DE 



ARISTOTELIS POETICAE 

■ 

CAPP. L — IX. 



CONTRA FRANCISCUM RITTERUH 



DISPUTAT 

JOA. TYCHO M01H1HSEN. 



■ — »e 



RILIAE. 

I'HOSTAT IS II BR ARIA SC HWERS 1 A > X . 

1842. 



! i 



» a 1 0 



. u i . 



■ . J- 



EIBLIOTHECAj 

BEG1A 
iMtmCEN&IS. 



Digitized by Google 



SCRIPTA. EST. DISSERTATIO. 
NOMINE. 

SEMINARIJ. RE61I. PHILOLOG1CI. K1LON1ENSIS. 

IN. HONOREM. 

GRE6. MIL NITZSCHII. 

MAG1STRI. BENE. MERENTISSIMI. 

CUI. NUPTIAS. ARTE. V. LUSTRA. FACTAS. 

A. D. XVII. CAL. MAI. A. MDCCCXLI1. 
CELEBRARE. CONTIGIT. 



Digitized by Google 



■ > ■ • 



i ...» 



i • 1 
. ■ 



Digitized by Google 



Quod cavere lummum est, ne quidquid legions nescis- 

naus quia et cur scripserit, ad Aristotelis da poetics 

iibellum nuper delato mini quoque sedulo curandum 

putevi. Novfcsimis eoim eiaque iogenioaissimia Fran- 

ci*ci Mtteri curia edactns, duos in eo scriptores depre- 

hendi, nihil sntiquius habebam, quam ut alterius hujua 

personati auctoris iraagioem mente inforraarem. Video 

igitur quasi per caliginem interpolatarem ilium, Peripa- 

teticorum placitis imbutum , plurima lectione eruditum, 

ittTidia Academicarum odio Sophoclis et Aeachyli exacer- 

batum, fastu quodam et laetitia vnlgarea poetas notantem, 

impedita saepe et quasi oracula eloquentem, auctores 

adea perobseuros laudantem, ne multa, singulsri malitia 

nihil non faeientem, quo seclis post Germaniae philolo- 

goa vexare possit. Argutum igitur et callidum hominem 

fuisse suspicabar. Contra iate ne Graece quidem doctua 

eat, ne nomeu quidem Chlonidia scribere ex lectione 

aua didicit, est gumma ei et atili infantia et iudlcii per- 

Tenitaa. lnterpretamentia supervacanete, inepta formu- 

larnm Ariatoteliarum repetitione, atolido ani a more, neacie 

quot qnantisque vitiis insignia est. Modo adraonitoris 

ridiculi, modo exemplorura ass ut oris , modo gram/natici 

aubtilioris partes a*;it. Jam ingenium vel potias iogenii 

defectum tarn versalilem expugnari posse desperabam. 

Attamen consideratiua rem agenti gramsimum mihi ob- 

1 



Digitized by Google 



scuritatis crimen Tidebatur, qua Tel ea, quae per ae in- 
telllgi nequeant,vel ordinem disputandi turbantia expromat. 
Interpolatoris autem non ea indoles eat, ut aeuigmata 
ingerat, ut contra niraium dilucida ac jejuna oratione 
utatur, quod qui inter hujus aetatis Tiros doctissimos 
et acutissimos est, Bernhardins probe intellexit (cfr. 
Annal. crit. Berol. 1839, II, p. 899). Porro priusqnam 
cerium ac sibi constans interpolandi consilium dcprehendi 
eviceris, ipsum interpolatorem statu ere lubricum erit. 
An tres quatuorve licebit? Ut vero quid de interpola- 
tione Tel demas Tel addas, at ideo de Ritteri sententia 
nondum actum esse apparet. Modo hoc spero fore ut 
et ipse Tir eximius non gravetur, si qnis ab adrersa parte 
quaestionem ordiatur atque interpolatorem ipsum interpo- 
latum esse sumat. Quoniam autem fieri uon potest, quin 
hunc libellum non integrum esse conTeniat, et quaeritar 
tantum, quo nomine roancus sit, commentaturus de quo- 
rundam capitnm nexu inter opiniones virorom doctorum 
optionem faciam necesse est. Lacunosi igitor libri qualem 
adhuc in prioribus capp. 1 — IX dcprehenderim decursum 
demonstrare eaque, quae Ritterus ab aliena manu inserta 
esse censuit, Stagiritae Ti'ndicare conabor. Quippe V. S. 
Spengelius in unirersum mihi sententiam probavit, quam 
in Comm. Acad. Monac. T. II, p. 212 sqq. proposuit; 
attaraen haec quod ad ea quae sana habuit adtinet egregio 
Bernhardii de elocutione Tere Aristotelia judicio (I. 1. p. 
895 sq.) ita temperanda Tidetur, ut epitomae naturam 
Tel priora prodant, posteriora demum, ut in excerpendis 
libris fit, ingentes lacunas addant. Profecto non decet 
me in hanc arenam descendere, quare quam in singulis 



Digitized by Google 



3 

explicandis adolesceus operam collocavi Vos, qui hujus 
quaestionis arbitri estis, ut benigne accipiatis rogatos 
veLim. Heurici Duentzeri Viudicias sero ad me pervenisie 
et Knebelii dissertationem Crucenaci pomoerium fere non 
migrasse vehementer doleo. 

Capita I— IV, § 10. ita ut sese excipiunt offensione 
carent. Singula contra Ritterum a Spengelio in Diar. 
Zimm. 1841. p. 1252. sqq. pertractata sunt. Quare presse 
enarranda sunt. 

Aristoteles poesin imilationem esse dicit, cujus di- 

■ 

versitates tribus rationibus cernantur, primum instru- 
mento, quo imitatio perficiatur (Cap. I), deinde argumento, 
in quo versetur imitatio (Cap. II), denique ipso imitandi 
modo, quails inter imitatorem et ipsum opus obtineat 
(Cap. 111). Hanc disputandi viara jam in cap. 1, § 3. prae- 
scriptam videmus : tiixtyipovat Se dkkijkoov rpiaiv' rj yxp 
rw yivei irdpom fJLi[Ls?<i$xi t jj ra; Zrepx, y tw trip®* xxi 
ftrj tov ccvtqv Tpotrov. Diversitates poesios inde quot et 
quales sint, generatim demonstrat. 

Pergit ad caussas artis poeticae, duas esse easque 

in hominis natura sitas; etenim imitandi studium et gau- 

dium, quod ex simulacris percipiatur, a pueris ei innata 

esse; poesin igitur ex imitalione sui ipsius nescia (&c 

twv ctvT0<7X6fo*>op&Ta)v') ortara statim pro diversis homi- 

num moribus in duas partes divisam. Esse cnim omnes 

homines aut graviores aut leviores natura. Ilinc convicia, 

illiuc hyranos et encomia fusa, post iambos pactos et 

heroics, donee in comoediis et tragoediis componendis 

homines acquiescerent: hinc genera poesios oriunda. 

1* 



Digitized by Google 



4 



Nihil est cur in hoc decursu offend a raur. Prfmum 
explanatur, qualis per se esse possit poeticae artis va- 
rietas, turn ea ex animi humani natnra quomodo ortatnr 
ostenditur. Ea quae in § 11 sequuntur, vulgo ita leguntur: 

TO flku OVU iTTi<TXQTre?V, Bt Xp t%Bl TjdjJ 3/ rp*y(0&1K 

ro?c tUsaiv ixxvus jf ov, xtsro re xx& xvro xptvo- 
jxsvw xxl rpof rd S&xrpx, x\\qq \oyot;. ysvofiivnjQ 
cvv dr dpxyt xvro^x^fccanxiji; *** m*] *£t$i) 
xxl rj xoofupMx x. r. A. (quibus tragoediae geuera 
deinceps exorta percenset). 
Hoc enunciatum ita intellexerunt, ut Aristoteles 
genera tragoediae utrum jam exhausta sint necne sive 
ipsius artis sive theatri ratione habita quaerere ab hac 
disputalione alienum esse diceret. At certe dc formis 
tragoediae disputari nequit, utrum sufficiant an secus 
priusquam de hisce formis ipsis sermo fuit. Ea autem 
quae praecedunt ad poeticae genera spectant, contra ad 
tragoediae ea d em urn quae sequuntur. Hoc bene sen- 
tientes Castelvetro et Hermannus haec verba in extrema 
hujus cap. parte posueruut ita ut Aristoteles enumeratis 
tragoediam rautationibus gravissimis, Jongura postquam 
dixit omnia recensere, utrum jam sufficiant nec ne id 
plane non hujus disputationis esse moneret. Vereor ta- 
men ut quidquam inde lucrcmur. Fac enim isto loco de- 
lenda esse verba, alia ibidem exciderint necesse est, in 
quibus unius tragoediae mentio facta fuerit. Hanc enim 
sequentia y&v. ovv dir. dp. xvr. xxl xvttj x. xwp. re- 
quirunt. Ad hoc transpositione admissa priores §§ 7 — 10 
et quae insequuntur §§ 11—15 et cap. V. vinculo suo 
carerent. Contra novissimus editor verba loco non movet, 



Digitized by Google 



sed vv. ro% stfettv poeticae forma*, quae modo cxwotr* 
dicta sint, significari exietimat: veterera enim explication 
nem cum § 12 extr. ir§i fr^s rtjv otvTytQvtiv (ac.j/ rpay.) 
pugnare. Hoc quiderm uon raagni eat, nam tragoedia etai 
peculiarem indolem nacta tamen vices subire potest ; eo 
enira quod quid to Qocrswg Ukot assecutum est, non 
excluduntur oct fierxfiokot/ (cf. Spengel 1. 1. p. 1262 et 
Pol. VII, 15), quamquam quae poat perfectam jam indo- 
lem et quae aote fiunt differuot. Ea quara proposuit 
cxplicatio raw tiiuv duplici vitio laborat, et rj xo^yoV* 
not} j; rpxyytim scribendum fuisse, et vv. at/Vo -— d'ixrpx 
plane abundare. Ulud uon adrertit (cf. Speng. 1. 1.), hoc 
interpolatioue removere staduit. Attamen oe expungendo 
quidem nod una cxpediveris. Erat enim non fihv ovv, sed 
6k scribendum, quum banc de form i a poeticae quaeatio* 
nem non hue pertinere ex antecedeutibus tf. nullo pacto 
consequeretur. Particulae pkv ovu et jikv rofaw Aristo- 
teli usitatissimae aut eius sunt, qui summam colligit, aut 
progredientis arguraentationis *), quas quum nulla bar urn 



*) Priori* generis exempla ubique suppetunt (Pol. V, 9 extr.) 
VIII ink; Rhet. II, 22, 2. 16); alterius baec habeo: Top. I, 
16, 6. 9; II, 1, 1; 4, 1; 5, 1; 7, 1; Soph. El. XI, 4; Rb. Ill, 
10, 2. 15; Top. I, 9, 7; Eth. Nie. I, 2. 4. 9. (Ca«anb. p. *, 
6; 3, F. &): qnibua U. awl pergil arguaientatio , ant ea quae 
antea breviter posuit, fu&ius cxplicat. Exempla qualia in Sopb. 
El. II , 3 leguntur : ntQl ptv ovv itiiv dnodnxrixiuv lv roif 
' ArttXvrixois tfy^rm, ntQt di inHv dtaJtfxrtxtav xtti nt$(>*- 
ffTtx*>y tv Toif n?6n gov. ittqi di ttuv dyvnettxtov xtti 
ffrixuiv vvv liyuifitv et Rhet. HI, 10, 1 notttv piv ovv tail 
tov tvyvovs Ij tov ytyvfivaafiivov , <f«i£«» di rrjg pt&odov 
rat/ft??, hae non fatinnt, quum partteula otv ad totum endn- 
datum per plv-di coiijunctum- pertioeat. 



interpretationura praegtitcrit, vcl propterea stare nequeunt. 
Ad hoc nullum oV legimus quod respondeat, id quod in 
Hbris quos ipse edidit Aristoteles nescio an frustra quae- 
aiturus sis *). Sin cum Bekkero et Rittero § 12 in villa 
codd. 6'ovv scribis, tamen oppositio nulla est. — In 
universum quod quaerere inutile est a disputatione sua 
alienum esse profited Aristotelis non est, nisi si eius- 
modi quae8tiones ab aliis multum versatae sint. De 
futura poetieae condicione inauia augurari ei ne in men- 
tern quidem venire poterat, sin aliis, disertius hoe vitu- 
perasset (xrorov xv sly iiti^jTeTi/ simil.). Contra quoties 
aliquam quaestionem ab ea in qua nunc versatur quae- 
stione ad alterum sive librum sive ejusdem Bcriptionis 
locum reiicit, cum aliae formulae (Rhet. ill, 10, 1 ; Eth. 
1, 4. lOinit.; 13; Soph. El. II, 2; Top. 1,8,6) turn 
eiusmodi x\\qq Xoyos (Eth. Nic. 1, 4; Magn. Mor. 1, 4), 
$rep o; koyoc (de an. Ill, 3, 5 ; Polit. HI, 3 extr. ; Vll , 1 
extr.) usurpantur. 

Mirum autem non est hanc verborum conformation 
nem explicari non potuisse, quum mera Aldi conjectura 
niteretur. Aldum enim Manutium haud ita bono libro 
MS. usum meliores Jectiones suo tantum sociorumque 
ingenio debuisse ut jam exploratum est (v. Ritteri praef. 
p. XXIV sq.): Ha hoc eum loco codicis scripturam 
emendasse suspicandum est. Quo factum est, ut enun- 
ciatum summo acumine procuderet , quod nihilo minus 
non aptum esset. Libri in his verbis conspirant: 



*) Ji seqili solet, quamquam plarima saepe argumentation inter- 
iecta: cf. Top. Ill, 6, 7. 8. 




Digitized by Google 



7 

to pfo ovv iftGxoxefy irctpi%Bi iffy jj rpzytpi/cc toTq 
efteaiv ixotvotc rj ov uvro re *ot& otvrb nplvsrui rj 
vx) xx$ rpoe rx Sdocrpx xkkoc Xoyoc ysvofib'vTjs oJvsqq. 
Libri recentiores pro ij vcci Iiabent tjvxi a. sTvxt. *) 
Quaeramna primura, quid h. I. exspectemus. Expo- 
aitum eat, quomodo ex diversis hominum atudiia per 
totam artis poeticae decursum diversa genera orta aint. 
Jam Tcrbia illis interiectia tragoedia quomodo ab carrai- 
nibua quae ex tempore funderentur, aenaim exculta et 
expolita ad fastigium pervenerit auum explanatur, itaque 
aingulae partes externae tragoediarum , hiatrionum et 
choreutarum numerus, acenae pictura, longitudo, metrum, 
epiaodiorum copia unde ortae aint docetur. Porro vide 
de comoedia et eppoeia aimilia aequentia, modo uehaecce 
genera per ae epectari sed ad comparationem tantum cum 
tragoediae decurau instituendam tendere ex is times. Quodsi 



*) CoDjecturae tl ag' vel hoc impedimenta est, quod ita y&og ab 
hoc loco plane alienum accederet ' (cf. Hartung Partt. Gr. I, 
p. 440). Aristoteles omnino in largiendis particalis parcissimua 
est neque alterum tl aqa = num forte reperias (Topic. I, 4, 
5; 13, 6; Metaph. XIII, 2 p. 262 Br. aliter habent). Porro 
Imcxontiv et ffxontiy, tl tritum est (Top. I, 13, 17. 19; 
II, 2, 3; 4, 3; 7, 2; 8, 2; IV, 1, 2 a!.), ffxontiy , tl — if 
ov non item: sed in duplici interrogatione dlsertius nort^ow 
n ov dicere solet (Top. I, 8, 6; 9, 2. 3. 9; 12, 5; V, 1, 1$ 
Soph. El. 10, 7; Nic. Eth. I, 12 in; de an. Ill, II in 5 9, 1) 
cf. tamen Soph. El. 10, 8; Top. V, 2, 1. — Prorsus sno 
loco est cxomiv, tl — 9 in Top. IV, 1, 6. 11 $ 3 in. Etenim 
hoc est s= tl — ij tl. Ad hoc elisio pro aga {%g& 

olim admissa fnerit sumendum est. (de an. Ill, 12. 4). 

To Imaxontiv-xQivo'iitvov contortum est, scribendom fuisset 
avrq re x«*' avryy xQtyoptyri: cf. Spengel. I. I. 



Digitized by Google 



8 



cap. IV, $ 12—15 et cap. V. i* tragoedia cum celeri* 
formia eonumttenda vorsar! ooneedlmus indeqae earn 
suramam effici vidcmus, omues quae in epopoela suppe- 
tant partes in tragoedia quoqne inesse, centra nannullaa 
(f/.6\eTcoi'fav et Syf/ty cf. Cap. XXIV, I) ad liana solam 
pcrtinere: prWfem quoqne capitis V. partem id afere 
eaiatimarona, ut ex eemoedtse euro tragoedia com pa ration c 
instituta appareat, cur de altera priua et potiua diapu- 
tandum ait. Jam ea quae in cap. VI. sequuntnr itapi 
ovv auura Jocum obtinent. Sequitur enim opo< rfc 
ov'er&i, i. e. definttio, quae veram indolera alicvjua rei 
complectitur, euique quasi nente praecepta ipaa res 
respondeat neceise est, to rt yu sheet, quura ea quae 
praecedunt, non pertineant, nisi ad to tI tfv et ro rt ltnh % 
quod ea'quoque quae quasi fortuito adhaerescunt cora- 
plectitur. (cf. Top. 1, 4, 2 hrt 6b opoc pkv A.oyoc o ro 
rt 7}v eJvoii (ruffiotlvav. Metaph. p. 130, 3. Br. Phys. 11, 6. — 
V. Trendelenburg, in Mus. Rhen. 1828, fasc. IV, 
p. 457 sqq.; eiusd. Comm. ad Ar. de an. p. 192 sqq. 
et 471 sqq.) Eiusmodi antem omnia eat origo et historia 
tragoediae, yiveue et tyvvtc *)» quum qualis quantaque 
nunc sit declaret: contra ex lis quae ot/V/ov tragoediae 
exhibeut, recte qualis debeat esse cousequitur , quod 
quoniam ad demonstrandum summum est ei qui Artem 
componit **), persecuturns , priora leviter perstringit 

*) De an. 1,1 Im^rov/ney tf£ &i<OQij<f(u xai yv&vat, xf^v re 
y vGiv cevriji (rijg V y /'?f) T 9 y ovaiav. De gen. An. V, I 
Ttj ydq ovafq J7 yfvtGig dxokov&eT xai rijs ova(a$ tvtxa 
Iffrty, dkl' ov% avrij rjj ytvicei. 

**) Ars enim, est facultas aliquid efficiendi per notionera rccte in- 
formatam. Eth. Nic. VI, 4. 




Digitized by Google 



9 



(Gap. IV extr.) neqme tdhibet aiai at disputations ordi- 
nen, qua tragoediae priataa partes tribvit, iegeatiaus 
probet, ipsa historia riooeni our ab ea deeiatat. 

Signiftcationera hojus dupltcis considerandi viae in 
1. |. mini inveuissu yideor. Si lioenter emeudare fas 
essei, fortassa bacc scriberes: to pkv tZv irKJHorsTv vo- 
rsfw i%6i f#Jf jf rpxyuM* raft ettseiv /»«va>c jp oC, avto 
re x«y ctuTo xptvsTixi, tj noci $ur$po$ £kko<; koyot; *). 
Turn Arlstoteles Quaestto, ait, de tragoediae form is, utrurn 
reete habeant necne, et per se dinmitur (Cap. VI sqq.), 
et adhibita oeterorum <rxw*rw comparatione alia dts- 
putationc eget; quod, quoniam priora tragoediam ex aliia 
generibus ineremeutuni cepisse demonstrant, qaontode 
iude eonsequatar liquet. Attamen et voeabuto Ijty oflfeu- 
diraur, et etfaf nitniam arabiguitatem Kabent, et fiSv non 
habet quod ei respondeat di. Praestat igitur Itbrorum 



*) Eaeet igitur naQfx** e* nrQtx** compeadio scripturae ortom, 
val expungendum, qaum fortasse librarius errante calamo pro 
KAI NAI scriberet, postea idem llneola trajecta deleret (cf. 
Hitter, p. 112 not.). Tct fiUerqa et toxriqa facile confandi 
poteraotj similia ia Plat. Rep. X, 611, D et in ipsa Poet.XIU, 
7 corrupta legunlur. De tois kqo$ UtQa, quibus opponuntur 
t« aha x«#* ttvra cf. Top. I, 9, 1. 2; II, 2, 2; 3 extr.; Ill, 
1, 7; IV, 1, 5; 4, 7. 14; I, 1, 6; V, 1, 2. 4. 6; Eth. Nic. 
1, 4; Rhet. I, 3, 9; 9, 38; Polit IV, 11, 12 (de an. Ill, 2,10); 
de an. I, 3, 3. 7 (cum Philoponi et Simplicii comm.); Poet. 
25, 3: unde seriorea pendent, ut Dion. Hal. V. C. cap. V intt. 

Possnmas boe genua nulta eommialeci ; de ?erbl» nihil pugno, 
dammodo si mi lis sententia maneat. Graefenhanius «MeW 
scripsit, quod nequaquam ferri potest, nam in Polit III, de 
scientibus, qui sint, nemo dubitare potest, ut in Sophist. El. 
1. 5. 6; Pindari ntkla tWoig yv(( mirum quantum dlstat. 



Digitized by Google 



10 

scriptoram fere sequi atque in his verbis mnbrtm ttn- 
tum eoram relicttm esse susplcari, quae Arlstotclcs in 
Arte Poetica ita fortasse scripserit: 

To ovu itifKorelb rctpdx st ify V T VC rpxyyt/ou; 
ffxd>J/tc toTq ZhkotQ efteiTfit /xavue; tooto 6k ianv ftev 

WQ OV XVTO T6 OCVTO XplvSTOll (xXCCfTOV, tfSTl ib WQ 

vx), licet xxl lepog &*rsp* ctkkoc iv rxvry ry trxi^ei 

Ao'w. (cf. Soph. El. 10, 8). 
Haec epiiomator ita contraxerit, ut perobscura fierent: 

to fisv ovv lirurxoreTit xxp4%et vfy V rpxytpte toft 

aldsaiv Uotvu$\ y ov (xvro re x«£' xvro xp/vetxt), ij 

vxl (xxi TrpoQ Sxrepx xWoq Aoyoc). 
Quodsi caput V avyxptetv illam contiuet, paragraph! 4 et 5 
quomodo ex prioribus peudeant, non intelligimos. En 
iterum illud fihv ovv non habet quo referatur: omiserit 
igitur epitoraator ea quae de Ixufiixrj Idix uberius prae- 
ceperit Aristoteles atque earn ration era qua philosophic 
ex illo xx$o\ov voieto XoyovQ xxl pLv^ove tragoediam unde 
exorsus erat, in disputationem rerocarit, unde ad epo- 
poeiae et tragoediae discrimen descendere posset. Ete- 
nira quae antes (Cap. IV) posuerat si cum hisce nunc 
conferre in anirao erat, rcpetitione opus erat, quam 
epitoraator vsptepyov ratus omisit itaque vinculum sustulit. 

Sequitur definitio, de qua hie nihil expromam, quum 
oratio bene procedat; xxd'xpvsaH; illius defiuitionera, 
quam se in arte poetica daturnra pollicitus erat, quaeque 
ad PJatonis de poesi sententiara confutandara ansam 
praebuissent, in fine § 4 non inveniri, ei qui generaliora 
expulit, jure tuo criraini dabis. cf. Spengel. in Comm. 
Acad. Bavar. 11, 1 p. 229. De §§ 7. 8 v. eundem V. D. 



Digitized by Google 



11 



I. I. p. 1266. Addo Polit. VII, 8 rx fih t!v Kpyx rxvr 
i(rr\v 9 wv 6ePrxi recta irokiQ ooq slreh; Plat. Alcib. pr. 
p. 105, rrxvrxt toQ tiiroc elreTu xvdpwirouf, p. 122 37 xkkov 
orovovv 'A&jjvxfwv uq &voq sItcbTv ; Hipp. maj. p. 11 extr. 
inefvoov ye at; iroQ elretv rcokkoi, Videtur cot; siretv fere 
addi, ut multitudinis notio paullulum minuatur, ut prope 

diserim; ovx okfyoi autem plerique sunt. 

■- 

Postquam adhibita definitione sex esse partes tra- 
goediae demonstratum est, unde de qualitate tragoediae 
judicium fieret, reliqua hnjus capitis parte quae singu- 
larum partium dignitas sit examinatur (§§ 9 — 19), ut 
inde appareat, quae gravissima sit quaeque idcirco prius 
tractetur oporteat. Eandem hie et antea disputandi 
raethodum, quae dicitur, deprehendimus. Quodsi ita ad 
rerura complexionera, quam rov fivdov appellat, accuratius 
considerandam viam sibi munit, fieri prorsus 11011 potest, 
quln de omnium partium dignitate praemoueat. Ut antea 
comoediam et epopociam , ita nunc mores , sententiam, 
dictionem cett. disputatione delibat. Ut igitur §§ extr. 
expunxeris, at certe manca erit oratio. 

§§ 9 et 10 ita exhibuit Ritterus : 

piytcrrov 6k tqvtqdv iar/v y ruv irpxyfixruv avarourtc 
vj yxp rpxyco6tx fiffirjafg iartv ovx xv&paatwv , xkkx 
wpxge&g [xxi fifov xxi ev6xifiov/xg m xxi y xxxo6xifiov/x 
iv irpx^si 4<rrf, xxi to rekog rpxtt't; rtt; iariv, ov 
Ttoforrjt;]. elal 6k xxrx fjt.lv rx tj^tj trotof rivet;, xxrx 

6k TXi TFpX%£iQ Sv6xtfiQV6Q Tj TOVVXVTIOV. OVXOVV OTfMQ 

rx fori fii/ujaovrxi irpxrrovcrt , xkkx rx tj^tj cufire- 
pikxfi^xvovct 6ix txq vpxgetc. WQte xx fcpxy/xxrx xxi 



Digitized by Google 



13 

drelvrav. 

Haec autera nequaquam interpolators man urn produnt, 
sed eius, qui altiorera et generaliore m orationem con- 
traxit. Referuntur ad § 5, ubi dixit Ar. faxvotxv et foot 
caussas esse, unde fiat, ut homines vel consequantor 
propositum vel ab eo aberrent. Mud rvyxxvetv et avo- 
rvyxxvew, si est evfaifiov/x et xKHotxtfiovfa, fortasse haec 
erart sententia: „Tragoedia non homines imitari debet, 
sed vpxgtv et vitam hominum, quatenus ant felix aut 
infelix est. Haec enim vitae felicitas atque infelicitas 
agendo continetur et finis vitae non in indole (ttoiotjjti) 
aliqua sed in irpx%€i consequenda positus est, si quidem 
pro suis quisque moribus quaJitate praediti sunt, pro 
irpclgei sua felices sunt Tel secus. Atqui non eo con- 
silio agunt, ut mores suos ex pri mailt •), sed agendo mores 
gimul induunt. u Orationi igitur ita fere medeatur ue- 
cesse est : 

7} yxp rp. fi/fi. i<rr. qvh xv$p. elkk. irpxgswc nxi /3/tw, 
nxl evdxifiovfxQ Hxi HOCHodxifcovlxf' inxripx yxp iv 



*) Ad nQdmvet idem subjeetum pertineat necesse est: quapropter 
jutptla&cu h. I. generaliorem aigniftcationem habet, ut Rbet 
111, 8 t« yitQ ovofioju (jLiprtfiaTu, ioriv (rtu> ovitav)\ Met. 
IX, 8 (542, E Casaub.) juiftttrctt eft tu tt<f$aQTct t« Iv fit- 
ntpokji oVrw. cf. Durid. Sam. ap. Phot. Bibl. Cod. 898. Hoc 
nomine codicnm scriptura in Plat. Rep. (VI, 510, B) ferenda 
vidctur, abi de imaginibus sermo est, quale* in umbris et 
speculU cernantur. — Cf. Ed. Mullen Hist. Artt. doctr. ap. 
Vett. II, p. 359 aqq. Raumer. in Comm. Acad. Berol. A. 1828 
p. 117 sqq. 



Digitized by Google 



13 

vpcltsi itrri *«J ro t4X»q row fifov rfc daw, 

01/ TOIOTTJQ. %Ul\ 0*8 MKTOC flh TX TOtOf TtV6Q K. T. A. 

non quo iU in epitoraa scriptnm sit, sed quod hac 
mente Aria to teles scripsit, quam ipsum muito fusius 
declarasse veri simile est. Verbis kqlI flfoo-wwoTtfe deletis 
nihil lucrabimur, irarao obscnrior fiet oratio. Ylotonjg et 
*o/o/ progredientis argumentations esse sentimus, 

si alterum sustuleris, pro xv$pwrow scribe a dam erlt 
irofOTTfrog civ9p. Porro cum haec orauia generatim dicta 
si nt, t&oq (Mov cur ob sequens 7**7.0$ ryg rpayuifag dicl 
non potuerit, non assequor, quoniam id ipsum Toluit Ar. 
ut idem finis et argument© imitationis (vitam dico) et 
imitationi ipsi (tragoediae) propositus sit. Deinde quod 
V. D. in annotatione (p. 138) monet, Aristotelem placita 
sua non afferre solere nisi aliis libris laudatis, id no 
valet quidem omnibus locis (cf. de an. HI, 6 extr.), et 
si valeret, compendii potius quam interpolation is suspi* 
cioni caleulum adiicerot. Denique et ipsa quae tenult 
Ritterus nonne ab ethicis libris petita sunt? 

Hoc rsHfiTjpiov erat, sequuntur quattuor o^f.ue/a (cf. 
Rliet. I, 2, 16 sqq.) quorum primum signum ex historla 
Artium petitur. Recentiorum tragoedias moribus carere 
atque idem de picturis obtinere. Nititur hoc doctrina 
Aristotelis, quam in Polit. VII, 14 ita professus est: 
xkl yotp to x*Tpov row ^"KtIovoq 4<itw hexev , xctt toSto 
ofio/uji iv to?c xctTci T4%V7fv Httt to?$ hxtu tyv<rtv, De re- 
Hqois signis tribus v. Ritter. p. 139. Jam inde colligit, 
principium et quasi animam tragoediae fabulae composi- 
tion era esse. Quodsi antea § 11 historiam artis pingendi 
contulit, iternm picturas in comparationem adsciscit, 



Digitized by Google 



14 

quod et ipse saepe fecit, et pott hunc fecerunt muiti *). 
Haec verba: irocpctir\yetov yelp itrt h»1 M ttjq ypxtytxijQ. 
ai yxp tiq ivaXetyete toTq kkMIvtoh; tyxpfioixoiQ %t/<V» 
oCn xv o/JLotoQ svQpciveiev xxl XevH9yp*9y**C sixovx iu ex- 
trema § 12 collocare, id quod Castelvelro, Twiningio all. 
visum erat, refutavit Bitterns, bisce autcm a rgu mentis 
permotus insiticia esse existimavit: „scilicet Qapfixxx pul- 
eherrima et fuse illita comparavit iste cum moribus, 
imagiuem albam delineatam cum fobula, Utrisque de- 
iectari homines statuit, sed col o rib ns istis fuse illilis 
non aeque atque imagine alba delineata. Itaque (sic illera- 
tiocinatus est) fabula magis delectat quam mores ideoque 
mores postfabulam collocandi sunt. Hera hominem acutum." 
At longe dissentio. Eteuim quod ex toia disputatiooe 
effecit Aristoteles, animam quasi tragoediae fabulam esse, 
mores rem secundariam, qua quidem uti liceat, sed quae 
abesse possit, id scite ac sollerter eo discrimine illustrat, 
quod inter picturae delineamenta et coiores obtinet, 
quum illis deficientibus rude tantum et inconditum opus 
fiat, hisce vel solis summa ars eluceat. Effert igitur, 
id quod ab utraque parte extremum est, non quo mores 



*) Cf. Poet. I, 4; II, 15; IV, 3—5; VIII, 4; XV,9; XXV, 1.17; 
Horat. Ep. ad Piss. 1 sqq. 20. 30. 361. Dion. Hal. De Vett. 
Scriptt. Cens. praef.; Plut. de audd. poet. II; IV, 1 (Simonidis 
dictum). — Similiter Respublica cum picture comparatur Polit. 
Ill, 13 s. f. (cf. 11); Plat. Rep. VI, 500, E sqq.; VIII, 548, 
C. D.; naturae officium cum pictoris opera: Aristot. de gener. 
anim. II, 6 (I, 664, F Casaub ) cf. Cic. d. nat. Deor. II, 22; 
ars dicendi cum poesi et pingendi arte: Cic. Orat. praef.; de 
or. Ill, 7; Dion. Hal. C. V. 21. 23; Quintil. J. O. XI, 3, 46. 
XII, 10 all. 1.1. cf. Aristot. Mago. Moral. 1, 19. 



Digitized by Google 



15 



com coloribus fuse illitis , fabulam cam imagine alba 
delineata committat, sed quia fabula destituta tragoedia 
splendiria fortasse tamen non est nisi temere conjecta, 
moribus quum caret non ita. Ut coloribus piciori, ita 
moribu8 personarum tragico poetae utendum est: utrique 
per se nihil Talent ad animos vera quam ex artis opere 
percipimus laetitia afficiendos, utrique com piemen ta tan- 
turn et corollaria adduntur. Utrum yero exprcssae pig- 
mentis imagines (et moribus fabulae) , an delineatae 
tantum (et xydeiQ rpxyyMxi) meliores sint, nunc non 
qnaeritur. Leucographiae *) cum xySeat rpxycpdtxt<; com- 
paratio adeo ingeniosa est ut non possit supra. Sufficiat 
exscribere locum PMIostrati (Vit. Ap. Th. II , 22 p. 75 
ed. 01.): TTjv $e &tj £vypx<ptxv xvrijv ov poi 6ohbTq fiovov 
rrjv fox rwv xp&polTm yyefodxr xxi yxp su xpup* *k 
xvryv rspxeve roig ye xpx^oripoiQ ray ypxtyiooy, xxi *poi- 
ovex rsrrxpojv , eTrx irkeiovoov yyf/xro* xkkx hxI ypxfifiijv 
xxi to xvev xpuf 1 *™*;* * vxixq rs gvyxetrxt xxi tyajroc, 
fyypxtylxv rpo$yxei xxkefr. xxi yxp iy xvroiQ ofioiorye re 
opxrxt, eTiog re xxi vovg, xxi xliwQ xxi Spxevriji;. xxt rot 
yflpevet xp®f jL * Tia Y txvtx xxi ovre xtpx iv77jfix/uet , ovre 
xofiTfQ rivog rj vryjyyc xy$OQ, xkkx fiovorporug guvrt&i/ievx, 
rw re %xv$u xv^pcoiroj ioixe xxi ru kevxu. xoti rovrow 
rivx rav Iv6wv kevxy ry ypxjifiy ypxyf/wfieu , fidkxg 



*) Cf. Mutleri Arch. Comp. p. 429 (cf. p. 52); Boettigeri Art. 
ping. Arcb. p. 152. — Plutarchus I. 1. simili, sed noa eadem 
comparatione utitur: hie enim de una eademque imagine loqui- 
tur, in qua coloribus quam lineis spectantium animos vehe- 
mentius moveri dicit. Aristotelis colores nullo ordine dispo- 
sing prorsus differre apertum est. 



Digitized by Google 



&f«w iigu. — la omiaslone abjecti li qui offeasio tut* 
cum Buhlio restituas rt % quod habet Cod. Venetus , give 
mavis legere %(/rpov fcwtyv, cum vascolorum pictura aatia 
male audiret Athenit. — De lis quae aaquuntur, verbis : 

Jerri re fif/xtffit irpci£eoo$ uocl diet ravrxpt puoXiaroL rwv 
vpotrrovrcov Hitterus: „ Interpolator, ait, iam alterura 
affert <T7jfuiov 9 unde mores post fab o lam proximum locum 
occupare iate probare intendit, id que imperil* adneetit 
iorl re pipyaiQ xrk., imperite quidem, aed tam bene 
quam ab isto exspectari potest. Ipsam suam aapientiam 
hausit ex § 11 cum acribit r£y vpctrrovrw , cogiUrit 
iste T7f<; TeoiOTTfTtQ (vel tf&wv) rwu vpxTTOvTttv, fortasae 
reapexit etiam § 9." At etiamsi imperitiasimura homt- 
nem gumma in disputationis pro vTfpefy habere potuisse 
largirer, tamen mirum eaaet, ai haac proraua auo loeo 
iaseruisset et nou peceasset niai in scrlbenda particula 
re pro psv olv. Imrao unde § 9 exorsus erat philosophus, 
eo absoluta argumentation* revertitur: tragoediara esse 
actionia imitationem et propter hanc etiam agentium. 
Madii conjectura fare pro hrt re) res nou coufieret, 
quoniam quid sibi vellet p/jxtfctc vpet^eotg ambiguum esset 
quia eo adduceremnr, ut ad pingendi artem male refer- 
remus. Atqui haec obacuritas nou Ariatotelis vitium 
eat, quippe qui fnsius ilia eiplicaverit, quam hae reli- 
quiae demonstrant. Quodsi emendaveria: "SL^rs dijkov, 
ort rj rpctyyttoi filfjL7}<j(Q i<rrt Tpxgeooc htX. o ratio nem ali- 
sjuanto luculentiorem habebis, typis earn ita excudere 
non lieebit, qnoniam ex epitoma cevroyputyov reficere quis 
tandem audebit ? 



Digitized by Google 



17 

Paragraphos 16—19 spurioa arbitratug eat Rittenig, 
quod iam iraprobatum video a Bernhardio (J. 1. p. 900). 
Etenim illi, qui Proteo aimilia eat, interpolator! oratio- 
nom in raentera venigse suapicatur, ut ad eaa digrediens 
primum in § 16 foxvotxQ definitioncm ab Ariatotelia alie- 
nissimaiu praefigeret, deinde in § 17 alteram Ariatoteliae 
aimillimam propoueret. Quodai feciaaet, pro fee to non 
aanae mentis fuiaaet homo. Verba haec sunt: 

§ 6: {kdyuf) — iixvoixv, iv ocrotg kdyovreg xxoisiuvuxef 
ti 7} xxi XTCotyxtvovrxi yvwfitjv. 
§ 16: rplrov 6e rj iixvoix. rovro fieri ro kdyeiv o*vvxa$xi 
rx ivovrx xxi roc xp/iorrovrx, orep iri ruv Xoycav 
ryjv toX/t/x^c xxi pijroptxijg ipyov lertv ot fikv 
yxp xpx<t?oi rofarixug irofovv Kbyovrxg, ol ok vvv 
faroptxvg. 

Kitterus „nimirum , ait, Ar. Sixvotxv partem tragoediae 
intclligit (den Gedankengehalt), interpolator eandem pro 
facultate humana accipit (die Fdhigkeit das Richtige 
und Passende %u sagen)." At recte haec discrepant, 
cum Arigtotelea priore loco foxvotxv tractet, qualem qui 
in tragoediis agunt exhibeant necesae ait, ut inde orian- 
tur actionea, hoc loco artem tractet, qua quis personaa 
Sixvotxv profitentea faciat. Atque hanc recte facultatem 
dicit, cuique loco et homini conveuientia dicendi. Ut 
antea rx ydij definivit et poatea rrjv rwv jj&wv fif^eiv, 
quanti esset, tractavit : ita hxvofxg definitione praemiaaa, 
iam rijit rrjg foxvofxg -rotifers quaerit, quid raleat. Tantum 
ah est, ut iri rav Xoyow ad orationea forenaea et acho- 
lasticas pertineat, ut suit \oyoi fy/xerpot , aermonea et 

8oliloquia tragoediarura, quae una cum melicia (quae in 

2 



Digitized by Google 



u 

§ 19 demum adtingit) tragoediam efficiunt. Etenim in 
hisce sermonibus veteres poetae tragici personas ea quae 
e repubJica essent dicentes faciebant , recentiores in 
u tram que partem more sophistarum disceptantes in sce- 
nam indncebant. Quae com Ritterus ad o ratio nes refer- 
ret non consideravit, ivofovv XdyovrotQ et tlkeyov differre. 
Cur autem haec hoe loco monuerit philosophus apertum 
est, nam jure suo ry it»vo(x tertium locum sibi tribuisse 
videtur, quia haec ex rei civilis cognitione ac dicendi 
arte potius quam ex arte poetica pendet, ars 7jttov oixeiot 
ttjc vonjTiHTji; ovaoc *). — In sequentibus verbis jjd-ovg et 
Sictvofctt; comparationem institui consentaneum est; r« 

nunc non veniuut in censum, quippe quae antea cum 
fivSy composita siut. Singulas difficultatea nunc mittam, 
qnum lectionis varietatem nondum concoquam. Haec 
enim ita perturbata est, ut Ritterus homunculo suo vel 
nequissimo verborum transpositione benigne consuleret. 
Quid hie vel epitomatoris negligentia Tel librariorum 
iucuria exciderit, augurari non audeo. **) 

§ 18 elocutionis definitionem proposuit hanc: ktyco 
6k, UQirsp irporepov Etpyrott , Xi£tv ehcci rrjv 6tot ri}Q oVo- 
fiKfslotq ippyvstccVt o xoct £nl rwv ifipdrpyv nxl M rav 

*) Hoc disertius dicit Cap. 19 § 1. t« pi* ovy mqi ryy ©Worn* 
iv To7? mql qrjTo^xiji xfArtfw tovto yay tdtov fxeckkov 
ixttvys Tiji ftt&odov. 
**) Definitionem rod ij&ovg non solum cum Rhet. II, 22 congrnere 
sed laudari adeo Poet. XV, 1 : tSinsg iU/^y fidem faqit hunc 
locum esse geauinum. Caute sane et non sine dolo malo 
iilnd iSsncQ ikix&n orationi intexuisset, quamquam Rittero 
arbitro in eum quid vis harum rernm convenit, 

Quae sunt dictae in stultum, caudex, stipes, asinus, plumbeus. 



Digitized by Google 



19 



koyvv $xei rrjv etvryv dvvctfttv. At vero haec nonne re- 
pugnant eis, quae § 4 legimus: kiyot 64 kdgtv fiiv ctOrijv 
Tjjv ruv fiirpcw <rvv$effiv et tlterutrum insiticium esse 
putandum est? Id sec us videtur. "SLcrep vporspov 
sfpTjreti non habet quo referatur — et tamen euudem 
Hbrum citari veri simile est — indeque suspicor, deft- 
nitionem priorem mancam esse. Metre enira ad elocu- 
tionem ut forma externa (to oxyft* ttjq kdgswc Rhet. Ill, 
8, § I) pertinent, sed horuin com position e elocutioni non 
satisfied quids intelligit, neque quae in cap. XXII de 
virtute dictionis leguutur ad hsnc definitionem quadrant* 
(cf. Rhet. Jib. HI). Verba o kuI — tCvotfuv non integra 
aunt; quodsi antea ray fikv koyuv trimetros significat, 
h. 1. o/ koyoi sunt ©/ yfstkti koyoi et rwv ififxirpwv idem 
est quod twv ififxirpav koyuv (cf. Csp. 1, 6). Obscura 
autem haec non nata aed facta sunt. To/v fxhv koyuv et 
rwv kotvSv videntur sibi opponi; quodsi koyoi ad tri- 
metros pertinent, r» koivci melica sunt, ut sibi oppo- 
nuntur fiirpx et fidkoe in § 4 (cf. I, 10). Estne igitur 
illud quod vetustissimi libri MSS. habent rdvrs ex com- 
pendio ortum , quo e pro i<TTtv scriptum erat ? Jem 
scribendum esset : twv 6k koiirwv (sc. fiepuSv) ivriv y ps- 
koirorix. [xvttj 6k] fxdyujTov rwv ftvafixTUi/. Possis etiara 
de glossa suspicari cum Spengelio. (Act. Mon. p. 232 
annot.) 

- 

Extrema verba Ritterus cum § 4, qua oyf/ig necessaria 

pars tragoediae constituta sit, Wx conciliari posse existi- 

mat. At cum necessitatis notio apud Aristotelem etiam 

ea sit quae tanquam materia extrinsecus accedens formae 

2* 



20 



atque iudoli rei opponatur, *) ea perbene hoc loco in- 
telligitur. Nam at in optima civitate agricolae, opifices, 
•ervi, quamquam lis ademtis non esset res publics, tamen 
cives non numerantur: ita totus scenicus apparatus 
tragoediae ad poet am prorsus non pertinet, et tamen 
necessarius est, si tragoedia tin em exsequi vult. Perti- 
net ad ea, uu uveu to rikog (evtypxtyetv not) irepcctveiv 
x. r. k,) ovx ocv efij. Quo fit, ut privata externa specie 
tragoedia, facultatem tantum propositi conseqnendi ha- 
beat. Sic enim dvvotfttv ex Tulgari AristOtelis usu inter- 
preter. *) Accuratissime igitur oyj/ig non fi4pOQ t sed 
ig dvoiyKTjG /uoptov rye rpxywMotG dicitur, **) unde pecu- 
liaris ratio pendet, qua Aristoteles histriomim artera a 
poetica prorsus alienum esse putat (cf. Cap. XIV, 2). 
Vide Ed. Muell. 1. 1. p. 14 sqq. 

Captte VII. Aristoteles ita pergit. Postquam has 
artis tragicae partes dignitatis gradu distinximus, priraum 
de parte manifesto primaria, qualis esse debeat, dicen- 
dum est. De fabula igitur ut praecipiat ad definitionem 

♦) Vide Henr. Ritteri Hist. Philos. Ill, p. 170 sqq. — Ar. de 
phys. II, 9; de part. an. I, 1. cf. Poltt. VII, 8 et 9 extr. 
ytbtQyoi [iiv yaq xai T^y/Tra xai nav to &Qtmixov dyay- 
xaXor vnaQX*it> Ttxtg nokeaty , fti^tj Tfjs noksojg to ts 
onkirixoy xai to povkfVTtxoy. 

**) Ipsam enim artcm tragicam (ut omnes artes) rim esse (dvya- 
(uy) y hoc non pertinet (cf. Metapb. IX , 2). Tragoedia si 
dicitnr dvvupiv cogitatur tamquam res , quae natura 

oriundae suut, quae et o*vya/Mt suntet &r«/U/f/p. Cf. egre- 
giam Trendelenburgii disputationem. 1. I.. p. 295 sqq. 

***)M4oog (integrirender Theil) et juoqiov (Stiick) quomodo dif- 
ferent, vel ex ipso Poet. Cap. VIII extr. apparet : dvV* pSgioy 
top okov ioTfy. Exempla in omnibus, quos legi, libris soppetunt. 



Digitized by Google 



21 

recurreng Posui, inqnit, totius et absolutae actionis irai- 
tationem esse tragoediam, quae tamen certam magnitu- 
dinem babeat. Ritterus observat: ^kbTtui rjfiTvi quod 
certum est nullis moveri vel ferri dubitatiouis fluctibus 
cogitatur, sed eodetn loco permaoere et jacere." Verura 
haec non asserentis sunt, sed in memoriam revocanlia 
ea, quae Cap. VI, § 2 ita praemissa erant: iariu ovv rp. 
ft/fiTjiTtg rpclgsitx; (TTOvdutxQ *) Hat rekefxt, ftiye&ot; igowye. 
Qua definitionit parte in capp. VII. VIII. IX, 1—10 ex- 
cussa in § 11 cap. IX. aliam earn que extremam ad fabulae 
naturam recte describendara adhibet. Ab Herman no igi- 
tur, qui „positum autem nobis est" interpretabatur, non 
erat, quod dissenaus fieret. Nam cum Aristoteles in 
citanda priori disputatione pluriraus esset, citandi for- 
mulas admodnm variabat, quarum nibilominus tritissiroae 
ojQirep tcpoTspov eipyrcctt ncc^onrsp SioopujTxi al. toties nobis 
inculcantur, ut propemodum taedium afferaut. Ubi autem 
ex prioribus cogitationem repetit, quam quasi fundameii- 
tum insequenti argumentationi substructam vult , earn 
jacere dicit, cf. Topic. II, 6, 2; 111, 6, 6; Rhet. I, 0, 4. 



*) Honestam non vilcm actionem tragoediae argumentum esse, in 
hanc Ar. dispntationem non cadit. Caeternm animadvertatur, 
non aya&ov, sed anovdalov dictum esse: Hlud enim cnique et 
rei et actioni aut vere subest, aut tamquam ytttvoptvov uyuOov ; 
hoc ad animum tantum humannm spectat, cui ea quae mere 
bona sont, bona (i. e. expetenda) videntur. cf. Polit. VII, 13.$ 
Nicora. Bth. VI {friqwmvw &ym»w)\ XI. (Caaaab. VII, D) 
Respondet igitur to cnovdaUv virt litis notioni. cf. Top. IV 
5, 7: divtatti-xtti 6 foot xai 6 onovdatos rd (favka f%<v, 
«U* ovx tltJi Totovioi x. t. A. (Platonis Rep. p. 277, E *i- 
Uov xai a$*oy artovdijs toto coelo diversunt est). 



Digitized by Google 



22 

Qaod verbo in cap. VI, § 2 dixerat, ian uberius ex- 
plicat. TeXstot irpxgtg tria habet, primum externa duo, 
quod tota et una est, quibus cum justa raensura additur, 
tertia condicio interna consequitnr , id quod angustiori 
sententia riXeiov oppeltare possumus. Totum id est 
quod habet principium et medium et finem (cf. Pnys. 
VIII, 8), unde colligitur, non quolibet loco nec incipien- 
dum nec desinendum esse poetae, scd ordine (roigei) 
utendum esse. Ordo autem nondum sufficit, justa men- 
sura accedat oportet. ('Ear/ yocp okov notl fiijih exov 
ftiyed'os, in quo cur glossam deprehenderit Ritterus non 
video, quum philosophus sibi his verbis ad sequentia 
viam muniat, ut legentes okov et fiiysSoQ animo compre- 
hendant, rdksiov quod dicit paullisper missum faciant). 
Omnia autem pulcra non solum ordine sed etiam men- 
sura quadam consistunt (cf. Rep. Vil, 1 Rhet. Ill, 9, 3) 
quum alias ordo file sentiri nequeat. Atqui haec men- 
sura et externa est et interna , quarum altera eos qui 
In ipsa re insunt cancellos tangit, altera ad eos pertinet, 
qui more nsnqne constituti sunt. Haec autem non tarn 
ftsyi&ove (rou opov rwu vpocyfiocruv), sed firfxovg definitio 
est, quod cum de optima nunc tragoedia praeciperetur, 
ab hoc loco alienura erat expendere. (Verum antea 
cap. V, § 4, ubi to ri ivrtv agebatur , ftrjxot; in censum 
Teniebat.) Mdys$oe autem ad organismum quem dicimus 
pertinet: idque ita ad tragoedias adhiberi jubet, ut am. 
pliores termini, dummodo uno obtutn conspiciantur, me- 
liores sint, ne multa ut sufficiat tantum spatium, quanto 
res ex probabilitate vel necessitate sese excipientes ad 
finem perduci queant. Videmus hie ex priori disputa- 



Digitized by Google 



23 

tioue sum mam effici, qnoniam quum fabuJa una est et 
tota atque quae in ipsius uatura sita est mensura accedit, 
singula ex singulis tamquam ex semine caulis et folia 
gignuntur. Quam internam operis consummationera non- 
dura persequitur philosophua, sed prius, ut facere con- 
suevit (t.H. Ritter 1. 1. p. 17), refutando iudulgens transitum 
sibi parat. Unitas fabulae, quatenns in partiura ordine de- 
prehenditur (to oAoj/), tractata est: restat, ut uuiiatem 
considered quae alia rei vicina excludat. (Cap. Vlll: 
fjivd'og 6i iartv efct ov% *• r. A.) Quamobrem poetas 
qui hoc nomine peccarunt exagitans duplex consilium 
sequitur, aiterum ut queraadmodum rerura complexio una 
esse debeat, rectius intelligatur , aiterum ut oratio sen- 
aim ad geueraliora adscendat. Porro ne quis de hoc 
capile profiteatur ov6kv icpoc Atwvaov: immo prudeuter 
hoc instituit Aristoteles, ne quae de omni poesios genere 
valeant ieges, uni tragoediae tribuat (y yxp rpxyyttx xxi 
roT$ xXKoiq tfteeiv rrjv tfx^f/i/ rxpi% 61 Quodsi 
§ 4 colligit partes fabulae (et epicae et scenicae) ita 
di8ponendas esse, ut una Tel sublata Tel transposita tot una 
differatur ac perturbetur: recte (cap. IX) ex iis quae 
dicta sint patere conteudit, non hoc poetae offlcium esse 
ut ea quae facta sunt, sed ut qualia ex probabilitate Tel 
necessitate possint fieri narret: quoniara rx yevofisvx 
non omnia ad unius fabulae ambitum pertinere iam 
Odysseac exemplo illustraverit. Spengelii igitur, quam 
bio obtiuere arbitratus est, lacuna nescio an perexigua 
fuerit. (A. M. p. 234, annot.) 

Totius capitis IX. pars prior (§§ 1—11) in eo ex- 
plicando Tersatur, quod in poesios arguments j^ropric 



Digitized by Google 



24 



r&etov est, quo aptissime adjungitur § 11: irsi ib oC 
fiovov r&Xstxt ifri TrpctgewG yj jitftTjate, xkkx xxt (po/Hepatit 
ht\. TdXeiov enim intemam quae dicitur rerum neces- 
aitatem sign ifi cat, qua partes continua aerie ae excipiunt, 
non earn perfectioiiem , quae quasi humanae facultatia 
cancello8 migret. *) Tlpx^iQ reXefx ad optimam tragoe- 
diam ita pertiueat necesae est, ut ad felicitatem fifoc ri- 
ksioc Sic ex definitione felicltatis, quam in Eth. Nic. 
I, 13 in.; Magn. Mor. ), 4; Polit. VII, 8; ib. 13 ante 
med. iegimus: y evtxiftovfx iarl tyvxyc ivspyetx xxi XPfas 
ccpeTyQ reke/x (a. hxt xpsrjjv rsXe/xv), quamque accuratiua 

definivit Eth. Nic. 1, 6. fin. hi iv filca rsXsto 

(tlx yxp xeXiiwv ixp ov ttoibT oM filx ypipx (cf. ib. 

cap. \l: iv voXXw rivl nxl reXefw (xp° vt !>) M ™ v 

rv%ovrx xpovov , xXXx rdXetov fifov) recte mihi videor 
colligere , riXeiov id quod absolutum et perfect urn est, 
eo nomine aignificare, ut continuua partium nexua re- 
apiciatur (Die vollstandige naiurgemdsse Entwickelung), 
Sic altera significatione **) y3/oc riXetog ad corpora aensim 

•) TUos et TtltvTij qnomodo different docoit Nitzsch ad Od. Ill, 
p. 2 sq. Idem di&crimen observat Aristoteles; "QXV xai rt- 
X(vrq sexcenties legitur (Rhet. Ill , 8 , 5 ; 9 , 3 , 9; de an. Ill, 
10, 8; Phys. VIII, 8; Poet. VII, 2), quare miramnr, si in 
Rhet. Ill, 7, 11 Iegimus ini tikti, obi ex t rem a orationis pars 
citatur. Offendimur ibi iam accuratiori librorum laudandorum 
ratione. Porro in Poet. 20, 3 et 23 legitur: «(>/»)v j? rikog, 
ttQXW x«l fiicoy xai i(kog. Facillime autem baec a librariis 
confundi poterant ob scripturae compendia. V. BastH Ep. 
crit. ad Villois. p. 218 ed. Lips, et G. Schaeferi Append, p. 19 
not.; adde Schneider, ad Plat. Polit. I, p. 429. 
**) Cf. Henr. Ritter. I. I. p. 319. — Vide Ar. Eth. Nic. Ill, 10. 13; 
de an. Ill, 12, 3; Polit 1, 12 i VIII, 5; Hist. Animal. VII, 1. 



Digitized by Googl 



25 

usque ad maturitatem exculta apectat, quippe cnm pu- 
beres mutationura, quae necessario sesc excipianf, seriem 
aubierint neeeaae ait Sic periodus habet to t4\o<; *ct$* 
avTifv et maxime cernitor iv r$ rerekeaftdvw (Rher. ill, 
9, 2 sqq.)*). Hanc igiiur rerum necessitudinem co- 
gnosce re et exhibere, philosophiae et propter hanc virtnti 
magis cognatum eat, quam necessaria cum fortuitis mixta 
enarrare. De hac aententia, quae noatratium poetarum 
interpretatione ad mo dura perturbata eat, fluctuantia dispu- 
tavit Raumerua in Comm. Ac. Berol. p. 156 aqq., quura 
taraen haec per ae non poaaiut intelligi, sed cognito 
demura et toto partium decurau, et philosophiae Aristo- 
teliae notione (cf. Metaph. IV, 2. 3; Henr. Ritt. 1. 1. 
p. 47). 'SrouiocTov autem Ariatoteli nihil eat nisi honeatum. 
Eura de historia iniqoiua iudicasse alia rea eat; verum 
non curandum eat, ut Stagiritae fldem conciiiernus , sed 
videndum, ne nostra sensa ad eum tranaferamua. 
§ 5 : ixl fikv ovv rye rpotyutifxQ tjitf tovto tiykov yiyovs, 
trvcTTTjuotvTSQ yetp rov ftvSov itx roSv sIxotcov, OUTM 
rot rvxovrct ovofiotrx vTcoriSiouTt xoti oJ% , u(trep oi 
iocftfioirotot, irepi rav %x& exourrov roiovars dirt 6k 
Tjjfc rpayuMxQ ruv ysvofiivav ovofxoirwv xvTi%w- 
rett xr\. 

Haec Rittern8 ad mediam comoediam retulit. Atqui de 
historia artiura neque hie aermo eat, nec postea, ubi de 
tragoediia loquitur Ar. Ad hoc ne aoli quidem recentiori 

# ) De notione TiXtfov nt artis vocabuli tide O. Jahn in Stodd. 
KHon. p. 143 sqq. Alia ratione apud Ar. UUtov quarto prin- 
ciplo (rej t4Xtt) respondet , ita ut anktas UUtov ait mere 
summum atque optimum, cf. Eth. Nic. I, 5. 



Digitized by Google 



26 

coraoediae proprium eat vTtorftevdxi ovofucrcc, quod qui 
egregie expensum habuit Leasingiua nondum a vv. dd. 
refutatus est. (cf. Dramat. Hamburg, cap. 89 sqq.) Mirum 
si aobrius Meineckius eandem senteutiam amplexua esset 
(Hist. com. Gr. p. 273); suspicor autem huic v. d. de 
sua ipaiu8 sententia non prorsus constitisae, cum adderet: 
„ixtifiQroiov$ f quo nomine cum omncs aignificentur qui 
aperto quod aiunt capite couviciantur, etiam antiquae 
comoediae poetas comprekendi conaeutaneum cst. u At 
vero noune videmus ambo geuera in capite IV. diserte 
ab Ar. dispescita esse? Nonne hunc ipsum locum nunc 
laudat verbis isl — r t ty *) 6rjXov yiyovs — ? Jam haee 
ita cohaerent: De comoedia quidem hoc iam antea docui, 
in tragoedia vero certa ac propria nomina tenere 
solent. Verum tameu etiam in nonnullis tragoediis 
cett. — Ritterus ita acripsit: 

§ 11. 12: iret 6s ov tiovov tsXe(x(; i<rrt irpxgscde rj fitf/iytfts 
xkkx net! tyoptpcvv xxi ikseivwv , rxvrx d& y(- 

VETXl [KXl fXxXldTX XXI fixkkov OTXV yiV7\TXl 

irxpx ttjv 6ogxv\ 6i xkkr\kx * * * ro yxp &XV- 
fixfTov outwq egsi uxkkov 7/ si xiro rov xvro- 
fixrov xxi rijg rvxyi, irsi *** rav xro tv%^q 
rxvrx dxvuxaiwrxrx 6oxe? ocx wgrsp iiclT7\- 
6sq tyxtvsrxi yeyovivxt , ofov o xvdpixe o rov 
M/Vi/oc iv "Apyst xirixreive rov alriov rov &x- 
vxrov tw M/htf, teupovvri ifirewv' ' totxe yxp 

■ ■ . ' •■ • l • i 'l> •< n i v* t 'i •*♦.! " v 

• • ' : • ; . ■ f . • • ' i •■ ! . > ti~ I ; t> - l 

*) "Hdti ita saepios ad ea quae ante dicta suat spectat. Cf. 
Poet. 19, 1; 23,3; Polit. 111,17; 1V>2j Soph. El. 13, 1 ; 34, 4. 

■. 

) 

. 

- 

Digitized by Google t 



27 



tec rot»VT» owe elxtj ywtvdxi, »;ts etvetyxr] 
rove rotovrouQ sTvxi xxXMovq fivdovg 

Hie locus nou uno nomine valde exercitavit intt. quorum 
•ut ingem'osas aut ineptas conjecturas hie repetere nolui, 
sed meara qualemcunque opinionem exproraam. Uitterus 
ea mihi expulisse tisus est, unde verborum senteutia 
pendet, quae ita scribenda esse censeo : 

dire* — — iXesivulv, txvtx 6s yhsrxi, xzi fixkt- 
<ttx *) orxv yivrjrxi vxpx ttjv 6o%xv , cY xWykx* 
(to yxp d'xvfixjTov — yevtu&xt) uqtb ocvxynt} tovq 
toiovtovq elvxi xxWIovq [ivSovq. 
Haec dicit Aristoteles: Quoniam non solum in rcrum 
necessitate sed etiam in metuendis et miserandis versa- 
tur fab vi I a, haec autem turn praesertim cum res praeter 
exspectationem eveniunt, ita coniungi debent , ut mutuo 
effectu aint: huiusmodi (ubi rx vxpxio^x nihiio minus 
riksix sunt) fabulas pulcriores esse oportet. Propositio 
minor insertis arguments firmatur. Ita enim, si ea quae 
ex inopinato agentibus accidunt tamen xxtx to s/xoq rj 
to xvxyxxXov fiunt , vchementius anirai permoveutur, 
qnam si idem sua sponte et casu fieri vident. Igitur rw 
rcXfi/o; augetur to <po/3epoi/ xxl ikeeivov. Qnin in iis rebns 
quae hominibus praeter opinionem accidunt et vere for- 
tuila (i. e. Tikeix) sunt, tx ((xivofxevx TtXeix admirabi- 
liora sunt , quam quae teracrc fieri quisque intelligit, 
quantumvis inexspectata sint. Sic nex illius hominis, qui 
Mityn occiderat, non solum ideo eos qui aderant tcrrore 



*) Kal ftakufra xal /udkkoy apcrtc dittographiam produnt. 



Digitized by Google 



28 

perculit, quia praeter eispectationem ei accidit, sed 
quoniam casui internam necessitatera subeaae putabant. 
Hinc patet eiusmodi fab u las, quae inexspectata et ne- 
cessaria ita temperent, ut ilia ex iusto rerum decursu 
nascantur et tamen per caecitatem hominum uon exspec- 
tentur, pulcberrimas esse, quippe quae utique legi re- 
spondeat, et ttjv irpxgtv reXelxv efvxi, et (pafiepx xoti 
iXseivoc yfyv6<r$cti. Brevius sane quam fieri debebat sum- 
ma tragicae artis indicata est: verum in epitoma nos 
versari considerandum est. — Mud xocl fiolkurrx x. r. A. 
cur adiectum sit, neminem fugere potest: quippe in iis 
maxime, quae quia inexspectata sunt, animos tangunt 
(ergreifend Sclvilokitov *), probe cavendum est, ne 

rov reKetov obliviscamur. Verbum yfvsrctt a roe pro 
vev&ou tie? acceptum esse, ut modo iart pro elvxi tie? posi- 
tum est, nescio an neminem offendat. At de apodosi 
tibi peccasse Tideor, quae ab were incipit **). Si ex 
auctoritatibus argumentum duceretur, afferrem tibi nostro- 
rum interpretum longe principem Hermannum, qui quum 
antea in editione sua Jacunara indicasset, postea a cen- 
sore suo mouitus sententiam rautaret (ad Viger. p. 785 
ed. alt.). Anacolutha eiusmodi AristoteJi facilius quam 
ulli alii excidere potuerunt, cum in multis saepe periodis 
singula singulis membris argumenta insereret itaque apo- 
dosin per were, tiykov ovv simil. continuaret, ut Marcel- 

1 



*) Cf. Rhetor. I, 11, § 23. 

**) Quae a ravrrc di ordiri nequit, quum apud Aristotelem «fi in 
apodosi vix ferenda esse videatur. (v. Spengel. in Diar. Zimm. 
p. 1256.) 



.;».._ 



Digitized by Google 



29 

limit dc Thocydide alt: ivo rrjv 9vvt*%iv iv/ors inH to 
ixiTsTvov rye iptiijvsfetc x&tfkoe shut 6oxvv. Sic de 
an. HI, 9, § 6: tl ovv 7f (pt/<r/c fiTjre trots? fixrTjv fty- 
Ssv firfr* xToketrst rt rwv xvayxxiatv , tAj^ iv to?c vjipv- 
/j.xci xal iv roTt cirikw rx ik rotxvrx row $cov rikstx 
nctl ov mjpwfiotTx ifftv aiffttTov o*a on fort ysvvtjrtxx xxl 

ctHfiyv $x 8t **l <P&f*tV awr *hc* v * v HCC * r * opyavtxd 
fiipjj rij<; ropetxe Alia exempla sunt: Polit. 1, 4 init.; 
VII, 13; I, 8; Rh. 1, 10, 4; 11, 6; 13, 6; Nicom. Eth. 
1, 6; Polit. 1, 12 (4. 10. ?); Ill, 5. 16; Topic. IV, 4, 14; 
de an. Ill, 3 init. ubi hoc iam a veteribus Aristotelis in- 
terpretibui iutellectum esse ridebis. (cf. Pluturch. a p. 
Philopon. fol. 3, a. et Simplic. fol. 56,6: iv 6k ry ktfa 
Trpoc rov irel ffvvSstr/iov 6tx ftxxpov xiroi46oix6V „on ov 
rxvrov iari to xfo$xve7$xt xxl to typovetv tyotvepov efoxi" 
ypxtywv, dix rrjv &tx fxxxpov xrofoffiv rov ovv irpogdelc ovv- 
ieopov). Cf. Thucyd. I, 12 init., 

Haec hactenus. Quae disputavi ad earn, opinor, 
sententiam firman dam conferunt, ex qua placita quidem 
Aristotelia ac iustum disputandi decursum in hoc libello 
deprehendas , sed tamen vel priores partes eo nomine 
notes , nt insigni brevitate atqne obsenritate laborent. 
Liceat autem in fine neglectum adhuc, quantum quidem 
scio , locum Diogenis Laertii indicare, ubi (Vit. Ariatot. 
extr.) more consueto cognomines philosophos recensena 
sexto Cyrenaeum affert, yeypxtyorx trepi votTjTixijs, Quodsi 
Ritterus (praef. p. XV) ex loco Alexandri Aphrodisiensis 
(Schol. Ar. 1, p. 299 extr.) quamvis corruptissimo tamen 
probabiliter collegit , iam tertio p. Chr. saecnlo hanc 
operis formam cognitam fuisse : fieri poterat, ut Diogenes 



Digitized by Google 



30 



eandem epitomam cognitara habens , qnum earn inter 
Aristotelis Stagiritae libroi resensitam non reperiret 
eique nihilo minus nomen Aristotelis inscriptnm videret, 
sextum inde Aristotelem conflaret. An iam a. Chr. n. 
Demetrius Magnes, untie sua hauserit Diogenes? — 
Certe ri%vyj<; TatTjrtx^t; libros duos, quos ab Aristotele non 
tantum inter scbedas relictos sed vere absolutos (et 
editos?) esse ex Rhetoricis et Politicis constare videtur, 
Diogenes ab hoc sexti Aristotelis libello probe ditcernit. 




Digitized by Google 




by Google 




■ W 



•i 




Google 



