftol.munific* 
p.  17,  fcqq. , quibus  in  perfona  Rom.  Pontificis  donationes  a Pip- 
pino , & Carolo  M fa&as  S.  Petro  conformant . Hadriani  I.  epi- 
ftola  5?.  Cod. Carol  , qua  Rom.  Reipublica:  Populum  JS/oJlrutn 
denominat , ac  Johannis  Vlll , qui  epift.  $4.  ad  Lambertum  Spo- 
let.  Ducem,  88.  ad  Ludovicum  Ducem  Bajoariae,  128,8c  131  ad 
Berengarium  Forojul.  Ducem  , & 308.  ad  Supponem  Piceni  Co- 
rn item  dc  Rom.  Reipublica  ita  loquitur  , velut  dc  ca  , cujus  Ponti. 
ficatus  fumma  penes  fc  ftarct . Atque  idadeo  verum  Petro  de_» 
Marca  de  Concord,  lib.  1.  cap.  12.  n.  3 , & Ludovico  Thomaffino 
vet. , & nov.  Difcipl.  p.  3.  lib.  1.  cap.  19.  n.  7 , feq.  vifum  eft  , ut 
Exarchatus  reftitutioquin  S.  Petro,  five  Rom.  Pontifici  facicnd* 
a Pippino  fuerit  promiffa  , non  vero  Impcrio  Romano  , atque  Ro- 
man* Rcipublfc*  nomine  quin  Pippino  Rom,  ipfc  Pontifcx  venc. 
rit  , five  Ecdefia  S.  Petri , in  cujus  jamdiu  corpus  ilia  concreve- 
rat,  ne  levi  quidemdubio,  furpicionique  locum  relihqui^fateatur , 
ac  profiteatur  urerque.  Dc'fcquenribus  demum  Impcratoribus , 
Carolo  CalvojOthonc  I,  Henrico  111,  IV,  & V,  Lothario  , Conra- 
do  &c. , qui  de  eadem  Patriciaius  dignirate  Rom.  a Pontifice  con- 
lJirs  111 * T oni.pl.  F f f fe- 


Digitized  by  Google 


4 xo  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

fequcnda  fuerc  folliciti  > vcl  de  confcquuta  plaufum  fibi  fcccre  , 
vide  Ducangium  To.  5.  p.  2 5 6 , feej.  V.  Patricias  , & Gent  ilium 
lib.  3.  cap.  4. 

Jam  vero  quid  juris  , officiique  Patriciatus  hie  Rom.  a Pon. 
tificibus  confcrri  foljtus  prxfcfcrrct , ft  a me  quxras  , prseflo  ref- 
pondeo  potiflimum  cum  dignitatc  pracrulifTc  jus  defenfionis  , ac 
protedionis  R.Ecclefite  adverfus  tarn  publicam  , quam  privatam 
vim  : atquc  ita  perfuafum  fuit  Viris  Dodlifs.  Nicolao  Alemanno 
dc  Lateran.  Parict.  cap  1 1 , job.  Gamerio  in  Not.  ad  lib.  Diurn. 
cap.t.  tit.  3.  p.  4.  ea  dignitatc  vocatum  dumtaxar  Patricium  ad 
Saadius  Imperatoris  confilium  adnotanti , Pagio  Sen.  ad  ann. 
7 96.  n.4>feqq.,NataIt  Alexandro  hift.  Eccl.  ad  Sxcul.Vlll.  cap.  1, 
Petro  dc  Maica  lib  1 cap  1 1,  & lib  6.  cap. 11,  Magero  dc  Advo- 
cat.Arm.  cap  5.0.1 6 1 , feqq.,Joh.  Franc.  Baldino  in  Not.  ad  Ana- 
ftafium  in  Stephano  111,  Pagio  Jun-  in  Leone  lll,Pichlcro  hift.  Imp. 
cap.f.  q.5.  p.  1 41.5  fcq. , Gentilio  de  Patric.  Orig.  lib.  j.  cap.  a ; 
Quinctiam  ipfifmet  Imperials  juris  ardentioribus  amplificatori- 
bus , Lupoldo  de  Babenberg  de  Jure  Regni , & imp.  Rom.  cap.  4, 
Andrea:  Knichcn  in  Polit.  perveftig.  ad  Korn. Imp  audocrat.cap.i- 
n.  J57,  Everardo  Ottoni  de  Jure  publ.  , & priv.  dffert.  1.  cap  2. 
$.?>&c.  Conftat  id  vero  1.  Ex  littcris  S.  Gregorii  111,  Stephani  llj 
S.  Pauli  1,  Stephani  111]  Hadriani  1,  & Leonis  111.  in  Cod.  Carol.  > 
quibus  a Rom,  Pontificibus  ca  dignitatc  Francor.  Reges  ad  de- 
fenfioncm  Rom.  Ecclefite,  ob  amorem  dumtaxat  S.  Petri,  adlc&i  , 
follicitatique  confpiciuntur . a.  Ex  Formula  Ritus , quo  confti. 
tui  olim  Patricii  folcbant  apud  Paulum  Diac.  hift.  Langob.,  Caf- 
fiodorum  Var.  lib.3.  cpift.  9,  Mabillonium  Annal.  Bened.  lib.23, 
Pagium  ex  Vatic.  Ms.  cam  referentem  ad  an.  74O.  n.  d,  Ducan- 
gium  V.  PatriciuJ)  Ecchartum  Franc.  Orient.  Tom.  1.  p.  383, 
& Gentilium  lib. z. cap.z.n.7,  ubi  dc  una  protedione  impendenda 
a Patricio  fit  fermo  . 3.  Ex  Littcris  Pippini,  & Caroli  M.  ad  prte- 
laudatos  Rom.  Pontifices  , ex  Caroli  M.  Conftitutione  adverfus 
Felieem  , & Elipandum  apud  Goldaftum  Tom.  1 . ad  an.  7^4,  lit- 
tcris  apud  Alcuinum  84,  fcq  > Capitularil.  an.7<S^.  apud  Balu- 
zium  Tom.  1.  p.  1 8p>  Aquifgrancnfi  an.  78$,  Diplomatibus  apud 
Dublcttum  , Ughellum  , Purriccllum  » Baluzium,  Mabillonium, 

Mar- 


Digitized  by  Google 


, BT  ClVlLT  . AatJCULUJ  IV.  41 1 

Martfnium,  Henmsnnum  &c.,  quibu*  uno  folo  Defcnfirit  S.  Del 
Eccltji*  > out  Patricii  Komancrum  titulo  fcroct  infignic  , & glo- 
riatur  . 4.  Ex  Inftrumentis  divifionis  Regni  peratftx  live  a Carolo 
M.j  apnd  Baluzium  Capitul.  Tom.  1 . p.  43?,  fcPagium  ad  an. 
8 06  n.  4,  feq.,  ubi  divifionis  hujufee  Chartam  legitimani  poll 
Baluzium  Tom.  a.  p-  iots8>  Cointium,  fc  Mabillonium  Analcd. 
Tom. 4.  p.  34.  oftendit,  five  a Ludovico  Pio  apud  Baluzium  To. I. 
p.  d8j,  Goldaftum  Conft.  Imp.  Tom.  1,  & Pagium  ad  an.  838. 
num.  3,  feq.,  quibus  Caroli  Marcclli  > & Pippini  cxemplo  , una 
Romans  Eedefix  defenfio  impendenda  filiis , jure  vcluti  Patricia* 
tus  hsreditario , ab  utroque  Regc  cnixc  dcnundattir  . Quo  dc  ar- 
gumento  fufius  infra  . Nihilominus  una  cum  Patriciacus  digni- 
tate  Francorum  Regibus  adquifitum  Jus  Romanx  Urbis  , ac  Ro- 
mani Ducatus  adminiftrandi  cum  Pontifice  , qui  Pontifex  imoab 
ipfis  Francorum  Regibus  in  Patriciacus  confortiurn  admifltis  fuc- 
rit  >opinio  eft  Petri  dc  Marca  de  Concor.  lib.j.cap,  1 1.  n.d.Eo 
viciflim  inerrore  verfatur  Job.  Georgius  EcchartusComment.de 
rebus  Franc.  Orienr.  Tom.  i.  lib.i  5.  §.  38.  p.  737,  feqq.,  quod 
duo  quidem  ab  eo  tempore  Patricii  audirent , fcdunusRomx, 
Pippinus  nempc  , Ravenns  vero  alter  , nempe  Pontifex  M.  Sen- 
tcntiam  porro  fuam  Petrus  dc  Marca  duabus  fufFulcit  epiftolis  in 
Cod.  Carolino  1 5.  S.  Pauli  I,  & 36.  Populi  Romani  ad  Pippinum , 
quibus  utrique  Pippinoxque  , atquc  Pontifici  Fidelem  fc  Popu- 
lus  Romanus  profitetur  , atquc  f'idekm  & S Petro  , fc  ipfi  Pippi. 
nofuturum  > five  in  F’dc  cum  S.  Petri,  turn  Pippini  Romanum 
Populum  manfurnm  idem  S Paulus  pollicetur . Quam  fenten, 
tiam  Ecchartus  pejori  errore  oppugnat , quod  nempe  dum  Rom. 
Populus  fidei  Pontificis  commifsus  auditur  , dc  fide  quoad  fpiri* 
tualc  Regimen  accipi  di&um  oporteat  j dumfefidelcm  Pippino 
viciflim  profitetur » de  fidelitate  quoad  Regimen  temporale  intel- 
telligi  debeat , itaque  duo  perperam  Romanos  Patricios  diftingui 
a Petro  dc  Marca  concludit Suam  vicilfim  opinionem  Hadria* 
nil.cpift  85.  Cod-Carol.  ad-Carolum  M j qua  rogat  etiam  3 at** 
quectiam,  ut  ficuti  Parriciatum  Romanum  in  navatx  pretium 
operi  A"vo»  Patri , ipfique  collatum , integrum  confervare  ipfe 
Pontifex  ftudebati  ita  viciflim  ipfe  Ravennx  Pacriciatum  fibi  Pon- 

Fff  a tifici, 


Digitized  by  Google 


4 De  Potestate  Ecclesiastica  , 
nfici  , five  S.  Petto  fartum  , teiluinquc  fervare  curaret . Longe 
procnl  ab  vero  aberrant  Francifcus  Junius  dc  Translat.  Imperii , 
Meurfius  in  Lex.  Grxco-barbaro  V.  Patricius  t Goldaftus  Conll. 
Imp.  Tom.  3.  ad  an.  774,  Hofmannus  in  Lex.  Univ.V.  Patriciut, 
Hetimannus  dc  re  Diplom.  To.i . cap.2.  §.  53.  n.4,  p.5  1.  &c.  per- 
fuafum  liabentcs  in  Francorum  Regibus  Patriciam  dignitatem  non 
honorariam  dumraxat , neque  folam  imo  Prxfcdluram  Urbis  con* 
fpicuam  fuifTc  , fed  parem  Imperatorix  poteftati  , inque  Roma- 
num  ipfum  Poncifkem  . Parum  hinc  abhicrc  Radulphus  de  Co- 
lumnalib.de  Transl.  Imp.,  Nicolaus  Cufanus  de  Concord. lib.  3. 
cap.3, Draco  dc  Orig.,  & Jure  Patric.  lib.2.cap.d  apud  Gcntilium, 
Dtbcnbergius  dc  Jure  Regni , & Imp.  Rom.  cap.  4,  Sc  Lchmannus. 
in  Chron.  Spirent!  lib.3.cap.24.Francorum  vtciifim  Regibus,  qua- 
tenus  hujufmodi  Patriciatus  honore  infignitis , Romanis  a Ponti- 
ficibus  Rcipublica:  adminiflrandx  curam  demandatam  cxifliman- 
tes  . Denique  Patriciatus  officium  cum  Ui  bis  Prxfcifhira  fuifTe 
conjun&um  , adcoque  Francorum  Principes  , qua  Patricios  , jure 
temporal!  cum  in  Urbcm  Romarn,  turn  in  Romanum  Ducatum 
potitos  fuifTc  putant  Ducangius  in  Gloffano  V.  Patricim , Mabil- 
ionius  de  re  Diplom.  lib.  2.  cap.  3 , Everardus  Otto  de  jure  publ. , 
& priv.  differt.  1 . cap.  1 • §.8,  Guthcrus  dc  Offic.  Dom.  Aug.  lib. 2* 
cap.p,  Petrus  dela  Landc  in  Suppl.Concil.  apud  Labbcum  Tom. 8. 

p.  5$d.  &c. Opiniones  afl:  enim  has  abnormiter  a vero  , rcvloque 
abhorrentes  prorfus  cverrunt  viri  dodlilfiini,  Petri  de  Marca  , & 
Eccharti  Pagius  ad  an.  78^.  n-8,  fcq.,  & Pichler  hill.  Imp.  cap. 5. 

q. 7.  mini.  20.  p.145,  fcqq-  •,  Junii , Mcurfiii , Goldafii , Hofman- 
ni , & Hcumanni  Grcticrus  Obfervat.  ad  Codinum  Curopalatam 
dc  Officiis  , & Official.  Eccl. , & Aula:  Conftantinopolit.  lib.  5. 
cap.  j 7.  p.  28^-  cdiuParif.  1 625,  Ducangius  in  GlofTar..,  Eve- 
rardus Otto  cap.  a.  §.8,  Nicolaus  Alcmannus  dc  Later.  Pariet. 
cap.  1 1 j aliorum  denique  Gcntilius  lib.  3.  capp.  6,  Sc  7,  & Blan- 
cas de  Polit.,  Stpotcfl.  Ecclef.  Tom.  2.  lib.  5.  §•§.  2,  Si  3.  Hr  eer- 
ie tarn  fruftra  cxcogitatos  fuifTc  vcl  duos  Patricios  , vcl  Patricia- 
rum  in  duplieem  dilpcrtitum,  quam  Francorum  Rcges  Patriciatus 
infigni  vcl  fcorfim  totam  Rcipublicx  Roman.x  adminiflrandx  pro- 
vinciam  ad  fc  rapuiffe  , vcl  cum  Pontificc  in  admimflrationis  par- 
tem 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  IV.  1 41^ 

rcm  admiffos  fuifle  , fed  ununi  penes  Romanum  Pontificem  Roma- 
ns rci  fuinmam  integram  ftciiftc  , idcoquc  Francorutn  Principcs- 
uno  Patrrtii  nomine  , dignitateque  euni  Proteiftionis  , ac  defen* 
fionis  jure  conjun&a  , adjedta  in  filiosadoptione  , pro  amore  S.  Pc- 
rri , fuiftc  contcntos cvincunt  fequentia  . i.Ex  Epiftolis  j,  4,  & 
Cod.  Carol.  Stephani  II.  ad  Pippinum  , quibus  ipfu.n  Populi  Ro- 
mani Protediorem  invocar , luttm  vero  Populum  eumdem  adpei- 
lat  , quis  crqui  , bonique  atftimator,  obfecro  , tuto  non  arguat  jam 
rum  Romanum  in  Populum  jure  Principatus  untirn  Pontificcni-. 
fuiiTc  potitum  , atquc  iftius  ad  Juris  tuicioncm  turn  adverfus  Gr.T- 
cos  , turn  adverfus  Langobardos , turn  adverfus  Romanos  ipfos 
aliquando  rebcllcs  , Francoruin  Reges  tanquam  Advocatos  , & 
defenfores  plus  vice  fimplici  fuifle  accerfitos,  ideoque  Patricii  di- 
gnitatem in  ipfis  defenfionis  , & advocatiat  dumtaxat  jus  praetulif. 
fc  ? Et  ccrtc  S. Gregorius  111.  Carolum  Martellum,  & Stephanus  11. 
Pippinum  pro  auxilio  rogantes , eofquc  Patriciatus  infignibus  ex. 
ornantesj  non  Urbis,  Ducatufque  Romani  dominium  illis  obtulifle 
legunturjfed  unius  S. Petri  rcligionem  in  confpcftu  pofuifle,ipfius- 
que  S Petri  ideo  ad  redintegranda  jura,  in  Exarchatum  pr.xfertim, 
follicitaflc  : ipfos  vero  Principcs  unius  Principis  Apoftolorum  rc- 
verentia,  & amore , non  item  temporalis  Dominii  adquirendi  ulla 
habita  rationc,Patrocinio  adfui(Te,ercptumque  Langobardis  Exar- 
chatum in  S. Petri,  five  Rom.Pontif.  jus  rransfundcre  rcligioni  du- 
xitTe  indubium  eft.  2. Ex  Senatus,  Populique  Romani  ad  Pippinum 
epift.35.  Cod.  Carol.,  qua  pridein  ab  ipfo  admomti  dc  oificio  erga 
Paulum  I.P.M  impendendo  refpondent,fe  jugitcr  in  Pontificis  fide 
permanfuros,  Nos>  inquientes, firmi , aefiJele:  Servi  S Dei  Eccle- 
fix  prafjti  ter  Beatijs. , & Cangelici  Spirituilis  Puri:  P'ejlri , 
Domini  Akjiri  Pauli  Summi  Pontificis >,  & VniuerJalij  Pipxccnfi- 
fiimus . Ed  itaque  tota  Pippini  intend o , & Populi  Romani  pro- 
reftatio  collincabat , ut  Pontifici  in  Rcipubiicx  iupremo  regiminc 
& ille  adefset  ope  , quin  ullam  ad  fe  regiminis  raperet  partem  , & 
ifte  non  deefset  obedientia  , quin  ad  priftinam  adfpirarc  libcrta- 
tem  auderet.  Junge  & Pauli  ad  eumdem  Pippinum,  &Stephani  HI. 
ad  cjufdcm  Pippini  filios  cpiftolas  , quibus  S.  Petri  nomine  , ut  ci. 
dem  a Langobardis  ablata  bona  rcftitucuda  curarent,  cofdcm  of. 


Digitized  by  Google 


414  Dli  PoTNTAT!  EcCl«8lfAfT1CA 

vlimobtcflantur , fcobfccrant,  deque  Papula  Romano  tinqiism 
fibi  fubdico  , &de  Romano  Principatu,  Exarchatuque  Ravennatc 
Joquuntur  tamquans  fuo  » five  S.  Petri  proprio  .3.  Ex  Hadriani 
epiftoli*  in  Cod. Carol.  4*  ,49  , 51  > 5*  > 54  > 5*  > 58  > ^9  » 7*  > 

78,  8 5 , jw.  &c.  ad  Carolum  M. , quibus  indefinenter  infUbat , ut 
fidem  demum  cum  ab  ipfius  Parentc  , turn  ab  ipfo  S.  Pctro  vice 
plus  fimplici  dcfponfam  intcgrc,pro  virili,  liberarec,  atque  Prin- 
cipatus  in  Italia  tarn  fuperiori , quam  inferior!  S.  Pctro  devotos 
pervaforum  manibus  ereptos  in  S.  Petri  fupremum  jus  tandem 
tranfctibcrc  non  moraretur  . Nominatim  veto  de  Exarchatu  Ra- 
vennate  , quera  S.  Petri  peculiarem  Patriciatum  nominat , difle- 
rens  Carolum  admonet,  nc  Pontificc  infeio,  aut  invito  quempiam 
ex  fubditis  tcmporali  Dominio  S.  Rom,  Ecdefi*  apud  feipfum  re. 
cipiat , ac  bonis  S.  Pctro  fcmel  oblatis  oneris  quidpiam  imponere. 
tenter  j conteftatus , fi  hxc  ipfc  prsftitcrit , operam  viciflim  ab  fe 
jmpeudendam  omnem,  ne  ipfi  de  Patriciatus  honore  quidpiam  de. 
periret , Rogo  vero,  indicia  funt  nc  ilia  poteftatis,  qua  Carolus  M. 
adminiftrandat  Rcipublic*  una  cum  Rom,  Pontificc,  aut  imo  per 
femetfeorfim,  polleret , an  magis  Dominii  cum  in  Romanura  Du- 
catum  , turn  inExarchatum  Ravcnnatcm,  quo  unus  integre  poti. 
rctur  ipfc  Pontifex  ?Nequc  movcrc  quempiam  debet , quod  Pon- 
tifex  Carolo  M.  Patriciatum  Romanum  confervandum  promit. 
tens,  vicilfim  Patriciatum  Ravennx  S.  Pctro  donatum  fibi  con* 
fervari  petierit . Nam  Patriciatus  Romani  nomine  dignitatem  vc* 
nilfc , ac  Protedionis  jus  dumiaxat , integro  apud  Pontifieem  do* 
minio  manente  ,cx  didis  patet . Patriciatus  vero  Ravennatis  no. 
mine  intelligi  dabatur  Exarebatus, quern  S.Pctro  redintegraudum 
curavcrant  Pippinus  , &i  Carolus  M. , atque  ita  plane  intelligi  de* 
bere  id  oftendic  ,quod  Patriciatus  S Petri  denominetur  , cujuf* 
modi  efic,  nifi  Exarchatus  nequibat . Qni  Exarchatus  idco  Patri- 
ciatus nomine  denominandus  Hadriano  videri  potuit , quod  Ra- 
vennas  Exarcha  Parricius  femper  effet , ut  liquet  ex  libro  Diurno 
Rom.  Pontif.  cap.  2.  tit.  a , & 4 , atque  ut  comparationis  vis  Ca- 
rolo M,  magis  adparerct  in  voce  Patriciatus  , quern  alter  alters 
tuendum  proponit . Ad  hxc  in  cpift.  Apolog.  pro  Sacris  Imagini- 
sms apud  Baroniumad  >0.7^4.  n.50 , fcq,  , & iiarduinum  To.  4. 

p.  830.  ( 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . ARTlCULUSlV.  4I JT 

p.  820.  S.  Petri  optatiflimam  dcfuturam  Protc&ionem  nunquana 
Carolo  M.  pollicetur,  modo  ipfc  promifTorum  vicillim  haud  imme* 
mor  pro  integra  bonorum  , juriumque  S,  Romanic  JEcclefiar  rcfti- 
tticionc  adliborarc  non  dcfincrct  . Jungc  Lconis  111.  epiftolas  3,  7, 
& 1 a.  inter  alias  ad  Carolutn  M.  , quibus  obfecrat,  turn  ut  Roma* 
nos  in  fc  rebelles  compefceret,  & ad  fibi  dcbitam  obedientiam  dc- 
pendcndam  adigerct , turn  Saraccnos  ab  Agri , Principaiufqm-  . 
Romani  devaftatione  procul  arcerct , turn  Ravennatcs  ad  bona  , 
qux  ufurparant  , fifco  rcddcnda  Apoftolico  cotnpcllerct , nequc 
prartermittcns  cjufdcm  conqucri  de  Miffis  , quod  plcraquc  , qu* 
fas  non  cfTet,&  plufquam  cfTet  fas,  fibi  arrogarc  tentarent . Confer 
& Pagium  ad  an.7?y.  n>3,ubi  ex  una  Alcuini  epiftola  1 1 .ad  Caro- 
lum  M.  contra  Pctrum  dc  Marca,&  Cointium  rite  duo  dcducit,eo 
tempore  Orientis  Impera  tores  Rom.t,&  Italia:  dominio  jam  cxci- 
difTe,  Romano:  vero  Urbis  , ac  ditionis  fuprcnuim  Jus , ac  domi- 
nium non  apud  Franc.Regcs,fed  unum  penes  Rom.  Pontificcm  in- 
tegrum ftetilTc  . Ccrte  Petrus  ipfe  de  Marca  fatetur  dc  Cone.  lib. 
3.  cap.  1 1.  turn  abfque  dubio  Pontificcs  Romana:  Urbis  dominio 
tcmporali  potitos  ccifcri  dcbcrc  , quo  Domini  Nb/lri  nuncupa- 
tionc  a Romanis  denominari  cccpcre,  primumque,qui  hoc  nomine 
fucrit  adpcllatus , Lconem  Jll.  fuiffc  putat,  conjcilura  duiSa  ex 
friclimi  Latcran.  inferiptione  , nec  non  ex  Numifmate  rclatoa 
Nicolao  Alemannodc  Later.  Pariet,  cap.  2 , in  cujus  altera  facie 
S.  Petri  Imago  cum  Clavibus  humero  impofitis  confpicitur  , in 
averfa  veto  hare  legitur  inferiptio  : D.  Leoni  Papa  , quem  ter- 
tium  effc  non  dubitat . Itaquc  quum  S.  Paulus  1.  co  nomine  fucrit 
adpcllatus  in  praecit.  cpift.  Scnatus , Populiqne  Romani , atque 
ante  Lconem  111.  eodem  nomine  infignitus  legatur  Hadrianus  I.  in 
Charta  privilcgii , quo  Monaftcrio  Sandionyfiano  proprium  ha- 
bendi  Lpifeopum  facultatcm  an. 786.  impertiit  , apud  Harduinum 
To.  3.  p.  202  r , fcq,  , palam  fit  indc  Pontificcs , & quidem  ante 
Lconem  111.  Romani  Ducatus , & Urbis  dominio  potitos  • cujuf- 
modi  dom'nium  confirmant  Nummi , non  illc  quidem  Leoni  111.  a 
Nicolao  Alemanno , a Petro  dc  Marca  , a Papebrochio  in  Conat. 
in  S.  Leone  1.  §.  47.  n.  3 , & a Pagio  ad  an  896.  n.  6,  tributn*, 
quern  imo  pejus  S.  Leoni  I.  tribuendum  arbitratus  eft  ohm  Baro- 

niuJ. 


Digitized  by  Google 


41 6 DePotestate  Ecclesiastic*  V 

nius  ad  an.  461.1112  , qui  Leonis  Vlll.  Pfeudo-Pontificis  fuiflc 
oftcnditur  a Floravantede  Antiquior.  Pontif.Rom.  Dcnariis  pag. 
78,  ncquc  illc  perinde  an.  1607.  in  media  Nave  vet.  Vaticanx  Ba. 
filicx  fubtus  terram  inventus  , S.  Petri  quidem  Clavibus,  ac  Vul- 
tu  Salvatoris  infignitus  , fed  ullis  abfque  Iitteris  , ac  S.  Grego- 
rio 11,  adfetiptus  ab  Audtorc  dochft.Obfervat.adv.Comitem  Catli 
differt.  a.  de  Orig. , Sc  Commer-  Monet.  &c.  lib.3.  §.23.  p.158, 
feqq.  , fed  S-  Gregorii  111  > cui  rcllituendos  duos  Ntimmos  , quo- 
rum alter  S«  Sergio  I.  ab  Oldoino  in  Addit.  ad  Ciaccon.  To.  1. 
p.  4p2  , & a Baertio,  & Janningo  in  Addit.  ad  Conat.  Cbron.  Pa. 
pebrochii  §.  86-  in  S.  Sergio  tributus  fuerat  , alterum  vero  pro- 
duxit  Ficoronus  inter  Plumba  antiq.  p.i.  cap.a  3.  n.  5 , idem  Au- 
&or  cit.  lib.  3.  §.  25.  p.163,  feqq.  oftendit ; S.  Zacharix  duo 
apud  Mabillonium  Itin.  Ital.  To.  1.  p 18.  n.  6 , & Oldoinum  ad 
Ciaccon.  To.  1 • p.524  , de  quibus  priecit.  Baertius  , & Janningus 
in  S.  Sergiol , Fontaninus  Oefenf.i.  cap.n.  p.72  , & Au&or  Ob. 
fervat.  §.  29.  p.  178  , feqq.  , & Comes  Jacobus  Acami  de  Orig. 
& antiq.  Pontif.  OfSc.  Monetarix  §.  1 • p.8,feq- ; Hrdriani  I apud 
Vignolium  , & Floravantcm  de  Antiq  Denariis  Pontif.  Rom.  par. 
1.  p.i  , & Baldinuni  in  Not. ad  Anaft.edu.  Vignol.  To  2.  p.375> 
in  quo  inferiptionem  lAftaria.  X*  D.  AG  non  ad  Grxcuin  Impera- 
torem  referendam  , ut'perperam  a Muratorio  Antiq.  Ital.  difTcrt- 
27,  & Blanco  de  Polit.  , & poreil.  Ecclcf.  To.  2.  p.  1 76  , relata 
fuerat , qui  turn  Conftantinus  Copronymus  audicb  it,  fed  ad  Chri- 
ftum  D. , cujus  Crux  in  Nummo  exprimitur  > oftendunt  Ccnnius 
inNot.  ad  cit.  differt. , Au&or  Obfcrvat.  cit.  Iib.j.  §-33-  p.'^o  > 
fcq.  ,&  Acamius  cit.  differt  §.  2.p.  18,  non  fecus  atquc  finale 
in  Benedi&i  III.  argenteo  Nummo  lemma  ad  CUnftum  D.  referen- 
dura  oftcndit  Garampius  differt.  eo  de  Nummo  in  Admonit  n.  1. 
p.  152,  (eqq. , & Autocratic  , five  Pontificix  ab  Impcratoribus 
independentis  autfloritatis  indicium  eflexoncludunt  , ncquc  fuifse 
pcrindcjCur  de  Nummi  Hadrianciintcgritatc  dubium  inductetMu-' 
ratorius  in  Expofir,  plena  Jur.  lmper  cap.  6 : quo  demum  ex 
Nummo , non  fetus  atque  ex  laudatis  mox  SS.  Zadiarix  , & Gre- 
gorii JU.  corrigendus  lane  venit  Anonymus  Scriptor  vitx  Hadria- 
.*1  f.  apud  Mabillonium  Muf.  leal*  To.  i.par.  2.  p.  39,  adfumans 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  IV.  417', 

ca  adhuc  fub  state  Grsci  Imperatoris  potedati  obnoxiatu  fuiflo 
cum  Urbcm  Romani , tumnonnulla  ItalisCaflra:  quamquaniL. 
Scriptorem  ilium  loquutum  de  Grsci  Imp.  dominiofub  S.  Grcgo. 
rioll.  rite  obfervac  Cl.  Fontaninus  Defcnf.  1.  Domin.  Apod.  Scd. 
par. 4.  cap.103.  p.itSj  , feq.cdit.  Korn.  1713.  Scquuntur  Nummi 
Stephani  IV  , S.  Nicolai  I , Johannis  VIII.  apud  Vignolium  , & 
Floravantcm  dc  Atuiq.  Pontif.  Rom.  denariis  par.  I.  p.  x$  , Fon- 
taninum  Defenf.  a.  Dom.  Apofl.  Scd.  par.  1.  cap.  21 . p.  73  , & 1c 
Blancum  in  Tra<d.  hid.  de  antiq.  Franc.  Monet,  p.  1 08-  n.  5 , cu- 
ius podremi  Johannis  Vlll.  nempe  jungenda  paritcr  cpiftolaSy. 
ad  Bcrengarium,  ubi  liquido  tradit  jampridem  Rom.  Pontificcs 
Urbis  dominio  potitos  ; johannis  IX  > Stephani  V , Benedict  IV, 
Sergii  111 , Anadafii  111.  apud  Vignolium  p.  49 , 56  , Fontaninutn. 
loc.  cit. , Garampium  p.  156,  feq. , Argclatum  dc  Monet.  leal* 
T.  3.  Append.  p.d4>  fcqq.,  Muratorium  antiq.  leal,  difsert.  27  > 
johannis  XI  j de  quo  Vignolius  par.  1 . p.^7  , (cq. , Sc  Muratorius 
loc.  cit. , Leonis  non  VI,  ut  ibid.  Muratorio  vifum  cd  , fed  Vll,  ut 
cenfet  Au&or  Obfervat.  adv.  Com.  Carli  lib. j . § 41.  p.  2 1? , Jo. 
hannis  Xll > Leonis  Vlll , Pfcudo-Pontificis  , Bcnediidi  V , Paf- 
chalis  11 , Sergii  IV.  See. , apud  prxeit.  Fontaninum  p.  74  , feq.  , 
Vignolium  par.  1.  p.  73  , fcqq. , Floravantcm  pat.  2.  p.  3 , feq.  > 
Muratorium  &c.  > in  quibtis  omnibus  Nummiscum  S.  Petri  , auc 
S.  Pauli  nomine , prsfat.  Rom.  Pontificum  nomina,  diverfis  cum 
infigmbus  adparent , ulla  abfquc  Patriciorum  , aut  Imperatorum 
mentione  : quod  indicium  cd  liquidum  unum  penes  Ponttficcin  a 
S.  Gregorio  11 , ac  dcinccps  Urbis  Imperium  dctifsc  . 

Scd  cnim  Goldadus,  a quo  duo  , quae  profert  Cond.  Imper. 
To. 2.  ad  ann.  774,  Sc  pod  ipfum  Lunig  Cod  Diplom.  To.i . n.  i, 
&3  , Senatus  Confuha  , Populique  Rom.  dc  Patriciatu  coilato 
Carolo  M. , atque  Othoni  1.  ad  fabulas  amandanda  ex  unanimi 
Scriptorum  de  iis  filentio  demondrat  Gentilius  liS.3.cap  9,  Con- 
ringius , Ecchardus  Rer.  Francis  Orient.  To.i . lib.  2 5.  §■  86. p. 
771,1c  Blanc  in  Trad.  hid.  de  antiq.  Franc.  Monet.,  Sc  tn  Dtflcrc. 
hid.de  Monet.  Gallicc  editis  Amdel.  1692,  ubi  cap. 8.  p.7*.  pu- 
gnare  non  cd  veritus  abanno75  5.  ufquc  ad  an.  1143.  Romans  (Jr- 
bis  Impexio  Occidentis  Impcratorcs  fuifle  potitos  , tuiuquc  pri— 
fan  III*  Tvnu  VI.  G g g mum 


Digitized  by  Google 


4 1 8 De  Potestate  Ecclesiastica  , 

mum  ab  Innocentio  11. conaium  impenli  prorfus  omnem  ccepifle 
ut  illud  ad  fc  raperet  » Job.  Clericus  Bibl.  Scledl.  To. 20.  p.  1 96. 
Vignolii  documcniis  fc  vinci  non  paffus  ; Pagius,qui  poftquam 
ad  an>7p5.  n 4,  feq.  adverfus  Petrum  dc  Marca,  & Cointium  jam 
fub  Stephano  ll,ants  Leonem  lll,Urbis  Romx  dominio  Grxcos  cx. 
cidifle,nec  in  co  fane  fuccdfiffe  Francos  , fed  unos  fiiprcmos  Ur- 
bis  Dominos  Rom.  extititfe  Pontificcs  defenderat,  a 1c  Blanco 
poftea  in  errorem  pcrtra&us  ad  an. 823.  n.  1 3,  & 875.  n.i.  ad. 

fererc  non  dubitavit,  Impcratores  Francicos  prxeer  defcnfioncin  , 
& protc&ioriem  Ecclefis,  fupremo  dominio  in  Urbe  potitos  fuiflc 
ex  conccflione  Pontificum  : quern  idco  a Vignolio  p.  1 6 , feq.  rc- 
dargutum  fr  ultra  Pagius  Jun.  in  Pafchali  1.  cenfura  rcdimerc  (hi- 
duit|  2 Pagio  feniore  adftrucns  fcriptum,quod  a Pafchali  1.  fupre- 
mum  Urbis  dominium  Lothario  Imp.  fucru  delatum  : quippe  fi  cx 
Monetis  fub  Lothario  cuds  Ant.  Pagius  arguit,  (ut  de  Pauli  Dia- 
coni  teftimonio  nihil  dicam  , quo  moveri  certe  hand  debebat,  ut* 
qui  Lothario  a Pafchali  earn  dumeaxat , qua  prifef  fruiti  Impera- 
torcs  fucrant , poteftatem  fuper  Populum  Rom.  fuiffc  largitara-. 
adfirmat  , quod  plane  dc  Advocatix  , ac  Protcdionis  jure  dumta- 
xat  accipi  tarn  debet,  quam  rite  poteft)  , arguit » inquam  , in  Lo. 
tharium  a Pafchali  1.  dominium  Urbisfuifsc  tranfufum,  ex  Num. 
mis  (tmilitcr  Caroli  M.,  ac  Ludovici  Pii  nomine  Romx  infignitis 
arguerc  debuifset  , jam  turn  penes  cofdem  Principes  rci  Romanx 
fummam  ftetifse  j Baluzius  in  prxfat.  ad  Capitul.  §.  28,  Fleurius 
ad  an.  817.  hilt.  Ecdcf.  lib-4*.  Muratorius,qui  Obfervat. 

in  epift.  Fontanini  de  Dom.  Apoftol.  Sed.  cap. 25.  p.50.  Italix  to* 
tius  dominium  apud  Impcratores  ufque  ad  an.  134^.  mandfse  vi- 
detur  fentire  , eo  quin  etiam  progrefsus  in  Supplici  libello  ad  Jo- 
fephuml.  Imp.capp.p,!!,  la,  feq.,  &Obfcrv.  cap.4i,ut  poft  Blan- 
cum  difsert.  cit.  cap.  7.  Imperiaiis  veluti  juris  pervafores  Ponti- 
fices  nonnullos  traducere  vidcatur,  atque  Ital.  Antiq.  diffcrt.27> 
qua  de  Monet,  offic.  orig. , & Monetas  cudcndi  jure  diligenter  in- 
quirendum inftituit , (quo  loci  inter  alia  cx  Nummis  illis  Ponti- 
ficibus  forfan  jus  procudendx  Monctx  Grxcis  ab  Imperatoribut 
fadtum  ariolatur  ; Ita  nempe  poftquam  in  Romanos  Impcrio  ex- 
cidiffent,  Monetis  cudendis  prxfcdtos  effe  voluerc  Pontificcs.. 


Digitized  by  Google 


BT  ClVILl.  ArTTCULUS  IV.  ftp 

N*  qui  itanngatur),  ac  in  Anna!.  Ital.  pallim  Monetas  Romae 
cudendi  jus  Francos  penes  Imperatores  ftetiffe  doCens  , aut  ab  il- 
lis  Romanis  indultum  demum  fuiffe  Pontificibus , (quo  tamen  de 
indulto  in  Epiftolis  9 9.  Cod.  Carolini  ne  you  quidem  , levequc  in- 
dicium adparct)  , hi , inquam  , oranc s ea  in  opinione  verfantur  , 
ut  de  prarfatis  Nummis  aut  dubitent,  aut  illos  non  Pontificios,  fed 
Imperatorios  fuiffe  confidcntifGmc  pronuntient , quibus  ideo  Im- 
peratorum  dominium  in  Urbem  Romam,  Romanumque  Ducatum 
detur  intclligi  > devotionifque  gratia  dumtaxat  Papa?  nomen  ali- 
quibus  infertum  . Contra  quos,  utimodo  dicebamus , non  Im- 
peratorios , fed  Pontificios  fuiffe  Nummos  illos  pugnant  Vigno- 
lius,  Floravantes  de  Antiq.  Rom.  Pontif.  denar.,  Fontaninus  De- 
fenf.  i.Domin.  Apoft.  Sed.  cap.  xo8.  p.  274.  edit.  Rom.  1715* 
& Defenf.  3. cap.  2 1.  p.  72,  fcqq.,  Pagius  Junior  in  Leone  III , & 
Pafchali  I,  Garampius  de  Nummo  arg.  Benedhfti  III.  cap.  4.  n.  3, 
& in  Admonit.  adTabul.  Num.  p.  1 5 2,  fcqq. , Ccnnius  Ephcm. 
Rom.  an.  1 74C.  Art.i  o,  in  Not.  ad  Murat  difsert.  27,  Catalanus 
in  prarfat.  ad  Tom.  4.  Murat.  Annal.ipfius  Tom.  1.  p.  57,  fcqq. , 
&B7j  fe„qq. , Au&or  Obfervat  in  Carli  lib.  de  Orig.,  & Comerc. 
Monet.  lib.j.  §.i2.p.  1 55,  fcqq..  Comes  Jacobus  Acami  de  Orig., 
& antiq.  Offic-Monet.  Pontif.  adverfus  eumdem  Carli  §.  2.  p.  1 7, 
feqq.  &c.  Ab  hac  utraque  alteram  induit  opinionem  Janus  Ray- 
naldus  Comes  Carli  libro  de  Orig.,  & Commer.  Monet. &c  To.  1 . 
differt.  2.  §.5.  de  Pontificia  Monctali  O/ficina  fermonem  infti- 
tuens , nempe  Nummos  illos  neque  Imperatorios  , ncque  Pontifi- 
cios habenuos  efse  , fed  Scnatorios  , ideft  Scnatus  jufsu  cufos  , 
apud  quern  ab  an.  728.  a Grxcorum  Imperio  fubduftum  Imperii 
Romani  fummam  itcrum  revocatam  integram  Retifse  putat  ufque 
ad  an.  800,  quo  ad  Carolum  M.  Imperatorem  elechim  I nperii 
admimflratio  translata  fuerit : quam  etfi  ufurpare  tentaverit  Jo- 
hannes XII,  fruftra  tamen  conatum  ei  omnem  ccffifse  , fed  penes 
Imperatores  qua  Francos  , qua  Germanos  tllam  manfifse  inta&am 
ufque  ad  an.  1 1 p8,  5-i- ft  ufque  ad  Innocentmm  III,  cui  fidelitas 
jurata  primum  legitur  a Pctro  Urbis  Prarfe&o  apud  Card  Arago- 
■nium  in  vita  Pontif.  Her.  Ital.  Tom.  3.  p.  487,  quum  antea  fidem 
Imperatoti  obligate  fuaiu  Pr*fc&i  folerent  • Carli  porro  in  ea. 

Ggg  * dem 


Digitized  by  Google 


420  De  PoTESTATE  EcCLESTASTICA  , 

dem  quoque  opinione  dc  Nummis  plcrifque  Scnatus  RomI  au£k£ 
litate,  nomineauc  percuffis  prxivcra  t Ic  Blanc  in  cit.  difsert.  hid. 
p.741  indc  arguens  Imperii  fmnmam  turn  temporis  apud  Senatum 
ftctifse  . Huic  igitur  Carlius  opinioni  mfixus  Nummos  illos  aut 
Pontificihus  aliis,  quam  vulgo  putetur,  fore  tribuendos,  ant  alio, 
quam  fucrit  pcrfuafum  , tempore  fuifse  procufos  , oftendere  ad- 
grefsus  , prxteritis  iis  > qui  SS.  Gregorio  III,  & Zacharix  tribui 
folent,  quos  incompcrtos  fane  habuic,  Nummum  Hadriani  I.  per- 
cufsum  vulr  ante  Caroli  M.  inaugurationem ; Stephani  IV.  pe- 
rxque  , aut  potius  Stcphano  V,  aut  Vll.  tribui  pofse,  aut  debere, 
quod  vifum  quoque  Muratorio  cit.  difsert.  27.  fuerat  i Nicolai  I. 
xeftituendum  efse  Nicolao  II,  fub  quibus  tribus  nullus  fuit  Impe- 
rator : fub  Johannc  IX,  & Bencdi&o  IV.  vacafse,  Imperium  ; Scr- 
gti  III.  efse  potius  Scrgii  IV,  fub  quo  Imperium  (imiliter  vacans 
crat  ; Lconis  VIII  denium  Nummum,  qui  nota  caret  Imperatoris, 
fubdititium  cfTc  . Itaque  vacantc  Impcrio,  non  fuifse,cur  Nummis 
illis  Imperatoris  nomcn  adponeretur  . At  enim  quid  , viciflim  ro- 
go  ,caufs»fuit , ut  Apoliolica  vacante  Sede  Monctx  Romx  cum 
l'olo  Imperatoris  nomine  nonfucrint  cufx  , fiquidem  ognnes  Se- 
natus  jufsu  procufas  exiftimet  ? Eccur  denuo  Monetis  fuo  jufsa 
procufis  Notam  SC.,  ut  poteftatis  , qua  turn  fruebatur  , indicium 
clfct , adjicerc  Senatui  cordi,  curxque  non  fuit  ? Scd  dc  hifee  pof. 
tea,  videndus  interca  Do&ifs.  Au&or  Obferv.  lib. 3.  §.4<5.  p. 339. 
Tamvero  Blancus , & Carli , quam  Pagius  , Muratorius  &c.  fuam 
dc  Nummis  Imperialtbus  , aut  Senatoriis  , non  vero  Papalibus 
opinionem  fuBulcirc  fatagunt  Nummis  illis  , in  quibus  Impcrato* 
mm  una  cum  Pontificum  Monogrammatc  ufque  ad  Bcnediftmn 
Vll.  imprimi  folebat  ephigraphes  , velut  Caroli  M.  in  Nummo 
Lconis  III,  dcquoploravantes  p.  1 1,  & Argclati  de  Num.  leal.* 
Tom. 3.  Append.  p>6y>  Ludovici  Pii  in  Nummo  Pafchalis  I.  apud 
Blancum , &Muratorium  difsert.  27;  Ludovici , Sc  Lotharii  in 
Nummis  Gragorii  IV,  de  quibus  Vignolius , & le  Blanc  cit.  dif- 
fer c p.  75,  Sc  Tra&.  hill.  p.  1 02,  dubitat  tamen  Acami  §.2-  p.20. 
an  fuerint  Gregorii  Kavennatis  Archiep.  invjvis  fub  Ludovico , 
& Lothario  agentis , uti  liquet  ex  Ugbello  To.  2.  p.  346,  ideo 
quod  in  bis  nonhabetur  Romt  j Lotharii  jn  Nummis  Scrgii  II. 

apud 


Digitized  by  Google 


et  Crviu . Articulus  IVr  4 2i 

apud  Floravantcm  p.  30,  & Garampium  p 155,  & Leonis  IV. 
apud  Floravantcm  p.  35,  & Moratorium  j LudoviciilL  inNum- 
mis  Benedict  III,  de  qtiibus  Vignolius  p 37,  feq.,  le  Blanc  p-toS, 
& Garampi  cap.i.  n.  6,  fcq.,  & cap. 5.  n.  ijS.Nicolai  I.  apud  Flo. 
ravantem  p.41 , Hadrian!  II,  quern  1c  Blanc  Ludovico  P10  tribuic. 
Sc  Ludovico  II.  rcllicuit  Vignolius  p.  421  Johannis  VIII  p,  43,  & 
apud  Garampium  p 1 58,  feq  , quern  tamen  efse  Lconis  HI.  cen- 
fet  Au£W  Obfervac.§.  34.  p.  ip5;CaroIi  Calvi  in  Nummo  al~ 
tero  johannis  VII f.  apud  Wtgnohutn,  & Moratorium  •,  Caroli 
Craflfi  in  Nummo  Marini  1,  de  quo  Floravanscs  p.  47,  & Murato- 
lius  , dubiuni  habet  tamen  ex  dcfe&u  figlarum  Ronut  Acami  cit- 
p.  20,  & in  Nummis  Hadrians  III,  &Stephani  V.  apud  Flocavan» 
tem  p.  49,  Blancum , Sc  Moratorium  5 Widonis  in  Num.  Formofi , 
de  quo  Floravantcs  p.  51;  Lamberts  in  Num.  johannis  IX.  p.  5 6i 
Ludovici  III.  in  Num.  Bencdi&i  IV.  p 5pi  Betcngarii  io  Num.  Jo- 
hannis X.  p 66,  Sc  Garampi  p.  »tfo>  Albcrici  Tufciae  Marchionis 
in  Num.  Agapeti  11.  apud  Floravantcm  p.72,  & Fontaninum  An- 
tiq.  Hons  p.  2 83?;  Ottonis  I.  in  Nummo  Johannis  Xll.  apud  le_> 
Blanc  difserr.  p.  85,  Tradt.p.  88,  ubi  tamen  Othoncm  111.  intelli- 
git  falfo  quidem  ,uc  oflendit  Floravantcs  p.75,  feq.,  dubitans  ta_ 
men  ipfe  , an  Johanni  XU1,  8c  Othonill.  tribuendtis  fit , nonfecu® 
ac  Muratodus  j Othonis  I.  rurfus  in  Nummis  Lconis  Vlll,  Johan. 
nis  XI 11,  Bcncdidli  VI,  & Vll.  p 77,  81,  Sc  85;  Hcruici  111. in  Num- 
mo  S.  Leonis  IX*  p.  ^4.  Ad  hare  Muratorii  cit-  di(Tert.a  7.  dubium> 
an  port  Heraclium  , annum  ideft  840.  cudi  Romae  Nummi  cum 
Impcratotum  Grascorum  monogrammatc  perrexerint , evelleivtes 
Au&ores  Ephemer.  Florent.  To.i.  par.a.  Art.i.p. 3?, ex  Baudu- 
tio  tres  producunt  Nummos  Stauracii  Imp.  fub  Carolo  M.  in  vivis 
agentis  , ac  Zoe  , & Theodora:  Imperatr.  poll  an.  1 000.  ex  quibus 
arguunt  rum  adhuc  in  (Jrbcm  Romam  Grata's  Imperium  conftitifii 
fc  . Errorem  hunc  vero  egregic  depedlit  Au&or  Obferv.  lib.  3. 
§§.  18,  Sc  41.  p.  i47>.&  217,  feq.  ex  Nummo  aJtero  Conftantini 
Pogonati  Romx  percuiTo  apud  Bandurium  Num.  Imper.  To.  *. 
p.  6pj,  oftendens  quidem  eriam  poll  Ffcraclium  ufquead  an.  6 85, 
quo  vita:  fincm  Conilantinus  Pogonarus  fecit,  fuum  Grarcis  in 
Urbem  dominium  coafiitiflc  , non  ita  dcinccps  fub  Leone  Ifauio  » 


Digitized  by  Google 


4 ai  De  Potestate  Ecclesiastica  V 

& Conftantino  Copronymo  . Itaque  dc  cribus  ill  is  Nummis)  quos 
Bandurins  ex  Ducangio,  hie  vero  ex  Odfavio  Strada  exhibuit , ju- 
re cum  Bandiirio  dubitationem  induit , Strad®  (iquidem  Nummoj 
condandi  fraus  cun&is  perfpeiSa  jam  fit : cujufmodi  fraudis  in- 
dicium in  Nummo  Stauracii  eft  > quod  nec  de  Metallo  conftet,  nec 
eodem  modo  legatur  nomcn  a Strada,  & a Ducangio,ncquc  is  poft 
Patris  obitum  duobus  paulio  amplius  meniibus  fuperftes  fueritj  in 
Nummis  vero  Zoe , & Theodoras  fraus  ipfo  confpecftu  ftatiro  dete- 
gitur,  nam  itaornata  adparet  Zoe,ficut  Augufta:  folebantTheodo. 
hi  Sxculo  , in  utroque  Nummo  vero  adfunt  Sigls  Con . , & Rom. , 
«nde  nefeias,  Romar  ne,  an  Conftantinopoli  percuifi  fuerint . For* 
taffisetiam  fyllaba  Rom.  in  Zoe  Nummis  defignatus  eft  Romanus 
Argyrus  ejus  Conjux  , non  Roman®  Urbis  Monetalis  Officina . 
Ad  omnem  denique  dc  Grarcorum  ca  fub  aerate  adhuc-thww  in  Ur- 
bem  imperio  evcllendum  fcrupulum  abunde  fuihcere  debec  Con- 
Aantini  Porphyrogenetae  finccra  confcfEo  dc  Thematibus  lib.  a. 
them,  i O)  ubi  dc  Urbis  dominio  loquens  fie  habet : /<b loKgxrogUr 
e yta  , kol! tecrnoC>urQcu  ycvg'of  -nxcoi  rtvot  xxrx  Koug ov  itcLva.  j juxta 
verf.  Morelli , Roma  propriam  adminijlrationem , ac  jurijdiBionem 
obtinuit , eique  proprie  dominatur  , qui  fun  tempore  Papa,  ejl  - Ex 
hoc  porro  loco  Petrus  de  Marca  dc  Concord,  lib.  3.  cap.  11.  n.  11. 
arguit  Romani  Ducatus  »&  Exarchatus  Ravennatenfis  dominium 
in  Romanos  jam  turn  Pontifices,  ideft  ci^ca  an.  ^14 , quo  ita  feri- 
bebat  Conftantinus,  a Franchis,  quod  fai'lum  putat  a Carolo  Cal- 
vo  j atque  in  Johanncm  VIII.  quidem  j fuifse  translatum  , quod 
Eutropii  Presbyteri  Langob.  teftimonio  confirmat. Contra  Pagius 
rede  quidem  Petrum  dc  Marca fuftlaminat  ad  an.  875.  n.fjfcqq. 
cum  ex  filcntio  Annalift.  Fuldenfis  , Bertinianenfis  , & Metenfis  , 
qui  alioqui  Caroli  Calvi  dc  rebus  agunt , turn  ex  Johannis  Vlll. 
epiftolis  21,23,30,  &c.  ad  Carolum  ipfum  , ac  26  , 31,  &c.  ad 
Richildem  Imperatr. , quibus  Imperatoris  auxilium  adverfus  Sa- 
racenos , & przdones  implorat , arguens  Eucropio  quidem  haud 
fidem  adhibendam  , falfo  vero  a Carolo  Calvo  Urbis  imperium  in 
johannem  Vlll.  translatum  credi.  Eo  viciifim  in  errorc  ip(c  verfa» 
tur  , quod  Romani  Ducatus,  & Ravennatis  Exarchatus  dominium 
in  Francos  ipfos  a Ponuficibus  transfufum  fub  CaroloCalvo  per- 


Digitized  by  Google 


etCivili  . ArticulusIV.  423 

feveraffe  credat , ncquc  Porphyrogennctx  tamilludri  teftimonio 
fc  vinci  pad  us  , quin  co  confifum  quoquc  Nicolaum  Alemannum 
fuggillans , quod  ita  fctipfcrit  co  tempore  , quo  Imperium  Occi- 
dcntalc  vacabat , Tub  quo  plane  Urbis  adminidratio  penes  unum 
Pontibccm  dabat  . Errorcm  hunc  Pagii  multis  cvertit  fane  Do- 
minieus  Georgius  in  Not.  ad  Baronium  an.  7ptf.  n-6.  cum  litteris 
S.  Orcgorii  III,  Stephani  11,  S.  Pauli  I,  &c.,  turn  Nummis  S.  Za- 
tharix  , Hadriani  1 &e.,  de  quibus  fuperius  didlum  , ad  an.  87$. 
n.  4.  littetis  Johannis  Vlll.  1 . ad  Bofonem  , qua  Nojlrx  Regionit 
titulo  Romanum  Ducatum  nuncupate  7,  2 1,  23,  30,  32.3d  ipfum 
Garolum  Calvum,  quibus  Populi  nujlri  nomine  Romanos  vocat  ad 
A kjlram  difp'Jitionem  in  territorio  Romano  a Paganis  prxdo- 
nibus  in  tuto  ponendam  ut  adcurrat , ac  Romanx  Ecclcfix  Defen - 
Jionem  , debitamque  tuitionem  adferre  non  differat , eftlidlim  ubfe- 
lecratj  3 ad  Archicpifcopos  , & Epifcop.  in  Regno  Caroli  con- 
ftitutos  , qua  ilium  Patronum , advocatuni  ab  fe  elc&um  deprx- 
dicat , d8,  72,  82,  84,  leqq. , ad  Lambertum  Comitem  , &contra 
ipfum  Romam  , ac  Romanum  Ducatum  PerramS-  Petri  nuncu- 
pat , intentatifque  minis  ab  cjus  invafionc , Romanifqtlc  inferen- 
da  molcdia  eum  abdinere  jubet ; litteris  etiam  ad  Ludovicum  11  > 
& Angclbcrgam  Imper.  apud  Baluzium  Mifccll.  To.?.  p.48p,  qui- 
bus locapleraquc  in  Exarchatu  Ravennate  Alisa DecdToribuspof- 
felTa  yure  propria  fc  retinerC , & Ravcnnatis  Urbis  Claves  a.  l/e- 
farario  fuo  ( cujus  officium  etat  Vcdiarii  , Thcfauri , Sc  Cimclii 
cudodia,  dignitas  vero inter  quatuor  Palatinas  maximas,  cujufce 
mentio  etiam  occurrit  apud  Anadafium  in  Hadriano  I , in  Leo- 
ne 111,  in  Stephano  IV,  apud  Joh.  Diaconum  in  vita  S.GrcgoriiM. 
lib.  1.  cap.iojalibiquc  fxpe  apud  Ducangium  To.  6.  p.  1447,  Icq. 
edit.  Vcn.  1740. ) , cudodiri  icribic  > decretis  item  Synodorum_» 
Ravcnnatends  an.  877  capp.  15,  & 1 7.  in  Trccend  an  infeq.  con- 
firmarxeap.j.  Tub  codem  Pontificc,  Pontigonenfis , ficTicinenfi* 
an.  876.  cap.  3,  quibus  Romani  Ducatus  , &£xarchatus  Raven, 
natenfis  dominium  Romano  Pontifici  evidenter  adfertum  lcgitur  j 
ad  an.  882.  n.  2.  adverfus  Pagium  iterum  ex  epidolis  277,  27$* 
Sc  253.  Tohannis  Vlll.  adCarolum  Cradiim  > quibus  cumdcm  ad 
dcfendcndamEcdcfiam  S.  Petri,  Sc  Judicum  faciendam  fpllici- 

tat 


Digitized  by  Google 


424  De  Pot'estate  Ecclesiastic  a 

tat , jus  Regni  ab  Imperatore  in  Ducatu  Romano » ti  Exarchatu 
Kavennatc  cxercicum  infert,  non  idem  effe  lmpcrium  excrccrc  » 
atque  Juftitiam  adminiftrarc  , Defenforem  agerc  , atque  Dominio 
potiri  ,oflendit>  & ad  ann.  <736.  n.  7.  Chartam  venditionis  Mo. 
naflcrioSublaccnfi  cujufdam  Agri  fa&s  codcm  anno  fnb  Leone_» 
VII.  profere  , ubi  teftis  fubferiptus  legitur  Andreas  Monciarius 
tma  cum  Leone  Roma:  Tabcllionc  1 unde  liquet  ea  Tub  state  jam 
Roms  Monctarias  extitiffe  officinat:  qua  de  re  Muratorais  Antiq. 
Med.  *vi  diflert.  a8>  & Audlor  Obfcrvat  lib.3.  §-  41.  p.a  18,  feq. 

Itaquidem  adverfus  Pagium  . contra  Muratorium  vero  codcm 
inerrore  verfatum  , quod  apud  Francos  Romani  Ducatus,  atque 
Ravennatts  Exarchatus  impcritim  diu  port  manferit , documcnto- 
quefincNummi  Francorum  Imperator  monograminatc  infigniti  » 
principio  contcndunt  opinionis  noftr*  Patroni  Nurnmos  aS.  Grc- 
gorii  lb  ac  dcinccps)  state  Roms  cufos  Papalcs  ad  unum  omnes 
h abend  os  cflfe  » folaque  honoris , ac  tuitionis  gratia , Imperato- 
rum  nomine  aliquando  infignitos  . Ad  haec  tuitionis , ac  defenfio- 
nis  caufsa  , jufdicundi  fadlam  ipfa  in  Urbe  Romanos  adverfus  rc- 
bclles  copiam  a Pontifuibnsultrocitroque  largiuntuf,  ipfofque 
togatos  quin  etiam  plus  vice  fimplici , ut  Mifsos  fuos  ad  juftitiam 
facicudam  properare  juberent , turn  quod  perfemet  turbis  compc- 
feendis,  ac  T-yrannis  in  ordinem  redigendis,  multoqttc  magis  pro- 
cul  arcendis  hoftium  impreflionibusPontificcs  imparcs  efsentitum 
quod  cauflls  fanguinum  , uti  perfspe  de  capitalist  opuserat  fla- 
gitiis  vinditftam  exerccrc  , femet  immifeere  nefas  exputarentj  vc- 
lut  ipfemet  fateri  Muratorius  in  Anna),  leal.  ad  an.  92  u non  du- 
bitavit,ante  ipfum  vero  Gcrhous  Prspof.  Reithcrfpcrgenfis  in 
expofit.  Pfal.  64.  Pezii  AnecdTo.af.  p.  1 id8,&t  1 8tf.  obfervavit» 
ylliajunt , inquicns  , judicia , 13  rse^otia}  quit  Spiritual  is  homo  fe- 
dens  in  Cathedra  Moyjis  per  jemetipjum  pojjet  admimjlrare  » alia  , 
quit  debet  fenfatis  laicit  committere  , prxeipue  , qu<t  Jpeblant  ad 
'oindi&am  A'/alrfaSlorum  l3c.\  digitus  qui  legatur  tota  Jhac  Expoft* 
tionc . Et  certe  Bcnedidtus  XIV.  de  Synodo  Diaeccf.  lib.  9.  cap  9. 
n.  1 o.  Ecclefiarum  Advocacis  , & Dtfcnforibus  juftitis  dicundx 
jus  olim  mcubuifsc , eofque  vtros  fuifse  judiccs  cum  poteftate  co- 
f rcitiva  adverfus  potentiara  Divuum  > atque  jurifdtdUoncm  pro- 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . ArticulusIV.  425 

inde  Confervatoribus  fuifse  a Pontificibus  collatam  ex  Capp.  1 1 

Si  2.  De  Offic.  Jui.  Deleg.  in  6.  doccc . Quod  ad  fignificandum  ju- 
ftitix  cxcrccndx  jus  Patriciis , ac  Iinpcratoribus  fa&um  a Rom. 
Pontificibus  , Manum  in  Numnais  appofitam  aliquando  , vclut  in 
Nummis  Benedicli  111 , & Johannis  XIII , ut  nempc  Potcftas  fxcu- 
laris  defignaretur,  qua  in  officio  Populus  contincrctur  , cxiftim.it 
Amftor  Oblcrv.  lib.  3. §.4*/.  p.  2 58,  fcqq.  Atquc  ita  plane  Manual 
fymbolum  Juftitix  apud  Scptcntrionalcs  haberi  liquet  ex  Foqtai- 
ne  Difsert.  Epift.  iab.  1 j & 9.  apud  Hickcfium  Thcfau.  Ling.  Sc- 
ptent.  To,  3,  Si  in  Sigillo  Hugonis  Capeti , ideoque  tertiae  Fran- 
corum  liegum  Dynafttx  Manum  pro  Juftieix  fignoadfumptam  fuif- 
fe  obfervat  Mabillonius  de  re  Diplom.  p.421.  Quo  ferine  recidic 
ejus  Manus  interpretatio  adhibica  a Garampio  diftert.  de  Numm. 
Benedict  III.  cap.5.  n.i  5,  & Acami  cit.  diftert.  §.3^.48,  fcq.iquo 
paiflo  in  Diplomatc  Caroli  Craft! , Sc  ab  Ivon:  epift.  1 90.  Oblig*~ 
tio  hor/.inii,  juramenti  ,/eu fidei  per  Minum  dau  memoratur , ubi 
Sc  videndus  Jurctus  in  Not.  Arque  fidclicatis  utique  juramentum  > 
Pontificibus  jubentibus  , a Popnlo  Francorum  Imperatores  accc- 
pifse  liquet:  ita Carolum  M.jubentc Leone  111.  apud  Poetam Sa- 
xon., Ludovicum  Piurn  jubente  Stcphano  IV.  apud  Theganum  ip. 
fins  virx  cap.  1 6 , Lotharium  jubente  Sergio  11.  apud  Aniftafium  , 
Arnulphum  jubente  Formofo  in  Append.  Annal.  Fuldenfium  apud 
Duchcfnium  To.  2.  p.  58:  quod  fupremi  doininii  non  utique  in- 
dicium crat , fed  medium , quo  Populus  a Defcnforibus , ac  Pa- 
tricis  in  officio  ergafupremos  Dominos  , Pontifices  ideft  , cohi- 
berentur  . Quo  padto  etiam  ad  Populi  turbas  compefcendas  fuas 
.prxfentibus  Impcratormn  Miffis  cletfiones  eelebrari  Pontifices 
ipfi  voluerc  , qua  de  re  infra  . Itaquc  Manus  in  Nummis  appofitx 
germanum  haud  aftequutos  fuifte  fenfum  le  Blanc,  Pagium,  Sc  Mil* 

1 atorium  rite  Cl.Garampius  obfervat,quibus  ex  litteris  R.Q.  cum 
J/anuj  copulatis  Ruminus  cxfnrgcrc  vifus  eft  . Jam  vero  , quotl 
ad  jus  Monet*  cudcndx  pertinct , atquc  ad  fupremum  Urbis  , Du- 
xatus,  Exarchatufque  dominium  , apud  Pontifices  integrum  fte- 
riftc  multis  fuadent , pcrfuadcntquc  . Enim  vero  obfervant  Ga- 
rampius  cit.  diftert.  cap.4.n.3,  & Auftor  Obfcrv.  adv.  Carli  Jib.a> 
2.4.  p.  72,  feq.  Pafcbali  1.  promififte  Ludovicum  Pium  in  Di- 
fars  HI.  Tom.  VI.  Fi  h h plo- 


Digitized  by  Google 


I 


42c?  De  PotestatEccelesiastica  , 

plom«  apud  Gcorgiura  in  Append.  Tom.  1 3.  Baronii  edit.  Lucen., 
& Antonellum  de  Titul.  Dorn.  Apoft.  Scd.  par.  7,  dequoctiam 
Cennius  ad  ealeem  Orfii  de  Orig.  Dom.  Scd. Apoft.,  quove  dc  non 
fuerat , cur  cum  Pagio  dubitarcc  Acami  de  Orig.,  Sc  Antiq.  Pon. 
tif.  Monet.  Offic.  §.  3.  p.  34,  promififle  , inquatn  , fc  nullam  im- 
perii partem  in  Apoftolicae  Scdis  Dominio  propriam  fibifadlurum 
unquam  ; cui  fuere  fimilia  cum  ante  inita  cum  Hadriano  I,  & Leo- 
ne III.  a Pippino  , & Carolo  M,  ac  poft  cum  Leone  IV.  a Lotha- 
rio , & Ludovico  II.  apud  Gratianum  Can.  31,  fcq.  Dift.  6 3,  cum 
johanne  IX.  a Lambcrto  in  Synodo  Ravcnuacc  an.  904.  Can.  6y 
ubi  ita  pridem  initum  fuifle  quoque  cum  Formofo  a Widone  refer, 
tur  , atque  perinde  cum  Johanne  XII.  ab  Othone  I,  & cum  Benc- 
di<3o  Vlll.a  S.Hcnrico  ll.&c.  apud  Harduinum  To.tf.par.  1 .p.tfa  3, 
& 7 99.  Nihil  vero  hac  luculcntius  in  re  dcfiderarc  licet  Johan- 
nis  Vlll.  dccrcto  > quo  in  Synodo  Ravennatenfi  an.  877.  Can.  15. 
relato  etiam  a Card.  Dcufdcdit  ColleS.  lib.  3.  cap.  ; 1 , & ab  An- 
fclmo  lib.  4.  cap.  3 1 . inter  alia  jus  Monetx  Romans  fibi  vindicat, 
&adftruit.  jungc  quod  eidem  Pontifici  temporale  jus  omne  > ft 
quod  five  Imperii  , five  Patriciatus  rationc  Gbi  compctcret , a_» 
Carolo  Calvo  remiftum  refert  Au&or  vetus  Append-  Eutropia. 
nz  apud  Goldaftum  Monarch.  Tom.  1 . pag.  8,  ideoque  jus  omne, 
ft  quod  habuiflet , proprium  infculpendi  Pontificiis  Nummis  no- 
men , abdicaifc  ccnfcndus  eft  . Nihilominus  in  Nummis  infc- 
rioris  adhuc  xtatis  ftquidem  Imperatorum  nomcn  adpareat , in. 
dicio,  argumentoque  id  eft  honoris  dumtaxat  titulo  adpofitum_> 
fuifle  • Ad  hxc  , ut  advertunt  Vignolius  de  Antiq.  Denar.  Rom. 
Pontif.  p.37,  & Auiftor  Obfetv.  lib.  3.  §.  38.  p.aotf  , uno  dempto 
Marini  I.  P.  M.  Nummo,  in  quo  cctte  a Monetario  erratum  often- 
dun  t , ceteris  in  Nummis  Papalibus , cum  Imperatorum  nomine 
infc  ulptis , in  medio  quidem , ac  femper  Pontiftcis  Monogramma 
conf  picitur  r quod  indicium  eft  alterum  fupremi  penes  ipfum  do- 
mini  i,  folaque  honoris  caufla  Imperatorum  nomen  in  gyro  adjun- 
ct voluiffc  . Quod  inde  magis  conftrmatur  dccrcto  Caroli  Calvi , 
quo  in  Capitulari  an.  864.  Piftiscdito  cap.i  1.  apud  Sirmondum-* 
Oper.To.J.  p.i57,&  Baluzium  Tom.  2.  Capitul.  p.  178  , quo  ju- 
bet  fuis  in  Dcnariis  ex  una  parte  nomcn  fuum  in  gyro  quidem  in- 

feri- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . ART1CULUS  IV.  427 

fcribi  , fed  in  medio  quoque  fui  ctiam  nominis  Monogramma  in. 
fculpi  > in  altera  vero  parte  Urbis  nomcn  , & Crucem  in  medio  . 
Quo  loci  obfervatSirmondus  Monogrammatis  ufum  in  Franco- 
mm  Imperatorum  Diplomatibus  antiquifliraum  fuiffc  . In  Num- 
,mis  vero  inftituifTe  prinium  id  quidem  Carolum  Calvum  , fed  ante 
ilium  in  Niimmis  Caroli  M.  ,&c  Pippini  pro  Monogrammacc  illo- 
rum  effigiem  incidi  confucvifle . Junge,quod  in  Capitul-  Reg. 
Francor.  apud  Baluzium  T0.1.  p.427,  433,  755.  Urbes  defignan. 
tur  , ubi  cudendte  Moneta:  effent,  de  Roma  vero  alee  ubique  file- 
tur  : putas  nc  vero  , quod  fi  proprii  Urbs  juris  fuiflfet  > autpro 
cudendis  Monetis  hand  fuiflet  defignata , auc  Romano  Poncifvci 
Monecas  procudendi  ea  non  fuiftet , qua:  paifim  indulta  facultas 
legitur  inierioribus  Epifeopis  Trevirenfi , Camcracenfi,  Cenoma. 
cenfi  , Abbatibus  S.Medardi  Sveffionenfi , Corbejcnfij  Prumienfij 
Tigurino&c.,  Ducibus  aliis , ac  Comitibus  apud  Ducangium,  & 
Manrinos  in  Glofs.  V .Moneta,  Ecchardum  de  reb.  Franc.Oricnt. 
T0.1.  p.8oj,  4>>7  , 216 , 161, 483,  & 4<>4  , & Hcuraannum  de  re 
D.plom.To.i.  cap.3.  § 75-0.13.  p.tp4,  & n.3  5^.203,  feq.  ? Quid 
vero,  quod  a Gregorio  V.  Diplomate  ann.  99%.  exarato  apud 
Ughellum  leal.  Sac.  To.i.  in  Archiep.  Raven,  p.3  57.  edit.  Vcn. 

1 717,  Sc  Rubeum  hid.  Raven,  lib.  4.  Gerberto  Ravennati  cudcn- 
di  Monctx  jus  concefsum  legitur  ? Diploma  inScias  pro  more_j 
ivit  quidem  Muratorius  Obfervat.  in  Epift.  Fontan.  cap.18.  p.43, 
fcdillud  vindicant  Thomafltnus  vet. , Sc  nov.  Difcipl.  p.  3 . lib. a . 
cap. 30.  n.  io5  Natalis  hid.  Eccl.  ad  Sxcul.j;.  cap.  i.  art.  23,  Fon. 
taninus  Dcfenf.a.  cap.  48.  p.  107,  Catalanus  in  prxfat.  ad  To-  4. 
Annal.  Ital.To.  ip.8?>  Au&or  Obfervat.  lib.3.§.3p.  p.i op,fcqq., 
Pinzius  difsert.  de  Num.  Raven,  adverf.  Murat,  > Argelati  par-  3 , 
p.i  16,  Acamius  de  orig.,&antiq,Monet.§.i.  p.j,  fcq.&c.,  atquc 
Diploma  illud  plane  ab  omnifidei  fufpicionc  abunde  liberant  te- 
dimonia  Clcmentis  III.  Pfcudo.Pontificis  , Innoccntii  11 » Hono- 
rii  III  j Gregorii  IX  > Sc  AlcxandrilV,  a quibus  memoratum  eft  . 
Qujn  ctiam  altcro  Diplomate  ab  codem  Gregorio  V.  idemeuden. 
dac  Moneta:  jus  confirmatum  Arnulpho  Raven,  legitur  apud  Balu- 
zium  Mifcell.  Tom.  7.  p.  6 2 : multo  igitur  magis  eo  ipfo  potitum 
fuifsc  Pontificem  jure  , quod  aliis  largicbatur  Epifcopis  , fatcri 
prorfus  opener,,  ' Hhh  2 Ita 


Digitized  by  Google 


4^8  De  POTESTATE  EcCLESIAsflCA  j 

Ita  contra  Pagium,  Muratori  um  Sic.  , quibus  proNummis 
Imperialibus  puguare  , Impcrioquc  proindc  in  Romanum  Duca- 
tum  allibuit  . Jam  contra  1c  Blanc,  & Carlium,  qui  Nummos  illos 
Scnatorios  cffe  , idcoquc  cum  Goldafto  penes  Senatum  imperii 
fummam  ftcdffc  propugnant,  coilato  veluti  pede  agendum  venio  * 
Igitur  Nicolaus  Alcmannus  de  Later.  Pariet. , Fontaninus  Defcn. 
2.  par.  i.  cap.  22.  p.  7S,  feqq. , ac  Floravantcs  de  Antiquior. 
Pontif.  Rom.  Denar,  par.2.  p.  5,  feqq.  Romano  Senatui  Denarios 
cudendi  facultatem  infedifTc  quidem  arguunt  ex  formula  jura- 
menti  a Judicibus,  & Advocatis  Urbis  Innoccntio  11.  praeftiti  apud 
Baronium  ad  an.r  143.  n.  1 1,  ubi  de  Papalibus  Nummis  fitfcrmo> 
qnos  tamen  eodem  loci  Papienfes  legunt  Card.  Aragonius  in  vita 
Innocentii  11.  Script,  rer.  Ital.  To. 3,  & Panvinius  apud  Audorem 
Obferv.  p.  2 33,  ex  Adis  concordix  inter  Clcmemcm  111,  & Sena- 
tum initx  an.  1188.  apud  Baronium  n.13,  feqq.,  quo  inter  alia  de 
Moncta  Pontifici  reddita  fit  fermo , cujus  ipfe  Floravantes  emcn- 
datius  ex  Muratorio Script,  rer.  Ital.  T0.3.  p.588,  & Cornazano 
exemplar  ibidem  exhibet,  ex  juramenco  fado  Innoccntio  111.  a St- 
natuitcrum  apud  Mabillonium  Muf.Tcal.To.a.  p.z  1 5,  ex  cjufdcnt 
Innoccntii  cpifl.  135.  ad  Redores , & Confules  Campanil  apud 
BaluziumTo.  2.  lib.  2.  p.203,  quibus  conftat  a Senatu  Pontifici 
fubjugatam  Pidelitatem , Senatum,& /f4bnetamy  ac  viciflim  a Pon- 
tificc  recipi  Scnatiis  Monetam  in  Campania  jufTum  fuifle  ;demum 
ex  Dcn^jrris  , quos  Senatus  audoritate  , nomineque  procufos  , in- 
frgnitofquc  plcrofqne  cum  Fontanino  producit  p.itf,feqq.  Aft  eos 
tamen  non  ante  Innocentii  ll.actatem  eudi  ccepifte  obfervant,  idem 
_ turn  demum  , quum  Urbem  commoventc,  ac  turbas  excitantc  Ar- 
nal  do  Brixiano  , Populus  ad  Senatum  , cui  pridein  ab  anno  5 5 2, 
jux  ta  Pagiumn.il,  301553.  ;uxta  Norifium  dc  Synodo  V.  cap.  6. 
a Gothis  TotilaDuce  apud  Procopium  dc  bcllo  Goth.  lib. j . c.zi, 
& lib.  4.  cap  3 4.  dclcto , non  amplius  caput  attellere  hanc  ufque 
ad  Innocentii  11.  cpocham  datum  eft,  medio  etfi  temporis  inter* 
vallo  Scnatorum  nomine  audire  Utbis  Nobiliores,  audoritate  non 
ctiam  , haud  defietint,  ad  Senatum,  inqnam,  reftituendum  , ac  ve- 
tcrem  redintegrardam  cum  libertate  Rempublicam  adfpirarc  coe- 
pit  aidcnter , armifque  fe  confcrrc,  feditionis  dcinde  vcxillum  cx- 


Digitized  by  Google 


feT  Civili.  ArticulusIV.  42P 

tollcnte  Nicolao  Laurentio  . Quamquam  Jampridem  fub  Agapc- 
to  11.  Populi  rebdlis  opera  Urbis  dominium  , ac  Patriciatum  , & 
Prtefe&uram  affedtare  vifus  eft  AlbericusTufciae  Marchio , ac  turn 
primum  Scnatus  audloritatc  culos  Dcnarios  xftimarc  licet  ex  Al- 
berici  nomine  Denariis  Agapeti  inferto,  ut  arguit  Gentilius  lib. 5. 
cap.]  o.  n.a; nifi  cum  Audtore  Obfcrv.  adv.  Carli  p.2 64.  expucarc , 
ac  probabilius  utique  placeat , erga  Albcricum  haud  animo  , ut 
vulgo  falfo  crcditur  , admodum  infcfto  Agapetum  fuiffc  afFcJUtm, 
fed  ipfi  probatam,acccptamquc  Patriciatus  dignitatem,  quamille 
arripucrat , ejufque  dignitatis  , amorifquc  gratia  ultrocitroquc  a 
Pontifice  largitum  , ut  Pontificiis  fuum  infercre  Denariis  nomcn 
Alberico  fas  effet  . Poll  hinc  fub  Silveftro  11.  Crcfcentius  Numen- 
tanus  ad  hanc  fimilitcr  adfpiraffc  dignitatem  refertur  a Roroualdo 
Saler.  in  Chron.  ad  an.998.  Johannes  quidam  item  fub  Sergio  IV. 
apudChronog.  Farfcnfem  ad  an.ioo9,feq.  inter  Script.rcr.  Ital.; 
HenricuslV-  dcinde  , ac  demum  Henricus  V,  Romanis  rcbcllibus 
ultrocitroquc  deferentibus  , Patriciatus  dignitatem,  ac  Pratfe&u- 
ram  ufurpafle  leguntur  in  Aftis  PfcudoSynodi  Bafilecnfis  an. 1061, 
apud  Willclmum  Malmesb.  lib.  5,  Hcrmannum  in  Chron.  ad  cit. 
an.,  & Harduinum  To.tf.  par.  i.p.  1 117:  quade  re  plura  dabunt 
Gentilius  de  Patric.  Orig.  lib.  3.  cap.  10,  & Audtor  Obfctv.  lib.  2. 
n.  3 3.  p.  88,  feqq.  Cattcrum  quandiu  pacata:  Urbis  res  eranc  , 
Scnatoriam  dignitatem  a Pontificis  atbitrio  pependiffe  oftendit 
uterque  cum  Gentilius  prxe.  cap.  to,  turn  Floravantes  de  Antiq. 
Pontif.  Rom.  Denar,  p.  1 5,  feqq.  j Patriciatus  quoque , ac  Pratfe- 
dlurae  dignitatem  , non  in  Scnatus  , Populiqttc  au&oritate  , poti- 
tam  , fed  a Pontificis  volontatc  dependiffe  , abcoque  pro  libitu- 
qua  collatam  ,*qua  abrogatam  oftendunt  Au&or  Obferv.  lib.  2. 
§.  29.  p.  80.  feqq-  > & l*b.  3.  §.  42.  p.  223,  feq.,  & Acamide  Mo- 
net. Orig.  §.  3.  p.  25,  feqq.  Enim  vero  a S.  Gregorio  111,  S.  Za- 
charia,  Stephano  11,  S.Paulo  LStcphano  lll>Hadriano  1,  Leone  111. 
&c.,  a quibus  , Petro  de  Marca  , 1c  Blanc  , Pagio Muratorio  &c. 
fatentibus  , Carolo  Martello,  Pippino,  Carolo  M.,  Ludovico  Pio 
&c.  Patriciatus  dignitas  autcollata,  aut  coofirmara  eft  , cuidi- 
gnitati  fiqua  Jurifdi&io  conjundfa  crat , collata  perinde  , aut  con. 
firmata  a Pontificibus  illis  xftimari  profefte  debet  > ac  Pontificis 

ex 


Digitized  by  Google 


43 o De  Potestate  Hcclesiastica  , 

ex  confeniu  ab  illis  exercita,  quadcrcplura  jam  fuperius , ac 
pleraque  rurfus  pauilo  infra  : ex  quo  fcquitr.r  fruftr*  port  Gold*, 
ftum,  & Blancum  laboraflc  Carlium,  ut  jurifdirtionem  prius  a Sc- 
natu  adquifitam  , in  Carolum  M.  poflea  codcm  a Senatu  transfix* 
fam  fuadcret  . Ad  h.tc  a Pafchali  11.  in  Synodo  Roman  a cum  In- 
veftituris  Pacriciatum  dimittcre  compulfus  Hcnricus  V.  legiturin 
Not.  ad  CIi rotiicon  C'afTin.  lib.  4.  cap.  4,-  Pctro  Lconi  vcro  pro- 
pria collatam  amftoritatc  Psatfcifturam  ab  eodem  Pontificc  refert 
Pettus  Bibl.  in  vita  Pafchalis  apud  fiaronium  ad  an.  1115.  n.  1,  fcq. 
A Gclafio  11,  Prn?fc£lii  in  Urbisalrcrum  , Petrum  nomine  , fuifsc 
creatum  amftor  eft  Pandulphus  Pifanus  in  ipfius  Pontif.  vita , cum 
adverfus  Ccncii  Frangipanis  infuitus  prajfentiflimoadftitifse  Pon- 
tifici  auxilio  referens  apud  Baronium  ad  an.  1 1 1 8.  n.  6,  fcqq.  A 
Callifto  11.  Diplomatc  edito  Prarfecli  jus  ad  Urbcm  Leoninam  re* 
ftri&um  , poftca  rnagis  amplificatum  ab  eodem  Pontificc,  ac  dein- 
dc  a Callifto  111,  & Innoccntio  111,  a quo  , fidei  prxftito  facramen- 
to,  Pr*fe«ftura;  inveftituram  per  mantum  accepifse  legitur  apud 
Contelorium  de  Prxf.  Urbis  cap.  y.  Atque  Pontifici  Nj.  quidem 
hominium  , fidelitatemque  prjeftari  ab  Urbis  Prsfcclo  jam  pridem 
confuevifse  teftis  acccdit  iocuples  Roma  fxpius  demoratus  , ac 
Romanis  acceptus  Pontificibus  Gcrhous  Reicherfpcrg.Prarpofitus 
Ord.  Canon.  Regul.  S.Aug.  annodenatus xo^jjdefunJlus  1169.  in 
trail,  de  Negotiis  Ecclcf.  apud  daluzium  Mifccll.  Jib.y.  p.64.  Jor. 
danem Petri Lconis  filinm  Patricia,  qua,  fc  invito,  a Populo  Ar. 
naldi  partes  infequente fucrat  adauilus,  dignitatc  exfpoliaftc , Se* 
natum  quin  ctiam  abrogaffe  Lucius  ll.legitur  in  cpiftola  ad  Conra. 
dum  Impcrat  apud  Othoncm  Frifing.  in  Chron.  hb.8.  c.  3 1 , Ano. 
nymum  Vatic,  ejus  vita:  Scriptorem  apud  Baronium  ad  an.  x 1 44. 
n.i,  fcqq.;  videndus ctiam  Sigoniu*  de  Regno  Ital. lib.  tx.adan. 
1 145.  To. 2.  p.tfpijfeqq.  edit.  Medio!.  1 731.  Res  tamcn  non  adeo 
ex  voto  Lucio  11.  fucccflerat,  quin  ad  inceptum  explendum  labo* 
tis  opus  fuerit  Eugenio  ll!,quuamcn  Latini  Popu!i,longe  pra*  Ro- 
manis turn  temporis  Pontifici  additftij  armis  adjutus  Romanos  im. 
pulic  ad  Patriciatum  abrogandum,  Pradedhiram  vero  ab  ipfo  Pon. 
tificc  rccipiendam,  teftibus  Othone  Frifing.  lib.7.cap.3 1 , & Sigo- 
niocit.  lib.  ad  an.  1 1 45.  p.  696.  In  Capitulationc  cum  Fridcrico 

dEno* 


Digitized  by  Googli 


ET  ClVILI.  ART1CULUS  IV.  43 1 

Ainobarbo  ab  Alcxandro  111.  inita,quam  ex  Tabulis  Anagnix  fee. 
vatisexhibet  Sigonius  de  Regno  leal.  lib.  14.  ad  an.i  175.  p.  8oa, 
fcqq.  , inter  alia  Urbis  Prxfedlura  fe  abdicare  Imperator,  eamquc 
Poncifici  dimittere  juffus  eft.  Inter  pads  conditioncs  cidem  Fri. 
derico  pridem  ab  Hadriano  IV.  propofitas  apud  Baronium  ad  an. 
» 1 59.  n.  1 4.  ca  locum  habebat , quod  a Regalibus  S.  Petri  abfli- 
nere  deinccps  deberer, inter  qux  Magiftratus  Urbis  omnis  dinume. 
rabatur . Tam  vero  Alexandro  111 , quam  deindc  Urbano  111.  fidc- 
litatis,  homagiique  facramento,  cujus  formulam  exhibet  Mabillo- 
nius  Muf.  Ital.  T.a.  p.a  1 $,&  poft  ipfum  Au&or  Obfcrv.  adv.  Car* 
li  Iib.3.  p.xz;  , Senatorcs  fc  obftrigentes  S.  Petro , ac  Rom.  Pon- 
tifici  Regalia  j interque  alia  Sen  Hum , Afonctam  , ac  Dignitatet 
reftituere  non  detrc&arunt.  Et  hxc  inter  alias  concordixcum  Sc- 
natoribus  initx  fubindc  a Clemente  111.  an.  1188.  conditioncs  ex* 
titcrc  , ut  Senatus,  Vrbs , & Moneta  unius  Pontificis  juri  cede, 
rent,  qui  viciffim  Patricio  dcleto,  Prxfe>.‘tum,  ac  Senatorcs  annuos 
ab  fe  creatos  recipi  deinccps  voluit,tefte  Ccncio  Camcrario  apud 
Ciacconium  in  Clemente  111,  Panvinium  in  Adnot.  adcamdem  vi- 
tam  ,&  Baronium  ad  cir.an.  n.aa  , fcqq.  In  Adis  Vatic.  Innocen. 
tii  111.  receniitis  a Raynaldo  ad  an.  lip 8.  n.  13.  mentio  fit  jura- 
menti , quo  Petrus  Urbis  Prxfe&us  dignitate  per  mantum  a Pon- 
tifice  accept*,  fidem  ci  fuam  obligavit  omnem.  Urbis  Senatore 
eledo  Carolo  Andegavenfi  , cam  ab  ipfo  dignitatem  ad  triennium, 
vel  ad  quinquennium  dumtaxat , non  amplius  retinerf  voluit  Ur. 
banus  IV  , litteris  hac  de  voluntate  fuadatis  ad  ipfum  Carolum  , 
ad  S.  Ludovicum  ipfius  fratrem  , & ad  Albcrtum  Lcgatum  fuum 
apud  Martenium  Anecd.  To.  a-  p.i8  , & Raynaldum  ad  an.  11^4. 
n.  4 , fcqq.  Henrico  deindc  Caftcllx  Regis  fratri  Senatoris  digni. 
tatem , quam  ei  detulerat  proprio  arbitratu  Populus  , ,abroga. 
tam  in  eumdem  Carolum  ad  decennium  transfudiffe  legitur  Cle- 
mens IV.  apud  Raynaldum  ad  an.  i2<?8.  n.  16,  fcqq.  A Nico- 
lao  111. , ut  pro  temporum  iniquirate  denique  licuit , ad  omnem 
penitusres  moliendi  novas  a Populo  licentiam  amputandam,Con- 
flitutione  cdita,qux  habetur  Cap.  1.7.  Fundamenta  l 6.  Decrcr. 
lib.  j . tit.  6.  De  Eleftione  §.  Proinde , Capitanei , Senatoris  , & 
Patricii  clc&ioncs  a Populo  faftx  infeio  Pontifice  abrogatx  pc- 

nitus 


Digitized  by  Google 


43  2 De  Potestate  Ecclesiastic a , 

nitus  flint } eligique  ad  cjufmodi  dignitatcs,  etfi  Principes  cujusli* 
bet  gradus,  non  nifi  per  annum  decretuin  eft.  Confer  ejufdcm  prs- 
tercacpiftolam  ad  Latinum  Oftienfcm  apudRaynaidum  ad  an.ia78. 
n.  7 , qua  Scnatus  Caroloeripiendi , ac  rcpecendi  jus , ac  Roma- 
nce per  fcmctrei  curam  fufcipicndi  vindicat,  <5;  tuecur.  Sed  cnim  , 
Urbis  bono  ita  cxigente  , ea  Nicolai  Conftirutione  rcvocata  > Se- 
nator Urbis  demio  creatus  eft  Carolus  a Martino  IV , qui  tamcn-j 
cpiftoU  ad  Philippum  Cavenfem  proCarolo  inUrbe  Vicarium  an- 
no  iz8i.  die  8.  Kal.  Jan.  exarata  , quam  e Martini  Rcgcfto  Vat. 
fol.  3P-  dcfcriptam  primus  iii  luccm  produxit  Floravantes  dc  An* 
tiq.  Pontif.  Denar,  par.  2.  p.  J4 , fcq. , exprelTc  cailtum  voiuit  , 
nc  fua  abfqnc  audioritatc  cuderentur  in  Urbe  Monctx,ita  vero  cu* 
fxj  velut  adulterine  nc  rccipcrcntur.  Vidcfis  & Raynaldum  ad  an. 
I28i.n.  14)  feqq.  Infigni  dcniquc  juflx  fcvcritatis  cxemplo  Jaco. 
bum  de  Vico  PrxfciRum  perducllein  capitis  fcntentia  condcmna- 
tum  ab  Eugenio  IV.  tradit  Contelorus  dc  Urb.Prxf.  juvant  demum 
ad  h.rc  illultranda  baud  parum  Friderici  11,  hominis  poll  natos  ho* 
mines  impcrio  prorfus  cxfpoliandisPontificibus  inhiantis, Encycli- 
cs adChriftifideles  univcrfos  an.  1244.  exarata?,  atquc  aFontani- 
no  ex  Cod.  Ms. Vat.  41)57.  in  Caftro  S.  Angcli  defcript.r  in  Diflcrt. 
hill-  dc  Apoft.Scd.Imp.  §.142.  p.7^.  edit.  1 7op,quibus  prxtcnfum 
ius,Advocatix,  Prote<ftionis,ac  dcfcnfionis  nomine  pcrfcquens,  & 
quoad  ejus  fieri  potuit , amplificans  , nonampliorem  tamen  fibi 
vindicandaiii  in  Dominium- Ec-clefiafticum  facultatcm  adfumplit , 
quam  ducendi  Exercitum  , cxigcndique  Cavallaricum  , five  obli- 
gationcm  pergcndi  in  Exercitum  , atquc  Fodrum  , ideft  prxftatio- 
nem  militarem  pro  Exercitus  annona  , qua  duplici  dc  voce  adc. 
undus  Dticangius  Gloffar.  To.  1.  edit.  Ven.  1737-  p.  6 , feq. , &£ 
To.  3.  p.  540  > fcq.  Qua?  tamen  poftolata  infcfto  illi  Ecclefix  hofti 
tantum  abeft , ut  indulta  fucrint , ut  potius  ipfc  ab  Ecclelia  proje. 
<Sus , Imperioquc  detrufus  fuerit . Igitur  compcrtum  illi  ctat  im- 
perium  in  Pontificcm  ipfum  , Urbcm  , atquc  Ducat-urn  , Exarcha- 
tumquc  fibi  } neque  Patriciatus  , ncqnc  Advocatix,  Protc&ionif. 
que  rationc  j competere  . Dcniquc  Protciftionis  rationi  ipli  repu. 
•gnat  fupremi  Dominii  , Impcriiquc  ratio  . Nec^nim  Dominus  in 
*cni  fuaro  Pr-otCiRioncm , & Advocatiam  cxcrccrc  reftc  dicitur , 
..  . fed 


l 


Digitized  by  Google 


it  Civili  . Articulus  IV.  433 

fed  in  rem  alterius . Sub  Ditione  funt  propria,  aliena  fub  Patroci- 
nio  j unde  Gcminianus  Confult.  8 1 , & Card.  Tufchus  praift.  Con- 
cluf.  To.  6.  lice.  P.  n.  r , feq. , cxindeque  Salgadus  ctiam  de  Regia 
Vrorc&.par.  i . cap.  i . Prxlud.f.  11.20  j, feq  q.,jundlis  Innocentio  HI. 
in  epift.  ad  Aufonenfcm  Epifeop.  Cap.  Expartc  Decretal. lib. 
5.  tit- 33.  De  Privilrgiis , GIofTa  in  L.  fin.  De  Confirmitionc  utili , 
vcl  inutili,  Bartholo  in  L.  1 . De  Excu/ar.  lib.  1 o.  See. , rite  obfer- 
vant , cui  proteiftio  a Romano  Pontifice  , vel  a Principe  commen- 
data  eft,  non  ideo  cenferi  eidetn  conceflam  jurifditftionem , nifi 
quatenus  proceftionis  lex  fert . Magerus  etiam  de  Advocatia  ar. 
mata,&  Grotius  de  Jure  B.  & P.  lib.i . cap.3.  §.ac.  n.3,ubi  ex  Sy  1- 
la  , ex  Livio , ex  Cicerone  , ex  Strabone  , ex  Jofepho  , ex  Pxto  , 
ex  Diodoro  notat  opponi  in  fide  effe , & in  diti  one  , fub  Patrono  > 
& fub  Rege  , quales  refpcdtu  Romanorum  Carthagincnfcs , Lace* 
darmones  , Arabes,  Judasi,  Armeni  &c.}  Perfarum  Cyprii , aliique 
in  fide  , & Patrocinio,  non  in  dominationc  , & Potcftatc  elTc  di- 
ccbantur  . Et  Cocccjus  ibidem  in  Not.  port  Magerum  cap.  10.  ad- 
vertit,etfi  a Clicntc  Patrono  imperanti  ca  prasftari  dcbcant , fine 
quibus  Protc&ioexpcdiri  nequit , nihil  inde  tamcn  omnino  domi- 
nii  juri  deccdere . 

Aliudnunc  cx  alio  deducendo  , ac  ita  propius  e divcrticulo 
inlineam  me  recipicndo  , ex  Patriciis  facerc  fubindc  Impcrato- 
rcs  Romanis  Pontificibus  opportunius , expeditiufque  , ita  tem- 
porum  ferente  viciflitudine  > Ecclcfizque  nccclfitatc  exigence , ac- 
cidit,  ut  Ecclcfia:  nempe  Roman;?  Patrocinium,  quod  Orientis  Im. 
peratorcs  jampridem  aut  adferre  neglexerant , aut  imo  auferre 
cogitabant,  ab  Imperatoribus  Occidcntis  & przfentius  impetra- 
rent,  & prarftantius,  veluti  probe  obfervatum  eft  a Monacho  San- 
Gallenfi  lib.  1.  de  Carolo  M.  cap.  2 8 > & a Sigonio  de  Regno  Ital. 
lib.  4.  ad  an.  801 , quern  anciquo  more  a Natalitio  D.  die  exordi. 
tur,  To. a.  Oper.  edit-  Murat,  p.2  f 1 . Itaque  Occidentis  Imperiutn 
quod  ab  Augufto  inccptum  in  Auguftulo , ab  Odoacro  Hcrulo- 
rum  Regedevido  , an.  47*.  dcfeccrat,  in  Carolo  M.  reftauratum 
fuifte  conveniunt  omnes  quidem  , non  ita  tamcn  de  jure  , rationc* 
que  , qua  fuerit  reftauratum  . Jure  belli  a Carolo  M.  Imperiuin 
fuiffc  adquifitum  , cique  a Leone  111.  nudum  Lnperatoris  titulmn 

Pars  III,  Tom*  VI.  I i i deU* 


Digitized  by  Google 


434  De  POTESTATE  EcCLESIASTICA  , 

delacnm  adfirmant  Matthias  Flaccus  Illyrfcus  de  Trans!.  ImpernV 
cjufque  defcnfores  Matthias  DrelTerus  in  Confutat.  opinionis  BcU 
larmini  , Francifcus  Junius  Animad.  in  Bcllarm. , Hcnningus  Ar. 
nifsxus  de  tranf.  Imp. , Goldaftuscodcm  dc  argurn.  , Gronovius 
in  Not.  ad  Grotium  dc  Jure  B. , Sc  P.  To.  I.  Not.  5?.  p.  1^5.  edit. 
Lauf.  1751.5  A: To.  a Not.  74  , & 77  p.5  30 , feqq. , in  Germa- 
nos  illud  dcindc  Jure  fuccclTionis  transfufum  adfirmans,  Coccejus 
uterquc  Jutifp.  Publ.  cap  d.§.5,feq.,  &in  Grotium  To.i.  p.300, 
feq.  , & To.  a.  p.  547  j fcqq. , Barbeyracius  ibid,  in  Not.  p.  1 96  , 
aliiquc  vulgo  Proteftantcs,  quod  pridcm  a Fridcrico  I.  ja  Saturn  , 
armorum  vi  ncmpc  , non  Pontificis  bcneficio  , adquifttum  Impc- 
rium  j rcfert  Otho  Frifing.  dc  ipfius  gcftis  lib.  2.  cap.  at,  qurbus 
adftipulati  funt  Maimburgus  hift.  Iconocl.  lib.  4.  ad  an.  goo  , 
Francifcus  Feu  doctor  Parif.  dc  Legib.  q.4.  Art.4,  parumquc  ab- 
fucrc  Thomaflinus  vet , & nov.  Difcipl.  par.  3.  lib.  1.  cap.  29 , & 
Natalis  Alexander  hift.Ecclef.adSxculum  IX.  diffcrt.i.  Ircni , & 
Conflantino  Imperium  Occidcncale  vkilTtni  ademptum , Caro- 
lo  M.  a Leone  111.  collatumexiftimant  Baronius  ad  an.  goo.  n.iS  , 
Bcllarminus  dc  Tranf.  Imp.  lib.  1.  j ejufque  Apologifta*  Gafpar 
Hap  in  refp.  ad  Dredcrum  j Grctzerus  To.  2.dcfcnf. , Azorius 
Inft.  Moral,  lib.  10.  p.  2.  cap.  2 , Card.Sfondratus  in  Gall.  Vind. 
dtflert.  2 . z , Card.  Petra  in  Comment,  ad  Conftit.  7.  Firms 
Alcxandri  IV.  To.  3.  n.  8 } feqq. p.  1175  fcqq.  edit.  Vcn.  1741  , 
aliique.  Cui  opinioni  adhasfilTe  pridcm  ipfum  Lutherum  , quem 
idco  fcquitur  una  cum  Bibliandro,  Centuriatoribus  &c.  , rcfert 
Chycrxus  in  cap.  1 3.  Apocalyp. , fed  idco  Papam  a Luthero  pro 
Antichrifto  habitum  fubjungens.  A Grata's  potius  in  Francos-  Int- 
perium  fuifle  translatum,aliorum  opinio  eft,pa&is  nempe  cumCa- 
rolo  M.  initis  ab  Irene  , 2 Nicephoro , a Michaclc , a Leone  &c. 
Dcnique  non  Leonis  HI , ecu  Pontificis  M.  auftoritatc,  fed  Po- 
puli  Romani  ele&ione  Carolum  M.  Imperatorcm  evafifle  ccnfcnt 
ex  noftris  Panvinius  , & Boflfuctius  defcnf.Dedar.  par.  2.  lib.  <f. 
cap.  38  , ex  Protcftantibus  vcroConringius  a Romanis  dcindc  in 
Gcrmanoseligcndi  I nperatoris  Jus  transfufum  adfirmans  de_> 
Fmibus  Imper.  Germ.  lib.  2.  cap.  19.  §.  28,  & Grotius  de 
JureB. , & P.  lib.  1 . cap.  13.  num.  a.  Tom*  1.  pag.  19?  , 

& lib.  2* 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI.  ARTJCULUS  IV.  43 J 

& lib.  a.  cap.  9.  §.  1 1.  num.  2 , leq.  Tom.  2.  pag.  530  , feqq. 
At  harum  ncutra  fubftftcrc  opinio  poteft , non  prima  , nee  enim 
Carolo  M.  Imperium  jure  belli  adquifitum:  nam  Defiderio  vi&o  > 
captoquc , bello  impofitus  an.  774.  finis  eft , atque  Italia:  Regno* 
cujus  hand  exiguam  Romans  Ecclefise  partem  reftituere  officio  , 
religioniqne  duxerat,potitus,in  Galliafque  reverfus,poft  annos  6. 
dumtaxat  Imperator  audirc  promcruit  , quum  nempe  a Leone  111. 
infulis  tft  redimitus  . Prteterea  Romanis  bcllum  nunquatn  a Carlo 
illatum  eft  , nec  unquam  hoftis  illorum  fuit : qui  igitur  fieri  potuic 
ut  jure  belli  Romanorum  Imperium  adipifcerctur  i Ad  hare  ft  ar- 
mis  occupata  Italia  , qut  Imperii  pars  crat , ideo  adquifitum  Im- 
perium did  poflctjita  quoque&  Galliae,&  Hifpaniie,&  Anglia*  &c. 
Reges  Imperatorum  nomine  inferibere  oporterct , quod  Imperii 
Provincis  fuerint . Non  fccunda  : nec  enim  Leoni  111.  legitimum 
Impcrio  deuudendi  Dominum  au&oritatcm  infedifle , animumquc 
rite  oftendunt  Natalis  cit.  diflert.  , & Blancus  de  Polit , & poteft. 
Ecclef.  To.  2.  lib.  5.  §.  4,  bene  vero  jampridem  Impcrio  Occidcn- 
tali  Grxcos  Imperatores  qua  ignavia  , qua  infeftationc  decollate  > 
jureque  Gentium  , ac  Religionis  in  Italia:  partem  baud  exiguam 
dominium  S.  Gregorio  11.  adcrevifle  , quod  baud  certe  in  Francos 
Imperatores  fuifte  transfufum,pluribus  fuperius  oftendimus.  Mul- 
to  minus  pafto  , aut  tranfadionc  a Grxcis  Impcratoribus  in_» 
Francos  Imperium  dcrivatum  xftimari  poteft:  quippe  potius  Gras- 
cos  Imperatores  » fama  Caroli  M.  inaugurationis  pcrlata  , valde- 
quam  indignatos  referunt  Eginhardus  in  e;'us  vita  , Sigebcrtus  in 
Chron. , & Chrantzius  lib*  2.  Saxonine  cap.  8.  repetit,  apud  Scrip- 
tores  alios  vero  altum  de  paftis  hujufmodi  ubique  filentium  ; at- 
que teftes  acccdunt  demum  Michaclis  , & Thcophili  liucrae  ad  Ltt- 
dovicum  Pium,  quibusfemet  Romanorum  Imperatores,  ilium  ve- 
ro Francorum  , & Langobardorum  Regem,  Scvocatuni  ec/rum  Im- 
peratorem  inferibunt ; litterae  quoque  Bafilii  Macedonis  ad  Ludo- 
vicum  11.  apud  Baronium  ad  an.  871.  n.  50  , quibus  ilium  redar- 
gue ob  Impcratoris  nomen  affcdlatum  , exhortatus  vehementer, 
Ut  ab  eodeinceps  abftineret.  Non  tertia  demum  : nec  enim  turn 
ullam  penes  Senatum  audloritatcm  ftctifte  , quinimo  profligatos 
aTotila  Scnatorcs  admodumfero,  nccnififub  Agapcto  11  , fen 

I i i 2 rerius 


Digitized  by  Google 


43tf  De  POTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

vcrius  fub  Innoccntio  11.  refurrexifle  , reique  Roman#  fummami 
a S.  Gregoriill.  tempore  ac  deinccps  unum  penes  Pontificem  inje- 
gram  ftetifle  paullo  fuperius  oftendimus.  Populi  vero  acclamatio 
Imperatoris  inaugurationem  fubfequuta  quidem  eft  , non  iteno  . 
prxivit  eledlio  . Remanctcrgo  > uta  Leone  111.  in  Carlo  M.  Occi- 
dentals Imperii  titulus  cum  Jure  in  Occidentis  Provincial , quaf 
Imperio  pridem  obnoxia*  nullo  deinccps  altero  legitimo  in  alios 
Principes  jure  tranfmigraffent , inftauracus  dicatur  . Cujufcc  rei 
certe  documento  funccum  Numifma  e Mufeo  PariCcnfi  relatum  a 
le  Blanc  , cujus  in  anteriori  parte  effi&us  confpicitur  Carolus  M. 
Imperiali  diadematc  inflgnitus}haftamquc  geftans  cum  cpigraphe: 
D • N Kir . P.  F.  P P.  Aug.,  in  pofteriori  vero  legitur  Komi,  cum 
cpigraphe:/?e«9'oaf/o  Roman.  Imp.,  cui  Nummo  perquamfimile  re- 
tulit  Plumbum  Francifcus  Baldinus  ; cum  Plumbum  aliud  , quod 
habuic  P.  Joh.  Amonius  Blancus,  cujus  in  antica  parte  vifitur 
imago  Caroli  M loricata  , Imperiaiiquc  corona  redimita»  in  gy- 
ro inferiptio  legitur  : D . N.  Kir.  Imp.  P.  F.  PP.  Aug.,  videlicet 
Dominus  NoJlerCarolus  Imperator  Pius  Felix  Perpetuus  yjugujlus, 
in  poftica  vero  cernitur  defuper  Crux, infra  litters  Roma,  circum 
autem  Renovitio  Rom. Imp.  Argumento  quoque,tcftimonioque  funt 
quotquot  fermc Scriptores,quibus  hacce  de  re  ferroo  inciditjEgin- 
hardus  in  vita  Caroli  M.,  Paultis  D/acon.  lib.  23,  Conradus  Urf- 
pergenfis  in  Chron.  ad  an.  800  , Aimoinus  lib.  4.  cap.  yo  , fcq. , 
Ado  Vien.  in  Chron. , Rcgino  lib.  2,Otho  Frifing.  lib.  5.  cap.  31, 
Ccdrenus  in  Comp. , Zonaras  in  Annal.  To.  3 , Hcrmannus  Con- 
tragus  , Sigebertus  in  Chron.,  Blondus  lib.  1,  decad.  2 , Anafta- 
fius in  Leone  111,  Annalifta?  Mofiacenfis  ad  an.  801  , Laurcsha- 
mcnlis  ad  cumdcm  an. , Hildesheimcnfis  ad  an.  800  , Metcnfis  ad 
infeq. , Sigonius  de  Regno  leal.  lib.  4.  ad  an.  80 1 , S.  Antoninus 
in  Chron.  par.  2.  tit.  14.  cap.  14,  aliique  apud  Bellarminum.  Etfi 
vero  S.  Anfcharius  apud  Mabillonium  fscul.  Bened.  To.  3.  par.a. 
p.  407,  & Helmoldus  in  Chron.  SlavOr.  lib.  2.  cap.  3.  conctirrif. 
fe  Populum  adfirment,  inauguratum  tamen  a Pontifice  in  Syno- 
do  ajentes,  de  Populi  accIamatione,non  elcdlione  intelligcndi  funt. 
Sed  enim  his  de  fafto  fermo  fuic,audicndi  obiter,  qui  de  jure  fati, 
tarn  Judiccs  incegri , quam  idonci  Teftes  haberi  debent, ut  non  lit , 

cut 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl.  ARTICULUS  IV.  437 

cur  iis  fidcs  aliqua  dctrahatur.  Itaquc  a Bcnedifto  Vlll,antequatn 
inUrbcm  admittcrctur  S.  Hcnricus  11 , Dccrctum  cditum  refcrc 
Glabcr  lib.  1.  in  fin.,  quo  fancitum  eft  : Vt  ne  quitfquam  audafter 
• Imperii  Romani  feeptrum  prxproperut  gejlare  Pr incept  appetat , 
feu  I^iper  a tor  did  , nut  ejfe  valeat , niji  quern  Papa.  Sedis  Romine 
morumprobiute  delegerit  aptum  Reipub\ic£ , eique  commiferit  in- 
Jigne  Imperiale  . Optimum,  ac  perhoneftum  Glabro  apud  Baro- 
nium  ad  an.  toij.n.  5.  Decretum  vifum  eft  , quo  nempe  Tyranrti 
ab  iirferenda  Rcipublica:  pernicie  , ut  fieri  faepc  contingebat , pro- 
cul  arccrentur  . Cui  potior  altera  fubjungi  ratio  debebat , cur 
nempe  Romano  Pontifici  Imperatoris  cleeho  probari,  acccptaque 
cite  debeat,  quod  Impcrator  iniugurationc  Ecclcfiae  Advocatus  , 
ac  Defenfor  evadit  : Ecclefiar  vero  Defcnforcm  , & Advocatum_» 


dare  ad  Pontificcm  attinct , qui  Ecclcfite  Caput  eft , & Pater . At- 
que  hac  utique  ratiorve  Apoftolicx  Sedis  jus  in  Imperatoris  elec* 
tione  vindicandum  adfumpere  Innoccntius  111.  Cap.  34.  Nenerii- 
bilem  Deer.  lib.  1.  tit.  6 ■ De  ElePHonc , & ElcEli  poteft .,  Alexan- 
der IV.Conft. 7.  Firma  §.  1 , & Clemens  V.  Conftit.  inConcilio 
Vicnncnfi  edita  Cap.  un.  Romani  Clement,  lib.  2.  tit.  p.  De  fu- 
rejurando:  quod  & profiteri  religioni  duxcrc  Otho  I Can.  33.  Ti- 
bi Domino  dift.  63  , & Carolus  V.  in  Capitulatione  inita  cum  Cle- 
mente VII.  apud  Petram  To.  $.p.  118.  Hacinfuper,  quad^  agi- 
mus  , ratione  translations  Imperii,  five  renovationis,  Imperatoris 
elc&ionem  adprobandi  facultatcin  fibi  pafitm  adferere  Pontifices 
non  dubitarunt , nec  inficias  id  ire  Imperatores  ipfi  aufi  funt . Ita. 
que  Francorum  Regibus  Imperium  Apoftolicat  Sedis  beneficio  ad. 
crcviflc  honori  feribere  habuit  Ludovicus  11.  in  cpift.  apolog.  ad 
Bafilium  Macedonem  apud  Baronium  ad  an.  871.  n.  Sp,fcqq.Af<i- 
trem  omnium  Ecclejtarum  Dei  defeniendam  , atque  fublimandam 
fufeepimus , ita  de  officio  viciflim  cum  Imperio  fibi  incumbentc 
loquens  , Ex  qua  & regnandi prius  , & pojlmodum  imperandi  auc- 
tori t item  Profapix  nojjrx  feminarium  JumpJit . Nam  Francorum 
Principet primo  Reget , deinde  vero  1 mperatorei  diSii funt  ii  dum- 
taxnt,qui  a Romano  Pontificc  ad  hoc  Oleo  Sanclo perfufi funt.  Quatn 
fane  Imperatoris  eligendi  au&oritatem  difertc  fibi  vindicafte__j 
lcgitur  Johannes  Vlil.  cpift.  1 5 j.  ad  Anfpcccum  Mediol.  Archicp. 

W* 


Digitized  by  Google 


438  De  POTESTATEEcCLESlAsTlfcA  » 

Jpfe  3 inquicns  , qui  a nobis  ejl  ordinandus  in  Imper'tum , a nobit 
pritnum  , atque  potijjimum  debet  ejje  vocatus,  & elcflui  &c.5  firm* 
iia  rcpctcns  epift.  1 81.  ad  cumdcm..  Qui  prattcrca  epift.  a.  ad  Lu* 
dovicum  Jun.  fc  Judicem  cxhibet  in  caufla  , qua:  ipficum  Carolo 
Calvo  fratre  de  Regno  > & Imperio  crat.  Atque  ad  Imperii  fafti- 
gium  utique  ejufdcm  johannis  Vlll.  auifldritatCj  beneficioqueCa* 
roium  Calvum  adfcendifie  adfirmat  Synodus  Ticinenfis  an.  S76,  a 
Pontigonenfi  eodem  an.'  indivifa  in  allocutione  ad  eumdem  Impc- 
ratorem  apud  Harduinum  To.  6.  par.  1.  p.  1 69.  Friderico  JEno- 
batbo  gradu  detrufo  , Occidcntis  Imperium  cum  Orientali  fua  in 
perfona  iterato  conjungi  ab  Alcxandro  111  > atque  Pontificis  au<3o- 
ritatc  quidem  } effliftim  petendi } fponfione  data  dc  conjungenda 
Grxca  Ecclefia  cum  Latina , opportunitatem  arripuilfe  Emanue* 
lem  Comnenum  teftis  accedit  Blondus  Decade  2.  lib.  1 , ac  refc- 
runt  ejufdem  Pontificis  Afta  Vatic,  regefta  a Baronio  ad  an.  1 1 70. 
n.  54,  feq.De  Imperio  decertantibus  mvicemPhilippo  Suevo  >& 
Othone  IV.  Saxoncjlitcm  dirimere  fuieffc  juris  difertc  feripfit  In- 
nocentius  111.  epift.  ad  Moguntinum  Archiep. , & Epifcop.  Sabi* 
nenfem  , atque  ad  Principes  Germanise  Ecclcf. , & Sarcul.  apud 
Raynaldum  ad  an.  1 1 99.  n.  28  , feqq. , ea  produQa  ratione  , quod 
intima  Komanam  Ecclcfiam  inter  1 ac  Romanum  Imperium  neccf- 
fitudo  intcrcedat , & conjundHo  : Vtipft  perillud  accipiat  defen- 
Jtonis  auxilium,  & Mud  per  ipfam  in  fuis  necejfitatibus  adjuvetur  . 
Kepetitis  verolittetis  ad  Principes  Germania: , & ad  Conradum 
Moguntinum  Archiep.  quum  nihil  profecificc  , dcliberatione  fu- 
per  Imperii  farfto  per  femet  capta  idem  Pontifex  apud  Raynaldum 
ad  an.  1200.  n.  27  > feqq.  cam  Friderici  > quam  Philippi  jure  ad 
Imperium  reje&o,  efferendum  Othonem  Elc-floribus  jubet : cujus 
juffionis  hanc  initio  reddit  rationem  : Intcrejl  Apofiolica  Sedis  di - 
iigenter,&  prudenter  de  Imperii  Romani provifione  traBare  : quum 
Imperium  nofeitur  ad  earn  principaliter,&  finaliter  pertinere-,  prin- 
cipuliter, quum  per  i pf am, & propter  ipfamde  Gracia Jit  translatum , 
per  ipfam  translations  auBricem  , propter  ipfam  melius  defenden- 
danv,  finaliter, quoniam  Imperator  a fummo  Font  jfice  finalem  five  ttl- 
timam  manus  impefitionem  promotionii  propria  accipit , dum  ab  eo 
.bencdicitur,coronatur,  & de  Imperio  invefiitur.  Quam  Inveftituram 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . ART1CULUS  IV.  4.3 p 

ntiqiic  a Csleftino  lll.dcceffore  fuo  per  pallam  an  ream  acciperr  . 

HenricoVl.cordi  fuifle  fubjungittquorum  fimilia  repetitinepift.ad 
Colonicnfcm  Archicp.,  cjus  Suffragancos,  ad  Archiep.  Salisburg., 
Bremcnfem,  Trcvircn.jSufFragancos  , ad  Principes  Germ.  Ecclcf., 
& Sscul.jad  Bohemias  Duccm,  ad  Othonem  ipfum  , cui  Imperitim 
confirmat,  juramento  fidelitatis  accepto  , de  quibus  idem  Anna- 
lifta  ad  an.  not . n.  1 , feqq.  Quia  vero  non  defucrant  Germania* 
Principes  alii  Philippi  fautores,qui  ejufmodi  parciculam  juris  Rom- 
Pontifici  detrahere  aperte  non  fuerant  veriti , data  Iunoceutius 
graviffima  epiftola  ad  Bertholdum  Zaringix  Duccm  inferta  Juri 
CanonicoCap.  34.  P'enerabilem  dc  Ele&.>  qux  integra  proftat  lc- 
genda  apud  Raynaldum  ad  cit.  an.  xaoi.n.  23  , feqq.  querclam 
ipforum  propulfat  omnem , ab  Apoftolica  Sedc  Imperatoris  cli~ 
gendi  profe<fto  jus  ad  Gcrmanos  provenifse  adfumans  > ad  fe  ve- 
ro pertinere  jus  perfonam  ad  Imperium  clc&am  examinandi,  & 
promovendi , & quatenus  juri  fuo  defint  Elc<ftoics>>  cligendi , pro 
uc  e Romana?  Ecclefix  re  judicaret , repetitis-iis-,  de  quibus  paul- 
lo  fupra  j rationibus  > quibus  id  fibi  juris  vindicandum  adfump. 
ferat.  Ec  certc  Imperatoris  nomine  elc&uni  minime  audirc  , nils 
Romano  a Pontificc  inauguratus  fir , edixitliquido  Hadrianus  IV.. 
in  epift.  ad  Gcrmaniae  Epifcopos,  dccrcvit  imo  Carolus  IV.  in_» 
Bulla  Aurca  > obfervat  Glofsa  in  Cap;  88.  Certum  lib.  5..  de  Rc- 
gulis  Jur.  in  6,  & advertit  Muratorius  Antiq.  leal,  difscrt.3.  Egtc. 
gia  hac  de  re  fententia  hx(u  Marefchallo  Rcgni  Arclatcnfis  Gcr.. 
vafio  Tilbcrienft  in  epift.  ad  Othonem  IV.  hifee  verbis  exprefsa^ 
Prc/eflo  Imperium  tuum  non  eft,  fed  Chrijli  y non  tuum  , fed  Pe- 
tri'. non  ate  tibi  obvenit , fed  a lAcario  Chrijli , £j*  Succejforc 
Petri . . , A rec  cedit  Imperium  , cui  Teutonia , fed  cui  cedendunt 
decrevit  Papa  , apud  Leibnitium  Cod-  Jur.  Gent.  Diplom.  To.  1. 
p.  P43  , fcq.  Neque  difpacfane  tam  Rodulpho  Imp.  , quam  Impe- 
rii Elcdoribus  inlcdit  religio  in  litteris  utrinque  ad  Nicolaum  111., 
exaratis  apud  Raynaldum  ad  an.  127?.  n.4 , feqq. , cum  cnim  illo 
Romani  lJontificis  auftoritatc  a Gracis  Imperium  in  Gcrmanos 
cranslatum  , turn  etiam  lfti  cjufdcm  Pontificis  bcncficio  fc  Impc- 
xatoris  Germanici  cligendi  au<ftoritatcm  adeptos  fatcri  , ac  profi. 
terihonori,olficioquc  habucrc.  Earumdcm  littcrarum  exemplar, 

quae 


Digitized  by  Google 


44°  De  Potestate  EcclesiastiCA  , 

qux  feparatini  exaratai  fucrant  ab  Ochonc  Brandeburg.  , Johan.' 
ne,  & Alberto  Saxon. , Ludovico  Palat. , aliifque  jam  ante  pro- 
duxerat  Baronins  ad  an.  996.  n.  43  , feqq.  Quo  loci  n.  33  , feqq. 
•a  Gregorio  V.  cligendi  Imperatorcm  jus  ad  Germanos  Principes 
fuifsc  transfufum  pluribus  fuadere  conatur  , & n.  5 5 » 63  , feqq. 
feptem  Elcdorum  denique  numerum  ab  Innocentio  IV.  dcfigna- 
cum;  eique  adftipulatur  CabaiTutius  in  Not.  Ecclef.  ad  Saccul.  Xl. 
hift.Synop.Baronio  rcpugnet  ctfi  Pagius  ibid,  in  Not.  n.  1 3.feqq., 
nec  into  Lcibnicio  in  prxfat.  Cod.  Diplom.  primam  Ele&orum 
mciuioncm  fieri  in  littcris  Alcxandri  IV.  ad  Gerardum  Mogunt.  , 
expreifiorcm  vero  in  littcris  Urbani  IV.  ad  Richardum  cle&um 
Reg.  Rom.  exputanti , pod  quern  dc  Ele&orum  origine  diflerta. 
tionc  cdita  an.171 1 . fufe  difputavit  Joh.Guill.  Janus,  de  Pontificio 
vero  jure  circa  Elc&iones  Thomas  Bofius  in  Tratft.  dc  Jure  Status, 
adquiefcat,Baronii  tameu  opinioni  fuam  hand  dccflTe  probalitatem 
obfcrvant  PP.Maurini  in  Addit.ad  Gloflarium  Ducangii  V.£/e<f?o- 
res  To^.edic*  Vcn.1738.  p.  35  , feqq. , ubi  fufc  de  Scptcmviralis 
Collegii  inftitutione,quam  dcmum  ad  Caroli  IV.tempus, annum  id. 
eft  1 3 quo  Celebris  Aurca  Bulla  evulgata  eft,  refcrendam  arbi* 
trantur  . Ut  crat  vero  Pontificii  juris  aflertor  , ac  vindcx  acerri- 
mus  Bonifacius  Vlll.  in  Brevi  ad  Albcrtum  I , quo  ipfius  Ele&io- 
nem  confirmat , e Grxcis  translatum  ab  Apoftolica  Scde  in  Caro- 
lum  M.j  ac  in  Germanos  deindc  Imperium,Imperatorifque  cligen. 
di  facultatem  Germanix  Principibus  fa&am,  rcm  velut  indubiam_. 
adftruit , & in  Brevi  ad  Elciftorcs  Mogunt. , Trevir. , Colon. , Bo- 
hemum , Saxonem  , Brandeburg. , & Palatinum  apud  Raynaldum 
ad  an.  1303.0.  2.,  feqq.,  quo  Alberto  cos  obfequi  jubet , jus 
examinandi,  confccrandi,  coronandi , probandi , vel  reprobandi 
perfonam  in  Imperatorcm  elc&am  diferte  fibi  tribuit  • Ideo  Alber- 
tus  ipfein  littcris  adeumdem  Pontificcm  , dc  quibus  adeundi  Ba- 
ronius  ad  an.  996.  n.  48  , feqq. , & Raynaldus  ad  an.  1303  > n.  p , 
feqq. , agnolcere  ultrocitroquc  non  diffidit  a Rom.  Pontifice  in 
Geimanos  Impcrium  e Graecis  fuifle  tranferiptum  , Imperatorcm 
eligendi  jus  certis  perfonis  fuifle  tributum  , ideoque  Imperatores 
abApoflolica  Scde  adfumi  debere,  five  advocari . Id  ipfum  in 
tpneilio  Vienncnfi  a Clemente  V.  Conftit.  cdita  > telataque  Cap* 

un.  k '.O' 


Digitized  by  Google 


ET  GlVILl  . AkTICULUS  IV.  4 fi- 

lm. Rontini  Je  Jurejur.  definitum  paullo  fupcrius  diccre  me  mcmi- 
ni:quod  ideo  ab  Innocenrio  111.  in  Cap.34.  ycnerabilem  de  Elc  A., 
& a Clemente  V.  in  cit.  Conftic.  Romitii  decrctum  incontroVerti- 
bile  diccre  5 veritate  cogente  , ingenue  fateri  non  dctrc&avit  Ma- 
imburgus  ipfc  , infenfus  alioqui  Scdis  Apoftolicx  lioftis  > hift.  dc 
Imperio  Occid.  Gallice  confcripta  lib.  2.  ad  an.  996.  p.  1 07.  I d 
eciam  juris  efle  Apoftolicx  Scdis  , coque  ideo  jure  a Grxcis  ad 
Francos  translatum  I m per  in  in  fuiftc  , adeo  perfuafum  fuit  Philip- 
poPulcro,  ut  fatis  funilo  Alberto  I j Imperiun  a Germanis  icc- 
rum  ad  Francos  cransferri  a Clemente  V.  petierit  j teftibus  Con. 
rado  Vccerio  dc  geftis  Henrici  Vll , Job.  Viilanio  lib.  3.  cap.  to: , 
& ex  ipfo  S.  Antonino  3.  par.  tit.  2 1.  cap.  i.§.  5.  Friderici  111. 
eledtionem  confirmans  Nicolaus  V , defe-ftum  omnem  , fiquis  in 
clcdlionc  interfuiflet , etiam  fupplendi  jus  ftbi  tribnit  in  Diploma-, 
ic  de  Elctft.  , & Coronat.  ejufdcm  Jmp.  apud  llaynalduin  ad  an. 
1452.  n.  j,  & Lcibnitium  Cod.  Diplom.  par.  1 . p.  403  , ubi  con- 
fer & iGncam  Silvium  in  Orat.  ad  Cardinalium  Senatum  Cxfaris 
nomine  tumhabita,  qua  fub  initium  verbis  illis  Nu  n.  27.  v.  21. 
Elcazjr  ccnfulet  Dominant , aJ  vcrbuni  ejui  egredietitr  , 3 ittrre- 
dictur  ipfe  ( Jofve  ) 13  omnes filii  [fra  el cum  eo  3c.  oftendere  funi. 
pfit  PontificisM.  magnis  in  rebus  imperium  fcqui  Principes  eria  n 
oporterc.  Sed  cnim  Pontifex  fatftus  fub  Pii  11.  nomine  graviffima 
ad  Mahumeuim  Turcar.  Imp.  epift.  396.  data  , qua  fuis  a Prxde- 
ccfsoribus  in  Francos  Oricntis  Imperiutn  translatum  fucrat , ca- 
dem  poteftate  ipfi  confirmandum  Imperium  ita  ut , modo  vi 

occupas,  3 cum  injuria  tenes , ficuti  loquitur  , p(,JJUebis  jure , pol- 
licitus  legitur  ca  lege  1 ut  Chrlftianx  Itcligfoni  notnen  dare  non 
dctrcdfarct  Intima  hac  ipfa  perfuafione  dudlus  Carolus  Vlll.Gall. 
Rex  Oricntis  Imperium  ab  Alexandro  VI.  poftulafsc  , impetrafsc. 
que  fertur  apud  Spondanum  ad  an.  14^5  , ac  Raynaldum  ad  an. 
14V4.  n.  19.  Atquc  cx  his  liquido  adparct , quam  lcvis  penfi  fa- 
cicnda  fit  & Friderici  dEnobarbi  proteftatio  , qua  Imperium  S.  R. 
Ecdefis  bcneficio  conferri  inficiatus  legitur  apud  Radcvicumdc 
ejus  geftis  lib.  1.  capp.  1 o , & 16  , & J.udovici  Bavari  Conftitutio 
in  Comitiis  Francofurti  an.  1 33P.  edira  1 qua  fola  clc&ionc  Im- 
peratorem  haberi  lcgitimum  declarav't  apud  Frcbcrum  Script. 

Ears  111-  Tom.Rl.  K k k rcr.  Germ* 


Digitized  by  Google 


441  De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA 

rer.  Germ.  To.  i.  p.  61  5.  edit.  Struvii , & Goldaftum  Conft.  Imp. 
T0.1.  p.336 , a quo  T0.3.  p 40?  , fcqq.  fimilis  cadem  dc  re  alte- 
ra cjufdctn  Ludovici  Conftitutio  in  Comiciis  Refenfibus  an.  1338. 
cdita,ncc  non  cpiftola  ad  Benedi&um  XII.  exhibetur  . Scitum  eft 
enim  quantoj  & quam  immani  uterque  odio  Roman*  in  Ecclcfix 
fan&iflima  jura  efterbuerit , eamque  laceflerc  non  exhorruerit . 

Ampliorem  hare  adhuc  lucem  ex  fadhs  ipfis  , & paciis,  quibus 
Pontificum  bcncficio  paflim  ad  Imperium  promotos  Impcratores , 
ac  viciflim  ab  Imperatoribus  fidei  facramento  Pontificibus  obliga- 
tam  defenfionem  , ac  obedientiam  paucis  oftendcre  adgredior  , ac. 
cipicnr,  ac  fibi  mutuo  affundent . Pro  Religionis  igirur,  ac  Keipu. 
blicx  bono  certatum  eftinvieem  a Pontificibus,ut  Ecclcfia:  Protcc- 
torcs  Imperiali  dignitatc  adaugcrent,  ab  Imperatoribusjut  Ecclc- 
Cix  Principi  indivuifo  fidei  vinculo  poteftatctnobftrtngerent  fuam, 
ac  itacx  mutuo,  fubordinatoque  Imperacoris  cum  PontificcM. * 
gtutine,indifTo!ubilis  Sacerdotii,&  Impcriicxfurgeret  umo.  In  Ca- 
folo  M.  itaque  Occidentis  Imperium  a Leone  lit.  inftauratum  ha- 
clcnus  di<fla  demonftrant : ab  eo  viciflim  jurifjurandi  religionc  fi- 
dem  , obedientiam,  ac  defenfionem  eidem  Leoni  defponfain  often- 
dit  formula  Sacramcnti , qua:  habetur  iti  Ordine  Rom. , refer- 
turque  a Sigoniodc  Regno  Ital.  lib.  4.  ad  an.  801.  p 153.  hi  fee 
Concepta  verbis : In  nomine  Christ  fpondeo , atque pelliccor  ego  /m. 
perator  coram  Deo  , & Pftro  Apofiolo , me  Proteciorem  fore  , 
ac  Dcfenforcm  hujus  S.  Romanx  Ecclcfia  in  omnibus  utilitatibus  , 
quatenus  Divine  fultusfuero  adjutorio  , prout  feiero  , & potero  . 
Ham  porro  fitfam  habere  non  abftinuere  Goldaftus  in  Rationali 
Ad  B ull.  Hadriani  I ,'Babcnburgius , & Leyfcrus  apud  Hcuman- 
num  de  re  Diplom.  To.  i.eap.  2.  §.  53. n.  3.  p.  50  , qui  indc  non 
fequi  perindc  contendit,ut  hac  Juramenti  ratione  Pontifici  M.Im- 
perator  fubjiciatur.  At  falli  Proteftantes  iftos,  ac  germanam  pro- 
feJlo  formufam  efse  Caroli  M.  Teftamcntum  §.  1 ?.  apud  Baluzium 
To.  1 . p.444.  evincit  > quo  loci  Ecclcfia:  S.  Petri  defenfionem  , fi- 
ctu  ab  AvoCarolo  Martello  , & a Patrc  Pippino  fufeepta  fuerat , 
ficab  ipfo  pariter  fuifse  fufeeptam  , eamdemquc  haereditario  vc- 
luti  juie.transfur,di  in  Filios  profcfsus  legitur  , non  fecus  atque 
apud  Chronographum  Mofiacenfcm  ad  an.  801.  Enter  etiam  Si* 

gonium 


Digitized  by  Google 


IT  Civiu  . Articulus  IV.  443 

gonium  paullofupra  rclatum,  eamdcm  formulam  cxdupUci  Pon- 
tifical Conftantinopolitano  annorum  500 , altcroque  Arelatcnfi 
an-  400  exhibet  Martenius  de  Antiq.  Eccl.  Ritib.  To.  2.  lib.  2. 
cap.  9.  de  Impcrat.  bened.  iafcripto  Ordine  7*  p.  591  > fcq.  edit. 
Antucrp-  i7jtf.Qui  §.  8- item  obfervat  veteri  fuifsc  in  more  pofi- 
tum  > ut  Jmperator  , ancequam  Mediolani  inauguraretur  , in  Ro- 
mani fe  Pontificis  au5ioritate  fore , facramcnto  polliccri  dcbcbat . 
In  formula  quoquc  Coronationis  Aquifgrani  pcragendae  ex  Cod. 
Ms.  Bibl.  Regia;  n.  42 26.  annorum  minimum  300.  defcripta 
Ord.  4.  Colonienfi  Archiepifcopo  fub  jurejurando  fponderc  de- 
buifle  fidcm  Catholicam  fc -retenturum  , Ecdefix  defenlioni  non 
dcfuturum,  ac  Romano  Pontifici , ac  S.  Roman*  EcclcficC  fubje- 
ciionem  debitam , iff fidcm  r ever  enter  exhibere  . Pratterea  Cap.  23: 
in  Addit.  Ord.  9.  p.  846.  ex  Cod.  Ms.  Chifiano  pridcm  a Mabil. 
lonio  eruto  formulam  profert  alteram > juxta  quam  Imperator  an- 
te inaugurationem  jurejurando  polliccri  debebat  S.  Petri  Suceef- 
fori  D.  Papxfidclitatem , ProtcHorem , & defenforem  S.  Romance 
Ecclefia  , ejufqueperfoncefefuturum , Jungc}  quodpada  cum  Mi- 
chaele  Gricor.  Imp. , poll  lmperium  Rom.  adeptum  , a Carolo  M. 
inita , Lconi  111.  probari  follicitum  uterque  fe  dedit : rati  nempc 
turn  demum  ca  tcnerc , & obtincre,  poftquam  Rom.  Pontificis  dc- 
lideratus  eifdem  acccflidet  affenfus  . Ita  referunt  Ado  Vien.  in 
Chron. , & Rcgino  Prum.  Chron.  lib.  a.  ad  an.  8 1 8.  Neque  offi- 
cit  1 neque  moram  inferrc  debet , quod  ab  ipfo  Leone  111.  poftco- 
ronationem  adoratum  Carolum  M. , antiquorum  more  Princi- 
pum  t refcrant  Annales  Wirccburgenfes  ad  an.  81  6 , Loifcliani, 
Fuidenfes  , Tiliani , Laurcfhamenfcs  , Bertiniani  > Mctenfes  &c.  , 
unde  fubjedionis  argumentum  fe  trahcre  fruftra  putavit  Heuman- 
nusde  re  Diplom.  To.  1.  cap.  2.  §.53.0.4.  p.  5 1.  Nam  ibi  nomine 
adorationis  lubmiffam  intelligi  falutat ioncm  debere  ex  Gothofre- 
do  ipfo  ad  Leg.  unic.  De  Preepojitit  Sacri  Cubiculi  Cod.  Thcod. , 
& Salmafio  ad  hid.  Augudam  obfervarc  non  deditit  Ecchardus 
ipfe  Franc.  Orient.  To.  2.  rer.  Franc,  lib.  26.  §.  3.  p.  4.  Et  certe 
Pontificia  dignitas  abomni  prorfus  indcpendens  in  Leone  inde  ad- 
paruit,  quod  gravium  criminum  in  noxam  vocatus,  adomneamo. 
licndum  a fe  fcandalum  propria  fc  voluntate  purgatus,  non  a quo- 
it k k a.  piam 


Digitized  by  Google 


444  De  Fotestate  Ecclesiastica  » 

p:am  vi  adatftus,  legirur  apud  Ecchardum  T0.2.  p.2  , & Hardui- 
r.um  To.  4.  p.  936  , feq.  Ludovico  Pio  Leonis  111.  fententia  Impc- 
rium  confirmatuin  liquet  cx  codem  Caroli  M.  Teftamento  ad  Pon. 
tifieem  miflo  apud  Baroniunt  ad  an.  Sod.  n.  1 8 , feqq. , quo  a Pi- 
tltcei  in  prref-  ad  Script.  1 2.  hi  ft.  Franc,  dubitatione  vjndicant  lia- 
ltizius  Capitul.  To.  2 , Mabillonius  Analedl.  To.  4,  Cointius  , & 
Pagius  n.  6 , feqq.  Impcrium  , quod  ipfi  dcinde  in  Epifcoporum 
Convcntu  Lugduni  itabito,  decrctoquc  cditocripcre  ipfius  Filii  » 
& cum  hifee  confpirantcs  Galliar.  plerique  Praefules  tentabant  , 
co  rcfcilfo  dccreto , minifque  intentatis  , a Gregorio  IV.  confir- 
ntatum  ci  fuifle,  vindicatumquc  referunt  Paulus  /Sntilius  de  rebus 
geft.  Franc,  lib.  3 , Marianus  Scotns  Cbron.  lib.  3 , & Theganus 
cap.  41  , atquc  indicant  Regino  lib.  2 , & Aimoinuslib.  5.  capp. 
14,  &id:  ex  quibus  refcllitur  Sigebertus confpirationis  in  Lu- 
dovicum  Pium  Gregorium  IV  participem  agerchaud  veritus  . A 
StephanolV.  deindc  Imperial!  diadematc  Ludovicum  infiguitum , 
acviciffint  ab  ipfo  Pontifici  ingentia  obfcquii  argumenta  reddita 
tradunt  Anaftafius  Bibl.  > Scriptor  vita*  Ludovici  cap.  38  , feq.  > 
Eginhardus  , Theganus  dc  geftis  Ludovici  cap.  1 6 , feqq. , & Ca- 
rolus Calvus  in  epift.  ad  S Nicolaum  I.  Donationis  a Ludovico 
Pio , non  fecus  atque  deindc  ab  Othone  I , & S.  Henrico  11.  Rom. 
Ecclefta*  fadta  exemplar  ex  vcccri  Codice  Ms.  Vatic,  n.  13184.  arta- 
te  Gelafii , & Calliftr  11.  exarato  profert  > & vindicat  Doininicus 
Georgius  in  Append.  To.  1 3.  Baronii  edit.  Luccn.  , non  fecus  at- 
que Cennius  in  Append  ad  Oriium  de  Orig.Dom.Eccl.  Rom.edir. 
1754.  Lotharium  nonnift  Pafchalis  I.  au&oritatc  Imperatorem  au- 
diviffc  teftatam  rem  faciunt  Eginhardus  ad  an.  823  , Agobardus 
in  epift.ad  Ludovicum  Pium,  & Pafchafius  in  vicaWala'  Abb.Cor. 
bejen.  apud  Mabillonium  S*cuIo  IV.  Beiied.  p.  513.  Qui  pratterea 
fub  Eugenio  11.  Romse  Conftitutionc  cdita,quam  ex  Colledione_j 
Dcufdcdit  lib.  i.  cap.  242  , feqq.  integrant  exhibet  HolRcnius  in 
Collkfi.  Rom.  par.z.p-2  j 8,  & cx  ipfo  Harduinui  To.4.p.i  26 1>  & 
Pagius  ed  an.  814.  n.  3,  Cap.  l.  Vt  Domna  slpojlolico  in  omnibus 
jujla  fervetur  obedientia  , decrevit  , &cap.  3.  Romano Clcro  libe- 
lant cligcndi  Ponnficem  manerc  poteftatem  , quin  ullus  iinpedi* 
irentum  apponcrc  audeat,  julct . A Lothario  porro  Exarchatum 

Ra- 


Digiiized  by  Google 


ET  Civilj.  Articulus  IV.  44? 

Ravennatem  Pontificiereptum  fcripturiic  Bartholomaeus  Dulcimis 
dc  var.  Bonon.  ftatu  lib.a.  apud  Grxvium  Sctipc.Ital.  1 0.7. par.  1 . 
p. 3 j.Scd  enim  Scriptorem  hunc  nupcrum  fab  initium  ncmpc  f?cu- 
li  clapfi  XVII.  rcfellit  Rubeus  hift.  Raven,  lib.  5.  ad  an.  966 , ubi 
ab  Othone  1.  Ravennam  , Exarchatum  , aliaque  loca , qua:  Beren- 
garii  olim  occupaverant  > Pontifici  reftituta  commemorat , Non 
itaque  a Lothario  , fed  a Bcrengario  crepeus  Exarchatus  fuerat  . 
Cujufcc  rei  argumento  etiam  eft  , quodftatim  fub  Ludovico  Lo- 
tharii  filio  in  caufTa  mere  tcmporali  Ravennatcs  Cives  inter , Sc 
Johannem  Archiepifcopum  Judex  > non  Ludovicus  turn  Ticini  dc- 
gena  , fed  S.  Nicolaus  I.  interpellatus  eft  , qui  plane  RavcnnanL* 
profetflus  Judex  pro  Tribunaii  fedit  > litcmque  diremit , Anafta- 
ftio  Bibl.  tefte  inejus  vita.  Ltidovicum  11.  imperio  adauctum  a 
S. Leone  IV.  adfirmat  Annalifta  Bcrtinianus  ad  30.850,  neque  nifi 
ab  Apoftolica  Scde  imperandi  Francos  acccpiflc  poteftatem  ipfc 
confirmat  in  Apologct.  ad  Griecum  Imp.,  dc  qua  Baronius  ad  an. 
871.  n.  5 9,  quern  demum  obedicncia  S.  Nicolao  1.  devin&um  tra- 
dit  Anaftafius  Bibl.  Carolo  Calvo  deindc  ipfius  Impcrium  armis 
tentanti , legatis  , ac  litteris  miflis  , Apoftolicx Sedis  objecitau- 
<floritatem  , ac  minas  Hadrianus  II,  cui  parendum  tile  duccns  a_, 
coeptis  deftitit , teftibus  Aimoino  lib.  5.  cap. 24,  & Annalifta  Bcr- 
tiniano  ad  an.  869,  ratus  nempe  una  Pontificis  M.  aurtoritate  Im- 
periumftare,  aut  cadere  . S. Nicolao  1.  obedientia  perinde  ob. 
ftringere  fefc  idem  Carolus  Calvus  epiftola  ad  ipfum  data  religio- 
ni  duxit  apud  Harduinum  To.  5.  p.  636,  non  fecus  atque  Johan- 
ni  VIII,  a quo  lmperiali  diademate  inligniri  promeruerat , uti  fi- 
dent  indubiam  faciunt  Synodus  Ticinenfis  an.  876.  in  Allocut.  ad 
cuindem,  & capp.  1 , & a.  ejufdem  juffu  fancitis,ac  Synodus  Roma, 
na  an.  infeq.  in  ferro.  a Pontifice  habito  . Una  ejufdem  Pontificis 
voluntate  ( Ludovicum  Balbum  non  utique  , uti  perfuafum  Baro» 
nio  fuit  ad  an.  877.  n.  1 7,  Strurio  hift.  Germ,  dillcrt.  9 , aliifquc , 
quern  Rcgiis  dumtaxat  infignibus  decoratum  ex  a&is  Synodi  Tre- 
cenfis  11.  an. 878.  a Bertiniano  Annalifta  deferiptis,  aliifque  Char- 
tis  ejufdem  Ludovici  verius  oftendunt  Sirmondus  in  adnot.ad  Sy- 
nodum  Trcccnfcm  , Pagius  ad  an.  878.  n.3,  & Saxiusin  Not.  pj. 
ad  Sigoniunt  dc  Regno  Ital.  To.  a.  lib.  5.  p.  33?,fcq  )bcncvero 


Digitized  by  Google 


44<5‘  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Carolum  CralTum  ad  Imperii  falligium  erectum  teftantur  epifto- 
la:  i£o,  i 72,  2 id,  & 269.  ad  eumdem  Carolum  exarat®  , quibus 
jungenda  fimili  de  argumento  cpilbola  155.  ad  Anfpertum  Me- 
diol.Archiep.  Aliud  nunc  accipe  Poncifici®  Imperium  transferen- 
di  poteftacis  fpecimcn  : nam  Carolingia  pr®termilTa  ftirpe  , turn 
Widoni,  non  a Formofo,uti  Baronio  vifum  eft  ad  an.S9i.n.t.  feq., 
fed  a Stephano  V,  aliis  VI,  ut  ex  Sigonio  de  Regno  Ital.  lib.  6.  ad 
an.  891.  To.  2.  p.  358,  &ex  Joh.  Bcrardo  in  Chron.  Cafauricnfi 
apud  Dachcrium  Spicileg.  Tom.  5.  p.  397.  oftendit  Pagius  ad  an. 
891.  n.  a,  atque  ex  Widonis  Diplomacc  pro  Monaftcrie  Ticinenfi 
apud  Ugbellum  To. 2.  nov.  edit.  p.  1 $ i , & Muratorium  Rer.Ital. 
To.  2.  par.  1 . p.  4 1 6.  evincic  Manlius  ibid,  in  Not.,  turn  Lamber'. 
to  Widonis  filio  a Formofo  an.Syijtcftibus  Fiodoardo  lib.4.cap.2, 
& Chronographis  Calfinenfi  , & Farfcnft , turn  Berengario  , non  a 
johanne  IX,  ac  iterum  a jehanne  X,  ut  putavit  Baronius  , fed  ab 
hoc  pofterioridumtaxar,uc  obfervat  Pagius  ad  an. 91  5.  n.j,  fcqq., 
Impcrialis  dignitas  eft  dclara  : quos  tres  non  orjgine  Francos  , ut 
fuadcre  conati  funt  Valclius  in  prxfat.  ad  Carmen  de  laudibus  Be. 
rengarii , & Pagius  ad  an.  892.  n.  4,  fed  Italos,  live  Langobar- 
dos  tradit  Sigonius  de  Regno  leal.  lib.  6.  To.  2.  p.355,  quam_» 
perperam  idco  reprehendit  Pagius  ad  an.9$o.  n.  1,  & comprobant 
Scipio  Ammiratas  hi  ft.  Florcnt.  lib.  1.  p.  20,  & Cofmus  de  Rena 
in  feric  Ducum,  & March.  Tufci®  p*i24,  ac  1 30,  uti  notat  Saxius 
ad  cit.  Sigonium  . A Widone  Donationes  Pippini , Caroli  M. , & 
Ludovici  Pii  confirmatas  refert  ibid  Sigonius  p.  358,  a Lamber. 
to  quoque  p.  369,  liquetque  ex  Synodo  Ravennatc  Cap.3,  in  qua 
ficut  in  Romana  , quas  fimul  confundit  Sigonius , anno  non  904* 
ut  Baronio  , Labbeo , Harduino  &c.  putatum  , fed  an.  898  habi. 
tis,  ut  oftendit  Pagius  n.  4,  Arnulpho  abdicato,  confirmata  ei  di- 
gnitas eft  . Arnulphum  igitur  c Stirpe  Carolingia  poftremum  ac- 
cerfitum  , adverfus  Lambercum  tyrannidein  exercentem,  an.89d. 
Rom®  Imperiali  diadcroate  a Formofo  inauguratum  referunt  ad 
cumdem  an.  Herinannus  Contra&us  , Rcgino  , & Continuator 
Freherianus  Annal.Fuldenfium  apud  Puchefnium  To.  z.  p.  58, 
ubi  formula  juramenti , Formofo  prxeipiente  , a Romanis  Arnul- 
pho prxftiti  exhibetur,  qua  ipfi  fidclitas  quidem  defpondetur,  fal- 

va 


Digitized  by  Google 


etCjvili.  Articulus  IV.  447 

va  tamen , integraque  fidelicatc  Pontifici  dcbita : quod  indicium 
eft  haud  obfeurum  unum  Pontificcin  ecu  fupremum  Dominum 
habitum  . E Burgundia  Arelatenfis  Regis  Bofonis  filius  accerfi- 
tus  deinde  Ludovicus  111.  didm  Orbus  an.  non  9O0,  ut  contendit 
Pagius  n.  14,  feqq.j  & ad  an.  902.  n.  1 3,  fcqq. , fed  an.  901,  uc 
cum  Sigonio  dc  Rcgc  Ital.  lib.  6.  p.  377.  ex  Ludovici  Diplomat!, 
bus  oftendunt  Saxius  ibid.  Not.  50,  & Manlius  in  Not.  ad  Baro* 
nium  To.  1 ?.  edit.  Luccn.  p.  507,  Bencdi&i  IV.  bcncficio  Impe. 
rium,prae  Ludovico  Arnulphi  rilio,  cui  alioquin  ut  Imperium  con- 
ferretur,  fruftra  Johannes  IX.  a Germ.  Epifcopis  rogatus  fuerat 
apud  Harduinum  To. 6 par.i.  p.481.,  adeptus,  Berengario,  cujus 
juffu  excxcatus  eft  , cedcre  tandem  eft  coadus  : qua  dc  re  Pagius 
ad  an.  901.  n.  »j,  fcqq.,  & Manfius  ibid,  in  Not  p.  52;.  Ex  qui- 
bus  adparet  fallo  Boftuetium  Dcfenf.  par.  a.  lib.  6. cap-  40.  adfir- 
maftc  Populi  Romani  pari  confenfu  a Gallis  ad  Germanos  transla* 
turn  Imperium  fuifte  > llludque  in  Germanis  perinde  harreditarium 
evafifte  : nam  antequam  e Gallis  ad  Germanos  derivaretur  Impe* 
rium  , fpatic  annorum  60.  circiter  Italos  , live  Langobardos  , ac 
Burgundiones  , fola  PontificisM.  au&oritatc  , Imperio  potitos  , 
iftudqucj  Berengario  interfedo,  annis  38.  vacaftc,  ideft  aban.924, 
quo  in  Berengario  finiit , ufquc  ad  an.  962,  quo  in  Othone  I.  coe- 
pit,  cx  dieftis  liquet . 

Eadem  igitur  au&oritate.qua  e Grxcis  in  Gallos  a Leone  111, 
a Gallis  in  Langobardos  a Stcphano  V,  a Formofo,  a Johanne  X, 
e Langobardis  in  Burgundiones  a Bencdido  IV.  Imperium  tranf- 
fufurn  fuifte  dicebamus  , in  Germanos  tranferiptum  demum  eft  a 
Johanne  XII,  Othone  1.  in  Imperatorem  inaugurato  , qua  dc  re 
Luitprandus  lib.  6,  cap.  <5,  Regino  ad  an.  962,  Ditmarus  Chron. 
lib.  2,  Lambertus  Schafnaburg.  in  Chron.  ad  cit.  an.,  Sigonius 
dc  Regno  Ital.  lib.  6m  in  fine  To.  a.  p.  424:  quo  loci  Othonem  ad 
aram  S-  Petri  dedu&um  folcmni  fc  facramentodcvinxifte , fe  Ec • 
clejiic  Roman* ftmpcr  in  duftoritatefuturum  fpondendo  , fubjun- 
git . Et  certe  Othonem  JohanniXll.  ad  Rom.  Ecclcfi^  defenfio- 
nem  jurejurando  fe  obftrinxifte,  ratafque  habuiftc  Donationes 
Pippini  , Caroli  M.,  & Ludovici  Pii , docemur  liquido  ex  iplius 
Diplomate  rclato  aGratiano  Can.  33.  Tibi  Domino  dift.  63  , a 

Balu- 


Digitized  by  Google 


44^  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Bahizio  To.  i . Capit.  p-  5^1*  & a Ludcvig  Script.  Germ.  To.  2 . 
p.  zo8,  cmcndacius  vcro  rcccnfito  e Codicc  Mf.  Vatic-  a Georg/o 
in  Append,  ad  Baronii  Anna!.  To.  1 3,  & e Cod.  membranaceo  Ca- 

fanatenfi  Sarculi  XI.  circitcr  a Garampio  in  Append,  diftert.  de • 

Nummo  arg.  Bencdidi  111.  p.  itf8.  Qu.-c  viciffim  imprudenter  a 
Gratiano  Can.  a 3.  In  Synodo  did. 6$,  & a Goldafto  Conft.  Imp. 
To.  i.p.  aai.  profertur , atque  a Leone  vcrc  proriulgata  viia 
eft  Bcllarmino  de  Clcricis  lib.  1 . cap.  9,  Petro  de  MarCa  dc  Cone, 
lib. 8 cap.  1 2)  Sc  29,  & Cabaflutio  in  Not.Eccicf.  Sxculi  XI»  Con- 
ftitutio  in  Romana  Pfeudo-Synodo  a Leone  Vlll.  Pfeudo-Pontifi- 
ce  edita  , qua  Othoni  I.  poteftas  cligcndi  Pontifices  , & Inveftitu- 
ras  Epifcopis  Conccdendi , ad  cxemplum  conceftionis  ab  Hadria* 
no  1.  Carolo  M.  fad*  , concefla  dicitur , non  fecus  atque  Confti- 
tutio  altera,  qua  fertur  idem  Pfetido  Pontifcx  Othoni  pariter  re* 
ftituiftc  , quidqoid  a Pipino , Carolo  M.,  & Ludovico  Pio  Rom« 
Ecclcfiar  fucrat  conlatum  , fubdititiam  , ac  longe  poft  utramquc 
procufam  oftendunt  Barcnius  ad  an. 964.  n.j  2,  feqq.,  Pagiusn.tfj 
fcq,,  Grctzerus  in  Apolog.  Baronii  cap.  19,  & contra  Rcplicato- 
rem  cap.  1 4.  Opcr.  To.  6 p.  2 14,  & 400,  ac  Georgius  in  Not.  ad 
Baronium  To.  1 6.  edit.  Lucen.  p.149,  ubi  e Codicc  Vatic,  n.1984. 
poft  itritium  Sxculi  XII.  exarato  illam  exhibet , rccens  efle  com- 
mentum  oftcndit,ncc  ejufdem  antiquius  exemplar  producere  Gol- 
dafto  licuit , quam  ex  Thcodorico  Nicmo  Sxculi  XV.  Scriptore  . 
Othoni  II,  vivente  Patre  , a Johanne  XIII.  in  Synodo  Romana.. 
an.  968,  cujus  mencio  nulla  apud  Concil.  Collcdores  , fit  vero 
abeodem  Pontificcin  Diplomate  pro  Coenobio  Grandensheimen- 
fi , quod  integrum  rccitat  Innocentius  111.  lib.  8.  cpift.  43,  ac  re- 
fertnr  a Lunig  Spicileg.  Ecclef.  n.  32,  & a Georgio  , & a Manfio 
recolitur  in  Not.  ad  Baronium  To.  1 6.  p.  1 69,  fcq.,  Impcriale  dia- 
dema  impofitum  liquet  cx  mox  laudato  Diplomate  , ex  cpiftola 
Othonis  1.  ad  Gcrmanos  a pud  Witichindum  lib. 3. in  fine,  cx  Con- 
tinuatore  Reginonis,&  Chronographo  Hildcsheimenfi  ad  an.9<S7-. 
A Gregorio  V.  Imperator  renuntiatus  Otho  111.  traditur  ab  Her. 
manno  Contraifto  ad  a n.996,  & a Scriptore  vit*  S Adalbert;  Pra- 
gen.  apud  Baronium  ad  cir.  an.  n.  17,  & Mabillonium  Sxculo  V. 
Bened.Ita  deinceps  Iinperiaji  diademare  infigniti  leguntur  S.Hen- 

ricus  11, 


Digitized  by  Google 


ST  ClVlLI  . ArTICULUS  IV.  44j> 

ricus  11,  ( ante  quern  Conradus  I,&  Henricus  l,etfiGermanix  Re- 
ges  fuerint,non  item  Inrpcratorcs  audire  promcrncre,quod  Rom. 
a Pontifue  ad  Imperii  faftigium  promoti  non  fuifsent)  } a Bcne- 
diifto  VII 1-  aptid  Glabrum  lib.  l.  in  fin- , fidei  praeftito  jurainento  , 
tonfirmatifquc  Donationibus  Pippini,  Caroli  M.,  Ludovici  Pii , 
Si  Othonis  1.  apud  Baronium  ad  an.  1014.  n-7,  feqq.,  Georgiuirij 
Cennium  &c.  i Conradus  11,  Salicus  denotninatus  , a johanne 
XIX.  apud  wipponem  in  ipfius  vita  ad  an.  ioz7,  ubi  emn  ante_j 
Regcm  vocat  , quam  Roma  inauguratus  efset , poftea  Impera- 
toris  nomine  cohoncftat : confer  Sc  Muratorium  Script,  rer.  Ital* 
Tom.  a.  in  Not.  ad  Chron.  Farfenfe  p.  jrS  o,  feqq.  j A Clemen- 
te 11.  Henricus  111.  ditfhis  Niger,  de  quo  idem  Pontifcx  in  epift.  ad 
Bamberg.  Ecclef.  , quam  ex  Grcrzero  de  Divis  Bamberg,  ad  vi- 
tam  S.  Henrici  cap.i  6.  deferibit  Papcbrochius  in  Conatu  Chron. 
S.  1 f 2.  cdit.Ven.  1749.  To  2.  p.  191  , feq.  Henricus  IV,  etfi  fee. 
lcftifli.iius,  aliquando  tamen  faperc  edo&us,  Alexandro  II,  S.  Gre- 
gorio VII , & Pafchali  II.  obfequentem  fe  pr*ftitit  , Sc  ad  obedien- 
dum  paratuin,  qua  de  re  loquuntur  ipfius  epiftols  ad  S-  Grcgo- 
rium  V 11.  lib  1 . poll  epift.  29  , Sc  lib.  3.  epift.  f , ad  Pafchalem  11 , 
dead  Principcs Imperii,  adeundique  Baroniusad  annos  1089.  n.$, 
I07J-  n.  43  , feq. , 1074.  n.  18, 1075.  n.  2Z  ,1076.  n.  60  , feqq., 
1077.  n.  1,  feqq.  , 1105.  n.  6,  feq. , & n0d.  n.  15,  feqq.,  ac  Har-. 
duinus  Tom.  6.  par.  1.  p.  13  5 6, 1481,  & 1485 . Hujus  filium  Conra- 
dum  Urbano  11.  ftratoris  officium  exhibuiffe , ac  fidelitatis  jura- 
mento  fe  obftrinxiffe  refert  Bertholdus  Conftant.  apud  Baronium 
ad  an.  1095.  n.8.  Filius  alter  Henricus  V,  Conrado  Urfpeng.  tefte 
apud  cumdcm  Emin.  Annaliftam  ad  an.  1105.  n.  4 , feq.  Imperium 
Patri  refignarc  , modo  S . Petro  , Juifque  Succejforibus  fubjict  ve- 
il t , five  ut  infra  loqui  pergit , .Jpojlolic*  fe  fubjecerit  obedient  i£ 
jugo  piratum  exhibuit  fe  fe . Ipfe  a Pafchali  11.  imperandi  jus 
quatrens  fidei  dato  facramento  obedientiam  fpopondit,  veluti  tef- 
tes  accedunt  Domnizo  in  vita  MathiIdis,Petrus  Diacon.in  Chron. 
Caflin.  lib.  4.  cap.  38 , feq  , Sc  Pafchalis  epiftola  ad  ipfum  apud 
Baronium  ad  an.  1110.  n.  6:  qui  tamen  bencficio,  quo  a Pafchali  ad 
Imperii  faftigium  cxaltatus  fuerat  , ingratus  infcftum  fc  cxtcmplo 
Pontifici  hoftem  priftiterit , non  fecus  atque  fubindc  Gelafio  11 , 
Part  Hi: Torn.  PL  L 1 1 ' &Cal- 


Digitized  by  Google 


4?°  De  Pothstate  Ecclesiastica  , 

& Callido  ll,cujus  podremi  in  fidem,  & obdicntiam  fc  denuo  wan* 
fcribcrc  officio  duxit  , uti  rcfert  Urfpergenfis  apud  Baronium_» 
,ad  an.  M2.  n.  6 ■ Innocentio  11,  cujus  juflu  Imperium  injcrac,  cum 
dratoris  officiumdependifle  Lotharium  11 , turn  fidclitatis  religio* 
nc  le  dcvinxifTc  , ccrtis  documents  ollcndit  Baronius  ad  an.  1 1 ji. 
n.  7,  & iij jj.  n.  a.Statim  ac  vero  ejufdem  Innoccnrii  11.  opera  Im- 
perium adirc  Conrado  111.  fas  fuic,  qua  de  re  Orho  Frifing.  lib.  7, 
cap.  i»  , feqq.,  is  a S.  Bernardo  epift.  1 83.  de  obedientia  Pontifi- 
ci  M.impendenda  admonicus  ed.Ut  fuerit  vero  Fndcricus  I.  dEno- 
bardus  homo  pod  natos  homines  Pontificibus  Eugenio  111,  Anada- 
fio  IV,  Hadriano  lV,Alcxandro  111,  Lucio  111,  & Urbanolll.  infen. 
fus,infeitufque,ut  ad  Imperii  tamcn  afcendcrct  apicem  , Eugenii,& 
Hadriani  fubire  leges  debuic , ac  fidei  dato  facramento  fafees  fub- 
jugarc  , cui  ctiam  podcriori  dratoris  officium  , Principum  horta- 
tu,  pratdare,  ut  habeni  Ccncius  Camerarius,&  Codex  Vatic,  apud 
Baronium  ad  an.  1 1 52.  n.  5,  & 1155.  n.  7,  feq-  Imperium  Pontifi* 
cis  beneficio  obtinuiffe  deinde  negans  , Iinperiique  Principcs  ipfi 
fententia  adhasrentes  graviffimis  litteris  ab  Hadriano  errorem  dc- 
dodti  funt:  quibus  odendit  Apoftolic*  Sedis  audoritatc  a Grarcis 
in  Francos  x indeque  in  Germanos  Imperium  fuilfe  transfufum  , 
nccante  Iropcratoris  nomen  affedia re  fas  efle  » quam  a Pontifice 
fuerit  inauguratus  . Acque  fane  invitir  Romanis,  unius  Hadriani 
arbittio  Imperium  a Friderico  adquilitum  refen  Anonymus  Cadi, 
nenfis  a Camillo  Percgrino , five  Caracciolo  illudracus  , nec  ante 
Impcratoris  fc  indgnire  nomine  , quam  a Pontifice  inauguratus 
fuifset , aufum  Fridcricum  adparct  ex  ipfius  Diplonutibus  apud 
Ughellum  To.  4.  p.  465  , & To.  5.  p.  524.  Alexandre  111-  perinde 
minis  quin  ctiam  impctitu&a  Principibus  Imperii,  nifi  Pontifici 
obedientiam  demum  impendcrec , fubjicerc  fc  fe , ac  dratoris  offi. 
cium  exhiberenon  abnuit:  qui  propcerca  Emanueli  Comneno 
Grarcolmp.,  uteidem  Pontifici  obedientia  fe  devinciret , audio, 
rem  per cpidolam  fe  prsberededignatus  non  ed , uefidemindu. 
biam  facit  Audlor  Vatic,  apud  Baronium  ad  an- 1177.  n»  14  » fcqq. 
A Lucio- lll.frudra  dcindc  popofcit,ut  Henrico  filio-impcrandi  co- 
piamfaceret  * Arnoldo Lubcccnfi  cede  inChron.  Slavor.  lib-. 
cap.  ic.  apud  Baronium  ad  an.  1185.  n.  4.  Epifcopos  autem,  qui 

Me* 


Digitized  by  Googl 


ET  CiVILI  . ArTICULUsIV.  4JI 

Mediolani , infcio  Pontifice  , infulis  ilium  rcdimirc  fucrunt  aufi  » 
officio  ab  Urbano  lll.fufpenfos  tradlt  Chronographus  Acquicin- 
tinus  ad  an.  »8<S.  apud  Pagium  Jun.  in  Brcv.  Ab  Imperii  Prcrfuli. 
bus  admonitus  vero  Fridericus,Arnoldo  Lubcc.tefte  cap.  i 8,  fub- 
jici  dein  Urbano  111  didicit,  cujus  Pontificis  ledlu  valdcquam  dig* 
ns  apud  Ltidcvig.  Rcliq.  To.  2.  p.  409.  litters , quibus  cum  Fri* 
derici  accufationum  capita  difpungir,  turn  de  repulfo  ab  Impcrio 
Henrico  filio  rationes  expromir.  A Catlcftino  lll.tamcn,  poftquam 
ei  fidei  facramento  obftrinxiflet  fe  fc , Imperacor  diet  promeruit 
Henricus  VI , de  quo  Arnoldus  lib. 4.  cap  4,  Rogerius  Hovcdcnus 
ad  an.  tipi,  &c. , videndique  Muracorius  in  Annal.  Ital.  ad  eumd. 
an.  n-  72,  Thomaflinus  To.  2.  lib.  3.  cap.  £5.  n.  5 , & Cataianus 
in  Prsfat.  ad  Annal.  Murat.  To.  1.  p.  299  » feq.  Dc  Impcrio  dc* 
certantibus  Othone  lV.Saxone  , & Philippo  Sucvo  , litem  definirc 
ad  fe  fpe&arc  abunde  feripfit  Innocentius  111,  uti  fupra  di&um  eft  > 
qui  proptcrea  Philippo  , etfi  obedientiam  pollicentc  omnem  apud 
Raynaldum  ad  an.iioj.  n.i8,  i2otf.  n.id,&  1207.  n.7,  repulfo,  ut 
Othoni  illud  obvcnirct,  audlorem  fe  prxbuit,  ab  ipfo  tamen  prius 
accepto  fidclitatis  , obedientixque  juramento  ibid,  ad  ann.  nor. 
n.  15,  & 17,  ac  1 202.  n.  z8.  Sed  in  hoftem  Innoccntii  ingratiflime 
convcrfus  , ideo  Fridcrico  11.  locum  facere  coa<5his  eft  , qui  e idem 
Innoccntio  , & Honorio  111.  obedientia  defponfa  apud  Raynaldum 
ad  an.  1213.0.  23,  121  5,  n.  38,  feqq.  , 1217.  n.4i,&i2ip.  n.  7. 
Imperii  diademate  legitur  donatus  ibid,  ad  an.  1 2 20.  n.2  i,fcqq  , 
ac  1223.  n 19:  quique  demum  ingentibus  flagitiis  implicitus,  juf- 
tiflimas  Gregorii  IX,  & Innoccntii  IV.  expertus  eft  iras  . Pofterio- 
ti  viciffim  huicce  Pontifici , a quo  in  fe  Imperii  vicibus  jura  trans- 
fufafuerant,  facramento  fidem , obedientiamque  dependere  offi- 
cio , religionique  diucre  tarn  Henricus  Vll.  Ral'po,  quam  Willcl. 
mus  Hollandix  Comes:  etfi  neuter  Imperatoribus  adnumeratus  fit» 
ideo  quod  Roma?  neuter  auguftalibus  fuerit  exornatus  infigni- 
bus  . Conradino  Impcrium  deferri  Alexander  IV.  cpift.  ad  Mogun- 
tinum  Archiep  , & Urbanus  IV.  cpift.  ad  Bohemia  Regcm  relatis  a 
Raynaldo  ad  an.  i 2 $6.  n. 3, & 1 2 61,  n.  4.  diftriifle  prohibucrc,  ad 
quos  perinde  diverfa  Imperii  Principes  in  ftudia  diftra&i , pro  Ri- 
chardo  Cornubix  Comite  ftantibus  aliis  , aliifque  pro  Alphonfo 

L 1 1 z * Caftcl* 


Digitized  by  Google 


4P‘  De  POTESTATE  ECCLESIASTICA  » 

CafteJla!  Regcj  dirimcndam  Iir.perii  cauftam  dimittcre  religicini 
duxcrc  . ElcChis  utcrque,  ctfi  obfequii,  fidei,  obcdientixquc  olficio 
omni  apud  Scdcm  Apoftolicam  dcccrtaret  , qua  de  re  Raynaldus 
ad  an.  1 257.  n.  8 , 1 2 $8.  n.  14 > 1 2 6i.  n.  2 , 12^4.  n.  37.  See. , 
turn  ab  Urbano  IV, turn  a Clemente  1 V,  turn  a B.  Gregorio  X.  utri- 
que  mdnfta  dies  ad  Imperii  difeeptanda  jura , apud  cumdcm  Annal- 
lrftam  ad  an.  1253.  n.  57,  1265.  n.  58,  1 266.  n.  34,  1 167.  n.  22  , 
ia58  n. 42, & 1272.  n.  34:  utroque  dcindc  lmperio  abdicato  a B*^ 
Gregorio  X.  ibid,  ad  an.  1 274  n.  5,45.  ?o,  feqq.  , io  Iinperaco- 
rem  adiniffus  eft  Rodulplitis  Habipargcnfisj  non  ante  tamcn  , quam 
fidei  facramcnto  obfequium,dcfcnfionem>obedientiamque  defpon* 
diftet  turn  B-  Gregorio  X , turn  Nkolao-111,  turn  Honorio  IV,  turn 
Nicolao  IV, ab  iis  Romam  ad  Imperii  rccipicndas  infulas  invitatus: 
qua  de  re  Raynaldus  ad  annos  1274.  n.tf,  5 5, 1275.  n. 2,  3 6, 1278. 
n.  4?»  fcq. , 1285.  n.  22,  feq. , 1 286.  n.  1 , ac  1 2 8 9.  n.  46  , Fon- 
taninusin  diftert.  hift.  de  Apoft.  Sedis  Imp*§,  54,  fcqq.,Defenf.  i» 
§.  14,  fcqq.,  & Defenf.  a.  §•  5j  , feqq.  , ac  Cennius  in  Ephemcr. 
Rom.  an.  1747.  Art.  1 1,  & ex  ipfo  Catalanus  in-prxfat.  ad  To.  8. 
Annal.  Ital.  Muratorii  To.i.  p.43  5 >ubi  ex  apographo  Emin.  Card. 
Paifionci  deferipto  ex  autographo  Monafterii  Clarxvallcnfi  Zvve. 
icl  in  Auftria  Diplomalmperii  Principum  exhibctur,quoRodulphi 
Diploma fuper fidelitate , obedientia  , hdnorificentia , & rcvtrenfii 
per  Romanos  Jmpcratorcs  , O’  Rrges  Romanis  Punttjicibus  , & ipfi 
£cc\efi<t  impendendis  , ac  pojjcffionibus  , honoribus , iO  juribus  ejuf  - 
Jem  Ecclejia  &c.  confirmatur  : unde  pacet  non  fuiffe  plane  , cur 
adeo  Rodulpho  fubindignaretur  Hyppolirhus  a Lapide  de  rationc 
.flatus  in  Imp. , quod  prattcr  niodum  Pontifici  fc  fubjeciftct . Bo- 
nifacio  Vlll.  obfequium  , & obedientiain  ab  Adolpho  NaiTovio 
delatam  cloquuntur  ad  ipfuni  redditx  Pontificis  litter*  apud  Ray- 
naldurn  ad  an.  i 2^5.  n.  44.  De  lmperio  ab  codcin  Pontificc  Al» 
bertus  Auftriacus  poftulatus , fide  deinde  Pontifici  integre  oMi- 
gata,  cenfuris  folutus  , facramcntifqttc  , quibus  fc  Priocipibus 
aiiis  obligaftet , refeiifis , gradu  confirmatus  legitur  apud  Ray- 
naldurn  ad  an.  1301.  n.a  , feqq. , & 1303.  n.2  , feqq.,  ac  Rubeutn 
in  vita  Bonifacii  p.  55.  Tam  vero  Philippus  Pulchcr  a Pontificc 
imperium  a Germanis  in  Gallos , ideft  in  Carolum  Valefium  Fra» 

• item 


Digitized  by  Google 


iTCtviLi.  Articulus  IV.  45:3 

trcm  transfcrri » fi  fides  adlnbcnda  Villanio  lib.  8.  cip.  62  ,-.quam 
idem  Albcrius  illud  hxrcditarium  in  filios  transfundi  , Alberto 
Argcntin.  in  Chron.  tefte  , cnixis  dcpofccntcs  votis  , exauditi  non 
funt . Hcnrici  V 11  • Lucemburgii , poftquam  Apo|lolica:  Sedi  fi- 
dem  , obcdientiamquc  pro  more  ju raflct , elediouem  confirmavit 
Clemens  V.  ea  lege  adjeOla  , ut  intra  biennium  Romam  accedcret 
Impcriali  diademate  redimendus  Qium  implcturus  legem  Romam 
adveniens  prxtcr  fidci  profeifionem  , fidelitatis  quoque  facramcn- 
to  Pontifici  M.  fc  obftrinxit:  quod  poftca  inficianrem  perfidia;  fuis 
ipfius  litter  is  redarguit  Pontifex  , apud  Raynaldum  ad  an.  130?. 
n.  10,  feqq.  ? ac  1312.0.  37,  feqq.  , cujus  hac  dc  re  legenda  Conf, 
titutio  in  Concilio  Viennenfi  edita  , quae  eft  Clementina  un.  Ro- 
mani lib.  2.  tit.  <>.  Dc  yurejurand « . 

A Fridcrico  Auftriaco  , & Ludovico  Bavaro  de  Imperio  de- 
pugnantibus  per  Oratorcs  quidem  Jobanni  XXII.  prarftita  obedi- 
entiaeft,  fed  uterque  repulfus  , quod  neutrius  indubitata  jura_» 
conftarcnt.  Quum  Ludovicus  nihilofecius  pro  Imperatorc  fe  gcre- 
re  non  abftinerct,  juftas  Pontificis  expertus  eft  iras,fententia  lata, 
qua  inter  alia  perfonae  ad  Imperium  promotx  Examination  appro- 
batio , ac  admijfto  , repuljio  quoque,  reprobatio  Pontifici  refervatur, 
& adftruitur  . Rcfcrtura  Raynaldo  ad  an.  1323.  n.  30,  feqq.  , ade- 
undo  etiam  ad  an.  1 3 14.  n.  24  , fcq. , quo  loci  Hervvartum  in 
Ludovici  defenf.  Jobanni  P.  M.  iniquum  refcllit . Refelliturque 
fane  littcris  turn  johannis,  quibus  Ludovicus  pro  Ecdcfise  recu- 
peranda  gratia  ad  ponendum  Imperium  paratus  adparuit , turn  lit- 
teris  Bcnedicti  XU.  ad  Germ.  Praefulcs  , quibus  refradlario  illi  dc- 
fuifTc  nunquam  Ecclcfiam  oftendit , fed  illo  Imperium  gerenre  tu- 
tum  effe  Sacerdotium  nequire  , Impcratoris  denique  cauflarru 
Apoftolicit  Sedi  refervatam  cfle,tum  Ludovici  ad  BcncdiStum  X1L 
legatione  , ac  littcris  , quibus  pro  venia  impetranda , fidelitatc. 
que  praeftanda,  tottim  fe  impendere  non  ambigit ; turn  repeti- 
tis  ipfius  ad  Clcmentem  VI.  litteris,  quibus  Pontifici  fe , fua- 
que  mtegre  fubjicit  apud  Raynaldum  ad  annos  1 334.  num.  1 9 , 
feqq.,  1 3 3 f.  num.  3,  feqq.  , 1 336.  nu»  1 8 , feqq.  , 1338.  n.  3, 
feqq. , ac  13^4.  num.  10  , fcq.  Carolo  IV.  Bohcmo  , exado  fidci 
facramemo,  legtbufquc  indidis,  Lnperii  djgniias  a Clemente  Vli 

Con- 


Digitized  by  Google 


4?  4 De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

confimata  eft , qua dc  re  abundc  loquuntur  utriufque  litter*  apud 
Raynaldum  ad  an.  1345.  n.  54  , feqq. , & 1347.  n. 2,  feqq.  Extat 
in  Codicc  Scrm,  Clcmeutis  VI.  Collatio  ab  codem  habita  , qua 
ad  Impcrialcm,celfuudinem  ilium  mominat,  & adfumit,defc&um- 
que  , fiquis  illius  in  eleftione  interveniffct  , omncm  fupplct , illi- 
quc  obcdicntiam  a Vaffallis  deberi  decernit . Fruftra  vero  apud 
Innocentium  VI  >'cujus  juflfu  Rom*  abEpifcopo  Qfticnfi  Imperii 
infulis  fuerat  redimitus,  egit  Carolus, Spondano  tefte  ad  an.13  5 9, 
ut  dua*  Clemcntis  V.  Conftitutiones  Romani , & Pajloralis  relatae 
rir.  de  Jurejur.,  &i  dcficntent.,  & rc  Jud. , caufTatus  illis  Hcnrici 
Vll.Ari  fui  mcmoriam  obfufcari,rcfcindcrentur,obnitente  contra 
Pontifice,  eafquc  integras  manere  jubentc  , tanquam  qux  ma- 
gna  conftlii  delibcratione  edit*  eflent . Ad  ejus  prcces  tamen  in* 
flexus  Gregorius  XI.  Wenceslaum  , ad  cujus  alioquin  Eleflionis 
celebrationcm , fatebatur  in  litteris  ad  Pontificem  Nurembcrga 
9.  Mart.  1 37S.  Ind.  14.  exaratis  , Nobis  viventibus  procedi  non 
valeat fine  vejlris  beneplacito  , ajfenfu  ,&  gratia  , & favor  e , eli- 
gi  permifit , ca  lege  tamen,  ut  formal*  juramenti confuet*  ante 
fubferiberet , nec  Imperii  adminiftrationt  fe  ingcreret , ab  Impe- 
ratoris , Rcgifquc  quinimo  titulo  abftincrct,  donee  ab  Apoftolica 
Sede  indulta  ei  facultas  eflet  > ipfeque  folemni  fuiflet  inauguratio- 
ne  falutatus  , apudBaluzium  in  Vitis  Papar.  Avenion.  p.  800  , 
& Raynaldum  ad  an.  ijytf.  n.  13  , feqq.  Imperio  , quod  dcindc 
confirmatum  ei  fuerat  ab  Urbano  VI , & Clemente  Vll , quove_» 
prorfus  indignum  fc  prxbebat  , ex  Bonifacii  IX.  fententia,  abdica- 
tus  demum  ab  EleAoribus  eft,  Rupcrto  Paiatino  fuffedlo  , qui 
Pontifici  obcdicntiam  prxftare  non  diftulit  per  Conradum  Sata- 
lem  VcrdcnfemEpifcopum  , a quooratiofie  in  Cardinalium  coctu 
habita  dcjiciendorum  Imperatorum,Regumque  poteftas  abfque_> 
ambagibus  Pontifici M.  difertc  adferta  eft,  confirmatoquc  ftbi  Im- 
perio,per  alios  iternm  Oratores  fidei  facramento  Pontifici  obftrin- 
gere  fefe  officio  duxit , apud  Raynaldum  ad  an.  1401 . n.t  , feqq.  , 
& 1403.  n.  8.  Praeter  obfequentiilimi  animi  officia  , qux  Johan- 
ni  XXII).  prxftitit  , ftratorisobfequia,  qu*  Martino  V , & Eu- 
genio IV.  prxbuit , fidem  ctiam  confuetaex  Cxfarum  formula  po» 
ftcriori  huic  > a quo  demum  Imperial!  inaugurate  eft  diadematc  , 

obli- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusIV.  45<y 

obligare  fuam  religioni  habuit  Sjgifmundus  > qua  de  re  Raynal- 
dus ad  an.  1414.  n.ia  , 1 418,  n.  3d  , & 1 43 3.  n.  12  , feqq.  Qua; 
monita  perindc  , mandataque  de  obcdicotia > defenfioneque  Rom. 
Pontifici  dependenda  ab  eodem  Eugenio  data  fuerint  Alberto  11  , 
cx  cjufdem  litteris exbibet  idem  Annalifta  ad  an.  1439.  n.  22.  A 
Friderico  111.  Septemvirum  conjurationem  in  Eugenium  IV.  cohi- 
tam  , NicolaoV.  ftratoris  officium  exhibitum  , aefidemfacra- 
mento  > Imperii  diademate  ab  ipfo  redimendo , obligatam  > Calli. 
fto  111.  item  , Pio  II.  fupplices  , infimafquc  oblatas  prcccs  } Pau- 
lo 11.  ftapedis  obfequium  prxftitum  , Sixto  IV.  defenfionem  im- 
penfam  adverfus  Andrcx  Crajanenfis  infultus  , multis  denarrant 
Gobclinus  in  Comment-  Pii  11.  p 13  , fcqq.  edit.  Francof.  , S.  An. 
toninus  Cbron.  p.  3.  tit.  12.  cap.  1 1.  §.  17  , Leibnicius  Codic.  Oi* 
plom.  par.  t.  p.77,  Mullerus  in  Theatro  Comit.  fub  Friderico  111. 
cap.8  ,Card.  Papienfis  epift.282  , Sc  Raynaldus  ad  an.  1452.  n. 3 , 
146  *>.  n.  5 , & 1482.  n.  2 5.  Adcjus  prcccs,  Eledlorumque  Maxi- 
railianum  I.  in  Romanorum  eligi  Regem  , Imperatorem  port  obi- 
tum  Patris  evafurum , permifit  Inuocentius  Vlll , accepta  prius  fi- 
dei , obedientixque  fponfionc  ex  prxfcripta  formula,  quam  refert 
Freherus  Rer.  German-  To.?,  p.  27, ex  ipfoque  Raynaldus  ad  an. 
148 6.  n.  44 , juxta  quam  Julio  11.  perindc  fidelitate  Imperator  fa- 
iflus  fcmec  obftrinxifle  legitur  in  Diario  Curia*  Rom.  Joh.  Bur. 
chardi  Cercm.  Magiftri  apud  Ecchardum  Hift.  medii  xvi  To.  2. 
p.  a 1 5 <?.  Qui  eum  in  Imperio  exccpit , Carolum  V.  fux  adfentiri 
clcrtioni , nifi  ante  fuo  adfenfu  , fuaqne  automate  Leo  X.  P.  M. 
acccfliflcc,  religiofe  noluifle  liquet  ex  ipfius  Apolog  apud  Got* 
daftum  To.  1.  p.  47^j  clc&oitcm  ab  Ele^oribus  leges  inter  alias 
earn  impofitamde  Romana  Ecclclia  tuenda , eolendaque  retulit 
Card.  Lcgatus  Cajetanus  in  litteris  ad  Leonem  X , indicant  Pon. 
tificis  ad  C.rfarcm  litters  , quibus  addendus  Paris  de  Grailis  C®. 
rem.  Magiftcr  apud  Raynaldum  ad  an.  1 519.  n. 24,  fcqq.,  ac 
1 521.  n.  81  , fcqq.  Eum  deinde  Cleinenti  V!1 , a quo  Imperator 
Bononix  inaugurate  eft  , facramento  6dem  ohligalfe  , Roin.  Ec- 
clefix  Advocatiam  defpondiffe  ftratorifque  officium  exhibuiflie,, 
teftatam  rent  faciunr  Jovius  lib.  27  , Suuchius  lib. x . adv.  Luther, 
p.  4?  >.ac  Raynaldus  ad  an.  1 53  0.  n.  Idea  vero  , quod 

infao. 


Digitized  by  GoogI 


De  Potestate  EccleslAstica  , 
infcio  Pontificc  , inconfultoque  , lmpcrio  fubindc  fe  abdicaffet 
EledtorumquC  fuffragio  in  Ferdinanduiti  I.  illud  transfudiflet , in- 
dignatus  PauluslV.  iuficias  id  totum  ivit  apud  Raynaldmn  ad  an. 
1558.  n.8  : quod  pads  bono  deinde  probandum  vifum  eft  Pio  IV  , 
cui  plane  Ferdinandus  perlitceras  officii  reFcrtiffimas  Fidelem  tb- 
Jervantiant  prxftare  cordi  habuit  apud  Bzovium  , & Raynaldum 
ad  an- 1560.  n.  2 , & Hofmannum  in  nova  Script.,  & Monurn. 
CoHeft-  To.  1.  p.763.  A Maximiliano  11.  obfcquium  quidem 
Pio  IV.  oblatum  , non  etiam  obcdicntiam  dcfponfam  port  Sar- 
pium  hift.  Concii.  Trid.  lib.  8 , & Schiltcrum  dc  libert.  Eccl.  lib. 
7.  cap.  1 o.  §.  io  - contendit  Buderus  de  Lcgat.  Obed.  cap.i . §.J?, 
qui  pcrinde  §.feq.jd.  a Rodulpho  11.  per  Oratores  Gregorio  XIII. 
obfequium  dumtaxat  prxftitum , Ecclcfix  vero  obedientiam  fuif- 
fe  exhibitam  pugnat  ex  Scriptore  Commentationis  dc  Caufta  Co. 
lonicnfi  apudSchardium  in  libro  infami  de  perfidia  Pontif.  erga 
Impcr.  inferipto  p.  181.  Obedicntix  Pontifici  jurandx  equidem 
repugnafsc  aliquando  Maximilianum  11.  liquet  ex  littcris  Delphi* 
ni  Intermincii  ad  S.  Caroluin  Borromxum  apud  Raynaldum  ad 
an.ifdj.  n.228  : fed  cum  ramen  fubindc  a Pio  IV.  cle&ionis  con- 
firmationem  poftulafsc  , in  Moguntini  Prxfulis  manibus  Apofto- 
licx  Scdi  debitam  fubjeSiionem  dcfpuiidifse  , ac  per  litteras  , Le- 
gatofque  caindem  fibi  prxftaturum  fore  pollicitum  teftts  eft  locu. 
pics  idem  Pontifex  in  Allocut.  ad  Cardin,  in  Confift.  an.  1 4 , 

dc  quo  Raynaldus  n.27,  & Pallavieinus  hift.  Concii.  Trid.  lib. 2a. 
cap.  6.  Addc  > quod  eidem  Maximiliano  II.  xgre  ferenti,  quod 
Cofmus  Mcdicxus  Hetrurix  Magni  Ducis  titulo  donatus  fuifset 
aSJ3io  V.Conft  88.  Romania  Pontifex , qua  Alexandri  111,  Inno- 
ccntii  111 , Pauli  IV.  &c. , a quibus  Portugallix  > Bulgaria:,  Hi- 
bernia: , Bohemia  Kcgcs  &c*  creati  fucrant , exemplo  id  fecifse 
adfirmabat  apud  Gabutium  lib.  3.  cap.  1 6 p.  1 18,  & Laderchium 
To.  2.  edit.  Rom.  1737-  p.  211  , feqq- , Pontificis  nomine  refpon- 
dit  Commendonus  Nuntius  apud  Gratianum  in  ejus  vita  lib.  3. 
cap.  8.  p.  282  , Berninum  hift.  Hxref.  To.  4.  ad  Sxculum  XVI. 
cap.  9 , & Laderchium  T0.3.  ad  an.  1 571.  p .46 3 , feq. , nernpc  eo 
jpfo  plane  jure  a Pontificc  id  faiftum  , quo  Hetrurix  Rc&or  Ca- 
tqlus  Andcgav.  datus  fuerat  a Clemente  IV , quo  Wenccslao  con- 
tra 


Digitized  by  Google 


IT  Civili  . ArticUlus  IV.  4^7 

tra  Dyrrachinos  Bohemi*  Regnum  adfcrtum,Phiiippo  Bifp.  Na- 
varrac  Regnum  a Julio  11.  dclaium  , quo  Henricus  Lothaiingius 
Lufitani*  Rex  ab  Alexandro  til.  didus  , quo  Poloniar  Ducibus  Rc- 
gium  nomcn  a Johanne  XXII.  adtributum  , quo  denique  Imperium 
-a  Pontificibus  fucrat  in 'Germanos  transfufum  . Rodulphum  11. 
quod  attinec  , cum  Sehardio  nugat-ur  profc&o  Budcrus  , dum  ab 
obfequio  diftinguendam  obedientiam  judicat,  Ecclefiamque  a_> 
Pontificc  cjus  Capite  : fiquidem  utriufque,  Capitis  , & Corporis 
videlicet , indivifa  fint  jura , obedientix  (it  certe  fpecics  obfe* 
quium  , iftudque  rite  Pontifici  abfque  ilia  deferri  nequeat . Mat- 
thiana  obedientiam  Paulo  V,  impendifle  nedum , fed  fidelitatc  pr*. 
tcrea  fe  devinxifle  palam  fit  ex  Pontrficis  ad  ipfum  redditis  litte- 
r is  , quibus  primas , ut  vocant , Prcccs  illi  ind ulgens  ex  Archivo 
Vatic,  exhibitis  a Fontanino  in  diflert.  de  prim.  Prccibus  Imp. 
§.  50.  p.  68  , fcq-  edit.  Friburg.  170*.  Matthiam  In fideijinceri- 
tate  , fcf  devotfone  Ecclefvc  Roman* fiddem  .ddvocatum  fe  devo. 
viflc  1 nec  non  Humili  prtfcjjione  Rom.  EccUjtani  Mitrem  , & 
JDominam  rccognovifle  teftamr . Eidem  Paulo  V.  obedientiam  pc- 
rindc  juravit  Fcrdinandus  11:  quod  haud  obfeure  indicat  Indultum 
prim.  Prccum  ipfi  -a  Pontifici  conccflum  , de  quo  Johannes  Cho. 
chier  in  Comment,  ad  Regulas  Cancel).  Confitetum  obedienti* 
officium  Urbano  Vlll.  per  Eggenbcrgicum  Principcm  Oratorem 
reddidit  an.  1638.  Ferdinandus  111.  apud  Hiobum  Ludolphum_. 
Schaubuhne  To.  quod  ipfum  liquido  docent  Pontificis 

litters  primas  indulgentcs  Prcccs  , quibus  ipfius  ele&ioncm  con- 
firmat , §c  ab  ipfo  fidei , obedientisque  profeflionem  , juxta  for- 
mulam  prsferiptam  in  prxeit.  litteris  Pauli  V,  fibi  oblatam  adfir. 
mat  apud  Fonraninum  cit.  diflert.  §.  52.  p.  72.  Hinc  enim  mos  in- 
du£tus  ,4it.Impcratorele£lus  per  Lcgatos  folemnitcr  a Pontifice  » 
uno  , eodemque  tempore,  confirmationem  cxpoftulet , jidei  fa, 
cramento  obedientiam  exhibeat  , ac  primarum  Indultum  Prccum 
exoret  . Leopoldus  obedientiam  quidem  per  littcras  Alcxan- 
dro  Vll.  polliciius  eft , fed  obedientiae  Legatum  , ut  fumptibus  in 
helium  impendendis  parcerct , ne  mitterc  cogerctur , duplici  li. 
bello  a Cardinal!  de  Haifia  exhibito  rogavit . bed  prudens  nega vit 
Pontifex  , ne  mos  illc  facer  in  defuctudmem  abirct , Diploma  con- 
Pirs  III.  Torn.  W.  Mmm  ' fir- 


Digitized  by  Google 


45 S De  Potestate  Ecclesiastic*  , 

firmationis,  doncd  Legatus  mitteretur,neque  primarias  indulgere 
Preccs  voluit , antequam  ejus  ele&ionem  confirmaftet  , ut  cx  lit— 
teris  Archivi  Vatic-  liquet  a Fontanino  deferiptis  cic.dilTcrt.  §.70, 
f'eqq.  p.  104,  feqq.  Jofcphum  I.  ferio  cogitafte  de  obedientia  cx- 
preife,  Majorum  more,  Pontifici  impendenda , littcras  tnififTc 
quin  ctiam  fupplices  pro  indulto  primarum  Precum  impetrando, 
qux  antequam  folemni  pompa,  lit  fieri  folebat , perficercntur  , 
mortc  fuiflc  ilium  pratreptum , teftis  eft  locuplcs  Clemens  XI.  in_> 
Orat.  ad  Cardin,  die  27.  April.  1711.  habua  de  ejus  obituedit. 
Rom.  1712.  Per  littcras,  Sc  per  Legatum  eidem  Clcmenti  XI. 
ObjerVantiam , eaque  omnia  , qua:  Obcdicntiffimwn  S.  Roman x 
Ecdejix  filium  , jlrcnuum  ejufdcm  Advocatum  , Defenjortm 
decent , adimpleturum  rcligiofe  pollicitus  eft  Carolus  VI , vcluti' 
fidcin  indubiam  facit  Pontificis  Alloquutio  Confift.  Nugatur  veto 
more  fuo  Budcrus , dum  §.42.  Carolum  cautc  , couiultoquc  a 
voce  obedientiz  abftmuifTe  obfervat  . quicnim  obedicntifllmum 
fc  defpondit  filium  , obedient iam  ab  co  abnegatam  qui  purer,  apa. 
ge  ilium  , apage  . Benedifio  XlV.  denique  eodem  ritu  ram  Caro- 
lum Vll,  quam  Francifcum  I.  Siobedientiam  dependifle  , & ab  co 
confirmationem  elefiionis  depopofeiite  fit  evidens  ex  Brevibus  ad 
utrumque  redditis,  quibus  Sc  primz  utrique  Preccs  indultx  lc- 
guotur  fub  confueta  formula  Cum  pojl  fafhni  See. , ac  pofteriori 
q.uidem  4.KaI  Decemb.an.  1 74 6.Ex  quibus  a primo  ad  poftremum 
adparet  mutuis  jugitcr  officiis  Pontifices , & Imperatores  fibi  fo- 
vendis  invieem  , fulciendifque  incubuifle  , illos  bencficiis  adau.. 
gendo  , iftos  grate  famulando,  atquc  ita  optima  Rcligioni , ac 
Reipublicx  , quoad  mutua  hxc  officia  permatifcrunt  illxfa  > ra- 
ti one  fuifsc  profpe&um  . 

Atqui  me  ferme  poenitet , quod  ita  paullatim  extra  lineam 
mihi  prxfinitatn  egrefsu* , a Pontificis  fpirituali  Monarchia  , prz- 
ter  voluntatem  , ad  tcmporalcm  delapfus  fim  , eamquc  nimiis  , 
prater  quam  opus  forct , operique  przftituti  fines  patcrentur,fim 
perfequutus  : venia  dignus  tamen , quod  ita  dclabi  a Budcro  coa* 
flus  filer im  , vique  vim  rcpellcndx  opus  hand  paucis  oppido  fuc- 
rit . Nunc  veroa  Monarchia  Pontificia  gradum  ad  Bcciefiafticam 
facicndo  Hierarchiam , circa  quam  propofitar  quxftioui*  caput 


Digitized  by  Google 


ST  CtVILT  . Articulus  IV.  tfp 

obvcrfatnr  alternm  , Hicrarchias  porro  Ecdcfiaftice  nomine  , 
quod  origine  fua  Grxcum  eft  airo  tits  i xptnt  , duo  comprehen- 
di  Sacrum  Principatum  diverfis  in  Otdinum  gradibus  diffufum,  8c 
Sacram  Poteftatcm  diverfis  Otficioru  n generibus  occupatam,vcr- 
bo  , Impcrium  » & Miniftcrium  , ac  utrutnque  in  fuperiorcs  , infc- 
riorcfque  gradus  diftmdum  , poft  S.PauIum  Adh  Apoftol.  cap.20. 
v.28.  Attrndite  vobis  , fic  Epifcopos  alloquentcm  , & Univerji 
Gregi , in  quo  vos  Spiritus  S-  pofuit  Epifcopos  regere  EccltfuM-* 
Dei  > qtiibus  Impcrium  defignatuin  audit,  & 1.  Corinth,  cap.  4. 
v.  1.  fiede  fe  ipfo  in  gradu  i'uperiori  pofito , aliifquc  inferioris 
gradus  Miniftris  loquentem  : Sic  nos  exifiimet  komo , ut  Alini- 
Jlros  Cbrifii , &J*  Difpenfatores  /ffyjleriorum  Dei  , quibus  Mini- 
fterium  aperte  fignificac , concordi  docent  fententia  S.  Dionyfius 
Arcopagita  lib.i . de  Hierarch.  Ecclef.  cap.  1.  §.2.  edit.  Ven.t75  j. 
To.  I.  p.  1 62,  feq.,  & cap.5.  §.  5j  feq.  p.  234,  feqq.,  ibique  Geor- 
gius Pachymcrus  , S.  Maximus  in  Scholiis  To.  2.  p.  52,  feq. , 7?, 
feq.,  Antiochus  Palatftinus  ferm.  dc  Paftoribus  , S-  Joh.  Chryfo- 
ftomus  ferm.  dc  S.  Johanne  Evatig. , S.  Leo  M.  ferm.  48.  de  Qua- 
drag.  10.  edit.  Bailer.,  & epift.  1 4.  ad  Anaftafium  ThelTal.  cap.  4 , 

S.  Sophronius  Hierofol.  epift.  ad  Sergium  Conftantinopolit  , 

S-  Felix  111.  epift.  5.  ad  Zenonem  Imp.,  Elias  Cretenfis  in  Orat.  1. 
S.Gregorii  Naxian.cdiu  Vcn.  1753.  To.  2.  p.  13,  Dionyfius  Ext- 
guus  in  verf.  Can.  24.  Laodicem  &c. , poft  quos  de  Schola  Theo- 
logi  Hugo  Vidor.  in  lib.  4.  S.  Dionyfii  Areop.,  Guillelmus  PariE 
in  trad,  dc  Univerfo  par.  3.  lib.  1.  cap.  id*,  feq.,  Guillelmus 
Antifiod.  inSumma  Theolog.  lib  1.  trad.  3.cap.i,  Petrus  Lorn' 
bardus  Sent.  lib.  i.dift.  10,  S.  Thomas  2.  Sent.  dift.y.  art.  1 , 
par.  1.  q.  108  art.  1,  2.  2.  q.  1 84  art.  6.  ad  t,  & Opufc.  contra 
Impug.  Relig-  cap.  4,  S.Bonavcntura  Cemiloq.  par.  3.  fed.  16  , 

& in  Opufc.  de  Hicr.  Eccl.,  Gabriel  Biel  in  2 dift.y.  q.  1 , Kiccar- 
dus  Mcdiavill.  in  2.  dift.  p.  q.  1,  & in  4.  dift.  4.  q.  3;  Petrus  Ta- 
rantaf.  apud  Dionyfium  Carrhuf.  in  2.  dift.  y.  q.  1,  Durandus  a 
S.  Portiano  in  2.  dift.y.  q.  l,  & in  4.  dift. 24.  q.  2,  Hcnricus  Gan-  • 
dav.Qnodl.  6.  q.  23.  art.  1,  Gerfonius  de  poteft  Eccl.  confid.  y, 

8c  ferm.  contra  Bullam  Mcndican.  , Hcnricus  Kalteifen  InOrar. 
de  pratdic.  Vcrbi  Dei  adverf.  Bohcmos  , aliique  apud  Francifcum 

Man  2 . Hal- 


Digitized  by  Google 


450-  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

Hallier  dcHier.  Eccl.  lib.  i.  fed.  t.  cap. 2,  feqq.,  &ied.  4*  cap.15. 
icqq.j  Blancumde  Polir.,  & potcft.  Eccl.  To.j.lib.i.cap.i.  §.io> 
& Mamachium  Orig.,  & Antiq.  Chrift.  To.  4,  & 5 . lib  4:  quibus 
adflipulari  non  diibitarunt  Anglo-Epifcopalcs  Hammondus  iri_» 
diffcrt.  quatuor  dc  Epifcop  , ubi  Blondcllum  , Salmafium  , aliof- 
que  Prcsbyterianos  rcfellcndos  fibi  fumpfit,  & adverfus  Ovvcnum 
fubinde  dcfendit  Oper.  To.  2,  Pearfonius  Vindic.  Ignat,  par.  1 . 
cap.i.,  & par.a.  cap.13.  PP.ApoftoI.  edit.Gotel.,  & Cler.To.a. 
P*  3 3 3 > feqq.,&4i5t  Icqq.)  ubidiffufc  contra  Dallarum  difpu- 
tat , Bevcrcgius  in  Cod.  Canon,  primit.  Ecclef.  lib.  a.  capp.  2 , 
& 1 i>  codem  To.  a Colled.  PP.  Apoft.  p.7*,  feqq.,  & 11 9,  fcqq., 
ubi  idemadverf,  Dallcum  argutnentum  perfequitur,  Bruno  in  Ju. 
tdicio  de  Audore  Canon.,  & Conft.  Apoftol.  §.  31.  eodem  To.  2. 
p.  i85,  fcq.,  Uftcrius  in  diflert.  de  S.  Ignatri  epift.  cap.  18.  ibid, 
p.  24 6,  fcq.j  ubi  Bczam,  ac  Vedclium  oppugnac,  Dodwcllus  dif- 
fcrt. Cyprian  diflert.  1 o.  de  Ord.  Epifcop.,  & Prcsbyt.,  ubi  Blon. 
dcllum  fuftlaminat,  Bilfonusdc  Gubcrnat.  perpet.Ecclcf.,  Potter 
de  Gubern.  Ecclef.,  & Cumbcrlandus  de  Ordinal.,  qui  tres  Eccle- 
fiafticae  Hierarchic  gradus  agnofccre  , adftrucreque  non  detreda- 
runt  j Stackhoufc  Theolog.  Speculo&  prad.  To.  4.  cap.  5.  §.  1. 
p.  47 6,  feqq.,  qui  §.  a-  p.471.  Nota  F.  ideoobfervat  depravatum 
in  Bibl.  Anglic,  locum  Ador.  Apoft.  cap.  6.  v.  3,  Conjiicrate  vi- 
ros  ex  vubis  £fc.,  quos  ms  conjlituamus  ideft  pro  Nos  pofitum 
p'os , atque  ita  Plebi  fadam  j que  Apoftolorum  propria  dumtaxat 
erat,  Diaconos  conftituendi  poteftatem  . Atqui  nullam  vicifllm 
a Chrifto  D.  regendc  Chriftianar  Reipublic*  formam  preferiptam 
fuifle  , Hierarchies  dignitatis  , ac  jurisdidionis  gradus  nullos  di- 
flindos  , nullafque  fundiones  diftributas } liquid  autem  fupra_> 
Presbyteros  in  adininiftranda  Ecclcfia  audoritatis  Epifcopi  funt 
adepti , id  non  Divina , fed  humans  dumtaxat  voluntate  conle- 
quiitos,  c Proteftantium  gregc  poft  Acrium,  dc  quo  S.  Epiphanius 
bcr.75,  Contobabditose  Tritheitarum  feda,  dc  quibus  Niccpho. 

. rus  lib.  >8.  cap.  4^,  Richardum  Armacanum  in  Sum.  queft.  Ar- 
men. lib.  1 1.  cap.  5,  Marfiluim  Patavin. , de  quo  Pighius  Eccl. 
Jlicr.  lib.  5,  Lutherum  futim  ilium  Mcgalaodrum  ,dc  Captiv. Ba- 
by! cap.  dc  Ordine  > lib.  de  Glavib. , lib-  dc  abrogata  Mifla  pri- 

vataj 


Digitized  by  Google 


fcrCiviLi.  Articulus  IV.  46  v 

vata  , & in  cpift.  ad  Senatum  Pragen.,  a c Cal  vinun  Iuftit.  lib-  4. 
cap.  4.  §.  a.  fentire  , fcribereque  immanem  per  errorem  non  defti. 
tere  Blondellus  in  Apolog.  pro  Tent.  S.  Hieronymi  , Salmafiu*  dc 
Prim.  Papx  > & de  Foenorc  trapez.,  Voflius  in  epift.  a . ad  Salrna- 
fium  inferca  aClcrico  Ta.  1.  PP.  Apoftol.  p.a,  ubi  tamen  contra 
Blondellum  fxculoIH.  demum  Epifcopos  a Presbyteris  diftindlos 
fuifle , iifque  prxlatos  adftruentem  pugnac  , acque  cum  Salmafio 
jam  fecundi  faeculi  initio  fingularem  Epifcopatum  fuifle  fupra_> 
Presbyteratum  cxiftimat,  pugnat  vero  concra  fcipfum,qui  epift.  j. 
ad  cumdemSalmafium  non  agnofeere  ncquivir  jam  fxculo  I.  e Pres- 
byteris  unurn  adpellari  confuevifle  Epifcopum  , atquc  in  tot  mil- 
libus  locorum  nullum  reperiri,  in  quo  ex  Presbyteris  eodem  Epif. 
copi  nomine  plufquam  unus  fucrit  appellants,  ita  An tiochix  Epif- 
copum nemincm  dictum,  nifi  Ignatium  , Smyrn*  neminem  , prae- 
ter  Polycarpum  , Hierapoli  folum  Papiam  &c.  , atquc  dcmutTL- 
Epifcopum  fempec  adpellatum  Tor ■ngotfurx  tow  Ilftor/JcTtf/ow  , 
Scldenus  in  Comment.ad  Eutychium  Alex.,DalIxus  de  cpift-Igna- 
tio  adferiptis  cap.13  > Matthxus  Larroquanus  in  Obfervat.ad  Vin* 
die.  Pcarfon.  p.  ap8,  fcqq. , Grotios  in  cpift.  ad  Hicronymum  Bi- 
gnonium,  quae  eft  i?4.ad  Gallos  die  i7Jun;itfJ4>  contra  id,  quod 
lenfcrat  de  Imper.  Sum.  Poteft.cap.  11.  n.  y,  VPorftius  in  Exer* 
cit.  de  Sedibus  Epifcop.  primar-,  Hulfemannus  in  tradl.de  Mini, 
ftro  Confccr.,&  Ordin.  Sacerd.,Voigtius  in  exercit.  de  Pfcsbyte- 
ro  legitimo  Ordinationis  miniftro  , Conringitis  de  Kepubl.  Imp. 
cxercit.7  §.<?>  feqq-,&  cpift.  ad  Joachimum  Joh.  Maderum  6. Ka- 
Icn.  Dccemb.  1 54,'Wrillclmus  Moma  lib.  de  Var.  condit.,  & fiat. 
Ecdefixfub  triplici  aconomia  To.  a.  lib.  3.  cap  10.  §.  1 8j  feqqi5 
joh.  Franc.  Buddeus  in  diflert.  dc  Orig  , & poteft.  Epifcop.,  Ho- 
bertus  Parkcrus  dc  Polit;  Ecclcf  Chrifl.,  Joh.  Miltonus  in  tra<3. 
dc  Regim.Presbyt.j  Bochartus  cpift. ad  Morlejum  cap.  1 .de  Prcsb., 
& Epifcopatu,  Moshemius  Inftit.  bift.  Eccl.  fe&.  i.  par.  2.  cap.2s 
S.  5,  Zicglcrus  in  libro  inferipco  : Supcrintcndens  ad  norma'n^ 
Cottjl.  Ecclcf.  Saxon.,  Tillcnus  in  Not.,  & animad.  ad  Bcllarurini 
lib.  1.  de  Rom.  Pontifi  cap.  8,  Caldcrvood  in  Altari  Damafceno  , 
ftvc  dc  Angl.  Eccl.  Polit.  cap.  4.  p.207,  fcqq.,  Heideggerus  hift. 
Papat.p£riod.i.§.j  a,  Vitringa  de  vet.  Synag.  lib. a. cap.*,  p.487, 

Span- 


Digitized  by  Google 


DePotestate  Ecclesiastic* 

Spanhemius  Oper.  To.  i.p.  63  2 , Ern.  Salom.  Cyprianus  in  Hi- 
lariis  Evangel-p.45,  Bentlejus  nomine  adfcito  Philefeutheri  Lip f. 
tc&us  in  A<ft.  Erud.  Lip.  171  5.  p.  6,  Bohcmerus  jur.  Eccief.  dif- 
fcrt.  7.  p.  3 P7,  feqq-,  & in  Not.  ad  Fleurii  Inftit.  Canon,  par.  1 . 
cap.  3.  §.  3,  Dcilingius  Mifcell-  Sacr.  par.  4.  cxcrc.  6,  Bcnzclius 
difput.hift.Theolog.de  Succcfl".  Epifcop. Canonica  To.  1.  p 555, 
feqq.,  Kromayertis  de  Poteft.  Ecclcf.  externa  par.i.  fc£t.  a.  art.  1. 
cap.  2.  §■  13.  p.  72,  feqq.,  Pfaffius  Origin.  Juris  Eccief.  cap.  2. 
art.i.dc  Jure  Ecclcf.  ab  Apoftolis condito  p.  47, feqq.,  Abraham 
Ruchat  Laufanx  Profeffor  differt.4.  inferta  novae  jpfius  Colle&io- 
ni  Opcr.  SS.  dementis,  Ignatii,  & Polycarpi  edit.  Lcidenf.  1738. 
Bibl.  Germ.  To.  1.  par.  a.p.  355,  aliique  longe  plurcs  , quos  fu- 
fiori  perfequi  calamo  non  eft  opus , ad  quorumque  adhinnirc  ex 
parte  errorem  non  expavere  Bodinus , Molinaeus,  Jannonus  lib.  t. 
cap.ult.  §.i.  cum  Grotio  fuperioritatefn  Epifcoporum  fupra  Pref- 
byteros  cxemplo  Synagogx  induiftam  exiftimans  , Galli  Au&orcs 
dc  Ecclcfix  adminift.  in  communi , ac  de  Audoritate  fccundi  Or- 
din.  in  Synodo  Dioecef,  a quibus  neque  longe  diftat  Giber tus 
Jur.  Canon- To.  1-  in  Proleg.  par.  1 . tic.  ip.  de  forma  adminift. 
Dioecef.a  folis  Epifcopi*  fine  fccundi  Ordinis  Paftorum  participa- 
tione  Dioecefcs  Chrifti  D.  inftitutione  haud  gubernandas  docens  . 
Neque  hinc  procul  abludunt  five  Claudius  Poneejus  de  Antiquo 
jure  Pcesbyt.  in  regim.  Eccief.  capp.  7,  &p.  fupereminentiam_» 
Epifcopi  Prcsbytcro  Ethnicorum  cxemplo  indu&am  adftrucns  , 
qua  ab  opinionc  parum  diftat  Caldcrvvood  in  Alt.Damaf  cap.  a, 
five  Grotius  in  A^ta  Apoftol.  cap.  6,  & dc  Imperio  Sum.  Poteft. 
circa  Sacra  cap.  it,  qua;  indc  perfuafio  Zieglerum  de  Diacon. 
cap.  2 * §.  11,  Vitringamde  Synag.  vet.  proleg.  cap.  3,  Kromaye- 
rum  de  Poteft.  Ecclcf-  prolcg.  cap.  3.  §.3.  &c.  inccffit,  Lirnbor- 
cbio  etiam  Thcolog.  Chrift.  lib.  7.  cap.  4.  § . 7.  probata  eft , qui 
tamen  Ecclcfiis  ab  Apoftolis  Epifcopos  Presbytcris  gradu  aliquo 
fuperiores  fuiftc  conftitutos  , quin  tamen  immutabilis  regiminis 
form*  prxfcripta  fuerit , opinatur,  Chriftianx  Rcipublicx  regen. 
dx  formam  neque  Chrifto  D. , neque  Apoftolis  referendam  ac- 
ceptam  fore  adfirmans  , fed  totum  cjus  regimen  hominum  infti- 
tuto  ad  Synagogx  vctcris  exemplar  fuilsc  conformatum  : Epifco- 
pos 


Digitized  by  Google 


itCiviu.  Articulus  IW  4^3 

pos  ideo  Presbyteris  jure  Divino  fuperiores  non  cfse  , Prcsbytc- 
ros  arque  atquc  Epifeopos  Apoftolorum  cfse  fucccfsorcs  > atque 
ex  atquo  juris  amborum  cfse  pafeerc  Dei  Ecclefiam  , paremque 
his > atque  illis  alios  ordinandi  auftoritatem  inefse  . Scd  cnim 
fecummec  pugnat  Grotius , ut  qui  in  Adnot:  ad  Cafsandri  conful. 
cationcm  art.  7.  ejus  probat  fententiam  , qua  ad  Ecclefiae  unita. 
tem  fervandam  unius  fummi  Rcifloris  , qui  S.  Pctro  in  regimine 
Ecclcfiar  fuccedcrct  ,ex  Chrifti  D- ditto  Johan,  cap.13.  v.  33.  nc- 
ccffitatem  adftruit  »cique  cunclis  obediendum  adfirmat.  Grotio 
vero,  non  qua  parte  utique  Divinam  prorfus , & Apoftolicam  ex. 
cludit  inftiturionem  , & Epifcopi  a Presbytero  difcin&ionemj  fed 
qua  dumeaxat  ad  Judaicat  Synagoga;  formam  regimen  Ecclefiafti~ 
cum  fuifse  indu&um  opinatur , adfcipulari  non  dubitat  Bacchinus 
de  Ecclef.Hier.  orig.  par.i.  cap. 3,  ea  & ipfe  in  opinione  verfatus, 
ut  putet  Apoftolos  in  fundandis  principibus  Ecclefiis,  minime  qui. 
dem  ad  formam  Rom.  Imperii  refpexi fse  , fed  potius  Judasorum 
politic  fe  fe  accommodafse  . At  cnim  longe  nobiliorem  in  Eccle. 
fia  condenda  regiminis  formam  animo  Chriftum  D.  prxtulifsc  , 
camdemque  przdocuifsc  Apoftolos  ( quo  plane  loci  Spanhcmium 
Oper.  To.i.  p 1 219,  Stillingflcetum  Ircnici  lib. a . capp.41  & 6.  &c- 
haud  moror  feribentes  a Chrifto  D»  certam  regiminis  Ecclefia- 
ftici  formam  haud  fuifse  przfcriptam  , neque  ab  Apoftolis  cam- 
dem  ubique  fervatam  3 introduttamque  > (iquidem  indcficret  , 11c 
pejori , quo  Synagoga  , pofita  loco  fiiifset  Ecclefia,  neque  Eeclc- 
fia  ipfa  , ft  quis  bene  videt , componi  ullo,  abfque  Regiminis  fpe- 
cie  aliqua  , modo  potuerit  ) haud  obfeure  indicat  S.  Paulus  ad 
Hebr.  cap  7,ubi  e veteri  Synagoga  in  Ecclefiam  cum  Saccrdotioj 
& Lege  translatum  Regnum  docet.  Ex  quo  S.  Epiphanius  haer. 29. 
id  inter  alia  diferiminis  Synagogam  inter  , & Ecclefiam  adnotat , 
quod  in  ilia  Regnum  a Saccrdotio  disjunttum  efset , in  ifta  vero 
utrumquc  in  una  perfona  Chrifti  D.  nempe  primum,  atque  in  Ro. 
mano  fubindc  Ponuficc  copulatum  fit : quod  non  eft  aliud  , quam 
quod  in  priori  illaRegimen  crat  Ariitocraticuni,  in  pofteriori  vero 
ifta  Monarchicum  fit.  Sed  dc  hac  differentia  plura  Art.a.  Ad  h.rc 
idem  Apoftolust . ad  Cerinth.  cap.  6.  v.  4 litium.  qu*  inter  ipfos 
fuboriebantur , Judiccm  conftituit  Epifcopum  , qua  de  rediffufe 
. Art. 


Digitized  by  Google 


4^4  De  Potest  ate  Ecclesiastica', 

Art. icq-,  quod  judicii  genus  alioquin  apud  Judaeos  ad  Synedriura1 
pcriinuifse  ignorat  nemo.  Aliam  igitur  Politis  fpeciem , Hierar- 
chicam  ideft,ab  ea,  qu®  in  veteri  Synagoga  olim  obtinuit,  Arifco. 
craticanempejDivina  inftitutione  tenuifse  Apoftolos  inde  fit  evi- 
dens  Qnamquam  nogari  prorfus  nequit,quin  in  Sacerdotio  veteri, 
ac  Syncdrio  Evangelicircgimiois  quxdam  priluxeric  fpecies , ve- 
luti  adparctex  Levit.  cap.io,  v.  io,  fcq.,  ex  Deutcr-  cap.  17.^8, 
fcqq.jcx  i.Paralip.  cap  a j.v.4,  feqq.,  ac  Iib,z.cap.  17.V.7,  feqq., 
quibus  in  locis  Pontifici,  Sacerdotibus,  ac  Levitis  doccndi  Popu- 
Ii,  dijudicandique  cum  , potcftafquc  demandatur  s juneftis  Aggxo 
cap.  2.  v.  1 1,  Malachia  cap.  a.  v.  7,  Ofea  cap.  4.  v.  6 , Jerctuia 
cap.  i.  v.  8,  Ifaia  cap.28.  v.  7,  ac  etiam  Jofepho  lib.adv.  Appion. 
apud  judxos  Sacerdotes  adpellante  E’*o*l*t  n*nut , Imperatores 
omnium  , S'lyxrxlxu.Qirrtij.iiw , yudices  ambiguorum > n xXttj-u* 
tuk  ■x&Ttyvop.tvoM  > V. indices  damnatorum  . Ncque  repugnant  Ec- 
clefiae  fane  Patres  tres  Ordines  Hierarchies  ex  anaiogia  vetcris 
Tcftamcnti  colligcntes  , .veluti  S.Dionylius  Arcop.  dc  Hicr.  Eccl. 
cap-5, S.Hieronymus  in  epift.  8f,  edit.  Martianxi  101.  claf.7.  ad 
Evangclum  ,5.  Cyrillus  Alex-  lib. r 3 . de  adorat.,  S.  Ifldorus  Hi- 
fpal.  lib.i.  dc  Offic-  cap.5,  feqq.,  & Synodi  Aquifgranenfis  Epif- 
copi  fub  Ludovico  Pio  lib.i.  cap.7>  feqq. 

Igitur  Divina  inflitutionc  duobus  Ecclefiafticam  Hierar- 
chiam  conftare  Ordine  , & Officio , atque  Ordinem  quidem  ex 
Epifcopis  , Presbyteris,  ac  Diaconis  fuiiTe  conftitutum,  Officium 
verojurifdiiftioais  exercitio,  Evangelii  praedicatione , & Sacra- 
menrorum  adminiftratione  perfici  , atque  Diaconis,  Presbyterif- 
que  gradu  fuperiorem  Epifcopum  e(Te  , dogma  Catholicum  eft  a_» 
S.Paulo  A<ftor.  cap.  io-  verf.  28,  epift.a.  ad  Thcfsal.  cap.j.  v 14, 
ad  Timoth.i.capp  i,&  3 , ad  Tit.  cap.i.v.j,fcqq.,  ad  Hebr.cap.  1 3- 
v.  1 7, a S.  Johannc  Apocalyp.  cap.  i.v.  ii.&c.  traditum  , cujus 
adfcrtorcs  , ac  vindices  fc  prarftant  jugi  traditionc  SS.  Patres  , 
quorum  primo  fuccurrit  loco  S.  Clemens  Rom  anus  P.  M.  Hie  in 
epift.adCorinth.de  Presbyteris  ita  mentionem  ingerit  , ut  cos 
tamen  dignitate  > poteftateque  diftinguat  ab  Epifcopis,  hifque 
inferiores  &ciat , (icenim  n.  1.  eis  in  m«pioriatn  revocac , quod 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLl.  ArTICULUSIV. 

ipfi  fuerint  olim  Jin>rx<rao,/i*®of  mtr  nyov/u.eroi{  uu.ut,  kxi  ri/urlrvy 
XA0#xo v<tm  ivoit/joornt  rot { wa f ufj.iv  ft {ig-fiuTtfM  5 Subditi  Pro,* 
pofitis  vejlris  , if  honor  cm  debitum  Senior  ibus  vejlris  tribuentes  i 
quorum  fimillima  rcpetit  n.  zi>  Prxpofitas  no/lros  , inquiens  , re- 
vereamttr  , Seniores  no/lros  honoremus  £fc. , & n.  40.  tie  Ecclefia- 
fticis  officiis  lege  Divina  fancitis  loquens  fic  habet : "Xu  yxj 
t ’ JN/ote  "gurovgytxt  i'tXotiivxt  tlo'i , tea/  roTi  tifoutriv  (ftos  o' 
ronit.  U.fog'iTXKTa.t  > xxi  Aswrais  /f'/xi  XtXKovi'xt  eTruMtrrtU  > Sumnto 
quippe'Saccrdoti  fua  mania  tributa funt,  £f  Sacerdotibus  locus  pro- 
prius  afjtgnatus  ejl , £f  Lcvitis  fua  minijleria  inenmbunt  .'Qinbus 
quid  ill  uftrius  ad  tres  in  Ecdefia  Divina  inflitutionc  gradus  Hie- 
rarchies indu&os  oftendendos  ? Quxfo  vero  , quid  aliud  , quam 
Epifcopos  prxfefcrunt  nomina  Praepafitorum,fummiqueSacerdo- 
tis,  quos  loco  fupra  Prcsbyteros  eminenciori  pofitos  > diftinftaque 
adfignata  officia  confpicis  ? Ncc  officic  fane  , quod  n.  42.  ab  Apo- 
ftolis  Epifcopos  j ac  Diaconos  conftitutos  pcrnibcac  > dc  Presby- 
teris  alee  ftleac  : nam  turn  fuper.  n.1,11,  &40.  difertc  Presbyte- 
ros  ab  Epifcopis  diftinxerae  > turn  fcq.  n.4 |.  cum  Corinthiis  accr- 
be  expoftulat , quod  ab  bis  tcmerc  dejefli  Presbytcri  fuifTcnc,  qui 
ab  Apoflolis  fuerant  ordinati . Idco  vero  fortaflis  Epifcopos  dum. 
taxat , & Diaconos  ibi  recenfuit , quod  dc  his  dumtaxac  habeac 
Ifajse  locus  cap.  6 o.  v.  17.  ab  ipfo  prolatus : Con/Htuam  Epifco- 
pos eorum  in  JuJUtia  , £f  Diaconos  corum  in  fide  . Deinde  fortaflis 
etiam  to'  aifxpvTXt  mutavit  nofter  in  to  <hxxeVo«  5 ideo  quod  ad 
Chriili  D.  infpexerit  ditflnm  Matth.  cap.  20.  v.  2 5:  <%)ui  voluerit- 
intcr  vos  major  fieri  ,ft  ve/ler  Xtxxotos  Mnijler ; idcit  appellati- 
ve pro  fun&ionis  Miniftro  nomen  accepit , quomodo  S.  Paulus  ad 
Colof.  cap.  1 . v.23.  Evangelii  fe  Miniftrum,  & Apoftolatum  fuum 
Minifterium  adpellar.quin  etiam  Magiftratus  Civilis  Dei  I'ixkovos 
Dei  Adinijler  ab  ipfo  vocatur  ad  Rom.  cap.  1 j.  v.  4:  quo  etiam 
fenfu  in  epiftola  Eccldiae  Lugd.,  & Vien.ad  Ecclef.  Afix  apud  Eu- 
febium  lib.  5.  hift.  Eccl.  cap.  1.  S.  Pothinus  Lugdun.  Epifcopus 
Epifcopatus  minifterio  fungi  didus  eft , &S.  job.  Chryfofcomus 
horn.  1 . in  cpift.ad  Philip. Epifcopos  Diaconorum  nomine  aliquan- 
do  defignatos  etiam  obfervac : quo  plane  nomine  Presbyteros , 
Pars  III.  Tom.  VI.  N n n & 


Digitized  by  Google 


4 66  De  Potestath  EcclesiAstica, 

& Epifcopos  vcniffc  , nonfccus  atque  promifcue  nomine  Presby- 
tcri  vcnifle  qnoqtie  Epifcopos , adparet  Aft.  cap.  6.  v.  4,  1.  Co- 
rinth. cap.  3 v.  5,  2.  Corinth,  cap.  3.  v.  Colof.  cap.  4.  v.  7, 
& J 7,  ac  1.  Theflal.cap.3.  v.2)  doccntque  Htlarius  Diac.  in  epifr. 
ad  Philip,  cap.  1 v.  1 , S.  Hieronymus  in  cpift.  ad  Phjlom.,  & ad 
Rom-  cap.  12.  v.  7,  ac  Thcodorcrus  in  cap.i.  ad  Philipp.,  ttbi  no- 
cat tempore  Apoftolorum  tres  fuiflc  gradusin  Ecclefia,  Diaconos, 
Presbytcros,  qui  Epifcopi  etiarn  dicerencur,&:  Epifcopos  propric, 
qui  turn  dicebantur  Apoftoli  .Confer  Cotelerium  in  epifr.  S.Cic- 
1nentisN0t.11.  p.  171,  fcq.,  Coutantiiim  in  Not.  ad  camdcni_» 
p.  29,  Bevcrcgium  Cod.  Can.  prim.  Eccl.  lib.  2.  cap.  13.  n.  to,  & 
Pcarfonium  Vind.  Ignat,  par. i. cap.  13,  ubi  tamen  oftendit  Sxcu- 
lo  II.  a Scriptorc  nullo  amplius  Presbytcros  Epifcopi  nomine  nun- 
cupates , acviccvcrfa)  quinimo  fub  Apoftolis  ipfts  diftmftos 
Epifcopos , ac  Prcsbyteros  largitur  Vcdelius  exercit.  8.  in  cpiit. 
S.  Clcmcntis  cap.3.  Jungenda:  Conftitutioncs  Apoft.,  ft  tamen  ea- 
rura  germanus  ipfc  auftor  cft,lib.2.cap.t7,  ubi  Epifcopus  cum  Ma- 
giftratu  , ac  Judice  comparatur,  cap.i8,fcq.,  ubi  Epifcopo  ligan- 
ai , folvendique  poteftas  Divinitus  tradita  dicicur , cap.  25,  fcq. , 
ubi  cx  tribus  hifee  gradibus  Hierarchia  Ecclcftaftica  conilatur  , 
ita  tamen  , ut  Diacono  , ac  Presbytcro  fuperior  adftruatur  Epif- 
copus, qui  Princcps,  Dux , Rex,  ac  Dynafta  mtneupatur,  & capp. 
47,  ac  57,  ubi  Epifcopi  die  fententiam  c Tribunali  ferre  , ferenti 
1-resbyteri , & Diaconi  adfiftcrc  traditur  j lib.  6.  cap.  17,  ubi  de 
tribus  hifee  Ordinibus  iterum  loquitur,  quibus  conjugii  ufum  in. 
terdiftum  adfirmat ; lib.7.  cap.31,  ubi  denuo  de  Epifcopfs , Prcs- 
b ytcris,  & Diaconisfcrmo  recurrit ; & lib.8.  cap.  28,  ubi  ab  Epif- 
copo ordinari  Presby tcrum,  ac  deponi  docet,  & cap.qtf,  ubi  Epif- 
ccpos  , Presbytcros  , & Diaconos  nomine  , dignitatc  , cfficioquc 
differre  explicitiflime  rcpeiit,  atque  Epifcopi  cite  ait  Ta.  t « 
« * <JU®  ^ontificatttm , Prcsbyteri  to.  tr\i  itfuavm  > 
qua;  ad  Sacerdotium  , & Diaconi  ret  t ns  trfos  aV<J>°Te'fous  S'uLxiti'*i » 
qua:  ad  Afinijleria  utrifque  impendenda  pertinent.  Concordant 
Ay oltol.  Cancnes  3 5,  &40.  verf.  Dionyfii  Exigui , ambus  ftipra 
Diaionos  , ac  Presbytcros  Epifcoporum  d'gnitas  , ac  poteftas  ex- 
tol- 


Digitized  by  Google 


etCivili  Akticulus IV.  4^7 

tollitur,  quofque  viden,ut  a Dallxi  obtre&ationibus  vindicet  Bc- 
vcrcgius  in  Cod.  Can.  primit.  Ecclcf.  lib.  2,’cap  I 3.  Tcrgemini 
hujufce  gradus  Hierarchic!  incntio  frequcns  occurrit  apud  S.Igna- 
tium  Martyrem  > ita  tamen  , ut  faftigio  , prx  Diacono  , ac  Pres- 
bytero , hiperiori  pofitus  Epifcopus  fcmpcr  adparcat  . Prxter 
ea  namqnc  , qux  paifnn  habct  dc  Prcsbytcris  > & Diaconis  , ac 
prxtcr.nnn  in  g-'rmaia  ad  Ephelios  cpiftola  n.  3,  feq.  Epifco- 
pos  Jcfu  Chrifti  icntcntia  in  Ecclefia  dcfinitos,Oft  aQins;  iv  lW? 

yrdfin  ,quibiis  ianc  verbis  magnam  inefle  vim  agnovit  Kro- 
maycrus  in  Coinment.Thcolog.de  Potcft.Eccl.  par.i.fcft  2.  art.i. 
cap.2.§.i3.p.73,in  Epifcoporum  idco  fententiam  fidelcs  concurrc 
re  oportcre  fcripfit,in  epft.adMagncf.n.tf  de  fingnlorum  sjradibus 
agens  Epifcopum  ait  prxfiJcre  Dei  loco,Prcsbyrcros  loco  Scnatus 
Apoftolici , & Diaconos  miniftcrium  peragere  : v^oxaBnixtr 01  to u 
E'-maxcm?  «{.  to’bjf  6ei,xairuy  fit's  Tom-/  crvvii'gtot 

tuv  Aitog-ixon'i , xtt'ruv  Sixxlvw  wem^vfienor  i'lxx.onxv  &c.  Eadem 
ferme  repetit  in  cpift.  ad  Jrallian.  n.  3, Sc  in  epift.ad  Philadelph., 
poftquam  abfque  Epifcopo  nihil  agendum  inQulcaflcc  , num.  y. 
dc  Prcsbytcris  loquens  , ii%  xgitaraoy  l PrxJ!antius,in. 

quit,  quid  ejl  Summus  Pontifex  , Legatos  vero  cx  A fix  finitimis 
Urbibus  ad  fc  miftos  Epifcopos  , Prcsbyteros  , ac  Diaconos  Tub- 
jungit,  a quibus  S.Martyri  honor  quoque  dclatus  in  cjus  vetuftif- 
finns  Adi  is  memoratur  . Quorfum  vero  fpcdtecegregia  ilia  Epifco- 
pi  ipccics , quam  toties  e Chrifto  D.>  cjufque  Patrc  cxprimic  prx. 
fertim  in  epiftola  ad  Smyrn.  n-  8,dccerpta  ctiam  a S.  Johanne  Da- 
mafe.  Parall.  lib.  2.  cap.  2 5 , Ilams  ru  iTr«rxo7rw  axcAcuOwTi , «« 
iWtfj  tcftf-os  rut  rixr(i&C‘>0,nnes  Epifcopum  fequiniini itut  yejus 
Chrijhis  Pdtrem  , honorc  quoque  habendos  fubjungens  Pvesbyte- 
riumiutApojl<)losy& Diaconos, ut  Dei  maniatum  &c°nifi  quia  ficuc 
in  Deo  Patrc  omnis  , velut  in  fonte  refidet , qux  Chrifto  D.  po- 
teftas  data  eft , fic  in  Epifcopo  jurifdi&ionis  manet  plcnitudoin 
cetcros  indc  profluxura  Miniftros  ? Undcfubdit  abfque  Epifcopo, 
ficuti  ncc  abfque  Chrifto  D , Ecclcfiam  conftarc  nequire,  nec  abf- 
que Epifcopo  aut  Baptifmum  confcrre  aut  Euchariftiam  confi. 
ccrc  fas  effe  : quibus  viden  3 ut  rci  Ecclcfiafticre  fummam  unurn 

N n n 2 penes 


Digitized  by  Google 


4 De  Pot  estate  Ecclesi^  stica  , 

penes  Epifeopum  pofitam  declarer ! Eidem  inhatrens  dodr/nar 
S.  JulUnus  in  Apolog.  i . n.  67.  p.  83  , feq.  edit.  Parif.  1742.  de 
Chriftianis  Cocubus , Sacrifquc  Synaxibus  dilferens  adlionem_. 
omnem  fub  uno  ^otg-oio  Prtfide  fieri , ac  dirigi  air , per  eum  Pa- 
pulum  edoceri,  Sacramenta  ab  co  impartiri,  & apud  eum  pecunias 
feponi  in  paupcrcs , orplianos  , ac  viduas  erogandas  : quid  vero  » 
rogo  , Prsfidis  nomine  S.  Juftino  venit  } nifi  Epifcopus,ideo  Pref. 
bytero  ipfius  fententia  fuperior  ?Quo  plane  titulo  Prxfidcntis  dc- 
fignatus  itidem  a TcrtulIiano.de  Corona  Milit.  Epifcopus  , aliif- 
que  legirur. 

Si  qua  vcroScriptori  de  Eccl.  Hierar.  fub  illuftri  S.  Dionyfii 
Arcop.  nomine  , cujufquc  audorem  facere  Syncfium  fomniavit 
la  Croze  hill.  Asthiop.  p.  1 o , leqq. , infic  audtoricas  > definita  res 
ab  eo  xftiinari  debet . Nam  cap.  5.  §.  3,  fcqq.  To.  1 . p.  133,  feqq. 
edit.  Ven.  1 75  5.  in  tics  ordines  diftin&a  Hicrarchia  , tria  dillri* 
buic  officia,  ac  Diaconis  purgandi,  Prcsbytcris  illuminandi,  Epif. 
copis  prrficiendi  munus  , potcftatemquc  adfignat , ita  tamcn  , ut 
pruis  ab  Epifcopo  impofitionc  manuum  initiandi  Presbytcri  lint  t 
ab  coquc  Chrifma  accipere  confccracum  oporteat , ut  illuminan- 
di  officio  rite  defungi  queant . Qua:  fane  Presbyteri  Epifcopo  ob- 
noxiam  potefiatem  liquido  oftendunt . Atquc  ita  locum  ilium  ac- 
cipere , illuftrareque  non  haefit  Simeon  ThdTalon.  dcSacr.Ordin- 
cap.  i.Junge  cap.  3.  §.  3.  p.  35  , feq.  5 quo  loci  a Hicrarchis  ju* 
rifditftionem  in  fidelcsquoslibet  pro  modo,pro  tempore3pro  digni- 
tatecxcrceri  feribit  , & confer  S.  Maximum  in  fchol-  ad  cap.  5. 
To.  2.  §.  4 , feqq.p.  79-,  feq.  Tam  vero  antiquus,  ac  verax,  quam 
liquidus  , & idoncus  tefiis  accedit  S-  Irenarus  , ut  ci  tuto  fidcs  ad- 
hiberi  debeat , & queat . Is  ergo  lib.  3.  adv.  H rr.  cap.  3.  potiori 
nonalteroHacrcticorum  jugulum  petendum  /aculo  , quo  perindc 
felici  ufos  liquet fucceflu Tcrtullianum  de  Prrefcrip.  cap.32jS.Cy- 
prianum  lib.  i.epiil.  6,  S.  Optatum  lib.  2.  p.  48.  edit.  Albafpin.  j 
S.  Epiphanium  Hxr.  27  , & S.  Auguftinum  in  Pfal.  adv.  partem-. 
Donati,  duxitj  quam  ex  continuata  ab  Apoflolorum  state  Epifco- 
porum  in  Ecdcfia  fucccffione  jejufdem  Ecclefix  veritatem,  Sc  uni- 
tatem  oflendere  : quod  argumenti  genus  repetens  lib.  4.  cap.  2 6. 
hoc  de  Epifcopali  dignitatc , potelhtcquc  > dcliunptum  ex  Ifais 

cap.  do. 


Digitized  by  GoogI 


et  Civili  . ArticulusIV.  4<*P 

cap.  60 . v.  17.  vcrf.  LXX-.  cpiphoncma  adjungic : Etdabo  Pr inci- 
tes tuns  in  pace , & Episcopos  tuos  in  jujlitia.  Ac  enim  locum  A&or. 
cap.  20.  v.  18.  cxplicans  lib.  3.  cap.  14.  Epifcopos  diftinctim  , ac 
Prcsbytcros  ab  Ephcfo  , ac  proximis  Urbibus  accerfitos  difcrtc 
adfimat  > fic  Grxcam  irftsrBvnfVi  ibid.  v.  17.  voccm  , quamy£/j- 
jores  natu  reddidit  Vulgatus  Intcrprcsj  rctfc  interpretatus . Igitur 
pcrfuafum  ipfierat  nomine  5 gradu  , ordinequc  a Presbyteris  dif. 
tinclos  Epifcopos  efle  .Confer  Mafluetium  in  Not-  ad  hunc  locum 
To.t.  p.2oi.  edit.  Ven.  1734.  Jungendx  Ecclefix  Lugd.,  & Vien. 
epiftolx  ad  Afix,Phrygixquc  Ecclcfias,  & ad  S.  Eleutherum  P.M. 
apud  Eufebium  lib.  f cap.  1 , & 4,  quibusS.  Pochinus  turn  Lug' 
dunenfis  Epifcopus  difertc  a S.  Irenxo  turn  adhuc  Presbytero  dif- 
tinguitur  , &S.  Elcuthcrus  Pater  y S.  Irenxus  vero  Prater  adpel. 
latur.  Compara  Pcarfonium  in  Vindic.  Ignat,  par.2.  cap.  i 3,  quo 
loci  Blondcllum  , ac  Salmafium  valide  fufflaminat . Hierarchies 
juxta  tres  iftos  Ordines  totidem  Divina  inftitutione  diftributa  in 
Ecclefiaofficiadocctetiam  Clemens  Alexandrinus  Pxdagogi  lib. 
3. cap.  u.p  30*;.  edit.  Potteri  Ven.  1757. To.  1 > l,bi  depraeccp- 
tis  loq„uens  , alia  Presbyteris  , alia  Epifctpisy  alia  Diaconis  a Deo 
data  perhibet , & Stromat.  lib.  6.  cap.  1 3.  To.  2.  p.  7P3.  ad  An- 
gelicx  Hicrarchix  imicationem  Ecclefiafticam  ex  Epifcopis,  Pref- 
. byteris,  & Diaconis, ita  quodex  poftremo  fiat  gradus  ad  primum, 
five  ut  loquitur  , n^oKom! ProgrtJJimes , fuiffc  infeitutam  arbitra- 
tur  . Tres  pariter  iftos  fupra  Populum  elevatos  Ordines  paffim_» 
memorac  Tcrtullianus  lib.  de  Prxfcrip.  cap.  3 1 , ubi  H.ercticos 
provocans  ad  fuarum  originem  fe&arum  oftendendam,  ipfe  vicif- 
iirndc  folis  dicendi  ordmem  fumit  Epifcopis  , quorum  fucceifio- 
nem  ad  Apoftolos  rctrotrahit  \ & cap.  41 . tres  inter  Ordines  iftos 
liquido  diftinguit : Alius , inquiens  apud  haercticos  ybodie  Epifco, 
pus , eras  alius , hodie  Diaconus,  qui  eras  Left  or , bodie  Presbytery 
qui  eras  Laicus.  Ipfius  fententia  itaque  a Presbytero  gradu  diftin- 
Aus  eft , ac  fuperior  Epifcopus  > quern  idco  Prsefidentis  nomine 
compellat  lib.  de  Coron.  Milit.cap.  3 , ubi  videndus  Pamelius  > 
Summtquc  Sacerdotis  lib.  de  Baptif.  cap.  1 7 , cujus  abfque  au&or 
ritate  Baptifmum  conferre  neque  Diacono,  neque  Presbytero  fas 
c(fe  docct . Quo  propterca  loco  dimetiendum  altcrum  lib.  de  Ex* 

hort. 


Digitized  by  Google 


4^8  De  PoTESTATE  EcCLESIASTICA  , 

horc.  Cafcir.  cap.  7.  moire t ibid.  Rigaltius.  Ex  altcro  cap  itc  Fpil- 
copi  fupra  Presbytcrum  adfurgtt  dignitas , ex  potcftatc  ncmpc 
ligandi,  atque  folvendi  Divinitus  acccpta,  dc  qua  fcribens  S.Dio- 
nyfius  Alex,  in  epift.  ad  Fabium  Antioch,  apud  Eufcbium  hift. 
Eedef.  lib.  6 . cap.j  2.  verf-  Ruff  Epifcoporum  efTe  docet  de  Lapfis 
judicium  ferre  , pocnitcntix  locum  ipfis  facerc  , eaque  funitos  in 
Ecclcfiam  rccipere.Quod  ipfum  feripfit  Au£lor  Conft.Apoft-lib.2. 
cap.  1 8,  Clcrus  Roman,  epift.  3 1 . ad  S.Cypr.jipfc  S.Cy prianus  ad 
Lapfos,  alibiaue  paflim  > S.  Johan.  Chryfoftomus  horn.  3.  in  epift. 
ad  Colof.  potcltatem  indc  fingularcm  colligens  Epifcopi  , & lib. 
3.  dc  Saccrd.  C&lejletn  illam  vocans , ac  Divinam  Caifianus  de  In- 
earn.  lib.  3 . cap.  : 4;  documqntoquc  funt  inter  alias  Synodi  Nic  x- 
na  Can.  $ , t 2 , Sec.  > Ancyrana  Can.  2 > 7,  See.  3 Laodicena  Can. 

1 g j See.  a Arclaccnfis  Can. 7,  See.  Confer  & cpiftolam  Synodi  An- 
tiochenaead  S.  Dionyfium  Papam  adv.  Paultim  Samof.  apud  Eu- 
febinmhift.  Ecclef.  lib.  7.  cap.  2 6 , ubi  de  tribus  hifee  gradibus> 
vcltiti  dc  re  ornnino  diverfa  , fit  mentio  . dementi  Alex,  confcn- 
tancus  cjus  difcipulus  Origencs  lib.  de  Orat.  n.  28.  To.  J.  Oper. 
edit.  Parif.  1 733.  p.  2 53.  dc  debitis  agens  , quorum  in  O.ratione 
Dominica  mentio  fit,poftquam  de  gencralibus  differuilfet  ofticiis  , 
ha?c  diftinftc  tergemino  Hierarchy  Eccleftaftic®  Ordini  debita_j 
incumberc  fubdit : Debitum  O’tpflAii  aliuJ  Diafoui , aliud  Presby- 
teri , & aliud  Jane  (ix^iroLTngraviJJirtium  Epifcopi ..  Cujus  potc- 
ftatem  > & Curiam  arum  Magiftratus  Civilis , five  Pratfidis  , in 
Urbis  regimine  , Curia  > poteftateque  conferre  non  dubitat  lib.  3. 
contra  Cclfum  n.30.  p.4 66  : quo  pirtincre  locum  ctiam  Au  Roris 
Conftit.  ApoftoK  lib.  2.  cap.  4P  > fcq.  , ubi  dc  judiciis  Ecclcftafti- 
cis  ab  F.pifcopo  finiendis  fermo  fit , adnotat  ibid.  Spenccrus . D c 
Corrcptionis , & Excommunicationis  jure  loquens  hom.7.  in  Jof- 
ve  n.  6.  To.  2.  p.  41 3 5 fcq. , de  quo  S.  Paulus  1.  Timoth.  5 , 20  , 
& i-  Corinth.  5,5,  & 1 3 , id  praiftarc  ad  Epifcopos  , quos  a Dia- 
conis,  & Presbytcris  diftinguit  etiam  horn.  2.  in  Num.  p.  278  , 
quofque  Pr&Jidcs  , & Paflores  vocat , liquido  docet , rcpetitque 
horn.  1.  in  Pfal.  37.  p.  <J8o  , fcqq.  Diverfas  Epilcopi , Presby- 
teri , & Diaconi  ordinationcs  ftatuit  lib. 2 . in  Cant.  To.  3.  p 48  , 
& ab  Epifcopo,  utpote  qui  EcdeJicC  arcem  tenet , omni  pro  Ec- 

clcfia 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusIV.  46 p 

clcfta  rationem  fore  reddendam  , a Diacono  quoque , fed  plus  a 
Prcsbytero  adfirmat  hom.  1 1.  in  Jercm.  p.  t8p  : quorum  fimilia 
habet  hom.  1 3 , & 3 5.  in  Luc.  p.  P47  , & £73  , atquc  a Presby- 
tcro  gradu  Diaconuin  itcrum  diftinguit  hom.io.  in  Ezech."p.3p2. 
Sed  cnim  darius  mentem  aperit  fuam  in  Commen.  ad  S.  Matth.  , 
ubi  To.  12.  p.  531.  ligandi  , folvendique  potcilatein  Apoftolis  fa- 
dam  in  Epifcopos  dcrivari  perhibet  jTo.14.  n.  22.  p. 6^6.  tres  in- 
ter hos  Ordines  diftiniftioncm  liquido  ponit ; To.i  6.  p.72  3.  Epif- 
copum  Principem  denominat  > & p 753.  adEpifeopum  bonorutn 
Ecclcfix  difpenfationem  pertinerc  , idque  per  fc  > aliquando  per 
Presbyteros  , frequentius  per  Diaconos  praeftari  docct , juxta_> 
Apoft.  Ad.  £ , 1 , feqq-  > ac  i.Timoth.  3,8,  ipfeque  feripferat 
in  Matth.  To.  n.p.  490,  feq. , ubi  videndus  Huctius,  atquc 
Epifeopo  judicanti  adftarc  Presbyteros  , & Diaconos  in  more  po* 
fuum  addit,  juxta  quod  pridem  feripferat  etiam  S.  Ignatius  in 
cpift.  ad  Trail.,  & ad  Smyrn. , ac  ipfc  repetic  lib.  2.  in  epift.  ad 
Rom.  Confer  ibid.  Huetium  in  Not.,  ac  Pearfonium  in  Vind. 
Ignat,  par.  1.  cap.  1 1 , ubi  Blondellum  , ac  Salmafium  Origenem 
aliorfum  intorquentes  refcllit . Neque  defiderari  S.  Cypriani  lu- 
cnlentius , illuftriufque  licet  teftimonium  , apud  quern  prxtcr- 
quam  nihil  Prcsbyteris,  Diaconifque  frequentius  occurrit , Epi- 
fcopi  dignitatem  , atque  poteftatem  nec  uno  in  loco  , nec  uno  mo- 
do  iuper  utrofque  effert . Ecclefix  unitatem  ergo  in  imitate  Epif- 
copatus  per  Orbem  diffufi  folidatam  oftendit,  atquc  ab  Epifcopis 
iruxinic  tuendam,  ut  qui  Ecdcfix  prafident , lib.  dc  Unit.  Ecclcf. 
edit.  Fclli  Amftcl.  1700.  p*78,  qua:  repetic  cpift. $5  , & $6  » Pa* 
mel.  52  , & 53.  Ecclcfix  unitatem  ideo  feindi  ab  eo  fubjungit , 
qui  Epilcopo  a Deo  conftituto,  Apoftolorum  loco  fuffedto,  aeju- 
dieem  vice  Chrifti  D.  agenti  non  obtempcrct  epift.3,  43  , $2,  59  , 
66.  &c.  , Pamcl . 40 , 4^  , 5 5 , 6 5 , 69.  &c.  , ubi  videndus  Rigal- 
tius  in  Not.  In  Ecclefia  Apoftolos  effe.  Epifcopos , ftvc^cis  velut 
ex  a(Te  fuccelfilTc,  & Apoftolorum  vice  defungi  epift.3  , & 45  , Pa- 
mel.  42,  & 55,Ecdcfixquc  Prxpofitos  e(Te  , ac  Prxfides  cpift.  72, 
& 8i,Pamcl.83:  quo  etiam  nomine  olim  defignatos  Epifcopos  li- 
quet a Tcrtulliano  de  Cor.  Milk.  cap.  3 , & Apolog.  cap.  3?  , a 
S.  Gregorio  Nyflcno  cpift.  de  profef.  Chrift. , a S.  Bafilio  hom.  in 

Pfal.28. 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLI  . ART1CULUS  IV.  . 473 

Ad  alios  ptoperando  modo  Patrcs } S.  Hilario  PiiE  Epifcopi 
nomine  Ecclcfia:  Pra:pofitus,ac  Princeps  venifse  in  Matth.  cap.27. 
n.i  > & dc  Trinit.  lib.  8.  n.  1.  non  dubium  eft.  A Epifcopi , in* 
<4«uic  Hilarus  Diacon.  in  cpift.  ad  Ephefios  cap.  3.  inter  Operu 
S.  Ambrofii  To.  5.  edit.  Bafil.  1 555.  p.  354  1 feq. , omnes  Ordi. 
nes  funt  * quia  primus  Sacerdos  ejl,  hoc  ejl  Princeps  eft  Sacerdotum , 
tf  Propbcto,&  EvangeliJlaPS  cetera  adimplenda  officio.  Ecclcjitc  in 
minijleriofidelium.  Itancmpein  Epifcopo,ceu  Principe,  Ecdcfue 
coadunata  officia  omnia  docens , qu*  a Deo  ad  Ecclcfia;  gubernn- 
tionem  indutftaferipfit  Apoftolus  2.  Corinth,  cap.  1 2.  v.  28  , eo. 
rum  in  partem  admillos  dcinde  Prcsbyccros,  Diaconofquc  fubjun- 
gens  i ita  tamcn  , ut  ns  Baptifmum  conferrc,  Evangclium  praedi- 
care  , Scriptura*  cxplanare  abfquc  Epifcopi  automate  non  fas 
efset . Cui  di(2o  conformis  eft  utique  mos  illc } de  quo  S.  Jufti* 
nus  in  Apoiog.  1.  n.  67.  p.  83  , quemque  fervatum  in  Ecclefiis 
Alexandria  > veluti  de  Pantano,  Clemente,  Origcne  , Hera* 
cla  &c.  tradit  Eufebius  lib.  6.  cap.  26  , in  Antiochcna , ceu  de_> 
S.  Joh.  Chryfofto.no  loquuntur  ipfius  horn  ilia:  ad  Popui.,  in  Hyp. 
pooenfi  , ficuti  dc  S.  Auguftino  ccftatur  Pofti Jius  cap.  5 , & in  Ec* 
clefiis  Cappadocia.’  , Sc  Cy pri  refert  Socrates  lib.  5.  cap.  22  , ut 
in  diebus  Sabbati , ic  Dominic#  fub  Vefperas  Prcsbyteri  coratn 
Epifcopis  Scripturas  interpretarentur  . Quid  vero  , quod  in  1. 
Timoth.  Cap.  3.  p.  402.  priinum  Epifcopum  Prcsbyteroj  atque 
hunc  ab  illo  , a fuperiori  inferiorem  ordinandum  adfirmat  ? At- 
longe  nobiliori  otticio  , Si  nomine  cohoneftandos  Epifcopos  duxic 
S.  Pacianus  Barcin.  epift.3  , quod  & fibi  fumcre  minime  ambegit ; 
.Mr  , inquiens  , Epifcopi  , quit  Apoflolorum  nomen  accepimtts , 
Cbrijii  adpellatione  jignamur  &c,  Qua;  Prcsbyteris  , quis  , obfe. 
cro  , perinde  tribuere  haud  vereatur  ?Et  Diaconi , & Prcsbyicri , 
fed  Epifcopi  potifittmum  negligentice  , fiqua  Fidcliura  anima  Po- 
pulo  dc  Chriftiano  per ibi c , deputare  non  dubicac  S.  Ephraem  O. 
pufe.  dc  Interrog. , & refponf.  par.  2 , & in  Serm.  Parxnet.  dc  #. 
advcnui  D.  S.  Ephraemi  igitur  fententia  ex  tribus  Ecclcfiaftica^, 
Hierarchia  gradibus  conflata  eft  , quorum  primnm  Epifcopus  oc- 
cupat . Adco  vero  aperta  mens  eft  S.  Oprati  Milevit. , ut  dc  ca  du- 
bitaudi  vcl  levitcr  non  fit  locus : namltb.  1.  adverf.  Parra,  edit. 

Pars  HI.  Tom.  M.  Ooo  Al- 


Digitized  by  Google 


474  . De  POTESTATE  ECCLESIASTICA  , 

Albafpin.  p.  de  tribus  Hierarchy  ordinibus  Ioquens  Diaconos 
in  tertio , Presbyteros  in  fecundo  poficos  ait  s in  primo  vcro  fum- 
mo  faftigio  Saccrdotii  locat  Epifcopos  : Ip fs  Apices y Principet 

omnium  Epifcopi  . Conferendus  etiam  lib.  2*  p.  59  , quo  loci  Do- 
' natiftis  fucccnfot , quod  nefaria  fubvcrfione  ex  Diaconis  , Prc f- 
byteris  , Sc  Epifcopis  fccifscnt  Laicos.  S.  Ambrofuis  dc  Offic.  lib. 
2.  cap.  24,  fcq.  Epifcopo  judicium  de  Sacerdotibus  ferendi  jus 
tribuit  juxta  ill ud,  ut  mihi  videtur,  S.  Pauli  I.  adTimoth.  cap.  5 , 
v.  19.  Adverfus  Pres  byterum  tccujationcm  noli  recipere' , niji Jub 
duob'is , apt  tribus  teHibus  : quod  Presbyteros  fane  Epifcopi  tri- 
bunali  obnoxios  oftendit , eofquc  ad  Ecdefix  minifteria  pro  apti« 
tudine  deputandi . Quod  non  ell  aliud  > quam  Epifcopo  inferiorcs 
Presbyteros  efse  . Ad  eumdem  fcr.bcns epift.5 5.  S.  Baftlius  Epif. 
copatum  Tiii  TrfoeJ'fiar  <cur  A Prafidatum  Apojlolorum 
nuncupare  non  dubitavit;  qtti  praetcrca  in  Anaphora  ex  verf.  Ma* 
fii  ad  Clementein  Alex.  Strom,  lib.  6.  cap.  13,  dequofuprai 
rcfpcxifse  videtur  , dum  egregiam  cum  tribus  Angelicis  Ecdcfia* 
flicx  Hierarchise  cotnparationcm  inftituifse  legitur:  quibus  etiam 
dc  tribus  Ordinibus  diccre  non  omifit  S.Cyrillus  Hicrofolym.  Ca. 
tech.  1 6.  At  enim  primus  > qui  de  Acrio  palmam  tulit,  S.  Epipha- 
nius  Hxr.  75.  eo  ineludabili  mom  ento  earn  cxplofit  hxrdim  ex 
diferimine  Epifcopi } & Presbytcri  du<3o  , in  eoque  pofito  5 quod 
Presbyter  filios  quidem  Ecdefix  per  Baptifmum  generet , Epif- 
copus  vcro  Patres  etiam  per  Ordinationcm  . Atque  hoc  perindc 
dilcrimen  prxfcrt  Angelorum  nomen  , fub  quo  Epifcopos  intclli- 
gi  , de  quibus  S.  Johannes  loquitur  Apocalyp.  cap.  2 > idem  jubet 
Hxr.  25.  Quo  item  fenfu  acccpiflc  Ieguntur  Hilarus  Disc,  in  1. 
Corinth,  cap. 1 1.  v.io.  To.  5.  Oper.  S.  Ambrofii  p.  274 , S.  Op- 
tatus  lib,  2.  p-fOj  & S.  Augufttnus  epift.  i«?i>  accipicndofque 
docent  V.  Beda  , Rupcrtus  , Riccardus  Vidor. , Lyranus , Hugo 
Vid.  &c. , atque  ultro  a citroquc  largiuntur  Grotius  in  Vote  pro 
Pace  contra  Rivctum  art. 7 , Ufferius  Opufc.  de  Epifcop.  > Sc  Me- 
tropolit.  Orig.  p.  4 , Hammondus  diflert.  2.  cap.  4 , Pcatfonius 
in  Vindic.Ignat.  par.a.cap.i  i,Chriftophorus  Cellarius  difsert.7. 
Ecdef.  Afis , Raynoldus  in  Collat.  cum  Harto  cap.8.  divif.j,Scc- 
Falli  veroSalmafium  difsert'  dc  Epifcop-j  Sc  Presbyt.  p.  1 Sjjieq., 

dum 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articuius  IV.  475 

dum  Andrcam  Cidareeufem  docere  ait  per  Angelos  defignari 
ipfafmet  Afi-e  Ecclefias , oftendit  Uffcrius  difsert.  dc  S.  Ignatii 
epift.  cap. 1 8.  idco  , quod  apud  Andrcam  Catfar.  expofitioifto 
nufpiam  compareat , & Apocalyp.  cap. a . diferte  ab  Ecclefiis  An. 
geli  diftinguantur ; quin  etiam  Hammondus  loco  cit.  ex  Andrea 
Carfar.  oppofitum  oftendit , ab  eo  nempe  pro  Angclis  intclleftos 
Ephorct , ideft.  InfpeBcres , five  Epifcopos,  Jacob,  Fridericus  Hoi- 


lenhage  n de  Sept.  Ecclef.  Afi$  Thcfauri  Theolog.  Philolog-  edit. 
Lugd.  Batav.  To.  2 p.  1 033.  §.  1 6 , ubi  Arctham  Cappad.  An- 
geli  nomine  Ecclcfiam  exponentem  tropice  loquutum  > quo  Po- 
pulo  tribuitur  id  , quod  Praefidis  eft  , rite  obfervat , lncnmqm*  . 
S.  Johannis  accipiendum  de  Epifcopis  confirmat  ex  Malach.  cap. 
2.  v.  7.  Eodcm  cum  S.  Bafilio  ibat  gradti  S.  Gregorius  Nazian. , 
qui  Orat.  1.  n.  8.  pulcherrima  ex  corporc  defumpta  fimilitudine 
docet , velut  in  humano  corpore  membrum  aliud  praeeft,  aliud  fu- 
beft  1 ita  in  Ecdefia,  Dei  inftitutione  , alios  efsc , qui  pjfcantur , 
& parcant , alios  Pajlorcs , ac  A'/jgiJlros  , quipafeant,  &impe- 
rent  &Orat.  20.  n.  jo.  e gradu  Presbytcri  ad  Epifcopalis  Ca- 
thedra Principatum  afcendifsc  S.  Bafiliucn  memorat:  in  quern 
comparandus  Elias  Cretcnfis  ad  Orat.i,  n.  8 , & 1 2 , ubi  Ecclefia- 
fticam  cum  Caelefti  Hierarchiam  confert,  gradufque  inutraque 
fuperiores  , atque  inferiores  diftinguic.  Fruftra  vcr0  in  partes 
raperc  S.Joh.  Chryfoftomum  Proteftantes  adnituntur,  a quorum 
errore  tarn  immanitcr  abfuit,  quam  explicitiflima  de  Epifcopo 
fupra  Prcsbyterum  dignitatc,  poteftateque  fuperiori  ipfiusfcn- 
tentiaeftcumhom.it.  in  epift.  ad  Philipp. , ubi  Epifcopos  Mi- 
ttuum  impojitione  Super iores  effe , & exctllere  Presbjteros  diferte 
ftatuit , turn  h o m . 5 . in  epift.  1 . ad  Timoth. , ubi  denuo  impolitio- 
nem  manuum  ita  propriam  Epifcopi  facit , ut  nulli  prorfus  altcri 
compctat  j eamque  vocat  wanwy  (xttXifx  xv^tem-xror  Potejlutem  or. 
dinandi  omnium  fupremam . In  eamdem  idco  epift.  ad  Timoth. 
horn,  ti . hanc  , cur  a S.  Paulo  de  Epifcopis  , & Diaconis  loquen- 
te  j filentio  prxtcrmifli  fuerint  Presbytcri,  caufsam  reddens,  id 
fadum  idco  fubjungit , quod  a Prcsby ten's  fola  ordinandi  pote- 
ftatedifterant Epifcopi.  De  trifaria hac in  Ecdefia  Ordinumdi. 
ftributionc  loquitur  fapius  S.  Auguftinus  de  Morib.  Ecclef.  cap. 

Ooo  2 32  , 


Digitized  by  Google 


, 47<j  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

3 2 , cpi  ft-  1 4S  , in  Pfa  I.  44,  horn.  7.  inter  50,  &c.,  itatamen, 
ut  iupta  duos  rclianos  Epifeopatuns  diferte  collocet  epift.  162  f 
ut  Epifcopatu  Apoftolicam  perennari  fucceflionem,propagariquc 
non  dubiret  epift. 42  , ac  166  , &ab  Epifcopis  Apoftolatus  nutnus 
peragi  epift.  2 56.  adfcvcrct . 

Videndum  nunc,  ut  fe  habeat  S.  Hieronymus , quern  fui  par. 
ticipein  erroris  agere  pedibus  , manibufqc  Presbyteriani  conan. 
tur  . Aft  is  in  cap.j  , 5 > & 60.  lfaji  Eptfcopos  tcclefuc  Principes 
inferibere,  ficuti  etiam  inPfal.  44,  & »n  epift.  t.  ad  Ut.  non  du- 
bjtat  . Ecclefiam  in  tribus  Ordinibus  confiftere  invicem  diftindiis 
femel  , itcrumque  docet  in  cap.  7.  Micheae , & ltb.  1 . adv.  Jovin. 
Ab  Apoftolis  per  fingulas  Provincias  Epifcopos , & Prcsbytcros 
ordinacos  adnotat  in  Match,  cap. 2 3.  Cum  Rcge  Epifcopuin  con- 
fcrc  in  Epitaph.  Nepot.  ? atque  Epifcopi  Saccrdotum  infct'ioves 
frradus  memorat  in  Epitaph.  Paul*  . Dtftin&ius  ex  duplici  capitc 
Epifcopi  poteftatem  fupra  Presbytcrum  evehit,qua  ex  Spiritus  S., 
Sc  Saccrdotii  abundantia  ipti  foli  collaca  , iolus  fidelibus  perfe- 
ftionein  Baptifmi  per  Confirmationcm  adjicerc  pot  ft:  In  Eccleju 
inquiens , bsptizjxtus  , niji per  minus  Epifcopi  , non  accipit  Spiri- 
turn  S.  lib.  adv.  Lucif.j  & qua  folus  facris  Saccrdotii  Mintftris 
per  Ordinationem  congruas  partes  admetiri  poteft  : ^nid  enim  , 
inquiens  ea  ipfa  in  epiftola  olim  85,  nunc  in  edit.Martianasi  ici. 
non  ad  Evagriuin  , ut  vulgo  Jegi  folet , fed  ad  Evangelum , in  qua 
vim  maximam  adverfarii  faciunt , g)uid  enim , inquam , f'acit , 
excepta  Ordinatione  , Epifcopus , quod  non  faciat  Presbyter  ? Tam 
vero  Divinae  inftitutionis  fiquidem  Baptifmusfit  ,quam  Tint  Con- 
firmatio  , & Ordinatio , fcquitur  inde  fententia  S.  Hieronymi , ut 
Epifcopus  Divina  paritcr  inftitntione  fit  Presbytcro  fuperior  . 
Qua  perinde  ratione  a Presbytcro  diftin&utn  Epifcopuin  audivi- 
mus  ab  Hilaro  Diac.  in  epift.  1 . Timoth.  cap.  3 , a Epiphanio 
hacr.  75.  Acrii  explofam  hasrefim  , aS.  Joh.Chryfoftomo  hom.n. 
in  epift.  ad  Philip.  Epifcopi  dignitatem  fupra  Presbyteros  elcva- 
tan  , a Synodo  Alexandrina  Ifchyratn  Presbyterum  ideoiepulfum 
refert  S.  Athanafius  in  Apolog  2,  quod  a Colutl.o  Presbytcro 
illegitime  ordinatus  , ordinarc  ipfc  Presbyteros  nequiret,  Sc  aSy. 
nod  o Hifpalenfi  ll.  cap.  5.  gradu  detrufi  lcguntur  , quiaPrcsby- 

tcro 


Digitized  by  Google 


ET  Civin . Articulus  iV.  477 

tero  quodam  manuum  impofitioncm  pcrccpcrant . Ancyranum 
porro  Canonemia,  quo  Prcsbytcri  ordinatio  > abfque  liccntia 
Epifcopi  prohibctur  , cx  quovc  Salmafius  argucndi  olim  id  fadti- 
tatum  anfam  fruftra  arripuit , idcoquc  a Prcsbytcris  arquc  pcra- 
gi  , atquc  ab  Epikopis  , Ordinationes  adfirmandi,  capicndum  dc 
Chorcpifcopis  admonent  Fcrrandus  Diac.  in  Brcv.  11.79  , Crcfco. 
nius  in  Collet.  n.*5,  concordancque  Canoncs  Ncocxfareenfis  13 , 
Antiochenus  1 o.  apod  Johanncm  Antiochenum  tic.  2 1 , & Capi- 
tularc  Aquifgranenfe  cap.  9.  apud  Sirmondum  Concil.  Gail.  To. 
t.  p.  1^4)  qua  dc  rc  Hallicr  de  facr.  Ordin.  p.2.  fed.  j.  cap.  1 . 

art.  2.  §.  1 ) Pctavius  in  5.  Epiphanium  h;er.  6<)*  p.  277  , & de 1 

Hier.  Ecclcf.  lib.  2.  cap.  1 1.  n.5  , & cap.  1 2 , P.  Zacharias  Hift. 
litter.  leal.  To.  3.  p loo,  ac  rccolcnda  5 ft  placet , nobis  didta 
Vindic.  Par.  2.  art.  8.  §.  1.  p.  321  > feqq.  Tam  vero  Baptifmum  , 
quam  Ordinationcm  Satramenta  c(Tc  a Chrifto  D.  inftituta  cum 
S.  Paulo  2.  Timoth.  cap-  1.  v 6 docent  S.  Ambrofius  dc  Sacerd. 
dignit.  cap. 5 , S Joh.  Chryfoftomus  dc  Saccrd.  lib. 3.  p.i  5,  S.  Au- 
guftinus  lib.  2.  contra  cpift.  Parmcn.  cap.i  3 , aliique  > dc  quibus 
ad  Scholas  . Ad  S.  Hieronymum  redeftendo  5 cadcm  in  cpift.  ad 
Evangclum  cx  veteri  Teftamento  accommoda  defumpta  fpccie_» 
mentem  dc  Epifcopi  gradu  fupra  Presbyterum  pofito  adhuc  fuam 
aperit  : J^ued  daron  , inquiens  , iff  filii  ejus  , atquc  Levitt  in 
Templofuerunt  3 hoc  Jibi  Epifcopi , Prcsbytcri , iff  Diaconi  vindi- 
cetit  in  Ecdeji*  . Quam  fane  comparationem  itcrum  in  cpift.  3.  ad 
Nepotianum  inftituit  j ante  ipfum  vero  adhibuerac  Audtor  Con- 
ftit.  Apoftol.  lib. 8.  cap-45  , ac  poftca  Thcodulphus  Aurcl  in  Ca- 
pitul.  Ecclcf.  cap.  1 , Ivo  cpift.53>  ac  Synodi  Hifpalenfis  II.  cap.7, 
& Aquifgrancnfis  fub  Ludovico  Pio  lib.  i.cap.9,  cadcmquc  ar* 
rififte  videtur  S.  Leoni  M.  fcr.  57.  edit.  Bailer.  5 9,  de  Pafs.  8. 
cap.  7.  Quod  arripiens  Turrianus  pro  cpift.  Dccret.  lib.  5.  argu- 
mentum  itafubinfert  : atqui  inter  Aaron,  filios  Sacerdotcs  , ac 
Levitas  diferimen  intcrccdcbat , igitur  ctiam  inter  Epifeopos , 
Presbyteros  , & Diaconos  , S.  Hicronymi  fententia  , interccdit  , 
Atquc  huic  argumento  quidem  haud  fatis  fecifie  Blondellum  ad- 
notat  Pearfomus  in  Vind.  Ignat,  par.  1.  cap.  1 1 , ac  videndi  ctiam 
Beveregius  in  Annot.  ad  Can.  2.  Apoftol.,  & Dodvvcllus  dif- 


Digitized  by  Google 


478  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fere.  Cyprian.  io.  Quae  vero  S.  Hieronymo  obijei  vulgo  folent  , 
viden,  ut  abunde  diluta  fint  pra;  aliis  a Petavio  de  Hier.  lib.  2. 
cap.  5 j fcqq. , fufiufque  lib.  3.  cap.  1 , feqq.  Paucis  tres  hofce__> 
complexus  eft  Ordines  S.  Cyrillus  Alexan.  lib.  1 3.  de  Adorar. 
E pifeopos  KxBvyatrdxi  Xaieootnr  Principatum fortitOi , Presbytcros 
Tor  fitiu  S'lemuiri  Tafrr  infer  iorem  germ  gridum  ad  finnans  . 
cui  confcntanee  Theodorctus  in  1 . Timoth.  cap.  3,  feq.,  &hifr. 
Ecdef.  lib.  1 . cap.if,  ac  lib. 5 . cap.ulc.  Epifcopos  Prx- 

Jides  , quomodo  ad  Rom.  1 2,  8,  1.  ad  Theflal.  5,  is,  & 1.  ad  Ti* 
moth.  5,  1 7,  nuncuparej  cifque  in  Ecdcfia  'xi  Primim  Sc- 

dem  tribucrc  non  dubitat , cique  junge  Theophyladum  in  Lucae 
cap. }?.  De  Claudiano  Prcsbytero  , S.  Mamerci  Vicn.  Epifcopi 
fratre  , loquens  Sidonius  Appollinaris  lib  4.  epift.i  1.  ad  Petrejum 
utriufquc  Nepotcm  , in  fccundo  ilium  Saccrdotii  ordine  collocat , 
cumque  Fratri  vicarias  prarftitifle  operas  ait : sjntijlcs  fuit  erdine 
in  fccundo,  fratremfifee  levins  Epifcopdli  5 & lib.  6.  cpift.  10. 
Cenfurium  Antifiod.  Eccldi.x  Prxfidcm  vocat.  Confer  & Philip- 
pum  Abb.  Bonxvallisdc  Contin.Cler.  cap.  1 07,  ac  Scdulium  Jun. 
Scotu.ii  Comment,  in  epift.  ad  Tit.  cap.  1 , Sxculi  VIII.  Scripto- 
icm,  a quo  primum  indudam  Presbytcrum  inter,  & Epifcopum  di- 
ftindionemjciqueortum  Schifmata  dedifTe,quam  falfo  dicerc  fom- 
niaverit  Johannes  Meurfius  in  GlofT.Grxco  Barbaro  V.  E’wirxoires 
edit.  Lugd.  Batav;  1 6 1 o.  p.  2 1 o.  ex  hadenus  difputatis  facile  da- 
tur  intelligi . Atque  lianc  quidem  SS.  Patrum  traditioncm  quin 
ratam  fecerint  pafllm  Synodi , ac  Pontificcs  Summi  non  dubium 
erit  perluftranti  Ancyranam  Can.  13  , verf.  Dionyfiiii,  Elibe- 
ritanam  Can.  77,  Ncocxfarecnfcm  Can.  13,  Nicaenam  Can.  18. 
verf.  Dionyf.,  Antiochenam  Can.  1, 5,  9,  13.  See.,  Chalcedoncn- 
fem  Can.  zs  Conftitutiones  Ecclcf.  Alex.  cap.  4.  apud  Ecchellcn- 
fem  dc  Orig.  Eccl- Alex.  cap.  2,  Toletanam  IV.  Can.2£,  Aquif- 
granenfem  fub  Ludovico  Pio  lib.  1.  capp.  7,  feqq.,  Londinenfcm 
fub  Thoma  Arundelio  , ubi  inter  alios  Wiclcffi  articulus  6,  quo 
tempore  Apoftolorum  Papam , Patriarchas,  Epifcopos  obtinuific 
inficiabatur  , atquc  duos  Ecclefix  dumtaxat  Ordincs  , Diaconos 
nempe  , Prcsby tcrofq  ue  fuftecifle  adfirmabat , diro  inuftus  eft  ftig- 

mate , 


Digitized  by  Googli 


ET  Civili  . ArticulusIV.  4 79 

mate  , ac  Tridentinam  feflf.  2 3 . cap.  4,  & Can.  6,  feq.,  apud  quas 
nihil  frcquentius  audirc  praeftat,  quam  trcs  hofce  praec  ipuos  in  Ec* 
clcfia  gradus  effe  diftindos,  juxtaque  diverfa  ab  his  officia  peragi, 
adeo  ut  duobus  aliis  poteftate  emineant  , atquc  praeftent  Epifco- 
pi  . Quam  Synodorum  pciindc  fcntentiam  proprix  audoritatis 
ponderc  adjuvant  Rom*  Pontifices  , S.  Leo  M.»  qui  ferm.  471  edit. 
Bailer.  48.  de  Quadrag.  jo.  cap.  1.  trcs  Ordines  recenfens  in  pri. 
mo  Epifcopos  , in  fecundo  Sacerdotes  , in  tercio  Miniftros  collo- 
cat , idem  habet  in  cpift.  84,  edit  Qucfn,  1 a.  Bailer.  i4.ad  Ana- 
ftafium  Theflal.  cap.  4,  cpift.  87,  edit.  Qucfn.  1,  Bailer.  12.  ad 
Africa  Epifcopos  cap.  2.  Epifcopum  fuper  omnes  gradus  confti- 
tutum  ait,  & epiit.jio,  edit.  Qucfn. 37,  Bailer.  41.  Ravennium  Are* 
lat.  fummum  Saccrdoicm  vocat  , ac  videndi  Ballerinii  in  cpift.14* 
Not.  52  i S.  Gregorius  III.  Can.  2.  Presbyteri  dift  tf8,  S.  Leo  IV. 
cpift.  2,  S.  Nicolaus  I.  epift.  47,  Eugenius  IV.  in  Deer.  Union. , 
Leo  X.  Confi.  Divirta  in  Concil.  Later.  Seff.  1 1 , &c.  Siquz  vero 
cx  SS.  Patribus  moram  inferre  aliquam  loca  videantur,  eadiffo- 
luta  reperiesa  Morino  dc  Sacr.  Ordin.  par.  3.  Exercit.  7.  cap.  7, 
a Thoniaflino  vet.,  & nov.  Difcipl.  par.i.  lib.i.  cap.5  3,  fcq.,  a FIo- 
rente  in  lib.  i.  Dccrct.  tit.  2p,  fcqq.  To  a.  p.  193 > fcq-  edit.  No- 
rimb.i75d}  ab  Hallier  de  Divina  Epifcopi  Inftit.lib.i.cap.4.  art.3, 
fcqq.  &c.j  non  fecus  atque  objeda  ex  Eutychio  Alex,  dc  Patriar- 
cha  ordinaato  a Presby tetis  a Blondello  , Seldcno,  Pfaffio,  Dcilin- 
gio  j Walthio  hift.nov.  Tcft.  p.  744,  feqq.  fufflaminata  vidcrc  li. 
cct  ab  Ecchtllcnfi  de  Orig.  Eccl.  Alex.  cap.  a,  a Rcnaudotio  , & 
Solcrio  de  Patriarch.  Alex.,  a Pccavio  dcHierar.  lib.  f.  cap.  2, 
feq.,  a Mazochio  in  diatr.  ad  Ada  S.  Marci , a Mamachio  Orig. , 
& Antiq.  Chrift.To.  4.  p.  508,  fcqq.,  a Sculteto etiam  in  cap  3. 
ad  Tit.Crit.  Sacr.  To.  5.  edit.  Francof.  p.ii37>  fcqq.  Ad  hzc  deni- 
que  ab  Hadriano  Imp.  in  epift.  ad  Servianum  , de  qua  Vopifcus  in 
Saturnmo  , apud  Chriftianos  Epifcopos  a Presbyteris  diftindos 
obfervat  Grotius  in  Floribus  ad  Jus  Juftin,,  dc  quo  Pcarfonius  in 
Vind.  Ignat,  par.  1.  cap.  11.  A Conftantino  M.  in  cpift.  ad  Epifc.  , 
Presb.,  & Diac.apud  Eufcbium  ejus  vitae  lib-2.cap.4tf,  & a Thco- 
dolio  , ac  Valentiniano  Append.  Cod.  Thcod.  cap.  io.  idem  adno- 
tatum  diferimen  intueri  licet . Altero  demum  argumento  Dal- 

laeum 


Digitized  by  Google 


480  Dfi  PoTESTATE  EcCLESIASTICA  y 

latum  oppugnac  cap.! 3.  Bevercgius  ex  vctcribus  iliis  dtufto  SS.Vi. 
ris»  qui  a Presbyteri  gradu  ad  Epifcopatum  afccnderunt  , quales 
S.  Pothinus  apud  S.  Gregorium  Turon.  lib  1,  hift.  cap  24*  S.  Ire- 
nscus  apud  Eufebium  lib.  f cap  3,  feq.  verf.  Huff.,  Heraclas  apud 
eumdem  lib.  6.  cap.  19,  Dionyfius  apud  eumdem  lib.  7.  cap.  7, 
Pamphilus  ibid.  cap.  29,  &c. 

Hifce  fundamenti  loco  fuppofitis  , inde  plane  fequitur  duas 
in  facro  Principatu  facultaccs  , poceftatefque  Judiciariatn,  ac  Le. 
gislativam  coroprehendi.Ncc  id  Catholicis  noftratibus  ar&c  dum- 
taxat  perfuafum , fed  neque  Proteftantium  do&iores  vocare  in 
dubium  aufi  funt . E quibus  Spanhemius  in  dubiis  Evang.  par.  3. 
dub.  1 5.  Ecclefia;  novi  Tcftamcnti  Regni  titulum  aptare  non  am- 
bigit : fjfuia , inquiens } in  hac  Oeconomia  omnia  requifita  Regni , 
Rex  ,fubditi , gubernatio  , proteSlio  » leges  , mandata  , prohibitio- 
net , poena  , prut  mi  a , ordo  , tt  colligaiio  turn  fubditorum  cum  Re- 
ge  , turn  fubditorum  inter  fe  invicem  , & quxvis  alia  turn  requijt. 
ta  3 turn  ojficia  , turn  beneficia  Regni , vera  eiiam  liberta s , qu<c  ap- 
pendix , imo  anima  Regni  non  dejpotici  , fed  Politici . Propius  ve- 
ro  dc  poteftate  Ecclcfiaftica  differ*.  dc  Apoft.advcrf.  Hobbcfii  Sy- 
ftema  agit , atque  Spinofae  ab  objc&is  vindicat  Opcr.  To  2.  lib.3. 
p.  2$o,  feqq.j  ubi  de  Ecclefiar  Charaiftcribus  ferinone  inftituro  , ' 

Character  nonus  , inquit , xAijf#  r A'mg-o\ik  Pote/las  qua'dant 
yudicialis  , & Legislatoria.  in  fpirituali  Ecclefia  regimine  > ac 
fahaaCivili  poteftate , a Chriflo  iifdem  conceffa  . Quod  multis  ex 
EvangeliojA&iSjEpiftolifque  Apoftolorum  di<ftis,ac  geftis  confir- 
mare  faragit . Hartmannus  quoque  dc  Rebus  geftis  Chrift.  fub 
Apoftolis  cap.  3.  p.  6 3.  Regalia  ctiam  Jura  Apoftolis  tribuere  ni„ 
hil  hatfitans  : Nullum  9 inquit , Regale  , uti  nunc  vocant , aut  jus 
Afajeflatis  nomines  3 quod  non  Apoftolcs  txercuiffe  iiquido  demon- 
Jlravero  . Qua  reapfe  dc  poteftate  textus  cum  Spanhemio  cxpli- 
cat  S.  Matthasi  cap.  17-  v.  285  & S.  Luca:  cap.  22.  v.  30.  de  Apo- 
ftolorum  feflione  fuper  Thronos  duodecim  ; fruftra  vero  , inepte- 
queutrumquc  vellicat , vcxatque  Buddeus  dc  EcclcGa  Apoftol. 
cap  d.de  Hierar.  Ecd.  §.  3,  in  co  tamcn  de  Apoftolis  meritus,  ut 
cum  Witilo  Mifccl.  Sacr.  par.  1.  lib.  1.  cap- 12.  iifdem  in  fide  in- 
fallibilitatem  a Spioof*  > & Clerici  dubiis  vindicct , & defendat . 


i 


Digitized  by  Google 


IT  Civili  Articulus  IV.  481 

De  utriufqueitaquepoteftatisiftiufmodi  fpecie  3 Judiciaria  vide- 
licet , Sc  Legislativa , five  privata  > & domcftica  > five  publica  , Sc 
externa  loaucndo  j principio  obfervandum  , quod  Ariftotelcs  Po- 
lit.  lib.  4.  cap.  jj.  Magiftratus  jura  definiens  tribus  ifta  rebus 
complcxus  eft  3 ita  ut  ejus  fit  Deliberate , Decernere  , yubere  : 
quae  ramen  ufu  coinmodiore  ad  duo  reftringi  folent } ad  Jurisdi- 
dlionem  nempe  , & Imperiuin  . Atque  Jurisdi&io  quidem  ftriitif. 
fime  fumpra  definiri  a Jurifconfultis  folet :PoteJlas de publico  intro, 
du&acumjurisdicendi , & <equitatisftatucvd<c  necejjitite  3 veluti 
notant  Alciatus  ad  fin.  cap. 24.  lib.  Difput.2  3 Glofla  , & ibid.  Bar- 
tholus  in  lib.  1 . flF . De  yurisdiciione  omnium  yudicum  . Etfi  ve- 
to Jurifdiiflio  confundi  cum  Impcrio  fiepe  foleat  3 ut  advertit  Ge- 
rardus Nnodt  de  Jurifd.  lib.  1.  cap.  2,  ab  ifto  ramen  rite  illam  di. 
Itingui  obfervat  Heineccius  Antiq.  Roman,  ad  Inftit.  lib. 4.  tit .6. 
§.  5,  fcq.  Advertit  enim  apud  Romanos  Jurifdidionem  olim  dua- 
bus  conftitiflc  partibus,  Decreto  fcilicct  3 & yudicis  datione  . Nam 
Prretor  , aut  ipfe  , perlcmet  caufla  cognita  3 dcccrnebat  j aur  Ju- 
dicem  , qui  cognofceret , dabat , cidemquc  certam  judicandi  for- 
mulam  indicabat . Imperii  vero  tres  fuifle  partes  yus  ed'cendi  , 
yus  evocandi , yus  prehendendi , nempe  edicendi  in  prarfenccs  » 
evocandi  abfentes , prehendendi  nolentes  * Unde  abs  vero  procul 
aberrant  cum  Fleurius  hift.  Ecclcf.  To.  19.  in  di fc.  praHini.  §.  1. 
Ecclefiafticam  Jurifdidionem  abfquc  Imperio  coa&ivo  efle  doccns* 
turn  Bohemcrus  in  Not.  ad  ejufdem  Inftit.  Canon,  par.ult.  cap.t  . 
§.  t.  JurifdiJtionem  abfquc  Imperio  concipi  nequirc  contendcns, 
ideoque  Ecclcfiar  Jurifdidioncm  efle  <jvS'n%o£v\°s  abfquc  coa&io- 
ne  . Ecclcfia:  namque  tarn  Jurifdi&io,  quam  Imperium,  competic 
velut  oflendunt  Florens  Opcr.  par-  2.  ad  Gratiani  Cauf.  1 1.  q.  1. 
in  trad,  de  Jurifd-  Eccl.  To.  2- p 3,  feq.  edit.  Norimberg.  175^* 
ac  Bebelius  etiam  Antiq.  Ecclcf.  art.  2.  p.  2 1 2»  feqq-  3 ac  528  , 
fcqq.  j ac  pluribus  modo  oftendere  adgredior  3 quod  eft  idem  ac 
diccre  Ecclefiam  Jurifdi&ione  potiri  circa  res  privatas  , Imperio- 
que  circa  res  pubheas  . Atque  ad  privatas  quidem  refertur  potc- 
ftas  doccndij  quo»  ex  Chrifti  D praecepto  crcdenda3  & agenda  ina- 
nent,  fecus  credentes,  Sc  agentes  corripiend1.  Sc  caftigan Ji  , Chri- 
Ihfidehbus  Sucrrmenra  adminiftrandi  4 indignofquc  ab  illorum_» 
Pars  HU  To  sit,  p'L  P p p par- 


Digitized  by  Google 


4^  2 De  Potestate  EcglesiAstica  , 

participatione  repellcndi ; de  peccacis  cognofcendi,  poenafquc  in- 
fligendijfivc  adhibita  foleinni  judiciorum  formtila3ut  in  Foro.Con- 
tenciofo  , five  forma  ifta  prietcrmifTa  , ut  in  Sacramento  Poeniten- 
tia:  j diftingucndi  pcccatores  abfolvendos  a pertinacibus  abfolu- 
tione  indignis  , atone  illes  ad  Sacrorum  confortium  recipiendi 
iftos  vero  a Fidelium  commcrcio  projicicndi ; aliaque  hujufcc  ge- 
nus prsftandi  , qua:  fingulares  perfonas  , aut  res  particulars  affi- 
ciunt  . Ad  publicas  autem  referenda  poteftas  inftituendi  Pafiores, 
Miniftrofque  publicos , ac  dcflinandi  ad  Rcligionis  officia;  pra 
Religionis  definicndis  rebus  Ecclefiafticos  indicendi  Conventus  , 
ac  celcbrandi  , adverfufque  Religionis  hoftcs  judicia  excrcendi  s 
publicos  Judiccs  ad  finicndas  cauffas  dcfignandi , Tcmpla  ad  pu- 
blicum Dei  cnlcum  erigrndi , Leges  ad  Chriftianam  redle  infor- 
mandam  Uempublicam  ferendi  , aliaque  hujufmodi  pcrficicndi  , 
qua:  Chriftifidcles  univerfim  omnes  indiferiminatim  adftringant , 

& ad  Reipublica  totius  publicum  bonum  3 communequc  confc- 
rant . Igitur  tarn  cx  JurifdkRionc  privata,  quam  ex  Imperio  pu- 
blico utraque  Ecclefiaftice  Pol/ti*  fpecies  profluxit  > intcrioria 
ncnipc  , cxtcriorifque  > quae  non  eft  aliud,  quam  cum  utroque  po- 
tefiatis  Judiciarix,  ac  Legislative  gencrc  Chriftiana  Rcipublica, 
eujusofficia  privati  > ac  publici  Juris  efle  conftant 3 optiinc  con- 
ftitutum  Regimen  ..  Atque  ita  profe&o  Divina  inftitutione  confti- 
tutum  contra  refragantes  in  Anglia  Brovvniftas,  cifdcmquc  adfti- 
pulatos  Bruncrum  , Colemannum  3 Prynnium  , Seldenum  3 Cal- 
dcrvood3  Parkerum  de  Polit-Eccl.  lib- 1 ,cap.23  Tindaluin  de  Eccl. 
Chrift.  jure3  & audl.3ColIins  Ejfai  hijl.>&  Crit.fur  les  $p-  Articles 
de  i Eglife  Anglic. 3 Clarckfonum  7* raittz. hiflnriq.  de  1 Etst prints 
de  /’  Epifcopat  > fc?  des  Liturgies  , &c.  defendere  non  hafere  Ban- 
croftus  3 Doccmanusj  Biifonus,  Gillepfius,  Rlietcrfoordius  3 Hu- 
gbefius  dillert.prooem.  ad  S.Joh.Chryfoft.  libros  de  Sacerd.,  Mon- 
tacutius  Orig.  Eccl.  par.  2.  p.  4 6,  Thomas  Bcnnct  ex  art.  20  Ec- 
clef.  Anglic,  id  confirmans  in  Apolog.  Eccl.  Angl.,  Millius  in  ex. 
plic.  Auguft.  Confef.  par.  2.  p.  167*  UfTerius  , Pcarfonius  3 Bcve- 
regius,  Potter  3 Binghamus  Orig.  Eccl.  lib.  a.  cap.  1 > Cumber- 
landus  &c. , de  quibus  paullo  fuperius  •,  & contra  negantes  Re- 
monftrantes  in  Batavia  > eifquc  fuftragantes  Grotium , Utcnbo- 

gar-  * 


Digitized  by  Google 


• itCivili-  Articulus  IV,  483 

gardum  , Vcdclium  , Ludov.  Molinacum,  Deilingium  dc  Novit. 
Ucgim.  obfcrv.  3,  Velthuilium  , Eraftum  > Puffcndorfium , Bud- 
deum  dc  Hier.  EccLApoft.,  Moshcmium  Inft.Chrift.  Major.par.2. 
cap.  2.  §■  14.  p.  1 80,  Icq.,  Pfaffium  Orig.  Jur.  Eccl.  cap.  z.  art.2. 
p.  47,  feq.  &c.  propugnandum  fumpfcre  Cabclfavius  , Rcvius, 
Triglandus,  Apolonius,  Hcidcggerus  Dotflr.Ciirift.Iib.27.fc&.i.u 
§§.  pj,  & 130,  Voerius  Polit.  Ecdef.  par.  3.  lib.  4.  trad.4.  cap.i, 
Hornius  hilt.Eccl.  p.3  3 5,  fcq.,  Kromayerus  de  potcft.  Eccl.  par.i. 
fed.  2.  cap.  1,  feq.,  atquc  ita  conftitutum  uciquc  explicitiflimi 
probant  cum  Evangelici , cum  Apoftolici  Tcxtus . Ita  cnim  Ju- 
rifdidlionem  Ecclefia? , Impcriumquc  defignari  quis  ambigat  ver- 
bis DiJpcnJ'andi , iff  minijlrundi  Match,  cap.  20.  v.  27,  1.  ad  Co. 
•rinth.  cap.  4.  v.  1,  & cap.  p.  v.  1 7,  1 . ad  Timoth-  cap.  4.  v.  5,  & 
ad  Tit.  cap.  1.  v.7,quz  ita  accepiflc  vidciuur  S.Dionyfius  Areop.» 
Antiochns  Pajseft.,  S.Joh.  Chryfollomus,  S.  Maximus  ,S  LcoM., 
S.Fclix  III , dc  quibus  paullo  fuperius  j modo  verbis  Docendi , iff 
precipiendi  Matth.  cap.  tilt.  v.  1 9,  fcq.,  ad  Ephcf.  cap.  4.  v.  1 1 , 
& 1.  ad  Timoth.  cap.  4.  v.  11,  qua  dc  rc  SS.  Clemens  in  cpift.  ad 
Corinth.,  Ignatius  fupracit.  cpift.,  S.  Cyprianus  epift.  33,  feq, 
edit.  Felli,  S.Joh.Chryfoftomus  &c.;  nunc  verbo  Pafcendi  Johan. 
cap.2i.v.  18,  Ador.  cap. 20.  v.2 8,  1.  Corinth,  cap.p.  v.7,  Ephc£ 
.cap.  4.  v.  1 1,  ac  r.  Petri  cap.  5.  v.  2,  velut  interpretantur  Orige- 
ncs  hom.a-  in  Num.  To.  2.  p.  278,  S.  Cyprianus  cpift.  6 8.  edit. 
Fell.,  S.  Gregorius  Nazian.  Orat.  t.  n.  8,  S.Auguftinus  de  Paftor. 
cap.  7.  £t  ccrte  in  voce  Iloiiucursn' » & Ilot>u.nV  Pajcere , iff  Pajlor  , 
pafcendi  ofticium  cum  poteftate  > imperioque  conjuuftum  vidit 
Philo  lib.  deco,  quod  dctcrior  potiori  infidietur  fic  inquiensi 
OiW  impuu'torat  dfylvxuv  , xoli  nyty.Qvuiv  e^oms  i'wttp.iy  , Jpui 
pafcerc  dicuntur , Principum  , ac  Ducum  vim  hibtnt . Eidcm^ 
voci  ctiain  earn  inefle  vim  , quit  Regimen , .&  gubernationem  cx- 
primat , cxiftimant  Hammondus  ad  1.  Corinth.  1 2, 18,  Leighius 
in  Crit.  Sac.,  & Caldcrwood  Altar.  Damafc.  cap.4;  idcoque  Ca- 
faubonus  in  exercit.  1 6.  §•  133.  vocem  iftam  IT01 '.yaln  Joh.  21, 1 6- 
a Rcgimine  extorrem  faciens  dignis  vapulat  a Kromaycro  §.£,qui 
PufFendorfium  etiam  , & Bohemerum  Imperium  omne  Ecclcfi* 
abjudicantes refcllit  .Ita  quoque  Jurifdi&ionem  Ecdefia:,  atquc 

Ppp  2 Im- 


Digitized  by  Google 


484  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Impcrium  exprimi  modo  verbis  Ligandi,($  jolvendi  Matth. cap  ltf. 
v.  1 g,  & cap  1 S.  v.  1 8j  ac  Job.  cap.  20.  v.  z 3.  non  dubium  fuit 
Tcrtulliano  dc  Pudicit  cap  21,  Origeni  To.  12.  in  Matth.  p.  5 3 1, 
S.  Dionylto  Akx.  in  cpifc.  ad  Fabium  Antioch.,  S.  Cypriano  lib. 
dc  Unit.,  Sc  epift.  41,  feqq.  edit.  Fell.,  S.  Leoni  M.  Term.  3.  de 
fua  afiump  &c. ; nunc  verbis  Arguendi  , £)*  increpandi  1 . ad  Ti« 
moth.  cap.  5.  v.  10,  & 2.  ad  cumd.  cap. 4.  v.  2.  perfuafuin  habtie- 
re  Lucifer  Calar.  lib  1 . pro  S.  Athanafio  p.  37,  S.  Hieronymus  , 
Theodorctus  , Primafius  , Occumcnius  , Sedulius  ibid.  &c.  , co- 
que  maxime , quod  eadem  arguendt  vox  apud  S.  Paulum  epift.  ad 
Tit.  cap.  2.  v.  i 5 omni  cum  Imperio  ConjumAa  legatur  , Argue , 
inqinentcm  , cum  omni  imperio  ird<rn  imrayni  . Turn  ver* 

bo  tfiiperandi  ad  Philemon,  v.  8,  ubi  voces  IJxggnaiu.r  6gjui  en!~ 
tatroelr  <ro!  to  Fiiuciam  habetts  imperandi  tibi  , quod  ad 

rem  pertiitet,  ita  varii  trium  Catenar.  in  Paulum  Vaticani  Auiffo- 
res  rcddidcrunt  : t ita-fx*  toao!  Ugayizd  Ugfitoy , ut  fcnfum  re- 
ferant  , quod  S.  Paulus  imperarc  Magiftratus  more  , quod  fua  ad 
hanc  intereflet  rem  , rite  qulviflet  . Turn  vocibus  Accufandi , Cj' 
ejiciendi  Matth.  cap.  18.  v.  17, 11. Corinth,  cap.  5.  v.  a,  feqq.,  a. 
jyhcflal.  cap.  3.  v.  6,  feqq.,  ut  acciperc  non  dubitarunt  Origcncs 
horn.  7.  in  Jofve  T0.2.  p.41  3.  (eq.,  Tertullianus  Apolog.  cap.j^, 
qua  de  re  fufins  feq  Art.  Turn  verbo  Judicandi  Aifi.cap.  1 5.  v.  1 9 , 
& Apocalyp.cap.2o.v»4,  quern  pofteriorem  utique  locum  de  Judi. 
ciaria  Hpifcoporum  automate  accipiendum  docet  S.  Auguftinus 
de  Civit-  lib.  20.  cap.  9,  adnuitque  S.  Gregorius  Nazian  Orat.  9. 
Turn  verbo  Gubernandi  1.  ad  Corinth,  cap.  12.  v.  28,  quo  loci 
S.  Paulus  inter  officia  a Chrifto  D.  in  Ecclcfia  inftituta  rccenfet 
Gubernationes  Xv$egvn<retc  , atquc  voce  hac  utique  in  radice  hc- 
brfca  Valorem  , five  fortitudincm  , five  aucloritatcm  fignificari 
adnotant  Thomaflinus  in  GlclTar.  , Opitius  inLexico  , Zanoli- 
tus  in  Lex.,  qua  perindc  voce  in  concreto  Duces > {$  Gubernatores 
accepilfe  leguntur  Interpres  Syrus  , de  quo  Troftius  in  Lex.  Syr., 
& Caftcllus  in  Lex.  Heptagiot. , Reilores  Arabs  , de  quo  Golius 
in  Lex.,  Vcrfiones  etiam  Anglicana  , Bclgica  &c.  Hinc  ex  voce  il- 
!a  Apollo! os  ipfos  Xv$igynr&t  vocandos  iailuuit  S.Joh.  Chryfofto. 

mus 


} 


Digitized  by  Google 


ET  CtVILT  . ARTICULUS  IV*  48? 

mus  apud  Sviccrum  in  Thcf.  Eccl. , atquc  ita  vocc  ilia  capiendos 
Duces ,£f  ReHorcs  confentiunt  ctiam  Mclandhon  inConfil.Tlicot 
log.  par.  a . p.  1 gp,  Flaccius  in  Gloffa,  Ofianderin  Paraph., Hun- 
nius  , & Baldninus  in  Comment.,  Rungius  in  difpui.  ad  hunc  loc., 
Panhaverus  in  Hodof.  Phocnom.  2.  p.  1 50  , Milfoils  de  Ecclcf. 
par.  1.  p.  , Ravanellusin  Bibl.  S. , Heideggerus  Dodr.  Chrilh 
lib.  2<5  §.  1 2,  apud  Kromayerum  , qui  de  Poteft-  Ecclef.  par.  1. 
fed.  2 • art.  1 . cap.  1 . §.  3 , ieq.  ideo  Ligfootum  , & Vicringam  de 
yet.  Synag.  lib.  2.  cap.  3.  locum  accipiendum  de  diferttione  Spi- 
rituum  cxiftimantcs  refellit . 

Atque  Jurildidionem  hanc  utique,  verbo  indicatam,  fado  ipfo 
ab  Apoftclis  cum  Imperio  frequens  excrcitam  cum  ex  ipforum_* 
fcriptis,  turn  ex  Scripiorum  traditionc  difeimus.  Ac  nobis  prius 
audiendus  obiter  Regius  Pfaltes  , a quo  cum  Apoftolica  copulaca 
Principalis,  ac  Kcgia  poteftas  liquet  ex  Pial.44.  v.  1 7.  Conjlitues 
eos  Principe s £jV.,  Sc  Pfal.<57.  v.  ij,ubi  Vulgatus  Interpres  habet: 
Rex  virtutum  ^Tc^Tcxtus  Hcbrxus  legit:  Reges  Exercituum  tSfc., 
quern  utrumque  plane  locum  de  Apoftolis  accipiendum  doccnc 
SS.  Patres , & Intcrpretes  , quibus  ex  Protcftantibus  adfentiri 
baud  fucrc  dtfficiles  Shmidtus  in  Refolut.,  & Paraph.  Pfalm.  de 
Chnfto  , Vnringa  Obfcrv.  lib.  3.  obf.  8.  §.41,  feqq.,  &c.,  ac  pro- 
ptcrea  Apoftolatus  partem  individuam  e(Tc  Impcrium , five  pote- 
ftatem  Judiciariam  , ac  Lcgislativam  fatcri  neque  hatfcrunc  Cal- 
dervvood  in  Altari  Damaf.  cap.  4,  Hartmannusde  Rebus  geft. 
Chrifc.,  Skclcrander  Antiq  Eccl.  Chrift.  cap- 3,  Kromayerus  de 
potefc.  Eccl.  par.  1.  fed.  x.arr.  1.  cap.  2.  p.  66,  feq-,  See. , in  eo 
poftca  decepti , ut  putent  ab  Apofcolis  perindc  Regiminis  fum- 
mam  penes  Collegia  Presbytcrorum  fuiflc  depofitam  : qua*  dece- 
ptio  inde  fane  patet,  quod  alia  forma  abea,quam  ipfi  a Chrifto  D. 
acccperant,  ( accepiflc  vero  negantem  quis  paticntercxcipiat  Mo. 
sbemium  Inft.Chrifi.Major.par.2.cap.5.§.5.  p.itfi,qnod  eft  adfir- 
marc  Chrifcum  D.dc  optime  confcituenda  Ecclefia  haud  fuiflc  fol. 
licitum,  conftitutamque  pejori,qnam  Synagoga  ,cam  conditione 
fuifle  ) Ecclefiar  indita  fuiflct,  quod  omnino  falfum  eft . Sub  Apo- 
ftolis , ac  deiuccps  fuum  Ecclctfo  conftitilfc  Scnatum  , Forum, 
Imperiumquc  fatentur  iadc  Himmelius  apudjagerum  de  Jure  , 

po 


Digitized  by  Googl 


De  Potestate  Ecclejiastica  , 

potcft.  Supr.  circa  Sacra  p.  270,  Jagcrus  ipfe  > Hulfemm  an- 
nus in  Brcv.  cap.  20.  Suppl.  th.  &c.  Et  ccrte  de  Apofcolatu  fuo 
loqucns  S.  Paulus  2.  ad  Corinth,  cap.  10.  v.  8,  & cap.  13.  v.  10. 
neceffaria  fe  a Chrifto  D.  poteftate  inftruilum  perhibet : quam 
poteftatem  dupliccm  utiquc  fuiffe  perfuafum  fuit  S.  Joh.  Chryfo- 
ftomo  hom.  21.  in  2.  Corinth.,  Gennadio  apnd  Occumcnium  , ipft 
Occumenio , Theophylaito  ibid.  &c.,  pratcipiendi  nempe  » qua 
facicnda  cfscnt , ac  punicndi,  fiquid  contra  prxcepta  fieri  contin- 
geret . Qua  ctiam  profeilo  de  poteftate  iterum  loq  tiitur  epift.  ad 
Tit.  cap.  1.  v.  1.  Apoftolife  prjenotans  nomine,  indicare  nempe 
ita  voluit  Fidelcs  omnes  fuo  debere  imperio  efse  fubjeitos  , ut  ob- 
fervat  ibid.  S.  Hieronymus,  qui  Apoftolatum  etiam  A'hgi- 

gijlntum , Jmpcrium  nuncupare  non  dubitat  horn. 2.  de  Pent., 
quje  eft  To.  5.  p.  612.  Poteftate  hac  igitur  Apoftoli  induti  de 
advocandis  in  ejus  partem  aliis  cogitafse  leguntur  . Sic  enim  de 
fubrogando  in  Judx  locum  Apoftolo  , deque  Miniftris  deligendis 
in  commune  contulifse  , idcoquc  & S.  Matthias  eleilus  , & Dia- 
coni  inftituti  Ait.  cap.  1.  v.15,  feqq. , &cap.  6,  v.  j,  fCqq.  Sic  & 
regendis  cum  jurifdiilione  per  Orbem  Ecclefiis  praifccifsc  Epifco- 
pos  , Hierofolymitanx  S.  Jacobum  , de  quo  Eufebius  hift.  EccL 
lib.  2.  cap.  1,  Hilarus  Diac.  in  cap-  1.  ad  Galat. , S.  J0h.  Chryfo- 
itomus  horn.  3 3.  in  Ail.,  S.  Hieronymus  de  Script.  Eccl.,  S.  Au- 
guftinus  lib.  2.  contra  Crefcon.  cap.  37,  & S.Epiphanius  Hxr.dsj 
Ephefina*  Timotheum  , Cretenfi  Titum  , quibus  data  prxeepta , 
regendarumque  Ecclefiarum  formam  prasferiptam  , ad  omnes  gc- 
ncratim  Epifcopos  referendam  , docent  Eufebius  lib.  3.  cap.  36  , 
& SHieronymus  in  cap  i.cpift.ad  Tit.iScptcm  Afix  Ecclefiis  toti. 
dem  Epifcopos  dedi(fe,quos  Angelorum  nomine  defignatos  intue- 
ri  licet  Apocalyp.cap.  1.  v.  20,  feqq.  ; quamqnam  gubernanda- 
rnm  per  hos  Ecclefiarum  formam , quam  Chrifti , five_« 

Conftitutioncm  vocat  S.  Ignatius  in  epift.  ad  Trail.,  a Chrifto  D. 
potius  induitam  codem  lociargucre  licet.  Delibcrafse  itidcm_, 
Apoftolos  de  Mofaycae  legis  abrogatione  , lcgifquc  Evangclicce 
ebfervantia  liquet  Ail.  cap.X5.  v.  6,  feqq.  Sic  etiam  Vifitatio  Ec- 
defiarum  inftituta  legitur  , traditaque  obfetvanda  Dccrcta  Ail. 
cap.  id.  v. 4, feqq.  Prxccptis  dcindc  circa  morum  difeiphnam, 

dc- 


Digitized  by  Google 


it  Civtli . Articulus  IV.  487 

deque  rebus  ad  mutua  officia  , Politiamque  Ecclefiafticam  fpc* 
dantibus  refcrtiflima:  profetfto  funt  Apoftolorum  Epiftolx  . Ve-* 
luti  dc  Chriftifidelium  unanimi  Concordia  , mutuaque  charitate 
Horn,  cap.u.v.4,  feqq.,  Ephef.  cap. v.2,  fcqq.,  1.  Johan.  cap.2. 
v.  7,  fcqq.)  cap.  3.  v.  10,  feqq. * &cap.  4.  v.  7,  feqq.  De  Virgini- 
tatC)  & Conjugioj  Conjugumque  inter  fc  feofficiis  1.  ad  Corinth. 
cap.7,  &ad  Tit.  cap. 2.  v.4,feqq.  De  officiis  Patrum,  Matrumque 
familias  i.  Timoth.  cap.  2.  v.  8,  fcqq.)  1.  Petri  cap. 3-  v.  1,  feqq. 
Dc  Prepofitis  obedientia  debita  Rom.cap.i3.v.i,feq.,i,i.Timoth. 
cap.  6.  v.  1,  fcq.j  Tit.  cap.  2.  v.p,  fcq.,  cap.  3.  v.  i5  fcq.  j 1.  Petri 
cap.  a.  v.  13,  feqq.  De  veiandis  Mulicribus,  carumque  pietate,  ac 
Fidclium  modeftia  1.  ad  Corinth. cap.i  i.v.5,  feqq.,  1 ad  Timothy 
cap.3.  v.  n,  cap.5.  v.4,fcqq.,&  ad  Tit.  cap.2. v.2, fcqq.  Dc  Sacro- 
rum  Miniftrorum  virtutibus,eifdcmquc  ad  vidfum  nccefsarirs  prat- 
ftandis  1.  Corinth,  cap.p.  v.  7,  fcqq.,i.  Timoth.cap.3.  v.8,  fcq., 
& Tit.  cap.  1 ,v.6.  Dc  Paticntia,  & Jejunio  ad  Rom.  cap.i 3, v.  13 ,2. 
ad  Corinth.cap.<y.v.4.&  ad  Ephef.cap.4.v.2.De  Orationc,&  Pfal- 
modia  1.  Corinth,  cap.  14.  v.  15, feqq.,  Ephcf.cap-5.v.  ip,&Colof. 
cap.3.  v.itf.  De  Elcemofynis  ,&  Collects  1. ad  Corinth,  cap.  itf. 
v.i,  fcqq.,  2.  ad  eoflem  cap.  8.  v.  14, & cap.  ,p.  v.  1,  fcqq.De  Litur- 
gia,&  Sacrificio  1 .Corinth. cap.i  o.v.i£,&  feqq.&  cap.u.v.i7,feqq. 
Mifsa  facio  multo  plura , ne  ultra  modum  prolixior  evadat  ora- 
tio  . Quas  denique  prxter  leges  feripto  traditas  , traditione  , feu 
verbo  alias  quoque  plerafque  commendatas  ab  Apoftolis  fuifsc 
plurimo  argumentorum  gencre  comprobarc  me  mcmini  Vind.Par. 
1.  Tom.2. Proleg.  Art.7,  cui  nunc  tantx  evolvendx  moli  fatis  otii- 
non  iuppetit  . Ncque  vero  juredicundo  tantum  , imperandoque  , 
verum  & conrumaccs  coercendo,  ac  fchifmaticos  , hxreticos  , ac 
fceleflos  Ecdcfia  ejiciendo , poteftatis  Ecclcfiafticx  partes  omnes 
prorfus  expleras  ab  Apoftolis  fuiffe  compertum  eft : qua  dc  re  feq. 
Artie.  Jungc  , quod  in  Scripturis  paflitn  Ecclefia  qua  Domus , dc 
Fitnili <e,  velut  Matth.7,  2 5,  Luc .8. 48,  Ephef.  2,  21  ,1.  Timoth. 
3,  17,  ac  2.  ad  cumd.  3,  20,  ubi  videndus  Hilarus  Diac.  in  i.Ti- 
rooth.  cap.3  > quam  Civitatis  , & Regni  nomine  defignatur,  vela* 
ti  Matth.  1 3,  1 1,  feqq.,  20,  1,  Marc.  4. 11,  feqq.,  Colof.1,13, 
Hebr.12,  22,  & 28,  Apocalyp.  3,  1 2,  & 21,  io:  quod  indicium  eft 

indu- 


Digitized  by  Google 


483  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

indubium  ad  regendos  Chriftifidcles  poteftatcm  tam  domefticam 
Patrisfamilias  , quam  politicam  Hcgis  , publicique  Magiftratus  a 
ChriftoD  Ecclefix  fuiffc  concreditam  . Inde  fcquitur  igitur  , ut 
in  Ecclcfiam  Apoftolis  fadta  Jurifdidh'o  pari  defcenderit  gradu  , in 
eaquc  vclutcx  afsc  ipfis  fucccfserint  Epifcopi.  Ad.hxc  illud  ac- 
ccdit  , quod  (iquidein  in  Ecclcfiam  , five  Legem  Evangcltoam  Sa- 
cerdotium  tam  Mclchifedcchi , quoderac  Legis  Naturae , quam 
Aaronis  , quod  crat  Legis  Mofaica: , translatum  legitur  Hebr. 
cap.5.  v.d,fcqq  , & cap.7.  v.11,  fcqq.,  in  utroque  vero  tam  priva- 
■ ta,  quam  publica  Sacrorum  poteftas  viguerit,  quae  fc  fe  Sacrifices 
publicis  , Legis  intcrpretationibus,  facrifque  Conventibus  cxpli- 
cabat  nedum  , fed  praeceptis  , fed  judicus  , fed  poenis  , inde  confe- 
quitur,  ut  potioriratione  poteftas  hare  ucraque  in  Ecclcfiam  tranf. 
fufa  fucrit  . 

Et  certe  Potcftatis  utriufque  in  fc  transfufx  utique  nullo  non 
prifeo , fcquiorique  tempore >>fum  ab  Ecdcfia  fadtnm  concordi 
adfirmant , confirmantque  fententia  Ecclefiae  Patres : in  quibus 
S.  Ignatius  , quern  epift.  ad  Trail.,  S nyrn.,  See.  dc  ampla  Epifco- 
porum  audoritatc  loquentem  prullo  fuperius  audivimus  , atque 
ita  accipiendum  fatetur  ipfc  Bebclius  Antiq.  Eod.  fed.  1 . art.  a, 
Audor  Conft.  Apoft.  fub  S.  Clementis  nomine,  antiquiifi  nus  pro- 
culdubio  , ut  qui  floruit  ante  Sxculum  IV  , fiquidem  ejusmemi- 
nerint  Eufcbius  Wb.j.cap.  a 5 ,S.  Athanafius  in  cpift  Feftali  , S. 
Epiphanius  Haer.  4 $,  70,  75,  & 8o  , aliique  plurcs  , lib.  a.  capp. 

!l  4,  2 5,fcq.,  34,  48,  feq.  Epifcopalem  cum  Regia  dignitatem  con, 
ferre  non  dnbitat,cis  paifi.n  Forum  externum  adftrncre  , Judicia- 
jriam  perxque  adferere  poteftatcm,atquc  Judiciorum  formam  prx* 
fcriberc.  De  Chrifttfidclium  etiam  Conventibus  fua  fub  xtate_^ 
agens  Tertullianus  Apolog.  cap.  3?:  Ibidem, diknc  inqu it, exhor* 
tatioaes  , caftigationes,  £f  cenfun  Divini  . Nvn  if  juJicarur  mig. 
no  cum  ponder e , ut  apud  certos  de  Dei  confpeftu  ,Jummumque  futu- 
ri  Judicii pTtejudicium  ejl , fiquis  ita  dcliqucr’t  , ut  a Co'nmunio - 
ne  Orationis , if  Conventus,&  omnis  Sancii  Contmercii  relegetur  . 
Jta  de  judiciorum  forma  , aequitate  , ac  poenis : polt  qux  dc  Judi- 
.cumperfoms  , dignitate  , ac  probitate  fic  pergit  : Prxjilent  pro * 
J/ati  yuifue  Senior es , ( Epifcopi  nempe  ) honorem  ijlum  non  prefioy 

J** 


Digitized  by  Google 


it  CrviLi  . Arti  culusIV.  48$ 

fed  teftimonio  adepti : neque  cnim  pretio  ulh  ret  Vet  conftat . Quo 
loci  plane  de  Epifcopali  turn  poteftatc  loquutum  intelligit  Kro- 
mayerus  etiam  dc  Potcft.  Eccl.par.  1.  fed.  i.  art.  i.  cap.  2.  §.  1 f. 
p.  77.  Hoc  eodem  fenfu  Origencs  lib.  3.  contra  Cclfum  adfirmare 
non  ambegtt  non  fccus  atquc  in  Civitatc  a laico  Judicc  , it  a in  E¥- 
defia  ab  Epifcopo  Migijlratttm  gcri : quod  & probat  Kromayerus 
loc.  cit.  p.  78,  quia  nempc  ad  Htriufquc  partes  a:que  pcrtincrcc 
judiciaferre  . Tam  vero  proxime  ad  Dei  inftitutionem  , quam  ad 
jugem  praxim  Ecclefix  refpicicbat  profe&o,  aut  ego  fallor,  S.Cy- 
prianus  , quum  epift.  edit.  Pamcl.  55  , Pell.  5?.  Pontificcm 
in  Ecclcfia  Judicem  vice  Chrifti  D.  conftitutum,  ac  poll  ipfum 
etiam  fingulos  in  Dicecefibus  fuis  Epifcopos  adfirmat  > confir- 
matque  Auftor  quteft.  Vet.,  & Nov.  Tcft.Oper.  S.  Auguft.  To.  j. 
in  Append,  edit.  Antuerp.  nov.  p.  125  , atquc  epift.  edit.  Pamcl. 

, Fell.  3.  Epifcopis  perinde  vindicandi  poteftatem  Divinitua 
adtributam  adferit . Jure  proinde  , optimoque  ab  fe  A-lsgifiratutn 
adminiftrati  feribebant  S.  Gregori  us  Nazian.Orat-  17  , quem  /«. 
eruentum  adpellat  epift.  46  , Epjfcopatum  Af^nr  PrsefeBuratn 
etiam  Orat.  1 , Epifcopum  vero  A gyt nx  » & Yl^otg-urx  LPlagi- 
ftratum  , & Prxjidctn  denominans  sXftT w Judicem  dcntio , & No- 
^oBstwk  Legislator em  Orat.  9 , & in  Ecclcfia  Bvstarx  Tribunaliat 
atquc  AuvAg-itx  Regios grsJus  Epifcopis  ere  <3  a , atquc  ftabilitos 
adftruit  Orat.  ad  Cives.  ac  S.  Johannes  Chryfoftomus  hom.3.in 
epift.  ad  Colofs. , quem  Spiritualem  nuncupat , Epifcopum  idco 
tigym  > & n^af'iSi'cu  Prtcjidem , ac  PrxfeShvn  vocansiiom.  7.dc 
S.  Ignatio,  qui  & fimilia  habet  horn.  34.  in  epift.  ad  Hebr. , ve- 
lut  item  S.  Ifidorus  Pcluf.  lib.  3.  epift.  127.  Juxta  rcceptUfi  nan* 
ideo  Ecclelue  praxim , Judiciis  ferendis  pro  Tribunali  vice  plus 
fimplici  fedilTc  S.  Gregorium  Thauraarurg.  teftatur  S.  Gregorius 
Nyfs.  in  cjus  vita , S.  Ambrofium  memorat  S-  Auguftinus  Con. 
fefs.  lib.  3.  cap. 3 , S.  Auguftmum  ipfum  liquet  ex  Opcr.  Monach. 
cap .29}  Syncfium  eloquitur  ipfius  epiftola  57.  Bibl.  PP.  edit. 
Lugd.  To.  6 , ac  tradit  Nicephorus  lib.  44.  cap.  55.  Et  Senatuna 
in  Ecclcfia  fane  indufttim  , & Judiciariam  Epifcopis  idoo  auftori- 
Utc.m  tribuere  non  hefit  S.  Hieronymus  lib.  2.  Ifai*  cap.  3 : Et 
t-  Pars  III.  Tom.  Qq  q hoj» 


Digitized  by  Google 


49 » De  Potestate  Ecclesiastica  > 

nos , inquiens  s hesbemns  in  Ecclefii  Senatum  nojtrum  &c.  j de  quo 
Caldervvood  Alter.  Damafc.  cap.  4 , in  eo  tamcn  defixus  , ut 
Prcsbytcrii  dignitatem  , ac  poteftatem  adftruat , non  fccus  arque 
Blondcllus  de  Jure  Pleb.  in  Regimin.  Ecctef  , & Fccthius  in  Phi- 
Ifltalia  facr.  p.  1 $7.  eodem  laborantcs  morbo  . Nec  in  hanc  fane 
xcm  documenta  , & arguments  defiderare  ex  Conciliis  ell , in  iis 
cnim  padim  in  judicium  vocati  tarn  Clerici , qitam  Laici,  Judi- 
ciorumque  prxfcriptat  Ieguntur  formula  . Canonc  66  , & 74.  cx 
illis  , qui  Apoitolis  tribui  folcnt  > Epifcoporum  pratfcribitur  ju- 
dicium ► Canonc  Nicartio  Arabtco  61.  verf.  Turriani  Epifcopi 
vice  uni  e Diaconisidconfoj'csxf'ixot  diclo  , in  homicidia  > alia- 
que  dclida  inquirendi  demandata  habetur  fparta . Cujufmodt 
Diaconosex  Romanx  Ecclcfix  confucttidinc  dittos  Judices  Pri- 
micerios  obfervat  Bcnno  Card.  in  vita  S.  Gregorii  Vll.  Canonc 
Antiocheno  5.  forma  jttdicii  apud  Epifcopos  fubcundi  prxfinttur . 
Ad  hxc  a Concilio  Compcndienfi  an.  833.  in  praf.  Epifcopi  Cirri- 
fti  D.  Vicarii  * idcoque  Chriftt  D.  vice  Judiccs  , vocantur : quo 
donatus  nomine  Dado  Epifcopus  ctiam  legitur  aSalomonc  Con- 
ftanr.  apud  Canifium  To.  2.  edit  Bafnag  par.  3.  p.  ; aSeno- 
nenfi  an.  1 5 28.  in  prxfat.  idco  Marfilius  Patav.  , in  quem  , atque 
in  Johanncm  de  Janduno  pridem  a Johanne  XXII.  Conft.  Licet 
an.  1327.  intortum  anathematis  fucrat  hac  ipfa  ratione  telum, 
diris  cunclis  devotus  legitur  , quod  in  Defenf.  pacts  E cclejiam  bo . 
Jliliter  injequutus , ij  Urrenit  Principibus  intpie  applauiens , om- 
nem  Pr<clatis  a. limit  exteriorem  jurifdififoncm , a dumtixst  ex- 
cept* j quom  Secular  is  largitus  fuerit  Migijlratut . Qm  eft  ipfif- 
fimus  error , in  quern  poftca  utroque  lapfus  Jannonus  eft  pede  . In 
Concilio  ctiam  Cameraccnfi  an.  1565.  tit.  14.  cap.  1.  Ecclcfia  Fo- 
ro  exteriori  potiri  cxplicitiifimis  perhibetur  verbis.  Acccdit  & 
ill ud  e rationis  fontc  fuapte  fluens,  quod  fiquidem  Ecclcfia  So- 
cictas  Fidclium  fit  a Deo  ipfo  conftituta , feqititur  indc  , quod 
ipfi  Divina  quoqitc  inftitutionc  ea  competant  Jura,  fine  quibus 
intcgr3  confiftcre  nequit : quae  inter  alia  funt  utique  Jurifdiiftio  , 
& Imperium  . Unde  S.  Gregorius  Nazian.Orat.  2 6.  ordinemefte 
in  Ecclcfia  docct , ut  alii  imperent  , alii  parcant . Quin  etiam  Po- 
litiam  Ecclcfiafticam  > abfque  poteftate  Judiciaria  , & Legislati- 
ve 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  IV.  4PI 

va  , efle  ncquire  fatcri  non  dubitarunt  ipfis  ex  Protcftantibits  Me- 
landhonlib.  j.cpift.  ad  Sigifmundum  Meidcburg.  Epifc. , & in 
Confil.  Thcolog.  par.  2.  p.  201  , Vitringa  Hypotyp.  hift.  fac. 
p.  2 3p  , Schifterus  Inftit.  Jur. Canon,  lib.  1.  tit.  3.  §.  1 1 , Seizins 
contra  Riperum  ab  Hobbefio  parum  diverfum  p.  3 5 , Anglus  Au- 
dor  Trad.  dc  Difcipl.  poenit.  in  primic.  Eccl.  in  Ad.  Lipf.  17  1 5. 
p.i<?8,Spanhemius  diflcrt.de  Apoft.  contraHobbefium  ,Scckkraa. 
dcr  Antiq*  Eccl.  cap.  3.  p.  67  , Grappius  Controv.  Thcolog.  ad- 
verf.  Hobbcfium  cap.  io.q.  2.  p.114  , &c.  Quod  argument!  genus 
late  profequitur  Kromaycrus  de  Poteft.  Eccl.  par.  1.  fed.z.  art.i> 
cap.  3 , in  copcccanstamcn,ut  Ecclcfiafticx  poteftatis  fubjedum 
Ecclcfiam  ipfam  , poll  Em.  Cyprianum,  Heideggerum  , Voctium, 
Schilterum  , Putfendorfium  &c.  faciat , eamquc  Magiftratui  laico 
ab  Ecclcfia  commwnicari  adfirmet : quo  a Magiftratu,  pro  egregii 
operis  prxmio  , Ecclcfiafticas  demum  Poteftates  incoenum,lu-  v 
uunquedetrufasj  vidcn,ut  Proteftantium  Megalandri  plures  accr. 
be  doleant  apud  eumdem  Kromayerum  fed.  4.  pradica  cap.4  §.1, 
fcqq.  1 & in  Append,  cap.  2.  viden , uc  olim  pcriculum  iftud  ex 
translatione  poteftatis  ab  Epifcopis  in  Principes  incumbcns  prx* 
fenferint  iidem  Primipili , 8c  valdcquam  expaverint  1 

Jure  Divino  iraque  ncdiim , quod  nee  inficias  cunt  Dupinius 
de  Antiq.  Eccl.  difetp.  diflert.  1 , 8c  Jannonus  lib.t.  cap.  ult.  §.5  , 
homines  nempe  fibi  met  hand  conftantes , fed  Jure  naturali  , & 
communi , cundis  ipfa  natura  infito  , in  Ecclcfiam  Jurifdidionis 
utriufque  fpeciem  indudam  fuifle  fateri  coguntur , qui  mentis 
adhuc  compotes  fe  efle  cogitcnt.  Omni  enim  vero  Communitati , 
quae  fefe  gubernandi  jure  gaudeac , jus  perinde  inefle,  fafquc  ad 
regimmis  formam  fervandam  dc  negotiis , rebufque  ad  fc  fpedan- 
tibtu  leges  ferre  docct  Cajus  jC.L.Jbda/er  4*dc  Collcgiis:  His  an- 
reffjjinquiens,  potejlatemfacit  Lex  paLiiontm,quam  vclint  Jibi  fer- 
return  nequid  ex  publico  lege  corrumpant.  Conununi  jure  ifto  Eth. 
nicis  Sacerdotibus  etiam  licuiflc  tarn  Graecis,  quam  Latinis  dc 
rebus  ad  eorum  Sacra  attinentibusfancire  ex  Solonislege  quadam 
dedarat  ibidem  Cajust  ad  quern  videndi  H craldus  Obfcrv. , & £. 
mend  cap.42 ,ac  Salmafius  Obfcrv.  ad  Jus  Attic., Sc  Roman.cap  4. 

Atquc  Naturali  rationc  plane  , Jureque  gentium,  quo  mentesho. 

<^q  q a minum 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  i 

ntinum  Dei  opinione  imbuuntur,  ut  vidit  etiam  Cicero  Tufcul.  I, 
aitquc  Xenophon  de  di&is , fa&ifquc  Socratis , coliata  Sacerdo- 
tibus  Jurifdi&io  diccnda  eft  . Nunquam  cnim  fuifle  hominum  mo- 
res ab  I cj uc  Sacris  , Sacra  abfquc  Saccrdotibus , ac  Sacerdotcs  abf- 
cue  audioritate  legis  fanciundar , judiciique  ftatuendi  cxploratnm 
eft  . Sic  aptid  zEgyptios,  tefte  Aeliano  var.  hift.  lib.  14.  cap.  34, 
Sacerdotcs  Judicum  defungebantur  officio  ; nec  imo  Regi  abfquc 
Sacerdorio  imperare  licuiflc  au&or  eft  Plato  in  Dialogo  dc  Regno 
p.  183.  In  ./Ethiopia  Sacerdoribus  Mcroc  tanta  inerat  au&oritas , 
ut  pro  Iihitu  > proque  licentia  Regibus  de  Regno  deponendo  , 
morteque  oppetenda  nuntium  } mandatumquc  deferre  fas  eflet . 
Quo  jure  potitos  ufque  ad  Ergamenem  Rcgem  teftis  accedit  Diodo- 
rus Sicul.  Bibl.  lib. 4.  cap.  i.  Sacerdotum  , ideft  Magorum  , apud 
Perfas  in  tantum  faftigii  adolevjfle  auiftoritatem , ut  fua  adhuc 
state  Regum  Rcgibus  imperarent,  feribit  Plinius  lib.  30.  cap.  1. 
Secundos  a Rege  Saccrdotes  Tyriis  habitos  } quin  ex  Sacerdoti- 
bus  Rcges  adfumptos  ttadit  Diodorus . In  Graicix  locis  aliquibus 
Sacerdotum  dignitatem  Regiat  xqualem  habitant  ex  Plutarcho 
q«*ft.  Rom.  p.2pi.obfcrvat  Lakcmachcrus  Antiq.  Graecor.  facr. 
par.  2.  dc  Perfonis  cap.  1.  p.260.  Atque  quidem  Athcnis  ex  Tcf- 
ici  infticuto , de  quo  Plutarchus  in  Thcf.  , ac  Sigonius  dc  Repub. 
Ath. , folis  Patriciis  Sacerdotii  dignitas  cominendari  folcbat  t 
adeout  iis  foils  & Sacra  curare  , & Magiftratus  capere  , & Leges 
ferre  , & judicia  exercere  , & poenas  infligere  fas  eflet , de  qqibus 
etiam  Plato  loc.  cit.  Dc  Anio  quoque  Deli  Rege  Phcebi  fimul  eunj 
Sacctdotcm  cgifle  cecinit  Virgilius  zEncid.  lib.  3.  v.  80.  Lacedx- 
monum  Rege*  > quum  ptimivm  Rcgnurn  aufpicarcntur , Jovis  Cx« 
leftis  Sacerdotio  initiari  debuifle , ut  inunancmpci  eadcmque 
petfona  dignitas  ntraque  copularetur  , audlor  eft  Xenophon  de 
Repub.  Laced,  p.  6 8j>.  Druidas  Gallorum  Saccrdotes  de  omnibus 
fere  Controvcrfiis  tarn  privacis  , quam  publicis  deccrnerc  conftic-* 
viffe  referunt  Cxfar  de  bello  Gall.  lib.  6 , ScStephanus  Forcatu- 
lus  lib.  de  Gallor.  Vet.  Rclig. . Apud  Germanos  Sacerdoribus  in 
Convcntibus  publicis  , in  quibus  fxpe  de  rcrum  fumma  agebatur  > 
imperandi  , Si  filcntium  imponendi  fas  , jufqtie  fuifle  teftatur  Ta- 
citus de  Morib.  Germ,  In  liomana  Republka  Saccrdotes  genera- 

tim 


f 


Digitized  by  Google 


ET  CtVILI  . Articulus  IV.  ’ 4P3 

tim  Patrum  loco  habicos  difccrc  licet  ex  Tacito  Annal.  lib.  14, 
cap.  5,  ubi  Fabricio  Vcjento  graviffimadcputatum  flagitiorcfert, 
quod  probrofa  in  Sacerdotcs , & Patres  confcripfiflet , cjufque 
idco  fcripta  Neronis  juflu  flammis  exufta.  Poncificum  vero  fnifle 
partes  Sacris  praceflc  non  modo,  fed  pleraque  ad  externum,  publi* 
cumquc  cum  Religionis  , turn  Reipubltcx  (latum  , ac  regimen  ref. 
picicntia  curare  , ac  deccrnere  , veluti  de  Fnncrum  pompis  , Ma. 
nibufquc  placandis , de  Sepulchorum  religione  , votifque  rite  ex- 
folvendis  , dc  Feriis  indicendis , de  Faflis  inferibendis  , de  Comi- 
tiis  habendis  , de  Tcftamentotum  faftionibus  > de  Fide , & jureju» 
rando  ,de  Legum  interpretatione  , dc  Eorenfibus  a&ionibus  &c. 
difeimus  cx  Livio  lib.  1 . cap.  :0,8c  lib.i.cap.a,ex  Dionyfto  Halic. 
lib.a.  p 131,  feq  , ac  Pomponio  L.a./?«  Orig.  Iur.  %. 6.  Adeo  ve» 
rum  eft  a Romanis  res  Sacras  ad  (latum  rei  fpcdlarc  public*  confix 
deratum  femper- fuifte  , ut  ideo  Saccrdotum  Jurifdkfiio  tarn  circa 
Religionem,  quarn  circa  Rempublicam  verfarettir  , ut  obfervat 
Kinkcrfhock  de  Religione  pc  re  grina  Oper.  To.  p.  18a  , feq., 
unde  Ulpiani  L.  1.  ff.  De  lujb.t  lure  §.  2.  celebre  evafit  didlum 
adfirmare  non  dubitantis  : Pul/licum  Jus  inSacris,  in  Sacerdotiis , 
in  Atiftiflratibus  conjijlere-.  Hac  ideo  ratione  Thomas/  Morus  U- 
topix  lib.  2.  in  bene  confiituta  Republica  Sacerdotes  nullius  im- 
perio  fubelfc  volebat , quin  omnibus  jurifdidlionc  przeffc  , acer- 
rimofquc  omnium  Genforcs  morum  fe  praeftare . Atquc  reapfe_» 
apud  Slavios  Sacerdouim  dignitas  Regie  prxcellebat , Rcgefque 
illorum  didlo  obedientes  praebere  fefe  , nucuque  pendere  oporte- 
bat . Ratio  denique  manifcfta  fuadet  in  Ecclefia  Jurifdrftionem 
privatam  cum  Imperio  publico  fuiffe  conjun&am , inque  Ecclefia. 
fiicum  Judicem  tam  boni  Patrisfamilias  , quam  optimi  Principis 
officia,  perfonafque  foiffe  transfufas . Enim  vero  Ecclefiafticre 
Jurifdiflionis  tot  efle  faeultates  , & partes  oportet , quot  Rcli* 
gionis  Chriftianat  officia  funt , & fundliones  , five  quod  codcm  re* 
cidit , quotuplex  e(l  jus  , five  ratio  , qua-Chriftifidelis  quifque  adL 
Dei  cultum  dirigitur, &ad(lringitur,  totuplex  eftrefpc6lus>quein 
ad  Chriftifideles  induit  Ecclefiailica  Jurifdi&io : Atqui  duplex  c(l 
j,us , quo  Chrifiifideles  ad  Religionis  officia,  Divinumquc  cultpra 
obligantur,  privatum,,  ac  publicum  : duplex  igitur  Ecdcfi*  Jurif- 

didio 


Digitized  by  Google 


4P4  De  Potest  ate  EcclesiAstica'  * 

diaioeftj  privata,  qua  Religionis  bono  profpicit , qua  lingula, 
rium  pcrionarum  ad  fal  utcm  pertinet,  ac  prout  uniufcujufque 
privatam  difciplinam  , morumque  domcfcicam  informationcm  fa- 
tagir,  & publica  , qua  Religionis  cultum  quatenus  communi  lege 
prxfcriptum  , curat , procuratquc , communes  Leges  , quibus  Fi* 
deles  ubique  omnes  inftruantur , fert , & defendit , communem- 
que  difciplinam  , qua  Fidclcs  omnes  in  tinum  Ecclefia:  corpus  ve- 
luti  coagmententur , fancit , & tuetur  , atque  renitentes  com- 
munibus  a Sacrificiis,  precibus,  futfragiis  ablcgat,  a publicis  Con- 
ventibus  ,publicoque  colloquii,  conviftufque  commercio  abjicit. 

Facit.ad  hxc  denique  confirmanda  pulchraex  Virga, & Gla- 
diodefumpta  fimilitudo,  confertquc  pneclare  ad  hanc  in  Apofto- 
lis  primum  , in  Epifcopos  deinde  , velut  corum  ex  alTe  fucCelTorcs 
derivatam  , au&oritatcm  defignandam.  Dc  priori  loquens  Origc- 
nes  horn.  9.  in  Num.  n.  7.  occafione  acccpta  ex  loco  Numer.  cap. 
1 7.  v.  2,  feqq.  Omnis  Princeps , inquit , Tribus  , £ 1 Pcpuli  babet 
virgam  : N»n  enim  potejl  quit  regere  fopulum,  niji  habcat  virgzm. 
"Me  & Paulas  Slpojlolus  , quia.  Princeps  erat  Populi  , idcirco  dice- 
bat  : Quid  vultis  ? In  virga  veniam  ad  vos  See.  ? 2.  Corinth,  cap. 
4.  v.  2 1 . Virga  proindc  , vice  baculi  Paftoralis , qui  Epifcopalts 
poteftatis  indicium  eft,  velut  infignicoercitionis  , & caftigatio. 
nis  ubique  gentium  exercendx,  Pontificcm  M.  uticonfucviHe  ob- 
fcrvat  Luitprandus  lib.  d.  cap.  1 1 ,non  fecus  atque  virgx  argentc* 
ad  publica  -Comitia  accedcrc  Cardinalibus  conccffum  effe  . Quo. 
modo  tarn  Woyfis  ,quani  Davidis  Sacra , Civilifquepoteftas  ia^» 
■virga  exprefla  non  uno  in  loco  legitur . Atque  olimapud  Roma- 
nos Centurionum  in  Milites,  dc  qua  Tacitus  lib.  1.  Annal-,  & 
Spartianus  in  vita  Hadriani  j Palatii  Cuftodum,  dc  qua  Cafliodo- 
nus  Var.  lib.7.‘form.  5.  Judiciaria  poteftas  virgx  geftatione  defig- 
narifolebat,  nonlccus  atque  apud  Graecos  divcrla  Palatii  officia 
diverfo  Aocariictot  Sceptri  JUdicialis  genere  diftinda  refert  Co- 
dinus  deOfficiis,  & Official.  Aula: , & Eccl.  Conftantinopolit. 
cap.  4 , dc  quo  Junius  ibid. , Gretzcrus  Comment,  lib.  2»  cap.  5. 
& Crufius  Turco-Grteci*  lib.  2.  Dc  poftcriori  vero , gladio  ncm- 
pc  , diflcruntS.  Auguftinus  lib.  22.  contra  Fauftumcapp.  70 , & 
77,  Leo  Sapiens  in  Fragm.  orat.de  S.  Petri  Catcn.  9 &g!ad.  , S. 

Bcr- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl . Articulus  IV.  4P£ 

Bernacdus  de  Confid.  lib.  4.  See.  In  more  pofitum  olim  j ut  Roma, 
num  ante  Pontificem  , in  lignum  juftitia?»  poteftatisque  judiciariar* 
uudi  deferrentur  gladii , atquc  demum  ab  Hadriano  I.  impetraffe 
Defiderium  Italia?  Regcm  , ut  is  gladii  ante  Pontificem  geftandi 
honor  Langobardis  conccdcretur , au&or  ell  Corius  inhift.  Me- 
diol.  Cujus  fimile  de^Hcrbipolenfi  Antiftitc  ad  Aram  maximam 
c vagina  turn  tenente  gladium  rcfcruntReginaldus  Polus  de  Pap.it 
poteft.  cap.  43,  & RenatusChoppinus  de  Sac.  Polit.  lib. a.  tir.i, 
Juxta  hate  itaque  Sacerdotibus  oliin  neque  Satellitio  militari  Hi. 
patos  inccdcrc  nefas  , ac  indeccns  erat . Atque  profc&o  apud  Ju- 
datos  fuiffe  Miliciam  Templi  cuftodiatmancipatam  , adferiptam- 
que  j ad  Sacrarum  rcrum  , ac  Sacerdotum  injurias  propulfandas  „ 
fontefque  jure  prehendencios , atque  in  vincula  pertrahendos  , li- 
quet ex  lib.  i . Machab.  cap.  4*ubi  a Juda  leguntuc  xdificatx  Tur- 
res,  ac  Militcs  collocati  ad  gentium  vim  rcpellendam,  ex  Jofephij. 
Antiq.  lib.  20.  cap.  4,  & Tacito  lib.  f.  referentibus  ab  Hcrode__* 
Tc  mplum  cultodia  munitum,  ac  Turri , ex  AAor.  cap.  4,' Icq.,  ubt 
a Templi  Praefidio,  MUitiarquc  Prxfedlo  Legi  inobedientes.,  Sa- 
cerdotum  juffu  , in  carcerem  raptos  confpicimus . Quod  confirmat 
Graecus  textus , ac  Thcophyla&i  letftio,  ubi  pro  Afagijlratus  Tern.- 
f//  cap.  4.  v.  1 j&  cap.  5.  v.  24  habent  Srg&Tos,  rot  I'gfio  Templi 
Pr&fiiium , feu  Exercitum . Satellites  iofee  porro  flagris  , Sc  lo- 
ris  armat  Rabbi  Salomon,  quibus  nempe  ad  Sacerdotum  imperiunv 
dc  flagitiofis  vindittam  caperc  praefto  effent  >.  quique  idco  Atflor. 
cap.  1 6.  v.  2 2 , & 3 5 . PaB^bij^ct  Lifiorcs  , J~eit  yirgarumgeJUtorcs 
di£li  funt , quod  PajSj'tp  rcos  cxdcrc  ad  Sacerdotum  nut  ura 

folcrcnt . Quin  etiani  lanccis,  clypeis , & peltis  a Jojada  Pontificc 
M.  armatos  ad  Athalix  tyrannidem  deprimendam.  adparct  ex  4. 
Kegum  cap.  1 i.  v.  4 , fcqq  , ac  2.  Paralip.  cap.  24.  v. 9 , feqq- 
G lad i is  quoque  > virgjfquc  Li&orcs  cofdem  armatos  defcribit 
Philo  lib.  contra  Flaccum  .Egypti  Pratfidem  , iideraque  apud 
gyptios  Spaiephori  >eorumque  duces  Protojpatarii  dici  folebant . 
Quadcrc  Bafnagiusin  Annal.  Polit.  ad  an.34.  To.i.  p.4J9  >. 
Hammondus  ad  Luc.  cap.a  2.  v. 5 a.  Sc Schmidius  in  Not.  adAcff. 
cap. 4.  v.  j.  putant  revera  Templi  Prxfidium  ex  Militari  copia  y 
aut  Romanx  Cohortis , aut  Judxo  manipula  conftmffc  > fuiffe 

vefa 


Digitized  by  Google 


4P<?  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

vcroex  Lcvitis  ipfis  armacis,quibus  prafeflent  Sr^xnryoi  PrtfcftK 
iftoque  nomine  veniffe  non  bellicos  Duces  , fed  Prxfides  Civile* 
cum  poteftate  aliis  prxfcdos  , -exiftimant  Antonius  Vandalxus 
Antiq. diflert.  5-cap.  3-xdit.  AmftcL  1743.  p.  4>?j  feqq.  jCle. 
ricus  in  Not.  ad  Hammondum  loc.  cit.  , & ad  Verf.  Gallic.  Nov. 
Teft.  > Ligfootus  ip  Horis  Hcbr.  ad  Luc.  12* , 4.  Oper.  To.  a.  p. 
558»DcylingiusObfervat.facr.par.3.obfcr.3z.  ad -Luc.  cit.  loc.j 
& Ad.  4.  v.  1 , & 5.  v.  14.  edit.  Lipf.  1737.  p.  301  , fcqq. , Bi- 
nxus  de  Moric  Jcfa  Chrifti  lib. i • p.345  > Wolphius  in  Curis-Phi- 
lolog.  ad  Luc-  cap.22,.  To.  1 . p.7  j 1 , &c.  Apud  Romanos  , & fuos 
Saccrdotibus  adfuiflc  Lidores,  & Apparitorcs  , didos  etiam  l/i a- 
tares , & Summotores  , quos  fane  Kcgtim  , ac  Magiftratuum  infi- 
gniafuiffe  multis  oftendic  inter  alios  BriiTonius  Jur.  CiviL  Anciq. 
lib.  3.  cap.  1 4 , audor  eft  Seneca  epift.  9 5,  Sc  Controv.  2.  lib-  1* 
&adparet  ex  vetcri  Fragmento  lapideo  in  via  Appia  inferipto: 
.apparitors  Pmt'tficum  Par  mulatto  apud  Pitifcum  Lex.To.i  edit. 
'Ven  i-7i^»p.  1 *7-Jidcm  Pontificum  Calatores  denominati  EV0«- 
.fixs'etf  l'tftuv , q«i'&  Comitia  calabaiu,&  a Pontificibus  Sacra  fac- 
turis  prxmictebanctir  , lit  opera  prohiberent,  quibus  contamina. 
ti  Numinum  Cjremoni*  vidcrentur . Videndus  Sc  Guthcrus  de_-» 
Vet.  Jure  Pontff.iib.  1.  cap.  13.  Romano  iraque  more  Vhiloto* 
mumMartyrem  Militibus*ftipatum  apud  Alexandrinosjudicia  ex- 
ercuifTe  teftatur  Niccphorus  lib.  7.  cap.  p.  Militari  etiam  ornatu* 
inftrudum  Syriam  , Phceniciam , •&  PaLeftinam  S.  Eufebium  Sa- 
mofat.  peragrafTc , Diaconos  , & Presbyteros  ordinatum  , Eccle- 
fiasinviium,  tradit  Theodoretus  lib.  4.  cap.  u.  Synefium  etiam 
armisTe  uteri*  vitxquc  fubfidia quxrere  fas  fibi  feciffe  liquet  ex 
ipfiusepiftolis.  Maximiano  item  Epifcopo  laudi  vertit  S.Augufti. 
bus  epift.  jo,  nunc  18  5,  reiatus  Can. 2.  Alaximianus  rj.  q. 3, quod 
Ecclcfia:  cuendx  cauila  Miliics  conduxiflet . Idem  confirmat  epift. 
1-54,  nunc  47.  ad  Publicolam  , ac  xefertur  Can.  8.  De  Occideniis 
43.  q 5.  Milite  quoque  ftipatus  S.  Cyrillus  Alex,  feveramde  Ju- 
dxis,  turbas  paflirn  in  Cbriftiano*  commoventibus , vindidam  ce* 
pifle  refert  Nicephorus  lib.  14.  cap.  15.  Utcumque  vero  ab  Eccle* 
fiaftica  manfuctudine  aberrare  cxcmpla  hare  videri  queant , noij 
alia  umcn  cam  tcmporuai  iniquuatem  tuhlfc  remedia  cogitan* 

dura 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  IV.  4£7 

<him  ell , ideoque  co  , quo  poterat , exereiidam  fuifte  Ecdefiafti- 
•cam  potcftatem  modo , cui  pepercit  tandem  , quum  psifentiffimos 
deliiftis  vindicandis  Chriftianos  Princeps  experiri  coepit . Facit 
hue  dcniqnc  vetus  ilia  Senitorum  adpellatio  , qua  alicubi  Epifco- 
pi,  propriar  indicanda*  poteftatis  gratia  , denominari  a fidclibus 
confuebant , vcluti  fidem  facit  antiquiiSma  infcripiio  Virduncn- 
fis  in  Aide  B.  Virginis  apud  Vaffcburgium  lib.  t.  Antiq.  Belgic. 
& apud  Filcfacum  dc  Sac.  Epifcop-  audor.  cap.  i . §.  i , qua  nem. 
pecjufdem  Ecclcfix  Pratfulcsco  Senatorum  nomine  Lnfigniti  lc- 
guntur  . Scd  dc  his  jam  nimis, 

Documcntis  hifee  quam  difertis  , tarn  folidis  quis , lodes  , 
vinci  non  patcrctur  f Non  tamcn  Jannonus  , qui  ingenio  pro  im- 
probo  cadcm  aut  pcrfpiccrc,  aut  probarc  vel  nefeivit , vel  noluit . 
Age  vcro,quibus  dcinum  ipfc  duftus  momentis  oppofitam  in  Pro. 
teftantium  opinioncm  utroque  pedc  dcfcendcre  maluit  ? Princi. 
pio  nempe  Hift- Civil.  Neap.  lib.  I.  cap.  ult.  § i.  poftquam  cum- 
Crotio  , Si  Fontejo , qui  in  co  dumtaxat  inter  fe  diferepant,  quod 
Epifeoporurn*  potcftatem  , dignitatcmque  fupra  Presbyteros  in- 
dudlam  hie  putet  Gcntilkim  exemplo , ille  vero  , ad  quern  cunu 
Seldeno , Thorndicio  , Salmalio  , Dodvvcllo.Ligfooto,  Spencero, 
Hammondo,  Zieglero&c* , de  quibusPfaffiusOrig.Jur.  Ecclcf. 
cap.  a.  art.  3.  p.  83,  fieqq. , Jannonus  propius  accedendum  eft  ra- 
tus  , Synagogx  veteris  regiminis  formas  acceptam  referendam  ar- 
bitratur,in  SS.Ignatii  epift.ad  Trail., Cypriani  lib.  1 .epift  to,lib.a. 
cpift.7,lib.  3.  epift.  io>&  lib  4.  epift.i,xc  io,Bafilii  epift.3  ip,ac 
Hieronymi  in  cap.  2.  Ifaja:  fententia,  communi  opera  ab  Epifco* 
pis,  & Presbyteris  veterem  adminiftrari  Ecclcfiam  confuevifle 
prxfidentifttmc  adfirmare  non  dubitaflet , quafi  parem  cum  Epif- 
copis  in  Ecclcfix  regiminc  Prcsbyteri  obtinuiftent  potcftatem  , 
ultra  progreflus  §.  4.  tribus  primis  Sarculis  ex  trip] ici  dumtaxat 
gradu  ( in  quo  tamcn  a Protcftantibus  ipfum  abfuiflc  largiri  non 
detredabo)  Epifeoporurn  , Presbyterorum  , & Diaconorum,  nul- 
la Pontificis  M.  ratione  habita  , Ecclcfiafticam  Hierarchiam  coa- 
luifse,  rcfque  omnes  Ecclcfiafticas  in  Synodis  definiri  confuevifse 
contendit.  Qua  ratione  deindc,  quibufve  de  rebus  judicia  ftatuen- 
da  tribus  iifdcm  prioribus  xvis  Ecdefia  fibi  propofucrit,rcquc  ipfa 
Pars  III,  Tom.  VL  ' R r r fta- 


Digitized  by  Google 


4p8  De  Potestath  Ecclejiastica  , 

fiatuendi  eidem  jus  infcderit  , inquirendum  fufcipiens  §.  6.  decer- 
nit  vflut  ex  tr » p. >dt,  concluditque  in  Ecclefiar  potcft.ue  fuifTc  qui- 
dem  polhum  cognofcendi  i.  de  Rel.gionis  , ac  tidei  rebus  per  mo- 
dum  i oliti.e,  de  fcandalis,  ahilquc  deli&is  per  modu.n  Ccnfura?  , 
& Corredlion.sj  ac  de  iitibus  Chrilhfidelium  per  modum  Arbitrii, 
& CompoficioniS}  non  etum  cum  Ecclefiam  propria  Jurtfdicltonc 
potiram  , idcoque  cidem  con  petiifle  dumtaxat  Nothncm , jfudi- 
cium  , fif  Audientiam  , non  Forum  , non  Territorium  , non  Jurif- 
diflioncm  habuiffe  . Quo  plane  in  errore  Jannono  prsiverant  lio* 
dinus  de  Rcpub.  lib.  3.  cap.  & Cujaccius  lib.  i.  Refp.  Papinia- 
ni  in  L.  40.  §.  i.  De  Pa^is  , & in  Paraiit.  Cod-  De  EpiJ'copali  a«- 
dientiu , Epifcopis  Jurifdiftionem  detrahendi  argumentum  indc 
defumentes , quod  Valentiniani  11!.  Novel.  tit  12.  De  Epifcop. 
Jud.  L.  1 . Epifcopi,  & Presbytcri  Foru  n Lcgrfcus  non  habere  di« 
cantur . Quod  Conftantini  M.  lege  apud  Sozomcnum  lib.  1 cap. 8. 
Epifcopalis  fimentix  executio  Laicis  Magilhatibus  legatur  de- 
mandata.Quod  Epifcopis  Audicntia  dumtaxat  > five  nuda  Notio, 
velut  infcribitur  titulus  , non  etiam  cribuatur  Jui-rfdiitto  , quae 
proprio  Territorio  cohatret  > L.  ult.  ff  De  JuriJd.  , L.  ult.  Cod. 
1'bi  1 apud  quern  in  integr.  rejlit.  At  cnim  hpifeopos  Dioeccfina 
habere  quidem}non  vero  Temtorium  liquere  lubjungttnt  ex  Can. 
j.  Sicut  1 6.  q.  3 , ex  Can.  5.  Licet  ibidem  , cx  Can.  a.  PoJJrfik 
ibid.  q.  f.  Moremhunc  veicrcm  Ecclefiar  adgnatum  perdurafTe  m* 
tegrum  ajuftinoll.  ufque  ad  Leonem  Ifaurum  rcpetcrc  pergic 
Jannonus  lib.  4.  cap.  ult.  §.  tjideoque  totoco  tempore  Ecclefiam 
Foro  , Terri torioque  caruifle  . A Carolo  M.  Pontifici  M.  jus  Ter. 
ritorii  primo  fuiffe  collatum  lib.  5.  cap.  ult.  §•  1.  ex  Kichcrioin 
Apolog-  Gcrfon.  par.  3.  Axiom.  36.  colligcrc  fc  pratfumit : tu;us 
excmplo  deinde  aliis  Epifcopis  a Principibus  aliis  ejufdcm  juris  fa* 
dla  particula  fucrit . Satculo  Xll.  denique  Foro  potitam  Ecclefiam 
plene  fuifsc  , obidque  compilatum  Gratiani  Decrctum  , To.  2. 
lib.  14.  cap.  ult.  confitcri  non  dedignatur . Non  his  meliora  uti. 
que  Protcftantes  habent » ac  quammaxime  in  his  Tillcnus  , Span- 
hemius  j Chamicrus , Goldaftus,  Deylingius  , Salmafius  dc  Epif- 
copis j & Presbytcris  cap.  6 > de  Foenorc  trapez.  3 ac  de  Prtmatu 
Pap*  cap.  1 > Scldenus  dc  Syncd.  lib.  i.eap.  xo , Matthias  See* 

phani 


Digitized  by  Google 


it  Civili  . Articulus  IV.  4 pp 

phani  ad  Cod.  lib.  1.  tit.  4 , Tobias  Pautmcifterus  dc  Jurifd.  Imp. 
Rom.  lib.  2.  cap.  7.  §.  27  , aliique  Hemonftrantcs  in  Batavia  , 
Independences  in  Anglia,  Confeilioniftaeque  prxfcrtim  Atiguf- 
tani  in  Germania  ad  Artie.  1 6 , &c.  .ante  quos  , atit  poft  lr e__* 
non  pudtiit  Marfilium  Patav.  in  Defenfor.  pad's  par.  a.  cap.  5 , 
feqq. , Guillclmum  Ochamum  dc  Poteft.  Ecclcf.  , Philotheurn 
Achilinum  in  lomno  Viridarii  lib.  1.  capp.  12,  14,  85  , &c. » 
Petrum  Cunerium  indifput. , ex  parte  Jacobum  Almainum  dc 
Poteft.  Ecclcf. , & Laic.  q.  3.  cap.  2 , Jacobum  Gttthcrum  de_» 
Jur.  vet.  Pontif.  lib.  a.  cap.  1 , Pagnintim  Gaudcntium  dc  vita 
Chrift.  ante  Conftant.  cap.  56  , Sarpium  hift.  Cone.  Trid.  lib.  4. 
p.  1 6?  , Antonium  Dominici  dc  Commun.  peregr.  p.  92  , Duare- 
num  dc  Sac.  Ecclcf.  Minift.  lib.  1.  cap,  2 , Richerium  dc  Poteft. 
Eccl.  &c.  in  ea  opinione  verfatos  , ut  Ecclefiac  Jurifdidionem  ex 
Principum  indulgentia  profedam  cxiftiment : quorum  tamen  om. 
nium  , devido,  proferatoque  Jannono,  concidcrc  omnes  prorfus 
gladios  oportet . 

Itaquc,  ut  omni  degermana  SS.  Patrum  fententia  dubitandi 
amoto  prorfus  fcrupulo  , Proteftantium  , atque  Jannoni  object's 
vis  pCrinde,  roburque  oranc  penitus  auferatur,  obfervare  cum  Ba- 
ronio  ad  an.  58.  n.  3,  feqq.  opera:  pretium  erit , aliam  vetcrcs  Pa- 
tres  loquendi  rationem  tenuifse  , quum  dc  no  nine  1 aliamquc  » 
quum  dc  re  ipfa  quxftio  eflct.Quoties  itaquc  dc  Epifcopi  potefta* 
te  fermo  cifdcm  iticidtfsct,  cam  profedo  explicitillime  fupra  Pref* 
byteros  cxrulifse  indubiam  rem  faciunt  eorumdem  congcfta  fupc-  • 
rius  , mhilque  obfeura  loca  . Si  quando  vero  de  nomine  ageretur* 
Apoftolatui  quidem  Epifcopatus  aliquando  inditum  nomen  intel- 
ligimus  ex  Pfal.  1 08.  v.  8,  & Ador.i.  v.  20,  atque  ita  S.  Augufti- 
nus  dc  Civit.  lib.  j 9.  cap.  1 p.  Epifiopatum  operis  nomen  , non.* 
honoris  * denoo  inatum  a Graeco  EVi  Super  5 & <neoiret  Intentio, 
ut  idem  fit , ac  Superinteniere  obfervat . Epifcopos  vicilfim  didos 
Apoftolos  difeimusex  epifiola  ad  Rom.  1 6.  v.7,  2.  ad  Corinth.  8. 
v.i3,&ad  Philip. 2.  v.2  5 Quadam  per indc  ratione, quod  fidelium 
Oura:  pratfedi  efsent  Presbyteri  , eodem  & ipfi  Epifcoporum  no- 
mine iniigniti  reperiuntur  Ador.  20.  v.  17,  & ad  Philp.  1.  v.  1.  A 
Prcsbyteris  itcrum  difundos  expiicitiffime  Apoftolos  dignofei- 

Utr  1 mus 


Digitized  by  Google 


joo  De  Potestate  ECCLESJ  ASTlCA  t 

rous  ex  A&.  if.  v.  a , 22  , fcq. , &s  \6.  v 4 , atque  ita  proraifcuc* 
Epifcoporum  nomine  Prc*bytcros  fuifse  adpcllatos  docent  nos 
Hilarus  Diac.  in  epift.  ad  Ephef.  cap.  4 , S.  Joh.  Chryfoftomus 
ibid.  hom.  15,  & in  cap.  1 . ad  Philip.  5 Thcodoretus  in  eamdem< 
epift.  s in  cap.  3.  epift.  1-  ad  Timoth. , &incap.i.  epift.  ad  Tit.,, 
Au  'for  quarft.  vet.  Teft.  inter  Opera  S.  Aug.  l b.  1.  cap.  1 o 1 , & 
apud  Ecchcljcnfem  de  Orig.  Ecd.  Alex-  cap.  u.  Johannes  Darcn- 
iis  de  Hicr.  Ecd.  lib.  4.  cap.  3 , Joh.  Maro  trad,  x . in  Liturg.  S. 
Jacobi  cap. d,&Syrus  lntcrptcs  in  cap.3  cpift.i.  ad  Timoth. Qua* 
omnia  eo  demurn  collineant  , ut  quoad  Saccrdotium  par  effet  qui- 
dem  Apoftolorum  , Epifcoporum  , ac  Presbyterorum  ordinatio  r 
non  euam  poceftas . Ad  h.rc  prifeo  in  more  politum  , ut  Prcsbytc- 
jri  in  admimftrandis  Ecdcfiis  Epifcoporum  adjutores  , & confilia- 
rii  accedcrcnt  otique , non  veto  quod  cis  poteftate  effent  pares, 
Jaudatorum  in  objedione  Pat  rum  fententia  eft  , quam  audoritate 
confirmant  fua  S.Polvcarpus  in  epift.  ad  Philip* , & An  dor  .Con  Cc.. 
Apoft.  lib.  * cap.  28.  Enim  vero  feripfiffet  ne  alioqui  S.  Ignatius, 
tot  locis  a nobis  prolati?  Epifcopo  Presbyteros  fubjedos  ef>c  dc- 
bere,  abfque  Epifcopo  nihil  agerc  Presbytcris  in  Ecclcfu  fas  efse, 
Bpifcopuna  vcluti  Patrcm  , ac  vcluti  Dominum  habendum  , qui 
Priucipatuomni , poteftateque  (uperior  eft  , atque  inEcclefia  pr« 
ceteris  opera  pr*ftet  :eujus  perfimili  loqucndi  ratione  ufi  legun- 
tur  S-  Dionyfius  Corinth,  in  epift.  ad  Arhcn. , ad  Gortyncn. , ad 
Amafcren. , ad  Gnofios  apud  Eufebium  lib.  4.  cap.  23.  verf.  Ruff., 
Sc  Polycrates  Ephef.  in  epift.  ad  S.  Vidorcm  P.  M.  apud  cum  Jem 
Lb.  5.  cap.  24:  nifi  ejus  paritcr  fententia  Epifcopus  poteftate  Ion. 
ge  Prcsbytcro  fuperior  effct?Cujufmodi  fuperioritatis  exprimenda: 
JHirfus  gratia  duplicem.  ab  Epifcopo  referri  imaginem  repetit , 
tinam  Chr tfti  D*5  quatenus  Sacerdotio  defungicur  , altera  Dei  Pa* 
stis  ,quaienus  In.p  rio  potitur.  Quomodo  paritcr  in  Concilii  Ni- 
eeni  Diatypoli  2.  apud  Gclafium  Cyziccn.  lib.  2.  cap.  30.  in  Col- 
Jld.Hard  To.  1.  p.  42  5 , fcq.  Epifcopus  dicitur  obtinerc  <to>  Terror 
xvfiw  «;  #** 7 ouyrlr  »»tx  tiis  £’icit\iicruj.  hnagt. 

non  , live  Tenor  Zc cum  , ut  legunt  alii , Chrijli  D.  , unqmm  Ca* 
put  p'tji  ilium  Ecclefx  ; atque  S.  lfidorus  Peluf.  cum  lib.  j.  epiftw 
13  d.  feripfit  ab  Epifcopo  gcri  Terror  ti  X?1?*  Cbrift, 

turn 


Digitized  by  Google 


et  Civil i . Articulus  IV.  jor 

turn  lib.  2.  epifr.  72.  Epifcopum  poteltate  omni , ac  Principatu 
fuperiorem  adftruerc  non  dubitavit . Quamobrem  hinc  profeMum 
augurari  faufto  licet  fyderc  formulam  illam  n^oa-Kvvuirt  A loro 
Ui  qua  olim  uti  Chriftifidelcs  confuevjfse  , dum  obvium  habe- 
jrcnt  Epifcopum  , tcftis  idem  accedit  S.  llidorus  lib.  i.  epift-.  490. 
Nec  altera  S.  Cypriano  mens  incrat , qui  objedis  in  cpiltolis  de__> 
Frcsbytcris,  ac  Diaconis  ad  confilium  > Ecclcfixque  curam  adhi~ 
bendis  loquutus  , utique  quid  dccerct,  expediretquc  magis  > indi" 
cavit , non  quod  omnino  efset  necefsc  . Idefc  quod  Ecclefiaftica_> 
confuetudine  obtinuifset,  non  quod  Divina  inftitutione  defcendif.- 
fee.  Unde  epift.  6>fivc  1 4.  ad  Prcsby  t.,  & Diac.  fufeepti  ab  Epifco*  • 
patus  primordio  ftatuifse  apud  fe  fetibens , nihil  ab  fc  gercndum_»- 
abique  ipforum  confilio  , & abfqitc  Plcbis  quin  ctiani  confcnfu  >• 
fua  privata  fententia  quid  aliud  , qusfo  , fignificarc  intendebat,- 
quam  id  fuapte  , ac  libcrc  a fe  ftatutum  > non  coadc  , ac  ncccfsa. 
J10  , & de  rationc  quidem  regcodx  prudentcr  Ecclcfix , nondc’ 
poteftate  ipfa  regendi,  qua  ipfum  unum  potitum  tot  in  locis  a no- 
bis laudatis  profitetur . Atque  profitetnr  adco  liquido  prxfcrtim. 
lib.  dc  Unit. , in  Concilio  Carthaginenfi  de  Baptif.  an.  2 56 , ac  in> 
epift.  5 5.  edit.  Pamel;,  5p.  Fclli , alibiqucfatpe } ut  non  faterb 
ncquiret  Pfafhus  Orig.  Jur.  Eccl.  cap.  ».  art.  2.  pm,  fcq  , in. 
terea  afficcre  injuria  non  abitinens  , cumque  diccre  extra  oleas  va. 
gatum  , abeoque  Dominii  Ecclefiaftici  jam  turn  improvidc  femi- 
na  jada-.  Hoc  ipio  pado , quod  fadum  potius,  quam  Divina  dif-- 
pofuionc  , Ecclefiaftica  difpenfatione  , & confuetudine  , ut  Pres.- 
byteri  Ecdefix  adminiftrandx  ab  Epifcopo  in  adjutorium  advo- 
©arentur  , feripfit  in  epift.  ad  Evangclum  S.  Hieronymus,  ( cujus> 
perindc  germanum  hand  afsequuius  eft  fenfum  Michael  Medina 
lib.  1 . de  Sacr.  hominum  Orig. , eorumque  continenna  cap.  5, 
oumdem , non  fecus  atque  S.  Arobrofium,  S.  Joh^Chryfbftomuin- 
S.  Auguftinum , Thcodoretum  , Prunafium,  Sedulium  , & Theo-- 
phylaclum  Acrianx  hxrcfis  participes  agere  quam  imprudenter ,. 
tain  impudenter  aufus  1 peflinic  vero  infledcrc  poft  Hctcrcdoxos 
Jannonum  baud  puduit , ) fadumquc  promde  , ut  quum  Itiperbix- 
fa  feu  , elaroque  fuperdlio  Picsbytcri  turgefccrc  , fc  fcquc  prarter.' 
p.iodum  cficrrtMn.ipcrcnt , at  fdufmata  idco  tonflarc,  ut  ab  EpifL 

copit' 


Digitized  by  Google 


JT01  De  PoTESTATE  EcCLESTASTICA  , 

copis  ad  confcffum  non  amplius  deinceps  admitcerentrtr , deque 
rebus  Ecclcfiafticis  per  fe  dumtaxat  Epifcopi  dccerncrent  , veluc 
hanc  modo  obtinere  difciplinam  ccrnimus  . Quade  reda  S.Doc- 
toremintcrprctandi  ratione  confer  Cl.  Dominicum  de  Dominicis 
Brixienfem  Epifcop.  de  Dignit.  Epifcop.  par.  4.  p.  itfp>feqq. 
edit.  Rom.  1757,  & Mamachium  Orig.  , & Antiq.  Chrift.  To.  4. 
p.  183,  fcqq.  Ad  S.  Ambrofium,  feu  verius  Hilarum  Diac.  , quod 
.attinet,  in  cap.  4.  ad  Ephef , Sc  cap. 4.  item  1.  ad  Tiraoth.,  S.Joh. 
Chryfoftomum  horn.  1.  in  epift.  ad  Philip.  , S.  Auguftinum  de__* 
Hxrcf  cap.  53  , Si  epift.  iy.  ad  S.  Hicronymum  , Thcodorctum 
in  cap.  5-  epift.  1.  ad  Timoth.,  3c  in  cap.  1 . epift.  ad  Tit.,  Prima. 
Rum,  Scdulium  , Theophyladum  &c.  nomine  tenus  cum  Epif. 
copis  Prcsbytcros  conveniflc  , re  tamen  difcrepafTc  locis  fupcriut 
laudatis  adeo  liquido  tradunt , ut  mirari  valdequam  fubeat  eorutn 
temeritatem , quiadverfum  illis  appingere  errorem  non  erubuere. 
Compara,  qui  de  his  copiofedifputant,  Petavium  diflert.  EcdcC. 
lib.  1. cap.  3 > & de  Hier.EccI.  lib.  2.  cap.  8 , Cozzam  in  Vind. 
Areop.  par.a.cap.iS,  Natalem  Alex.  hid.  Ecclef.  ad  Satculum  IV. 
diifcrt.  44.  §•  14  jWicaffium  de  Ordin.  par.  2.  q.  i.art.  2.  fed.  2. 
cap.  1 , &c.  Vidcndus  etiam  Ecchellcnfis  de  Ecclef.  Alex.  Orig. 
cap.  iis  ubi  hanc  quoque  de  Epifcopo  gradu5poccftatequc  Prcsby- 
tero  fuperiore  dodrinam  tradi  oftendit  in  Didafcaliis  , libro  ideft 
dcDodrina  Cathol.  duodecim  Apoftol.  magno  apud  Oricnrales 
in  pretiocap-  9 , a Johannc  Darenfi  Epifcopo  Sxculi  V.  Scriptord 
dc  Hier.  Eccl.  lib.  2.  cap.  4 > in  Conftitutionibus  Ecclefix  Maro- 
-nit. , quas  ex  Syriacis  Arabicas  fecit  Divid  Archiep.  an  jo$y  , 
cap.  42  , a Johannc  M a rone  , qui  Satculo  VI.  adexitirn  vergente 
floruit,  lib.de  Sacerdotio  capp.  4,  2 1,21,  & 25,  a Gregorio  Bar- 
Hebraro  inter  Jacobitas  dodiflGmo  in  trail,  de  fund  am.  Ecclcfia: 
lib.  7.  de  Saccrd.cap.  2.  fed.  i,&  in  Conftitut.  Eccl.  Alex.  cap.  9. 
fed.  3.  dc  Ordin. , quibus  abunde  fitfaus  argumento  , quod  ex 
Eutychio  Alex,  velut  Ajacis  clypcum  toties  objiccrc  Protcftanti- 
bus  ufu  prxpoftero  vccit  .Tam  vero  operam  ipfc  ludit  Jannonus , 
dum  Rom.Pontificem  a fupremo  Ecclefiaftica?  faftigio  Hierarchise 
detrudendum  , ineodemque  communicum  Epifcopis  gradu  collo- 
xandum  adfumpfii3atquc  rem  Ecclefiafticam  omaem  in  Synodis  de. 

fini- 


Digitized  by  Google 


ET  CrVILT  . Articulus  IV.  f ©3 

Gniendam  fore  pugnat , quam  luderem  ego  quoque  > argumenturo 
ifluti  Tonus  priced.  ;am  abfolurum,  profligatumquc  ad  incudem 
fi  ultra  revocando  . 

Venio  igi  ur  ad  Axioma  , quod  fuo  dc  prspoftero  ingenio  , 
nulla  in  medium  fufficientj  produdta  ratione , dc  Poteftatc  Ec- 
clefiaftica,  ejufquc  Politia  Jannono  confingere  placuit , coque, 
defixo  velut  in  pulverc  pede  , ceu  pro  capitc  , dimicarc  propofi- 
tum  eft  . Ecclefix  ergo  ab  exordio  ufquc  ad  Caroli  M.  xtatem 
Notiancm,Audientiam , Judicium  largiri  non  decre&at,  nonetiam 
fiirum , Tcrritorium,  JuriJdiciicncm.  Scd  cnim  jugulum  fibimet 
Jannonum  pecere  quis  non  perfpicit , dum  is  fimul  affair , negat. 
que  ? Enim  vero  Cognitioncm  viam  cfse  } eonditionemquc  ad  Ju* 
dicium  , atquc  cognoicendi  jus  ad  eumdem  pcrtinerc  , cujus  eft 
Judicium  ferre  , ntn  u ignorat . Audienriam  quoque  ipfo  cum  Ju- 
dicio  confundi , juxta  receptum  Jurifperitorum  n;orem , intelli- 
get  facile  quifque  ex  Cod.  Thcod. , & Juftin.  paflim  , ex  LL.  Bur- 
gundi*  *it.  tf.  §.  i,  &Wifigbot  lib.  a.  tit.  i.  $.  23  > ex  Con* 
ventu  apud  Andelaum  an.  587  , ex  Conciliis  ParifienG  V circa_» 
an.  6 1 5.  cap.  5 , Sc  in  Edido  Clotarii  11 , Kemenfi  an  tfjo.  circ. 
Can.  16  > & CabiJoncnfi  circa  an.  6f o.  Can.  t , ex  S.  Hilario  in? 
Fragm.  p.  6 , Sulpitio  Scvero  hill,  lib  2 , S.  Gregorio  Turon,  lib. 
to.  cap.17,  Flodoardo  hill.  Rem.  lib  a}  Ratherio  Vcron  epift.  3 
S.  Bernardo  epift.  ad  Fpifcop.  Aquitan. , Petro  Ccllenfi  lib.  1 , 
epilt.  i6,&ic  1 a quibus  utique  Eptfcopis  Audicntia  tnbuitur. 
Jam  »ero  a Judicc  judicium  ablque  Jurifdi&ione  cxerceri  quia, 
fomniet  ?Et  inue  quisjannono  nonirafeatur  Eccleli*  Jurifdi&io- 
nem  cripienti , Judicium  tamcn  ultro  citroque  tribucntif  Terri- 
torii  nomine  rurfus  , quid  , per  Deos  immortales  rogo , a Jurif* 
confultis  aliud  intelligirur  ) quam  Locus,  quoufque  fuam  jurif- 
dicundi  powtftatem  Judex extendit , veluti  Poixponius , Paullus,. 
aliique  L.  Fupill.  §’  Tcrrit.  ff  Dc  Herb.  Signif. , L Extra  Ter - 
rit.  ff.  Dc  Jurifd.  vmu.  Judies  unde  per  metonymiam  Territorii 
adpcilatione  Jurifdiftioncm  ipfam  accipcre  Ulpiano  p'ai u 1 1 L. 
Si  -puis  ex  aliens  ff.De  Jndici's.  Quo  etiam  faciunt  L.  un.  Dc  Hi - 
re^ajch.  Q.°d.  Thcod.,  & Glofsarium  Grarco.Lat.  Ducangii  V.. 
Erfr*}  Ileji^oAaf,  riifi^ugos  > Ugotioj  &Sidomus  Apollin.  lib. 1. 

epift* 


Digitized  by  Google 


£04  De  POTISTAT E EcCL¥iUsrtcA  , 

cpifc.S  , ubi  vide  Sc  Savaronem  , & Mcnagium  in  Airoen/f.  /nr.' 
p-S>40.  Siquidcm  vero  intclligi  ncqueat  Judicium  abfque  Judice' , 
nequc  Judicem  abfque  Jurifdidione  , nequc  Jurifdi&ionem  abfque 
Terricorio  , indc  St  evidens  , quod  fiquwlem  EcclcSa:  Judicium.. 
«tiam  competat  > eidem  compeccre  perinde  Jurifdiclionem  , a c 
Tcrritorium  oportet.  quod  non  eft  aliud,  quam  pro  Romano  Pon- 
tifice  , totus  , qua  late  patec  , Orbis  , pro  Epifcopis  vero  lingulae 
ipforum  Dicecefes  , in  quas  Jurifdi&io  paflim  a Synodis  ipfis  adfe- 
ritufj  veluti  rc&e  ex  Antiochena  an.  34  t.  Can.  za.  obfervat  A1- 
taierra  in  Vindic.  adverf.  Fevrctum  cap.  1 . Atque  ha*c  quidena 
quoad  nomcn  : quoad  rem  ipfam  vero  , Ecclefiar  Jurifdkftionem  in 
Glericos  liquido  probant  qua* , & quanta  ad  probandam  a Foro 
Laico  Clericorum  exemptionem  ex  Patribus  , ex  Conciliis  , ex 
Pontificibus  documenta  paullo  fuperjus  produda  funt . Eadcm 
quoque  Ecclcfix  in  Laicos  Jurifdi&to  mamfeftiflima  evader  ex  di- 
cendis  Art.  feq. , ideoque  hcic  fatius  habebo  indicafle  Synodum 
Apoftol.  Hierofolymis  anno  a ChriftiD.obku  t-6.  habitam  A&.t  5, 
£>feqq-  ,S.  Paulum  ad  Rom.  16,19,  l<ad  Corinth.  6,  t , fcqq. , 
2.  ad  Corinth.  ros  6,  feqq.,  13,2,  fcqq.  5ad  Hcbr.  1 3,  17  , ali- 
biquefatpe  fua  de  poteftate,  deque  obedientiaSbi  impendenda  I o- 
quentem  , S.CIemcntem  epift.  ad  Corinth,  n.z  ,5.  Ignatium  epift. 
ad  Ephefios  n.  2 , adSmyr.  n.  8 , Sec.  , Origcncm  contra  Celfutn 
lib.3.  n.2p , feq. , hom.2.  in  Jcrem.,  &c„  S.  Cyprianum  epift.  5 5. 
ad  S.  Cornelium  , alibique  frequenter , Luciferum  Calarit.  lib.  1. 
ady.  Conftantium  , S.  Ambrofium  epift.  32.  ad  Valentinianuin  , 
S.  Gregorium  Naaian.  Orat.  1 7 , S.  Auguftinum  de  Moribus  Ec- 
clef.  cap.  28  , Sec.  de  Epifcoporum  in  Laicos  , ipfofque  Principe* 
Jurifdi&ione  loqucntcs . Jure  optimo  itaque  Ecclefia  Jurifdi&io- 
ncm  , ac  Forum  proprio  edito  titulo  De  Foro  compctcnti  Decter. 
Gregorii  IX.  lib. tit.  *.  fibi  -vindicavit . Quod  plane  Forum  ft 
Ncgotiatorum  , Artificumque  Collcgiis  non  denegatur  , Alcxan- 
droScvero  au.[k>re  apud  Lampridium  , ac  L.ult.  Cod.  Dt  Jurifd.% 
InMilites  compctk  Magiftro  L.  Ahgijleri a Cod.  modern  , Kedori 
Univerfitatis  in  Scholares  Cod.  Ne  Filiuspro  Patre  , Patrifami- 
iia»  in  Filios  , Sc  Famulos , Navis  Gubc  rnatori  in  Ve&orcs , Artis 
Magiftris  in  Difcipulos , nt  habet  S.  Joh.  Chryfoftomus  hom.  3. 


Digitized  by  Gcjogld 


it  Civili  . Articuius  IV.  jrof 

in  epift.t.  ad  Timotli.  , quis  afqui , juftique  atftirrvator  idem  Ecclc* 
fix  deneget  ? Non  denegarunt  fane  Imperacores  : nam  Conftanti- 
nus  M.  Epifcoporum  leges  per  Orbem  valere,  adcoque  ut  judicuni 
aliorum  anteferendx  forent  fententiae , voluiffe  fertur  ab  Eufebio 
in  ipfius  vita  lib.  4.  cap.27  Theodofius  , Honorius  , Sc  Arcadius 
Cod.  De  Epifcop.  Jud.  eo  fpfo,  quo  Jus^Civile  ex  dccifionibus 
cauflarum  Praetorianis  in  Provinces  , modo  Jus  Ecclefiafticuin 
confticui  tain  agnovere  , quatn  adprobarunt ; Juftinianus  L.  45. 
De  Sacrof.  EccleJ.  eodem  ipfo  in  pretio  Ecclefiafticas  haberi  leges 
pratcepit , quo  Civiles  a fc  latas  obtincre  decrcverat . Confer  & L. 
Omni  9.  eodem  Cod.  , & tit. , L.  CumClericui  2 5.  De  Epf copit, 
Cler.  , Sc  L.  Adathem&ticos  1 1.  De  Epifcop . Aud. , quibus  Epif- 
copi  leges  ferendi,  judicandiquc  poteftatem  a Chrifto  D.  accepifle 
«.  dicuntur  , Ncquc  fcrupulum  injicere  j moramquc  valet  Valcnti- 
niani  111.  lex  forum  Ecdcfiae  abrogans , utpote  qux  adverfapu- 
gnetfronte  turn  cum  legibuslmperatoribus  a prioribus  aliisjac  po- 
ftcrioribus  latis,veluti  L.  Placet,  Auth.  Interdicimusfic  Auth  Sta- 
tuimus  Cod.  De  Epifcop. , IS  Cler • , turn  cum  L.  3.  Cod.  De  Epi- 
fcop.Jud-  lib.  id.  ipfius  Valendniani , qua  Ecclefiafticas  cauflas 
Epifcopali  finiri  judicio  debere  fatetur , atqueipfcmec  paullo  ante 
quin  etiam  Epifcopis  , prout  jurgantium  fe  ferret  voluntas  , jur. 
gia  finiendi  liccntiam  non  ademerat : quod  eft  proculdubio  Ecdc. 
fix  Forum  agnofeere,  faterique;  turn  qua*  gravi  digna  reprehenfio- 
ne  S.  Ambrofio  vifafuitepift.23  > eique  Patris  fui  exemplum  pro- 
ponent, qui  Epifcoporum  Jurifdiftionem , vcluti  liquet  cx  L.  1 8. 
Quorum  sfppell.  Cod.  Tbcod.,loco  dimoveri  fuo  nunquam  eft  pafi- 
lusj  turn  qux  demum  a Majoriano  , ut  alibi  didlurn  eft  , & a Con. 
cilio  Andegavenfi  quin  etiam  an.  455.  Can.  I.  abrogata  pemtus 
fuit . Hinc  igitur  habes  , quibus  etiam  Cujacio  , Loylclio  , Bor- 
dio  item  Temoignage  dela  l/erite,Sc  Polono  Nobili  in  Principiiscx 
Bordio  adoptatis  , fufflaminato  ab  AuSore  Reflex.,  & Princip. 
mcliorum  dc  Jurifd.  Eccl.  Lipf.  1757  , fatisfacias , quo  ex  poftre- 
mo  habes  praeterca  Impcratorum  fequioris  xtatis  Paita  , & Capi- 
tulationes  Friderici  1.  an.  1 1 7?  , Friderici  11.  an.  12 13  , & 1220, 
R odulphi  I.  an.  1 2 7 5 , CarolilV.  an.  1355?,  Maximiliani  I.  an* 
no  1 507,  Rodulphi  11.  an.i  5^0,  Caroli  VI.  an.17  1 j , Francifci  I. 

Pars  HE  2'otn.  El.  Sss  an.  17*12. 


Digitized  by  Google 


Jotf  De  PotestateEcclesiastica  > 

an.  174a,  & 1 745  , quibus  Juri  Canonico  fua  autftoritasreligtofe 
icrvataeft  , ac  Judicioruin  Ecclcfiafticorum  forma  farta  , te&aquc 
jukerur.  Quamquam  ctfi  daretur  Ecclcfia  m Forum  non  habere  , 
prour  Forum  legibus  accipitur  pro  Cognitione,  & Judicio  cauffa- 
rum  pure  Civilium  > uti  L.  6 . §.  Efi  autemfi.  De  Excufat. , Fo- 
rum tamen  , prout  Jurifdiiftioncm  in  Clericos  importat,  ac  in  Lai- 
cos  etiam  circa  Leges  Ecdcfiafticas , nulla  denegari  Ecclcfix  ra- 
tione  poteft  . Rurfus  et(i  fuas  per  fe  fententias  exequi  Ecdefia_j 
ncquirct,  non  idco  tamen  Jurifditftionc  carcre  dicenda  effec : re* 
rum  cnim  judicatarum  execucio  ideo  ab  Ecclcfia  in  Judiccs  fiarcu. 
lares  rcjctfta  fuiffee , quod  eadem  plerumque  MiUtari  fieri  manu 
dcbcac,quam  alioqui  Brachii  fxcularis  nomine  Principum  legibus 
a Laicis  Judicibus  Ecclcfia,  proprio  ex  officio  , prxftari  debere 
alibi  oftendimus . Cxterum  Ecclefiam  fuas  per  femet  ut  plurimum 
fcntcniias  exequi  feq.Art,£.pa!am  fiet-  Prseterea  licet  in  Cod.Juf. 
tin.  titulus  inferipeus  fit  non  de  Epifcopali  Jurifdk'tione  , fed  de__» 
Epifcopali  Audientia  , hxc  autem  dicatur  aliquando  fimplex  No. 
tio  fine  Imperio,  veluti  L.  Ait  Prtetor  ff.  De  Re  judicata,  L.  Notio- 
nem  De  yierb.  Signify  nihil  intcrcft,  dum  Audientia  hare  ad  Ecclc- 
fiam  pertinens  aS.Auguftinoin  Brevic.Collat.,  & lib.j. contra  Ju- 
lianum  cap. i.dicitur  Audientia  competent, quomodo  Dccret.Iib.*. 
tit.*.  De  Foro  competent i inferibitur,  ideft  conjunda  cum  Ju- 
rifdtiftione  . Denique  etfi  daretur  Epifcopos  Tcrritorio  carcre, 
non  propterea  carerent  Jurifdi&ione  , qux  turn  perfona?  adharree 
/.  Inter  Tutoresff,  De  Adminijt.  Tutor*,  Z.  Si  res , De  Legib.  1 , 
rum  eft  in  perfonas  L.  3.  ff.  De  Ojfic.  Pr<cjid. , jundis  Glolf. , & 
Jurifperitis  in  L.  1.  ff.  De  yuri/d.  Scd  cnim  Territorio  Ecclefiam 
non  carcre  diximus , quod  potius  Dioecefis  nomen  obcinuit  , re 
tamen  idem  eft  , nec  de  nomine  difputandum  . Itaquc  legibus 
Principum  JurifdiiSioncm  Ecclcfia  non  adquifivic , fed  cadumta* 
xat , qute  jure  Divino  ipfi  compctir , vel  magis  declarati  eft  , uti 
docet  Johannes  vetus  Gloffator  in  Can;  it  .Si  Imperator  diiLptf, 
vel  magis  eft  munita  , ac  defenfa  , velut  interpretatus  eft  rcde_» 
S.  Ifidorus  Hifpal.  in  Can.  20.  Principe s 23.  0^,5*  Arquc  hoc  dc 
'argumento  hadenus  , 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  • Articulus  V.  Jfoy 

DE  -ECCLESU  POTESTATE 

Lite/  inter  Fideles  Laicos judtcio Jiniendi , L&ic&fque  fuis  inftnfu 
Leges  infringendi . 

articulus  V. 

GEncrali  principio , geminoque  prasjaaodejurifdidlione  i 8e 
Impcrio  , five  de  Porcftacc  Judiciaria,  & Legiflativa  Eccle- 
***  competent!,  fequicurinde,  auc ego fallor, quod  cant  privata* 
Fidclium  lites  judicio  finire , quam  publicas , fuis  infenfas , Prin* 
opum  leges  infringere  in  Ecclcfi*  poreftate  fit  pofitum  . Atque 
principio  quod  ad  caput  primum  refpicit,  hanc  profefto  de  litibu* 
inter  Fidelcs  agitatis  cognofcendi  provinciam  idcirco  prioruno 
Satculorum  Epifcopis  pra*fra£eeripiunr,partes  cofdem  dumtaxan 
Arbitrortim  egiffe  pugnances , Bafnagius  in  diflert.  de  Tribunal. 

pifeop.,  Bohemerus  de  Jure  Proteft-,  Mornacius  adL.  8.  Cod. 
De  Epijcop.  -rfudient.,  Fleurius  Hift.Ecclef.  To.  \p.  in  difeur.  prje* 
lim,,  jannonus  Hift.  Neap.  To.  i.  lib.  2.  cap.  ulr.  §.  3,  & lib.  y. 
cap.  ult-  §.i,  &c.j  quod  ad  Judicis  laid  partes  litium  illarum  co- 
gnitio  pertineat , in  quas  ideo  nefas  fit  Epifcopos  irrumpere . Vc- 
rumtamcn  quod  ipfis  nefas  vifum  eft,  Ethnicis  olim  receptilfimutn 
religione  etat , cujus  intuitu  fane  apud  jfigyptios  , ac  Tyrios  Sa* 
cerdotcs  Judicum  officio  defungi  confueviffc  tradit  jfilianus  Var. 
lib.  14.  cap.  34  ; apud  Lacedamoncs , & Athenienfes  Sacerdoti- 
bus  denegot.o  quocumquc  cognofcendi  , dicundioue  jus  peram- 
plum  infedtfle  teftatur  Plutarchus  in  Thefco,apud  Gallos,  & Ger- 
rnanosSatcrdotum  judicio  ftare  , adquiefccreque  juffos , qui  de 
harreditate  & qui  de  finibus  contenderent , officioquc  cefliffc  ino- 
bed'entes  bacnficiis  intcrduerc  : quo  nomine  igne  , & aqua  in- 
tcrdidi  habebantur  , atque  ab  eis  aditu  , fermoneque  decedcbant 
omnes  , fide  adfirmant  fua  Casfar  de  Bello  Gall.  lib.  € , Tacitus  de 
Monb.  Germ.,  & Stephanus  Forcatulus  de  Gall.ver.  Rclig.;  apud 
omanos  , ac  Latinos  tali  Sacerdotcs , ac  tanta  audloritate  poti- 
tos,  ut  de  Pauperum  cauflts,  de  Teftamentis,  de  Adoptionibus  , 

S f s a de 


Digitized  by  Google 


f<>8  De  PoTESTATE  ECCLESIASTICA  » 

de  Mancipationibus  &c.  judicium  fcrient  , audores  fe  pratbenc 
Dionyfius  Halic.  lib.  i , Livius  lib.  i . cap.  20,  Si  lib-  2.  cap.  2,  ac 
Cicero  dc  Arufp.,  & pro  Domo  fua  . Ad  earn  vero  Pomificis  M. 
amplitudinem  excrevifle  potedatem  adjungunt  Fcftus  de  Verb.  fi- 
gnif.  VV.  Or  Jo,  Judex,  Arbiter,  Dionyfius  Halic-  lib  2,  & Au- 
lus  Gellius  Nod.  Attic,  lib.  1 5.  cap.  2 6,  ut  Rerum  Divinarum  , 
iff  humana  rum  Judex  , iff  Arbiter  haberetur  , ut  legum  fuarum 
tranfgrefloribus , pro  delidi  magnitudine  , poenas  inlligendi , be. 
ne  fibi  vifas,  poteftatc  defungeretur  abfolutilllma,  nulliufque  ipfe 
viciflim  potedati  obnoxius  , ncque  Populo  . neque  Senatui  gefto- 
rum  rationem  cogeretur  redderc  . Per  Religioncm  longc  purio- 
rem  judxorum  Saccrdotibus  licuifTe  gentiliuin  fuorum  lites  judi- 
cio  finite  certum  eft  quammaxime  , & condans  . Levitici  1 3.  lo- 
cum explicans  Philo  de  vita  Moyfis  lib.  3.  Principibus  , ac  Judi- 
cibus  ad  caufTas  difeernendas , componendas  , ac  dirimendas  afle- 
difse  Sacerdotcs  arguit  . In  unaquaque  Urbe  feptem  confedifse 
Judiccs  j qui bus  duo  adjungi  Levies  folebant , qui  Judaeis  jus  di. 
cercnt  , audor  cdjofcphus  Antiq-  Judaic,  lib.  4.  cap.  8.  Sub  Sy- 
ris  tradatu  inito  Lyfiam  inter  , & Judam  fas  Judxis  fuifse  fuis  vi* 
vere,  judican'quc  legibus  liquet  ex  2.Machab.  1 i,&Jofepho  An- 
tiq. lib.  1 4.  cap.  1 7,  & lib  1 7.  cap.  2-  Indultum  id  quoque  a Ro* 
manis  fub  Quinto  Mcmmio  > & Tito  Manlio,  ac  perinde  fub  Pom- 
peo>Gabinio,  Felice,  Feflo  > Albino  &c.  adparetex  cit.  Machab- 
loco,  & ex  Ad.  Apod,  capp.4,  fcqq.,  ac  24,  feq.,  adfirmatquc  Jo 
fephus  lib.  contra  Appionem  p.  io<5  5,  & Antiq.  lib.  18.  cap.  34  s 
lib.ip.  cap. 4,  ac  lib.20.  cap.  1 . Vidc.fis  & Tillemontium  Tom.  1. 
p.  410.  edit.  Bruxcl.  Monum.  hid.  Eccl.  par.  1.  Tom.  2.  p.  3 1 6 , 
l'cqq. , Schikardum  dc  Jure  Reg.  Hcbr.  cap.  I.  p.i 5 , fcqq.  , Bafna- 
gium  Hid-  Jud.  To.  a.  cap.  15.  p.380,  fcqq. , Dcylingium  Obfcr- 
var.  Sacr.  par.  5.  diflert.  dc  zEliaj  Capitol.  Orig.  §.13.  p.461, 
feq.,  &c.  Per  leges  denique  Cod.  Thcod.  lib.  2.  tit.  1.  L.10.  Si  qui 
fub  Chridianis  Imperatoribus  Jud^o  cum  alio  gentili  litem  gerenti 
fuum  apitd  Pattiarcham  judicio  experiri  permiflum  condat . Id* 
que  adco  condans  apud  Judaros,ut  integrum  Saccrdotum  jus  man- 
ferit  Laicorum  jurgia  , litefquc  de  rebus  etiam  mere  temporalibtis 
judicio  duimendi , ut  illicitum  Tamper  Judteis  , ac  nefas  ingens 

fuc. 


Digitized  by  Google 


IT  Civili  . Articulus  V.  J'op 

fuerit  j fuo  reli&o  foro>  aliud  a Rcligione  fua  alienum  adire  difcr. 
tc  lcgatur  in  Scbulcban  Struck  par.  4.  n.  2 6,  multifquc  ex  Judaeo- 
rum  libris  ailatis  documcntis  oftcndat  joh.  Andreas  Eifenmengc- 
rus  in  judaifmo  detc&o  par.  a.  cap.p.  p.  472,  fcqq.  Confer  Si  Ba- 
ronium  ad  an.  43.  n.  4,  feq.,  ac  Seidenum  de  Syned.  lib.  1 . cap.?, 
& lib.  2.  cap.  15.  Potius  vero  quam  hinc,  exjudxorum  Difcipli- 
na  ideft  , ut  pcrfuafum  fuit  Pfaffio  Orig.  Jur.  Eccl.  cap.  a.  arc.  a. 
p.  7,  multoque  minus  cx  Principum  indulgcntia  , ut  perfuadere 
apud  Seidenum  de  Syned.  lib.  a.  cap.7 , & Bafnagium  in  di(Tcrt.4. 
de  Eccl. Tribun.  Artnal.  To.a*  p-4Pi*  Proceftantes  vellenc , ex 
Chrifti  D.  inftitutione  > five  Apoftolica  , Epifcopali  ica  exigence 
dignitate  , officioquc  , profe&um  , ut  Chriftifidelium  liccs  de  re- 
bus etiam  temporalibus  dirimendx  ad  Epifcopos  deferrentur  , De- 
que velut  ad  Arbicros  dumtaxat  , ac  Judiccs  eledlos  , uti  pod  eof- 
dem  Protcftantes  fuadere  Jannonus  intendit,  fed  velut  ad  eos,  qui 
revera  Jurifdidtione  potiuntur , in  animum  quifquc  facile  fuiim 
inducec , qui  recolat  id  profedto  oneris  a S.  Paulo  1.  ad  Corinth, 
cap.  6.  Epifcopis  impofitum  verbis  illis  : Audet  aliquis  vejlrum 
babent  negotium  adverjus  alterum  judicari  apud  ini  quo  s , & non 
apud  Sanflos  i &c.  Quibus  plane  Coriuchiis  probro  vertebac , quod 
litesagicantes  experiri  judicio  apud  Infideles  mallent , quam  apud' 
Sanftos  . Qua  proinde  adpellatione  palam  cxcluditur  notio  illa_, 
Presbyteri  plebeii  , vulgaris  , atque  vilioris  exijlimationis , quain 
venire  contcndit  Scldenus  verbis  illis:  Contemptibiles  , qiiifunt 
in  Ecchjia,  eos  conflitui/c  ad  judicandum  ; tamquam  non  Epifcopi, 
fed  infimi  Presbvteri  fubfellii  fuiflent  aS.  Paulo  Judiccs  defigna- 
ti . Multoque  minus  inteliigi  Laicos  homines, eofque  ncque  aequi- 
tare,  ncque  prudentia  ad  cotnponcndas  lites  fatir  pratditos,  ut 
-interpreiatur  Bafnagius  cit.  diflert.  4.  n.  5,  aut  inccrtx  fpecici  Ju* 
dices  ad  Synagogat  excmplum  in  Ecclefiamindu&os,  uti  Ligfoo- 
to  in  hor.  Hebraic,  p.  j.  vifum  eft  . Quod  fane  quam  longe  ab 
Apoftoli  mente  abhorreae , illud  magis  oftendit  > quod  eofdeni_» 
prxterea  Corinthioruin  rebus  judicandis  conftituit  Apoftolos  » 
quos  futuros  Angclorum  Judiccs  indubicantcr  adfirmat  : Nefci - 
tis , quoniam  Angelos  judicabimus  ? Jguanta  magis f secular ia  ? Quo 
perindc  nomine  Judiccs  dcfignjtos  Epifcopos  turn  exjndc  proba- 

tur? 


Digitized  by  Google 


y i ® De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

tur  , quod  id  fibimct  officii  vindicec  Apoftolus  , illudque  commu* 
nc  iis  faciat , qui  fuis  fufficicndi  vicibus  eflcnt , turn  cxindc  com* 
probatur , quod  fuperiori  cap.  ;.v.  12.  Epifcopalc  Tribunal  a_* 
profano  d..jungcns  : fjguid  mibi , inquit  > de  iis , qui  farts  futtt  > 
judtcare  ? Quibus  liquido  de  Fidelibus  judicandi  fibi  jus  vindicat, 
dumiliud  de  Infidelibus  afc  rcpcllit , quod  ipfum  jus  eft  1 quo 
• pud  Corinthios  } aliofque  perinde  Chriftifidclcs  defungi  pariter 
Epifcopos  jubet . Itaque  pro  San&is  Ecclcfix  Pratfulcs  rite  inter  - 
pretatus  eft  S.  Baftiius  in  q.  9,  & pro  Ini  quit  Judices  laicos  ex  hu- 
manxdici  conditione  , Icgumquc  Satculariuin  confuet udine  judi- 
cantes  acccpit  Theodoritus  Scutatorius  in  Graeco  Cod.  Mf.  Va- 
ticano  . Praetcrca  loco  verbi  C.nftituitc  Grscus  Textus  habet 
2£a.8/£«T«  j quae  di&io  anceps  eft  , ac  transferri  a?que  poteft  ConJU- 
tuitis,  ac  CmjMtuite  . Et  primo  quidem  modo  legendum  Conjlitui - 
f/'/vifum  eft  Hilaro  Diacono  inhuncloc,  quam  leftionem  pro- 
bant  VallaCrit.  Sacr.  To.  5*  edit.  Francof.  p.  69,  Paraeus  , Ca- 
ftellio  , Jof.  Medus  in  Fragm.  Sacr.  p.  jdi,  &c.,  quafi  nempe  rc- 
prehenfione  ideo  fe  dignos  prxbuerint  Corinthii  > quod  homines 
E 'IvSsiD/cevVe  contemptos , & nibili  habitat  Judices  conftitut rent , 
unde  fubjungit : Sic  non  ejl  inter  vos  Sapiens  quif quint , qui  poffit 
judicare  i Pofteriori  vero , propiorique  ad  veritatem  modo  legen- 
dum Ccn/lituite , ut  habet  Latinus  Interpres  , non  quidem  ut  tro- 
nicc  ditfum,  di$umquede  Judicibus  Ethnicis , velut  accipiendum 
exiftimant  Ludovicus  de  Dicu,  Hcmfius  Exercit.  Sac.  lib^.cap.q., 
Lochius  ad  huncloc.,  Wolfius  in  Curis  Philolog.  Grit.  Tom.  3. 
p.  383,  &c  , probant  S.  Johannes  Chryfoftomus  , S-  Auguftmus  , 
qui  lib. 5.  adv.  Fauftum  cap.?.  legit  Collocate , Thcodoretus  , The- 
phylattus&c. , atque  hanc  leettonem  amp.crtuntur  Interpietcs 
Erafmus  , Vatablus  , Clarius  , Zagcrus  , Grotius  bcc.  Crit.  Sacr. 
cit.  Tom.  5.  pag.7 1 , feqq.j  Knatchbullus  in  hunc  loc.,  Herzogius 
diifert.  dc  fubfeript.  Paulin.  3 LeCcne,  Bcaufobrius  Obicrvat. 
Hift. , Crit. , & Philolog.  in  Nov.  Teft  in  1 ad  Corinth,  cap.  6 . 
v.  8.  Tom.  1.  p.  3 1 9,  fcq.  &c.  Qn°  plane  fenfu  S.  Paulus  apud 

contemptiffimum  quemquc  potins  m Ecclefiafuas  a Chriftifidcli- 

bus  agitari  lites  jubcbat>quam  tthni  orum  adirentur  Tribunalia. 
Fallitur  poftremo  Scldcnus  voce  Biwrixa.'  Sxcularia  Apoftoli  fenfu 

res 


Digitized  by  Google 


* 


etCivili.  Articulus  V.  jrn 

res  dcfignari  Tcmporales  nedum , five  Laicas  > fed  etiam  Spirituo.- 
les  , feu  Eiclefiaftkas  opinatus , quarum  ideo  cognitionem  Ecdc. 
fia:  jntegram  Apoftolus  juflerit . Nam  13/oc  Gr.rcis  tria  quidem  fi- 
gnificat  , fe  d mere  temporalia  5 nempe  vitara  , vidus } ac  facilita- 
tes , lubftantiamque  , qua  vivinms  . Quia  vero  vi&us  nomine  ve- 
flesj  donuis,  ac  cetera  vita:  ncccifaria  fubfidia  veniunt , proindc 
vetenbus  BiuriKx  nuncupantur  ha;c  omnia:  fie  Militiam,  Negotia- 
tionetn  , Agncolationem  vocant  Blwrixa.  flittica  S.  Joh.  Chryfo- 
ftomus  dc  Sacerd.  lib.  4.  cap.  I , & Clemens  Alex.  Strom.  lib.  7. 
p.  740,  ac  Bimtixo?  adpcllantur  Mundi  rebus  dediti  . Sic  aputl 
Suidam  V.  Broj  Philo  Biuvfxiw  «t0fd>7rcaV>  & S.  Joh.  Chryfoftomum 


de  Sacerd.  lib.  3.  cap.  1 5.  ar0f« 7i5<  Biai7/x5s  > unde  l°co  '<ecu- 
luria  Verfio  Syriaca  habet : ^uxfunt  hujus  Steculi  j Arabica  De 
rebus  Atundanis  , Grasci , & Ambrofiaftcr  Corporalia  , Latini  alii 
Res  hujus  A/undi . Qua  de  re  multa  oppido  difputat  Suiccrus  in 
1 lielauro  Ecdef.  To.  r.edit.  Amftel.  1682.  p.  8p$-  s feq. 

Atque  germana  quin  hsc  fucric  Apoftoli  fententia  , iftaque 
Epifcopi  Judices  revera  cum  Jurifdidione  , non  Arbitri  dtimtaxat 
eligcndi  ultro  aFidelibus,  jurgiis , litibufquc  finiendis  confti- 
tuti  fuerint,  nos  dubitarc  non  finunc  explicitiffima  SS.  Ecdcfias 
Patrum  teftimonia  . In  quibus  Audor  Conftit.  Apoftol.  fub  no- 
mine S.  dementis  lib.  j . cap.  45,  hoc  Apoftoli  repetens  price- 
ptum  dc  non  adcundo  Chrillifidelibus  Ethnicorum  foro  fic  habet : 

Mu  6i«0go  in!  xfiT#'f(or  tdvtiKQt  1 aWx  fin>  S'i  cm^eQs  xoir^-ixVi 

ovnf  , xxtu.  ocof  o/u.6TPfo)i  Jixa^»i]»  j Ne  ad  cut  ad  Judicium  Gat- 
tilium  , imo  ne  patiamini , ut  Stecalares  Migijlratus  de  ciujjis  ve- 
Jlris  judicent . Quorum  fimilia  regerere  pergi c cap.  infeq.  minoris 
res  n omenti  a Diaconis,  majoris  vero  ab  Epifcopis  judicandas  de- 
nuntians.  Ncque  propria:  fane  poteftatis  exaggeranda:  cupiditate 
illcdus  > inanifque  gloria:  inftindhi  permotus  , fed  pro  officii  par- 
ticula  incitatus  a S.  Paulo  Civilium  in  fc  litium  farcinas , Judicif. 
que  fundlioncs  traduccre  confucvific  S.  Gregorius  Ncoctefar  fcr. 
tur  a S.  Gregorio  Nyflcn.  in  ejus  vita  , quern  a Chriftianis  Laicis 
cledtum  refert  Judiccm  Tear  |3ic«7 ncut  x Sxcuhrium 

Qwtnverfiarum . Extat  cjufdem  epiftolai.  Canonical  in  qua_» 

Can.  5. 


Digitized  by  Google 


$ i a De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Can.  5.  Euphrofynum  fratrem  de  ca-uflis  corum  cognofcituram  , 
qni  a Boradis,&  a Gothis  propriis  exfpoliati  , alicnas  facultates  , 
damni  rcfarciendi  gratia  , rapicbant , delegate  legitur  , ut  ex  le- 
gions Ecclcfiafticis  judicium  ferret , quoruinque  nam  accufacio- 
taes  rccipienda:  forent,  quorumquc  repellcnde.  Explicitiflima 
quoqiie  eft  , quam  in  dubium  revocari  queat , S.  Bafilii  M.  fenten- 
tia  cum  apud  S.  Gregorium  Nazian.  Orat.  20 , turn  in  Regulis  fu- 
fius  difputatis  ad  q.  9 , ubi  de  Corporalibus  loquens  : Porto , in. 
quit,  de  his  rebus  txperiri  apud  yudiccs  extrancos  vetat  nos  Do. 
minus , quumdicit:  Er  ci}qui  vult  tecum  injudicio  contendere  &c. 
Bt  Pa  ulus Jtmiliter  , Jiccnim  ejl  apud  ipjum  : Audet  aliquis  ha- 
bens  negotium  &c.  Ex  Chriftt  D.  igitur  , & S.  Pauli  jnftione  cen. 
fet  S.  Dodor  cxtranca  adirc  Judicia  Chriftifidelibus  nefaseffe, 
fed  corum  potius  lites  apud  Ecdcfiarum  Prxfules  die  finiendas  . 
Ncquc  procul  hinc  aberant  S.Joh.  Chryfoftomus  de  Sacerd.  lib  3. 
cap.  18,  Synefius  epift.  57,  & 105,  Hilarns  Diac. , Photius, 
Thcodorus  Hcraclcotes,  Theophyladus,  Occumcnius  &c.  in  1 .ad 
Corinth,  cap.d  ,nnde  aliquofeniu  certum  eft , ecu  obfervat  Tho- 
maflinns  vet.  > & nov.  Difcipl  par.  2.  lib.  3.  cap  102.04,  Epif« 
copis  Judicum  partes  in  fidelium  lttibus  dirimendis  inpofuas 
futte,  quique  eas  impofuit , S.  Paulum  non  tarn  ex  proprio,  quam 
ex  Chrifti  D.  prxeepto  id  fecillc  . Cum  quo  ftat  attamcti , quod 
non  ita  partes  iftas  perfemet  cxplere  oporteat  Epifcopos , quin 
jpds  per  alios  , prout  opus  adirc , prxftarcfas  (it . Itaquc  Syndio 
id  magis  expedtre  videbatur  , ut  inCicricos  Sxcularium  curarum 
farcina  deoneraretur  , ut  Divinis  ipfi  curandis  rebus  expeditio- 
rcs  ficrent  Epifcopi . Quin  imo  Sylvano  Epifcopo  apud  Socratem 
lib.  7.  cap.  36.  ardc  perfuafum  iverat  Fori  moleftias  , anfra&us  , 
& fraudes  a Clericis  etiam-forc  amputandas  , ut  Caelcftibus  Iibe- 
rius  vacarc  ipfis  liccret,  idqtie  oncris  ideo  in  Laicos  quofpiam_* 
fpe&atx  vi  tar  fore  transferendum  . Quomodo  plane  de  Laico  quo- 
dam  probato,  fidelique  S.  Paphnutio  amicitiar  neceflitudine  con. 
jundiifimo  refert  Ruffinus  cum  ingentem  cxindc  laudum  cumulutn 
rcportaflc  , quod  Fidelium  litibus  componendis  femet  impendcrc 
non  parceret . Quaetiam  rationc  a S.  Martino  Turon.  Presbyte- 
toi  Cbriftifidclium  juxgiis  dirimendis  fuille  prxpofuos,  quo  turn 

pof- 


bigitized  by  Google 


ET  Cl VTLI  . ART1CULUS  V.  f I } 

pofset  ipfc  totus  orationi  fc  dedere , turn  nequis  dcefset , qui  Fi- 
dclium  plcbcm  juftis  his  Judicis  officiis  dcfraudarec , teftis  acce- 
dit  Sevcrus  Sulpitius  . Varia  erat  veto  haccc  dc  rc  cum  Patrum 
fcncentia  , turn  Ecclefiarum  difciplina  , tam  pro  vario  ipforum  in. 
genio  > quam  pro  ipfa  rcrum  varictatc  . Theophilo  Alex.  p!a- 
cuiilc  Judicis  potcftatem  excrcerc  per  femet  > jurgantiumque  liti- 
bus  impiicare  fefe  adparei  cx  epift.  2.  Pafchali . Id  pari  in  more 
pofuum  S.  Cyrillo  Alex.  , ut  Magiftratus  inftar  dc  inftitutis  Ci- 
vilibus  , quz  Grxci  ttoXitaas  vocant,  aliifquc  negotiis  Satculari. 
bus  cognofeeret,  audor  c (l  Nicephorus  lib.  1 4.  cap.  1 4. 

S.  Epiphanio  contra  refert  in  ejus  vita  Johannes , ab  co  licibus  di. 
judicandis  pratfe&um  Defenforcm  Ecclefiae  fuiflc ; quo  demum  > 
veluti  minus  idoneo,  dimoto  > hanc  in  fc  Provinciam  tranferiptam. 
Itcrum  ob  infignem  in  dirimendis  jurgiis  peritiam  digno  ma&an- 
tur  clogio  Philcus  Thummicanus  ,&  Macedonius  Conftantinopo- 
lit.  a Nicephoro  lib.  7.  cap  p,  & lib.  9.  cap.  4.  At  viciffim  ex 
Can.  61.  Nicano-Arabico  verf.  Turriani  liquet  umjm  ex  feptem 
Diaconis  Y\pgDiK$'tKOS  PraftSium  Judiciis  di&um , ideo  quod 
Iegum  facrarum  cuftodia*  praeefset  j deque  homicidiis  , aliifquc 
criminibus  inquirere  datum  ci  efset . Quos  ex  Romanae  Ecclefiae 
confuctudinc  Judicum  Primicerios  adpellat  Bcnno  Card,  in  vita_» 
S.  Gregorii  VII.  Siqui  Patrum  attamcn  S.  Pauli  intinie  fenfum 
attigete , quaeque  Epifcoporum  partes  efsent > probe  tenucrc  > 
nobile  profedlo  Latinac  Ecclefiae  luminum  par  fuit , SS.  Ambro- 
fi uni , inquio,  & Auguftinum  . Prior  cnim  ille  baud  fatius  habuic 
precibus  apud  lmperatorcs  agere  , atquc  ita  quidem  , ut  animo 
Thcodofii  inricxo  > quos  ab  exfilio,  quos  a carccribus  , quos  a 
niorte  fubducerc  ipfi  ex  voto  fucceffcrit , vcluti  liquet  ex  epift.a 
nifi  pro  facul  tatc  fibi  a S.  Paulo  fa<fta  litium  inter  Fidcles  Judiccm 
femet  infuper  crigcret . Itaque  litis  valdequam  perplexx  Cogni. 
totem  , Judicemquc  fe  prxftitifse  ipfe  refert  epift.  24.  ad  Marcel- 
lum  , ncc  id  fuapte  a fe  pera&um  , fed  ex  onere  libi  cum  Praefulis 
officio  concredito  , turn  difertaS.  Pauli  lege  feribit  : Ccgnovi  au- 
tem  fecundum  Suer a formam  reception! s , in  qua  me  induit  iff, 
Beatijs.  sdpojloli  aucioritas  {Jc.  Cujufce  praeceptionis  vim  magis 
magifquc  lenfit  dc  Offic.  lib.  2.  cap-  24 , ncc  alterum  paccre  eifu- 
Part  III.  Torn-  yU  T c c , gium 


Digitized  by  GoogI 


5*  1 4 De  Potestate  EcclesI/'  sticA  , 

gium  cognovit,  quam  fi  ejufmodi  litium  farcinain  alium,fuo  tamen 
expedicndarum  nomine  , transferretur  . Atquc  cxinde  Vicario* 
rum  Epifcopalium  aufpicandam  originem  qui  exputet , a vero  plu- 
rimum  non  abhorrebit . Pofterior  hie  veto  in  Pfal.  118.  ferm.  14. 
tarn  non  ambegit  de  Chrifti  D.  prarccpto  Apoftoli  ore  promulgato 
finiendarum  ab  Epifcopis  inter  Fidelcs  litium  , quam  officio  huic 
perinde  difficili  fe  hand  imparem  prarftare  non  deftitit . Non  aude- 
demus  dicere  , ajens  , Die  homo  , quis  me  conftiiuit  Judiccm  in- 
ter vos  ? Conftituit  enim  talibus  caujjis  Ecdejiajlicos  sjpojldm  Co- 
? nit  ores  , in  Forts  prohibetts  jurgare  Cbrijlianos  . Cujufmodi  fen- 
tcnti.x  habet  fimillimain  Pfal.4?,&  8o,Serm.24.  de  Verb.  Apod., 
horn.  50  , Enchir.  cap.78  , epift.J47.  ad  Proculcjanum  ,&c.7am 
vero  S.  Ambroiii  exemplo  , cujus  mcminit  Confcfs.  lib.  3.  cap.  3 , 
cxcitatus,  quam  Chrilli  D.  prteccpto  obftridius  > de  quo  pra?cir. 
loc. , fc  propterea  dirimendis  hujufmodi  litibus  quotidie  impli- 
cit u m , fxcularibufque  diften  turn  j'udiciis  acerbe  querebatur  de_» 
Opcre  Monach.  cap.  2y.  Ingenti  fortitudinc  idcirco , tolcrantia- 
que  S.  Auguftino  opus  fuifse  , ut  fe  Civium  negotiis  , atque  jur* 
giis  prseflarct  > teftes  acccdunt  Poffidius  in  ejufdem  vita  cap.  19  , 
Nembridius  in  cpift.  inter  Augtift.  1 14  , deque  feipfo  quin  perhi. 
bet  S.  Dodtor  epift.  8 t.  De  AbrahamoCarorum  Antiftite  id  quo- 
que  memorix  prodidit  Theodorctus  hift.  PP.  cap.  1 7 , haud  cxi. 
guam  dici  partem  ab  co  huicce  charitatis  in  compone-ndis  Laico- 
rum  controverfiis  officio  impendi  confucvifse  . Eodcin  Apoftolico 
fpiritu  affe&us  Sidonius  Apolhnaris  Epifcopus  Arvemenlis , quo 
ipfc  Fidelium  litibus  dirimendis  indeiinenter  incumbcbat,  co  ipfo 
Audio  de  optima  Epifcopalis  inhac  parte  officii  adimplcndi  ratio- 
ne  Prjefulcs  alios  adroonere  non  dcfiikbat  lib.tf.  epift.  a.  ad  Prag- 
matium  , 4.  ad  Lupum  &c. , quibus  fides  indubia  He , & quatenus 
5a:cularium  litibus  ipfe  per  fe  componendisoperam  daret,  & qua- 
tenus co  ipfb  pietatis  officio  praeftando  alios  impendi  pariter  Epif- 
coposobnixc  defideraret . Afflidis  gencratim , Miferifque  per- 
fonis  licuifse  per  Religionem  ad  Epifcoporum  opcm  confugcre  fi- 
dem  indubiam  facie  S.  Ennodius  Ticin.  lib.  1.  cpift.  7.  ad  Fauftum 
edit.  Sirmondi  To. i.p  810  , a quo&S.  Epiphanius Ticin. in ejus 
vita  dignis , cgregiifquc  > ob  hanc  ipfam  frequens  illis  opcm  im- 

pen- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  ARTICULUS  V. 

penfam , madatur  clogiis*  Pro  Tribunali  dirimcndis  jurgiis  fc. 
diife  , indequc  pra?c!arum  induftriae , pcritia*que  fpecimen  exhi- 
buifsc  S.Manrilium  Cadurccnfcm  Epifcopum  audor  eft  S.  Grego- 
rius Turon.  lib.  f . cap.  42.  E Diaconis  unuin  ab  Epifcopo  dcligi, 
ac  negotiis  gerendis  Sjjcularibus  prxfici  confuevifsc  doctunento 
eft  FerrandusCarihag. , qui  in  prooen.  Parsnctici  ad  Rhcginum 
fe  cutis  Sscularibus  diflipatuni  adfirmabat , diftciuumque.  Hanc. 
cc  tauten  fpartam  praecipue  Epifcopis  a 5.  Paulo  demandatam_» 
fuifle  ex  prsecit.  ad  Corinth,  cap.  6.  optime  arguebant  Dodifs. 
Presbyterorum  nobile  par  V.  Beda,  & Sedtilius.  Ccrtum  id  adeo, 
conftansque  fua  fub  xtatc  tradit  Hincmarus  To.  1.  p.  676  , ut  ca_> 
turn  into  complurium  invaiefccret  Epifcoporum  dodrina  , quadi- 
ccrcnt  in  jus  dcinccps  accerfiri  eos  nequire  , neque  publici  Judi- 
dicis  fubjicicxamini , neque  de  quantocumque  damnari  crimine , 
qui  fibi confdfi  fcmcl  fuiftent . Sequiori  quin  ctiam  Tub  state 
feitum  eft , quanta  in  negotiis  ejufmodi  pertradandis , Fidclium- 
quelitibus  firuendis  poteftate  ufus  fit  j pollueritque  dexteritatc 
I vo  Carnot. , quod  & eloquuntur  ipfius  Epiftolx  4 , 6 , &c.  Qui 
pro  componendis  qtioque  hujufee  genus  jurgiis  fuum  ad  Tribunal 
adpellcrcnti  cum  iis  praefentiffiinos  fe  dedcrc  officio  duxere  pro- 
culJubio  S.  Anfelmus  Cantuar.  Eadmero  tefte  > ipfoque  met.  in 
cit.  ad  Corinth,  locum , S.  Hugo  Lincolnienfis  , Scriptorc  ipfius 
vitae  referente  apud  Baronium  ad  an- 1 1 pi.  n.  46  , S.  Hugo  Gra- 
tianop.  apud  Surium  ad  diem  1.  April.  , S- Carolus  Borromxns 
apud  cumdcm  die  4.  Novcmb. , See.  , turn  tic  iis  pietatis  officium 
illod  haud  impigre  impendcrent , ftiinulos  Epifcopis  adjicicbant  , 
leque  dare  audores  non  defiftebant  S.  Petrus  Dam.  in  Opufc.  in* 
feripto  Dominus  • vobijeum , S. Bernardus  deConfid.lib.  i.indi- 
gnum  quidem  judicans  terrenis  Judiciis  Epifcopos  implicari , non 
indignos  tamen , qui  implicentur  , Anfpertus  in  Apocalyp.  lib.?, 
Haymo  , & S.  Brunus  Signin.  in  1.  Corinth,  cap.  6,  Hugo  Vidor, 
ibid.q.  50  , feq.  See . Ex  quibus  liquido  patet  minus  rede  S.  Pe- 
tro  Dam.  epift.  6.  Ecdefiafticis  jus  omne  litigaatdi , fcque  alienis 
jngerendi  litibus  adimendum  vif’um  fuifsc  . Sed  & Id  juris  loco 
tnagis  ftabiliviftc  fuo  , egregieque  vindicate  legitur  Hermas  Lc- 
matius  dc  Inftauranda  Vet.  Keligione  lib.  7.  cap.  a? , feq. , co- 

Tu  1 pio- 


Digitized  by  Google 


$i<S  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

piofeque  fcripfit  hocce  dc  argumcnto  Helias  Turon.  Archiep.  in 
libro  contra  Pragmaticam  Gall.  Sand.  Roma:  an.  1485.  edito  . 
RcccptilTimi  iftiufmodi  prxterea  rooris , ut  Fidclcs  fuas  dc  rebus 
temporalibus  litcs  ad  Ecclcfix  potius  , quam  Sxculi  Tribunalia_» 
fjftcrcnt  j tain  locuples  acccdit  teftis  Philothetis  Achilinus  in 
Somno  Virid.  capp.  200  , & 210  , quam  vindex  accrrimus  Petrus 
Bertrandns  dc  Orig. , & ufu  Jurifd.  Ecclef.  Bibl.  PP.  T0.4.  par.i, 
p.  87^.  Viden  dcimim  , ut  integrum  devexiorem  ufquc  ad  artatem 
iftiufmodi  dirimendi  Laicorum  jurgia  manferit  Epifcopis  jus  ! 
Cujufce  deindc  egregios  fc  Defcnfores,  alferrorcfquc  prxllare 
non  dubitarunt  ex  Thcologis  , & Canoniftis  viri  Dodifs.  S.  Tho- 
mas in  1.  Corinth.  6 , Hcnricus  Gandav.  Quodl.  6.  q.  23  , Franc- 
Mayronus  Quodl.  q.»  1.,  Petrus  Lombardus  ad  cit. Corinth,  loc., 
Sandcrus  de  Clave  David  lib.  2.  cap.  16  , Genebrardus  in  Pfal. 
121  , Perezius  dc  Potcft.  Ecd.  coad. , Benedidus  Ariamonta- 
nus  > Dionyfius  Carthuf.,  & Lyranus  ad  prxeit.  1.  ad  Corinth.  6 , 
Hoftienfts  in  Cap.  13.  Per  Pinerabilem  Dccret.  lib.  4.  tit.  17. 
Qui  filii  Jint  legit. , Panormitanus  in  Cap. to  .Licet  lib.x.tit.2.  De 
Poro  compel . , Turrecremata  in  Can.  6.  Cum  ad  verum  dift.  , 
& cum  Gloffa  Interpretes  alii  in  Can.  1 q.Relatum  1 1 . q.  1 , Archi- 
diaconus , Prxpolitus , Dominicus  a S.  Gcininiano  , aliique  apud 
Bofium  de  Temp.  Eccl.  Monar.  lib.  2.  cap. 8 , a quo  perindc  capp. 
feqq.  Marfiluis  Patav.  lib. 5.  Hier.  Eccl.,  Ochamus  trad. 2.  lib.z. 
Dialog,  cap.  8 , & de  Poteft.  Pontif.  q.  1.  cap,  11  > Gabriel  Biel 
led.  75.  in  Canon.  Miflas , Johannes  Parif.  de  poteft.  Regia  , & 
Pap. , ac  Petrus  Alliac.  dc  Petri  Monarchia  abundc  , validcquc 
fufflaminantur . 

Difciplinx  hujufmodi  caput  , ut  eo  tutiori  poneretur  in  loco, 
quo  mcliori  ab  Epifcopis  adminiftraretur  ordine  , indefeffa  , jugi- 
que  a Conciliis  allaboratum  eft  opera . In  Elibcritano  , cui  Apof- 
tolicx  Sedis  adfuiffc  Lcgatos  teftacam  rem  facit  Synodus  Suclfio. 
ncnlis  11 , cujufquc  de  finceritatc  , loco,  & epocha  dicere  me  mcmi- 
ni  To.  4.  p.  232,  cap.  74.  falfus  teftts  pralatum  teftimonium  pro- 
bare  in  Clericorum  Conventu  cogitur  . Refertur  a S.  Gregorio  111. 
in  Jndic.  poenit.  cap.  13  , (quod  Opus  tamen  junioris  Audoris 
cftc  rede  autumat  Pithwus)  , a Rabano  de  Poenit.  fatisf.  lib.  3. 

cap.  5J  , 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  V.  5*17 

cap.53s  a Reginone  lib. 2.  cap.  341,  & a Burchardo  lib.itf.  cap.  18. 

Jndicium  id  eft  hand  obfeurum  reccpti  moris  , quo  lites , c argue  . 
quammaxime  , qua:  de  criminc  eftent , agitari  a Laicisin  Foro  Ec- 
clcfiaftico  frequens  erac . Quod  in  Eliberitano  de  Teftibus , idip- 
fnm  in  Arelatenfi  an.  314.  Can.  7,  cui  & conforms  eft  Eliberita- 
nus  <>6  , de  Judicibus  decrctum  eft  , quibus  i de  ft  in  adminiftrando 
officio  advigilare  jubentur  Epifeopi , Cenfurafquc  infligerc  , ficu. 
bi  a redo  juftitiac  cramicc  deflaftere  illos  animadvcitercnt . Per- 
fuafum  arifte  , probatumqnc  fuifle  Carthagincnft  111.  Can.  p.  ptif- 
cum  oportet  Ecclefiac  morem  , quo  laicis  Epifeopale  Tribunal  ad 
dirimendas  lites  adirc  liccbat : fiquidem  inde  validum  defumit  ar- 
gumentutn  Clericos  a Laici  Judicis  Foro  eliminandi : qui  perinde 
Canon  proprius  evafit  Concilio  Vernenfi  ann.  75  5.  Can.  18.  A 
Carthaginenfi  IV.  Can.  23.  apud  Gratianum  Can.  6.  Epifeopus 
1 5.  a.  7.  Epifeopus  ,Clcricis  adfiftentibus , cattfTas  judicare  jubc- 
tur  . Quern  Canoncm  de  litibus  ctiam  Laicorum  accipiendum 
mihi  fuadet  S.  Auguftinus,  qui  Concilio  huic  interfuit , quemque 
Laicis  inter  fefe  lites  agitantibus  ad  faftidium  ul'que  aurcs  accom- 
modaffe  fuas  fuperius  dicebam  . Conjc&ura  taincn  non  opus  eft, 
ubi  cxplicitiftiina  habetur  ejufdcm  Concilii  fententia  Can. 2 6 , re. 
Jato  Can.  7.  Statuendum  dift.  po>  & Can.  87  , quibus  Epifeopi 
diflidentes  ctiam  Laicos  ad  paccm  componere  prascipiuntur  , Lai- 
ci vero  Chriftifidelcs  judicio  apud  Infidcles  experiri  prohibentur  . 
In  Carthaginenfi  V.  Cap.  1 , in  Cod.  Can.  Ecclef.  Afric.  Can.  5P, 
& in  Carthaginenfi  VI.  Can.  z6,  apud  Gratianum  Can.  38.  Statu - 
turn  il.q.  6,  Apoftolico  jure  Ecclcfi*  demandato  Laicis  fasefle 
dcclaratum  legitur  quamlibet  cauffam  in  Ecdcfiaftico  Foro  agita- 
re  . In  Judiccs  ipfos  Kcgios  cxcubias  agere  Epifeopi  aTolctano 
III.  Can.  18.  admonentur , ac  fiquid  in  Leges  ab  illis  commifsum 
fuerit,  infringerc  , Regemqtic  de  illorum  praspoftera  judicandi , 
perverfaque  ratione  commoncfaccrc  . A S.  Patritio  in  Synodo  cir. 
ca  an.  450.  Can.  21.  Ecclcfiaftica  Communione  interdiftus  legitur 
Chriftianus,qui  ad  altcrum,praeter  Ecclefiafticum,  Tribunal  aliuni 
provocet  apud  Harduinnm  To. i.p  lypa.ex  Cod.Mf.Bibl.  S.  Bene- 
dict Cantabrig.  In  Matifconcnfi  11.  Can.  12-  Archidiaconus  , vel 
Presbyter  alius  Epifeopi  vice  Judicis  perfonje  fuftinend*  fuffici- 

tur . 


Digitized  by  Google 


‘5-18  De  POTESTATE  EcCLESIASTICA  , 

tur  . Atque  Viduarum , ac  Pupillorum  lites  non  ante  Laicum  apud 
Judicem  agitari  permittuntur,  quam  ab  Epifcopo  , Tub  cujus  pra> 
fertim  tuitionc  degunt  > examinata:  fuerint , & excufs*  . Non  in_* 
publico,  fed  in  Foro  propriocaufsas  fine  ftiepitu  , fine  juris  fern* 
pulis  , Patrumque  more  potius,  quam  Judicum,  agere  Epifcopos  , 
quod  ipfum  perinde  juflit  Aquifgranenfc  11.  Can.  4 , voluit  Cabi- 
Joncnfell.  Can.  1 1.  Publicisfc  tamen  inferre  Judiciiscis  permit* 
tens  , ubi  de  legibus  Divinis  admonendi  judices  cfsent , aut  op* 
preffis,ac  miferis  opcm  adfcrrrc  oportcret.  Epifcopisinjurcdicun- 
do  adjutrices  prarftarc  manus  Comitcs , Laicique  judices  admo. 
nentur  a Francofordienfi  Can.  8 , a Turonenfi  111.  Can.  3 3 , aCa* 
bilonenfi  11.  Can.  2 o , ab  Arclatenfi  VI.  Can.  1 3 , a Moguntino  1. 
Can.  8 , alteroquc  fub  Rabano  I,  Cap.  7 , a Meldenfi  Can.  71  , a 

5 uclfionenfi  11.  Can.  1 a,  a Carifiaccnfi  in  epift.  ad  Ludovicum  Reg. 
cap.  1 3 , a Pontigoncnfi  Cap.  1 2 ..ex  Capitul.  a Carlo  Calvo  pro* 
mulgatis  j&aTriburicnfi  fub  Arnulpho  Imp.  Can.  3 , & 9.  Qui- 
bus  jungendi  Carolus  M.  in  Capitul.  lib.  2.  cap.tf , lib.  3.  capp.  114, 

6 1 3 8, 6c  Addit.  3. capp.  231  & 64:  VtComite:  , jubens,  & 
dices , reliquujque  Populus  obedientesjint  Epijcopt  3ut  invieem  cott- 
Jentiant  ad faciendas  juflitias , ac  Hincmarus  in  hortatoria  ad  Ca- 
rolumCalvum  Oper.  To.  a.p.83^  , feq.  Vctuftiflim*  prxterea_. 
hujufee  fantftioris  difeiplina:  rcliquias  , Sc  veftigia  reperire  eft  in 
Conciliis  Narbonenfian.  1054.  cap.  18  , quo  concemiones  de  re- 
bus etiam  temporalibus  inter  Latcos  finiendae  Epifcopis  perinit- 
tuntur  . In  Parifienfi  an.jaia.  par.  4. cap*  6 , quo  Epifcopi  officii 
admonentur  proprii  , ut  feiant  qucrclis  Paupcrum  audiendis,  cif- 
que  prasftandx  juftitiae  fe  deputatos  efse  . In  Compendia nfi  ann. 

1 3 o 1 . cap.  4>  fcq.  > quibus Judices , & Comitcs  fub  Anathcmatis 
interminarioncinhibemur  , nc  Laicos  fubditos  a Foro  Ecclefialti. 
Co,  in  cauifis  a Jure, feu  confuctudine  permiflis,  retrahcrc  ,ac  pro- 
hibcre  audeant . Quorum  fimillima  in Bituriccnfi  an.  133$.  cap. 12. 
inftaurata  habentur.  In  Colonicnfi  11. an.  1 34^.  cap.  6.  de  Jurifd. 
Eccl. , quas  prolato  difertiifimo  S*  Pauli  1.  Corinth.  <5.  loco  Epi- 
fcopis vindicatur  . In  Mcdiolanenfi  111.  an.  1373  cap.  18  , & in 
Mexicano  an.  1 585.  lib.a.  tic.  1.  §.  3 , quibus  Pupillorum  , Vi- 
duarum , ac  Pauperum  cura  fpecialis  Epifcopo  > vcluci  communi 

on* 


o 


Digitized  by  Googl 


ET  CtVlLI.  ArTICULUsV. 

omnium  Parenti , cnixc  commendatur  . Dcnique  in  Synodo  Di- 
ampcritana  an.  1 fub  Alcxio  Meneflto  turn  in  Synodi  indi- 
vflionc  , turn  Ad.p.  Deer.  15.  declaratum  legitur  , Confuctudi- 
ne  immcmorabili  in  Eccldia  Malabarcnfi  jugiter  cuftodita  cauf- 
ias  etiam  Civiles  adEcclcfi*  Tribunal  deferri  confuevifse » Ubi 
confer  Raulinom  in  Not.  Plurimum  ad  hare  confirmanda  porro 
confcrrc  pofsent  Conciliorum  Decreta  circa  Servorum  manumif- 
fioncm  > qualia  Arauficani  I.  Can.  7,Arclatcnfis  1L  Can.  3 3 , feq.j 
Aurclianenfis  V.Can.7,Matifconcnfis  ll.Can.7,  Africani  Can.3i,& 
4P»Cod.Eccl.Afric.Can.^45&  82.  Qua  dc  Servorum  manumiflione 
decernere,non  fccus  atquc  de  Mancipiorum  Ecclefi*  cauflis,ad  Ec- 
clefiam  fpeflafse  haudobfeure  indicant  etiam  Conftantini  M.5anc- 
tio  apud  Sozomenum  lib.  cap.  p,Nicephorum  lib.  7. cap.  41?,  & 
Cafliodorum  bift.  trip.  lib.  1.  cap.  p,  Legefque  geminae  in  Cod. 
Theod.lib.i.tit.8.cap*58j&  in  Cod.Juftin.lib.i.tit.jj.Z^efe/j-,  qui in 
Ecclefxis  manumittuntur,Lcg  Langob.lib.a.tit.i8.§.  3 , Capitnlarc 
Dagoberti  Regis  , cui  titulus  : Lex  Ripuariorum  Capitul.  To.  1. 
p.  41J  &Capitulare  Caroli  M.  lib.  5.  cap.  32.eod.To.!.  p.  8pi: 
qua  dc  re  adeundi  Marculfus  in  Form.  Append,  cap.  55.  Sirm.  cap. 
1 2y  Willelmus  a Loon  de  ManumilF.  Servor,  apud  Romanos  lib.  1 . 
cap.  5-p.  8y,  Willclmus  Fournerius  Scle&or.  lib.  r.  cap.  4,'  Fri- 
dcricus  Lindenbrogius  ad  Cod.  Leg.  antiq.  p.1432, & Heincccius 
Jur.  Germ.  To.  1 . lib.  1 . tit.  2.  §.50.  Conferri  item  hue  poflent 
Conciliorum  Decreta  circa  nova  gravia  tributa  non  imponenda  , 
qualia  Lateranenfis 111.  Can.  2a>  Avcnioncnfis  an.  uop.  Can.  <7, 
&c. ; cujufmodi  Decreta  ferendi  poteftatem  adco  fxbi  propriam  fe- 
ci He  Concilia  quatdam  leguntur,  ut  ncque  Principes  ipfi  a fubditis 
Populis  tributa  exigere  prarfumerent , nifi  ex  pratvio  Synodi  con- 
fenfu  , velut  lib.  12.  Leg.  Wifigoth.  ex  prarferipto  Synodi  Tolera- 
nt liquido  adparet  . Scd  hsc  obiter  indicaffe  fat  habeo-.  Altcro 
fed  enim  ex  capitc  » ratione  nempc  peccati  > Ecclefiallicar  potefta- 
ti  dc  Sxcutarium  litibus.  indirccte  cognofcere  incumbit . Quod 
dilucide  Innocentius  III.  expofuit  in  Cap.  13.  JS/ovit  Decret.  lib. 
2.  tit.  r.  De  judiciif  . Interpellate  nempe  a Johanne  Angliae  Rc- 
ge  , qui  a Philippo  Augufto  Rcge  Franc.  Comitatu  Pidiavienlt 
aliifque  Dominiis  contra  foederis  padla,  fidcique  facramemum 

fuc« 


Digitized  by  Google 


jio  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

fneratexfpoliatus  , littcris  , Legadfque  Miifis  utrique  Regi  bello 
abftinendum  , datoque  jurijurando  ftandum  indixerat , integro  ta- 
wen  fervato  utrique  jure  . Verum  parere  renuenti  Philippo  , & 
cauffanti  Pontificii  juris  non  effe  de  Rcgum  temporalibus  cogno- 
feere  , pro  refponfo  cclcbri  hac  ad  Gall.  Epifcopos  inferipta  Dc- 
crerali  dedaravit  : fe  quidem  nihil  de  Regis  utriufque  juribus  de- 
tradtim  velle  , neque  dire&c  de  rebus  corum  temporalibus  judi- 
cium ferre,fed  de  pcccato  dumtaxat  cognofeendi  poteftate  uti  fpi- 
rituali , fuoque  ideo  fatis  officio  facerc  . Nolle  , inquam,  de  Feu- 
do  , cujus  haud  ignorabat  ad  Regem  pcrtincre  judicium  , fed  de. 
cernctc  de  pcccato,  cujus  ad  Pontificcm  fpe&arc  cenfuram  inficias 
nemo  iret : fiquidem  de  infra&is  foederis , pacis  , fideique  legibus 
juramento  firmatis  ageretur  , de  quibus  cognofeendi  jus  Pontifici 
auferre  Cbriftiana  fide  imbutus  aufus  fucric  nemo  . Jam  vero  ab 
iftiufmodi  Decretali  Novit > ad  prartavendas  Intcrdifti  minas  , a 
Galliarum  Epifcopis  , Rcgiifque  Procuratoribus  , Regis  nomine 
appellatio  quidem  intcrpofica  fuit , attamcn  non  ad  futurum  Con- 
cilium  , uti  perperam  adfirmant  Carolus  Molinirus  in  Comment, 
ad  Intcrdiftum  Hcnrici  II,  & fupine  poll  ipfum  Cujacius  in  citat. 
Cap.  Novit , fed  ad  ipfum  Pontificcm  , ipfomet  teftc  lib.  8.  epift. 
143  . ad  eofdcm  GallJEpifcopos,  atque  teftantc  A&or.Innoc.  Seri- 
ptore  apud  Muratorium  Rer.  Ital.  Script.  To.  J.  Itaque  Romam 
profeifti  coram  Pontifice  appellationem  profequuturi  inter  alios 
Senonenfis,  & Bituriccnfis  Archiep.,  acEpifcopi  Parifienfis,  Mel- 
denfis , Catalauncnfis  , & Nivernenfis  , Procuratorcs  item  alii , 
palam  proteftatifimt  intcrje&am  appellationem  non  eofpcaafTc  , 
ut  Apoftolicae  Sedis  eluderetur  mandatum  , fed  quia  fua  intcrelTe, 
atque  Regis  juftam  e(Te  caufsam  ipfi  credcrcnt . Ex  quibus  adpa- 
ret  Deere  talc  m Afc-orV  in  Gallia  execution!  demandatam  tuique 


fuifse,  agnitumque  a Gallis  id  Juris  Decretali  haccc  pratferipti  re- 
vera  Pontifici  competcrc  . Et  certc  in  celebri  difput.  cum  Petro 
Cunerioan.  1320.  coram  Philippo  Valefio  Bibl.PP.To.2d.hanc 
Decretalem  producere  Petrus  Bertrandus  non  dubitavit , ipfo  ad- 
verfario  contradicerc  non  prifumente,  vclut  cam,  cui  vim  in  Gal. 
lia  haud  defuifse  non  ignoraret.  Unde  patet  falfo  fcripturiifsc  Pe. 
trum  dc  Marca  Cone,  lib.2.  cap.  3,  & lib.4.  cap.t4,  ac  poll  ipfum 

Bof- 


Digitized  by  Google 


etCivili  . Articulus  V.  fit 

Bofsuetium  Defenf.dedar.  par.  a.  lib.  7.  cap.  12.  Dccrctaknu. 
hancce  Gallis  univcrfim  invifam  valdequam  accidifse,  nec  ufpiam 
in  Gallia  fuifsc  receptam  . 

Synodorum  huiccc  fcmentia:  de  Fidclium  jurgiis  apud  Epif. 
copum  finiendis  Apoftolicx  Sedis  au&oritatem , roburque longe 
potius  adjungcre  , uti  rebus  optime  dccrctis  faccre  folent,  Roma- 
ni Pontificcs  non  dcftitcrc  . Itaque  S.  Gregorius  M.  apud  Gratia- 
num  Can.  2.  Petrus  dift.  39.  Stecularium  ncgotiorum  ineptos  or- 
dinari  in  Epifcopos  , Jgui  non  folum  de  falutt  aninurum  , veruttt 
etiam  de  extrinjeca  utihtate  decent  cfjc  fulliciti , fapientilfmie  ve- 
tuit  . Et  certe  affli&is  , egenis  , miferifquc  ope  non  deefsc  fingu- 
lari  Epifcopo  curse,  officioque  cedere  cuin  ipfc  frcquens  exempio, 
turn  verbo  qtioquc  docere  Lib.  8.  epift.  38.  ad  Januarium  Calar. 
nondeftitit . Itcrum  par.2.  lib.  de  Cura  Paftor.  cap.7.  ita  quidcm 
S.  Pauli  locum  1 . Corinth.  6.  intcrpretatus  eft  , ut  de  Laicis  re- 
bus judicia  a Laicis  juxta  regulas  Ecclefiafticas  exerceri  volucrit, 
quum  tamen  opus  fnerit,  ad  fuum  ab  Epifcopis  Forum  cadem  tra- 
hi  poflint  > ac  debeant  . Ideo  afpcrc  iis  fuccenfct , qui  ad  fpiritua- 
lia  vacandi  affedu  , crediti  fibi  Gregis  temporalia  curare,  ejufque 
rcceflitatibus  fuccurrcrc  negligunt . Ex  codem  S.  Pauli  ad  Co- 
rinth. loco  abfolutiflimam  fibi  in  re*  temporalcs  audoritatenL. 
vindicate  legitur  S.  Gregorius  VII.  lib.  8 epift.21.  ad  Hcriman- 
num  Meten.  j qua  ipfum  Apoftolicis  , Ecclefiafticifque  documen* 
tis  adverfus  Epifcopalis  poteftatisobtre&atorcs  inftruit . At  cnim 
utratnque  heicpaginam  facit  Decretalium  jus  tain  vetus  j auam 
novum  , quo  liquido  conftat  Epifcopis  idem  officium  , ac  jus  diri- 
mcndi  cauffas  Pupillorum , Viduarum,  ac  Mifcrabilium  perfona. 
rum  , qux  fpeciali  Ecclefia?  protedione  gaudent-.  Atqite  digitum 
hue  profedo  intendifle  S.  Pafchalis  I.  videcur  , qui  apud  Gratia- 
num  in  Can.  7.  Si  quit  objecerit  1 . q.  3.  deferiptus  ex  epift.  ad  Ar. 
chiepifcopum  Mcdiol.,  de  qua  etiam  Ivo  par.  3.  cap.  84,  Pczius  in 
Thefau.  Anecdot.  To.  5.  ex  Geroho  in  Pfal.  2 5.  p.  5 1 9,  & Man- 
lius Suppl.  To.  1 . p.  803,  Animit  defompta  fimilitudinc  vita  fenfi- 
tiva  abique  corporc  non  viventis  , rerum  etiam  corp  oralium,  fine 
quibus  rite  fpirituales  curari  ncqucuu  , curam  Epifcopo  incuin- 
l?cre  docet  . Juxta  ha?c  ipf*S.  Leo  IV-  inCan.  5.  Jpiia  Prxfuh. 

Psrs  III,  Tom.  yi.  V v v tut 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 
tut  i . q.  4>  Epifcopale  Magiftcrium  dc  Sxcularium  etiam  utilita- 
^ tibus  follicitum  efsc  dcbcrc  adinonebat . Expreflius  fed  enim  ju- 
re Divino  Pupiliorum,  Viduarum,  ac  Paupcrum  curam  its,  quibus 
animar  curandar  funt  demandatz , incumberc  dicitur , neque  pro- 
prii  extra  fori  Ecclefiaftici  fines  Epifcopi  poteftatem  egredi,  quan- 
documque  five  cx  confuetudinc  , five  ex  dcfc&u  fxcularis  juftitix, 
ad  lites  inter  laicos  etiam  agitatas  judicandas  fc  accingit , multis 
Juris  Canonici  doccmur  textibus,  vclutiCap.  38.  Significantibus 
ex  Gregorio  IX.  Dccret.  lib.  1 . tit.  29.  De  Offic. , potejl.  yud. 
delegati , quo  loci  confercndus  Fagnaous ; Cap.  1 3.  Novit  ex  In- 
noccntio  111 , de  quo  paullo  fuperius  r lib.  2.  tit.  1 . De  yudiciis  j 
Cap.  10.  Licet , & Cap.  1 1.  Ex  tenorc  cx  eodem  Pontifice  libro 
cod.  tit.  2-  De  Foro  compet.\  Cap.  1 5.  Ex  parte  ex  Honorio  III. 
cod. lib.,  & tit.,&  Cap.2<5.  Super  quibufdam  cx  cit.Innoccntio  III. 
lib.  f.  tit  40.  De  Verbor . fignif.  Jungendi  Nicolaus  V.  in  cpift.  ad 
quxfita  Saxonum  apud  Raynaldum  ad  an.  1447.  n.  28,  Ttidenti- 
ni  Patres  fefs.  23.de  Reform,  cap.  I,  ac  Bencduftus  XIV.  dc  Sy- 
nodo  Diocef.  lib. 9.  cap. 9 n.9,  feqq.,  ubi  hanc  Laicis  fa  ft  am  utro. 
que  Jure  facultatem  caufsas  fuas  dc  rebus  etiam  Civilibus  defe- 
rendi  ad  Ecclefix  Tribunal  integram  manfifse  ufque  ad  initiunr 
.Szculi  XI V.  invifte  probat , quo  deindc  ex  tempore  gravia  , & ir- 
remcdiabilia  veteri  Ecclefix  Jurifdidtioni  vulncra  iniligi  ccepifse 
obfervat , accrbcquc  dolct . 

Hxc  itaque  quum  ita  fe  habeant,  mirari  profefto  non  fubit, 
quod  tanta  Chriftianos  quoque  Principcs  religio  erga  Epifcopos  , 
reverentiaque  incefserit , ut  qua  laicos  Magiftratus  Jurifdiftionis 
parte  mulftatos , diminutofque  voluere  , eadem  induere  Epifco- 
pos non  dubitarint . Qui  dignos  idco’fc  S.  Auguflino  dcdcrc  , ut 
egregio  illo  maftarentur  clogio  in  Pfal.  25:  Principes  Jxculi  tan . 
turn  detulerunt  Ecclefix , ut  quidquid  in  ea  judicatumfucrit , dif- 
folvi  non  pojfit . Refpiciebat  nempe , aut  ego  fallor  , S.  Doftor  ad 
repetitas  leges  illas , quibus  Imperatorcs  Epifcopalis  jurifdiftio- 
nis  particulam  iftam  in  tuto  pofitam  , inccgramquc  jufscrc  . Ac- 
que  a Conftantino  M. , qui  ficuti  ceteris  in  Chriftianas  Rcligioni 
nomine  dando  cxcmplo  fuit , ita  in  Religionis  Chriftian*  Prxfu- 
libus  jure  fuo  fervando  auftorem  fe  dedit , exordium  capiendo  > 

cjus 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  • ArTICULUS  V. 

cjus  cxtat  memoratu  valdequam  dignaLex  i.in  Cod.  Theod.  lib. 

1 6.  tit.  12.  De  Epifcopali  fudicio  , qua  Laicis  quacumquc  in_# 
caufsa  ad  Forum  Epifcopale  confugiendi  ampliflima  fit  poteftas  , 
facultafque  . Hanc  porro  legem  , vclut  apocrypham  , c lcgicima- 
rum  ceniu  expungendam  ingenti  fuadcrc  conatu  fibi  fumpfere  Ja- 
cobus Gothofrcdus  To.  6.  in  fin.  Cod.  Theod.,  & Carolus  Loy- 
fxus  Des  Seigti,  cap.  i 5,  quos  fequuti  prefso  funt  pedc  Feurctus 
dc  Abufu  lib.  4.  cap.  1,  &jannonus  Hilt.  Neap.  lib.  2.  cap.ulr. 
§.3,  fubjtingcnseidem  Legi  obfiftcre  veram  Legem  3.  cod.  tit.  De 
i'pijccp.  fud.  Thcodolii  Junioris,  qua  Ecclcfia*  cognitioncm  dum. 
taxat  caufsarum  Kcligionis  adfcribjt . Obfifterc  Novellam  Valen. 
tiniani  III.eod.tit.ia,quaEcclcfix  Forum  denegat.folamquc  cauf- 
farum  Ecclcfiafticarum  cognitioncm  competcrc  adfirmat ; idcoque 
fxculari  coram  Judice  compellcre  Clcricos  etiam  liccrc  adjungit 
juxta  Leg  Cum  Clericis  > iff  Leg.Omnes  33.  Cod.  Juftin.  Dt-» 
Epija.pl s , iff  Clericis  . Igitur  Ecclefix  in  caullis  Civilibus  cogno- 
fccrc  taritum  per  formam  Arbitrii  fuifsc  permifsum  fubinfert,  uti 
legitur  L.  7.  Cod.  De  Epifcop.  yluiient.  Atquc  hoc  modo  quidem 
accipicndos  atuumat  S.  Bafilium  in  epift.  247,  S.Gregorium  Neo. 
exfar.  apud  Nyfscnum  ,S.  Ambrofium  in  epift.  24,  ac  lib.2.  OiHc. 
cap.2  4,  S.  Auguftinum  in  Pfal.i  18,  lib.de  Opcrc  Monach.  cap.2j;, 
hom.  de  Paenit.30.  cap. 12,  & epift.  147.  ad  Proculejanum  Donat., 
Socratcm  lib.  7.  cap.  3 d,  ac  Niccphorum  lib.  14.  cap.  37,  dum  de 
litibus  loquuntur  a Laicis  ad  Epifcopos  definiendis  dclatis . Vc- 
rum  maximo  verfari  in  errorc  cum  Gothofrcdo  , & Loyfxo  Feu- 
retum,  & Jannonum  , atque  Legem  illam  Conftantini  M.  legiti. 
mum  cfsc  foetum  oftendunt  viri  DoAiTs  Baronius  ad  30.314.  n. 38, 
Sirmotidus  in  Append.  Cod.  Theod.  Opcr.  To.  r p.  411?,  & Con- 
cil.  Gall.  T0.3.  par. 2 . p.374,  Cujacius  in  Paratitl.  ad  lib.  j . Cod. 
Juftin.  tit.  4 De  Epifcop.  Aud. , Si  in  L.  14  De  Dot-  prtcleg.it. , 
Morinus  dc  Magnit.  Eccl.  par,  2.  cap.  25,  Johannes  LeGcndre 
in  Orat.  an.  1690.  Clero  Gallic,  inferipta  , Dandinus  Altalcrra  dc 
Jurild.  Ecclef.  adv.  Fevrctum  lib.  1.  cap.  7,  Sc  in  epift.  adverf.  Go- 
thofredum  an.i6j6.  Ludovico  Nublxo  1C.  mifta,  Harduinus  Con. 
cil.  To.  4.  p.  941,  Joh.  Doviarius  Prxnot.  Canon,  lib.  2.  cap.  2.  de 
Jurifd.  Eccl.,  Blancus,  & Tria  adv.  Jannonum  Qbfcrv.  Crit.  lib.2,. 


V v v 2 


cap.  4. 


Digitized  by  Google 


5:24  De  Potestate  Ecclesiastic*. , 

cap.  4.  §.  8,  atque  conlentiunt  cx  Proteftantibus  Vitriarius  Inft. 
jur  publ.  lib.4-  tic. §.8,  Pfcffingerus  ibid,  in  Not.j  Hcinccctus  m 
Elcm.  Jur.  Germ.  To.  a.  lib.  3.  tir.i.  §. jj.  edit.  Vcn.  p.  40?,  feq. 
&c.  Ncmpe  Lex  ilia  legitur  inferta  Breviario  Cod.Theod.  Gajoa- 
ris  Tub  Alarico  Quxftoris  juflfu  ab  Aniano  libellorum  Supplicum 
Magiftro  an.  % 06-  compilato  . Iterum  Legem  illain  a Conftanti- 
no  M revera  latain  teftes  acccdunc  liquidi  Eufebius  de  ipfius  vita 
lib  4.  cap.  27,  referens  editas  ab  Epifcopis  regulas  ab  eo  confir- 
mari  rcligiole  conAieviiTe  ita  rede  cenfente  : Cujujvis  a/uiicis 
fententi se  Sacerdotum  Dei  judicium  anteponendum  ejj'e  , ubi  & vi- 
dendus  Hcnricus  Valcliiu  > Sozomcnus  hift.  Eccl-  lib.  1.  cap.?, 
can-dem  ipfe  legem  pcrfpicuioribus  his  efferens  verbis  juxta  verf. 
Valclii : Epifcopale  judicium  eligere  litigantibus  pcrmijit>ji  Sxcu- 
hres  yudices  recujare  vellent ; jujjitque  , ut  Epifcopurum  fenten- 
tia  rata  ejfet , non  fecus  , acji  ab  ip  jo  /mperatore  fuiffiet  prolata  : 
utqUe  ReBores  Provinciarum  , ecrumque  Officiates  Jententias  ab 
Epifcopis  prolatas  execution i mandarent : ut  deni que  inconcujfa  ef~ 
jent  j <3  inviolata  Ecclejtafti corum  ConfcJJuum  yudicia. ; &Nicc- 
phorus  , qui  lib. 7.  cap.45.  fimillima  ex  Sozomcno  defcribic . Le- 
gitimam  item  Legem  illara  probat  inferiptio,  qua:  eft  ad  Abla- 
vium  , qui  Praecorii  fane  Prajfcduram  fub  Conftantino  M.  gclfic  , 
ut  patet  ex  Ammiano  Marcellino  lib.  1 7,  & inferiptione  L .6.  Cod. 
Thcod.  De  Epfcop.  , (3  Cler.  Eamdem  itaque  , tamquam  germa- 
num  Conftantini  opus,  infertam  voluit  Carolus  M.  Capital,  lib  6. 
cap.  z8i,edit.  Baluz.  cap -366,  quo  ex  capitc  emendandtim  Capi- 
tul.  lib.  5.  caput  234  , ubi  dicitur  : g)ui  Epifcepos  , vcl  Sicerdo - 
tes  , aut  Clericos  judicare  fibi  maluerint , hoc  quoque fieri  Non  per- 
mittimus  , auferendain  nempc  particulam  negativam  A/on , rede 
admonet  Filcfacus  de  Sac.Epifcop.  audor.  cap.i.  §.17,  aut  magis 
particular  illi  negative  fubrogandain  iftani  Aks  arbiuatur  Tho- 
maflinus  vet.,  & nov.  Difcip.  par.  2.  lib.  3.  cap-  107.  n.  4.  De  hoc 
Caroli  M.  porro  Capitulo  valdcquam  dubirant  equidem  Ant.Au- 
guftinusde  Emend.  Grat.  lib.  2.  Dial.  1 1>  & ScbaiL  Bcrardi  Grat. 
emend.  To.  1.  par.  1.  cap.  46-  p.444,  qui  praterca  Gothofredo 
legem  illam  Conftantino  M.  abjudicanti  confentirc  videtur,  il- 
ludquc  a Bcncdi&o  Lcvita  forte  inter  Capitularia  Kcgum  Franc. 


1 


Digitized  by  Google 


ET  CtVILI . ArTICULUS  V.  fTf 

infertum  fuilTc  fufpicatur  , utpote  quod  ab  Anfcgifo  i qui  primus 
Caroli  M.  ,& Ludovici  PiiCapitulacdidic , fuerit  praccermiflum. 
Vcrumtaincn  de  illuvs  Capituli  finceritare  dubitarc  profe&o  non 
finunt  Capituia  ejufdcm  Caroli  alia  hiijufce  fimillima , cujufmodi 
(ft  Capitulum  234.  C'apitul.  lib. 5,  quod  nemo  ambigic , quin  ger- 
manus  fuerit  Caroli  M.  foetus , ncque  ullam  de  eo  dubitationcm 
induic  Heineccins  loco  cit. , cui  alioqui  ram  Conftantini  , quatu 
Caroli  utraquc  lex  , fuo  pro  iniquo  erga  Eccicfiafticum  Jus  inge- 
nio  , mira  , ac  monftro  funilis  res  vifa  eft  . Pro  lcgitima  denique 
Lex  ilia  habita  Icgitur  ab  Ivone  Deer.  par.  1^*  cap. 3 is,  & Panor. 
Lb.  5.  cap.  21,  ab  Anfelmo  , a Gratiano  Can.  3 5.  <%>uicumqiie- , 

& Can.  3 .6.  Omnes  1 1.  q.  i>  quos  Cauoncs  idea  conjungcndos  ad- 
monuit  Ant.  Auguftinusloc-  cit.,  quod  uterque  unam  , camdens. 
que  Conftantini  legem  contineat , & Can.  37.  Polumus  ibid.,  qHt 
dccerptus  eft  ex  przfato  C a picul,  lib.  6.  cap.  281  , conjungendus 
& ipfc  cum  prxeedentibus  duobus  Canonibus  codcin  primitivo  ex 
fontc  derivatis  . Ut  indubia  habita  item  eft  ab  Innoccntio  III.  in 
Cap.  13.  No-uit  de  Judic. , umetfi  earn  ex  Theodofio  laudaverit , 
uomdeoquod  ejus  auiftorem  revera  Theodofium  exiftimaverit , 
fed  quod  infertam  Icgiflet  Codici  Thcod.,  fcquutus  Gratianum  y 
qui  eamdem  ex  Theodofio  repetiit  cii.Can.3  5.  ^ uicumque  . Ha- 
bita deniquc  eft  a Panormitano  , quin  a Bafnagio  Annal.  Tom.  2. 
diflert.  4.  de  Ecel.  Tribun.  n.  17.  p.  4^7,  fcq, , quo  loci  cam  con- 
fert  cum  Sozomcni  lib  1.  cap.?,  fenccntia,  cum  Gratiano  Can  33. 
(it.,  ac  Juftiniani  Novella  S3,  aSeldeno  quoque  in  DiiTert^d  Fie. 
tarn  cap.$.  §.tf,  de  Uxorc  Hebr  lib.  3.  cap. 2 8,  &dc  Syncd.  lib.  i„ 
cap.  10.  p.  Z2 6.  edit.Francof.  itfjitf-  refereiue  cam  legem  a fe  re- 
pertam  in  Cod.  Mf.  antiquo  Villelmi  Malmefb.  Monachi , a quo 
unde  haufta  fuerit , liquido  baud  conftat . 

Verum  , quod  rei  caput  eft,  ac  peremptorium  vidcri  potcfl,  - 
confirmatam  eamdem  Conftantini  legem  , five  Epifcopis  ampliili- 
mam  judicii  fcrendi  in  litibus  Sarcularium  facultatcm  ab  Arcadio,. 
Honorio  , ac  Theodofio  videre  licet  in  Cod.  Thcod.  LL.  7»  Sc  8. 

D*  Epifcopali  Audicntia  , queis  abeorum  judiciis  provocandi  li- 
ccntia  prorfus  omnis  amputatur  . Qjio  etiam  faciunc  LL.  6,  Sc  22. 
codem  tit.  j confirnuta  dcinde  a Juftiniano  Novel,  i,  ac  LL.  1 7 , 

& 18. 


Digitized  by  Google 


$16  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

& 18.  Cod.  Thcod.  ti r.a 7.  De  Epijcopali definitione  apud  Sirmon- 
dum  in  App.  Opcr.  To  1.  p.  41 5,  quibus  Imperatores  Valentinia- 
nus  , Honorius , at  Theodofius  Epifcopos  curare  volucre  , ne  of. 
ficioLaici  Judiccs  deficerent  fuo,  qui  defeciflent,  eofdcm  ad  fe  de- 
force 3 nc  Annonis  praefe&i  modum  cxccdcrent  > Populum  deglu- 
berent  , ac  Pauperes  egcftate  necarcnr , laicofque  Judiccs  rcmo- 

vciu  a cognitionc  caufiarum  , quae  a Iiciganribus  ad  Epifcopale > 

fuiflent  delate  Forum.  Confcrt&L  10.  cod.  Cod.  Theod.  De 
yurifd. , qua  Judaeis  ab  Arcadio  in  Civili  negotio  fuos  apud  Pa- 
triarchas  litct  agere  permittitur>  corumquc  fcntcntias  cxequi  pu- 
blici  Judiccs  jubentur  . Inde  quis  enim  facile  > ftatimque  non  in- 
telligit  plus  aliquid  profedlo  Chriftianis,  quam  Judaeis  a Chriftia- 
nis  Imperatoribus,  ac  primitus  a Conftanrino  Imperatore  religio- 
fiflimo  s fuiffe  indultum  ? Pertinent  & hue  Novella  69  cap.253. 
apud  Julianum  AntccefTorcm  , & Novella  85.  apud  eumdem  IC. 
cap.  2 5 5 » quibus  ca  infuper  Epifcopis  ampli/Iima  confertur  pote- 
ftas  judicandi  dc  Provinciarum  ipfis  Prafidibuss  admittendique  ab 
eifdem  appellationes  ; de  corum  iterum  negligentia  , defidiaj  ini- 
quaqtie  Provincial  adrniniftrationcinquirendi,  & judicandi . Id- 
circo  L.  2 1.  Cod.  De  EpiJ'cnp, , iff  Cler.  > ac  Novel.  8j-  Epifcopa- 
lis  dignitas  cum  Honoraria  3 cum  Illuftri  s cum  Confulari , cuni_» 
JPraife&ura , cum  Urbicaria,  cum  MagifterioMilitari  comparatur, 
ut  non  minus  Epifcopis  dc  Laicis  judicandi  fas  1 ca  fit  , ac  finitivo 
quidem  judicio  3 quam  aliaecuique  ctiam  eminentiori  dignitati , 
ei  quoque,  a qua  neque  provocare  licear,  qualis  eft  Prjetorio  Prae- 
feifti , juxta  Conftamini  M.  legem  , qua  tarn  Prsfecftorum  , quam 
Epifcoporum  jurifdi&io  eo  exarquatur , quodaneutris  adpellarc 
fas  fit  3 velut  obfervat  Phorius  in  Nomac.  tir.  9.  Can. 5:  a quo  ta- 
men  mox  laudatur  Juftiniani  lex  3 qua  Epifcopali  a fententia  intra 
decern  dies  appellatio  permittitur.  Judiccs  denuo  ad  allegata  in- 
terpellantium  audienda  compcllendi  facultas  Epifcopis  fada  Ic- 
gitur  fingularis  Bafilicor.  lib.  9.  tit.  3.  cap.  i8>  & tit.22.  Quid  de- 
nique  , quod  Epifcopis  ab  Imperatoribus  cum  demandata  liquet> 
velut  a Valentiniano  , & Valenre  5 infpicicndi  in  Mercatorum  nc- 
gotia  > prctiumquc  Mcrcium  , nc  plus  jufto  ver.dantur  , ac  Paupc. 
res  graventur,  atquc  Curatores  dandi  Fuiiofis  LL.12,  & 27.  Cod. 

De 


Digitized  by  GoogI 


etCivili.  Articulus  V.  J27 

De  Ep'fcop-  Aud.  \ Civitatum*  & Metatorum  rcditus  exigcndi 
L 2 <5-  i bid.  i Carcercs  publicos  vifitandi  LL.  a 2,  & zj  } Manci- 
pia>  Infantes  expofitos,  perfonafque  alias  raiferabiles  opera  tuen. 
di , ac  defendendi  L.  145  rcprimendi  Aleatores  L.  2 5 » Mulicrcs 
fecnicas  prohibcndi  L.  3 3.  cud.  Cod-»  & tic. , aiiaque  hujufee  ge- 
nus prxftandi  : qux  gefta  tamen  ab  Epifcopis  abfque  Jurifdi&io- 
nc  toadiva  tam  inepre,  quam  falfo  adfirmat  Flcurius  Inft.Canon. 
par.  3.  cap.  1.  §.  3,  fiquidem  Jurifdi&io  concipi  fine  coercitione__» 
nequeat  j veluc  adnotat  ibid.  Bohemcrus  ipfe . Ex  quibus  perin- 
de  fcquitur  > ineptc  , & falfo  a Feurcto  , & Jannono  poll  Gotho- 
fredum , & Loyfsum  , puro  ex  ingenio  Ecclefiaftica:  Jurifdi«ftionis 
expungenda: , adfirmari , Imperatoruin  legibus  hifee  Laicis  facut- 
tatem  Epifcopos  cligcndiconfcrri  , non  uc  Judices,  fed  ttt  Arbi- 
tros  . Nam  prxtcrquam  quod  Epifcopalis  h*c  poteftas  cum  Ju- 
tifdi&ione  cujufcumquc  judicis  comparatur,  quin  in  Judices  quof- 
cumque  poteftas  Epifcopis  confertur  , neque  confcnfus  mutui , & 
arbitrii  mentio  ullibi  occurric,  illud  potiflimum  officitj  cum  quod 
i.cligenti  Judicium  Epifcopalc  jus  cribuitur  adverfarium  etiam 
invitum  ad  Epifcopi  Tribunal  trahendi : quod  profe&o  argumen. 
cum  eft  proprium  Judicis  ordinarii , non  Arbitrarii  L. Inter  Stipu- 
lantern  §•  1 • ff.  De  Po.  comprom.  inter  volent*  > turn  quod  2.  ab 
Epifcopi  judicio  adpellandi  facitltas  adempta  prorfiis  fit , atque 
Epifcopalis  fententiacodcm  jure  ccnfeatur,  quo  fententia  Pratto- 
rio  Pratfe&i : quod  fane  non  Arbitrum  , fedjudieem  fupremum 
manifefte  arguiti  cum  quod  3.  a Judicibus  quibufcumque  ipfis 
provocandi  ad  Epifcopos  libera  poteftas  fiat : quo  nihil  efficacius 
ad  oftendendum  Epifcopos  in  ejufmodi  judiciis  excrccndis  noa> 
Arbitrorum  officio  , fed  Judicis  omni  exceptione  majoris  jurifdi- 
iftione  defungi . 

Ad  confirmandam  potius,  qnam  confcrendam  , Epifcoporum 
de  temporalibus  etiam  Laicorum  rebus  judicandipotcftateni  ultro- 
citroque  concurriffc  legimus  Franc.  Rcgcs  ,&  ipfos  Romano  Im. 
perio  diu  potitos  . Atque  a Ciotario  1.  fancitum  , ut  Epifcopis  in 
Judices  ipfos,  qui  immerenti  cuipiam  mortem  inflixiftent  , ani- 
madvertendi  plena  ineffet  Jurifditftio  , rtf.rtur  apud  Cointium  ad 
an.  559.  S.  Audoeno  Rotomag.  a Theodorico  Regc , & Ccnoma- 

nenfi 


Digitized  by  Google 


5^8  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

ncnfi  Antiftiti  a Chilpcrico  111.  conccfTum  , ut  in  ipforum  Provin- 
ciis Judex  non  alter  conftttuerctur  , nifi  qucm  iidcm  dcfignaffenc 
Prsdules  , rcferunt  Fridcgordus  , Sc  Cointius  ad  an.  6 81.  n.  6y  , & 
7 1 9.  n.  1 9.  Quorum  fimilia  privilegia  , qui  lato  profcqui  tur  cala- 
mo,  vidcndus  Cl.  1 homaflinus  vet.  > & nov,  Difcip.  par.  2.  lib.  3. 
cap.  99.  Pratcer  autem.jam  pairllo  fuperius  indicata  ex  Caroli  M. 
Capitul.  lib.  j . caput  234 > Sc  lib.  6.  caput  281,  neque  vindidam 
inferioribus  a Judicibus  cxerccri  idem  permifit  Imperator  , nifi  eit 
reftimonio  Epifcopi  fuo  adfuiffent  Capitul.  lib,  5.  cap.  12 6.  Ab 
Epifcopit  prattereacommoncficri  Judices  Juflfit  de  Carccribui  vin- 
dis aperiendis  tribus  in  folemnioribus  anni  feftis  Natalis  , Pafcha- 
tis  , 3c  Pcntecoftcs  ,ita  quod  , obfcqui  qui  dctredaffent , judices 
ab  Ecdcfia:  ingrefsu  arcercntur  lib.  6.  cap.  \o6.  Cujus  fimile  MU 
chaelis  Paheologi  exemplum  refcrt  Pachymeres  lib  4.  cap.4 , quo 
exfilio  , carcere  , mortifque  damtiatione  ftatim  exfolvit , quifibt 
a Patriarcha  fuerant  commcndati . Hue  referendum  ctiamCapi- 
sul.  lib.  5.  caput  14,  quo  de  Vicariis  Epifcopi  in  Ikibus  judican- 
dis  agitur  . Confer  & Capitul.  lib.  6.  caput  141  , ac  lib.  7.  capita 
i'107  , &214,  ex  quibus  lrquido  adparct  reprehenfione  fc  valdc- 
quam  dignum  prxftitifse  Jannonum  , dum  Loiharium  reprehende. 
re  lib.  5.  cap.  ult.  §.  1.  ideo  adgrefsus  eft  , quod  Diplomate  apud 
Schilterum  in  Comment,  ad  Jus  Feud.  Aleman,  cap.  i-§.  7,  de 
quo  etiam  Struvius  Hift.  Jur.  Publ.  cap.  ult.  §.4  , fpccialcm  Patri* 
jnoniis  Ecclefia:  Judicem  Defcnforis  nomine  dederic  , apud  quern  , 
non  apud  Judices  publicos  , cauftae  agitarentur.  Prteter  quam_> 
t«nim  » quod  Principum  legibus  de  bonis  Ecdcfiafticis  judicandi  fa- 
cultatem  integrant  Epifcopis  jugitcr  fervatam  pluribus  Art.  fuper. 
inaperto  pofirumeft  , Dcfcnferis  nomine  , five  Judicis  nihil  anti- 
ques , frequendufque  apud  S.  Gregoritim  M.  habetur  juxta  edit. 
Parif.  in  Labbei  Colled.  To.  5.  lib.  9.  epift.  13.  de  'Patrimonio  Si- 
cilia! loquentem  , lib.  7. epift.  1 6 , feqq. , lib.  8.  epift.  i,aliifque 
plurimis  lib. 9.  epift. 7 , multifque  aliis  , aciib.io-  epift. i 6 ,aliif. 
que  non  paucis  , in  quibus  de  Patrimonio  Syracufat } lib.  a.  epift. 
27,  aliifquc  , de  quibus  Cennius  in  Exam.  Diplomat-  Orhonis  , 
8c  S.  Henrici  Append.  Orfii  de  Domin.  Eccl.  Rom.  p.  30 6 , ubi  de 
^Patrimonio  Paraomitano  ; hb.  7.  epift.  1 0 , 39  > 4}  > 1-0 6 9 fcq.  , 

in 


- Digitized  by  Googlei 


etCivili  ArticulusV.  yap  » 

in  quibus  de  Calabro  j lib.  2.  cpift.  40  , & lib.  7,  epift.  39 , 105. , 

Icq- > ubi  dc  Apulo  , lib.  3.  cpift.  2 3 > lib.  y.  cpift.  1 4 , & lib.  10. 
cpift.  ii  , in  quibus  dc  Etrufco  ; lib  2.  cp.ft.  21,  ubi  dc  Sabino  > 

& Carfcolitano  ; lib.  2.  cpift.  3 6 , lib.  4.  cpift.  y , lib.  7.  cpift.  6 6 , 
lib.  y.  cpift.  18  , & lib.  11.  epift.53  , & jy , in  quibus  dc  Patrimo- 
nio  Sardinia  ; ac  lib.x.  cpift.  50  , & lib.  y.  cpift.  54  , ubi  dc  Patri- 
monio  Corfica: . Pauca  nunc  vcro  , quoad  opera;  fert  pretium  , de 
Regibus  aliis , ac  Provjnciis  attingendo  , in  Italia  Theodoricus 
Rex  Gothus  apud  Cafliodorum  Var.  lib.  3 cpift.  37.  litem  Gerraa- 
num  laicum  homincm  inter,  & Petrum  Epifeopum  de  re  mere  tern, 
porali  dirimendam  cidem  Antiftiti  rcliquifte  legitur  , non  obftan- 
tc  naturali  cxccptionc  L.  1.  Cap.  Ne  quit  in  ciujfi  propria  judi- 
cet  y fed  ea  rationc  addufta  , quod  lites  alias  inter  Laicos  dirimerc 
Epifcopalis  officii  haud  exigua  fiquidem  pars  fit  t ideoque  abfque 
pcriculo  , in  caufiactiam  propria  , Judicem  admittendum  Epifeo- 
pum fore  potior  exigat  ratio  : Si  in  alienit  caujjtt  bcatitudincm  ve. 
Jlram  convenit  adhiberi , ut  per  vesjurgantium  flrepitus  conquiej - 
cat , quanto  magis  ad  voi  remitti  debet , quod  vot  fpeftat  aeforet , 

In  Hifpania  legibus  Wifigothorum  , veluti  liquet  ex  lib.  3.  tit  1. 

LL.  ay,&Jo.  Ervigii  Regis  juffu  editis  , cautuin  quammaxime 
legitur,  ut  integra  Pauperum,  Opprefsorumque  cura  Epifcopis 
incumberct , quorum  & efset  de  illorum  cauffis  judicium  ferre  , 
atque  judiccs  perverfos  ita  cohibere  , ut  qui  Epifcopi  parcre  ju- 
dicio  dctre&arent , quintaejus  rci  parte  , dc  qua  a&ioeflct  , eof- 
dem  muldlare  Judiccs  fas  cfTet  , & Comites  ctiam  contra  obniten- 
tes  conftringere  . Ad  Epifcoporum  quin  etiam  fere  judicium  cauf- 
fas  ipfas  Ixlx  Majeftatis  referre  Gorhis  Regibus  religio erac , qua 
tarn  erga  Epifcopos  optime  affc&i  erant , quam  probe  confcii  de 
optima  Epifcopalium  judiciorum  rationc  . Quibus  deinccps  judi- 
ciis  Epifcopos  implicare  fe  fe , nifi  pro  vita  reis  impetranda,  jure  » 
meritoque  deinde  prohibuit  Concilium  Tolctanum  IV.  Gan.  3 I* 
Ecclcfiafticas  inter  alias  veteres  Maccabxi  Scotia;  Regis  leges » 
hanc  ad  nos  egregiam  Hcdlor  Boethius  hift.  lib.  12.  trajecit : Chri- 
Jlo  initiatum  adprofanum  'Judicem  non  vocato  : vocatum , Comps - 
rentemve  non  judicato  j fed  ad  facros  Anti /lites  remittito  . Ex  1c- 
gibus  Ecdef.  Aethelftani  Angl.  Regis  in  Cod.  Mfs.  Saxonico  , Re- 
Fars  III-  Tom . X x x gio , 


Digitized  by  Google 


j-30  De  PoTESTATE  EcCLEIlASTICA  , 

gio  , & Jornalenfi  ea  obfcrvatu  digna  tic.u . De  Officio  Epifcopi  o c- 
currit,  qua  difcrtc  ad  Epifcopum  jure  pertinerc  decernitur  om- 
nem  reftitudincm  promovere  , Dei  videlicet , & Sxculi , inftruere 
quid  imo  Satcularibus  judicare  retftc  liceat ; juftis  etiam  menfuris, 
ac  pondcribus  invigilare  j cum  Saeculi  Judicibus  intererse  judi- 
ciis&c.  apud  Harduinum  To.  6.  par.  i.  p.  570.  Inter  leges  Hoeli 
Regis  ca  qiioque  Capp.  6. , Si  9 locum  illuftrcni  habet , qua  Sa- 
cerdotibus litium  Saccularium  cognitio , ac  definitio  concrcditur  , 
& defertue . Amplilfima  prxterea  Jurifdiaione  olim  potitos  in 
Hungaria  Epifcopos  augurari  fas  eft  ex  fragmento  Edirti  Matthia* 
Regis  an.  14 62,  quo  Jurifdiftionis  Epifcopalis  alioqui  limites  , 
olbitaroque  figit , ac  circumfcribit  apud  Raynaldum  11.87.  Nam 
prxter  caufsas  de  Fide  , de  Sacramentis,  de  Hierefi  , de  Tcfta- 
mentis  ,dc  Matrimoniis  , de  Dotibus , de  Donationibus  ob  Nu- 
ptias , de  Decimis  , de  Ul'uris  , dc  Juramcntis , dc  Cenfuris  &c. 
Pauperum  , Viduarum  , Miferabiliumque  perfonarum  caufsx  Epi. 
fcopis  exprcfsc  refervantur  . Sed  hoc  dc  capite  jamnimis.  Qux 
vero  contra  objici  folent , uno  facile  concidcnt  omnia  itftn  , modo 
tres  diftinguerc  probe  feias  temporaJium  adminiftrationum  fpe- 
cies,  quarum  alia:  Sacerdotum  etiam  funt,  alia:  Sarcularium  omni- 
no  5 ac  Sacerdotibus  aliens . Prima  An^ootr/a?  <h<rntn<r««  > q1** 
ad  Popularia  negotia,  Rcrumque  publicarum  adminiftrationem 
fpeefat  , qualia  Magiftratuum  creatio,  Belli,  Si  Pacis  jura  See. 
Altera  %p<rt ^orr/S^f , five  fiiotftf&yfi&TiKti  , qux  SxcularCs 
curx > Mercatnr/c , Fideijullioncs  &c.  , atque  hoc  ab  utroque  gc- 
nctc  abftinenduni  Sacerdotibus  indicitur  ab  'Apoftolo  2.  ad  Ti- 
moth.1,  Apoftolicis  Canon. ao,  80, & 82, ab  Autforc  Conft.  Apoft. 
Jib.  j.  cap.  6 , a S.  Optato  Milev.  lib.  t , a Syncfio  epift.  m , a 
Photio  tit.  8.  cap.13.  Tertia  earum  rcrum  fpccies  eftj  qux  fyur/tt* 
vocantur  S.  Paulo  1.  Corinth.  6,  v.  3 , feq. , atque  ad  vitx  fubfi- 
dia  necefsaria  font : quarum  adminiftrationem  a S.  Paulo  Epifco- 
pjs  demandatam  ha&enus  difta  liquido  demonftrant . 

Quod  nunc  igiturad  altcrum  caput  attinet , Jus  nempe  , quod 
Ecclcfi.t  adftruitur  Laicas  infringendi  leges,  quotics  Ecclefiafticis 
adverfentur  , initio  obfervo  iftud  turn  Naturali  jure  inniti , quo 
Rcfpublica  quxiibct  bene  conftituta  potis  eft  leges  proprias  con- 

derc»' 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articulus  V.  $ 3 1 

dere  > fubditofque  ad  carumdem  obfcrvantiam  aaigere  , atquc  im- 
pedimenta auferre , quae  in  Rcipublic*  perniciem  vergerenr , ve- 
lut  advertic  Doviatius  Pr.xnot- Canon.  lib.  2.  cap.  2»  nec  abnuit 
Bafnagius  difsert.  4.  de  Eccl.  Tribun.  n- 1 . , turn  Divino  e Jure—, 
proxime  defeendere,  quo  Ecclefiae  datum  eft  Chriftifidelcs  regerc, 
de  Religione  Chriftiana  deccrnere  , Morum  , ac  Difcipljnx  fan- 
dioris  regulas  fancire  , ideft  leges  ferre,  quibus  Principcs  ipfi  ob- 
ftringanrur  , quibtifve  Principum  leges  fiqux  proinde  adverfen- 
tur  j iiafce  convellerc  e re  fuacrit . Neccnim  alia  ratione  admi- 
niftrandam  Ecclefiam  Chriftus  D.  inftituit , quam  qua  ipfemet  , 
quoad  vixit , adminiftravit . Qiiis  autem  ambigat , quo  minus  ea 
prseditus  Chriftus  D.  poteftate  fueric  tarn  leges  ferendi,  quam  fuis 
adverfas  legibus  infringendi  ? Jam  vero  latum  Chriftianas  leges 
inter  , ac  Civiles  intercedes  difcrimen  jamdiu  adnotavit  S.  Hie- 
ronymus cpift.  84  j alias  30.  ad  Oceanum  : Alia  , inquiens , Junt 
leges  Cafirum  , alia  Chrijli : aliud  Pappinianus  > aliud  Paulus  nojler 
prscdpit . Quin  tale  quandoque  intercedere  obfervavicS.  Augu. 
ftinus  de  Civit.  lib.  1 9.  cap.  1 7 , ut  adverfa  inter  fe  fronte  aliquan- 
do  pugnent , Ecclefweque  leges  in  cauffa  fuifse,  cur  pcrfecutiones 
adco  larva:  in  Chriftianos  carumdem  , uti  par  crat , legum  obfer- 
vatorcs,  ab  Ethnicis  commotx  fint : Faflum  eft,  inquiens  , ut  Re- 
ligions j leges  cum  terrena  Civitatc'non  pojfet  (Ecclefia  ) bibere  com- 
munes , proque  his  ab  ea  diffentire  haberet  necejji , atquc  oneri  ejfe 
diverja  fentientibus  , eorumque  iras  , & odia , & pcrfccutionunt 
impctumfujlincre . In  iftius  utriufquc  igitur  Naturalis  , ac  Divmi 
Juris,  ex  quo  defeendere  Ecclefiafticam  dicimus  Jurifdiiftionem  , 
tarn  nempe  proprias  ferendi  leges  , quam  infenfas  Principum  in- 
fringendi, conlpedlu,  co  improbabiliori  obverfati  in  opiuionc 
dignofeuntur  Petrus  de  Marca , &Baluzius,  dum  ex  Juftinianf 
Novellis , ac  Capitularibus  Regum  Ftanc.  anfam  captarunt  ad- 
ftruendi  Principibus  jus  leges  ctiarn  procudendi  ad  Ecclefiafticam 
difeiplinam  fpcclantes,  quo  inani  dcfudafsc  opera  Johannes  Scho- 
lafticus,  ac  Photius  deprehenduntur , dum  Ecclefiafticarum  le- 
gum Colledlioni  Imperatoriis  ingerendis  Sanftionibus  indcfcfse 
incubuerunt.  Atque  utroque  Jure  utique  ifto  ufain  Ecclefiam  , 
nullo  non  tempore  adverfa  fronte  Principum  legibus  minus  arquis 

Xxx  2 obfti- 


Digitized  by  Googl 


53*  De  Potestate  EcclesiAstica  , 

obditifse  ut  oftendcrct  Bariholus  , quo  ecu  faudo  fydere  difpu- 
tat  ionis  hujufee  pclagum  ingredior  , in  Trad,  de  Differentia  jus 
Cation,  inter  , ac  Civile  , ft  tamcn  opus  non  fit  Jacobi  Alberti  Bo- 
ron.  , Dper.  To.  10.  differentias  1 8 5.  a cl  minus  inter  utrumque 
adftruit , quas  alias  fuperaddere  pronutn  erit , ac  pretium  opera; . 
Ita  L.  1.  De  Paganii  Cod.  Theod.  aCondantino  lata  , altcraque 
Valentiniani  Sen.,quibus  Harufpiciorum  ufusadhuc  tolerabatur> 
abrogata  eft  ab  EcclefiaCan.  4.  Non  oportet  ex  Laodiccnis  j6t 
Can.  3.  Nonliceat , &Can,  6)ui  Divinationes  ex  Ancyranis 
23  , & 341  five  15  , Can.  5.  Siquis  Epifcopus  ex  Tolctano  IV» 
Can.  29  , Sc  Can.  1.  Siquis  Ariolos  z6 • q.5.  ex  Concilio  Romano 
fub  S.  Gregorio  ll.Can.12.  ad  fuperdicionum  cvcllendas  reliquias 
edito  > quibus  adhuc  Langobardi  detinebantur  . Quo  etiam  fa- 
ciunt  feqq.  Canones , Synodique  Carthaginenfis  IV.  an.  398. 
Can.  89 , ex  quo  Can.  1 1.  Auguriis  x 6.  q.  5 , Vcnciae  an.  465. 
Can.  1 6,  ex  quo  Can.  6.  Aliqtianti  ibid.,  Agathcnfis  an.  505. 
Can.  42.  ibid.,  Aurelianenfis  I.  an  511.Can.30,  ex  quo  Can.  9» 
Siquis  cod.  loc. , S.  Angudinus  de  Civit.  lib.  18.  cap.  17  , ac  Ra- 
banus  de  Univerf.  lib  15.  cap.  4,  ex  quibus Can.i 4.  Ncc  mirum , 
Sc  S.  Gregorius  M.  lib.  1 1 . epid.  53  , alias  lib.p.  epid.  47.  ad  Ha- 
drianum  Notar. , ex  quo  Can. 8.  Pervenit  cad.  atf.q.5*  Ita  LL.  4> 
Sc  6.  juliani  De  Sepulcr.  violate  fuperdionc  refertiflitnx  abolitat 
leguntur  , aut  cmcndat.T  Canone  ip.  Non  xjlimemus , 8c  Can.2p- 
Fatendum  13.  q.  a.exS.  Augudino  lib.  de  Cura  pro  Mort.cap.15  > 
Sc  ult.,  Can. 2 4-  jQuia  alii  ex  S.  Ambrofio  in  ferm.  de  obitu  Theo- 
dofii  1 Sc  Can.  26.  Vhicumque  ibid-  ex  S.  Joh.  Chryfodomo  hom. 
•26.  in  cap.  it.  epid.  ad  Hebr.  decerptis  , aliifque  ead. Cauf.  , & 
Quid.  Ita  in  Cod.  Judin.  LL.  20  , Sc  22.  a Pappiniano  , 23.  ab 
U1  piano  ,24  a Macro  defumptae , L.  Patri,  L.  Ncc  in  ea,  L.  Ni- 
hil intercjl , L.  Jjjduod  ait , L .A/arito,  L.  Gracbus  ab  Alexandro 
lata  ff.  Ad  Leg.  Juliam  De  Adulter. , & Stupr. , quibus  five  Pa- 
tri , five  Marito  facultas  fit  occidcndi  qua  filiam  in  dupro  reper- 
tam  , qua  adultcrum  ccrtis  in  cafibus  cum  Uxore  in  aduherio  de- 
prehenfum  , Jure  Canonico  abrogate  funr  Can.  9.  Si  non  licet  23. 
q.  f.  ex  S.  Augudino  de  Civic-  lib.  1.  cap.  > 6 , feq. , Can.  5.  In- 
terfeHorcs  > & Can.  6.  Inter  bxc  33,  q.*.  cx  S.  Nicolao  1.  in  epid. 


Digitized  by  Google 


it  Civili  . Articulus  V.  533 

adCarolum  Mogunr.  apud  Ivonem  Dccr.  pat.  8 cap.  xa  3 , fcq. , 
& in  epift.  ad  Bulgaros  cap.  3d:  Quo  etiam  facit  Synodi  Tribu' 
ricnfis  an.  Spy.  Canon  4 6 > quo  Rotharis  lex  Leg.  Langob.  lib.  1. 
tit.  33.  cap.  *.  Maritis  Uxores  in  adulterio  repertas  cum  Adulte- 
ris  intcrficcre  permittentis  improbata  prorfus  eft : Can.  8.  Admo - 
nere  Cauf.,  & Quxft.  cad.,  qui  falfo  Stephano  V.  tribuitur  a Gra. 
tiano  , reftiruendus  plane  S.  Paulino  Forojul.  in  epift.  ad  Aiftul- 
phuin  apud  Burchardum  Decree,  lib.d  cap.40,  & Labbeum  To.p. 
p.108  > Can.  p.  Si  quod  ibid,  ex  S.  Auguftino  dc  Adulter.  Conjug. 
lib.  a.  cap.  5:  quibus  jungendus  Alexander  VU.  in  Decreto  an. 
no  1 66 5.  die  7.  Sept.,  quo  propofit.ip.  confixa  eft.  Ita  L.i.  §.ulc., 
L.  1.  ff.  Vnde  vi,  & L.  7.  ff.  cod.  tit. , quibus  beneficium  interdi- 
Ai , Vnde  vi , five  reftitutionis  ci  dumtaxac  conceditur  , qui  e pof- 
feffione  fuiftet  vi  deturbatus,  non  etiam  ci,  cujus  bona  ad  altcrius 
perveniffent  furromanus  ,abEcclcfia  funtemendataeCan.  5.  fa. 
pinam  1 4.  q,  5 , cujufce  fimilis  eftfenttntia  apud  S,  Ambrofium 
de  Offic.  lib.  3.  cap.  3 , & Cap-  1 8.  S*pe  contingit  Decrct.  lib.  2. 
tit.  1 3.  De  Rejlitut.  fpoliat.  ex  Innocentio  III.  in  Concilio  gener. 
Lateran. , quibus  reftitutionis  beneficium  nedum  alienum  inva- 
denci , fed  etiam  alienum  detinenti  adferitur : qua  de  re  videndus 
etiam  Benedkftus  XIV.  in  epift.  ad  D.  Nicolaum  Lcrcarium  1 p. 
Martii  1 7$2.  n.  22.  Ita  Novella  8p.  Excomplexu  , qua  Pater  , ac 
Mater  ex  adulterio  , aut  inceftu  prognatos  alere  probibentur  , in 
irritum  mii'sa  eft  Cap.  5.  6)mm  haberet  in  fine  ex  Clemente  III , 
& ibid.  Glofsa  final.  Decrct.  lib.4.  tic.  7.  Deo,  qui  duxit  in  AU. 
trim.  &c.  Ita  Novella  1 2 3.  De  SS.  Epifcopis  §.  Pro  eonfuctudine  , 
qua  Ordinatoribus,  Scribis  , ac  Miniitris  Epifcopi  ftata  pecuniae 
fumma  ab  Ordinaro  folvenda  indulgetur  , foeda  veluti  Simoniai 
labe  afperfa  probibetur  Caii.4.  $ tcut  Dpifcopum  1 . q.2.  ex  S.  Gre- 
gorio M.  in  Synodo  Romana  mutuato,  & Cap.  1.  In  ord.'nando  De- 
crct. lib.  y.  tit.  3.  Dc  Si  mania  . Ita  L.  Cum  notijjtmi , L.  Si  cut  in 
re , & L.  0 nines  Cod.  De  Prxfcript.  30.  annor. , quae  ad  prxfcri* 
bendum  bonam  fidem  non  requirunt , atque  L.  Furtum  37.  §.  1 , • 
ac  L.feq.  ff.  De  Vfucap.,’L.q%.  §.1.  ft.  De  Acqnirendo  rer.  Damiu ., 

& L.  unic.  Cod.  De  VJucap. , quibus  decernitur  Ufiicapionem.. 
fuffragari  cis,  qui  res  alicnas  bona  fide  emifsent , atque  ad  Ufuca. 

pionetn 


Digitized  by  Google 


J34  De  Potest  ate  Ecclesiastica  » 

pionent  fufficerebonam  fidem  initio  pofscffioni*  > abrogate  peni- 
tus , abolitarque  funt  Jure  Canonico  cap.  17.  Si  diligenti , Cap.  10. 
Jguoniamomne  Decree,  lib.  a.  tit.  1 6.  De  Prafcript • ex  Innocen- 
tly 111.  in  epift.  ad  Pifanum  Archiep.  , & in  Concilio  gencr.  Cap. 

1 2.  Jus  diftum  Iib.5 . tit.40.  De  P'erbor.Jignif.  ex  S.  Kidoro  lib. 
Ethiinolog. , &Cap.a.  Pojjejfor  de  Regul.  juris  in  6.  Vide  & Bc- 
ncdi&um  XIV.  in  cit.  epift.  adNicol.  Lercarium  n.  23.  Ita  L.  1. 
Cod.  Thcod.  lib.  z.  tit.  ult. } & L.  25.  Cod.  Juftin.  De  Vfuris  > 
quibus  moderate  Ufur?e,intra  modum  ideft  pr.rfcriptum  legibus  > 
permittebantur,  ab  Ecclcfiaimprobat*  funcjquarenus  ornnis  pror- 
fus  Ufura  prohibita  eft  Can.  Apoftol-  43  , Eiiberitani  Can.  2 , 
Arelatenfis  I.Can.  1 2 5 Carthagincnfis  111.  Can.  i5  ,aliifqtic  raul- 
tis  oppido  , dc  quibus  fufc  didhim  Vind.  Par.  1 To.  2.  Art.  7.  in 
Prolcg.  p.  1 60  , fcqq.  Ita  L.  Sed  ea  , qux  Patri  ff.  De  Sponf. , L. 
Nec  Filium  Cod.  De  Nipt. , &L.  Nuptix  1.  ff.  De  Ritu  Nupt.  , 
queis  Patri  facultas  fit  Connubiofiliam  , vel  invitam  > ccnjungen. 
di , vel  ad  Conjugii  valorem  ctiam  Parcntum  exigjtur  confenfus  , 
non  fecus  atque  confenfus  Dominorum  ad  Conjugia  Scrvorum  , 
(etCi  aliquando  hand  difplicuerint  S.  Bafilio  epift.  1 99.  Canoni- 
ca  2.  ad  Amphiloch'ium  Can.4,  Synodis  Aurcliancnfi  IV.  Can. 2 2 j 
& 24  j & Cabilonenfi  II.  Can.jo.  apud  Gratianum  Can, 8.  DiPlum 
2 9.  q.2  3 ac  Haytoni  Bafileenfi  inCapit.  Ecd.  Can.  21.  apud  Har- 
duinum  To.  4.  p.  1244.  cx  Dacherio  Spicileg.  To.  5 , ) Ecclcfia_j 
tamcn  abroganda*  cas  duxit  Can.  z.  Sufficiat  27.  q.2  s Can.t.  ’’Obi 
non  ejl  30.  q.  2.  ex  S.Nicolao  I.  in  epift.  ad  Bulgaros  cap.  3 , Can. 
3 5.Concilii  Cantuaricnfis  fub  Richardo  an.  1173-  apud  Manfium 
Suppl,  To.  2*  p 570  3 Cap.  1.  Tut  nos  ex  Honorio  , fkCap.a.  VH 
non  eflex  S.  Nicolao  I.  cit.  epift  ad  Bulg.  Decret.  lib. 4.  tit.  2.  De 
Defponfat.  Impuber. , Cap.  14  Cum  locum  cx  Alexandro  111.  lib.4. 
tit. 1.  De  Sponfal.  5 & .frfatrim, , Jun&is  Cap.i . De  Francia  ibid. . 
quo  neque  Francorum,  neque  Saxonum  legibus  circa  Matrimonia 
deferendum  fancitum  legitur  a Synodo  Triburieufi , Cap  1.  Di - 
gnumex  Hadriano  in  epift.  ad  Magdeburg.  Archiep. , & Cap.  3. 
Licet  ex  Urbano  111  in  epift.  ad  Arimin.  Epifcop.  hb.4.  tit.  9.  De 
Conjugio  Servor.  3 Concilio  Tridentino  fefs.  24.  de  Reform.  Ma- 
trim,  cap.i.  , & Bcnedi&o  XIV. dc  Synodo  Dioecef.  lib.p.  cap. 11. 
• n.  5. 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  Articulus  V, 

n.  5.  Ita  L.  Ziberorum  8 1.  ff.  De  Hit  t qui  notantur  inf&mia  , qua 
Viduis  intra  annum  ludus  nubentibus  infamix  dica  confcribicur , 
ali*q«c  leges , quibus  poenx  ob  id  Viduis  infliguntur,  (accepts! 
quodamutodo  etfi  vifx  lint  aliquando  Synodo  Acnhamenfi  an* 
no  loop.  Can.  16  , quo  Vidua;  Marito  orb*  Menfes  1 j.  manere_> 
jubentur  , ) abrogate  funt  ab  Urbano  111.  in  Cap.4.  Super  ilia  5 & 
ab  Innoceniio  111.  in  Cap.  5.  6)uumjccundum  lib.  4.  lit.  21.  De 
Secundis  Nupt.  Ita  L.2.  §.  fin. , & L.  fcq. , ac  L.  <%>ui per  Jalutem 
ff.De  jfurejur .,  queis  per  Crcaturas  jurare  permittitur,  Jure  Ca- 
nonico  infirmatx  habentur  paflim  Can.  7.  Et  jura  bunt , & Can.  8 
Conjidera  22.  q.  1 . ex  S.  Hicronymo  in  cap.  4.  Jercm. , & lib.  1. 
in  S.  Matth. , Can.  9.  Clericum  , qui  eft  Carthagincnfis  IV.  Can. 
61 , CanUo-  Siquis  per  Capillum  , qui  perperam  a Gratiano  S.  Pio 
tribuicur  , habetur  tamen  Novell.  77.  cap.  1 , & in  Poenit.  Rom. 
edito  ab  Anton.  Auguftino  tit.  2.  cap.  10  , Can.  11.  S‘  aliqua  ibid, 
cx  Audiore  Opcr.  Impcrf.  horn.  44.  in  cap.  23.  Matth. , Can.  12. 
Hibemuti alfo  S.  Hieronymo  adferipto , quum  fit  Caroli  M.  in 
Capitul.  an.  7 8 <?.  cap.  6i , Can.  1 5.  guamvis , & Can.  1 6.  Ms- 
vet  ibid., qui  S. Auguftino  in  epift.47.edit.  Maurin.ad  Publicolam 
accepti  funt  referendi , jundlis  pluribus  aliis  q.5.  Ita  L.  Stipulates 
i/la  § . Alter i>  qua  decernitur  non  valerc  promiflionem  verbo  tenus 
fadiam  , etfi  juramento  firmatam  , vcluti  Juri  Divino  minus  con- 
fentanca,cmcndata  eft  ab  Ecdefia  Can.  9.  <j)uacumque  22.  q.5.  ex 
S.  Ifidoro  Sent.,  fivede  Sum.  Bono  lib.a.  cap.jijCan  10.  Ecce  dies 
ibid.  exS.  Auguftino  ferm.28,  alias  180.  dc  Verb.  Apoft.,Can.i2. 
yuramenti,  qui  non  S.Joh.  Chryfoftomi,  fed  S.  Chromatii  Aquil. 
in  cap.5.  Matth.  eft  , & Can.  13.  J%>ui  pejerareex  Au&ore  Oper. 
lmperf.hom.  12.  in  cap.5  Matth.  Ita  L.i.  §.1.  Cod.  De  Juram., 
& Cod.  Si  adver.  vendit. , Auth.  Sacrum  , queis  Impuberum  ju* 
ramenta  infirmantur, Jure  Canonicoemendatx,  corredbeque  funt 
Can.  14.  Parvuli  22.  q.  5.  ex  Capitular!  Francofordienfi  Caroli 
M.  cap.  4 3 , Capitul.  Aquifgrancnfi  cap.  fi»  , Capitul.  lib.i. cap. 
61 1 quo  prava  Gundoba  lex , cujus  etiam  meminic  S.  Agobardu* 
Lugd.  epift.  ad  I.udovicum  Imper. , abolita  eft  , cuique  C’apitula- 
ri  confonat  lib.  2.  Leg.  Langob.  tit.  5 j.  caput  22  , & Can.  1 5. 
Pueri ibid. , qui  a Gratiano  incptcLliberuana  Concilio  adfcribi- 

tur, 


Digitized  by  Google 


j '3<?  DePotestate  Ecclesiastical 

tur , quum  fit  potius  Hibcrncnfis  cap.  3 . apud  Burchardum  lib.ll. 
cap.  15, feq.,  quique  in  Colledl.  Hibcrncn.  Canon,  lib.  34.  legi* 
cur  apud  Dachcrium  Spicilcg.  To.  9.  vet.  edit. , de  quo  etiam-* 
Poenitcntialc  Rem.  Ant.  Auguft.  tit.  2.  cap.  \6>  Ita  L.  Juri gen- 
tium ff.  De  Pailij,  qua  tollitur  A&io  in  promiffione  nuda,  abfque 
folcn-.ni  Juris  formula*  e mi fta  in  ConcilioCarthaginenfi  an.  348. 
fob  Grato  cap.  1 a«  emendataeft  relato  Cap.  <.  Antigonus  Decret. 
Jib.i.  tit.3  5.  De  Paflit . Ita  L.  Si  nnut,Sc  L.  ult.  Cod.  De  Tejlam., 
queis  invalidatur  Teftamcntum  , nifi  feptem  Teftium  fit  munimi- 
ne  conftipatum  , reformata  legitur  Cap.  10.  £)uum  efjes , tc  Cap. 
feq.  Relitumlib.  j.  tit.  2 6.  De  Tejlam .,  ubi  valcrc  Teftamentum 
coram  duobus  Tcftibus  fadum  Alexander  111.  cpift.  ad  Hofticn- 
fem  Epifcop. , &ad  judices  Vcllencn.  definit.lta  L.  Siqua  'illujlrit 
5.  Cod.  Ad  Orphiciunum  , L.  Divi  5.  De  Natur-  liber. , & No- 
vella 8p.  cap.  12.  §•  s > quibus  certis  perfonis  liber  indulgctur 
- Concubinatus , ( quomodo  etiam  a Valentiniano  lege  altera  uni  - 
cuique  duas  infimul  habendi  Uxorcs  indulgentiam  foilfe  tributam 
lefcrt  Socrates  lib.  4.  cap.  27  , nt  eanempe  propria:  intemperan* 
rise  , qua  legitima  Sevcra  nomine,  ex  quaGratianum  procrcarat, 
hand  contcnttis,Juftinam  defuper,  cujus  amore  deperibat,  induxe. 
rat , fucum  obducerct  aliquem:  quam  tamen  ab  eo  ignomini*  no- 
xam  difpellere  Baronins  nititur  ad  an.  370.  n.  125  , feq.)  veluti 
Evangelic*  legipalam  adverf*,  legibus  paifim  Ecclefiafticis  Poly, 
jgamia:  detrahentibus  intcrdi<ft*  leguntur  Can.  4.  Nemo Jibi  cuitu 
fcqq.  32.  q.  4.  Ita  L.  lnconfenfu  Cod.  De Repudiit  muitis  de  cauf. 
lis  libellus  repudii , & Conjugii  dilTolutio  admittitur  , qua;  ab  Ec> 
clefia  jure  , optimeque  reformata  eft  Can.  19.  Sunt  qui 27.  q.  2. 
*x  S.  Gregorio  M.  lib.  11,  cpift.  45  , alias  lib.  9.  cpift.  3 9.  ad 
Theotftiftam  Patriciam  , &Can.  1 8.  Si  Dxorem  3 2.  q.5.  ex  S.Au- 
guftino  j de  quo  infra . Ita  L.  6.  §.  t . ff.  De  Adulteriis  , & L.  3. 
Cod.  cod.  tit.,  quibus  adukerii criminc  Conjugata  quidem  folu- 
tum  admittens  damnatur , non  etiam  Conjugatus  folutam  cognof- 
cens , jure  Canonico  correda*  font , atquc  cadem  adukerii  dica_» 
conferipta  tarn  Viro , qtiam  Uxori  habetur  Can.4.  Nemo  32.  q.4. 
KX  S.  Ambrofio  de  Abraham  lib.  1.  cap.  4,  Can.  19.  Praxepit , & 
feq.  Apyd  not  c*  S.  Hicronymo  in  epift.  ad  Occanum , 3 2.  q.  5,  Sc 

Can.23. 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  V.  y 3 7 

Can.  53.  Chriftiana  ibid,  cx  S.  Innoccncio  I.  cpift.  ad  Exuperium 
cap.  4.  , Can.  1 8.  Si  Vxorem  ibid. , & Can.  5.  Idololitria  2 8.  q.  1. 
cx  S.  Anguftino  de  Term.  Dom.  lib.  1.  capp.  1 6 . & 18  , adcundo 
c tiam  dc  Adulter.  Conjug.  lib.  2.  cap.  8,  &c  lib.  1.  Retradl.  cap.ip. 
Ita  L.42.Cod.Juftin.  De  Epifcopit,  ac  Novell*  1 2 i37»quibits 
eligendi  Epifeopi  jusClero,  &honoratisex  Populo  vjris  fucrac 
ad  judicatum  , abrogata:  omnino  funta  Conciliis  N.cxno  11.  Can. 
3.  allcgante  Canonem  30.  Apoft.  > & Canoncm  4.  Nicini  I , & a 
Conftantinopolitano  IV.  Can.zz.PIeraque  alia  circa  Libertatem, 
Imrounitatemque  pratfertim  Ecclefiaiticam  leguin  Laicarum  ab 
Eccldia  infradiarumcxcmpla  , documcntaque  perfcquutus  funu. 
fup.  Art.j.p.  277>  feqq. , qua:  hcic  repeterc  non  pr*(lat . 

Vidcn  igitur,  utjuri  fuo  Ecclcfia  tcnaciflimc  iimper  inilire- 
rit , nee  ullo  unquam  tempore  Civiles  abrogare  leges  abftinueritj 
quoties  ab  iis  legibus  aut  Canonicis  , aut  Divmis  injuriam,  ac  vim 
irrogari  deprchendit ! Nee  vero  purcs  hcic  totam  conftitilfc  £c- 
ciefiaflica?  poteftatis  vim  , qua  contra  Principum  fuis  infcftasle- 
gesexeruit , faepius  etfi  , fe  fe  , longc  namquc  plurcs  adhuc  fup- 
petunt  Ecclefiafticae  libertatis  fpecimina,qua  cum  Pontifices  MM. 
turn  Ecclcfiaruir.  Praefules  fxculi  Principibus,non  rciSa  prate  ipien- 
ribus  3 fe  fe,  tanquam  pro  muro  Dei,  objicere  non  reformidarunt . 
E queis  adhuc  pauca,  indigeftimque  delibando , ac  principium  du- 
cendo  ab  Epifcopis,  quis  eximiam  n#n  demiretur  S.  Ambrofii  anl« 
mi  magnjtudinem  , qua  tres  Auguftos  legem  Ecclcfiafticx  libcr- 
tati  adverfam  Mediolani  turn  promulgatam  Cod.  Thcod.  lib.  27. 
De  Epifcop.  revocarc  coegit,  edereque  omni  prorfus  errorc  pur- 
gatam  j Scitum  eft  Thcodolii  Imp.  Pr3gmaticam  , qua  Bcrythcn- 
fis  Ecclefw  ab  Epifeopi  Tyrenfis  Mctropolitico  Jure  abftra&a  fuc* 
rat,nauci>  floccique  a Concilio Chalcedoncnfi  A<5.  z.  fadtam_* 
fuiffc  , eamque  Santfioncm  alleganti  contra  Photium  Tyricnfem 
Euftathio  Bcrythenli  hoc  adhibitum  a Patribtis  fuiffc  refponfum  : 
Contra  Canutes  nihil  Pragmaticum  valebit ; Regal  £ Patrum  to- 
ne ant . QnopariterduiluPatres  Synodi  Roman*  an.  502.  fub  S. 
Symmacho  Condituto  edito  Qdoacris  Herulorum  Regis  legem  > 
qua  bonorum  Ecclcfiaftkrorum  alicnatio  prohibebatur , ctii  ex 
S.  Simplicii  confenfu  profe&a  diccrctur , abrogate  , & inftingcre 
. Pars  UL  Tom,  JSj,  Y y y non 


538  De  Potestate  Ecclisiastica  » 

non  abftinuere.  Cujufcc  rci , prjeccr  alias  Ecclcfufticici  roboris 
pleuas , quitrefcruntur  a GracunoCan.  23.  Non placuit , &Can. 
24.  Laicis  qnamvit  1 6.  q.  7 , ca  non  prartercunda  fane  ratio  eft  , 
qua  legem  ad  hanc  abolcndam  promoveri  fc,ducique  Synodus  pro. 
fella  clt  cap.  3:  Ne  in  exemplum  remaneret  pnefuniendi  quibuslibet 
Laicis , quamvis  Rcligiojis , vel  Potentibus  , quolibet  modo  aliquii 
decernere  de  Ecclcfiipcis  ficultatibui  , quarum  folis  Sacerdotibut 
difponcadi  indifcujfa  a Deo  cura  commijfa  docetur . IUud  in  vita  S. 
Fulgentii  cap.  1 6,  memoriar  prodidit  Fcrrandus  Diac.  pracclarum 
Epilcopalis  magnanimitatis  exemplum  , quod  Trafimundo  Vanda- 
Jorum  in  Africa  Ucgi,  extinguendje  Rcligionis  caulfa,  nefariocon. 
film  Epifcoposomnes  Ordmationc  interdicentiiEpifcopiByzacenae 
Province  , nulla  Rcgije  juffionis  ratione  habita  , nihilque  Regis 
irasveriti  , obfiftcre  > ScinConcilio  ftatim  congrcgati  adverlus 
iniquttm  Regis  Edi&um  ftatuere  non  dubitarunt  j ad  Sacros  Ordi* 
nes  , abfauc  mora , promovendos  fore,  quotquot  reperirentur  ido- 
nci  . Ab  hac  Epifcoporum  adeo  propria  fortitudine  dcflcxic  porro 
Synodus  Silvane&enfis  an.  SdJ.ad  Franc.  Regis  favorem  parumper 
inflexa  . Sed  emm  ipfmserrorem  ftatim  cmendandum  fufccpere_j 
Patres  Synodi  Romanar  V.  fub  S Nicolao  I , ejufdem  Synodi  ref. 
puentes  inftantiam,  qua  petebat,ut  appellationi  Rothadi  Sueffion. 
Antiftitis  Sedes  Apoftolica  haud  deferret,  uti  cui  leges  Imperials 
obluSabamun  tam  nempe  hatin  rc  S rcularcs  leges  dcfpicatui  ha. 
bentcs,quam  legibus  hifceSarcularibus  adplaudentes  Epifcopos  il- 
los  alperc  objurgantes.  Confer  Baronium  ad  cit.  an.  n.8x.  De  pro- 
pria Jurifdidionis  tam  confinibus  confcius  Edgarus  Angl-  Rex, 
quam  amplitudine  certi  Synodi  Brandanfordicnfis  an.  pd4*  Rpif" 
.copi,  Edvvini  Regis  legibus  Ecclcfiafticx  infeftis  libertati  cum  hi 
robur  detrahere  officio  duxere  , turn  ille  totumid  pati , ac  Epif- 
copis  jurafibi  vindicantibus  adnucre  religioni  habuic  apud  Har- 
duinum  To.  6.  par.  1 . p.djf.ldeo  turn  demum  S Hcnricus  11.  Imp. 
Edi&um  de  rebus  Ecdefiafticisedere  in  SynodoTicinenfi  anno 
circitcr  101a.  fuftinuit  ,editumque  turn  deinceps  obtincre  perfua* 
fum  habuit , poftquam  ejufdem  au&orcm  fibi  adfuiffe  cognovit 
Benediftum  Vlll.  P.  M. , confiliariosdefuper  Epifcopos  , adhorta- 
torefquc  naclus  eft , ficut  ipfemet  teftis  accedit  apud  Harduinum 


Digitized  by  Google 


itCivili.  ArticulusV.  ?3p 

ibid.  P.S17.  Frcquens  idfuifle  imo  Principibus,  utlcgibus  a fe  la* 
tis  audoritatem  , roburquc  a Scde  potiflimum  Apoftolica,  eque 
Synodisadquirerent,  obfcrvarc  me  alibi  mcmini . Et  certcCafi* 
mirus  Polonix  Rex  Civiles  leges  quafdam  Alexandres  111.  probari 
curalTc  legicur  apud  Baronium  ad  an.  1 180.  n.  1 3 , Icq.  Leges  vi* 
ciffim  , quibus  Henricus  111.  Angl.  Rex  vi  a Proceribus  ada&us  in 
ConventuOxonenfi  an.  12  do.  adnuerat , ab  Alexandro  IV.  abro- 
gari  obtinuit , fubditofqye  compefci  rebelles  abUrbanoIV.  an- 
no 1 164 , & a Clemente  IV.  an.  126 5.  tcftc  Matthxi  Parifii  Con* 
tinuatore  ad  cit.  annos  . Qui  fecus  fcciflfcnt  j legcfquc  ferre  Rcli- 
gioni  incongruasanfi  fuiflenc , iplis  palam  obfiftere  , ipforumquc 
placitis  obludari , quoties  opus  fuit , Epifcopi  officii  partibus  de« 
putarunt.  Leges  itaque  Gothicas  in  Hifpania  circa  Sacrorum  C®* 
remonias  abrogandi , Barcinone  ann.  1 064.  indida  Synodo  , ex 
Alexandri  11 > cujus  Lcgatum  agebat , poteftatc  fuprema  , fas  fibi 
Cardinalis  Hugo  fumpfit.Splcudidiffimum  eft  verojfiquod  alterum 
poteftatis  Ecclefiafticx  fpccimcn  illud , quo  Synodus  Lateranen. 
its  IV.  Can.  44.  Decret.  lib.  3.  tit.  13.  Dt  Rebut  Ecclef.  inferto 
Cap.ix.  Cum  Laicis  , Principum  legibus  Ecclefiafticx  libertati  in- 
feftis  lxthale  vulnus  inflixit.Cujus  exemplo  animatx,excitatxquci 
atquc  fententix  adftipulatx  Synodt  quamplures  alix  Biterrcnfis 
an.  1 246.  cap.  1 8,  Andegavcnfis  1 169.  cap.  1 > Bituricenfis  1275. 
cap.  1 1>  Ravcnnatenfis  ii8d.  Rubr.  9 , Infulana  1288.  cap.  13  , 
Colonienfis  1310.  cap.  1 > Mardacenfis  1326.  cap.  4^  , Andega. 
vends  alera  1 3 6 5.  cap.  2 9 , & Vaurcnfis  1308.  cap.  1 o j > laica_* 
quxcumquc  Statuta  contra  libertatcm  Ecclcfiafticam  convcllere 
non  dubitarunt,  quin  Potcftatibus  ipfis  Laicis  obloqui  contra,  ob- 
ludarique  fubvenerjt . 

Atqui  ad  Rom.  Pontificis  accedebat  quammaxime  partes  tam 
laicx  Poteftatis  facile  proprjain  extra  orbitam  erumpentis  liccn- 
tiam  cohiberc  , quam  Eccleliafticas  leges  in  tuto  ponere  , atque 
Jurifdidionis  Canonicx  , c qua  proficifcebantur  , vindices  fc  , af- 
fcrtorefque  prxftare*.  Sicut  itaque  Conftantii  Imp.  juffionem  , 
Pfeudo-Synodi  Ariminenfis  acccptationem  urgentis  facile  fprevit 
Libcrius  , ita  Valcntiniani  Jun.  Legem  uh.  Cod.  Theod.  De  Fide 
Carfco/.eidem  Pfcudo-Syuodo  audoritatem  conciliate  prxfumcn- 

Yyy  2 tis 


Digitized  by  Google 


?4°  De  Potentate  EcclestasTjca  , 

tisdccreto  fuo  pcnitus  fuftulit  S.  Damafus . Qua  dc  re  legertdr 
Liberii  cpift.  i j.  edit.  Com.  ad  Orientates  , S Damafi  cpift.  3,  ad 
Illyricos  ,&  S.  Siricii  cpift.  1 . ad  Himeriutn  cap.  1.  Zenonis  He- 
notico  ctfi  nulla  diferte  adftrucrctur  hxrcfis , Neftorius  imo  > Eu- 
tychcfquc  damnarentur  , ac  Synodo  infuper  Chalccdoncnfi  obfe- 
quitim  fe  deferre  Zeno  profitcrctur  » fed  voces  dumtaxat  Ex  dui. 
bus  1 & in  duibus  Naturis  a S.  Leone  M. , 8c  a Synodo  Chalccdo- 
nenfi  confecratx  filcntio  premcrentur  : quia  tamcn  dc  fide  decer- 
ncre  laico  Principi  nonliccbat , nuihoque  minus  Ecclefi*  tfccre. 
tis  vcl  indirc>flc  obviam  ire  , atque  voces  Ecclciiaftico  jam  ulu  Sa» 
eras  vcl  filcntio  obrucrc  , ideo  Hcnoticon  lllud  cum  S.  Simphcio 
difplicuit,  turn  demum  a S. Felice  III.  cpift.p.  damnatum  eft  . Ncc 
cd  dcindc  fc  induci  ab  Anaftafio  Imp.  Fcfti  Scnatoris  opera  paflus 
eft  S. Anaftafius  I.  P.  M.j  ut  Edufto  ilia  lyngrapham  adjicctet  fuam, 
veluti  teftis  eft  locuples  Thcodorus  Ledorhift.Ecd  lib. a.  E.c  ma* 
gnanimitate  haud  abfimili , ctfi  abfimilem  ob  cauftam  , non  modi* 
ca  glorix  pars  ad  S.  Gelafii  laudum  acccfOt  cumulum  , qua  Odoa- 
cri  Herulorum  Regi  rcrum  in  Italia  potienti , atque  iniqua  prxei- 
picnti  obfifterc  non  expavit , vclut  ipfc  teftatur  in  cpift.  13.  ad 
Dardani*  Epifcopos : Nw , inquiens  , O karri  birbaro  bxretica 
Regnum  halix  tunc  tcrenti  , quum  aliqui  non  facicndi  prxciperct , 
Dcoprxftante , nullatenus  paruiffe  manifejlum  cji . Cui  pleraque 
congererc  paris  fortitudinis  fpccimina  pergens  , qua  S.A  nbrofitv* 
Theodofio  Sen.EcclefiiC  ingrefium  prohibuic3qua  S.Leo  M.  Tbco- 
dofium  Jun.  dc  ope  Latrocinio  Ephefino  impenfa  liberc  reprehen- 
dit  , qua  S.  Hilarus  Anthemlo  Imp. , Philothci  Maccdoniani  ope- 
ra } diverfas  in  Urbem  Sedas  induccre  molienti  validiftime  con* 
tradixit  , qua  & Bafilifcum  Tyrannum  , & Zcnonem  Imp.  fuis  pro 
cxcefiibu*  SS.  Simplicius  , 8c  Felix  duriffimis  objurgatuntj  & qua 
demum  Huncrico  Vandal.  Rcgi  nuper  S.  Eugcnius  Carthag.,  uni- 
que alii  in  Africa  Epifcopi  , fpreta  ejus  fxvttia,  in  faciem  obfti. 
tcrant , hifee  proftratos  ipforum  animos  Potcftates  advetfus  lai- 
cas  iniqua  prxeipientes , ant  in  poteftatis  irrumpentes  Ecclcfiafti. 
ix  partes  crigcre  , confirmareque  meditabatur  . Horum  prefle  vc- 
ftigiis  inhxrrns  Vigilius  Poniificix  juffionis  ponderc  Jultinianum 
adegit  ad  fuum  revocandum  Edidum  contra  tria  Capitula  » quod 

alio- 


Digitized  by  Google 


Bt Civtii . Articulus  V.  y-fi 

alioqui  fidei  apprimc  crat  conforme  : nifi  quia  laid  Principis  non 
effet  dc  rebus  fidei  leges  ferre.  Qui  veroEdirti  audor  Imperatori 
fuerat , Theodornm  Oefar  gradu  abdicavit ; &qui  Edirto  fcnlu 
adhatferant  fiiOjMennamConftantinopolit.,Ephrcmiucn  Antioch., 
& Petrum  Hictofol.  Sacrorum  Commnnionc  lufpendit.  Adi-fis 
Clcri  Italics  cpiftolam  datain  Franc.  Regis  legatis  Conftantinopo- 
Jini  proficifcenttbus , Vigi Fii  ipfius  Emydicam  ad  Chriftif.  uni- 
verfos  , ac  Norifium  in  diflcrt.  hift.  de  Synodo  V*  cap.  8.  Ejufdcm 
magnanimitatis  Ecclefiaftic*  , ab  obfervantjs  erga  Principem  mr- 
nime  disjundatjCgregiam  fpcciem  exhibuu  S. Gregorius  M.  lib. j . 
cpift-65>  alias  lib.i.  epi(t.<5a,&  lib.8.  cpill.f,  alias  lib. 7.  epift.ii. 
Nam  Mauritii  Imp.  legi , qua  Clauilris  nomen  dare  Milites  inter, 
dixerat , robur  omne  dcrraherc  non  abftinuic  , velut  eas  interpre- 
tatus  cpiftolas  legitur  Hincmarus  lib.  1 2 . cpift.  3-  ad  Carolum_. 
Calvum , cifdcmque  rite  expends  hunc  inhatrerc  fenfum  intellect 
DodiH.  Thomalfinus  vet.,  & nov.  Difcip  par.  i.  lib.  3 cap.  <5i. 
n.  1 3 Mine  , inquiens  , l i qui  do  conjlat  re  Gregor  iurrt  irritajje  le- 
gem  /Mauritii  : quamquam  Verbis  , & fpecietenus  ab  obfequio  Im- 
peratoris  prsecept's  prtftando  non  recejjerit . < 'onfer  & Baronium, 
Si  Bellarminunij  & Blancum  de  Potcft.,  & polit.Eccl.  To.a.  lib.4. 
§.  6,  ubi  BoHuetium  in  oppofitam  interpretationem  aberrantem 
redarguit , ac  refellir . Hcraclius  Imp.  alter  , qui  Ecdefiafticis  in- 
gercre  fc  negotiis  geftivit  , non  errore  quidem  , a quo  maxime 
abhorrebat , fed  amorc  pads , quam  a Monothclitis  rurbari  do* 
lebat,  Edido  fidei  piopofuo  , quod  abfque  fidei  difpendio  fieri 
poflc  autumabac,  unam,  aut  geininam  inChriito  D.  Operationein 
did  prohibuerat  , quin  ab  una  diferte  voluniate  adllruenda  ipfc 
-abitincrct . Scdeniin  tot  excepra  diris  Ecthcfis  fiat  1 m cit  a So- 
phronio  H'crofclym.,  a Stcphano  Dorylcn.,  ab  Arcadio  Cyprio  7 
a Serglo  ejus  Sun.c(Tore  . qiiodque  prarcipuum  fuit , a Rom.  Pon* 
tifiubus  Sc vermo  , Johanne  IV,  S.  Martitio  1 . 84c. , ik  Impcrato- 
rem  turn  valdequam  puduerk  iniquae  publici  juris  fad.T  juifionis 
turn  ad  Johannem  P.  M.  cpiftola  mferipea  fadi  pesnituerit , atquc 
fidem  abftcrgere  fuam,  iufpicioriemque  a fc  amoliri  fategcrit , tot 
tins  ctrlp  r fiimmam  in  Edhefis  audorem  Scrguim  Conftantinopo. 
lit.  refuodens  . Quo  Ians  imofundo-,  codcm  Johannc  P.  M.  ais- 

ftorc  , 


Digitized  by  Google 


54  * De  Potestati  Ecclesiastica  , 

<5tore  > Edheftm  publicise  locis  amoveri,  ac  infrufta  dilaeeratam 
flaramis  aboleri  przcepit  Conftans  cjus  Alius,  ecu  ex  ipAus  cpillo. 
la  ad  przf.  Pontificcm  liquet , quz  habetur  To.  2.  Annal.  Euthy- 
chii  Alex.j  & in  ColIcfl.  Anafta(iiBibl.p.5o.NiUquod  rem,  quam 
bene  fucrat  aufpicatus  , ac  Keligioncm  » de  qua  optime  meritus 
fucrat  i infccit  paullo  poll , ac  foedavit,  atque  pejori  facinore_j 
prodidit  idemmet  Conftans  . Nam  & ipfc  , Paulo  Monothelita 
perfttadente , fidei  ExpoAtionc  altera,  cui  dcindc  Typt  nomea  ad- 
hzAt,  propofita  ,'AIentium  utrique  parti  cum  uniusi  turn  duarum 
in  Chrifto  D.  voluntatum  indicerc  prxfumpAt . Eadcrn  fed  enim  , 
quz  Patris  EahcAs , Filii  Typus  expertus  eft  fata , co  nempe  no- 
mine , quod  laico  Principi  nefas  At  de  fidei  rebus  Avc  dignofeere, 
Ave  deAnirc,(  Acut  explicitiflima  fubmdc  evaftc  fententia  S„Maxi*_ 
mi  Abb.  adverfus  MagiftratusConftantinopolit.difputantis  , ) a- 
S.  Martino  I-  in  Concilio  Lateranenft  Can.  t 8.  ignomini*  feigma. 
teinfliftus.  Ad  mediamEcclcAz  dclabendo  modo  ztatem  , me* 

• moranda  itcrum  S.  Nicolai  I.  cgregiafuccurrit  inepifc.ad  Synods 
Silvanc&enAs  Epifcopos  fententia  : quibus  depofitionis  fenten- 
tiam  in  RothadumSvcflion.defendentibus  eoduplici  Juris  Impe- 
rialiscapite  , quo  appcllatio  interponi , ante  latam  a Judice  fen* 
tentiam  , interdicitur , & quo  appellari  a Judice  cle&o  inhibetur, 
diferte  refpondit  Imperialibus  legibus  vitninefte  nullam  , ubi  ad* 
verfus  illas  EccleAaftici  militent  Canones  . Igitur  prolatis  in  me- 
dium cxplicitii&mis  $.  Innoccntii  I.  ex  epift.  ad  Alexandrum  An- 
tioch., & S.Gregorii  M.  ex  epift.  ad  Theo&iftam  teftimoniis,  qui- 
bus Impcrialcs  Sanftioncs  in  Provinciarum  EccleAafticarum  par- 
titione  , & in  Matrimoniorum  cauftis  robur  obtinerc  nullum  adpa- 
let , cxinde  conAcit  eas  leges  Evingclicis>  Apoftolicis  , atque  Ca- 
aonich  Decretii,  quibus  pojlponend*  funt,  nullum  poffe  inferre  prst- 
judicium  . Compcndio  uti  cogor,  nc  immenfa  dicendorum  obruar 
copia  , utque  Anem  diccndi  aliquando  faciam  , ftudioAs  incerea 
relinqucndo  , quatenus  ditfuAore  rerum  tra&adone  aut  deleden- 
tur  , aut  indigeant,  ut  fontes,  e queis  haufi,  locupletatufque  fum, 
indigitatos  perfemet  ipA  adeant.  Johannes  Vlll.  itaque  in  Synodo 
Tricaflina  11.  an.  878.  apud  Harduinum  To.  6.  par.  1.  p ip8.  Go- 
thicis  legibus  adjedam  de  Sacrilcgis  legem  voluit,  non  quz  a Ju- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLT.  ART1CULUS  V.  J43 

fttniano  fuerat  conftituca  L.i  3.  Cod  De  Epifcopis,& Clcr.}  atque 
pnmum  ab  Arcadio  , & Honorio  prodierat , fed  leniorem  , qua* 
lis  a Caroto  M.  Leg.  Langob.  lib.  2. tit. 3?.  n.  4.  indi&a  eft  , ideft 
ucSacrilegi  componcre  r non  utiqur  in  quinque  auri  optimi  li- 
bras , vcluti  julfcr.it  Juftinianus  , fed  in  triginta  dumtaxat  exami. 
nati  libras  argenti , ecu  indulferac  Carolus  , ideft  in  folidos  fex- 
centos  , juberentur  , atque  ita  deinceps  juxta  legem  iftam  in  Gal* 
lia , & Hifpania  Judices  dc  Sacrilegis  judicare  deberent . Refer- 
tur  & a Gratiano  Can  11 . guifquis  inventus  1 7.  q.  4,  & ante_j 
ipfum  ab  Ivonc  Decr.-par-3.  cap.p8.  Ut  erat  vero  Innocentius  111.- 
Ecclcliaflici  Juris  eo  callentiflimus , quo  vindex  acerrimus , Con* 
ftit.io.  Ad nejiram  10.Kal.Jun.  lata.  Henrici  Imp  Conftanti- 
nopolit.  legem,  elargiiiones tarn  in  vita  , quam  infupremis  Ta* 
bulls  fieri  Ecclcfiis  prohibentis  , veluti  Divinis  , humanifquc  lc- 
gibus  adverfam  abrogavit . Concinit  huicce  Conftitutioni  Con- 
ciln  Lateranenfis  IV.  Canon  44,  relatus  in  Cap.  12.  CumLaicis 
de  Rebus  Eccl.  non  alien.  Verbo,  Laicas  univerfim  leges  Ecdefia. 
ftica:  libertati  > immunitatique  infeftas  a Pontificibus  abrogatas 
paflim  Videre  licet,  ut  ab  eodem Innocentio  111.  Cap.  7.  (ghuein 
Ecclefitrum  » &Cap  io.  Ectlejia  S.  Aijrise  de  Conftit.i  ut  ab  Ho* 
norio  111.  Cap.  af.  Jgiianto  dc  Privileg.,  & Cap.  4?.  Ahverit  de 
Sent.  Excom. ; ut  ab  Alexandro  IV.  Cap.  1.  gfuia  nonnulli  in  6. 
de  Immun.  Eccl. , &lib,j.  cpift.  4 96  ad  Gall-  Epifcopos  apud  ^ 

Raynaldum  ad  an.  1257.  n*  54  > ut  a Bonifacio  Vlll.  Cap.  5.  Eos , 
qui  cod.  lib.,  & tit.  de  Imm.  Eccl.,  aclib-  1.  cpift.  aaj.  ad  Are* 
lat , & Malfil.  Antiftitcs  apud  cir.  Annaliftam  ad  an.  12*5.  n.^j 
ut  a Beneditto  XIV.  Conft.  Fajiortlis  in  Cana  D*  §.  1 5.  &c.  Pro 
Ecclefiafticis  legibus  quanta  fteterit  animi  fortitudinc  contra  Re* 
gem  Caftcllac  Gregorius  IX , contra  Portugallix  Regem  Clemens 
IV,  ac  deinde  Martinus  IV.  compertum  adco  cundhs  evafit  , ut 
diutius  his  immorari  ncc  vacet  , nccintcrfit.  Friderici  II.  Con- 
ftitut’ones  Ecclefiafticx  Immunitatis cvcrfivasconvellcre  haud  di- 
ftulit  Innocentius  IV.  lib.'  10.  cpift.  p.  spud  Raynaldum  ad  an. 

1252.  nurn.  1.  Bonifacius  IX. ■ Richardi  Angl  Regis  Santfliones 
Ecclefiafticx  incommodas,  adverfafque  libertati  refeindere  Conft. 

Ab  eo  an.  1 35M.  apud  Raynaldum  n.  j j.  haud  fatius  habuit  , nifi 

c pu- 


Digitized  by  Google 


544  Ds  Potentate  Ecclesiastica  * 

epublicis  Icgu.n  Codicibus  eafdem  abradi  ;uberet . Pragmatics.., 
Sandio  a Carolo  VII.  Franc,  liege  evulgata  , poftquam  idem  Rex 
a Pio  11.  ad  earn  abrogandain  follicitatus  vehementcr  fuiflet , ad- 
aufntc  demit  m Ludovico  XI.  abrogata  eft  a Leone  X.  Prseclarum 
illud  etiam  , quani  ut  prastcriri  queat , Pontifici*  Ipecimcn  eft  po- 
teftatis  , qua  Paulus  III.  gemioum  Caroli  V.  Edidum  cum  in  Spi- 
renfi  Convcntu  an.  i 544. , turn  in  Comitiis  Auguftanis  an.  1 548. 
evulgatum  infregit  . Ed  utrumque  collincabat  Edidum,  utaftli- 
d>Ifimis  Germania?  rebus  quoquo  modo  profpiciendi  gratia , Lu- 
therani  «eque , atquc  Catholici  Verbi  Dei  minifterio,  Scholarum- 
que  magiftcrio  , reccpto  vel  c bonis  Ecclcfiarum  , vcl  e Chriftifi- 
delium  clcemofynis  ftipendio , defungi  permittcrcnt ur,  atquc  Lai- 
cis  quidem  indiferiminatim  ufusCalicisj  Sacerdotibus  vero  Con- 
jugii  venia  indulgerctur  . Quia  tamennec  id  fieri,  abfque  Rcligio- 
nis  dcdecorc  poterat , ac  difpendio  , nec  idfacere  , infigni  abfque 
poteftatis  Ecclcfufticx,  ac  Pontificia?  quainmaxime,  injurja,  Pnn* 
dpi  laico  fas  erat , idcirco  tarn  nullo  in  pretio  ab  Ecclefiafticis 
Eledoribus  Scbaftiano  Mogttn. , Adolpho  Colon. , ac  Johannes 
Trcvir.  ,ab  Othone  Aiiguft  etiam  , aliisquc  Germania:  Epifcopis 
haberi  meruit,  quam  a l’ontifice  M.  diro  inuri  ftigmatc  dignum  eft 
habitum  . Qua.de  re  plura  Spondanus  ad  an.  1 548.  n.7,  & Pallavi- 
cinus  hift.  Concil.  Trid.  lib.  f . cap.  6,  Lcgibus  a Senatu  Vcneto  , 
Ecclefiaftica:  libertati  adverfis , editjs  clayum  a Paulo  V.  infixum 
ignorat  nemo  . Non  inficias  taincn  ivifle  Venctos  , quin  a Ponti- 
ficc  leges  Civiles  Rcligioni  oppofitse  infringi  quirent  , fed  leges  a 
fc  laus  ejufmodi  fuiftc  negafle  , ideoque  totum  Pauli  V.  cum  Ve- 
neris diflenfionis  cardincm  non  circa  Jus  verfatum  , fed  circa  fa- 
dum,  five  materiam  fadi,  rede  obfervayit  Blanch  ui  de  Poteft.,  & 
Polit.  Eccl.  To.  2,  lib.  6 . §.  1 1 Qua  de  re  Andreas  Mauroccnus 
Rcr.  Venct.  lib.  17 , Gravczonius  hift.  Eccl.  To. 8.  Colloq.  a,  &c. 
Pacts  item  Articulos  Proteftantcs  inter,  & Ferdinandnm  111.  Imp. 
an.  1 <548.  fancitos  , quod  pleraque  Cliriftiana*  Rcipublicr  adver- 
fa  contincrcnt  , Conftit.  edita  an.  1^51  abrogavit  Innocentius  X. 
Lcgum  Codex  Lcopoldi  Ducis  Lctharingia:  nomine  infignitus, 
quum  publicam  adfpextlfec  lutem , exten  plo  Clt  mentis  XI.  P.M. 
Julia*  experujs  eft  aas . Yerum  la udi  tam  Ponttfid  ceflit  zelus  1 

quo 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  V.  5-  4 y 

quo  pro  Dei  Ecclefia  eifcrbuit , quam  Duci  vergit  rcligio,  qua  !c- 
gibus  illii  fublatis  , ex  Pontiftcis  mente  edendas  alias  curavit.  Fi- 
nitimum  huicce  religionis  haberi  fpccimcn  debet  , quam  Remcn. 
fis  Prxful  Francifcus  dc  Mailly  in  epiftola  ad  Duccm  Aureliancn- 
lem  Regni  adminiftrum  an.  1718.  cxplicuit  . Nempc  Dux  ille  , uc 
malis  Gallicanam  in  dies  Ecclcliam  aftiidia'ntibus  modum  imponc- 
ret  aliquem  , id  capefliverat  confilii  , uc  Junioris  Regis  nomine  in« 
feripto  Edkfto  an.  1717.  Catholicis  iquae  , ac  Janfeniftis  circa.* 
Dogmatum  controverfias  janidiu  cxardcfccntes  (ilcncium  indice- 
rec . In  cjufmodi  Edidtum  igicur  , Religioni  utique  incongruum  » 
eximius  Prxful  infurgens,  ftridlo  calamo  oftendcrc  inftituiedurif- 
fimumutique  Janfeniftis  os  obftruendum  , non  ctiam  intcrdiccn- 
dos  Orthodoxos3quominus  illosdidhs,fcriptifque  impeterent,  dc- 
tradhfcjuc  larvis  impuriflimam  hxrefim  in  dias  luminis  auras  effer. 
rent  , acquc  bonis  omnibus  fugiendam,  abominandamque  demon- 
ftrarent . Innocencii  X,  Alexandri  VII,  & Cicmemis  XI.  Conftitu* 
tiombus  obtemperandum  ab  omnibus  : qui  obfifterenc , non  item 
qui  obfequerentur , legum  frxno  compefcendos  fore:  inducias 
Schifmaticis  xque  , ac  Orthodoxis  indicendas  non  efte;  neque  vc- 
ritaci , bene  vero  errori  vocem  obtendendam  . Paucis  a refrada- 
riis  non  effe  per timefeendum,  neque  Caroli  V.  intempefti vam  erga 
proteftantes  indulgenciam  in  exempium  trahendam,  fed  mcminif- 
fc  potius  oportcre  Henrici  11,  a quo  Carccri  mancipacos  , ob  hxre. 
fis  crimen  , haud  ignoraret , Fabrum , Annam  Burgium,  Foxiuin  , 
Portam  , Fumxum  &c , pari  decrcta  poena , nifi  fuga  fubdux  iftcnc 
fc  fe , in  Violam  , Fcrrcrium  , Vallam  &c„  Vtros  alioqui  , quibus 
in  Senatu  Parifienfi  fcdcs  aliquando  fuerat  > Philippi  Augufti  > a 
quo  una  die  Albigenfes  ad  6 00-  igne  crcmati  func  *,  Francifci  1,  a 
quo  fuis  in  fpeluncis  Valdenfcs  fuffocaci,  & Francifci  11 , a quo 
Princeps  ipfc  Condxus  Calviniana  infedus  hxreficapite  eft  con- 
demnatus  . Fa<ftu  optimum  quidem  , uc  optimo  quoque  Pontihci 
S.  Martino  1.  occafione  Typi  Conftantis  vifum  eft,  inancs  , verbo. 
fafque  de  Rcligionc  difccpcationes  compcfccrc:  haud  opportunum 
tamen  bonum  cum  malo,  Patrumque  dogmata  cum  Hasrecicorum 
* placicis  fufFocarc  * Rcipublicx  cum  Civtli , turn  Chriftianx  lum* 
mopcrc  expedite , ut  Laici  Magiftracus  Ecclefiafticis  iegibus  cum 
Pars  ///,  Tom . VP  Z 2 z 


Digitized  by  Google 


54<*  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

ipfi  pireant  , turn  ad  parendum  refradarios  compellant . Quoties 
Sacrorum  Miniftris  jus  fuuin  integrum  ftctit , totics  Regno  , ac 
Rdigioni  rein  omncm  bene  , optimeque  ceflifle  , peflime  viciflim,' 
quoties  fe  rebus  Sacris  ingcrcrc  Poteftatibus  laicis  adrifit . Do- 
cumento  , argumentoque  Photii , ac  Ccrularii  eflfc  Schifma  , cu. 
jus  excitandi,  & mftaurandi  occafio  Bafilii  Imp. , & Ifaaci  Comne- 
ni  favor , & indulgentia  fuit.  Eas  icaque  egregias  Poteftatis  laics 
ede  partes  , non  ut  Ecclcfiafticis  fc  in.pliccnc  Controverfiis , fed 
ab  Ecclefia  definicas  exccutioni  demandent,  debitis  in  Refrada- 
rios aniinadvertendo  poems.  Theodofio,  Marciano,  Carolo  M.&c. 
hanc  jugiccr  facram  hxfiftc  fententiam  , Hxrcticos  quidem  diftri- 
de  ab  erroribus  dido,  Icrjptoquc  diffeminandis  prohibendos  fore, 
non  ctiam  Catholicos  , quominus  feriptis  , didifque  fidem  defen- 
dant Atque  hifcc,fimilibufque  Ducem  Aurcliancnfem  ad  Edidum 
Rchgioni  parum  accommodum  rcvocandum  opcimus  induccbat 
Antiftes.Qjibus  referendis  fi  fufiorem,pr^terquam  oportuifset  for- 
fitan,  operam  impendi , a?qui , bonique  , opinor , facile  liberalis 
facie t Lcdor  , dum  cogitct  co  me  confilio  id  fecifte  , ut  ex  paucis 
iatclligat  tarn  perperam,  quam  peflime  ea  confeftim  a plerifquc  in 
Pnncipum  jura  tranferibi , quae  ad  Religionem  proximo  quidem 
refpiciant , ad  Reipublica:  tamcn  pacem  quoque  confcrant , quje 
idco  temporalibus  admixta  denommare  folcnt . 

Jam  ad  rcni  propius  refledendo  meam,  atque  inordioem  me 
recipiendo  , quo  legibus  fuis  firmitatem  ex  Ecclcfiafticis  Decretis 
adfcifccre  Principibus  ipfis  cordi  fuit,  eo  ipfo  legibus  viciflim  fuis 
vim  incftc  nullam  , dum  iis  repugnent  Ecdcfiaftics  , probe  ipfi  vi- 
dcrunt.  Optimo  inde  confilio  publics  fidei,  proprixque  fa  ms  con. 
lulcndi  fadum  opinor,  uc  vice  plus  fimplici  Principes  jpfi  leges  in. 
fringere  proprias  haud  fucrint  veriti , quas  demum  Ecclcfiafticis 
infeftas  die  cognoverant . Valcntiniani  enim  vero  Legem  an.370. 
lib.  16.  tit.  1.  cap-  20.  Cod.  Tlieod.  De  Epifct/p. , c?  Cler. , qua_» 
Clcricis  , & Monachis  quidquam  ex  Viduarum  , ac  factarum  Vir- 
ginum  fucceflionibus  caperc  , ctiam  per  fidei  commifla  , fuerat  in- 
terdidum  > a Marciano  fuifle  revocatam  , velut  ctiam  vidcre  licet 
in  lib.  Lcg.Novell.tit.i  5.  de  Teft.Clcr.ad  ealeem  Cod.  Theod.,  & 
in  L*Gen<r<ili  dc  SS . Ecdcfiis  Cod.  Juftta.  obfervat  Scortia  in  Sc. 

led. 


Digitized  by  Google 


ET  CrviLI.  Articulus  V.  547 

left. Rom. Pontif.Conftit.  Epitome  6.  Theor.14.  Legem  haud  abfi- 
tnilem  alteram  a Nicephoro  an.piq  latam  fuftuliftc  Bafilium  Imp. 
an.pS^.  anftor  eft  Ballamon.  A Thcodofio  legem  quoquc,qua  Dia- 
conifta:  quidpiam  Ecdc{iis,aut  Paupcribus  Tcftamcnto  legare  pro* 
hibitx  fuerant,  codem  ipfo,quo  lata  fuerat>  anno  390.  fuiffc  abio- 
gatam  lib.id.tit.a.cap.2  8.Cod.Thcod.  fuperius  animadvert!-  Uni- 
vcrfim  Principum  Conftitutioncs  Ecclcfiafticis  infenfas  abrogate 
Valentiniano  111,  & Marciano  L.  Privilege  3.  Cod.Z?e  SacroJ ^ Ee~ 
c/r/.rcligioni  ceflit :Omne\,  inqmemibus, Prsgmaticas  Sajftitnet, 
que  contra  Canonet  Ecclejiajlicos,  interventugraii* ,&  ambitionis , 
elicit re Junt , robore  J'uo  , & firmitate  vacuatas  crjfsre  pracipimus . 
In  lire  ipfa  religiofo  pede  trita  veftigia  ingreflfi  imperatorum  par 
nobile  , Carolus  M , & Ludovicus  Pius  > hanc  prx  aliis  leges  inter 
Ecclcfiafticas,  ac  Civiles  a fe  promulgatas  infertam  voluere  Capi. 
tul.  lib.  7.  capp.  3 <? 5 , & 267  : Conjli tut i ones  antra  Canonet , & 
Decreta  Prajulum  Roman,  ,/tu  reliquorum  Poatificum  , vel  bolt  or 
meres,  nuUiusJint  moment!.  Qua  perinde  lege  in  Parxnefi  ad  Rem- 
publicam  Venetam  appofite  legitur  ufus  Card.  Baronius  . Ab  Hif. 
paniarum  Rcgibus  poteftatem  Epifcopis  ampliffim'am  faftam  , de 
Civilibus  nedum  privatorum  quorumlibet  cauffis  cognofcendi,  ac 
judicandi , fed  leges  ipfas  Rcgni  omnes  caftigandi , & emendandi 
ex  Concilio  Toletano  XVI.  perfpicuum  evadit , in  quo  Egica  Rex 
fie  Antiftitcs  a flatus  legimr.CunBajqua  inlegum  EliPfit  depravsta 
conjijlunt , aut  ex fuperfluo  , vel  indebito  conjech  fore  pitejennt , 
accommodante  nojlr t Serenitatit  confenfu  , in  meridiem  lucid*  ve- 
ritatit  reducite  &fc.Fridcricus  11.  &r  ipfc  primis  fub  Imperii  initiis, 
dum  adhuc  pietatis  Chriftianx  compos  eflet , Patavii  decern  pro* 
mulgatis  legibus,  Codici  tit  De  Statut.,  i3  Confuctud.  infertis,  de 
poteftatc  Ecclcfiaftica  optime  meritus  eft  . Nam  1 . Statuta  omnia 
libertati  Ecclefiafticae  adverfa  five  edita , five  edenda  abrogavit , 
e Capitularibus  eadem  binos  intra  menfes  delcnda  mand  ins . Cit- 
jufee  fimilem  tulit  fubinde  CarolusIV,  confirmavitque  Bunifu 
cius  IX.Conft.4.Eorum  vero  Statutorum  gencralis  abrogatio  In- 
bet  urex  Honorio  111.  Cap.  49.  driver  it , & Cap.  53,  Gravem  de 
Sent.  Excom. , quin  etiam  ex. Valentiniano  , & Theodolio  L 47. 
De  Epifcopis , & Cler.  Cod.  Theod.  Videndt  Panornmanus  in  cit* 

Z Zlt  Cap. 


Digitized  by  Google 


£48  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Cap.  Noverit , Bartholtts  in  Auth.  Cajpi  Cod.  De  Setcrof.  Ecclrf.  I 
ac  Suarez  To.  5.  difp.  21.  fetft.  2.  n.  81 , feqq.  2-  Lege  cavic , nc  a 
Potcftatc  Szculari  ulla  onera  , vcl  Colle&a:  fuper  boni*  , ac  per. 
fonis  Ecdefiafticis,  aut  Locis  piis  imponi  przfumerentur  • Quod 
ipfum  prohibent  Tcxtus  exprefli  cam  Canonici,  przfcrtim  Cap.  4. 
Non  minus  , & Cap.  7.  Adverfus  Confutes  de  Immun.  Ecclcf.  ex 
Concilio  Latcrancnfi  IV,jun<ftis  alfis  longe  plurimis,  de  quibus  fa. 
per.  Art.  2,  quam  etiam  Civilcs  LL.  id,  & 1 8.  Cod.  Theod.  /?£_» 
Spifcopy,  iff  Cler.ex  Conftantio,  Graciano,Valentiniano,  ac  Theo. 
dofio  > & L.Si.  De  Sacrof.  Eccl.  Cod.  Judin,  ex  Juftiniano  relatis 
a Gratiano  Can.23.Aj  quiliket  2 3 . q.8,  ubi  L.i  6.  Conftantii  dum- 
taxat  e(Tc  , non  cciam  Conftantis , cui  cam  communem  Gracianus 
fecit,  Jtcobus  Gothofrcdus  ibid,  adnotar.3 . Ne  perfonx  Ecclcfia- 
flic*  ad  Forum  Szculare  in  cauftis  five  Civiiibus  , five  Criminali- 
bus  a quopiam  trahantur.  Cui  Icgi  coincidit  Urbani  VI.  Conftitu- 
tio  jjBonifacii  IX.  Conft.4,  Martini  V.  Conft.io,  ac  Bulla  Coenz 
$.15,  prretcr  alios  plerofque  Tcxtus,  de  quibus  Art.  fup.  2.Qufis 
approbc  conformes  jampridem  edit*  Leges  a Valcntiniano,Thco- 
dofio,  Arcadio,  Juftiniano  See.  habenturCap.  ult.Z?e  Epifcop.Au- 
dient.  4.  Haereticos  turn  poena  confifcationis  bonorum  proferibit, 
turn  perpetua  damnat  infamia  . Concordant  S.  Leo  M.  cpift.  46. 
vet.  edit. , ex  qua  locum  intcrpolavit  port  Ifidorum  Merc.  Gratia, 
nus  Can.  17  Alieni  2.  q.  7,  tribuitque  perperam  S.  Stephano  , Si 
Innocentius  IV.  Conft.  tj.  Ad  extirpands ■,  Imperatores  etiam  Ho- 
norius,  Si  Arcadius  L.j.  Cod.Theod.^fd  Leg.yuL  AJajefl.,  de  qua 
item  Gratianus  Can. 12.  Siquis  6.  q.t,ac  Gothofrcdus  in  dife  hift. 
ad  earn  legem  , & ante  ipfos  Anianus  in  L.  8.  lib.  9-  tit.  38.  Cod. 
Theod.  Faciunt  & hue  Innoccntii  lll.fentcntia  in  Cap.  to.  Bergen, 
tis,  Sc  in  Cap.  13.  Excommunicamus  §.  Damnati  de  Harrct.,  Sc  In- 
nocentiilV.  Conftitutiones  8 >&£>  ac  Bonifacii  VIII.  Sandtioirij 
Cap.  1 9.  Cum  fecundum  leges  de  Hrercc.  in  6:  item  Authcntica  Ga* 
jyror  Cod.  De  Hxret.,  Sc  L.  ult.  Cod.  De  Bonis  profeript.  5,  Sc  6. 
Legibus  Domioi  temporales,  ac  terrarum  Recftores  Hzreticos  ex- 
terminate , fub  jurisjurandi  religione  , jubentur  : cui  ofhcio  fi  de* 
fint , elapfo  anno,  eorum  bona  Catholicis  occupanda  exponunt ur. 
Qjod  item  fancitum  legitur  ab  lanoccntio  111.  jn  Concilio  Later 
"...  ra* 


'•V 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  V. 

ranenfi  IV.Capp.  2,  & 3,  ac  Cap.  13.  Excommunicamut  §.  3.  Afo-f 
neantur  de  Harret.,  & a Lucio  III.  Cap.  9.  Adabolendam  ibid.  Quo 
ctiam  pertinent  Caput  1 1.  Vtofficium  §.  ulc. , & Cap.  1 8.  lit  in - 
quifitionis  ex  Bonifacio  Vlll.  De  Hxret.  in  6.  Lex  item  Sutuimus 
Cod.  De  Epifc.  Aud.  s & L.  Si  vero  Cod.  De  Hxret. , ac  videndi 
Eymericus  in  Dircd.  Inquif.  part.  3.  q.  3a  , Pcgna  ibid. , Simarw 
cas  Inftit.  tit.  23,  aliique  , de  quibus  alibi . 7.  H.?rcticorum  dam. 
nantur  fautorcs  , prout  ctiam  ab  Innocentio  HI.  Cap.  i3«  Excom- 
municamus  §.  5.  Credentes  , a Gregorio  IX.  Cap.  15.  cod.  Decree.' 
lib.  3 . tit.7.  De  Hxret. , a Nicolao  111.  Conft.2.  Noverit,  & a Pau- 
lo V.in  Bulla  Coenae . Confer  Eymericum  Direct,  par.  a.  q.  50, 
feqq.  , Turrcctematam  in  Sum.  de  Ecclefia  par.  1.  lib.  4.  cap.i  i. 
Si  lvcftrum  V.  Hxrejis  q.  7S  Archidiaccnum  } Joh.  Andream , An- 
caranum  , aliofquc  in  Cap.  2.  Jgukumyue  in  6.  De  Hxret.  8.  Le- 
gc  Naufragantiumbonaoccuparij  diripique  yctat.  Quod  ipfum 
diftride  vetitum  habetur  ab  Honorio  11.  Conft.  unic.  CkuriJJtmus , 
a Julio  11.  Conft.  20,  a Paulo  111.  Conft.  41,  & 57,  ac  in  Bulla  C ce- 
il X D.  9.  Pcregrinorum  , & Advcnarum  libera  permittitur  rccc- 
ptatio,  eifque  fpontanea  propriis  de  bonis  difponcndifaculcas  rc- 
linquitur:  decedentium  vero  ab  inteftato  bona  ucabEpifcoprs  da- 
li  legitimis  heredibus  queant , inque  horum  defedum  locis  Piis, 
integrum  fit . Quod  fane  caput  ad  Ecclefiafticum  pertincre  forum 
docent  Hoftienfis , & Glofta  in  Cap.  10.  Licet , De  Foro  compet ., 
atquc  congruit  Auth,  Omnes  Ptregr.  Cod.  Communia  de  Succeff. , 
videndufque  Scortia  cpit.  7.Theor.z*.  Lege  10.  demum  Agri- 
cultQ  rum  fecuritati  quoad  perfqnas , ac  res  providetur . Cui  fane 
legi  conformantur  Cap.  2.  Innoktamus  Deer.  lib.  1.  tit.  34.  D”  t 
Treuga  , 1$  pace  ex  Alcxandro  111.  in  Concil.  Later. , & L.  Con- 
ftantini  lib.  1 1 . Cod-  De  Agricolit , Ccnjitis . Confer  & Pctrum 
Gregorium  Tolofanum  Syntag.  lib.  37.  cap.  4.  Friderici  porro  Ic- 
gibus  his  Apoftolicae  pondus  au&oritatis  deinde  adjun&um  eft  ab 
Honorio  111.  Conft.  48.  Hut  leget  nov.  edit.  Rom. , ab  Innocen- 
tio IV.  Conft.  2.  Cum  adverfut , Sc  a Bonifacio  IX.  Conft.  6.  Jit. 
Jlis . Perquamfimili  Conftitutione  an.  1377.  edita  Carolus  IV. 
Imp.  Sandiones  pariter  omnes  contra  Perfonas  Ecclcfiafticas,  ea- 
r unique  bona  > & pr  j vilegia  abrogavit . Quae  Conftiuuio  a Boni- 


Digilized  by  Googli 


yyo  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

facio  IX-  prxfata  Conft.  y»Jlis  an- 1391.  confirmata  eft . Utraque 
vero  Fridcriti , &Caroli  perindc  a Concilio  Conftantienfi  robur 
accepit  , & ad  utramque  pariter  confirmandam  approbe  faciunc 
Innocentii  IV.  Conftitutio  17.  edit.  nov.  Ad  extirpanda,  Alexan. 
dri  IV.  Conftitutio  14  Cum  fecundum , & fcq.,  Clementis  IV.Con. 
(lit.  10  .Ad  extirpanda  , Bonifacii  VIII.  Conltit.  in  Cap.  18.  % )t  in- 
quijitionis  Dc  Hxrct.  in  6,  Urbani  VI.  Conft.  7.  <$>uia Jicut , Mar- 
tini V.  Conft.  2 1.  Ad  reprimendas , Sc  Lconis  X.  Conft.  1 1 . Regi- 
Itiini , de  quibus,  aliifque  Diana  par.  p.  trail.  3 . refolut.  1 3 , Scor- 
tia  in  Selcit.  Rom.  Pontif.  Conft.  cpit.  6,  7,  1 1 , 29.  3 1 , 54*  See., 
& Petra  Comment.  To.2,&  3.  ad  prasf.  Roro.Pontif.  Conftit. Con- 
cordant Thcologi  , Sc  Canonift*  pro  Ecclefix  poteftate  leges  in- 
fringendi  laicas  Ecclcfiafticx  libertati , poteftatique  infeftas  col- 
lato  veluci  pede  depugnantes  S;  Antoninus  par.  3.  tit- 24.  cap.  18, 
Baronins  ad  an.  2 57.  n.  1 5,  fcq.  , ac  370.  n.  1 18,  feqq.  , Petrus 
Gregor.  Tolof.  Syntag.  jur.  lib.  a.  cap-  28,  Suarez  adv.  Regem_» 
Angl.  lib.  4.  cap.  1 6,  Silvefter  V.  Excommunicatio  §.£.  n.  3 8, An- 
ton. Auguftinus  Colleift.3. Decret.  lib.  1.  tit.  De  Furo  compet . cap. 
5, Joh.  Andreas  in  Sum.  ad  eumdem  tit.  n.  i;,Barbofa  in  Cap. 
EcdeJiiS . Maria  n.i  , feqq,  Fagnanus  ibid.,  & in  cap.7.  6)u<e  in 
Ecdejiarum  de  Conftitut.,  aliiqtte  longe  plures  apud  Card.  Pctram 
ad  Conftit.10.  Ad  nojlram  Innoc.lil.  To. 2.  edit.  Ven.  p.i  5 1 ,feqq. 

DE  ECCLESU  POTESTATE 

Coafliva , Jive  Ptenas  Ciericis , atque  Laicis  infligendi 
qua  Spirituolcs , qua  Corporalei . 

ARTICULUS  VI. 

TAm^ertum,  & conftans  efle  debet  Ecclefiam  coadliva  Potef- 
tatc  , Divinitus  fibi  collata  , potiri  , ut  opinio  contrariain 
Warfilio  Paravino,  6c  Johannc  Janduno,  tamquam  hxretica  dam. 
liatafucritajohannc  XXII.  art. S,  iterumque  in  Lu t hero  , Sc  Cal- 
vin© , ad  quos  poftca  acccdere  Molinxum,  M.  Antonium  dc  Doin. 
dcRcpubl.  lib.  5.  cap.  1 j feqq.  , Rofdluin  > Kichenum  dc  Poteft. 

Ec- 


Digitized  by  Google 


btCivili.  Articulus  VI. 

Ecclcf.  > & Civil.,  Duarcnum  de  Sacr.  Eccl.  Minid.  lib.x.  cap.3  , 
feq.,  Jannonum  Hift  Civil.  Neap  lib. 2.  cap.ulr.  §§.i,&  3,  &c.  non 
depuduic.  Cenfura  vero  johanms  XXlI.aS.Parificnfi  Facultatcdie 
1 . Scptemb.i  330.  ambabus  ulnis  accepcataeft,*&a  Synodo  Scno- 
nenfi  an.  1 j 2 8.  ulcrocitroquc  probata;  eamquc  pro  virili  parte  dc- 
fendendam  viritim  adfumpfcrc  Gcrfonius  dc  Potefr.Eccl.confid.4, 
Hcrvius  dc  eodem  argum.,Pctrus  Alliaccnfis,Joh.  Major,  Almai- 
nus  de  Auft.Eccl.cap  2,  ac  de  Potcd.  Eccl.,  & Laic.  q.3.  cap.z,  Si 
pod  ipfos  Franc i feus  Hallier  de  Hier.  Eccl.  lib.  4.  Sett.  1.  cap.  1. 
art.  7.  §.t,  feqq.  Nemocnim  non  videt  eodem  proculdubioc  prin. 
cipio  Coa&ivam  Ecclefix  dimanarc  potedatem,  quo  ejufdcro.  Di- 
vino  nempc  fomc,  Jurifdndio  profluxit,  live  Jufdicundi  potedas  . 
Necenim  Judex  Ecclcfiadicus  effe  poted  , quinjurifdidlionc  pra:- 
ditus  fit , nec  Jurifdiidio  abfquc  Coercitione  efle,  acconcipi , vc- 
luti  re<dc  dic'iturcum  in  Jure  Cauonico  Cap.  iS.PaJloralis  Decree. 
ljb.  1.  tit.  z 9.  De  Officio,  & potefl . fud.  deleg.,  ubi  Innoccntius  III, 
optimus  illc  Juris  interpres  , JuriJdi3ioy  inquit,  ilia  millius  vide- 
retur  momentifi  coercitionem  aliquant  non  baberet : unde  S. Grego- 
rius Nubian.  Orat.  20.  Epil'copis  t^outriny » xailf'isMgtm  yurijdi- 
ftionemCoercitivam  , ac  veluti  Rcgiam  tribucre  non  dubitavit, 
& S.  Augudinus  dc  Morib.  Eccl.  cap.  28.  Divina  inditutione  ex 
duobus , ided  Coercitione  , & Indru&ione  Ecclefiadicam  difcipli. 
nam  coale  fccre  docet;  turn  in  Jure  Cjvili  L.  ult.ff.  De  Officio  ejusy 
cui  mandata  efl  furi/diflio,  ff.  1.  tit.  12.  L.  5.  §.1,  ac  L.  unic.  ff. 
Siquit  jufdicenti  , ubi  Jurifconfultus  optime  advertit : Omnibus 
JHagiJlratibus  ,fecundum  jus  poteftatis  fuse  , ctnceJJ'um  efl  Juri/di- 
ftionemfuxm  defendere  pcenali  judicial  Unde  inter  Cocrcitionis 
fpccics  mulida,  career,  verbera  enumerantur  a Cicerone  de  Legib, 
lib.  3.  cap.  3,  concordantque  Ulpianusin  L.2  ff.  De  in  yus  voc.y 
& Pomponius  L.  2.  §.  1 6.  ff.  De  Orig . Jur. , animadveriio  pecti- 
•niaria  item  , corporifque  punitio  a PratcjoinLexico  Jur.  Civ.,  Sc 
Can.  V.  Coercitio.  Acccdit  & Naturae , & Gentium  Jus,  quo  loca- 
tes hominum  imbutae  & ipfis  plane  Sacerdotibus  , queis  de  Sacris 
fercndi  leges  facultascompetic  , homines  a legum  tranfgrdfionc 
compefcendi  facultatem  perinde  competerc,  qua:  potius  illius 
prior  is  appendix  ccnferipoflic  a ultrocitroque  agnovere.  Unde  fa- 
* idum » 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 

tfhim  j ut  apud  Ethnicos  Sacerdotibus  palfim  varix  Coercitionis 
fpccics  ufu  frequences  vencrint : velut  apud  Asthiopes  Regum-, 
ctiam  depofitio , dc^qna  Diodorus  Bibl.  lib.  4.  cap.  1 > apud  Aigy- 
ptios  pecuniatia  auimadverfio  , de  qua  Aslianus  hift.  lib.  14.  cap. 
34jCorporales  punitiones  apud  Graecos,  de  quibus  Plucarchus  in 
Thcfco  ; apud  Germanos  fuftigatio,  inclufio,  & animadverfio  , de 
quibus  Tacitus  de  Mor.  German.,  apud  Gallos  tam  Sacrorum  in- 
tcrdi&io  , quam  Corporalis  punitio , de  qua  Ceefar  de  Bello  Gall, 
lib.  6 , & Stephanus  Forcatulus  de  vet.  Gallor.  Relig. > apud  Ro- 
manos in  quemcumque  Aftio  qujrfibet , de  qua  Dionyfius  Halic. 
lib.  1,  & Pomponius  in  Leg.  2.  ft.  De  Orig.  Juris . 

Age  verofolidioribus  conficienda  momentis  res  eft  , atque 
jurifdi&ionis  fpccics  etiam  ifta  , Coercitiva  nempe  , ex  Dei  Ver- 
bo  & Scripto , & Tradito  validiffime  Ecdcfi*  vindicanda  . Atque 
initio  nobis  inter  alia  ex  Matth.  cap.  1 8.  v.iy.  lotus  occurrit  ille, 
ubi  de  Homine  immorigero  hxc  Chriftus  D.  docuit , ut  Fratern* 
correptioni  morein  baud  gerens  demum  Ecclefix  deferatur  : Si 
eutem  EccUfiamnott  audierit  ,Jit  tibificut  Erhnicus  , Publita.- 
nus.  Obvia  hinc  fit,  nihilque  obfeura  plane  Ecclcfii  poteftas  tuna 
errantes  corripicndi , turn  in  errorc  pcrtinaces  fuo  e confortio  cji- 
ciendi : quod  fieri  abfque  coa<3ione  acquire  nemo  probe  non  per- 
cipit . Atque  ita  profe&o  ex  hoc  loco  llagitia  pcenis  cocrcendi 
poteftatem  Ecclefia*  adftruere  non  dubitaruut  Anftor  Conft.Apo. 
ftol.  lib.  2.  cap.  n,  S.  Bafilius  refp.  ad  interrog.  x6,  S.  Ambro- 
fius  apud  Theodoretum  hift.  Eccl.  lib*  5.  cap.  17,  & S.  Joh.  Chry- 
foftomus  hom.  70.  ad  Pop.  Antioch.  Ecdcfix  vero  nomine  haud 
venire  Decemviros  illos  , queis  coram  oftenfor  pcccati  veniarti 
petere,  juxta  morem  judxis  rcceptum,debcbat,veluti  dicere  fom- 
niarunt  Drufius  , & Grotius  in  hunc  loc.  Critic.  Sacr.  To.  4.  edit. 
Francof.  p.  54},  Vitringa  in  Archifynag.  p.43  , ac  Rhenfcrdius  in 
diflert.  ad  loca  Hcbrxa  No«.io,fed  Ecclefix  Prxfidcs  a Chnfto  D. 
eo  defignatos  vocabulo  fuiffc  confentinnt  ipfimet  Camero  Crit. 
Sacr.  cit.To.  p.  557,  Fechtius  diftert.  de  Clave  lig.,  &.  folv.fcd.1. 
§.  14.  allegans  Conf.  Aug.  Art.  7,  Pfaffius  Orig.  Jur.  Eccl.  cap.i. 
Art.  2.  in  Not.  h.  p.  20,  & Bcaufobrius  in  hunc  loc.  Obfcrvat. 
tilt,  Crit.,  & Philolog.To.  1.  p.  60.  Patrunv  hxc  vero  interpre- 

• tatio 


Digitized  by  Google 


et  CrviLi.  ArticulusVI.  5J3 

tatio  confirmatur  magis  fcq.  verf.  18,  quodc  potcftatc  Apoftolis 
fadla  , converfo  ad  ipfos  fcrmonc  , Chriftus  D.  haec  confeftim  in- 
gerit:  Jguxcumque  alligaveritis fuper  tcrram&c.  , cui  alter  con. 
gtuit  Tup.  cap.  1 6.  v.  19.  locus  , ubifpeciatim  S.  Petrum  alio* 
quens  : Tibi  dabo  Claves  , inqnic  , Regni  Ctlorum  , & quoicum- 
que  ligaveris  fuper  terram  &c.  Mirmn  quot  modis,  quantoque__* 
conatu  turbare  ifta  , quibus  non  unum  ipforum  errorem  convclli, 
non  intueri  nequeunt,  Heterodoxi  defatigentur.  Atquc  imprimis, 
qni  locum  utrumque  dc  Potcftate  remittendi  peccata  dedarativa 
tantum  , non  etiam  collativa  > incclligi  volunt  , cujufmodi  func 
Weigclius  par.  a.  Poftill.  Dom.  Gpusfimodogeniti , Stenckfeldius , 
Franckius  , Dippelius  , Rofenbachius , Volckmcycrus,  Arnoldus 
&c. , ex  Socinianis  Voelkclius  in  diflolut.  nodi  Gordii  p.  6 5 , ex 
Calvinianis  ipfc  Calvinus  Inft.  lib.  3.  cap.  4,  Witachcrus  Oper. 
Tom.  1.  lib.  8.  p.  aoj,  Polanus  To.  3.  par.  2.  q.  81,  Marefius  Lo* 
co  1 6.  Syftcm.  p.  9^6,  Urfinus  T0.2.  in  Confid.  Commoncf.  Chy  • 
trxi  cap.  4.  &c.,  ex  Lutheranis  Brendelius , Langius  in  Antibar- 
baro  Orthodoxix  par.  1.  To.  2.  fed.  a.  cap.  2,  Pefarovius  indif. 
put.'  ad  Match.  16,  19,  Mullcrus  in  difput.  1.  dc  Clavibus  &c.  §.  3- 
&c.,  itanempe  , tit  Ecclcfiae  poteftatem  abjudiccnt  externam  nc- 
dum  infligendi  poenas  , fed  etiam  internam  peccata  in  foro  Poe. 
nitentis  remittendi , vcl  retinendi . Quo  in  errore  ipfis  aut  prxi. 
verc , aut  pares  inde  fteterc  , poneque  adftipulati  func  Seldcniis 
de  Syned.  lib.  1.  cap.  9,  & lib.  a.  cap.  7,  Ligfootus  pra*  omnibus 
in  Horis  Hebr.  ad  Matth.i6;ip,  Dallxus  dc  Auric-  ConfcflT.  lib.u 
cap.  j,  Hcideggerus  ad  Matth.  16,19,  Burmannus  Exercit.  Acad, 
par.z.differt.  4.  dc  Miniftris  Nov.  Teft.,  Vitringa  deSynag.  vet. 
lib.  3.  par.  1.  cap.  10.  p.  754,  fcq.,  Van-Til  in  Comment,  ad  hunc 
Matth.  loc. , Bafnagius  Hillor.  Judxor.  lib.  3.  cap.  30.  §.14.  edit. 
Hagatcom.  171$.  p.  77 6,  8c  lib.  6.  cap.  5.  §.  15.  p.  ioi,feqq. , qui 
in  Edit.  Parif.  a Dupinio  mutilatus  eft , Withbi , & Tindallus  ad 
hunc  loc.,  Hoadlcy  in  refp.  ad  Harium  , Buxtorfius  in  Lex.  Tal- 
mud. p.  1419,  Si  2^24,  Hottingcrus  diffcrc.  dc  ufu  Scrip.  Hebr.  in 
Nov.  Tcft.  §.3 . in  Not-,  Hardtius  in  prxf.  ad  Lutheri  Comment, 
in  S. Script. p.30,  Nutbcrtus,  Limborchius  Theolog.  Chrifr.lib.7- 
cap.  18.  §.2<r,  Clericus  in  Not.  Gallic,  ad  Matth.t8j  18,  ubi  tamcn 
Pars  III.  Tom.  VI.  A a a a lo- 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesi astica  » 
locum  etiam  intclligi  dc  infli&ionc  morborum  miraeulofa , eo- 
rumque  libcratione  ab  Apoftolis  pera&a  confentit,  Joh.  Carpxo- 
vius  in  Serm.  Ecclef.j  Thomafius  in  Vmd.  Jur.  Majcft.  circa  Sacra 
pu£8,  fcq.,  aliique  apud  Wolfiuin  in  Curis  Philolog.  To.i.  p.  2 5 6, 
fcq  , & Pfaffiuin  Orjg.  Jur.  Ecdef.  cap.  1.  Arc.  p. 12,  fcqq  , qui 
Clavium  poteftatcm  Ecclcfia:  fadtam  dcmcra-  faculcatc  docendi 
quid  licitum  ,&  quid  illicicum  , ulla  abfquc  altera  parte  aut  in* 
fluxus  in  peccatorum  remiffionem  , aut  fpecie  jurifdi^tionis  pcc- 
catoribus  intligcndi  pcenas  . Contra  quo$  tamcn  cx  Hctcrodo- 
xisipfis,  ac  pr* fertim  cx  Anglis  Epifcopalibus  , ac  Lutheranis 
Articulos  potiffimum  Confef.  Augufc.  6 . dc  Confef.  > &fSmal- 
caldicum7.dc  Clavibus  objicientibus,  diram  inftruxere  pugnam, 
Hammondus  dc  Potcft.  Clav.To.2.0per.,  Dodvvellus  dc  Schifm. 
Anglic.,  BarroviusOpcr.  Tom.  4.  p.  47,  Haris  in  ferm. , Sebaft. 
Sckraidtus  in  difpuc.  Thcol.  Philolog.  difput.  12.  p-  71 1,  fcqq. , 
Schcracrus  in  Syftem.  Theolog.,  Calovius  dc  Posnit.cap.  2.  q.4, 
Niomejcrus  dc  Difcipl.Eccl.  diifcrt.i,  Deutrtehmannus,  Edzardus 
apud  Pfaffium  loc.  cit.,Fechtius  difTcA.de  Clav.,Krakcvv«ius  dif- 
fcrt.deExcommun.  Eccl.jOlearius  Obfcrv.5  $.iuMatth.§.5,ieqq., 
Kfcchael  Hcincccius  diiTcrc.dc  AjSfolut.Tympanicorum  apikl  Grar- 
cos , Botfaccus  dc  Clavib.,  Wernfdorfius  in  diftert.  dc  Abfolut. 
Miniftri  Eccl.,  Budcus  Thcol.  Mor.  jfarr.  3.  cap.  3.  §.  6 3 , fcqq. , 
Goetfius  in  Thcfib.  adv.  Ligfoot  §.  6,  Wolfius#loc.  cit.,  Pfaffius 
Orig.  Jur.  Eccl.  p.  1 8,  fcqq.,  Ocftclius  in  Theolog.  zEthiop.  lo- 
co 1 7.  p.  177,  fcqq.,  Wakhcrus  in  difTert.  Thcol.,  Acad.  difTcrt. 
dt  Clave  lig.  ad  Matth.  1 1 0.  &c. , quibws  nempc  ardte  perfua- 

fum  eft  Poteftatc  Clavium  fiyt  ligiftrdi  , folvcndi  Ecclcfix  con- 
laca  defignari  poteftatem  remittendf , ac  retinendi  peccata,  Ca» 
nones  Ecdeiiafticos  conftitucndi  dc  licito , & illicito  , atque  fec- 
leftos  corripicndi , in  fcclerc  vero  contumaecs  Ecclcfiaftico  Coetu 
abigendijpoena  quin  etiam  extraordinaria  afficicndi.Quod  probanc 
Ifajae  cap.  22.  v.  Xa,  & Apocalyp.  cap.  3.  v.  7,  ubi  fane  Clavium 
nomine  in  Chrifto  D.  cam  denotari  poteftatem  ambiget  nemo,  in- 
ficiabiturquc  . Ex  Johan,  cap.  20.  v.  23,  ubi  lucidiffimis  verbis  a 
Chrifto  D.  peccata  dimittendi , aut  retinendi  poteftas  Apoftolis 
tradita  legitur.  Quorfum  cairn  prxmiffa  Spiritus  S.  infufto,  Chri- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  VL 

ftiqneD.  infufflatio  fuiflfct,  nifi  ut  facultas  Apoflplis  Hcret  peccata 
elfcdivc,  utinquiunt,  aut  rcmittcndi , aut  rctincndi , & in  Ec- 
clcfiam  recipicndi , aut  ab  Ecclcfia  rcpellcndi  ? Jam  vero  & ho- 
rum  fenfu  Ecclefix  poteftati  nihil  deficit , quo  Coadiva  rede  pe» 
rinde  denominari  nobis  queat  , idque  confequitur , ut  poenis  nc- 
dum  fpiritualibus  , extraordinariifquc  , puta  morborum  inftidio* 
nc,  Satanx  difcruciatione  &c.>  ut  ipt*  permittunt,  fed  poenis  etiam 
corporalibus , ordinariifque  in  flagitiis  obduratos  pledcrc  in  Ec- 
clcfi.x  poteftate  fuerit  pofitum.Qux  fane  poteftatis  appendix  mul- 
to  patentior  aperitur  LuCx  cap.*  2.  v.3  8,  ubi  Apoftolorum,  Chri- 
fto  D.  ipfi  probata  > fententia  verbis  illis  exprcira  habetur  : Ecce 
duo  Gladii  hie . Subhorum  cnim  cleganti  fpccic  , diverfis  aliis 
prxtermiftis  expofitionibus , duplieem  exprimi  Ecclcfia:  potefta. 
temj  five  poteflatisejufdem  duas  partes,  infligendi  nempe  pocnas 
tam  fpiritualcs  , quam  corporales  , quas  poftremas  tamen  accipc 
citra  poenam  capitis , & fanguinis  , intelledu  pcrccpit  S.  Augu- 
ftinus  contra  Fauftum  lib.22.  cap.  70,  ubi  cum  Moyfc,  port  /Egy- 
ptium  interfedum  , Synagogic  fado  Kcdore  S.  Petrum  > poft  am- 
putatam  Malco  auriculam,  Ecclefix  Paftorem  conftitutum  compa- 
rat  : quare  vero  S.  Petrus , noo  Difcipulorum  alter  , gladio  ufus 
fuerit,  ra|ionem  quxrcns  Serm.  107:  £>uia  , refpondet , ipfe  ac- 
cepit  Rtgni  Calorum  Claves , & folvendi  > ligandique  ipfe  adeptut 
rjl potejlatem  . Ubi  vidcs  eamdeni , qua:  duabus  Qavibus  defigna- 
tur  , duplici  gladio  referri  poteftatem  S.Dodori  perfuafum  e(Tc  : 
unde  quam  falfo  Waltero  differt.  de  Clav.  lig.  §.  4.  p 47 1 . didurn 
adparet  Ecclcfia:  potcft«em  a Chrifto  D.  Clavium  utique  fchcraa- 
te  , non  vero  Gladii  fuifle  adumbratam , tam  fruftra  Pfa/fium  in 
Orig.  Jur.  Eccl.  diflert.  ad  Johan,  cap.  18.  v.  $6.  §.13.  p.  4 $3. 
cum  Gerhardo  Confcf.  Cath.  lib.  2.  art.  3.  cap.9.  contendere  fer- 
moncm  hiccfic  de  gladio  matcriali  dunnaxat , neque  locum  ad 
poteftatem  Ecclefix  defignandam  referri  dcberc : miferx  fiquidem 
cjus  interpretation!  longe  anteponendam  corum  , qui  de  Potcfta- 
te  Ecclefix  fada  in  S.  Pctro  ejufdem  Capite  hoc  loci  Chriftum  D. 
loquutum  cxplicant , facile  adquiefcct , qui  hxrctico  prorfus  fer. 
mento  purus  fit , quales  funt  S.Bcrnardus  de  Confid.  lib.4.  cap.3. 
Sc  epift.  256.  ad  Eugcnium  III,  S-  Bonvcnturain4.  dift.24.  art.*. 

A a a a 2 q.  3. 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 
q.j,  S. Antoninus  par  i.  tit. 5.  §.3,  & par.3.  tit.3.cap.2,&  tir.22. 
cap.  j.  §.8,  Gregorius  IX.  in  epift.  ad  Germanum  Conftantinopo- 
lit.  apud  Wadingum  Annal.  To.  a.  p.  321,  Bonifacius  VIII.  Ex- 
tra . 11  nun  Sinftjm,  & Leo  X.  in  Concilio  Laterancnfi  V.  Seff.u. 
Quorum  interpretatio  dcinde  probata  quammaxime  evafit  Juris 
ntriufque  Dodoribus,  Virifquc  Do&ifs.  Alexandro  Halenfi  par.3. 
q.  3 3.  memb.  2.  art.  4.  in  refp.,  & q.  45.  mem.  3.  art.  2,  Riccai- 
do  Mediavil.  in  4.  dift.24.  art.5.  qj.  ad  y > Henrico  Gand.  Quodl. 
6.  q.  23,  Paludano  in  3.  dift.  4’ . q.  2.  Concl.3,  Asgidio  Rom.  dc 
Potcft.  Ecd.  par.  1 . cap.  3,  & par.  3.  cap.  1,  Franc.  Mayrono  in 
Quodl.  q 1 1 , & 4.  Sent,  dift- 1 9.  q.4,  Petro  Bcrtrando  , five  Du- 
rando  Meld,  de  Orig  Jutifd.,  Joh.Baccono  proleg.  in  4.Sent.  q.u. 
art  4,  Dionyfio  Carthus.  2.  dift.44.  q-5,  Franc.  Ferrarienfi  lib.4. 
contra  Gcntes  cap.  76,  Gcnebrardo in  Pfal.  4^,  & 1 22*  Tolcto 
in  Luc.  Annot.  8 9.  cap  1 , Panormitano  in  Cap.  Novit  de  Judic., 
quibus  /ungendi  vetercs  alii  Hugo  Vidor.,  Lyranus,  Thomas  Mo- 
rtis , Joh  Turrecrcmata  , Sandcius  , Cathcrinus , Joh.  Andreas, 
Cajetanus,  Hoftienfis&c.  apud  Bofium  de  temp.  Eccl.  Monar. 
lib.  3 cap.  7. 

Explicatior  fed  enim  , qiiam  defiderari  hanc  in  remqneat, 
locus  eft  alter  S.  Johannis  cap.2  1 . v.i  6 , feq. , ubi  Ecclcfia:  Prin- 
ceps  conftituitur  S.  Petrus  verbis  ill  is  : Pifce  Ovcs  meat  > cuiquc 
loco  conformis  eft  illc  , quo  S.  Petrus  ipfe  epift.  1 . cap.  5-  v.  2. 
Epifcopos  fingularibus  prarfedos  Ecdcliis  alloquitur  : Pa/cite, 
qui  in  vobis  ejl>  Gregem  Dei  , ubi  Graecus  textus  utrobique  loco 
verbi  Pafce,  igf  Pajcite  habet  Uoi'txmvt , live  (Herne , & leai/julmn  : 
quo  plane  nomine  , metaphora  a Paftoribus  duda  , Regimen  quo- 
ad vim  coadivam  etiam  defignari , & quidem  in  Chrifto  D.  liquet 
ex  Matth.  cap.i . v.  6,  cap.25.  v.  31,  Johan,  cap.  10.  v.  1 1,  fcqq.» 
& Apocalyp.cap.a.  v.  27  ,cap  12  - v.  5^  &cap.i?.  v.  1 5 , ubi  loco 
Regat , & Reget  Grrccus  legit  net/uuure'iy  • Quo  viciflim  verbo  Scp- 
tuaginta  Intcrprctcs  ntuntur  Pfal. 2 . v.9,  ubi  pro  Reges , Pfal.i  3. 
v.i,  ubi  pro  Regit , & Pfal. 79.  v.i,  ubi  pro  Regis  habent  trw/tw»K*: 
qtii  perinde  1.  Paralip.  cap-  2.  v.  3.  loco  Pafces  ,Si  Pfal.  77.V.7W 
loco  Pafcere  idem  verbum  itoifiAtvu  nfurpant . Atque  ita  profc&o 
in  Chrifto  D.  poteftatem  Coadivam  etiam  denotari  obfervant 

S.  Gee- 


Digitized  by  Google 


stCivili  ArticulusVI.  5-5-7 

S.  Gregorius  Nazian.  Orac.i  9,  & 36 , Eufebius  Demonft.  Evang. 
lib.  4.  p.  105  , S.  Joh.  Chryfoftomus  hom.  1 8.  in  Johan. , S Bafi- 
lius  de  Spiritu  S.  cap.  8 , The  ophyla&us  in  Joh.  cap.  i o.  &c.  Ita 
perinde  ad  poteftatem  Coadivam  in  Pafloribus  , feu  Epifeopis  de- 
(ignandam  idem  verbum  mifiauv  > five  Roaxai  ufurpatum  a LXX. 
videre  licet  Ezcch.  cap.  34  , & Mich.  cap.  5 , ubi  fermo  de  Pafto- 
ribus  eft  . Pafeere  rurfus  pro  Regere  per  translationem  apud  He- 
bratos  ctiarn  accipi  patet  ex  Pfal.2.  v.p  , ubi  loco  Reges  Hebraica 
ledlio  habet  Therehbm , quod  fignificat  Pa/cere  , ex  lfajx  cap.qz. 
v.  28  , ubi  loco  Paflor  Tcxtus  Hebneus  legit  Rohbi  >quo  nomine  > 
non  Palforis  officium , fed  Regia  poteftas  explicatur  , & Mich, 
cap.  5 . v.  2 , ubi  loco  Dominator  Hebraius  -verbum  Alifcbal  ufur- 
pat , quod  eft  cum  poteftate  dominari . Unde  Refiorcs  Hcbrzis 
veniunt  Partus  , de  quibus  Paraphraftcs  Chaldaus  ad  Jcrcm.  cap. 
34.  v.  8 5 & Ezech.  cap.34.  v.  23  , Vitringa  quoque  dc  vet.  Syna- 
goga  p.62  2,  & ^olfins  in  Curis  Philolog.  ad  Adla  Apoft.  cap.20. 
v.  28.  To.  2.  p.  1 3 1 1.  Itaque  dc  poteftate  Coadliva  Epifcoporum 
propria  capicnda  ctiarn  loca  Ad.  cap.  xo.  v.  28  , ubi  pro  Regere 
Gracus  habet  Flo ifix'ireo  > J.  Corinth,  cap. v.7  ,&Ephef.  cap.4. 
v.  1 1.  indicant  S. Joh.  Chryfoftomus horn.  143,  Theodorctus  , & 
Thcophyladus  ad hac  loca.  Ex  quibus  omnibus  manifefte  liquet 
Pafeere,  Regere , Dominari  non  raro  Latinis  , Grzcis  , & He- 
brais  reciprocari . Atque  huic  utique  verbo  Pafco  hanc  inefte 
vim,  ut  poteftatem  ctiarn  Coadivam  importct,certe  viderunt  Caf- 
fiodorus  Var.lib,  1 1.  cpift-2.  ad  Johannem  P.  M.,  S.  Gregorius  M. 
Pallor.  Cura  par.  2.  cap.  7,  Alcuinus  in  2.  Petri  cap.  5.  apud 
S.  Thomam  in  Catena , Johannes  Vlll.  cpift - 1 pi-  ad  Michaelcm 
Bulg. , &epift.  ipp.  ad  Bafilium  Imp. , S.  Gregorius  VII.  lib.  4. 
cpift. 1.  ad  Herimannum  Met. , Innoccntius  111.  ferm.i.  in  Dom.z 
poll  Pafcha,  &fcrm.  1.  de  S.  Silveftro  , Synodi  Aquifgrancnlis 
an.  81  6.  lib.  1.  cap.!  23  , Mcldcnfis  an.  845.  in  praf. , Florentma 
in  Deer.  Union. , & Colonicnfis  11.  an.  1 54P.  par.  6.  de  Jutid.  Ec- 
clcf.  cap.i.  apud  Harduinum  To.p.  p.2o^<S  , S.  Laurcntius  Juftin. 
dc  Regim.  Przlat. , S.  Antoninus  par.i.  tit.5.  cap.4  §.  1,  S.  Tiro, 
mas  in  4.  dift.  18.  q.  2.  art.  1 , Bcrtrandus  Auguft. , live  Durandus 
Meld,  dc  Orig.  Junfd. , Alexander  Halcns-  par.  4.  q.  21.  mem.  2. 

art. 4. 


Digitized  by  Google 


ft  8 De  Potestate  Ecclesiastica  * 

arc.4jS-  Bonaventura  in  4.  dift,  1 8.  artic.  i.q.j,Scotus  ibid.jAI- 
bcrtut , Sc  Biccardus  Mediavil.  inq.  dift.  1 9.  See.  Atque  ita  Pafto- 
rum  ctiam  nomine  veniunt  paftim  Reges  ipfi  , ut  apud  I fa  jam  cap. 

44.  Cyrus,  5.  Reg.  cap.za.  Achab,  apud  S.  Cyrillum  Alex.  lib. a. 
in  Gen.  Abel  , Sc  apud  Homerum  Iliad.  2.  Agamenon  . Compa- 
rand! hac  dc  adpcllatiooc  Petrus  Faber  Semcftr.  lib.3.  cap.  1 7 , & 
Lambcrcus  Bos  de  Etymolog.  Grate.  p.  38.  Ncc  illud  obeft,  quod 
co  loci  Johan,  uh.  fcmel  verbum  Hotfuurt  Rege  legatur  , bis  vero 
ditflum  (jpant  Pufcet  vclutadvertunt  Erafmu*  ibid.  Critic.  Sacr. 
To.  4.  p.1854.  edit.  Francof. , &Cafaubonus  Exercit.  1 6.  in  Ba- 
ronium  n.  1 33.  p.  62^  ,fcq.  Eodem  enim  utrumquc  recidcrc  ver- 
bum  obffrvant  Vallf,  & Grcyius  in  cumdcm  loc.  Critic.  Sacr.  cit. 
To.  p.  18  j ? , $ 1 85a.  Ideo  vero  plus  verbum  goVi c«V  > quam  I7e/- 
/jutivav  a S.  Johanne  adhibiturq  fuiffe  poft  Theophylailum  obfer. 
vat  Maldonatus  , ut  fignificarct  Epifcopis  Paftoralcin  regendi  for- 
mam  magis  congruerc  , quam  Itegium  faftum  , acMajcftatcmj 
quin  tamenregendi  cum  ^iqicftatcCoafliva  denegari  cifdcm  prjrro- 
gativa  inde  poffit . Facit  & hue  S.  Pauli  1 . Corinth,  cap.  4 v.21. 
comminatio  Corinthijs  intentata  verbis  iftis  : g)uid  vultis  ? la 
l/irga  •vtniarn  ad  vos  &c.  Ubi  vides  Virga:  nomine , qux  Sc  Pafto- 
ralis  cura;  infigne  eft,  Coattivaminfligcndi  pcenas  etiam  corpora, 
les  poteftatem  exprimi , veiuti  perfuafum  habuere  Clemens  Alcx- 
Pxdag.  lib.  1.  cap.7,  Hilarus  Diac.,  S.  Joh.  Chryfoftomus,  Theo- 
dorctus , Primafiu* , Thswphyladlus  , Pachymeres  &c.  Vidit  hate 
fane  Suicerus  in  Thefau.AccleL  T0.2.  p.8^8,  feq. , atque  S.  Pau- 
lo hoc  loci  memoratam  P'VpJ'cK  P'irgam  pcenam  denotare  ipfe 
non  dubitat , adnotans  Virgar  nomine  venire  Clementi  Alex.  lm~ 
perium , & poteflatcm ; S.  Joh.  Chryfoftomo  in  Pfal.  1 10 , & hom. 

1 4.  in  hanc  epifr.  Panam  , & caJUgationem  , ita  ctiam  Thcophy- 
ladlo  ; Theodore  to  Cajligvtoriam  aUioncm-,  S.  Bafilio  item  in  Pfal. 

4 5 .  Gw ritionem  ; S.Cyrillo  Alex,  quoque  in  Ifajx  cap-i  1 . Judi- 
cium', Pachymeri  Ccrreflrfcem  Dijciplinam . Vidit  Sc  Vitringa 
in  Archifynag.  p.  3 90  , & Wolfius  in  Curis  Philolog  Crit.  To.  3. 
p 361,  tumque  fua  , tumquc  ftiorum  quoque  fententia  , quin  Vir- 
gar ab  Apoftolo  hcic  adpcllatione  poenam  accipere  opoifeat , ad- 
tirmare  non  ambigunt . Interprctationcm  hanccc  conHrmai  iUu- 

ftris 


Digitized  by  Google 


BT  ClVIU  . Articulus  Vi.  jTfP 

ftris  alter  S.  JoharfTris  locus  Apocalyp.  cap.  2.  v.  16  > feq  : ubi  de 
fuprcma  Chrifto  D.  a Deo  Pacre  collata  potcftate,  quafri  ab  co  pc- 
rinde  in  Apoftolorum  Principem  , ac  Rom.  Pontificcin  continua 
fucceflionc  transfufam , ac  indc  particip*tam  Epifcopis  crcdcre 
par  eft , vctba  faciens  : Dabo  , intuit , ilti potejlatem fupcr  Gen- 
tes  j & reget  eas  in  l/irga  ferrca.  &c.  Qub  loci  l^irget  ferret  no- 
mine > non  fecus  atque  Pfal.  2.  v.  9 3 & ApocaJyp.  iterum  cap. 19. 
v.  1 j.  ram  Chrifti  D. , quatn  ipfius  vice  Rc&orum  Ecclefix  in 
Chriftifidelcs  defignari  Imperium  3 Dominationem  > Jurifdiiftio- 
nem  j pccnafquc  infligendi  poteftatem(  haud  dubitant  Tichonius 
apud  S.  Auguftinum  3 Hilarus  Diac.  in  epift.  ad  Hebr.  cap.  1 . apud 
S.  Ambrofium  T0.5.  p.417.  edit.  Bafil.i  f 5f>  Vigilius  Tapf.  lib. 5, 
V.  Bcda  , Primafius  , S.Anfclmus,  Riccardus  Vid:,  Rupcrtus , 
Anfpertus  , Haymo  , Dionyfius  Garth. , Lyranus  &c.  apud  Bo- 
Hum  de  temp.  Eccl.  Monar.  lib.  5.  cap.  1 5 : quibus  adftipulari  ex 
Proteftantibus  non  hxfcrc  Zegerus,  Drufius,  Grotius  Critic. facr. 
To.  5.  p.  1 892  j fcqq.  » Moynius  ad  Varia  Sacra  p-S8y  , Camcra- 
rius  in  Notatione  figur.  nov.  Teftam.  ad  Match,  cap.  a.  v.  6 , Wo. 
kenius  in  Harm.  vet.  > & nov.  Teft.  par.  2.  p.  250  >fcq. , Wolfius 
in  Curis  Philolog. , & Crit.  To.  5.  p-4^8  ,fcq. 5 atque  jungendus 
Heinfius  Excrcit.  facr.  lib.  1 6.  in  epift.  ad  Hebr.  cap.  7.  p.  543  , 
ubi  Pa’frSV  Virgam  Hclltfniftis  Robur  , ac  Potentiam  vcnire_> 
adpofite  obfervat. 

Jam  ab  his  indigeftc  3 gcneratimque  conglobatis  defeenden- 
do  prerpitrs  ad  Coaiftivx  poceftatis  fpecics, duplex  pratfertim  ejufee 
caput  diftinguendum  reperio,  nempe  cogcndi  1.  poenis  Spiritua- 
libus  , cogcndi  2.  poenis  Corporalibus  . Atque  quod  ad  prius  at- 
tinetj  principalcm  Spirituales  inter  poenas  locum  obtinere  Ccn- 
furas,  & Excommunicationcm  quammaxime3ignprat  nemo3quam- 
vis  nonnemini  de  cjus  origine  quxftionem  movendi  prurigo  3 quin 
ctiam  nonnemini  vim  ci  auferendi  perverfum  obrcpfeiit  ingc- 
nium . Qua  in  quxftione  in  tres  video  diverfas  feindi  homines  opi- 
niones  , quorum  alii  Excommunicationis  ufum  ex  Pagamfmo  de- 
mare  non  erubuere  , Andreas  Tiraquellus  To.  4.  in  tra&.  de  Re- 
tra.Ru  lignag.  §.  i.Glof*.  9.  %.  176  , & 185  3 Lcandcr  Galganctus 
tie  Jut.  publ.  lib.  1 . tit.  1 5.  §.  1 3 Nicolaus  Gravacius  in  Annot. 

ad 


Digitized  by  Google 


$60  De  Potest  ate  Ecclesiastica  , 

ad  Odaviani  VeRrii  Introd.  lib.  2.  cap.  4 , Stcphanus  Forcatulus 
in  Feud.  Jura  cap.  10.  §.  14*  Guiliclmus  Buddeut  in  Not  poRer. 
ad  Pandemias  lib.  ».  tit.  dc  Potnis , Erafmus  Chiliad.  1 . Cent.  %. 
n.  84 , Mclandhon  par.  1 . Art.  Bavar.  1 o > & par.  2.  trad,  dc  poo* 
nis  tit.  dcSatif. , Zuvinglius  apud  Scldenum  de  Syucd.  p.  2 99, 
Elias  Schedius  dc  Diis  Germ.  Sy ngr.  1 . cap.  1 4 , Bodinus  dc  Re- 
pub. lib.  6.  cap.  1 . de  Cenfura  , Thomas  EraRus  in  trad,  de  Ex- 
com.,  & Prcsbytcrio  > ac  in  Thcfibus  75.  thef.  10.  totus  coin- 
ctimbens  , ut  fuadeat  in  facris  Litteris  nec  mandatum  , nec  cxem- 
plum  cxtarc,  quo  fccleRi  a Sacrament  is  fubmoveri  jubeantur , er- 
rorem  fuum  confirmans  ex  cap.  22:  Gravaminum  centum  in  Co- 
mitiis  Norimberg.  an.  1522.  Oratori  Pontificio  exhibicis  apud 
Goldaftum  Imp. Confl.  To.  i.p.  457,  &audoritatc  Sacerdotum 
per  Sueviam  circa  an.  1245.  apud  Stumphium  in  jChron.  Helvet. 
lib.  1.  cap.  ip.  palam  docentium  Mortalium  nemini  potcRatem 
fadam  Chriflianis  fpiritualia  officia , Deiquc  cultum  interdicen- 
di , Bullingerus  , qui  in  epiRolis  cum  ad  EraRum  , turn  ad  Dathe- 
nutn  Erafli  advcrfarium  , ipfius  EraRi  dcfenforeni , EncomiaRem- 
quc  fc  prxftitit , Thomas  Bilfonus  de  Gubern-  Ecdcf.  cap  4.  &c.> 
ad  quos  accede  re  Jannonum  nondepuduit,  qui  ex  Bodino  loc. 
cit.  feripturire  lib,  1. cap.  ult.  §.$.  non  abftinuit  Ccnfuras  infli. 
gendi  morem  in  Ecclefiam  dcfcendiflc3ncc  nifi  devexiori  Tub  xta. 
te,  qua  exterior  indue!  Politia  coepit,  ex  veteribus  Romanis  Cen- 
foribus  , morum  cxindc  Magifuis  didis , quibus  folemnc  jus  inc- 
rat  ignominia,  Cenfuraquc  notare  criminum  reos  , in  quos  Judici- 
bus  mos  inquirendi  non  crat : quo  de  munere  , ac  titulo  privatis 
c Magiftratibus  translato  ad  ipfofmet  Imperatores  fufc  Spanbe* 
mius  in  diRcrt.de  Prarft. , & ufu  Numif,  p.  267  , fcqq.  edit.  Rom. 
2154.  Contra  quos  pugnant  Baronius  ad  an.  $7*n.  13  , Sponda- 
nus  dc  Cacmet.  facr.  lib.  4.  par.i.  cap. 2.  §.  6 , Germonius  de  Sacr. 
Immun.  lib.  3.  cap.  14,  §.  3 5 , Theophilus  Raynaudus  dc  Virt.  , 
& Vit.  lib.  4.  §.  3 02  , & dc  Monitoriis  par.  2.  cap.  1 7.  §.  6 , Ma- 
rinus  AlteriUs  de  Cenfur.  difp.  3.  lib.  1.  cap.  1 , Covarruvias  in_» 
Cap.  Alma  Mater  de  Excom.,  quin  ex  Proteftantibus  Theodorut 
Bcza  in  trad,  de  vera  Excom. , & Chrift. , Prefbyt. , quoEraftum 
oppugnat.  Jacobus  Capcllus  ad  Matth.  18.  v.  17.  Eraftum,  & 

Bilfo- 


Digitized  by  Google 


et  Civili.  Articulus  VI. 

Bilfonum  refcllens  , cxertoquc  contra  eumdem  Eraftum  calamo 
dimicantes  Zacharias  Urfinus  Opcr.  To.  3.  p.  803  j Gafpar  Bro- 
chmandius  in  Syftem.  ThcoJog.  To.  a.  cap.  3.  de  Difcip.  Eccl.  , 
Guillclrmis  Apollonius  , Georgius  Gillepfius  de  Aaronis  virga  , 
Samuel  Ruterfordius  dc  Jure  Divino  Regim.  Eccl.  j Samuel  Baf- 
nagius  in  diiTert.  3.  dc  Excom.  Chrift.  Annal.  To-  a.  p.  480  , alii- 
que  5 dc  quibus  infra  . Igitur  alii  ea  potius  in  opinionc  vcrlanttir  , 
ut  ad  Judaic!  Synagogr  imitationem  Excommunicationis  ritum 
in  Ecclcfiam  indudum  exiftiment,  eumque  quidem,  ficut  inter  Ju- 
da?os  non  ex  lege  Moyfis  derivatum,fed  inftituti  mere  humani  fu. 
iflcjfic  inter  Chriftianos,non  cxDivina  inftitutione  profcdum,fcd 
ex  pnro,  Judaris  receptilfimo  , more  tranferiptum  . Ica  Polydo- 
rus  Virgilius  de  Rer.  invent,  lib.  4.  cap.  1 2 > Seidcnus,  perpetuus 
ille  , infeftiifimufquc  potefratis  Epifcopalis  hoftis,  de  Syncd.  lib. 
j . cap.  7 j feqq.>  ubi  fruftraneo , fibiquemet  parum  cohaercnte  de- 
fatigatur  conatu,  ut  inde  , quod  Apoftoli  ex  Judxis  prognati , Ju- 
daicifque  fuerint  innutriti  ritibus , Excommunicationem  apud 
nos  Judaicam  mere  propaginem  efle  conficiat : infuper  non  fccus 
acapud  Judaros , fic  apud  Noftratcs  Excommunicationis  ferendx 
Jus  Imperatorum  indulgentia  fuiffc  adquifitum  fubjungit  j neque 
altcrum  a judaifmo  primitivos  apud  Fidclcs  effedum  pepcriftc  Ex. 
communicationem  , quam  a Societate  civili  feparationem  , non 
ctiam  a Sacrorum  confortio  exclufioncm  induxifte  s neque  demum 
Clavium  nomine , five  ligandi , folvendiquc  analogia  defignatatn 
ab  hac  alteram  fnifTe  Excommunicationis  ferendar  poteftaiem  . 
Ita  etiam  Grotius  in  Comment,  ad  Matth.  cap.i  8.  v.  17  , ft  Luc* 
cap.  6.  v.  zz  , quo  loci  hac  in  difciplinx  parte  Chriftianos  fequu- 
tos  autumat  Judxorum  , feu  Effcnorum  prxfcrtim  ,excmplu  n » 
apud  qnos  Excommunicatio  fola  erat  a Civili  Societate  fepara- 
tio  , non  eciam  a Sacris  ; ac  rttrfus  ficut  apud  hos  judicium  penes 
paucos  non  erat , fed  apud  Coetum,  qui  non  minus  , quam  cx  cen- 
tum , coalefcere  debebat , ita  apud  Chriftianos  veteres  , nnnnili 
confcia  . & confentientc  Fratrum  multitudine  ,.morum  judicia 
exerceri  confueviftc  . Neque  hinc  abfucrc  Limborchius  Thcoiog. 
Chrift.  lib.  7.  cap.  1 8.  n.  12  > fcqq.  > Arminiauique  alii  i Vitringa 
quoque  vetcr.  Synag.  lib  3.  par.i  • cap.  zo.  totus  eo  incumbcns , 
Pits  111.  Ti.rn.pl.  B b b b uc 


Digitized  by  Google 


De  Potentate  Ecclesiastica  » 
ut  Excommtmicationem  in  Ecc'efia  Chriftiana  ad  Synagogartint 
imitationcm  introdu&am  cvinccrct  s ad  Matth.  cap.  i 8.  v.  i 5 , ad 
Rom.  cap.itf.  v.  1 7,  ad  1.  Corinth,  cap-5.  v,5»  a<*  *«ThrfLI.  cap.j. 
v.  14,  ad  2.  Johan,  v.  1 o,  & 3.  cjufdcm  v.  10.  provocare  nonvc- 
ritus : qutim  hinc  points  Excommunicationis  Chriftiante  Divina 
infcitutio  pcrfpiciia  cvadat  , qua  dc  re  infra  . Horum  pariter  ve- 
ftigiis  pone  infiftcntcs  pcdein  in  falfo  pofuere  Valthcrus  in  Dif- 
fcrt.  Theolog.  Acad,  differt-  de  Clave  ligan.  §.  40.  p.  ^99  > Tho* 
mas  Bruno  in  Obfcrvat.  ad  Can.  10  Apoftol.  Oper.  Corel,  edit. 
Cler.  To.  2.  p.  1 93  > feq.  ufuin  hunc  mutuo  a judiris  cepifle  prifeos 
ita  Chriftianos  contendens  > uc  reciproco  inter  fc  foedere  , jura- 
mento  etiam  firniato,  jureque  privato  indc  fibi  viciflim  indidto  > 
non  ita  quidetn  ut  ad  Sacra  privata>  vet  publica  extenfum  velienc, 
fed  ad  Civilia  negotia  tantum  , alter  alteri  Communitatis  jura  in* 
terdiccret  > donee  etiam  fub  Hadriano  Imp.  > ut  Sacris  etiam  fe 
Chriftiani  mutuo  prohiberenc  , indtt&um  putet , S.  Juftini  nempe 
Apolog.  2.  p.  9j . aperto  preffus  > dcvidtufquc  tefttmonio  : quo 
etiam  trahere  TcrtuIIianum  Apolog.  cap.  39 , & Origenem  adv. 
Celfum  lib.  1.  p.  4.  inaniter  nititur  , &c.  Contra  quos  faciunt  , 
qua?  paftim  ex  Protefrantibus  ipfis  ad  Divinam  Excommunicatio. 
nisoriginem  comprobandam  congeflerc  contra  Scldenum  Lim- 
borchius  ipfc  parum  fibi  cohxrens  lib.  7.  cap.  1 8.  n.  30  » fcq.  eo. 
rum  fe  probare  fententiam  nequire  faifus  > qui  juxta  Excomtnuni- 
cationis  Judaic®  morem > iftiufmodi  Ccnfura  Civilem  dumtaxat 
interdict  Societatem  exputant , non  etiam  Sacra?  Coenj?  partici* 
pationem  > aliamque  fubjungens  effe  Populi  judaici , aliamque_» 
Chriftiani  rationcm  , & alium  Legalis  , alium  Ecdeftafticae  difei. 
plinar  ritum  : Nequc  concipi  fane  po(Tc>  ut  quis  ab  Ecclefia  pro- 
nuntietur  nihil  cum  Chrifti  D.  beneficiis  poffe  habere  commune  > 
& tamen  ad  Sacramenta  admittatur  , & quorum  familUris  convi- 
«ftus  eft  interdidusj  cum  co  fpiritualis  permitti  Communio  queac, 
Bcrtramus  de  Polit.  Jud.  cap.  2 > Bcza  de  Presbyt.  arg.  t . pro  jure 
DivinoExcommunicationispugnans,  Carpzovius  ad  Goodvvini 
Antiq.  Sacr.  Codic.  lib.  5.  cap.  2.  §.  6.  p.  5 5*? , Fechttus  de  Ex« 
com.EccIcf.  §.4.  p. 5,  fcqq., Kromayerus  dc  Poteft-  Ecclef.  par.i. 
fc&.a.  arc.  1 .cap.  1.  §.u  , feqq.,  Pfaffius  Orig.  Jur.Eccl.  cap.  t. 

art. 2. 


Digitized  by  Google 


ET  Civin.  Articulus  VI.  t;6} 

art.a.  Not.  PP.  fcq.p.rf 5,feqq.,Wolfiits  in  Curis  Phil. To. 3.  ad  1. 
Corinth,  cap. 5.  v.  5.  p.3<S7>  feq,  plurcs  allcgans,  aliiquc,  dcqui- 
bus  paullopoft.Quorum  a fcntcntia  dc  DivtnaExcomniunicationis 
inftitutione  dcccdere  rcligio  quinctiam  fuit  Synodo  Dordredanx 
an.  16 19,  in  cujus  Confcf,  Art.  31.  olim  hec  lcgcbantur , Seldcno 
ipfo  idle  dc  Syncd.  lib.  1.  cap.  10.  p.295  1 ficut  ctiam  habentur  in 
edit.  Fefti  Hommii:  Adid(  ad  confcrvandam  ideft  Ecclcfiafticam 
unitatem)  imprimis  necejjiria.  efi  Excommnnicatio  ex  prxeepto 
Verbi  Dei  ufurpataj$  elite  Uli  adnexa  dijeiplinx  Ecclejiafticte  Ap- 
pendices . Quideinde  Articulus  ad  hunc  modum  ctnendatus  , nut. 
taiufque  eft  : Ad  id  imprimis  requiritur  Excommunicatio  , juxti 
Vtrburr.  Dei,  cum  reliquis  ejus  Appcndicibus  ufurpata  , ut  integra 
mancrct  dc  Excommunicationis  Divina  origine  lententia  ; q u a in 
inepte  pcrvcrtcre  ftudet  ibidem  Seidenus  , ita  ut  Divinam  inftitu- 
tionemea  mutatione  cxclufam  vclit.  Huicce  conformes  etiam  funt 
Confclliones  Helvetica  Art.iSjGallica  Art.  14,  Bohemica  Art.35  » 
alixque  aliquot;  juxta  quas  perinde  a Calviniftis  ipfts  anathematc 
damnati  Hicremias  Ferrerius  , & Theophilus  Brachctus  a Chri. 
ftifidclium  Sodetatc  ,Sandorumque  Coinmunionc  abfeiffi  legun- 
tur  in  Colled. Synodorum  a joh.  Aymone  Craveta  procurataTo.t. 
p.4<Si,  & To.a.  p.6 8<5,ubi  & hxc  Synodis  fuis  poteftatis  particula 
tribuitur.  Ex  Noftratibus  denique  non  dcfuerc,  qui  de  Excommu. 
nicationi , origine,  aut  ufu  non  rede  fentirent:  in  quibus  Morinus 
de  facr.  Poenit.  lib  6.  cap.a  5,fcq.,  quern  abundcrefcllit  lilancus, 
in  ca  opinione  verfatus  , utarbitretur  in  Ecclcfia  olim  a publics 
infligcndas  Pcenitemix  ufu  diftindum  minime  faille  tifum  Ccnfu* 
rarum  , ncc  ab  intcriori  difcrctum  Ecdefix  Forum  exterius . Van. 
Efpcnius  viciflim  Jur.  Eccl.  univ.par.3.  tit.  ».  cap.d.  n.  19.  Ex- 
communicationcm  rccens  die  inventuni , ac  per  dcccm  omnino 
S.tcula  Ecdefsz  ignotum  crocitat : quern  fplcndidc  falli,  & falletc 
ofteudit  Benedidus  XIV.  de  Synodo  Dioeccf.  lib.  2.  cap.  1.  n.  6, 
Excommunicationis  item  ferendx  jus  non  Divimitn  effe,  fed  httma* 
nlim  docere  videntur  apud  Scldcnum  p.  273.  Dominicus  Soto  in 
4-  dift-  a*.  q*i.  art.t.  §03  , Ferdinandus  Vellofillus  Luccnfis  Epi. 
fcopus  To.  4.  Opcr.  S.  Joh.  Chryfoftotni  ad  quxft.  1 5 : qui  tamcn 
Excommunicationis  formam  quidem  , cffedumquc  in  Evangelio 

Bbbb  2 elate 


Digitized  by  Google 


y<*4  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

dare  non  exprimi  docct,  fed  cxcommunicandi  poteftatem  jure  Di- 
vino  Ecclefia:  traditam  explicate  adfirmatjSayrusThcf  Caf.Confc. 
lib.  i*  cap.  4.  §.  8 j Suarez  dc  Ccnf.  difput.  x.  fed-  1 , &lib.de_j 
triplici  verit.  Theolog  trad,  i.difp.  21.  fed.  t,  quorum  tamen 
cauflam  aliis  difputandam,  agendamque  derelinquo  . Alii,  uti 
Godfcalcus  Rofenuindns  in  Confefs.  cap.  20,  & Ayala  Excom- 
niunicationes  prorfus  omnes  c medio  auferri  vellenc,  quos  abunde 
fuftlaminant  Raynaudus  Oper.  To.  14.  dc  Monit.  par.  2.  cap.  j>. 
p.514  , Bcnedidus  XIV.  loc.  cit.  n.f  , quibus  jungendi  Marius  Al- 
tcrius  de  Excom.  difp.  1.  lib.  1.  cap.  6 , Cafalius  dc  Vet.  Chrift. 
Ritib.  cap  22  , Anronius  Scrpenfis  in  Chronolog.  Euch.cnar.20, 
aliique  , qui  collato  veluti  pede  pro  Excommunicationis  Divino 
jure  pjgnant . 

Jam  vero  & ut  ego  de  Ccnfuris  primum  apud  Ethnicos  ufur- 
patis  pauca  loquar  > Grjecis  gcncrarim  folemni  in  more  pofitum  , 
ut  Percgrino*  Sacris  abigerent  fuis  , EJcufimis  quammaxime  , tc. 
ftatur  Ariftoph.  Scholtaftcs.  Barbaros  quoque , ut  Pcrfas  , & 
Mcdos , refert  Ifocrates  in  Paneg.  p.  30.  edit.  Aid.  Unde  Nero- 
nem  in  Grxcia  peregrinantem  Sacris  illis  intereffe  non  aufum  tra- 
dit  Svetonius  cap.  34.  lllud  ctiam  legibus  crat  rirmatum  , ut  gra- 
viori  txnixUc » feu  infamise  poena  indidi  , igne  , & aqua  interdidi, 
patrio  jure,  beneficioque  privati  intelligercntur  , atquc  a Magi- 
ftratu  publico  non  modo,  priftina:quc  vita:  commercio  arcerentur, 
fed  a Sacris  etiam  coinmumbus  , Templiquc  aditu  abigerentur. 
Hac  itaque  poena  afifici  confucviffc  Maritos  damnatam  adulteram 
retinentes,  Filiofquc  in  Parcntcs  male  affedos  liquet  ex  Dcmo- 
flheue  in  Timocratem  , & in  Midiana  , ex  Andocxde  Orat.  1 , ex 
Harpocrationc  in  e.7t/j.ot  , cx  Platonc  Leg.  lib.  9 , cx  Plutarcho  in 
Solone  , ex  I.ibanio  in  Dcclam.  pro  Halirrothio  . Par  extendeba- 
tur  poena  in  Parricidas  ex  Oraculo  Delphico  , & Lege  Ihcbana  , 
tefte  Ocdipo  apud  Sophoclem  5 in  Matricidascx  Lege  Argiva  , te- 
ftc  Euripide  in  Oreftc  j in  Homicidas  ex  Lege  Draconis  , teftibus 
Demofthenc  contra  Leptincm  > & Theone  in  Paradigm. ; in  AduK 
tcras,  dcfertorefquc  Militix  , teftibus  codern  Demofthenc  Orat. 
in  Neiram  , & contra  Timocratem  See. 5 /Efchine  in  Timocrat. , 
& Ctefiphomcm  , Lyfia  Orat.  5.  contra  Andocidcm , Sc  Orat.  1 2. 

con* 


Digitized  by  Google 


btCivili.  Artjculus  VI. 

contra  Agoratum  , Antipho  Orat  i 2 , Andocide  Orat.  1,  Hcro- 
doto  lib.  7.  &c. , quam  ctiam  ad  poenam  rcfpcxidc  vidccur  Euripi- 
des in  Orcllc  . Prxtcrea  Atheniculibus  ufu  prifeo  ventdc , ut  pit- 
blica  in  Concionc  Prxco  Dcosadverfos  dcprccaretur  eis,  qui  con- 
tra Rcmpublicam  diccndo,  icntiendoquc  deliquiflent,  ut  ipfi  nem- 
pe  cum  gente  , domoque  iuacxfecratione  devoverencur  , & a Diis 
cvertercntur  , tedes  acccdunt  Dcmodhenes  de  Ement.  legat.  , ac 
Cicero  dc  Offic.  lib.3>  quo  de  more  fufius  Pfciftcrus  Antiq.  Grsc. 
lib.  2.  cap.  3 5.  Generatim  Athenis  Regis  Sacrorum  officio  ccffidc 
Contumacibus  interdicere  , ne  ad  Myderia  appropinquarent , nec 
all  is  moris  patrii  bcncficiis  fe  imraifeerent , obfcrvac  Pollux  Ono- 
mad.  lib.8.  cap.  p.  Sex  Grxciac  Urbcs  , ob  violatam  Numinura 
rel'gionem  , a Sacrorum  Apollinis  pacticipatione  fuifTe  fummotas 
refert  Herodotus  in  Clio.Non  diffimili  fenfu  e Pychagorica  Scho- 
la  indiftiplmatos  1 fcclcdofquc  ejici,  cjedlofque  co  haberi  confuc- 
vidc  loco,  quo  vita defundti  , adeoque  ut  etiam.  veluti  mortuis 
Ccnotaphia  crigcrcntur , memoriae  tradidit  Jamblicus  in  vita  Py- 
thagoras cap.  17  Dc  quibus  > aliifque  plurimis  agunt  Samuel  Pc« 
thus  in  Lcgib,  Acticis  p.  472  , & 5S7  > Grotius  in  cap.  6.  Lucas 
v.  2 3.  Critic.  Sacr.  T0.4.  p.i  2 67,  fcq.,  Scldenus  dc  Syncd.  lib.i. 
cap.  10.  p.  77,  fcqq* , Pfeiffcrus  loc..cit< , Thomas  Bruno  Obfcrv. 
ad  Can.  to.  Apod.  &c- 

Quodpiam  haud  diffimile  de  Taprobanx  , (hodic  Coy-lani  ), 

Infula?  Rcgc  tradit  Plinius  hid.  lib.  6.  cap.  22  , cum  , liquid  dcli- 

quiflct , a Saccrdotibus  tarn  commeroio  fermonis  interdici  confue. 

viflc  , turn  etiam  Regno  abdicari . Apud  Cercetas,  ( Populos  jiv- 

xta  Pontum  , feuprope  Caucafum  ) , in  more  pofirum  , ut  flagi- 

tiis  dediti  tarn  Sacris,  quam  ctiam  Civili  abdinerentur  Socictatc, 

refert  ex  Stobato  Term.  1 6 5.  Nicolaus  Damafccnus . Longo  qui. 

dem,  fateor,  hare  intervallo  didant  a ratione  Ccnfuramm  > qux 

Chridianis  ufu  potiori  vcncrc  : negari  tamcn  ncquit , quin  ha- 

rum  fimilitudinis  aliquid  prxfcferrent , ad  quam  propius  acceflidt 

videtur  ca  damnationu  fpecics } qua  olim  apud  Druidas  Gallo- 

rum  genriles  Saccrdotcs  obtinuidc  memorat  Cxfarde  Bello  Gall- 

lib.  6.  cap.  4 ■ Si  quit , inquiens , autprivatus , ant  publicus  eo~  » 

turn  dccrcto  non Jletij]et , Sacrijiciis  inter iicunt  1 Jptu  poena  apud 

illos 


Digitized  by  Google 


$66  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

illos  crat  gravifltma . Quia  nempc  fic  interdidli  fcelcratorum  ita_» 
numero  habcbantur  , uc  ab  cis  dccedcrent  omnes  , & adieu  , fer- 
moneque  defugerent . Vidc-fis  & Antonioni  Goflclimim  hift.  vet. 
Gallor.  cap.  20 ■ Eamdcin  vctcrcs  apud  Gcrmanos  vjguifle  difei- 
plinam  , juxta  quam  ignominiofo  neque  Sacris  intereffe  , neque 
Concilium  inire  fas  elTct , teftimonio  eft  Tacitus  de  Mor-  Germ. 
Compara  & Philip.  Cluverium  Germ,  illuft.  lib.  1.  cap.  24,  & 
Eliam  Schcdium  de  Diis  Germ.  lib. 2 . cap. y.  Nihil  hac  vero  aquae, 

& ignis  interdi&ionc  Romanis  vetuftius  , & ufitatius,  cujus  ea  vis 
crat,  ut  fie  interdidis  turn  communis  vivendi  ratio  , turn  Sacro- 
ium  communio  denegaretur  : de  qua  Appianus  de  hello  Civ.lib.i, 

& Paulus  Jurife.  Sent.  lib.  5.  cap.  2 6 ; cuique  demum  deportatio- 
nis  poena  fubrogata  eft  L.  2.  §.  1 • if.  De  Pants  , & L.  3.  sld  Leg' 
yul.peculatus , ac  Ladlantius  lib.  2.  cap.  10.  Videndi  vero  Franc. 
Hottomannus  Obferv.  lib.  5.  cap.  a , &Barn.  BriiTonjus  Scledh 
ex  Jure  Civ.  lib.  3.  cap.  5.  Celebris  ctiam  apud  Komanos  crat  in. 
terdidionis  formula  ilia  apudFeftum  V.  Excjlo  , quaLi&orin- 
clamare  folcbat  : Hops  , viti&us  cxe/lo  , Sacris  quibufdam  fcili- 
cet  interefle  vetabatur  . Cenfuris  prxterea  , qui  iuiffent  inufti  , 
officio  , dignitateque  motos  confeftim  intelligi  oportebat,  uti  pa- 
tet  ex  Catone  in  Orac.  de  L.  Veturio  apud  Feftuni , ex  Cicerone 
de  Divin.  lib.  1.  cap.  1 6,  ex  Aulo  Gellio  Nodi.  Attic,  lib.  17. 
cap.  2 1 , & Afconio  in  Orat.  contra  C.  Antonium  . Ccnforiae  po. 
teftatis  vi1,  qui  ca  pollercnt , in  cujufque  vitam  , & mores  inqui- 
rendi , & ab  Equcftri , feuetiam  Scnatorio  removendi  ordine  pie* 
no  imperio  prxditos  , cjufquc  ideo  Imperatorcs  ipfos  iviftc  percu- 
pidos,  legere  eft  apud  Taciturn  Annal.  lib.  u,  ac  Dionem  lib.  53: 
quam  primumCenfuram  fub  nomine  Praefedti  morum  admiflam  a 
Julio  C*fare  referunt  Cicero  Famil.  lib.  9.  ep.  15,  & Svetonius 
cap.  •}(.  Effedumpariebant  eumdem  Dirap,  exfccrationefque  Ro- 
manis olim  reccptiffima?,  quibus  Dcos  iratos  flagitiofis  optabant,  * 
de  quibus  fufc  Brifsonius  de  Formul.  lib.  1 . cap.  182,  fcqq.  Per- 
tinent & hue  Dirarum  formula:  diverfx , adjurationcfquc  diverfas 
ob  rationes  a Romanis , a Gtxcis,  a Barbaris  adponi  folit*  modo 
Lcgibus  , ne  quis  cas  violare  auderet , apud  Dionem  Chryfoft. 
difsert.  poftr.  p.  667  , Si  Plujtarchutn  in  Solonc  , modo  Statuis  , 

nc- 


Digitized  by  Google 


ET  CtVILI  . Articulus  VI.  yff/ 

nequiseatfloco  movcrc  tentaret,apud  Au&oresrci  Agraria;  p.as8» 
ieq.edit.  Gocfiii,  Philoftratum  in  vita  Hcrodis  Attici  p.557. 
edit.  Morelli , de  quibus  ctiam  Salmafius  ad  hiftor.  Auguftam  , 
& ad  Infcript-  Hcrodis  p.  p,  fcq.  > nunc  Hoftibus  intentatae  , a 
quibus  oftenfio  incumbcret , apud  Juftinum  hift.  lib.  j , Plutar- 
chum  in  Alcibiade  , & in  Crafso , Fcftum  V.  Sacer  motts , Diony- 
fium  Halic.  lib.  2,  & 6,  Livium  Dec.  4.  lib.  t.  cap-  44 , & lib.  to. 
cap.5,  Laertium  in  Diogenc > & AUianum  Var.hift.  lib.3.  cap. 29, 
nunc  Sepulcris  adfixas , ne  a quopiam  eorum  rcligio  Ixderetur  , 
de  quibus  , atque  quidem  ad  Paganorum  quod  attinec  Sepulcra  > 
Gruthcrus  in  Thcf.  Infcript.  p.304.  n.  i>  & 8 1 6.  n.  7,  ac  Menkc- 
nius  indifsert.de  Diris  Vet.  > jun&is  de  Religione  Sepulcrorum 
Principum  legibus , ac  Jurifconfultis  Ulpiano  L.  8.  fF.  Dc  Rclig. , 
Marciano  lib.  7.  De  Sepult.  ■violat. , & lib.  3?.  ff * Dc  Rclig.  ^ 
Sumpt. , Paulo  L.  3 9.  hb.  40.  eod.  tit. » Gothofrcdo  ad  L.  39.  fif. 
De  Rclig. , Gutbero  de  Jure  Manium  lib.  3.  cap.  1 , Sc  Heineccio 
Antiq.  Rom.  lib.  2.  tit.i.  §.  4 ; quoad  Sepulcra  vero  Chriftiano- 
rum  Baronius  ad  at>.  1004.  n.  11.  Epitaphium  referens  Johaunis 
Canaparii  Roma  tumulati  in  Ecclefia  SS.  Bonifacii , Sc  Alexii » 
Grutherus  p.ioda.  n.i,  Fabrettus Infcrip.  p.  to  , Donius. p.52 9 , 
Mcnkcnius  de  Diris  vet- , Mabillonius  Mufjei  Ital.  To.  1.  p.  147  , 
Aringhius  Rom.  fubter.  lib.  4.  cap.  27,  Gorius  Symb.  lit.  Vol.  3. 
p.227:  unde  jure,  ac  merito  a Jacutio  in Chrift.  Antiq. fpecitn. 
p.  41.  vapulat  Reined  us,  quod  Claf.  to.  n.  440.  vctcribus  Chrif- 
tianis  vitio  vcrtcrit  cjufmodi  Dirarum  ufum  v mulco  vero  magis 
cum  ab  eodem  Jacutio  p.  42,  turn  a Paciaudo  de  Sacr.  Balncis 
cap.  1 6.  p.  1^5.  in  Not.  2.  refellitur  Ecchardus  invercconde  ob- 
gannirc  aulus  Dirarum  ufum  non  aliunde  indu&um  , quam  a Cic- 
ricorum  avaritia , qua  fupremas  Tabulas,  ac  Donationcs  meliori 
firmare  (ibi  ratione  nefeiverint , quam  diriflimis  adje&is  imprcca- 
tionibus . Turn  Teftamentis  infertar  , five  fupremis  Tabulis  , de 
quibus  Marculfus  in  Formul.  lib.  a.  cap.  t,  feqq.,  Strychius  de__» 
Exfccrat.  Teftam. , Lindenborgius  in  Form.  172 , Mabillonius  dc 
rc  Diptom.  lib.  2.  cap.  8.  §.  ult.  v turn  Libris  demum  adpofitae  , 
ne  quidpiam  ab  aliquo  detriment!  patcrentur , ut  eft  apud  S.  Jo- 
bannem  Evang.  Apocalyp.  cap,  ax.  v.  1 8 , dc  qua  Job.  Cleticus 
_ Ait. 


Digitized  by  Google 


563  De  PotestaYe  EcclesiasTica  , 

Art.  Crit.  par.  3.  p.  243  5 apud  Ariftxam  lib.  dc  LXX.  Interpr. 
p.  33.  edit.  Fabricii , de  qua  Eufebius  Prap.  Evang.  lib.  8 ; apud 
S.  Dionyfium  Corinth,  in  epift.  , cujus  mcminit  Eufebius  lib.  4. 
cap.  23.  verf.  Rufl.  5 apud  S.  Irenxum  lib.  de  Ogdoadc , de  quo 
idem  Eufebius  lib. 5.  cap.20,  & S. Hieronymus  in  prxf.  adChron: 
Eufebii  , apud  Au&orein  Rccog.  fub  S.  dementis  nomine  , de 
qua  Cotelcrius  PP.  Apoft.Tom.i.  p.do^,  fcq.  edit.  Clcrici  j apud 
Ruffinum  in  prxfat.  ad  libros  Origenis,  de  qua  Scaliger  i apud 
S.  Grcgotium  Turon.  ad  ealeem  Hift.;  apud  dElfricum  in  prafi 
capitum  24.  Genef. , de  qua  Warthonus  in  Au&uario  ad  Uflerii 
hift.  Dogm.  p.  386  ; apud  Anaftafium  Sinaitam  in  Hodego,  de__» 
qua  Lambccius  Bibl.  Vindob.  lib. 3 . p.  1 6 5 5 apud  Leofricum  Exo- 
rien.  Epifcop.  inMiflali  libro  , dc  qua  Hickefius  in  Catalogo  libr. 
Septent. ; apud  S.Petrum  Dam.  lib.i,  epift.12.  ad  Alexandrum  lf» 
ubi  feribit  ufum  RomxobtinuifTc  , utcun&is  ferme  Dccretalibus 
paginis  anathema  fubjungeretur  ; apud  julium  Firmicum  initio  li- 
bri  7.  Mathefeos  ; apud  Valcntcm  Antiochenum  lib.  4.  Floridor., 
dc  qua  Seldenus  ad  Marm.  Oxon.  p.  42,  in  proleg.  ad  lib.  de  Diis 
Syris  cap.  3,  & dc  Syned.  lib.  2.  cap.  1 o > aiiofque  piures  facros  , 
&profanos,  de  quibus  Erafmus  epift.  Execrandi , Fullcrus  in 
Catalogo  M(f.  Bibl.  Paulinx  Lipf.  p.441,  fcq  q.,  Guthcrus  de  vet. 
Jure  Pontif.  lib.  4.  cap.22  ,&  de  Jure  Manium  lib.  2.  cap.  1 5,  Fa- 
bricius  Obfervat.  Sacr.  lib.  3.  cap.  1.  ad  Apocalyp.  cap.  12.  v.i8> 
& Bibl.  Grxcx  Tom.  j.  p.  74,  feqq. , Vandalxus  de  Orac.  p-<>73, 
fcq.,  & de  Ariftea  p.  1^3,  fcq.,  Pitifcus  in  Lex.  V.  Dtvavere 
Tom.  2.  edit.  Ven.  p.  30,  &c.  Chriftianos  denique  ipfos,  a Paga- 
nis  olim  inter  facinorofos , impurofque  reputatos  , tarn  vitx  So- 
cialis  communione  , quam  communi  Sacrorum  confortio  interdict 
folitos  edifeimus  ex  Luciano  in  Pfeudomantc  , ex  Juiiano  in  Edi. 
Cto  , quod  inter  epiftolas  n.  42.  legitur  , ex  S.  Gregorio  Naaian. 
Orat.  3 , feu  InvcdE  1 • in  Julian. , ex  Sozomeno  lib.  5.  cap.  1 7,  & 
Nicephorolib.  to-  cap.  24. 

Atqui  Judxis  antiquiifimum , juxtaqtie  frequentiflimum  , 
ac  diverfum  fuifle  , atquc  proprions  quidern  Excommunicationic 
ufum,  fundaiiflima  in  Vcteris  Teftamenti  libris  veritas  eft  , cut 
xefragari  nemo  recite  queat . Ejuscnim  menuo  , Eve  res  ipfa  no- 
mine 


Digitized  by  Google 


etCivili  Akticulus  VI. 

mine  importata>  frequcns  occurrit,  ut  Num.  cap.  id,  v.  2 i > fcqq., 
ubi  Seditiofi  , a quorum  fa&ionc  fcparari  Populus  juffus  eft  , Qx- 
litusdcvoti  diftridlx  Excommunicationis  terribilcm  in  fc  rctulc. 
runt  imaginem  . Ut  Deutcr.  cap.  27.  v.i  y,  feqq. , ubi  non  aliud 
ab  Anathcmate  datur  intelligi  toties  repetita  us  Lcgis  tranfgrcf- 
fores  maledidlio.  Utjofue  cap.  8.  n.34,  ubi  ab  Anathematis  for- 
mulis  parum  > aut  nihil  differre  videntur  Exfccrationum  verba  , 
quibus  Deo  inobedientes  feriuntur  . Ut  Efdra;  lib.  1 . cap.  10.  v.  8, 
& lib. 2.  cap. 13.  v.  2 5 j fcq. , ubi  ajudaico  Caecu  abjeiflus  diftri. 
tfti  in  fc  Anathematis  ftigma  defert : atque  huic  loco  hanc  incite 
vim  vidit  Jofcphus  Archaeolog.  lib.n.cap.  5.  UtMachab.  lib.3. 
licet  apocryphocap.  2.  v.  25  , ubi  Legis  defertores  dirts  cuniftis 
devoti  communi  ufu  indiftinde  , ac  confuctudinc  abfeinduntur ; 
quern  in  locum  obfervat  Grotius  Cric.  Sacr.  Tom. 3.  p 2956.  mul. 
tis  verbis  deferibi , quod  Hcbrsis  erat  EJiddui  ( feu  verius  Che • 
rent , uti  ccnfet  Seldenusdc  Syned.  lib.i.  cap.ia.  p.  3 39.)  Hel- 
leniftis  A’$of/<^flrr  > five  Anoavytt'yuyey  votar  j nobis  Anathema . 
Et  ccrte  Excommunicationis  apud  fuos  ufum  jam  inde  ab  xtate 
Barach,  & Deborat  Jud.  cap.y.  v.i  3.  repetunt  Judxorum  Magiftri 
in  Gemara  Babylon,  ad  tit.  A/oed  Katon  cap. 3 \ quin  ab  ipfo  Ada- 
mo  c terreftri  Paradifo  expulfo  Gen.  cap.  3.  v.  24.  incipit  Rabbi 
jeremias  Ben-Eliezin  GlolT.  Talmud  ad  tit.  Erubin  cap.  2.  Cai- 
num  certe  a Deo  excommunicatum,  eaque  infaini  iniignitum  nota 
fuiffe  , perfuafum  faabet  Vttringa  Comment,  in  Ifaix  cap.  53.0.4. 
Tom.  2.  p.  C67.  Eumdem  dejcdlum  a favorc  , & gratia  Dei  agno- 
feunt  Merccrusj  & Drufius  in  Not  ad  Gen.  cap.  4.  v.  14  •,  quod 
eddem  recidit , ac  a Dei  rebus  Sacris  cxclufum  . Quocirca  ludunt 
Calovius  Gencfis  locum  inrerpretatus  dc  expulfionc  , Scldcnus 
de  Syned.  lib.  t.  cap. 11.  p.3143  & Heidcggcrus  hift.  Patriarch, 
par.  1.  Exercit.  5.  §.38.  de  malcdidtione  Dtvina  locum  eumdem 
intelligi  debere  jubentes,nonetiam  de  Excommunicationc  : fiqui. 
dem  a Deo  maleditflus  intelligi  nequeat , quin  idem  a Deo  abje- 
iflus  lit . Facit  & hue  frequentillima  apud  Judaros  difciplina,  jux- 
ta  quam  obquatuor  fupra  viginti  culparum  fpccics  inftigiEx- 
communicatio  potcrat , de  quibus  fufc  Judxorum  Megalandrus 
illc  Maimonides  in  traift.  dc  Difciplina  lcgis , 5c  in  libro  inferipto 
. Pars  111,  Torn.  A7»  Cccc  Sc- 


Digitized  by  Google 


$70  De  Potestate  EcclesiAstica, 

Scpker  Reshitb  Chochmi , idcft  Porta  Pcenitentix  cap.  7.  fol.  2 1 . 
edit.  Bafil.  in  8.  Sub  lpfo  Chrifti  D.  adventu  graviflimae  hujufee 
poena:  genus  apud  Judzos  adhuc  ufu  perfcvcrafTe  adparct  ex  Luc* 
cap.  6.  v.  zi  : quern  fane  locum  de  vera  Excommunicatione  acci- 
piendum  confcntit  etiam  Grotius  ibid. , ac  ex  Johan,  cap.p-  v.2*» 
ii  34,  cap.  1 2.  v.  42  , & cap.  1 6.  v.  2.  Ad  hxc  vitam  fceleris  adeo 
puramegiife  EiTenos  teftis  accedit  Jofephus  de  Bella  jud.  lib.  2. 
cap. (2,  ut  deprehenfos  in  pcccatis  fua  confcftim  dcpcllerent  a_> 
Communionc  . Quod  ipfum  fermc  de  iifdem  Eifcnis  habet  Por- 
phyrius  de  Abftin.  animal,  lib.  4 , unde  & fua  de  cifdcm  defum- 
pfit  Eufebius  Praepar.  Evang.  lib.  p.  cap.  3 Sexcenta  deinde  ejuf. 
modi  documcnra  ex  Judxorum  libris  Karzis  , &Talmudids  dc- 
feripite  Scldcnus  de  Jure  Nat. , & Gent.  lib.  4.  cap.  8 , Sc  de  Sy- 
ned.  lib.  1 . cap.  7 , qua:  perfequi  omnia  non  opus  eft  . Ex  queis 
adparet  falfo  Bafnagium  hift.  Jud.  lib.tf.  cap.  21.  n.  2.  adfirmaffe 
Excommunicationis  ritum  apud  Judzoscum  Synedrio  indmftum> 
nec  ante  Machabxorum  Epocham  obtinuiflc  . Falfo  quoque  de- 
fendifse  Seldenumde  Syncd.lib.  1.  cap  7.  p.  pS,  fcq.  non  ante_* 
Captivitatis  tempora  Excommunicationis  ilium  Judxis  fuifse  re- 
ceptum  ».  qui  turn  demum  invalefcere  ccepcrit , ubi  primum  in 
Captivitatc  pofiti  , ob  potcftatis  defe&um,  poenis  aliis  Forcnfibus 
ex  fuis  facinorofos  cohibcre  fas  non  amplius , & facultas  adfuit  . 

Tergcminas  porro  in  fpccicsapud  judaios  diftingui  Excom- 
municatio  folebat , quatum  1.  dicebatur  Niddui  , eratque  iepara- 
tio  , fed  abfque  maleduftionc  ab  aliorum  confortio  ad  qtiatuor 
cubitorum  diftantiam  , triginta  dicrum  fpatio , itura  quod  non 
teiipifeens  eadem  poena  ad  6o>  aut  etiam  ad  pa.  dies  produ&a  fe- 
riebatur  r quod  poit  tempus  ad  bonam  fc  ftugem  adhuc  non  reci- 
piens  graviori  aflicicbatur  Ccnfura  . Ad  hanc  refpexifle  videtue 
S.  Paulus  2.  Thcifal.  cap.  3.  v.tf.  verbis  illis  ; Denuntiamus  v o- 
bis  , Fratrcs  , utjubducatis  vos  abemni  Fratre  &c. ; qua:  ferme 
refpondec  Sufpeniioni  in  Eccleita  Catholica  adhibits  . Ejufmodi 
vero  Excommunicationis  inferendz  diverfas  cauffas  ex  Maimoni- 
de  , & Scbutcban  / Iruch  defumptas  fufc  perfcquuutur  Buxtotftus 
in  Lexico  Talmndico  p.  1 304,  & Scldcnus  de  Jure  Nat.,  & Gent, 
lib.  4.  cap.  8.  Vocabatur  2.  Scbammatka  3 (ctfiab  aliis  fecundo 

hoc 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  VI.  f7l 

hoc  loco  cnumcretur  Ch'erem  ) » crarquc  a Profeuchis  cxclufio,  Sc 
aSynagogis  cje&iocumdiris  , cxfecrationibufque  : qua  perindc 
inflitlus  > capite  fuo  multis  crat  roinutus  > &aconviviis,  aeon* 
ventibus  , & a confuctudine  cujuslibct  abfeiflus  erac , nullique 
affiderc  permiffus  . Atquc  ad  hanc  props  fpccicm  pcrtincrc  fane 
videncur  Excifioniscomminationcs  , quz  paflim  habencur  Gencf. 
cap.  1 7.  v.  14,  Levi t.  cap.  17.  v.  4,  cap.  18.  v.  18,  feq.,  Sc  cap.  28. 
v.  1.  Efdr®  cap.io.v.  8;  Johan,  cap.p.  v.  28 ,&  34,  ac  1.  Co- 
rinth. cap.  5.  v.i  1 . Ejufmodi  vero  Excifionis  tres  adferri  folcnt  a 
judxis  fpccies  , Corporis,  Anim®,  acutriufque,  quarum  una 
gravior  fit  altera,  quibus  de  agunt  Sixtinus  Amama  in  Anti- 
barbaro  Biblico  , & Fagius  in  Not.  ad  Paraphrafim  Chald.  Exodt 
cap.  1 a.  v.  1 5.  Crit.  Sacr.  To.  1 . p.  4518.  Ch'erem  3.  diccbatur , ab 
Helleniftis  Anathema  , eratque  feparatio  a Synagoga,  fpc  abfque 
regreflus  , cum  diris,&  exfecrationibiis  , rubis  clangentibus , 
& atris  toedis  acccnfis  cjaculata  , qua  in  perverfitate  obdurati,  ac 
per  dies  adhuc  30.  perfeverantes  adficicbantur ; adfcdli  diriscun- 
Ciis  devoti  foli  Oivino  judicio  deftinabamur,  ut  ab  co  digniflimas 
llagitiorum  poenas  referrent , ac  nifi  refipifccrent  tandem,  zternin 
torquendi  cruciatibus  refervabantur,  quorumque  poft  obitum  tu- 
mulus ideo  lapidibus  in  deteftationem  obrui  confuebat . Atquc 
hue  facerc  videntur  Exfccrationes,  qu®  habentur  frequences  Deu- 
ter.  cap.28.  n.  17,  feqq  , Jofvc  cap.d.  v.25,  feq.,  Nthem.cap.13. 
v.  25,  2.  ad  Timoth.cap.4.  v.i4,&  1.  ad  Corinth,  cap.16.  v.  22: 
quo  loci  verbum  Syriacum  Alaranatha  , quo  Dominus  venit  figni- 
ficatur  , graviilim*  imptecationis  eft  genus , qua  ex  Deo  perdicio 
in  flagitiis  obdurato  intentatur , veiut  cxplicant  ibid.  Hilarus 
Diac.,  S.  Joh.  Chryfofiomus , S.  Hieronymus  epift.  137,  S.  Au- 
guftinus  epift.178,  Theodoretus , Sedulius , Theophyla  .^us  ibid. 
&c.,  ita  quod  S.Pauli  fenfu  Anathema  Alaranatha  idem  fir , atquc 
Devotut  a Jpe  Domini,  velut  interpretatur  Arabs,  unde  Arabicam 
efle  voeem  Alaranatha  veri  vifuincft  fimile  Martinio  in  Etymolo- 
gico,  & Coquio  in  Excerptis  Gcmar®  Talmudic®  tra&.  dc  Syne- 
drio  cap.  1 . §.  9.  Not.  5.  p.  1 4 9.  Cujufcc  fpccimina  etiam  extant 
in  Concilio  Toletano  111.  Can.  1 8,  in  Conftit.  Alcxandrt  11.  apud 
Mabillonium  Annal.  Bcned.  To.  4.  in  Append  p.  7 jj,  inque  Mo- 

C c c c a nu- 


Digitized  by  Google 


£7i  De  Potestate  EcclesiasTica  » 

Humentis  aliis  , dc  quibus  Gloffa  in  Can.  30.  Guilifarius  *3.  q.4, 
Aubcrtus  Mirarus  To.  1.  p.  8,  Baronius  ad  an.  57.  n.  171,  Petrus- 
dc  Marca  in  Append.  Marc*  Hifp.  p.  970,  99 7,  & 1085,  Ducan- 
gius  in  Gloffar.j  Calmctius  Hdt.Lotharing.  To.  1 .p.a 6z,  & 340, 
A j a c r i in  Hicrolex.,  Grouusitcm  ad  Lm.d.  v.  ai,  Bochartus  in 
epife  3.  ad  Joh.Tapinum  dc  hoc  S.Pauh  loco  Oper.  To.a.  p.1038, 
Marcinius  in  Lex.,  Seldenus  dc  Syned.  lib.  1.  cap. 8.  p.  145,  feqq. 
&c.  Plura  quoque  de  tribus  his  Excommunicationis  apud  Judxos 
fpeciebus dabunt  Buxtorfitis  ex  Rabb.  cpifc.  Hcbr.  p.  55,  feqq., 
Goodvvinus  Antiq.  Sacr.  Cod.  lib.  3 cap.  2,  Carpzovius  in  An« 
not.  ad  cumdem  p.  5 54.  tres  iftas  fpecies  conhrmans  teftimoniis 
Elix  Lcvits  in  Tisbi,  Davidis  de  Pomis  in  Lexico>  & Rabbi  Ger- 
fbnis,  Ligfoot  Oper-  To.  1 .p.Spo,  Daflbyius  Antiq.  Hebraic,  cap. 
2i.  §.11.  p.  1 7*4*  auftoritate  item  Maimomdis  ufusj  ex  Noftris  Bar. 
tholocnu  Bibl.  Rabbin. To. 3.  p. 414,  Cherubinus  aS.Jofcph  Bibl. 
Ciit.,  Sacr.To.3.  p.548,  feqq.,  Zanolmus  dc  Feftis,  & Seftis  Jud» 
difp.  1.  cap  7-  p*  87,  & m Adnot.  p.  179,  aliiquc  . Ab  aliis  atta^ 
men  due  fpecies  dumtaxat  reccnfentur  , acquc  cum  Ntddui  con- 
funditur  Schammatd  ut  a Leone  Mutin.  apud  Bafnagium,  ab  ipfo- 
Bafnagio  hife.  Jud.  lib.  *•  cap.ai.  n.8,  a Coquio  loco  fup.  cit.,  ubi 
plurimis  ex  Maimonidc  , Hilcboth  Talmud  Tbarac  duobus  capit. 
poftr.  Judaicum  huncce  ritum  deferibit  , a Conftantino  l’Empc- 
reur  in  Annot.  ad  Kemp.  Bcrtrami  cap.a.  Crit.  Sacr.  T0.8.  p.7  50, 
a Seldeno  de  jure  Nat.,  & Gent-lib.4  c.8,  & de  Syned.lib.i.cap.7. 
p.  8z.  ab  -Hottingero  in  Not.  ad  Goodvvinum  lib.  5.  cap.  2,  & a 
Vitringa  dc  Synag.  Vet.  lib.  3.  par,  1.  cap.  9.  p;  739.  Hoc  demum 
tinico  Perinoi x nomine  tres  illx  Excommunicationis  fpecies  Ju- 
dxis  delignari  fub  Juftinianco  Sxculo  cos  pc  re  , acque  ita  Auth. 
l qd,  five  Novel.  140.  edit.  Lugd.  dc  n*fJro*r«  occurrit  mentio , 
& adnotarunt  Ludovicus  Charondas , & Haloander.  Comparan- 
dus  ctiam  Ducangius  Gloflf.  To.  5.  edit.  Ven.  p.  370. 

Jam  vero  Excommunicandi  cauffx  apud  Judxos  viginti  qua. 
ruor  vulgo  recenfcri  folebanr,  dc  quibus  fufc  Maimonides  dc  Stu- 
dio Legis  cap.d.  §.13.  $.36,  feq.,  Joh.  Cocquius  in  Excerptis  Gc- 
marx  tit.  Sanhedrim  p.  147,  Btixtorfius  films  in  Lex.  Chald.  p. 
1 3 04,  Seldenus  de  Jure  No  & G*  lib.  4.  cap.  8.  p.  5 29,  feqq.,  Car. 

pzo- 


Digitized  by  Google 


i 


ET  CtVtLf  . ArTICULUS  VI.  5-73: 

pzovius  ad  Goodv.  Antiq.  Sac.  Cod.  §.  a.  p.  5 5 53  &C.3  quas  om- 
ncs  ad  generates  duas  Pccuniam  ideft,  Si  Epicureifmttm  reftringit 
Bafnagius  difTcrt.  a.  de  Excoin  Judaica  n .6.  Anna!-  To.a  p.479. 
Excommiinicatio  ob  Pccuniam  irrogabatur , q.iuim  in  judicium 
vocatus,  & ad  folutionem  adjudicatus,  folverc  tamen  detrciflalTet. 
Sub  Excommunicationc  vero  ob  Epicureifmum  delidla  gcnerarim 
comprehendcbantur  graviora  qua- liber  aut  in  Legem  facram  , aut 
in  bonos  , receptofque  Mores  , aut  in  Pcrfonas  honore  dignas  pa- 
trata  . Tribus  autem  modis  inferri  Excommunicatio  folebat , vcl 
ipft  rcO  praefenti  illata,  vcl  abfenti  alicujus  verbis  denuntiata,  vcl 
fcbedula  per  apparitorem  oblata  . Excommunicationis  porro  ju* 
daicx  cflfcftum  non  Spiritualcm  utique  fui<Te>  qua  nempe  a Sacro- 
rum  Con  munione  , uiuque  quifpiam  expclleretur  , fed  mere  Ci- 
■vilem  , qua  nempe  Societatis  jura  dumiaxat  eidem  abdicarentur  > 
pro  viribus  pugnant  Seldcnus  dc  jure  & G,  lib.4.  cap.  83  feq. 
p.  leqq.,  dc  Syncd.  lib.  1.  cap.  7.  p.  iad>  feqq. , ac  Sa- 
muel Bafnagius  cit.  diflerr.  2.  Contra  veto  Baronius  ad  an  57.  □. 

1 23  Spondanus  dc  Coemet.  Sac-  lib.4.  par.  1.  cap.  2.  §.  6,  Germo- 
nius  de  Sacr.  Immun  lib.  3,  cap.  14,  Sigonius  de  Repub.  Hcbr. 
lib.  2.  cap.  8,  jacobus  Bafnagius  hid.  Jud.  lib.  6.  cap-  21.  n.  21. 
&c.  fieri  nequiviffe  rite  obfervant  , ut  e Cjvili  Societare  quisex* 
cludcrctur  , quin  etiam  Sacra  careret . Eunim  in  Domibus  Agni 
Pafchalis  efio  s & in  Synagogis  concurfus  fiebat . Qui  jgitur  fieri 
poterat  > ut  qui  adco  in  horrore  habebamur  , ad  efum  Agni , & ad 
Synagogae  conventus  admittcrentur  f Et  certe  quidem  a Pafcha- 
tis  cclebrationc  arccri  Judxorum  Apoftatas  confuevifle  ex  Legis 
prjfcripto  Exodi  cap.i2.v.4j.  liquidopatet  ex  Paraphrafi Chald. 
tam  Onkeli  , quam  Jnnathanis  ad  hi  nt  Exodi  locum  , &ex  Gc- 
mara  Babyl.  ad  tit  Sabbath  cap.p.  fol.873  ad  tit.  Ptjachim  cap.p. 
lot.  96,  Sc  ad  tit.  yabimoth  cap,  6 fol.tfz,  vcJuti  pcrfpexitSelde- 
nus  ipfc  de  Syned.  lib  1.  cap.  12.  p.  332;  confirmant  & Jarchius  in 
Gloda  ad  cit. toe  Exodi;  Lyranus  ibid.j&  Rabbi  Levi  Ben  Gerfom 
obfervans  Pafchati  ills  eeltberrimo  iub  Jofia  Rcgc.de  quo  2 Reg. 
cap.  1 3.  v.  1 3,  nullum  interfuide  Apoflatsm  Eifi  vero  non  ad- 
modum  invite  detur  Ten  ph  adyta  bxcomrunicatis  adhuepa- 
tuiffei  idcoque  non  admodum  exafle  ad  littrain  Johan. cap.p.v. 22,, 

io* 


Digitized  by  Google 


$74  De  PotestateEcclesiastica  , 

locum  Extra  Synagcgam  dc  TempIo  ctiam  accepiffe  vidcr!  pof- 
fintS.Joh.Chryfofton1usHom.58.  in  Joh.jTheophylat5HiS)&  Non- 
mis  Panoplita  in  Paraphr.  Johan. ,negari  tamcn  nequit  ncc  in  Tern, 
ploeamdem  ftationem  Excommunicatis  indnltam  , ncc  camdcm 
egrediendi  patuifle  viani : quod  indicium  eft  baud  obfeurum  iis 
quidem  pro  Oraiione  pn'vata  Templi  ingreflum  fuifse  permifsum, 
a publicis  vero  prccationibus  fuifse  prohibitos  ; qua  de  re  Rabbi 
Juda  in  lib.  Mu(ar.  95.  1.  Crit.  Sacr.  To.  4.  p.  1707.  Quod  ctiam 
ex  Publicano  fingullatim  ad  Tcmplum  precatum  accedence  Lucae 
cap*  1 8.  v.  ioj  feqq.  augurari  fas  eft . Deindc  in  Synagogis  , rc- 
rum  ctiam  Sacrarum  caufsa,Judarisconvenire  folemne  fuifse  indu. 
bium  eft  . Atcnim  res  eft  omnis  extra  dubitationis  aleam  confti- 
cuta  Excommunicatos  e Synagoga  expeili  confuevifse : qua  dc  ex- 
pulfionc  explicitiflima  funt  Evangelii  loca  S.  Lucae  cap.  6.  v.  2i» 
& S.  Johannis  cap.  9.  v.  xa,  & 34>  cap.  11.  v.  42 , ac  cap.  1 6.  v.  1 J 
atquc  ita  plane  S.  Johannis  praecit.  loc.  cap.  9-  de  Excommunica- 
tione  acciperenon  haeferunt  Erafmus,  Drufius , Ludovicus  Capel- 
lus  Crit.  Sacr.  To.  4.  p.1704,  feqq.  Et  Leo  quidem  Mutincnfis 
apud  fiafnagium  , qui  Excommunicationc  ple&uncur,  eofdcm  du- 
bio  procul  c Synagogis  expeili  fide  confimat  fua  . C°ntraSclde- 
denum  vero  de  Jure  N.  , & G.  Jib.  4.  cap.  8.  p.  54°’  ^ Syncd. 
lib.  1 . cap.7.  p.i  07, feqq  , Ligfootum  ad  hunc  loc.,  ac  Bafnagiuni 
cit.  diflert*  2,  ca  phrafi  cxclufionem  dumtaxata  Socictatc  Civili, 
Socialiqucconfuetudine  intelligentes,  late  pugnant > atquc  dc  in- 
grcfTu  quoque  inSynagogas  , ac  Tcmplum  prohibitoaccipi  debe- 
re  propugnant  witfius  in  Mifcell.  To.a.  Exercit.a.  §.  1 1,  feqq. » 
Pfaffius  in  Orig.  Jur.  Eccl.  p.  dy,  feqq.,  Yitringa  de  Synag.  Vcr. 
lib.  3.  par.i . cap.  10.  p.  757,  Wolfius  in  Curis  Philolog.,  & Crit. 
To.  2.  p.  904,  & 949.  alios  prohac  laudans  fementia  . Accedit 
& illud  , quod,  ut  fuperius  obfervatum  eft  obiter , Judaeorum  Mc- 
galandris , ac  Magiftris,  queis  hac  in  re  certc  non  eft,  cut  Aides  uti- 
que  denegetur , antiquiflima  eft  Excommunicationis  origo  , cujus 
ufum  alii  ab  Adamo  , ajofue  alii,  aliiaBarach,  ab  Efdra  alii  , 
univerfalius  a Moyfe  , repetunt  : quod  indicium  eft  liquidum  il- 
ium Divinx  tributum  inftitutioni  Hcbrreis  fuifle  : Divina  vero  in- 
flitutione  fcparationcm  a Civili  dumtaxat  Socictatc , non  ctiam  a 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  * Articulus  VI. 

Sacra  , indu&am  exiftimarc  nefascft : quandoquidem  apud  Deum 
peccati  ratio  potior  habeatur,  qua  Dei  O.  M.  offenfa  eft  , Deique 
amicitiam  latditj.  quam  quod  proximo  fit  offcndiculum»Socictatif- 
que  humana*  Juralabefa&et.  Ad  ha?c  in  SynodoNicatna  II.A&.4. 
ex  S.Athanafio  Serm.de  Imagine  D.N.  JefuChrifti  BerythiOpcr. 
To.  1.  p.  62 8.  edit.  Parif.  apud  Harduinum  To.  4.  p.  i78.rocntio 
fit  Judiei  c Synagoga  cxpulfi  , ob  repertam  e/us  in  Aidibus  Chri- 
fti  D.  imaginem : quam  fane  cxpulfionem  a Synodo  pro  vera  Ex« 
communicationis  fpccie  acceptam  liquet . Vcrum  hacce  de  re  di* 
ligentius  inquirerc  nihil  juvat,nihilque  intereft  mea,  qui  ad  Ccn- 
furas  Chriftiana  in  Ecclefia  ufu  rcccptas  propcro.Quod  antequani 
praifto  , non  committam  , quinadmoncam  , fatcarque  Anathema, 
tis  nomine  perfarpe  defignari  in  Scripturis  Sacris,ac  profanis  Seri* 
ptoribus  dirarum  imprecationcs  , devotationes  , poenarum  defti- 
nationcs  , confccracioncs , maledi&ioncs  3 abdicationes,  bonorum 
confifeationes,  interdi&ioncs , coedes , incendia , cxitia  , deftru. 
61 1 ones  vel  a Deo  ,.  vcl  ab  Angclis , vel  ab  Hominibus  inllidas : 
equibus  triplex  pocilfimum  Anathematis  genus  diftingui  folet,  1 . 
Devotunt  Sicerdotibus  , illud  nempe,  quod  Deofacratum  inufum 
Sacerdotum  ccdebat  y 2.  DevtitumCali , quod  videlicet  aut  im. 
molabatur,  fi  c/us  genus  immolatitii  efifet  > fin  minus,  itaSandua- 
rio  addicebatur  , 11 1 ad  priorem  regredi  Dominum  nequirec  ; 3. 
Devotum  ex  Homine,  quum  nempe  quis  aSynedrio  capitc  damna- 
t us , nullius  interccfllone  redimi  deinceps  poterat , fed  occid i om> 
nino  debebat : de  quibusadeundi,  fi  placet,  Suidas , & Hcfychiu* 
in  Lex.,  Zonaras , & Baliamon  ad  Can.  3.  Concilii  fub  Photio  in 
Templo  S.  Sophiae  p.  2^3,  Suicerus  in  Thef.  Ecd.  To.  1 . p.  zd8> 
Icq.,  Baronins  ad  an.57.m1  tfp,  AlbafpinieusObfcrv.Ecclcf.  lib. 2 . 
cap.  4,  PctaviusTn  Mifcell.  Excrcit.  ad  julianum  cap.  ij,feqq. , 
Salmafius.  ad  Solinum  , Sc  ad  Plinium  p.  1 o8p,  Filclachus  ad  Vin- 
centium  Lirin.,Ludovicus  Capellus  in  trad,  de  Voto  Jephte  Cric. 
Sacr.  To.  1 . p.  204*^,  Seldcnus  de  Syned.  lib..  1.  cap.  7,  Linden* 
brogiusad  Cenforinum  p.  18,  feq.,  Bochartus.  ineptft.J*  ad  Tapi- 
num  Opcr.  To.  2.  p.  1037,  Carprovius  ad  Goodv.  lib.  5.  cap.  2* 
§.tf.  p.  557,  Laur.  Maffe/us  in  Not  ad  Sigonium  de  Rcpub.  Hebr. 
lib. 4.  cap.17.  n.  1 05 , aliique : cum  quibus  attamen  integrum ftat. 


Digitized  by  Google 


$7-6  De  Potestate  Ecclesiastica  1 

quod  Anathema  perfatpius  etiam  ufu  Judaeis  venerit  ad  defignan" 
dam  aSacrorum  commercio  abfciifioncm  . 

Ad  Ccnluras  in  EcclefiaChriftiana  indu&as  irnnc  accedendo, 
in  Vcteri  Synagoga  cas  pratfiguratas  fuiffe,  aliqualcmque  earum- 
dem  prarfulfifle  ipeciem  ctfi  ultro  largiri  vidcantur  S.  Cyprianu* 
Hb.  i.  epift.  1 1 . edit.  Erafmi , 62.  Pamcl. , 4.  Felli  , S.  Gregorius 
Nyflen.  Orat.  de  Cafligat.,  S.  Hieronymus  in  Cap.  1.  ad  Galac.  t 
& epift.  1.  ad  Heliod. , S.  Auguftinus  de  Fide  , & Opcr.  cap.  2.,  & 
in  Num.  lib.  4.  cap  40,  fcq.  > ac  S.  Cyrillus  Alex,  in  Joh.  lib.  6. 
cap.  20,  auadc  rc  videndi  Baronius  ad  an.  J7.  n.  1 1,  feqq.,  & Mo- 
tinus  Exercit.  Ecclef.  lib.  2i  complura  quin  etiam  e veteris  Syna- 
gogs  difeiplina  muuio  petiifse,  dcrivafsc,  fuifseque  imitatam  Ec. 
elefiam  Novi  Teftamentinegari  rice  nequeat  , longum  tamen  , ac 
latum  inter  utramqucinterccdere  diferimen  , utriufque  Difcipli- 
nam  a&u  difFerre  , atque  de  Cenfuris , loquendo  , hafee  potius  , 
quain  ad  Judaicarum  imicationem  dicantur  induce,  parcmque  ef- 
fedum  parianc,  Divin.x  inftitutioni  fingularitcr  acceptas  referrt 
debere , apercilEma  cuin  S.  Scripcuraf,  turn  SS.  Patrum  ceftimonia 
dcmonftranc . Atque  uc  pr.etermictam  longe  nimis  pecita  , minuf- 
que  prope  ad  rem  pertinentia  loca  Vet.  Ted. , quibus  Excommu- 
nicationum  ufus  , ac  vis  in  Novo  Teft.dcfignaca  videri  poceft>  ve- 
luti  Ifaiae  cap.  1 3.  v.  1 2,  & Apocalyp.  cap.  12.  #,7,  feq.,  unde  ex 
Angelorum  e Qelo  depulfionc  quamdam  Excommunicationis  iroa- 
ginem  repetere  placuit  Honono  Auguftod.  in  Gemma  animat  lib* 
3.  cap.  78,  Petro  Blcfenfi  Scr.ap,  &c  Roberto  Arboricenfi  de  utror 
que  gladio  To.  a.Theor.  7;  five  Gen.  cap.  3.  v.  33,  ubi  in  Adami* 
& Evse  c Paradifo  cxpulfione  Anathematis  fnnilitudo  aliqualis  vi- 
fa  eft  S.  Hicronymo  in  Ofcam  lib*  2.  cap.  f,  S.  Auguftino  de  Gc- 
nefi  ad  lice.  lib.  1 1-  cap.  4c,  Honorio  Aug.  loc.  cir*  , ex  Rabbini* 
quoque  Hiercmix  Ben-Eliezeri  in  Talm.Glofs.  ad  lit.Erubin  cap. 
x.  apud  Buxtorfium  in  Lex.  Chald. , & Talm.  p.  1 $06 , & Abar. 
banieli  in  P irufb  Torn  foI.38;fivc  Gen.  cap.4.  v.  14,  ubi  Caioum 
extra  hominum  commercium  a Deo  pofitum  diri  Anathematis  in- 
figne  extitiffe  argumentum  fufpicati  funt  Marius  Altcdus  de  Ex* 
com.difp.  i.lib.  1.  cap.  6,  Cafalius  de  Rit.vct.  Chrift.  cap.22>  Ray- 
joaudus  de  Monit.  par. 2.  cap.  g>  quin  etiam Lutherus  ipfc  ad  eum. 


Digitized  by  Google 


btCivili.  ArtiCuius  VI.  jT77 

dcm  loC. , Beza  dc  Excom.  arg.  a,  Vitringa  in  Ifa!.  cap.  fj-  n.  4. 
&c.i  pratermiflis  quoquc  plerifquc  locis  aliis  Num.  id,  Dcutcr. 
.1 7>Jofuc  7.  &c. , ainde  Divinam  potius  apud  fuos  Excommunica- 
tionis  origincm  Judxorum  Magiftri  dcfumcre  folentj  quadeGcr* 
monius  dc  Sacr.  Immun.  lib.  3.  cap.  14 , acque  ad  loca  propius 
deveniendo  Nov.  Teftam.,  Mauh.  cap.5.  v.13.  fub  figura  Salis  in* 
fatuati  homines  improbi  foras  mittendi  denunttantur:  Si  Sal  evi. 
nuMrit  , ad  nihilum  valet , nifiut  mittaturforas  &c.  Qucm  plane 
locum  dc  lapfis  in  haerefim  ab  Ecclcfia  projedis  interpretari  non 
dubitavit  S.Chromatius  Aquil.  Comment,  in  hunc  loc.  fiibl.  PP. 
Parif.  1 575.  To. 8.,  an.  infcqq.  To. 2, Colon.  T0.4,  & Lugd.  To. 5. 
p ^76,  non  fecusatque  verf. 29,  fcqq.  fub  oculi  , minus,  pedif* 
que  fcandahim  inferentium  , idcoque  cruendi , abfcindcodz,  pro* 
jicicndiquc  fimilitudinc  flagitiofos,  offcndiculo  fidclibus, Excom* 
municatione  ab  Ecclcfia  projc&os  , abfeifsos  , cvuliofquc  jubec 
Origenes  bom.  7.  in  Jofue  propc  fincm  . Lufignis  eft  iterum  ejuf- 
dem  S.  Evangcliftat  locus  alter  cap.  16.  v.  1 9,  quo  fub  Clavis  no* 
mine  , arque  ligandi , folvendique  poteftate  Cenfuras  ferendi , la* 
tafque  relaxandi , feu  Ecclcfiz  , in  qua  una  ad  falutcin  patet  via  * 
adyta  daudendi , aperiendique,  cidcm  in  S.  Petri,  Apoftolorum* 
que  perfona  Ecclefix  facia  poteftas  apertiftime  defignatur . Per 
Claves  porro  heic  intelligendas  fore  Claves  portx  Evangelic* 
Gentibus  aperiendx  imaginatus  Joh.  I.igfootus  in  Hor.  Talm.  ad 
hunc  loc.,  cui  fententia  parum  abfuit  Bafnagius  Hift.  Jud.  lib.  6 . 
cap.  5.  §.  15.  per  Claves  apud  Judxos  failam  Magiftris  unam  ex* 
plicandz  Legis  facultatem  defignari  arbttratus,  jure  fufHaminatur 
a Fabricio  Salut.  Luc.  Evang.  cap.  4.  §.  2.p  .<{6,  interpretatio  fi- 
quidem  ifta  manifcftc  cum  a Chrifti  D.aberret  fcopo,  turn  a S.Pe* 
tri  fententia  > cui  Verborum  illoruin  fenfus  iftcccrte  nunquam_» 
venit  in  mentem , extranea  fit,  &exerrans  . Atque  per  Claves 
poteftarem  inferri  Ecclcfiz  collatam  , quod  & patet  ex  Ifajae  cap. 
3 a.  v.  2 2,  Apocalyp.  cap.  3.  v.  7,  &c.  fateri  non  detredant  Ale- 
xander Morns  ad  Ifaix  cap.  5 3.  p.  67,  Vitringa  in  Ifai.T  item  cap. 
32,  v.  20,  Wolfius in, Cutis  To.  1.  p.  255,  fcq  , quomodo  Ethnicis 
Claves  poreftatis  tefserain  extitifse  multis  docct  Picinelfusin  Lu. 
minibus  reflexis  ad  hunc  loc.  •,  Hebrzis  quoque  per  Claves  potc- 
fars  111.  Tom.  f/.  D d d d fta* 


?73  De  Potestati  Ecclisiastica  » 

flatcm  confcrre  folemnc  fuifse  advertit  Urfinus  Antiq. Hebr.  pag. 
171,  fcq.  Ligare  pcrindc,  & folverc,  ficut  apud  Juda*os  oljm  , fit  & 
nunc  apud  Chrtftianos  idem  efse  , atque  pronttntiare  aliquid  lici- 
tum  efse,aut  illicitum  diccrc  fomniarunr  Sddenus  dc  Syncd.  lib. 2. 
cap-p.  p.203  , feq. , Hcnricus  Mortis  Opcr.Thcolog.  p. $02  > Lig- 
footus  tn  Horis  Hebr-  ad  hunc  locum,  Limborchius  Theol.  Chrift. 
Jib.  7.  cap  id.  §.  2d  , altiqne  fupcrius  notati . Sed  cnim  hi  hand 
idonei  S.  Scripture  Interpretes  reputari  fane  debent , quin  longif. 
firne  prnr  ipfis  , SS.  Patnbus  aufcultandum  tutius  fit , queis  arde 
pcrftiafum  fuit  verbis  illis  Epifcopalem  defignari  poteftatem  ani- 
nias  illigandi  , abfolvcndique  , vcluti  S.  Gregorio  Ny Is.  Orat.  in 
srgre  ferenres  reprehenfionem  , S.Joh.  Chryfoftomo  bom.  4.  in 
epift.  ad  Hebr. , & lib.j  de  Saccrd.  cap.  5 , S.  Auguftino  trad.j  o. 
in  Joh. ) & epift.  75  , aliilque  , de  quibus  infra  : quofvc  preffo  fe- 
qui  pede  religio  Protcftantium  dodioribus  ipfis  fuit,  Hammon- 
do  , flarovio , Marckio  , Schmidio  , Calovio , Fechtio , Oleario, 
Buddco  , Wolfio  , aliifque  fuperius  indicatis . Deinde  Seldcno  ipfo 
fatente  p.  201  , fcq.  , harum  vocum  originario  ufu  apud  Hebrews, 
Crarcos,  & Latinos,  ligandi,  indeque  folvendi,  inftrumenta  fignifi- 
cantur,  quxin  Jure  ad  adus  humanos  translata  obligationem  defi. 
gnant , unde  obligari  tarn  res,  quam  perfonae  lege,  pado,  voto,  jti. 
ramento,  pignore,hypotheca  &c.  dicunturj  quibus  perinde  refpon. 
dent  folutiones  , dc  queis  cxplicitus  in  Pandcdis  eft  titulus . Quid 
igitur  prohtbet,quominus  hunc  juxta  originarium  fenfum  verba  il- 
ia accipiantur  de  obligationc  ex  pratcepto,  velex  peena  , Ecdcfta- 
ftica  poteftate  induda  , vel  rclaxata  ? Expficatior  eft  vero  Matth. 
cdp.18.  v.17.  fententia,  ubi  fons  Ecdcfiam  audire  detredans  Eth- 
nici , & Publicani  loco  haberi  decernitur . Cujits  eft  fimilis  ille 
Dcurcr  cap.  7.  v.  3 , fcq.  locus  , ubi  Ethnicos  evirari  Judxi  juben- 
tur } ille  Ecclefiaftici  cap.50.  v.27 , unde  Gentiles  fummo  habitos 
odio  dil'cimus ; ex  ipfifquc  Samaritani  a Zorobabelc  , fcEfdra  Ex. 
communicatione  pcrculfi  apud  Judxos  fernntur  ; qua  de  re  Dru- 
fius , & Grotius  ad  cum  loc.  Ecdefi,  ac  Bcaufobrius  ad  Johan, 
cap.  4.  v.  9 , unde  Judxis  Samariianos  invififlimos  accidiflc  adpa* 
ret , &:  Matth.  cap.  9 v.  1 1 , ubi  Chrifto  D.  vitio  a Pharifxis  da- 
tum videmus,  quod  cum  PubJicanis  focietatcm  inirct . Itaque 

cum 


Digitized  by  Google 


ET  ClVlLt  . ArTICULUS  VI.  5" 7P 

cum  Ethnini  , turn  Publicani  , qui  odio  > & cxfecrationi  effc  folc- 
rcnt>  excmplo  adiato , excommunicatos  a Chriftifidclibus  cvitan- 
dos  fimiliter,exfecrandofquc  oftondcre  ChriftumD.  voluiflc  docent 
SS.  Hilarius  , Hieronymus  ibid. , S.  Gelafius  de  Anath.  &c.  Quo 
loci  Ecclcfic  nomine  defignarum  Epifcopum  , juxra  illud  S-Cy- 
priani  epift.  6g.  edit.  Pamcl.  Scire  debts  Epifcopum  in  Ecclefia. 
ejfe , & Ecclefinm  in  Epifcopo  , ftatim  qux  fequuntur  , verba  cum 
amp  la  potefiarc  Apoftolis  iafta  foadent  : ghiecumque  alligiveri- 
tisfuper  Terram  &v.3atque  oftendunt  S.Thomas  22.  q.33.  art.3» 
Maldonatus  in  Luc.  cap.  1 8.  v.  8 , Gonzalcfius  in  Cap.  AJo vit  de 
judic.  0^4.  &c.  Eum  non  ergo  rite  fenfum  aficqtiud  font,  aut  . 
qui  illud  Die  Escleji*  de  Syncdrio  intelligi  volnnt , ut  Eraftusde 
Excom.  th.41  )But  qui  de  Magiftratu  didlum,  cui  declarare  reum  , 
vel  a ream  abfolutum  incumbac , autumant,  vcluti  Limborchius 
loc.  cit.  n.37  , aut  qui  de  publicedenuntiato  , five  denuntiato  pic- 
rifque  generis  promifeui  -hominibus  capi  debere  imaginantur  * 
mi Seklenus  de  Syned.  lib.  i.tap.?.  p.  , &dc  JurcN. , &:  G. 
p.178  , Stillingflcetus  in  Irenico  hb.2.  cap.5,  Oper.  To.  2 ,Tho- 
mnfius  apnd  Pfaifiutti  in  Orig.  Jur.Ecel.  p.  16  , Bobemcrus  in  dil. 
fert.j.  de  ConFcederata  Chrift.  difeiplina  §.7.  p.82,  fcqq. , Rhcu- 
ferdius  in  diifert.ad  Loca  Hebrxa  nov.  Tcft.  par.3.  Obferv.  p.  t».» 
Bcaufobrius  in  Obiiervat.  ad  Matih.  18.  v.  15  , fcqq. , aHiquc  apud 
Pfaffiutrt  loc.  cit.  1 aut  qui  demitm  illud  de  Eeclefiaftrco  iiidiicri- 
mihatim  Coetu  capi  volunt,  vcluti  Scbmiditrs  m 'Fafcic.  difptit. 
p.  732  3 Brccthtus  Exercit.  de  temilfionc  fratdis  l*fi  ad  Ecclefia 
Marckius  Exercit.  6,  Vitringa  de  Syhag.  Ver.  lib.3.  paT  t.eap.p,  . 
fcq.  3 Moynius  ad  Varia  Sarcra  p.  46  ,^Polfitis  iriCuris  Pbil.  Crit. 
To.  1.  p.274. , fcq.  &c.  Non  fee  ns  atqite  illud  Sit  tiki ficu t Ethni  - 
cus  ,&  Pubiiomnus  ita'peflitnt  interpretantur  Eraftus , Bilfomts., 
Soldenils , Limborebius  &c.  , ut  a Sacris  expulfionem  non  impor- 
ter , quatenus  Publicanos  c Templi  aditu  haud  arccri  ex  Luce 
cap.  1 8.  v.to.  fitbinferunt.  Qua  prarpodlcra  fane  in  imerpretatione 
nedum  Patres  , fed  adverfatios  patiuntur  cxipfo  Protcftantium 
grege  Munftcmni , qui  in  Annot.  ad  Matth.  18.1-5.  Grit.  Sacr. 
To.  4.  edit.  Francofip.  5 j5.  de.  poteftatc  expellendi  ab  Ecclefia 
locum  accipit , accipiendumque  fimiliter  exiftimant  Marckius , 

Dddd  * Ham- 


Digitized  by  Google 


580  De  Potestate  .Ecclesiastica  * 

Haronicndus , Sebaft.  Schmidius  3 Mich.  Heincccius  , Calovius  i 
aliique  apud  cit.  Pfaffium,&  Wolfiuroequain  fane  intcrpretationem 
fequentia  conformant  verba  v.  18.  ^ustcumque  alligaverith 
qmbus  Eraftum , Bilfonum,  Limborchium  &c.  didlum  illud  ad  Sy- 
nedritim  politicum  , vclad  Magiftratum  laic  inn  referentcs  rcfellit 
Jacobus  Capelins  in  Addcn.  ad  Mattlj.  loc-  cit.  Crit.  Sacr.  To.  4. 
p.?2i , fcq. , ac  referendum  ad  Senacum  Ecclef. , live  ad  Dodlorcs 
Ecclefi®  contendit ; quibufve  ccrtasquafdam  a promifcuo  Ecdc- 
fi®  Cociu  pcrfonas  dcfignari  nulli  dubitanc  Fcchtius  de  Excom- 
ledl.t.  §-14.  p.365. , PfalfinsOrig.  Jur.Eccl.  cap.i.  art.a.  p.ip  , fcq- 
&c.  > atque  ica  tandem  integrum  accipi  Textual  de  Excommn- 
nicationc  debere  > five  de  feparatione  ab  Ecclefia  »*  & hanc  uciquc 
cxcomnaunicandi , five  a 1c  ieparandi  au&oritatcm  ciaDcocol* 
latam  credere  > doccrcquc  non  dcfinunt  Montacutius  Orig.  Eccl. 
ad  an.  Chrifti  3 3.  par.  a.  §.  55.  p.  114  1 fcq. , Bevcrcgius  inNot. 
ad  Can.  1 c.  Apoftol.  Corel.  PP.  Apod.  edit.  Clerici  T0.1.  p.4<5s  > 
Majus  in  Harmon.  Evang.  p.p*>43  & Kromaycrus  de  Potcft.  Eccl. 
par.  1 fe&.  2.  art.  1.  cap.  1.  §.  1 1.  p.  5.1  > qui  cxinde  poieliatem 
Ecclcfi*  Coa&ivam  adftruit  »ac  Puf&ndorfium  de  Habitu  Rclig. 
§.  a7,  cjufquc  Commentatorem  Krcfliuro  p .38a.  Chrifti  D.  pr®- 
ceptum  ad  Fidclem  tantum  offcnfum , ica  uc  otfendens  ipfi  fit  dein* 
ceps  in  liar  Ethnici , & Publicans , references  lulflaininat  . 

Ab  Evangelicis  his  ad  Apoftolica  me  confcrendo  document^  > 
non  minus  explicit*  S.  Pauli  habetur  dcexcommunicandi  audio* 
f irate  Ecdefix  a Cbriflo  D.  collara  1 . ad  Corinth,  cap.  5 . v.  2 , Sc 
nit.  fententia,  quo  loci  de  nefario  illo  Corinthio  loquens , qui 
ie  pollucre  inceftu  non  fucrat  veritiss : Etvot,  inquit,  tnflati 
tjlit , iJ  non  magis  luclum  bibuijlis , at  toilatur  de  media  veflruia  , 
qui  hoc  opus  fecit  i Quam  fane  periocham  multis  oppido  perfequu- 
tus  hifee  demum  verf.  ulc.  colophonem  imponit : Auferte  malum 
ex  vobis  ipfiu  . Quibnsfane  tollcndi  e medio , & auferendi  verbis 
Excommunicationis  adum  exprimi  agnovir  ipfemet  Crocius  ibid. 
Crit.  Sacr.  To.  5.  p.  66-,  ttbi  oblervat  periphrafim  illam  ual 

or  Et  non  magis  luSlum  babui fi.it  adjun&i  metony- 

jniam  c(fc : Nam  , inqtnt , quia  Ecclefia  , quum  aliquem  ejfct  a fuo 
tonjartio  exdujura  , lugentsum  fmnebat  habitant , to  f*3um  , tit 

Luge. 


! 


Digitized  by  Google 


ET  Civili.  ArTICULUS  VI, 

Lugcrc  dicttur  pro  Excommunicarc . Atquc  ita  wirflilirw  inter- 
pretari  Vctcrcs  a.  Corinth.  12.  2 1.  oftendic , ncmpe  Au&orcm 
Conft.  Apoll.  lib.  a . cap.40  , feq.  edit.  Cotcl.  To.i . p.a  51 , feq-» 
Tertullianum  de  Pudic.  cap.  14  , Origencm  contra  Cclfum  lib. 3 , 
Synodum  Ephefinam  in  Synod,  ad  Ecclef.  Conftantinopolit.  de 
Ncftorii  depofittone  , & Theodorctum  fcr.  12.  adv.  Grxcos . Ac 
denium  advertit  t^xl^m  ex  /xijV  idem  c(Te  ac  Ex  Ecclefix  exclude- 
re:  quomodo  loquitur  S.  Cypri&nus , dc  quo  inferius  . Eidcm  in- 
barferc  interpretation!  Samuel  Bafnagius  in  diflerr.  3.  dc  Excom. 
Chrift.  n.3  , Pfj/fius  de  Orig.  p.6$  , feq.,  8c  Wolfius  in  Cur.  T'j* 
p.  378,  a quibusexfufflantur  Scldcnus  de  Syncd.  lib.  1 . cap.  8. 
p.  1 4<? , Knatchbullus  in  hunc  loc. , fc  La  Ccne  in  Specimine  no. 
vx  Vcrfionis  p.  669.  S.  Pauli  verficulum  ult.  t^cugart  tot  imp* 
*£  unur  xoTur  Auferte  malum  ex  vein's  ipjis  fic  interpretantes  > 
ut  roy  *or»fo»  Afalum  , non  mafeulinum  fit,  ideoque  non  petfonam 
indicet  , fed  neutrum  , ac  peccatum  denotet;  atquc  ita  ex  prifeis 
Codicibu*  legiffe  Theodoretum  , Theophyladhim  , aliofque  » con- 
tendentes,  ac  contra  iftos  oftenditur  Ttrw#r»fo»  /ffalu/n  ilium , 
legcndum  ibidem  efte  , ideft  bominem  ilium  inccftuofum  , tuna 
ideo  quod  dubitari  nequeat , quin  S.  Paulus  ad  Moyfis  verba 
Deut.cap.17,  v.  7.  refpexcrit , ubi  dc  nefario  homine  interficien- 
do  loquens  fic  habet  fimilitcr  juxta  vetf.  LXX.  i%xtf«s  toV 
■tcovnpt  e%  ilfxur  : Vt  auferas  malum  de  medio  tui ; turn  indc  quod 
totuseb  Paulini  fermonis  contextus  collincer,  ut  ab  c j ivs  nefandis 
genus homini bus  fibi  abftinerCieofquc  de  lui  medio  tollerc  Corin- 
thii  di  ice  rent.  Ex  quo  fequitur  ettam  foili  cum  Vitringa  de  Synag. 
Vet.  lib.  3.  par.  1 cap.  10.  p.  757.  Wol&um  in  Cur.  cit.  To.  3. 
p.  36 f , pat umque  fibi  conftare  , ut  qui  co  loci  dc  Escomrounica- 
ti-onc  loqui  Apoftolum  non  ambigunt , Jn&us  vero  nomine  ibidem 
v.  a.  non  Excommunicationem  venire  , fed  animidolorem  autu- 
ir.ant . Practerea  Baffcagius  cit.  Ioc.  prarpofteram  inteipretandi 
rationem  esagitans , qua  Erafius  de  Excom  th.  5 p.  Paulinum 
cextum  ioi  ieitare  , ae  penertere  nonet  ubuit , ita  nen  pe  , ut  co 
loci  S.  Patilum , non  de  flagitiofo  excoir  irttnicacdo , fed  de  irrpe. 
irandoa  Deo  per  jejunia  ,prcccs  , luduirque  publicum  , utflatgi- 
lioiuiu  ipie  auterret  > loquutum  inulligi  velit , oftendendum  ad* 

futiue 


Digitized  by  Google 


jf8  2 De  PorESTATEEccmiASTICA  t 

fumit  camproffus  a inente  S.  Pauli  ah'erum  efte  , qtii  tJrm  pere- 
grinam  eerte  phraftm  stuferte  malum  ex  vobis  non  adhibuiftet , ot 
pieces  Deo ‘fundentes  juberct , ut  improbuin  dc  medio  ipfe  aufer- 
ret . Qux  rur fas  S.  Pauli  men*  ex  verf.  i i . clarius  elucct , ubi  cum 
flagitiofo  illo  Fratre  nc  cibum  quidem  capi  prohibet.  Qutis  etiatn 
verbis  Euchariftiam,  quae  turn  temporis  inter  ccenandum  fumi 
confuebat , excludi  quoque  ibid,  rc&e  con  chid  it : /deque  Sacra  , 
inquiensj  Alenfa  nobis  cum  <o  commun  is  ejft  debet , qui  a vulgata  , 
0 quotidiana  reptlli  debet  • Sed  hac  de  Paulina  periocha , non  fe- 
cus  atqne  de  fittiili  altera  z.  ad  Timoth.  cap.  t.  v.  Vo.  turftrs , ac 
iFufins  infra.Ex  eodem  interea  fe  nobis  ofterc  Apbftblo  illuftris  to- 
cus  alter  item  i.  Corinth,  cap.itf.  v.2  2,ctti  affinis  eft  Teams  etiatn 
ad  Galac.  Cap.i.  v.  8 :nam  utrobiquein  cos  Anathema  Jactflatar  , 
qui  aut  D.  Jefutti  non  amet,  autRvangelfum  aliud  anturtrtict . 
Atqne  ita  pro  Anathemate  utrobique  ttccipicndam  profeflo  ab 
E-cclefia  abfeiffioftem  , poll  S.  Athanafiumq.  -de  Parab.  S. 
Sctip.  To.  2.  p.  427  , Hilttrttrn  Ditto,  in  bunt  lot. , S.  Atrguftinum 
epift.  178  , S.  Hleronymum  hcic  , & epift.  137,  S.  Job.  Cbryfo- 
ftomum  hom.  rtf-,  in  epift.  ad  Rom.  Thcofdorctum  > Theophylla- 
Clum  &c.  ibid,  docent  Zonaras , Sc  Balfamon  ad  Gan.  3.  Synodi 
Conftantrnopolit*  Tub  Pbotio  , & In  prarfc  ad  Synod.  Gangreo. , 
VtttabltH^Erafmut,  Drufius  , Gttalcpetius  , GrOtiift'Cm.  Saor. 
T0.5.  p.288,  & 4 <5 5 , Heinfius  Exercit.  Sacr.  lib.y.cap.J.p.j  5O  , 
& cap.  1 5.  p-  Jyz  > Suicerus  Thef  Bed.  To.  1 . p.  26%  , feq  - , ■& 
OO4  , Bochartus  in  epift.  ad  Joh.  Tapinum  de  boc  S.  Pauli  loco 
Opcr.  To.  2.  p.  103O  , feqq.  > Mardtius  Exercit.  23  , Gataeberus 
'in  Cintlo  p.  83  , Rennerus  , StVeibenmajerus  in  diftert.  infer  us 
To.  a. Thef.  Phil.  Thcolog.  p.578,  & ;8a,  Brobius  in  Schctliafir. 
de  Anath.  Paulino,  Dilbcrus  diftert.  To.  i:  p.  309  , Laur  F a. 
bricius  in  RcliquiiS  Syris  apud  Grenium  in  Analeft.  p.304 , P fc if- 
#erus  in  locis  Exoticis  nov.  Teft.  p.  yor  , aliique  apud  Wolfium  in 
Car.  To.  3.  p.  5 dd  $ pra*  his  verb  , ex  Noftris  Poflinus  in  Spicile. 
pib  Evatlg.a  FibriCio  Pcctifo  Hamburg.  171 2.  p.  12  , fcq. , Lttdo- 
Vicus  ile  la  Cerda  in  Adverfariis  p.  118  , Angelas  Caninius  inloc. 
Hcbr.  nov.Teft.  cap.d.  &c.  Quam  perindc  in  fententiam  ad  Galar. 
.cap.  5.  t.-u  ,8ca.  ad  Theffal.  cap.  3.  v.  $ > 3f  14.  abfeindi , & ab. 

• ftinc- 


Digitized  by  Google 


it  Civil i . Articulus  VI.  583 

ftineri  tam  eoj  , qui  turbas  inter  Chriftifidclcs  ciereiM  , quam  eos, 
qui  ad  Apoftolicain  difeiplinam  vitam , morefquc  nonexigereut , 
exoptans  , &c  pra:cipiens  , quidaliud,  rogo  , quam  figniHcatum 
volcbac  Apoftolus  flagitiofis  cum  bifee  focietatis  tam  CiviLis  , 
quam  Sacra:  commerciuai  a Chriftifidelibus  abtumpi  prorfus  om- 
ne  oporccre  ? Quod  nou  eft  aliud  proictflo  , quam  a S.  Paulo  Ex. 
communicatioots  fententia  vcl  intencata , vel  intcuti . Atque  ita 
plane  locum  priorem  a<l  Galat.  accipcrc  neque  dubitaroaot  Bez.tj 
ibid.,  Erafmus,  Paracus,  Dieterktu  Antiq.  Bibl.  nov.  Teft.  pat.  L 
p.  1321  Bcaufobrius  in  Qbfcrv.  Ctit.  To.  1.  p.  4^2  , & Pfaffius 
Orig.  Jur.  Eccl.  p.  6j. , feq.  j cui  ideo  jejuna } & tn&pida , Apoflo- 
licaque  gravitate  indigna  Gxotii , Scldeui  de  Synod,  lib.  i«  cap. 8. 
p.  1 48  3 & Alexaudfi  Mori  p.  1 57  , queis  prasjvifliie  vidcatur  Hi. 
Jaras  Diac.  , S.  Joh.  Chryfoftanuis , S.  Auguftinus  , S.  HktoajN 
mus  , Tbeodoretus  , A Thcophylaflus , imrrpretatio,  qua  Apo* 
ftolo  de  genitalium  abiciffionc  feinioncm  fuiffe  opinantur:  quam 
ctiam  pr*poftcram  cxplodunt  intetpretatiouetnCalovius  ad  hunc 
loc.  j Clericus  in  Nor.  ad  Hammondum  , El&erus  p.  1^5  , Wed- 
fius  To.  3.  p.  77 >]  feq.  &c»  , qui  duo  pofteriarcs  in  eo  quoqtic  ab- 
errant: , quod  eo-  loci  Apoftolum  id  umirn  potent  voluuffc  Sedti&a- 
ribus  illis  occaftonem  ampucandam  omncm  : qua:  plane  oceafto 
mel'iori  amputari  ratione  ncquibat , quam  eos  Excoinniunieatione 
a Fidelium  Cottu  tain  Civili , quam  Sacro  procul  abigendo  . Po- 
(leriorcm  veto  ad  Theftai.  locum  ita  accipi  jubet  Grotius  » at  ia- 
obedientem  homincm  , fi  Prtsbyterium  ibi  fuiSet  »exco«imunka- 
ri  prtreepiftet  > quern  idcodefugi  intcrca  , notarique  voluexit,  do- 
nee quid  a fe  demum  de  rpfo  fuerii  ftatutum  , intelligcrenc . Ita 
nempe  , quam  nos  Excommtmicationem  reapfe  inflidam  abApo- 
ftolo  co- loci  dicimus  j i fie  potius  infligendam  eft  intetprecatus . 
atque  its  ctiam  cam  Grotio  Apoftolum  de  Excommuaicatioafl  fe* 
renda  loquutum  kuelligutjt  Vhringa  de  Synag.  Vet.  lib.  3.  parfr . 
cap.io.  p.755  » &de  Archifynag.  p.323  ,ac  Wolfitts  in  Cur.  To  .4* 
p.402  j qua  de  re  non  eft,  cut  litem  intendam.  Hike  porro  S.  Pau- 
li baud  ahoquin  obfeuris  locis  uberiorem  adhuc  luccra  affundeut 
S.  Johan,  epift.  a.  v.  10.  jubentisj  nc  cum  co  Ftdcles  focietatera 
imeent , quidodlrmje  afe  tradit*  non  adquicfccrct » & epift.  3. 

v.io.  . 


Digitized  by  Google 


584  De  Pot  estate  Ecclesiastica  » 

v.  jo-  Diotrepi  gravirer  indignantis  > quod  fibi  adhterentes  Chri- 
ftifidcles  Ecclefia  ejiccre  auderet  . Ira  de  Excommunicato  de- 
fugicndo  loquutum  S.  Evangcliftam  confcntiunt  Vitringa  de  Sy- 
nag.Vct.  p.75p,Pfaffius  in  Orig. Jur.p.7o,&  Oertelius  in  Theolog. 
jEihiop.  locoi  7-de  Poteft.Clav-p.t77)  proculque  abs  veroabcrrat 
Wolfius  in  Cur. To. 5^.328, feq.opinacus  non  Civilem,&cxternara 
vcl  fa!utationem,vel  confuetudinem,fed  familiarcm  dutntaxat,  ta- 
lemque,qua:  confenfioncm  animi,&  prolixam  voluntatem  ptxferat, 
heicprohiberi.Siquidem  cnimad  omnent  cumlnfidclis  operibus  ma- 
lignis  communioncm  amputandam  , nullam  cum  ipfo  haberi  con- 
fuetudincm  permittit , indc  liquet  etiam  Civilcm»  externainque 
communioncm  interdict  . Etcerte  in  Excommunicatos  ica  , tit 
heic  pr*cipit  S.  Johannes  , agi  a Judaris  confueviffc  cum  Scldeno 
de  Syned.  lib.  1 . cap.  7.  obfervat  ibidem  Wolfius  . Similcm  etiam 
Kararis  haffifle  fentcntiam  , utabhis  tradita?  doftrin®  non  adhae- 
rens  nec  cffet  in  cenfu  Ifraelis  , necFratris  nomine  adpellaretur  , 
cum  Triglandio  inDiatriba  de  Se&a  Karxorum  p.  i 76.  advertit. 
Ethnicos  infuper  eodcm  cum  improbis  hominibus  teifto  uti , eof- 
que  alloquio  dignari  abhorruiflc  cum  Elfnero  ad  hunc  loc.  adno- 
tat.  Totum  id  dcmum  fa&o  comprobaflc  fuo  S.Evangelifta  legitur 
apud  S.lrenzum  adv.  Hiref.  lib.  3.  cap.  3,  Eufcbium  hid.  Eccl. 
lib.  3.  cap.  28,  & lib.  4.  cap.  14,  ac  Theodoretum  H*ret.  Fabul. 
lib.  2.  cap.  3:  balneum  namque  ad  lavandum  ingreflus  vifo  intut 
Ccrintho  ( Ebionem  loco  nominat  S.Epiphanius  Her. 30.  0.24.) 
fugam  illotus  excempio  ab  hominc  fidei  infefto  arripuit . Quo  de 
capite  hiitorix  litem  agitantes  Vitringam  , Khenferdium  , L an- 
gium  , Arnoldum  , Clcricum  , Lampium  in  Pr-oleg.  ad  S-  Joh. 
Evang.  p.  6 7,  feqq.  &c.  viden  , ut  egrcgie  refellant  Baronius  ad 
an.  74.  n.  8,  fcq.,  Pamelius  in  Not.  ad  Tertull.  lib.  de  Prxfcript., 
MafTuccius  ad  cit.  S.  I re  nan  locum  > Petavius  ad  S.Epiphan.  T0.2. 
p.  Ptcinellus  in  Luminibus  reflexis  p.  744,  Grotius  ad  S.Joh. 
cpiit.  2.  v.  to,  Bafnagius  Anna!.  Polic.  Eccl.  To.i . ad  an.  99*  n.3. 
p.81 9,  Cramerus  in  Arbore  Hxrct.  cap,3,Ittigiut  de  Hieref  p.jS, 
Caveus  hift.  Litter.  To.  1.  in  S.  Joh.,  Danxus  de  Hxrcf. , Hildc- 
brandus  de  H.rr.,  Walchius  hift.  Ercl.  nov.  Tcft.  Sxculi  I.  cap.  4. 
$.  1 1 . in  Not.,  Frichius  dc  C»ra  vcter.  circa  H^ref, , Waltherus 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articulus  VI.' 

differt.  Theol.  Acad.  p.  95,  Oocdcrus  dc  Scopo  Evangelii  S Jo- 
han.cdtt.L1pf.1732.  p.22,  & ex  Noftris  iterum  Travaia  hift.Crit. 
Hxrettc.  To.  1.  cap. 7,  Sc  Paciaudius  dc  Sacr.  Balncis  cap.  1.  edit. 
Horn.  1 7 5 8.  p.  16,  fcq. 

Non  futn  11c fetus  Evangclicos  hos , Apoflolicofque  Textus 
didos  accipicndos  cfsc  juxta  morem  Judaeorum  >citi  innati,  & in. 
mitriti  Chrtflus  D.,  ejufquc  Difeipuli  fuerant,idcoque  de  fimplict 
a Socictatc  Civili  feparatione  , Sc  exclufionc  contendere  acritec 
cos  , quos  ea  falfa  opplevit  opinio  , ut  ad  Judxorum  imitationcm 
indudam  Excommunicationis  difciplinam  extftiment  . Sed  enim 
hi  fane  idonei  S.Scripturx  interpretes  ncquaquatnarftimandi  funt, 
quin  nobis  audiendi  SS.  Ecclefix  Patrcsfint  potius , ( eorum  ta- 
me tft  interpretandi  rationi  , Job.  Pifcatoris  in  Schol.  ad  cap.  2. 
cpift.  ad  Philip,  temeritatem  xmulatus , propriam  anteferre  ple- 
rofquc  inter  alios  nuperrime  pr.xfutnpfcrit  Fovulcrus  audor  dtf- 
fert.  Theol.  Crit.  de  Animar  Chrifti  prxexiftcntia  ante  Incamatio- 
ncm  p.  90,  fcq.  edit.  Lond.  Galilee  , quem  viden,  ut  pro  mentis, 
depedat  Boernerus  in  diflert.  Sacris  diTfert.  6.  p.  138,  feaq.)> 
qtiibus  longe  plane  alcera  interpretatio  infedir,  quique  de  Excom- 
municatione  doccntcs  nos  , quo  propius  ab  Ecclcfix  originc  abc- 
rant , ed  potius  , quid  ea  res  elfct , probiufque  intclligebant  *.  Ab 
Audorc  itaque  Apoftol.  Canon,  incipicndo  , nihil  in  his  frequen-  . 
tins  sib  Ecclrjia  abfcijjtotiis  , fegrcgtt/onis , a Communiont  exd- 
Jionis  , ejeHienis  &c.  occurrit,  vtititi  liquet  ex  Canonibus  verf. 
Gentiam  Herveti  5,  8,  p,  10,  12,  1 5,  23,  27,  28,  29,  30,  31,  35, 

42, 44,  47,  50,  SJ»  5 5>  5tf>  57>  5®)  d2>  d3,  55,  6 8,  6p,  70, 

7i,75,&  Sjjqucis  plane  nominibus  Excommunicationem  defigna. 
ri , quomodo  in  verfione  Dionyfii  Exigui  fub  Privationis  a.  Cortf 
murtionc  adpellationc  clarius  denotatur , nemo  non  vtdet . 'Atqtte 
hanc  quidem  Excommunicationc  llagiuofos  piedendi  facultatem 
Epifeopis  expreile  fadam  legere  perinde  eft  Can.  3 1 . verf.  Herv.  • 
five  Can.  33.  edit.  Dionyf.  Canoni  vero  28.  verf.  Herv.,  five  30, 
edit.  Dion.,  quo  Simoniacc  ordinatus  a Communionc  exfeindi  ju- 
betur  , atfinem  a S.  Petro  fe  accepific  proferendam  in  Simoniacos 
Excommunicationis  fententiam  legitur  S-Clemens  in  Uflcrti  B.bl., 

Sc  in  Vet.  Canon.  Arab.  Syntagmatc  Oxon  p.  237,  Scldcno  ipfo  , 
Puri  III.  Tom.  pi.  E c e c pet- 


Digitized  by  Google 


$86  De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

perpetuo  alioquin  Excommunicationis  hoftc  infenfiiliuo,  teftc  de 
Syned.  lib.  i.cap.  8.  p.  if  1.  H.nc  prifcu  Chriftifidclibus  Excom. 
municationcm  vifam  fuiffc  tcrnbilcm  obfervare  non  definunc  ex 
HcterodoXis  ipfis  Cavacus  de  Chrift.  primit.,  & Scackhoufe  iru-» 
Theolog.  fpcc.,  &c  prad.  T0.4.  p.$*4.  Pratfatis  vero  Apollol.  Ca- 
nonibus  a p prime  conformcs  adparcnt  Niczni  Can.  $>  1 J>  &c  1 6 , 
nec  non  Antiocheni  Can.  2,  3, 4,  53  6,  7, 9, 13,  15,17,1  8,  20, 14, 
fcq.  > quorum  aliquos  recenfuu  Gratianus  Can.  f,  & 7.  Siquis 
Epjccpus  dill,  pa.  Can.  6.  Siquis  1 1.  q.  1 , & Can.  23.  Epifcoput 
12.  q.  1.  Jungendus  Audor  Conft.  Apoft.  lib.  a.  capp.  p,  1 6,  34, 
39>&43,  ubi  palfim  Excommunicationis  mcminit  , excommuni- 
candiquc  potcftatcm  c poteftate  Clavium  rcpeterc  non  dubitat  . 
Graviori  de  altero  ex  eodem  Scriptorc  defmnpto  teftimonio  rur- 
fus  infra  recurret  fermo  - Prasterca  vero  , qua?  de  diftrido  viceplus 
fimplici  ab  Apoftolis  Excommunicationis  in  Ilagitiofos,  deviofque 
a fide,  obedicntiaquc  gladio  exempla  produda  lunt,  Aquilam  gc- 
nerc  Ponticum  , port  Baptifmum  fcthnicis  fupcrftitionibus  adhuc 
inhxrenrcm  , ab  Apoftolis  excommunicatuin  rcfert  Jcfufadus  Ha- 
dathenlisin  Mcfopocamia  Epifcopus  apud  Guidonem  Michaelcm 
La  Jaye  in  prxf.ad  Biblia  Hcptaglotta  : cui  fi  fidcs  minus  adhi- 
bcnda  videatur , non  eft  tamen  , cur  denegetur  S.  Epiphanio  de  > 
Pond.,  & Menf.  n-  1 5.  rcferenti  cum , vclut  ad  falutem  haud  ido- 
neum,  ab  Ecclcfia  ejedum : cui  adftipulantur  Micfaacl  Glycis  An* 
nal.  par  3,  & Theodor  us  Metochitcs  hift.  Rom.  p.  91.  Dc  pote- 
ftate Epifcoporum  propria  Ccnfuras  fcrendi  loquebantur  procul- 
dubio  cum  S.  Ignatius  Martyr , dum  in  epift.  ad  Philadelph.  Epif.  - 
copalcm  fundioncm  adpellat  ©«5  U(to-^i»ia.r  Dtilegationem  , jux- 
tadidum  Apoftoli  2. Corinth. 5.20,  cum  Audor  vetus  Eccl.Hier. 
fub  S.  Dionyfii  Areop.  nomine  , d urn  cap.  7.  inter  alias  potcftatis 
Ecclefiafticn:  partes  , quas  Epifcopis  tribuit , hanc  parirer  dell- 
gnat  hifcc  verbis  : Sic  ctiam fegregandi  vim  habent  Pontifical  ut 
Interpreter  Diviner  juftitix . Accedit  S.Juftinus  in  Apolog.  2 , ubi 
Ilagitiofos  ab  Euchariftix  parcicipatione  abjedos  adfirmans , de 
cxcommnnicatis  pari  ratione  didum  accipi  debet . Quo  vero  pro- 
pius  vetuftiorem  Ecclefiz  attigit  Tertullianus  xtatem  , co  vali- 
diusxftimari  efus  de  Ecekfiafticje  Difciplmte  ipfi  agnatic  capite 

ift© 


Digitized  by  Google 


itCivili.  ArticulujVI.  5^87 

ifto  teftimonium  . At  enim  is  Excommunicationem  modo  Divi- 
nam  Ctnfuram  nominate  ut  Apolog.  cap  39,  unde  intelligas  earn* 
deni  , invento  non  humano,  bene  vero  Divina:  inftitutioni  referri 
acceptam  i modo  vocat  Anathema , uti  Scorp.  cap.i } unde , quid 
ea  demum  rci  prxferat , detur  cognofci . Verbis  aliis,  fed  rein 
camdem  indicantibus , utitur  de  Idololat.  cap-  1 1 , ubi  Laniftam 
ab  Ecclefia  abjiciendum,  & ad  Uxor.  lib.x . cap. 3,  ubi  ftnpri  reos 
a Fidelium  communione  abigendos  docet,  defideratquc  . Quo  pe- 
rinde  rccidic quod  ufurpat  padim  , verbum  rclcgandi  in  perpe- 
tuum  difeidium  dc  Prxfcrip.  cap.  3 1.,  intcrdiccndi  ab  Ecclcli®  in- 
greffu  adv.  Marc.  lib.  4.  cap.  14,  Ecclefiaftica  Communione  dc- 
pcllendi  de  Monog.  cap.  j 5,  ab  Ecclefix  limine  , tedoque  fubmo. 
vendi  dc  Pudic.  cap.  4,  Sacramento  benedidionis  exaudorandi 
ibid.  cap.  14.  Atquc  ita  abfolutionem  demum  ab  Excommunica- 
tionc  adpellat  largiri  poftliminium  Ecclefiaftica;  pacis  ibid.  cap. 
1 5:  qux  in  loca  adeundi  Pamelius  antiquitatis  Ecclef.diligcns  in* 
dagator  , ac  Baronins  ad  an.  57.  n.  14.  Mirum  porro  , quam  ex 
Apolog.  cap.  39.  locus  Grotii  > & Seldcni  torfent  ingenium  , & 
quam  vicilfim  a duumviris  hifee  finiftrorlum  intortus  fit , A:  ini. 
que  follicicacus  1 Ule  (iquidem  in  Annoc-  ad  l.uc-  cap  6 • v.  22. 
Cm.  Sacr.  To. 4.  p.  1270.  Tcrtulliani  didum  ita  accipi  jubet , ut 
cxinde  apud  Chriftianos  Veteres  morum  judicia  > prarlidcnte  qui* 
dem  Epifcopo  cum  Senioribus,  fed  confcia  paritcr,  ac  confentien. 
te  Fidelium  multitudine  , excrceri  confncvifse  omnino  conftare 
velit.  lftc  vero  dc  Jure  N , & G.  lib.  4.  cap.  9.  p.  541,  &deSy- 
ned.  lib.  i.  cap.  7.  p.  1 30.  ita  locum  interpretatur  , quad  ibidem 
loqu  utus  lit  , nondcSacris  publicis , fed  juxta  prifeos  judaifmi 
mores  , dc  privata  dumtaxat  familiaris  convidus  privatjone  . Vc. 
rum  quaccnus  abs  veritate  toto  uterauc  aberrer  oftio,  uni  demoo- 
ftrabit  Tcrtulliani  integra  ledio , ubi  dc  Chriftitideliam  Sacris 
C’cctibus  agens : Ibidem  , inquit , etiam  exhortationes  , caftigitio- 
ties , & Cenfura  Divind . A/am  & judicatur  magno  cu  n ponicre  > 
ut  apud  certos  de  Dei  conJpeBu  •,  fummumque  futuri  adicii prx- 
judiciuni  ejl » Jiquit  ita  deliquerit  3uta  Communione  Orationir , jj" 
Convcntui , & ontnii  Sanfti  Commercii  relegetur  ■ Pacjilent  pro *• 
bati  qui  que  Scnivrcs,bonorein  ijlum  non  pretio , fed  tejlimonio  adeptiz 

E c c c 2 tie- 


jr83  De  Potestate  Ecclestastica  , 

ttrtjue  enim  pretio  ulla  ret  Dei  conjlat . Ubi  vides  contra  Grotium 
Scniorum  , qui  prxfidebant  , nomine  dcflgnatos  profefto  Epifco* 
pos , ut  qui  foil  non  prerio  , fed  cleftione  ad  bunc  facrum  Prxfi- 
dum  apiccm  addendum  ; atquc  ab  Epifcopis  proindc  exhorta. 
tioncs  , caftigationes  , & ccnfuras  proficifci  , Judiciaque  perinde 
magno  cum  pondere  exerteri  : qui  plane  a&us  exerceri  a multi* 
ttidmc  ncqueunt . Et  contra  Seldenum  audis  Cenfuram  vocari  Di- 
vinam  , idcll  cx  Divina  inftitutionc  derivatam  , ac  dclinqucntes 
ab  Oi  ationis  Communione  depclli . Ut  erat  vero  Difciplinx  Ec- 
clcfiafticx  defenfor  accrrimus  S.  Cyprianus , ftc  ctiam  ftrenuum 
Excommunicationis  afsertorem  fedcdic,  earn  variis  deferibens 
peripr afibus,  ac  pro  verbo  Excommunicate  verba  adfumendo  Non 
Communicate  , Ecu  Arcere  a Communione  cpiit.28,  & 61,  edit.  Pa* 
rod.,  Abjlinere  , feu  de  Ecclrjia  pellere  cpift.  3 8,  & 65  , . Ejicere , 
ac  Sacerdotum  voce  damnare  cpift.  39,  & 5 5,  Prohibere  >fcu  depeh 
lere  ab  Pcclrjia  , iff  Communione  cobibere  cpift.  4o>&  41.  Compa* 
randus  Pamclius  in  Not.  to.  ad  cpift.  38,  ac  Grotius  ctiam  in  An. 
not.  ad  prxeit.  S.  Lucx  cap.  6.  v.  21.  Infigois  eft  vero  iutcralia 
locus  in  cpift.  62.edu.  Pamcl.  ,4.  Felli  ad  Pomponium  , ubi  Ex* 
communicationcm  gladii  fpiritiialis  nomine  intligic,  atque  rcfpu 
cicns  ad  Dcutcr.  17,  1 2.  legem  , qua  Saccrdotibus  nonobtempe- 
rantes  intcrfici  gladto  jubebantur , in  Evangelica  lege  Spirituals 
inquit , glad i a fuperbt  , iff  contunuces  necantur  » dum  Ecclejh  eji - 
ciuntur  . Qui  prxtcrea  dc  Orat.Domin.  ad  petit.  4.  edit.  FcUr 
p.  1 o 4,  cur  Ecclefiaftica  hxc  cenfura  frequentiori  ufu  Excomm  u* 
nicatio  nuncupari  confueverie  ,inde  faftutn  indicar,  veluti  paullo1 
fuperius  auditum  a S.  Juftino  Apolog.  z ■ eft  , quod  ea  pcrcnlfi  ab 
Euchariftix  Communione  potiflimum  arccrcntitr . Vetufta  itidetn 
crat  iftiufmodi  Excommunicationis  notio  Origeni,  qui  bom.  14. 
in  Le vit.,  7.  in  Jofv.,  2 . in  Judic*,  adv.  Cclfum  lib.  3,  & Philoca- 
lix  cap.  18-  cx  poteftate  ligandi , & folvcndi , qua  dc  Matth.  1 6, 

1 9,  jus  Excommunicationc  ab  Ecclelia  cxpcllendi  rcpetcre,  Epi. 
fcoporum  id  juris  adfirmare  , coque  contra  fas  abutentes  repre- 
hcndcrc  non  dubitabat . Keceptifttma  , cordique  arfte  infita  vc- 
tcribus  Patribus,  qui  Canonjcis  epiftolis  procudendis  operam  im- 
penderunt , Difciplinx  pars  hxc  crat  > vcluc  ca3  quae  ad  Canonum 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILI  . Articulus  VI.  ySp 

Eeclefiafticorum  obfcrvanriam  quammaxime  conduccbat . Qua 
iniirra  dmfti  perfuafione  SS.  Gregorius  Neocxf.  > Petrus  Alex.  , 
Athanafius  > Gregorius  Nyfs. , Baliiius  &c.  Canonicas  cpiftolas 
confcribcntes  , eas  paflim  Excommunicationis  minis  comtnunirc 
c re  Eccledx  , Difcipljna*quc  Ecclefiafticx  duxere  . Cur  Satanse 
tradi  a S.  Paulo  dicatur  , qui  ab  Ecclefta  ejicitur  , lucnlenter  ex- 
plicans  S.  Hilarius  in  Pfal.  i i 8,  hanc  reddic  rationem  , quod  Vbi 
Deus  non  ejl , illie  Diaboli  locus  ejl  Ideoque  , qui  ab  Ecclejia  cor - 
pore  refpuuntur  , qux  Chrijii  ejl  Corpus  , tanquam  peregrini , {ff 
alieni  a Dei  ccrpore , dominant  Diaboli  traduntur  . Philotheo  por- 
ro  Conftantinopolit.  Patriarch* Jur.  Gr*co-Hom.  par.  i.  p.  288. 
excommunicandi  poteftatem  negafsc  S.  Job.  Cbryfoftomus  vifns 
eft  > a quo  ideo  reprebenfus  legitur  Harmcnopulus  , quod  in  fua 
Canonum  Epitome  non  adnotafscc  > velut  a-Balfamonc  in  pr*far. 
ad  Synod.  Gangren.  obfervatum  eft,  ob  tllain  S.  Joh.  Cbryfoftonri 
doflrinam  Excommunicationi  adverfam  , Novellas  Conftantini 
Porphyrogcnnetx  , & Alcxii  Patriarch*  in  Synodo  an.  io2<S.  cdi. 
(as , quibus  Anathema  in  eos  dccernitur,  qui  perduellionis,  defe. 
diomlque  auiftorcs  fuifsent , commquc  participcs  , & fuutorcs  , 
in  defuctudincm  abjifse  , effedhr  prewius  omni  fruftratas  . Quo  pc- 
rinde  fruftrari , velut  perftmiles  , alias  Emanuclis  Comneni , & 
Palxologi  quoque  leges  Anathcmatis  ufum  confirmantcs  arguit  . 
Atquc  b*c  quidem  prxpoftera  Philothci  opinio-mirum,  quam  ad. 
prime  Scldeno  dc  Syncd.  lib.  1.  cap.  10.  p.  268.  arriferit , qui  re* 
vera  S.  Job.  Cbryfoftomo  animum  abExcommunicatione  prorfus 
alien  urn  infedifse  perfuadere  conatur  ipfius  horn.  7 6.  edit.  Grx- 
co-Lat.  To. 1.  p.  5105,  five  horn.  37.  edit.  Savilii  To.  6.  p.  439, 
confirmarcque  iatagit  hom.  18.  in  epift.2.  Corinth. cap.8,  hom. 4. 
in  epift.  ad  Hcbr.,  hom.  70.  ad  Popul.  Antioch.,  Orat.  de  S.  Ba- 
byla  , alibique  alias . Sedenim  non  adcoSeldeno  frons  periic,  uc 
viderc  , faterique  nequiyerit , eddemum  cotam  S.  Dotftoris  colli* 
ncailc  orationcm  , ut  tcmcrarium  Excommunicationis  ufum  , aut 
tumultuarium  utiqtic  redargueret , quo  nempe  Antiochenorum_» 
plerique  in  adveri*  partis  fidcles  Paulino  cominunicantes , in 
ipfumque  odio  perciti  dira  proferre  non  defiftebant , five  quo  im* 
pudenuflimi  aliqui  extra  ordincm  legitim* , Apoftolrcarquc  luc* 


Digitized  by  Google 


jr De  Potestate  Ecclesiastica  , 
ccffionis  pofiti  hanc  iniligendas  pa  Hi  in  Excommunication!*  par- 
tem , qux  dumtaxat  Epifeoporum  eft , fibi  temere  fumcre , vendi- 
carcquenon  verebantur  . Quae  fane  interpretandi  ratio  ex  fermo- 
nis  contcxtu  fponte  iluit  , quo  ait  Apoftolis  quidem  , eorumque 
velut  ex  aflc  Succefforibus  Epifcopis  excommunicandi  jus  a Chri- 
fto  D.  fuiife  communicatum , illifquc  denegatum  viciflim  , qui  eo 
haud  client  chara&ere  infigniti  : Cur  igitur , inquiens  , dignita- 
tem tantam  ajjumis  , qu£  Apoftolis  tantum  communicata  , ip*  iis , 
qui  illorum  Junt  idonei  SucceJJbres  &c.  ? Ex  quibus  vides , ut  Epi- 
fcopis  haud  detrada  excommunicandi  poteftas  fit , quin  imo  evi- 
denter  adferta  ! Scd  & S.  Dodotem  confer  in  horn.  70.  ad  Popul. 
Antioch*  » ubi  non  nifi  ex  graviffima  quidem  caufTa  Excommuni- 
cationem  adhibendam  Epifcopis  docet ; ubi  tamen  opus  fucrit , St 
feipfum  ad  cam  adhibendam  paratum  oftendit : A bs  quidem  , in- 
quiens , ne  trabamur  in  necejjitatem  optamus  » quod Ji  venerimus  , 
noftrum  implemus  tfticium,  vincula  injicimus  iffc.  Adeundus  ctiam 
horn.  6 1.  in  cap.  18.  Mattb.,  horn.  5.  in  epift.i.  ad  Timoth.,  hem. 
1 5.  in  I.  ad  Corinth.,  Sc  horn.  4.  in  epift.  ad  Hcbr. , ac  refertur 
Can.  31.  Nemo  contemnat  ri.q.  3,  ubi  aperte  docet  Ecdefiam_» 
non  audientes  cxcommunicandos  effe  ; Dec  non  hom.  8.  in  Ada 
Apoft. , ubi  Populo  Conftantinopolit.  menfem  dumtaxat  unum 
preeftituit , quo  eiapfo  , fiquis  vel  exeonfuetudine  in  juramentum 
temere  crumpcrer , ab  Ecclcfij*  ingreifu  removendum  fe  fcirct . 
Qua  de  re  fufius  Fcrdinaodus  Vcloftllusin  Advert,  ad  T0.4.  ipftus 
Oper.2dqu2Gt.15,  Baronitis  ad  an-382.  n.50,  fcqq.,  Sixtus  S n. 
Bibl.  lib.tf.  Annot.a  67,  St  Thcophilus  Kaynaudus  de  Monit.Ecc!. 
par.  2.  cap.  8.  $.4.  Quibus  S.  Dodorem  rite  capiendi  inodis  > ( ne 
de  altcro  dicam,  quo  Daminicus  Soto  in  4.  Sent.dift.22.  q.i.  art.i, 
Si  Audores  Notar.  ad  To.  5.  Opcr.  edit.  Savil.  p.  7081  To.  3.  p. 
8o2,acFrontoDuoeusedit.  Grarco-Lat.  To.  i.p.  132.  Oratio- 
nem  illam  de  Anatbcmate  S.  Dodori  abjudicandam  excogira- 
runt) , tertium  addidit  Seldenus  ipfe,  exiftimans  videlicet  a S.Do- 
dore  teterrimum  utique  Dirarum  ufum  apud  Chriftianos  afperri- 
me  fuiffe  improbatum , Excommunicationis  non  ctiam  . Cur  vero 
Philotheo  dodrina  Excommunicationi  adverfa  ailibuerit  adeo,  ut 
\ cam  S.  Joh.Oryfoftomoadfcribeie  tentarit , ea  baud  improba- 

bilis 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VT.  ' jpt 

bills  Scldeno  caufla  vifa  eft  , quod,  Joh.  Cantacuzeno  Hift.  lib. 4. 
capp.  37,  ti  47*  referente  , Callifti , cujus  ipfc  locum  occupave« 
rac , fibi  infefti  diros,  quos  profundere  non  defiftebat , Anathema- 
tifmos  patienti  jam  ferre  aure  nequiret . Sed  cnim  non  eft  ccrce  , 
cur  hominis  Palamatcrroribus  a capite  ad  talos  infedti,  obquosim- 
penfe  laudatus  a Joh.  Cantacuzeno  lib.  4.  capp.29,  32. 37,  & 50. 
legitur  : quat  fane  laudes  fufpe&aE  admodum  Scldeno  cfle  debe- 
bant , veluti  ex  codem  Philothci  pravo  erga  Palamar  crrorcs  atfa- 
dUi  profedz  > infenfum  in  Excommunicationem  anirautn  more- 
mur  i quando  pro  ilia  totatn  ftare  retro  Antiquitatem  novimus  . 
De  Philothco  porro , ut  ut  pronum  ad  unionem  cum  Ecclciia  La- 
tina redintegrandam  gcdilic  animum  vidcri  potuerit  Raynaldo  ad 
an.  1 367.  n.  1 1 , & Rayxo  in  Acoluthia  Offic.  Grseci  §.  3.  n.  24, 
adeundi  , fi  placet , Leo  Allatius  de  libr.  Eccl.Grxc.  diftert.  z.  p. 
i 1 5,  fcqq.,  Spondanus  ad  an.i  3^2.  n.  1 7,  Labbeus  in  Chronolog. 
hift.  par.  3.  p.  Z2 Vagncrechius  in  Proleg.  ad  Pietatem  Marian. 
Grxcor.  n.  z8,  & Cupcrus  hift.  Chronol.  Patriar.  Conftantinopo. 
lit.  §.i2>.  Vctus  eft  autem  tam  Hzrcticorum  , quam  malorum  ho- 
minum  calumnia  , & querela  , ut  Epifcopis  aut  hujufmodi  jus  Ex- 
communicationem ferendi  detrahant , aut  cnormi  juris  cjufdcni_» 
abufui  ejus  ufum  de  patent . Qucis  os  dutiffimum  obftruendi  gra- 
tia , cxcommunicandi  jus , non  ab  Epifcoporum  profcdlum  arro. 
gantia , fed  in  Lege  tam  veteri,  quam  Nova  Divinx  inniti  inftitu- 
tioni , ejufque  tam  retinentiffimam  fc  jugitcr  Ecclcfiam  prxfrare  , 
quam  Patrcs  difcrros  fe  pr-rbere  teftes  cleganter  ajcbat  S.Grego. 
rius  Nyff.  Orat.de  Caftigat.  A/e  Excommunicationem  arbitrerit 
ejfie  ab  Epijcoporum  auiacia  : Paterna  lex  ejl , anti  qua  Ecclcjite  re • 
pula , qux  a Lege  traxit  originem  , iff  in  Gratia  obtinuit . Qujbus 
cxcmpla  lubnediit  Excommunicationis  vice  plus  iimplici  a S. Pau- 
lo in  ilagitiofos  cjaculatx  . Qua  perindc  in  fentenria  de  Epifco- 
pali  Ccnfuras  iniligendi  poteftate  eidein  pares  ftetifle  Patrcs  alii 
longc  plurcs  leguntur  , S.  Gregorius  NaZian.  de  Moderat.  in  di- 
fput.,  & Apolog.  1 j ubi  tamcn  omnia  primum  experienda  reme- 
dia antcdocet,  quam  tam  gravis  in  meritos  intligatur  poena, 
S.Ambrofius  de  Pocmt.  lib.  r.  cap.  14,  & de  Offic.  lib.  2.  cap.  27, 
ubt  de  Epifcopi  in  hac  parte  officio  tanquam  Medici egregie  more 

dif- 


Digitized  by  Google 


ypi  Db  Potestate  Ecclesiastica  , 

diflcrit  fuo  ; S.  Hieronymus,  qui cpift.  i,  & 5 3.  Cenfuram  Eccle. 
(iafticam  gladii  fpirituaiis > ac  virg.t  Apoftolicse  nomine  mfigntt , 
in  Zach.  cap. 5,  inEzech.  capp.  1 7,  & 34,  ac  Hicrcm.  cap.  2y.  tam 
dc  prudentia  Epifcopali  in  ferendis  Cenfuris  , quam  dc  paeniren* 
tia  ab  iis  agenda,  qui  Ceni'uris  forenc  inufti  , fufe  difputac  ; S.Au. 
guftinus  , qui  de  F»dc  , &Oper.  cap- 1 6,  Sc  epifr.  54.  dc  gravibus 
iniijgcndi  bxcommunicationcm  cauffis  agit  , ac  de  Corrept  , Sc 
grac.  lib.  1.  cap.  i5,necnon  bom.  50.  inter  quinquaginta  gravio. 
rem  pra*  reliquis  poena m Excommunicationem  vocat,  eamque  in* 
ferre  ad  Epifcopale  pertincre  judicium  adfirmat . Rcfcrtur  etiam 
a Gratiano  Can.  17.  Corripiantur  14.0.3;  S.Cyrillus  in  Joh.lib.i. 
cap.  20,  ubi  Capitalium  criminum  rcosab  Ecclcfia  pelli  confuc. 
yiffc  teflauir  ; S.  lfidorus  Peluf.  lib.  1 . cpift.  149,  ubi  officii  Epi- 
fcopalis  partes  eleganter  deferibens  inter  has  procul  dubio  locum 
poteftati  facit  inlligendi  Ccnfutas  > alrique  , quos  fufius  perfequi 
non  eft  opus . 

Quamquam  haud  praetermittendum  , quin  obiter  per  anti- 
quiores  Ecclcfia  Synodos  difcurrendo , obfervetur  nihil  hac  difei- 
plina  in  Ecclcfia  antiquius  , nihilque  ufitatius  , quam  Excommu- 
nicationis  minis  Decrctorum  obfervantiam  urgere.  Ejus  fpeci* 
mina  liquidiffima  fuppedicabunt  Synodi  Elibentana  an.  304,  ubi 
przter  Canoncs  paffim , quibus  ccrtis  deliiftis  Communio  denc- 
ganda  fancitur,  Canonibus  fpcciatim  1 6,  20 , 21, 34,  41,  4*?,  50, 
52,  55j  54»  56>  *J>  6i->  67i  74»  7^»  & 7 9-  Excommunicationis 
notiodiverfis  periphrafibus , atque  verbis  slbftineri  , ab  Ecclcfia 
abjici , a Communione  arceri , alienari , anathemati/ari  See.  defi- 
gnata  occurrit ; Arelatenfis  I.  an.  314 , ubi  Canoncs  inter  alios  , 
quibus  diverfis  nomimbus  denotati  flagitiofi  a Communione  fc- 
parari  jubentur  , veluti  Can.  3,4,  5,  it,  1 a,  14  , &c  , obiervatu 
dignus  eft  Canon  7- in  edit.  Ifid. , five  d.an  verf.  Sirmondi , unde 
liquet  nihil  utique  fuifsc  , quo  a diftringenda  in  laicas  Poteftatcs 
dignitatis  cujuslibct  Cenfura  prifea  Ecclcfia  prohiberetur  ; An- 
cyrana  cod  anno  , ubi  Pcznircntia?  Canoncs  paffim  abftinentia?  a 
Communione  poena  comm  uni  tos  vidcre  licet , atque  inter  bos  ad 
Oblationcs  non  admifsos , de  quibus  Canon  5,  cum  tribus  icqq.  , 
Excommunicationis  fpcciem  fuftinuifsc  nout  Ecllus  in  Oblcrvar. 

ad 


Digitized  by  Google 


btCivilt.  Articulus  VI.  yp3. 

ad  S.  Clementis  cpift.  ad  Corinth,  n.  40;  Neocirfareenfis  codcm 
cirtiter  an. , ubiC'an.  1,  a , & pclii , abjici  , cxpclli  flagitiis 
quibufdam  inquinati  jubentur.  Inter  alios  vero  illufircs  funt  Ni. 
carni  Canon  5.  verl.  Dionyfii , quo  ab  uno  Epifcopo  Communio- 
ne  prtvati , ab  alio  rccipi  prohibentur , & Canon  1 6 , quo  Com- 
nuinionc  privari  Clerici  prsecipiuntur  , qui  propria  ab  Ecclcfia  di- 
fcedercnc . Jungcndi  Canones  Arabici  ver f.  Ecchcil. , &c  Turr.  3, 
6 j 7>  9>  I 3,  id,  iO)  2 1, 22,  24.  &c.  EuRathianos  extra  Ecclcfiatn 
efsc  defimtum  liquet  a Synodo  Gangrenii  , fingulafquc  definitio* 
nes  eorum  confodientes  errores  anathemate  confirmatas.  Excoin, 
municationis  icntcntias  fuis  adncxas  Canonibus  voluit  Antioche- 
na  , ad  eorumdem  ideA  obfcrvantiam  urgendam  . Nihil  etiam  cc* 
lebrius  Sardicenfi  contigit , quam  ab  editarum  Difciplmte  legutn 
inobfervantia  Excommunicationis  metu  inobedicntes  deterrcre  , 
velut  adparet  ex  Can. 1,  a,  11, 14, 16,  1 8.  &c.  Hoc  ipfum  Cartha. 
gincnfi Tub  Grato  an.348.  propofitum  hasfit,  quod  Perjuajia  iu- 
terdum  prudentes  Jolet  arccrc  a peccatis  , dum  imprudcntcs  debet 
tnetus  bujujcemodi  conftringere , veluti  loquitur  Can.  3 , quo  pc- 
rinde  atquc  Can.  14.  Dccretorum  fuoruni  tranfgreisorc*  > con* 
temptorefque  Excommunicatione  dignos  pronuntiat  , atque  pie* 
dendos  deccrnit . Redolet  ejufmodi  rcgula  undequaquc  Laodice. 
na  etiam  , cui  Can.  9,  2p>  34,  feqq.  graviora  quxdam  facinora 
Excommunicatione  punienda  vifa  funt . Adcundi  ad  Can.a 9.  Zo- 
raras  p.  349  , & Suiccrus  in  Thef.  Eccl.  Tom.  1.  p.  270-  Dc  fc- 
quioris  attatis  Synodis  non  plura  fubtcxam , nihil  fiquidcm  in 
hifce  frequentius  occurrat  5 quam  Excommunicationis  fulmina  in 
Ecclef.  legum  tranfgrcfsores  intorta  confpiccrc.  Comparandus 
interea  Cl.  Albafpinxus  Obferv.  Ecclef.  lib.  1.  cap.  1.  dc  Excom.  , 
ubi  inter  alia  intcrdi&am  cum  Excommunicato  communem  Ora. 
tionemobfervatexCan.  ApoA.ioj  Laodicenx  3 3,  Antiochcnte  2, 
Carthaginenfis  IV.  Can.73;  Convivii  confuetudmem  ex  Can. 30, 
Arelatenfis  II , Can.  15, 16  > & 18-  Toletanar  I j Can.  3.  Venctx  , 
Can  8.  Turonenfts  I,  Can.  3,  5,  & 1 5.  Aurelianenfis  I , Can.  13. 
Ilerdcnfis  , Can.  4 , & 14.  Arverneniis  , Can.  15.  Epaoncnfis  , 
Can.  39.  Antifiodorcnfis  &c.  Nondum  tamen  manum  a tabula  re. 
traham  , nifi  & illud  nunc  inoncame  fulco  rationts  cos  prorlus  re. 

Pars  III.  nm.  yi.  Ffff  fili* 


Digitized  by  Google 


7P4  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

filirc,  qui  Ecclefiae  hanc  pcrducIJcs  fuo  expellendi  e grcmio  po« 
tcftztis  cripcrc  particulam  cogitant.  Enim  vcro  hoc  ctiam  ab  ipfo 
Gentium  jute,  naturalifque  rationis  quodam  veluti  magiftcrio 
defeendit,  quo  ignorct  nemo , & legum  tranfgrcfsoribus  poenas 
irrogandas  fore,  nc  frangantur  impune,  liccntiaquc  pcccandi  dc- 
tcriorcs  fiant ; & Societati  cuilibcc  rice  comparata:  facultatenu. 
inefse  cas  ab  fe  procul  abjicicndi  partes,  qua  dcdecori  fine,  ac  de. 
trimento  . Sic  rede  arguit  Bafnagius  ipfc  Samuel  difsert.  3.  de 
Excorn.  Chrift.  n.  1 : A/embrumputridum  refecatur , ne  pars fift- 
een trjhatur  ,Jerpente  vrnenu  ; Sic  Ovis  morbid*  a Grege  depel- 
litur  , ne  omnepecus  infeiat . Moderamine  quidem  , ac  manluc- 
tudme  in  Kegimine  Ectlefia?  opus  eft , cujus  Restores  fe  magis , 
quam  Dominos  , Pailores  effe  cognolccrc  oportet : Quid  interea 
lamcn , It  Paftonbus  admonentibus  nee  Hagitiis  dedui  cedant  > 
nee  a fide  devii  ad  frugem  fe  recipiant  ? Quo  tandem  res  Ecclc'- 
fiat  redibunt  ? Impune  nc  » ac  liberc  & gralfari  flagitia,  & fidei 
convelli  fundaments  linquentur  , qua  plane  licentia  turn  demutn 
& Legum  Ma  eftas  difpercat , & Ecclefiat  unitas  in  frufta  dilfipe- 
tur  ? Ergo  & a fide  dcflcdentcs  , ne  in  Fidclium  perniciem  , Re- 
ligiomfqiic  peftem  evadant , ab  Ecclcfia  , quae  Chrifti  D-  Corpus 
eft  , abfeindere  in  eorum  facilitate  c(Tc  pofitum  oportet , qui  rem 
Ecclefiat  gerunt , aguntquc  , e reque  fccckfix  efle  quoque  debet 
ingratos  filios,  perditofque  bonorum  fuorum,  quibus  in  propriam> 
Fratrumquc  perniciem  improbc  abutuntur  , exhatredes  fcriberc  . 
Quae  profedo  agendi  ratio  & ad  peccantium  falutem,  Sc  ad  Rcli- 
gionis  incolumitatem  optime  comparata , nec  abfque  dclinquen- 
tium  majori  pernicie  , nec  abfque  Chriftianae  Reipublicae  fubver- 
fione,  auc  reprehendi  , aut  reprobari  debet , ac  poteft. 

Nifi  quia  non  defunc  homines  ingenio  ita  improbo  contpara- 
ti , ut  manifefta  nequidem  fe  vinci  rationc  patiantur , infitoque 
hurnano  generi  Jure  perdomari : cum  queis  proinde  documents 
aliis  utendum  eft  , aliufque  genus  experiunda  monumenta,  quae 
corum  obftinatio  , durities,  & obftupor  non  obtundat , non  ob- 
fcurct . Ad  diverfas  itaque  afeendendo  difciplmx  fpecics  , quae 
ab  Ecclcfiae  exordio  obtinerc  vifae  funt , feveriflimae  Excommuni- 
cationis  fpecics  8c  ilia  erat , qua  perpetud  a Sacramcntorum  per. 

ce- 


Digitized  by  Google 


bt  Civili  . Articulu«  VL  y p ? 

cepttone  quorumdam  atrociorum  criminum  rei  arcebantur , de 
quibus  explicit!  font  Conciliorum  Eliberitani  plerique  Canones  r, 
2,  6,  8,  i o.  &c. , Arelatcnfis  Can.  14,  & 22,  Neocatfarecnfis  Can. 
x,  Antiocheni  Can.  5 , &c. , fufcque  agunt  Petavius , Morinus  , 
Albafpinxus  , Card. Bona  Rer.  Liturg.  lib.  1.  cap.17,  & Bcncdi- 
dus  XIV.de  Synodo  Dioeccf.  lib.  10.  cap.  1.  n.  S.  Erat  & ilia  , qua 
in  flagitia  quxdam  rclapfi  ipfo  fado  inflidi  intclligcbantur  , qua 
de  clare  loquuntur  Synodi  Eliberitana  Can.  3,  Si  7,  Turoncnfis  I. 
Can.  8,  VeneticaCan.  3,  Aureliancnfis  I.  Can.i  1,  &c. , diflcrit- 
que  copiofe  Morinus  de  Poenit.  lib.  5.  cap.  27  , ac  duobus  fcqq. 
Et  ilia  erat > qua  Clericos  olim  gravi  fc  criminc  inquinantes  con- 
feftim  in  foro  confcicntix  , Deoque  coram  in  Sufpcnfionem  inch 
difle  fide  adfirmat  fua  Audor  O peris  dc  vita  Contemplat.,  S.  Prof* 
pero  Aquit.  j aut  Juliano  Pomcrio  vicilfim  adferipti,  lib.i.  cap. 7, 
confirmantque  Albafpinxus  Obfcrv.  Eccl.  lib.i.  cap.  2,  Suiccrus 
in  Thef.  Eccl.  Tom.  1.  p.  doi>  fcq. , & Benedidus  XIV.  loco  prx- 
cit.  Cum  hifee  porro  fimilitudinem  prxfcfcrebant  aliquam  Purga- 
tionis  diverfl  Ritus,  gradufque  Ethnicis  olim  reccptifiimi  , per 
quos  tranfirc  oportebat,antcquam  ad  Sacra  admitterentur  . Quin, 
que  itaque  Purgationis  gradus  enumerat  Thcon  Smyrnxus  iru 
Mathcmaticis  cap.i,  atque  primus  in  corporis  ablutionc  re  pone, 
batur,  2.  in  Sacrorum  traditione , feu  cxplicationc  , 3.  in  Infpc- 
dione  3 4.  in  Coronarum  impofitionc , 5.  tandem  in  Numini  dcdi» 
catione  , qua  ipfi  nempe  carus  fiebat : de  quibus  Ifmacl  Bulliaduf 
in  Not.  ad  Thconem , & Scldenus  dc  Syned.  lib.i,  cap. ! o.  p.274, 
feqq.  Atqui  propius  hue  faciunt  prilci , diverfique  ferendar  Ex- 
communicatioms  Ritus  , a quibus  intclligas  rem  tarn  e(Te  lcgiti- 
mo  , quam  longo  > vetuftoque  ufu  ufurpatam  , in  tutoque  colloca. 
tarn  . Nam  modo  A Sinths  Chrijli  Evatigcliis  immifTum  Anathe- 
ma legitur  in  vetcribus  Inscription  bus , cujufmodi  titulus  eft  Bo- 
nulx  , & Mcnnx  e Suburana  S.Agathae  Bafilica  in  Vatic.  Mufeum 
translatus  , quern  Excrcit.  Philo],  Sacris  egregie  illuftravit  Do- 
difs.  Jacutius  > ad  quarti  intcrlabentis , incipientifque  quinti  Sx- 
culi  xtatem  referendum  oftendens  p.  1 5,  fcq.  Modo  Anathema_» 
imprecari  A S'S.  CCCXy/ll.  Nicxnis  Pa  tribus  liquet  turn  ex  Ari. 
minenfi  Inkriptionc  apud  Muratorium  Thef  Inlcrjpt.  p.1555.  a 

F f f f 2 Ger* 


Digitized  by  Google 


$$6  De  Potbstate  Ecclesiastica  , 

Gcrvafonid  Mifccll.  Venct.  Tom.  3.  p*  357,  & a laudato  Jacntjo 
Excrcit.  3.  p.  57.  illuftrata  » quam  adSxculum  VII*  vcl  VI II  * vcl 
X.  rcvocandam  arguunt  •,  turn  ex  vctcri  Tabula  Montis  Ulmi  Fir.: 
man*  Dicecefis  Oppidi  reperta  Chrifti  an.  1186.  fignata , dc  qua 
Gregorius  Placentinus  dc  Siglis  Vet.  Gratcorum  p.  92,  feqq.  , & 
)acutius  cit.  Exerc.  p.  $$*feq.;  turn  ex  Lapidc  Oxonicnfi  n. 33. 
p 36.  apud  Corfiniutn  Faft.  Attic,  in  Addcn.  p.  87,  Placcntinum 
dc  Siglis  p.41 , & Jacutium  p.59;  turn  ex  Diplomate  Stephani  III. 
ad  Abbatem  Nonantulanum  * dc  quo  Ughcllus  leal.  Sac.  Tom.  2. 
p.  1 04.  edit.  vet. ; turn  ex  Diplomate  altcro  Pauli  Conftantino- 
polit.  Patriarch*  an.  1380.  apud  Boldctum  p.  473.  Frequenter 
De  Autloritate  SS  Trinitatit , de  Vtrtute  B-  I/irginii^  de  Angc- 
lorum  [uffragiis,  de  S.  Petri  Apojlohrum  Princ'tph  vice , de  SS  A . 
poflolorum , & Prophetarum  adjutoriii , de  SS.  AZ-irryrum,  Confef- 
Jorum , ac  f/irginum  meritis  &c. , dirifque  plerifquc  adjun&is  in- 
tortum  Anathema  legitur , ut  in  Pontificali  Aoglicano  Monafterii 
Gcmmeticcnfis  ante  annos  900.  exarato,  alteroquc  Cod.Mf.  cjuf- 
dem  Coenobii  Satcuii  XI,  in  quatuor  Mfs.  Codicibus  Noviomenfi,. 
Regio,  Vindocinenfi  anoorum  6oo,  8c  Vallifccllenfi  , ac  in  Cod* 
Ml.  Monafterii  Fifcanenfis  apud  Martenium  de  Antiq.  Eccl.  Rir. 
Tom.  a.  lib.  3.  cap.  8.  Aliquando  De  Clavo  & Corona  Domini 
Excommunicatio  confpicitur  ejaculata , velut  in  Charta  Hugonis 
Abb.  S.  Dionyfii  an.  1193,  quam  ex  Tabulario  cjufdcm  Monafte- 
rii exhibet  Ducangius  in  Glofs.  V.  Excommunicatio  Tom. 3.  edit. 
Vcn.  173  8.  p.  209.  Palfim  denique  Anathema  cum  malediAionc  , 
qu*  luper  Dathan  , & Abiron , aut  Judam  irroit,  aut  ex  Plal.ioS. 
defumpta,  pronuntiatum  habetur  in  Conciliis  Turonenfi  an. 5 70. 
Can.  24,  & Aragoncnfi  an. 1082.  in  line  , in  Codicibus  ctiam  Mfs. 
Gemmericcnfi , Noviomenfi  > S.  Audoeni  Rotomagcnfi  annorum- 
600  , ac  Filcancnfi  apud  cit.  Martenium  . Dc  multigenis  purro 
Formulis  alias  , queis  ohm  inf li gi  Excommunicatio folcbat , non 
opus  eft  plura  difserere  , fedadiri  poterunt  Syncftus  Ptolemaidis 
Antilles  cpift.  72,  nbi  ferend.e  Ctnfura*  formula  ufurpari  nunc  fo- 
lua  pcrfpicitur,  Synodi  Twronenfis  cit.  loco , & Landavcnfis  apud 
Spelmannum  Concil.  Britan  p.  384,  feqq.,  Canoncs  etiam  Theo- 
doti  Cantuax.  an.  670.  cap.  3 1 , Trccortnfu  Sututa  an.1371. 

apdd 


Digitized  by  Google 


I 


ET  ClVILt . ArTICULUS  vr. 

apud<Martenium  Anccd.T0ro.4-  p.  1 1 a 1 , Burchardus  Dccr.  lib.11. 
cap.  2 5 Ivo  par.  14.  cap.  7 6,  Gratianus  Can.  106.  Debent  1 . q.  3* 
Thcophilus  Raynaudus  de  Monir.  Ecd.  par. 2.  cap.  7.  §.  4,  Balu- 
zius  Capitul.  Tom.  2 p.  66 3 , fcqq. , Mabillonius  Liturg.  Gall, 
cap.  4.  p.  783,  Martcnius  in  hid.  Eccl.  Meldcnfis  Anted.  Tom. a., 
p.173  , ac  dc  Antiq.  Eccl.  Ritib.  Tom.  2.  lib.  3.  cap.  4,  &c.  Ncc- 
dum  vero  Majoribus  noftris  diverfee  Excommunicationis  formula; 
ufu  frequematx  , nee  ignoratae  , neque  pra?termilsx  crant  diver  fat 
turn  Cenfurarum  fpccics,  vcluti  Degradation^  , Sufpenfionis  , 
Depofuionis  &c. , dc  quibus  liquid!  iunt  Canoncs  Synodi  Elibc- 
ritanx  io,  & 51,  Arclatcnfis  an.  3 14.  Can-  13  , & 21,  Ancyranar 
Can.  i,  9,  13,  & 17,  Neoexfareenfis  Can.  1 , Nicarna:  Can.  2 , ior 
17,  & <3,  Sardiccnfis  Can.  11,  Carthaginenfis  an.  348.  Can. 2,  3. 
& 14,  &c. , atquc  mentio  paffim  occurm  apud  Tcrtullianum  dc 
Baptif.  cap./7,  S.  Cyprianum  cpift.i  o,  65,  & 66  > ac  S.  Augufti- 
num  cpift.  >3<$,  137,  23  j,  & 135,  quos  reccnfct  Baronius  ad  an. 
57.  n.  215  turn  ctiam  fpccics  Excommunicationis,  cujufcc  fex 
A Cclcbrathne  , a Cemmunicatione , a Cohabitationt , a Benedi- 
ft'ione  , a Colloquio  > a Commeatu  memorantur  in  Concilio  Ver* 
ncnfi  an.  7 55.  cap.  p,  in  S.  Patricii  Deerctis  p. 2d,  & 3 2 , in  Ca- 
no ru  bus  Hibernia:  lib.  1 cap.  22 , lib.  jp^capp.  1, 4 ,7,  8 , & li> 
ac  lib.  44.  cap.  32  , a S.  Ifidoro  in  Regula  cap.  16  , & a Carolo  M.. 
in  Capitul.  lib.  f.  cap.  42,  lib.  6 ■ capp.  92,  & 1 40,  ac  hb.7.  cap. 
aid.  apud  Ducangium  cit.  Tom.  3.  p.  207.  Celebris  ca  quoque 
apud  S.  Auguftinum  m Itrm.  357.  habetur  Excommunicationis 
diftindio  in  Mcdicinalcm  , & Mortalcm  , qua  dc  fufius  Dupinius 
in  tra&.  hill.  deExcom. , ac  PP.  Maurini  in  Addit.  ad  Ducan-. 
gium  cit.  Tom.  3.  p.  207,  feq.  - 

Qni  fc  porro  hilce  necdum  frangi  doenmemis  ferunt,  ex  dam. 
natorutn  cxemplis  fa  Item  , quibus  tota  retro  Antiquitas  undique 
redundat  Ecdefiaftica  , demum  obirutefccre  difeant.  Prolixun* 
Biniis  efset  fane  , neque  necefsarium  multa  hue  congtrerc,  fatius 
ideo  habebo  illnflriora  nonnulla  indicare,  quibus  & n ctus  vis  ma- 
jor infit,  & Ecclefiae  audoritas  infignior  eluceat . Excommuni- 
cationis itaque  vciuftatcm  oflendit  Marci  harretici  circa  medium* 
Sxcultmi  H.  hiftoria. , a quvdcccptara  Mulierem  , aedein  bonant 


Digitized  by  Google 


5s>3  De  Po'testate  Ecclesiastica  » 

ad  frugem  regrefsam  exomologefi  , publica  idcft  Poenitentia,  quas 
Excommunicationem  excipicbat , fubjc&am  fuifse  rcfert  S.  Ire. 
tixus  adv.  Her.  lib. x . cap.  i j.  n.  5.  edit.  Mafsuetii , quicompa- 
randusdifsert.  3.  art.  7.  n.  75.  A S.  Vi&ore  P.  M.  ab  Ecdcfiafti- 
ca  Communione  Quartadccimanos  abfeifsos  fuifse  au&or  eft 
Eufebius  hift.  Ecd.  lib.  j.  cap.  i?,  qua  dc  re  fufius  Vind-  Tom. 3. 
Par.  a.  Art.  6.  §.  a.  p.  6 40,  feqq.  Dc  Paulo  Samofaceno  ab  Eccle- 
fia  abdicato  poftquam  verba  fecifset  S-AIexandcr  Alex,  in  epift.3. 
ad  Cognomincm  Conftantinopolit.  apud  Theodoretum  hift.  Ecd. 
lib.  1,  cap.  43  in  Lucianum  ejufdem  perverfi  dogmatis  fe&atorem 
Excommunicationis  fentenciam  a tribus  fucceifive  Epifcopis  fuif- 
fc  confirmatam  fubjungit.  A S.  Nicolao  Myrenfi  dirum  iaEu- 
ftochium  Afix  Proconfularis  PrxfeSumjAnathcmatis  telum  intor. 
cum  legitur  in  ejufdem  Acftis  . Srylico  S.  Ambrofio  petenti  reddi 
fibi  ab  Altari  jufsu  fuo  avulfum  Crcfconium,  per  multos  dies  pae- 
nitentia , quae  Ccnfuram  cxccpifsc  plane  videtur  , fatisfaciendum 
curafsc  refertur  a Paulino  in  ejus  vita . Gubernatorem  quemdam 
Cappadocix  , a quo  molcftiam  Lybix  Ecdcfia  forebat , Excom- 
municationis cenfura  S.  Athanaiius  cohibmt . Cujus  hac  de  re 
Encydici*  acceptis  S.Bafilius  Cappadocix  Metropolita  epift.  47. 
refpondit , ac  ut  rcfert  ctiam  S.  Cyrillus  epift.  77  s Aver]andum> 
i?f  cxfecrabilem  ilium  averfabuntur  omnes  > it  a.  ut  nec  aqutc  , nee 
tefii  communionan  cum  illojint  hibituri . Pari  vero  conftantia  > 
qua  Prxfulem  decebat , Modeftum  Prxfedtim  cocrcendum  idem 
S.  Bafilius  fibi  propofuit . Illud  ctiam  ingenti  fortitudims  laudi 
S.  Auguftino  vertitur,  quod  in  Bonifaciuin  Africx  Comitem  , a 
quo  flagitiofus  quidam  ab  Ecclelix  liminibus  per  vim  abftradus 
fuerat,  Excommunicationis  fentenciam  intorquere  non  dubicavit : 
qua  iile  perculfus  fadi  poenitens  veniam  petiit  > captivo  dimifto  . 
Qjamvis  autem  Epiftolai87.  in  Append.  6 , qua  totum  id  habe- 
tur , atque  in  vetuftiffimis  optimx  aiioqui  notx  Codicibus  S.  Au- 
guftino tributa  legitur , hodie  ab  emundioris  naris  Criticis  S.Do- 
eftori  abjudicctur  ; negari  tamen  nequit , quin  antiquilfimi  Scri- 
ptoris  foetus  lit  1 reique  geftx  indubium  fit  argumentum  . Seve- 
rianos Communione  ab  Euphranone  Rhodio  Epifcopo  privatoa 
audor  elk  Prxdcftinatus  Hxr.  24.  Anno  41 1.  aSyncfio  Ptolcmai- 

dis 


Digitized  by  GoogI 


ET  CfVILT  . ArTICULUS  VI. 

dis  Antiftite  folcmni  ritu  ab  Ecclefix  adytis,  a Chrifti  fidelium  a!* 
loquioj  confortioque  > a Scpuhurx  Chriftianx  honoribus,  & a Sa- 
crorum  Myfteriorum  participation  abfciffos  fuiflc  , abjeftofque 
Andronicum  Beronicenfem  Pcntapoli  in  Aigypto  Prafedluni  , 
Thoantcm  , Lampanianum  , aiiofque  ob  facinora  in  Chriftianx 
fidei  profcfTorcs  dire  patrata  difcimus  cx  ipfius  Epiftolis  57,  58, 
(o,  67,  72,  &7p.  Vidcndus  & Baronius  ad  an.  41 1.  n.  53  , fcq. 
A Synodo  Lugduncnfi  an.  5 1 8.  Stcphanus  quidam  vir  prxpotens 
una  cum  Palladia)  cujus  inceftuofa  utebatur  confuetudinc  , Sa- 
cris  intcrdidhis  legitur  ; unaque  admonitos  dc  magnanimitatc  ad- 
verfus  Magnatum  non  rcfipifcentium  vexationes  induenda  liquet 
Epifcopos  Can.  1,  2,  & 6.  apud  Harduinum  Tom.  a.  p.  105  3,  fcq. 
Scd  cxcmplorum  hujufce  genus  fatis  . Quandoquidem  vero  co  dc- 
venit  Proteftantium  quorumdam  , atqueSeldeni  quammaxime_-» 
dc  Syned.  lib.  1.  cap.10  , dementia,  ut  cxcommunicandi  jusfibi 
met  tribuifse  Impcratores  p.  2 1 9 , feqq- » ab  Imperatoribus  idem 
deindc  jus  Ecclefix  fuifse  tributum  p.  2 25,  feqq.  , tributumque— 
Ecclcfix  jus  demum  iftud  coardattim  ab  Imperatoribus  fuifse  di- 
cere  fomniaverint . Ad  hxc  vero  ab  Ecdcfia  cxcommunicatos  a 
Rf  gibus  rite  abfolutos  p 24 6,  feqq. , nec  abfque  Regum  liccntia 
Rcgios  rite  excommunicari  Miniftros  , atque  nominatim  Gall;* , 
Hifpanix  , Angli* , & Hungarix  Regum  p.248,  feqq.  effurirc  non 
delinant > adcoque  ut  integrum  in  Poteftate  Iaica  Cenfuras  irri- 
tandi  ponere  Jus  nequc  dubitent  p.  3*4:  ea  propter  operx  pre- 
tium  crit  paucis  faltem  oftendere  , quam  ab  antiqua  Ecclcfix  pra* 
xi  abnormiter  iniqua  hxc  Protefiantium  opinio  abhorreat,  cxcrn- 
plifque  docere  Principum  dignitatem  non  ufque  adco  fufpicicn* 
dam  primitivam  credidifse  Ecclcfiam  , utillosita  extra  proprix 
fines  poteftatis  efse  conftitutos  exiftimavcrit , ut  in  ipfos  fcxcom- 
municationis  poenam  , quum  opus  foret , extenderc  pepercerit , 
abftinueritque  . 

Atque  ad  hanc  qnidem  adfiruendam  Difciplinx  antiquita* 
tem  , cxcmplum  cum  Baronio  in  Parxnefi  ad  Ren  p.  Vcnet. , & 
cum  Bcllarmino  de  Rom.  Pontif.  lib.  1.  cap.  7.  non  accerfam  Phi- 
lippi Imper.  , quern  primum  Chriftiana  fide  imbutum  fcrunt  Adta 
S.  Pontii  Martyris  Cimcllenfis,  a S.  Fabiano  P.  M*  vero  indie 


Digitized  by  Google 


efoo  DePotestate  Ecclesiastica  » 

folcmni  Pafclutis  ob  ipfius  peccaca  quxdam  publica  Communio- 
ne  csciufu  n , nec  cidem  ancca  rcftitutum,  quam  poenitcntia,  con. 
feflioneque  publica  cadcm  cluifsct , ex  aliorum  traditionc  refcrc 
Eufcbius  hid.  Eccl-  lib.  6.  cap.  25  , cujus  idco  dido  adhxrerc  Ba, 
ronio  ad  an.  24 6 , Huetio  Origen.  lib.  1.  cap.  3 , Patri  dc  la  Faye 
in  difsert.  Gall,  de  Philippi  Chrift. , Wedcnio  ad  Origencm  con- 
tra Marc,  inprxf.  p.  7 , fcqq. , Stephano  Moynio  in  Not.  ad  Varia 
Sacra  p i io<J , fcqq. , aliifque  rciigio  fuic , dkdumquc  coniirma- 
re  tedimoniis  S.  Hieronymi , Orofii  lib.  7.  cap.  13,  Vinccntii  Li- 
rin. , & Scriptoris  A&or-  S.  Pontii  - Quibus  ctiam  faverc  vidcn- 
tur  Origenes  , cujus  extare  ad  Philippum  Imp. , & ad  ipfius  Con. 
jugcm  Severam  epidolas  tedatur  Eufcbius  lib.  6.  cap.  3 6 > S. Joh. 
Chryfodomus , qui  Orat.  in  Gent,  de  Philippo  loqui  vifuscd, 
dum  Impcratorcm  , cujus  nomen  ignotabat  , Regis  cujufdam  fi- 
lium  obfidem  , violato  Gentium  jure  > interfcctfsc  refert , ac  pod 
facinus  Dei  Tcmplum  Antiochi*  ingredi  volentem  a S.  Babyla  rc* 
pulfam  tulifse  , injeida  in  peClus  ingredientis  manu  ; ac  Leontius, 
a quo  (imilia  de  hacce  S.  Babyla;  Imperatorem  a Templi  ingrefsu 
prohibentis  fortitudinc  tradidit . Verumtamen  > ultraquod  Con- 
ftaniinum  M.  ex  Imperatoribus  primum  audivifsc  , qui  Chrido  D. 
nomen  dcderic , audtores  funt  liquid!  Ladantius  Inft.  Divin.  lib.t. 
in  prooem. , Scriptor  coevus  vitae  S.  Pacomii , S.  Ambrofius  Orat. 
in  funcre  Theodofii , five  fee.  34,  Suloitius  in  hid.  Sac.,  Theodo- 
retus  lib.  5.  cap.  3?,  &c. , Philippum  utrumquc  , Pattern  ideft, 
ac  Filium  Ludis  Sxcularibus,  fuperditionc  plcnis,in  quibus  fuem, 
impuriflimum  animal , Severi  Imp.  exeinplo  , ma&atam  fuifse__» 
condat , ac  perindc  Simulacrorum  impiis  Sacrificiis  operam  dedif. 
fe  > &quidem  an.  247.  referunt  Vidor  de  Cxfaribus  cap.  28  , Zo- 
firnus  lib.  2,  Eufebius  ipfe  in  Chron. , odenduntque  Nummi  tres 
prxfcrtim, quorum  primum  produxit  Angcloniusjfecundum  Span, 
hemius , tertium  Mediobarbus  ; alii  prxterea , quos  c Mufco 
Emin.  Alexandri  Card.Albani  protulere  filanchinius,Monelia  &c., 
in  quibus  figura  faenficans  ad  Aram  viiitur  , nomen  vero  legitur 
Philippi  ludos  Sxcularcs  celebrantis,  dum  Tribuniiiam  IV.  potc- 
ftatem  gercret , quod  cit.  an.  247  contigit , qui  anno  tnfcq.  Ve- 
lonx  intcrfcdus , una  atquc  Films  Romje  > Euiropio  tede  . Ad. 

den- 


Digitized  by  Googl 


ET  ClVILI  ; Articulus  VI.  ' 60 r 

dendus  Nummus  alter  aBafnagioin  Mufco  Baronis  de  Hekcrea 
confpcdus  , in  cujus  antica  Bat  Philippi  caput  cum  radii's  , in  po- 
ftica  Jupiter  dextera  fulmen  , finiftra  haftam  tenens  cum  infcri- 
ptione  : Jcvi  Confervatori  : qui  Nummus  cufus  eft  Philippo 
Confulc  III,  hoc  eft  an.  248,  eo  ipfo  nempe  , quo  mortem  oppe* 
tiit . Poftremo  Apotheofi  Philippum  utrumquc  poft  obitum  a Se. 
natu  donatum  anchor  eft  Eutropius : ex  quo  fit  manifcftum  de  ad- 
di<51o  ad  fidem  Philippo  Ethnicis  nihil  fuboluifse;  quod  fieri  ne- 
quivifset,  ft  vere  Chriftianum  cgifset : nam  palam  a Numinunt 
Fanis  , & Sacrifices  abftinuifs.et , Ecclefiafquc  vel  Catechumeni 
vel  Fidelis  nomine  aut  fuifset  ingrefsus  , aut  frequentafset . Nul- 
la ergofides  Scriptori  Aflorum  S.Pontii,  apud  Baluzimn  Mifcell. 
Tom.  a.  p.t  ac  Papcbrochium  Tom.  3.  Maji  ad  diem  14,  Phi.' 
lippum  Chriftiana  fide  imbutum  referenti , dum  celebraretur  a a* 
nus  Urbis  milfefimus  , qui  in  eumdem  an.  347.  Asrz  Chriftianz 
incidit . Nulla  etiam  fides  Eufebio  narranti  Philippum  an.  244. 
fub  Imperii  initio  Chrifto  D-  nomen  dedifse:  quo  ipfo  anno  Ani 
tiochiz  eumdem  Jmperatorem  , peccatis  confeifione  publica  ex- 
piatis  , a S.  Babyla  in  Ecclefiam  ad  preces  admifsum  fuifse  perhi- 
bet,  in  Chron.  vero  fcribjt  in  Ludis fxcularibus  a Philippo  cele- 
bratis  maftatas  vidlimas  in  Circomagnoj  & in  Campo  Martio 
Thcatrica  atfia.  Sed  hoc  de  argumento  plura  dabunt  Jofephus 
Scaliger  ad  Eufebii  Chron.  n.  12  do,  Pagius  uterque  ad  an  244. 
n.  5,  fcq.  j & 247.  n.  6 , feq.  , a c in  Brev.  hift.  Crit.  Tom.i.  irt_» 
S.  Fabiano  , Samuel'  Bafnagius  Annal.  Polit.  Eccl.  Tom.  2.  ad 
an.  244.  n.  6,  fcqq.  > & in  difsert.hift.  de  Philippi  Arabia  , Ale- 
xandri  Mamez  > Plinii  Jun. , & Annzi  Senec*  jaftato  Chriftianif- 
mo,  Chriftoph.  Cellarius  difsert.  Acad.  p.  32*  , feqq. , Fridcri- 
cus  Spanbemius  Oper.Tom.  2.  p.400,  feqq.  , Bencd.  Pnftetus  in 
difsert.  adverfus  P.  Fayum  , Monelia,  Mamachius  &c  Neqtie 
magis  Blondeilo  de  Primat-u  p.  43$.  ex  fide  Thcodorcti  lib.  3. 
cap.  1 2.  adfirmanti  ab  Euzojo  Antiocheno  Ecclefia  , ne  Sacris  in- 
terefset  Myfteriis  , tanquam  indignum  , prohibitum  Julianum_« 
Apoftatam,adfcntiar  . Siquidcm  de  Juliano,  nec  Apoftata  utiqitc, 
fed  Apoftatz  avunculo , id  unum  co  loci  tradit  Theodoretus , vc- 
lut  advertic  Bafnagius  difsert.  3 .de  Excom.  Chrjft.  n.  to,  cum  Sa- 
Fars  III.  Tom.  J/l.  G g g g cum 


Digitized  by  Googl 


<S*oa  De  Potestate  Ecclisiastica  > 

cram  Menfam  perntinxiffe ; quumque  Euzojus  id  [acinus  prohibcre 
vellet , colapbum  ei  inflixiflc . Ncquc  dcmum  Ven.  Baronio  fidem 
obligabo  racam  ad  an.  407.  n.  231  fcqq.  fidci  & ipfi  confifo  Nice- 
phorilib.ij.  cap.  34,  Glyc«  Annal.par.4,  & Codicis  Veteris 
Card.  Sirlcti  adfirmantiuin  a S.  Innocentio  I,  ob  injurias  S.  Joh. 
Chryfoflomo  illatas  > Arcadium  , &Eudoxiam  Ecclefiaftica  fuif- 
fc  Communionc  intcrdiiftos . Nam  Epiftolas  ad  unam  omncs  quin-; 
que  S.  Innocentio  tributas , queis  integra  hxc  fabula  texitur  > 
pfeudo  epigraphis , ulla  abfque  dubitatione  , deputandas  fore  > 
otiofique  longam  poll  aetatem  impoftoris  opus  fuifse,  nec  ante  f«* 
culum  VI,  antea  uempe  quam  famofa  tribus  de  Capitulis  qusftio 
exoriretur  , confidtum  oftendit  Dodlifs.  Coutantius  in  Append, 
ad  Epift.  Rom.  Pontif.  in  monito  prxvio  ad  hafee  S.  Innocentii 
Epiilolas  p.  102,  fcqq. 

Pfcudonymis  igitur  hifee  dimifiis , germanum  eft  utiqup  . 
Tbcodofii  Semoris  cxemplum,  quern  a S.  Ambrofio , ob  patratana 
Thclsalonicx  cxdem,  fruftraque  de  poenitentia  agenda  pritis  ad- 
momtum  epift.  6 1.  Claf.i,  Ecclefix  liminibus  repuifum  fuifle,  nec 
ad  priftinx  Communionis  jura  ante  reccptum  , quam  publica  Ec- 
cleiix  poenitentia  fecidet  fatis > teftes  funt  liquidi  Paulinus  in  ejus  *> 
vita  , S.  Auguftinus  de  Civit.  lib.  5.  cap.  id , Ruffinus  lib.  3.  cap. 

1 8,  Sozomcnus  Jib.  7.  cap-  2 5,  Thcodorctus  lib.  5.  cap.  1 7,  & Fa- 
cundus  Hcrm.  Iib.12.  cap.  j,aquibus  dignis  ideo  laudum  elogiis 
tarn  Principis  Chriftiana  obedientia,  quam  Prxfulis  Sacerdotalis 
magnanimitas  madlatur  . Atque  perinde  Crouzafii  c Prorcftau- 
tium  grege  infignis  in  Logica  fua  refcllitur  temeritas  , qua  S.Am- 
Brofio  fuperbix , arrogantiaeque  vertcre  aufus  eft  , quod  Impera- 
tori  Ecclcfix  fores  intcrcluderc  non  fucrit  veritus  . Optimi  hujus 
oJhcii  partes  cum  in  S.  Dodlorc  vindicando  , turn  in  Harrctico  fy. 
chophanta  caftigando exequutus  Cl. Muratorius  ad  an.j^o  To.a. 
par.  2.  edit.  Rom.  1752.  p.  288  , feq. , viden  » ut  Iaudibus  cciamj 
celebretur  a Doflift*  Ccnnio  in  Ephem.  litter.  Rom.  an.  174?. 
art.  8.  p.  £4,  feqq. , & Catalano  in  prxf.  Crit.  ad  eofdem  Anna!. 
Tom.  1.  p.  26,  feqq.  Huic  affine  de  5.  Hilaro  PrxdcccfiTorc  fuo 
fortitudmis  argumentum  , qua  Antbemio  Imp.  Hxreticorum  Sc. 
&is  Conventicula  eclebrandi  libcrtatcin  facieati  rcftitit,  inter* 

pofi- 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VI.  tfc>3 

pofuo  juramento  jubens  , ut  ab  hifcc  dcinceps  indulgent!  is  elar. 
giendis  religiofe  abdineret , incpift.  ad  Dard.  Epifcopos  profcrc 
S.  Gclafius . Anadafium  Imp.  Contilio  Chalcedonenfi  infenfifli- 
mum  e Sacrjs  Tabulis  exiincre  Antiftites  pier iq uc  non  extimuere, 
cique  Anathema  dcnuntiarc  Ecclefia  Herofolymitana  non  abfti- 
nuit . In  Marcianum  Imp  vicidim  egregium  Chalcedoncnfis  Sy. 
nodi  dcfcnlorcm  Anathema  dixifse  Abba  Samuel  Jacobitarum  in 
Asthiopia  Patriarchs  legitur  in  Kalend.  /Ethiop.  ad  diem  a 6.  Ju- 
lii  od-  4 ; non  fecus  atquc  fequiori  rtate  in  Zadenghclum  /Eihio« 
piar  Impcrar.  Excommunicatio  a Simeonc  Mcrropolita  , & Abu- 
na  Pctro  Mcrropolita  Alcxandrino  ideo  intorta,  quod  animum 
ad  fidem  de  duabus  in  Chrido  D naturis  , Payfio  Tremonenlt 
perfuadente  , inflexum  , pronumquc  pratfeferret , refertur  a Jobo 
Ludolfo  hid. /Ethiop.  lib  3.  cap.io.  $.44,  feq.  Quibus  junge 
prolatum  longe  pod  ab  Alphonfo  Mcndcfio  , legitima  atxdoricate 
defungente,  in  Prjetorio /Ethiopia  Prarfe&um  Anathema,  dc  quo 
prxeic.  Ludolphus  lib.  3.  cap  2.  §.in>  & Tellezius  lib.  4.  cap.  2. 
p.  3 31,  atquc  videndus,  qui  dc  rcceptiflima , vetudiflimaque  apud 
jEthiopcs  difciplina  ida  fufius  agi t,Oertelius  inTheolog-  vEthiop. 
loco  17.  dc  Poted.  Clavium  p.172  , feqq.  Ad  Occidentis  Rcgcs 
refle&endo  fermonem  , in  tribus  Landavije  an.  550.  in  Anglia  ce* 
Kbratis  Synodis  tres  Angliae  Reges  Excommunicatione  plexos  le. 
gere  ed  apud  Spclmannum  Col  left.  Tom.  i,  in  prima  nempe  Mou- 
rium,  ob  homicidium  patratum,  violatumque  paftum  fuper  Alca- 
rc  S.  Petri  faftum  , nec  ab  ca  folutum , nifi  biennio  , & amplius  in 
oratione  , jejunio  , & cleemofynis  expenfo ; in  fecunda  Morcan- 
rium  , ob  Patrui  fui  c.rdcm  , a qua  deimitn , poenitentia  accepts  > 
peradtaque  , abfolutus  ed  j in  tertia  Guidnerthum  , ob  violcntas  > 
trucefquc  Fratri  fuo  injectas  manus  , nec  ante  reditutum  , quam 
afperrima:  collum  pcenitentias  fubjugafset.  Frequentia  hujufroo- 
di  in  Anglicana  hidoria  Difciplinje  fe  offerunt  fpecimina  , quibus 
dc  rui'ius  infra.  Leonem  Ifauruin  Sacras  in  leones  atrociter  dc- 
faiviente.n  cohibere  adgrcfsus  S.  Gregorius  II,  duabus  graviflimis 
cpidolis , a Baronio  ad  an-  72 6.  deferiptis  , ipfum  fuas  ad  preces 
a Deo  Satanar  , nifi  rcfipifcerec , fore  tradendum  ferio  , diftr itftc* 
que  admonuit  . Lippis,  atque  tonforibus  decantantur  Excom- 

. Gggg  a mu- 


Digitized  by  GoogI 


<fo4  D£  Potestate  Ecclesiastica  , 

immicatronum  dir* , quas  effundcrc  non  hirferunt  in  Lotharium 
-Gall.  Regem,ob  Theutbergx  rcpudium,  S;  Nicolaus  I,  & Hidr  ta- 
rt us  II,  in  Carolum  Calvum  , ob  Rcgnum  Ludovico  Imp.  ufurpa- 
ium,idcm  Hadrianus,  in  Notncnojum  Britannia  Ouccm,ob  mgcn- 
tia  flagitia  inligni  cum  ryrannide  copulaca  , Synodus  Parificnfis 
an.  849  in  Balduinum  Flandris  Comitem  ob  raptum  Judith*  Et* 
helrado  Angl.  Rcgi  defponfatx,  Synodus  Sueflioncnfis  an.  863  : 
qua  de  rc  legenda  S.  Nicolai  I.  epiftolx  20.  ad  Carolum  Calvum, 
& 21.  ad  Hermcntrudcm  Regin. , quibus  utriufque  crga  Baldui- 
aum  ad  Apollolicam  Sedem  appuifi  gratiant  exoptac , cum  qucis 
(amen  altera  comparanda  ejufdcm  Pontificis  cpiftola  ex  Annalilia 
Bcrtinianenii  ad  an.  862.  cxhibita  ab  Harduino  Tom.  f.  p.  5 69  , 
qua  Balduinum  ab  Excommunicatione  fc  minime  abfolviffc  tradit. 
Excommunicationis  minas  iterum  in  cumdcm  Balduinum , ob  Ec- 
clefiafticas  res  invafas  , ac  rebellionem  in  Carolum  Simpliccm.. 
Rcgem  , a Synodo  Rcmeufi  an.  89  a.  intcntatas  refcrt  Flodoardus 
lib.  4.  cap.  4 ; qui  & cap.  5,  feq.  a Fulconc  Rem.  intencatas  firai- 
litcr  Carolo  Stmplici  Anatherratis  minas,  ob  impurum  cum  Nor- 
mannis  Idololatriae  adhuc  deduis  initum  foedus  , commemorat . 
In  Angliam  regrcdicndo , in  feptem  Synodis  Landavia?  circa  an. 
887.  habitis  Excommunicatione  perculfi  totidem  Angl.  Reges 
leguntur  apud  Spelmannum  , Wilkinfium  , & Harduinum  Tom.tf. 
par.x.  p.390,  feqq. , videlicet  ob  homicidium  , & perjurium  Teu- 
dur  , &Clotri,  obinceftum  Gurcan  , ob  perjurium  , & homici- 
dium Hovel , & Conblus  , ob  Ecclcfiafticam  violatam  immunita- 
tatem  Loumarch  , & Brochvil . In  Landavenlibus  quatuor  aliis 
an.  950,  955 , 988  , & 1056.  ob  lacrilcgium  Nougui,  ac  fex  dc 
ipfius  familia  homines  , ob  fratricidium  Arthmail , & ob  ingcntia 
flagitia  tota  Regis  Catgucauni  familia  diro  leguntur  Anathcnu- 
tis  gladio  confofli.Quod  a cervicibus  denique  luis  ut  arcercnt  ful- 
men  , lacrymis , prccibus,  eleemolynis  , jejuniifque  non  pcpercc- 
re  . Edgaro  Regi  ctiam  ob  lacrilcgium  a S.  Dunftano  Cant.  Ar« 
chiep.  in  Synodo  an.  9^9.  feptennalem  important  poenitentiam 
refcrt  Osbcrnus  apud  Baronium  ad  an.  970.  n.  6,  feq. , ubi  viden- 
dus  Pagius  n.  9 j & apud  Harduinum  p 6 78  i (imilcmque  Eduino 
Rcgi  mulierofo  ab  codetn  diicimus  cx  Surio  ad  diem  19. 

■ • y . Maji. 


Digitized  by  Google 


rrCiviti.  ArticulusVI.  tfojr 

Maji  »•  In  Gallia  rurfus  a S.  Germano  Parif.  Antiftite  Cenfura  no- 
tatum  Charibertum  Rcgem  , quod  inceftas  cum  Manovefa  Mcro- 
feldis  forore  nnptias  conuahcrc  non  fuiftec  vcritus , au&or  eft 
S.  Gregorius  Turon.  hift.  Franc,  lib.  4.  cap.  ad.  A Synodis  item 
Engilenheimenfi  , & Trevirenfi  an.  P48.  Hugo  Comes  Kegni  Lu* 
dovici  invafe-r  diflri&o  Anathematis  gladio  inflixus  eft . Ejufdem 
in  Ludovicum  Reg.  perducllionis  reus  hem  Tetbaldus  Comes  in 
Synodo  Laudunenii  cod. an.  cenfura  notatus  eft;  qux  perinde  Cen- 
fura in  Hugonem  lata  ab  Agapeto  II.  in  Romana  Synodo  an.  feq; 
confirnuta  legitur.  Ob  res  Eccleliis  ablatas  , in  Ragenoldum  Co 
mitem  in  Synodo  apud  S.Theodoricum  in  Territorio  Remcnfi  an. 
p 5 2 > & in  Ifuardum  Comitem  aherum  in  Synodo  incerti  loci  in 
Burgundix  fiuibus  an.  P55.  Exeomnummicationis  fententia  , quae 
in  pofteriorem  conSrmaca  quoque  fuit  a Johannc  XII,  intorta  ha* 
beturapud  Flodoardum  inChron.,  & apud  Harduinum  cam  ex 
Tabulis  S.  Symphoriani  Auguftod.  a Chiftletio  deferiptam  exhi- 
bentetn  p.  dip.  Junge  S.  Romualdum , a quo  Othonem  III.  ob 
perjurium  graviffimis  incrcpitum  verbis,  Imperioque  fe  abdicate 
paratum  graviftims  fuppoGtum  pocnitemix  tradit  in  cjus  vita_, 
5.  Petrus  Damian* . 

Valdc  notabiles  Dirarum  font  Fotmulx  cum  Excommunica- 
tione  conjondx , quas  nobis  vetcra  Ecdcfiarum  fuppeditant  Mo. 
numenta  , velut  illam  cum  cxclufionc  ab  Angelorum  confortio  , & 
traditione  Satanx  , qux  habetur  inS.  Willcbrodi  Ultrajedini  Te- 
ftamento  apud  Aubcrtum  Mirxum  , & Bofchartrum  diflert- 1 3 i. 
de  Primis  Friftx  Apoftolis  j cum  lepra  Giezi,  ut  in  Charta  Reoli 
Archiep.  Remenfis  apud  Mabillonium  Append-  2.  Annal.  Bened. 
T0.1.  p-70j;  cum  Dathani , & Abironis  cxitu  , ecu  in  Charta  Fun* 
dationis  Monafterii  S.  Hippolythi  apud  Martenium  Thcf.  Anccd. 
To.l.  p.  yd  , & Monafterii  Ferrctenlis  p.  78  , ac  in  Capitul.  Reg. 
Franc,  apud  Baluzurm  To.  a.  in  Form.  Excom.  p.676.  Confer  & 
Wcffelingium  Probabiliurn  cap.  27  y ubi  dc  Diris  Judxis  ufiratis 
uberrime  differit . Notatu  etiam  digna  occurrit  Dirarum  formula, 
qux  Concilii  Aragonenfis  an.  ioda.  fob  Ranimiro  Hifpan.  Rcge 
conclufioni  fobjicitur  , quanempe  Rcgi  cuicnmque,  qui  Regali  , 
ac  Pontifical!  dccrcto,  quoco  in  Concilio  fancuuoi  fueras,  ut 

Ara- 


Digitized  by  Google 


6oS  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Aragoncnfes  impofterum  Epifcopi  cx  Monachis  S.  Johannis  Ru- 
penlis  eligcrcntur , dcrogarc  aufus  fucrit  } dira  cun&a  imptecan- 
tur,  Dei  Omuipotcntis  indignatio  videlicet  , Regalis  dignitatis, 
ac  poteftatis  amiflio  > a Chriftianorum  confortio  Separation  ac 
cum  Dathan , & Abiron  , & Juda  perennis  in  Infcrnum  dettufio  . 
Earn  cx  Hieronymo  Bianca  in  Comment,  rer.  Aragon,  deferipram 
exhibet  Harduinus  To.  6 • par.  i.  p.  j 136  , apud  quern  Coflartius 
in  Not.  Concilium  hoc  ad  an.  1034.  transferendum  exiftimat . In 
re  nonllima  non  muitus  ero , fatis  arbitratus , fuperque  corum 
fplcndidiffima  indicate  nomina  , inquos  Apoftolicus  amroadver- 
tere  giadius  non  abftinuit . De  Pontificibus  porro , qui  gladii 
utriufque  poteftatem  in  Sarcularcspoteftates  excrcuere , fufc  agit 
Card.  Aragonius , incipicns  a S.  Felice  11. , qui  Conftatium  dam- 
navit  j ac  definit  in  Clemente  VI } quiDominum  de  Mediolano  in- 
fcnliflimum  Ecclclia:  hoftcin  diris  cunftis  devovit . Vulgavit  cum 
Muratorius  Kcr.  leal.  Xo.  3.  p.274  , Excerpta  veto  nedum  edita 
indicat  Manlius  Bibi.  Latin.  Fabricii  To.  5.  lib.  13.  p.  I2tf,feqq. 
Horum  plcraque  jam  fparlim  perfequutus  fum  , reliqua  adhuc  non 
pauca  lcvi  nunc  brachio  attingenda.  Itaquc  fevera  Excommunica. 
tionis  fententia  qua  deje&i , qua  deterriti  funt  lnveftituras  ufur- 
pans  HenricuslV.  Germ.  Rex  , & S.  Stanislai  Poloni  interfeftot 
Boleslaus  Rex  Polon.  a S.  Gregorio  VIl  : quo  a Pontifice  in  epift. 
ad  Flandriar  Epifcopos  pari  fententia  percuifus  , ob  favorem  Lam- 
berto  itnpcnfum  , Robcrtus  Flandrix  Comes  legitur  j Philippus  I. 
Franc.  Rex  3 quod  Berta  dimilTa  , Bertradam  fupcrinduxiflcc  , ab 
Utbano  II , & Pafchali  II  Henricus  V.  Imp. , quod  ab  Invcftitu- 
ris  ahftinere  nollet,  aCailiftoII.  S.  Thomas  Cant.  lib.  1.  epift. 
13 6.  ad  Bofonem  Card. & lib. 4.  epift.  14  ad  Alexandrum  111.  ab 
Eugenio  Ul.Stephanum  Angl.  Rcgem  Anathcmate  perculfum  re- 
fert . Ob  ingentia  flagitia  Fridcricui  I.  ab  Aiexandro  111 , & ub 
inceftas  nuptias  Alphonfus  Gallecix  Rex  a Cxleftino  111  , a quo 
pari  animadverlionis  poena  affe&i  funt  Leopoldus  Auftriae  Dux  } 
quod  Ricbardo  Angl.  Regi  ab  Expeditione  Hierofolymitana  rc- 
grcdienci  violcntas  injeciftct  manus , & Philippus  11.  Gall.  Rex  , 
quod  Ingelburge  repudiata  > Mariam  Ducis  Moravi*  filiam  duxif- 
ict  Uxorcm  . Din  fimilitcr  Anathema  tis  telum  intortum , aut  in. 

un- 


Digitized  by  Google 


* 


IT  ClVILI  . Articulus  VI.  #87 

tentarum  fcimus  ab  Innoccntio  HI.  in  Johannem  Angliae  Regent 
ob  injurias  Monachis  Cantuar.  Ecclcfia:  inlatas , ac  in  Angliae 
Opcimates  ob  rebellionem  in  eumdem  Regent  motam . A Grego- 
rio IX.  Conft. Si  Nobilii  apud  Martene  Anecd.  To.  i .Epifcopo  Ce- 
nomanenfi  in  mandatis  eft  datum  , ut  Anathemacc  Bricanniar  Du- 
cem  libertatis  Ecclefi3fticae  violatorem  feriret . Eodem  a Pontifi- 
cc  , & ab  Innoccntio  IV.  in  Friderieum  II-  Ecclefiam  perfequen- 
tem  i & a pofteriori  in  Conradunt  Imperium  affeJlamcm  Apofto- 
licus  cxertus  eft  gladius.  Imperii  Elfttores  dc  Conradino  in  au- 
gurando  cogitantes,  & Ecchelinus  ab  immanitate,8c  cxdibus  infe- 
rendis  non  defiftcns  Anathemacc  deter ri ci  font  ab  Alcxaodro  IV. 
fub  qua  perinde  Cenfura;  poena  a Regno  Sicilia?  , Rcgioqyc  ctiam 
nomine  Conradinus  abftinere  a Clemente  IV.  mandatus  eft.  Ana- 
thematis  timorc  Imperii  Elc&oribus  dc  Imperatore  cligendo  foi- 
licitudinem  ingcflic  B.  Gregorius  X.  Petro  Aragonio , ob  invafa 
Sicilia?  jura  , Anathema  diccre  Martinus  IV.dic  a i.  Mart.  1283. 
non  abftinuit . Ab  Urbano  V.  judiciaria  fententia  inuftus  Bernabo 
Mcdiol.Dux  Iegitur  apud  Raynaidiim  ad  an.  1342  , icq.  Petrus 
Ctudelis  item  Caftcllx  Rex  apud  FroiiTardum  , & Valfingamum 
ad  an.  1 366.  Martinus  V.  & Michaclcm  Palaeologum  , quod  a foe- 
dere  in  Concilio  Lugdunenll  fancito  , Ievi  pro  ingenio  > refiliiftet , 
& Petrum  Aragonia?  Regent , quod  Siciiiae  Regnum  , contra  Sedis 
Apoftolicn?  voluntatem  , fibi  ufurpaftet , Excommunicacione  dc- 
vinxit  : cujus  ctiam  minis  intentatis  Sandtium  Caftclla?  Regis  ft. 
lium  ab  inceftis  nuptiis  deterruit . Ladislao  Hungaria?  Regi  pclli- 
cibus  Cumanis  in  praedam  foedc  dedito,  earuntquc  pravam  ob  con. 
fuetudinem  fidei  fufpicione  graviter  Iaboranti>  ni  rcfipifccret, 
bonamquc  fe  ad  frugent  rcciperct , Apoftolicum  fulmen  miniutus 
Iegitur  NkolauslV:  quod  ctiam  diftriogere  in  jacobum  Arago- 
nium  a Siciiiae  occupatione  non  deliftentem  hand  omilit.  Et  in 
Ericum  Oanice  Regem  , quod  Johannem  Lundcnfem  Archiep.  in 
vincula  conjeciflec , & in  Philippum  Pulcrum  Regem  Gall.,  quod 
Ecclcfiaftica:  Jurifdifiionis  partem  haud  exiguam  in  propriumu 
tranferibere  jus  affcJlarcc , Excommunicationis  intorquere  tela 
non  diftulit  Bonifacius  Vlll.  Incorfcrc  Si  in  Andronicum  Imp.  in 
Scbifmace  obfirmatura  Clemens  V , & in  Ludovicum  Bavarum 

Schif. 


Digitized  by  Google 


tfo8'  De  Potestate  EcclesiastIca'  , 

Schifma  in  Ecclcfia  conflantem  Johannes  XXU  » & Clemens  VT.'‘ 
Ittque  a prifea  ad  requiorem  ufque  xtatem  , fevera  ab  hac  excr- 
cenda  in  Principes  etian)  Ccnfura,  quoties  e Chriflianar  re  eflcc 
Reipublicx , ce  (Tatum  eft  nunquam  . Atque  ita  ft ix  adverfantibus 
eledioni,  autetiam  in  fe  confpirationem  incuntibus  Johann*  IV 
Sicilia:  Regina;  > Carolo  Dyrrachino  , Ludovico  Ande’gavenfi , 5c 
johanni  CafteUx  Regi  Anathema  inflixit  Urbanus  Vl.Quamquam, 
quod  ii  dementis  V II-  partes , Urbano  derclido  , fucrint  confe- 
<flati , excufatione  dignos  licit  turbatiilimx  ele&ionis  dubietas,- 
veluti  diriifimi  , juxtaque  diuturni  Schifmatis  oftendit  cvcntus. 
Cujufce  Schifmatis  culpa  deinde  abfquc  cxcufatione  detentos  Jo- 
hannem  Comitem  Armeniacum  , & Alpbonfum  Aragonium  Ccn- 
furis  abfterruit  Martinus  V.  legitimis  cledus  fuffragits  . Ulfico  » 
quod  Friderico  Imp.  Ladislai  Hungarix  Regis  adhuc  Pupilli  tute- 
lam  eripuiftet  > iram  Dei  vindicem  interminatas  eft  Nicolaus  V.  A 
Pio  11.  Sigifmundus  Malatefta  , & Homonymus  Auftriacus  dira_, 
quxlibet  experti  funt  . Ita  & Georgius  Podiebrachius  Bohemia: 
Rex  ab  codcm  Pio  11  > & a Paulo  11  } Hercules  Ateftinus , aliique 
Plorentinis  opem  ferentes  a Sixto  lV.Ita Ferdinando  Neapolis Re. 
gi , quod  vciftigal  Roman*  pendere  detredaret  Ecclcfix,  ab  Inno- 
Centio  Villi  Ludovico  XH.  Regi  Gall.  > quod  Cardinalem  Medi. 
arum  captivum  detineret  , a c Pifanx  adhxrcret  Pfcudo-Synodo  > 
Alphonfo  quoque  Ferrarix  DucG  quod  Gallisinique  ftuderet  , a 
Julio  11.  Sacris  interdidum  eft  . judiciariam  item  feveritatem  , oL» 
hatreds  crimen  , cum  Henrico  Vlll.  Angl.  Rege  Paulus  111  > cum 
Johanna  Regina  Navarrx  Pius  IV  , cum  Elizabetha  prxtenfa  An- 
glix  Regina  S.  Pius  V $ cum  Henrico  11L  Navarraro  , &cum  homo, 
nymo  ejus  Patruele  Coadxo  Principe  Sixtus  Vi  cum  Henrico  IV. 
Gregorius  XIV  > & Clemens  VIII.  adhibere  non  reformidarunt . 
-Mitto  longe  plura,  ne  fim  longior  , ac  prxter  opus  Ledori  fa. 
ftidium  inferam  . 

• Hinc  itaque  liquido  patet  > quam  falfo  Dupinus  in  Trad, 
hift.  de  Excom.  adfirmarit  Excommunicationis  ortum  , Sc  tifutn 
Sxculi  X.  xtatem  haudexcedere  : quam  falfo  Ccllotius  de  Hier. 
Eccl.  lib.  5.  capp.  17  > ac  20.  feripturierit  irritum  fore  , quidquid 
a Pontificc  contra  Galliacum  Regcs , ac  Regnum  deccrni  contin- 
ue' , 


Digitized  by  Google 


itCivili  Art i c ulus  VI.  tfop 

geret , nequeRcges  ipfos  Franc.  , vcl  ab  Epifcopis,  vel  ab  ipfo 
Pontificc  Ccnluris  impcti  pofle  , qucm  idco  rcdarguit , ac  rcfcllic 
Hallier  dc  Hicr.  Eccl.  lib.  4.  fed.  ult.  cap. 2.  art.  2.  p.  884  , feqq. 
edit.  Parif.  1 6%6  : quam  falfo  Arnaldus  contendcrit  cx  privilegio 
a fpiritualibus  etiam  Ecclefia:  poenis  cxemptos  Rcges ; contra 
qucm  idco  cpiftola  confcripta  , inferiptaque  Gallui  dtlujus  poenis 
ccrte  Spintualibus  coercen  , punirique  , pro  Rcligionis  bono  , 
Principcs  Chriftianos  pofle,  Bcrnardus  Defirantius  oftendit:  quatn 
falfo  Gaufridius  infuprema  Aquifextiana  Curia  Advocatus  Orat. 
die  21.  April.  171 6.  habica  adverfus  Synodales  Ordinationcs  Epi- 
fcopi  Maffilienfis  cffuticrit  Rcgios  Oflkiarios  , propria  obeuntc* 
mum  a , nec  ab  Epifcopis,  nec  imo  a Pontificc  Excommunicatione 
percclli  pofle:  quam  falfo  Seldenus  de  Syned.  lib.  i.eap.  10.  ad. 
feruerit  excommunicandi  jus  Imperatorcs  ftbi  tribuifle  j Impera- 
toribus  id  juris  ab  Ecclefla  neque  fuifle  denegatum  ; ab  Ecclefia 
quin  etiam  pro  legitime  abfolutis  habitos  , queis  abfolutionis  be- 
ne ficium  largiti  Reges  fuiflent , Regumque  Miniftris  , & Officia- 
libus  , Regum  abfque  licentia , infhdam  fententiam  roborc  omni 
carcre  . Tanti  emm  vero  Excommnnicatio  a Poteflate  etiam  laica 
fieri  olim  confuevit , ut  ea  irretiti  intra  annum  , aut  intra  dies  40. 
interdum  Ecclefia:  fatisfacerc  , vcl  ab  Epifcopis  abfolutionem  im- 
petrare  cogerentur  . Ita  in  Galliis  cx  S.  Ludovici  Regis  Edido 
an.  1 228.  rclato  a Ducangio  in  Not.  ad  Jonvillam  , & in  Glofla- 
rio  V.  Excommunicatio  T0.3.  edit.  Ven.  1738.  p.*2«o , feq  j ex  al- 
tero  cjufdem  Regis  Edido  Pontifara?  an.  1245.  exarato  ; cx  Statu- 
tis  ejufdem  S.  Regis  lib.  1.  capp.  1 2 1 , & 1 23  ; cx  veteri  Confuc- 
tudine  Norman,  cap.  at»ex  Conciliis  Triburienfi  an.  8^5.  Can. 3 , 
Mclodunenfi  an.  12  1 6.  cap.2  , Narboncnft  an.  1227.  cap.  i , Cam- 
piniacenfl  an.  1238.  cap.  18,  Biterrenfi  an.  1246.  cap.  36,  Co- 
priniacenfi  an.i  xCa.  cap.15  , Lambethenfl  an.  infeq.  cap.  Ue  Ex- 
communicatis  copiendit , Burdcgalenfi  an.  1262.  cap.  1 , feq  , Co- 
lonienfi  an.  1266. cap.  38,  Langeflenfi  an.  1278. cap.  6,  Audo. 
marenfi  an.  infeq.  cap  1 , Santonenfi  an.  1 2 82.  cap.2  , Avenionenfi 
an.  1 32d.cap.41 , inflaurato  in  Avenionenfi  altero  an  1237  , Ac.  ■ 
In  Anglia  intra  40.dies  Excommunicatus , mfi  fatisfeciflet , a Po- 
Reflate  laica  carceri  mancipabatur,. qua  de  rc  Bradhon  de  Ex* 
fars  111.  Torn.  E'l.  H h h h ccpt* 


Digitized  by  Google 


tflO  De  PotESTATE  ECCLESIASTICA  , 

ccpt.  lib.  5 . sap.  a 3.  §.  3 , fcq. , Fleta  lib.  6.  cap.  45.  §.2  , & Ra- 
ltaJlus  V.  Excommengement . Qui  fi  port  dittos  40.  dies  Barones 
latam  in  fe  fuftinuiffent  Excommunicationem  , eorum  fubditi  fi* 
delitatis  juramento  folvcbantur , eorum  Terra  interdido  fuppo* 
nebatur  > ac  Feuda  in  fuperioris  Domini  jus  iransferebantur  , 
quoad  ufque  feciffent  Ecdefiz  fatis  . Ica  in  Chartis  Angl.  apud 
Guillclmum  Prinzutn  de  Libertat.  Anglic.  To.  z.  p.  3 5 8 f&c  410  , 
in  Tabnlario  Epifcop.  Ambian.  fol.  5 , in  Statutis  Synodalibus 
an.1287.cap.  De  Scntentiis  To.a.Concil.  Angl. , in  Syoodis  Lam. 
bethenfi  an.  iz 6 1 . cap.  De  Extom ■ capien.,8t  Londinenfi  an.  1343. 
cap.  13  , ac  in  Provincial!  Ecclefia!  Cantuar.  lib.  3.  tic.  28  1 & 
lib.  3.  tit.  17.  Confer  & Fridcrici  I.  Imp.  legem  apud  Conradum 
Urlpcrgen.  an.  1 1 87  , & Hemcreum  in  Augufta  Viromand.  Re* 
gelti  p.  < 1 . In  Gallia  rurfus  fub  poena  carccris  interdum  ad  peren* 
dam  abfolutioncm  compulfi  a Judicibus  Rcgiis  excommunicati  le- 
guntur  in  Chron.  Abbat.  Cafirenfium  cap.  ip  , & in  Jonvilla  p.13. 
Durius  imo  aliquando  cum  Excommunicatis  a&um  , qui  Ecclefix 
facere  fatis  baud  feilinabant , abfolutionemque  petere  . Nam  lapi. 
des  eorum  in  Domos  projicicbantur , ac  fcretTum  deferebatur  ante 
fores  » quafi  eorum  funus  curandum  forct , aliaque  faditabantur , 
qu*  fuftuiit  demum  Synodus  Avcnionenfu  an- 1337.  apud  Balu- 
zium  in  Colled.  Concil.  p.  3 53  i quibus  de  adeundi  Ducangius  , 
five  PP.  Maurini  in  Addit.  loc.  cit. 

Tantum  igiiur  abeft,uc  Principes  aut  fibimet  banc  Excommuni. 
cationes  infligendi  poteftatem  arrogarent , aut  ab  infii&is  fe  pror- 
fus  haberent  immunes , ut  imo  ab  Ecclefia  inflidas  obfervari  tarn 
c re  quoque  fua  > quam  religioni  fummoperc  duxerint . Fruftra  pe* 
rindc  , falfoquc  deterrimum  huncelTe  Excommunicationis  abufutn 
Ecclefia  procul  climinandum  perfuaderc  adnituntur  Thomas  Era* 
llus  > Adamus  Neufcrus  > Antonius  Engelbrccthius  , Gothofrcdus 
Arnoldus  in  figura  Eccl.  Miniftri  Spirit,  p.  47 6 , Chrift.  Thoma- 
fius,  Gotti.  Gerahr.  Tirius  &c.  , quibus  vel  ex  Proteftantibus  ipfis 
validefe  fe  oppofucre  Beza  , Brounius,  Fechuus,  Bcerenfprun. 
gius,  Pfaffius  s Ocrtclius  &c.  Atque  in  banc  utique  de  Ecclefia. 
ftica  poteftate  ferend*  vel  in  Principes  Excommunicationis  per* 
fuafioncm  , jugcmque  praxim  mramque , in  Gallia  praefertim  , 

Ecclc. 


Digitized  by  Google 


ET  Qviu . Articulus  VI.  61 1 

Ecclefiafticam , acCivilem  poteftatera  confpirafle  > eidem  adflipu- 
latis  Juris  utriufque  Doctoribus  , ex  ejufdem  Ecclciix  documentis 
manifeftum  evadic . Certe  enim  Gailiarum  Rcgcs  publicis  Edicts  , 
veipt  editis  an.  l6$j.  Art.  i$  ,&an.i5pj.  Art.  30  ,&  34.  id  in- 
tegrum , facratmnaue  juflere  , uc  Supremx  Curiae , Regii  Admini- 
ftri , Jpdiccs  , Officitriique  nullatenus  Ecclciiafticis  fc  cauffis  im- 
mircerent , Ecclefiarumque  jucibus  crcarent  invidiam-  Clerus  vero 
Gallicanus  an.  16 29.  invkfta  animi  conftantia  Edi&o  intercedere 
non  dubitavit  eodem  anno  edito , quo  Ecclciiafticis  Regni  Judici- 
bus.  Tub  poena  addicendorum  Fifco  bonorum,  prohibebatur  Eccle- 
fiaftica  Centura  in  Judices , Rcgiofquc  Miniftros , & Of&ciarios , 
fuo  defungcntes  munere  , animadvertere . Siquidem  etiam  Vafa- 
tenfis  Antilles  fub  Excommunicationis  interminatione  prohibuif- 
fct , ne  fux  Diceccfis  Judices  Laid  caufTarum  fidei , morum  do- 
drinar , Ecclefiafticxquc  Difciplina  cognitioncm  in  fe  transferrer 
fufcipereque  auderent  iii  vero  indignatione  fervcfcenccs  ab  Epif. 
copi  Mandate  , tamquam  ab  Abufu  , adpellaflcnt , horum  adpcila- 
tio  pofthabita  eft  1 atque  Epifcopi  Mandatum  facratioris  Aulici 
Con filii  decreto  confirmatum . In  Aulico  fane  Confilio  alio  babito 
an.  itfi;.  Sermone  ad  Regem  converfo  hxc  Regi  frugis  plena  mo. 
nita  Prince  ps  prxbuit : Ergo  Papa.  Pajtor  ejl , ve/lra  autem  Aiaje- 
jias  ijicut  ceteri , Ovis  . Nun  ambigendum  ejl  itaque  Te  bujutpo - 
tcjtati  ejfe fubjeBum  : potens  ejl  enim  Tibi  Jalutem  proturare , Te. 
que  extra  Etclejiam  prejicere  •,  Ji  id  nempe  pecceta  tua  promerue . 
tint . Excommunicatio  ijl'ufmudi , 0 Rex  , jufia  ex  caujfa  , infliSa 
enimam  tuam  Satan*  tradit : ab  Ec cleft*  Communione Jejungit  y a 
C*lejli  Regno  abire  exulem  ccgit . Utinam  tarn  vera  , quam  utilia 
Principibus  j optime  alioqui  comparatis  , confilia  > monitaque__» 
fcmpjpr  fuggererentur  1 In  camdem  plane  loquebatur  etiam  fen- 
tentiam  apud  CabafTutium  Jur.  Can.  Theor. , & Prax.  lib.  5.  cap. 
14.0.  tz.Thevcneus  Parificnfis  Curia:  Advocatus  in  fuis  ad  Re- 
gias  Conftitutiones  Obfcrvationibus  tit.  de  jurifd.  Ecclef.  art.  $: 
Parlamenta  , inquiens , non  pojfunt  abfolvert , autfaeere  abjolvi 
id  cautelam  : quia  h*c  potefiat  non  competit  > nifi  illi , qui  potejl Jim. 
pliciter  abfolvere  , Cap.  Solet. , & dc  Sent.  Excom.  in  6.  Et  Cu- 
ria Laicorum  net  abjolvere  potejl , nee  ad  abfolvendum  delegare  : 

H h h h 3 idque 


Digitized  by  Google 


6l\  Dh  ToTHSTATt  ECCLESIASTICA  , 

idque  ei  prohibetur  per  EdiHum  Afeloduncnfe . Abufutn  nemper 
exp’odit , qui  Gallicanas  olini  in  Curias  irrcpfcrat  , adproba-tuf- 
auc  quin  ctram  Francifco  I.  Rcgi  in  Edidto  an.  153?.  Art.  6.  fue- 
rat , uc  Clcricus  a Scnatuipfo  dclcgarctur  pro  Excommunicatis 
litigantibus  ad  cauiclani  abfolvendis  , uc  prxvenirctnr  videlicet 
exceptio  , qua  litiganccs  Excommunicati  a profccucione  caufTa- 
rum  fubmoverentur , vcluc  obfervat  Charondas  in  Cod.  Henri- 
emun  lib.  ».  tit.  1 5.  ad  cit.  Art.  6.  Prxtenfum  hoc  ip  firm  Galli- 
cani  Regni  privilcgium  fieri  ncquivir , quin  judos  intra  limices , 
tam  Hincmari  audtoritacc  , quam  veritatc  ipfa  cogence,  colli  be. 
retetiam  Fevretus  , Vir  alioqui  non  lane  mulcmn  Ecclefi*  con. 
cedcrc  aftuctus  •,  fic  enim  de  Abufu  lib*  1.  cap.  6.  n.  1 o.  fcribic  r 
Id , quod  diEltim  ejl , Officiarios  Regies  excommunicari  non  pojfe  , 
propria  obeuntes  ntunia  , fcilicet  Regii,  baud  tamen  ujurpantes  alie- 
na  , fcilicet  Ecclejtijlica  . Namji  Judex  Regius  , vel  Laic  us  cauf. 
fas  fidei , vel  Ecclcfue  cognofcere  prxfumit , in prxjudicium  Juris 
Ecclejiaflici , quire  Regni  Epifcopi  Jurifdiflionem  non  habebunt 
illos  coercendi  fub  poena  Excommunication’s  ? Sane  scquum  ejt3 
utarmis  Spiritualibus  fe  tutetur  Ecclejta  , Jicut  Corporalibus  Jp  « 
tuentur  Regna . Certe  quum  olim  quidam  Politics'  dicerent , Lot  ba- 
rium Regem  , ob  legitim*  Confugis  repudium  , non  pojfe  a fuis  Epi- 
fcopis  cxcommunicari  , Hit's  refpondit  Hincmirus  : Haec  vox  nor* 
eft  Catholici  Chriftiani , fed  Blafphemi  , & fpiritu  Diabolico  pie* 
ni . Qu®  ft  pacate  atcendiflec  Jannonus  , non  adco  profetfo  defi- 
puiftec , ut  Galliarum  Regis  Mtniftros  , Officiariofquc  , a pore* 
Rate  Ecclefiaftica  faccre  p:ne  immunes  fruftra  adlaboraret . 

Atque  ex  his  facile  dantur  intelligi  Leges  Impcratorum , tan* 
to  adparaiu  a Scldcno  conglomerate , quibus  fibi  cxcommunican- 
di  jus  adfercre  illi  videntur : qualcs  Gratiani  , Valentiniani,  & 
Theodofii  adverfus  Hxreticos  Cod.  Theod.  L.  6.  lib.  16.  tit. 

LL.  10,  h,  1 3 , 1 4 , 40,  & f 4.  Cod.  Juftin.  tit.  De  Hxret . L.  4. 
Junctis  Excerptis  cx  Johanne  Antiocheno  ab  Henrico  Valefio 
p.  804 : qualcs  Valentiniani , Theodofii , & Arcadii  adverfus  Mu. 
licres  caput  tondentes  L.  *7.  Cod.  Theod.  lib-  i<$.  tic.  z , & adv. 
Hsrcticos  L.  6.  ibid,  tit.4,  L.  4-  tit.7  ,L.  3.  De  Epifcop.  JuJ.  > 
L.  7.  tit.  5.  ibid.,  & in  Cod.  Juftin.  L.  3.  tit  De  Hxret. , L.  3 * Ox 

ripo- 


Digitized  by  Google 


ET  Civili  . Articuliis'VIT  <?0 

Apojhtis  j LL.  3 , ? , feq.  tic.  De  Sum.  Trittit . » & lib.  3,  fit.  Z?i 
Epifcopis  . Jiindtis  Harmenopulo  ad  fin.  lib.  dj  Photio  in  Nurtib- 
can-  tit.  9.  cap.  9 , Attaliata  in  Synopfi  tit.  3 * , & Baronio  ad  an  4 
404.  n.5$,  feq. , 533.  n .9  , feq.  > ac34d.t1.18  : qualcs  Juftiniani 
Novel.  113.  eap.it , Leonis,  ac  Conftanrini  tit.p.  §.5  : quales  Ca- 
roli  M.  Capitul.  lib.  5.  cap.  41  , & in  Ediifto  apud  Goldaftunt_» 
Conft.  Imp.  To.  2.  p.  1 1 Sc  Contadi  Imp.  apud  cumdcm  To.  1 
p.riot  quales  Recefvimhi  in  Hifpania  Regis  Concil.  Hifp.  p.447, 
Ervigii  p.do4>&  Egicx  p.741  : quales  Regum  Polonix  apud  J«i 
cobum  Prilufium  Stantt.  Polon.lib.  i.e-ap.  4,  & Joh- Hcrbor- 
tium  tit.  Spiritualia  fol.  253  : quales  Anglix , & Scotix  Regurar 
Statut. 4,1'eq.,  Eduardi  VI.  cap.4,  Scat.j.  Jacobi  cap. j,Parlam.  3 , 
Jacobi  VI.  cap.45,  & apud  Matthxum  Parifium  ad  an.  1273.  Sci» 
licet  ica  a Laicis  Excommunicationis  latas  fententias  cxecutoriasj 
applicatorias  > feir  abjuratorias  , vcluti  loquuntur  Pragmatici  J 
effe  : quibus  innuitut  latis  ab  Epifcopis  Ccnfuris  fe  adhxrert , 
fuum  eas  fortiri  efledhim  rpfos  velle  , aut  demum  fe  ddteflari  , in- 
que  peffimis  habere  cum  perfonas , turn  do&rinas  eoCenfurx  ge- 
Dcre  ab  Ecclcfia  protritas  j vcluti  Laici  plerique  itt  Synodo  Ephe- 
fina  Aift.  6 in  Qliartodecimanos  Anathema  pronuntiaffe  leguntur  J • 
qua  de  rc  fufc  Perronius  in  Rcplic.  ad  Regem  Angl.  Jib.  i.  difp.  . 
27  > Baronius  ad  an.  528.  n.  m , Spondanusdc  Coemet.  Sacr.  lib. 

4.  par.  t.  cap. 2.  §-.5  , aliique  vulgo de  Schola  ThcolQgi . Quibus 
legibus  ita  rite  pcrceptis  , jam  fponte  coneidit  quidquid  de  Jure 
excommnnicandi  ab  Imperatoribus  Ecclcfia  fa  do  , deque  Jure__» 
Excommunicates  abfolvcndi  Imperatorum  proprio  Seldenus  fub* 
texit . Ita  ctiam  inter  alia~»  queis  hiftoriam  infarfir  fuam  , com* 
memo  deputandum  ill ud  eft  j quod  de  EufcbioNicomedienfi , Sc 
Thcogni  Nicxno  a Nicxna  quidem  Synodo  damnatis  , fed  a 
ConftantinoM.  Excommunicarione  abfolutos  tradit  Eutychius 
apud  Seldenum  p.  1 9 4.  Etfi  enim  Eutychii  didlum  veritate  niti  d&> 
rerur  > nihil  officit , quo  minus  di&um  accipi  commode  queat  ita-> 
tit  DuumViros  illos  aut  a Nkxna  Synodo  injuftc  damnatos  Impe- 
rator  exiftimaverit , aut  poft  damnationem  ad  frugem  regrellbs 
reputans  fuo  favore  hand  indignos  habucrit  , ncque  cum  cis  Sa- 
crorum  jungj  confortiodctrc&am  .Ita  Si  inter  alias;  quibus , jus*. 

gtse- 


Digitized  by  Google 


d*r  4 De  PoTMTATI  EcCtMIA»riCA  » 

praetsr  , ac  fas  , JufKnianus  paillm  Ecclcfuftics  fe  imrmfcerc  Jurif- 
di&ioni  non  abftmuic,  adnumcranda  vcnit  Novella  uj.  cap.  1 i. 
Collat.  9.  tit.  15.  apud  Julianum  .Antecefforem  cap.  44a  , quae 
plane  Lex  lmperatoribus  probata  fubinde  evafiflfc  videtur  ex  Bafi- 
licislib.j.  tit*  1.  § 10,  ex  Photii  Nomoc.  tic.*,  cap.p  > ex  Ecloga 
Leonis  , Si  Conftancini  tit.  9.  §.  $ > ac  Michaele  Attaliara  in  S.y* 
nopii  Juris  tit.  3 , qua  Excommnnicatione  pic  ft  i quifpiam  ante 
prohibetur  , quam  jufta  probata  fuerit  cauifa  . Quamquam  & is 
Legi  buicce  reftus  , probufque  fubefle  poceft  tenfus  , ut  Sacrorum 
integritati  Canonutn  ea  dumtaxac  lege  coufultum,  profpeftuna 
que  videri  poflit , uc  ad  eonmt  a muffin  inHigi  Ccnfuras  intende- 
lit  j exoptaritque  ; quibufque  violatis  fiquis  Excommanicatione 
fuilTet  irretitus « eutn  A Aiajorc  Sacerdote  abfolvi , Coturaunioni- 
que  reftitui . En  Legis  verba  : Omnibus  Epifcopis , Cf  Pretbyte - 
fit } (perperam  id  juris  Pres  by  ter  is  commune  Sc  , ) interdicimut 
Segregate  alt  quern  a Sacra  Communione  , antequam  caujji  mon/lre- 
tur  , propter  quam  Sand*  Regul*  ( SS.  Pauum , ac  Synodorunu* 
fcilicet , ) boc  fieri  jubent . Si  quit  autem  prater  hot,  ( contra  prae. 
feriptum  videlicet  a Synodis  > & a SS.  Patc^His,)  a Sand  a Commu- 
nion* quemquam  fcgregavcrit,ille  quidem,qui  injufie  a Communione 
fegregatus  efi  , felutut  Excommumcationc  a Aiajore  Saccrdotc  ( a 
Metropolita  nempe  , vel  a Patriarcha  ) , SanSlam  mereatur  Com- 
munionem  . fi)ui  veto  aliquant  a Saudi  Communione  , ( praercr 
jus,  aefas  videlicet}  ac  prxfcriptum  Canonum ) ,fegregare  pra- 
Jumpferit  > 4 Sacerdote  fuo  >.  fub  quo  confii tutus  efi , Jeparabitur  a. 
Communione  &c.  Quae  proJfefto  qui  probe  tenet , facile  perfpicic 
indc  parum.nihilqueEccleliaftkaeinhac  paste  vulncris  ,injuriae- 
que  poteftaci  inferti . Nee  ab  hac  altera , nec  amplior  vis  ipeft  Le- 
gibus  ImperiaUbus  alii*  > quas  eo  locj  p.  244  , feq.  conglomerat 
Seldeous  ad  fuadendwn  , excommutucandi  Jus  Ecclefiar  coarftari 
quam  licite  , tam  legitime  a Pcincipibus  poffe  : veluti  Caroli  M. 
Capitul.lib,  i.eap.  142;  & Lib.  5.  cap.  4*;  Ludovici  Pii  Capit.  3. 
capp.a  j,  & 3]i  Caroli  CalviCapkul-  in  Villa  Sparnaco  editis  an. 
847.  cap.  4;  Ludpvisi  II.  Ger®.}  Caroli  II.  Gall.  Regum , Luda- 
vici  Imp. } Lotharii  Regis  Lotharingix  > & Caroli  Burgundise  Re. 
git  inCoovcntuCouiluentiuoan.Sdo.art.d:  prastcrtmffisiis,  qux 

a Pro- 


Digitized  by  Googl 


et  Civili  . ArticulusVI. 

x Froteft  antibus  edits. deindc  Principibus  funt . Nam  Franc.  He- 
gum  Capituiaria  aut  ex  Sacris  Conaliorum  Canonibus  cxcerpra  , 
aut  Epifcoporum  interveniente  confenfu  edita,  Sacrarum  potitu  , 
quam  Satcularium  Legum  loco  habenda  abunde,  opinor  » alibi  me 
demonftrare  memini  , idque  pro  cunflis  liquid®  demonftrat,  quod 
Caroli  M.  juflu  , Remedius  , aliis  Rcmigius  , Curicnfis  in  llhztia 
Epifeopus  Canoncs  Ecclefiafticos  ex  Pontificum  epiftolis  excci- 
perc  curavcrit  > quos  editor  vidcrc  licet  a Goldafto  Rcr.  Alema- 
nic.  To.a.  par.i . p. iai.  Dcjndeco  dumtaxac,  uti  legend  adpare- 
bit , prxfata  Capituiaria  collineant , ut  juxta  explicitiflimas  Sy- 
nodofum  fanJUoncs  id  fuadcant , & ftatuant ne  gravi  abfqut-* 
cauffa  > nec  magna  abfque  circumfpctfione  , nccnifi  antedebita 
admonitione  , & correptione  adhibita  , Excommunicatio  leratur  : 
qua  de  moderatione  dilcrtiflimi  habentur  Conciliorum  Canoncs  > 
Aureiiancnfis  V.  an.  54?.  Can-  1,  Arvernenfis  II.  cod.  an.Can.a. 
rclatus  a Gratiano'  Can.  4a.  Nullus  Sacerdotum  1 1.  q. 3 , Melden- 
fis  an.  845. Can.  5 6,  Wormaricnfis  an.  8*8'.  Can.i  4,  Colonienfis 
an.  1 53*.  par.  1 3.  cap.  y,  Mognntini  an.  t 54?.  cap;  1 03*  &c. 
Quibus  jungendiS.  Gregorius M-  lib.  1.  epift.  34.  excommunica- 
ri ob  privatam  injuriam  prohibens,  S-GrcgoriusVlI.  lib. a. epift.  £. 
cxcommunicari  Bohemia:  Ducetn  , fc  infeio  , intcrdicens,  neque_»- 
prius  fc  defendentem  auditum  lib.  9.  epift.  1 5,  Innocentiu*  1 V. 
Cap.?.  Conp'tutioncm  dc  Sent.  Excom.  in  d. trinain  debere  przee. 
derc  monitionem  docens  1 & mandans , ac  Bcnedidhu  XIV.  de  Sy- 
nodo  Dicecef.  lib.  1 o.  cap;  t y fcq.  de  his  iufe  diftcrcns . Rcgurrr 
utique  j ac  Principum  fingulare  illud  fertur  privilegium  r ut  ficur 
communicent  excommunicato  > is  cxremplo  Ecclefiafticz  reftitu- 
tusCommunioni  intelligaiur  . Id  ex  CapiiularibusRcgum  Franc, 
refert  Ivo  epift.  *r,  6c  171,  videndique  S.  Gregorius Turon.  hift. 
Jib.  5.  cap.  1 ?,  & lib.  7.  cap.  7,  ac  Pithtxus  in  Probat.  3ibert.Ec- 
cl.  Gallic,  p.  ad.  Idem  exrat  in  ConcilioTolcrano  XII;  an.  <S8o. 
Can. 3,  ubi  videndus  Garfus  loaifa  in  Nor.,  ac  in  Tolcrano  XIII. 
Can.  ?,  fit  1*.  Idem  in  more  apud  Anglos  viguifle  ex  S.  Anfelmi 
Camuar.  lib. 3.  epift.  ?o.  obftrvar  JuretusinNor.  ad  lvonisepiff, 
*2.  At  privilegium  ejufmodi  indnlgentiz,  quam  erga  Printipes 
adhibcrc  Ecdefi*  opportunum  aceidir  j acteptum  referd  debere 


Digitized  by  Google 


<Si  6 De  Potestate  'PcclesiAstica  ,j 

cadcm  ip  fa  docttmenta  > quibus  innititur , nos  cdoccnt  . In  Cap!* 
tularibus  enim  Regain  Franc,  potiores  habuiflc  partes  autEccic- 
fiafticos  Canones  , aut  Epifcopalem  auftoritatem  liquid©  couftat. 
Catteroquin  enim  idem  ipfe  Ivo  epift.  46.  Philippum  I.  Gal.  Re- 
gent ab  Urbano  II.  rite  Cenfuris  irrccitum  advcrcic . A Conciltis 
vero  Toletanis  privilegium  illud  non  cam  vindicatum  , quam  pri* 
mo  Hifp-  Regibus  collantm  expucarc  fas  , ac  pronum  eft : nou  fe- 
cus  atque  cum  Rcgibus^Angli.x  pari  devotionis  officio  Anglica- 
nam  defunftam  Eccleftam  . Qut:  demum  canto  Scidcnus  conacu 
p.  240)  feqq.  congccit  abfquc  deleiAu  ex  Pctro  Pithoeo  de  Libert. 
Eccl.  Gall.  To.  2.  cap.f,  feqq.,  ex  Hieronymo  Ccvallos  in  Trail, 
de  Cognitione  per  viam  violcntia:  in  Cauffis  Ecccl.  See.,  ex  Boba.> 
dilladc  Polit.lib.  2.  cap.  18.  §.  tfijex  Francifco  Salgado  de  Re-, 
gia  proted.  par.  1.  cap.  z,  §•  .1 , feqq.,  ex  Alphonfo  de  Azevedo  in 
Reg.  Conftit*  lib  8.  tit.  5,  ex  Jacob©  Pnlufio  Scat.  Polon.  lib.  1. 
cap.  4,  ex  Job.  Herbortio  tit . Spiritualia  fol.  255,  ex  Eadmero 
hift.Novor.lib.up.tf,  ex  Joh.Sarisberienfi  epift.  1 jy,ex  Lfndwod 
in  Conft  Provincial,  tit.  de.Foro  compet.  cap.  1,  ex  Statutts  Clc- 
li  Angl.  cap.  71  ex  EletaJib  d.  cap. 37,  feq*,ex  Branclhonio  Iib.5. ; 
tit.  defixcept.cap.  23. §.  1,  ex  Thorntonio  lib.  7.  cap.io,  ex  Sca- 
tutis  25.  Hcnrici  VIII.  cap.ip^  & fcat.z^.cap.  1,  ex  Cockio  par. 5. 
fpl.;i,&par.  8.  fol.rfp,  ex  Scat.  1.  Elizabetharcap-  1, ex  alnfquc 
hujufee  genus  Protcftantium  fa-flit , fcripcis,  dccretifquc,  ad  fua- 
dendum  praxi  gencratim  in  Gallia , Hifpania  , Polonia  , Hunga* 
ria  , Germania , Anglia  See.  receptiffima  tam  tnjuftc  excommuni. 
catis  ad  Regiam  confugere  protedionem  liccre  , quam  Regibus 
cjufmodi  Excommunicationcs  abolere  , atque  Ecclcfiafticam  po- 
teftatem  intra  xqui  , juflique  confines  jn  Cenfuris  ferendis  cohi- 
bere  fas  effe  ; nefafque  viciffim  Regum  abfqnc  licentia  Rcgios  in 
Mimftros , atque  Officiarios  Cenfuris  animadvertere  . Quam  enin* 
falfumcffc  illud  pri  us  de  facultatc  cum  Excommunicatorum  Re* 
gium  adeundi  Tribunal,  turn  Rcgum  cifdemdnqpcrtiendi  favorem, 
fatis  , fuperque . denionftratum  efl,:  idque  modo  unum  adjungam  , 
quod  ^tatufum  £u.b;Hct>rilcp  VIII.  de  Ccnlurqrum  judicio  Laicis 
Judrcibus  dcinandando  sbtogatum  fub  Maria  Regina  .,  neque  fub 
iJtfabctha.iqlUuratura.,  fediqio.  ab  Epifcppis  bis,  ac  ter  ana; 7b 
‘ »584> 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VI.  €\y 

1 584,8c  158?.  teformatum  fuiflc  refertur  in  A&is  Col  lationii 
Hamptotricurienfis  an.i  6 03.  die  1 4.  Jan.  apud  Chauftcpi  d in  Di- 
diion.  Hift.Crft./fl  Reinoldo  T0.4-p.8ij  feq.  Not.B;  tam  pofterius 
iftud  de  invaliditate  Ccnfurae,  Regum  abfquc  confcnfu  , in  Regios 
Ofluiarios  latae  , fi  veritate  tamen  undique  innititur  , quod  alii 
verius  inficias  cunt , in  Apoftolicis  indultis  fundamentum  habere 
cercum  eft  > ac  conftans  . Atque  ita  plane  Philippus  VI.  Gall.  Rex 
dim  in  litteris  an.  133$.  apud  de  Lauricre  Ordinat.  Reg.  Franc. 
To.  a.  p.183.  diferte  adfirmavit  a plerifque  Rom.  Pontificibtis 
fingulari  privilegio  Franc.  Regibus  indultum  fuiflc  : Ut  nullat  im 
Tern  Rcgii 1 Excommunicationis , vcl  InterdiEU  femtutiat  profit 
Tit , abftjue  mandato  Sedis  slpojlolic*  . Quod  tamen  privilegium 
baud  Gallis  omnibus  faperc  obfervant  PP.  Maurini  in  Addit.  ad 
Gloflar.  Ducangii  edit.Ven.  T0.3.  p.  208.  Huicce  perquamfimile 
privilegium  , ut  nempe  j PontificeM.j  ejufque  a Latere  Legato 
cxccptis  , a nullo  Excommunicationis  feriri  gladio  quirent , con- 
ceflum  fuiflc, Bohemia?  Regibus  augurari  fas  eft  ex  S.GregorioVIf. 
l<b.  a.  cpift.  6.  ad  Gcboardum  Pragen.  Antift. ; Regibus  Scotiz 
liquet  ex  Clemente  III.  Conft.  Cum  Vniverfi  an.i  1 88,  alteraque 
fimilitcr  incipiente  Cxlcftini  111.  an.  npn  Armenia?  Regi  ex  In* 
noccntio  III , S.  Ludovico  Regi  Franc,  de  Regno,  abfque  fpeciali 
Pontificis  mandato  , generali  Interdido  haud  fupponendo,  ex  In* 
nocentio  IV.  epift.  18;  Henrico  Hugonis  Filio  Ruthenenfi  Comi. 
ti  ex  Clemente  IV.  Conft.  Intendentcs  an.  1 248;  & Anglia?  Regi* 
bus  ex  Clemente  V.  Conft.  Tu*  Devotionis  an.  1 30*.  Facit  hue 
ctiam  (ingulare  privilegium  aliud,  quo  Apoftolicx  Sedis  vices  fui* 
in  Regms  obcundx  demandatx  feruntur  S.  Eduardo  Anglix  Regi 
a Nicolao  II,  Rogerio  Calabrix,  ac  Sicili*  Comiti  ab  Urbano  II, 
& Uladislao  Polonia*  Regi  a Martino  V:  quo  pefcximio  fane  ex 
privilegio  & illud  confcquitur  tam  hofee  Rcgcs  , quamhorunu. 
Rcgna  , nifi  a Pontificc  M. , aut  fpeciali  Pontificis  M.  facultatc  , 
Ccnfuris  , & Intcrdiftis  legitime  fupponi  nequire  . Scd  dc  his 
jam  nimis  . 

Ad  a.  modo  propofirxquarftionis  properando  caput , ex  ea* 
dem  Poteftatc  ligandi  , atque  folvendi  dcfcendcrc  Poieftatem 
quoque  poenas  intligendi  coiporalcs  operxpretuim  eft  demon- 

Pars  HI.  Tm.  yi*  1 i i i flu* 


Dfgitized  by  Google 


DePotestate  Ecclesiastica  * 

ihare  . Atque  principio  quidcm  A Ethnicorum  Sacerdoribus  , A 
veteri  Hebrxorum  Synagogx  in  Legum  tranfgreflbres  corporates 
dccernerc  poenas  fas  fuit , non  eft  profcdto  , cur  Ecclefix  Caihoii- 
cx  par  dcnegetur  facukas  . Jam  vcro  apud  Romanos  Pontificis 
M.  quammaxime  , tanquam  Sacrorum  Judici , muldlx  dictionem, 
quam  Magiftratibus  publica  Jurifdi&ionc  defungcntibus  compe- 
liifte  ex  Ulpiano  pryfertim  L.131.  Aliud  eftfraus  9i.De  Verb.  Si~ 
gnif.  j & L.  2.  in  fin.  ff.  De  'Jud.  oftendit  BrifTonius  Seled.  ex  Ju- 
re Civiii  Antiquit,  lib  3.  cap. 4,  Pontificis  M.»  inquam,  propriam 
luilfeex  Livio  lib.  37.  cap.  $ i>  & lib.  40.  cap.  42,  ac  ex  Cicerone 
Philip.  II.  cap-8,  probat  ibid,  in  Not.  Albertus  DRftcrius  Trckcl- 
lius  edit.  Lugd.Batav.  174,?.  p.  68.  Apud  Judxos  vero  , prxtcr- 
quam  a Samuelc  Agag  1.  Reg.i  5 , 33  , ab  Elia  Pfcudo  Prophet* 
Baal  3.  Reg.  18,  41,  & Quinquagenarii  Ochofix  4.  Reg.i , »2 , ab 
Elizco  Pueri  irrifores  4.  Reg.  2,  24,  a Jojada  Athalia  4.  Reg- 1 1> 
1 5,  & z.Paralip.  13,14.  &c.  corporalibus  affedfi  pcenis  leguntur, 
apud  Judxos , inquam  , antequam  in  flagitiofos  poftrema  animad. 
verteretur  Excommunicationis  fpecie , ut  quoquo  ii  modo  ad  pce- 
nitentiam  , mentcmque  provocarcntur , flagris  c*di  confucvitTc 
obfervant  Vitringa  lib.i.  cap.zo.  p.  775,  & Seldcnus  de  Syned. 
lib  1.  cap.7.  p-106.  Quo  pertinerc  videtur  illud  Chrifti  I).  Matth. 
cap.  10.  v.  17.  ad  Difcipulos  fuos  loquentis : In  Symgogis  Juii 
flagellubunt  vos&c.  Quern  profcdlo  locum  follicitans,  in  dubium. 
que  rcvocans  Beza  dignis  vapulat  a Bafnagio  hift.  Jud  lib. 6.  cap. 
21.0.16,  ejufdcm  loci  veritatem  confirmante  ex  S.  Paulo  , qui 
A6t.  Sacerdotum  juftu  ad  cxdcndos  undique,  & in  vincula—, 
conjiciendos  Difcipulos  Chrifti  D.  conquirebat , quique  2.  Co- 
rinth. cap.i  1.  v.  24,  fcq.  fc  quinque  vicibus  flagris  exfum  , quin 
& ter  virgis  flagelUtum  , atque  lapidibus  impetitum  teftatur  } ex 
Maimonidc  quoque  de  Studio  Legis  cap.  7.  p 38,  quiejufmodi 
apud  gentiles  fuos  obtinuiftc  ritum  flagris  reos  cxdcndi  ad  Sacer- 
dotum nutum  locuples  teftis  jcccdit  . Atque  rcos  inter  alios , qui 
aut  falfum  protuliffent  teftimonium  , aut  foli  ad  teftimonium  pro- 
ferendum  accefliftent , Pontificis  juffu  loris  concidi  foli  cos  cradi- 
tur  in  Pefachim  cap.  1 o,  & a Maimonjde  in  Hilch  Eduth  cap. 20, 
& in  Hilch.  Token  cap.  5.  Qux  prxtcr  flagitia , plurimas  alias  ob 

cul- 


Digitized  by  Google 


itCivili.  Articulus  VI.  tflp 

culpas  Pontificis  impcrio  vapulare  reos  confucviflfe  liquet  ex  Tal- 
mud tit.  A/accoth  cap.  3,  ex  Gloffa  Caph  A/Jchath , ac  videndus 
ibid,  in  Not.  Joh.  Cocquius  p.  m,feqq.  Prxtcrca  apud  Judxos 
peccatorum  confeffioni,  de  qua  Levit.atf,  40,  & Num.  5,  6 , ieqq., 
caftigationes , & flagellationes  accederc  confueviffc  adfirmat  Ja. 
cob  Bcn-Asher  in  tra&.  Orach  Cbajim  §.607;  atque  ita  quidcm, 
ut  peccatis  gravioribus  imponerentur  pcenx  corporates  ad  plures 
ctiam  annos  fubcundx,  docent  Judarorum  Magirtri  plerique,  Mai- 
monides  in  Talmud  tit  .Thera  cap. 6 > feq  , & Rabbi  Samuel  in  SV- 
pher  Cbajidim  §."1 67,  ac  Rcskit  Cbocmct  minor  in  Shaar  Hathefu - 
ba  cap.  7.  apud  Buxtorfium  in  Synag.  cap.  54,  & Seldenum  de  Sy- 
ncd.  lib.  1.  cap.  7.  p.  13  5.  Cur  vero  demum  c putidis  hifee  Rabbi- 
norum  lacunis  doctimcnta  hauriam , ubi  limpidos  in  promptu  ha., 
beo  S.  Scriptrx  fontes  cum  Dcut.  cap.a  5.  v.  2,  feq.,  quo  flagitto- 
fis  plagas  imponi  prxeipitur  , imponendique  prxfcribitur  modus  > 
turn  Pfal.  108.  v.  6,  fcqq.,  quo  juxta  Propheticam  phrafim  , prx- 
ter  feparationem  a Sacrorum  confortio  , ac  Satanx  traditioncm  , 
peccator  diris  omnibus,  poenifquc  corporalibus  agitur  . Quo  certc 
facit  ctiam  illud  Chrifti  D.,  a quo  vendente* , & ententes1  in  Tern, 
plo  flagellis  exfi  leguntur  Johan. 2>i4,  feq  , & S. Pauli  2. Corinth. 
11,23,  qui  carceribus  , & plagis  a Judxis  affeflum  fe  memorat  . 
Sed  & S.Epiphanius  Judxum  quemdam  ideo,  quod  Chrifto  D.  no- 
men dare  voluiflet , ilagris  in  Synagoga  concifum  refert ; & apud 
Eufebium  citatur  liber  imperante  Commodo  adverfus  Montani- 
ftas  clucubratus  , ubi  legitur  corum  gregis  neminem  in  Judxorum 
Synagogis  flagellatum  fuifle  . Synedrio  quin  , ac  Synagogx  fas 
nedum  fuifle  Legis  tranfgrcflbres  ad  ilagclla  damnare,  fed  imo  jus 
vitae  , & necis  exiftimsint  Huetius  in  Not.  ad  Origen.  To. 2.  p.  2^, 
Ligfoot  in  Evang.,  & Lamy  Concord.Evang.Appar.Chron.  par.2. 
cap.3.  §.£j.  To.  t:  quod  probant  fa<3o  S.  Stepliani  lapidibus  obru- 
ti , ac  S.  Jacobi  fufte  interferti  . Quamquam  id  neget  Bafnagius 
hift.  Jud.  lib.  6.  cap.  2.  n.  6.  fado  Chrifti  D. , qaicm  neci  tradere 
fibi  nefas  e(Te  fafli  Sacerdotes  leguntur  Joh.  1 8,  3 1,  refpondens  n. 
8,  feq.  SS.  Stephani,  & Jacobi  necem  , non-Syncdrii  dccrcto,  fed 
furentis  multitudinis  confp:rationi  efle  adfcribendam  . Hue  facie 
ctiam  Satcllitii  tam  apud  Ethnicos , quant  apud  Hcbrxos  inentio 

Iiii  2 Sa- 

u 


o 


Digitized  by  Google 


<5*20  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Saccrdotum  ufui  dcftmaci  , atquc  loris  , flagrifquc  armati  ad  (Ja- 
gitioforum  vindidam  ex  Saccrdotum  nutu  capiendam,  dc  quo  di- 
vlu in  abunde  , opinor  , fup.  Art.  4. 

Non  opus  eft  tameu  c veteri  Synagoga  documenta  , & cxem- 
pla  mutuare  , ac  derivare  , ubi  liquida  nobis  ex  Evangelio  » Seri- 
ptifque  Apoftolicis  tot  (uppetunt  arguenenta  > quibus  Cbrifti  D.  , 
Apoftolorumquc  fado,  didoque  & hanc  Ecclefia:  poenas  infligen- 
di  cocporalcs  poteftatis  fadam  doccmur  particulam  fuifle  . Enina 
vero  a Chrifto  D.  fado  de  funiculis  flagello  vendentes , ementef- 
que  Tcmploexpulfos  exS.joh.a,  14,  feq.  mok  memorabam  . Sub 
Poteftatis  quoque  ligandi , atque  folvcndi  fpecie  S.  Pctro  fad.?  » 
Apoftolifque,  defignatam  fuifle  poteftatem  facinorofos  fpintuali- 
bus  nedum  plcdeodi , fed  corporalibus  infuper  poenis  , five  Ex - 
communicationis  poenam  fpiritualcm  cite  non  modo,  fed  corpo- 
ralcm  ctiam  compledi , exinde  patet , quod  Match-  cap.  $.  v.  ap» 
feq.  fub  oculi , manus  , ac  pedis  ftmilitudine  ab  Ecclefix  corpore 
crui  } abfeindi  > & projici  facinorofi  jubentur  : qua  111  juxta  fen. 
tentiam  cxcommunicatiChriftifidclium  Communione,  atque  con- 
fortio  tam  Civili , quam  Sacro  feparan  folent  ■ Atque  ita  locum 
hunc  de  Excommunicatione  incerprctari  non  dubitarunt  Origencs 
Jiom.  7.  in  Iofve  fub  fin.,  & S.Innocentius  I.  inepift.  ad  Epifcopos 
Concilii  Milevit.  inter  Auguftin.  £3,  edit.  Concil.  25,  Cout.  30. 
n.  6.  Quo  ctiam  faccrc  locum  ad  Galat.cap.  5.  v.  12,  ubi  abfeindi 
fadiofi  abfolute  jubentur  , juxta  intcrprctationem  Bezat , & Sel- 
deni  fuperius  admonebam  . H.uic  ctiam  interpretationi  fuffragan- 
tur  S.Cyprianus  cpift.tSx,  S.Ambrofius  lib.de  Elia  cap.22,  S.Hie. 
ronymus  cpift.i.  ad  Nepotianum , Audor  libri  de  Vita  contempl. 
fub  nomine  S.  Profperi  lib.  2.  cap.  7,  a quibus  palfim  fub  abfeif- 
fionis  , ejedionis  , & fedionis  nomine  Excommunicatio  exprimi 
folct  . Singularem  itaque  Apoftolis  a Chrifto  D.  poteftatem  fa* 
dam  impios  cum  motbis,  turn  mortc  damnandi  liquet  Ad.  cap. 5. 
v.  5 j ubi  S.  Pctuis  Ananiam  , & Saphiram  otis  gladio  inccrfetifle 
legttur  , vcluti  locum  de  prodigiofa  Apoftolis  poteftacc  fuda  in- 
telligendum  confentit  Grotius  , & Ad.  cap.i  3.  v.  1 1,  ubi  S.Pail- 
lus  Elymam  Magum  cxcitate  percuflit , vcluti  de  poteftacc  cor- 
porales  ctiam  inlJigendi  poenas  & locum  hunc  interpretatur  Tet- 

tul* 


w 


« 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArxiculujVT.  02  » 

tullianus  de  Pudic.  cap.  14.  Potcftatem  hanc  iccrum  % S.  Paulo 
Virg.r  nomine  defignatam  i.Corinch.cap.q.v.i  1.  intellcxit  S.Au. 
guftinus  lib.  3.  contra  Epift.  Parmen.  cap.  1 : yam  hie  , inquient, 
tpparet  turn  loqui  de  vindi&a  , Ad  at  jus Jignificitioncm  virgam  no- 
minavit . Defignatam  item  a S.johannc  Evang.  Apocalyp.  cap. 2. 
¥.  37.  fic  accepit  idem  S.  Do&or  hom.  a*  in  hunc  Ioc.  yirgamy 
ajens  yferrtam  dixit  yohannet  propter  fuJUtiam,  & propter  rigo. 
rem,  quum  1/irga  corrigantur  honi,  mali  vero  confringaatur ■ Paul. 
Jo  fupcrius  vero  dixerat  a Chrifto-  D.  hanc  accepiffe  Ecclcfiam  po- 
teftatem  : qua  rurfus  dc  poteftatc  cxprcdkis  loquitur  S.  Paulus  a. 
ad  Corinth,  cap.  1 o.  v.  8,  feqq.,  & cap.  1 3.  v.  3,  & 10.  An  porro 
ad  Spiritualcm  Inflige ndi  pcenasdumtaxatfpirituales,  an  ad  Cor- 
porates etiam  inferendi  pertinear  infignis  S.  Pauli  locus  alter  tana 
in  Epift.  i.  ad  Corinth,  cap.),  v.  5,  fcqq.»  quam  in  Epift.  1.  ad  Ti- 
moth.  cap.  *•.  v.  2o».  ubi  Satan*  traditi  lcguntur  Inceftuofus  Co- 
linthius ac  Hymcnaeus  , & Alexander,  lis  eft  inter  Dodos  . Eunv 
locum  proprie  ad  Excommunicationem  fpedare  , quatenui  effc- 
dlum  ad  cauftam , Deo  ita  difponente  ad  juftum  Excommunicatio- 
nis  me  rum  jncutiendum,vift>m  eft  Tertulliano  de  Pudicit.capp.t4, 
Origeni  horn,).,  in  Jiid.,  S.Hilario-in  Pfai.59.  n.y,  & 1 18.  tit.i  6: 
n.5,  S.AmbroGo  dc  Poenit.  libu.capp.ia,  & 1 3,  S.Joh.Chryfofto- 
mo  hom.  1 5.  in  hanc  epift.,  S,  Hieronymo  Apolog.  adv-  Ruff.,  in 
lfajs  capp.  14,  & 19,  & in  Ezecb.cap.  17,  S.  Paciano  epift.  3.  ad 
Sympcon^S.  Auguftino  adv.  Parmen.  lib.  3.  cap.  1,  & lib.de  Fi- 
de , & Oper.  cap*  26,  S*  Leoni  M.  epift.  89.  cap.  7,  Thcodoreto, 
Primafio , Sedulio  , Theophyla&o  , Haymoni , Anfcimo  in  1*  Ti- 
nioth,  1 , Eftio  in  hunc  loc.,  Franc.  Mayrono  in  4«Sent.  dift.tg>  q.3, 
Baronioadan.  57.  n.  1 ir  adquus  fuifragio  quoque  accederc  fuo 
non  hzfereCalvinus  ipfe , Beza , Petrus  Martyr  , apud  Pctavium 
de  Ecd.  Hier.  lib.  3.  cap.  1 1 ,-Erafmus  in  hunc  loc.Crit.  Sacr.  To. 
3.  p.  63,  aliique  . Earn  contra  Satan.?  traditionem  ad  Ex-commu- 
nicationcm  fpe&affe  negant  Petrus  Molinxus  in  Vate  lib.  t.  cap. 

1 1,  five  dc  Przcognit.  futur.  , Ludovicus  Capellus  in  Joh.  cap. 9. 
t.aa,  Ligfootusadhunc  loc.,  Vicringa  de  Vct.Synag.  lib. 3.  par4- 
cap.  1®.  p.757,  Joh.  Crejus  Obfcrv.  Sacr.,  &hift.  ad  Rom.  cap .p* 
v.  3.  apud  Sddcmun  dc  Syncd.  libs  u cap.  8-  p.  150,  Bochartus  tn 

epift. 


Digitized  by  Google 


6rr  Dh  Potestate  Ecclesiastica  , 

epift.  ad  Joh.  Tapinum  Oper.  To.  a.  p.  ioj  j , Samuel  Bafnagius 
diflert.  1.  dc  tradit.  UagitioH  Diabolo  n.  x.  Annal.  To.  a.  p.  47 5> 
& Calovius  in  Bibliis  illuftratis  ad  hunc  loc.,  quin  tamen  inficias 
ire  aufi  fint  exinde  Apoftolicx  poceftatis  inlligendi  feeieftis  pae- 
nasetiam  corporalcs  prxclarum  fpecimen  patere  , ac  dum  Satanx 
peccatores  traduntur,  poceflatcm  deferri  cruciandi  corpora.  Tho. 
mx  Erafto  Theft  5 9.  ca  vicilfim  Sacanx  traJitio  ideal  eft  , ac  tra- 
ditio  in  occifionem  , & damnacionem  . Sed  manilefte  repugnac 
interpretatio  hare  verbis  feqq.  Vt  Spiritus  fervetur  in  die  Domi- 
ni i illifqueitem  1.  Timoth.  i.Vtdifcant  non bljJ'pkcmare  : qux 
plane  in  homine  a Dxmone  incerfcdo  1 atquc  damnato  locum  ha. 
bere  nequeunt . Limborchio  Theolog.Chrift.  lib. 7.  cap.  t8.  n.28. 
Inceftuofus  ille  correptioni  durmaxac  fubjedus , non  etiam  Ccn- 
fur«gra»iori,  vifuseft.  Sed  is  fccummct  pugnac , utcui  ibidem 
caSatanx  tradicio  ad  torquendum  in  corpore  morbo  , vel  incom- 
modo  alio  intelligenda  videcut . Pugnac  dcide  cum  Apoftolico 
texcu  3 qui  cxpliciciflime  de  poena  longe  graviori  loquitur  . Pau- 
linum  icaque  locum  de  Excommunicacione  corporali  cum  poena_* 
conjumfta  capiendumnon  dubitant  ex  Proteftantibus  Ovvenus  in 
Otiis  Theolog.  p.  4^7,  feqq.  Ligfootum  rcfellens  ; Marckius  in 
Syllogc  diftert.  fuper  loca  Vet.,  &Nov-  Tcft.  Exerc.  ty,  ubi  Mo- 
linxutn  oppugnat  j Fcchrius  de  Excom.  Eccl.  §.  S 1 , feqq.,  loco- 
que , cum  quo  conferc  Match-  iy,  Adt.  7,  34,  & u,  1 1,  vim  , 
& coadioncm  inefte  adverfus  Arminianos  Grotium  , Epifcopium, 
Limborchium,  Arnoldum  &c.  oftendit;  Jagerusin  Syft.dogm.Po- 
lem.  lib.4.  p.io5;  Caldervood  in  Alt.  Damaf.  p.i8i,  Kromayerus 
de  Poteft.Eccl.  §.1 3.  p.5  5;Pfaffius  in  Orig.  Jur.Eccl.  cap.i.  are.a. 
Not.  PP.  feqq.  p.  6 5,  feqq.,  ubi  Seldenum  dc  Syncd.  lib.i.  cap.8. 
p.  148.  to.  lmprobum  non  proMafculino  , fed  pro  Neutro  acci- 
pi  concendentem  jure  fuftiaminac,  (iquidem  Tcxtus  liquido  de  ho. 
mine  Inceftuofo  loquatur  ; corrigit  etiam  Bohemerum  , qui  Jur. 
Eccl.  diifert.  J.  de  Confxderata  Chrift.  Difciplina  §.37.  hanc  ex- 
communicationem  Civiicm  effe  autumat , leu  cxclufioncm  a Ci- 
vili  federate:  (iquidem  fi  poena  hare  fuiftet  tantum  Civilis , S.  Pau. 
lus  earn  infligens  in  Jura  Magiftratus  Civilis  involalfet . Confer 
& witfium  in  Mcletcmatibus  Lcidenf.  p.  y 3,  feqq.,  & Wolfium  in 

Cu- 


Digitized  by  Google 


ET  ClVILl  . ArTICULUsVI.  6-1 3 . 

Curis  Philolog.  Crit.  To  3.  p.  3 67,  feq.  Scd  cnim  interpretatio- 
ncm  hanccc  magis  , quam  Protellantibus  hifcc  , SS.  Ecclelia:  Pa- 
tribus  paullo  fuperius  mcmoratis  rcferrc  acceptam  nobis  eft  pla- 
ne facrum  , quibus  uterque  Apoftoli  locus  de  Excommunicatio- 
ns utique  , atquc  deextraordinaria  quoque  poena  eorum  tempo- 
rum  propria  , qua  revera  Satanic  variis  excarnificandus  , vexan- 
dufque  modis  , aut  morbis  Excommunicatus  dederetur  , intellc- 
ftuseft:  qua  de  intclligentia  fulius  Albafpina;us  Obfcrv.  Eccl. 
lib.  i.eap.  i]  fcqq- , Hallier  de  Eccl.  Hier.  lib. 4.  Sed.  a. cap-  r. 
art. 9.  §. 3,  Petavius  dcHier.  Eccl.  lib. 3.  cap.  11,  Cornelius  a 
LapM  &Tirinus  in  1.  Corinth.  5,  &c.  Singularis  porro  hujufmo- 
di  poteftatis  , Apoftolis  deinde  fadx  , D.emoni  cruciandos  tra- 
dendi  flagitiofos  fpecimen  aliquod  in  veteri  Synagoga  pratextitif. 
fc  indicare  videtur  Propbeta  Regius  Pfal.  77.  v.  4^.  ImmiJJioncs 
per  sfrigchs  malos  memorans,ob  quas  apud  Judaeos  extra  Synago. 
gam  fa&os  miferabili  tandem  confumptos  morte  tradit  Jofephus 
de  Bello  Jud.  lib. 2.  cap.7.  In  Evrangelica  vero  lege  Apoftolis  col- 
lata  poteftas  ifta  videtur  Marci  cap.  1 6.  v.17.  cum  poteftate  vicif- 
fiiw  Darmoncs  ejicicndi,  ut  obfervat  S. Thomas  ibid.  Eamdem  pofc 
Apoftolos  poteftatem  in  Ecclelia  longo  perdurafse  tempore  plu. 
rimis  docemur  cxemplis  , quorum  nommlla  collcgit  citat- §.  3. 
Franc.  Hallier  , ut  illud  > quod  in  vita  S.  Ambrolii  refert  Pauli- 
nus  , de  Stiliconis  I'crvo  Anathcmate  pcrculfo > fcatimque  ab  im- 
mundo  Spiriru  in  frufta  difeerpto  ; illud)  quod  lib.de  Schifm.  Ur- 
Ikini  tradit  Marcellinus  , de  Zofimo  Ncapolicanx  Ecclelia;  perva- 
forc  a Maximo  legitimo  Epifcopo  excommunicato  gravi  linguae 
impedimento  ftatim  corrcpto  j illud  de  Diofcoro  a Chalcedonenfi 
Concilio  damnato  infelieiflime  in  exlilio  mortalitatem  explctosde 
Carilio  Clcrico  a Gennadio  Pacriarcha  Ccnfura  irretito  die  fc- 
quenti  dcfundO)  tefte  Thcodoro  Left,  lib.i . Collcdtan.  i de  Nan- 
tino  Engolifmenli  Comite  ab  Hernelio  Epifcopo  excommunicato 
mala  paullo  poft  morte  percufso  , referente  S.  Gregorio  Turon. 
hift.  lib.  ;.  cap.  3*;  de  Sacrilegis  Excommunicatis  a S-  Madovio 
diverfis  cxtcmplo  morborum  generibus  affe&is , tefte  Sigebcrto 
in  ejus  vita  apud  Surium  die  a j.Novemb.;  de  Laico  quodam  Ana- 
themate  innodato  a Pio  Apfarenli  Przfule  , ac  repente  fulmine_» 

ido  j 


Digitized  by  Google 


#24  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

idc  , fcribente  S.  Pctro  Dam.  epift.  2 ; de  aliifque  apud  Grscoi 
Excommunicatis , ac  poftobitum  ad  modum  tympani  intlatis , 
audorft  Manucle  Malaxo  in  vita  Maximi  Patriarch*  : quos  ob 
mot  bos  fane  , mortcfque  illatas  Carntjices  Re i public*  Chrifiiant 
dieiCacodtcmones  antiquis  Eccleft*  Patribus  folcbant,  ab  Ori- 
gene  lib.  7.  contra  Cclfum  in  fin.,  & lib.  8 , a S.  Bafilio  , a S.  Hie- 
tonymo  in  Joel.  cap.  a , a S.  Auguftino,  a S.  Joh.  Chryfotlomo 
Ser.  17.  &c.,  legendique  , fi  placet,  Martinus  del  Kiodc  Magialib. 
3.  par.  1.  q.  7,  Petrus  Tireus  de  Drrtr.on.  par.  2.  cap.  3c  , Sertarius 
in  Tobiee  cap.  6.  q.ao,  ubi  plura  de  excommunicatis  a Dxmone 
wariemodc  divexatis  exempla . 

Ut  urhareverode  poteftate  hac  extraordinaria  tradendiSatanr, 
Ecclefi*  olim  ufitata , fe  habeant , ordinariam  fane  cum  facultate 
Cenfuras  infligendi  , poenas  afflidivas  infuper  trrogandi  potefla. 
tem  Ecdefiar  fa  dam  ptincipio  fuadet  ipfummet  Epifcopis  inditum 
tioiven  , officiumque  demandatum  . Enim  vero  Epijcopi  nomen 
apud  Ariftophanem  de  Avibus  , ejufquc  Scholiaffcm  eis  aptatur, 
qui  ad  regendas  Urbcs  mhti  confuebant , quos  Lacedxmoncs  Ar • 
mafias  , Athcnienfes  veto  Epifcopos  ntincuparc  folcbant , tcfte_» 
Suida  V.  E’ittaxciros  . Apud  Latinos  ii,  qui  Pani , feu  Annons 
prarcrant , Epifcopi  denommati  leguntur  L.  ult.  §.^.  tf.  De  A4u- 
tier.,  & honor.  , cujufmodi  forfitan  ille  fuit  Euihcrius  , cujus 
mentio  occurrjt  in  veteri  kifcriptione  apud  jofredum  in  Not.  Ur* 
bisNicienfis  p.  6.  Pro  Agonum  Prajfedo  , Curatore  , Provinci* 
Conftitutore  , Imperatotc  , Infpcdore  &c.  ufurpat  Julius  Pollux 
Onom.  lib.  8.  cap. 8.  Ab  Hefychio  E’viirxoTto  exponitur 
“Vltio  , & a Synefio  E’m<rKOTiiQt\t  Dei  Animadverjio  • Alio  no. 
mine  Curam gerens  dicitur  a Suida  , & Superintendent  a fcquioris 
setatis  Scriptoribus  > S.  Auguftino  de  Civit.  lib.  1 9.  cap.  1 9 . S.Hie. 
ronymo  epift.  85  , Eugenioil.  in  Synodo  Romans  Can.  3 , St  id, 
S.  Nicolao  I.  epift.  1*.  in  Append. , Alcnino  dc  Offic,  §.  de  Con- 
fuet.  Cleric. , Rabano  de  Inftk.  Clcr.lib.  1.  cap.  5 , Ainalariode 
Offic.  Miflse,S.  Bernardo dcConfid.  lib.  a . cap. <5  , aliifque  apud 
Duchangjum  V.  Epifcopus  . juxta  hare  itaque  Principatum  ab 
Epifcopo  in  Ecdefia  tcntri  palfim  docent  S Ignatius  in  cpift.  ad 
Trail.,  & ad  Smytn.,  Auaior  Conftit.  Apoft.  lib.  a.  cap.21 S , S.  Ire- 

nzus 


Digitized  by  Google 


IT  ClVILI  . Articulus  VI.  tflJT 

n*us  adv.  Harr.  lib.4.  cap.44  > & Juftinus  Apolog.  a.  itfoefumo 
cosadpellans  . Prxfidcntcs  Tertullianus  prardicarc  rice  plus  fim- 
plici  non  ambegit  Apolog.  cap.  3?  > dc  Coron.  Mil.  cap.  3 , & ad 
Uxor.  lib.  1.  cap.  7.  S.  Cyprianus  cpift.  55,65  * 6p.  &c.  Prapo- 
Jitoj  , & Principes : quo  paritcr  vocabulo  Epifcopalc  defignari  of- 
ficium  alii  palfim  admonent  Patrcs  . Alagiftratum  in  Ecclcfia  geri 
ab  Epifcopo  idee  rite  dixie  Origene*  contra  Cclfuin  lib.  3.0-30* 
qui  Schomil.  2 1 . inNum. , achom.  n.inExod  Principatu  item 
Epifeopum  in  Ecclcfia  deftmgi  feribit . Hoc  ipfo  Principatus  no- 
mine Epifeopi  officium  rite  deootari  obfervant  S H ilarius  in  Pfal. 
67  , S.  Bafilius  in  Ifajar  cap.  13  , S.  Hieronymus  in  P(al.  t , Arno- 
bius  in  Pfal.  132  , S.  Auguftinus  in  Pfal.  44,  & dc  Cirit.  lib.  1 9 , 
cap.  14  , S.  Cyrillus  Alex,  in  Habac.  cap.  1 . Magiflratum  item  ab 
fc  adminiftrari  £cripfit  S.  Gregorius  Nazian.  Orat.  17  , quern  Jn- 
cruentum  adpcllat  cpift. 46  > Epifcopo  infuper  i^enn»  4^  S'vmg-ela.f 
Cocreitivam  , ac  vcluii  Regiam  tribuens  poteftatem  Orat.  20.  Cui 
par  in  fententia  S.  Joh.  Chryfoftomus  eodem  A'/agiJlratui  titulo 
Epifcopalcm  infcribcrc  dignitatem  haud  dubitavit  , quem  Spiri- 
tualern  nuncupat  hom.j.  in  cpift.  ad  Colof.  Quis  vero,  rogo  , obfti- 
pusadeo , obftupidufquc , qui  ignorct  Magiftratus  , ac  Principa- 
ls juris  cfle  poenis  ctiim  corporalibus  Legum  tranfgrcflorcsadfi- 
cere  , idque  propterca  juris  in  Epifeopos  quoque  fuifle  transfufum 
inficietur  ? Tam  igitur  Divina  inftitutione  , juxta  SS.  Patrum  in- 
terpretationein  , quam  Jure  naturali  Homiuum  infito  menti  cffici. 
tur  , ut  quemadmodum  Filii  a Parentibus  , a Dominis  Servi , Dif- 
cipuli  a Prarceptoribus  , a Magiftratibus  fubditi , fic  ab  Epjfcopis 
Chriftifideles  in  culpam  lapfi  poenis  corporalibus  ple&i  3 cmenda- 
rique  queant:  qua  proinde  de  poteftate  loquens  S.  Auguftinus  in 
Pfal.  toi : Quid  ergo,  inquit , dor  mitt  Difciplinai  Aufcretur 
omnis  correptlo  ? Non  auferctur  . Quid  cnitn  de  luxuriofo  filiofa- 
Rurus  cs  ? Non  cajligabis  ? Non  verberabis  ? Servum  & ipfum 
tuum  « Ji  male  viventem  viderit , non  poena  aliqua  , non  verbenbus 
refroenabis  ? Fiat  hoc , fiat : admit  tit  Deus  , imo  reprebendit  ,Ji 
n(n  fiat  5 fied  ammo  dileSIionis fac , non  ammo  ultionis  . Jam  vero 
Epilcopi  muneri , ac  nomini  conformiserat  Vetcris  Ecclcfia!  pra- 
xis, juxta  quam  Diaconi  *Subdiaconi , inferiorefquc  Clerici  alii 
Part  111.  Tom.  pi.  K k k k ‘ ad 


Digitized  by  Google 


6iS  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

ad  fores  Ectlcfix  ftare  confucveranc  Epifcopi  juffa  execnttiri , eof. 
que  admifluri , vicilfimquc  rejetfturi , quos  ipfc  defignaflet , vcluti 
locupletcs  accedunt  teftes  Author  Conit.  Apoft.  lib.  t.  cap.  57  , 
& lib.  8.  cap.  1 1 , Scriptor  Eccl.  Hier.  fub  S.  Dionyfii  Atcop.  no- 
mine cap.  5 , juncto  S.  Maximo  ibid,  in  Schol. , S.  Hieronymus 
cpift.j.  ad  Heliod.,  S.  Auguftinus  Confef.  lib.  6.  cap.  3 , & lib. 
de  Pailoribuscap.  13  , ac  Patrcs  Concilii  Canhaginenfis  IV.  Can. 
8.  Quo  etiam  pertinet  Difciplins  capuc  illud,  juxta  quod  Pere. 
grini , abfquc  Epif'-opi  Commcndatitiis  > litterifque  Communi- 
catoriis  > ab  Ecclefia  arcebantur  : de  quo  Canones  Apoft-  9 . alias 
la  t Conftit.  Apoft-  lib.a.  cap. 58,  Carthaginenfis  I.  Can.  7 , Are- 
latenfis  I.  Can.  9 , aliique  . Aft  non  unrnn  iftud  Ecclcfiafticx  Dif- 
ciplinae  caput  erat , quo  conftat  juffos  olim , vicorporab,  prout 
opus  fuiffet , etiam  adhibita  , Chrifti  D.  cxemplo  flagcllis  e Tern- 
plo  vendentes,  & cmentes  expcllcntis , ut  oblcrvavit  Ivo  Carnot, 
in  Serm.  Synodico  de  Excellcntia  Sac.  Ordinal.  > Oftiarios  a Tern, 
ploruin  ingreifu  Infidcles  , ac  Baptifmo  nondum  initiates  prohi- 
bere  : nans  & illud  acccdit  illuftre  , quofeimus  veteri  Ecclefi*  in 
more  pofitum  abftinentiis , flagellis  , jejuniis , elecmoiynis , ejuf- 
quo  genus  caftigationibus  , aliifque  carnis  aftli&ationibus  poeni- 
nitentes  adficere  . Ideo  mandatos  olim  > qui  public*  addicti  pae- 
nitentix  fuiftent , ut  prz  Tcmpli  foribus  orarent , nec  intra  Tern, 
pli  fepta  ingrederentur , ingrefli  veto  foras  cxpcllercntur  > ibique 
vefte  indhri  lugubri , cinere  , ac  cilicio  fordidati  ftarent , orarenr, 
llercnt . Cujus  quidem  Difciplinx  mentionem  ingerunt  paflinu 
S.  Gregorius  Neocacfar.  in  epift.  Can.  Can.  ult. , S.  Baftlius  in 
epifl.  Canon- ad  Amphilocbium  Can.  5 tf,  S.  Job-  Chryfoftomus 
horn.  1 7.  in  Matth.  ;cx  Latinis  vcroTcrtullianus  de  Pudic. cap. 4, 
S.  Ambrofius  de  Poenit.  lib.a.  cap.  10  , &S.  Hieronymus  epift.30. 
ad  Occanuin  . Quo  prxclare  facit  etiam  S.  Paulini  Forojul.  Parx- 
netica  ad  Fcliccm  Urgcllit. , quaipfum  ad  poenitentiatn  agendam 
provocat , agendxquc  modum  , tcmpufque  prxfinit  apud  Hardui. 
num  To.  4.  p.  p 1 o Mandatos  item  olim  a Templo  , ante  Sacrifi- 
cii  oblationcm  } cxpelli  eos , qui  in  1 , 3 , & 3.  Poenitcntix  ftatio. 
nc  adhuc  detincrentur  , neque  dtim  ad  4 , Confidential  fcilicct , 
gradutb  admifli  fuiffcnt , ideft  Fkntcs , Audicntes  , Sc  Subftratos, 

liquet 


Digitized  by  Google 


ET  Ct V1L1  ArTICULUsVI.  <*27 

liquet  ex  Conciliis  Laodicsno  Can.r  9 , Agathenfi  Can. do,  Hpao- 
nenfi  Can.  29,  cx  Sozomeno  hilt.  Eccl.  lib.  7.  cap.  1 6 , & S.  J0I1. 
Chryfoflomo  hom.  3.  in  Epift.  ad  Ephef. 

Propius  atqui  facit  hue  vetus  ilia  in  Ecclcfia  difciplina  , juxra 
quam  Chriftiani  a gcrendo  Magiftratu  , Civilique  Prxfcelura  fub- 
movebantur  . Ita  namque  in  Concilio  Elibericano , cujus  tam  ve- 
ritas  , quam  vera  Epocha  nobis  in  aperto  pofita  eft  aUbi  , Can . jtf. 
cautum  habetur  : Magiftratum  uno  anno,  quo  agit  DuumViratum , 
prohibendum  placuit , ut  fe  ab  Ecclejia  cobibeat.  Ex  quo  vidcs 
Chriftiano  viro  aut  Magiftratus  officio  , aut  Ecclcfix  liminibus  ab- 
ftinendum  fuiffe  . Qua:  tatnen  Difciplina  poftmodum  immuuto 
paullulum  eft  a Concilio  Arclatenfi  I.  Can.  7 , atquc  ita  quidem  , 
ut  Magiftratum  impofterum  gerctc  Chriftianis  fas  eftet , ea  tamcn 
adje&a  lege,  ut  littcras  Communicat-otias  ab  Epifcopo  aciiptre 
tenerentur , ejufquc  regimini  obnoxii  effent : contra  quam  Difci- 
plmae  rcgulam  agentes  , turn  demum  Ecclcfiae  aditu  arcerentur: 
De  Prxjidibus , qui  Fideles  ad  Prajidatum  projiliunt , placuit , ut 
quum  promoti  fucrint , lit  ter  as  accipiant  Ecckjiajlicas  Communica. 
torias  : ita  tatnen  , ut  in  quibujcumque  locis  gejjerint , ab  Epi/copt 
ejufdem  loci  cura  de  illis  agatur : & quum  caper int  contra  Dijcipli* 
nam  age  re  , turn  demum  a Communionc  ercludantur  . Similiter  iff 
de  his  , qui  Rempublicam  agere  volunt  . Indulgentia  fixe  tamcn 
haud  ad  cos  extendebatur  , quos  flagitiis  implicitos  publics  per 
gradus  ante  poenitentix  tranfirc  oportebac , quam  iis  per  Ectle- 
fiam  fas  eftet  ad  publics  Rcipublic at  munia  adfpirare  . Vctcrem 
hanc  enim  viguifle  Difciplinam  , ut  cujuslibet  claflis  Poenitentes, 
ufque  dum  poenitentis  fpatium  pcrcurriftcnt  omne  , omninoque 
gradibus  defundi  fuiffent , Sacris  nedum  interdiccrentur  , fed  Ci- 
vilibusctiam  abftinere  deberent , liquido  nobis , locupletiqtie  do* 
cumcnto,argumcntoque  fnnt  imprimis  cx  Pontificibus  S.  Siricius 
in  cpift.  Decret.  ad  Himerium  Tarac.  cip.j,S.Lco  M.  in  epift.pi', 
edit- Quesn.  1 , Bailer.  i6y.  ad  Rufticum  Narbon.  cap  12.  apud 
Gratianum  Can.3.  Contrarium  dc  Poenit.  dift.5  , & S.  Nicolaus  I. 
in  epift.  ip-  ad  Kodulphutn  Bituric-  cap.  4 •,  ex  Conciliis  quoque 
Nicirnum  Can. la.  verf.  Dionyfii,  Arelatcnfc  II.  an. 432.  Can.2  5 , 
rdato  Can.  so.  Hi,  qui  dift .69,  Aurcliancnfc  111.  an. 53 8.  Can.15  , 

. Kkkk  2 TolC- 


Digitized  by  Google 


6l 8 De  PoTESTATE  ECCLE.SIAsf  ICfA  t 

Tolctannm  IV.  an.  6 33.  Cap.5  5 , Toletanum  VI.  an.i ^38.  Cap.7,' 
Toletanum  XII.  an.  6X1.  Can.  2 , & Toletanum  XIII.  an.  683; 
Can.  10:  quibus  Pcenitentiae  lcgibus  fcmcl  addi&i  a Militiae  five 
Paludat*  , five  Togacx  fim&iombus  probibcbancur  . Non  me  fu« 
git  a Do&ifs.  Bcrardi  in  fuo  Gratiano  Emend,  par.  i»cap.  7.  ad 
Can.  4,  de  Poenit.  dift.  5 , & par.  2.  cap'.  3 j . p.  a 30  » feq.  Difci- 
plinae  hujufmodicam  adduci  caufFam , quod  ad  Militiam  adtnitti 
Chriftiani  j nifi  abdicaca  fide  , Ecclcfixqtic  Communione  , vix  , ac 
nc  vix  quidem  confuclcercnt . Verumtamen  etfi  a Concilii  Nicxni 
tempore  ad  xtatem  ufquc  fere  S.  Siricii , ob  Edidla  five  Licinii 
Imp.,  fiveJuHani  Apoftata*  , quibu*  Chriftianr  Religionis  pro- 
fcfTores  dignitatibus , & oflkiis  Civilibus  interdicebantur  , locum 
habere  ea  caulTa  potucrit , ideft  ufquc  ad  Sxculum  IV  , non  ita  ta- 
men  ufquc  ad  Sxculum  Ecclefix  VIII.  trahi  commode  potuit. 
Aliam  igitur  Difciplinte  iftiufmodi  cauffam  proferunt  Concilia< 
Arelatenfe  II.  Can.  2 1 , Andcgavcnfe  an.  455.  Can.  ? , Turonetv- 
fe  I.  an.4^1.  Can. 8 , Vcneticum  an.  465.  Can.  3 , Aureliancnfe  I. 
an.$  1 1.  Can.  1 1 , r-ela-to  Can.  5.  De  His  de  Poenit.  dift.  <(.  Epao- 
nenfe  an.  517-  Can.  23  , Barcinonenfe  an.  $40.  Can.  7 , Toleta- 
num  111.  an.  5 8 9.  cap.  1 1 , Barcinonenfe  alterum  an.  5 99 . Can.  4 r 
Caroli  M.  Capitulare  Aquifgranenfe  an.  789.  Capitul.  lib.  1. 
cap.  7 9 , Cabilonenfc  H.  an.  S^.Can.  35  , Wormatienfe  an.  8d8, 
Can.  2 6.  &c. , nempe  turn  quod  occafione  Militix  in  pcccata  pro* 
labi  Pocnitcntibus  pronum  diet  i turn  quod  cum  Poenitcntis  offi- 
cio Sxculi  dignitates,  ac  muncra  non  bene  cohxrercnt ; turn  quod 
a lugubri  Poenitentiac  profeffione  abcflTeomnino  oporteret,  quid- 
quid  liccntiae , vcl  oblc&amenti  vcl  leve  fpccimen  obtenderet  • 
Qua  pariter  in  fententia  fuere  Synodi  Tolctana  Xlll.  cap.io  , Rc- 
giaticina  an.  850.  cap.jr,  Ifaac  Lingonicnfis  Can.  tit.  1.  capp.  31, 
& , qtix  muttiavit  ex  Capitul.  lib.  7.  capp.  44  , & 143  > &c  He- 

rardus  Turon.  capp.  16  » ac  120,  ex  Julio  Paulo  Sent.  lib.  1. 
cap.  23.  Id  adeo  verum  1 utcuicumquemanusimpofttainpoeni- 
rentix  fignum  fuifTot , is  cxtcmplo  gradu  honoris  omni  excifus  h»* 
beretur  , adcoque  ut,  refereme  S.  Optato  Milcv.  lib-i,  & 2.  contra 
Parmcn.  Catholicos  plerofqtic  Epifcopos  , quos  manuum  impofi- 
tionc  poenitentix  adjecerat  Donatus-a  Cafifnigris , hoc  ritu  r ro<>‘ 

do  quo 


Digitized  by  Google 


w 

(is 

!3 

;.» 

A 

mia 

ii* 

:a 

i.ii 

p 

.a 

i» 

:j<> 

i 

a 


sr 

9 

.1 

>! 

i 
m 

ii 

t> 

l# 

t. 

k 

* 

r 

t 

i 

> 

t 


ET  CfVILf  a ArTICULUS  VI.  6*9 

doque  proprio  dejcccrit  loco  . Quamvi*  poenitentix  Epifcopos  » 
Presby  tcros  , & Diaconos  fubjicerc  vetitum  eflet , veluti  liquet  ex 
Conciliis  Romano  Tub  S.  Melrhiadc  an.  3 1 3 , & Carthaginenfi  V. 
Can.  11 , ex  S.  Leone  M.  cpift.  go.  vet.  edit.  > ex  Capitul.  Regum 
Franc,  Hb.f.  cap .66  : de  quibus  adcundi  Burehardus  lib.p.  cap.72, 
Ivo  par.  1 5.  cap.  6 6 , & Morinus  dc  Pcenit.  lib.5.  cap.4.  Et  ccrte 
non  ob  cam  cauffam  , led  ob  id  unum  , quod  juxta  Diiciplinx  le- 
ges , poenitentix  fcmel  additftus  a negotiis  Sxcularibus  abftincre 
cogcrcrur,  Vamba  Gothorum  Rex  inConcilio  Tolctano  Xll.  Re. 
gno  femet  abdicavit , adnotante  Morino  de  Poenit.  lib.  5.  cap.  7. 
Eidem  cauflse  deputandam  ctiam  Ludovici  Pii  abdicationem  often, 
dit  Blancus  de  Poteft.)  &Polit.  Eccl.  To.  1.  lib.  3.  §.3.  Angliae 
quoque  Rex  Tcudur  a Gurvano  Epifcopo,  ob  fratricidium , ac 
perjurium  , excommunicatus  , ut  femet  ab  hoc  vincnlo  liberaret , 
poenitentix  collutn  libens  fubjugavit  : at  Eplfcopus  ex  Synodi 
Landavenfis  an.  887.  fententia  > nc  Regnum  Principe  carcret , 
Regni  abdicationem  in  eleemofynas  , oraciones  , ac  jejunia  com. 
mutavit . Difciplinx  huicce  conformis , eadcmque  dc  catilfa  , lex 
in  Ecclelia  obtinuit  a Sxculo  Vlll.,  ad  SarculumXl , dc  certi  nem- 
pc  generis  atrocioribtisflagitiis  ejus  genus  infligenda  poenitentia, 
ut  qui  ei  fuiflfent  additfti,  ab  omni  feculari  officio  > negotioque  ab- 
dicarcntnr  . Atquc  ita  dccretum  habetur  in  Conciliis  apud  Theo- 
donis  Viliam  an.circiter  82*.  Can. 4 , Wormaticnfi  an.  88R.  Canv 
26  , Moguntino  an.  888.  cap.i  6 , & Triburienfi  an.  8-?$.  Can. 5 > 
& f 5 ; in  Capitul.  Reg.  Franc,  lib.  6.  cap.  306  > & lib.7.  cap.-j^i  t 
in  Poenit.  Romano  tit.  1 . capp.  1 , 1 1 , 2 1 , & 34,  ac  tit. 2.  cap.7> 
& apud  Burchardum  lib.  5.  cap.  ; , lib.  1 2.  cap.  21  , & lib.  17. 
cap.  8 ; Ivoncm  par.  10.xap.134  , & par.  12.  cap.78  , ac  Morinum 
dc  Poenit-  lib.  . cap.  2 1.  n,  7 , 13  > feq.  Hinc  Saeculo  XI.  Germa- 
nic Epifcopi , & Principes  Henricum  IV.  Apoftolicx  deferentes 
Scdi » tot,  ac  tantis  cum  laborare  fiagitiis  apud  Lambertunij 
Schafnaburg.ad  an.  1073.  adfirmarunt : £>utc  fifecundum  Eccle - 
JiaJlicas  leges  judiearentur  , & Conjugittm- , £f  AJilitix  cingulum , tf 
emnem  prorfus  Sxculi  ufum  , quanto  magis  Regnum  , abdicate  cets- 
feretur  . Ejuftr.odi  veto  Difciplinx  rationem  etiammim  aliquam 
cum  Excommuoicasis  ab  Ecckfia  rcligiolc  obfcivari  conftat  ex 

Jure 


Digitized  by  Google 


6)0  Dc  PoTESTATE  ECCLESIASTIC  A , 

Jure  Canonico  Can.  37.  J$)aicumquc  ex  S.  Gclafio  , & Can.  103. 
Jpuouiam  ex  S.  Gregorio  Vli.  1 1 . q.  3 * Cap.  2.  A NMis  Decree, 
lib  2.  tit.2  5.  De  Except,  cx  Innoceiuio  11U  Cap.  1 . Pia  in  6.  lib.2  . 
lit.  1 2.  De  Except,  cx  InnoCcntio  1 V , & Cap.8.  Dcccrnimus  ibid, 
lib.  5 tit.  1 1.  De  Sent.  Exco'tt.  ex  Alexandro  IV  , jun&is  Con- 
cordantiis , ubi  liquet  Excommunicato*  a Communionc  nedum 
HcclefialHca  j fed  aForcnfii  fed  a Politica  etiam  arceri  . Jungc 
demum  ufitatum  , Divino  e jure  manantem  , derivaemnque  , mo- 
reni  > juxta  quern  pro  expiatione  peccatorum  cujuslibec  genus 
pcccatoribus  Corporalcs  ctiam  poenae  , Jcjunia  , puta  , flagella- 
tioncs  5 pecuniarum  crogationcs  &c.  a Confeffariis  imponi  , rcli- 
giofc  ab  ipfis  Poenitentibns  explenda:,  ram  legitime  queunt,  qtiam 
jugitcr  confucverunt.  Exinde  patet  in  errorem  prolapfum  doftifs. 
alioqui  Morinum  j dum  lib.  6.  de  Poeait.  cap.  25  , feq.  doccndura 
adfumpfit  a publicae  antiquitus  Poenitenci*  ufu  difti  nclutn  mini- 
me  fuiffc  ufum  Cenfurarum  , ncc  ab  interiori  diferetum  Forum 
exterius . Quam  enim  iftiufmodi  opinio  a veteri  Ecclefia*  Difci- 
plina  abhorreat , ab  ipfa  quoque  Apoftolorum  Praxi  , queis  haud 
infrequens  Cenfurarum  ufus  obtigit , cadcm  difeordet , ipfique 
Divino  quin  etiatn  Juri  ab  exordiofrequentato  aperte  adverfetur, 
ex  di&is  abunde  manifeftum  evadit.  Dcinde  fecummet  adverfa 
Vir  do&us  fronte  pugnat , dum  lib.  a.  cap.  6.  docet  olim  Cbrifti- 
itdelcs  ad  peccata  commiffa  vel  privatim  , vel  palam  confitcnda > 
adaiSlosfuiflfc  mctu  > ne  cadcm  peccata  deferrentur  Epifcopo  > ac 
propterea  graviori  fubjacerent  poetix . Qujeenim,  amabo  , gra* 
vior  alia  hxc  erat  poena > nifi  Cenfura  ? Scd  hate  obiter  . 

In  lineam  nunc  rcfledcndo  } vctcris  hujus  , ac  no$x  Difci- 
plins , juxta  quam  Epifcopis  in  flagitiofos  poem's  etiani  Corpora- 
libus  animadvcrterc  fas , jufque  femper  fuilTc  diccbamus  , liquidi 
idles  , locupletefque  adftipulantur  SS.  Ecclelix  Patrcs  > Scripto* 
refquc  Eccldiaftici . Atque  Conftit.  Apoftol.  imprimis  Audor 
Jib.  a.  capp.  37  j &c  47.  perpetuus  eft  in  afferenda  Epifcopis  affli- 
divas  poenas  reis  infligendi  potdlatc  , & capp.  48  , Sc  4 9.  in  ad- 
Arucndo  pariter  Epifcopis  Foro  exteriori , poenartnnque  legibus 
prarfcribendis . A S-  Amphiano  Martyrc  plagts  affedum  Hiero- 
flcm  Alexandria:  Prastorcin , five  AuguAalcm  Pra-fe&um  tdle_^ 

S.  Ep»« 


Digitized  by  GoogI 


• I# 
tot 
lit 
(* 

Ca 

ik 

I'M 

J* 

>» 

;:u 

jti 

;» 

,:ii 

lid 

i 

tt 

\:i 

d 

H 

it 

a* 
it 
i i 

i 

tt 

;i 

t 

i 

V 

f 


ET  ClVILl  ArTICULUS  VI. 

S. Epiphaniohjer.  6%  , quiquc  Dioclctiano  mot*  in  Chriftianos 
tempeftatis  autflor  cxtitit , tefte  Ladtantio  dc  Mortib.  Perfcctit. 
cap.  16  , ab  co  Dei  leges , ac  nature  infringi , *gre  , indigneque 
ferente  , refert  lib.  adv.  ipfum  Eufcbius  . Origencm  aDcmctrio 
Alex.  Synodali  Decrcto  de  Ecclejia  puljum  , qu*  poena  eft  Spiri* 
tualis  , 13  de  Civitate  fugatum  > qua:  Corporalis  poena  fpecics 
eft,  audlorcft  PhotiusCod.it  , tefcrtquc  ex  Thcophilo  AIck* 
Gennadiusdc  Viris  Illuft.  Sed  it  idem  Origenes  hom-  g.  in  Jercrr. 
de  feparatione  Civili  , cui  fubjacet  Excommunicatus  , ita  loquf- 
tur  , ut  cam  pro  mere  Spiritual]  non  habuerit , uti  revera  Corpo- 
ralis  magis  (it , utpote  quae  a congreflibus  , a conviviis  , a colio- 
quiis,  alitfque  Socictatis  human*  officiis  fejungit . Familiare  ._i 
quoque  olim  Epifcopis  fuifle  , quomodo  Parcntibus. , Artiumque 
Magiftris  jugiter  cxtitit , peccantcs  verberationibus  emendate  , 
fcribit  difertc  S.  Auguftinus  in  epift.  i 5 p , nunc  133.  ad  Marcelli- 
num  Tribunum:  Virgsrum^  inquiens,  verberibus , qui  modus  Coer - 
citionis  a /Magijlris  liber  alium  Arttum  , & ab  ip  fit  Parentibu s , 
igf  fsepe  etiatn  in  yudiciir/olet  ab  Epifcopis  adbiberi  Igfc.  Refer, 
tur  a Gratiano  Can.  2.  Circumcelliones  13.  q.  5.  Ne  vero  putarc. 
tur  hanc  fibi  poteftatem  Epifcopos  perperam  arrogaffe  , eamdem 
fundamentum  in  Evangclio  habere  Matth.  18.  v.  1 7-docet  fib.t. 
contra  Adverfarium  Legif , & Prophet,  cap.  1 7.  idem  S.  Dodlor , 
eamquc  f*pius  Epifcopis  cum  refradlariis  ufui  effe  oporterc  lib.  de 
Fide  , & Opcr.  cap.  5.  dcccrnit  .Confer  eumdem  in  Epift.  ad  Ma- 
cedonium  a pud  Gratianum  Can.  1.  Si  Res  \ 4.  q.  6 , ubi  cruciati. 
bus  , moleftiifque  corporalibus  furem  ad  ablata  reftituenda  com. 
pellcndum  admonet  . Pr*tet  gradus  amiifionem  , exfilii  quoque 
poena  in  Synodo  ad  Quercum  af?c<ftum  S.  Joh.  Chryfoftomum  au- 
dtor  eft  Palladius  in  Dialog.  Conjuratis , five  Calumniatoribus 
Epifcopornm  tam  exfilii  poena  > quam  bonorum  privatio decreta , 
& quidem  juxta  SS.  Patruni  Statuta  , in  Synodo  Romana  V.  a_, 
S.  Symmacho  legitur  , ac  refertur  a Gratiano  Can.  3.  Accufatori - 
bus  3.  q.  5.  A S.  Cyrillo  Alex.  Judaros  , perfecutioncm  in  Chri- 
ftianos  paflim  commoventes  , Urbc  expullos  > Profeuchas  cifdem 
ademptas  , corurrque  bona  publicata  , diripiendaque  Populo  ex. 
pofita  refert  Socrates  lib. 7.  cap.  14.  Qua  dcre  itcrum  paullo  in- 
fra. 


Digitized  by  Google 


till  De  Potentate  Ecclesiastica  , 

fra  . S.  Csfarius  Arclat. , ut  habet  in  ejus  vita  -Cyprianus  jpfius 
Difcipulus  apud  Surium  die  17.  Augufti  , id  cautum  volcbat  , ne 
qui  juflii  fuo  pro  culpa  flagellandus  efTet  , amplius  39.  idibus  fe- 
rtretur  ; ita  tamcn  , ut  qui  gravi  expiandus  flagitio  cflct , permit, 
teret,  ut  poddies  paucos  itcrum  vapularct . januario  Calaritano 
a S.  Gregorio  M.  lib.  9.  cpift.  61  , alias  lib. 7.  epid.  67.  mandat  urn 
liquet,  ut  refiduos  Sardinia:  Idololatras,  fortilegos,  & nefarios  hu- 
jufee  genus  homines  infedari  non  delineret  , carcere  , & poeniten- 
tia  , fi  ingenui  effent,  cos  puniret  , flagcllis  etiam  , (i  Scrvi . 
Antcmio  Subdiacono  in  mandatis  ab  eodem  $.  Pontifice  datum 
lib.  11.  epid.  71  , alias  lib.p.  epid.  66.  Icgitur  , ut  Pafchafio  Epif- 
copo  inftaret , quatenus  Hilarium  Subdiaconum  fratrum  cahim- 
niacorem  gradu  dimoveret , flagcllis  caederct , exulare  juberet  : 
Subdiaccnatus  privet  officio  , atque  'uerberibus  publice  c aft  iga  turn 
ficiat  in  cxfiliumdcportari . Rcfcrtur  Cap.  i.Cumfortiui  Decret. 
lib.  5.  tit.  2 * De  Cdlumniat.  Similem  , ac  drenuam  infandi  cujuf- 
dam  Presbyteri  facinorum  cxercere  vindidam,  atque  ilium  adu. 
turn  corripere  , inque  tetrum  contrudere  carccrem  alter  cj us  Nun. 
tius  jufTus  Icgitur  lib.S.  cpift.;.  Diaconum  etiam,  & Subdiaconum 
cjufdem  criminis  reos,  ilium  quidem  gradu  dejici  , hunc  praetcrea 
verberibus  cafcigari  ab  eodem  S.  Gregorio  jufsosrefert  Johannes 
Diac.  lib,  4.  cap.  31.  Atque  hxc  quidem  in  Clcricos  exerta  vin- 
dida,  qu.e  adhuc  confirmata  adparet  ex  lib.  4.  cpift.  27.  ad  Ja- 
nuarium  Calarit. , & lib.  10.  cpift.  4.  ad  Savinum  Subdiac.  Lai- 
cis  quoque  pecuniaria  impofita  poena  liquet  lib.  4 cpift.  76. 
ad  eumdem  Januarium  ; inque  bonorum  Ecclefiafticorum  deprx- 
datores  nunc  muld*  pecuniarix  , nunc  publics  fuftigationcs 
etiam  decrees  leguntur  in  cpift.  31.  ad  S.  Auguftinum  Rcgcfti 
lib.  u . Scd  enim  illuftrior  habetur  S.  Grcgorii  mens  in  epift  10. 
lib.  1 1 j nunc  epid.  8.  lib.  13.  indid.  6.  ad  Senatorem  Abbat. > 
qua  privilcgii  exemptionis  Xenodochio  cuidam  indulti  infrado- 
res  Jominio  etiam  tcmporali  muldantur  . Pfeudoepigtaphis  banc 
porro  adeenfendam  Epidolam  , pod  Maimburgnm  pugnat  Launo- 
jus  epid  ad  Mich.  Gjrardum  , & ad  Job.  Rolandum  , pro  ingenio 
nen  pc  prxpodcro  laceflendi  , quacunique  ad  amplilfimam  Rom. 
Ponuficjs  tpnfirroandain  audoricatem  quoquomodo  confcrant . 

Con- 


Digitized  by'Google 


\ 


ET  ClVILI  . ArTICULUS  VI.  633 

Contra  vero  legitimam  proculdubio  propugnant  PP.Maurini  in 
Not.  ad  cpift-  8.  lib.  i 3 Opcr.  To.  2,  Charlafius  dc  Libert.  Eccl. 
Gall.  To.a.  lib-7.cap.«?»  Blancus  dc  Poteftat.,  & Polit.Eccl.  To.u 
lib.  2.  §.  1 ij  &c.  Atque  profc&o  > quominus  pfeudonymis  Gre- 
goriana  hate  epiftola  adnumeretur  , graviftimo  efte  argument© 
S.  Grcgori  VH  > camlaudantis  lib.  8.  epift.  21.  ad  Herimannum 
Meten.,  aitiftoritatcm  fateri  cogimur  . Prohibent  deindc  ejufdcra 
S.  Grcgorii  M.  cpiftolx  aliae  german*  9,  Sc  10.  lib.  13,  alias  it, 
& 1 2.  lib.  1 1 . ad  Talaflam  Abbatiftam  , & Luponcm  Abbatem  a 
in  quibus  formula  haud  abfimili  tifus  legitur  duo  privilegia  con- 
ccdens  ad  preces  Brunechildis  Franc.  Regin*  , &;  Thcodorici  Re- 
gis ejufdcm  Regin*  Nepotis  Monafterio  S.  Mari*,  & Ecclcfias 
S.  Martini  Auguftodunenfis  . Ejufmodi  przeerea  Epiftol*  una_» 
cumclaufulis  tllis  minarum  in  Principes  ipfos  , qui  privilegia  ilia 
infringcre  aufifuiflent,  extant  in  Codicibus  omnibus  five  Mfs. 
optima  not*  , five  editis  , Anglicanis,  Gallicis  , Italis  &c.  Refc* 
xuntur  etiam  in  vita  S.  Hugonis  Monachi  Auguftod.  SxcuIoX. 
confcripta  apud  Duchcfnium  Script.Rer.  Franc. To. 3,  nec  non  in 
Monum.  Eccl.  Gallic,  ab  codem  Duchcfnio  hift.  Franc.  To.  1,  & 
a Sirmondo  Concil.  Gall.  To.  1.  Proxime  hue  tacit,  quod  de  Ful- 
conc  Rcmcnfi  Archiep.  tradit  Flodoardus  lib.4.cap.  5,  ab  co  ncm- 
pe  graviflima  epiftola  an.  898.  Carolum  Simpliccm  objurgatum  , 
interminataque  turn  Excommunicatione,tumab  eo  feccflione,  de- 
territum  a foedcrc  , quod  impic  cum  Normannis  Idololatri*  turn 
adhuc  deditis  pepigerat . Quasequidem  Fulconis  minas  fruftra 
mollirc,  clevareque  ftuduit  Boftuetius  Defcnf.  Decl.  par.  2.  lib.tf. 
cap.  2 5 . co  momento , quod  hz  a Fulcone  non  qua  Epifcopo  , fed 
qua  ex  Optimatibus  uno  profc&x  ccnfend*  fine  : fiquidem  liqui- 
do  conftet  una  ex  Religionis  caufta  ita  Fulconem  cgiftc  . Prxpo- 
fterc  deindc  agit  Boftuetius  dutn  id  Epifcopo  detrahit  juris,  quod 
privato  fubdito  tribucrc  haud  difficilis  eft . Par  vero  de  potefta- 
te  Ecclefi*  poenas  intligendi  etiam  corporates  fententia  hr  fit 
profe&o  Ivoni  Carnot,  cpift.  i8d.  ad  Epifcop.  Aurelianenfem , 
S.  Anfelmo  Cantuar.  lib.  3.  epift.  t op.  ad  Regein  Augl.  , Petro 
Blcfcnfi  cpift.  145,  fcq.  Elconor*  Angl.Rcgin*  nomine  ad  C*lc- 
ftinum  111,  Petro  Bcrtrando  in  difput.  adv-  Pctrutn  Cunerium  &c. 
Part  HI.  Tom.  VI.  ' L1I1  Pr* 


Digitized  by  Google 


4 De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

Pne  quibus  tamcn  loco  potiori , qui  cum  libi,  turn  paflim  Epifco- 
pis  potcliatis  banc  vindicant  particulam  habendi  profc&o  Tunc 
Kom.  ipfi  Pontifices  , Pafchalis  il.  apud  Lucium  11,  ipfe  Lucius 
in  cpift.  8.  ad  Vifcliacenfcm  Abbat.,  Alexander  111.  Cap.  i • Gra. 
vis  Decree,  lib.  3.  tit.  1 6.  De  Depojito  , Innoccntius  111.  Cap.  3 5. 
ZJt  fama  lib.  5.  tir.  39.  De  Sent.  Excom.  , & Cap.  17.  Nuvimus 
De  l/erbor.  Sgnif.,  Honorius  111.  Cap.  18.  Dilcftus  lib.  1 . tir. 
31.  DeOffic-  Ord.,  B.  Gregorius  X,  8c  Clemens  V.  apud  Raynal- 
dum  ad  annos  1 273.  num.42,  icq.,  ac  13  1 i.nnm.  53,3c  Bonifa- 
cius  Vlll.  Cap.3.  <H>uamvis  an  6.  1 ib. 5.  tit.p.  De  Poenis , 8c  Cap.7. 
Cum  Epifcopus  lib.  1 . tit.  1 6.  De  Officio  Ordin ubi  Epifcopo  per- 
fonas  Ecclefiafticas  capicndi , &Carceri  deputandi  jus  integrum 
adfcrit . Quam  fane  Deere talem  in  Gallia  hand  fuifle  receptam 
falfo  ja»flat  Junnonus : fiquidem  ibidem  pro  dclidlis  Clericorum 
pumendis  Epifcopis  Carcerum  ufum  , hanc  juxta  Dccretalcm  , 
haud  fuilft  denegatum  fcribit  Ludovicus  Hericourt  de  Legib.  Ec- 
clcf.  Franc.,  quo  a jure  Laicos  , fpeciali  Pontificum  indulgcntia  > 
exemptos  fuiflfe  obfervat  Reinfcduel  Jar.  Can.  lib.  2.  tit.  2.  §.  1 o. 
n.  23  6.  Confer  Fclinum  in  Cap.  13.  Irrefragabili  de  Offic.  Jud. 
Ordin.,  Hoftienfcm  in  Cap.  13.  Zlt  Clericorum  de  Vita  , & honed. 
Clcr.,  Panormitanum  in  Cap.  3.  Licet  de  Poenis  , Covarruviam 
Var.  Rcfol.  lib.  2.  cap.  9.  n.  9.  docentes  a Judice  Eccicfiaftico  de- 
li&a  qujedam  pecuniaria  mulila  puniri  tain  licite  po(Te  , quam  3 1 i- 
quando  expedire , & Gonzaleiium  in  Jur.  Can.  lib.  5.  tit.  2.  De 
Calumniat.  cap.  1.  n.  13,  feqq-,  ubi  documcntis  multis  ex  Syno- 
dis , ex  Patribus , 8c  Scriptoribus  oftendit  Ecclefiat  tarn  prifeo  , 
quam  perpetuo  Corporales  inter  poenas  ufu  flagellationcs  renifle. 
Cujufce  vctcris  Difciplin*  veftigia  dcprehendcre  adhuc  licet  in 
Ordine  abfolutionis  ab  Excommunicationc,  quo  in  Pontificali  Ro» 
mano  fub  quolibet  Pfalmi  AHferere  vcrficulo  abfolvcndus  virga 
inter  fpatulas  verberari  prxeipitur.  Vidcndus  8c  Boilau  dodjfs. 
Sorhonicus  in  hill.  Flagellant  . 

Ad  hancce  porro  veterem  in  Ecclefia  praxim  Corporalibus 
facinorofos  adficicndi  poenis  comprobandam  , uberiorique  locan- 
dam  in  lumineconcurrunt  practcrca  antiquilfimje  Excommunica- 
tionis  formula:  apud  Martenium  dc  Antiq.  Heel.  Ritib.  To.  2.  lib. 

3* 


Digitized  by  Google 


etCiviii.  Articulus  VI.  f?35 

3.  cap.  4.  Dirae  nempc  cx  Pfal.  1 08.  potiffimum  in  Excommuni* 
catos  1 corumquc  Domos  , Agros  j Bona  , Corpora  &c.  rcpctit* 
Jcguntur  in  Pontifidali  Anglicano  »•  Sc  in  autiquis  Codicibus  Mfs. 
Gcmmeticenfi  5 Noviomcnfi  , Regio  j Vindocincnfi  > &Vallicel« 
lend  Leonis  Papa:  varias  Excommunicationis  formulas  rcfcren- 
tibus,  in  eifdcm  Codicibus  item  editis  a Baluzio,  ac  in  Cod.  S.Au- 
doeni  Rotomagenfis  j ac  Monafterii  Fifcancnfis  . Ad  quas  ca_> 
quoque  rcvocanda  Excommunicationis  formula  , cum  pocnarum 
corporalium  minis  conccpta  , & in  Concilio  Aragonenfi  Tub  Rani, 
miro  Hifp.  Rege  lata > de  qua  paullo  fuperius  • Poenas  inter  has 
corporalcs  Yindicandis  deli&is  qua  interminatas  , qua  inflidtas  lo- 
cum profciffo  babebat  poena  Carceris  , quo  punirc  Clcricos  prx- 
fertim  vetcri  > frequentique  ufu  Ecciefix  vcncrat . Liquida  de  eo 
fuppetunt  documenta  ex  Libello  Bafilii  Diaconi  ad  Thcodofium  , 
& Valcntinianum  Imp.  Concilii  Ephefini  par.i  .cap.  30.  inferior  ex 
L.30.  Cod.Thcod.  De  H*r<sticis>  Sc  L.f««<f?rCod.Juftin.eod  tit.> 
ubi  Lex  ideo  lata  ab  Arcadio  , Sc  Honorio  an.  396.  rccenfctur  > 
ex  Novella  79.  Juftin.  cap.3.  & Capitul.  lib. f . cap.  215.  Proprio 
Carcerum  nomine  defignantur  a S. Gregorio  II.  in  cpift.2.ad  Leo- 
ncm  Ifaurum  5 ab  Alexandrq  III.  in  cpift.  ad  Rotrodum  Archiep. 
Rotomag. ; a Concilio  Colonienli  an.  1 26 o.  Can.  1,  Sc  a Lambc- 
thcnfi  an.  1261.  cap.  de  Excom.  capien.  Qua  de  re  Anton.  Augu- 
flinus  ad  Novel.  79.  Decinic*  adpellantur  Juliano  AntecdTori 
Conft.  73,  & 2 66}  ac  Juftiniano  cit.  Novel.  79.  Cincellos  exponic 
Balfamon  in  Nomocan.  tit.  9.  cap.  1.  Citterns  legit  Carolus  M.  ill 
cit.  Capitul.  lib.  5.  cap.  215.  Dectnett  diegntur  Leg.  30.  Cod. 
Thcod.  lib.  1 6.  tit.  De  Hxret.,  & Novel  70.  Cod.  Juftin.  Ditconi - 
ca,  & Decanict  indiferiminatim  habcc  Gloftarium  ad  Juliani  An- 
teccff.  verfionem  Conftitutionum  ; cujufce  Glofiarii  au&or  fertur 
Francifcus  Pithoeus : qua  de  re  fufius  Cironius  Obfervat.  lib.  2. 
cap.  5 1,  Johannes  Acofta  in  Cap.  4.  Extravag.  De  Judiciis  , File, 
facus  in  Cap.  t.  De  OJjic.  Ordin-  §.  16,  Gothofrcdus  in  cit.L.  30. 
Cod.  Theod.  De  Htret. » Ducangius  in  Dcfcriptione  JEdis  S.  So- 
phia; poll  Silentiarium  cap.  84,  Binghamus  quoque  Orig.  Ecclef. 
lib. 8.  cap.7.  §.  9,  ac  nuper  Blancus  de  Polit.3&  poteft.  Eccl.  To. 

4.  lib.  2.  cap.  4.  §.  9.  Juxta  hxc  ideo  Ecdcfije  Filcum  baud  denc- 

L 1 1 1 2 gan. 


Digitized  by  Google 


<5*3 6 DePotestate  Ecclesiastica  » 

gandum  fore  docent  Glofl'a  in  Cap.5.  Jguia  diverjitatem,  De  Con. 
ceff.  Prxben .,  Fclinus  in  Cap. 13. 1 rrc/'ragabili , De  Offic.yud.  Or- 
din.  §.1.,  Barbofa  in  Cap.  t.  Ex  Epijlolx  , De  Probxtionibus  n.dt, 
Rcpcrtorium  Inquifit-V.  Confifcatio  , Hoftienfis  in  Cap. 2.  Nolen, 
tes  De  Hxret .,  Joh  Bcrnardus  in  Pratt.  Crimin.  capp  1*4*  & 134. 
Covarruvias  var.  llcfol.  lib.  2.  cap.  9.  n.  1 i,aliiquc  longe  plurcs 
Jurifperiti  apud  ipfum . 

Ad  hxc  Potcftatis  Ecclcfiafticx  quoad  poenas  infligendas 
Cotporales  argumento  prxterca  , documentoque  funt,  qui  praefi- 
dio  ipfimet  frequenti  crant,  Parabolani . De  horum  porro  nomcn- 
clatione  non  una  Eruditorum  opinio  eft  . Sic  dittos  fuifie  Medi- 
cos , indeque  r.omen  fumpfiffe  , quod  multas  effundcre  Ylxga.(io~ 
Xas  familiare  ipiis  fit,  five  loquaciores  fine,  conjecit  Accurfius  , Sc 
notat  Vocabularium  Vetus  apud  Martinium  . Quain  opinionem 
rifu  , Sc  cathinnis  excipiunt  Bleynius  Inft.  lib.  1.  p.  7,  & Gotho- 
fredus  , de  quo  infra  . Plcbejos  fuifle  , ac  prolctarii  generis  , qui 
famulitio  Ecclcfiarum  , vel  Hofpitalium  , Xenonumquc  deputati 
effent,  &quafiglebat  adferiptitii , fic  denominati  a -na^x  prxpo- 
fitionc  , Sc  Gleba  t uc  ficut  illis  ab  Agrorum  cultura 

rccedcrc  non  liccbat,  itanec  hisab  Agrorum  fervitio  , autumant 
Alciatus  Difpunttionum  lib.  4.  cap.  &Rhodiginus  Antiq.  lett. 
lib.  29-  cap.  a,  queis  adnuit  Pitifcus  in  Lcxico  . Verius  tamcn 
Parabolanos  a nxfxftoXQy  » qui  wmcre  cui  vis  periculo  caput 
objicit,  ideft  Audix  , five  a U.x£x$x\<! /xim  , qui  audacitcr  pe~ 
riculum  quodlibet  trajicit » &contcainit,  denominates,  qui  ad 
curanda  dcbilium  atgra  corpora  deputari  folcbant  , vcluti  loqui- 
tur LL.  17,  & 18.  Cod . de  EpiJ'cop.  , Cler.  Juftinianus,  quod 

neglctto  prorfus  omni  periculo  , ac  proprix  falutis  immcmorcs  , 
xgrorum  curationi  lc  fe  ultro  cxponcrcnt , unde  Paraboli  Socrati 
lib.  7.  cap.  a 2,  & Calliodoro  Parabohrii  Firmico  Mathcfcos  lib. 
8,  &Claudiano  in  Manlii  Confulatum  v.  apsj  Parxbalomeni , 
ipf  Pirabdlefibu;  Hcfychio,  Julio  Polluci  Onom.  lib.  3.  cap.  28, 
Maximo  Tyrio  difiert.  a.  p.  13.  edit.  Heinf.,  Suidx  , & in  Gloffa 
Philoxeni , quin  & S.  Paulo  ad  Philip,  cap.  2.  v.  ulr.»  unde  & Be- 
Jliarii  Julio  Frontino  ditti , confcntiunt  Cujacius  ad  Novel.  3, 

Ba- 


Digitized  by  Google 


et  Civili  . Articulus  VI.  6yp 

Baronins  ad  an.  416.  n.  3 3,  Salmafius  de  modo  Ufar.  Cap.  5,  Vof- 
fius  Lex.  Etymolog.  in  Ptrabala,  Bullcngcrus  de  Venat.  circ.  cap. 
31,  Turnebus  Adverfar.  lib.i  3.  cap.  23,  Jacobus  Gothofredus  ad 
L.  42 . Cod.  Theod.  lrb.  1 6.  tit.  2 . De  Epifeop.,  & Cler. , Ducan- 
gius  V.  Parabelani  , neque  diflfentit  Pitifeus  To.  3.  p.  30.  Atque 
hos  quidem  fui(Tc  primum  non  generis  proletarii , fed  inferioris 
Ordinis  Clericos  , qui  propria:  Ecclefiar  officiis  etfi  minime  depu- 
tarcncur  > ab  Epifeopis  attamen  adlegi  folcbanc , Epifeoporum- 
que  imperio  fuberant,  baud  obfeure  liquet  exTheodofii  Jun.LL. 
42, & 43.  6)uia  inter  , & Parabahni  Iib.nS.  Cod.  Theod.  tit.  2. 
De  Epijespis  , Ecelef.,  & Cler.,  quibus  eos  deinccps  nonexdivi- 
tibus  3 fed  ex  pauperibus  allegcndos  jubet , Clericos  etiam  vocal 
explicitc,  nihilque  cum  publicis  Adis  permixtit  habere  commune, 
neque  ad  Curiam  acccdere  , neque  fexcenrorum  excederc  nume- 
rum,  cifque  demum  in  omnibus  prxefle  Alexandrinum  Epifcopum 
prxeipit  r qua  de  re  Baronius  ad  cit.  an.  n.  3 8,  Pagius  ibid.  n.  2 l, 
& Stephanus  Valentinus  de  Poteft.  coad.  Rom.Pontif.  cap.  9^ 
n.  1 3.  Hos  igitur  pratfto  Epifcopis  fuifle  ad  propulfandas*  injuries, 
armifque  ad  pericula  ab  Ecclefiis  fubmovenda  non  caruifTc  » ac 
prxfcntiflrmu  adfuiftc  auxilio,  argucre  licet  ex  fado  S.  Cyrilft 
Alex.,  cui  tam  adverfus  Judsos  paffim  in  Chriftianos  Plcbcm  com. 
moventes  , quam  adverfus  Oreftem  Aigypti  Priefedum  ipfi  S»  Pa- 
triarch* infcftum  openv,  Lippetiafquc  Parabolanos  tuliffc  docu. 
memo  funt  prsecit.  LL.  42,  & 43,  a Thcodofio  ad  Parabolanos 
idco  compcfccndos  lata;  , uti  Baronio  fic  adfirmanti  Gothofredus 
Ipfe  confentit  . Ex^quibus  fcquitur  falfo  poftSocratem  fib. 7.  cap. 
14.  adfirmafle  Sozomcnum  , ex  odio  nempe  , quo  in  Theophtltun 
S.CyriHi  avunculnm  deflagrabat,  quovc  S.Cyrillo  invidiam  apud 
homines  contlandi  occafionem  quasrebat , qua  dc  re  a S.  Grego- 
rio M.  lib.  tf.epift.  3 1.  coarguitur  , falfo  , inquam  , adfirmafsc  x 
Wonachis  nimiuin  quantum  S.  Cyrillo  ftudentibus  cam  adverfus 
Oreftem  commotam  fuifse  tempeftatem  . Parabolanos  autem  pa- 
rum  a Defcnforibus  Ecclcliar  diverfos  officio  fuifse  arguexe  ex  fa- 
do  ipfo  fas  eft  . Fas  nempe  turn  Parabolanis  erat  Epifcopi  injurias 
armis  dcpellcrc  : fas  dcindc  Ecclefi*  Defenforibus  adeeflit  in  cjus 
defenfiouem  atm  a capefscrc , ac  vmdidam  in  holies  exercerc  . 

Quc  Ill- 


Digitized  by  Google 


6*38  De  Potestate  Ecclesiastic  a , 

Qucmadmodum  igitur  Civitatum  olim  Dcfcnfores  conftitui  fole- 
bant » quos  a Grsecis  Syndicos  adpcllatos  notat  Arcadius  L.  a. 
Cod.  De  Defenfor.  Civit. , di&os  vero  Agoreos  in  Afu  tcftantur 
S.Joh.  Chryfoftomus , Sc  Occumcnius  in  Ada  Apoft-  cap.20:  quos 
Tribunis  Plcbis  fimilcs  1 atque  ideo  Plebis  ctiam  Defenfores  vo. 
Catos  L 4.  Cod.  De  OJftc.  yurifd.  Alex,  advcrtit  Cujacius  Obfcr- 
vat  lib.  3.  cap.  14;  quin  imo  Prxfidum  vice  defungi  in  Urbibus 
mandabantur  Novella  8.  cap. 45  quibufve  fpecialius  Plcbcm_> 
jpfara  > univcrfamquc  Civitatem  abjnjuriis,  oneribufque  defen- 
dere  officio  cedebac , atque  ex  Nobilionbus  Urbis,  Ditioribufque 
adlegi  confucbant , ac  dignitate  poll  Duumviros  primos  incedcre 
folcmnccrat,  LL.  2,fcqq.  Cod.  De  Defenf.  Civit. , L.  z.  Cod. 
De  Anna/.  Except. , L.  1 . §.  Tutorej  fF.  Quorum  aJpcll.Jit  , L.  1. 
§.i .ff.De  Muner.,  & honor.,  Novell.  15,  jun&is  Hermogene  L. 
JsJutuerum.  §.  1:  Perfonalia  ff.  De  Mun .,  & honor.,  Lampridio  in 
Alcxandro  , Pancirolo  de  Magiftr.  Municip.  cap.  9,  Bullcngcro 
de  Iroper. Rom.  lib.  7.  cap.  12,  Buddco  in  Pandc&.  p.  243,  aliif- 
que  : ac  vidcndi  prxtcrea  , qui  de  his  fufius  agunt , Dcfiderius  Ca- 
durcenfis  Epifcopus  epift.  1 6,  Marculfus  Form.  lib.  2.  cap.  27  , 
Formula  Veter,  cap.  5 3,  feq.,  Leges  Wifigoth.  lib.2.  tit-  t.  §.16, 
Sc  lib.  12.  tit.  1.  §.  XjTheodoricus  Rex  Edicli  cap.53,  Carolus  M. 
Capicul.  lib.  5.  cap.  234,  Symmachus  lib.  1.  cpift.  dj,  & lib.  9. 
cpift.  3 5,  Severus  Epifcopus  apud  Baronium  ad  an.  418.  n.  4 1 , & 
Juretus  ad  Symmachi  lib.  9.  cit.  cpift.  3 5.  Ita  pcrvetuftus  in  Ec. 
clefia  mos  eft  Dcfcnfores  pro  Ecclcfia  conftitucndi , atque  ex  or- 
dine  quidem  Ecclcfiaftico  adlc&os  , queis  cfset  pro  officio  ab  Ec- 
clefiii  rcpclJcrc  injurias  , hoftium  impetus  frangcre,  ac  G cfsent 
imparts,  judicum  laicorum  opem,  fuppetiafque  accerfere  . Quod 
tocum  liquet  ex  Conciliis  CarthagincnG  V.  an.  40 1 . Can.  9,  Mi- 
Icvitano  11. Can.  16,  Africano  capp.42,  Sc  £4,  in  Cod.  Can.  Afric. 
Eccl.Can.75,&p7,  junffo  Balfamone  T0.1 . Pandcft.Bcvcregii  p. 
di2,  Conftantinopolitano  fub  Mcuna  A&.  a,  Mopfvcftcno  in  Gc. 
ncrali  V.  CoHat.5  jConftaminopolitano  lll.gcner.Vl.  Avft.S,  & 10, 
Nicacnoll.  gcn.Vll.  A£t.4,Conftantinopolic.lV.gener.Vlll.  Acl.2, 
Romano  fub  Eugenio  11.  Can.  20,  Moguntino  an.  8 1 3.  Can.  50, 
.Duaiacenfi  1.  edit-  Cclloc.  p.  22  5;  ex  L,  38.  Cod-  Thcod.  lib.  iff. 

tit. 2. 


Digitized  by  Google 


etCivili.  ArticulusVI.  tfjp 

tit.  a.  De  Epifcop. , Eccl & Cler.,  & L.  7.  De  Denunciat.  Cod. 
cod.  lib  2.  tit.  4,  jundo  ibid.  Gothofrcdo ; ex  S.  Zofimo  epift.  9. 
edit-  Cout.,  S.  Hormifda  epift.  2 5,  S.  Gregorio  M.  Dialog,  lib.  1. 
cap.  10,  lib.  1.  epift.  25,  fcq.,  lib.  2.  ind-  11.  epift-  54,  lib.  7.  ind. 
1.  epift.  4,  ind  2.  epift  39,  Sc  lib.  1 2.  epift. 30,  Stephano  111.  epift. 
3.  Cod.Carol.jS.Nicolao  1.  epift.  ad  Trcvir.  Antift.  rclatoCan.2. 
Aufturitatcm  1 5.  q.  6,  ( de  cujus  veritate  tamcn  dubitant  Ciac- 
conius.Ant.  Auguftinus  , & Bcrardi ,)  Urbanoll.epift.17.  edit. 
Hard,  ad  Lucium  rclato  Can.  8.  Salvator  uq.  ex  Polfidio  in 
vita  S.  Auguftini  cap.  la,  Caftiodoro  Var.  lib.  2.  cap.  3,  lib.  3. 
cap.45,  & lib.ji.  epift.15,  S.  Gregorio  Turon.  de  Vit.  PP.  in  vita 
S.  Gallicap.  6,  Audore  vitae S.  johannis  Elcemofyn.  cap.5,  Vitae 
S«  Aldrici  Cenom.  cap  8,  Sc  Vitae  S.  Emcrani  apud  Canifium  ; ex 
Teftamcnto  Widradi  Abbat.  Flaviniac.  fub  fincm  , & Tcftamcnto 
Hadoindi  Epifcopi  Cenom.  apud  Baronium  ad  an.6$2,  & Brifso- 
nium  dc  Form.  lib.  7.  cap.  1 ^ 1 i ex  Adis  Murcnfis  Monafterii  p^ 
ex  MonachoSangallenii  lib.  2.  cap.  15.  apud  Duchefniura  To.  2. 
p.  127,  Aitnoino  hill.  Franc,  lib.4.  cap.  34,  Hariulpho  lib. 4.  cap. 
1 2,  Dudone  de  Adis  Norman,  pag.  96,  Sc  to4>  Adcmaro  p.  J71,, 
Udafrico  in  pr*f.  lib.  1.  Conflict.  Clun.  * Bcslio  in  Epifcop.  Pi- 
davien.  p.  1 7,  feq.,  Miraro  in  Donat.  Bclg.  lib  2.  cap.  5 2>  Juftcl- 
lo  in  hill.  Arvcrn.  p.  19,  Hemcreo  in  Augufta  Viromand.  p.  96, 
See. > ex  L.  1 9.  Cod.  Dc  Epifcop.  /iui.%  Novel.  36.  cap.  7,  L.  4. 
Cod.  De  Defenf.  Civit.  j ex  Capitui.  Caroli  M.  lib.$.  capp.  2, 31, 
40,  & 234,  lib.  7.  cap.  308}  Caroli  Calvi  tit.  40.  cap.  a,  Leg.Ba- 
joar.  tic.i.cap.  i,aliifque  pfurimis  apud  Ducangium  W.SiJvo- 
catut , & Defenfor.  Comparandus  ScMuratorius  Antiqtltal.  dif- 
fer t.  72,  fcq. 

Atquc  Dcfcnfores  quidem  hos  > apud  Graecos  suStiui  > five 
wjpfanj  » modo  ex  Prcsbytcris,  vcluti  liquet  ex  Conciliis  Epbc- 
fino  Ad.  ? , & Conftantinopolitano  fub  Flaviano  Ad.  xs  modo  ex 
infima  Clcricoruni  clafle  dcledos  , veluti  conftat  ex  S.Epipbanio 
Hxr.  72.  n.8 ,11,  feq.  , Ecclefiae  nedum,  Pauperumquc  caufsas, 
curamque  egifse,  fed  imo  flagitiofis  > viquoqucadhibica , ptouc 
opusafForet>  compcfccndis,  officio  conftitutos  fuific  difeimus 
ex  Synodrs  Chalcedoncnft  Ad*  1 , Sc  Can.  2 3,  Milevitana  11- 
. Can. 1 6y 


Digitized  by  Google 


De  Potestate  Ecclesiastica  , 

Can.  \6 , Carthagincnfi  V.  Can.  9 , & cx  S Innocentio  I.  in  epift.’ 
ad  Laurcntitun  Scnicnfem  , ubi  Dcfenforcs  Ecclefix  Hsreticis  pro- 
cul  expcllendis  incubuifse  leguntur  . In  Occidcntc  cx  Laicis  ad 
id  muncris  adfumptos  etiam  aliquando  doccmur  a S.  Zofimo  epift. 
5 >.  edit.  Cout.  > quos  ad  Clericatus  ordincm  adfcenderc  indulget . 
I>cinde  vero  a S.  Gclafio , ac  deinceps  inter  Clericos  minorcs  ad. 
legi  Defcnfores  coepifsc  documents  , qua:  adhtic  fuperfunt , nos 
dubicarc  non  ftnunt . Ubi  fc  hoftibus  obfiftendo  imparcs  agnofee- 
rent , officio  Dcfcnforibus  cedcbat  a Judice  publico  auxiliutn  pc- 
eerc  j quod  ex  prxfat.  Conciliis  Milcvitano,  & Carthaginenfi  pa- 
tet , atquc  cx  Polfidioin  vita  S.  Auguftini  cap.  12.  Apud  Grscos 
Defenforura  au3oritatem  ad  reprimendos  Pubiicorum  Exaiflores  , 
ne  plufquam  par  cfset , ex'gerent , & ad  opcm  i is  firendam  , qui 
de  libertate  periclitarentur , aut  ad  Ecclefiam  confugifscnt , rc&e 
obfervat  Balfamon  jur.  Orient.  To.  1.  p.  455  , & in  Can.  78.  Cod. 
Ecd.  Afric.  Dcfcnforibus  adnumerandi  denique  Advocati , ac  Vi. 
cedomini , atque  ii  quidem  c Nobiliori  Republic*  Statu  deleft  > 
adeoque  ut  ifto  Religionis  officio  erga  Ecclefias  , ac  Monafteria_» 
defungi  Comites  , Duces , Rcgefquc  tarn  non  dedignarentur  , 
quam  dclcdarentur  quammaxtme  : quorum  officium  inEccIefia- 
xum , ac  Monaftcriorum  juribus  , sri , armifque , in  tuto  ponendis , 
injuriifque  propulfandis  c&nftafsc  ccrtum  eft:  dc  quibus  fufe  > do- 
&eque  , more  fuo  ,Thomafrmus  Vet. , & nov.  Difcip.  par.i.  lib. 2. 
cap  98  , fcq. , & par. 3.  lib.i.  cap.55  , & Ducangius  V.  Advociti  . 
Qui , paullatim  fiquidem  poteftate  abutiTua  coepifsent , plurium 
deindc  tam  Conciliorum  decrctis  aut  fublati , aut  cohibiti  funt, 
vcluti  a Remenfi  an.1148.  Can  a Latcranenfi  IV  fub  Innoaen- 
tio  111.  Can.  4?  , ab  Arclatenfi  an.  1274.  C3P-  *4*  &c*  > quam  Rc- 
gum  etiam iantftionibus  , quibus  de  Ducangius  Glofs,  To.  1.  edit. 
Vcn.  p.  174.  Jam  vero  Defcnfores  inter  hos  , Advocatofquc  illu- 
flriores  proculdubto  habiti  funt  ii , queis  Ecclefiz  Romans  defen- 
fio  imprimis  demandata  erat  ; quorumve  nomen  , ac  munus  , rei 
velut  jampridem  obtinentis , omnium  primus  expofuit  S.  Innocen. 
tins  1.  epift.  41.  edit.  Cout.  ad  Laurcntitim  Semen.  Epifcopum  . 
Ad  Ecclefiam  Urbis  a Schrfmaticis  occupatam  S.  Daraafo  rccupe. 
randam  Defenfori  fuppetias  prsftarc  Urbis  Pfxfcdus  a Valcoti- 

.oia- 


Digitized  by  Googl 


etCivili.  Articulus  VI.  <>41 

niano  Imp.  jufsus  lcgicur . Dcfcnfori  fuo  Acacii  Conftantinopo- 
lit.  > & Petri  Alex,  damnationem  a S,  Felice  111.  P.  M.  demanda- 
tam  refert  Anaftafius  Bibl. , ac  difeimus  ex  ipfius  epift.  8.  ad  Aca- 
cium  edit.  Hard.,  3d  Synodica  ad  Clef.  > 3:  Monachos  Orient.  Ubi 
Defcnforum  muncrc  defungi  Rom.  Eeclcfia*  Subdiaconos  confue- 
vitsc  5 cifque  vel  Pacrimonia  adminiftranda  , vel  Lcgationcs  obc- 
und*  , vel  de  rebus , pcrfonifque  Ecclefiafticis  judicia  definienda 
committi  obfervat  Dandinus  Altaferra  , junftis  Can.  1.  palde  ne~ 
cr[[jrittm  dirt.  P4>  Can.  39.  Prrvenit  h.  q.i  , Can.  1 8.  Probinu-n  , 
& Can.  20.  Dc  Pvafentium  1 6.  q.  1 1 videlicet  ex  S.  Gregorio  M. 
lib.  1.  epift.  X.  ad  Sicilix  Epifcopos  , & lib.  9.  epift.  3 2.  ad  Roma* 
rnirn  , ac  Pclagio  epift.  ( pfeudoepigeapha  ) ad  Paulin.im  Solitar., 
Sc  ad  Antoninam  Patriciam  . Putnmoniorum  Ecclcfia:  Roman* 
curam  potiflimum  Defenforibus  a S.  Gregorio  M.  frequentilfinc 
commendata  legitur  pafllm  lib.  1. epift.  a , feq.  > lib.  3.  epift.  45  , 
lib.  7.  ind.  r.  epift.  17  , ind.  2.  epift.  24  , lib-45.  epift.  39  , lib.  1 1. 
epift.  22  , Sdc. ; Pauperum  etiam  lib.  4. epift.  25  , lib.  7 epift.  17  , 
& 66  , lib.  9 epift.  1 5 >&  33  s lib.  1 1. epift.  1 1 , &c.i  Poncificio. 
rum  quoqtic  Mandatornm  cxccutio  lib.  3.  epift-  45  , lib, 7 . ind.  1. 
epift.  17  * lib.  8.  epift  39, &c.  Prxter  has  vero  officii  partes , De- 
fenforibus  impofita  habetur  de  rebus  Monaftcriorum  viodicandis 
lib.  4.  cpifr.  4 •,  de  Virginibus  Deo  facris  in  propofito  detintndis 
lib.  7. epift.  io>  de  Matronis  a Potentini  vi  defendendis  lib.  7. 
cpift.84  j de  lnobedientium  pertinacia  frangenda  lib.7.  epift.ioff  ; 
de  Epilcopis  in  ordinc  cohibendis  lib. 8.  cpife.  i , & 11  j de  Epifca- 
porurn  follicitanda  ele&ionc  lib.  9.  epift.  74 ; de  Epifcopis  in  gra- 
dual redintegrandis  , tefte  Johanne  Diac.  lib.  2.  cap.  53  , &c.  Qua 
de  re  confercndus  Ordo  Roman.  aCafsandro  editus,  ac  Petrus  Ur. 
bevetanus  in  S.  Damafi  Adnotat.  Horumdeinde  numcrum  Roma 
ad  feptem  adatixit  idem  S. Gregorius  M. , eofdcinquc  feptena  ai- 
(ignavit  Urbis  Regionibus  , ipfoinct  tefte  lib.  7.  ind.  1.  epift.  17  ; 
unde  Regionarii  diettmur  in  Ordinc  Rom.  , & a S. Paulo  I.  cpift.a  2. 
Cod  Carol. , a Stcphano  111.  epift.  3 , Si  a Johanne  Diacono  lib.2. 
cap.  20  : qua  dc  nomenclacione  legendi  Anaftafius  inConftantino 
n.  171  j in  S.  Gregorio  111.  n.ip 3 , in  Hadrianol.  n 293,  2 97,  feq., 
t:  30 6.  To.  t.  edit  Blanchinii?  Si  Morinus  dc  Sacr.  OrdiB.  par.  3. 

■Pars  HI.  Tom.  HI.  M in  m m Exer. 


Digitized  by  Google 


<?42  D*  POTESTATI  EccLESIASTICA  , 

Excrcit.i  6.  cap. 4 , acduobus  leqq.  Illuftrisid  munii  poftmodum. 
quo  potemiorcs  ingruentcs  quotiilie  advcrfus  hoftcs  , & perfecu- 
torc*  habercnc , Principibus , Regibus,  ac  Impcratoribus  adtri- 
butum  a Pontjficibus  eft.  Quo  perindc  nomine  , ac  munerc  tam 
gloriati , quam  egregie  dcfun&i  Icgumur  Pippinus  in  veteri  Mem- 
brane apud  Baromtim  ad  an.  7 6 1.  n.  18  , Carolus  M.in  ipfius  vita  > 
HenricuslI  apud  Ditmarum  lib.  6 , Conradus  apud  Brouverum 
Anriq  Fuldcnf.  lib  3.  cap.  1 7 , Fridericus  I.  apud  Radcvicum  &c. 
Nobiliori  denique  nomini:  Parricii  donari  coepcrc , qui  Rom.  He- 
elefiaf  Advocatos , Defeoforcfque  cgcrc:  quo  dc  argumento  fufius 
Art.  fup.  4.  p.  403  , fcqq.  Jungeudi  Paciarii , quo*  cum  poteftate 
corporates  ctiam  infligendi  poenas  ab  Ecclefia  aliquando  conftitu- 
cos  conftat . Nempc  Hpifcopis  primum  yujlitiamfacicndi , poenis 
ideft  animadverrendi  temporalibus  ctiam  in  cos,  qui  publicam  rur- 
barent  pacem,fparta  fuerat  demandara  a Synodis  Juliobonenfi  apud 
Ordcricum  Viralem  liift  Peel-  lib  5.  ad  an.  1 080 , a Monfpelicnil 
an.  1314,  a Toiofana  an.  132$),  &c. , Ted  cis  huiccc  perfrpe  mu- 
neri  imparibus  fuffedi  hoc  Paciarii  nomine  funt  Viri  poicntcs  , 
qualcs  Latinos  Ord.  Pratd.  Cardinalis  a NicolaolV.  apud  Villa, 
nium  lib.  7.  cap.  ? 6 , Vcfianus  Ord.  Min-  Archicp.  Capuan.  apud 
Vadingum  Annal.  To.  8.  edit.  nov.  p.  41 1.,  Petrus  Card.  S.  Ma- 
ria: Nova:  apud  Raynaldum  ad  an.i  296.  n.  1 5 ex  Laicis  vero  Prin- 
cipibus , Carolus  Andcgavenfis  a Clemente  iV.  apud  Raynaldum 
ad  an.  1 267.  n.  5 , fcqq. , Si  Patrem  Lazeri  Mifccll.  Coileg.  Rom. 
To.  2.  p.  1 » feqq. , ac  iterum  a B.  Gregorio  X.  apud  Ughellurn 
T0.3.  edit.  nov.  p.442,  & Carolus  Valefius  a Bonifacio  VIII.  apud 
Villanium  lib. 8.  capp-43  , & 48  : quibns  plane  fada  , cum  digni- 
tatis collationc  , poteftas  corporalibus  animadvertendi  poenis  in 
Pacis  turbatores  ex  Pontificiis  liquet  litteric  : qtiibus  jungenda: 
alia:  ejufdem  Clcmcntis  IV.  ad  Regem  Caftellae  apud  Martenium 
Anecd.  To.  2-  p.  4 99,  B.  Gregorii  X.  ad  cumdcm  Kegem  apud 
Raynaldum  ad  an.  1272.  n.  37 , fcq. , & Johannis  XXII.  in  Pro- 
cclfu  3.  adv.  Ludovicum  Bavar.  apud  cit.  Martenium  p.  £50  : qua 
dc  re  fufius  ptarcit.dodift.  P.  Lazeri  in  prasfat.  ad  Epift.  Pontif. 
Rom.  To.  2 . Mifcell.  p.  xv  1 , feqq. 

Longa  poft  diverticula  in  lineam  roodo  me  recipiendo  , pro- 

piuf 


Digitized  by  Google 


I 


ET  ClVILl  ARTICULUS  VI.  <3" 4 3 

piufque  ad  rem  » qua  de  agitur  , adpropinquando  ,■  ex  Conciliis 
potiilimum  hac  tarn  vctus  , quam  nova  in  Ecclefu  Difciplina  di« 
vcrfis  poenarum  etiain  Corporalium  generibus  animadvcrtendi 
tam  in  Clcricos,  quam  in  Laicos  , argumentu.m , docutncntumque 
accipit  > prxbctque  . Infignc  primum  eft  illud  > quod  tam  ex  Con- 
ciliis  Elibcritano  Can.  5 6 , Sc  Arelacenfi  I.  Can.  7.  de  intcrdiiflo 
Cbnftianis  Magiftra  tus  officio , quam  cx  Nicxno  Can.  11.  vetf. 
Dionyfii , Andegavenfi  Can.  5 , Arelatenfi  II.  Can.  2 ? , Aurelia- 
r.cnfi  111.  Can.  25  , Tolctano  IV.  cap.55,  TolctanoVI.  cap. 7, 
aliilque  fuperius  indicates,  dc  prohibita  Lapfis  Militia  , five  Pa- 
Iudata  , five  Togata  > qua*  repetere  modo  non  juvat . Atque  ideo 
hinc  progrediendo  3 a Carthagincnfi  V.  an  , auc  infeq.  Can. 2 . 
apud  Gratianum  Can.  3.  Siqtiit  ai.  q.  5.  Clericos  pro  culpis  pro* 
priis  ab  Epifcopis  condemnatos  , Interpojita poena  da/nni,  pecunij;, 
atque  honoris  , defendere  quilibct  cujufquc  dignitatis  , ac  condi- 
tionis  diftriifle  prohibetur  .Minores  Clericos  (Majores  namque  , 
gradus  ob  reverentiam  , ab  cjtifmodi  poena  cum  infamia  conjundta 
■ bant  iinmunes)  criminum  confcios  verberibus  ab  Epifcopis  addi- 
ci  confucviflc  difeimus  ex  Agathenfi  an  50 6.  Can.  34  3 3e  4 r 3 rc- 
iatoCan.i  5.  Non  liceat  difr.  85  > a Turoncnfi  11  an  J67.  Can.zo  , 
Sc  N’arbonenli  an.  58*?.  Can.  is.  Et  Bracarenfe 111.  an.  6 75.  cap.  7. 
a verberibus  Prcsbyteros  > Abbatcs  , 3c  Levitas  eximens  , gravio- 
ribus  cxceptis  flagiti/s  jcxiftimavn  plane  cum  &illos , ob  gravio. 
ra  facinora  , turn  & Clericos  infcrioris  gradus , ob  minores  culpas 
flagris  adnei  poTe  . Clericis  alios  Clcricos  Civili  coram  Judice_j 
conven  entibus  auc  Career  , fi  fuperiorcs  , aut  verberatio , fi  infe* 
riorcs , a Matifconenfi  1.  an.  58 1.  Can  8.  deccrnitur  . A Matifco- 
nenfi  II.  an.  585.  Can.  1 . circa  Dominica?  dici  obfervantiam  fanci* 
turn  habetur  , tit  cam  violantcs  > fiquidem  Caufidici  > irreparabi- 
liter  cauifas  amitccrcnt  > fi  Kuftici , & Scrvi , gravioribus  fuftiun 
itfibus  vetberarentur  . Simili  Dccrcto  cjufdcm  diei  religiofic  ob- 
fervamia?  confultum  eft  aNarbonrnfi  an. 5 8p.  Can.  4 , ut  nempc  , 
fi  libcrx  fortis  eflent,  inobl'crvantcs  mulitam  publico  I'olvcrcnt ) 1- 
dici , fin  vero  fervilis  , cemcnis  exciperentur  verberibus . Flagel- 
lationc  item  publica  Sortilegos  ptiniri , ac  petunia  croganda  pau. 
peribus  vtruitc  Can.  14.  fancitur  • Qm  vero  cos  confuluerint , in 
• M m m m a fex 


Digitized  by  Google 


^44  Dt  Potestate  Ecclesiastica, 

fix  auri  uucias , Civitatis  Comiti  inferendas , ple&i  jubcntur  . In 
Clcricos  item  dcfidcs  , officioque  dcficicntcs  fuo  , fiquidem  Sub* 
diaconos  > ftipendii  privationc , in  inferiorcs  vcro  flagris  dcfae- 
vicndum  Can.  ij.  indicitur  . A Tolctanolll.  an.  58?.  Can.  5 , 
( jundo  ciiam  Can.  id. ) ab  Hifpalenfi  I.  an.  jpo.  circiter  Can. 3 , 
& a Tolctano  IV.  an.  63 3.  Can.  45  > ( ubi  & Can.  75  , in  Tolctano 
V.  Can.  7.  inftaurato  , Stiintilla  Kex  > Theodora  Regina  > & Re. 
chimirns  in  Regni  confortium  adfeitus  diris  faive  devoti , Rcgno- 
que  muldiati  leguntur  , facultatibus  item  Geiianes  una  cum  Con., 
jugc  exfpoliatus , junfto  Tolctani  VL  cap.i  7 5 quo  dcccrnitur , nc 
Hex  ante  Solium  confccndat , quam  dc  Rcligione  tuenda  fponde- 
rct , ac  nifi  gencrc  Gothuscflct  > moribufquc  dignus  , ) Mulicrcu. 
lte  Clcricis  infervientes  , c queis  obliquiorcs  fuboriri  quirentfuf. 
picioncs  , nifi  quamprimum  e domibus  fubmota?  fuiftent , raox  ve- 
nundari  ab  Epifcopis  , ipfarumquc  prctiuin  in  paupcrcs  erogan- 
dum  , moxin  Monaftcritim  ad  poenitentiam  agendum  detrudi  pr.e- 
cipiuntur.  Eifdcm  quin  ettam  Mulicrculis , quacum  impudiciiia_> 
Clcricis  infidietut > exitioque  fit , exfilium  ab  Epiicopis  indici  ab 
Aurciiancnfi  IV.  an.  541.  Can.  ip  jubceur.  Clcncorum  majorum 
filii , poft  Otdinationem  fufccpti>  in  Tolctano IX.  an. 6 55  Can. to. 
ipurii  nedum , ac  facecflionis  cxortcsdcclarati  funt,  fed  Ecclcfi* 
in  Servos  tnancipantur . Flagcilatio,  Career,,  exfilium  detra&o* 

1 ibus  Epifcoporum  tam  Laicis  haud  ingenuis  , quam  Clcricis  in. 
ferioribus  indicuntur  ab  Eiv.eritcnfi  an.  666,  cap.  17 ; c.\filium_» 
quin  etiam  ipfis  Epifcopis  adulterio , ftupro  , aut  homicidio  coin- 
quinatis  a Tolctano  XI.  an.  675.  cap.  5 , fcq. ; ubi  & Can.  11.  in 
Infidcles  ipfos  erga  Euchariftiam  injuriofos  verberationis  > & e\fi. 
lii  poena  ftatuta  legitut . Quae  exfilii  poena  rurfus  a Bracarcnfi  111. 
cap.  7 > relato  Can.  8.  Cum  BeotUt  dift.  45  , in  Epifcopos  inltau- 
rata  eft , qtii  prxfcriptiun  Clcricos  fhgcllandt  mod  urn  prattergreflv 
fuiftent . Vcrbcribus  denuo  , carcere  } exfilio  Idololatriae  dediti  * 
eofquc  adcli&is  abducere,  ulcifciquc  Domini  ncgligcntes  a Tolc- 
tano XII  an.  68 1.  cap.  11.  damnantur.  Flagellis  itcrum  >,  calvi- 
tio , & exfilio  ab  infando  cohibendos  fiagitio  tam  Clccicos , quam 
Laicos  fibiftatuit  Tolctanum  XVI.  an.  63*3.  cap.  3. ; inftauratiu. 
cap,  2.  in  Idolorum  cultorcs  eadem  , qua:  in  Tolctana  XII.  cap.i. 

, fan* 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VI-  C45 

fancita  fucrat  > poena  > Judices  prxccrea  in  extirpandis  Idololatn\s 
rcliquiis  defides  officio  intcrdicens  ; muk'ia  item  pecuniaria  , de- 
calvationis  , & flagellationis  poena  in  eos  indiifta  , qui  Judicibus 
hoc  in  obeundo  munere  obfifterc  aufi  fuiflent . In  Patiiz,  Rcgifque 
pcrnicicm  confpiranttbus  deniquc  tam  bonorum  exfpoliatio,  quam 
pcrpctuum  in  cxfilium  deporcacio  Can.  9-  infli&a  eft  . Viciffim-* 
cap  j.Judxis  ad  fidem  converfis ingenuitate  , ac  vedtigaliutn  im- 
munitatc  donatis  . Qui  contra  in  Chriftum  pcrduellcs  a Tolcta- 
noXVU.  an  <5^4.  cap.  8.  perpetua*  mancipantur  fervituti  , ipfo- 
tum  bonis  publicaiis . In  Germanico  an.  742.  fub  S Bonifacio 
Mogunt.  Can.  6.  Clericis , Monachis  , ac  Virginibus  Deo  Sacris , 
qui  ic  carnis  libidine  contaminaftent , auftum  in  pane  , & aqua  je- 
junium,  carceris  per  unum,  aut  duos  annosincUifio,  repetita  fia- 
gcllatio  j capiufquc  detonfio  , in  ignominiae  lignum  , indi&a  leg*— 
tur . Ad  paenas  corporales  plane  defperatis , ac  perdicis  inferendas 
tam  a Rcipublicx  Adminiftris , quam  ab  ipfis  Regibus  operaiaEpi,- 
i’copis  prxftandam  imperant  Francofordienfc  an.  7^4.  Can.  4,  5 , 
& 7 , Altincnfe  an.  802.  fub  S.  Paulino  Aquilcjen.  in  Synodica  ad 
Carolum  M. , Arelatenfc  VI.  an.  8 1 3.  Can.  1 3 , Moguntinum  cod. 
an.  Can.  8 , & Mcldcnle  an  845.  Can.  71 , & 7 p. : quibus  cohx- 
icnt  Caroli  M.  Capitul.  lib.  5.  cap.  114,  Sc  Addit.  lib  3.  cap.  64  > 
Sueffionenfc  11-  an.  85  3.  Can.12  , Carifiacenfc  an.  858.  cap.  1 2 , 
Triburienfe  an.  895.  Can.  3.  Judices  , Centenaries , Tribunos  , ft 
malifuerint,  ab  officio  amoveri.  Vicedominos  vero,  Prxpofitos, 
& Advocatos  probos  cligi  prxeipit  Moguntinum  an.813.Can.  5°- 
A Thcodonvillano  an.  821 . circitcrCan.lt  fcqq.  percufloribus 
Clericorum  pecuniaria  quoque  poena,  major,,  minorque  pro  Sa- 
crilegii  qualitatc,  Epifcopo  pcrfolvenda  , imponitur  . H-olce  ve- 
ro Canones  Triburix  paullo  poft  dccreto  edito  adprobavit  Ludo- 
vicus  Pius  . In  Rcgcin  confpirantes  ab  Aquifgrancnfi  11.  an.  83-6. 
Can.ia.  ab  univerfo  gradu  anathematisati  leguntur : qua  loquco- 
di  formula  non  fola  Excommunicatione  , fed  exautorifatione  plc- 
ftendos  infuper  pcrduellcs  Laicos  aperte  ftgnificatur  . Ad  effirar- 
ncm  prxdonum  rapacitatcm  refrarnandam  » Ecclefiis  ablata  indu- 
plum , aut  triplum  , aut  quadruplum  reftitui  juffit  Tullcnfc  II.  an* 
no  bio.  Can.  t.  Laicos , qui  ad  Pairix , aut  Regis  hoftes  dcfi.ce- 

rent. 


Digitized  by  Google 


<j 46  De  Potestate  Ecclesiastica  » 

rent , Sacrorum  juftitio  non  modo  adfccit , fed  facultatibus  etiam, 
gradibufquc  omnino  exuit  Wormatienfe  an.8e8.  Can.  43.  In  Pon- 
tigoncnfi , ac  Ticincnfi  an.  8yfi.  Can.  3.  Ecclcfiar  Romans:  bona 
invadcntibtts  , prxtcr  rcrum  ablatarum  reftituiioncm  , gravis  pro 
culpa  perfolvenda  mulda  impofita  habetur  • Quod  ad  Monachos 
rcfpicit  , ca  reccpttffima  crat  Difeiplina  > ut  jejuniis  nedum  j fed 
verberibus,  fed  carccribus  flagitiofi  caftigarentur  : cujufce  fane 
Difeiplinae  iocuplcti  documento  a'ceedunt  Concilia  Aquifgranenfe 
an.  816.  cap.  1 3 5 , & Vloguntininn  an.  813.  cap.  45  1 Capitularia 
item  Regiim  Franc.  lib.  5»capp.  py  , ac  3 16  , Rcgula  S.  Aureliani 
cap.  41  j & S.  Romualdi  apud  Surium  ad  diem  iy.  fun.  cap.  13. 
Carccribus  veto  nrquiparanda  detrufio  olim  in  Monaflcria  ad  poe- 
nitentiam  agendam  in  fletu  , & vigiliij  , in  prccibus  , & jejuni  is  > 
in  cinere , & cilicio  : quo  de  poena:  gcnerc  S.  Siricius  apud  Ana- 
ftafium  Bibl. , S.  Gregorius  M.  lib.  t.  epift.  42  , lib.  2.  ind.  11. 
epift.17,  42  , & $9  , ac  lik.3.  cpirt  9 > Stephanos  II.  in  refp.  capp, 
10.  , & 13  , ac  Innocentius  111.  Cap.  5.  Tug  dijcrrtionii  Decree, 
lib.  5.  tit.  36 . De  Pants  \ Concilia  item  Cabilonenle  11.  an.  81 3. 
cap.  40  , &Sarisberienfe  an.  1 1 1 7.  cap.  95  S.  Gregorius  Turon. 
qtioquc  hift.  Franc,  lib.  5.  cap.  49  , Ludovici  Pii  vit.e  Scriptor  , 
S.  Ifidorus  Hifpal.  de  Script.  Eccl.  in  Vidlore  Tunon.  , Juftiniantis 
Novel-  1 2 3,  cap.  44  , Leges  Wifigoth.  lib.  5.  tit.  5 § 1 , Caro- 
lusM.  Capital,  lib.tf.  cap.  9 8 ; adeundique  Petrus  Faber  Seme  ft. 
lib.  3.  cap.  at.  p 335  , Morinus  de  Poenir.  lib.  3.  cap.  15  , Dtican* 
gius  in  GloflTar.  To.  4.  edit.  Ven.  1739.  p.  845  , &c.  Huic  hand 
difparcm  erga  Cltricos  flagitiis  impltcitos  dilciplinam  , ut  nempe 
proculpatumqualitatcj  plus,  minufquc  ab  Hcc  iefise  Defcnfori- 
bus  flagris  aificcrcnttir  > apud  Grarcos  quoque  obtinuilTe,  quin 
ctiam  ad  Laicos  camdcm  poenam  verberationis  protenfam  ftiifte 
paffim  tradit  Balfamon  ad  Can.  9.  Synodi  Conftantinopolit.  Ufu 
prteterca  antiquiflimo  ad  Clcricortim  flagitia  non  modo,  fedetiam 
Laicorum , quorum  cognitio  ad  Ecdeiiam  pertineret , vmdicanda 
Grarcis  Epifcopis  venifle  audor  accedit  locuplcs  Leo  Auguftus  in 
Orat.  de  vita  S.  Joh.  Chryfoftomi  apud  Baronium  ad  an.  40 u 
n.  60  : quo  loci  referr  aS.  Antiftite  Laicum  qticmdam  Vtdux  cu. 
jufdam  Alexandria:  Miferabilis  bona  det  incut  cm  in  carccrcnL, 

luilse 


Digitized  by  Google 


ET  CiVILl  . AkTICULUS  VI.  <?47 

fuiffc  dctrufum , ncquc  Impcratricis  Eudoxix  precibus  ad  cum  di» 
roittcndum  inflcdi  fc  pa  {Turn  . Potifiimum  apud  /Ethiopcs  aprifta 
ad  fcquiorem  adhuc  xtatcm  hanc  fcvcrions  viguiffc  Difciplinz 
fpccicm  , ut  delinquents  cujufque  gradus,  conditionifquc  publi- 
cis  ab  Epiicopis  adficiantur  poems  , ac  flagellis  quammaxime  re- 
ferc  Jobus  Ludolphus  bile.  dEthiop.  lib  3.  cap.  6 , ex  ipfoquc  Ocr. 
re  Hi  us  in  Thcolog.  <£thiop.  loco  17  dc  Pot  eft.  Clav.  p.  i5S  , feq. 
InOccidcntcm  refledendo,  longius , ac  forte  plus,  quam  par 
fuifset  , poteftatem  legitur  porrendifse  fuam  Concilium  Grate* 
lcanum  in  Anglia  an. 919  , dum  Capp.j  , 4,  feqq.  turn  unicam  in 
toco  Regno  Monctx  Ipeciem  efse  jubet  ; turn  certi*  dumtaxat  in 
locis  cam  cudi  vulc ; turn  Monctarum  adulteratoribus  manum  am* 
putari , non  (ecus  ac  capitis  poena  Sagas  , Incendiariofque  mul* 
dari  permittit . jundis  capp.  6 , 7 , feq. , ubi  in  Dominicar  diet 
violacores  , falfarios , rcftadanofque  mulda  prxtereamajori,  mi* 
norique  pccuniaria  dcfxvic.  Qux  tamen,  qua  parte  faltcm  poenam 
refpiciunt  fanguinis  , a Laica  magis  profeda  crcdiderira  Potefta- 
te  . Cerium  eft  tamen  a Landavenii  an.  p 5 5,  in  caufsa  Diaconi 
cujufdam  in  Ecdcfia  interfedi , hac  in  occifores  poena  fuifse  ani- 
madverfum  : ut  corum  nempe  finguli  fubHantiam  omnem  , agrof* 
que  fuos,  afquc  feptem  infuper  argenti  libras  Ecclcfiz  redderenr, 
quae  maculata  fucrat , atqucdemum  , ut  hanc  ipfc  poenam  urge* 
ret , Nogui  Rcgcm  juramenti  religione  fuifse  obitridum  . Pccu- 
niarias , fimilefque  poenas  corporalcs  Laicis  perfonis  ab  Eccleiia 
paflfim  intlidas  legimus  in  fcquioris  xvi  Synodis  . In  zEnhamcnfi 
in  Anglia  an.  loop.  cap.  31,  quo  muldar  pccuniarix  dclidis  im- 
pofitx  , Ecclcfixque  pendendx  dcccrnuntur,  & cap.  3a,  quo  Po- 
tentiorcs  graviori  plcdendi  mulda  declarantur  . In  Cojaccnfi  in 
Hifpania  an.  10S0*  Can.  1 a,  quo  diftride  cavctur  , nc  rei  ad  Ec- 
clefiam  confugientcs  inde  vi  abftrahantur,  nifi  vitae , membrorum* 
que  data  fccuritatc,  fub  Anathematis  poena,  milleque  Saiidorum 
puriflimi  argenti  Epifcopo  folvcndorum  . In  Romana  an.  1051. 
fub  S. Leone  IX,  a quo  fancitum  , ut  quxfoemincr  Prcsbytcris  co> 
pulatx  fuifsenc  , feryitute  damnatz  , Epifcopio  loci  addida;  ma* 
nerent,  tefert  S.  Petrus  Dam.  in  Synod,  difeept.  In  Londinenfi 
1 10a.  fub  S.  Anfelmo  Cant.  Can.  26,  quo  nefarix , nec  nominan* 

ds 


Digitized  by  Google 


1*48  De  Potestate  Ecclesiastica  , 

ds  libidini  dediti  Laici  Civiii  quacumque  dignitate  in  toto , quo 

late  patet , Anglic  Regno  fpoliantur  . In  Londinenli  altera  an. 

>108.  Can.  10,  quo  tam  Clericorum  , qui  defponfam  Deo  conti- 
nentiam  inquinafscnt,  quam  Concubinarum  , quae  in  ilagitiiseis 
defcrvifscnt , res  oroncs  Epifcopis  addidc  funt . In  Altera  quo- 
quean.  1 2 17.  Can.  7,  quo  inConcubinas  Prcsbytcrorum  eadem 
perinde  , quae  a S.  Leone  IX.  pridem  decreta  fuerat , poena  inftau- 
rata  legitur  . In  Lambetbenfi  an.  1261.  cap  ult.,  quo  atrociora_> 
Clericorum  facinora  , qu*,  Civile* , juxta  leges  , capitali  expian-  ^ 
da  poena  efsent , perpetuo  Epifcopis  vindicanda  carcere  deman- 
dantur  . In  Vicnnenfi in  Auilria  an.  12^7.  cap-  1 7,  quoin  Judasim 
cum  Chrilliana  muliere  cocuntem  diftri&us  career deccrnitur  , 
quoadufque  decern  argenti  marcas  pro  emendarione  folverit  > 
Chriftianc  vero  per  Urbcm  fuftigatio  , indeque  expulfio  indici- 
tur  . Sedenim  in  H ercticos  potiflimum  corporales  poenas  3 ho« 
norumque  prefertim  ipoliationes  , acque  bonorum  confifcaciones 
paflim  a Conciliis  decretas  legcrc  pra-dat , veluc  a Turonenli  an. 

10-5  5.  Can.  4,  a Laceranenfi  111.  an.  1 17V.  Can.  24,  & 27,  a Mon- 
tdienfi  an.  1 2oy,  a Santaegidiano  an  infeq.,  a Vaurenfi  1113,  a 
Monfpclienfi  1 2 14,  a Latcranenfi  IV-  121  5.  Can.  3,  a Bituricenfi 
1225,  a Valentino  1248.  Cap.2,  ab  Audomarenfi  127?;  a Vaurenft 
ahero  I3d8,&c  Ad  hatcin  Conftanticnfi  Sell.  14.  a Concilioie- 
cedcre  ».aut  ei  moleftiam  inferri , fub  dignitatis  , ofluiique  , Im- 
perials etfi,  Rcgalifquc , poena  inrerdidum  legitur  . Sell.  1 5.  fub 
poena  Carcerisduorum  mcafium  prohibitus  item  qutfquc  > Rcga- 
1 is  ctiam,  aut  Imperials  dignitatis,  fefltonem  perturbare  . Scfir.17- 
fubprivationisoiBcii , dignitatiTqne  poena  impediri  Sig»fmu«di 
Imp.  Aragonica  profedio  inhibita  . Seif.  20.  Fridericus  Anftria. 
cus  fub  poena  puvationis  Fcudoruin  prohibitus  Johanni  XXH- 
fuppetias  ferre  . Self.  28.  eadem  poena  dccreta  in  etimdem  Du- 
cem  s quod  bona  Tridentinae  Ecclcfic  occupafTet  . 5c(F.-37.  Petto 
de  Luna  obedienna  fub  bonornm  privatione,  Regalium  ctiam  , 
intcrcepra  . Scfl.  3^-  fub  gradus  cu/ufque  privatione  impedimen- 
turn  Pontificia*  adponi  clc&ioni  interdidum  : fub  qua  demurn  poe- 
na Clericis  oncra  iirponi , Pontificis  M.  abfque  facilitate  , prohi- 
bita  . In  Latcranenfi  V.  Self.  $.  a Leone  X.  Coi4L  Sufcrr.K  Blaf. 

pile* 


Digitized  by  Google 


et  Civile  . Articuui*  VT.  tf4P 

phemi  mulcts  pccuniaria  , carcereque  damnati  funt . In  Triden- 
tino  dcnique  Seff.  23.  dc  Refor.  cap.  i>  Scfs.  14.  cap.  9,  & Scfs. 
J5.de  Refor.capp.J,&  14.  tamClcricis,  quam  Laicis  a judicibut 
Ecdefiafticis  pecuniarias  intiigi  poenas  , prout  opus  force , pofsc 
decretum  habecur  , ita  ramcn  ut  hz  mul&ac  locis , aur  operibus 
piis  adplicentur,juxta  nempe  fententiam  Alexandri  III.  in  Cap.d. 
Licet  Decret.  lib.  i.tit.  38.  De  Patetitent. , Si  Innocentii  III.  in 
Cap.  13.  / rrefragabili  lib.  1.  tit.  3.  DcQffic ■ Jud  Ordin  Quatn 
perinde  falubcrrimam  Tridentina?  Synodi  land  lone  m dc  pecunia- 
ri is  muldis  in  opera  Piaerogandis>non  in  proprium  Judicis  Eccle- 
fiaftici  ufum  transfundendis  > adomnem  procul  avantise  fufpicio- 
nem  , anlamquc  avertendam  , & pridecn  Synodus  Colonicnfis  I. 
an.  153  d.  par.  1 3.  De  yurifd.  cap.  8.  fttmmoperc  ptobavit , cui* 
que  fe  attemperavit  Synodus Confcntina  an.  1 5 7?.  Scfs.  5.  apud 
Manfium  Stippl.  To.  5>p.  1 1 5d,  & integram  juflit  S.  Congiegatio 
Concilii  Trid.  interpres  apud  Fagnanum  ad  lib.  1 Dccrct.  par.  a. 
p.  47d.  Junge  cjufdcin  Concilii  Trid.  Scfs.  dc  Refor.  cap.  1 9.  De- 
cretum , quo  Domini  Tcmporales  locum  ad  Ducllum  conce dentes 
temporal!  ctiam  dominio  Civitatis  , autCaftri,  ubi  Ducllum  buf- 
fet toinmifsum  , poena  Excommunicationis  adjunda , privantur  . 
Quod  fane  Decrctum  follicitantes , intorquentefquc  Natalerrf , 
■tc  Bofsuetium  viden  , ut  Dodifs.  RoncaJia , Si  Blancus  exfuftlent, 
arque  refellant  1 Sub  certis  prattcrca  corporalibus  poenis  Decre- 
es frequenter  dc  Treuga  , feu  Pace  , qua  Principibus  , qua  Popu- 
Its  > flato  tempore , ac  loco , fervanda  a Synodis  vice  plus  (impli- 
es edita  liquet , velut  a Bituricenfi  an.  103  1,  a Lcmovicenfi  11. 
cod.  an.4,  a Pidavicnfi  103d,  a Narboncnft  1054,  * Santaegidiana, 
io5d,  ab  Hclenenfi  rod 5,  a Claromontana  1077,  a Rotomagcnfi 
1 096  ab  Audomaccnfi  1 0991  a Valentina  1248:  qua  de  re  Glaber 
Rodulphus  hill.  lib.  4.  cap. 5,  Petrus  de  Marca  in  Not.  ad  Synod* 
Clarom,  Can.  1 , & M.  Antonius  Dominici  m dilscrt.  de  Treuga  , 
& pace  • In  pravarum  opinionum  icdatorcs  perinde  > corumque 
fautores  , atque  pertinaces  Clavium  Ecclefias  contemptores  cor- 
poralibus poenis,  graduum  , puta,oificiorumque  privanone,  mul- 
dis  pecumariis  | bonorum  , ac  pofscHiomim  conhfcatione  5/  ea- 
fpoliationc  , perfonarum  etiam  captione  , venditionc  , autdepor- 
Pars  III*  T \m>  VI*  N n n n ta- 


Digitized  by  Coogle 


6$o  De  Potestate  Ecclesiastica » 

tatione  , cxfilii,  verberationis  , ignifque  , aliarumque  hujufce  ge- 
nus poenarum  inili<flionibus  frequenter  ab  Ecdcfiaftica  Poteftatc 
animadverfum  difeimus  ex  Conciliis  Aurelianenfi  an.  1 017,  Nar- 
bonenfi  1 227,  Tolofano  i2  2p,  Biterrcnfi  1 13  j,  Arelatenfi  1*34, 
Campiniaccnfl  11381,  Bitcrrcnfi  altcro  124*,  Valentino  1148,  In- 
fulano  125 1)  Albienfi  1254,  Burdegalenfi  12  5 $,  & Oxonienfi  1408. 
l'ub  Thoma  Arundclio  Can.  4,  quo  Helapforum  in  hxrefim  bona 
proferibi , occupatiquc  mandantur  . Adjungenda  Mcdiolanenfe  I. 
an.  1 565.  Conft.  par.  2.  cap.  34,  Ravennatenfc  an.  1 568.  cap.  2. 
dc  Foro  Epifcopi  apud  Manfiutn  Stippl.  To.  5.  p.7971  Neapolita* 
num  an.  1 ?7 6.  cap.a  1 . dc  Epifcopi  Foro  , & Carccrc  ibid.  p.1018, 
& Mcdiolanenfe  V.  an. 137^.  Conft.  par.  j.cap.i  1.  de  Foro  Epif- 
copi , & Carcerc  . Juxta  h*c  in  Jure  Canonico  paflUm  mulAx  pe- 
cuniariar  dclitfHs  quibufdam  ab  Ecclelia  impolitic  Piis  cauifis  im- 
pendendx  prxfcribuntur  Can.  5 5.  Statuimus  16.  q.  1.  ex  Anafta- 
fio  11.  P.M.j  Can. 21.  JJ)uifquis  17.  q.4. ex  Johannc  VIII;  Can.  2 a. 
Siquit  deinceps  17.  q.  4..CX  Alexandro  11.  j Can.  3 5. Si  vos  13.  q.5. 
ex  S Auguftino  lib  de  Unit.  Eccl.  cap.  20j  Cap.  18.  DiltEiut  ex 
Honorio  111.  De  Ojfic.  Jud.  Ordin.  5 Cap.  14.  Pojlulajli,  & Cap.itf. 
Cum  Jit  ttimis  §.  final,  ex  Innocentio  111  .De  yudeeir,  Cap.  1 3.  Ad 
audientiam  ex  eodem  Innocentio  De  Pr/cfcript. ; Cap.  7.  Olim  ex 
Honorio  111.  De  lnjuriii ; Cap.  5.  In  Arcbiepifctpatu  ex  Alexan- 
dro 111.  De  Raptor  ibuj  & Cap.7.  I/encrtibilibus  §.Dcniquc  ex  Bo. 
nifacio  Vlll.  in  6.  De  Sent.  Excobt.  Et  adftipulanrur  Jurifconful- 
fulti  , Salgadus  ipfemet  de  Protetft.  Regia  par.  2.  cap  4,  Solorza- 
nus  dc  Jure  Indiar.  To.  a.  lib.  3.  cap.  7.  n.  7$,  Cevallos  To.  4.  q. 
8^7,  Fclinus  in  Cap.  Irrefragabili  De  Offic.  Jud.  Ord. » Hoftien. 
fis  in  Cap.  Ut  Cltricorum  dc  Vita,  & honeft.  Cler.,  Abbas  in  Cap. 
Licet  De  Pcenis , Covarruvias  Var.  lib.  a.  cap .9.  n.  p,  alique  lon- 
ge  plurcs , quibus  confentit  ipfemet  Vandalinus  in  Expofit.Thco- 
log.  Thef.  de  triplici  Hier.  Eccl. cap.i  2.  p.323,  vidcndufquc  Ma. 
billonius  de  Re  Diplom.  lib. ».  cap.  8. 

Nonibo  quidem  inficias  amplilfimc  inhac  parte  Eccleflafti- 
cx  Jurifdidlioni  plurimum  devexiori  fub  state  , Ecclelia  dolente  , 
ac  vel  adfentiente  , vel  tolcrante  , fuifsc  detra&um  ; nec  imo  fate- 
bor  dtfficilis  return  inevitabilibus  3 ac  temporum  vicibus  factum  , 

ut 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VI. 

m detraherettirs  cjuin  etiam  incaufsa  non  dcfuifse  Judicum  Ec- 
cltfiafticorum  aliquando  partium  fludium,  aliquando  percupidam 
avaritiam  3 ut  fierce . In  id  tamcn  unum  intcrca  me  incubuifse__ 
profitcor  j ut  quid  antiqui  Ecclefia:  juri*  efset , in  medium  profer- 
rem  : ut  indc  demum  videant , quam  parum  in  veteri  fintPolitia 
verfati , quam  turpi  vetcris  Difciplina:  laborent  ignorantia  , & 
quam  iniquo  , prxpoftcroquc  defudent  ingenio  nuperis  ex  Politic 
cis  haud  pauci , quiadhanc  Jurifdi&ionis  particulam  Ecclcfiae 
tripiendam  tanto  fe  conatu  , nervoque  conferunt  toto  . Quo  pro- 
fedto  errore  pravc  detinentur  Carolus  Loyfaeus  Des  Scign.  cap.if. 
n.  4.  Spirituali  poteftati  rebus  in  hifee  Civilibus  Laicam  fc  rite 
opponere  doccns ; Territorio,  & Fifco  Ecclefiam  carcrc  , idcoque 
poteftate  coporales  infligendi  poenas  ; ac  n.  io*  Ecclcfiae  Paftores 
Epifcopos  else  , non  Dominos , ac  proprietaries  : quae  ipfiflima  eft 
querela  ad  ravim  ufquc  a Protcftantibus  repetita  j Francifcus  Dua- 
renus  de  Sacris  Ecd.  Miniftris  lib.  1.  cap.  4.  fcribens  ante  Euge- 
nium  II,  a quo  primum  inftitutos  Carcercs  , Si  Vincula  ad  coer- 
cendos  Clcricos  excogitata  fubjungit,  corporalem  vim  nullant 
reis  ab  Ecclefia  adhiberi  confueviffe . Itaquc  Sacerdotibus  jus 
Gladii  non  compctere  , quos  Gentium  Regum  more  dominarl 
Chriftus  D.  noluit  j fc  Sacerdotes  effe , non  Dominos  S.  Hierony- 
mus in  epift.  ad  Nepotian.  Can.  7.  Ejto  dift.  9 5.  monitos  voluit  ; 
non  Dominos  , fed  Patres  dici  maluit  Jufiinianus  Novel. 8 1.  Idco- 
que Epifcopos  non  habere  Tcrritorium,  neque  prehendendi,  fum- 
mover, dique  facultatcm  L.  PupiUus  %.Ttrriu>rium  dc  Verbor.  Si- 
gnify Magifiratibus  quibufdam  Romanis  haud  diilimiles,  qui  apud 
Aulum  Gcllium  lib.  1 a.  Vocationem  habcbanr,non  prehenfionemj 
Petrus  Jannonus  lib.  2.  cap.  ult.  Excommunicandi  poteftatenu. 
quidem  Ecclcfiz  rribuens,  Coa&ivam  tamcn  abnegans,  illam  Cla- 
vium  effe  , hanc  Gladii , Principibus  hanc , Ecclefix  illam  compe- 
fete  pugnans  3.  hanc  cfle  Patrum  fententiam  S.  Joh.  Chryfo- 
flomi  horn.  33.  in  1.  Timoth.,  Latfantii  lib.  5,  Caffiodori  lib.  a. 
epift.  *7>  & S,  Bernardi  dc  Confid.  lib.  r:  A hn  eji  nobis , inquien. 
tis  > data  tail's  peteflas  , ut  aucioritate Jententia  cohtbcamus  homi- 
nes a delicti s ; toto  illo  tempore , quod  ad  Juftmianum  ufque  in- 
teriluxit,  Ecclefiam  poteftate  caruifte  pcenas  infligendi  corpo- 

Nnnn  1 ra 


Digitized  by  Google 


6$  2 De  Potestate  Ecclesiastic*  , 

rales  ,neque  Carceres  habuifle  ante  Eugenii  I.  xtatem,  terte  Vo- 
laterrano  l1b.12.Quas  igitur  nuncJurifdi>flionis  partes  obtinet  Ec. 
clefia , cas  Principuin  beneficio  obtincre  > ac  lib.  5.  cap.  ult.  $.r. 
aCaroloM.  Pontifici  Rom.  primum  jus  Careen's,  ac  Tcrritorit 
fuiffc  pcrmiiTumex  Richerio  inApolog.  Gerfonii  par.  3..  Axiom, 
3 6.  adferens  : cujus  exemplo  deinde  idem  ad  Epifcopos  jus  fue* 
rit  ab  aliis  Principibus  ainpliatum  ; Job.  Petrus  Gibert  in  Proleg, 
ad  Jus  Canon,  tit.  8,  feci.  1.  parum  hinc  abfens  , atque  Pontifi- 
cum  , Conciliorumquc  hujufee  genus  decreta  pia  dumtaxax  tuifle 
propofita  cxiftimans  , quxeffecflum  obtinere  nequiverint,  nifi  a 
Principibus  atkfloritas  cifdem  impartiretur  > pleraque  quin  etiam 
adverfus  Judxos  prolata  dcfe&u  au&oritacis  , qua  nulla  pollet  in 
eos  Eccleiia  , fruftranea  fuiffe  fubjungens , aid  Principum  auftori- 
tate  robur  accepifTent  : haneque  fuprcmse  Curt*  Pariiicnds  explt» 
citam  efle  fententiam  an.  1 288,  quant  re  fen  Pithoeus  inter  Pro- 
bat.  libert.  Ecch  Gallic,  cap.  3 6-  a.  9 p.  13.701  corporales-itaque 
poenas  llagitiofis  infligcrc  ad  unum  Princtpis  jus  pertincre  con- 
cludens  : quod  Friderici  II.  an.i  a a 5.  edita  Lege  adverL  Excom.,. 
Sc  Hatrct.  ad  ealeem  Corporis  Juris  edit.  Vitr.  pag.  579,  Ludovi- 
ci  VIII.  in  Concilio  Apamienfi  an.  1226.  evulgata  , cujus  men- 
tjo  in  Narbonend  an.  infeq.  Can.  1 . occurrit , & S.  Ludovici  IX. 
Conft.  an.  1228.  adv.  Hxreticos,  & Excom.  adornataconfirmar . 
Miito  Pfeudo.Politicos  alios  longe  plures , quorum  di&cria  co- 
«icm  recidunt,  codcmquc  concidunt  modo  . 

Sed  enim  lie  agere  vel  lerio  , vcl  etiam  dicis  uni  us  cauita  r 
quid  eft  aliud  , obfccro  , quant  to ti  retro  vclle  Antiquitati  )<•  * 
iniquum  prxbcre  , aut  lufum  faccre  , aut  eidem  acceptilfim*  ju- 
gitcr  Difciplinas  fe  prorfus  ignarum  , ac  perinde  ingenii  inopetw 
©ftenderc  ? Enim  vero  Ecclefix  Tcrritorhim  ac  Forum  xquc_v 
eompetere  in  evidenti  pofitutn  eft  , deque  utroque  loquuntur  paf- 
fim  explicitidiote  Dccrctales  . In  Dccretalium  vero  libris  capita 
omnia  Ecclcfiafticx  Jurifdiiflionis  confignata  ufu  receptiflrmo  ubi» 
cpie  Gentium, atque  in  Galliis etiam  ccrtiifimc  obtinuifle  conftam* 
ter  aditrmac  cjus  rcr  callciuiifunus  Thomaffinus  Vet.,  & Nov. 
Pifcipl.  par.  1.  lib.  3.  cap.  no.n.i.  Juxra  Chrifti  D.  jufConcn* 
Luc*  2 2,S.Pault  2.  Connth.  i>  & S.  Petri  i>  5.  momta  > Pawum 

wir 


Digitized  by  Google 


itCivili.  Articulus  VI.  tfjj 

utique  fententia  eft  ab  Ecclefiaftico  Magiftratu  impotentcm  do- 
minatum,ac  fcveritatcm  defpoticam  abcflc  dcbere,qua  nempc  non 
tam  prodeftc  curenc  , quain  prxeftc  fc  oftentcne , non  etiam  po* 
tcftacem  eliminari  inlligendi  , pro  ut  opus  foret , pesnasetiatn 
corporates,  quibus  nempc  Fideles  in  officio  cohibeantur  : quo 
plane  modo  accipicndos  Origcnem  horn.  6-  in  lfajam  , S.  Grego- 
rium  Nazian.  Orat.  i.  Apolog.,  S.  HicrOnymum  epift.  3.  ad  Ne- 
por.,&  epift.  6i.  adv.Joh  Hierofolym.,  S.  Joh.  Chryfoftomum 
bom.  3.  in  A«fta  Apoftol-,  horn.  I.  in  epift.  ad  Tic,,  hom.  1 1.  in 
epift-  ad  Ephef.,  hom.  4.  in  lfajam  , & dc  Saccrd.  lib.  a,  ac  S.  Ber- 
nardum  dc  Conftd,  lib.2.  cap.tf.  oftendit  Do&ifs.  Hallier  deEccl. 
Hierar.  lib.  4.  fedl.  a.  cap.  i-  art-p.§.  5.  Locus  autem  S.  Job. 
Chryfoftomi , prouc  a Jannono  allcgatur  , ita  quidem  habetur 
lib.2.  de Saccrd. ex  interprecationc  Gcrmani  Brixii  Antifiod.Epi. 
fcopi  edit.  Parif.  1581.  To.  5,  non  ita  vero  legitur  in  exemplari- 
bus  Grxcis  > aliifque  Latinis  verfionibus  . Vcrum  non  alterum 
fententix  profc&ofu*  interpretem  adhiberc  przftar,  quam  S.Do- 
dlorcm  ipfum  , qui  hom.  1 3.  in  cap.  4.  epift.  1 . ad  Timoth.  Oper. 
edit,  ejufdem  Parif.  Nivel.  To.  4.  fic  habet : Sunt  qutedam  in  re-' 
but  bumants , qu*  doElrina  indigeant  j funt  item  , qua  imperio . . • 
yffalum  non  ejfe  , doc  ere  minime  convenit,fed  imperare  , & mag  na- 
vi aufloritatis  prtbibere  : yudaicis  item  non  intendere  fabulii Ji - 
militer  imperandum  eft  , Caterumjiquidemfubjbintiaspaupcribus 
dijlribuere  , Virginitatemque  fervare  opus  fit , ac  de fide dijferere, 
hie  jam  doElrina , & exhort  at  i one  agendum  ejl.  Jdcirco  utrumque 
pofuit  Paul  us  i Pratcipe  , inquiens  , ac  Doce  &c.  Vidcs , ut  impe- 
rare Sacer datum  necefje Jit  &c  Quale  vero,  rogo  , ejus  fcntcntia 
Impcrium  effer,  quod  vi  cogendi  carcrct  ?Cui  concordansS.Grc- 
gorius  Nazian.,  qui  cacteroquin  in  Apolog.  1.,  & Orat.  2 ad  Pa- 
trem  totus  in  eo  fuerat , uc  Epjfcopo  modcrationc  , bcnigniiate, 
ac  modeftia  opus  efte  fuadetet , Orat.  1 . de  Pace  tamen  circa  fin.» 
quo  tempore  , quavc  ratione  non  amplius  lenitate  , fuavitateque* 
fed  feveritate  , afperitateque  utendutn  denique  fit , explicanst. 
Cum  , inquit , manifrfle fe prodit  impietas  , turn  $ ferro-,  <3 flam- 
mi  1 ■ . . obviam  oportet  eamus , quam  ut  mali  ferment i participes 
ejficiamur  ifie.  Ante  Eugcnii  ( I. ex  Gratiam  fide  ponit  Raphael 

Vo; 


Digitized  by  Googl 


£74  De  Potestatb  Ecclesiastica  , 

Volaterranus  Anthropologic  lib.  a i,  & pod  ipfum  Jannonus  , II. 
vero  Duarenus  , unde  ifthitc  opinionum  diverfitas  indicium  haud 
obfcurum  cvadit  dubia*  admodum  credulitatis  documento  huic 
adhibend.r  ) artatem  ufu  longc  veteri  Ecclefia:  Carcercs  jam  ve- 
nilte  j ut  de  alii*  nunc  filcam  documentis  » manifedum  fit  cx  Lege 
an.  3 96.  lata  ab  Arcadio  , & Honorio  L.  30.  Cod.  Theod.  lib.itf. 
tit.  5.  de  Heereticis , & L.  3.  Cunfh  Cod-  Judin,  eodcm  tit.  Et  li- 
cet Decanicarunt , five  Diaconicarum  nomine  Carcercs  Ecclcfia- 
fticos  revera  defignatos  ab  Arcadio  , & Honorio  dubitent  Cuja- 
ciusj  & Dionyfius  Gothofredus  > venireque  ibidem  Secrctaria , 
five  Sacraria  multis  in  Comment,  ad  hanc  legem  odendcre  co- 
netur  Jacobus  Gothofredus  , ut  cx  Laodicacno  Can. 2 1 , ac  vcrfio- 
ne  Latina  Bibl.  Jur.Can.  Judelli  To-  1.  p.  5 t,  ex  Codino  de  Of. 
fit.  Aulae  , & Eccl.  Conftancinopolic.  cap.  14  n.  241  ex  Eucholo- 
gio  Grarcor.,ex  Philodorgio  hid.  Eccl.  lib.  7.  cap.8:  quade  Dia- 
conicar  pro  Sacrario  acceptione  confulendi  quoquc  Goarius  in_» 
Not.  ad  Codinum  loc.  cit.»  Gretfcrus  Obferv.  ad  eumdem  lib.  3. 
cap.  to>  Meurfius  in  Glofs.  Grarco-Barbaro  p.  t $5,  Ducangius  in 
Glofsar.  edit,  Ven.  To.  2.  p.  1375;  dubicandum  tamen  haud  ef- 
fet,  quin  eo  nomine  Carceresctiam  vencrintj  five  eadem  Sacraria 
pro  Carceribus  dcfcrvirent  , apertc  liquet  ex  Novella  79.  cap.  3, 
ubi  judinianus  fic  loquitur : Decanic prtbucrunt  quondam  ufunt 
Carceris , i3  Cujlodi as  Ecclejiafitcx , velut  eamdem  ita  rctulit  et>am 
Julianas  Antecefsor,  habeturque  rcpetita Capital,  lib.  $.  cap. 
225.  hifce  verbis : In  Dtcanicis  Ecclejiarum  rccludatur  ( delin- 
quent Clcricus  ) > eompetenter  panels  luiturus  s ex  Graecorum  Pa- 
ratitlis  Bibl.  Jur.  Can.  Judelli  T0.2.  p.1335;  ex  S.Gregorioll.  in 
cpid.2.  adLeonem  Ifaurum  , Pontifices , inquiente,  ubi  quis  pecca- 
rit. . . turn  tanquim  in  Carcerem , in  Secretariat  Sacrorumque  ISa- 
Jorum  eraria  conjiciunt , in  Diaconia  , & Catechumcnia  ablegant > 
atque  demondrant  Anton.  Auguftinus  ad  Novell.  7?>Gcrmonius 
de  Sacr.  Immun.  lib.  1.  cap.a.  n.14,  ac  Jacobus  Gothofredus  loc. 
cit.To.tf.  par.  t.  edit.Lipf.  p. \66.  Quod  & demonfiratum  a Ciro- 
nio  , a Joh.  Acoda  > a Filcfacho  , a Bingamo  Ac.  fuperius  didlum 
eft . Nec  cd  vero  , cur  Ecclcfise  negotium  facefserc  , invidiamque 
coatlarc  Cubic  di  Aim*  fidci  homines  adnitantur  , idcirco  quod  ab 

ca 


Digitized  by  Google 


etCivili.  Articulus  VI.  tff  jr 

ea  didridl*  fxpius  in  Infideles  corporalcs  poena*  ferantur . Iis 
enim  corporalcs  irrogari  ab  Ecclcfia  poenas , Careen's  puta,  mul- 
pecuniarix  , llagcllationis  , exfilii  See.  legitime  pofsedocenr, 
port  S.  Cyrillum  Alex.,  a quo  Judxos  Urbe  cxpulfos  , Synagogas 
cifdem  ademptas , bona  publicata  , occupandaque  Populo  expofi- 
ta  referunt  Socrates  lib,  7.  cap.  1 4,  Sc  Niccphorus  lib. 14.  cap.15, 
port  S.  Gregorium  M. , qui  lib.  1.  epift.  7*  > Icq.  edit.  vet.  ad  Gen- 
nadiuen  Patricium  , & Africx  Exarcham  cum  laudat  obbcllaad- 
verfus  Chridiani  nominis  holies  fufeepta,  atqtie  ad  Sacram  adver- 
fus  Hxreticos  pugnam  fortiter  adgrediendam  adhortatur , poll 
S.  Leonem  IV,  qui  contra  Agarenos  in  pugnam  turn  ipfc  defeen- 
dit , turn  Populo  viriliter  pugnandi  audterem  fc  prxbuitCan.  7. 
Igitur  ij.  q.  8,  & pod  Alexandrum  111,  a quo  Cap.  4.  In  strehic- 
pifeopatu  Decree,  lib.  5.  tit.  17.  De  Rapturibus  Saracenos  Mulie- 
res  Chriftianas  , ac  Pueros  rapientes  pccuniaria  muldla,  &:  llagel- 
lis  adficere  Panormitanus  Archiep.  mandatus  legitur,  docent, 
inquam  , Alexander  Halcniis  par.  a.  q.  1 do.  memb.  1 , S.  Thomas 
a.  a.  q.  10.  art.  8,  fcq.  ad  a,  S.Antoninus  par.3.  tit.j.cap.x,  Joh. 
Major  in  a.  did.44.  q.  a,leq.,  Alphonfus  aCadrode  JuftaHxrer. 
punit-  lib.  3.  cap.  14,  Cajctanus  in  x.  2.  q.  10.  art.  8,  Dominicu* 
Soto  in  4.  dift.  j.  q.  un.  art.  l,  Antonius  Cordub.  jnQuxd.  lib.  1. 
q.  57.  dub.  4,  Valcntia  To.  3.  difp.  1 . q.  1 o.  pun.  d,  Toletus  in 
Sum.  lib.  4.  cap  2,  Lcdefma  To.a.  traft.  1.  cap.  $,  Thomas  San- 
chez in  Sum.  To.  2.  lib.  2.  cap*  1,  Suarez  de  Fide  difp.  1 8.  fe<5t>  2, 
Becanus  To.  2.  q.  4.  cap.  13,  Joh- Solorfanusde  Jure  Ind.lib.  a. 
cap.  20,  Covarruvias  par. 12.  ia  Rcgul.  Pcccatum  §.  10,  feq.,Ban- 
nez  in  2.  a*  q.  10.  art.  10,  Molina  dejud.,  & Jure  traft.  2.  difp. 
105,  & de  Fide  q.  10.  art.  8,  Freita  de  Judo  Imp.  Afiat.  cap..?, 
Jofcphus  Acoda  de  procur.  Indor.  Salute  cap.  13,  Blancus de- 
mum  de  Polit.,  Sc  pored.  Eccl.To.2.  lib.  6 . §.  9,  aliique  : quibus 
addipulatur  Grotius  de  Jure  B.,  & P.  lib.  a,  cap.  20.  §.  4?.  n.  2. 
exemplo  id  confirmans  Condantini  M.,  a quo  Licinio  , & Mcnan- 
dri  protc&oris  , a quo  Perils , ob  Rcligionis  caufsam  , bellum  in- 
latum  ed  : cui  & Maximiani  Epifcopi  Vagienfis  apud  S.Auguftt 
num  epid.  ;c,  qui  ab  Imperatore  Chriftiano  auxilium  contra  ho- 
dcs  Ecdclie  ilagitavir  > exemplum  a Gratiano  quoque  relatunu 

Can.  2. 


Digitized  by  Google 


6*6  Dh  Potestate  Ecclesiastic*  , 

Can.  2.  Muximianus  2 J.  q.  3.  fubjungtt  ibid,  in  Not,  Cui  perpe- 
ram  adverfatur  Cocctjus  in  hunc  locum  , & in  cap.  25.  §.  8.  Quae 
plane  docfcrina  in  Divino  jure  fundamentum  habere  dignofcitur  > 
quo  liquet  Ecclefiam  propaganda  ubiquc  gentium  Evangelic*  lu. 
cis  poteftate  , jureque  potiri , & defungi , Reipublica;  item  Chri. 
Run*  formam  in  toto  , quo  late  patet , Orbis  gyro  inftituendx  , 
ideoque  impedimenta  removendi  prorfus  omnia  , quibus  Rcli. 
gionis  profcLlus  detineri  polfic . Itaque  mentiri  eft  in  facie  Pon- 
tificum  , Conciliorum  , acPatrum,  quin  ctiam  tocius  Ecclcfue 
tarn  veteri , quam  nova:  Difciplinx  contumcliam  irrogare  , hanc 
Ecclefix  poteftatem  adimere  , auteidem  adfeititiam  , unique__» 
Principum  indulgent!*  acceptam  referre  vclle  . Principibus  uci- 
quequa  publicis  dcliftorum  vindicibus  , qua  Religioms  , Eccle- 
fiafticxque  Difciplinae  tutonbus,  ac  defenforibus  incumbic  poeuis 
corporalibus  flagitiofos  ab  interenda  noxa  abfterrcrc:  quod  nullo 
non  tempore  religiofe  prxftitum  innumer*  ab  ill  is  profe$x  leges 
eloquuntur . Scd  cnim  a Laicis  Poteftatibus  iftiufmodi  particu* 
lam  Juris  Ecclefiam  mutuarc  non  indiguifse  , tot  , ac  tam  hquidis 
demonftratum  eft  documcntis  , ut  rem  ailam  agerc  nec  juvet , nec 
in  ter  fit.  Vecus  eft  vero  commentuin  iftud  a Marfilio  Patav.,  Sc  Jo- 
hanne  Janduno  jamdiu  excogitatum  , atque  ja&atum,  quels  adfti- 
pulatus  deinde  eft  M.  Antonius  de  Domin.  dc  Repub.  Jib.  f . cap.i, 
fcqq. » quod  Ecclefix  nullum  hoeninum  punire  poteft  pun'ti one  Co<t- 
ftiva  ,ni/i  concedat  hoc  Inperator  . Qnemerrorem  fane  tanquatn 
Evangelic* , Sc  Apoftolic*  do  'lrin*  adverfum  , ( Patrtim  eiiam 
traditioni , Sc  Ecclcfiaftic*  dtfciplinr  valdequam  abfonum  multis 
adnotavimus)  , a Johannc  XXlI.  Conftit.  Licet  to.Ksl-  Novemb, 
an.  1 327.  da mnatum  legere  juvat  apud  Raynaldum  adhunc  an. 
n.  28.  Cui  profe&o  damnationi  furfiagatos  ultro  citroquc  fyifse 
cum  poftea  Galliarum  Epifcopos  in  Concilio  Senonenfi  an.  1528. 
in  prxfat.,  turn  pridem  Thcologos  Parificnics  in  Congregations 
habita  die  1.  Septcmb.  an.  1330,  velut  ex  ejufdcm  FacultatisTa. 
bulls  liquet , atque  in  his  Gerfonmm  de  Poteft*  Eccl.  Confid.  4 * 
Hcrvxum  de  Poteft.  Eccl.,  Petrum  Alliaccnfcm , & Job.  Majo* 
rem  codem  de  Argum.,  Jacobum  Almainum  dc  Dominio  nat,  * 
Civ.,  & Eulef.Coacl.3. 10  Append.  Qpcr.  Gctfonii  To.l.  p.p 66, 


Digitized  by  Google 


st  Civili  . Articulus  VI.  <>i  7 

m Opufc.  de  Aud.  Eccl.  cap.  6,  ac  dc  Poteft.  Eccl.,  & Lalca  q.  3. 
cap.  2.  certum  eft,  & conftans  ex  Francifco  Hallier  , Sc  ipfo  ad- 
fentiente  de  Hier.  Eccl.  lib.  4.  fed.  2.  art.  9.  §.  1 . Quz  omnia  ab 
me  didaeodemum  accipi  volo,  quo  me  dixifsc  certc  profitcor, 
animo , fenfuque,  Poteftatem  erga  utram  que  tam  Ecclcfiafticam  , 
quam  Laicam  obfequenci , demifsoque  , quovc  IibcntifTimo  me  , 
didaque  mea  omnia  pofteriori  huic  cmendanda  , corrigendaquc 
fubjicio  , Czteroqui  mihi  probe  confcius  nihil  prorlus  ab  me 
didum  , quo  priori  illi  vel  levis  inferri  injuria  , conilariqne  » 
queat  invidia  . Quid  enim  , Ledoris  fidem  deprecor  , toto  qua. 
licumque  in  hoc  Opere  meri  de  inopi  ingenioli  mei  uno  pent* 
depromptum  , quod  non  e Patribus , quod  non  e Pontificibus  , 
quod  non  ipfls  e Principibus'  hauftum  fuerit,  eifquc  fincerc  a 
me  propinatum  , queis  fonres  adirc  per  femet  ipfos  fas  haud 
efset  i Hos  ego  Duces  , a queis  procul  omnis  abefser  fufpi> 
cio  , prefso  , inoffenfoque  fcqucndos  pede  , fiquidem  in  omniStu- 
diorum  genere  meorum  propofui  , turn  in  hoccc  quammaxi- 
me  , velut  Operis  initio  prxfatus  fum  , quo  de  Rcligionis  , quo 
de  Reipublicx  agebatur  fumma : ne  videlicet  adeo  difficiles  utriuf. 
que  rationcs  , quas  fua  in  luce  ponere  , fuoquc  firmiter  confir. 
mare  loco  illis  datum  fuifse  dumtaxat  haud  ignorabam  , infir- 
mrs  admetiri  meis  voluifsc  viribus,  tam ideft  audax  , viderer  » 
audaxque  tam  itcrum,  ut  tanto  , quanto  illorum  dumtaxat  pro. 
iligando  audoritatis  pond  us  dignofeitur  par  , frangendo  me  pa- 
rem  facerem  impetui , quo,  conferto  velut  agmme  tam  Protc- 
ftantes  , quam  Pfeudo  Polltici  in  utriufque  perniciem  efferate  , 
effreneque  abripiuntur.  In  culpam  itaque  tamum  vocari  ab  iis  de- 
mum  baud  feram  invitus  , queis  erga  Principes,  erga  Pontificcs  , 
erga  Patrcs  religio  jam  prorfus  omnis  deperiit. 

NIND  1C1ARVM  APPENDIX, 

Jive  Pars  III.  Explicit . 


Pars  111.  Tom . Ul.  Oooo  ER- 


Digitized  by  Google 


ERRATA  SIC  EMENDENTVR 


Pag. i 6.  Im.a8.  volontai  voluntas  , & itadeinccps.  p.2p.  Ltp.  volofitatc  (*■ 
luntate.  p.  y6.  I.io.  leflus  feflu*.  I.ai.  feflusledlus  . p.79.  Lay.  digntatem 
dignitatem,  p.  87- 1. 26.  reventi  reverent! . p.102  l.ia.  flullitia  Jlultiti*. 
p.133. bid.  Hononymus  Homonym  ui.  p.iyy.  i.y.  iter  inter . p.  iyi.  I.4. 
unuum  unum  . p.ijy.  I.30.  gente  genti . p.174.  1.  1 5.  Ethinicii  Ethnicii, 
& itx  paullo  infra,  p.179-  I.ult.  abhorriffc  abhorruifle  . p.ipi.  I.iy.  pluvia 
pluviy.  p.tpp.  I.i.  azy lis  afylis,  & its  Type  . p.203. 1.J4-  adultos  adulteros. 
p.206.  I.23.  duplicii  duplici  • p-2o8-  1.2a.  ajuvantera  adjuvantem  . p.aio. 
1.23.  rtfie  redly  . p.aai.  I.  ult.  pertinent  pertinet.  p.a yi.  Lay.  Temlorum 
Templorum  , p.a 66.  1. 1.  Coniiantinopolitanucn  Conftantinopo!itanam_- . 
p.26S. lya.  ergo  erga  . p.270.  1.  ij.  Cluniaunfcs Cluniacenfea . p.274. 
L27.  Sciptorum  Scriptorum  . p.ayy.  I.33.  telinquendi  relinquendi.  p.287. 
I.14.  Piit.  cpift.  p.a88>  l.io.  Myfla  Myfla  . p.zp8. 1.3.  ilium  illam.  p.  300. 
La  j.  quern  quam  . p.301.!.  ay.  pediequa  pediflequa  . p.302.1.7.  Aquigra- 
neufe  Aquifgranenfe  . p.306.  L3 . adfumpere  adfumplere  . pag.3 25.  lin. }?. 
CbilphericoChilperico  . pag.3dy.  1.  4.  patiter  pariter  • p.  374.  I.30.  Do- 
flrinis  Doflorii . P.37P.  I.3 y-  fpedlant  fpeflat.  p.  384.  1>32.  Wetcnfunu 
Metenfem  . p.  3 j) 3- 1 .x 8-  Benefto  Benedido.  p.396.  l.a  i.rifcpfit  fcripfit. 
p.407.  I.i.  Landuphum  Landulphum  p.  437. 1. id.  adfumpere  adfumpfere  . 
p.454. 1. 1.  confimata  confirmata  . pag.  463-  I.  1.  w . lin.  7. 

yyrnpylat  MnmpyUi.  p.4 66.  I.y.  Pbilom.  Philem-  P.4P4.  Lap.  Cafliodonus 
Cafliodorui  . p.  497. 1.  3.  Princeps  Principes  . pag.  yad.b  3 a.  cum  cura . 
p.  527.  1.30-  qnam  quam  . p.  332. 1. 2a.iupcrflione  fuperftitione , p.yyp. 
1.2 y.  alera  altera  • p.  374.  I.20.  confimat  confirmat  p.  y88»  l.ia.periprac 
fibuj  periphrafibus  p.622.  Lid.  deide  deinde  . p.  djo.  1.  ap.  alique  aliique. 


INDEX 


INDEX 

RERUM  NOTABILIUM 

T 0 M 1 V L 
A 


ACta  S.  Marci  Evangeli#*  anti- 
quiffima  levibus  alioquin  a Til- 
lemontii  dubitacianibua  vindican- 
da  , inque  turo  ponenda  fibi  fum- 
pfere  Henfcheniui , Si  Mazochiu* 
pqZ.  ipSJeq. 

jEgypti  olim  Reges  in  eo  gravi  fe  di- 
gnos  reprehenfionc  przftitere  , 
quod  Regno  ftabiliendo  przpolteri 
id  injerint  confilii , ut  raifeellam 
induccrent  Religlonem  , cuilibct 
proficcndi  , quam  mallet  > Se<9am 
fafla  amplidima  facilitate  . Ita  8c 
apud  Japonios  pi-rmilTa  Religionic 
diverfitas  Seditionum  » Civilium- 
que  bcllorum  pcrfzpc  cauflafuit. 
P-91- 

jEthiopibns  tarn  antiquus  , quam_> 
frequens  Excommunicationis  ufui 
accidit ; adeoque , ut  nec  ab  eadem 
in  Iaiperatores  , ac  Reges  ipfom 
diflringenda  corura  Metropolitc 
■abftinerent  p.  do?.  Pcenas  item_> 
corporalcs  intligendi  tam  Clericis, 
quam  Laicii  antiquo  , frequenti- 
que  iifdcm  in  more  pofltum  crat 
P-  <547- 

Agobardum  Lugdunenfem  Archiep. 
nullam  onmino  Pontificiz  dignita- 
tis , poteftatifque  mentionem  in- 
geflifle  falfo  feriptit  mandatum  eft 
ab  Aufforibus  Bibl-  Ecclef.p-  tqtf. 
S.  Ambrotio fummam  per  impuden- 
tiam  arrogantiz  vertit  Croulazius, 
quod  1 hcodofio  Imp.  Ecclcfix  fo- 


res intercludere  non  fuiflTec  veri- 
tus  : cujuS  ideo  Sychophantae  te« 
meritas  dignis  a Muratorio  vapu- 

lat  p.  6 aa. 

Ancyranz  Synodi  Canon  is,  quo 
Pretbyteri  Ordinatio  , Epifcopi 
abfque  licentia  , fieri  prohibetur  • 
ex  quove  Salrnafius  arguendi  id  fa- 
ditattim  olim  anfam  fruftra  arri- 
puit,  ideoque  Presbyteris , xque 
acEpifcopis,  Ordinationes  legiti- 
me peragere  adhuc  dum  fas  e(Tc  . 
de  Chorepifcopis  proculdubio  ca- 
piendus  eft , veluti  communitee 
docent  Interprcteli  Sc  Collcflo- 
r«  P-477-  . 

Antonini  Pii  Epiilola  ad  Senatum.oc- 
caflone  pluviz  Chriflianorum  Mi- 
lituna  precibus  a Deo  impetratx* 
data  , qua  ceflfare  raoleftiam  in_* 
Chriftianos  omnem  jufTiffe  legitur, 
germana  (it  ne  , an  fuppofititia  dif. 
putant  viri  Dofli  p.  191, [eg. 

Apoftoli  de  obedientia  Poteftatibug 
dependenda  loquentes  quo  rite  de. 
mum  accipi  fenfu  debeant  , liqui- 
do  SS.Patres  explicant  p.  162,  fcq. 
Aportolis  in  fide  infallibilitatem  a 
Spinofx  , & Clerici  dubiis  vindi- 
candam  , bonaque  in  luce  locan- 
dam  fibiadfumpfere  vcl  Budeus . 
Si  Witfiui  p.  480. 

Apoflolis  a Chrifto  D.  regendz  Ec- 
clefiz  tradita  forma  , ratioque  eft, 

£ quod  perperam  inficias  Moshe- 
O o o o a miu* 


Digitized  by  Google 


ffSo 


Rerum  Not 


niius  ivit  ) , ju-m  quara  cum  Ju-  • 
rifdidiionc  utique  > Imperioque.* 
adminiftrata  at  ipfis  Ecdefia  eft; 
inque  adminillrationis  partem  ad- 
vocati  paffirn  Eprfcopi  funt  ; apud 
quos  pcrinde  eadem  ipfa  Ecclefix 
admin iftrandx  Forma  depofita  p. 

Apoflolicx  SedisLegati  , aliique  Mi-- 
ntftri  ubique  profeflo  gentium  ad-- 
mittendr  flint:  qui  fecus  impedi- 
ipento  fint , diro  inlliguntur  Ana- 
V theftiatpp.  229. 

.Aquila  ginere  Ponticus  , quod  poft 
BapuIVtinm  Ethnjcis  adbuc  inhsrt. 

' re  fqpirftitioniiwi^  delc&aretur  , 

- JjkccSrinjanication'c  abA-poftolis  Ec. 

. ; ■cle'fia  pulfus  fertur  apud  S.Epipha- 
nium  , aliofquc  Scriptoresp.  ) 85. 

S.  Augbllini  Celebris  locus  , quo  vi. 
ifeJuEjUinuere  Principum  legibus 


fiuk-ndi  adquL 
. .fltuin  » probd  n In  tcnlum  , atq  :c 
expiic.it'.ir  p.  2 99,'feq. 
./fyl  im  ( cui.voca  loco  Z fubrogan- 
da  jitt.  S ) apud'  Eduiicp*  , Ju- 
d.eo« , atque  Chriljiano*  unde  de- 
rivatum  lit , ubi  oblerVatura  , quo 
ab  Audiore  acceptum  , qua  fub 
state  imdudhim  , & quorum  illuft- 
rius  olim  haberetur  p.  I99,[eqq. 
unde  demum  Afyluin  lie  denomi- 
natura  fit  p. 201.  Vide-lis  V.  Tern- 
; plum  . A(y lorum  jus  a Tibew'o 
Imp.  haud  fuilfe  fublatum  multis 
ollendit  Spanhemius p.  20J.  Ethni. 
ci-sprxterFana  pro  Afylo  erant,  Im. 
peratores  vita  funAi  > eorumque 
Imagines  , & Status  p.  204.  Aqui- 
lx.  item  Romans  > Romani  quo* 
que  Populi^j  Grxcorumque  Le- 
Rati  , Tribqdi  Plcbis  , Aidiles » 
Prxcones  , cjyrfuceatares  , Vefta- 
ics  , Sacerdotes Jovis » Archontes 
Adienienfcs , Urbcs  nonnullx  il- 


A B I L I U M. 

luftrcs  , Virocum  cclebrium  $e» 
pail  era  ibid. 

Afyli  Sacrl  legem  nedum  inter  Cx- 
remonialcs  , ic  Forenfes  , fed  in.* 
ter  Morales  etiam  computandam 
adverfus  Covarruviam  cxiftimant 
Rltterhufius  , & Zcpperus  p.  20f.- 
. Ab  iniquo-Afyla  delcndi  propollt© 
nonnulli  Principe*  ab  Epifcopis 
deterriti  funt  p.  207,  fcqq.  Afylr 
Jus  in  Qallia  ufque  ad  Francifcutn 
I-  illibatum  obtinuit  . ibid.  Tcm- 
plis  Afyli  jura  vindicare  Epifcopis- 
jugiter  ram  pfficib  ceffit,  quam_» 
edrdi  fuit  pi 20 5,  jiqq. , &■  209, 
Jeqq.  Idem  Jus  ad  Ecclefiarunv> 
Atria  ,&  ad  circumjacentes  Areas  , 
ad  jo,  vel  40  , vel  do.  palfus  olim. 
extendebatur  p.  2io,feq-  Ad  Cru- 
ces item,  ad  Cacmeteria,  H-ofpi- 
talia  , Ccenobia  p.tn,fiyq.  Afylr 
beneficio  privantur  Agrorum  de- 
pop ilatores,&  Vrarum  prxdones  p. 
2H, feq.  Item  voluncarii  Horn ici- 
dx  , Sepulcrorum  violatores  , Ra- 
ptores , Adulteri  &c.p.  21  j ,/eq*. 
<&  21J.  Templis  Alyli  Sacri  jus 
(art  urn , teflumque  fervare  pro 
virili  parte  laregere  femper  Rom. 
Pontifices  p.  214 ,feqq.  Apoftatis  r 
Hxreticis  , Afyloque  abutentibua. 
iftius  beneficium  denegatum  eft  p. 
Jij./ff  Afyli  Jure  jjaudent  Epif- 
copium  , Parochidomus  , domuf- 
que  Cardirfalium  extra  Urbirru, 
ibid.  Afylo  demum Jndigni  flagi- 
riofi  alii  a Rom.  Ponttficihus.  de* 
clarati  funtp.  2id.  . 

Afyli  Jus  »ac  beneficium  Etb nicapunt 
Fanis  ab  Ethpicis^Principibuij^d- 
tribjtuiflrperfa.pc  conlht  .p¥ajd. 
Vcrx  Keligionis  inruirti  ^Sfiori 
Templis  Deo  O.  M.  dicatis  Afclt 
Jus  illibatum  fervare  ChriftJni 
Im  peratores  , Regefquc  officii  lo- 


I N 

co  habucre  p.  tiy.feyq.  Atenim 
Principum  legibus  Afyli  iusChri- 
flianis  Fcclefiis  hauil  collatum,  fed 
confcrvatum  dumtaxaC  intelligi 
debet  ibid . Quo  perkide  fenfu  in- 
telligenduro  fuerk  Francifci  f»Gal« 
liariim  Regis  de  Afylis  F.diclurn 
probe  explicit  Cl.  Thomaffinus 
ft.  219,/rf.  Ecclcfiz  legibus  alio- 
qui  circa  Afyla  Imperatorum.  Re- 
gumque  leges  adprobc  conformed 
ottcujuniurp.  120. 

B 

BEneficia  eonferendi  > five  ad  ea- 

dem  performs  idoneas  nominan- 
di  , ac  Beneficioruni  vacantium_> 
frudus  percipiendi  , independen- 
ter  a Poatificio  indulto  , lmpera- 
toribus  , Regibufque  jus.  nullum 
profedo  compctit  p.  ?'■  » 

& 349,  f*yrt-  Vide-fis  VV.  EpiJ'co. 
forum  Elehioncs  , & Htg.ilia  . 
Ad  Beneficia  pariter  vacantia.  , 
aut  prirro  vacatura  notninandi  pri. 
marum  , uti  vocant , Prccum  vi- 
gore,  Imperatoribus,  Regibufque* 
nonnifi  Poutificia  ex  indulgentia  > 
jus  competit  p.  jd i,feyy.  Vide  V, 
Trecesprimaria . 

Beneficiis  de  Vacaturis  providendi 
Exptdiativas  » ut  vulgo  vocant, 
qua  Pontifices  fibiniet  refervarunt, 
qua  lJontificun>',ex  confenfu  Sy- 
nodi  demum-fuflplere  p.  %6i,fcq. 
Beneficia,  five  Pratbendae  diltin- 
'fios  in  titulos  , eqfque  perpetuos 
quidem  , a fundis  Ecclefiarum  re- 
Jiquis  fepiratae*  nonjintc  Szcultmi 
XII.  ccepere  t'K’am  qfquc  ad  Saecu. 
lum  V.  Clericis  dillributiones  fin- 
gulis  dari  mtnfibus  dumtaxatcon- 
i'uebant ; ufque  ad  S-eculum  VIH. 
cxcerta  bonorum  mafia  in  com- 


D E X 66 1 

muni  ali  Cleric!  folebant ; & uf- 
que ad  Szculum  XL  ex  certis  Ec- 
clefiarum  fundis  atimenta  eifdeta 
przllari  p. 

Bona  Ecclefiafiica  Deo  dicat2 , pro 
Sacerdotum  congrua  fullentatione 
a pubticis  oneribua  libera  Temper 
fuerep.2$o,/iqq.  Apud  Atgyptios, 
Graccos  , Latino*  , Ethnicofque_» 
generating  omnes  przdia  , fundi* 
bonaque  alia  pro  Templorum  ma- 
nutentionc  , fullentationeque  Mi- 
nifirorum  ampla  gaudebant  Itn. 
munitate  p.  251,  fey.  Bonis  quin 
infuper  fponte  oblatis  ditari  Tem- 
pla  > Sacerdotcfque  abundare  , ac 
ditefeere  apud  Ethnicos  vifi  per- 
fjepe  funt  p.  a 52,  fey. 

Bonis  Ecclcfiafiicis  lmmmuiutas  a_> 
tributis  > oneribufque  laicis  adfe- 
ritur  ex  S.Scriptura,  jun£U  SS.Pa- 
trum  imerpretatione  p.  2J} ,feq. 
Earn  e lege  Naturali,Mofayca  > Sc 
Evangelica  infinuat  Apollolus  ; 
camdemque  ideo  Dtvino  e Jure 
defeenjere  multis  perfuafum  fuic 
Pontificibus , Synodis  > Patribut, 
fl£  Scriptoribus  p-*jj,  fey.  Bona 
Ecclefiis  data  eadem  Dei,  &Chri- 
fii  O.  bona  dffla  faepe  funt , quia 
Deo  , & Chriflo  D.  dicata  ; unde 
jufium,  zquumque  erat  > ut  omni 
abonere  irem  immunia  p aytf, 
300.  Cujua  idcirco  lmmunitatis  , 
velut  a Chrido  D.  in  Cruce  vindi- 
cate , ftrenuos , perpetuofque  fe 
fe  vindices  , adfertorefquc  dedere 
qua  SS.  Patres  , qua  Ecclefiarum 
Przfules , ac  Romani  quammaxi- 
me  Pontificc*  non  deftitere  p-2j5, 
feyy.  Gravi  tamen  , ac  publica  in- 
grueute  nec^  filiate  , ex  Bonis  Ec- 
defiafticis  aliquid  conferri , ab  fe 
pr;us  attamen  impetrata  facultate, 
Mb  1 taiwruta  facultatcs  pares  non 


Digitized  by google 


tftfl  R 1 R U M No 

client,  benigne  pcrmittendum  Ro- 
mani duxere  Pontifices  p.z6o,feq. 

Bonorum  Ecclefiafticorura  Immuni- 
Cat i ubique  locorum  repetitis  de- 
cretis  profpicere,  earaque  intuto 
pro  viribut  collocare  Synodia 
quam  mazimc  cur*  fuit  pag.  161, 
feqq.  Quarum  idco  cura,ftudioque 
effedum  ell  demnm  , ut  Gentium 
ubique,  in  Italia,  Gallia,  Hifpania, 
Anglia,  Germania,  Hungaria,  Po- 
lonia  &c.  Bona  Eccleliallica  per- 
ampla  gavifa  lint  Immunicate  pig. 
264,  feq.  Talisautem,  tanta  , tU 
tam  arde  Imperatoribus  crga  bona 
Ecclefiarum  rcligio  perinde  infc- 
dit , ut  rcpetitit  earn  legibus,  non 
confcrre  utique  • fed  confirmare_> 
ferio  ftuduerintp  26$,  feqq.  Siqu* 
vero  Immunitati  leges  fubinfeftx 
vifx  deinde  funt , ex  vel  roborc_> 
prorfua  omni  fruftratx  manferuot, 
vel  eis  nuljum  in  Ecclefiaftica  pro- 
pterea  bona  Principibus  jus  aJcre- 
vit  p. 266. feq.  Rqgum  quoque  tam 
beneficientia  ,quam  religione  bo- 
nis tam  Ecdefix  , quam  Monafte- 
ria  locupletatafunt , publicifquej 
ab  oneribus  prorlus  exempts  pig. 
*6%,feqq. 

Bonorum  itaque  ImmunitateniEccIe- 
fiis,  ac  Monafterii*  vei  adimere  , 
vel  Principum  indulgentia  dumca. 
xat  adquilitam  adfiruerc  frurtra_j 
qua  Proteftantes,  qua  Pieudopoli- 
tici  defatigantur  p.ijt.feqq.  Fru- 
ilra  perinde  bona  adquirendifacul- 
tatcm  Principum  legibus  mox 
temperatam  , mox  abrogatam  pu- 
gnant  p.ty$,feqq.  Ex  bouia  Ecde- 
Calticis  , jullis  , multifquc  de  cauf- 
fis,  aliquid  in  commuoe  eonferri 
Ecclcfia  ipfaconfentit pig.279,  & 
30 1 . Lege  Oivina  Sacerdotibui 
bona  futile  propria  cx  S.  script  u- 


T A B ILIUM. 

ra  fit  manifellum  p. 291,  feq.Wie- 
fis  V.  Dtcitnd  . Jam  fub  ipfa  Apo- 
flolorum  Estate  Bonis  Ectlefiam  di. 
tari  ctrpille , eademquc  adipifcen- 
di  iure  donatam  vetcrum  Patrum 
teftimonii*  liquido  often d it ur  png. 
xp},/rq.  Clericis  , non  Eccltfiis  , 
bona  relinquere  Viduas  prohibuit 
Valentinianus  > qu<*  tamen  lex  a_> 
Theodofio  deinde  temperata  , a 
Marciano  demum  fublata  omnino 
eft  p.  *98,  fiq. 

Brsdiiunl  l?culare  invocandl  facul- 
tas,  ad  delida  Clericorum  punien- 
da  , Jure  Canonico  'cum  Veteri , 
turn  Novo  Epifcopis  f$pe  fada  con. 
Hat  p.*4*  , feq.  In  quibus  ptrxfer- 
tim  delidis  Brachium  invocandi 
fxculare  mos  inEcclefiam  indudut 
fuerit , paucis  indicatur  . Nempe 
in  delidis  Seditionis , Invafionis  , 
H?refis,  Schifmatis,  Inobedientix, 
Rebellioms  , aliifque  atrocioribu*, 
ibidem . 

Budc  rus  vir  Lutheran  us  obedient  ix 
Romano  Pontifici  ab  Imperatori- 
bus dependendx  morcm  non  ante 
S.Gregorii  VII.  xtatem  ccepiffc 
prxpoftero  dc  ingenio  fuo,  per- 
verfoque  commentus  exploditur 
p-qoijeqq.  A Maximiliano  II.  ob- 
fequium  quidem  Pio  IV, non  fecus 
atque  Gregorio  XIII.  a Rodulpho 
II,  oblacum  fuifl'* , non  etiant  obe* 
dientiam  defponlam  lubjungens  re- 
fellitur  p.  4j<5.  Carolum  VI.  item 
a voce  obedienti;  caute  abftinui C- 
fe  fplcndidein  rerbo  fuo  mentitur 
t 4J** 

c 

CArolo  M.,qux  tribniAdvocatix, 
obedientixque  facramentoLeooi 
III.  dciponfx  , quxquc  in  Ordine 

Ro- 


Digitized  by  Google 


I N 

Romano  babetur , Formulam  ve- 
luci  pfeudoepigrapbam  inficiasPro. 
teftantes  aliqui  eunt  ; quos  tamen 
oppido  falli  plurimi  oflendunt 
p.  44» , ftg.  A Leone  III.  adora- 
tum  eumdem  Fmperatorem  refe- 
rences Annaliilae  plerique  , quo  fa- 
no  , proboque  fenfu  accipi  debeant: 
cos  idefl  loquutos  de  falutatione 
ipfius  in  inauguratione  prxftica 
confentiunt  ipfimet  Gothofrcdus, 
& Sslmafius  p.  44?  , feq. 

Caroli  M.  celebre  Cspitulare  , coi 
inferta  legiturConftantini  M.  lex 
de  Epifcopali  Judicio  legitimum 
proculdubio  ipfius  opus  adverfus 
Critico*  intemperantiores  nonnuL 
los  ortenditurp.  ja4  > fey.  Ab  eo- 
dem  Imperatore  primum  Jus  Car- 
ceris , Fori , ac  Territorii  Ecclc- 
flsc  j Romanoque  nominatim  Pon- 
tifici  fadum  dicere  qui  cum  Riche- 
rio,  fubieflifTtmx  pariter  fidei  ho- 
mine,  fottmiavic  Jannonus  fufilami- 
Datur  p.6 5a  , feyq. 

S.Chryfofiomus  Joh.  excommunican. 
di  poteflatem  Ecclefix  nequaqtum 
abjudicavit,  uti  perperam  adfir- 
mare  Philotco  Conftantinopolit. 
Patriarch*  , ac  poft  ipfum  Seldeno 
placuit  , fed  Excommunicationis 
di.mtaxat  abufum  reprehendit,  te- 
mere  nempe  , ac  lumultuarie  jacu. 
latx  , five  turn  etiara  invalefcen- 
tent  txi'ecrationum  ufum  fibi  vali. 
de  reprimendum  adfumpfitp-  589, 
fer/y.  S.  Dofforis  locus  alter  de  po- 
le fiat  c Ecclefix  patnas  infligendi 
corporales  etiam  Janaono  tarn  nihil 
fuffragatur  > quam  aperte  imo  ad- 
verfauir  p.  65  j. 

Clertcis  lramunitas , ecu  Di  vino  eif- 
dem  jure  debits  . a Romanis  imprL 
mis  Pontificibus  unanimi , jugique 
vindicata conatu  ell,  eorusnque_» 


D f x 66} 

ideo  a laico  Foro  in  cauflit  omni- 
bus tam  Civilibus  , quam  Crimina- 
libus  exemptio  propugnacap,  22?, 
feqq.  In  Clericos  violentas  inji- 
cientet  man  us  Anathemate  , Pon- 
tifiei  M.  refervato  > ab  Innocen- 
tio  II.  pleftunturp.  22 6.  Clerico* 
in  flagitiia  deprehenfos  a Laicis  ca- 
pi  Francortim  Regibus  permiffum 
quidem  aliquando  a Pontificibu* 
ef! , a Synodo  quoque  Ilerdcnfi , 
altcraque  in  Hifpania  , ita  tamen, 
nt  eorumde  flagitiis  judicium  fer- 
re  fobs  Epifcopts  faseffet , eifdera- 
que  judicandi  aflutum  dimitti  jjli 
deberent  p.  228  . & 2jg,feq.  Ea- 
dem  pro  Immunitate  in  tuto  po« 
nenda  nulli  unquam  parcitum  ab 
Epifcopis  opera;  eft  : quorum  in 
hoc  lludiura  genere  Clericos  a Fo- 
ro laico  in  cauflis  qua  Civilibus  , 
qua  Criminalibus  liberandi  liqui- 
doex  Synodis  adparet  p.  2} o.jfeq. 

Clericorum  Immunitati  tantum  abcil, 
uc  Catholici  Principes  detraherc 
voluerint  , ut  repetitis  potius  le- 
gibus  cam  loco  firraare  fategerint 
p.2ly,fcqy.  Iraperatorum  legibus 
ideo  Clericis  Immunitatis  adquifi- 
cum  jus  obganniens  Bohemerus  ex. 
foRlaturp.  239.  Principum  fiqu* 
leges  Immunitati  derogaffe  vifx 
funt , ex  vel  uc  ioiquz  robore  Ra- 
ti tn  omni  caruere , vet  ut  iniufhe 
abrogatx  penitus  funt , vel  aliqux 
faltem  benigao  , proboque  accipi 
fenfu  potfuntp.  24? ,feqq. 

Clericos  Jure  Naturali,  Divino,  Gen- 
tium , Canonico  , & Civil*  tarn 
quoad  perfonas  , quam  quoad  bo- 
na, poiTef&onefque  Laicx  pote- 
flati  obnoxios  facere  inani , fvu- 
ftraneoque  conatu  Bl  Protellantes  , 
& faifi  Politic!  adnixi  funt  p.  27$, 
feyy.  Cierici  indiferirainvim  ufque 


Digitized  by  Google 


tf’5’4  R e r'  u m No 

ad  Sxculum  V.  e diftributionibu* 
menfualibus  ali  folebant ; ufque  ad 
SzcuIumVIH.  deinde  cx  bonit  Ec- 
cleliarum  in  commune  tributis-; 
ufque  ad  Saeculura  XI.  fubinde  cer- 
ti$  ex  fundis  indivifis  tamcn;donec 
a Sacculo  XII,ac  deinceps  e Bcnefi- 
ciis  , five  Praebendis  in  titulos  per. 
petuos  diftinflis  alimenta  capere 
capere  p.j6}Jeq.V'\deV.Beneficia, 
Coccejus  uterque , Pater  videlicet  , 
& Filius  intcnto  , fed  inaniter  , fed 
inique,  nervoin  id  inctrbuere  to- 
ll , ut  Jure  Naturali  , Divino,  Gen. 
tium  , Canonico  , .&  nivilii.aic* 
poteftati  Clericos  elfe  fubjedtos  ad- 
firuerent , torumque  Bona  publicia 
oneribu3  , ac  tributis  obnoxia  fa* 
cerent  . Magno  congefta  in  haijc 
rcm  ab  ipfis  apparatu  documenta 
accurate  excutiuntur,  levique  drf- 
folvuntur  brachio  p.171  >feqq. 
Conflantini  M.  Apctheofis  nulli  ei 
prorfua  vertenda  criminiert,  aut 
jgnominiz:  utpote  qux  vel  ipfi  ab 
Ethnicia  fuit  exftrufla?  vel  probo 
accipi  a fuperftitionc  penitus  iibero 
Jignificatupoteft  p.  io6,feq-  Ejuf- 
dcm  Iraperatoris  celcbre  diflum  , 
quo  femet  Epifcopum  extra Eccje* 
fiam  infcribere  deleflatus  eft  , a 
Proteflantibua  iniquum  , perver- 
fumque  in  ienfum  intortum  , quo 
probo,  legitimo  , refloque  demom 
accipi  intellcdlu  poflit , acdcbcat, 
multifarie  demonftratur  p.  170, 
ftqq . Conftantini  vita:  Scriptor  an 
Eufebius  Caefar.,  an  vero  Acaciut 
lufcua  fuerit , dubitant  nonnulli ; 
fed  Eulebius -verius  exiftimatur  p. 
171.  Ejus  Legem  de  Epifcopali  Ju- 
dicio  contra  paucoa  inficiantes  vin. 
dicandam  , & tanquam  vere  ger* 
man  uni  ejus  fcetura  valide  propu- 
gnandam  fibi  adfumpfcre  Viri  Do* 


T A B I L I U M. 

aiflf.  qua  Catholici,  qua  Proteftao* 
tea  p.  tij,feqq. 

S.  Cypriano  quam  temere  , tam  per- 
peram  infultat  Pfaffius  eum  extra 
oieas  vagatum  obganniens,  Epifco- 
palifque  dominii  ab  eo  iim  tura_» 
primum  jafta  femina  obmurmu- 
rans  ,ideo  quod  Epifcopos  potefta- 
te  , dignitateque  longe  fupra_» 
Preabyteros  explicitiflime  , uec 
uno  in  loco  extuleritp.  501. 

D 

DF.canic*,five  Diaconic*  Carce- 
re*  olim  erant,  ubi  ad  poenicen- 
tiam  agendam  recludi  Clerici  fla- 
gitiis  inquinati  confuebant  p.  655. 
Carcerefi  ante  Eugenium  I,  aliii  If, 
haud  inftitutot  fuifle  qui  dicunt , in 
falfo  laborare  oppido  oftenduntur 
p.dyi Jeqq. In  falfo  pedem  item  po- 
fuifle  , qui  a Carolo  M.  Jus  carcc- 
ris  primum  Eccleftz  fa£fum  dicere 
fonmiarunt  p.  (Sja  , ftqq.  Etfi  ve- 
ro denegari  nequeat , quin  Decani* 
carum  nomine  deftgnari  Ecclefia. 
rum  facraria  olimfolerent,  eadem 
tamen  pro  carceribus  etiam  ad  pu. 
nienda  Clericorum  fiagitia  defer, 
vjfle  tam  certum  eft  , quam  quod 
certiilimura  p.  6 54. 

Decimal  Sacerdotibus,  ac  Templis  de- 
pendere  folemne  tam  erat , quam 
iacrum  apud  Ethnicos  , apud  He- 
braros  , apud  Chriftianos,  quin  plu- 
res  imo  in  eadem  conferre  divitias 
p.  -aja.>  fcq.  Decimas  Judxorura 
& Templo  , & Levitii  perfolvi  fo- 
litas  difcimus  ex  S.  Paulo  , ex  Phi. 
lone  , ex  Patribuj  , a quibus  indc 
par,imoque  potius  eafdcm  Saeerdo. 
tibus  Evangelic?  Legia  perfolven- 
di  debitum  repctitum  legitur  p. 
191 , Icq.  Ncque  legem  hancce  dc 
Dcci* 


Digitized  by  Google 


I N D 

Decimi*  mere  Cacremonialem  ex- 
putandam  fore  , fed  Moralem  , quae 
ideo  obtineat  adhuc,  Doftoribus 
plerifque  arfte  perfuafum  ivit  ibid. 
Turpi  proinde  in  errore  obverfa. 
turn  fe  fe  Sarpius  oftendit  , dum 
non  multo  ante  Caroli  M.  xtatem 
induflum  Decimarum  ufum  prfpo- 
flero  de  ingenio  fuo  effutjitp.  19a. 

Decrctalium  libris  EccleliafKcx  Di- 
fciplin;  capita  inferta  ubique  gen- 
tium , atque  figratim  in  Gallia  ob- 
tinere  , ac  integra  obfervari  a Do- 
dtiff.  Thomaffino,  eiufmodi  rei  cal- 
lentiflimo  , rite  obfervatum  eft 
p.  tfi*. 

Defenfores  Patrimoniorum  Ecclefix 
Judicutn  etiam  partes  , juffu  Pon- 
tificum  , atque  Principum  volun- 
tate  , obire  folebant , prohibitis  a 
caufTarum  ad  eos  pert inenti urn  co- 
gnitione  laicis  quibufque  Magiftra- 
tibus  p.  *58  , feq.  Urbium  De- 
fenfores , Grxcis  S yndici , & in 
Afia  difii  Jgorxi,  con  Hit  uendi  vc- 
tus  olim  mos  obtinuit : quorum_» 
imitatione  Defenfores  Ecclefix 
conftituti  paffim  leguntur  , iique 
in  Oriente  ex  ordine  plerumque 
Ecclefiaftico  , e Laicis  potiffimum 
in  Occklente  deligi  folebant  i qui- 
bus  officio  cederet  ab  Ecclefia  , ar- 
mis  etiam.  injurias  propellere  ; at- 
que ubi  impares  ipG  effent , publi. 
ci  Judicis  opem  implorare  p.  6]  8 , 

/e ^.Defenfores  inter  hos  illuftrio- 
res  audiebant , qui  Romans;  Ecclc- 
fix  defenfioni  incumbebant , qui- 
bufve  majoris  res  momenti  curan- 
da:  , fuftincndxque  Romanis  a 
Pontificibus  demandari  con  fire - 
bant : atque  prxdaro  ifto  quidem 
officio  defungi  Principibus  ipfts 
glorix>rcligionique  ccdebat  p.d^o, 

Mi- 

Van  III.  7om.  VI. 


E X 66$ 

Devotus  is  olim  hoc  defignabatur  no. 
mine, qui  diris  cundis  ob  dcli&a  fe 
dignum  impeti  exhibuilfet,  eidera- 
que  ideo  maia  dicebantur  exopta- 
ri  vel  a Deo  , vel  ab  Angelis  , yet 
abHominibus  . Devotx  res  etiam 
dici  , iltaque  denotari  voce  fole- 
bant , qux  facrodeftinatz  ufui  ef- 
fent: unde  Devotum  triplex  diftin- 
gucre  folcmni  erat  in  more  poG- 
tum  , nempe  Devotum  SacerJoti- 
bus , Devotum  Cali , Devotum  etc 
Homiuc  p.  17y  Vide-Gs  V.  Dine. 

Diaconis  olim  in  delida  inquirendi 
demandari  ab  Epifcopis  fparta  folc- 
bat.  In  Romana  idcirco  Ecclefia  in- 
dedifli  Jndicet  Frimicerii  legun- 
tur , quod  Judiciis  ad  vindicanda 
delida  indiflis  prxfiderent  p.  490. 

S.  Dionyfii  Areopagitx  nomine,  quat 
circumferuntur,Opcra,an  ejm  ger- 
man us  Gnt  foetus,  varia  ell  Erudito. 
rum  opinio  p.  tjj  ,feq.  Eorum  fa- 
cere  audorem  Synefium  ullo  abf- 
que  fundamento  iomniavit  La  Cro- 
ne p.  46s. 

Dirx , erfecrationefque , queis  ideft 
Dai  flagitiofis  , hoflibufquc  opta- 
bantur  irati , Grxcis  olim  , Barba- 
ras, Latinis,  atque  Chriftianis  etiam 
ufu  frequentiffimo  crant . Diver- 
fas  earum  formulas  ubertim  nobis 
fuppeditant  Lapides , Scriptores  , 
Supreme  Tabulx  Sic  , ezque  ad- 
poni  folebant  Legibus,Statuis,  Te- 
ifamentis , Sepulcris , Libris , Epf- 
flolis  &c.  p.  166. , feqq , 605 ,feg. 
& 6 34, Jeq. 

DodvvcIIus  Chriflanos  olim  Conven- 
tus  ad  Agapes  dumtaxat  celebran- 
das , non  etiam  ad  Euchariftiam_» 
conficiendam  , fumendamque  in- 
ftitutosfuiifc,  indiciquc  confuerif- 
fe  imaginatus  exploditurp.  189. 

Dominica  vetcribus  Chriftianis  Tern  - 
Pppp  pla 


Digitized  by  Google 


6d<$  Re  rum  Not 

pla  erant  Domini  cultui  eredla.qux 
divcrfis  item  alii*  defignari  nomi. 
nibu*  folebant  p.  18J.  ViJe  VV. 
Murtyria , Memorize  , Tituli , Tro- 
pbta  &c. 

E 

Ecclefix  Re*  all*  ad  Religion!*  fub- 
(lantiam  , ad  Religionis  (latum  aliq 
dumtaxat  pertinent  , utrxque  ta- 
men  fub  Ecclefix  degunt  poteftate, 
fatentibu*  ipfi*  Proteftantium  Do- 
dioribus  p.  79  , feqq.  Vide  V.  l\eli. 
gio  . In -Ecclefia  Civili*  Ecclefiafti- 
cx  potefla*  fubordinata  ex  fine,  & 
ex  forma  dignofeitur.  VidefisV. 
“Pocgflas  . Ecclefia  fui  proprio  Re- 
gimini  adminiftrando , proprii*  fe- 
rendi*  legibus  , ac  propriis  ampli- 
fieandis  rebu,  una  fibi  folaque  fufli- 
cit,uilo  Civili*  abfque  Poteflati*  in. 
terventu  : quod  ultro  citroque  Po- 
tellatibu*  ipfis  Civilibus  arde  per- 
fuafum  extltit  p.ift .,feqq.  S.Opta- 
ti  Milev.  celebri*  , totiefque  obi:- 
fius  locus  de  Ecclefia  in  Republica 
contlituta  , non  vice  verfa  ad  incu- 
dem  cum  Albafpinxo , & Baldoino 
revocaturp.  1 6}  , feq.  Jure  Tem- 
pla  conllruendi  ad  Dei  O-  M.  cul- 
tum  a Deo  ipfo  cumulata  Ecclefia 
. dcmonllratur  p.  175  , feqq.  Fn  Ec- 
clefiam  Judailini , vel  Ethnicifmi 
imitatione  Templorum  ufutn  inve- 
dum  commenti  Hofpinianu*  , 8c 
Midletonus  haud  audiendi  p.  19S. 
Videfis  V.  Tcmpla. 

Ecclefia  Principuni  legibus  non  Jua 
xtique  , infiitutioncmquc  adquifi. 
v;t  » fed  ufum  dumtaxat , liberum, 
que  Juris  proprii  exercitium  adepta 
eft  p.  aig.  Sanguinis  cauffis  immi. 
fccrc  fe  fe abhorruit  Temper,  abfti. 
nuitquc  p.  146  > Icq.  Eadera  lege* 


A B ILIUM. 

de  rebus  etiam  temporalibu;,  qua.’ 
rum  ett  domioa , ferre  legitime  po. 
ted  , laicafque  ideo  eifdem  adver- 
fas  infringere  p.  277  , Icq.  Videfi* 
V.  Leges  . Ecclefiam  > atque  Ro- 
nianam  quammaxirae,  aliaique  per 
Orbem,  a prima  ipfa  xtate  prxliis, 
bonifque  alii*  potita*  , diviciifque 
pro  Clerisorum  , Egenorum  , Vi. 
duarum  , Inftrmorum  Sic.  indigen. 
tiis  redundafie  documenta  plera- 
que , monumeotaque  demonftrant 
p.  194 , feqq.  Vide-fis  V.  Bona  Ec. 
clefuilica  . Ab  omni  Temper  avari. 
tix  fpecie  Ecclefia  fummopere  ab- 
horruit , Clericofque  alienos  efie 
defideravit  p-  298-  Ecclefix  , ac 
Monafteria  ante  Sxculum  X.  Cu- 
ficis  » & Civitatibus  poteftate  Ci- 
vili dominari  capifte  oftendit  Tho. 
maflinus  p.  527.  Ante  fxculum  XF. 
Ecdefiarum  bona  in  Beneficiunu 
concedi  nondum  coeperant  ibid.  Vi. 
de  V.  Bene  fid  a EcclcfuHica . 

Ecclefix  Romanx  Patrimonia  , qux 
o!im,&quot  cum  in  Oricnte,  turn 
in  Occidentep,  j 10  ,/tff.  Horum 
nomine  non  fundi  tantura  , five_* 
prxdia  dumtaxat  veniebant , utt 
fail'd  feripfit  Jannonus  , fed  Kegio. 
nesintegrx,  quibus  Curatoru  n , 
ac  Defenforum  oflicio  prxfici  foie- 
bant  S.  R.  Ecclefi^  Subdiaconi , aut 
Diaconi  , aut  Presbyteri  , ampl* 
cum  poteftate  in  Epifcopos  ipfo* 
etiam  ibid.  Ex  Patrimoniis  Orien- 
tis  , prxter  annua*  Aromatum  • 
Balfami  , Lini , &c.  fpecie*  , ac 
prxter  expenfa*  pro  Minillris , an- 
nuatim  Romxauri  talenta  tria  cum 
femiiTe  prxftari  folcbant  p.)  1 1 Qu? 
deindc  prxftatio  cum  Sicilix  , Ca. 
labrix,&  Apulix  Patrimoniivcom- 
mutata  , demum  a Leone  Ijjuro 
Fifco  adjudicate  , fub  Nicolao  IF. 

de- 


Digitized  by  Google 


I N 

denim  Roman*  redintegrata  He- 
eled* eft /Mi*.  Sub  eiufdem  S.  Ro. 
manat  Eccleli*  doniinio  erant  oliin 
Alpes  Cottix  ibid.  Neque  Patri. 
monia  ilia  fane  Principum  furifdi- 
flmni  fuberant ; neque  pendi  ex  il. 
lis  tributa  folebant , ut  falfo  dicerc 
imaginatus  eft  Jannonus  p.  j tj,  feq. 
Ante  Saeculum  VIII.  Regalia  maji- 
ra  , Ducacu*  ideft,  ac  Provincial 
Ecclefia  Romana  jim  obtinebat 
f-  1*6- 

Eccledz  Catholic*  , non  fecus  ac  in 
Civitatc  omni  bene  conllituta  cvc- 
nit , tres  a Deo  conditx  fuel  Pote- 
flates  Eledliva  , Lcgislativa  , & Ju- 
diciaria  p.  374  , feqq.  Vide.fis  VV. 
Hierarchic  , & Monarchic  . Pote- 
datcra  ei  Lcgislativam  , & Judicia- 
riam  auferre  , eamque  in  Princi- 
pe* transferre  mirum  quanto , & 
quam  fruftraneo  defudent  Prote- 
itantes  conatu  ! Ei  taoicn  utramque 
Divina  inditutionecompetere  , Ju. 
rifdi&ionem  videlicet, & Imperium 
invitfc  demondratur  .ibid.  In  Ec- 
cledam  Societatis  xqualis  Sydcroa 
primus  temere  indux  it  Puffendor- 
fius , quern  poflea  magna  fequuti 
turba  funt  Protcdantes  ibid.  Con- 
tra , Eectefi*  tam  Jurifdjdlionem  , 
quara  Imperium  adilruerc  ne  le- 
viter  dubitarunt  Spanhemius  , & 
Hartmannus  p.  480  , feqq.  Quin 
utramque  contra  Rrouvnulas  iruj 
Anglia  , Remonflrantes  in  Batavia, 
Reformatos  alibi , aliofquc  propu- 
gnandam  ultrocitroque  fufeepere 
Proteftantes  > ac  Confeflionilfx  op- 
pido  plurimi  p.  48a  , feq.  Quibus 
tamcn  dimidis,  Ecdefix  Potelhs 
tam  Lcgislativa  , quam  Judicuria 
vindicanda  I'ufcipitur  inviditfime 
ex  Dei  verbo  leripto  , & tradito 
p.  483  > feqq-  Vide  V.  yurifiittio. 


D E X ggj 

Ecdefix  item  Jusolfm  inerst  Fide- 
lium  lites  judicio  finiendi  , & ad. 
hue  dum  ineli  Laicas  fuis  in  ft  (la*  le- 
ges infrirgendi  p .507,  feqq. ,&? 30, 
feqq.  Vide-fis  XV.Lcgei , <3*  Lites. 
Jurifdidione  coadiva  , pmnas  ideft 
infligendi  potertate  amplidimiLj 
gaudet  1 Coercitionis  jam  vero  ple- 
rxque  funt  fpeeies  p.  550*  feqq. 
Vide  VV.  Excommunicatit  , & 
Tana . 

Ecclefiallica  Politia  in  Veteri  Syna- 
goga  , Deo  jubente  priraum  inlti- 
tuta,  gradibus , & officiis  a Moyle 
diflinda,  a Davide.ac  Jofaphato  ad- 
auda  deinde  eft  &c.  p.  107,  feqq. 
Ateapod  Urbis,  Templique  ex- 
cidium  immutata  demumed,  no. 
v$que  indud?  cum  nominibus  di- 
gnitatcsp.109.  Vide  V.  Syucdrium. 
In  novam  Ecclefiam  ad  Synagog* 
indar  Politia  inducta  non  eft  , etfi 
cum  Moyfis  Regali  Sacerdotali* 
Aaronis  digniras  translata  videri 
potueritp.  tty,  & 131  , feq.  Vi- 
defis  V.  Synagoga . 

Ecdefiadic*  Immunitatis  trifaria  fpe- 
ties  ell,  nempe  Pcrfonalis  alia  , alia 
Localis , Realis  alia  p.  ipg  , feqq. 
Videfis  VV.  Bona  Etclefiaflicaj  > 
Cterici , & Templorum  *4fyla  . Ec- 
defialhca  bona  laicis  aboneribus, 
vedigalibulque  Jure  tam  Divino  , 
quam  Canonico  exempta  omnige- 
no  argument!  genere  dtroonllran- 
tur  p.  150  , feqq, 

Ecclefiallica  Bcneficia  in  unius  Eccle- 
fi.c  difpofitione  manent  , r>ec  in  ea, 
Regali?  prxtenfo  jure  , Principi- 
bus  facultatis  quidquam  ined  ; vi- 
delicet neque  vacantiutn  frudus 
percipiendi  , faciendique  fuos,  ne- 
que vacant**  conferendi  Ecclcfias , 
five  perfonas  ad  eafdein  nominandi 
t-  3 I J > /«??•  Vide  V.  Rfgalia.  Ec- 
P p p P * de* 


Digitized  by  Google 


€6%  R e r u m No 

cleftarum  vacantium  reditus,  futu. 
ro  Epifcopo  refervandi,  mox  (Eco- 
nomis,  mox  Archidiaconis  , mox 
Epifcopi*  vicinioribus  commendati 
Iegunturp.3  \8,ftq.  In  Africa  cuf- 
codia  hxc  uni  Provincix  Epifcopo 
dcmandari  folebatp.  3+9  , feq.  In 
Oriente  Clericis , & CEconomis 
f.  330.  Ita  & in  Hifpania.  ibid.  In 
Italia  , Gallia  , Anglia  , Germa- 
nia &c.  viciniori  nunc  Epifcopo. 
nunc  Clericij  Ecclefix.nunc  Occo- 
nomisp.  3 7J |,  ftq. 

Epifcopi  dignitatem  in  Ecclefia  loco 
poll  Rom.  Pontificem  fublimiori  , 
ac  principi  collocatam  perpetui 
font  in  prxdicando  ; ejufque  ab 
Jmperiali , Principalique  indepan. 
dente  potertate  , quin  & fuperio- 
re  in  adrtruenda  difertiflimi  funt 
Ecelefix  Patrcs , Romani  Fomifi- 
ccs.  ac  in  Synodis  Przfules  iprt 
f.  iq6,Jcqq.  Vortiosob  id  S.  Igna- 
rii  Interpolatorem  follicicans;  Bal. 
f'amon  item  reprehendere  illos  au- 
fu*  , qui  Epifcopalem  Impcriali  di- 
gnitatem anteferant  ; Bafnagius< 
quoque  Imperatori  fas  adllruens 
nanus  in  Epifcopos  injiciendi-;  ac 
Joh.Clericos  idcirco  Auflori  Corn- 
flitut.  Apoft.  indignatiw  fe  gravi 
dignos  reprehenflone  przrtant  p. 
136,  feq,,  139,  & 14a.  Epifcopo 
quin  etiam  aPrincipibus  obedien- 
tiam  deberi » obfequiumque  tati 
flint  in  demonftrando  Viri  dignita- 
te  , nuraero  , dodrinaque  confpi- 
cui  p.i47,/ey.  Epifcoporum  ad  pe- 
des relprovoluti  ipforum  intercef- 
rtone  a poena  evadebant  immunes 
p.zo6,fcq.  Eorum  tutelz  com  mif- 
fs Sandimoniales  , Viduz  , Pupil- 
li  &c  inde  ad  Szcularia  trahi  judi- 
cia  nequibant  p.  a 2 j.  Sine  Epifco- 
f is  non  conilitui  rite  Principals  > 


T A B I L 1 U KT. 

ae  Reges  egregium  S.  Stephan? 
Hungarias  Regis  eft  apopthegma-* 
p.  241. 

Epifcoporum  Elediones  ut  liberis 
Cleri , Populique  fuffragiis  fierentt 
indeque  Principum  vis  prorfus  on. 
nis  procul  abeffet  , nulli  unquatn 
parcitum  eft  operx  a Synodis  , a 
Pontificibus  , ab  Epifcopii,  a Pa- 
tribus  p.  327,  Jhqq.,  329,  feqtf.  , 
ac  3 3 1 ,hqq.  Eafdem  pro  religione 
liberal  relinquere  Imperatoribtis 
quoque  • Regibufque  pcrfuafutiu 
fuit . Siqui  contra  ufurpare  tenta- 
runt , eorum  leges  a Synodis  abro- 
gatx  funt  p ■ 334 > feqq.  Juxta  hxc 
igitur  in  Ecclefiis  ubique  Graeca  , 
Italica  »■  Gallicana&c.  Epifcopo- 
rum Elediones  liberis  Cleri , Po- 
pulique votis  fieri  folemne  foie 
Temper  ibid.  In  Africa  p.  3 3 6i -in 
Hifpania  />•  3?7>/e?. > in  Italia p. 
338,  feq.  Ubi  tamen  plurium  deiB- 
de  Cathedraiium  collationes  , uti 
Sardinia,  Corficz  , Siciliz  Sic.  Ro- 
manis Pontificibus  refervari  coepe- 
runtp.  339.  In  Anglia p.340, feqq.; 
in  Hibernia  p.  34:1  in  Germania-* 
ibid.  , f-'qq.  Ubi  demura  Invefti- 
turas  dimittere  Imperatores  a . 
Rom.  Pontificibus  adadi  funt.  ibid. 
In  Polonia  p 344}  in  Svecia  , & 
Norvegia  ibid.  Ad  Elediones  ta- 
menRegium  intervenire  adfenfum, 
jurtis  ex  caurtls , perfzpe  Rom. 
Pontifices  aut  expreffe  voluere  > 
out  tacite  indulferunt  p . 345,  feqq. 
Vide  V.  lifgalia . Ad  Ecclefias  no- 
minandi amplum  Sabaudi;  Ducibus 
jus  faduma  Pontificibus  eft  p.  34 <J: 
fad  urn  Si  pridem  Siciliz  Regibus 
abrogatura  eft  pollca  , demumque 
coardatum  p.  J47,  feq.  Padunu 
idem  perinde  Gallix  , Hilpauis  > 
Ilungariz  Sic.  Rcgibus  p.  3^8*  feq. 

Epil- 


. Digitized  by  Google 


Index  6<s9 

IpifcoposDivina  inftitutione  Presby.  atque  Jacobitis  quin  etiam  p.  502. 

tcrishaud  fuperiorcs  e(Tc  ; fed  eo*  Epifcopisintegramraanerejurifdi- 

rum  demutn  fupra  Presbyteros  di-  dionem  haud  femcl  Impcratores 

gnitatem  aut  Ethnicorum  , autju-  ipfi  juflfere  p.  yoj.  ftq.  Ncdum  ve- 

dxorum  exemplo  fuifle  elevatam  ro  dc  Fidelium  litibuj  cognofcendi 

communis  ell  Proteftantium  er-  fparta  Epifcopi*  olim  incumbebat 

ror  1 qui  multis  , validiffimifque  p.^oq,Jiqq.,kii  de  Judicibus  etiam 
prorfus  evertiturp.  460,  feqq. , &■  ipfis  > ac  Prxfidibus  judicandi  am- 

45 j,  feqq.  Epifcopos  cnim  vero  pla  ab  lmperatoribus  fadalegitur 

poteftate  , dignitateque  a Presby-  facultas;  eorum  dignitas  amplio* 

teris  diftindos  , fupraquc  Presby*  ribus  Imperii  dignitatibus  exzqna- 

teros  a Chrifto  D.  poficos  fu i(Te__»  ta  > eiique  plerifque  de  rebus  aliis, 

concors  eft  , ac  perpetua  SS.  Ec-  ac  perfonis  cognoffcendi  demanda* 

elefix  Patrum  dodrina, contra  Pro-  ta  provincia  , a Regibes  quoque 

teftantes  fua  in  luce  collocata  p.  p.  ^26,  feqq.  Epifcopi  nomen  undo 

q6q,feqq.  Ut  nonnifi  Epifcopi*  eo-  derivatum  : quid  eo  nomine  apud 

ram  fisPresbyteris  effet  Scriptural  Grxcos  » atque  Latinos  defigna- 

interpretari  , vetus  in  Ecclefia  mos  turn  > quod  Juris  apud  Chriftianos 

eratp.  47$.  Epifcopo*  Angelorum  codem  importatum.  Diverts  idem 

nomine  delignat09  in  Apocalypfi'  nominibns  aliis  Jus  Patribus  , & 

tap.  2,  non  vero  accipiendas  Eccle.  Scriptoriba*  denotatur  p.6zq.J'eqq. 

flasipfa*,  uti  perperam  vult  Sal-  * Excoromunicatio  in  Ecdefiam  deri- 
mifius  j SS.  Patrum  eft  fententia  , vata  non  eft  ex  Paganifmo,  ut  im» 

cui  adftipulari  Proteftantes  ipfi  non  pie  Proteftantes  aliqui , nedum  ex 

dubitarunt  p.  qqq,feq.  De  Epifco-  Noflratibus  quidam  , dicerc  fom- 

pi  diRnitate  Presbyterali  longe  ex-  niarunt : contra  quos  ideo  pugnant 

cellemiori  Patrum  traditio  proba-  & Noftri,  & ex  ipforum  grege  ion- 

tiflima  Synod  is  pariter  evafit , at-  ge  plures  alii  p.  y 19,  feqq.  Nee  ex 

que  Pontificibus  piqjStfeqq.  Vide  Judaifmo  , five  ad  Judaic*  Synago. 

V.  Hierarthia  . gs  imitationem  , ac  tardius  in  Ec- 

Epifcopi  Senatorum-  nomine  alicubi  clefiam  inveda  eft  , merique  hu- 

aJpcHati  leguntur  p.  497.  Promif-  mani  rcputanda  eft  inftrtuti  , ut 

cuoEpifeopos,&Presbyiero*norti-  Proteftantibus  aliis  perperam  vi- 
ne olim  adpellatos  liquet,  quod  Sa-  fumed:  quo?  ideo  & Noftrates 

cerdotium  in  utrifque  idem  effet , & ex  Acatholicis  oppugnant  multi 

non  quod  eadera  utrifque  poteftas  oppido  p.  ytfi,  feqq.  Scd  Excom- 

ineftet  p.499,  fiq.  Chrifti  D.  Iota-  municationis  utrque  Dirinam  eftc 

ginem  ab  Epifcopo  geri  ,ac  Chrifli  originem  . eaque  nedum  a Givili 

D.  teneri  locum  Patribus  nonnultis  Societate  induci  feparationemj  , 

didum  eft  p.500. lode  forfan  adora.  fed  etiam  Sacrorum  interdict’  coti- 

tionis  formula, qua  falutari  aliquan.  fortrum  contra  infjriames  hete- 

do  Epifcopi  a Fi.lelibus  Iblebant  p,  rodoxo*  aliquos  pro  certo  fta- 

jor.  H*c  ipfa  deEpifcopo  dignitate  . tuunt  cum  ex  Catholic)’*  ferme_» 
fnpra.Presbyteros  elevato  dodrina  omnes  , turn  ex  iis  longe  pluret 

Orientaltbus  arde  jugiter  hatfit , p»  j 61,  feqq>  Excommunicationis 

qu*« 


Digitized  by  Google 


^7®  R tii  u m No 

qusdam  fpeciea  Ethnici*  o!im>  ho- 
dieque  dum  ufufreqecnii  vcniflej 
dignofcitur  , ita  Grxcis  , Perfis , 
Mcdis  , India,  Gallia  veteribus  , 
Romani*  , Germanis  &c.  p.  564, 
feqq.  Ejufdem  quoque  fpecimen_j 
cranr  Dir*  , Exfecrationefque  iif- 
dem  frequentc*  , qu$  adponi  paf- 
fim  folebant  Legibus  , Statui.%  Sc- 
pulcri*  , Tcftamentis  , Libris  &c. 
f.  $66,ftqq.  Inter  Chriftianos  au- 
tcm  e Clericorum  avaritia  earum- 
dem  ufum  manafle  cftutien*  Eccar. 
Uu*  non  audiefidus  p-  ^6^■ 

JExcommuoicationis  ulus  Jud$is  ram 
vetus,  quam  frcquens  erat  p.  j68, 
feqq-  Recentem  apud  Judjoi  ejus 
ritum  adfirmantes  Bafnagius  , & 
Scldenus  rejiciuntur  p.  J70.  Tres 
Excommunication!*  ipecies Jud^is 
erant  'Uiddui , S cbamma;ha  , &■ 
Cbercm  s Quas  pofteriore*  duas  in 
unam  , eamdemque  confundere_» 
nonnullisadlibuitp.  jjo>fcqq.Ex- 
communicandi  vero  cauflij  apud 
Jud$os  14.  recenferi  vulgo  fole- 
bant , quasomnesad  dual,  Pccu. 
niam  , & Epicureifmum  reftrin- 
genda*  duxit  Bafnagius  pag.  772, 
feqq.  Excommunicitionis  eifeSum 
apud  Judatos  non  fpiritualem  , fed 
Civilem  fuilfc  > a Sacri*  idell  fepa- 
rationem  non  induxifte  , fed  a Ci- 
vili  dumtaxat  Societatc.Proteftan. 
tes , qui  adferunt,  ns  magno  ii 
obverfantur  in  errore  p.  573,  feqq. 

Excommunicationis  apud  Chrillianos 
aliqualis  in  veteri  Synagoga  prjful- 
fiflefpecie*  Patribus  al  quibus  vifa 
quidem  eft  > ac  in  Scriptura  Sacra 
confpicitur,  longo  tamcn  inter  fe 
diftare  intervallo  , ac  Divinx  rc- 
ferri  earn  dcbere  inftitutioni  & 
Scriptura , & Patres  docent  p.jjG, 
fiqq.  Atquedc  Excommunicationc 


TAt  1 LIVM. 

utique  Matthsi  locum  tap.  rg.  »•; 

capiendum  adverfu3g;n- 
tiici  fuo*  oftcndere  nequedubita- 
runt  Protellantium  do#iore*E-S78» 
feqq.  Itaetiam  dc  Excommunica- 
tione  loquitur  diferte  S.  Pa  ulus  1, 
ad  Corinth,  cap.y,  v-i,fcqq., quern 
fruftra  locum  vcxant  Proteftantcs 
aliqui  p.  ySo ,feqq.  Ita  81  ejufdcm 
Apoftoli  , & S.  JohannisEvangeli- 
fts  loca  alia  de  Excommunicationc 
capienda  Protcfiantes  ipft  confen. 
tiuntp.yga./e^.  Qui  veroExcom. 
municatione  Civilem  dumtaxat  ab- 
rumpi  Societatem  , nonetiam  Sa- 
cram  abdici  cogitant  , toto  ii  oftio 
a veritate  aberrant p.  $Sq,fcqq.  In 
hac  Divina  Excommunication!*  o- 
rigine  adftruenda  perpetui  funt , 

• confentientefque  Ecclefi*  Patres 
P ■ 58y,/f^. 

Excommunicationc  in  ferenda  pro- 
prio  Epifcopos  paflint  abuti  jure  , 
atquc  squi  , juftique  extra  limites 
pnjcipites  egredi  ealumniantes  He. 
tcrodoxi  caftigantur  p.  jpi.  Vetu- 
ftilfimi  in  Ecdefia  Excoir.munica- 
tionis  ufus  teftes  accedunt  locuple- 
tes  Epifcopi  in  Synodis  congrcgati 
p • Q“*  Excotnmuniea- 

tis  interdida  client  lute  perkqui- 
tur  Albafpin^u*  p.  ypj.  Crimino- 
fos  e corpore  fuo  ab  Ecclefia  re- 
feindi  oportere  fuadet  ipfa  ratio 
S iciecatii  , ac  Naturx  lex  p.  594. 
Varix  Excommunicationia  olim_» 
ufurpatx  Formula,  diverfique  Ri- 
tus  exhibentur  p.  ypy,  feqq.  Sex 
item  Excommunicacionjs  lpeciea 
Ecclefiaftica  nobis  paflim  documen. 
ta  fuppeJitant  p.  597.  Neque  vete. 
ra  nobis  defunt  Exconimunicatio. 
nis  in  Hxreticos,  Apoftatas,  Scbif- 
maticos  , Pagitiofos  &c.  e jiculat* 
fjpius  exempla  p.  wj,feqq. 


Digitized  by  Google 


I N D 

Excommunicsndi  Juj  , &ab  Excom* 
municatione  abfolvendi  Imperato- 
ribus  Seldenus  adfcribens  putido  in 
errore  obverfatum  fe  oftendit  t 
Nam  potiui  in  Imperatores  ipfos  , 
Regefque  Jus  iftud  plus  vice  fim- 
plici  diftrinxifle  ollenditur  Eccle* 
fia  P • 599i  f'qq-  Maxim i vero  Ex- 
communicatio  tam  ipfis  a Principi- 
bu*  fafta  Temper  eft  , quam  a fop. 
pedaneis  fieri  Judicibus  f*pe  cau- 
tum  fuit  p.  609,  feqq.  Tam  igitur 
fruftra  , quam  falfo  huncce  Princi- 
pes  Excommunicatione  fcriendi  de. 
terrimum  efle  abufum  Proteftan* 
tes  exclamant  p.  610.  Figment  is 
itaque  deputandum  privilcgium  il. 
lud  , quo  > Regibus  infciis  , Re- 
gios  Excommunicare  OfBciarios 
nefas  eflfe  jaflatur  p.  61  \,feq.  Le- 
gibus  utique  cautum  a Prineipibus 
legitur,  ut  !aty  ab  Ecdefia  Cenfu. 
r$  executioni  mandarentur  > non 
ut  de  iis  cognofcere  auderent  ipfi 
p-  6i2,  f»oq. 

Excommunicari  tamen  ab  Epifcopis 
Reges  aliquos  , eoruroqoe  Regna 
Intcrdiflo  fupponi  , Romano  in- 
confolto  Pontifice  , fingulari,  pru- 
dentique  confilio  > provifum  ab 
Apoftolica  Sede  plus  vice  flmplici 
legitur  p.  61 Ad  h^e  fcrri  gene- 
ratim  Cenfuras , graviflima  nonifi 
decaufla  , nec  nil!  ante  raagna  ad- 
hibita  cautela  , & Patres  Pon- 
tificea  &monuerc,  &mandarunt 
ibid.,  feqq.  Excommunicationis  ef- 
fedlum  fpiritualem  non  modo  > fed 
etiam  corporalem  a S.  Paulo  defi- 
gnari  u ad  Corinth.  cup.  y.  v.  y> 
feqq.  obfervant  Patres  : queis  ex 
Proteflantibus  adhatrent  alii  > alii 
repugnantes  rcfellunturp.iSai./eq?* 
Excommunicates  denique  Commu- 
nione  nedum  ab  EcclefiaAica  , fed 


I x 671 

a Forenfi  > fed  a Civil!  , fed  a Po- 
litics excluf.s  liquet  ex  Jure  Cano- 
nico  tam  veteri,  quara  novop.dap, 
fcq. 

F 

FAna  Gentilium.  a formula  , qua 
effari  Augures  folebant  , atque 
Sacrum  efficerc , denominata  Ro- 
manis quammaxime  font  p.  2o4> 
Jeq. 

Feuda  non  ante  S?culum  XI.  inflitui 
coepifle  nitide  oftendit  Muratorius, 
cui  fermc  confentit  Auctor  Spiri- 
tus  Lcgum  p.  jzj  ■ fcq.  Hinc  falfi- 
tacis  arguuntur  Oiplomata  Lotba- 
rii  , & Caroli  Crafsi  apud  Ughel- 
lum  , ubi  Feudorum  fit  mentio  ; 
falfique  convincuntur  Molioz'JS,  & 
Bignonius  Feudorum  nomen  fe  le- 
gifle  adfirmans  ille  in  Chartis  Chil- 
deberti  I,  & Clodovati  L ; iftc  ve- 
ro Benefrciorum  nomine  apud  Mar. 
culfum  Feuda  fignificari  pntans ; 
refclluntur  etiam  alii  Feudorum 
originem  a Carolo  M. , aut  aClo- 
dovjo  coepifle  credentes  p ■ 1 16 ■ 
Feurctus  proprio  de  ingenio  , falfo- 
que  commcntus  eft  a Duce  Bituri- 
ccnfi  compulfom  Archiepifcoputn 
ad  revocandum  .decretum  , quo 
Clericos  a Laico  Foro  cxemptod 
declaraverat  p.  iyo. 

Fifcum  Eccleftz  baud  fore  denegan- 
dum  idcirco  , quod  ampla  pcenas 
infligendi  corporates  etiam  , citra 
fanguinem  attamen  , gaudeat  po- 
teftate  , docent  Glofla  , Jurifque_» 
periti  alii  plures  p.  tf;y. 

Flamines  apud  Ethnicos  Sacerdotes 
tam  Rome  , quam  in  Mnnicipiii , 
Supremorum  intuitu  Numinum  > 
maximo  habebantur  in  honore_s 
f.  m.  Vide-fis  V.Stuexdotes .. 

Fo»- 


Digitized  by  Google 


Rerum  N o t a b i iiuM. 


tS7i 

Eodrum  pryftatio  erat  olim  Militaris 
pro  Exe-rcitus  annona  , quo  de  Vo- 
•cabu lofufe  Ducangius  p.  432. 

Foro  peculiar!  aCivili  diftirflo  potiri 
Ecclcftam  res  eft  dubitationis  om* 
nem  p'rorfus  extra  aleam  pofita 
p.  2*7  , & 229.  Quod  fane  Forum 
a Laico  prorfut  immune  unanimi 
docent  fententia  Theologi  , ac 
Jurifperiti  p.  247  , {cq.  Jam  fub 
Apoftolis  Forum  Ecdefty  conftitifle 
proprium  agnofeere  Proteftantes 
aliqui  non  hijferunt  p.q%^,fcq.  Qui 
viciffim  Ecclefiy  illud  adimere  qua 
Proteftantes,  qua falfi Politici  au- 
dent  , nx  ii  Dei  verbo  & feripto , 
& tradito  adverfantur  > quo  Eccle. 
fiam  Foro  , Territorio,  &Jurifdi* 
flione  potiri  liquet  p.  497  , fcqq\ 
quodque  invidis  eidem  vindicator 
iurum  momemU  p.  J03  , Jcgq. 

G 

GAIliarum  Regni  a Chilperico 
translationem  in  Pippinum_» 
S.  Ztchariq  Pontificis  M.  audtari- 
tate  factara  Reruns  Franc.  Scripto- 
res  tantum  nonomnes,  in  iifque 
fide  profecto  omni  digni , teftefque 
perquam  idonei , unanimi  traduot, 
teftatamque  rem  faciunt , fententia 
' f.  384  > fcq. 

Callicana  in  Ecdefta  receptiffimx 
funt  Difciplinx  Ecclefiafticx  Capi- 
ta Decretalium  Iibris  inferta  , Cl. 
Thomailino  tefte  p.  6 52.  Inter  hxc 
receptx  ibidem  funt  celebrti  Inno- 
centii  HI.  Decretal  is  Tqovit.p.q  10, 
feqq  ; Bonifacii  VIII.  altera  p-6}qi 
Jobanms  XXII.  item  Conftitutio  Li- 
te* , qua  Marfllii  Patav.  docentis 
Eccleftam  poteftatc  coactiva,  nifi 
xoncedente  Principe  , carere,  error 
proferjpeus  eil  p.  j5j5  , fcq. 


Gervafii  Tilberienfis  Regnt  Arela- 
tenfis  Marefchalli  egregia  ad  Ocho. 
nem  IV.  de  Imperatoris  clectione 
Romano  adprobanda  Pontifici  fen. 
tentia  p.  439- 

Gladiifxpius  adfumpta  limilitudo  le- 
git ur  ad  fpeciem  animo  ingeren- 
dam  Juftitix , poteftatemquc  figni. 
ficandanrjudiciariam  . ItaGladium 
ante  Romanum  Pontificem  in  Ju- 
ftitix fupremx  lignum  defer rej 
Langobardis  folemne  fuit  p.  493. 
Sub  Gladii  rurfus  fpecie  poteftas 
Ecclcftx  poenas  inferendi  pulcher- 
rime  defignata  legitur  Lucy  cap.t  *. 
v- J8.f.  yyy. 

S.  Gregorio  M.  Expofitio  in  Pfal.Pm- 
aait.  a pterifque  Criticis  .biudicata 
probability  vindicatur  ab  aliis 
p.  Idy  , fcq  Scitu  valdequara  di- 
gnapleraque  S.  Pomifex-tradit  dc 
Patrimonii*  Ecdeftx  Komanx  p. 
J 10  , f qq  , deque  corum  Defcn- 
foribusp.  528  > fcq. 

Gregorius  IV.  ab  impado  a Sigeberto 
confpirationis  in  Ludovicum  Piuta 
crimine  abunde  ablolvitur:  quia 
eidem  Imperatori  Apoftolic*  pon- 
dere  aufluritatia  ab  ipfo  conftrma- 
tum  Imperium  , fuppreflaque,  qux 
in  eum  commota  fuerat  , cunfpira- 
tiopftenditur  p.  444. 

Grotio  Eccleftam  panis  etiam  a(flidi- 
vis , live  corporalibus  lnfidcics 
cogendi , punienJique  facultatem 
ultrocitroque  largiri  non  dubitanti 
refragatus  inique  Coccejus  expjo; 
ditur  p-  dyy  , fcq. 

H 

HEbrxis  acceptx  leges  plerxque 
ab  Ethnicis  proroulgatxreferri 
debent  p.  33.  Patrata  quin  etiam 
apudjudveos  Miracula  imitari , & 

fin« 


Digitized  by  Google 


I N 

fingere  baud  infrequens  Ethnicis 
fuitp.  <>iL  Ab  Hebrsis  iterum  Aly- 
lorumjus,  atque  ritum  Ethnicos 
mutuafle  veri  fit  valdequam  fimile 
p.  200.  Hebrcorum  Saccrdotibui 
ac  Levitislnedum  Lege  Movfis  t 
fed  & Artaxerfis  Edidlo  pcrampla 
a vcfligalibus.ac  muneribus  exem- 
ptio  adferta,  & vindicata  eft  p-iji- 

Hebrcis  antiquiflimus  eftExcommu- 
nicationis  ufm  , cejus  hand  infre- 
quers  in  S.  Scriptura  mentio  > ac  - 
que  fpeciesoccurritp.  568  , fiqq- 
Hunc  apud  Jud$os  Excommunica- 
tionis  ufum  obtinuiflc  non  ante_» 
Machabxorum  epocbam  adfirmans 
Bafnagius,  aut  non  ante  Captivi- 
catis  B.bylonic*  state  in  Seldenus 
autumans  fufflaminantur  p.  570. 
Duas  , aut  tres  in  fpccits  Excorn- 
oiunicatio  diilingui  Hebrsis  fole- 
bat , atque  vigintiquatuor  potifti* 
mum  ob  cauflas  mfligi  p.  570 ,fegg. 
Vide-fis  V.  Excommunicmia  . 

Heumannus  Lutheranus  homo  , dc 
Re  Diplom.  fruftra  tnultis  ex  Ca- 
rolo  M.>  Ludovico  Pio  , Pippino  > 
Lothario,  Ludovico  Germ.,  Caro- 
io  Calvo  &c-  congcftis  abfque  dc* 
leflu  Diplotnacibus  contendit  lm- 
peratorum  beneticio  Ecctcsiis , & 
Monaftcriis  lmmunitatem  adcre- 
vifle  p-  30a  j feq.  Eorum  fed  enim 
bono  in  lumine  Diplomata  collo- 
cantur,  ita  ut  inde  nihil  Immunita- 
ti  deiradum  , quinimoeidem  plu- 
rimum  adjunflum  liquido  adparcat 
ibid. 

Hierarchia  Ecclesiaftica  fuo  c conce* 
ptu  , rationeque  Societatis  cqualis 
fyftema  prorfus  cxcludit  p.  373  , 
f qq.  In  Eccletia  Monarchicum,  ft 
Hierarcliicum  a Chrifto  D.  regi- 
men inftitutum  fuill'c , sive  Legis- 
lativaai,  ac  Judiciariam  psteftatem 
Tun  HI,  Tow.  VI, 


D E x ' 673 

. in  Ecclestam  inductam  de  fide  eft  , 
atque  liquet  ex  S.  Scriptura  , do- 
centque  SS.  Patres  p.377  , feqq. 
Vide  V V.  Ecticfu  , &•  Jur'rfiiliio, 
& Leges  . 

Hierarchic  Ecclefiaftic®  nomine  Sacer 
Principatus  designatur,  ft  com- 
prehenditur  diverfis  in  Ordinum 
gradibus  diffufus  > & facra  poteftas 
diversis  officiorum  generibus  occu- 
pata  . Ita  cum  S.  Paulo  fentiunt 
Patres , Scriptores , ac  Theologi , 
-confentiuntque  Proteftantium  do- 
ctiores  , ac  moderations  p.  4 1 9 , 
feqq.  Contra  vero  Chriftiansc  Rei- 
publicx  formam  a Chrifto  D.  nul- 
lam  inllitutam  , Hierarchic  gradui 
diftinctos  nullos  , officia  diverfa 
nulla  designata  , nec  Epifcoposdi- 
gnitate  Presbyteris  fuperiores  fa- 
ctos  crocitare  Proteftantet  (lit  non 
definunt  p.  460  , feqq. 

Hierarchicam  fupra  Presbyteros  Epi.' 
fcopi  dignitatem  exemplo  Syna. 
gogarum  alii , alii  Ethnicorum  ad 
inftar  inductam  autumant , qui  ad 
unum  omnes  turpi  obverfari  in  er* 
rore  ollenduntur  p. 462, feqq.  Nem. 
pe  nitidis  S.  Scripture  teftimoniis 
p.  464,  feq;  atque  duobus  Hierar. 
chiam  ordine  videlicet  , & offici* 
<oalefcerc,utrumque  vero  diverfis 
conllare  gradibus  , & functionibus 
oftenditur  ei  SS.  Patribus  Greets  , 
& Latinis  p.  4 d;  , leqq.  Quorum 
fane  pleril'que  locis  magnam  ad 
Epifcopi  fupra  Presbyteros  digni- 
tatem oftendendam  ineflie  vim  vi. 
derunt , faffiqoc  funt  ex  Proteftan- 
tibus  ipfis  plerique  p.  4 66,  feq  , 
469,  feg,  & 471  ,feq.  Hanc  vero 
Patrum  dc  Epiicopo  fupra  Presby* 
terum  gradu  traditioncm  ratam 
facere  , mdubiamque  magno  & nu- 
mcro,  & conicnfu  Synodi,  ac  Pon- 

QjJ  q q lifi- 


Digitized  by  Google 


Rbrum  Notabilium. 


<?7+ 

tificea  Sumrni  non  dubitarunt  p. 
478,  f‘M- 

S-Hieronyraus  tantura  abeft>  ut  Pres- 
byteri  cum  Epifcopo  coxquaverit 
dignitatem  , paremquc  fecerit  po» 
teftatetn  , velut  infignem  per  ca- 
lumniam  ei  adpingere  nonveren- 
tur  Heterodoxi  , ut  explicitiflimc 
potius  Epifcopum  gradu  fupra_» 
Prcfbyterum  longc  fuperiori  po- 
fitum  ncc  una  fimplici  vice  > nec 
uno  adfirmct  in  loco  p.  476,  fegq. 
Ex  S.  Hicronymo  igitur  argumen. 
rum  de  lato  difcrimioe  Preabyte- 
riim  inter  & Epifcopum  , deque 
ilEius  fupra  ilium  prxltantia  ritc_v 
defumpfir , valideque  urfit  Turria. 
nut  > cui  baud  fatis  a Blondello  fa- 
ctum probe  advertit  Pearfoniu* 

P-477-  ....  , 

Hincmarus  Remenfis  inde  laude  val- 

• dequam  dignum  »e  pr?llitit  , quod 
Epifcoporum  pro  liberi*  Electioni- 
bus  former,  egregieque  pugnarit 
p.  j j 1 , fcq,  Item  , quod  ab  Eccle. 
fiarum  vacantium  fructibus  perci. 
piendis  laicoa  Principcs  omnino 
lubmovendos  > corumdemque  cu- 
ftodixm  Ecclefiarum  penea  Oeco- 
nomoa  manerc  voluerit  p. 

Hobbtfiu*  quam  impie  > tarn  incptc 
ftatuit  Chrifti  D.  regimen  in  hoc 
Idundo  fttifle  meri  con  Cl  i i , & do- 
dlrinq , non  etiam  auctoritati* , & 
imperii : a Chrifto  D.  nulla*  edita* 
leges  » fed  Sacramenta  dumtaxac 
irllituta  i atque  Civilis  perindc_> 
Potcdatis  juri  cederc  Scriptural 
ioterpretari , Fidei  controverts 
finire  , Ritus  , & Cxremonias  fta- 
bilire  dec.  Q^o  plane  deterrimo  in 
errorc  pares  ci  dcinde  Proteftan- 
tea  alii  lletere  p-n6,[cq- 


I 

JAnnonut  finidrorfum  S.  Johann!* 
ig.jd.locum  interpretatui  explo- 
ditur  p.84,  Ida  , & a8f.  Item  cum 
Bodino  &c.  inficiatu*  ■Rempubli- 
cam  abfqoe  Religione  cohjrere  ri- 
te nequire  p.  1 17, /«$?•  S»Geialii 
locoturpiter  abuti  non  veritus  di- 
gnis  vapulat  p.i  jp.  S. Pauli  cxem- 
plum  caufTam  apud  Pedum  agitan- 
tiafuam  fruftra  prodit  p.  \66.  Poll 
Acatholicos  nonnulloi.  perfecutio- 
nibus  obtiuentibu*  , public*  Chri- 
iliania  Tetnpla  defuiflie , publico 
Religionis  exercitio  operam  eos 
baud  dcdtde  crocitans  refcllitur 
p.iy 6.  Cum  Sarpio,  aliifque  Hete. 
rodoxia  Templorum  Afyla  Princi- 
pum  uni  beneficio  acccpta  referen, 
da  fruftra  contendit  p.  ipp  >feqq. 
Poll  Gothofredum  Tbeodofii , Sc 
Arcadii  legem  de  Epifcopali  Judi- 
cio  , ceu  fubditittam  infidatusex- 
fufilatur  p.  2j3-  Principum  legibut 
adquifitam  EccIeCf  Immunitatem, 
vel  ademptam  cum  Dupinio  falfo 
, contendit  p-zqjifeqq. Cum  Cocce. 
jo  fruftra  defudat , & fatigatur  , ut 
Ecclefiafticis  qua  perfonis,  qua  bo» 
nit  Immunitatem  , qua  perfona- 
lem  , qua  realem  auferat  pag.  a 71, 
feqq.  Crambem  totie*  a H rote  dan - 
tibusobtrufam  perperam  recoquit 
Eccleftp  bona  adquirendi  faculta. 
tern  ab  Imperatoriboa  fait  am  , vi- 
cidimque  abrogatam  , atque  tcm. 
peratam  obganniens  p. ayj,  fcq f., 
& 29a,  ftq/J.  Valentiniani  legem  , 
qua  bona  Clericis  , non  etiam  Ec- 
clcdisj  ille  relinqui  vctuit>in*niter, 
iniqueque  urgec  p.apg.  Pluribus  in 
Principum  legibut  plurimam  , led 
fruftra  vim  fecit  » ut  qu$  vcl  null* 

fue- 


Digitized  by  Google 


I M D 

foere , vel  fuerttnt  tbfogtt;j».;  o?, 
feqq.  P*trimonia  Roman.  Ecelefiq 
prxdia  dumtaxat  fuifle , Sc  fundoi, 
ex  ipCfque  tributa  Principibui  , 
quorum  Jurifdidioni  eadem  obno. 
xia  fecit*  pendi  confuevifle  adfir- 
mans  in  Ecdefiaftici*  Monumentis 
fe  parum  vcrfatum  oftcndit  p.j io> 

fen.,&Vhf*S- 

Jannono  deterrimu* , exfecrandufque 
Marfilii  Patavini  error  putlde  ad- 
hxfit  p.490.  A Grotio  Epifcopi  a 
Preabytero  diflinrtionem  » diflin- 
damque  poteftatem  ad  Synagogx 
formats  in  Ecdciiam  indudam  au- 
tumante  non  diflat,  & Epifcopi* 
Jurifdidioncffl  , Forum  , ac  Ter- 
ritorium  inique  abpdicat  p.  497, 
fcqq.  Infignem  per  injuriam  Ecclc- 
fix  de  litibus  Fidelium  jodicandi 
facultatem  adimit  p.  507,  » 

deque  lege  Conftantini  M.  de  Kpi- 
fcop.  Judicio  litem  movet  inutilem 
cum  Loyfjo,  fit  Gothofredo  p-jtjt 
feq.  Perpcram  cum  eifdem  , ac 
Fevreto  Arbitri  parte*  , non  Judi- 
cis  , Epifcopi*  demandata*  arguic 
p.  5*7.  Quam  temere , tam  inique 
Lothario  fuccenfet  , quod  Cleri- 
cos , Laicis  amotis  , Patrimonii* 
Eccleflx  Judices  dederit  p.  *«8- 
Cenfuras  ferendi  morem  , Sc  ritura 
in  Eccleflam  e Veteribus  morum 
apud  Romanos  Cenforibus  defcen- 
difle  fplendide  mentitus  fuftlami- 
naturf.  <;6o,fzqq.  Fallitur  oppido 
fionifacii  VIII.  Decreralem  quam- 
dam  in  Gallia  hand  fuifle  receptam 
Jadans  p. 614.  Jus  Carceri*  ,&  Fo- 
ri Ecdefix  demum  Caroli  M.  bene- 
ficio  , indulgcntiaque  adquifltum 
cum  Richerio  crocitans  exfibilla- 
tur  p.  d?a.  fe ff. 

ImperatorC'  qua  ex  Gr^cis  plerique  , 
qua  ex  Latinis  nonnulli  propriam 


B X 

fupra  Eccleflaflicam  elferre  pote- 
ftatem affedante*  duri*  , afpcrri- 
mifquc  cum  aPatribus,  turn  a_» 
Pontificibo*  excipi  promeruere  p- 
1,  fzqq.  Ex  Proteflantibus  qui  hanc 
ipfls  Imperatoribas  potclhtem_> 
circa  Sacra  aut  aliquam  , aut  fu- 
premam  adfcribere  , pro  aflentandi 
przpoftero  ingenio  , non  dubka- 
runt , exagitantur  . Vide-fls  V- 
* Proteflantes  . Imperatorum  leges 
circa  Eccleflaftica  vel  Afyla  « vcl 
Perfona*  , vcl  Bona,  aut  robore 
prorfus  omni  fruflrat?  manfcrnnt, 
aut  probo  aecipi  fenfu  poflunt.  Vi- 
de VV.  •sffyla  , Bona  , & Cleriti 
Imperitorcs  tam  Ethnicos  , quam 
Chriftianoi  ufque  ad  Gratianunt 
Pontifici*  M.  titulo  infigniri  dele- 
dates  , Jurequequin  imo  fuifle  po« 
titos  ex  Legibus  ab  eifdem  circa 
Sicracditi*  perpcram  argait  Van- 
dalxus p.  a 84- 
lmpcratoribu*  fide!  profelEoneinJ 
ad  Romani  Pontifici*  imperium  > 
formulamque  ab  iis  prseferiptara 
exigere  religioni  , officioque  cef- 
fit  p.  \99  jtqq-  Pide  quin  etiam  , 
obcdientiaqne  Romano  fe  devinci- 
re  Pontifici  . Quern  obedientiz 
Pontifici  M.  dependendae  morem 
non  altius  , quam  aS.Gregorii  VII. 
ztate  repetens  Buderu*  exploditur 
p.  401,  feqq.  Obtinendz  Imperato- 
rum opi*  , advocatiz  , defenfio- 
nifque  intuitu  , Patricia  eo*  digni- 
tate  exornare  Rom-  Pontificibu* 
cordi  fuit  p.  goq,ftqf  Vide-Cs  V. 
Patricii  . Ex  Patricio  Imperatores 
deinde  facere,  pro  Religioni*  com- 
muni , Reipnbliczque  bono , Pon- 
tificibus  ipfls  opportuniu*  accidit, 
oxpeditiufquep.4j  Impcra- 

toris  in  eledione  Pontifici*  concur- 
fus  ca  ratione  exigitur , turn  M ab 
Q^q  q q a eo 


Digitized  by  Google 


6yS  R e r!  u m No 

eo  inferfenda  Rcipublicx  pernicie 
Tyranni  procul  abigerentur , turn 
idco  quod  Imperatoris  (it  Ecclefi.c 
Advocatum  , ac  dctenforem  age- 
re,  tum  quod  a Pontilice  indau- 
ratum  fuericlmperium  p.ql7,feq. 
Jut  itaque  illud  perpetuo  libi  vin- 
dicandum  tarn  Pontifiees  adfumpfe- 
rep.  43 S,fej- , quam  in  Pontilice 
agnofcere  Imperatores  ipfinon  de- 
trefhrunt  p.  440,  feqq.  Quin  ideo 
fidei  , obcdientixque  facramcnto , 
cujufcc  non  una  cxhibetur  formu- 
la » Pontifici  M.  femet  obflringere 

• rcligioni  duxere  p.  44*,  fcqq. 

Jmperatorura  Legibus , Padli-t  , & 

Capituiationibus  fua  Juri  Canocico 
farta  , teflaque  fervata  jugiter  au- 
<aoritas-eli , & fua  item  Epifcopis 

• integra  manere  Jurifdiflio  religio- 
fe  julTa  p.  50 y./isy.  Imperatoribua 
Excommunicandi  , He  Excommu- 
nicato* abfolvendi  jus,  idque  ju- 
ris Ecclefix  quin  etiam  adtribuen- 
di , vel  ab  ea  auferendi  facultatem 
amplam  facere  Seldcno  baud  veri- 
to  obflat  tam  Jus  Divtnum  , quo 

, liquet  Excommunicationes  ferendi 

. jpotedatem  uni  Ecclefix  demanda- 
tam  , quam  vctus  , firequentataque 
in  Ecclefia  Dilcipiina  , qua  coniiat 
Ecdefiam  nullo  non  tempore  a di- 
flringendis  in  Iroperatores , Regef. 
quc  ipfosExcommunieatioms  jacu- 
lfs  abftinuitfe  p.  y $9,  fcqq.  Hunc 
vero  deterrimum  efie  abufum  ab 
Ecclefia  procul  eliminandum  ob- 
garrire  Proteftantcs  non  abftinen- 
tes  profligantur p.  <Jio. 

Imperium  in  Cxfarcs  a Populo  Ro- 
mano , non  jure  proprietatis  obti- 
nendum  deinceps,  fed  jure  dum- 
taxat  adininillrationis  tenendum_> 
tfuifTe  transfufum  receptior,  vcri- 
quc  opinio  fimilior  videtur  , quam 


tai  j lu  inr. 

potior  Jurifconfultontm  pars  to e-^ 
tur  , propugnatque  pag.  22,  fcr/q. 
Q^iod  ipfum  per  lingulos  ob'ter 
Imperatare*  difcurrendo  , folidis 
odenditur  documentis  p-  23 ,fcqj- 
Imperium  cum  Sacerdotio  in  ea- 
dem  Ixpe  copulatum  unaque  per- 
fonaGentes  apud  plerafquc  confpe- 
tflum  ed  p.  ioj-,  fcq.  Utraque  di- 
gnita*  (mperialis  videlicet, & Ponw 
tificalis  apud  Latinos  etfiaNuma- 
difcrcta  fuerit , ab  Augudo  tarotn, 
aliifque  deinceps  ablmperatoribus 
Pontificatus  M.  arrogari  ccepit  p. 
104,  /Vf.An  etiam  vero  a Cbridia- 
nis  Impcratoribus  ufurpatus  idem 
Pontificis  M.  fuerit  titulus , lis  eft 
inter  Eruditos  , ac  font  , qui  ad- 
firment , viciffimque,  qui  verius 
negencp.  toy,  fcq  Quo  demum  ri- 
tu  Pontificatus  M.  arripi  foleret 
inirique  , obiter  defcribitur  ibid. 
hnperium  Occidentis,  quod  m.itfS. 
m Augudulo  defecerat  , in  Caco- 
lo  M.  an.  780.  a Leone  III.  indau- 
ratura  eftp.  Wi.fcqq.  Illud  non 
jure  belli  Carolo  M.  adcrevit  , uti 
perperam  multi  cx-  Protcdantibut 
quammaxime  pugnant  ;■  neque_» 
Grxcis  Imperutoribus  ablatum  in 
eumdem  Carolum  ultro  translatum 
ed  , ceu  vifum  ed  aliis  ; neque  jxt, 
re  pa&i  cum  Grxcis  initi  Carolus 
illud  obtinuit,.  ucquidam  volunt; 
neque  demum  Populi  Romani  Elc-- 
Aione  adquidvit,  ceu  alii  credunt: 
fed  in  Carolo  M.  unius  Pontificis' 
M.  voluntate  renovatum  ed  p. 434, 
fbqq.  Eadem  Pontificum  volunta.- 
te  a Francis  deindc  translation  in 
Langobardos  Imperium  ell  ; in__r 
Francos  iterum  tranlmigravit  de- 
inde  , perindeque  in  Burgundio- 
ncs  , atque  demum  in  Germane* 
p.44<y,/ryq,ln  Gallos  itcrato  tranf- 


Digitized  by  Google 


I N 

ferritin)  frufira  proetiravit  Philip- 
pus  cognomento  Pulcher  , quam 
in  filiostransfundi  velut  hx-edita- 
rium  opiavit  Albertux  Auliriacut 

p.441,  4 f *./■«<?• 

Infideles  Evangelic*  pr*Jicationi 
haud  obfiftentes  libertate  , acdo- 
roinio  fpoliari  nequeunt  i fecusim. 
pedimentum  adferentes  . [ta  Ca- 
tholicia  perfuafum  eft  Dofloribus  . 
Contraria  Proteftantium  opinio  , 
qua  putant  nefas  efle  Infideles 
Chriftianx  tide!  dilatationi  adver- 
fantes  coraprimere  armis  , in  olti- 
mas  amandanda  cftAnticyrasp.389, 
feq.  In  Infideles  iterum  alia  ob  fla- 
gitia  pcenas  corporales  diftringere 
legitime  in  Eeclefix  pofitum  faeul. 
fate  poft  SS.  Patres  nonnullos  do- 
cent de  Schola  Tbcologi  , Jurifquc 
periti  p.  6iq,feqq. 

Jnfcriptiones  bene  mult*  fuperftitio-' 
nis  plen®  Chriftianis  Imperatori- 
bus  pofitx,  non  fccus  atque  Ima- 
gines , Lapidea  &c.,  ipforum  haud 
Ixdunt  fidem  , aut  famam  labefa- 
dhnt  ; ut  qux  vel  ab  Ethnicis  fue* 
rint  confecrat* , vel  ex  confccra- 
tis  olim  Ethnicis  imperatoribus  ad. 
poflt*  deinde  Chriftianis  fuere  p. 
10 6>  feq.  Infcriptio  ilia  Vittoria 
X.  D.  N.,  qu*  in  Nummis  Pontifi- 
eiis  vilitur  , ad  Chriftum  D.  refe- 
renda dubio  procul  eft  , non  ad 
Grxcos  Imperatorc*,  prout  vifum 
eft  Muratorio  , & Blanco  p.  41 6. 

S.  Johanni*  Evangcliftx  factum  > quo 
balneum  ad  lavandum  ingreflus  , 
vifo  intui  Cerintho  , illotus  actu-' 
turn  inde  decefliffe  fertur , in  do- 
bium  quivocant,  a Viris  doctilf. 
valide  refelluntur  p.  J84  , fiq. 

Julianus  , non  Apoftata  utique  , fed 
Apoftatx  avunculus  facram  quidem 
coinquinaftc  menfam  fertur  apud 


D B X 617 

Theodoretum,  nonetiam  ab  Euzofr 
Excommunication*  perculfus  eft, 
nti  falfo  putavic  Bafnagius  p.601  , 
feq. 

S.  Julii  I.  P.M.  illuftris  de  Clericorum 
a lai«o  Foro  immunitatc  locus  a 
DoctifT.  alioqui  Coutantio  injuffe 
vexatus  , exagitatufque  defenditur» 
inque  tuto  collocaturp.  :a;  ,fiq. 

Jurifdictio  quid  Jurifconfultis  fit,  im- 
portetque  1 quot  apud  Romano* 
dim  conftaret  partibus  p.  481.  Ba. 
dem  abfque  imperio  , cogendique 
poteftate  concipi  , efteque  ncquit 
ibid.  A Chrilto  D.Bcclefi*  Jurifdi- 
ctio  cmn  Imperio  collata  procul 
dubiofuit  p.  48*  ^eqq.  Vide  VV. 
Ecclcfia , & Tottflai  Ecclefiaflicet  . 
Tam  Jurifdictio  vero , quam  Impe- 
rium  variis  in  S.  Scriptura  verbis 
defignatur  , variifque  a Patribu*- 
deferibitur  phrafibus  f>.  483  >feqq. 
Cum  Jurifdidlione  , & Imperio  Ec- 
clefiam  -dminiftrandam  Apoftoli 
cum  per  ffcmet  aJfumpfere  , turn 
Epifcopis  commendarunt  p.  485:,. 
fiqf.  Itaque  ab  Ecclefia  Jurffdidlio- 
nis,  & Imperii  perpetuum  fa&um 
ufum  teftes  accedunt  locupletes  di- 
£lo  , fattoque  Patres  p,  qSSjfeqq- 

Jurifdictionem  Bcclcfi*  qui  contra_» 
adimunt,& Imperium,  veluti  Pro. 
teftantes  , & Pfeudo  Politics  , nx 
ii  & Divini  fe  juris  prorfus  igoaros, 
atque  Divina  fe  inftitutioni  prave 
infenfos  manifeftant  497  , feqq . 
Vide-fis  VV.  Ecclcfu,  c 'T  Epiftopi. 
Jurifdictionem  H;clefix  competere 
non  agnofeere  ncouivere  > repeti. 
tifque  legibus  integrant  ei  manerc 
vice  plus.fimplici  Imperatores  ipfi 
prxeepere  p. yoj  , feq.  Jurifdictio 
rurfus  abfque  coercitione  ncc  effe , 
ne^ue  concipi  poteft  > nec  infigni 

abfque 


Digitized  by  Google 


Rbrum  Notab  ilium 


abfquc  piaculo  Ecclefi*  denegari 
p.  JJO  , feqq.  Vide  V.Ttcnas . 

L 

LActantio  Firmiano  tibrum  de 
Mortibos  Perfecutorum  , Eccle, 
fiaflicx  antiquitatis  refertiflimum  , 
c Criticis  funt  , qui  abjudicant, 
eique  fuppofitum  autumant,  & funt 
viciflim  > qui  verius  viodicant,  ac 
legitimum  ejusopu*  exiftimantp. 
181  , feq. 

Lex  Regia  vulgo  denominata  , qu»_, 
Populus  Romanui  fertur  Imperii 
jusomne  in  Impcratnret  tranifu- 
diffe  , legicima  nt  fit , vereque  a 
Populo  profeda  , an  potius  fporia, 
deque  induftria  confida , mult  as 
hinc  illinc  , ac  diverfas  Scriptores 
in  opinionet  abeunt  p.  ti  , feqq. 
Hujufcc  porro  legis  fragment  um  e 
Tabula  acnea  Capitolina  ezhibetur 
ibid.  &p.  24,  feq.  Leges  a Regi- 
bus profectf  . Vide  V.  Reyes  . 
J-egumlatores  apud  Etbnicos  Orien- 
tates imprimis  quinam  > & quot  it- 
luliriores  habiti  lint  > quas  leges  , 
quos  apudPopulos,  & quo  tem- 
pore leges  protulerint  s quibus,& 
qua  de  caufla  latas  ab  fe  leges  ac* 
ceptas  referre  geftiverint  p.  33, 
feqq.  , <£•  jp  ,feq.  Vide-fi*  V.  Rt - 
gu  . Cum  hifee  Legibus  Ethnico- 
rum  nonnuilis  xquiparare  Chriftia. 
nas  temere  aufus  nonnemo  > video, 
utdignia  vapulet  pro  commento  , 
U impudentiap.  44-  Ab  Hebrxis, 
prim  it  veluti  Legum  fontibus , le- 
ges ab  Ethnici*  hauftx  videntur 
t-)J,44,feq.  Etbnicos  apud  Oc- 
cidentalcs , atquc  Latinos  prxfer- 
tim  , quinam  omnium  prirni  de  le* 
gibus  ferendis  cogitationem  induif. 
fe  videri  queant  i quibus  Populii , 


Si  qua  fub  state  leges  (uterine  fuat 
p-  48  , Qui  novis  procuden. 
dis , rerum  pro  novitate  infuda* 
rint  p.  4p,  feq.  Qui  Legum  itcm_» 
cxercendarum  diverfas  Adioncs  , 
Formulas,  atque  Notas  excogita- 
verint , de  iifque  feripto  egerint 
P-  T4 , ftq-  QuziLcgum  , qualef- 
que  prxcipux  Colledioncs  anti- 
quz  , a queis , & quo  tempore_» 
confedz  p.  JJ  > ftqq- 
Leges  Civiles  Ecclefiafticis  adverfx, 
velut  Ecdcfiaflicx  libertati,  & irn- 
munitati , infradz  vice  plus  fim- 
plioi  leguntur  p.  a *5.  Theodofii,  & 
Arcadii  lex  de  Epifcop.  Jud.  leciti- 
mo  haberi  toco  debet,  nec  inde  vcl 
leviter  Gothofredi , & Jannoni  ad. 
verfa  fubmovere  dubia  valent  p. 
a 3 8.  Leges  Ecclefia  de  rebus  ctiam 
temporalibus , quarum  eft  Domi- 
na.ferrc  legitime  po$pft,  ipfifque 
adverfas  ideo  Principum  infringe- 
re  leges  p.  277  , feq.  Leges  ipf* 
Principum,  liqux  Ecclefiifticis  mi- 
nus congruz  videantur  , quo  de- 
mum  capi  fenfu  po  flint , ac  debeant 
p.  t-jS>  feq.  Valentiniani  legem  Ec. 
clefiaftic*  libertati  incommodam-, 
qua  temperavit  Theodofius  , qua 
Marcianus  demum  abrogavit  p.  a 98. 
Leges  alias  Ecelefiafticx  limuunita- 
ti  > & libertati  adverfas  vel  retain, 
dere  Pontificcs  ipfi  non  dubita- 
runt  , vel  refeindendi  Principibus 
audores  dedere  fc  fc  p.  304,  ftqq., 
& 308,  feq.  Imperatorum  etiam_ 
Leges  l'acris , liberifque  Epifcopo- 
rum  eledionibu,  infer  lie  a Synodis, 
prout  opus  foret  , fublatx  penitus 
funtjp.  334,  feq. 

Leges  fibi  congruas , beneque  vifas  , 
non  fccus  atque  Refpublica  quzli* 
bet  > five  bene  conftttuta  Societas, 
lie  Eedefia, Jure  cum  Naturali>tum 

Divi* 


Digitized  by  Google 


I N 

Divino , potis  eft  condere  , ideo- 
que  Laicas  fuis  infcAas  infringere 
p.  iio,fegg.  Jure  Caoonico  itaque 
Civile*  pa fiim  Divino  , Natural! , 
aut  Eccleftaftico  minus  conformcs 
abrogate  leges  leguntur,  earum- 
que  minus  ctfi  diligentem  , texuic 
Catalogura  Bartholus  p.  2,  fey/. 
EcclefiaAicx  digni  tat  is  tuendat.vin, 
tlicandxque  Audio  induti  ft  Syno- 
dorum  Patres  , & Sumtui  Pontifi* 
ccs  nullo  non  tempore  a dica  Le* 
gibui  laicis  > quoties  Divinis  repu- 
gnarent  , aut  Canonicis , confcri- 
btnda  defliterep  537,  feqq.  Quid 
imo  , quod  legibus  luis  qua  a Sy- 
nodis,  qua  Sede  ab  Apoftolica  au- 
doritatem  conciliare  Audiofi  fuere 
Principes  ipfi,  clavumque  luis  vi- 
cifiim  infigi  pafii , aut  robore  fru- 
ftrari  omni  > quoties  a redo  > ju* 
ftoque  aberrare  compererunt?pag. 
5 JPi  543 »/'??• » & 14*, feq.  Ou° 
loci  fufius  de  egregia  Friderici  II » 
pro  Ecdefiafiica  libertate,  ConAi- 
tutione  , alteraque  perfimili  Caro- 
li  IV.  p.  547,  feqq.  Suis  denique_> 
legibus  Laic i Principes  latas  ab 
Ecclefia  Ccnfuras  fuum  integrum 
fortiri  effedum  juflere  , cohiberi- 
que  irobedientis  , non  item  de  iis 
cognofccndi  jus  Abi  arrogare  volue- 
runt  p.6ih  feq. 

Legisiativa,  ftjudieiaria  potefias  Ec- 
clefix , Divinx  abfque  inllitutionis 
in  Evangelio  expliertiflimx  fubver. 
fione  , atque  Patrum  unanimi  fen- 
tentia  Ecclefix  utramquc  tribuen- 
tium  infigni  abfque  injuria  , dene- 
gari  nequit  p.  480.  feqq.  Vide-fis 
VV.  Ecclefia  , Potcflai  EcclrfiaJU. 
ca  , & JurifdiBio  . 

Lite?  inter  Fideles  laicos  definiendi 
potcAate  olim  Ecclefia  potiebatur 
aropliffimap.  Jo  j , feqq.  Ipfi  fada 


nempe  a S.  Paulo  i Unde  patet  earn 
nec  ex  Judaica  difciplina  , ncc  ex 
Principum  indulgentia  profedam 

p.  fo 2 , feq-  Accedunt  liquids > 

SS.  Patrum  teftimonia  , quibus  ea- 
dem  Ecclefix  potefias  confirmatur 
p.  SUyftq-  Fs^laquoque,  quibus 
Epifcopos  cum  per  femet , tum_> 
idoneas  per  alias  perfonas  id  officii 
frequentiflime  prxAitifie  liquet  p. 
;ta  J'egq.  De  hac  iterum  fingulari 
Epifcoporum  fparta  difertiflima_j 
nobis  documents  fuppeditant  Sy- 
nodi  p ■ ji 6 yfeqg.  Qua  perinde  in 
obcunda  proviucia  Epifcopis  adju. 
trices przAare  minus  jubentur  paf. 
fim  Judiccs  , Cornices  , & Magi- 
flritus  p.  jig. 

litibus  iterum  Fideles  inter  laicos 
exagitatis  finem  imponendi  jus  fl- 
bi  competere  ratione  peccati  di- 
ferte  adfirmarunt  Rom.  Pootificcs 
p.  i^9'feqq-  Ubideceltbri  Inno- 
centii  HI.  Decretali  tftvit  lit  fer- 
mo  , quam  in  Gallia  haud  fuiifcj 
receptam  falfo  dixere  Petrus  de 
Marca,  ft  BofTuetius  p.  wo  , feq. 
Hanc  iterum  Epifcopis  integrzsi 
Lites  definiendi  inter  Laicos  facul- 
tatem  manfiftc  ufque  ad  Sxculum 
XIV.  teftis  accedit  perquam  ido- 
neus  Benedidus  XIV. p.  jji.  Am- 
pliflimam  denique  facere  Epifco- 
pisneque  dubitarunt  Impcratores 
p.jzz,  feqq.  Ubi  fufius  de  Conftan, 
tini  Mr  lege  de  Epifcop,  Jud.  a Ca* 
rolo  M. deinde  adoptata  pig.  ft?. 
feqq.  Eamdem  Epifcopis  confirms- 
repoceAatem,  ft  amplificare  Re- 
gesquoque  pro  Religion  is  Audio 
non  detred'arunt  p.  W7<  feqq- 

Lot  barium  Imper.  Komanx  Ecclefix 
Exarcbatum  Ravennatcm  eripuifle 
feripfit  Dulcinus  , quem  ideofalli 
redarguit  Rubeus , Berengariopo- 
k tius 


Digitized  by  Google 


d9o  RERUM  No 

t ius  id  facinoris  imputandumoften. 
tiensp.  445.  Lothario  rurfus  inju- 
riam  conflat  Jannonus  eumdcm_* 
ideo  redargnendum  fibi  temere  fu- 
mens  , quod  Patritnoniorum  Ec- 
clcfiae  Defenforcs  eofdem  Judices 
pariter  agere  ultro  pertniferit  pug. 
528  ,feq. 

Luciani  Philoparidcs  , ubi  de  Vete- 
ribus  Chriftianorum  Templis  egre- 
gia  occurrit  mentio » quo  tempore 
fuerit  clucubratus,  di  verfa  eft  Cri- 
ticorum  opinio  ; qux  veri  haberi 
poflit  fitnilior  propooitur  p.  igp, 
f'7- 

Ludovici  Pit  Diploma  aptid  Gratia- 
oumCan.  jo.  Ego  Ludovicut  did. 
63,  quo  amplilfimx  a Pippino  , & 
Carolo  M.  S.  Romans  Eccleiix  fa- 
ttx  Donationes  confirmantur  > a 
Pfeudo-Criticorum  dubii*>  ac  cen- 
furis  a iris  do&ilT.  valide  vindica- 
tur,  germanumque  ejus  opus  mul. 
tis  olknditurp.  287 ,feq. 

M 

MAgiftratui  Laico  Ecclefiaflicx 
poteftatis  copiam  ab  Ecclefia 
ipfa  fieri  tam  licite  , quam  legi- 
time pofle  • penes  quam  integrals 
ut  corpus  eft  , non  penes  Epifco- 
pos  , qua  ejufdem  funt  capita  , ca- 
dem  depoftta  fuerit  poteftas  , di- 
ccre  fomniarunt  Proteliantes  ple- 
rique  p.  4 p 1, 

Mames  Alexandri  Severi  Matri , er- 
gaChriftianos  anitno  baud  iniquo 
affcQx  , valde  acceptus  Origcnts 
eztitit  , 6c  cum  ea  litterarum  com- 
mercium  habuit  p.  ipj. 

Manus  in  Nummis  , ac  in  Sigillis  ad- 
poni  folita  Juftitix  exerccnJx  indi- 
cium erat  , atquc  Symbolum  Jurif- 
didf ionis.  Signum  item  fijei , Ju- 


T A B i HUM. 

ramenti  > 6c  hominii : quam  idcir- 
<0  Manus  in  Pontificiis  denariis  ad- 
pofitionem  hand  rite  pro  Romans 
Urbis  denotatione  interpretati  funt 
Le  Blanc,  Pagiu*  , Sc  Muracorius 

P-  425-  . . 

Maranatha  Excomm unicat  10  major 
erats  vox  aliis  Syriaca  , Arabica 
aliis  a voce  Dominus  venit  defum- 
pta  , atque  Devotum  a fpe  Domini 
denotans p.  ^qc.ftq. 

Martyria , item  Mcmorix  &c.  Ve- 
teribus  Cbriftianis  Templa  erant  , 
live  Arx  Dei  cultui , reique  Divi- 
nx  dedicata  p.  18J  ,Jeq.  Alteram 
apud  Grxcos  voci  huicce  fubeflfc 
fignificationem  diccre  me  alibi  tnc- 
mini . 

S.  Matthxi  cap-t8.  v.17  , feq.  locus 
perperam  Decemviris  , queis  co- 
ram , juxta  morem  Judxis  rece- 
ptum  , olfenfor  veniam  pofeere 
deberet , aptant  Proteftantes  ali— 
quii  de  Ecclefix  namque  PrxGdi- 
bus  intelligi  Patrcs  ilium  jubent 
p.  552 -feq-  Et  qui  de  poteftate  re- 
mittendi  peccata  declarativa  dum. 
taxat : quippe  de  poteftate  etiam 
elfcdive  peccata  remittendi , Sc 
Cenfuras  infuper  infligcndi  capi 
iile  debet,  veluti  Proteftantes  alii 
fateri  non  gravantur  p. 5 5 j,/r<j.  Et 
quieumdem  locum  de  Magiftratu 
Laico  , aut  de  Syncdrio  JuJsomras 
aut  de  promifwuo  Fidelium  ccetu 
intelligi  deberc  enntendunt  , Pro- 
teflantes  all  1 ti  fllaminantur  P-J7P. 

Maximiliano  II.  ltnpcratori  xgre  , 
molefteque  ferenti , quod  Coimus 
Medicsus  Magni  Hetrurijp  Ducis 
titulo  a S.  P10  V.  ada.udus  fulfl’et^* 
egregium  Por.tificis  nomine  rel- 
ponfutn  Commcndocus  Nuntius 
reddidit  p.  455.  feq. 

Menfurns,  lie  $.  Cypriano  dids  , 

non 


Digitized  by  Google 


RERUM  No 

non  erant  nifi  diili  ibutiones  > qux 
Clericis  lingulo  quoque  Menfe  ab 
Epifcopo  impertiri  folcbant  . Cu- 
jus  in  vocij  intelligentia deceptum 
Rigaltium>  neque  S.  Cypriani  re, 
£le  affequutum  lenfum  > neque  Pa- 
meliumabeo  mcrito  redargutura 
ortendir  Felltsp.  36 3, /<’<}• 

Militia:  five  Togat*  , live  Paludat* 
nomen  ware  ii  oliin  prohibebantur* 
qui  Fanitentix  legibis  addifli  fe- 
mel  fuiflent . Explicit!  hacce  de  re 
Veterum  Conciliorum  funt  Cano- 
ncs  > quos  limftra  aliqui  interpre- 
tatione  ahcrfum  intorquenies  ex* 
ploduntur  p.  61 7,  feqq. 

Monarchist  formant  a ChriftoD,in_> 
Ecclefia  Catholics  infiitutam,  jux- 
fa  quant  Romano  a Pontifice  tan. 
quam  a fupremo  capite  eamdem_> 
adminiflrari  deinde  voluerit , do- 
cet  S.  Scriptura  p.  377  ,/cqq.  , ac 
tradunt  SS.  Patres  tarn  Gratci  , 
quam  Latini  p.  3S0,  feqq. 

Monetse  cudcndx  jus  , cum  quo  fane 
Imperii  fumotam  neceffario  con* 
jungt  nemo  non  videt , Pontifici- 
bus  Romanic  faflum  non  utiquc_a 
Grxcis  ab  Imperatoribus  fuit , ve. 
]ut  artolari  liuduit  Muratoriuc , il. 
lud  fubinde  in  Francos  Imperato* 
res  tranfmigrafle  imaginatusp.418, 
ftq . , fed  eo  pridem  frui  Pontifi- 
ces  capAfe  fub  b*  Gregorio  III , ac 
dcinceps , quod  & fibi  vindicare 
perindc  > alnique  benigne  iroparti* 
ri  Fpilcopii  Pontifices  alii  dignati 
funt,  tam  ccrturn  eft,  quam  quod 
certiflimum  p-  4aj , feqq. , 423, 
feqq.,  & qil,  fqq. 

Morinus , vir  alioqmn  Ecclefiafticx 
pcrttiflimus  antiquitati,  , a publi- 
cs: olim  Fanitentix  ufu  baud  fuif- 
fe  diltinflum  ufum  Cenfurarum  , 
ntc  ab  interiori  diferetum  Ecclefix 
tan  III.  Tom.  VI. 


TAB  III  UM.  6Hl 

Forum  exterius  imaginatus  cnor* 
niiter  dcccptuscil  p.6 Jo. 

Moyfes  an  Saccrdotio , extraordina. 
riofaltcm,  ctiam  infignis  extite- 
rit,  non  itna  Eruditorum  opinio 
eft  : nam  alii  negant , adfirnunri- 
bus  veriusaliisp.ia$,/ei/.  Moyfis 
Principatum  cum  Aaronis  Sacer- 
dotio  inEvargelicam  fuillc  transla- 
tum  Ecdefiam  teftis  eft  locuples 
S.  Paulus  . Vide  lis  V.  Ecclefia  . 

Muratorius  , ejufque  cxSororeNe* 
posCiericorum  cauflis  , qua  Civi- 
libus  , qua  Criminalibus  Imperato* 
res  , Regclque  fe  paflitn  immifeuif. 
ft  ex  vctcrtbusChartis  baud  reQc 
deduxere  : in  quibus  ut  pote  vis 
inefte  nulla  facile  deraonftratur  p, 
348  * Palfa  item  uterque  in 
opinione  verfatus  eft  , dum  fc'cclc- 
liis  Immunitatem  Principum  bene- 
ficio  adquilitani  putavit  pag.  168 . 
Feuda  non  ante  Sxculum  XI.  infti. 
tuta  fuiffe  redle  adver1itp.325.Vi* 
de*fis  V.  feuda  . Fallitur  iterum 
fplendide  Urbis  Romas  dominium 
penes  Imperatorea  ufque  ad  an. 
J 146.  manfUTe  pugnans  , ac  jus 
procudendx  Monet*  a Grxcis  Im- 
peratoribus fadtum  Pontificibuc 
tranfiifle  deinde  in  Francos  Impe* 
ratores  p.  qii,feq.  In  eo  tamcn_» 
laudc  dignum  le  przftittt , quod 
S.  Ambrofium  ab  injuritsCroufazii 
redimendum  aduimpferit  p.  602. 

N 

NAturalifraum  ex  Atheifmo,  Epi- 
cureifmo  , Pyrrhcnifmo , Ma- 
nicheifmo&c.  conflatum  , tot  vi- 
delicet , ac  tam  nefandis  ex  mon- 
ftris  abortnm,  in  Rempublicam  in* 
ducere  feriptis  qui  non  exhnrrue- 
re  , Bodinus , Gothofredus  a Val- 
Rrrr  le , 


Digitized  by  Google 


E X 


6$*  I N D 

le  , Bdhavcmura  de  Pcricrez,  Ba. 
ro  de  Human  , Knufen  , Spinofa, 
U.bbefius  , Tolandus  , Swift  , 

P reiius,  Collins , Abbas  de  VilJars, 
Voltaire  &c.  vidcn,  tit  a Virisaliis 
hinge  Doflilf.  valide  fufTlaminen- 
tnr,  dignifque  vapulent  p.8$,feqq. 

Norifio  a Viro  dofliiT.  rite  obl'erva- 
tum  ell  in  hill.  Invert,  non  ante  in 
Angliam  Kegalix  abufum  a Will?!, 
mo  1.  cognomentoNotho  in  vellum, 
quam  in  Gallia  obtinuiffet  , ubi  a 
Carolo  Cairo  primutn  oecepifTtj 
ipfe  putat  i documenta  etfi  non 
defint  nee  dum  in  Gallia  fub  Caro- 
lo  Crarto  Regalix  jus  obtinuilTe  p. 
34°,  ?5J)  &3$9,Pq. 

Nummi  Romx  eufi  cum  Pontificmn 
Monogrammate  , quales  S.  Grega. 
rii  III,  S.Zacharix.Hadriani  I.  &c.» 
documento  funt  liquido  Imperii 
fumtnam  unos  penes  Romanos  Pnn. 
tifices  jam  turn  rtctifTe  inregram_» 
p.  41  y ,fcqq-  Qui  profedo  Num- 
nti,  neque  Imperatorii,  uti  qui. 
dam  volunt,  neque  Senatorii , uc 
quibufdam  vifum  eft  aliis , fed  re- 
vera  Pontificii  babendi  dubio  pro* 
cul  omni  funt  p.  41 9,/cq- 

Nuntmis  aliquibus  infertum  etfi  legs* 
tur  Imperatoruai  nomen  , non  in* 
dicium  ell  iddominii  alicujus  , quo 
in  Urbem,  ejufque  Dticatum  ii  po* 
tirentur,  fed  honoris  dumtaxat, 
quo  infignitos  cos , veluti  Patri* 
cios  Urbis,  Pontificcs  ipfi  voluere 
p.  410,  ferjq.  , 414, pq.,  & 4i 6t 
feq.  Vidc-fis  V.  fiomanx  Vrbis  . In 
Kummts  item  Pontificiis,  non  f«. 
cuj  ttque  in  Sigillis  veterum  Re- 
pum  ttdponi  Manus  olim  lolita  in. 
dicium  cr3t  Jurifdiflionis  , acJuf- 
titix  cxerccnJx  indicium.  Jura- 
menti  , fidelitatis  item  , & homi. 
rsii  , r.cn  lupremi  etiam  Imperii p. 
415.  Vide  V.  Melius  . 


P 

PAciarii  munere  , ad  Pacem  nem. 
pe  Populos  , vi  etiam  adhibita 
cogcndi  , eamdemque  ftatis  faltem 
temporibus  fervandam  , defungi 
olim  Epifcopis  datum  legitur  . 
Queij  im paribus  , trxirtjzrum  id 
officii  , jurifquc  deihdtf  Ya  viros 
Potentes  eft  > qui  numeris  illud 
abfolvere  prorfus  valerent  } atque 
demum  in  Principes  ipl'os,  auftori- 
tate  tamen  Romani  Pontificis  , ut 
liorum  eloquuntur  litters  p.  641. 
Parabolani  , quorum  apud  Veterea 
haud  infrequens  occurrit  mentio  , 
neque  Medici  erant  , neque  gene- 
ris  prolctarii  homines  promifeuo  , 
infimoque  de  vulgo,  ut  plerifque 
vifum  , Sc  perfuafum  ivit , fed  ita 
denominati  funtabanimi  magnani. 
mitate,  quaxgris  inferviendo  ma. 
gni»  femet  objiciebant  vitx  peri, 
culis  ; erantque  infierioris  ordinis 
Cleric! , quorum  etiam  ope  ute- 
bantur  Epifcopi  ad  propulfandas  , 
armis  etiam  , prout  opus  efTet,  in. 
jurias  p.  6)61  feqq- 

Pafcere  in  S.  Scriptura  tam  Veter;*  , 
quara  Novi  Teftamenti  , jur,&a_* 
SS.  Patrurn  interpretatione , Pa- 
feendi  officium  cum  poteflate  coa- 
juniHum  fignificarc  non  dubiunu 
eft,  five  Jurifdidlioncm  coaflivam 
etiam  importare,  atque  Impcrium. 
Sic  olim  apud  Hebrxo*  , ficuti 
nnne  apud  Cbriftianos  p.  48 > 

Patriciatus  tiomen  Urbi  Romx  adna- 
tum  eft,  cidem  a Romulo  inditum  . 
Dignitas  autem  non  altius  , veluti 
nonnullis  adiibuit,  quam  a Con- 
fiantino  M.  eft  repetenda  p.  404. 
Qux  tamen  digr.ius  , prxtcr  nu- 
dum 


Digitized  by  Google 


R E R U M No 
dumPatris  Imperatoris  nomen,  in- 
fip.nibuscura  aliquibusconjnna»m» 
nihil  przterea  Juris  , potertatifque 
importabat  p.  40  j. 

Patricia  dignitate  omnium  primi 
Francorum  Reges  a Rom.  Pontifi- 
cibus  , inque  hifce  primo  a S.Grc- 
gorio  III.  Carolus  Martcllus  , & 
ab  aliis  de inceps  alii.exornati  funt; 
ut  eosnempq  qua  Grzcis  > qua — » 
Langobardis  , qua  Romanis  ipfis 
fibi  infeftis  obiicere,  iis  reprimen- 
dis  imparc*  ipfi  , poflent  p.  40J, 
feqq.  Eadem  Patriciatus  dignitate 
per’inde  Reges  alii  plures  ab  Orien. 
tis  Impcratorlbus  adaudfi  paftim_> 
Icguntur  p.  40 6,feq.  Quorum  uti. 
quc  abfque  liccntia.eamdem  confer, 
ri  dignitatem  Romano  a Pontifice 
Francorum  Regibus  potuidc  nerni- 
ni  dubium  tlTe  debet  p 407 ,feq. 

Patriciatus  dignitati  adnexum  fuific 
durataxac  ofSctum  Defenforts  S. 
Roman*  Ecclcflz  , non  etiam  do- 
minium aliquod  in  Urbem  > Ouca. 
turn,  aut  Ezarcbatum  , ut  perpe. 
ram  vifum  eft  Petro  de  Marca, 
Ducangio  , Eccardo  &c.  multii 
evinertur  p.  410.  feqq.  Multo  mi- 
nus  Imperatorix  poteftatis  infigne 
Patriciatum  eatitifle  putandum  eft, 
ecu  falfo  Proteftantibus  aliquibus 
perfuafum  fuit  p.qn,feqq.  Judi- 
ci*  tamcn  partes  objifle  Patricios  in 
cauftis  przfertim  Sanguinis  indubi. 
tatares  eft  p.  4*4,  feqq.  Ex  quo 
vero  abuti  deinde  Patricii  dignita- 
te ccepere  » Patriciatus  abrogatus 
Romanis  a Pontificibus  eft  p.  450  , 
f‘11:  Patriciatus  denique  officio 
manifefte  repugnat  rci  dominium 
p.qfljcq. 

S. Pauli  ad  Rom.  cap.r;,  v.i,&  S.Pe- 
tri  e pi  11. 1.  cap.  a.  v.i  locus  , quo 
probe  accipi  fenfu  debeat , ex  SS. 


T A B I L I U M . <^85 

Patrum  interpretatione  liquido  cx. 
ponitur  p.  a8*.  S.  Pauli  rurfus  |. 
ad  Corinth,  cap.  6.  loco  non  is  uti- 
que  , quern  appingunt  Stldenus  > 
viciflimque  Bafnagius  , ac  Ligfoo- 
tus  , fed  is  fenfus  inert  > quern  in- 
fpexerunt  SS.  Patres,  necabnuunt 
cx  Proteftantibus  ipfis  oculatiores, 
cordatiorefquep.  50 feqq.  S.Pau, 
li  locus  alter  1.  ad  Corinth,  cap.  y. 
v.  2,  & ult.  de  Incelluofo  vere  Ex- 
communicato capienduseft,  con- 
fentientibus  adverfus  gregalcs  fuos 
Proteftantibus  aliis  pag-  580,  feqq. 
Ubi  & luftus  nomine  Excommuni- 
cationem  , & mali  voce  hominem 
Excommunicatum  intelligi  debere 
fatentur.  De  poteftate  item  pce- 
ras  irrogandi  corporalei  contra  in- 
ficiantes  Proteftantes  aliquos  acci- 
pi debere  adfirmant  Patres  > ac 
Scriptores  p.  62  l,  feqq. 

Pbilippus  Arabs  , Pater  » & Filius  ^ 
Imperatoruro  primi  Chriftianz  Re. 
ligiom  nomcn  dedifie  ferantur  ctfi 
apud  plerofque,  utrumque  tamen 
Ethnica  in  fua  ad  obitum  uique_» 
manfiiTe  fuperftitione  longe  proba- 
bilius  videtur  , fitque  manifeftum 
imo  veteribus  ex  Mcnumentis  pag. 
J 99,  feqq. 

Poenas  qua  Spirituales  , qua  Corpo- 
rales  in  flagitiofos  decernere  pofi- 
tum  in  Ecclcfiz  poteftate  fuifle 
Chriftifidclibus  omnibus  certum_» 
eflc  debet.  & conftans  p.  Ifo.feqq. 
Conftat  id  ex  S.  Scriptura  » cui 
concors  adftipulatur  SS.  Patrum 
cohort  ita  earn  interpretantium_» 
P'SJ*./*??.  Hzc  duplex  Eccltfix 
potertas  belle  fub  duplicis  GLdii 
fpecie',  Clavjumquc  ligandi  , at- 
que  iolvenJi  defignata  legitur,  & 
a Patribus  deferipta  p.  jjj  , leqq. 
Pafeendi  quoque  nomine  maeis  ex. 

Rrrr  a pri- 


Digitized  by  Google 


4 I N 

primitur  p.  yyi f,  fcq.  Sub  Virgx 
rtcrum  fpeciep.  yy3,/i?7.  Spiritua- 
ls inter  pcenas  Excommunicatio 
atrocior  eft  omnium  p.  y yp  , ftqq. 
Vide-fis  V.  Excommunicatio  . 

Pcenas  etiam  corporales  infligendi  ex 
codem  plane  , quo  Spirituales  ir- 
rogandi  profluit  , capite  Ecdefix 
pariter  dimanat  ampla  potedas  p. 
<Si7,/?97- Enim  vero  Sacerdotibus 
ram  apud  Ethnicos  , quam  apud 
Hebrxos  poenis  flagitiofos  afficien- 
dicorporalibus  facultas  inerat  pag. 
6l$,lcqq.  Quorfum  igitur  eadern 
denegabitur  Ecelefi*  , cui  ab  fe 
conditx  banc  utique  potedatenu 
vcrbo  , facloque  Chridus  D.  con- 
tulifle  dignofcitur  ? p.  620.  Ejus 
perinde  ulus  potedatis  Apodolis 
cum  faftus  pafltm  , turn  facicndus 
Epifcopis  indicatus  lcgiturp.  Si t , 
feqq.  Atque  ita  Patribus  ardle  per- 
fualum  , & ita  ex  S.  Pauli  loco  r. 
■Corinth,  y.  v,  y , feqq.  perfuafum 
item  Protedantibus  compluribus  , 
•cr  quibus  refragantes  refelluntur 
ibid.  Epilcopi  nomine  infuper  ea- 
dcm  a Patribus  > & Scriptoribus 
defignata  potedas  oflenditurp.£a4, 
feqq.  Conferunt  & ad  earn  confir- 
mar.dam  varia  Difciplinx  olim  fre- 
qucntatx  capita  p.  626,  feqq.  Con* 
firmant  & magis.ac  magis  Patrum, 
Epifcoporunt  , ac  Pontificum  qua 
ditfla  , qua  fafta  , qua  prxcepta_» 
p.6)o, feqq. Argunienfo  funt  etiam 
diverfx  Excommunicationis  fdr- 
mulat,  Carccrum' item  antiquus 
ufu«  , Epifcoporum  Minidri , Ec- 
defiarum  Dcfenfbrcs  &c.  p.6 34, 
feqq.  Vide  VV.  Dccaniat  , Tam- 
botanl , & Dcfcnforcs  . Documec- 
to  furft  prxterea  locupletiflimo 
Conciliorum  Decreta  , quorum  in 
Adits  nihil  occurrit  frequcntius , 


D is  X 

quam  Careen’s,  flagellation!*  , Ex- 
filii  See-  mentio  p.  642,  feqq.  Con. 
eordant  Jus  Canonicum , Canoni- 
cique Juris  Tnterpretes  p.tfyo.Quo- 
circa  potedatis  hujufee  particulars 
EccleHx  qui  detrahunt , iniquatn 
profedlo  rem  facere  coarguuntur 
p.  61  \,  feqq.  Quam  Ecclefix  fane 
detraherc  in  Marfilii  Patav.  erro- 
rem  prolabi  ed  a Johanne  XXIL 
proferiptum  p.  656,  feq. 
Pcenitentix  legibus  addidi  Magiftra- 
tumgerere,  Militix  nomen  dare , 
publicoque  defungi  munere  olim 
prohibebanturp.  627,  feqq.  Vece- 
ris  hujufee  Difcipllnx  fpecimen_» 
in  Jure  Canonico  adhuc  dum  con- 
fpicitur  aliquod  p.  dap,  ftq.  Pnbli- 
eam  cum  privata  ineptc  confun- 
dens  Pot.iitentia  Morinus  , exte- 
riufque  Ecclefix  ab  interior!  Foro 
hand  difeernens  rejieiturp.  djo. 
Pontifex  M.  apud  Latinos  , a Numa' 
primitus  inditutus  , de  Sacris  ne* 
dum,  fed  de  Civilibus  etiam  bene 
rtiultis  pro  officio  cognofcere  po- 
terat . Quo  ex  ordine  > a queis  ex 
Populo , quotuplex  nuraero  , & 
ua  demum  r3tione  deligi  foleret . 
ledo  maiorum  indgnibui  Magi- 
flratuum  exornatum  incedere  uti- 
que conceflum  erat  p.  p4,  feqq. 
Ejas  munus  > ac  jus  circa  Sacra  , & 
Civilia  multiplex  erat p.  96.  Alre- 
rius  potedati  nuflius  obnoxius  fe- 
re de  omnibus  e contra  ferebat  ju- 
dicium p.  97.  Quo  ipfo  ftrme  Toco 
apud  Druidas  Pontificis  M.  digni- 
fas , aC  potedas  ibid.  Fontifl cis  M. 
apud  Latinos  iterum  partes  erant 
Sacris'  prxelfe  cunftis  non  modo , 
fed  de  plerifque  ad  Reipublicx  re- 
gimen attinentibus  decernere  p. 
4P}.  Apud  Romanos  Pontifici  M. 
fui  adcrant  Liclorcs  , & Apparito. 

tes , 


R IR  U H No 

res , loris  , flagrifque  armati  , ad 
vindiftam  de  reis  capiendam  , 8l 
propulfandas  injurias  p.496.  Com- 
plurium  etiam  Civilium  Judex  erat 
cauflarum,  poenafque  intligere  fua- 
rum  tranfgrelforibus  legjum  pote- 
rat  p.  508. 

Fontifici  M.  apud  Judxcs  eadem  > 
qua:  Synedrio,  poteflas,  quin  etiam 
potior  inerat , ampliorquep.no, 
feqq.  Sub  state  Judicum  eum  pe- 
nes Imperii  fumma  integra  ftabat  ; 
tumque  ad  eunidem  , Captivitatc 
foluta  r plena  regrefTa  eft  ibid . In 
Regis  ipfos  , prxfcrtim  Juda  > 

( nam  e Pontificis  M.  jugo  Reges 
ll'raclis  ex  libris  Talmudicis  sub- 
trahendos  aliqui  ducunt  ) , Ponti- 
cis  etiam  poteflas  extendebatur  p. 
m,ftqq.  Fabellis  deputanda  eft 
tamen  , qu®  apud  Seldenum  , & 
Salmafium  ex  Taimudids  fcriptis 
fertur  traditio  de  Rege  in  Legem 
delinqucntc  flagellationi  fupponi 
lolitop.  1 *4.  Pontificis  , ac  Regis 
officia  ita  deinceps  apud  Judsos 
difcreta  fuere,  ut  fupra  Rcgiam 
dcreum  erecla  Pontificia  dignitas, 
potellafque  fuerirp.  uj. 

Pontificis  M.  apud  Chriftianos  digni- 
tas , ac  poteflas  fupcriori  , prx 
Imperiali  , falltgio  a Deo  ipfo  po- 
fita  efi : quo  fane  port  fuam  loca- 
(am  pcrinde  fuifie  Epifcoporum  di- 
gnitatem etiam.  poteftatemque  te- 
(Ics  ipflmet  non  explodcndi  uti- 
que  accedunt  p.  138,  feqq.  Atque 
Pontificis  M.  imperio  utique  fubje. 
flos  fetnet , Judicefquc  fuppeda- 
neos  agnofeere  Imperatores  ipfi  , 
ac  plerifquc  reverentif  , obedien. 
tixque  officiis  planum  facere  haud 
detrediarnnt  p.!48>  feqq.  Knim  ve. 
ro  in  Movfc  , & Aaron  prffigura- 
ta-  Rom  - Pontificis  vidcri  perfona 


TAB  ILIUM.  '68f 
non  tantum  poteft  p.  378 •/«’?  . led 
imo  dePontif.ee  ipfo  accipi  di£la 
dc  Chrifto  Rege  > & Sacerdotc  dc- 
bemp.379.  In  Melchifedecho  rur- 
fus  Sacerdote . & Rege  Rom.Pon- 
tilieis  fimiliter  prxgefta  reputatur 
perfona  p.  380.  Ojiare  Rom.  ia_»- 
Pontifieera  potertatis  utriufqueSa. 
cerdotalis  , & Regix  confluxifTe 
fummam  tam  adfirmant  Patres,  & 
Scriptores  p.380.  feqq-,  quani  con- 
firmant  Pontitices  ipQ  , Principcf- 
quep.  383. 

Pontificis  Romani  beneficio  Regns 
infulis  qui  paffim  infigniri  Reges 
promeruere  , quique  vicifliim  im_» 
grati  animi  obfequium  > aut  ex 
Pontificis  automate  utfirmitudi- 
nem  Regnis  adquirerent  fuis  ara- 
pliorcm  , Roman®  Ecdefi?  Rcgoa 
fua  aut  hcere  veftigalia  , aut  fidei 
facramento  obftringere  fe  fe  non 
dubitarunt , obiter  recenfentur  p. 
384,  feqq-t  & Jpojiqq.  A Pontificc 
Rom.  Occidents  inflauratum  eft 
Jmperium  p.434,  ftq.  In  Elediione 
Imperatoris  Pontificis  adprobatio 
requiritur  p.437, feqq.  Fidei,  obe- 
dientisque  Sacramento  Pontifici 
devincire  fe  fe  Impcratorcs  reli- 
gioni  duxerep.  44a,/? qq.  V;d e V. 
Impcratorei  . Pontificis  Rom.  file. 
&io  five  ut  Imperatoris  confirma- 
retur  fuffragio  , five  ne  abfque  Im- 
perialium  Mifforum  inter ventuce- 
lcbraretur  , ad  aVertenda  Schif- 
mata,  provide  confilio  a Pontifici-- 
bus  ipfis  prolpeclum  eft  p.  287.- 
Qui  tamen  mos  & interceptus  eft 
paffim  , atque  poftremo  fublatus 
penitus  ibid.  Pontificis  M.  adpro- 
batione  pro  Imperio  admiaiflran- 
do  Imperatorem  haud  indigene 
falfo  jaftavit  quondam  Ludovicus 
Bavarus  p.  z8p- 

Pote- 


Digitized  by  Google 


*8*  I N 

Poteftas  Eccfefiartica  origine  Divi* 
ru  , Principalis  e contra  dumtaxat 
humana  ollcnditur  ex  S.Scriptura, 
jundlic  vulgo  Interprctibus  um_> 
Catholicis  , quam  Hetcrodoxilp. 
8 sftqq.  Qui  Poteflatem  laicam  a 
Deo  immediate  efle  pognant , ab 
iis  , qui  contra  earn  mere  human* 
elfe  inltit utionis  propngnint , & 
numero,  & doflrina  , & rationi- 
bus  facile  fuperantur  p.  i 3,  feqq. 
Quotuplex  fit  poteftas  hxc  politic 
ca:  quo  modo  a Deo  profcda,  qua* 
ve  ratione  hominum  indu&a  vo- 
luntate  dici  rede  queat>  & debeat, 
late  explicatur  p.u\,ftqq.  Quibus, 
& quot  modis  induci , aut  mutari, 
aut  etiam  colli  Laicx  poteftatis  for* 
ma  poflit  p.  i6,fcq.  An  paflis  , ac 
promiffis  obligari  queat  ibid.  Po- 
teftas denique  Civilij  tribus  def- 
cribi  rebus  refte  pot  eft  , Legibus* 
Judicibus,  & Magiftratibus p.373. 

Poteftas  Ecclefiaftica  a Laica  non  pen- 
det ; longe  prx  Laica  przftat , fu- 
periorique  pofita  fsftigioeftp.  70, 
f-qq.  Errores  prxcipui  circa  Ecde. 
fiafticx  poteftatis  formam  , finem, 
& effectum  enumerantur  , unaque 
obiter  exphduntur  p.ji.  feqq.  Ec- 
ctcfiafticx  poteftatis  obiectum  res 
Spirituals  nedum  funt , fed  etiam 
fenfibilcs;  qux  ideo  a Laica  diftin* 
guitur  non  ratione  obj.-cti  , fed 
ratione  finis,  & effectus  p.Sijeqq. 
Hinc  ex  fine  ita  Civilis  Ecdefiafti* 
cx  fubordinata  evafit , ut  abfque 
hac  ilia  perfects  fubfiftcre  ne- 
queat » atque  huic  obnoxia  clfe  de- 
beat p.  119,  feqq.  Nec  id  difSteri 
TKorndicius  auius  eft  ibid, , aft  di- 
ferte  adftruit  tam  S.  Scripturx  ve- 
ritas  inconcuffa  , quasi  SS.Patrum 
eoncors  craditio,  atque  Scripto- 
rum  unanimis  doctrina  p.  130 , 


D E X 

feqq, Inde  fequitur  eorumdem  fen- 
tentia  Civili  longe  antecellere  Ec- 
clefiafticam  p.  13  Si  feqq-  Qui  con- 
tra pugnant , Civilique  Ecclcfia- 
fticam  fubiugare  tentant,  a Patrom 
doctrina  longius  aberrare  demon- 
flranturp.  1^6,  feqq.,  & 1S0,  feqq. 
S cubi  Poteftas  laica  ad  res  Ecele- 
fiafticas  extendifle  fc  legitur  , quo 
demum  rite  ab  ipfa  id  factitatum 
fit,  expendirur p>  iqotfeqq.  Alio- 
qui  poteftati  Regix  in  Ecclefi.<fticis 
rebus  obfequi  religions  cedere  re- 
ctc  pronuntiavit  BofTuccius,  & ad- 
probe  demonftrandum  adfumpfit 
eximius  Galliarum  Epifcopus  alter 
p.  173  ,f  q-  Ecclefix  poteftas  Divi- 
na  iniluucione  cam  Jadiciaria,qjani 
Legislativa  ineft  p 480, /f qq.  Vide 
VV.Ecclefia,  &■  Epifcopi  . Collata 
item  Ecclefix  poteftas  eft  Lites  in- 
ter Pidelcs  cuam  Laicos  finiendt  , 
Laicafque  infringendi  leges  fuisin- 
feftas p.  y?o ,/eqj.  Videfis  VV.  Le~ 
get,  & Lites  . Poteftas  iterum-> 
paenas  infligenji  Spirituales  , St 
.Corporates  p y yo,  feqq.  Vide  VV. 
Excommupicatio  , & Tanas  . 

Preces  vulgo  pnmarix.quarum  vigo- 
re  Germanix  , & Gailix  Rcgcs  j is- 
habent  idoneam  prxfentandi  , five 
nominandi  perfonam  ad  Beneficia 
vacantia  , aut  prmio  vacatura,  vim 
nonnifi  ex  Pontificia  concefltone 
obtincnt  . Id  inticius  Protcftintes 
cuntcs  rtfutantur  p.  j6,,fcqq.  A 
Rndulpho  I.  Precuoi  harum  ufus 
primun  occepit  , Dcta  ei  ncmpc  a 
B.  Gregario  X.  facultate  p.  3S4. 
Ex  pari  dcinde  , atque  perlbnali 
du  nuxat , non  pcrpctu  > , uti  fal. 
fo  puunt  aliqui  , Puntificio  indul- 
to  Precum  i as  in  Impcratorts  altos 
ad  hanc  ulquc  diem  defccndit  peg. 
}6-i>ftqq.  Nequefane  ex  liberal! 

Ci- 


Digitized  by  Google 


R E R U M No 

Civilitatc  tantum  , & cautcla  , uti 
Proteftantes  alii  diccre  fnmnia- 
runt , fed  cx  neccfliiate  Prccum 
j is  a Romano  Pont ifice  experen- 
dum  > expectandumquc  fore  |m- 
pcratorcs  ipfi  agnovere  pag.  366, 

f'W-  . 

Precum  item  primarum  jus  ratione 
lAivtntus  ad  Coronam  Galliarum 
Rtgibus  legitimum  , indepcnden. 
tcr  a Pontifcio  indulto  , nullum_» 
competit  . Publicirtx  > & Regalia 
fix  tarn  jus  Prccum  iftud  , quam 
Regalix  jus  adftruentes  non  au- 
diendip.  369, [eqq.  A Pontificibus 
attamen  facia  pa  dim  Galliarunu 
Regibus  eft  facultas  ad  Bcneficia 
vacantia  , aut  primo  vacatura  no- 
minandi  ibid.  Primus,  qui  fui  prin- 
cipio  ^fJventus  ad  Coronam  romi- 
rare  ad  Bencficia  prxfumpfit , fer- 
tur  Henricus  Ill.Cujus  decreto  ta- 
men  abfque  mora  Gallicanus  Cle- 
rus  contradixilTe  legitur  , non  fe- 
cus  atque  limili  alteri  Henrici  IV. 
fubinde  intercept  p.371, /e^-Aliud 
baud  abfimile  Caroli  VI.  decretum 
a Carolo  VII.  abrogatum  conftat 
ibid.  Modo  denique  non  nifi  depre- 
catorio  fibi  utendum  in  rominan- 
dis  ad  Bencficia  rati  funt  Franco, 
rum  Reges  ipfi , atque  ita  plane 
fieri  debere  Galli  ipfi  Jurifperiti 
haud  inficiantorp.  37 z.fcq. 

Proteftantes  Laics  Potefiati  , ac  Ma- 
giftratui  Politico  in  Ecclefi.e  regi« 
mine  , Religionifque  facris  auc  pri- 
mus , aut  pares  adferibere  partes 
quinam  prxcipui  baud  fuerint  ve- 
riti  p.  j ,feq.  Qui  e Noftris  eos  po- 
ne turpi  hoc  in  errorc  fequi  non 
txhorrucre  p.6,[eqq.  Qui  Regix 
potefiati  Di vinam  tribuun t orignenj 
P 8,feqq.  Vidc-fis  V.  Tote/lai . Di- 
, fatiifque  Protcfiactes  fccutn- 


TAB  III  UM,  6 8/ 
met  pugnant  , dum  Laicam  fuper 
Ecclefufticam  poteflatem  efferre 
ollentant,  & contra  Poteftatem  lai- 
catn  ipfimet  frequenter  comtno- 
vent  rebellionem  p.  74 ,hqq.  Per- 
fecuiionum  tempore  publics  Chri- 
ftianis  defuifie  Templa  crocitantes 
eafuftlantur  p.  I76,feqq.  Vide  V. 
Ttrnpla  . Primarum  |us  Precum 
Imperatoribus  , Regibufquc  , in- 
dependentcr  ab  Hcdefix  indulto  ■ 
competerc  eapari,  qua  ipfis  Re- 
galix Jus  adquifitum  ratione  per- 
fuafum  habent , tarn  falfo  putant , 
quam  fruffra  pugnant  pat;.  362, 
Jeqij. , & 3 66,fetjf.  Videfis  VV. 
Precis  , & Regalia  . 

Proteftantes  intento  in  id  maximein- 
cumbunt  nervo  , ut  Ecclefix  Jurif- 
didioncm  , & Imperium  , five  Ju- 
diciariam  > ac  Legislativam  aufe- 
rant  poteftatem  p.J74-  fcq q.  In  $0- 
cictatis  xqualis  fy  ftemate  adftruen- 
do  , & exponendo  tarn  abnormitef 
ab  vero  abfeedunt  , quam  atroci- 
ter  fecummet  digladiantur  p.  375* 
feq.  Errant  putaotes  Imperatorix 
poteftatis  fpccimen  olim  fuiffe  Pa- 
triciatum  , five  cum  Patriciatn  co- 
pulatam  Imperatoriam  poteftatem^ 
atque  infuper  quidem  in  Pontifi- 
cem  ipfum  p.  41s,  fcq.  Jure  belli 
Carolo  M.  Imperium  adquifitum 
contendentes  non  audiendi  p.433, 
feq.  Fidem  , obedientiamque  Rom. 
Pontifici  ab  Imperatoribus  defpon- 
deri  confuevifle  negantes  fplendrdi 
redarguuntur  mendacii  fag.  441, 
f’.q.  Ecclefiallicx  Hierarchix  gra- 
dus  , & officia  fiibvcrtere  , & Epif- 
copos  loco  fupra  Prcsbytcros  dc- 
trudere  fruflra  conantur  p.  450, 
feqq-  Vide-fis  VV.  Epifcvpi  , dr 
Hierararcbia  Eccltftaflica . 

Proteftantes , ut  eorwra  nioris  eft  dif- 

fen- 


Digitized  by  Google 


b E X 


<?88  I n 

fentirc  interfe  fe  , in  adftruenda 
Eccicfiaflica  Jurifdiiftione  non  una 
inccdcre  fciunt  via  : ram  indul- 
gentiores  alii  juftam  > & amplam 
faciunt  , alii  vcro  iniquiortS  tut 
nimis  ardtanc , aut  otnnir.o  aufc- 
runt  p.  48*1  fcq.,  4S5J  & 491 . In- 
ter hos  injuria  fane  agunt , qui  Ec- 
clefix Forum  , ac  Territorium  adi. 
muntp.  498,  feqq.,  6i  quide  Fidc- 
lium  litibus  cognofccndi  faculta- 
tem  eripiunt  p.  507.  Vide  VV.  fo- 
rum , & Liles  . Frulira  vero  de 
Conftantini  M-,  & Caroli  M.  lege 
de  Epifcopali  Judicio  litem  aliqui 
movent  i contra  quos  ipforum_> 
e grcge  pugnant  alii  p.  J *l,fcqq. 
Perperam  interpretantur  Matthxi 
locum  i8»  I7,feq  > quide  Ecelefi? 
Frxfidibus  intelligi  profeflo  de- 
bet > deque  poteflate  tara  eflfedli- 
ve  abfolvendi  a peccatis  , quarn 
ferendi  Cenfuras,  veluti  fobrio* 
res  ex  ipfifmet  conveniunt  p.  y*a, 
fcqq.,  & H9,f‘q-  Cenfuras  iterum 
alii  ex  Pagamfmo  > ex  Judaifmo 
alii  in  Ecclefiam  profluxiife  falfo 
imaginantur  p.  jjj),/r^j.  Vide  V. 
Excontmxnhatio  . Tam  incpte  , 
quam  impie  Excommunicationis 
ufum  abEcclefiu  prorfus  eluninan- 
dum  obgarriunt  p.  dto.  JPalluntur 
oppido  , qui  S.  Pauli  locum  1.C0- 
rimh.  y,  y» fcqq.  ad  pccnas  dumta- 
xat  fpirituales  referendum  aotu- 
mant  , ut  quem  de  eorporalibus 
etiam  capi  oportcre  ipforum  ex 
grege  oculatioreS  alii  perfpeffum 
habuere  paj-  <5at,  fcq.  Vide  VV. 
S.  Matthsi  i & S.  Pauli  . 

Purgationis  apud  Ethnicos  ufitatx 
quinque  dinumeravit  gradus  The- 
on  Smyrnxus  . quorum  breve  fpc- 
cimen  exhibeturp.  5py. 


R 

RFgalia  jam  ante  Caroli  M.  xta- 
tcm  Epifcopos  poDTedilfe  , anw 
pliora  deinde  ab  eodem  Impcra- 
tore  fuifleillis  col  lata  multis  oflen- 
dunt  Viri  DoQi  p.301.  Rtgalium 
nomine  duo  veniunt  dumtaxat . r. 
Bona  Feudalia  EcclcHis  a Rcgibus 
collata  , quarum  ideo  vacantiumj 
frudlus  Regum  fiunt  . 2.  Beneficia 
Juris  Patronatus  Regii  , quibus 
ideo  vacantibus  perfonas  idoneat 
prxfentare  ad  Reges  pertinet  paj. 
31  l>fe9-  Hinc  Regalium  jure  Re- 
gibus fat  non  efle  five  vacantea 
conferre  Ecclefus  , five  Ecclefia* 
rum  percipere  vacantium  fruRus 
contra  Procedantes  , Regalidas,  & 
Publicidas  late  demonflrandum  ad- 
fumpfimusp-  3 16,  fcqq. 

Regalix  itaque  pr^tenfo  juri  > ab  Ec- 
clefix  concefDone  independentcr  > 
obftat  imprint's  Jus  Naturale  , ac 
Gentium  , quo  propriis  Ecclefia 
bonis  ex fpoliari  1 quopiam  require 
conftat  p.  3 1 7>  / q.  Obftat  quin  in- 
fuper  Divinum  Jus,  quo  Beneficia 
confercndi  facultatcm  ad  unam  Ec- 
clrfiam  ipfam  pertinere  certum  eft 
p.  3 1 9'  ieqq.  Ncque  perro  Regalix 
tusfunuat,  validuaique  facit  u/iis 
aut  Beneficia  conferendi , aut  Bo- 
na percipiendi  vacantia:  nam  ufus 
cjuimodi  aut  dubius,  aut  illicit  us  , 
aut  damnatus,  aut  Ecclefix  demum 
indulgentia  , fi  legitimus  , induflus 
oftenditur  p.}  22,  fcqq.,  3 2 y ,/cqq., 
m 317,  fcqq. 

Regalix  Juri  perinde  , qua  parte  Ec- 
cleftaftica  facrarum  Ekdtionum  li. 
bertas  eodem  mfrjrgitur  , jugi  Au- 
dio , conatuque  omm  ie  ie  oppo- 
fucrc  ubique  gentium  Ecclefix  ■ 

Gal. 


Digitized  by  Google 


Rerum  N 

Callicanap.  izq,fcqq-  Romana  p. 
3 *P> /<"??•  Grxcip.iwJeqq.  Afri. 
ctnap.  33<5.  Hifpanica  p.  337.  Ita- 
lica p.  3 38,/e?f.  Anglicana  p.  340, 
/riyiy.  Germanic* p.  342, /ef.  Polo, 
nica  p.  3 44. &c. Regalia:  Jus  tamen 
five  Regius  adfenfus  in  Beneficio. 
rum  collatione  paflim  obtinere  dc- 
inde  ccepic  ex  Ecclefix  tolerantia  , 
vel  indulgentia  : cui  (olerandi,  vel 
indulgendi  non  una  fane,  juflaque 
v fuit  cauflap.  343,/*^.;  fuit  nem- 
pe  Regum  liberalitas  in  ditandis 
Ecelcliis;  fuit  Imperii,  & Sacer- 
dotii  concordia;  fuit  & Seditionum 
evitandarum  intuitus  Sic.  ibid.  Vi- 
de-fls  V.  Epifcoporum  ElcClic.net . 
RegalixJus  rurfua  , qua  parte  vacan- 
tium  Ecclefiarum  frudlus  rel'picit , 
eofdem  percipiendi  Regibus,  in- 
dependenter  a Pontificio  indulto  , 
nullum  item  competit  p.349, fcqq. 
£orum  enim  futuro  Succelfori  re- 
fervandorum  cufiodia  aut  Epifco- 
po  viciniori , aut  Ecclcfif  Clero  , 
aut  Oeconomo  commendari  fole- 
bat,  inierdida  Potellate  Laica  qua- 
libet  eorumdem  adminitirationi  fc 
ingerere  ibid.  Ita  in  Grxcia  , & 
Africa  p.  350s  in  Hifpania  , & Ita- 
lia p.3  si./e??.;  in  Gallia,  & Ger- 
mania p4g.  353  ,feqq.  Ubi  Regalix 
abufum  a Carolo  Calvo  primum 
occcpiflc  auguratur  Norifius  , qui 
abufus  perinde  Lotharium  > ac  Lu- 
dovicum  II.  pervalit , & a quo  po- 
Ilea  rccedere  , Ecclefiifque  ablata 
refiituere  iifdcm  rcligiofuitp.35  j, 
fcq.  In  Anglia  item  p-359. /«■?•> 
in  Germania  rurfus p.360. Denique 
Religionis  intuitu  Regalix  jurc_> 
( titulo  fundacionis , ac  legitimx 
confuetudinis  , iaxta  Caput  ia. 
Concilii  Lagdunenlh  II,  deficicn- 

Tars  III.  Tom.  VI. 


T A B 1 L 1 U M.  68$ 

te  ) Galliarum  Rcges  ipfi  uii  rc- 
nuere  p.  360,  fcq. 

Reges  in  adeunda  Regni  adminirtra- 
tione  padlis  obligari  , ac  promiflis 
cum  multis  declaratur  exemplis  , 
turn  gravium  probatur  rationum 
ponderep.  191  fcq.  RegisJus  aSa- 
muele  deferiptum  i./fcg.8.an  Deo, 
an  Populo  acceptum  lit  referen- 
dum non  una  Dodlorum  opinio  ell 
p.29,  fcq , cSr  iifo.  Vcri  corum 
videturfimilior,  qui  Populi  luffra. 
giis  illud  deputant  ibid.  Et  certe 
Regum  inilitutionem  apud  Etlini- 
cos  Juris  mere  humani  intra  limi- 
tes  hxfilfe  indubium  ell  p.  50,  fcqq: 
Inde  fequitur  a Regibus  leges  pro- 
fedlas  nec  humani  extra  Juris  fines 
egredi  1 quod  ipfum  per  Legisla- 
torum  tam  veterum  , quam  recen. 
tiorum  feriem  obiter  difeurrendo 
liquido  patefic p.  3 it  fcqq.  Regibus 
plus  nimio  tribuens  , idcfl  crimina 
pro  iibitu  definiendi  potellatem  , 
ab  iilque  detinita  ad  natur;  leges 
pcrtinerc  adfirmans  Hobbefius  ex- 
iiifllatur  p.  61  ,fcqq.  Qux  de  Re- 
gibus loquuntur , S.  Scripturx  lo- 
ca,  & SS.  Patrum,  explicantur  ita, 
ut  fobriam  reddant  fententiam  p. 
<Sj  Jcqq.  < 

Regibus  monita  bonx  frugis  plena  , 
mandataque  perfxpe  data  ab  Epil- 
copis  leguncur  p.145.  Ipfis  viciffim 
iugem  , religiofamque  Sacerdotali 
de  potellate  , dignitateque  exifti- 
mationem  infedilTe  , eximiamque 
erga  Epifcopos  , atque  Leges  Ec- 
clefiailicas  obfervantiam  hxfilfe  lo- 
cupleti  funt  documento  Saridtiones 
ab  ipfis  editx  paflim  , de  quibus 
tul'ep.  131,  fcqq.  Hinc  Franc.  Re. 
gum  potellate  quammaxime  leges 
plerumque  Ecclcfuilicas  fuifle  con- 
ditas  falfo  adfirmafle  Prxslxus  , 
S t s s Gou- 


Digitized  by  Google 


tfpo  I N 

Gouflxm  , Petru*  de  Marc*  > Ba- 
luzius  &c.  revincuntur  p.  154.  De 
Rtgibui  obcdientia  przftanda,  ob- 
fequioque  pendendo  veteresolim 
Fideles  jugiter  fe  dedere  follicitos: 
utque  fe  dcderent  otnnes  deinceps, 
audlores  fe  prxbere  Epifcooi  offi- 
cio duxerunt  p 167,  feq.  Regibus 
ipfis  Epifcc.porutn  , ac  Rom.  Ponti. 
ficis  quammaxime  proteftione  turn 
dcmum  in  Regno  fe  tutos  fore  per- 
fuafum  arete  fuit  : quam  ideo  fibi 
officio  plurimo  procurare  fatege- 
runt  p.  ids  , feqq.  Perfarum  Re- 
gibus in  more  poficom  erat,  ut  Re- 
gia egredientibus  ignis  ipfis  fa- 
cer in  foco  prarferretur  p.  209.  In. 
de  profectum  , utante  Poncifices 
itineri  fe  committentes  Euchariftia 
deferatur,  morem  iactans,  in  eum- 
que  invectus  Ritterhufius  refelli- 
tur  ibid.  Regibus  quampluritnis 
cgregiz  ceffit  iaudi  religio  , ftu- 
diumque  cum  bona  Eeelefiarutn_> 
amplificandi , turn  eadem  bona  pu- 
blicis  ab  oneribus  fervandi  immu- 
nia  p.  t6g  , feqq.  Vide-  fis  V.  Bona  . 
Quamplurimis  item  pro  Religkmc 
cu’n  Regiis  infulis  Romano  a Pon- 
tifice  infigniri  cordi  fuit , turn  Ro- 
mano fe  Pontifici  fide  » obedien- 
tiaque  devincire  > ac  Regna  facerc 
vectigalia  fuit  in  votisp.  384 .feqq. 
Inde  vero  potius  in  ipfos  magnum 
profectum  efl  emolumemum,qu*m 
damni  quidpiara  vel  leve  pateren- 
tur  p.  190  yftqq- 

Religioni*  res  alia:  ad  fubfiantiam  , 
alix  ad  flatum  attinent : utrxque 
vero  intra  Ecdefiaftici  juris  limites 
comprehenduntur  > Proteftantium 
etiam  fententiap.  79,  feqq.  Qui  ta- 
men  parum  fibi  cohfrentes  plus  ni- 
tnium  Politico tribuunt  Magiltra- 
tui , Jus  nempe  circa  Regimen  Ec- 


D E X 

clefix  publicum  » feuexterius,  Ec- 
clefix  refervato  uno  privato  , feu 
interiorip.  81  .feqq.  Abfque  Reli- 
gione  Hare  bene  comparata  Rcfpu- 
blica  nequit  : id  inficiatus  Boifue. 
tius  refellitur  p-  84  > feqq.  Religio- 
ne  abdicata  , qui  Atheiltnum,  Na- 
turalifinum  , Epicureifmum  , Pyr- 
rhonifmum  &c.  induccre  haud  ex- 
horruere,  obiter  explod  unturp.Rf, 
feqq.  Gentcs  apud  omnes  inRepu. 
blica  prior  Religioni  factus  temper 
eft  locus  p.87.  feqq.  Quin  illud  Le- 
gislatoribus  excogitatum  hxfit  , ut 
quo  firmioresevaderent , eo  leges 
ab  fe  latas  Religiune  firmarent  p. 
88-  Religioni*  contra  diverfita*  in 
Repubtica  Seditionum  caufla  fxpiuS 
extititp  pt.  Vetus  hxc  ipfade  Re* 
ligionc  a bene  morataRepublica  in. 
divifa  perfuafio  arete  Judfu, Perils, 
Gr?cis.  Latinis.Sioenfibus  tUc.  ine- 
rat,  Philofopbis  item,  Politicis&c. 
h$fitp.  ioo,  feqq.  in  Una  Religione 
Chriftiana  vero  perfeccam  confi- 
ftere  Rempubiicam  ex  utriufque 
fine  demonftratur  p.  117  , feq. 
Rodulpho  I.  Imperatori  fruftra  , pro- 
terveque  indignatur  Hyppolithus 
a Lapide,  Vir  Luthcrana  pccc  a 
capite  ad  talos  afperfus  , quod  prx- 
ter  fas,  ac  modum  Romano  le  Pon- 
tifici fide  , obedientiaque  non  tam 
devinxerit,  quam  dcmilcrit  p 452. 
Roman*  Eiclefix  Patrimonia  qu$  > & 
quot  dim  five  in  Oriente  , live 
in  Occidentep.  J 10 ,Aq.  Qux  inde, 
quantave  annua  obveniret  eidena 
przftatio  : in  quam  fubinde  per- 
mutata  , a quo  erepta , & <ub  quo 
redintegrata  p.jii,.ftq.  fcidenu 
Ecdefix  donatx  ab  Anpeno  Regc 
Alpes  Cottix  , qux  a Segulio  , leu 
veriu*  ab  Ebruduno  incipicbant 

p.  J12» 


Digitized  by  Coogle 


Rerum  No 

p.  3U,/irf.  Vide-fi*  VV.  Ecclcfia 
Horn.  t & Horn.  Vontifex  . 

Romans  Urbis, Oucatus,  Exarchatuf- 
qne  Ravcnnatis  dominium  a tem- 
pore S.  Gregorii  II.  unum  penes 
Rom.  Pontificem  ftetiflc  integrum  , 
non  penes  Romanum  Populum  , 
uti  Cointio,&  Carlio  vifum,  often- 
ditur  ex  litteris  Scephani  ILS. Pau- 
li I.,  Hadriani  I,  Johann  is  VIII.  &c. 
p.  408,  fcq.  Nec  apud  Francorum 
Reges,  veluti  perfuafum  fuit  Du- 
cangio,  Petro  de  Marca,  Eccar. 
do  &c. , ex  litteris  fit  manifeflum 
S.  Gregorii  III,  Senatns  » Populi- 
que  Romani , Stephani  III , Leo- 
nis  III , Alcuini  &c.p.  41a  > feijij. 
Ex  Nmnmis  item  S.  Gregorii  III  , 
S.  Zacharix , Hadriani  I , Stepha- 
ni IV,  S.  Nicolai  I.,  Johannis  VIII. 
&c.  p.  415  , Jeqq.  Turpi  propte- 
rca  labor  am  errore  Goldaftus  Ur- 
bis  Impcrio  potitos  Imperatores 
ufque  ad  an.  1 14).  adfirmans  ; Le 
Blanc,  & Pagius  Urbis  Imperiuro 
a Romanis  ipfis  Pontificibus  in_r 
Francos  Imperatores  fuifle  transfu- 
fum  autumantes ; Fleurius  > & Mu- 
ratorius  ejus  dominium  penes  Im- 
peratores ufque  ad  an.  1 346.  man- 
fifle  pugnantes,  ac  Nummos  ideo 
pracfatos  Impcratorios  fuifle,  non 
Pontificios  opinati  ; Carlius  etiam 
Nummos  illos  Senatorios,  ideoque 

. penes  Senatum  Urbis  Impcrium-i 
ftetiflc  ufque  ad  an.  800  , quo  ad 
Francos  demum  tranfmigrarit  , & 
apud  quos  integrum  manferit  uf- 
que ad  an.  1 198 , exputans  p.  417, 

Romanx  Urbis  Dominio  Grxcos  Im- 
peratores jam  ab  anno  900.  circi- 
ter  omnino  decollate  locuples  acce. 
dit  teftis , nihilque  fufpedus  Con- 


T A B I L I U M.  tfpi 

ftantinus  Porphyrogenneta  : quo 
unius  teftimonio  liquet  in  fal Co  po» 
fuifle  fane  pedem  Audores  Ephe- 
meridum  Florent.  ex  falfis  quibuf. 
dam  Nummis  arguentes  Urbis  Do- 
minium apud  Grxcos  ufque  ad  an. 
1000.  man  fide  integrum  p.  411, 
fe f.  A Francis  vicifiim  inPontifi- 
ces  Urbis  Dominium  primo  fuifle_» 
translatum  autumar.s  Petrus  de_> 
Marca  rede  fuggillatnr  a Pagio  i 
& Pagius  viciftim  cxiftimans  a_» 
Pontificibus  in'  Francos  tranfmif- 
fum  dignum  fe  prxbuit  , qui  a 
Georgio  vapularetp.  421, feq.  Vi. 
de-fis  V*  A ummi . Abfolutiflimo 
rurfus  Urbis  imperio  potitos  unot 
Pontifices  oftendit  Jus  cudendx 
Monetx  ; quo  jam  fub  Pafchali  L 
fal  tern  fruitoi  illos  conllat  p.  41 J, 
feqq-  Vide  V.  Monet x , 

Romanus  Senatus  anno  jja.juxta  Pa. 
gium  , aut  5 y J . iuxta  Norifium  » 
Totila  deletus  Imperii  fumma  po. 
tiri  deinceps  ab  anno  728,  quo  a 
Grxcis  Imperium  dccollavit,  ufque 
ad  an.  800,  quo  in  Carolum  M. 
transfufum  fuit  , utidicere  forania- 
vit  Carlius,  haud  certe  potuitp. 
419  , feqq  , 428  , [cqq,  Jdeo 

Nummi  toto  e temporis  intervallo 
procufi  , non  Senatorii , fed  Pon- 
tificii  erant  procul  dubio  ibid.  Sub 
Innocentio  II.  fubinde  inftaurari  Se- 
tiatus  utique  ccepit,  quin  forte  pri- 
dem  fub  Agapito  II.  caput  attolle- 
re  vidcri  jam  potuit  , fub  Pontifi- 
cis  obedientia  tamen  , imperioque 
degere  compulfus  eft  , ab  eoque 
dignitatem  , fide  defponfa  , fufei. 


S s s s a Sacer* 


Digitized  by  Google 


I N D 


i 

S 

SAcerdotes  apud  Gentes  ubique 
ferme  omnes  Rel igionis  officii* 
prasftfii , film  mo  , pofl  Deo*  im- 
mortalts  , habiti  honoris  gradu  , 
Leg'bus  curandis,  publicis  imo  Ju- 
diciis  prxpofiti  , cum  poteftate 
dillringendi  in  flagitiofos  pcenas  le- 
guntur  p;ifljm  p.  8 9 > feqq.  Apud 
A-gyptios  in  potefiacis  huiufce 
lignum  imaginem  ex  Saphiro,  qux 
die  batur  I'critat , de  collo  gerere 
folcbantp.  pi  , feq.  Apud  Grxcos 
diver  fa  a diverfis  officii*  nomina_> 
fortiebantur  p-  95.  Apud  Latinos 
aNuma  optimx  conflituendx  Rei- 
publicx  ca  inita  ratio  eft , ut  pri- 
tno  curandis  Sacris  , ac  perinde 
Civilibus  etiam  prxficerentur  Sa- 
cerdotes,  cifque  Pontifex  M.p.94. 
feqq.  Sacerdotium  porro  cum  Im- 
perio  geftum  ab  eadem  perfona 
Gentes  apud  plerafque  legitur  p. 
100  ,feq.  Vide-fis  V.  /mperium  . 
Sacerdotes  Ethnici  Romanis  maximo 
erant  in  honorc  p.  aai.  In  Aigy. 
pto  publicis  alebantur  fumptibus 
ibid.  Apud  Gallos , Grxcos , In* 
do>  , ABtbiopes  , Scythas  , Perfas  , 
Arabcs,  Turcas  &c.  magnis  defun- 
gi  fnlebant  muneribus  , ac  magno 
haberi  in  honore  p.tzi.  Multo  igi. 
tur  magisDei  > &Chrifti  D.  juffu, 
Sacerdotes  Veteris  , ac  Novx  Le- 
gis  cundtij  reverendi  femper  fuere 
ibid.  Sacerdotibus  iterum  publics 
annuatim  decreta  erat  annona  p. 
25 1 • Jure  Di  vino  vero  tarn  veteri, 
quam  novo  Sacerdotibus  deberi 
fufteotationera  , obedientiam  , Sc 
revercotiam,&  Scriptura  , & Tra* 
ditio  fuadent  p.  180  , feqq.  Sacer. 


E X 

dotibus  item  lege  Divina  poflefiSo. 
nesfuiffe  proprias  ex  S.  Scriptura 
patet  p.  api.  Apud  Ethnicos  Judi- 
cuin  etiam  officio  defungi  Sacerdo. 
tibus  datum  erat , circa  Sacra  vero 
pleniffima  frui  iurif'didtione  fas  erat 
p.  491  , feq.  Apud  Judxos  olim  , 
ABgyptios,  Romanos  , atque  Chri- 
ftianos  perinde , Sacerdotibus  pro- 
prium  neque  defuit  Satellitium_> 
p . 491 , feq.  De  Civilibus  jufdi- 
cundi  rebus  facultate  neque  care, 
bant  apud  Asgyptio* » ac  Tyrios  , 
apud  Lacedftnones  , & Athenien- 
fes  , apud  Grxcos,  atque  Germa- 
nos  , apud  Latinos  , & Romanos  , 
& apud  Judxos  qaammaxime  p. 

jo  7,  feqq. 

Sacra  veteres  apud  Romanos  erant  > 
qux  Pontificif  automate  Djis  im- 
morcalibus  dicata  folemniter  eranti 
Sandfa  vero  , qux  fandtione  a Pon- 
tifice  M munita  fuiflent  p.  96. 

Satanx  flagitiofos  tradendi  patella* 
Apofiolis  facta  liquet  ex  S-  Paulo  I. 
ad  Corinth.f.  v.y.  Qux  plane  tra- 
ditio  geminam  complectcbatur  pee. 
nam,  fpiritualem,  qua  fpirituj  fide., 
iium  Communione  defraudabatur  , 
& corporalem  , qua  corpus  l)x- 
moni  excarnificandum  defereba. 
tur . Ita  Patrum  interpreratio  fe 
habet,a  qua  aberrantes  Heterodox! 
complures  abiiciunturp.  61  i,fcqq. 

Sedulium  Juniorcm  genere.  Scotum  , 
atque  Sxculi  VIII.  Scriptorem,pri- 
mum  fuifle  , qui  Prcsbyterum  in- 
ter , & Epifcopum  diftinflionem 
induxerit  > atque  hujufee  fupra  il- 
ium potefhtem  extulcrit  > perpe- 
ram  commentus  eft  MeurGusp.478. 

Seldenus,  inlignis,  ac  perpetuus  Epif- 
copalis  ille  poteliatis  hoflis  > labo- 
re  tam  prxpoiicro , quam  perver- 

fo 


Digitized  by  Googl 


R E R U M No 

fo  defudarc  non  deilitit,  ut  Impe. 
ratoribus,  Regibufque  ezcommu. 
nicandi  Jus  adftrueret , excommu- 
nicato* item  ablolvendi>  idemque 
Ecclefix  jus  atrribuendi  , aac  re - 
trahendi  p.  612  , feqq.  Et  idem 
pa  Him  in  S Scriptur$  interpreta* 
tione  ballueinatu*  , & SS.  Patrum 
liquidis  teftimoniis  injuriui  evinci- 
tur  . Videfis  VV.  Si.  Mattbai,  & 
Tjuli . 

Severjmbium  , qua:  eircumfertur  , 
de  Republics  billoria  optima:  qui* 
dem  Reipublic*  conftituenda  per- 
bellum  h.beri  poteft  exemplar,  ve- 
ritate  tamen  baud  innititur  , fed 
mcrum,  atqtie  ingeniofum  eft  com* 
mentoni  , de  qun,ej  ifdcmque  Au- 
ctr>re  diverfas  abeunc  in  opinioncs 
Virr  Eredtti  p. 97 , feqq. 

Synagoga:  veteris  foroiam  in  Chriftia* 
nam  futfle  translatam  Ecclefiam 
minus  probabilius  adfirmant  pleri- 
que  p.i  17,  J7P.&  q6q,feq.  Quam- 
vis  inficiari  ncqueat , quin  hu/u* 
in  ilia  fpecies  pr^fulferie  aliqua  » & 
hxc  j-ixta  Melchifedecbi  Sacerdo- 
tisinfimul , ae  Regis  ordinera  fue- 
rit  inflicuta  > illamque  juxta  cum 
Regali  Moyfis  Aaronis  dignitas  in 
hancce  translata  . ibid. 

Synedrium  a Moyfe  primum  > a DaJ 
vide  poftea  , & a Jofaphato  perin- 
de  fuum  & exordium  , & fuccef- 
fum  , & incrementum  fuifle  nactum 
plurirnis  viJetur , aliis  contra  rera 
fuifle  puri  nominis  minus  vere  pu- 
tantibus  p.  109  , feqq.  A Synedrio 
rurfum  an  diverfa  Synagoga  exti. 
terit  > & an  bxc  item  in  rerum  un. 
quam  fubiliterit  natura,  difpucant 
, Viri  docti.ac  in  diverfas  feinduntur 
'opinioncs  p.  in  , feq.  Synedrii 
tamen,  ac  Synagogx  duo  prxeipua 


T A B ILIUM.  <Sp3 

crant  capita  ibid.  Cauflx  graviores 
five  ad  Religionem  > five  ad  Rem* 
publicam  refpicientes  deferri  ad 
illud  debebantp.  no,  dr  11$,  feq. 
Potefhs  ejas  in  res  etiam  > dignira. 
tefque  Civiles  extendebatur,  atque 
pmnis  fpiritualibos  nedum  , fed 
etiam  corporalibus  diverfis  excrce. 
baturp.  1 11S,  feqq.  Singulariter  de 
Tribu  , de  Propheta  ,de  Pontificc, 
adduntalii  de  Rcge  quoque,  Sy. 
nedrii  erat  judicium  ferrep.  1 18  , 
feqq.  Quod  Judicii  genus  adem- 
ptum  Regibus  ipfis  erac  p.  nj,  ftf. 

T 

TEmpltim  omnium  primum  apud 
Sinenfes  exflructum  , ac  Deo 
O.  M.  dedicatum  ab  Imperatorej 
Hoam-Ti  eorum  in  Dynaftia  tertio 
videtarp.90.  Ad  Dei  cultitm  Tem* 
pla  xdificandi  jus  a Deo  ipfo  Eccle- 
fia  procul  dubio  obtinuit  p.  175  * 
feq.  Jam  fob  ipfa  Apoftolorurrus 
xtate  Tempi*  eredh  contra  Hete. 
rodoxos  oftenduncur  p.  1 76.  Nihil* 
que  frequentiiis  prifeos  apud  Ec* 
clefif  Patres  , quam  Altarium  , 
Templorunjque  mentio  p.  177  . 
feqq.  Gjx  viciffim  Patrum  exag- 
gerantur  a Proteilantibus,  teftimo- 
nia  Templorum  antiquitati  baud 
officiunt  p.  179 , /eqq.  Antiquita. 
tem  hanc  pr$terea  probant  Impe* 
ratorum  de  iisfolo  xquandis  Edi- 
dla  p.  18  i,feqq.  Probant  & vetera 
Ecdefiarum  monumenta  , quibus 
liquet  variis  eadcui  fuifle  nomini- 
bus decorata  p.  18}  , feqq-  AnteL> 
motas  in  Nollros  vcl  a JuJxil,  vel 
ab  Etbnicis  cempelhtcs  multa  ubi- 
que  Templa  ufu  jam  vencrant  p* 

18  Si 


Digitized  by  Google 


iS<?,  teg.  Quin  ea  per  Imperatores 
plerofque  Noflris  zdificare  fas  fuit 
p . 1 87 tftM-  Quin  imofiec  Impera- 
tores defucre.qui  animum  ad  Aides 
Chrido  Dom.  exftruendas  pronam 
geflerint,  & qai  Religionis  ob  cauf- 
fam  negotium  Chridianis  facefliri 
prohibuefint  p.  190, ftqq.  , & qai 
ab  aliis  occupata  Noflris  Templa 
reditui  przceperint  p.  i£j  , [egg. 
Templorum  denique  in  rei  Chri- 
ilianx  ufam  ereflorum  antiquita- 
tcm  odendunc  Eccledarum  dngu- 
JariumTraditiones  p-i9^,feqg.  Ubi 
de  Templis  Ethnica  fuperditione 
expurgatis,  atque  Cbiftiano  ritur 
dedicates  Chrido  D.  , B.  Virgini , 
S.  Petro  , Apodolis  aliis,  ac  SS. 
Martyribus  ibid.  AdJudaifmi  ve- 
ro , vel  Ethnicifrai  imicacionem  a 
Chridianis zdificata  Templa  com. 
menti  Hofpinianuj  , ac  Midletonus 
exploduntur  p.  193. 

Templa  pro  Afylis  datuere  » non  ad 
Lajcam,fcd  ad  Ecclcdadicam  atti- 
net  poteftatetn  p.199.,  fegg.  Jure 
Divino  facra  inniti  Afyla  ex  Sacra 
Scriptura  innuitur,  idque  srdle  Ju- 
dzis  perfuafam  erat  ibi . Quz>  apud 
quos,  & qua  fub  state  celcbriora 
Ethnico  ritu  zdificata,  dedicataque 
Templa  obcinuerint  pag.200  , fegg. 
Non  eadem  tamen,ubique,ac  jugiter 
erga  Templa  religio  Ethnicis  infe- 
dit  p.  aoj  ,/fi}.  In  Templis  tamcn 
opes  tutocondere  ipfis  cordi  erac  , 
ibid.  Jam  vcro  religionis  ergaTem- 
pla  Chridiano  dedicata  ritu  anti- 
quiflimz  tedes  accedunt  longa  SS. 
Patrcs  ferie  p.  205  , fegg.  In  farto 
quoque  , tc&oque  eiidern  Afyli  ju- 
re fervando  , adfcrcndoque  perpe- 
tuos  , drenuolque  fe  przdare  vindi- 
. ccs  in  Synodis  Epifcopi  nunquam 


E X 

dcd/terep.  ao 9, /egg.  Quod  ipfum 
Romanis  quammaxime  Pontificibns 
curz  , officioqae  ceflic  p. 214,  fegg. 
Quod  Ethnicorum  Templis  Afyli 
jus  ab  Imperatoribus  adtribulum 
Icgitur  p- a 16, id  raulto  magisChri. 
dianorum  Templis  illzfum  , ut  fer- 
varetur.Principibui  curandum  erat 
p.  2 ij,/igg.\/i  de-Gs  \.^tfyla.  Ad 
hzc  Templorum  przdia  .fundique, 
congrua  pro  Minidrorum  fudenta- 
tionef,  publicis  ab  oneribus  exemp- 
tione  vel  apud  Ethnicos  perfrui  fo- 
lebant  • Multo  itaque  magis  immu- 
nitate  gaudere  apud  Chridianos  Ec- 
cledarum  bona  oportebat/?4£.  a 50, 
I egg . Annua  quin  etiam  Ethnicorum 
Templis  annona  decreta  erat  , quz 
demum  Militare  in  Airarium  trans- 
fufa  legitur  p.as  1; Jure  potiori  igi- 
tur  Chridianis  Eccledis  a publico 
aErario  pendi  Annona  quandoque 
vifa  cd  p. 2^2, [eg.  V.Bornt  Ecclef. 

Territorium  , Forum  , ac  Jurifdidtio- 
ncm  Eocltfix  tam  qui  detrahunt  > 
pedimam  rem  utique  faciunt,  quam 
qui  Principum  beneficio  id  omne 
adquidcum  diccre  fomniarunt  . Di- 
vino dquidem  Jure  totum  id  ade- 
ptam  Eccledam  fuide  certum  fit  , 
£l  conftans  ex  Dei  Verbo  cum  feri- 
pto,  turn  tradito  p.«tP7,/e7.,&  499, 
fegg. , quod  & multa  przterca  con- 
firmant  document*  p.io}>fcqq.  Vi- 
de fis  VV.  Ecclefia,  forum , & °Ju- 
ri/Jibiio  . 

Tertulliani  Apologeticus , non  ho- 
monymi  Jurifconfulti  utique  , fed 
Q^Septimii  Flor.  germanum  dubio 
procul  ed  opusf.i8d,  feg.  Eiufdera 
Tertulliani  indgnis  dc  Excommuni- 
catione  locus  Apolog.  cap.39.  Gro- 
tii,  & Seldeni  mire  tordt  ingenium: 
quorum  intorta  plane,  dniliraque 


Digitized  by  Googli 


Rerum  Not 

rejiciturinterpretatio  p.j 87  » feq. 

Thcodofii,  & Arcadii  Celebris  Lexde 
Epifcopali  Judicio  , five  dc  Clerico- 
rum  a Foro  laico  omnimoda  exem- 
ptions, velut  indubiaab  iniquaGo- 
thofredj,  & Jannonrcenfura  dcfen- 
ditur,  atque  legitima  dubio  procul 
omni  demonttraturp.  j?8. 

Trophaea  loca  erant  olim  , ubi  & 
Martyres  pafii  foerant » & Marty- 
rum  peragi  quotannis  Fellivitates 
folebant.  Tituli  quoque  , nomine 
a Titulis  Fif'calibus  derivato  > loca 
erant  Sacra  > vel  Crucis  figno  , vel 
Martyrum  Imaginibus  defignata,  & 
Divino  mancipata  cultuip 
Titulos  autem  Fifcalcs  przdiis  , ad 
omnem  procul  ufurpationcm  arcen. 
dam»  imponere  folcmne  erat.  Quo* 
przdiis  Ecclefiarum  perinde  > nifi 
certo  Ecclefialiici  eadem  juris  elle 
conltaret , adponi  diftride  prohi- 
buit  S. Gregorius  M.  p.jiji  feq- 

V 

VAlentiniani  III.  Lex  Ecclefi*  Fo- 
rum abjudicans  turn  cum  Impe- 
rialibus  legibus  aliis  advcrfa  pu- 
gnat  fronte  , turn  apcrte  Juri  Divi- 
no repugnat  , &Canonico,  turn  a 
Patribus,  & a Principibu*  ipfisdi- 
fertc  reprobata  detnum  eft  p.  50 j , 

/«?• , . . 
Van-Efpenius  Excommunicationem-* 

reccns  edit  inventum,  atque  per  de. 

cem  S*cula  in  Ecclefia  ignotum  tc- 

mere  crocitans  dignis  pro  menda- 

cio  , audaciaque  vapulat  a Btnedi- 

• do  XIV.  DoftilT.  Pontifice  p.  jd}. 

Eodem  in  errore  turpiter  verfatus 

Dupinius  pares  dac  pro  tcmericate 

pacnas  p,  6og. 


A B I L I U M.  Cpj* 

Vaffi  olim  non  tarn  a Feudis>qoz  pof- 
fiderent>  quam  ab  officii* , qor  Re- 
gibus, Ducibus.Comitibufqueprz.' 
flare  folerent  > ita  dcnominati  funt 
?.?*<?• 

Venetis  quale  cum  Paulo  V.  de  Im- 
munitate  Ecclefiaflica  dididium  in- 
tercedes, & quinatrt  utrinque  pro 
flmlio  partium  vicidim  Scriptores 
przcipui  lieterinc  p.  107. 

Ve dales  i Numa  quatuor  primum  in- 
ftitatz  , duabus  a Tarquinio  Prif- 
co  > vel  a Servio  Tullio-  deinde  ad- 
auflz  funt : ezque  tnagno  Romanis 
in  honore  habebantar/».2ii. 

Veftararius  in  Romana  olim  Ecclefia 
quatuor  inter  Palatinas  infignioret 
dignitates  adnumcrabatur  : ejufque 
munus  erat  Veftiarii  , Thcfauri , 6c 
Cimclii  cutlodia 

Viatores  > atque  Summotores  olim_» 
apud  Romanos  etiam  dicebantur 
Apparitores,  til  Lidorcs  flagris, at- 
que loris  inftrufti  ad  propulfandas 
injurias,  6c  ad  Pontificis  nutum  pa- 
ratidimi  ad  vindiftam  de  flagitiofis, 
deque  legum  a Pontifice  M.  lata- 
rum  tranlgredoribui  accutum  ca- 
picndam  p.  4 96. 

Vicedomini  olim  in  Ecclefiis  eas  prz- 
ftare  confuebant  vices  , qua*  in  Re- 
gum Aulis  przftare  Majoribus  Do. 
mas  erat  (olemne  > fcilicec  totius 
Epifcopii  curara  adminiflrare  • Eo- 
rum  frequentior  Romana  in  Eccie- 
fio  occurri 

Virga  in  Jurifdictioms  > five  potedatic 
Judiciariz  fpecimen  , Impcriiqu* 
fy.nbjlum  egregie  fcpius  adfumpta 
legitur  p.  494 ,ftq.  Etna  Virg^no. 
mine  ptrnas  infligendi  poteiUs  de» 
fignari  vifa  Patribus  eft  , queis  id- 
fiipulari  vulgo  Interpreter  baud 
au)bigunt/\jj8,/*fl. 

Volfii 


Digitized  by  Google 


Index  Rerum 

Voflii  temere  Romanos  in  Pomificcs 
jactata  calumnia,  quod  Fidei  qujfi- 
• toribus  in  Hzreticos  inquirendi 
provinciam  impofuerint  > quam_« 
Ethnici*  eripiendara  Judicibua  du- 
zerat  Trajanat , excatitur  , & ex- 
pungitur  p.  188 ,feg.  Idem  Presby- 
teria  etfidignitatc  fuperiores  Epif- 


Notab  IL I UM. 

copos  inficietur,  a Presbyteris  atta. 
men  jam  Szculi  II.  fub  initio  difcri- 
minatos  cum  Salmafio  confentit  ; 
quin  imo  fecumet  andabatarum  mo- 
re pugnans  , jam  a Szculo  L onum 
dumtaxat  in  Urbibus  Epifcopi  no- 
mine auditum  ex  vcteribus  Ecclef. 
monumenti*  obfervat  p.  461. 


MA 


Digitized  by  Google 


Digitized  by  Google 


