NEPTICULA ZELLERIELLA nov. sp. 


BESCIIREVEN DOOR 

P. C. T. SNELLEN. 

(Afgebeeld plaat 7, fig. 1—4.) 


Verscheidene jaren gelcden ving ik aan den duinkant bij 
’s Gravenhage, in dc eerste helft van Mci cenige exempla- 
ren van eene Nepticula, waarin ik, hocwel de voorwerpen 
tamelijk afgevlogen waren, met zekerlieid Zeller’s Lyonctia 
hemargyrella , Isis 1839, p. 215, LinnaeaIII, p. 323, meende 
te hcrkennen. Zeller ecliter, aan wien ik het beste mijner 
voorwerpen ter revisie toezond, meldde mij: «Weicht zu 
schr von Hemargyrella Zell. (Heinemann in dcr Wiener 
Monatschrift 1802, p. 310) ab, als dass sic nicht alleWahr- 
scheinliehkeit fur sich liaben sollte, eine verschiedene Art 
zu sein. H.S. Fig. 810 Ignobiliclla stellt meine Ilemaryyrclla 
gut vor.» Niettegenstaande doze uitspraak van den geleer- 
den Lepidopteroloog en ofschoon ieder regt heeft als de beste 
uitlegger zijner eigene woorden te worden beschouwd, kon 
ik toch geen genoegen nemen met bet ontvangen bescheid 
en bleef mijne Nepticula voor Hemargyrella Zeller liouden, 
dock moest, omdat mijne cxemplaren niet gaaf waren, 
voorloopig zwijgen. In mijn gevoelen werd ik ecliter later 
versterkt door het aantrelTen van een zeer gaaf voorwerp 
op de bovengenoemde vangplaats. Ilet ontkwam mij, dock 
lliet, voor dat ik duidelijk had gezien dat het niet specifiek 
van mijne vroeger gevondenc vlindertjes versckilde. 

De zaak bleef ecliter rusten tot Mr. II. W. de Graaf mij 

8 



114 


NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. 


in September 11. eene Nepticula bragt (waarmede bij tevens 
zoo good was mijne colleclie to verrijken), die hij tot geene 
der gepubliceerde soorten kon brengen on dus voor niemv 
hield. Bij nader onderzoek lierkcnde ik hierin mijne lle- 
margyrella en nam mij voor op niemv de besclirijvingen te 
raadplegen. 

De uitslag van mijn onderzoek bleef evenwel dezelfde. 
Ik verzoclit dus den heer Brants de goedheid te bebben 
eene afbeelding te maken van bet zeer gave voorwerp dat 
de beer de Graaf gevangen bad. Deze afbeelding is op de 
aangebaalde plaat wedergegeven en wie baar nu met Zeller’s 
bescbrijving in de Isis vergelijkt, zal moeten toestemmen dat 
deze op de afbeelding niet alleen volkomen past, maar ook 
op geene bekende Nepticula beter. Ik scbrijf bierbij Zeller’s 
woorden af: 9. Ilemargyrella Ivoll. p. 98 « Grosse dervorigen 
(Argyropeza Zell.); die Yorderfl. zugerundot, glanzend, gelb- 
liebweiss mit violettem binteren Drittel; die Kopfhaare 
gelblicb; die Augendeckel weisslicb. Nur 2 Exemplare bei 
Gl(ogau) in Gesellscbaft der Argyropeza gefangen.» Hetzelfde 
is bet geval met de Ilcmargyrella der Linnaea (« Alis anle- 
rioribus exalbidis nitidulis, apice fusco-violaceo , capillis 
pallidis, antennis fuscescentibus, concbula exalbida.») 

Wie ecbter met mijne afbeelding en Zeller’s bescbrijvin- 
gen de lgnobUiella IT.S. fig. 810 vergelijkt, zal, niettegen- 
staande Zeller’s in den aanvang medegedeelde woorden, 
moeten erkennen dat Ilerrich-ScbalTer cen gclieel ander 
dier voor zicb had. Inderdaad , bet onderscheid is in bet 
oog loopend en zoo groot dat bet onnoodig wordt om de 
punten van verscbil nog op te sommen. Ook de Ilemargy- 
rella van von Ileinemann, Wien. Ent. Monatschrift 18G2, 
p. 310, is blijkbaar lets anders (Capillis dilute ochraceis; 
antennis maris longioribus, concbula alba; alis anlerioribus 
flavido-albis, nitidis, apice fastis , fascia post medium lata , 
ubrecla, subargenlea , basin versus linea subfusca ierminala , 
ciliis apice late albidis). Alleen bet «al. ant. llavido-albis» 
past; al bet andere daarentegen slaal wel op de ook gecB 





NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. 


115 


teerde Ignobiliella II.S., f. 816, doch, en speciaal het onder- 
slreeptc, geenszins op Hemargyrella Zell, en mijne afbeel- 
ding. Wei is waar plaatst von Heinemann zijne Hemar- 
gyrella in de eerste afdeeling van Nepticula, «Die Franzen 
der Ydll. oline dunkle Theilungslinie, gegen ilire Spitze 
allmalig licliter werdcnd», tenvijl Herrich-Schafler’s afljeel- 
ding eer een dier uit de tweede afdeeling voorstelt; doch 
voor von Ileinemann’s Beinerkungen liber die Alien der 
Gattung Nepticula (Wien. Monatsclir. 1. c.) schijnt men op 
dit ken merit, waardoor de Nepticula ’s in twee sclierp ge- 
scheiden afdeelingen worden gesplitst, niet genoeg te liebben 
gelet. (Zie Herrich-Schaffer’s afbeeldingen der Nepticula s. 

Daze Ignobiliella It.S. en Hemargyrella von Ileinem. passen 
uilmuntend op gevangen exemplaren van de op beulten 
levende soort, thans als Turicella II.S. bekend 1 ), waarbij 
de Regensburger Lepidopteroloog ook zijne figuur 816 
tcregt citeert. Zij is dus geene bijzondere soort, zoo als v. 
Heinemann wil en Woeke in de laatste uitgave van zijnen 
Gatalogus doet voorkomen. 

Moet nu echter de naam Hemargyrella aan Zeller’s, bier 
afgebeelde soort worden gegeven? Ook dit niet, want die 
naam is niet van Zeller afkomstig, maar zoo als deze op- 
geeft van Kollar en wel uit diens Systematisches Verzeieh- 
niss der Schmetterlinge im Erzherzogtbum Oesterreieb 
(Beitrag zur Landeskunde Oesterreichs 1832, vide Hagen, 
Bibliogr. I, p. 430) en Zeller heeft, mijns inziens, Kollar’s 
beschrijving gebeel verkeerd verstaan. Ik geef liaar naar 
Zeller’s copie in de Linnaea: « Oecophora hemargyrella. 
Grosse und Form der Nigrella; einer der kleinsten Schaben. 
Kopf weiss gesebopft. Fiibler weisslich, raetallisch glanzend. 
Vorderfliigel von der Wurzel bis liber die Halfte dunkel 
silberfarben, matt; bierauf folgt cine gldnzende Silberbitule; 
Spitze dunkel violett. Franzen lang und weiss. Ilinterfliigel 


1) Von Ileinem. ving zijne Hemargyrella «Bei Braunschweig an Buchenstamraeu 
im Mai » 



116 


NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. 


weisslicb grau. In Bucbenwfddern bci Wien selten in April 
und Mai.» Zeller teekent aan dat ((die glanzende Silber- 
binde das einzige ist was Bedenkcn gegen meine Species 
erregen konnte.» Ilet is wel bet allervoornaamste maar 
niet bet eenige, en ik bond bet voor niet twijfelacbtig dat 
bier door Kollar dezelfde dieren worden bedoeld die Ilerr.- 
Scbaffer als Ignobiliella , f. 816 afbeeldt en von Ileinemann 
als Ilemargyrella bescbrijft, namelijk niet gebeel gave, ge- 
vlogen bebbende exemplaren van Turicella II. S. zoo als ik 
die ook meermalen beb gevonden en waar de kopbaren 
Ideeker en bet licbtere wortelgedeelte dcr voorvlcugels meer 
zilvergrijs worden dan zij bij verscbc, pas uitgekomen 
exemplaren zijn. 

Prof. Zeller moest dus eigenlijk gezegd bebben, dat de 
afbeelding van Dr. Herrich-Sebaffer Kollar’s Ilemargyrella 
goed voorstelde, docli niet zijne eigene. De slotsom van 
al bet voorgaande is dus dat Turicella Herr.-Sell, voortaan 
Hemargyrella Kollar moot lieeten 1 ) en Zeller’s Hemargyrella 
eeii’ nieuwen naam bekomt waarvoor ik, ter eere van mijn’ 
booggeacbten vriend, (lien van Zelleriella voorsla. 

Bebalve bet zeer gave, afgebeelde voorwerp van den beer 
de Graaf, beb ik nog een ander gaaf exemplaar in mijno 
collectie, afkomstig van von Ileinemann, die bet aan Dr. 
Speyer als Sorbivora v. Ilein. in. litt. bad gezonden. Ilet 
verscbilt van bet afgebeelde doordat de violette vlek aan 
de voorvleugelpunt wortelwaarts afgerond is en komt dus 
volkomen overeen met Zeller’s aangebaalde bescbrijving in 
de Linnaea. 

Nepticula Zelleriella is, wanneer men gave exemplaren 
voor zicb beeft , eene zeer kenbare en sclierp te karakte- 
riseercn soort, wclkc, uithoofde der teekening van de franje 
der voorvlcugels, tot von Ileinemann’s Afdeeling II be- 
hoort : «Die Franzcn der Vorderlliigel mil deutlicber Oder 

1) Zeller scliijnt zijne eigene Hemargyrella te liebben vergeten, welligt door lict 
verlorcn gaan iler exemplaren, en liaar in later lijcl met die van Kollar voor idea- 
tick te licbbcn gehonden. Zie ook von Ileinemann, 1. t\, p. 310 bij Turicella. 





NEPT1CULA ZELLERIELLA NOV. SP. 


117 


angedeuteter Theilungslinie, dahinten, scharf abgeschnit- 
ten, lichter.)) Verder komt zij in sectie B ccVorderilugel 
ohne lichte Binde hinter der Mitte» ahvaar, om hare lichte, 
donker gepunte voorvleugels, eene geheel nieuwe « group® 
moot worden afgebakend, waar zij tot dus verre nog zon- 
der genooten is. 

Do kopharen zijn onzuiver okergeel, de nekpluimpjes 
en de oogdeksels geelwit even als de voorvleugels. Van 
deze is de wortel en de eerste helft van voor- en binnen- 
rand eenigszins donkerder, leemkleurig. Hot middcnge- 
deelte, vooral tegen de donkere punt, is bet lichtst en, 
vooral bij mijn Duitsebe exemplaar duidelijk blinkend, 
docb volstrekt niet in die mate, dat men van een liehlen 
dwarsband zou kunnen spreken. De donkere punt is tegen 
den vleugehvortel duidelijk violet, naar de franje toe wor¬ 
den de scbubben meer grauwbruin. Zij bcslaat bij bet 
exemplaar van den beer de Graaf slechts een groot vierdo 
van den vleugel en is wortelwaarts een weinig hoi, bij bet 
Duitsebe lean men de violette punt op een derde sebatten 
en zij is, als boven gezegd, wortelwaarts bob De franje 
is scherp afgesebeiden grijswit, ook die der lichtgrijze 
acbtervleugels. Onderzijde en acbterlijf wat donkerder grijs, 
de pooten geelwit, donkergrijs gevlekt. Sprieten langer 
dan de helft der voorvleugels, niet alleen bij bet inlandscbe 
mannetje, maar ook bij bet Duitsebe voorwerp dat een 
wijfje is. Vleugeladercn als bij Gratiosella , de tweede talc 
der middenader gevorkt. Grootte die van MarginicoleUa 
Stainton. Mijne vroeger gevangen exemplaren vlogen des 
avonds op 10 en 23Mei in kreupclbout, dat uit eiken,po- 
puliercn en aborn bestond; bet voorwerp van den beer de 
Graaf is den 19 ,len Junij 1874 op Salix repens gevangen, mode 
bij ’s Gravenbage. Welligt leeft de rups op dit gewas; 
bet stond ook niet ver van de vliegplaats der door mij 
gevangen exemplaren. Zeller bad zijne exemplaren aan 
espenstammen gevangen. 

Rotterdam, 27 October 1874. 



- ~r 


PI. 7. 



Palnmia lutnsa Hulm 


CV 


