■ 



'imiwfiri 

* » . * 



J I 



I ■ ■ 



UNIVERSITEITSBIBUOTHEEK GENT 




900000064827 



Digitized by GooqI 



- 



I 




I 



Digitized by Google 



r a £>#J 04/ $2+/lJ~~q> telnet- M 







r rye/i>v« i/M/ssesrr*. — 



*5>J coWrs 



% /*> & (M** 



5t< 




>Uf4 



Epitome 

II IKATRl ORBIS TERR ARVM 

Abrahami Ortelij 

J fe twuo rtcocftutd , aucta, ct 
Qroiiraptnai ratione nfhtunttu, 



Michaele Coigrietc 

Mat hem. Antiierjriano 





CINA 



NI ANA. M.UC X1I 



ALBERTO ARCHID. 

A VSTRIiE D. MAXIM. II. AVG. 
ROM. IMP. F. BELGICAR.VM 
PROVINCIARVM PRINCIPI,&c 

■ 

MICHAEL COIGNETVS ANTVERP. 
EIVS SER*. CELSIT. MATHEM. 
D. DED. CONSECRATa 

Digitized by Google 



BENEVOLIS LECTORIBVS S. D. 

Andide & btneuole Leelor, f/mt nonnullt , qui ante anms aliquot tabula* qua [dam Geographic as to- 
■ tint orbit tetra^ part turn eiafiem in lucem tdidereqmbui defer iptionem earundem verfdm fcrmo* 
\*^J ne ncflro vernaculo addtderam , quo per e grin ant ibut vfu ejfe pofiittt, quemadmodum lilt Geographic 
tanduUtitfulbm neque at turn tuque httegru eft a larAm fuit procul vagari Orteli i Theatre fibi fanatm* 
Opufculutn illud poftea derm prodiit , fed auilum fane atque mutation, multifqtte mmispreuimiarmn de- 
fcriptiombus ex Ok t e l i l Thcatrodefttmptu,ornatum:vndefitvt(deconfenfuO uteli l)mmm 
illi impefuerhu Epitome Theacri mundi A.O&telii. 

Cnm verh loanm Keerbergto Typograpbe Antuerpienfi,bouaru artinm excultori, vifttm ejfet opus illud,pofl 
O n T EL ii deceffttm, tjpit denao euulgare , ne t amen ex efficina fnaqutcqnam prodiret, quod omnibus fuu 
Matter* minm ejfet abfoUttum (quantum temporu opportunity , & ret occafio id fieri patiunutr)* a propter me 
rtgauit n •pus tjlud melioritrutma examiner e, (orrtgere, & adattgere vongrauarer. Quod cum imam] 
nihil petenti t denegare mm potnertmfumpfi bam in me prminci.im,ontr.efj 1 tabulae Geographies* perluftraui, 
fjf ccrrext,vrt oculu fumem defcriptionci Geographer viri do&ifiimi Gerardi Mercatorit , qutbus in hoc re* 
flamatume {quantum in hoc opere fieri potuit) pro archetype, fine exentpUriyfian fecutut\iton equ'ui.m 
ignsrm quod tile, vti Piolenuus Alcxandrintu, per omnia apt imam per (etiifmanique feruauit nvrmam. 

rf 



Affrmare prtfeclo non vercor,nonnuU*t expmrtbmifarmn tabular urn Geographic arum, rfc 
dinate&tranfverfm difrofttat fuiffe s vtloca ema ad Septmrionetn vergere debebant ,ad 



inter B*resm&t>rtumvel-Occaf*mrcfocere vtdebantnr ,quiprettddub:o nm a at tolerabtUt error. *Q*f 
factum eft , W ad mane am ijhtd opm fanandum, ante onmialiucst meridisnat pracipuarum Cimtatum qua- 
ftuimus , quibu* tandem (quantum fun potuit; eafdem fubpectilisri at tufa fua men fur a , tarn longitud m, 
quant iat'uttdinu reduximm.VerumqHinque prior es & pracipuat Geographies* tabulat (mmrrum Mappam 
^tntrsUm^neimnquatmtU^ deqttstm mumtiparttbmjde nm confute ft*i coacJus, profterea quod 



fur urn vagabdHtur}de nouo dAmtare debm. 

Ifiud opm igitur hoc modo ad menfttra redutlum, nan mediocre prtjfabit curio fo Lettari bentfciumyoterif 
tnimperquam facile declar are in qua regioncmundiprouincm aliqua fiue tnfula fcuiut in hoc defer if ti9ne 
mentio fit , ipfr mkUomtnw incugmta)fita fa. Quemadmodum, exempli gfdtid :', ftttgdt defcriptionem infuU 
Ifchidy veltt^fcre terram contmenrenmei adiacet r vtd*bii tfcbum frtdrnfnb Uritu&ne 40 grtdMtm , turn 
hngitudintgtai, fere ^H^tosgradus tpureus in Mapfagemrah tnHemtt praiiSam ptfubm iacere prop* " 
lfolum,Mritm poflea feconuertens ad tabular Itatu reperiet banc «mdhn infuUm jit am nan precul d 
Regno tieapolbtano, &c. 

Porrobeneuole Lecior,qu'tddefcripth terrd , fuarumqne partium in duabus confiflit partibm ; quarum 
frmaCnnlorum calefhum cogmtiontm y eorumquemotm u em lend conjiituticnem.ac Zonartm Climatum^ 
aique raraufi num tnuincraitotiem ■, rift rwnt.tii unmcm jc ton^ti 'tamcm wnniuwi otvu jfirarum lotcrum 

tonwm , e*xbi$ dddifcitnr rmdmdd defnribembtmin piano gtobi ternJlYit cortaexam fuperficim: altera vero 
fdft 1nflwid*habet,quibut omnium regmnumvrbiumc^ac tarundtrnnattnaatqiieproprutdtesd^fcribttntur. 

Sedquoniam partem- bane fat it fuperque hie explanatam , expofitamque rep tries , prepierea hand abs 
It prinumpartem affumemm.iutut It bell us ifie nulla m menttoiem fadt. 

tSofri igitur inftitutiet it br cutter hie duntaxat Gcograp)ridpTir*ifwexflkdrt> t & qiunam ratione 4t 
frdxi comexd orbit tend frperfkietin plans fit tUftgnanda r verumtamen nona mea in tabula* geographic* 
matbenuticd 'tntrodudm % quaiH foppreflb met nomine atrno a Chrifonato cio. to. TCT. ftecuht arWr/rr- 
td de ludau adiunxti labortmhunc magna ex parte fubleuabit. 

Cfterum candtde Le£ior,quia pro vhtli no fir o in eo quotidte mtrmbtmu^ rt noudt qua ft tmqut defiriptio- 
nes hk n<ndum (egni:at , center amu» t tuum eiit ,jiudium cjr laborem nojirum fauore & beneuolentta adtu- 
uare. El ftqtfid aptd te rarum nobifo adhnc facognirum fit, id mbifcum communkdre&t altquando oput ljiud 
ferfedum wtmbufqtu fuunuwmu abfAutum proernqntamut. 

Interim vdle ) &hu jl d^nct mutora poteriftius , vtere &§mtrt. Aruutrpht , menfe Augufio , Anmr vtoi\ 

Digitized by Google 




Mmores veto, qui orbem c*M?irtnTn panes in arquafe? dtuidunt. 
ilaiores circull fexujn: (etlitetf 

l . iEquaror,fjue axjuino&ialis. 4. Colurtis So Iftiriorum. 

i. Zodiacusfcu ligm cr. j. Meridianus. 

5. Colurus jEquino&iorum. 6 Horizon. 

Horumquatuorprioresm ipl.xra primi mobilis rixi , immncabilcs, arqne inuariabilet 
intcliigunfur. 

Reliqui verodooomni momento variantur , fccondum diuerfum fitum ac pofitionem 
hominis fuper ccrrx facie m. . 

Dt Aequdtore. 

In ipfo ccelefti gtobo imaginamur circulum maximum defcribi reuolutione globi fu- 
pcr fuo mundane axe, a pun& o in medio inter ambos polos liro. • . «• -( r_ ^ 

Qni circulus cum ille vndiquaquc omnibus tins parrious ap vtroque polorum di.ft cr, crip 
ca de caufa rel iquorum omnium communis menfura, 8c opcimo iure vocatu r Equator. 

Hunci£quaroriscirculum.quemadmodum& czteros, intdligimus diuifum elTcin 7,60. 
partes acqn ale • , quas vulgo gradus nominamus .quorum qiuiiOtt in Co. krupvilos fubdi- 
uidttur,& quilibet fcrupulus in 60. alios fcr u p u I os , qui fecundc appellantur, ac lie dcin c ey. 

Solfs via alium in cxlo maximum circulum defcribi imaginiirnur , qui vulgar iter Zo- 
cfiacu^ fine fignifernominaturjtoqwxi in 12. animalium (igna ujuidatur, quorum cuiquf 
30.gra^amibomuux ) (untauiemh3cc,vcin vcrfu(cquenci: . V, . 

v \s n as A to / 1 

Sunt Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo. 



Lika^ue, Scorpmi, Arcitcncns, Caper, Amphora, Pifccs. 



;jj grad. inciinarur.oc eundem in duoDus puncns noiinuicwn 

diametral iter oppofiris Arieri* & Librae fcificetj fecat, quart ?nacius dcdinat medietas ab 
j£q u.norc ad S eptentr ionc m , altera ad A u! trum. 
Poii Zodiaci fimilieer zfi grad. a polis ^quatoris Cue mundi polii diftant. 

Decolurii. 

Coluri, duo fum drculi maiores, qui in polis mundi ad angulos reaos Iphxraks fc infcr- 
' mquadramcstamZodiaci.qoamiEquatons. 

Dt Coluro Mquhtficrum. 

pcrprincipia Arixtis & Librx paritcr ac po- 

IV Coluro folflhivrUM. 

Colurns folfti tioru m i tidem circulns maior eft per iniria Cancri Be Capricorn! , per polos 
mundi fimilirer & polos Zodiaci permeans. 

De MeriHunc. 

Meridiamis,circulu« eft maior per pu ndum v crucis, quod Zenith dickur ,& polos mundi 



Horizon, quern & finitorem vifus quoque appellamus,eit circului maior, qui TifTbfle he- 
mnprixntim uue lupenus,ao lnuitibui hue mrerion dinmit , cuius poius etc in puncto vcrti- 
cis hue Zenith. Diuerfarum ergo regionum funt dioeru* tarn Horizontesy quam Meriduni, 
propter variationem Zenirh . quod omni loco variatur fecund um fitum dau loci in ten x fu- 
pcrhoe.Quare lnfiniti fiuu Meridiani & Horizonres. ^ 

. . . • Digitized by Google 



Minotts rir«di,globum ctfleflem oon in partes equates , fed in mains k minus rpherail* 
£aidunt,horum centra fuut femper in axe mundano, extra mundi centrum. 
Preeipui circuli minores qturuor funt,fcilicec 
, At&uw. TfLpuus Cancri. 

Jntdrttkut* . i Tropuw C*prvorm 4 

ArAfcus, circulus minor aftduem polus Zodiaci boreus , motu prim! ffiobilts Cue dlnrao 
circa polum mundi boecum de{cripit . 

Antar&icus , eft circulus minor qaem alter Zodiaei polus , auilrinus (cilicef , circa mundi 
polum auiirinum erticit 

t Tropicus Cancri,cft circulus minor.quem pun&um foltiftiale Cancri, motu Primi mobi- 
ltt.d^rcnbit- 

Tropicus Capricorn]! , eft circulus minor, quern pundum Solftiriale Capri corn i ad mo* 
torn Primi mobiiis efficir. 

Sol cnina in principio Arktis 8c Libre fob jfiquatore reperitur, in ceteris ver6 pundis 
Zodiaci a b jEquatore cuftat , qua; diftamia vocatur Declinatio folia j bee maxima eft in pan* 
&i* fol/ticiorum ad a a, g grad. fere. 

Precrpuis cirxdbcaiefttbuao^fcriptis.dico hos circulos quoque in terra* globo eadem ra- 
tionc & proporrione defcribi arouc diftingui. 

Ineadern Iinea enim , que Axis mundi dicirur , intelligemus polos mundi & terra? extare? 
&d com term in medio fita fit, jfiquatorem babet jEquaton eel eft i ad lineam uippofitum. b*C 
& ceteros circulos atqne pootf a in eadem proportionc refpondcrc dicimus , que omnia ex 
preienri fchcrnatc apparcm,ui quo rcprefenrant. 

A 5 A.Ctntrttm 




A. Centrum munil 
■ AC. Axem mtmdt & ttmU "~ 
B C. Polos m«ndi. 
«fc + Polo< in terra. 
Dae. A equator em mundi,fubqu§ 
© a f . Aeqttinofcalu in terra, 
t C f. Tropiiosin mundi i 

fiber*, qttib* fnjnmnmnr 

k l. 6* m k Crrnrftt roUresim 
V mmdijphdra, qttikm conaenium 

X. t e. Pdirw in terra. 

. Hint fatet Cirruhs in convex* 
ftnefnytrfcit fie comipi t qvcmai- 
ymdtimHHm atUjH$b*u defribi 



tttfdtbto htfcriberub cmt^oUm ttrrdfltperjtciem in pLtof. 

A&fofutisKy.quai ad Geographic ntceftaria principia (pedarevidentur , tdiqouitf eril 
indicate quaraodo conuexa terra fuperficies , vel cms pars, in piano lit deiignanda. 

Ad dcfcribcndum orbcm torrx vel eius partem in piano , duo Tunc modi , vnus 
ex ration* Opttces , alter ex ratione aequidtitaiKmm cirtulorum latkudinum regionis, 
id circidutn jfiquatoris. 

Ptolemaeui autem circa* fincnr fop u mi lib-, de Gcorg. addidit rernunr, mixtum fcilicct 
ex duobus prioribus. 

Ncoccrici Geographi ex compoficione Planuphcriorunv , dtfos pulcherrimos*ac cer* 
lift imos*modos, ad delineandum (fcoundum Opticcs pra?ccpc%) ambo hcmifpharia ter- 
reftria in piano, fumpferunt; 

Primus autenveft Ptolcmsei \lexandrink qui IHmim peculiar em deplanifphcrrij conftru- 
cnone^a Federico Commandino do&uumis Gommentarijs iJ I uftrarum, confer iptit. 

Circuius jEquatoris in hac difcriptione terram irv duo hemitpbxria dirimit, quorum 
mum eft Septencrionale.alterum Mcridiouaj^ habemcjuc polos in cenrrts circuioronr. 

Pctrus Apianus verd in defcriptione Speculi orbis rerraru m , quam hbro fuo Cofmogra- 
phia* addidit, banc Opticodefi^rutionem fecutus eft, nil! quod nuius Speculi del ineatio vl- 
ira yE^uatorem, more AftroIabijJ.Stom , erini,ad TropicumCapricorni vfqueextenfafit. 

AltermoduSjexplanifpharrijuemmxPhrifii Compoficione defumprus eft-, Anno vero 
k 87. prodittcx ndibus G. Mercaroris defcriptio orbis terttt, hoc modo elaborara^ 

Scd ffiiamuisfecuadunvOpricesprxccpta hi duo modi.perquam perfect funt. tamerl 
flaanrum acr rariones parailclorum ad /Equatorcm patiunrur hunc defectum , nempc 
<^uod in hac fccunda defcriptione ©awe* regioncs circa polos rauncu lies , femper 

maiorcs 



iufto apparent.qu* in prima,minorcs fcfe exhibent. 
HisdeSccnographismodis explicaris , poftulat ordo . quo pa&o ex debira proportione 
parallelorumacfiEqaatorem , partes ten* fuperficiei in piano delmeandx fint.ea fciiicct 
▼ia, vtdelmeario hxcquam proxime natiux pofitioni terreni giobi refpondeat. 

Prolemsus hoc duobus modis indicauit , quorum primo omnei Meridian! circulircdis 
lincis dcfcribuiirur, parallel! j£quatoris , per arcus circularum : Alter modus priori perfe* 
ctior fedlaborioftor, quia ram Mcndiani, quam parallel! ex circulorum arcubus confbnt 

Iuxta primiim fupradietum modum in opufculo hoc delineauimus Europx tabellam 
Geograpnicam , in qua meridianus medius eft ad 40. gradum longtrudinis ,'quare du&is 
parallel is 30. 40. 50. 60. 6x 70. graduum , capics circino ipacium 40. graduum latitudinis, 
quod pones dc a ,in i»&C ex a cenrro , temi diametro a a :conftrue quadrantem cir- 
culi abc, quo diuifo in 90. gradus,numerabisa punfto a in d gradut 40. iam duda re- 
da d e ex d parallda, femidiametro 1 a dabtto s Ipacium 40. graduum tongirudinis , in 
paralleto 4a graduum latitudinis. Similiter in eodem quabVance (it arcus a r graduum 
60. erit ergo reda t o (qua; radio a a xquidiftat) interuallam 40. graduum Jongitudinis, 
in paraHdo 60. graduum lariwdinis^tterer^cum fere omnibus aota um.nwrTa facjemus. 

Alio mcdo mcnditnos atque paralldes tabtdu 

gcerrapimuinfcribere. 

Hulas delineation^ praxim obferuauimus in A t ». 1 c a. rabella , m qua amplitude 50. 
graduum vEquacoris fiue latitudinom, fit m fequenn Ichemarc recta A h , quadrantis 
ahi, fierce arcus h ic, graduum 40. dico quod paratlcla k l, in prxfata A f&ica tabei- 
la dabit fpacium co. graduum longiiudinis, lab parallel© latitudinis 40. graduum > quod 

Digitized by Google 



fiydrograhic; txbul* , quit us nam x vtunftir£ 
habeiu parallel os « quale* & fimiies iEquatori} 
iiac delineationem verb fequuti fumus in As ijl 
defcriptione , quamuis ea multos habeat defc- 
dus,inna|iuarcgionumpofiuopc, variccatisu- 
men gratia , eandem^uoque hie obferuare pla* 
cuir. ■ » • - • i' < ' \ 

Sedrarinni magis confenraneus alius repen- 
rur addefcribcndum tabuJas Hvdrographicas 
modu$,quem do&ifumus sllc Cot mographus OC; 
Mercator in fua magna vniuerfati mappa obicr- 
uauit. Qujver& modus priori mult 6 prxlhiuior 

{>er fediorque elt^ eo quod hie rationem pjralle- 
orum ad /Equator em conferuet, cjuam ilic prior 
negligiti& iwcta ordinera defcriprionis huius, 
' defignauimus Ty pum orbis terrx ge neralcm. 
H«C font verb benenole Lector , qax i am obiter de Geographneprincipi)S tibi ob ocu- 
fos ponere decreui mu $\ plura autem alias, Deo fauence , 6c lacius & dill i n & ius fuo rcmporo 
ubjmusjjntcnm his rrucrcFcrduiando AmbroGoque de Ahluijs trarribu* veto ,quoruna 
trttadoU snanu , names nx u bclix xri incite i unt,magnop ere faucto . 
• .... 




• * 



Digitized by Goo<j>l< 



.-VTJUVSQVE HEMISPflAERII TAM COELESTIS <*VAM 

; Tl**I«**I# JBEtVIt PICU1ATIO. 

• 4 * 

QV,l fr , v- vera turn wrrjr , Hjm .run part in m dcfcriptio abfque gOlUtsa Cofnwgraphi* , 8( 



Gcocraphi* cognirione fieri nequeat { non abs te vtdcbitur , vt nonnullis 



fcus pr* nulla , cxlonim terrarque conglooanooert) ac connexum paucis i 
<i,f m ognphia enim. murium, boc eft, radus , & quidquff e.us 
cefcribit. 

Mundui autem bifariam diuiditur jn Acrhcream & Elemcntarem ccgionem. 

Aetherea vcxd orbes fteflarum otfo diueWos contract. Hoium feptem prions , & 
Jiptem ftellis Erratic* . feu fWt.s anribuuntur , quorum major minoiem fcmper fprutrice cwnpleAi- 
tur , & finguli fit orbes vrjam tar) turn ilellam arcumferunt. 

Octauus autem , qui 8c Firmamentum vocatur con t met omnes reliquas ftellas, qua; 8c fixar dicuntur. 
~ Stel latum alum feu Firmamentum comple&kur fui arcumfeTcntii omnes ftrptem planetarum orbcs, fed 
fljud < contra cum ca-teris ua tenon bus ampledkur, a nono carlo, quod Primum mobile dicirur, cuius 
continua reuqlutiqne. omnes hi o€to itclLnym vibes , fuper poli* mundi, ab Ortu ad Occafum , fpatio 




24. horarum cjreumducuntur. 

Otto veto inferiore. c on tin uc fanper in aduerfum , fuper sJijs poiis ( qui Zodiaci vocantur ) ab Oceafu 
in Ortum eucum voluurjtur. 

Pzterum qua oautac Job mmodo vrantur qonftirutionibut pnreipuarum ftellarum fiaanrm , que circa 
Umbos mundi polos repcriuntux , meritc) hie omitrcmus fflaoetarum ambiguos motus , tanquam illis non 
nacenarios, 6c MM admngemus duo fchemara cxleftia, quibus ambo bemifphacria totius Firmament 
a rt ^ ti oculos ponemus , quorum prior omnes ftellas Saptent/ionalo , pofteiior veto , ca* quae 
#4 Auftxum Ipeaant, conuneot, ... 

$t^MMfiiHf due bf fitijfrhdTts c tie ft I* y ciftntt intsgtiut ftttp JitUit fijtlt 

B L I- 

Digitized by Google 



' E Mi M NT ARTS KtGlO, Aff INFIMO PLANETARVM 

OME^QVEM LVNA Sill VINDICAT, AM B IT V R. 

COnftat vcro regio h*c ex qnatuor Elcmencis : quorum fuprcmum Ignem , proximum 
ante Acrem die dicitura phyficis. 
Aqua & Terra enim fimul vnumcorpus globofumconftiraum. 

lam quemadmodum benign is Lc&oribu&duobushemifphxrijs omnium fixanim ftclla- 
nim congeriem 8c ordinem (pe&ando dedimus j (imilimodo tot iusteliuris tarn habitabilis 
quam inhabttabilU coiiilitutionee , duabus circulorum mcdietatibus delineare curauimus: 
quarum prt«r novum mundum feu American), hoc eft , Brafiliam , Peruuianam , & nouam 
Hifpaniam aim infulis his adiaccntibus comprehendir , poftcrior ver6 Orbem a vcteribus 
eognitum &iubicabiJem J EuropamiAfiam,Aphricamque4ci!icet continet. 

Scd quum fingularum Regionum^Prouinciarum, Vrbium, Oppidorum, Marium, Flumi- 
num, Infularum Peninfularum, & aliarum, horum omnium, propriecacum, in fequentibus 
defcriptionibus mcntioiKm tadurifumus. Meric6 ergo ftorius»tcrr« lingular delcriptione 
omilTa) Le&ores ad particularium omnium terra partium deductrones mirtemus. 

Rationesautem quibus conncxat rerrarum fupernciesin piano defignand* fintlongum ef- 
fer hie rccenfere. Qjiare qui eafdem cognoicere percupk , confulet fcripta Geographica mm 
Pcolemxi Aiexandrini,tum Neotericorum,(ed ante omnes commentaria do&iilimi G. Mer- • 
catoris in Ptoiemxi Geographiara , nec non Michaelis Coigncri Mathematici Antucrpiani 
librum de Introdu&ione mathemarica in tabulas geographical, quem anno a Chrifto nato 
15^5 Antucrpix cdendumcurauir» 

1 

Sequtfr exatt* touus orbU tart gttmdit dtlinatk. 

Digitized by Google 




B i 



xJ by Cockle 



au rniL.irrvM-11. 

Reg em C a 

CAefareas moles , at que dtA palania Regum 
Se poftbae Latw , am Gracia i.ttlet euansz 
Tjramides,& aquaduttus, mira Amphitheatre 

Et Ctrcot veteres \nclyta Roma prem.it; 
Trifca fides (ileatvaih Mrracula Mtmdk, 

Namfatiunt no (Ira ad fecula.prifcsmbil-, 
fnus MM Hejperia Rex maximut lB( Philip/put 
Mir acta exttperans omnia, condst cpusy 
on 0pm - at Molem qUakm neque tot a vetufta* 
Vi4it,& bac atas non babitura partm. 
Vempe Duces olim parto monument a t iumpH 

Jtque tropbaa D$ftpo\uerunfcapta prof am. 

Am operis magni in fecUperenne dec us; 
Helligimis Apoflolu* verum vni* m lie 

Defcnfor.voti Rex memor rfjue pn\ 
Santh operu dudum aternos molitur honorer, 



THOU e V M . 

Ji Collegium etthv Auguftutn , fjf Regale dicasnt, 

Lavkenti fatrumjempm in omne tibi. 
Cut ctrto mmero prafunt Hieronymiam: 
O felix Qrd«,Oiorda facrata Deo. 
on eft btc aliad ni n Magni Sponfa Tonantu; 
MaieflauVeiterribiUfque Item: 
Ifl vbiMaieftat,& magmjfkemia Regit 

Prodtgajnexbauflas & bene fundit opes. 
Regia fic fummi eU ibi Primipu , at?, fupremi 

Suminit, iqnihsgloria^quale dectuj 
Quit gaxM,quii ftlendorem-fando explicet omnetnT 
Anguftum ingeuium eft, linguaque noftra nimia, 
Quit verb Regtpar,atqne fecurtdus Ibero? 

Miraclum Mmidifolm & ilk faciu 
Made aofimi; porro iua tanta potentia crefcat^ 

O Ucros uh biuiile Philippe tut. 
Euge auremofefrx Mjpama ,& euge Madrid**, 
Qua nip tarn ma&no baud Prafidc tanta fores. 



• Digitized by Google 



U K fi 1 3 1 b A ft A n V 1Y1. 



HiGc tabula comprehendit &exhibet totius Orbis terrarum & circurnambiemis Ocea- 
ni effigiem , quem vniuerfurn cerranim Orbcm Veteres (quibos nouus ncmpc Orbis 
nondum innotueratj in arcs partes diiriferc : in Africam fciJicet, Europam, 6c Adam: Sed in- 
ucnta America»eam pro qoarta parte noftra xtas adiecicquintairkjue exfpe&at fub Meridio- 
nal! cardine iacentcm.Gerardus Mercator Geographorum noftri temporis coryphxus.in Com 
nunquam fads Iaudata Vniuer&U Tabula , bunc Orbcm terrarum in rres Contmentes diftirt* 
guir.Primam vocat cam.quam Veteres diximus in tres pardtos ruiffe.Sc rnde humanum ge- 
nus originem furopGffe ex facris litteris confer: Secundam , quam hodie Amcricam, vel Ira- 
cTum Occidentalem rocamus: Tertiam cficir terram Auftralem , quam nonnulli Ma^ellani- 
cam nuncupant , paucis ha&enus littoribus detc&am. Hunc Orbcm condnere in circuito, 
quo maxime patet,milliaria Germanica 9400. due Italica z 1 tfoo.anriquicas docuit, iderrkjue 
reccntior aflcrit areas. Atque bs tt port'wncittn** (vt Plinius fecimdo Natur. bift. libroinquir) 
imorcri, vt plures t radidhe mundi punUm (napu tmm eft aliud tend in vnhurft) bat eft materia glni* m- . 
(ira hoc fedes:hu bonores verimw titc exercentmimteria^ hie ot>es cuDtmtu hk tumuiiujtur liunktnum pentu 
bk mftauramm betta etiam ciuilia, mutuifque cad'tbm Uxmemfaitmui ten am. Et vt publkot gentium fun- 
mtranftam, hoc in quacomermmt pellimus , fur f que vie m i ct (pit em noftro fob effodimus ,vt qui Utijbnc 
rurametatus fuerjt^ltraqiujmes exegerit accelat, quota terrarum parte gaudeatlvel cum ad men fur am aua~ 
ritUfua^a^aueTit^quamtaruUm pcrtiwem em defunttusobtineat? Ha&cnus illc. 



Digitized by Google 



EVropa Regiones(vt hodic easappelfamusjfuntHifpani^GaJlia.GcrmaniaJtalia.SIauo- 
uia, Grxcia Hungaria, Polonia com Lituania, Mofcouia, auc figniticaocius Ruffia^ & ea 
peninlula. in qua Norucgia, Sucdia, & Gothia. Exeius Infulis primiim occurric Anglia, Hi- 
hernia vulgo Irlandia, Groenlandia, Fridandia in Oceano fine. In Mediterraneo mari habet 
Sicilian), Sardiniam>Corlicam,Candiam,olim Cretam.Maioricam,Minoricam } Corphum, 
Negropontum olim Euboeum i aliaftj-, ignobiltores , quartim fingula nomina & fitnm ipfa 
tabula exhibec. Fines eiut fiineab O tie nee, mare j£gxum, Ponrus Euxinu$ > palus Macoris Sft 
fluuius Tanait. A meridiemare Medicerraneum & ire turn Gaditanum AbOccidente mare 
Aclanricum. A Septenrrjone Oceanus Hyperboreus } & marc Scptentrioiule^quod & glacia- 
te appellatur. 

Habet hxc noftra Europa , p ratter Romanom Imperium toto terrarum Orbe rcueren- 
«3um, vltrayiginti odo, fi quatuordecim , qua; Damianusa Goes in Tola Hifpania numerat, 
adiunxcri*,in ▼ ninerfom Reena Chriftiana Religione imbuta: vndc huius Regjonis dignita- 
tem atftimare iiceat. Regto vYtra modum fertilis , naruralem temperiem , cxlumq; fatisdc- 
mens habcns.Frugum omnigenum, vini. & arborum copia nullis p6ft habenda, led optimis 
Regionibuscomparanda eft: ade6 amoena, culriffimifc vrbibus , pagis & vicis exornata , vt 
Dopulorum,gentiumque virturealus terra; partibus.etfi forma minor, tamen pratftanrior ha- 
bcatur, atque Temper habita fuerit. ab omnibus prifcis Scriptoribus , cam ob Marcedonum 
Imperium, rum ob Romanorum potentiam maxime cclcbrata.ln hac funt plurima pracftan* 
tifsima bonarnm Iitrerarum Athens* feu Academix. Hinc nobis plurima Chriftiana Reji- 
gionis dignitas, Iura & leges, humanicatifque dciicijc. 



Digitized by Googl 



E V R O P A. 




ASIA. 

HAnc veteres mulci far jam diuisere: hodie vero ea in ejuinque partes, &cundu.m eitis Im- 
perii , qui bus adminiftrarur nobis nonineptedkudi pofle videcur. Cuius Prima 
Pa r s i quae Eyro r a contiguaeft,& MagnoJDuci Mofcouut paret.Mari Glaciali,Obi) flu- 
*iio>Ky tata lacu, & iinea inde du&a ad Catpium mare, Jfthmoq^qui inter hoc Mare & Pan- 
rum huxinum eft, terminabitur. S rcv n b a eric, que magiio Chamo Tarrarorum I mpera- 
tori obcdir^cuiustinesa Meridie,funcmare Cafpium^axartesfluriuMmaus mons^ab Ortu 
& Septentrione Oceanus: ab Occidente, iam dictum DucisMofcouix Regnum. Tertiam 
Partem Onomannorum .prolapjaoccupar, coannerque quidquidcerrarumeft intra Pon- 
com Huxinum, Mare j£geum,Mcditcn\aneum<juc^gypcuro,Siruim Arabicum.Perficum- 
•Cjue.Tigrim fluuium,mare CajpHim, & Illhmum, ,quem inter hoc & Poimim Euxinum vi- 
<lerc eft. Sv a Ova r t a regnum Perns , quod hodie a Sophis^ubenuuir , coniprehenderui; 
habct OftomannosabOccidcntc,M.jgniChainire-gnumaScprentrx>oc,&: in Orienrem rcr- 
mead Indumfluuiumextenditur; a Meridie vero Man Indico ailuitur. Qvimta Pars ce- 
terum obtinebit,quod Indus nunc, Yti & ohm,nuncupant: qtixnon ab vnofolo, vtahxjfed 
apluribus Regulis nam quxlibec UiiusRegiopropriumfere habecPariacipem.quorumnoii* 
■nulii etiam MagnoChamo ve&igales funtjregitur. 

Non tatum apud omnes fcriprores profane* hxc parsterraru ob prima* in Orbe monar- 
chias.vti AfTyriora.Perfaru.Babylonio^Medoruque imperu,adrnoducdebrueft*,(edetiarn 
in facris Jitreris prx ceteris ilfuftris,Tn hac enim no (brum genus humanum a Deo Opr. Max. 
cream , ab hoft e Sarana delnfum corrupriique,& a C hrifto Saiuatore inftauratu c6ftar,{ed o ro- 
ne fere vtriuique Tcftameri hiftoria in ea (cripta & completa legimus. Spe&anda hie eft ani- 
mal m diuerfbru varieras, Aromaru,metalIoru & gemmaru copia.Delicix ritx funt, vt etia in 
prouerbium vencrint.Atque vt paucis dica,terra hxc & vbertate agroru & varietate rru&uS 
multitudine earum rerum oux exportantur,kanobilis,vc taciic omnibus rcrris autcceliac* 

" * " *" '" Digitized By Google 



ASIA. 




Google 



AFRICA, 

HAnc Vetera multifammdiui{enmt:hoditeam ; w Joannes Leo Afer tndir,in qiutuor diftinguunt partes; 
Barbariam,Numidiam,Libyam,3c Ni«rirartim terrain. Barbariam, quam meliorem cenfent, Mari Atlanri- 
Co,& Mediterraneo; Atlanremonre.& Rarcha regione contermina Aegypro, cucumfcnbunt. Numidia, quae iOia 
Biledmlftrid tiaxut A daftylos producit, ( vnde Arabibua non alio nomine qu*m Dacty li fera Regio nominatut,) 
Atlantico Mariab Ocddente terminator; 8c Adantemoniea Scptentrione: Orientem verfus excurrit ad EttmtM 
vrbem ab Aegypto centum milliaribus difYantem;l4byzdc(ertaarenofa illi a Mehdie futu. Libya veto tenia part, 
Arabics lingua Sarraappellaturj quae vox idem quod defenum fignificat, a Nilo ad Orientem Solem pnncipium 
habet,indequead Mare Atlanticum verfus Occi den tern pergittNumidiaiUi SeptemrionalUc&in Meridie Nigri- 
tis fe iungit. Soquitur quarta pars, quam Nigritarum tetram vrxant, nomine aut ab incolis, qui nigro colore infi- 
duntur.fiuea' flumine Nigro, qui Kane Regtooem lambit, fumpto: Hate habet a Septentnone Libyam; a Merkle 
Oceanum Aethiopicu: ab Occtdente Gualatae, Sc ab Oriente Goagac Regnu- AduertendG, hoc modo rniuerfiua 
Africa Mari Mediterraneo, Atlantico, Aethiopico, 6c Niloflummeconttringi: vnde Ac Aegypna 6c Aethiopia, 
A fix aCribiinturj quastamen propric Afhcxannumerandas duounus. Vera namque Aethiopia hodie Ptesbytexi 
Ioannis Imperium (quod ad omnibus neoteriris Africa: tribuitur) continer. Not itaque cum Ptolomaeo porius 
mari Mediterraneo & Oceano , quam fluuio circumfcribi oportere iodicamuf , habebitque Peninfulat formam ; 
Ifthmo.qui eft inter Mare Mediterraneum.fic Sinum Arabtcum.Afia: iuncram.Huiui pais Meridionalis veteribus 
incognita permanfit , vfque ad annum M. cc cc x c v 1 1 . quo Valco dc Gama primus I'romontorium Bom 
fpei "pnttereteflus.Africacircumnauigataad Calccutnim peruenit, v unique pom us EutopaascommooQrauit »d 
Itxdiai Oricntalcs. Hjccpaa a Pedis Arabibufque7 



Digitized by Google 



AFRICA. 




AFRICA. 



i nr 




to 


■a 



Google 



TO turn hoc Hemifpherium (quod America , aeque ob immenGm fiiam amplicudinent, 
Nouut orbis bodie vocararjveteribuaincognirum manfifle v(q- } ad annum a Chrifto na- 
toM.cccc.xcii. quo primum a Chriftophoro Columbo Genuenfi deteAum fuit,hu- 
manx adrnirationia modum excedere vidctur. Con fide rata namquc cum anriquorum in de- 
fcribendotenarumOrbediligentia,*c amplifsimonimlmpcriorum ad perquirendas Re- 
gioncs commoditate opportunitateque j turn humani generis diraatqueinfatiabiliauroat- 
ue argento inhiante cupidine nihil noil tentante,quo ijs pociatur quibus bac Regiones incre- 
ibili copia abundant^tam diu poruifle noftro Orbi latere.non femcl miraci fuimus.Poft Co~ 
lumbum Amerjcus Vefputius Florentinus aufoicijf Emanuelis Regis Lufitanix idem tenta- 
uit, & Anno m. c c c c. x c v x t. diexx. Matj folucnse Gadibus (yulgo Calk Mali) oram 
illam omnem, qux eft vltra jEquatorem fita, primus detexit,qux abipfo America ap- 
pellate eft. Sunt qui banc Continencem a Platonefub nomine Atlantis defcriptam opinen- 
cur*inquitque MarinxusSicuIusin Chronico fuo Hifpanix, hie nummum antiquum Augu- 
fti Cxuris efiigie infignitum, in aurifodinis muentum e(Te , miflumque in rei veritatem fum- 
moPontifici,per D. Ioannem Rufun^Archiepifcopum Confentinum. 

Tota hac Orbis pars hodie circumnauigata eft , prxter eum tractum, qui Septentrionem 
afpicit, cuius licrora nondum perluftrata funt. A Septentrione in Meridiem defcendit Tub for- 
ma duarum Peninfularum>qux tenui Ifthmodifcernuntur. Ea Pentnfula qua Septentriona- 
lior cft,Nonam Hifpaniara,M exicanam proninciam,Terram Florida m, & Terram Nonam 
comprehendit. Meridionalior vero (qua Terra firma Hifpanis vocatur)Petuuiam » Brad- 
liamqueconrinet. America frumento initio & vino caruit. Sed neque boues oiim habuit,ne- 
que mulos, neque au*no$,ncque oucs,apras autcaues.Scd bis & alijs eum nunc Europxj.di- 
tiorcm f«cire. 

• Digitized by Google 



' ANG L I A. 

BRitannia omnis , qua: hodic Anglia & Scotia duplici nomine appellatur , 5c duo rcgnt 
in Cc continet,totius noftri Orbu Infula maxima eft^Oceano, mari German ico & Galil- 
eo ambicur.Cuius pars maxima, & Auftralior,nunc Anglia.ab Anglis German^ populisqui 
cam occupauerunt fic vocaca , proprium habet Regem , & in triginra diuiia eft Conuentus, 
quos Comitarus vocanc Hi Comtcatus in feptemuceim dkiifi funt Ponrificalcslurifdictio- 
ncs,quasGrxcidicunrDiocct(es. Hxcautem Anglia ab Ortu & Auftro termioarur Oceanoi 
ab occafufolis Wallia & Comubix finibus ; a SeptentrioneTueda Rumen eft, quod diicri- 
minac cam aScotis. Terra eft frugifera, pecore maxime abundans : quo fir > vt incolx quafi 
plures pecuarij quam aratores lint $ qudd magis ferme pabuloquam aruo eolendo ftudeant; 
lie vt tenia propemodum terrx pars tantiim peeori reli&a lit inculta. Regio eft quocumque 
anni tempore tempcracifsima.atquecxli nulla grauitas, adeo vtrari fintmorbi , & inde mi- 
nor Medicinx vfus quam aiibi.Terrx motus hie fere nunquam.Falmina admodum rara.So- 
lum eft f<scundunv,Sed vinum tcllus non gignit Pro vinocereuifta in vfu eft. Colles pafsim 
multi,nullis arboribus confm.neque aquarum rontibuj irrigufrqui herbam tenuifsimam at- 
que breuifcimam producunt.qux tamen ouibusabunde pabulum fuppeditar- per eos ouium 
greges candidifsimi vagantur^qux>fcu odi>(eu bonitate terrx, molIia»& loge omnium aliaru 
Rcgionu tenuifsima fount veliera. Hoc velhis vereaureumeft, in quo potifsimu infulano- 
rum diuitix confiftunt : nam magna auri & argenti copia a negociatoribus eiufmodi impri- 
mis coemendx mercis gratia, in Infulam quotannis vndique apportatur. Canes prxftannfsi- 
mos verofque Moloflbs habet. Pifcium omnis generis copia redundat. Oftrea non alibi de- 
licatiora, nec p.'ura. Fen aurum, argentum, ftannuin longe prxftantifsimum, plumbum , & 
ferruixii> r edciusexigua copia. 

Digitized by Google 




/ Google 



SCOT I A.' 

PLuifma Furbet hate Scotia miranda r quorum partem cx Hertore Bo&ho JThldrico coITegimus. In Gaflott* 
dia lac us eft Myrfum di&us, cuius vna pan altarum aquarum more gdu hyeme concxefot, altera nullU ft'*- 
gor i bus congeiaxi pot eft. Sunt in Cari&a region* tngemis magnitudinis boues.quorum caro teneta fuauifque efur 
dljceterum pinguenumquam concicfcit, led olei hquidi imtar Can per fluens. Oceaous huius tittora aUuens , di- 
ves eftofheis.lialea bus, congris, conchis, alijfque id genus pmribus maximc (axatibbus. In i oyl ptouinoa haud 
plus decern rrriilibuspaifiiiim ab> Act opido.faxum eftdiiodecirnvix pedes altum,extenrum j j. cubitorum fpiflj- 
tudmc, baud immcntoab incolis Susdum appdlatum. Nam quatumuis ingeorem ftrepmim fonitumque vel 
etiam bombarda edas ab vno latere.ex aduetfo baud exaudin queat,nift quam remotinW abfi«j turn enim Tonus 
facile petcipitur.]nLetMios,quz Ptolemxo Ld^ouiadickur.laciisdUongcnuxtmus.IawflMn^vernacuIc di&us: ' 
supra 24. milliaria inlongiiudincmextenfus, otto in laritudinem. Triginta infuLtscompleltitur , quatirm plerx- 

5 ue was frequentibus habitatae , temp la facellaque Diuisdicara babent. Triain hoc memo rat u digsu lepeskimur. 
lam pifces illk efui humano fuaues pinnis carent Lacus interdum nullo flame vento-ira immense concifcatur , vt 
vel audacidimos nautas,qu6> minus folium, deterreat. V T nde vento cdftme, naues med.o curfu correptx , turn ma- 
xtmodiicrimine iaftantur : Sc. niliponus quifptam forts propinquus adfit, plxrumqua cuertuntur. Deniquecft 
infub quacdam gregibus armeruifque pafcendis vber, fed quae natans flulruanfque, quo veati impellant.lhuc illuc 
fet.icur Conftans famacit,lk>idem in Argadia nafci , qui (1 paulo diutius ittamentis ftupifve fupponatuf , incen- 
dium faciat. Ad Slams (caftelli nomen eft in Butquhania) antrum eft admimndx naturae Aqua eruin in id ia»~ 
ttillans trachi temporis in candtditlimos conuertitut lapides; ac nifi certo an no rum curriculo eximerenrut , olim 
rani opplctum lUisruillet. Nullus in hac regions mus maior confpicitur; need iniportetur , vitam illic ducere po- 
teft.ln Fifa regioneeftoJitur mgenti numero lapis niges, alendoignifupra modum accommodus. Ad Oftiuna 
Fortlvex rlu minis in medioman alutfimus fcopuuu eU,ex cuius fummitate ions aquat dulcis Iaigifllmc, admiran- 
do nlturx miraculo/catum. Ab Edinburoo Vrbe Regia dIik minus duobus pafluum milbbus , tons cm frlei guttas 
innat;int,fcaiurit,ea vi, vt fi nihil tnJecollegeris, nihiCb phis confl latjqaamumuii am;: 11 abftulem , nibilo minus 
rembnear. Valet hoc oleum contra vanas cutis (cabmies. Hafterius de ms. Habet Scotia m regione l>nf«lalia auri 
fudioam,in quaexamud quod vulgo Lazurum dicitus, iniKnitux.Habe; fcaifc plumbs auoquc muW 



Digitized by Google 



HIRE K&IA. 



ptacpingui,» % 

ra »«is abundantjpafcuistttncikqiiam frugrbus.eramine jnam grano fcecundiof eft mfuU. Tritici namque grana 
conttafta <um htc& minuta-3c vixdKu*t« vaoni benehaopurganda. Quod Vergignit.AeftMnutrit,vi*in mtffc 
pluuians aquofitas colligi permittit. AEolicis namque ftatibus, Sc pluuiaTibu* inwndatiombus prse aujs tents hac 
exuberat. Melle & lafte djueseA tnfula. Solinu*& Ifidorus cam apibus carere aflerum fed falua ipforurat venia, 
circumfpeaius e diuctfo fcnpiitr«K,vineis eamcareie.flc apum expenem non efle. Vineis emm fcmper caiuit, 5c 
caret mfula. Apesqtudem.ficut ali* regiones,h«c mcllificas hibet:in iTtaiori tamcn . vt arbittor.coDia fcacurirenr. 
ras.quibus filuefcit infula.rugerent examina taxos 



Gens huurs mfulx ad SeMemriooemhabitaiH lands tcnuiter vrirur rrigtu , (quia terra; iftius ones nigr* furif) 
Cc baxbaro hac ntu compofitis. Caputs modicisauTjcti Omt. cubtto tenm protenfo. Scllu eqiutando non vtun- 
tut.non ocras.non calcanbusj virea tamen.in fupenori parte camerata, ram eiuos excitant, quim ad cuifiis inui- 
•antl-renis quidem vtuncur.tam chami quam freni vice fungenribus;<iuib-4s 3c equi fcmper berbts aflueu. * pabu- 
bs nequaqiiam impediuntur. Nudt fere & iner nei ad belia urocedunt. Tnbus tamen vtuntur armorum aeneri- 
b.^>nceuioag,*. l acuUsacfecut,bus. Gens agrees fumma, reputat dd.c.as labore carere fie fummasluitiaf I 
Itbertate -audere. In Muficu tauun initru nent.s , ac Lyrx prxfernm Damdicx pulsii commendabilen inuemo 
f £ £ d " , § ca » anr c "fc" m ha 5 In^i^ lignum firaileligno Scthim.quod nec verma arrodunt, neclcanez , 

£ rf Sil UOf A T C . funt ' n " £n* rtf «™ ^«oS miaSN q iod qu,dam naturar benenao, *Ui J>. 
^atrici, Mibcrmx Apoftoli mentis aflcribunt. Vide Iiedain m Hiftoria genns fux.Ex hac plurimi in Germajuam ' 

csposdicariocu crgo > tc40iictunr. J vt rocuto mfula Sanilotum uiun audiettt 

1 



i 



s 3 



Digitized by Google 



H I B E R N I A. I 




HAcc Tercera vocatur, quod tenia (it ordinc, ex Hifoania venientibuf. Dico 
tertiam,ex ijs quas jffores Hifpani, Vlaemfche tyUndtn noftrates vocant. In- 
fula eft altirudine graduum xxxix. milliaria quindecim aut xvi. comple&ens , fnu 
tnenci & rrucraum fertilis , neque vim bmnino fterilis licet tcnuioris , quod pro* 
inde neque cxportatur , neque lautiores vtuntur, preferences Canarix 6c Maderix 
vina . Ex bubus maximum Infulanis lucrum • Hi cornuum prolixitate & pulchri- 
tudine omnes Europe boues longe excedunt. Eft firequens vbique Cednis, ade& 
vt carros & naues ex eo ftruant, & focum alant. Magnus incblis prouentus ex 
rubia, quam rindorum cognominant, qua panni colore rubro inficiuntur. Eius hie 
magna vbertas, imprimis circa loca quacvulgo L§s Mtsns & Folltdores appellant. 

Pnmaria vrbs eft Angra, cum promontorio leu propugnaculo munitifsirao, di&o 
7trd%jl. Hanc infulam Hifpani a noftro Seruatore I E s v, IfoU del buen Ib S v, quoque 
cognominant. Naues mercibus Indicis onuftz, in reditu vt plnrimum ad has acce- 
dcre (blent, priufquani Ylyfiiponam aut Gades appellant. Exa&onem huius Iniiilx 
defcriptionem pete 4 Ioanne Hugone a JJuicJchoten. 

Digitized by Google 



TERCERA IN1VLA. 




r n % 5 P A N I A* 

t ....... - - - ' 

Dluiditirr Hrfparua in ties Prouincias j Barricam, Lufttaniam , & Tarmonenfem . Bartica a SeptcB- 
trione dauditur Ana fluuio , ab Oocafu habet cam Atlantici Oceani partem que eft inter oftitiot 
Ans , & Fictum Hctculeum ; * Meridie matt Balcahcum j quod eft inter Fretum Herculeum , 8c Chan- 
dam promontonum . quod vulgo appcllari dicunt CtAt it G*t*. Ab Orience rerminatur knea dufta ab 
hoc promontono per Caftulonem ad A nam nun mm . Di&a eft Bxtjca a Bacti fluuio memorabili, out 
pxouincram totam intcrfecat : qui ecru* in (ahu Tygenll , decurrk in Oceanum Atlanticum: atque hodie 
▼ocatux vocabulo Arabico ^HudMl^nikir, quod fonat Fluuium magnum. Hate Paouiocia pofterius a Van. 
dabs habitatonbus Vandaluia difta , hodie quoque conupto vocabulo Andalufia dicituf. Lufitania habet 
a Septentrione Durium fluuium , ab oftio ipuus vfquc ad pootem , qui eft contra Sepiimancas : ab Occau 
f* cam Adantici Occam partem quae eft inter oftia Ana: fit Dorij fluutj: a Meridie Bzticara: ab Orieav. 
tc term mat ui a Tanaconcnu, linca dufta ab O mania vctcri , vfque adpoattm qui habet e Kgione Scpti. 
cnaacas. Lufuania habet nomen a Luio Liberi Tatm filio, 0c Lyfa eiuflem Libcti fobo, cum Luio Bac- 
chante : vnde nunc a Luio, Lufitaota } nunc a Lyfa Lyiitania dicirur. Rehqua Hirpamm pan perunet ad 
Tarraconenfem prouinciam , quae a Tanacoa* ciuiute nomca accepit, cius piouincix Metropoli ci urate ad 
excipiendas Principum peregri nation* , vt iaquit Strata, egregic nata: flc in qua tmpcratores hirtfdiclio- 
um agitahanr . Compleciiiur hxc regio Murctae regnum , fit Valenttz , fit Ara^onum cum Cathalonra, 
Caftellam veterem , Nauarrac regnum, Portugallum Inceramnem, Galleciat regnum, Afturiaa, totamquc 
Cantabriam. 

Tria memoranda vidgari nobibtantur prouerbio apud Hifpanot, ( vt Nauagierus fcnbit; ) Pons cui aqua 
/upcrftuit, ciim Tub pontibus cetera foleat manaxc, aqua; duttum Segouiae innueme* . Ciuira* igne cir- 
cumdata , Madritum lignificanta , cuius muri ex fihcibus conftam- Pons in quo continue dectm mfllia pc- 
corum pafcuntur , quo OtuUtMtmm fluuium denotant, qui fe ad icptem milliaita fubter terram immergens, 
denud erumpir. Habet Hifaarua Duces xx in. Marchiones xxxvi. Comites L Arcbiepifcopos X. Vna 
Toletana Ecclefu cc. nulha ducasorum annua poffidct. Acadcmis uhrfbea iuat vu, Pluxa dc Hifpaoia 
-qui void coa/wbt Daauaaum a Goes & auut. 



Digitized by Google 



A. 



HtSP AN I A. 



45 



4-- 



41 



4*. 



19~ 



38 



V>\ 15] Septentpo. 2o\ 



ntEcda ixrr 



Vcvtu. 



\L*rr, 



13 

;ttt 



n q 



'Empirun 



5 ££fl 



js»^ A^a "TV *v. "T 5 



I F7. V/ 



40 



» 



k fo3B leticarvm 
I 1 I 1 [ 1 J 




I H I I I M f f / f 



> i"; i f Vy-n-T 



1 1 1 I 111 ) K.q xB 
Menaies . 



AFRICAE 



1 1 n 1 mi 



cuius Viscful ctiam Alge*i« ritulum pofhdtt. ...j^- ex j 0 tiquiflimorum fcriptotum mo- 

A TvX PKoBiWb.5 hanc wfalam ab initio k «» l "J»«!» * LwrfaS C x>"matur . emus umcou Herculc* 

..r„r*~tt> in eius vita Suetonio. Erat tons ibi pouu \ mlumna* o&o cubitoruiw 

eorum enim nic wienflu cap ■ * 



tionc coram cnim nit ~ w- r —- r — - 

fat , |3 omn«™ « E "^ m . ve 'S^.flm r ' n ^ Lbi. ,ami«. m .c«Mit SoUmq.K hie « 

am* gadiuaumi «b Hcrculc Herculeura. 



Digitized by Googl< 



, CADES* 




Digitized by ijOOglQ 



C A L L 1 C I A. 



S~> Alllcla , quae quondam Gallsecia & Callsecia Ada eft , hodie regni rrrulo gaudet.fed' Tt 
VJplurimum/ubgenerali regni Caftilic. nuncupative c6prcheditur.Locicudo,& Latins- 
do cms, qui maxim e patec ,trigmta quatuor Leucas feu milium non excedit mult if in locil 
ialcuofa , ac montibus afpera regio eft • vnde prout ia villi bus pecore , it a in faltibus feris ad 
"venationem abundac : & pr* ceteris optimorum pifcium copii ita poller , cam marinorum, 
quam .fluuiat ilium , vt magna ex parte fuppleat aliarum in Hifpania Prouinciarum hoc ia 
genert indigentiam. Cat loquitur temp«Mto;$a falubri , quare& fru<auum, pracipufc ma- 
Jorum auranriorum,citrebHim , &Umon(orum feleaifsimi generis fomraa ibidem eft 
aWmdantia. Vina etiam huius regni cum preftaiitifsimis Europ* de bonitate cercant , & in 
primis Aurienfc, &c Ripadauiente. Calidis etiam rontibus (cater, qui mocbis varijsfalutarern 
mcdicinam prarftant. Partus in lit tore plufculos habet>intcrque eosceleberrimum . qui Bri- 
gantinus quondam di&us , nunc Cormm* nomine appellator, nam& capacifsimus, & rutifsi- 
mus habetur.Byf«i etiam atque lini copia non deeft, quondam etiam auri argentine rod in as 
habuit, e quibustantam fere fumrtlamquotannis Romani quantam nunc ex India Hifpani. 
quondam colligebant. Celebritas huius regni magna eft propter corpus S. lacobi Apoftoli, 
quod in Compoftella ArchiepifcopaK ciuiratequiefcei, miraculifque inclytum/umma pcre.- 
£rimntis populi pietate frequentatur. Nfctropoli s, quatuor fuiTragmcas habet ctuitates, Vu- 
dcofem, AurienfcraJLucenfam, & Glandomyrenfern, blondognedo vulgo di&am. BAtmu portut 
Anglorumcommerciisfrequeaarurquieobcipannorum magmim numerum conuchere, 
&<Sftraherefo!et.Olira fines huius regni latius patebant,& Lufitaniam verfusDurioflurni- 
ne «r mi nabantur, hodie propter ccmporum & regimmis rrequcarcm murarjonem,aftru5*:io- 
re Umicc contencum eft. 

Digitized by Google 




Google 



akdalvsia. J 

Hlfpalenfo Ecclefix r>iocae<7f ca Hifpanix ProuincU continetar. qux runc\as diuite culm 8c quodam 
fettih ac peculiari nitore prarcedit : Bxucam veteres a Bxti fluuio, recentiorcs VVandabriam, a VVan- 
eLlis earn pofteriori fxcujo occupantibus . vocarunt . Cuius q uidem conuentus omnium Regionum atque 
con-icntum Hifpanix, ciim frequentia flc ciuilitate populorum, turn diuitit*. 3c beata rerum omnium co- 
pia felinlTimus iure cenfctur , hdem etiam addenribus Grxcomm rarmfmbus , qui Elyfias amccnitates 5c 
delicias hmc trattui adfingunt , qui Occano oociduo obieftus eft . Lon«*e hteque patet hoc tcrntorium in 
ducenra fermc cregia opida , vicis quamphuimis non annumeratis. vt \nus hie conuentus pluribus ©pidii 
iuridiou* nunc fit, quam omues quatuor fimul in ex prouincia furje: quos jurlore Plinio etxxv.tantum 
iuu dedjfle conftat . Nam quota part hxc fuerit ; fi centum pagoriim millia aceenfcantiir qux a Fcrdinan- 
do Re«e in Hj'fpalenii agro , qucm Axrafium Acabes vocarunt, cum ipfc vrbe in fidem recepta funt ; 
Sed ea°expujfis Barbaris magna ex pattc defolata funt : limite autem vt ab antiqua conuentuum defen- 
ptione mujtum rcccflcie, iu ad Vambx regis formulam cunctts Hifpanix Erclefijs prxferiptam propias ac- 
ccdunt: babfft enim haic Diocoefis ab Oitu CoHubenfc tcrntorium , ab Oo.afu Atzatbiorum finest qua 
Septentrionem fpeclat , cam I.ufitanix dmonem attingk , -quae dim Iacobi magiftratus appcllatut; tetera 
vero Meridiem verfus Gadjtano conueotu, cV Oc#ano clauditur. Opida in ea praxipiu quamplurimajfunt, 
imprimis >rfa vibs regia H$»Iu, hodic vocant SenllAm. ampeflimo atque amocniifimo lieu, 6c -Diicher- 
limo murorum ambitu ad Bxtis oram poiiu. Figura vrbis rotunda eft, xdium pufcherrimarum frcquen- 
tia excuita- Hue ex varijs mundi plagjs, potiflimum verb ex India Occidental! rnerrimonia adferuntur. 
Supcrionbus hifce annis viginti quatuor aumm millia cenfa funt familiam alentium Bxtis ex fair* Tjr- 
ecnfi oruu, Be egregia adoptarx prouincix vrb« practerlapfus, iam tnde ab hac illuftnflima Colonu olirn 
Komulea cognominata . njuigabui Be pifco r o aluco a%Gadjtanum Oceanum per fexaginta pailimm mil 
decurrit, ripu vwimque oliOeti*, vioetf, & miu bortormn aniocwiate florenubus, Be jucuadiilimo o 




Google 



ANDALVSIA. 




An rrk Valentid, ftm hie trxdm tanqtum ah vrbe primar'ta mmen hdbet, emprehenditque Veterum 
Hedetaniam, Contejlaniami & partem llercaonum. Ab ortu Mediterraneo mart allukun dd Boream, 
vicinum habct Arragonum^adOecafum, vtramque Cajliliam^ ab Auflro Murium. Bepn) thulum bac rrpo 
accepit, circa annum falutu feptingmefimum&octuagefmum odauum, ft mVri aulioresfunt, Petrm Me~ 
thinenfu, & Petrm Am on f us Beutherm. 

Duo, prater cdteros t fmt momes in bocrepio: alterum Marioitm ruminant , alteram Permam gokfam, 
(Rupem cupedmariam Latine if ceres) ad quot magma Hnbariomm Medkorumque aliunde cntfiuxui-.flir- 
pium namqite herbarumquc rarterum in tjs magna cipia. Habet&drgentjfodinam,qua VaUntia Tor to [am 
hur,in loo Buriol ditto, Lafides repcriuntur aurea vents Imeslifvi imerHhuli,tn loco qui Aioder nommatur. 
Ad promontorium Pinislrat font ferriminerd, itemiuxta labea locum. Chcd Segorbiamlapidicina veUigial 
vnde mamma Rom am dm dettebi folebant. In Picacent alabatlrum efoditur, & pafim alumen, rubia calx 
&gj?fum, in magna copia. Sed maximm regnmu pronenttu rx ficlMibm, quot tf r t pircellana* nommant^ dm 
veteribm mterrbrnafrnt, mcenum. Hoe taniadfabre & tarn a ehgantia pluribm m hoc regno lock elaborant, 
Tt cum praUantijfmu ltalta ( quorum tanta eft apud emmet extfitmatto) do fraftantia contendere , mm re- 
formidtnt. 

inter regm buiks yrbes VaUntia primaria eft, & Epifcopdlt* fedetz ctdrn Epifopttm habere ammo) tredecrm 
millia dueatortm dternrum, tePes font Marinam Skultu, ejr Damianm Gotfm. Coloniam Romarum banc 
yocat Pliidm, trtbm miUibrn pajfuum remotam a mart, ft idem prodk. Hone prijeo auo Rotttam appeUdtam i 
Horn. Hifianorum Re±e t Amtm ex Manet hone, & Bemherm ex Amtalbm traduntjn antiqua tnfcrrpt:one no- 
tninatu, Coloni a ivlia Valkntia. Rmxnemen retimtijfe , addit ivm Bemherm, donee earn 
Romani fibi fubmgauire. tit earn ampU^caumey nubHudim ,Valcmiam nw.cupauerum ^votabtdotdem 
fgmfiume. 



•Digitized by Google 



VALENTI A. 



> ur i .Hjirt omnium hunuxrum Gimt*.G» u. "»*™>vjptio ^.Inquijtttcnu, SenMiu rtoar^i 

9 



Digitized by Google 



CATALONIA. 




GALLIA. 

^\VlcquidterraruaRhcno perQccamVPyrenxosmomtf,mare Mcditcrrancu,& Aperv- 
V<Jninum roonce vlque ad Ancona claudirur, comuni appcllatione Gallia Latinis appella- 
tor, r'yrenxis cnim iugis ad Occafum includitur,& ab Hifpania feduditur,Ad Septetrione & 
Borea,GailicoBritamcoq-,Oceano-, Ad OriemeauteSole.RheBUsilli paribus pene fpatijs& 
Alpibus in Oceanu, quibus Pyrenxu iugu ex incerno man ad externum procurrit:qua Meri- 
diem fpe&acNarbonefc xlli proteditur pelagos. A cadorc autc populi nucupata eft Gallia. Na 
motes & rigor cxli.ab ea parte Solis aroorescxcludut; qud fit, rt cadida corpora non colore- 
tur. HincGrxci Gallos^Galatai vocat, propter la&eu getis colore: 70X01 enimeis eftquod no- 
bis lac:a quo nomine Latini Gallos deflexcre} eorumfe regtone in Cifa'pina & Trafalpina di- 
uifere.C ilalpina dixerut,qua hodie fere comuni vocabulo Lobardia vocamus>qux Italic^ part 
cfcTra&lpina,que his quinq,* metis, Rheno nempe,Oceano,Pyrcneis m6ribus,Mediterraneo 
mari, & Alpibus finiror. Hac GaIIia,Cacfare in fui$ Comenrarijs refte, veteres triplicerecere$ 
Bel R ica,Cc! tica,& Aquiranka.Beigica,qu{ Oceano,Rheno,Marrona,& Seqtuna Huminibua 
includirur,hodieq^maiore ex parte lingua Teutonicafalij Cimbrica rocaca qua no nifi dialed 
&o d ifferf)vrirur > & Germania inferior vocarur. Cclrica (iue Lugdunefem,qux Gar una, Ma- 
rrona,SeqQana,& Rhodano fl.cotinetur.Hec nuc Fracta dicitur.Celtf enim a Fracis Germa- 
nic populis fiibadi,Fraci Occidetale* coepere dicU quibus ipfa prouincia denominator. Aqui 
tanica.qux a Garuna ad Oceanu ,& Pyrenxos mores extcdirur. A Circio verb Septentrionali 
Veto,0 cctdente verfus Oceanu habet qu i Aquiranicus finus dicitur,ab Occafu H ifoanra.a Se- 
ptetrione LugduneTem prouincia.aMerfdie Narbonefemrcorporibus hominu,& lingua a ce- 
teris dirTert.hodieq-, Gafconia dicirur. GaLIix fl.cclcbriora funt,Garumru,Ligeris,Sequana, & 
Rhodanus. Vnu rege habet,cuius filius primogenirus regni hxres.Delphinus Fracix appella- 
tur.Ducarushabet i8.Archiepifcopacus 17 Epifcoparus loS.prxrer Abbatiaspcneinnume« 
biJcs Solu Gallix tcrcUitace amceuicace cxli falubricatc & teLKncnulli Eurooac parti ccdit. 

\ 



t 



U A L L 1 A. 




D 4 

1 Digitized by. Google 



G AS C ONI A. 

GAfconia alio nomine Noucm populana appelJata eft. Inter refiquas ein$ ?rbe* 
BurdtgdU 8c Tokfd facile principcra locum tenent Burdegala vrbt vetufta & egrc- 
gu eft | fita in paludibus qua* exundans Garumna fl. efficit - y omata cum Parlamentot 
turn Archiepifcopali (ede,tum inisgni Academia , in qua omnium artium 6c fcienriaruro 
Proreflores haucntutem inftituunt , ica n vere diet poflit Mufarum domus , aut potius 
iionorum omnium copixcornu. Nihil enim eft in ceteris vrbibus commendacione di~ 
gnura, quod ifta non abunde poflideat: Cue annonx y Hi tat em (pedes, fiue armorunw 
cloriam, feu negociationis ac mercatur* rrequentiam, atque in primis literrarum ftu- 
2ia . Exftant iftic adhuc prxclara antiquitaris monumenta^ in quibus eft Tutelar Pala- 
iium , quod Belletbreftu* vrbis Genio Diuifque Tutelaribus olim dedicatum ruhTe ar- 
bitrator. Aliud extra vrbem confpicitur, quod Galient Palacium vocant^ nut id hand 
dubie amphithcatrum ouaii figura conftruaum. Tolofam tradunt nonnulli multis an- 
nis ante bellum Troianum xdificatam fiiiffc; alij Deborx prudentis illius feminx Iu- 
daicx temporibus condiram voJunc: vt vt fit, multa iftk fuperfunt veftigia Romanx 
anriquitatis. Aget fuburbanus , opknus eft ac fertilis , abundans rebus omnibus ad ri- 
&um human am neceflariji . Nooilis eft hxc ciuitas Gymnafio quod habet tota Euro- 
pa eclebcrrimum ac fupremo Senatu, quern Parlamentum vocant,nec non Seneicalli 
Curia. Hanc natale folum Da civs Aysonivs poeta habuit, qui patriam fuam vexfi- 
kus # breuker quidem, fed clegamiflim* celcbrauif. 



Digitized by Googl 



GASCON I A, it 




5 



ISM1ANNIA M1NUKUIK OALL1UA. 

BRtf4NM4, ftf* di» Arememta, terminatitrabpneme Cenemanit, a Septentrionemdri Brhanmce, & 
parte territtrij Cmslamrm\ ab Occ'tdente Oceania Meridie PiSauorum fnibm. Dimditur in turn* 
lent feu Maritimam, & Mediterranean!, Difrertita eH et'umin lingua/ tres,quarum fvtgula fkM kabntt 
regione*, <$r Diocjtfes ab aUp diHinfiat* Tret ex ns fernune rtwitur Britannic o ( Breton Bretonnant 
vecant )}ttiveterum Arenmkerumprefrim fuiffe exiilimatur. Htrum Dioeafes fum Carifopitenfu(f*lgt 
Cornouaillc; Leenenfu {'S.Paul ) Treterenju (Treguicrs.) Tres alia Hngnam fount GaUicam, qua- 
re vulgo B rctoiw- Gal lots f<jW4/i Britamu-Galhs duos) appctlantur. Stmt hi Dolani, fhedonenfes,& 
MaclouienJes(Dol i Rhents i & S. Mi\o)qui vltm Aletei mminabantur. Retique tret vtnque jernw 
ne promifcue vtumur , mods Britamtuo , modi GaUke, prtut vnituique lubitum t\l , out vfm podultU 
Sunt ijlu tres adjignata Dioccefes, tiamtetenfu fiiicet, Venetenfu (vulgo Vannes) & Brhcenfu 
( Brieir, ) ita vt m vnhterfum nouem in hat prouincia fmt Epifcefatw, qtcibu* omnibtu Dolanut, vt* 
pote Metrtpolttdnut , oitm prs.tr at. Britannia vrbet prinaria font Rhedona ejy fiannetumjquaruti ilia 
fupremi Senatm , quod ParUmentttm vocant , fede decor ata etli & antiqmtate pout* GaUiarum vrbr- 
bm com edit. Epifccpatut eim inter prima Britannia mmeratur. Senatui qui reruns fifci praeB) rath' 
tintp ( Cameram ratianum vocant) fedet in bac vrbe lonflituta efl. Caterum vt Britannia ager^ama- 
nus eH & fertility mira ulbic foxunditat aruorum, ejjr pratorum vberta/. Campi imuUi fLandcs vui- 
dicli ) bicmn infruftttoft funt t & grata pecari ( cairn magnum alum numerum ) pafcua prtbent. 
Hinc & Brutmniam diclam fuife a brmit alendu come dm a efl non prorfut comemnenda . Sic einm 
mult a mum opida a gregibm & arm em a nomen accepere. Etto hum ret exemplum, Ptdlimaittm, a 
puQit equina : Feliceria ( hedie Eulgeria ) k felicetis . Ad negociandum adfert oportunkatrm 

mare , quo alluitur : ex cuiut aquu attiuo Solit ardore reficcatu ey cencretu , falem eUcimt. Terri {? 
plumbi vena* babet, ax rmnuflit Ucu etiam argenti. Vide Robertum CccnaUm & Bcilcforctlum. 

Digitized by Google 




Google 



AX W A*. *»• «• 1» ft 



NOrmarmta ad Orientum initium capit a finibus Franrix propria d\6tx (in qua Lruterit 
e(ty aflumine Epta, qui Giforium vrbem , pa gum S.Ciars , Ganiumque vicum prx- 
terlabitur- vnde prxcipiti cnrfa rercur in Sequanam iuxra S. Gcnoueuam Giuerenfem, 
Vernorz vrbi fininmam , quae in altera Sequanx ripailca dlj quanquam Normannie prin- 
cipium a Poncoifa vrbepotiusducendum vidcrcrur. QuiJquid enim eft terrx citra poncena 
Eptx impofituno (quod Vulqueflinum Francorum appdlarur) -id oronefub Normannix 
Generalirace (ita enim vulgo nominant)comprehenclitur^cui cum a Rege cribucum im- 
|>eratume(l .eiusportionesnijdemCiiponcaai liueVulquellini Geaerali Normannix Ro- 
thomagi pendere confueuerunt quin etiam qood ad Ecdefialticum forum attinet , Rorho- 
magenfi Archiepifcopo fiibiedi Tunc, cuius inrifdidio ad Oiiam amnem » vrbenWjue ab 
«iuspontenominatam , id eft, Pmtttfam extenditur. Normannix limes ab Occident* Bri- 
tannia eft , a qua Crenone fluuio (ecernirur. A Septcntrionc Oceano terminator a M iridic 
CcnomaJiis-jSeaoanauitcrflttentcinduaspancrdiuidirur. Normannia fic di&aeft ,a Nor- 
mannis populis (quafi dicas yiroi SeptentrionaJes,7N*n/ enim Septenrrio , ntdmun , v'w'x 1b- 
n») hoc-eft Dan* Norwegians fque >oui poftquam hanc regjonem vioccupaiTcnc ,£e4emia 
ea fub Imp. Lothario pofuerunc Regio opulenta eft omm genere racrcacurx ; nec vl.'are 
deftiruiruradvitamtucndarnnecefTaria .prxtcrquam vino,qaod hie non cre&t. Gens eft 
prntcxteris Gallix populis ingeniofa , & circumfpe&a , cut haud facile quifquaw impofue- 
riti itemaftabilis, humana, ftudijfq • literarumdsdita; fedob rem. Ex plebe phtrtque la- 
na & tela pannifque texendis victum quxritaht. Sunt in vniuerium aftuti & callidi j prxfer- 
tim ad rbrentem palxftram; litefijuc aot excipiendas auc infecendas, egregic uiftrucjrj. Lege 
Rob. Gaguinum lib. vn.Hiftoxi*. 



Digitized by Google 



N O R M A N N I A. 




ttlVUMAINI. 

HIc ager (vt babec BelleforeftiusJ muicis pulcherrimifque (iluis imbutus, ad venation cm 
aptiorfc beftiarum nutri men turn qua m ad agricuicuram : ica quod terricorium fertile 
fc itenle repcrcum eft : & Cenomani pocius venari ; quam vinum vel rrumentum tibi porn- 
gerc malunc : non quod indigcant, cum in partibus adco abundans , quod nec Andegauum 
vel Turonis , illos exccllunc , v inetis nec frumentis: Sed hoc nifi in aliquibus iocis, qua cau- 
fa , gens adeo dedita laboribus , induftrix, acuct ingenij Tunc , non ta flax , boni condu&orei 
ramiiix , a c induftrioii p!us quam iilorum vicini , rati modo quod cxa&i in omnibus illorum 
ncgori] s , non mendaces , ita quod vu I go dki (blec , Cenomanum Kormandum cum dimi- 
dio valere. Vrbs prxcipua Cenomani , Mdns vocacur , tcfte Theueco , maxima ac valde po- 
pulata.inpulcherrimoloco extruela ,quam forfitan in Francia rcperitur , aliuitur Hay- 
gne, Orne , 6c Sarcx fluminibus , c\ux fimul muros huius acringunt , & hinc Poncem Non- 
num, Aluzium , ac S. loannem Silux.ac poftea Malicornium vetuftifsimam domum af- 
fluunt. A I ix adhuc vrbes parux , ac pulchrx infant , veluti Frefnay, May ette,G haft can du 
loir, Champenay , S. Aignan , Bcneftable , & quam plurimx fimiles. Sicum huins regionis, 
ciufque opidorum , lege apud Theuetum , Bellefbreftium , item Cosnalem , ex quo hoc di* 
gnu m de fluuio & lacu quodam, hocadferendum duxi; eius verba en ifta, dc Sarta huius re- 
gion is flumine:; Vbi ad pontem Noianum Sarta deucnerit, Vulgo Noien,adufque Malicor- 
nium opidum , quam rehciter & ad miraculum vfque pifcofus comperiaeur , vel ex hoc vno 
conijei pote(t,quodnonpaucis ante diebus aut annis irretmis fueric carpio prxter fpem 
communemq^expe&ationem>ad v<nx quantitatem procerus, accedenteetiam patmariqujn- 
titate-.pencebat eius lingua(fi vera eft poblica ramaj libras lex id atteftantc monumento Epi- 
fcopali Palatinae domui mfcripto. Aiunt non proculab his Iocis in Sagonio tradu incxh 
ft um eflclacum, ex cuius profunda lacuna fufpiriendx aafsitudinis carpiones extrahunrur, 
•dco vt pifcij vnicus, mediocri faraUix vnius hebdomads circulo fufficcrc pofsit. &c. 

Digitized by Google] 




°'I?rmr 



P I C T A V I A. 

HMc Pi&auia hodie in Inferiorcm Superiorem diuiditur. Inferiorcm appellant, qtue 
verfus Occafum in Oceanum Aquitanicum definite Supcriorcm, quae Orientem refpi- 
cit, ad Turones vfque& Biruriges. Ameridie conringit Sancones, Angolefmenfes & Le- 
mouices, Britanni & Andegauenfes funt iIli,aSeptcntrione proximi. TeJIus eft frugum 
pecorifque fertiliflimaj vino frumenco^ue diues, & pifcium abundans. Scd auium & rera- 
rum in primis hie ingens copia : eo^ue venatio hie & aucupnim frequent. 

Comprehenduntur in hac Pi&auia, ducenrx fupra milJe diocctfes, aut porius pared*, 
nib tribni cpifcopatibus, Pi&auienfi ncmpe, Luc/mij & MailJezais, vtvuJgo (bnant. Loca 
ceiebriora prater hate, funt ( incoiarum nominibusea profcro) Rube fur Ivn, Talmont, Mertil, 
Vouujnt,Meru4M t Brefitire, Lpdtm, foment} Ic rowr^atque hxc in fuperiore, quam diximus. Infe- 
rior habet, N/tfrt, Pmetuty, Tours, Moruorttoul, Jierruult, Mirth a* , ChdHdUravU, &c. Primatum 
autem inter hac PL&auium, Ptolcmato Auguftoritum, hodie Pndiers obtinet, omnium 
Gallia? vrbium poft Lutetiam ampliflima', maxima ex parte Clamo {famine viuo cir- 
cumdata. Academia hie Audio Ioru? ciuilis Celebris . Antiquitatem huius far is teftantur 
Theatrum ( vulgo Arenas , ) Palatium Galieni, & aqueductuum fornices quae fuper funt, 
quos Arcesuxde Ptrtigne vulgiis vocar-, Romanorum in hoc loco imperii veftigia.Ante horum 
tamen aduentum alibi hanc rrbis arcam fiiifle ex Ammoinij & Adonis (criptis quk fufpicari 
poflit. Hi enim Loci veteris Pi&aui diAi memincre, in quo inter Carolomanum & Pipinum 
Reges Francorum>regnum diuifum AiuTe narrant. Vidctur & in hac tabula locus vie* VoUlu*i 
( quafi vetus Piftauia dicas ) nuncupatut, ad eundem fluuium Clanium, verfus cbeJIelierMii, 
Opidum Tdlnmtt, aut verius Tdon 4u Mtide, Calcaneum mundi Latine diccres, Galli fie ap- 
f clUnt quod in remotiffima huius regionis parte ad Oceanum fitum fie ideocjuc pro vitlmo 
orbis rexraxum loco cenieri debeat* 

~ -Digitized by Google 



P I C T A V I A. 




HO rum yrbcm primariam , quam hodie Bowgti yocant, oiim a Csefare Auaricmnappef- 
latam putant. 1'heobaidus Fagocius , eius ciuis (cribic , agrum extra ciuicatem vaMe? 
frugiferum , acquc onvnium fere rcrumquac Gaiiia habet, ferniHnnwm efle ftfhii^, in eo dc- 
fiderari VrbcmellevetufUm^dcjucincaqujedarn egregia monumenta teftari. Omnium 
rertim mercatura & nundinacionum frequentia commcndari Efle ibi A cade mi am in omni 
diftiplinarum gene re ornatiflimam :adeo , vt littcrarumdecus, atque dodhflimorum viro- 
rum emporium dici poliic. FloruilTe aitrem in ca Temper Iurifprudentix ftudium , (idem fa- 
ciuntilUritrcseiusolim& noftraamrcPtofellores jinhis Andreas Alciams , I acobusC nia- 
cins, alijquc. Scddehtiius vrbis origine & nominis erymologia loannem CaJamxum au- 
diamus , qui de ea hoc modo fcribir. 

Anno ab orbe condico- m. dcc. xci. Gonvsr Gallu? dedu^ram in BiruricenJTun^drtio- 
nemcoloniam^nvrbeprimariaBicurigumconit'tmiCfincolis a Noa auo fuo Ogygis no- 
mine honoris cauk impofito • quod ab incolis poftea pro fauore & amore erga rundatorcm 
fuo ex Ogygis gencre procreatum , murauim ell ^ qui (e Bitogygcs dixerunt > quod Armeno- 
rum lingua, Ogygis polteros figmficat. Verum vt confuetudiBe corrumpi vocabula ple- 
rumquefoient,durn, vt rami liana hant, aut mtgis propria* ijs aliquid vel adimitur, vei 
mutatur , ea aut pociirs Principis (quojl faciliu* crcdiderim; Biturigum , qui Biturix cogno- 
men habutt, vol rotate factum eft, vt Bitogyges ditio } & pneCtpua Bituricenu'um vrbs» 
deinde Biturigard.&a fit. Inter aiias atircmdc hac re opiniones . vna elt eorumqui Biturim, 
quali Bicurrim.aduabusantiquisrurribusquse olimin ea vrbe fuerunt , di&im arbitran- 
tunvnde Gramimticicuinfdam annqui raie carmen exftat- rurributAbmu, wdt w*«r Bhuru* 
Hac 1 oanncs Calamxuain fuo Ue Originc diturigum voiunwnc 

Digitized by Googl 



BITVRIGES. 




E % 



DigitizedV>y (^■ft^L* 



It 

LOngitudo eotius huius regionis (quam ab Alirtionijs nonmifli 
Alimoni am, alij ver£> a pingui vel limo(bfolo,LiMANfAM diclam 
putanc) eft leucarum circiccr xx.iatitudo veto fere odo,continct autem 
AvERNiiE portionem, a ponte vetcris Briuatar Ganatum vfque. Frogi- 
bu$,vino,melle,pecudibus, iumentis, croco, nucibus^olerrbus, pafcui*, 
fienKtfibuSjroncibus^um 

dinis,familijs in^nibus.locismunitiSjmercimoiiij^ueabudat Prima- 
ria vrbseftCLERMONTivMjCxftac & hodie monticulu$nomineG4fg<w, 
cum ruinis, vt videtur vrbitolim celebcrrifnaeGtfg0fo(cefte Gabrielc 
Simeonco) cuius mcmio apud Oefarem in Commentarijs. Refert Pc- 
cros Belonius in fuis Obleruationibus, aquam qua Mam hanc habere 
Vim, vt quicquid atringant,conucrunt in lapides-,e(Teque pontem la- 
pideum apudaermontiun^cxaquisconcrcrum j Non fine iauifitaca 
naturae miracufoi 

Digitized by Google 



L I M A NT I A- 




£3 i 



ANDEGAVENSIVM DVCATVS. 

REgio eft amplitudtne non vfquc adeo infignis , ferrilitate tamen nnlli in Gallia rcgloni 
cedit: Vino enim, quod inde Andcgauicum (vulgo Vin <fAniou dkitur) pal mam intef 
omnia fere huius regnivinamcrerur. Sed nec afiarum rcrum quae ad neceflitarem aut volu- 
putem vita: humanx expetuntur, fterilis eft vc qux fiumirubus, mom i bus, nemoribus >pra- 
tiftjue pa/Tun exornatur* Pecude, armentis,& pucibus foecunda eft j hoc flumina&pra- 
ta prxftant. Ex montibus marmora, nec non illud genus Japidis cxniteum 8c fiffile tf- 
fodicur, quo templorum aediumq, tedta contra cxli inturias muniuntur > Galli Ardoifcs, 
Belgx 5ffc»i//f»nominant. 

Vrtfes habet prxclaras . inter quasexcellitea qux Alters nomenhabet*, flu* forte Pwle-' 
mseo Iwiomagus eft . Hxc huius regionis primatum obriner - 9 in vtraque Meduaox fluuij ri- 
pa exftru&a , ponre lapideo coniungirur. Antiquitarem eius arguunt vetuftx quxdam Thea- 
trirainx, qux vrbi imminent :vulguseas Brohan vocat. Hie tnterdum numimrata antiqux 
notx reperiuntur. Ludouicui II. in ea Academiam conftttuit anno 1 389. inquanoftraaeta* 
te poftremum I us Ciuile profeflus eft Francifcus Balduinus Atrebas , fummus huius xui Iu- 
reconfujtus. Sunt prxterea in hoc tra&u opida Sau murium, BelIeforbum,Bauga, &c 
Olim hie tradus Comitatus nomine , fed anno 1350. Ducatus elogiodecoratus fuit. Habct 
abOriente confinia Turonenfium & Vendodnx regionis , vt vulgo appellant: Veffus Oc- 
cidentemattineit Britanniam:Pidoncsvcrnacule FqQweum a meridieadlpiciunx: a Se-; 
ptentrione vero Comitatus mmm & Luul di&i, ilium tamquam timices pretnunt. 



Digitized by Googl 



l 

I 




4 



' ■ m i ■ I 

EUAN CI JE INSVLA. 

IN Itinerario quodara Gallia?, hare fcripta reperio : Infula Franci* a S.Dioni- 
fij vrbc , vfque ad Rofly & Montmorencij extenditur : atqne adeo onraem ter* 
tam intra Sequanae fluuij fmus , 8c flumina , ver(us Normandiam ab vna , & Pi- 
cardiam ab altera parte compleaitur. Noraen Infulae Francis (tefte Andrea The- 
ueio)accepit ex eo,quod Franci venienres ex Germania , prrmas his in locis fe- 
des hxerint,ac Daces ipfbrura ritulo ac nomine Regio , exoroari ibidem cxpe- 
lint } cam etiam quia Matrona , Sequana , & Karia totam fere ambiant 6c dau- 
dant. Non tamen omnis tragus, qui fluuijs iftis cingjtur , ad hanc InfuJam per- 
tinet , fed qui Parity s magis vicinus. Ego ergo credidii , hanc fa&am diuifionem, 
quando filtj Clodouei regnum inter fe partiti,imperiomeiusUmitanjnt,&rmibiis 
luis incluferum , qui Paririjs agebat , (blus Rex Francis vocabatur. Ac vcro nul- 
la diuirtonis huius ratio modo habemr,cum Picardiae, Bri*, aliarumque prouin-* 
ciarum aliquot vrbes , eadem comprehendantur. Sed Belleforeftij (entenaam au- 
diamus : poft obitum maeni regis Clodouei , nona diuidends Galli* forma in- 
ucnra eft : nam ex vno pTurcs fa&i (unt Reges , & is (blus Francis Rex didus, 
qui Parifijs prxfidebat. Vnde Infula Francis verum ac vetus dominium eft Re* 
gum : edi in ftirpe Pipini negligi ccpit,ac poftea ditionem, & Comitatum Pari- 
nenlem heredttatis loco accepere, qui vniueri* Francis coronam, 

* 

Digitized by Googlfc 



FRANCIS INS VL A. *6 




> I * T V R O N I S, 

QVod noadeo longe extcJic fc hare prouincia,ob id quod qua pluri- 
misvicinisprouincijscingicur^poncccfciliccc Andegauo,ameri- 
diePi&auo & Bcrfuycfibus,vcrfusOricntcBldicn(5agro,aScptctrionc 
vcro Ccnomanis. Primaria huius vrbs Turonis,quar opulecilsima cocius 
Rcgni rcperitur, tu propter agroru vbcrtatc,quos ddicias 6c hortos Rc- 
gu,vocarc mcrico folec.tu optimaReipublicc^ forma,ciuiumq;indu/fria; 
mercaturx imprimis amaotiu Sed 6c fcricu coficere pride cocperu^quo 
no prcftatius , aut fubtilius Italia fubmittat. Ad Orietalc Turonu parte, 
Ligerim Ambafia acringit 4 ftm&a loco optimo,amo:nifsimo,& purifti- 
mi aeris,adeo vti hac p^ufsirtju ad feceflum Reges fibi delegerint.M ori- 
chardi vrbe in piano fita,hinc rupes, 6c Gluae muniut, iliinc prat$ 6c capi 
amoeniores cingutExtra vrbe,domus etia fub tcrraneae colpiciuntur, 6c 
fuper eas horti ac vineta. Lochcs ad Agncre flume,arce pene in copara- 
bilchabec^fiamaniQSjmagnitudo.munitio^cfitusdeniq/petfteturifi- jl 
custoqui d ab ingenio humano qua loci ipfius natura inexpugnabilis, 
Paut(uy ) Cafiill6 l Cormery ) Bcaulieu f 6cc. quaiu infpicias Btlicforcftiu. | 

Digitized by Google 



TERRITORIVM B LESI ENSE. 

*TT« Erritorium hoc iaAare (c poteft quod pauci fiii firailcs reperiuntur. Quod ad fer- 
A tilitatcm , frumenti , aliarumque fnigum, quae in vie* huroaux vfiun expetuntur, 
nallis certe prouincijs,Bleuenns liacc cedac.Nam tota nemoroG eft,& ffluis plena, vine- 
tisjflummibus^iuisjftagnw ac fontibus,vnde maxima quaedam pinguedo terrae, huic in 
iita eft,& caloristemperics, in collibus vrbi vicinis, vineas magi6 nutrit. Itaque Beau- 
ciae , & Solonia: conimoditatura parciceps , vtramque his ipfis (uperat. Nam frumento- 
rum, hand minus quam Beaucta,abundans vinorum, frugum, & aquarum copia merito 
pra; ilia glonatur. Cum Solonia amxnicacemcommunem haber.a qua etfi Ligeris tan- 
rum fluuij diuidatur # nullum tamea ab arent s eius fertiJicatis fug incommodnm ienuc 
Ac proinde Beaucia; ilia pars, in qua Bletia fica eft maiorem quam alibi Iigaorum,aqua- 
rumquecopiam, Solonia, qua tpfam refoicit, rerciikatem vrbcriorera huic vni debent. 
Icaque dictum vetus , quo habitatio in Solonia , haerediras in Beaucia optima perhibe- 
tur , ad Blefiam minime (pe&at Inter praxtaras huius Blefi*a* prouinciar raritates , vna 
max i me cminet, qualem nec in vniuerfo hoc Regno facile deprehendas, (cilicet , quo<J 
inter hanc Ciuitatem , & Orchefiam , quam Lemniam vocant f fodiaa ciuidcin 
cum vera Lemaia poceittia: atque vktucif* 



Digitized by Gdogl] 



TERRITORI VM BLESIENSE- 1* 




LEMOVICVM. 

PRimarU ciuQcm uiperioris Provincial vrbs , Lemouicum , inter celcberrimas, 
ac vetufti&mas, totius Galliot cenfetur. Sica enim, partim in vallc , qua flu- 
uium Viennam , & finitimam huic S» Stephani vrbem ac aedem relpicit , partim in 
crepidine tjuadam collis , qua S. Marrialw vrbcm attingit. Longior autem roulto, 
quam latior eft , a Seprentrjone ad meridiem fcfe extendens ; muris ac rbftis fa- 
tis miyuta ; aquis maxime affluens > qua; ex'praeciaro quodam fonce derittantur , kv 
(ummitate ipuus vrbis conftituto; qui Sc equis potando luppeciitat, 8c purgandis 
plateis inferuit. At vera veterum muenioruni rudcra,quc in proximis vinetiscon- 
jpiciunmr , vrbem oljm , quam nunc ampiiorem futile oftendunt , quod non fins 
caula. Siquidem Romani primi earn inuaferej deinde Gothi , teftante Sidonio Ap« 
poll in are , cum (ingulas Aquitanix vrbes , a Gochis oppugnatas , aut dirutas re* 
cenfet, Franci etiam miterrimc earn afmxcre, poft eos Carolus Martellus dtrupic, 
atque vaftauit; ac denique Anglj poftremam cladem intulere, Nihilominus hoc 
jruo, pro rata amplitudinis (ux parte, inter opulentifsiroas regni ciuitates aefti- 
niatur, optime moraca atque conftituta, propter curix ibidem principatum, *ra- 
raj regij & FrancdUyi quxfturam Vicecomitis iurifdi&ioncm , ac denique coniu- 
lum in caufis rncrcatorum consilium 9 quam Buflam vuigo vocant* 

Digitized by Google 



LEAfOVlCVM. 




Digitized by Google 



CALETES ET BOKONIENSES. 

DE fcac tit&u Bononieafi fic dicit Robertus CamalU ,de re Oallka lib. 1 1 . Periodic i ! i . De Gefloriaeo Me- 
rinurum poetu rede cum Mciero dixcnm, vert did Boloniam maritimam , a qua ad Dttttrutm por- 
tum Angln , oreuiiTimu* eft traiettus. Gtfforincum autem n ah ale (quod falsd Gandauum fiilibaidus affii- 
■nat] potuit credideum cue CsfteUmm , nunc CajjW. Sunt qui alio nomine , eertnffsm vacant , 8c Scaias, 
vulgo Se*Us Porto ex Bolonias fitu facile eft comeOare .an Iccius partus dici debeat. Qua in re nequu 
hat lit et , illud ex Strabone fciendum , iutetie&um maris ab Ieao in Angliam , trecenta viginti , ncc am- 
pltiu , iradia comptecri 5 quz ex xquo conftituunt milliaria quadragima. Porto Tabular recentjores defi- 
gnau a Boloaia ad Douerium milliana Anglicana fcxderim , nempe Italicis longiora , a Calefio veto 
oftodecjm. Quo Ijquido con (tat , a Bolonia in Angliam traieftum die breuiflimum. Ditferunt itaque por- 
tus Gcitbriacus , & GeAoriacum nauale : quod noumlmum G quis Caflctum dixerit , nolim cum eo conten- 
dere. Hate vile. Nefcio urr.cn quonjodo ille ponat nauale in montf Gaueleto , borum itaque fententia 
Videtur probabilioc , qui Gtjforimcum jiicunt eiTe Ammiani Marcelliot B*n«ni*m , quam Gaili Boultuv.t 
vocant SurTtagatux ijs tabula Pentegeriana , in qua fcriptura Gtjf»rt*cum , quit nunc BerumU. 

Hanc ipfam Boloniam bis verbis depingit Arnoldus Ferronius : Eft autem Bolonia & inferior , quam 
yocant,& fuperior. Boloaia inferior, vicus non feptus mocnibus ante Anglorum aduentum; Ibi fanum, 
piuo Nicolao tacrum , & aliud Frandfeaaorum Sodahum. Mate Anglicum vjcum alluit : ptope Fanum 
Podalmm , quod non longe a belt a mari , facillimus traiecYuc in Angliam. Abeft a Bolonia fupcriore cen- 
tum fere paifibus , 6c eo quid forte amplius. At Bolonia fuperior , cmrta motnibus validillimu. lb) foftac 
prxaJtat, muxos ambientes. Tot us ille locus fabulofus , ex eo genere quod fabulum feruens maritimi ho- 
tnines vocant. Vnde Bolonia: nomen a feruenti fabuJo 9 Gallic? nomine indnum putant , tamcrii vem> 
#1* nomen C* AjojnjaAQ Matceiiino yidamuj, 

• 0 



Digitized by Google 



ETES ET BONONIENSES. 



3° 



*il Ori *i ens . 

T>stRS. ^iRTE 

rhtuh 



urrufltri.if 

it 



... .. SIAL 
kArdres |k PARS . 



CALETVM, 

et 

BONON I A . 



43 



Tcrreldc g CblhtC /dc 

>e <7" m/ ' « / a, \ Boulogne . 



BftjT/tvisr/ci 

&JARS. vffi 



'Bculapv 



K'rt 



2 'jul 



JQ. trt fdk 



Occi 



dens 



XL. 



.* 



VE ROMANOV f. 



HVnc tra&um,quem olim Vcromandui inhabitarunt, hodie adhue retento an- 
tiquo nomine vermdndois vocanc , a dace (vt quidam opiaantur) Vermondio* 
nc Pannonio , qui hxc loca olim in/edifle creditur. Regio eft arctbus , Pagis , opi- 
dilque egregie exculca. Caput eius eft Fanvm S* Qvintini, cm nomen dedit 
Quinrinus Pacririus Romanus , qui Diocletiano imperante Veromanduos Chrifti 
fide imbmc. Hinc tres ftuuij inftgnes originem (iimunt j Soman* vuleo Some, qui 
per mcdios Veromanduot fupra Calefios in Ocean um labitur : Scdliis , qui iupra 
Cameracum ortus,per Arthefiam & Flandriam laplus , Antuerpiamque alloens ad 
Zelandicas Infulas Oceanum ingreditur : Stmhrs , Iulio Orfari Salts , qui per 
Hannoniam dcHoens ad Namurcum Vrbem %loft fc mifcer. Hie olim te/te 'Ro- 
berto Cccnali fuit Augufta Veromanduorum , nunc dtruta, reftante pro retiquijs 
Ccenobio 5 fedes olim Epilcopalis , fed fiib Midardo eius Pontifice Noutodunum 
tranilara , vt Carohis Bouillus au&or eft. Locus tamen ctiamnum hodte antiquum 
nomen ruerur , atque Vtrmtnd Jbbaye appellatur. Ex quo errare videntur ij qui 
ftn<2i Quincini Fanum (vc hodievocant) Veromanduorum Auguftam eflcopinan- 
tur. Vide de ijs populis ientenuaro Petri Diuxi Louanienlis > in libetio Antiqui- 
tttum Gatiix Beigkac 



Digitized by Google- 



VEROMANDVI. 

M> - : 



PICARDlA. 

HAec redo pan Gallix Bcl^kx dl , dim ab Ambianis , BeHuads, 8c VetomaftduU (flue, vt Ptolo* 
mzu» Vil, Roman ims) hobitata. Somen* fluuius , totum hunc traftutn irrigat J*omn.umque , rru- 
f^um agcum fenilem , vrbefquej rcnim copia diuites, fadt. Adto enim frumenn foecundus eft , vt vuleus 
id trito prouetbio Panliorum horreum vocitet. Vinum nan fert } fed id potiiw incoUrum ignauiac , to- 
«ordiarq«ie quam foli m rem per id . ant cadi iniuri* iraputandum , funt qui cmfeant. Haftas hie prnnum 
Kpertis quidatn opin.mt.ir quas Galli, fU^uts , vocant 8c rx eo incola* appellate* etcqttmrts. 5ed veto en 
iimilius vrbeni Pinquiny ton Prouujcia? dedifle nomen. Vrbes in ea inter cetera* pnedanc Hint : Amw- 
mim.vulgo Amum , a'miquiute , fit Epifcopali fede nobtte. Hate Somona fluuio circumquaque ambitut } 
bine nonoulli f u nt qui earn Ambianum ab ambitu aquarum diclarn nugantur } mUnitiflrraa ett , li qua* 
alia, in vmuerGi Gallia : Tcmplum habet tonus Gallix pulcherrinMim 1> loann. Bap. emus tc factum ca- 
put ibi adferuatut, factum. Viilsrus earn alx Alexandri Ma^ni miliiibm confttudam i putat. Sub hums dior- 
cefi AhhtmilU dende ert , cuius nomen recen* effc, tpfa etymologia docet: ^-i&enatrvn.htl aliud qaam 
Abbtttk vi!U Latmc fonat : ex Abbatia enim primiim in vrbis magnitudinem iJc formam cxcreuit. nas 
hodie Comitatus Pomtie* nomine , ptimatia ciuitas eft. Habet hie Comitatus nomen i mulntudine pon- 
fium j regio enim paludo'a admodum , 3c ftagnis inuia , multis in locis eft. Puqmm eodem trattu ■ Vl,,1 r ' 
a quodam Pignone Alexandri Maeni milite primario conditnm , ft fides vulgo fit. Eft Be S. 
Jsnum in Vetomandais , Augufta Veromaniuorum a muitis crediturj Com it urn Veiomanduorum a»- 
quando domicilium , atque eius tegionis caput. Ptruut . bellicis dadibus (kptus fttigata, omnibus mnotmt. 
Gm,f* etiam , propugnaculum , vcifus Luttemburgum videtur , vnde Ducum Guifionim farniua nomen 
dual Sunt uli* auum tcJcbraduiutcs * vt Cwbum* , tieBs. , H«js* , Csjittsimm. t Mmlider^m , &C 



Digitized by Google 



23 



Septentrio. 2* 




. » 



Digitized by Google 



PROVINCIA. 

HVius Tragus loca cclcbriora defcribit Guilielmus Paradinus hit verbis : Arclatem 
Sextanorum Coloniam fuifle traduiu (criptorei. Ea ciuiras ad Rhodanum vndiquc 
(epca eft paludibui j in quibus hodie prxreroces aluntur boues. Oiim nobile Emporium 
fuiflc, Srrabo audor eft his verbis : Narbo (inquit) ampliflimum eius regionis Em- 
porium , fupra cxttum Ataxis fluminis , Narboneniem^ue lacum iacet : Rhodano autem 
adiacet opidum, Emporiunujue non paruum, Arelate. Sedes eft hodie Archicpifcopa- 
lis. Tria hie celebrata Concilia. Hxret Vrbs ad collem , clauditur^uc ab Occidende 
Rhodano j ad Orientem vcro habet paludem magnam : Ab Auftrum campum fertilem. 
Arelate vteinx funt Aquae calidx , apud quas Sextius , vt idem Strabo ait , opidum fui 
nominis xdincauit, vocauir^ue Aquas Sextiat. Condendi opidi confilium fuit, vt illic 
Romanum collocaret prxtfdium. Illic exfos fuifle Cimbros a Mario, fcribit D. Hiero- 
nymus. Htc inter Carohim V.Cxfarem & Francifcum I.GalliarumRegemannq 
menfe lulio fbedus per cu (Turn, quod exiguo tamen tempore durauic Araufio (Wis 
Onmge) Cabilonenflum imperio olim inftgnis; in qua Theatri ingenris ruinas, & flu- 
pendi operis murum quadrato affabre lapide vidimus, & cui haud fcio an Gallia vni- 
uerfa Gmilem habet. Eft & ad portam qua Lugdunum (pe&at, Arcus triumphalis cum 
infculpta equeftri pugna, quam diu magna voluptate fpedauimus. Hue & Nemaufum 
pertinet; Amphithearro antiqui operis vifendum , ( Arenas vocant. ) Minim illic oftcn- 
di fubcerraneum mearum, qui per tranruerfum Rhodanum Tub ipfo alueo ductus, in 
procul diflitam perueniat ciuttatem. Eft & Bafilica Plotinx , quam Hadrianus 1 opera- 
tor exxdicauit , au&orc Spaniano , &c. 

Digitized by Googlfc 



PRO VINCI A. 



S* B A VD I A. 

«... , . . < 

Q Abaudia repo eft Cilalpina, cuius Princept, qui Dux Sabudix vocatur , cttam Pedemontarum (qiurm 
7^ vocanr) tcgionem potTidet. Metropolis in ea eft Chamberinum (Ciuaro oliro dicra, fi Ccenali creden- 
eura -eft) in qiia Senatorim ordo , Parlamentum vocant , fcdem habet. Hanc regionem a Scbufianis popU- 
ks,aut, vt alii, a Sabatij* vadis , nomen accepiile putat. Bouillus veto aliam h-Jiu* nommis onginem ad- 
fett , hanc ncinpe : Futtlc , inquit , hanc regionem ohm prz iocorom anguftia, (vtpote inter Alpes Hum) 
i< habitacorum paucitate , rotam a lattoninus obieftam , qui pnrtctcuntes aut iugubbant , aut fpoliabant. 
Turn vir nobilis quidant cam regionem ab Imperarore in titulum Diicatus obcinmt.qui am das cam pcas- 
tereuntibus infeftos , vi armorum fubmouit , & viam peregrinis fecuriflimam prarbuir. Hinc Saluam viam 
{ qua; prius mala via, vulgo Msl vsu vocabatur) earn in poller um , vulgd SmmI v#m , vocari itulit : indc 
Latin i Sabaudiam recere. Hate Carol us Bouillus. Fabula fitne,an hiftoria , fides ejus fit apud au&orem. 
SsUudid certe yocabulum , fcvo non fernel in libro Notiturum no mi ran , inter Narbonenfis GjUix prouin- 
ctas. Scd libet hie quoque adiungete eius defcri prion em ex Paradini hiftoria quam de ea edidit : Regno in- 
quit quae hodie Latinis Sabaudia (vulgo 5»tm*) vocatur , Vetera ABo^t^gnm ditioacm vocaurre . Habet 
Sabaudix Ducatus (ub fe Pcdemontanam regionem , Principatus ritulo decoratam : item regionem Bsefla- 
nenfcm,in qua funt Comitatus Vkrmt, , Montrttuil , Font do Vmmbt ,Bsfty , fltc. Antiquocum monumen- 
lis conftat, totum hunc traftum olim Regni titulum habuiue : idque tempo rib us Hannibalis , qui a Bronco 
A ems fratre de htiius r raft us regimine duceptanubu* arbiter fa&us, difcordiam fedauJt , maiorique nam, 
qui a iuniore regno puifus erat , imperium rem cue rat : vt refert Liuius lib. xxi. Betultum (aut , vt alij 
kgunt, Hi tuitum) coram regem a Q^JFabi© Maximo captum, fcribit L Flo* us. Cotii ctiam regis ( aqua 
Cottix hums traaus Alpes) meminac plurimi au&otes , tempore Augufti Imperatoris. Vicirws Sabaudix 
eft Dilphinatvs ,qui etiam Allobrjgibus adnutnerari debet, hoc axguracnto ,qudd Vienna , quae ca- 
put eft Delphmatus Meix aiijfqut, didtux Vienna Allobrogum. 



Digitized by Google 



S A B A V D I \. 



34 




IS 



2? 



T — r 



"i — r 



46 Oriens . 



SAVOIA. 



II i i ~r 



1 I I I 



vU4 . • * 



H££KE 





5;.'.'; 



Ara'mtin* V^"S* 

V 

,\i .• BVRGVKDLft 



Bl'RGl'NDIAZ DVCA i 
■TVS PARS. 





crag 



20 



.Sentron 



COhMTP&VS. • 



fifth ' 
§r vdjcia: 

\ PARS. 
£w» — . W -5 



i i i i T 



I I I I X 



46 Occidens . 



i i i I — r 



3 — T 



27 



It? 



JO 



+5 



144 



.-J 



9 5 



Google 



AVRAICVS PRINCIPATVS. 



VEnuxintis leu Arauiinus Cooiitatus, (quern vulgd Vtjuyfcin appellant) auc 
vt vocat Camalts, Vf.netiCVS, in Gallia eft: pars eius regtonis qua; nunc 
Prouincia appellator % quondam Narbonenfis Secunda. Primaria huius vrb$ Auc- 
nio Cauarum , ad Rhodanum fica. Pontificij mris eft,fuitque Pontificum aliquan- 
do fedes. In hoc Comitatu lunc cres Epiicopatus , Carpcntora<5tenfis , Caballiccn- 
iTs , & Vafionenfis , totidem^uc loca vbi kis dicirur : qux lunc di&a Carpentora- 
Ae , LifTa & Vaurias. Arauiiacus Principalis in hac tabula comprehenditur , MC 
di&us ab Araufione (Orange) metropoli , Ptolomari 6c Stdomj fcriptis clara. 
Plinius & Pompon im earn Secundanorum cognominanc Col. aka vsio . $E- 
Cvndanor. COh. xxxiii* volvnt. iegitur in antiquo lapide. Vrbs eft an* 
tiqua, parens & nobiljs. vn. in ea porta*, vn. cempta. vn. Canonicorum col- 
legia , totidem monafteria Virginum , Xenodochia > ac Conuentus. Ai> ca non pro- 
cul eft vallis Clufe ad Sorgx fontem , locos a Francilco Petrarcha celebracus , 

rn Heliconem 6c Pernaflum foum nomtnare (blebat. Hoc a mundanis cum 
elegerat diuerttcukini. Dirio hax nobilis eft tkulb Principals. Apud Bdlc 
fbreftium 6c The uc rum plura vide. 



Digitized by Google 



AVRAICVS PRIKCfPATVS, 



15 




1 ^Auruon 



CONTE DE l r ENsilSClK 



*6 .MERIDIEM. 



Digitized by Google^ 



C A M* AN I A. 

PRimrria huius regionis vrbs & Ciuitas eft Troia, agrum quJm 
fertilem habcc,ac eius Iurifdi&io longe,patet,alca maria,& cin- 
gulum quo mari cingitur, inter ptxeipua, & (paciofa Franciac pofitum. 
Et magna vetuftaq; extat ciuitas Rhemi- mater quondam totiusBel- 
gicac, vt fert Cacfar in Commentarijsde bello gallico. Habetur adhuc 
Bar fupra Seinam , Mufsij Epifcopus, Ferta fupra Aubam Nogent, &c. 
Quod ad nomen huius Prouinci* Campaniam,modernum eft, quia 
apud vetercs, eiiis parua fit mentio , tamen popuhis valde famofus, 
peculiarium ciuitatum , vt Tricaisini, Troiar , Rhemenfis, Rhene, Mel- 
dei, & Meaufi, & lie de ceteris, & hoceo vlque, particulars domiru- 
tiones furrexere in Gallia, ac nomina Ducum, Comitum, nouas 
appellationes Prouincijs impofuere. Hie tra&us nomen fert Campa- 
niam , ob planiticm in qua fitus eft. 



Digitized by Googl 




Digitized by Google 



LANGVEDOCVM. 

Artem Gallis, quam Narbonenfem & Brace ha tarn voauk antiqulcas,fuk nomine Pro- 
Jt uindx compreiiendit Cxiar & Plinius. Areiatente regnam aliquando dictam Prouin- 
ciam te^lis Petrarcha. Habetcoilimiuneasregipnes,ab Occidence earn quam Langucdo* 
cam appellant : a Septcntrione Delphinatam , ab Orient* Pedemontanam dictam i a Me- 
ridie nullam , fed mare Medicerraneum , infula^ue Serenades. Haec pro ferriJiftima cotius 
Galliac regione , fempcr habita fair, habeturque in hunc vfque diem , vr que profcrt omnia 
genera fru&uum , qua; in I talia nafcuncur. Quod ad agros vacuos huius rra&us , non ceftant 
quoque rru&um rerre , co quod cooperti , mirco , geneueris , roiemarino , ac abjs firnilibus 
odorarifcris reperiunrur : vri quoque pal mis , rru&usfcrenrcs, quae cum Africis ac Barbarit 
srqualificari poflent. Et vt air Belleroreftiui, ftecari hodie ferax,& circa Yeres oppidura, 
mannam hie quoque coiiigi, idem aoc>or eft. Abundans Oriza,& alia quadam fubftancia, 
qua tin&ores vrunrur ,fquod vulgp Teutpnice fonat) Wett , Olea hie meliora tobus Euro* 
pae : vrbes huius primariae , Mafsina , anttqua Graecorum Phocxenfium Ionica colonia > qux 
extribos(vt Catfar V. CiuiU partibus mari ailuitur t reliqua parte habet adirum a terra: 
Arelatum, vulgo Aries, ad Rhodanurn fluuium>Parlamenrum vt vocant huius regionis 
hie. Caeterae vrbes funt Tolon,EpifcopaIis,Cauaillon>Eres ,Cifteron,&c Infills huie 
regioni adiacentes Stoechades funr , abora Ligurium , vt habet Pomponius ad MafsU 
liam vfque difpetCc. Plinio j. numero funt- CoraUium laudatifsiijium circa has nafq, 
Idemrcftis, 



Digitized by Google 



t ANCVEOOCVM. 




D ELPHIN AT V Sf 



VArie confpicitur bare regio : til aliquibus partibus valde fertilis frumcnti ac 
vini , & in alijs fterilis , led non adco quin caftaneis ac maronis abundet, 
quamuis ad lubitum non pecudnm , qua de caufa annona reperitur vili preeio: ita 
vt vicinis (uppeditare poflet. Haderjus (arts dc gcneralibus. Accedamus loca par- 
ticularia . Diuiditur Dclphinatus in Superiorem , cuius prajcipua hodie vrbs Eni- 
brum & poft cam Valcntia j atque inferior em , cuius praecipux vrbes Gratiano- 
polis , in ~qua Parlamencurn , & Vienna , in qua Epifcopus olim Claudianus Ma- 
inercus, cuius dc ftatu anims, extant libri dodifsimi. Hand procul a Vienna eft 
Lugenium , ad Rhodant & Araris confluentiam. Hanc Scrabo poft Narbonam iu- 
dicauit omnium Gallia; Vrbium efle 6c nobilifsimam fit populonTsimam. IncoU 
huius regionis , quondam fuere inuidi illarum libertatum -» ac defenderunt ad (an* 
guinem vfque. In beliis conftantes , negotia iccur£ aflequentes } iilonim bona con- 
leruare queunt : etn* aiiqui reperiuntur inurbani , ac bar ban , inter campeftres ta- 
men : ciues ac nobiles , valde ciuiles , bona; indolis , capaces fcientiarum , przci* 
pue Mathcmatici curiofi , ac fcruratores naturalium , bonefta loquela , haud dilsi- 
mulatores , aflociantes , & qui extra propofitum non loquuntur , fed rations 
£>luunt,nec (e leuiter mouemes. 



Digitized by GooglJ 

; 



DELPHINATVS. 



26 



4* 



' ' ' 1 1 



■27|Septentxio. 3fi' 



57 



Qikttm 



J&ffilLm y _im^ *** flu 

JTrievtt 




Sutn/i 



2o 



I i ' ' i 




27 



Mei'idies.*. 28 



45 



n 



•j. 



r... 
■ 



i 



Digitized by Google 



•laV ffARfNC FX 

R - Egjo ritolo hate regie olim decorata fuiti quo tempore in duas partes djuidebittir? 
quaruna mem, quae Coioni* A grip pin* federoregni rixerat. Inferiorem 5 alteram qu» 
Mcdiomatrkibus Regiam cooitituerat, Supcnorem appellabanc H«c ilia eft quanrhac Ta- 
bula reprxlenumu*. Nomen retinec a Lothario nepotc Caroii Magui, nam ante* Atiftrafa 
dicebarur. In iniigmbus brachium oftendir e carlo cxerrum, ftri&um gladium pugno tenens, 
quo (tgnincacur, Lorhanngix Duces, foli Deo & gladio ditionem fuam acccptam rerre. Sub 
hoc Ducatu continentur Comitates Vaudcmontiut, Vcrduncrifis, BJaraonnus^enrnan- 
chius, Marchess} Marchionams Ponrinus, & alij Prxcipu* eiut vrbc$ Tunc N 4m num. quod 
inter reiiquas principcm locum tenet; vailo & roffa rauniuflimum, celebre iam elimi cade 
Philippi Audacis Burgundiorum Ducis : quamLector petat ex Ph.Cominaeo; Twbm, Nmum 
easlelliWt & alisc. Vaugiomim regio( Vaugemoitettx vulgo ) San&i Nicolai Fanum, & quidquid 
terrarum inter (liuam Arduennam& Germaniam interie&um cft^ compledtror. Barrenfis 
Ducatus a Loch anoxia Mofa flumine fefararus vidernr,perrinet4uev(queacfNouum ca- 
ftcllum Vrbcs inhgmores habet Barum D*cm, Mot tarn, Lignuutm, Aretm, aJiafqua comnluiti 
Hinc defcendencibus fecundum Moferipam occurrunt Ctmmrcmm, & Vaucolmum , cutionis 
parrim GailkX) parctm Barrenfis. Eft lacus in Lorharingia, cuius ambitus eft xu ri. miliia- 
rium, in quo carpiones capiuntur infolirac magnitudims, 1 11. videlicet pedum, (aporis craw 
riflimi. Exhuiuslacuspifcatione tettio quoque anno, dux Lotharingiz xvi. percipit Fran- 
corum millta. Addequbd fc optima eft hare regio frumcnto, vino, armentis, gregibus^ignp, 
prxftabilibmequis.qui feroctcate, Turcicis, velocitate Htlpanicts, aagnuudine Anglicis an* 
tccelluat. Piuia Qjui volet, confiilax Franafcum dc Etoiicrc*. 



■ 



Digitized by Google 



L0THAR1NCI A. 19 




B VRGVjNDl^ qOMlTATVS. 

n,,, opt,™ & v? r« »»^Tj l S > ' n<CTO C ""^ 1, 1 ue <">"»"» '«»"> copu/m „,;. 

foffis nn^itur r.J I ' *:cel«i*mmiim«(l:magnis mcumquauue fubutb.is imirtitur 

lit.: in j£c„, c » '*•"*"""" °?» '•concmnum op.dum; m«aibu. & "unL. rulctei,m,fm""u 

..'—.Btere^anmo, ,„V» tlX mfcfo fl" HO^STa J.^^.^'f?? " L 1f I -.T ' i,, " n: °" 
^ /nnwpoli,. cuiw. qui, p Ioeim di Jnitale <fc i ™ l x,o«m « d Z; L- 1 " rqUe ""■S*' 1 - 

a ,':„ p ';/ *"* K*"* «* <?^S^;2££^ffi\?& 



Digitized by Google 



BVRGVNDIjE comitatvs. 



> $3 

J I I I 1 I I I I 1 1 



nens. 



is 




Jo 



-Li i i .i I V Li I I I I I i zx 
w7 Occidens. 



15 



COMITATVS' 
i I I I T~T 



15 



[J7 



40 



O 3 



Digitized by Gcfogle 



■41 VRQ-VND Ijt, Dv CATVS. : 

\t Rbs hums regtonis ptimaria quondam oat AHgufiaunu^n^ au«m DiuU vel Di«hn*m >^r£*\? 
V Turonenfis fib. , . am vocat.mcolis D^n.in qua fupremam hums Ducatus Tr.bunal.fiue^t «enuor« la- 
cmuntur, Parlamemum eft. Sita eft ad Ofeamm fluuium (O^vetnaculi) pifadentum » ■agrofc "**»™- 
3am fcea.ndo, vim quoq, nob.l.fllmi in adiacemibus monubus feraci- vt habet idem Tuioncnfis 
Sflime SSriSt AbVreluno Imp- cond.ta.n banc . fat qu, credunt , etfi *j fintqun jam muho 
affcranr. VrMhodiemunm<Tima,& fitu natural*,* artifice mami contra omnem hoftilem impetiun, ai quot pro. 
SS^culis nuperecitmAi. , obSrrnata. */«. fB,***; vrbs feomdum locum obt.net cuu^ r« ***** 
luYus territorio fic nonu.aw, nemo non budat. H*c vrbs xdificii. pulchernma, & ar « * ^udouico x». exftiu- 
/fc,,,nexpugnabili, reddita. Eft & in ea Xenodochium, Cue hofpitale.vt vulgus vocat W 
Yt Regu etlam maomfica comparar, poifit. Cancelbria htc quoque fine turn r «fctlura fedem ha^ In hums 
agio C,/l*rt*nf, Ccrnobium toto otbe celeberrimum exftruOum eft.arca auourn l 09* . a Duce Ouhonr Habct 
hoc monuftermm fub fe mUle oOmgenu alia mor*chorum,t~^-— wtto.num momalmmdauftra.te 



^quirui AumiftoJunum , Auftum hodie dititur. Vrbemhanc qtwndamampl.Gffin^m «c 
fuifle.ex auftor,W,impnmis TuUo C«f.r«,conrtat. Vifunmr etiamnum h*c magnat ^m^tu^m.cD umna. 
ium, aquaiductuuro, pyramidum, rtHnar, aliaque mnumerabUia vetuftatb monumema. fcitodHinturque inuiper 
<iuotidie numifmata . vafculiqne ; & alia id genus amiquse fupdlectilisfragmema. Duo excidia pertuiit hare vrt* 
wemorab.liapriusbdloGallico.duceCxfar^poftcriuacUca Galicm Imp. tempera. Hodieetumnum Tupetbu rn. 
clique tempus.xdibufque publicis cotufcat. 

Deindceft Mmtilm* CseCui«,aut M*uf.ontn(t ta(ir*m Antonini.vbi Legionem x- locat 1 . dem ."*j^ w h °- 
,rteappelbtur. Ha* quondam Comitatustitulo Celebris fuit. Pome h*c vtraque; Anns rtpam uingit. Hittonam 
huius vibis Matiflarue (vt Paradinus legit) peculiar) tc eUreanti libello defcripfit Philip. Biunonius- {CmMtnmm 
■*->/._! j ■ 1 ' a mp.. .. , n.J.^«V-/# nnmimnm tradit Petrus Saniulianus. Gunti 



vt CmfttSM, FU 

* 

Digitized by Googl 



B VRGVNDI M DVCATVS. 



Septcn 25 

I, ] V I XT 



mo 



fit ** 



FARGW 

Di.f: nvc. 



41 




o 4 



Digitized by Google 



L A C V S LEMANVS. 



RHodanus ex alrifTimis Valefi* montibus dcfcendens, ac multis ftatim fiuulii amro- 
bufij- concurrentibus au&us, atq^ inter Heluetiorum Allobrogum^ue fines rcftagnana 
ampiidimum ibi lacum producit,quem olim Limanvm di£tum,hodicabadjacentibus Lam* 
fann* & Gcntui chiiratibus Lavs anensem 8c Ginevens em appellant. Situ fuojiunc me- 
dians fere Sabaudiam tenet finibus eiusDucatus pedetentim in Heluetiam prolans. Influx 
lac um R hodanus per Veragrot populovqui hodie inferiores Valefiani di&i,& a S eptentrione 
Lau&nnam alluit , abOccidcntc Geneuam in faucibuseius pofitam interlabirur. Longirudo 
ciui ad octo miliaria germanica aut paul)6 amplius protenditur, latitudo ad tria fere acccdic. 
Porras ad xvj. habet. Air Regionis finitimx falubns, folum fertile, fit yini generofi ferax 
quod a npa lacus Rtpalsum fitu Riudium vocatur,pafcuis etiam -berrimisdillingairur: alioquin 
montana circu redo eft,& altimmii Alpium jogis cingitur.Quidam putant,cum Berofo, Alc- 
manniae nomen alacu Lemano deriuatum ftiiffe. Lauuumactakas eft Epifcopalis, ad quam 
circa annum Domini 500. Epifcopatus ex pago Auentico tranflarns furt; duos colks & me-, 
diam vallem occupat amxno uru. Geneua in medirullio fere Sabaudix nunc fita , anriquita- 
te centaur, vt cuius in Comment, fuis Cafar meminerir. Hodie velut duplex eft ciuitas ab* 
titra^ueRhodani ripi, & lignco ponte conjun&a. olim Epifcopatu infignis, cuius fedes Ni- 
ceam tranflata eft, nunc hxreticorum azylum, ex qui inGalliam & Germaniam lariOimfc 
omncimpietatiscontagium ferpfit. Sunt& alia oppida ad ripara lacus non contcmncada, 
vtRollctum, Nouiodunum, Morecfium &.CoDceum. 

Digitized by Googl 



LACVS LEMAhfVS. 




6 S 



Digitized byJGoogle 



S£RM AH I A. ; 
f> Ermania Europ* maxi^Utillima^ue eft regio.multis dtftm&a nominibus- cuius ter- 
Vj mini ab Au&oribus,*vt q/rcju^fui tempons rati one m fccutuseft ,adeo varie dcfcri- 
buncur, Ft triplicem quafi G c r man iam .fecundum foam quifque aware m, tacerc videatur-, Ve- 
terem nempc } Mcdiam,& Recent cm. Vetcremvocabimus Btrciunam.quam RheiiOjOcea- 
no, Tanai,Ponco Euxino, Danubio>ciufqDe H accolisBero(uscircum(cribit. Media erit,quam 
Tacitus, Prolcmxus, & Plinius >coa*tanei rLt j , cqgnouerunr •, qua; com ex ipfis Au&oribus 
fttis nota fit, non opus vkieiur hie denuo earn etc rcri here. PorrA recenaGermania, quz no- 
iftra eft memoria viitatior, vltraRhenum eatenuscft exrenfa. vt omnes ferine Belgas vfque 
ad AlpesTridcntinas contincat. Ita quoque vltra Viftu)am,Ortum vcrfus vfque ad Scythas 
Alarms. quos hodie L-rhuanos appcllamus, pertinec eritque eius longitudoao Iccio porm 
-vulgo Coles, vfque ad Lithuania; fines: habebit^ue lacitudinem a Mari Germanico, Vcnedi- 
coquc, ad AJpes vfque. 

Hxc Germania.-qua; hodie Romani Imperii titulo referenda eft, pulcherrimis munirifli- 
mifque vrbibusxaftris,pagis,incolif^ue adeo referta eft, vt nee Italia;, nec Galliae, neque Hif- 
paniz>cederedebeat. Habet frumenta, vincra, amnes pikoibs, qui bus facile cum fertiliflimis 
regionibus certare pofiit. Sunt fontes aqua; dukis, funt thermae calid*, funt minerx & I is phi- 
r'uvx. Mcrallorum aurem, nempi auri, argenti, ftanni,p]umbi;a;ris, & ferriCopia, nuliis vn- 
/quam celTura eft Regms. Qum etiam vrbanitas, & morum ciuiltta^ v eft mis honeftus,rei 
miliiaris ptfritia apparatufyuje be3fenim,8uiobilitasnullibi maior. H*C ilia eft, quae ohm, vt 
Cor. Tacitus teftanar, in v rjfuerflim aut (iruis horrida aut paludibus feeda ruk. T*»num dm /*»- 
finqiid valet mm Are vet nil* , vt inquit Poe*ta» Flunij nob i Ho res totam Gcrmaniam rrrigantes & 
ad nauigarionem oportuni funt Dannbiui;Kfcnut, xma(\a> Mjnm, Neecarw qui antiquis Steer, 
All/i, Oder a, ali^uc compJures. A cade mi as & Gymnafia publica per m j Ita habet. A r chiepifc ca- 
ctus m cai^tiaiKur vi i. Eptfcopatusanwm&Ciiu^ )Qgle 




Digitize 



GERM ANIA INFERIOR* 



E Thibet hate Tabula aon totam Gcrmaniam rnferioreni , fed rutins dumtaxat partentt earn nempc, quam 
fMiLtppvs II. Caroli V. Imperatoris filius in ea haereditario iure pofledit , Sc. nunc Aisiktv* 
Be Isabslla Auftiiaci, dotu nomine poflident. Concinetque has feptendeeim dihones; Ducmtum Br*- 
h*niu t L$mlmrgi % LtUT.rm\turgi , & cAdrit ± Ctmttmtum Vlmndtit , Arttfi* , Hmnnont*, HoJUniit , Zf- 
Undu , Smmmrri , ZmifhmnU , Mmrtl»nn*tum Sntri tmferif j Domini* Frifii , hitrlinU , tftr**8i, 
TrM*fyf*U»$4 Urtemngf. Rcgioncs, (i quat aliat , cultiffima; j vt in quibus (cede Ludouico GuicciarJi- 
ho) nunierantur sol. vibes , muris, agi^eribus, aut foflis munitae, & plulquam 5joo. pagi , tempfis turn- 
getis infigniti{ ptaeter villas ,caftetia , oc aires . quorum in his non exiguus eft Humerus. Habetque hictra~ 
Sus (principium fumendo ab Orientah maritima pane .ad fiuuium Amifium , vulgo E*ms huius ad Ocea- 
tium term mum) hos Principe* vicinos j Comitem Friuas oriental is : Epifcopum Monaftenenfem j Ducem 
Cliuiac} Arem epifcopum Colonienfem , ot Treuirenfem; Ac demiim Regent Gallia;, vfque in oram mari- 
limam ad flumen Aa , quod huius terminus eft ad Occi&ntem. A« etfi in eo phis aequo humtdus vi- 
deri poteft , incolarum tamcn fanitati , nec non digeftioni admodum conducere putatux i vt qui homines 
longxuos purcipue in Campania Brabanric parte , nutrit. Fluminibus iriiguis vndiquc irrigatur : in quibus 
pnecipue (tint, Rhenus, Mofa, & Scatdis, quibus UtiiTirru (tint aluei. Ncmocibus filuifque, quantum voluptati 
aut venation! fatis eft, aut Regionis decor exigit. fparfim omatur. Moote* non habet, nifi circa Lutaenbur- 
cum 9c Namurcum } nec non in Hannonia » vbi vfpiam cofltbus attumulatur. FertiUs eft fhimeoti & fru- 
ctuum omnisgeneni ; etiam herbartim ,q-.urum in medicina vAis eft. Nonnullis tamen in locis t quK in- 
colae , ob ericx herbas inibi frequentiam , Erireta vocant , vduri in Biabanriat Campania , &c. minus ft- 
tax j fed huiufmodi Ericeta minim quam lacta pafcua peconbtu pracbeant , adeo vt nufquam genthtm(etta>n 
Vicinatum Regionum teftimonijs) carries euftum fuauiorem habcant. Animalia humano generi noxianoo 
producit. De Germania Inferiore , feu Gallia Bdgiea (fic erum Latiiuus earn vocaat) fi jlura voki,CM- 
luic Guiaiasdinum, qiu a us (inguk pene opida J 



Digitized by Googl 



B E L G I C A. 




i 



LVTZENBVllGENSIS bVCATVS. 

REgio eft vtplurimum montofa, & nemoribus paftim obfcfla; ccteriim (aris culta, in* 
diefquefiluac mnitisin parribu« exicindi , folumque in fcrcundiflimosagrosconuerri vi- 
dimus. Gens potiore ex parte German ica^ regione tamen Gallicam (penance-, eiusquoque 
■ationes moribus lmguaque vtitur. Termini cius Tunc ad Scpcencrionem Leodienies, & Na- 
rourtenfcs; ad Auftrum Lorharingia; ad ortum, Mofclla fl. cum EpifcopatuTreuirenfi^ad 
Occaftim Mofa fl.cumfilua Arducnna. Ambitus tocius regioniseft lxx. milliarium. 

Vrbsprimariaeft Lutzjoiimrgum, aut 6 mauis L*crnlfttrgum, vtroque enim modo, & fine de- 
le&u aliquo,(criptum reperio; orographic enim,vti & etymologia,incertaeft. Sunt qui earn 
ab Elza flu mine hanc vrbem percurrente ( Aliozpmia forte Antcnini ) quad Elzxnburg, $c 
corrupte Lebunburg dici putann aitj earn ad MeJulinx prarftigiatricis hifloriam anilem re- 
feruntj fed huiufmodinec probare.nec rcfellcre animus eft. Hie Coniilij fupremi fede$& 
tribunal. Vrbs eft fatii munita, fed inzquait fituj patim enim in monte, parti m in infima U 
prsripiti valle exftruda,difpariii admodum forma fc fpe&andam pnebet. Sequitur Arbmm, 
iugocollis impoti*rum,opidum fariselegam. Lunam Deam hlc olim gentilicio more cultam, 
& inde nomen habere, quafi Ara Lunar, putant. Deinde eft Rodmucbtrg, Tbmk viOs, in ripa 
Moieilae*, pracfidium hoc tonus regionis , & contra hoftilem quemuis impetum opidum tutif- 
flmum. Grauemdckcrum 6c Conmgjttuuhcrim opidula ad eundem fluuium funt. Dierkhum ad 
amnem Suram eft. virtrniium & Echtertunhttm, item Vwub. BaUcnid quoque opidum,emporium 
totius regionis fere Arduennx (Hue imminet. Sunt & M*lmediitw 9 Kouum i.tftrKPi,DdwriUerim, 
MdmtU.Bucha & D«rto, vrbecul* mini me negligcndae.Item S.viti vrbf t M*rxji,lmdium t Cbhuum 
&F<TM.Pagi funt m.clxix. In hoc Ducatu ctiamnum ius Inline dioint pro more Roroa- 
noj & funta> Luxemburgum a Ptoiomxo Auguftam Romanditoniu appellari cenfenc. 

Digitized by Google I 



Digitized by Googfe 



GELDRIjC dvcatvs. 

T% Egio tec eft campeftris, montibus omnino carens^fcd paflim films ac nemoribuSorw- 
JtVw- Omnium rcrum eft fcrtilis.pratcipue frumenri tiscunda; & fopra modum pafcendis 
pecor ibus, ob pratorum vbique vindamiam Iuxuriem, apra, adeo vt ex vlrima Dania ema- 
cerata armenta bic (aginanda mirtantur. Tribus celeberriniis fluuij $, Rheno nempe,Mo(a,& 
Vahali irrigatur. Kputomagktn inea Metropolis eft> cuius territorium Rcgni titulo decorata 
tumolim fuit, hodiccjue ciuitas Impcrialisdicirur,verumImperio nulla alia in re fiibieda, 
quam vt ineiusagninonis ceftimonium>quotannis mitcat Aquifgranum chirothecam pul- 
uere nitrato implecam. Subeft enim iure hxreditario Ali ehto 8c I saiilu Auftriacis. 
Jtwhemium habec Senatus curiam,feu Cancellariam ac Iaris Prsfe&uraro.Concinet in fe Co- 
jnitatum Zutphanien(cm,& Dominium Monrenfe: nec non eum rra&um quern Velaniam, 
vulgo de VeUtvve, vocant. Eft autem Velania Infufa, quae inter Rheni oftium.qut Arnhemium 
prxterfluir, & Ifaiam interie&a, ad mare etiam protendicur, mediocris ferriIirads J nemorunti 
collium^uc copianon infrequcns. Plurimi huius infulx incolas Caninefaces cffe concendunt. 
Habet Geldria vigjnri duas Vrbes muris & fbflis munitas, & fupra rrecentot pagos. Sub 
Othonc III. eius Comite, maxima fumpfit incremental RwemunLm, enim, ArntwiHm, Hut- 
dtrcmum, BomeUam, Gocbtk. VVtgenmgsmoyuk, rune temporis villas, muris cinxif, tifceiuiii- 
bus Pnuilcgi)sconfecrauit. Comitatus riculo vfque ad Retnhaldum If. infignica ftiit: fed 
Cum huius Reinhaldi non folum vinus, led & potentia vicinis regionb formidabilis eiTet,ac 
fama iuftitise.pietatis&fidelitatis iplms erga Romanum Imperium increbre<c«ret^Francomr- 
ri in publicis Comirijsi Ludoutco Imperatore,Dux confecratus eft.pnefentibus Rege Galiix, 
R ege Anglijt, fc Elctfonim Collegb, Anno Cbrifti millefimo trcccutcffmo (riccfifmo nono. 



Digitized by Google 



GELDRIifc DVCATVS. 

1*2 Jncns. 




H 



Digitized by Google 



LEODIENSIS DI0C0ESI3. N 

COntinet hate regio Tub nomine Leodienfis diocoeus, Ducatum Bnllonenfcnv, Marchio- 
narum Francimontij-, Comitarom Hasbaiux, (am HAjpcngovv) &. LolTenfem, mulcalque 
Baronias, vt ▼ocant.Numeranrurejue in hoc tra&u,prxter Traieiffcum ad Mofom (cuius me- 
dia pars Ouci Brabancixparet^vigintiquatuorvrbcs maris munitx, & millc fepringentipa- 
gi templisturrigensornaci, multxque Abbattx& Dominia. Vrbiumnominahxcfijnt: 
ditm alijsLeodicum, ad Mofam, Epifcopi fedes, vnde & rcgioni nomen: Bulloimim.Franci- 
montium, Loon, Borchvvorm, Tungn, Hoium, Haflelr, Dinantum, Mafeicuro, Stochuna, 
Biifenum/anum S.Trudonis, Vi(eram,Tuinum,Varcm,Beringuin, Hcrck, Brcc, Pera, Ha- 
montium,Sineum, FoflPa,& Couinum. LeodicenOs Ecclefia olim,vt & hodie,magno in 
honorc fiiit, ade6 vtobieruatum fit, vnoeodemque tempore ix. Rcgum fiiios, xxn 1 1 Du- 
curn, xxix Comitum , in Canonica dignkate > rcfcdiuc, prxter Baronum aliorumque ills- 
virorum liberos. 

Regio eftadmodum amctna , omnium^jue rerum ferrilis & ft? cunda, in primk verfus 
Boream, qua (e Brabancix iungit; Vbi frumcnti & omnis generis fruftuum valde rerax eft, 
nonnullis in locis etiam vinii vcrfus Meridiem vero, qua Lutzenburgum & Galliam atttn- 

fnr> pauJo fterilior, montibtifc- afperior, & nemoribus ( Arduennx enim (altus totias Gal- 
ix, au&ore Cxiarx, maximi, hie paffim cemuntur reliquiae ) horridior. Hxc fades Ibli ex- 
terior: intus autem & in vi(cenbus>metailorum& varij generis marmorum vbiqucdiues 
eft, item carbonum lapideorum, quibus loco lignorum ignes exftraunt, quique in Prouincias 
vicinas deuehuntur, pretio in fingulosannos excedente fummam cencies mille ducarorum: 
atque hxc omnia ea bonirate & prxftantia, vt triro prouerbio dicant, fe habere panempane 
meliorcm^ ignem ignecalidiorem- & ferrum ferrodurius.HxcditioEpttcopuin fuuro etiam 
in temporalbus Principem agnofcit,qui (e& DucemBulIonenfem, Marchionemrranchi- 
montanum, Comicsm Has ban ix & Loflfenlcm, atque alibi DynalUm foible 

\ ' Digitized by Google 



LEODIENSIS DIOCOESIS. 



O He iis. 



| LEODIENSIS 
i EWSCOPATVS 



CONTE 
■•k DE r 




47 



- 



H i 



Digitized by Godgle 



BR AB AN TliB DVC A TV*. 

« 

COntinet h*c Brabantia viginri foe duitates, vaUis foiTrfque 8c mutii circumdatas. Sumq*ue ha? : A kt* i tf- 
M a ad Scaldim fita, emporium noirfblum Germaniat , fed totius Europae celeberrimum : Aedes prartorias 
magna impend recenter exftni&as in ea videre licet, cuius in tota-Europavixfanilesrcperias. Ambitus d\ ©unn- 
fecus i »xi. millium D ccc xn. pafluum, Bkvxilla vrbs fontium perennium fcarungine nobilis; bic Priocipis 
(cda eft, quae aulicorum frequentia, nobiliumque virorum magniticentia , fpeObibilem Ic reddit Leusmum , am* 
pliifima'vrbs, hortos, vineo, pifcua intra maenta clatidit: Mufarum domicilium propt ie dixeris, vbi AcademUm 
omnium (cientiarum refciummam confticuit Brabanuat Due lobannesIIII. An. m cccc xx?t. Pontifice 
Martino V. approbame Sequitur ktubltni* , Concilio regio.quod Parlamentum vocant , mfignis. Siltmdutm 
vrbs minime negligenda , ludo littetarioexceUens , flc pugnact populo celcberrima. Thtru , ad amnem Geta , vn- 
de cafia, qui- inde nomen- habent, magnus prouentus. Leevv*, optima ceseuifia nobilis. Sttullm, inquavrbe 
Canonicatiiseftfeminei fexus, in quern dumtaxat nobili fanguine oriundis hcroinis aditus patct. Arfittmm ad 
amnem Demcxam fitum, olim MarchionatUs titulo , poftea a Carolo V. Imp. Ducatm ciogio dotarurn. Btr- 
jm ad Somam , a. fluuiolo fie dido , quod earn irrigat, cognominata , optdum aliquando mmdims fdix , nunc ve- 
to ob A iituerpixvicinitatem, minus abexterisrnercaroribuafrequcmatur. it/// 4 ad Mofem fita. optdum 
luculentum , jedificijs perpolitit ornatum. Suenobe rg» in maris littore ; hoc olim emporium admodum fioreni 
fuiflc. fama refert , hodie veroad nihilum fere reda&um , luget. L$rm , elegant opidu m & amocnum adeo vt uiul- 
torum huius tracltis nobilium in otio degenciutn , a curi* & turba recetius fit. VHuttii* , hie axx munita , 3c 
Principis career eft GtmHonrs fiue Gtmblmeum : htc celebra: eft Benediftmorutn Cceftobium , in quo- olim egit 
SjgcbertusGeinblacenfis. tudm+, olim abaens Gdubtiutem Ptmcipum h'tius regtoms incunabulum. Hmnutum, 
quondam Gomitatus , vt fertur , loco fertililTimo fitum. LstuUn, vetuftillimum Brabanriae opidum nonnulli* 
putatur. Haifa , bdiicis (uronb>ispencexci(umiacet. D*ft*, ad profluentit Demerat fl uminu vtramque ripam 
exftruda , vrbs fpecioia , 8c lanificio , incolarum maximo emolumcnto, dedita. Stcbcmium , ad eundem fluuium 
opidumnonignobile. tiirtntmli* , lanincio quoq; vitamparat Endouim, in meditullio fere Campanixad Dom. 
melam amnem. HtlmonAi , cui calrrum adiacct. Longitudo Btabantiata Gemblacoad fanum vfque Diuz Gcr- 
ttudu cil milliarium xxv. Habet a Scptentrione Molaai fluuiam, quo a (jeldria \ Holbndia fepatatur , a me. 
lidie Hannoruam , Comitatum NamurceiUon <5c fcpifcopatum LcodiccnJcm t Ab Occafu eft Scaldis cum Co> 
nuutu Aloilcnii. 



Digitized by Google 



BRABANTIjG dvcatvs. 




V 



Occidrrw 



48 



Digitized by Google 

H* 



LIMB VRGI DVCATV3. 

COncinet hie Dncatus quinque diftri&us, quas Sedes (eu^ribonalia vocant: Her* 
uium,Sprcmontium ) Baleniam,VaIornum,&: Monzium. Cinitas ipfe Limburgum 
in exeha rope fita eft.prxcipitijs ac prorundis conuallibus vndiq; cin<fta,& loci ingenio 
maets quara induftria humanl fie permunita,vt non nifi vnieo a meridie adi tu moiliter 
acciiui ad earn pateat acceflus. Arx a Septencrioneadiacet, pauUo infra ciuitatem in 
fupercilio collisitapofita, vt fuburbijs quondam lati diffuhs tuendis quoque (uffecc- 
lit. Vefio /famine alluitur, quod cancris, trutifque (ingularis magnitudinis,& bonitatis 
abundac. Facies regionis vt arftate arocenifsima eft,ita brum* tempore frigoribus 5c 
pruinis horret, niuium congerie alibi etiam in multam arftatem perfeuerante, quodar- 
gumento eft,hunc tra&um ceteris Germanic inf.prouincijs (itus altitudine prarccllere. 
Incolsc Ianin*cium,vt maxime > exercent,& pannorum copiam quotannis in exteras par- 
tes difTunduuFerri officina celeberrima non procul ab vrbe diuat. Sulfuris imuper fre- 
quentibus fodinisregio diftineuitur , nuper etiam ftanni plumbi^ue venis adinuentis* 
Limitibus dauditur ab Occidente Leodicenfi dicrcefi, ficTraicdo adMofam: aSe- 
ptentrione Ducatu Iuliacenfi, ab Oriente Aquiferano, & a Meridie Comitatu Franci- 
montano, nobilibufcjue illis Spadanis fontibus.lupraquosad Orientem iylua ericetis 
& arbuftis (uis venationi ieruiens, quam Fangim vocant, longe latc^uc & extendi*. 



Digitized by Google 



LIMBVRGI DVCATVS. 



49 




H 4 



■ 



Digitized by Google 



NAMVRCENSIS COMITATVS. 

FF.rax rerum omnium eft iutc regio, quibus viram humanam tucri eft neceflarium. Fcrri- 
fodinat hie multscfunt. Eruunturquoque Japidesatri,aut potiusarboneslapidei>quos 
no* Vcutones 5rrnMMm < incola:(quemadmodum & Eburones,apud hos enim xque repenun- 
tax) Htille nominanr. xn*v9fax*f vocanteruditi. Horumlapidum mira eft natural cum cetera 
namque omnia oleo inftammeicant, ifti aftufaaqua nurdefcunc, oleo autem exlUnguuntur. 
His indigirut ricinzque rcgioncs, (bine enim in pro»ma$ regiones exportanttxr) luculcnto* 
ignes in atdibus exftraunc: rerrifabri quoque ferrum taciltus, quam alia quauis materia, mol- 
liunt. Sunt hicquoque lapkidinx ex quibus nigra, fubrufa, item variegari coloris marmora 
exciduntur, quibus circumiacentium region um xdificia, templaque magnified exornantur-, 
vrtde huic tra&ui non paruae diuiti* accedunt. 

Habet hie Comitatus aliquot vrbes mcenibus firmatas, vt Namurtum, Boimum, Carolomn- 
thtm, & VdllmcttrUm. Namurcum, y t diximus, primaria eft ciuitas, Epifcopali feck ornara: fita 
admodum oportune in duorum fluminum , Mofx fcilicet & Sambrse, Iulio Cxfari Sabis, 
confluente-,vrriufque fluminis ripas pontibus lapideis conne&it.Diftatviii. mill. Loua- 
nio. x. Leodio, & totidem Bruxeilis. Hie Confilium totins regionis. Bouinum in rtpa quo* 
que Mofz fiurmnis larua eft,opidum pulcherrimi? zdibus,frequentia^ue incolarum olim fpc- 
& a bile, nunc autem bellorum rabie derormarum,non adee eiegans. Carolomontium arxefti 
fi quaeuis alia inexpugnabilis, ad rioam item Mofa a Carolo V. Imp. aiditicata & nominata* 
ad pagum Giuet di&um, in montis faftigio vifitur. VaUencuria quoque non eft contemner 
dumopidulum Sunt infuper fub buius Comttanis nomine pntterAbbattaFquamplurimas, 
pagi centum o&oginta due* inter quos quidam, vt F/#ms V*f(i* t Sgnfofi, &cc, arnpUtudint & 
degamia vfo/ic adeb preeminent, vt cum opidulis ctrtarc poflint. 

y l Digitized by Google 



J A M V R CEENSISC O M I T A T VS. 

Zo 1 Septentno"! 



I i i I 1 ' 

„ Brarantiaz 

\hellc -~ 
PARS • 

i Timntts 



Cjibhrurs 



SJUrtn 



it 



Haunch '\SeO> 



Ad, 



Leodi 

, ^ SKITS, 
v ClmziUt ♦ i 1 



■MR 



r«f S^.' 



ENS IS 



NAMVR 
CVM. 



ies 



37 



HANNONIjE comitatvs. 

VRbesin nacregioneprirmrix fim Monies 5c Vulenctnt: hxad Scaldim fiumen , vbi Mnaorgiafcxreinri- 
pit , fitat } amplitudine & vallatis maenibus inclytem funt Plebs merdmonijs & negotiation ibus vt phiri- 
mum mdulget ; magnum que fibi emelumentum a eo panni genere , vujgd fuflmis , quod in hac vfbc magna 
quantitatetexitur, atque hincin remouilimas orbis regiones auchitur , parat. Monteulls vrbs fluuiolo TruDac in- 
fidctj mediumque region is fere occupat. Vrbs admodurn muniu , atque aduerfus hoftium infultus tuniTima. 
Tlebs opulenta, plerumque rem faciens ex tdac quodam gencre 5 quod vernacule/^m appellant : cuius ibi in- 
gem copia conficitut. Sunt pra terra Coniatum, H*1U Ddparae Virginis cultu Celebris, Anfim , Mmlb«Jmm, 
Atufn* BtBm.mtHs, Chtnuuhum, Jptmrttmm, Buuhmm Marix Caroli V. Imp. (brorU a curis diuenioilum, 
atque exttruais ibidem tjdibus plane magnmas, quondam in delicijs babitum } fed poftea ab Henrico If. Gallo- 
rum rege incendio 8c ruina fcedatum. Eft item B Museum , vuigariter Bmumu , quod normal li Baganum vel Baga- 
cum Ptoleman eflearbitrantur } nonnuili illud Belgium Catfari in fuis Commentarijs dictum volunt. Hubertus 
LeodiustaniennonexftinwCad^ Imp. poriiis floruifle: 

idque ex numifmatibus quae ibi magna quotidie copia nuius imagine (Ignata effodiuntur.coUigit. Vifitur in huius 
foto columna lapidea, fup qua ab incolis inchoate omnia iftarum viarum capita referuntur, que ab eo loco in om- 
nes Galiix partes, fublimi atque redo tram ire expornguntur. Has Brunehildi opera conftraras fama loquitur. £4 us 
quoque nomendatutam in hunc vfque diem tenant: Chtmmt d* Br*n*kmult Gallicurn vulgus , German icum 
vero it k*ffij, vocat. Diirant vfque hodie harum viarum plurimis in locis veftigia , fed interrupta. Hat id pnefer- 
t,m miracnli habent, (vt ictibit Bouiilus) quod fubUmiores (int vidnis vtrimque agriij quod inter indgnia Galbac 
cpida reftjlUmum iter oftendant: quod filicimt lapiilis. qui etiam v minis in agris defunt, ilernan t u r , adeb vt quafi 
ab humo ebulhuille filices , vd atthere fublimi cos pluiffe qurs iudicet , vd alia quam humana manu 8c open vnd«- 
cunque toto orbe let>os, in eiufmodi viarum xuderationem , quis demiretur. Sunt quoque in huius regioni* li- 
mite verfus Mofam rluuium qua in Galliam iter patet , C*roio-m«m , Mmru kurgum t 8c thiltffflii, (vulgo 
Fkilp vtiU) in hoc tradu contra Gallorum irruptiones fortiffima prxfidia } a Carolo V. Imp. Maria eius forore. 
& rhilippoausm«o,exlUucbacdenominata. Longa eft vniuerfa regioxx. mill, lata xvt. Habet pagos cm.(. 

^u°h' XaUu J Pnncipatu * vnui clU H r M A Y Comiiatuix. Baronatus Abba- 



Digitized by Google 



H A N NO NI j£ COMITATV5* 




1 



25 SEPTENTR 10 . 



Z6 



HAN NO 
NIA. 



sJ&n£ r * m ' Brabantia 1 pars 

Abtrdtrrmrs 

Leodien 
lis Epiic. 
pars . 



2o 



O 
V 



50 



DigiteejJ by Google 



AKTESIJE COMITATVS. 

TOta hmc regio veteri Comitatui titulo indgnita , fetis late paret : nam a Cameracefij , Picardix , Has* 
nonix, & Flattdrix rlnibu» t ad maze vique Oceanum protend trur. Olim regno Francix Aibiecta , nunc 
-beneficio pads inter Carol u us V. Imp. ac Francifcum I. Gallia: Regem An. 1529. initix , fui iuris facia 
eft. Duat ruber infignes ciuitates, Mrthmtum ,fic tmmm ftmSi Audemmri Opktt funt , Ari* , Hi/iHa*** 
Ltajium , BtthumtM , B«p»im* , Fmnmm (mttBifaulk ,LiOtrmm .PwMjquat 1 oca omnia Albikto &Isa> 
• illai Aufttiacis parent. CHsitas Bolloaia , Caletum , Guifnea , & Ardera (quae -etiam dufdem Comita- 
tus fuerunt) Regi Gaflix obediunt. Mormoriiro vrbs funditus delcta eft . Habet & complutes area fa ca- 
rt ra , prxter innumerabilia nobilium caftella , quibus pro domibus vruntur. Epiicopatus duo* infigoes aban- 
tiquo comprchendit , Attebatonfem ac Morinenfem j fed poft delato* funditus Morinos An. JS5J- bic po- 
ilerior in ties fedes diuifus eft {^udomaierrfem , fit Tpreniem pr« medietare, fit BoUonienfem ex altera 
pane. Balliuatu* feu Caftcllanias maiotes tamquam ipfiut Comitatus membra , aut partes primaiias , no- 
•uem habet, Atrebatenfem , Audomarenfem , Monnenlem , Arienfera, Hefdtnienfism , Lenfienfem , Bapa!- 
menfem , Auenienfem t Bredenardcnfem , fic Aubigniacenfem. Habet infuper hxc proumcia coenobta quam- 
plurima , fic in his Abbatias o&o 8c viginti j initgniores autcm fuoc , Saneti Vedaiti Atrebatenfis , San& 
Bertini Audomarenfis, Sancn -Saluatoru Aquxemcrenfis iuxta Duaeum , & Montis fan&is Ekgij iuxta Atte- 
batum. Mures G mil iter fluuios habet : cdebrioces font , Lyfc , Scarpus , Aa , Cachia fit Authu , pater alios 
liuos etiam nauigabiles. 

Humerus pagorum & villa rum totius pcoumcrae in gem eft. Solum ipfum omnium frugum , fic nux>- 
snc frumenti feraciflimum fic abuedantuTimum eft : vnde veteri lingua Gattica At ret h {quod folura paois 
fignificat) dictum nonnulli (cripsere. Frumenti enim copiam-non fuis tantum abunde fuppeditat,fed vici* 
aus quoque Fttndris, Brabantis.aljirque. Siluis etiam fic nemoribus non caret, fed prxapue qua parte ad 
Meridiem fic Occidentcm fpeetat. Pluifle autem lanam apud Attebates fuo tempore , au&or eft Micros/- 
uauSt fic alij auftoca. Hare attampum religiose aflaiuiui, 3c ab incolis Sacrum Manna vcxatur. 



1 



* 



Digitized by Google 



ARTESl j6 comitate. 




52 



Digitized by Glfogle 



FLANDRI^ COMITATVS. 

LanJridinintrei fates diuidunt, m Teutonicam, Gallicam & Imperatoriuib qaam rjr Proprie- 
jLtariam (qtu)d nunquam Supermini prater Flandria prmcipem agnorit ) mmnant. Teutmica Flandria 
km habet vrbes^ Gandauum, Brugas, Ypram, Cnrtracum, AJdenardam cum PamcJia, Ncopor- 
tum.Furnai, Bergas,Slufam, Dammu BierflctumjDixmuda.CafTcIcru.DunkcTkajGreudin- 
gam, Burburgum, & Hulftum. Gal/ir*, I nfu las, Duacum, Orchiacum. Imperiatfeia, A/oftum, 
Tcncraniundum, Gcrardimonrium & Niniucn. Flumtna eimccUbriora funt-.Suldu, Liza & 77- 
nera. Regio maxim* pafcuit abundans t in primit Occidentem verfw. Boues,equofq s praftanufomos, belle*), apm 
gignit. Cafe*,bmjr$<jj abundat. Tririci admodum fecund* & nobsln, FUspulm fere nurcatujam exercet: atqtt 
txlim (cuius hie maxtmifertilitat & exceUentia eft) Unify (qua ex Hijframa & Anglia hue adnebitur) ptn- 
mslmeoslimeQfemagMC^c^kM'tftmfydinrahit. Habet hoc Flandria xxvm. ciukatfs mart 
cmclas: m cm 1 1. p*ges,pratcr Arces,C*ttc\la,cr nobiUum Aedes. Inter quit eft Gandauum maxima dm* 
tas, tria milliaria noilratia m ambit u continent. Tribmflunnnibus irrigator, quilus in viginti mfulas h<tbita- 
tas dislinguhnr, Bruga, multitudine atque elegantia odium, omtus CermanU Inferior is fere vrbes exfuferat; 
emporium ohm tamtelebre, vt Flandria nmen(tnquit lactbrn Marcbam 'm ) per earn ouafienem vicinal re- 
gtones vebtt obfufcauerit. Ypra,flmnen Fijpram habet, fullombus aptipmum: creuitti lanifUw in vatfatn elan 
magmtudtnan, donee ab Anglis & Gandauenjibus objeffa, difteSU ampiijfrnju fuburbifs, magnopnc dwanuta 
fuit. Quemadmodum triuali parcemia MedioLtnenfts inter games Christian* erbu Due at us eminere dscstur, 
ita&hunc Flandria Comitatum (eterit antetetlere pradicanu Habct qucquc quafdam prarogatiuMyVtlstti 
quod eius Princeps fe Comitem Flandria Dei gratia fcribat } quod cum foU Reg* commune habet. Nullimm 
Primipnm CbriiHanernm, extra mum Flandrum bee datum efft t [cribit Mejerm^cum alms omnibus jolitum 
fit addti e.Dft (lemntia, Deo adminicuUme,&(.De Flandru qm j>l«rn wltt cifubt lacobum Marrfmrim. 

« 



FLANDRliE COMITATVS. 




ZELANDIjE comitatvs. 

X 

ZElandue Domen reccns eft, ac veteribus incognirum, a terra ac man conflatum, quafi di- 
cas, Terrain ac (blum maritknum: mari emm vndique cingitur, mulriftjue infuli*di- 
ftin&a eft , nempc quindecim : tamerfi pauci* ab bine annis magnam cladem huic region! 
Occanus iarulerit, cuius feuitiaatque immanitate, magna Zelancuar pars, diuulfis ac dilfipa- 
risranditusaggeribus,<aloopprefla eft,atquc mariacquau:fubftftunt tamenimlgnes aliquot 
infular, quarum tres prscipuxcum Oceani aeftu conrinenter lu&antur , atque immenfcram- 
ptibus, aduerfui baroarumhocaiqueindomitumelementumxgre fc tuentur. Inter has Mi- 
nium ex alto in portum delatis fc offert WdUcbria, vel ab eius cult ore lie denominata>vej(vt 
conijcio) a Galiis, qui banc oram frequentabant, qui Belgica voce etiam nunc VVden yocan- 
turj aut ab ea parte Anglix, in qua verfus Occidentem conftftunt Walli a Galiis etiam oriun- 
di, quod idioma cot urn hodie^ue indicat. Hinc Aquiionem verfiu, aut ab Ortu foHtitialiop- 
pofita eft ScMdi*, a prxtcrlabente Scaldi fluminc fic nominata. SujtbeutUmdU, qua: a folo Au- 
ftro oppofito Cc denominata eft, (paciofittimo amorniflimo^uc verfus Flandria* ac Brabanti* 
oras tra&u cxporre&a, tamctll paucis ab hinc annis max imam ia&uram pads, dimidio iam 
fit anguftior. Incolc font ingeniofi, (agaces, pronidi, ac nauigandi arris permfsimi & arui ftri 
breuioris, ob cceli fbrtaflc grauedincm- Multos autem viros infignesprotulit Zelandia, in his 
Paulum Middelburgium EpifcopumSempronienfcm , Cuaerum Petri Epifcopum Leouar- 
dienfem, NicoJaum Eoerardum primiim patriae prouincix, port Senatus Mechlinienfis Pncfi- 
dem, cui quattuor mere do&ifsimi tiberi ^ Euerardus Nicofaius, N icolaus Grudius, Hadria- 
tiusMarius, & Ioannes6ecundusHagienfis ( qui editisin vulgus librisinnotuerunr. Extulit 
& Hadrianum Barlandum Hiftoricorum, Lzuinum Lcmnium Zirizxum Medic um pdft in 
patiia Canonicum , aUofque. 

Digitized by Google ; 



• ZELANDIiE COMITATV5. 54 




i 

Digitized by Goog 



HpLLAtfDI M COMITATYI. 

HOIland* vbtaoefere mari.Mofac, Rhenique oftijs,inftar pemnful* fepta edr,nonadmoduni IpatioG, vt <nj* 
fexagiota milliaribus nortratibus irvorbem cantum pa teat. C&tioet tamen vnde trigiata vrbcs miutt cmtlas. 
ou« funt Dtrdrnum , ante centum quinquaginta pint mimM annos infula maris inundationc ra&a : hac quatuor 
numiaibmaBbtcuf. Vibs eft pot em, ciuibro looipfetifs. habitata, 0c pulcherrimis acdibus tarn publios quam prius- 
tis exotica. Magnus hrc mcrcatonimcontluxureft enim hicpundmjtio <eu(vt vulgpvocanr, Tetitooica voce/4. 
J*/J0atnjlum Rheneniis vifli/rumen:f,aliatumqucmerdum,qt0: Rbeoo,Mo(aqu« ia has regioncs 
»a importantur. H^/o0f»m-,a<T>plifliina haec eft totius Hollands vrbs, fiu loco pcsamccno. Moenia e^rellis fta» 
Mm occur nt nemufrulum , quo ciues (c fefth diebus a labote 5c cutis refbcilient , idbneum. Delphi a fotla qtiam 
Vtlft vul^oappdlam.nomenhabeoc. LanifTcium hk ciues ex ercrnt. Optima hieetiam cereiufia coqtutur ,q>ue 
phmma in Zelandiam afportatut. Lfjds, ad Rhenum non toagc ab eiusohm oftio , Q'.'od nunc arena obltruclum 
cernituf. Opidum huius cegionis vetuftifllmum putatur , a Lagioae enim Romana nirolim hibctname notnen 
habete credtint,vocantqtuE faciniori voce Lugiunum B*t*u*rum, Goud* a fluuio nomen habet Sc inovlis ft eqi*ns 
eft AmfteredAmum ,ad finum Tia vocatum magnifier exftxuttum.emporiiun eft populofifttmum. Pet liogubife. 
ye plateau Veneiianim inftar, nauigio fi cnauuft quatn pedeftti it mere, negotia uuf qiuois obne poteft. Secundum 
ea vrbs poft A nt jerpiam,in meres tura locum apud Be! gas habete vulgb perhtbetur. Lnthujia ad onus nari*,quod 
irernacuic Suydtrxe* appeilartt,fita,nauiuin maximarum fabnea^etiam ceteris \nnot\u\ .Horn*, ad cundem hnum 
pof ita: Nunditue hie ceiebuntur inenfe Maio,vbi bury ri cafetque maxima copia diftrahitur. Altnmri* .- hie Id us 
caicj butynque prouentu cetctis huius regionisduitatibusanieceiut. Pmmermdum, Jrce Comitum Egmundano- 
turn clatmmd^ L^«mMs»,rab(icandisnauibus , & opumiscafeis , etiam nomen meruit. MonUbtd+mum purte- 
tt^yv'eJp»7s%itmt,VV»ttia,t\ Aq$uv*itret,Vm*iwmttrdicunu Cannabis tu huius tertitotio magna fettili- 
tas.adeo vt hk fere omnia retia.funesatque rudemes quibus Hollandi,ZcUndique in ptfeationibus vtuntus, coo* 
Scunt. Ub*fimb«Mia,<]mfi bdlos hostos dicas.Hic talmonum (quorum hie etiam ftabiuum, vti vim diximusDot- 
draci efte) aiSdua pikatio. Poftea eft l(eifienum,Vi***: Item Ur»d*m*m,A£«T*, fie HmttbtUn, vrbeculat in. or. 
hem ad amnem Lingam fitjc,quingentts paftibus dumtaxat ab iniucem diftantes G»rubnm,ck VVoricbnm, ad ri- 
nam Vahalis fluuij e tc^ioneexfttucba funt. Sunt deinde HueftUn,Rott r*d*mxm, SebkdsnmmyOc vterquc Mont, 
alter a Diua G^ttrude, alter a fcptcaario numeio notus, Setunbetgtu «3c Gtrtrmydtn-btrge. Alia pneterea qux- 
damopitU habet, vt Mtdtm'htbumjletttro vicum.MMtd/im^eeprt^m.yUtTiUniJim.&c Gr*uc[And*m. Supra 
qua^nngenro* mfu^g agos, inter quos fupereminet toy* Comv*\ iaoi okua Coautum Ho^auau; t Cc Scaaio* 
f rouincix ledes , ob iuaunam ioa amoeruuteiu. 

Digitized by Google 



• * 

FRifif veteribut ruerum,qur Iitrora GeiroaniarAquilOT^ 
bnsjongo licet interuaUo diftans, per Germanic littora, Ab Hollands cnim in Occi- 
dcncem fumpto initio. OrieiKcn* vertus per Gelnam, Ifaiaro Rhem br achium , Diocctfei 
Traie&enfem, MonaAorienfem, & Bt emcnfcm, ad Albim ftuuiom viqucpcningir: Oeinde 
ex latere Holfatiac in luriam, qux& Gimbrtca<Cherfonefus,fefk&it, interciGt aliquando 
paludibus Cquas tmmenfosiaxus vocat Taeicus ) ahquando maris (inibus. In horumfinibus 
Jmifid fl. cuius meminit Tacitus, vulgo Eems, iuxtaEmdaminOceanumefrundimr. Uderi 
amnis, cuius Ptolcmzui meminit, qui lada vujgo appIiarur,Frilio8 Iambic, a quoadiaceos 
ora BuJiagtn dicitur. At Vidrm per Buta&ores nunc Wdtpbalos ,5cFrifio»in>marc iota 
Rhenum & Amifiam fluens, Nigra vnda dicitur. yt-%=' 

Hodie non tarn larepatet eorunvnomen,diuidumur^ue Aroinav rfuuioj in Occidentales 
& Orientales. Occidentals Frifise nomen quali proprium fibi anriqui/Iimo iure vindicat, 
cererifqjue temper pratftantior eft habita. OJim enira rcgio^diademace claruit, adCaroii 
Magni vfque temporav Sunt in eaquadringenti 8c nonaginta pagi, quorum nonnulliorimijr 
priuiiegpjsdocati, colonic & diuitijs afftuunt. Patet autem ab Jul* feu tbffxDrufianeoftio' 
ad Amifiam vfque fluuium: 8cOftergoam, Weftergoam, Scptem filuas, Groeningam inciy- 
tam vrbem, cumcircumiacenti territorio complectens, pecore pafcuiftjncexuberans, &p*- 
gis atque atdifici)* plufquam vllaali* regioexcuha-, cui Tranfifalania , Drenta , Tuentaqo* 
i u n gu titu r, Regiones pingut gleba exuberantes, ac paffis8cardifici|sexcoItimm* f pecorum- 
que Ixtoprouentugaudentes. Torus^hic Frifi* Occidental is tra&us ampliflimus . ad Al- 
BEKTVM & IS AB ELL AM AuftriaCOS, iure hatred icano pcrtmec. Or icntaiis vero propriufll 

habet Comitcm, quern & Emdamun vocam. 

- i I 

Digitized by G©CK | 



V R I S I A. 




D 




i^ue tradus partes habet, 
difcriminat. Ex his Jtftf 



magnirudinis & fitus ratio ne Danici regni pnnapium tenet, qux ticut politione prior, itafitu 
porrcdior, r hcutojux fin i bus admouctur. A cuius complexu fluminis Eydori interuentione 
difcreta, cum aliquanto latitudinis excremento, Septencrioncm verfus in Nonci freti littus 
excurrit. In hac finus,qni Ly micus appellatur,ita pifcibus frequens exiftit, vc non minus aii- 
mcntorum indigcnis, quamager omnisexoluere vidcatur. Huic etiam Frefu minor adiacct, 
qux a Iiitid prominentia fubftdentium camporum ac gremij deuexioris indinata receffu, 
•AHUdmoi frugum prouentusbeneficioOceani inundantis aiTequitur. Cuius refluxionis vif» 
plus vtiJitatis an periculi incolis arTerat, ambiguum exftat. Siquidemtempeftaris magnitudi- 
ne perrupris xftaariis.quibus apudeos maritimi ftWtus intercipi folent, tanta aruis vndarura 
moles incedere confueuit,vt interdum non fblum agrorumculta, verum etiam homines cum 
penatibus obruat. Poft lutiam.infula ad Orientem verfus funia reperitur, quam a continent! 
angufti admodum xquoris intericdio abrumpit. Hxc ficutabOccafu Iunam.ita ab Ortu 
S ialandiam profpe&at, confpicna neceiTariarum rem ra vbertate laudandam: qua; amoenitate 
cun&asillrasRegtonisProuincias antecedent, medium Danix locum obtinere putatur.ab 
exrimx re motion is Iimite pari fpatiorum intercapedine difparata. Ab huius Ortiuo lucre, 



confueuir, vc interdum impa&a nauigia vix remigtj conamen eripiat : nee iam prxdaartii 
inflrummto, fed Gmplici manus officio capia cur. Hxc fere Saxo Grammatical*. Vide&Al- 
bertum Crantziutn. Hoc D anise, Cue, rt «2j nuncupant, D atix Regnum PtolcmajQ cA Cio- 





■ 



Digitized by Google 



DANIjG regnvm. 



Sep 35\ ten tr io. 4ro\ 

' ■ ' ■ I I I I r 




6C 



Me 15 ridiea 



P 4 



Digitized by Google 



» 1 



f H I E T to A R S t A. 



\ Marfio originem trahunt , meminit Sttabo \ eofquc ante molta tecula a locii 
in profimctam atqtie paluftrem regionem migrate memora*. Hosum pdft Theu- 



MArfbmm , qui 
Rhaio finitnrtis . 

lomarfi.fiue vt vulgo prontinciant , Thtetmarfi , ante cccc. annos . amiquitT Srraderriiuin ram'ilic parue- 
aum , quorum multos fraudc oppreferum ; feque in libcrtatem , tiecta omni Nobilicate , vimlicarunt Vicit 
cos Hcnricus Leo Saxoniar Dux. Sed eo ab Impeiatore Frederic© proicripto , Hex Dante Waldemanis 
terra m occupauit , cumque Tbietmaribnim opera contra Adolphum Hoifatias Comitem , 5c Lubecenfes 
vteretux, derccerum adhoftes; a quibus Rex apud pagum Btrnhonet profligatus rah. Ira demicr libenan 
fcftituti, ne Anarchi videientur, Archicpifcoptim Bremenfem Principem fumpscre. Saepe- ab Holfam ten- 
tati , fempcr cos rqiulcrunt. Imperetor Fredericos in. terrain Ducarus ticulo contulit Regi Da nix Chri- 
stian© primo : cuius filius Ioannes, ciim An. u- r>. ipfls bdlum inferset , omnibus fins copijs catfis , via 
cum paucis fuga elapfus eft, amhia maxima parte HoRaticas Nobilitatis. Ab eo tempore mtolemiores Vi- 
ctoria fafti , pluhmum negotii Hollatiris Frincipibus fecerunt. Adolphus filius Regis Daniat Friderio , he- 
ro regni Noruegiat , Dux SJefuici 5c HoHatiat , indtgne ferem ilbtum petulantiam , An. m. ft. tlx. 
Rtes conferibk , cut Rex Daniat Frideriais ii. 5c Iohannes f racer , fixria arma iungunt. CollefHs omnibus 
copijs , capkur Mddorprum , aim tota parte Auftnrli. DeindC usteriectis paucis diebua , pet vatturn Ti- 
knbrugge coptac ducuntus : quibus Thiermartt ex Hemmiftcftadio ante opidum Heydam obuiam proficr- 
icuntur.expidfuri Dugna milites ex itinere fatigatos : fed abquoties repuiit, proriiumque renouames , de- 
mum cacduntur , fuganrur<jue 5c Opidum ineendhur. Carta hint eo die Thietmarfbram trie mtQsa. D"* 
Adolphus , cum multibus contutcndjs , qui fe iam in fugam coniecerant , ftremi> operant nauaret , vuW 
nus accepit. Fuit is dies xixr lunij. Hac clade accepta , Thictmarfi Regi 5c Frincipibus fupplices rafti, 
vcniaque impeuata , in grariam redicrunt : atque tea Thiermaxfia , quae per raulta faecula Libcrtatem fuaa» 
armis tutan eft, Holfau-t Puacipibus paret. Vide A Ibex turn Craeuium u» ' 



Digitized by Google 



THIETMAHSI& 



i.t 




! s 



Digitized by Google 



WESTPHALIA. 

\ TJ Egio eft fatis frugifera, fed earum rerum, quae magis alend? sgregibus quam norai- 
nibus conducunt. Arborum fru&us generac varios, vc fiine poma & nuccs, item 
glandes, quibus laginancur porci, his enim in prtmts abundat, & norum pernas fuvno 
exficcatas lcngc lateque apud exceros diftrahunt: nonien enim inter cupedias men(a* 
rum^ue delicias merencur pernx Wcftphalicx. Has etiam fumo perco&as ederc } in* 
colis non infuaue eft. Feitilior eft circa Sufatum & Hammonem j & fertiufcima in di- 
tione Paderbornenfi ac Lippienfi. Habec & fua pafcua Monafterienfis diocoefis; item is 
tradus qui alioibi Vifiirgira fluuium refpicit. Nemoroia eft per tocam Surlandiara, & 
Bergcfem Comitatum; metallis non caret in dmone Colonien(i,& Comitatu Marchi- 
co.Gentem habet venuftam, elegantis & procerz ftatur*,fortero > robuftam4> corpora, 
& audacem mente. Militiam habet copiolam, promptamcjuc ad arma,& mox paratam. 

VerasWeftphaUai ciuitates primari* Hint VufseUoTpium, VVtfA', 

Oldenhurg y 0fnthurgum 1 JAinJU.HtrueriU^ & minoris nommi; 
ytldid. Monafterium Ptolcmaro Mediolanium, vulgo %iunftn 9 tonus Weftphaliat 
Metropolis eft Epifcopali lede infignis. Hanc Anabaptiftx cum occupaflent, nouam 
Ierulalem dixerunt, que a Catholicis Principibus anno 1^5- ipfo die D.Ioanni Bap. 
facro rectipcrata eft: Ioanne Leydenn* lartore coniurationis principe, qui fe Regero 
Krad&Sionappellabat capto, ficcaues ferrcviuoinclu^atque £ turn S.Lambcra' 
in pcroecuum fpe&aculum iufDenlo. 

: * • Digitized by Google 



WESTPHALIA. 




Digitized by Google 



Vfka antiquaSaxonia olim comprehenfa fuit inter Albim &fthenum Auuios, 
fecundum eius longitudinem; latitude vcro, a mari Germanico, & Eydora amne, 
-vfque ad HaGiam & Turingta? confinia pertkigebat. Huius vmbilicus & centrum fere 
.erat Bninfvvicuro. At hodie no* ita natucalibus Umitibus,<vti font flumma aut montesj 
led fecundum Principutn dominiaaut imperia terminaeur. Itaque hodte Saxonia du- 
plex eft, diuidkurijuein Superiorem, & Inferiorero. Superior eft, quaetitulo Ducatus 
ornatur: eiufcjue Dux vnos eft ex Septem-viris Principibus,qui imperatorum eledioni 
preiunt. Huius praxipua opida font; Wim\*r$4 & Torg*. De Saxonia, etuf^uc an- 
tiqukatibus, exftat integrum volumen Alberti Crantzij. Item Witichindus legend 
*ft ab hw qui eorum mum & res geftas fcire defuleraut. 

Voitlandia regiuncula Marchionibus oi>edit. Hanc Aeneas Siluius Aduocatoruni 
terram vocat,& Pmorianam, ex eius etymologia vocabulum fingens , quod Voyt 
Gcrmanice Aduocatum fou Prctorem figniflcet. Nomen ab eo fortita, quod quatuor 
joiimRomani Imperi; Praetonbus fiiberat. Habet in iua vicinia cdebrem ilkim mon- 
tem, quern Pinrferum vocant, in quo i u i. fluoiorum, ad 1 1 1 i, mundi cardines mirabiU 
Nature maieftate perraanamium, fontes: Egr«vtdeucet,Mceni,Nahac & Salav yoit» 
landia? opida fiint Cnulmacum, vulgo Kulmach 4 Curia Xumbojj] Zabicka, Zvvkk* 
aliai Cignamra opidum. 



Digitized by Google 




Digitized by Google 




Hff»RAXDEBVRGENS!t M ARC HION AT VS. 
Ardrionatus titulum huic regioni contulit Imperator Henricus eius nominis 
primus, cuius mcoLr cum adhuc a Chriftian* religione alicni eflent, (ermone 
Btur Vandalico feuSlauonico: verum pofteaquam armisfiibadi fidem Chnftia- 
nam amplcxi font, vna cum ca Saxonicam linguam rcccpcrunt. Tota Prouincia in 
duas Marcas dilpertita eft, Antiquam Sc Nouam : quarum hanc Odcra; illam ver6 Al- 
bis fl. mediam prarterlabitur. Irrigarur prarterea & alijs duobus fluminibus, qui vuigart 
lingua Sprc & Hauella nuntupantur. In ripa Sprc exftru£um eft 3rr/i»«»,vbi Princi- 
pum Brandenburgenlmm curia eft, Hauella Brandenburgum prxtcrfluens illud in 
duas parte* diuidit. Ab hac vrbe tota regio nomen accepit. hie iedes eft epifcopahs, 6C 
fiipremus M archionum (enatus. Brandeburgi vocem nonnulli a Brandone quodam 
Franconiz Principe dedu&am vol unt, qui traetum hunc armis olim in potcftatem foam 
redegerit: quorum opinionem vtcunque probabilem redd it Francofurti vrbis nomen, a 
Francorum traicelu deriuatum. HarcadOderam fluuium pifcium copia abundantem 
fitaeft, academiamque haber anno a natali Chrifti »j 06. a Ioachimo Marchione in- 
ftitutam multifque exornatam Profeflbrum ftipendijs : quin &aniuer(arijs nundinis 
frequentatur. Eft autem aliud hoc Francofurtum a FrancoFurto ad Moenum FlJfito, 
nundinis vernalibus & autumnalibus toto penc rerrarum orbe ecleberrimo. Havel bur- 
gum ad Hauellam amnem pofitum ad Epilcopi fpectat iuriidictibnent. Porro Brande- 
burgeniis Marchio Elc&or eft Imperij, & inter opulentifsimos potcntiiiimolquc Ger- 
manic Pnncipes numcratun quippe qui pretcr Marchiam vtramquc etiam inLulatic 
Comitatu & in Sflcfia vrbes multas poisidet. 

r Digitized by UOOgll 



BRANDEBVROEVSIS* MA ft C HIONATVl 6t 




Digitized by Google- 



FRANCONIA. 

• . 

FRaneonia partial plana eft, & pardm montofa; montes ipfi hand difficile* funtttger 
non admodum pinguis j nam plerumque arenofus eft . MulcU in tocis confiri coHes 
vineis, graru m producunt vinum; maxime verc* apud Herbipolim (vulgo VVirttlmrg) 
mukse luuae, & multa arenatio eft. Terra in mukos partita eft Dominos. Moguntina 
EccJcfia & Bambergenfis plurima obtincnr ioca. Palatinus quoquc Comes baud paruam 
occupac partem. Marchiones orantes in ea funt. Multa: practcrea Ciuitates Imperial" 
apud Francones florcnt. Epifcopus tamen Herbipolenfc, Franconiac ft Oucem, Yt qui 
ciut magna m etiam portionem poflidet , ab anriquo fen bit. 

De Norimberga dubium eft, Franconue an Boiariae cedat* ip(um nomen indicat ad 
Boiarios Vrbem per cine re . Norimberga enim Noricum mortem fi^mricar , quam ob 
rem pater Norkorum Ciuiueem ruifle. Noricis autem Boiarij fucceHere : & nunc ea 
porno terra; Boiariae, quae inter Oanubium & Norimbcrgam lacet, Noricum appellatur. 
Ciuitas tamen in Parqechia Bambergenh eft, que adFrancones pertmet. ipfi Norimber- 
genfes ncc Boiarios , ncc Francones videri volunt, fed tertium quoddam feparatum ge- 
nus. Vrbt ea magniricis operibus pubjicis ac priuatis ornata eft . Amne Pegnitio intcr- 
labitur, in agro fterili & arenofo condjta, arque ob earn rem induftriofo populo: oranes 
enim aut opirices funt, aut negociatores : hinc mult* ill is diuitiae. & magnum in Ger- 
mania nomen. Aptiflima I mpe rat or urn Pedes, & in medio rerme Germani* fita. Ex 
franconia Franci populi traicdo Rhenp in Galliam tranficre. Tub annum Chrifti 410. 
Vnda ad diftin&ipncm Franci* Gallic*, Franconia, vocacor Francw Orientaiis. 



Digitized by Google 



FR AM CO KI A. 



to 



tentrio" 5j[ 



J4 

I i i I, i j itt 



_ Amhettf 



31 



Me 



i 

•t 

•i 



4 



K 



Digitized by GoogI 



BOHEMIA. 

VNioerfam Boheintam Hereyma filuj perperuo ambitu cingit , daudirquc dream vndiqne ad Amphf. 
theatri fadem Vnde xqua ei fieri longuudo arque latitudo , acque vtraque pauloampJiiis ducentis 
milhbus paHuum cxtenduur. Inter op ida Bohemia: mdgnkjta nutnerantur , Marcomaruuam verbis , qua; ho- 
che Mocauii appellatur , M nth* , ClmUirn* , Hr/Utcium ttgint , Ptrd^ierHm .Ljfmiftiit*. Inde 1 limi- 
ts N*ricorum , quo* Batiaros cognorttinant , GisttuU % Dem*titri*m , Mj* , T*b»*U eminent. A beo ve- 
to latere, quod ad Auirriam fpetlat, locum ptimum obrinet Baduifium CrmmUui* , Trtbtnim t Hrmde— 
timm HtHtui : ficut a Mifnia , , Cm****, Cb»mmtun* , .4«/?m. Nam Quadis , nunc StUfijt , Hunt- 
mirmm % CUeium , C»n«,& quxdam alia opida proicimant. tntrorfl* porro c3ebrantui . C**hn* ,C+h>. 
mis, P elfin* , Vertn* ,Z«tt*imm , Imunm , Stsnm , Lyfmerttum , Tstvium- Cxterum omnibus antiftat Pr«. 
£S Impcrarorts hodie tides , tantac magnitudims vrbs , vt vna tres ampuuimas vibes compte&atur. Vetr- 
rcm , Nouam , 3t Tertiam , qtum Paruam vocant.a duabus pnoribus , flumine Vuhauia dhiunaam. Ac 
difiaa in finguhs, tarn prituta quam ptibtica dignitatis plena , 8c magnificentlat. Duas prxterea poiTideta*- 
ces, alteram Vitlegradum appdbnt , quondam tecum fedem, nunc bellorum ciuilium iniuria, pene defola- 
tam. Altera verb arx , que minorem Pragam defpe&a^ » quemadmodum dicitur , ita iure Optimo ha ben 
debet Regia. Quirpe , non arcrc modo , fed vrbis pot ins (peciem repnefentare videtux , tantum videlicet 
ci , moeiuous , aediheiifque occupat. Pahnam inter publics opera ferunt, temphim,3c palatium illud Carols 
hoc Vladiflai regis opus. Rohemos contemptum libenter erga ahos veibo factoque ouenut fuum , ipTumt 
que adeb hftum incetru , geftu , pompa , prodit. Eft 6t ftroculus , cum faftidiose tradatur infuper aufo 
perinde vt loo protnptus , arque in his excqnendis firmus 8c vahdui , interim umen ambittofus , & gloria- 
cupidus. Rurfufque vti )eo , cibi auidus , atque in eo condiendo, inftruendoqiie imrnodicc efFufus : potui 
quoquc vt vicini Sax ones , nonnihil addi&or. Sed neq.te in ceteris moribus Bohemi longc a Germans 
ekiertunt. Cereuifia in hac regione optima, quam albam cognominant , coquitur. Sermo gentis Slauom- 
cus eft. Bohetiix Regi quoque Tub funt Mcrtm* , Si.efim & Lufmti* regiones. Anno Chruli.1086. Du- 
catus Bohemiac eredus cit in Regnum , & Vntiflaus ab Henrico Imp- Rex (alutatus, ab En^clbcito Ttt- 
uu9ium Aichiepifcopo inunttuj eft. Vide Aeneas Silm, Htdotum Boheaiicaui. 



Digitized by Goog 



BOHEMIA. 




K t »yGc 



SILESIA 



Jl E Mefiotonr appellations no» fF 

m rU ^P^' H^ic HJ.tis M.eflaus fait ?,i ^ " at ° Bohenu, Krii Wen- 

n tepo Fcrax eft, ac nu.ii in « J^., a '* ' , rcri,,n * J'<mcores ounquam feu infciamri F*u«in 



Digitized by Googl 



SILESIA. 



utr. 

Pol on i a: 




Moravia: pars. 



Mc ; 39 ridi'cs. 4° 



«. >- 



Digitized by* 



A V S T R I A. 

r 

GLeba huius tragus vber flc fertilii omni gcnere rrugum, Sc que minimo impco- 
dio colitur. Vili ctiam & Arigofo equo agrtcola in eo tradhi qui Campos Tranf- 
danubianus flue Marchianut dicicur , vbi oliro Chctuari & Parmccampi fuerant, terrain 
•rat. Marga, cirra quam agri in Bauaria infecundi & macri funt > quid fit , Auftriacis 
incognicum eft. Crocum »a generofum gignit , yt cum eo nullum aliud de bonkate 
cercarc poflic Vinum natufx amicum eft* / 

Vrbes & antiqux , & nobiles mule* j maxime tamen infignes , StpA , Vadenhoffum , Mt- 
licum , Cd/leUum , anriquiras , CUud'rtnum , Cremefium , Cetre-uftellum , hodie Zeiffelnuur , Sunt*- 
bippoljm, Neubur^um duplex , alteram a cocnobio , a frumento alteram dictum. VttrmuU 
nunc vicus, magna: olim Vrbis , id quod rudera & ruin* indicant, veftigium j Nmu Ci- 
mtdt , Pr«^, ad ripam Leythx fluminis fitum , Hamburg* : Omnium raroen maxime inli- 
gnis Vienna, olim Flauiana, fiue luliobona dicta , ftudio Iiteraram admodum nobili- 
tara , & qua nulla alia prcftantium mathematicorom reracior : Earn vineta coronant. 
iEdes ciuium magnificat, vt vel Principes hofpite* accipere poftint, & qua? feneftrispa* 
tentibus ventos acctpiunt , & tranfmirtunt *, nec vnquam aere pigro & manente , e6 
quod fingulx fingulas areas habeant , ingrauefcunt. Frequens atienarum nationum ad 
hanc conuenrus. Reram , quae tuendx , hominis vita; neceftarix (unt , magna hie copia. 
Auftrisc no men narum eft ante annos circiter quadringentos , ab Auftrifvt credo) Venti 
fl.itu.qui in ifta reeione frequens eft: vel a (Imilitudine Germanics appellation!* Often- 
r*6(idque verifimifius mihi viderur Jquod nomen Orientili regnorum luorum parts • 
Francoram regei indiderunt , vt & Occidental! VVeflenrkb. Rudoiphus I. Imp. mortuo 
Auftria? Duce fine libera , ex conGlio Principum Alberto filio fuo eum Oucarum dedit, 
910m 8c hodie cius fu«cflor« Aoftriaci Principes Archiducali ritulo poflidc*. 

* • , Digitized by Google 1 



A V S T R T A. 



. mmtarw/n . 

JVIJU 



Jlcafa vullumum . 



Sep jg] ten trio. . iv 



r AVS TKI 




•• • 



» 



% 4 



Digitized by Google 



S ALISB VRCEKSIS DIOCOESIS. 

HAnc vrbem his verbis defcribit qtridam: Germane* Iulius Cxfar aggremirtrs, to 
faucibus montium Arccm munitiuimarn cxftrui curauk , vt militcs ad cam rerb- 
gium , & fatcllites ex ea iuuamcn baberenc : Et indc caftrum Iuuauieaue Germanic* 
Helfcning , appellatum eft. Fluuhis quoque cui adiacet, luuaoius di£us, arci nomen de- 
diffe a ambufdam putatur, a quo & ciuitas inde condita luuauia dida eft. Habet hacc 
Vrbs paludes, planidcm, colic*, & monies. Paludes prsbenc patina , monces aucupia,& 
vena ti ones nonnulkis. Cum aurcm hac ciuitas oiim floruiflTec, temporibus Accilat Re- 
gis Hunnomm fuftinuit incurfioncs , vaftationes , & incendia. Poftea circa Annum falu- 
tis d. xx. cum Diuus Ruperras ex Regia ftirpe Francorum onus, Wormatienfem 
rexuTet Epifcoparum , & poft obirusn Regis Childeberci a fedc Wormaeienfi pulfus ef- 
fet , Tbedo Dux Baioariorum Ratifponar eum cum gaudio firicepk, baptizatuf^ue eft ab 
-co , vna cum Proceribus & popuJo . Et circumiens Ruperrus Epifcopus per Noricum 
vfque Pannoniam , prxdicanfijue Chriftum , plurimos ad fidem eius conuertit. Veniens 
autcm ad Iuuaaium fluuium , vbi olim luuauia ciuitas ruerat, fed tunc collapia, vir- 
gultis operta, & defolata; contemplanfque locum Cathedrali fcdi idoneum, proprie- 
tate eius a Duce obtenta, exftirparis arboribus Sc vepribus, repertifijue xdificijs , Baff- 
lkam in honorem D. Petri conftruxit. Qgin & Ccenobium Ordinis S Benedict, munifi- 
centia Ducis inftituk, rcxiroue Ecclefiam EpifcopaJem annis 44. Huius territorium 
omnis generis metallorum dines eft, vrpoteaiiri.argentijsrris & ferri. Reperitur hiccuioquat 
Vitrioluro, fulphur, alumen, Sc anrimonium. Sunt cjuocjuc. marmorum bpidkinat, - 




Digitized by Google 



^ Digitized by Google 



BAVAH1A. 

BO'iaria, tot vt alijs placet, Bavaria ,diuiditur in fuperiorem & inferiottm. Su- 
perior fubdica eft aipidus, Auftroque. Haec crcbris tmpedita eft paludibus, lacubus 
ingemibus , fluminibus rapidis,filuis alpe&u horridis : prxter Yrfos , apros , cetera(que 
huiufmodi feras , ccntenarios ceruorum aiic greges,quos abfque confcnlu Principis 
nari crimen eft. Pecuari|S , pecoributijue pafcendis magis idonea eft. Pomiferatum ar- 
borum fecunda , trtmeftris dumcaxat frumemi,non tamenomnis,maximc fcrax,ranui 
habitatur. Vrbes hums Cunt , Monacbium ad jipam Ifar* , fplendiditfima pixclanihrnaque 
vrbs , & Ducis fedes. Hxc continub leones nutrit. Inter omnes Germanias vrbes ptil- 
chritudine excellcrc uonnullis perfuafum eft. ingoljiadium , publico litccrarum gynuufio 
ornata. Sunt pratterca Friftnga epHcopalis ciuitaS) VVaffcrburgum , Huburgum , R*/"ra//rrmw« > 
AuaisbuTgum >&c. Inferior Bauaria fertilior cft.crebrius frequcntiu^uc habtratur^&pro- 
pter Danubium .Ifaram 8c Lauarum amnes, vichim ferax. Huius vrbes Tunc Regmkn- 
qux Ratisbon* vulg6 Augufta , Tiberia olim , ad Danubium fita - y cuius ab altera 
fluminis parte fuborbium ponte iapideo infigni cum ea iungtrur. Patduium , vulgo Uj- 
f*w , ad oftium Oeni fluminis in Danubium, Epifcopamstkulo infigne, StrMukmga , LW>- 
hutum , Dingclfingmn , Otrbofum , alistque plures. Eft hxc regio in Vniuerfum Utis ftraxi 
Gle ,frumento > pecuic > pifcibus > filut$, volacribus, pafcuis , feris , & omnibus qux ad 
vi<aum,culram,& vfum vitx fpe&ant, 6tis fuperique abundat. Nulla Germanix pro- 
uincia plunbus culcioribufque Vfbibus illuftratun Suis enim limicibus contmcc 34 rr- 
bes;** f>gid*:(Utrcktjk(l&iip(i appellant; 7* monaftcria,&c 



Digitized by Google 



BAVARIA. 




Digitized by Google 



NO*TGOIiE IN BAVARIA PALATINATVS. 

BAuarii altera pars, qui alcra Danubium in Bohcmicam excurrit filuam, vocatur no- 
ftro xuo ( ficut & olim ) Htrt gm , habens Nmnbcrgdm Metropolim - y vnde region i , it- 
cundum quoAJam, datum nomen. In hac rcgione inter btmbcTgdm&c Norwlxrgdm, ad Orien- 
*em verfus opidum Egram fitus eftanons magnus didus Ficbtrfberg, ex quo promiunt quatuor 
Mgrtfs amnes, Mccnu», Nabu$,Sala, & Eger. Completion* autem mons iftc in circuitu 
/lso,circiter fex mil lia ria , & extrudir varias metal li fpecies: gienit & optimum cxruleum cr> 
lorcm quern vulgo Lazurum vocant, inuenitur quoque in lummitate montis ftannum>& 
mu In roues, ex quibus olim metal I a fuerunt eruu: den ion c tota ilia Regio target mineris, 
potillimum ferri-,vadeNorr^oieorc8annuacim magnam vim peconii coltigunt. Eft alias 
terra dura fcafpera, licet ouibuidam locisfatis prorerat trimicrKi,abundetque pafcuispro 
pecorum laginatione. fncfudit quoqux hie Regio Nortgoicnlis, vnum ex quatuor Lant- 
grauiatibus, qui olim ab Imperatoribus fuerunt inftituti,acmpe Luchtcnbergcntcm, acce- 
pnque dcaominationcm nram ab arcc J^uchtcnberg, etiam li Principesdominij illius curiam 
fuam teneantin opido P/mwiMfiflcquandoqucin GrunsfeUen. Situm eius opidi vides in tab- 
fcella defignarum. Noncreuit ifte Lantgrauiatus in tan tarn porentiam vtcetcri tres,quitero- 
porum fucceffu multum audi funt ditione & potcntia, maxime autem Hart <"* Lantgrauia- 
tus, Vide Pium n.de originePalatinatus huius Region is. Huius regionis vt bem pr wnariam 
Norinbergam eleganrifl»me xicfcripMt nuper AJbertusPighius in Herculc prodkio. Vrbis 
huius ambitus pater otto millium fpatto. S.Sebaidus primus, eius regions incolas ad rtdern 
Chriftianam conucrtir pott Caroli Magni tempora Illius factum corpus auenjaturNow- 
berg* in augufta JEdx D, Pctro Apottolorum Principi (acra, j 



Digitized by Google 




Digitized by Google 



WIRTEMBERGENSIS DVCATVS. 

Ty Egio Wirtembergentis in prima fere Supcriorif Germanic parte , tra&um Ssskri* 
X\ feliciter occupat, ad Nicri potiflimum ripam fitaj (Charitinorum quondam ftiifle fedem 
putant) cuius ditio Jace patet. Ad Solis orrum Sueuos, Vindeltcos, & Noricos artingit^ a# Oc- 
cafum C omit is ad Rhenum Palatini Principis Ele&ori*,& Marchionisa Baden hmites.iniie 
Nigrx filust iuracomplc&itur,a<i Meridiem monies Aibonac pariter ac Sucuicae promnjcDt 
A I pes: ita vocant incolx montes eius reeionis editiores. VerfusautemScptentnoneffl Fun- 
cos habet vicinos , & non ita procul Othonis filuam. Wirtembtrgenfc kaqae ditio necilibi 
commode magis initium fumit,qu2m vbi Nicer ortus, qui fubhmiccr momuotis Arbonajiu- 
gisient fonticulo, in Wirtembergenfi Ducatu proxime ad magnum Schuueningen oppido 
V iJingx vicinum, Guenter cbullit: a fonteQanubij non amplius quingentos palius. Abipfo 
ftarim ortu Rotuillenfem percurrit agrum , leua Hercinixcaput) dcxtra Sueuicas alpesjin- 
quens, Wirtcmbergenfem Oucansm flcxuofo mearu perlabitur ( interiacenabus ita fparlim 
nonnuliis nobilium caftris, 8c ImperatorumRomanbrum oppidis^ aborigine ma plusini- 
nus itinere quinque dierum crebris htnc inde fluuiolis accrefcens, ac iam nauigabiiiiapud 
Heydeibergam in Rhenum feftinc defertur. Nomcn habet hie Ducatusa Wirtembergi ve- 
teri fpecula, quae nunc in vmbilico eius dominij (ita, non ita procul a Sturgardia, montuofo 
ramen editiore loco, neque munimine neque ftrudtara formidabilis hofti. ocd pro maiorum 
confuetudine, quibus ferrea qu<im tcr rea magis placuere metnia, loci pouusamoenitacefpe- 
dabiits.antiquitate (blum commendatur. iucundo fruitur in orbem prolpe#u, fupra tagittri 
virgulta nemoris,infra in fertilis vitium colles, &c Per vniuerfum Ducatum populus armii, 
humanitate, conftantia, relegione fpe&atus. Oppida non itagtandia, fed nwnirke condit* 
qoxdam loco.quxdam induftria, fatis munita. Pagi Irequcnteajpler^ucacTinfUr oppido- 
rum cold} ligneis,at ad tabre ftru&is xdibuf. 



r 



> AT AVIN VM TERR I TOR. 



Septentrio i 
■ ' ■ ■ ■ ■ ' 




**T>igitized by Google 



B R I X I jE TERR I TOR. 

A Get Brixtanus partem eius tragus occupat quern dim populi , Cenomani di&i , tenucre : pttetno 
J \ eius longitudo ad oftingenta ftadia, fine ceatena mrllia pafluum : in btitudine ad quadnngenta lb 
o*ia , Hue millia pafluum quiaquaainu; (itufque eft inter Benacum , Sebinumque lacus $ Alpet ©t Ottiun 



fluuium. Hunc eundem agrum icnbu loanncs Planerius inter amomiifimos Galliae Cilalpiaat Campo 
maxim J efte memorahileni Vrbs Brixia , vnde Kuic traftui nomcn , hacrenus qtiodamntodo vetus voramu: 
tetinet. Nemo veterum fere fiue Geogr.iphoium , huiiu non merninit. At quia nemo mcenttorum (n< 
dicam quoqtie veterum) banc vrbem dottiori aur luculentiori ftylo defcriptettt , quam Ptghtus in ncrculi 
fuo Pr odicio : de eadem hunc euadem audi : Brixia , quae ad radices montii eft poiita , anciquitate amplitu- 
dmeque atdificiorum cum multis vrbibus Italix cerure poteft. Propter diflenfiones vrbs dim Gallon im & 
Infubrum vkinarum iugo opprefta , varias pafla eft calamita^es : nunc tandem Tub Venetomm Impel' 0 
quiet* floret opibus ,ac mercatura trequenti, rebut omnibus affluent , iblerrts ingenij poputo.ac nobilio- 
te maena frequent. Aero item olci , vini , frumentorum , fructuumque omnis generis excellent iflSjnor" m 
fcrtilifllato locuples : habetqiie metallomm venas faecundas , in primis ferri 6t arris : vnde maximus ciuitau 
xedit quatftus . T. Liuus alijque magni auttoret tradunr , Brixiam Regum Romanorum tempore a Gall 11 
Genomanis efle con d i tarn , quam poftea Romani , Tranfpadaaa Gallia Ml poieilatem redacxa , fuz diticn : > 
Stem fecerunt. Conftat ex Liuio.fidem populo Romano conftantiftimc quondam rratftitroe , atque p« cl - 
yue difrlciUimts Anrubalici belli temporibus. Coloniam Romanorum 6&am die volunt bello fociali 
fcfto , cum Veronam 8c alias uans Padum vrbes Cn. Pompeius Strabo Pompei Magni pater coloniasilc- 
duceret. Nec diu poftea C. Carfaris aufpicio fimul cum alif* Tranfpadanis ms Romans: ciuitatis acccp 
ntque Tub Impp. Roman is deinde , quamdiu Imperium in Italia ftetit, admodum floruiilc conftat. T<fa- 
nionia iunt antiquitatis monuwenta varia , quae adhuc in eadem vrbe , vidnoque texntorio paflim tepf- 
tiuntux : nimirum putcberrimae maxmorum inferiptiones , ftatuas . ftatuarumque tituJi , ntque iHuftxtum ho- 
imnum epitaphia plurima , ex quibus vrbis illius amplitudo pritaa facile colligi poteft. Ha&enus Pieh - 5 
Secat hoc rerritonum per medium quodammodo Mela vel Mella fluuius Virgtlio cognitus , etiam Ciwl* 
Jo, hoc VO&* &UM Cygnaca poficus ui fpecula t Flauuf quam motii petemm Ausmnt Mclla. 



Digitized by Google 



TERRITORIVM VICENTINVM 




77 



Digitized by Google 



BONONIENSE TERRITORIVM. 

B Ononis ager ampliisimus partira coftibus aflurgit, partim laxa planitie *quamr 
ad miraculum ferrili 6c feraci omnium re rum que human* vies vfibus parantur, 
Rhcnoque,Sett£,& Lauinia rluminibui irrigatur. Amarna valde regio eft, arborum lat- 
rarum, virium, riuorumque & fonrium varietate oculos pafcens. Quondam Fclfinadi- 
da,totiusanti<jua:Hetruria; latius quam nunc difiu& caput & metropolis audiebat. 
Fidem Chrifti inter primas Italia; (iifcepit. Studiorum dodorum <5ue virorum fcecunda 
temper parens habita eft, ex quo a Theodofio juniore Academia hie nobiltfoma cretfa 
fuit, in qua Azonis Ic*. tempore ad decern mUlia ftudioforum cenfebantur. Necnunc 
frequentii degenerate autflorceruditifsimorum virorum, & leleeltx adbonas qrtcsju- 
uencutis.Olimprxpotens vrbsfuit& bellicoforum hominum nutrix gloriofa. Qua- 
tuor fummos Pontifices orbi dedit; Honoriuro II. Lucium lh Gregorium XW. & 
Innocentium IX. Cardinalesplurimos^ArchiepifcoposficEpi^copos innumerabiles. 
FrequentiGima ciuitas & ciuibus & inquilinis ad radices Apennini (ita jugis monuum 
abauftrofttuetur.Aerefalubri gaudet,arribus,armis,litteris inclyta. Hiftonam re- 
run] Bononien(ium vide apud Leandruro Albertum, Carolum Sigonium, Pompeiwr 
Vezanum, 6c alios. 



Digitized by Google: 



BOKON IENSE TERRITORIVM. 

"OCCiprNS." 



ft 




fflTE DEL 



FlURKNTINO.s, 



44 



ORIENTS. 



BONONIEN^Ef! 
TERRITORY At. 

~ 3 j 



45 



- 



M )igitized by C?o 



MEDIOLANENSIS DVCATVS. 

LEander la defcriptione fux Italiae , ( poft proUxam huius Ducatu* gubenuUBBojf defcriptionem) hzc <k 
etus ptknaria vrbe ref'ext; MiDiotAtfvx inter maxima* Europat totiui tfrbes centetux. Suburbia lon- 
ga laraquc admodum habet , quibus plurimum augctur , plerifque ram ingentibus , vt cum magna Italia 
ciuitatibus certent. Vibem , ipfaque fuburhia , bras aquarum fbflar crrrgunt - r per quat vndkiue nautgijs an- 
noncr copta deferrur ram magna , nihit vt Don vili htc pcetio fiat. Summam me nercule admirationern ha- 
bet , omnium rerum qua: funt ad vfum mortaUum vnle*, huius vrbis infignis abundantia copiaque. Tarn 
multa hie, fit tarn dinerta artificum genera p tantaque frequentia , plant vt referri ntfi fiirncillimc haiiipoT- 
fitt f vndc fit vulgt natum verbum ceJebre. Qui, Italiam reftcere totam vdit , cum deftruere Mediolanun 
debere , nimiram , quo ex hit fedibus artificum examina pec omnes Italoc panes fpargaattur. Habet vrbi 
ardificia mire fplendida , ma^ruficaquc ; nominatim Aedem perauguftam ampluTimamque, quam Doxru 
vocant, immenVb fumptu, ac ram admirabili arte faAam , vt paucis omnino Orbis terrarum vniueru", tem- 
plis conferei poilit , fine magnitudinem Sc aieincium , flue pretia marmomm & opera (pcBta : etenim aon 
folum vndique foria intufque cruAts muei marmons rmetta niter , vexura etiam mirabilibus ex maimore 
ftatuis arte iumma elaborate , ert omata. Prxterea funx nobilia Fan* permuita , inter quat Oratiarum xdes, 
fodalitatis Pcardicatorum » i rcgione murmiffimi caftelU Porta: Iouiz fita j fumptuofum in prmut He- 
mifphactium a Ludouico Sfortia factum habem>i fub quo cum vxore ipfe poni volebat , fepukbro ibr tx 
marmorc nobili conllttuto , nifi in- vlteriori Gallia in rata conceiTiflet. Ccenobtum huic Fano miigne co- 
harret I'rardicatorum , cum prate Lara bibiiotheca. j cumque nobili tricUnio , coenae Chruli & Apoftolonun » 
admirabili pi&uca- decorato , quod eft Leonardi Vinci) Florentint opus , fummam arrem audoris omnium 



piaurat petttorum cenfuta ptobanc. Priuatorum in vrbe doom* amplidimat permultat conoid imcuc Ed 
fic Arx portx Ioutas , munitiflimum , poecipuumque totius Europx propugnaculum , quod vlla profeelo 
yi capi numquam potuit. Sed alia mulu praeter bare prxdara aeaiHcia Mediolanum habet , quae brew tat is 
cauf'a prarterimus. Ha^enus Leander .qui cxtera eius territonj oppida locaque cleganter depingit. Videde 



Digitized by Google 



MED 10 LAM ENS IS DiVCATVS. 



-lliv 



bad aribx 







7^41 Occ fdens. 45l >7J 

i »i i J i i I i i l i ! i , T I ■ ■ i , ■ i ■ , . i d i t-Lta 




M x 



Digitized by Goo^j 



f CRBBf OHENS t * A O E R. f 

VRhk huins amiquitatem conftare, ex eo aui dixit , Mantua V* miter* nimuitn 
Vicina Cremona: , omnes intciliganc Sed longe antea Colouiam Romanam fa- 
dam, anno nempe vrbis conditz d. xxxvi. tradit Liitius , alijque. Sita eft luce vrbs in 
Gallia Ciftlpina , Tub Ccnomanis poputb.vt Ptoienrtus ; vel in deoma Italtx regione, 
vt Plinius perhibcc,ad npam Padi fluminis. Agrum habcr planum ,omni$ generisfru* 
menri , etiam vini > rerrilem : cetera qua: humane- generi ad vium tuendam expetun- 
tur , benenao fluminis , affatim in vrbem afteruncur. Multas calamities perpeiTa eft, 
trequenribus arflktota minis; Primum Antonianis cemponbus , quando ab Auguftolmp. 
rerum potito,agcr eft miliribus datus.'Deinde Vicellianis , apud Eebriacum peraefcapu- 
gna, com quadraginta millia armatorum irrupere; calonum , lixarumquc amplior nu- 
mcrus, vt Tacicus refertjquam omnia ftcra proranafyie in igne conftderent. Solum Me- 
phitis templum fterit ante mxnia > loco feu numine defenfum . Gothorum quoque ry- 
rannide, deinde Longobardorum Cub Gedulpho Rem; Anno a Chrifto nato nc. xxx. 
euerfa.Friderici etiam Aenobarbi vim pcrtultc. deie&is vfque mcenibus. Port hacc bel- 
lam ciaile inter Guelfos & Gibcllinos in ea exarfit , Anno m. ccc. xu. Tandem Tub 
Mediolancnfium Vice comitibus & Ducibus aliquantifper vires rcfumendo , rqfloruit. 
atque ha&enus tub ijftlcm feliciter & tranquiNe rcipablicat datum conferuat.' Habet 
Jwcc vrbs arcem.fi qua; alia in Italia , munitiflimam , hoftibuftjuc formidabileml Eft in 
.ea quoqne turris altitudinis admirand* , in primis ft cum Italicis conferatur : vnde vul- 
gari earn prouerbio & rhythmo celebrant-, cum aiunt : Vnus Pccrus in Roma , vnus Poe- 
ms in Ancona , vna turris in Cremona. 

Digitized by Google 



Digitized by Google 



CREMiE TERRITOR. 

ESt Crema Venetorum oppidum, prarlidium & arx, coruimbus Mediolaneii' 
(mm. Hoc vt Leander (eribit, lub eorundem Venetorum imperio ita creuic in- 
colarum frcquentia, atdifkiorum^ue elegantia,vt inter maxime Italia? nobiliora loca 
nomen merucnt,vnde vernaculo adasio dicunt.Barleta in Pualia.Pratum inTulca- 
aa, Crema in Lombardia : horum trium in Italia loco rum nobilitatem, (plcndorem 
& diuitias, denotantes* Veneti (arpius tentauere ex hoc opido ciukatem face re: inco- 
Iar tamen ha&enus reftitere, verentes, ne, quod iam inter maximi nominis opida cen- 
fctur, vix turn inter ciuitates mediocres nomen fit habiturum, Situm eft in amccna 
planitie; loco amplum 6c (paciofum ; moenibus iminiti&imum $ opibus inclytum, 
populo frequens, & rebus advitam mortalium neccilarijs affluens: habet enim ter- 
ritorium fcrcundum, culture diltgenti multo rertilius redditum; muleique aquarom 
riuuli , pifcium vario eenere rcpleti , agros irrigant. Scribit Blondus hoc oppidum 
a Friderico Barbaroua, poft affli&am Cremonam , in eius ciuitatis damnum, op- 
probriumquae exxdificatum ■ Sunt alij telle Leandro , qui putant a ciuibus Paraiij 
vrbis,ab Epifcopo Mediolanend ob harrefim deftru<5ta?, conditum: Crenutc^ue no- 
men illi indttum , in cracmatae patriae memoriam . Iudicium le&oribus rclinquo. 
Cremac Vicinus eft fluuius Serius, qui fc in Ad dam exonerat jeftque hie Medio* 
tanentium 6c Cremenlium terminus communis. 



Digitized by Google 



CREMjE TERRITOR. 9i 




PEDEmONT ANA REGIO. 

TAurinorum regioncm nunc Pcdcmonrium vocamus , tanquam pedem montium ; quo 
niam ad radices Alpium eft,qiuc Galliam > Sabandiain^|0€ ab Italia diuidunt Fines po- 
nemusabOriente,Padum-,a Mcridic,Ligurum Alpes;abOcridente,Gailiz Alpesj aSeptcu- 
trionr,Duriam ripanam.Agros haber amoenis fru&ifenlqueCollibusplenos.qui mimencum t 
alialqtic rruges,& optima vina,cumnobiliffif!usfru&ibus pfoducuncVrbibu$,oppidii,pigif- 
cjue perhoncftis nitec.Metropolif eft dm'cas Taurinumad odium in Pado Duriae-quam Pro- 
lematus.Plinius & Tacitus AuguftamTaurinorum vocant. Prifcistemporibui banc nobilem 
fuilTc vrbem,velhincintelhgere]icet,qu6d Coionia Roma norumerat. lac eta d montium ra- 
dices, forma quadrata.cum porrisquatuor,nobihtareciuium maxime clara, fplendidis etiam 
ordtticijs ornata , inter quxfummum tcmplum. Gymnafium babet omnium difciplinarum* 
roirificequc rebus omnibus ad vfum fits neceflarrjs 8c vtilibus,abundat.Agro eft per bono aC 
&rrili,maxime vero veHhs Orientem & Auftrum.cum vallibus rerri copia reeciindu. Tauri- 
numLongebardorum fedem ruifle Paulus Diaconus perhibet. His , vfque ad capturn bello 
Caroli Magni OcHderium Rcgcm paruit.detnde autcm in Italia Regu Imperatorum, Mod* 
tis ferrad Marchionurn,& Sabaudia? Regulorum(quibos hodie ctiamnum parct;hm. Ad Pa- 
ck' fontem verftis Ripellum & Pailana funt marmorum nobilium lapicktinc Ad capitis Padi 
dcxtram incipit planities quxdam amoena, Vallis Padi di&a, vel (vt incolat vocant) Lufernz; 
aboppido nimirum.quod habet,Luferna.Procurrit in iongu m millia xxxJatitudinis ad fum- 
mum 1 1 1 1. In aditneius Oriental i capite > Mambrinum eft^inexitus fine verlut Occidemtm, 
Cruxlapideapratcelfa Confule Leandrum, Paradinus in fua SabaadiafcribitPrincipatuai 
Pedemontanum continere in (e prxter vrbes infignes & magnirudme celebres>quz iuor 
quinque numero.plus minus quinquaginca oppida munira.puicherrirna^uc; turn municipia 
aucenta,muris»propugnaculis & turribus vallata. Habere etiam multos Comitarus, Matchup 
natus , Baronarus , aliofqut mujtos Satrapaa , omncs Duci Sabaudi? obtcmpcnusccs. 

Digitized by Google 



frEDEMoNTANA ReCIO. 



• » 




Digitized by Goog 



LACVS COMENSIS.oIimLARIVS. 

Y Amv$ La evs f quern hodie Lago di Com* ab oppido (ibi adiacence, vocant) aLaro 
A-# auc,Grxc« lie di£a , & Latinis fulica , quibus abundac, nomen accepit. A Septen- 
trione in Auftrum ad 60. millia pafluum producing vndique coronarur monobus, quo- 
rum cacumina, caftanearum arborum nemora habent; lacera, vines olex^ue, radices 
vero, filux; in quibus ferarum venaciones frequences. In margine autem Laciis, Ca- 
fteliaconfidunr-, inter qua; in Meridional] ripa, Comum eft, clarum oppidum, a Galls 
Orobijs , auc vt quidam vulc, a Cenomanis conditum . Romanam Coloniam poftea a 
Diuo luiio ibi dedu&am, in quibus quingenti illuftres fuere Grxci, au&or eft Strabo*, 
*x ouo Nouum Comum appeUatum eft ^ in amceniftimo loco pofitum , adeo vt ad To- 
las delicias excogiratum videatur : nam a fronte pulcherrimum Lacum , a tergo campc- 
ftria culta ,& omni gencre rru&uum feraciHima habet; accedit etiam aer (a)uberrimas, 
iucundiftimufcjue . Hoc oppidum duos Plinios xternitate viros dignos nobis protulit, 
in quorum memoriam elogta in fronte iEdis Diux Maris Virginis a gratis ciuibuspic- 
taris ergA marmoribus incite , Anno 155S. ex Italia redeuntes Jegimus. Sed quare non 
addam de hoc lacu eiufdem etiam Plinij lib. 2. ad Caninium hxc verba? Scudes?** 
pilaris? an fimul omnia? PolTunt enim omnia fimul fieri ad lacum n oft ram. Nam fo- 
cus pifcem; feras filux, quibus lacus cingitur ; ftudia altiflimus ifte feceflus affarim fug* 
gerunt Lege Benedidum & Paulum Iouium , hk lacum elcgantiflime integro libelio, 
alwf res Comcnfium defcripfit. 



Digitized by Google 



LACVS COMLNblil, olim LAftrvS. 



Se - 



: - 



■. Occidens . 
I i i r 




Cm 

fait* 
^^^^ J*. n£i«4>£ 



Lmtwu Itnu pa-writ d Af/rJie 
m (hihttrm . TmmI. lmm t 

1 C 1 



Digitized by Google 



D 




niitti^omnin^dceataccrcquampaucadiccrcprxftarc vidcrcrur. Sed vt aliqua pane iuuc 
mus ignaros, recreemulque pcrkiores, peHfringemus prarcipua. Pofitacftin locofteriJi>& 
obie&a Auftro, catlique grauioris} cuius ambitus olim xt 1 1. m. pafl*. fuit, hodie vix m. c c. 
Vias olim babuit xx 1 x. Portas xx i. Tunes in muroram ambitu circiter ccclx. 
olim d c c x l. Coiles v i I. hinc vrbs Scptegemina di&a eft. Cryptz fubterrane* (tint 
mi. Catmiteria xxvii. Bibliothecx Pontificis m. vna claufa,quas eft fele&orum , li- 
brorum : altera minus fccrcta j tenia quae die bus profcltis per duas boras omnibus pa- 
tet. Regionum in vrbe nomina hodie funt xiv. olim xix. Pontes lapidei fupra Tybrim 
▼ i.&c. Auctores,qui earn (criptis fiiis celebrarunt , hie enumerare, Tifum ruit Quorum 
ex vetuftioribus funt: Q^Fab. Pic^orjSex. Ruffus, & P.Vi&or. Ex retention bus Biondus 
eandem in fua Italia: Poggius Florenrinus, Raphael Volaterranus. FabiusCaluus Rauen- 
nasj Barth. Marlianus, Georg. FabriciUs* Lucius Faunus; Andreas Palladium, Pyrrhus Li- 
gorius- Lucius Maurus , Wo! fgangus Lazius & luftus Lipfius. Collect & defcripfic laco- 
bus Mazocchius eius antiqua epigrammataj & Vlyflet Aldroandus eius ftaruas, Hubertus 
Goltzius non minori artifcioquam diligenria, maxim ifque impends eius Faftos«neis Ta- 
bu lis libri forma expreffir. iEdidimus not nuper Tabulam Romaoi Imperii (ouuni 



raaxime floruit) erfigicm 



Digitized by Google 



ROMANVM TERRITOR. 




Digitizec 



TVS CIA, 



'T' V feist (quae olim Hetruria) termini funt,ab Oriente Tibcrisjab Oceidente , Macra fluuii,* Mai 
± die. Inferum mare; a Septcntrione , Apenninus mow terra pernobilis , pulchra lautaque eft: Indigo 
cat ad omnia pads bellique tempotibus , ingenio promptiffimo : nec minus ad ftudta literanim , quim nc 
gonauones. Genu* ceremonijs & cultui diuino maxime fempct addi&am fuifte.ex prifcts Aucrohbusron 
liar. Oram Tyrtheni maris (alms maiori ex pane occupant hoc actio. Interior regionis pars , eft ten 
montola. In ea hat funt vrbes maxime prac ceteris memorabilet ; Florentia , Sena, Luca , Perufia , riCr, 
Viterbum , ficc. Florentia fita eft in vtraqne Arni fluminis ripa , quatuor pontibus iuncta : Splcndore & 
cleganria lumma eft , qiuirmbiem vuigb Florentia Bella nominatur, vt quae flos videatur Italix. Nobilidi 
mi's enim xdificiis turn Ditiino cultui , turn Ciuium vfui paratis , nitet. Imprimis eft admirabile Fanuir 
D. Maria: Florid* , totum ex marmore cruftatum cum Hemifphxrio ft upend t opens j iuxta turns ftai 
eximia ttntinabulorum , tota item inarmorea » modicoqne port interuallo vetertimum Manis templmn, 
1 otma rotunda magno ingenio conftrucrum t & nunc P. loan. Baptiftx facrum. Valuas habet ex are , 
fullli opere, tam raro artuioo factas, eas prxfertim .quae contra Fanum D. Marix Floridac funt, \t om- 
nes omnino , quibus ingenij vis adfir vlla . reliqua in Europa tota fimiles cfte nufquam arbitrator. Sou 
iacet in colic , prxcclus cin&a crepidinibus tophinis , frequentia nobiltum scdifioorum nitens } in quibm 
xdes maximx D. Virgmi Math lacra fplendidis ac fumptuofis qux in tota Europa funt , Fanis adnume 
randa , flue pretium marmoris , ex quo tota conftat; Hue excelientiam opens ac^artitictj , cjuo facia , fpc 
ttes- Perufia colli infidet Apennino , maiori 
bilis, olei , ficuum , pomorum , aliorumque < 
jnodum beata , noo loJum ante rei Rcmanx 

•nnic fuit. Docent id infigncs vietorix nauales , quas babuit. Viterbum lacet amceno fpatiofoque Joco, 
iugis Cyminijs, a tergo imminejitibus, plunmis baud pornitendi* operibus nitens » inter quae tons eft in- 
iignis , & maxima cum admiratione fpcttantium copiofus. Luca m pianitie (ita en , non procul a coiu- 
hy*. xdificijsper honefla • gen« lauu , pru^ens . ingeciofa j vt qux UbefUteoa fibt diu lapicntuiimc conia 
i «fi tiniti.nocum bcllii baud wo Tuciit p«i». 



conftat; line excelientiam opens ac arnftcif , Quo ram , Ipe- 
i agn patte fructiferis Ac amccnis aflurgente colli bus , vini no- 

optimoniiu iiuctuum tertiuous. I'ua , \ros oiim teiu o>. 
t norem , fed etiam ilia iam rigente $ ac item poftea multi! 



* ■ » • 



Digitized by Google 



T V S C I A. 



J2\ 33\ Scv Ji\ ten trio. 

mite J ruru'^ / '- frtJ ™ AAA ( v i*" 



-rr 



J6 



• r 



/ — I Cafrnti" 



TVSCIA, 



r// 

V PARS. 




t ,,// mill.hahcerxfs Cttmutt 




fciTXTT-i -LM il i*Ti i rrx 
Ej Me r idi 



rrr 



es 



35 



1 1 1 1 1 Y i rm 



36 



.3 



Digitized by Google 



MAgnificcntu ac lautudo huius Ciuitati* pro pnrdpua tctioi Tufci* haberi me- 
ruit Quod ad (itum., non (brommodo in medio , fed eriam in parte interiori 
tocius Italix uca, Amplitudinem eius quadraginra quatuor parochial \ ac fcptuagin- 
ta monaftcria, turn virorum } euro rouiienim oftendunt , pneter Hofpicaiia innume- 
ra>Ecdeuas 8c Sacella. Suburbia habct, qua; fimul iun&a nihil minus, quam ipfam Ci- 
uitatem prxberent. Dux Alexander de Medicis, Pap* Clemcnris feptimi nepos.arcem 
hie exrrui iuflir, qux pro tortuTuno loco totius Icaiiae habecur. Ideo non fruftra Floren- 
tiae nomcn ci inditum, 8c bercule, fioa omnium vrbium Iralix xftimari poflec. Pc bac 
Tacitus Procopius, & Agathias. De eius originc variant authoret. Lconar. Arent. at- 
nrmat banc Ciuicaccm fundacam a miliribus Luci| Syllx di&atoris Romani : Raphael 
Volateranus , a diuerits colonis & gennbus ftructam arfirmat , ac poftea a Caio Ca- 
fare. Marc. A nr. 8c Marco Leptdo Coloniarn Roma nam fadam. Sed hxc omnia U- 
tius Leander Albertus in fua Iralix defcriptione. Anno a Chrifto nato «. d. u r. 
Poimfox Pius V. Cofmum Mcdicem Florcntinorum Ducem , menfe Fcbruario, ad 
vrbcra venientem in Aula Regia corooauit, 8c in Magnum Ducem cum fuis (ucccflo- 

ribus crcauit. in cuius corona Ponrifex ilia verba infcnbi voluit: 

• 

Pivs V. Pontifex. Max. oi eximiam dilvctionem, bt Cathouca 

AifciOIONII MITM, fILACirWMQVl IVSTITIA, STVPIYM, PQNAYIT. 



Digitized by Google 



FLORENTItfVM DOMINIVM. 



33 



I 1 1 1 ' 1 ' ' ' '" 

Iflorentinvj 
dominivm. 



JO - - 




I i i li i - 







Vrti 



MJIO . 



delk 



m -- 



33 




P I i ca I j 'I i i 
Aleri j*[ dies . 




:i I i i I 



I'M 



J5 



ri 



i 

• 

3 

;.! 
i 
i 



4 



1 

J 
I 



M 



I 

ji \ 



Digitized by Goq^le 



FERR AHlENSfS' DVCATV1 1 

PAdus Hue Eridamis, fhiuiorum Rex Virgilio di&us, in duo pnectpua prirmxm cor- 
nua diuifus per, hunc trattum in mare Hadriaticum per quinque alia cornua ft ex- 
onerar, qua agrum Ferrarienfeni in quinque panes diftingunnt. Terricorium quondam 
▼ailibus & paiudibus depreftum nunc cuiconbut frequens , campitquc amxnum fcgetii 
& vini ram ferax eft, vt in iftis fru&ibus Nobiiitatis Ferrartenhs ampliflima vedigalia 
& redditus confidant . Ciuitas ipta quondam in aduena minimis parte ( quo loco nunc 
Ecclefia D. Georgio parrono eius (a era vifitur) fita, anno 4*4. in banc oranflata eft. An- 
no 656. per Viralianum Papam , tradu&a hue Vogentiana Sede in Epj&opatnm erc&a 
ruic A longiflimo retrd tempore Princibus Eftennbus panne, qui ad vfijuc Hercukni 
eras nominis primum Dticem fcmper earn a Sede Apoftolici ritulo Vicanarus generalis 
in temporalibus conceffam obtinucrunr- Anno ijoi. Alexander PP. vi. Ducarus cam 
riculo ornauit & prxfaco Herculi conceflir pro fe & (iris mafculis libctis lefprimk & na- 
turalibus in pcrpetuum. qui neporam linel anno 1507. in Alfbnfo ia. deficiente, cum 
ad Sedem Apoftolicam deuolura eflTet, non obftante Catfaris Eftenfis illam fibi aflcren- 
cit conaru, Clemens PP. vin. miflb illuc Tub manu Cardinalis Petri Aldobrandmi ne- 
potis fui inftro&i/fimo exercitu,iiJam in poteftatem redegit prerarxejue Scdi vindicauit: 
fub qui nunc feJici pace fruitur, fioretcjue. Vrbs amplifiima, arce etiam, Principum 
Eftcnlium ouondam fcde> inftru&a propugnaculum Sutus EccIcGaftici habetur. Stodiis 
iiberalibus kmptr floruit, virofljuc in litteris prxftantes mulcos&claros dedit. Uluftrium 
familiarum & Nobilium rrequenria, inftrurimma eft, qui in laudabili armorum & fa- 
pienrix atque cloquenti* ftudio rclicker fic fru&uoi* occupantnr. 

» 

Digitized by Google 




» •.. I' 



N s 



Digitized by Googje 



R W JBA flUlO-L/Rl 1 

QVondampars Gallue Togata;, poftca jfcmilia, & Flaminia dicta a YijspuMidspcr cam 
du&is,tande obndem &. opecam belli* Longobardoru Romania ftrenue nauacam Ha- 
4naniPP.8cCaroii Magm bencticio norncna Roma RomadioU.riuc Romanulf ,dcnuarurn 
obcinuir.Olei^e]!is.nibi2ciii(^om,liniq^ opcirai ferax»8c vt dcprellis camporu lociafegemm 
?bertatcce(etur>acfalis,& nucieorumpincoru, quo* I caiixco mmunicat, cop ia,ita circa mon- 
ies vinagenerofaproducit. Noucmcimtatcs Epilcopalesconrinet: Ccruiaro, Aviminum>Ce- 
fenam3fetinorium,Sarfiium,Forun^iui|,Fauentiam,Imolam, & mecropoiim iftaru Raucn- 
Miti. Hacfidem-Chrirti a S Apollinari accepit, porro,ac prxfidio Romano pharo^ue quon- 
dam nobilis ac potensciuitac, Primum Gotborum Rcgumvfedes,poftea bxarctiorum.qmvH 
(em Oriencalium Imperacorum in Italia obi bant. Lttcora eius pinetis abundant Ioannem x. 
P. M. Sc PetrnnaD imianum IlIuftridimumCardinalem-Eccldisdedit. Ceruiaparua &in- 
rrcquens.fed faiis prouentu fruftuofa. Aritninum ad maris oram, frumento abundat& vino? 
oIcoquoque,ficubus> pomis, 8c malis punicis. In huius temtorio Rubicon amnis exiguui 
(nuncPifacellusdicirur) limes quondam, quern Fop. Rom. armafisexerciribus tranfire nctas 
hiic \fabteftarum genri dtu pantit, rrugum fru&uumqiie ferax. Brctinoriunta via* milirari 
paulhim deflc&it in monte fita. infigm arce fpe&abilis. Sarfina Plauto Comico pocti gloria- 
rur. Forumliurj territorio taecundo frugumeft.BJondurrrFlauium hUloricum orbi dedit,& 
RairieriumpraeceptorcnrBartoli, arque etiamnum armis ac Iicteris excelJit Fauenria in pari 
ad viampublicam camporum planicie fita, vtreliquonim, ita iini optimi produdrix, mcrcav 
turacdedita, & maioricanisfi&iiibu* prasltant Imola^quoiidam Forum Cornelij di&a. pari 
agri vbertate cenfetur, & viris dodrina iiluftribus floruit, inter quos Ioannjs Imolenus, & 
AJwandri Tartagni C'onwi. memoria Celebris habccoRr 



Digitized by Google 



■>E1> VKS TRIO. 



Jo 

Z3. -1 



ROMAGNA, 
olim 

FLAMINIA. 




Digitized by Goo^Je 



V R B I N I DVCATVS, 



HAec Prouinria anno 147). mDocatum erefta (eptem Epifcopatus comple&iwr, inter que* M«ropo- 
lia eft Vrbinum, Ducum fades j rcliquc ciuitatef iftat. Sanleomna, Pilaurum, Calliutn. Eugubium, 
Jorum Sempromj » & Scnogallia. Mumcipia cifttHaaue muiis cinlta ad 400. numeramut , prxtex alios v»- 
cos i>agofq ic, Marchionatus ctiam Comttaruf<jue ritulis tnfignes. Vrtnaum templo mfigni , deto rrequenti* 
collegio Doaomm nobili 5c ptiuilegiaco , atduc Palatio rnagoirtco vtfenda eft, in q«o6c bibuotheca feruatui. 
varijs manufcuptis Hebraicis, Greets, 5c Latinis fummo Prmapum ftudto impenia vndecumqut peti- 
tii inftru&ilima. PUainam olim Romanonim colonta ad mare tita, vaOo , fotQ , « propugruculu penntr- 
atita, arcs qaoque 5c poctu comrnendacur. Palatium 5c htc Principts , excuforum rjrp» voluminuro warn 
farur (aentiat flc profdTiorus bibliothecl , & Armamentario infuper celcbie vifitur: Ciuitaa amxno fim, agio 
feruli , ciuium nobtlirate ac virtute prasrellit. Scoogallia mari quoque adiacet , cutut Epifcopus amplu ve- 
Aigalium 5c ceddituum fructibiu nuQi Iralicorum concedit. Eugubium niroero Ac forritudine ciuian prx- 
ftat, S. Vbaldo quondam Epifropo nunc patrono , eiufque facm exuuijs miiacjlorum gloria indytis vene- 
tanda. Callium elegantis operis pontem anuquum habet ; Forum Scmptonij Palauum Sc bono* culti/Cniof 
ac rcrarum viuarium muro cin him: amaena ,nec inftequens vtraquc ciuicas , etiam anciquiffima , quodqux- 
abm veruftaris moo J men ta tefbnnix. Sanleonma (Hue Mons S. Leonu) pofita in vertice Moans Feretrij, arce 
muniu eft inexpugnabik , noo tan rum quod per prxrupta montts uiacceHa fit, fed quod tantum agri fa- 
ults 6c foncium (ummj plan 1 tie conn neat , vt pratttdio alendo fuftlciat , Prouincut Montis fitJtri » fit )«. in el 
caftellis muniris dommatnt. Montana eft toca regk>, led fertilis 5c amsna : gent induftria, 5c armii atque 
artibns pollens, Architc&mae 5c pi&urx pes <^tens dedita, in o/ubus decamatum ilium Raphaekm Italia 



Digitized by Googl^ 



VR B INI DVCATVS. 



Sep 36] tentrto. 



jo*?? Adkiatici maris pars 




ME 36 



RIDIES. ~4sisi 



*9 



N 4 



Digitized by Goo 



.i P-ft RVSI'N V$ AGERi 

r A Gro Perufino , em* raultas adiuem & luftrauerit regiones Ioannes Campania , nullam ttmea iHam 
X \ culticxem amcenioronque fe cognouifle vnquam , fen bit. Tyberis fluuius hunc agrum medium fecat, 
rigatque. A quo paululum recedcns , vrbs Peruua eft , in ipfo monte Apennino flea. Exocnat cam Cele- 
bris Academia , quae circa anuum u. cc. xc florae caepit. Claru&e in ea auontm noitrorum tempore, 
Baithok* 6c Baldtts Iurifconfiilti ceieberrimi. Eft in huius territorio quondam Romanorum clade nobilrS 
Trafincnus lacus, quern Pleftinum cur nominet in fuis Annibalicis Appianuj, tenofo: Compleftiuu hie, 
vt babct didus Campanus , in fito ambitu circiter triginta m ill ia paifuum. Lucidus eft 8c perfpicuus , nee 
lecipit alicnas aquas , ncc refundit fuas . I nfi^nis huius aquae fuaukas : adeo Vt vtuo manarefbnte videatur. 
Tubus infill is adocnatur , quarum dux flbi fere contigux, ad (eptentrionem vergentes: vaa Maior . altera 
Minor vocatur. Hate incuha 8c deferta tarn urn remplticn fert in acumine. Ilia, qua: ad Ccmonenfem fpe» 
4bt agrum , ducentis prope fainilijs habiratur. Tenia, qua; verfus Meridiem confirm, Ac maior ceteris, fre- 
quens nominibus eft. Harum inoolat f 0 |, s fere ptfeationibus incumbunt. Prumentura vix ferum. Viaeta 
am em plantare non negligunt. Lignatum pabubtumque in finitimos campos ftluafqtie esrediuntux. Lirto- 
ris oram nulla tntetfufa ftagna aut paludes impedium: haec oliuetis abundat , quae in colli bus , qui circurn 
lacum exornam . mita felicitate conlpicua. In planiae vet© inter beam 5c colics, carubis Sc lint rama co- 

Ei, vt nc in reuqua quidem Etruna maior. Paucis in terris meiiora vina : poma quoque fuauifTima Pi- 
um genera in lacu non fum multa , copia tamen inaudita , qua ceteros Italia* bcus antecellit : cufus pi- 
fcationes toto fiunt anno , (etiam ipfo Brumac •tempore , quod n alius alius admittit in Italia lacus.) Hi 
pifces aduehuntur byeme ad Etrufcos , Vmbros , Picemes : Romam quoque , plurima qtiotidieiiimentacom. 
portant. Lucium hie pifcari vano colore , Cc quad viridtbus afperfum macults , ait idem Campanus , He 
quo intra lefert f eum nempe coire cum ferpendbus , in Jeque ilium hunc varium (brtiri colorenu Item re- 
snanfifle aliquando lucium in fico, quern cum vulpes caper* contenderet , alteram pedem etus demibusef. 
Sc deorehenrum : atque ambet iaucuw efle mostuos. Hunc Ucun aliquaodo tocum Attiuc uadjt fbuul 



Digitized by Google 



> OR VIE TV M. 

VRbs Hums regionis primari a Oruietum eft. Stca eft in exceHi praecipitique mom 
(patiofa in vertice planitte,(ine muris; quorum vice rupibus vodique prxruptis a 
ti(que cingitur:nacura hoc roodo creatis, vt ex (umrna crepidine deipeAum in ima pa 
cjuam horribilem habeanc. Casio eft iucundi(simo,preterquam autumnali report, qum 
in amne finirimo Palia, cannabis (blet macerari:tum enim aer eo faetore corruptee 
lonis permoleftus eft. Templu hie mmptuofifsimu,cuius fronte pernobiles ex marmoi 
ftatuac (ummorum artifuum operis elaboratas, decorant. Inter cetera eft hiftoriacoft 
Ada mo extra&e, ex qua (ummus Conditor Euani figurauit. Hare tan to artincio h6 
Iunt,vt hand pute humano ingenio vinci pofle. Tcmpli feneftra: alabaftreticar iunt,nc 
aliter ac vitru pellucidac. Seruatur hie magnis honoribus iinteum quod BoKenae magn 
miraculo (anguine intin&um ex hoftia (acra ftiliante effluxit. Id quotannis die quo co 
pons Chrifti feftus agitur,per vrbe ingenti cum religione deferunt, memoriae rami m 
raculi cauia.Suat hie etiam aedes (pledkU&imae ab Vroano V.Pont.Max.fa&ae.Vrbs fin 
quens olim ad mod u fuit. ceteram auorum noftroru memoriapartibus MufTarorum 
Marco! i nor u pernitiof lisimis defblata propemodu per plurimas illorum inter ic cards 
cxpulfionef^;, quamqua exftindis deinde ra&ionibus, paulatim intet res pacatas Caw 
turn populo,tum opibus,refecerit.Eft etiam in hoc tra&u Viterbu.iaces amoeno (pan 
loo^locOjplurimis haud parnttendis operibus nitens;inrerquxfonseftin(ignis,3c max 
ma cum admiracione fpe&anmim copioius. Eft 8c AQyApENOENSjquzolim Aquu 
di&a fiiit^ oppidum obiongum, io rooacepofitum, via, quae Sena Romam duciu 



ORVIETVM. 




Digitized by Google 



LIGVRJA. 

LTeuria antiquitus h*c Prouincia > nunc Genuenfo Ora vocatur a Genua ciuitate ma 
ritrima,qu*Reipub.Iiberx riculo Jjuic traaui dominatur. Gaiuam.Cuc, vtinmanu- 
fcnptis antiquis appcl lat u r, 1 a nuam, alij a lano primo I taiix Rege no men traxuTe volunt, alij 
<juodquafi lanuaht Icalix, & adrtum muniat exteris ad earn acccdentibus. Antiquulirnaciui- 
tas eft, quod exxneaquadam tabula ibiaflferuata (per qnam a SenatuRoauno.L.Cxcilio,& 
Q^ManutioCoflf. din ante Chriftum,iex finibus regundis inter Genuates & Vi&uriosdatj 
eft) dare patet In littore maris fita amceniflimo profpedu in montesinftarthearriaJTurgit 
/Sdifidjs fuperbe inftruda publicis & priuatis, fex m. p. in ambitu compleditur. Portu! 
mole in mare proieda tutiffimus, & magnarum clafliumcapax Ciuitas ab Innocenrio PP, 
11. anno 1 1 3 o. m ArchiepifcopaiemSedem ereda eft. Nobiles familias permulras ha ber ; ho- 
norum & opum fplendore ilJuftrifsimas. Gens in vniuerfum corpore haoili, aenque ingenio 
pollet, & alti.Hmos IpLrirus toiiic, vnde ft: ad ardua facinora patranda promptam dexterita- 
rem cenfetur adfrrre. Marktimis art 1 bu s copuf^ue inftrudtfsima quondam de I m pen 0 maris 
certauit, £c bellis facris gWiofam operam nauauir inuida Geouenfis clafsis marunque. Vnde 
& a Balduino H ierofoJy morum Rege ac Patriarch! Dambcrto clogium aureis lirtcris fepul- 
chroSeruatoris inferiprum meruerit; prafotens Ianvensivm prasidivm Sedpoft 
reditlonibus&difsidiisciuilibus'rradiCorfics tantum regnum hadenus retinuerum. D - 
fringuitur Ora Liguric in Orientaleiin & Occidemalem « fexEpHcopatuscomprxhendit. 
Mulra ilfuftriaqua bdlo.qua pace Genuenfium rada recenfentur, intcrque ea Noui orbis 
dfredio.quaraChrillophori Cplumbi Gcnuatis, anno 1402. immonali glorix accep&m 
ftrimui. 



Digitized by Google 




Digitized by Google 



PARMiE ET PLACENTA DVCATVS. 

PArmi quondam Romanomm colonta firu eft piano, V. ab Apennino P.M. dlftanMd A' 
men eiutdem nominis, quod fuburbta a ciuitate diuidit, & ponte iungirur. AMitic 
fplendida eft, incolx vcnufti, nobiles, animod, ingcn ioquc non folum ad rempub. fed ad li 
tcras & mtiitiam apriisimo. Rebus ad vitam neccilariis affatim abundat Agrum babet co 
CJuberrimijamotntfsimum optimumquc, frugum &nt>biliurn foftuum,acviniofnnige 
reraccnnNcc caret medicares aauis ad multa laJutaribus. Campi circa cam,& per torn 
Ducarum ioeri&imis pafcuis exuberant, & la&is copiam, quod cafeo fbrmando ex pecore c 
ci p 1 1 u r, adm ir a bii em reddunr obtinetque fummum inter cafeos commendationis gradu 
Parmenfis,vt & Laudenfisac piacenrinusmagmtudine & prsftanri& tori Europx noufsinu 
Vellerum item 8c Janarura tingularis hie copia eft & bonicas. 

Placentia antiqua ciuitas, cuius Liuius makis Iocis meminir , juxra Padtim (Ira pans an* 
nitatis & fenil icatis agro. vberrimil^ue pafcuis cenferar. Habec&aqujt ialfx roatcseqi 
bus fal candidifsimus conticitur: & rerri rbdinas,& falcus ad venationts oblettamcnrum. A 
tiquitus Imperio Rom. paruerunt> cuius maieftate collapsi ipfx quoque in iibertatem ferii 
dicarunt, reliqnarum ciuicacum excmplo. Poftea fob varijs Princip:bus aut Tyrannis p 
be la & r'a&i ones rucruntydoncc anno 1 5 ^5 , Paullus 1 1 1 . Docatu erecfco»filiu m fuum Perru 
Aloyfium Farnefium ei prc&cit.quo licet intra biennium a coniuratis trucidato, fiJius tami 
ciui Odauianus Impenum retinuit , & in Alexandrum filium bello in Beigb rcucitercom 
hureticos gefto iiicjytum Ducem, eiiuque tucceftoret ftabili jure tranfraifit. 



Digitized by Google 



P A R M ,£ BT PLACENTIjE DVCATVS. 



J2|SEPTEhn 



PARTE DEL CREMONESE. 



BiRTE 

& Man to 
SMmtU 




_12[ At fcR I DIES. 



'•t 



Google 



SESM TERR1T&R; 

ST.ru, ciuitdi adeo antiquds, vt eiw origo apud probatos autlores nulftbt reperhttur. N4JW quod i hmwkCm 
fcribttur ,eam fuifie conditam a Gallis Senonibm, qui Bretmo duct anno abV.C. $6%. jpacio feptem men- 
jjium (vt Polybnu £jr Plutarcbut fcribunt) eadem Vrbepotiti fuerunt, nulle cert*, aut [alt em probato auilort 
co nil of. Etenim l9.SareAerienfts t primw bum opinionit auHor, (qui ex eo quod of at fuo Polkratki nomm 
indtdu,proftere4PoUrates,f(U Poluarpm 4 plerifque appellatur) bb. 6»cap. 17. milium buiufc* fua oft- 
monk ttficm adducit . Iffe autem Hb. $. tdf . 1 j» ft Adriam Qudrti Ponufcit maximi familiarem fuijfe u. 
fiatm. Apudomnesautemconilat, Adrianum bum ab anno, n^.yfque ad annum. 1 159. in folio B.Petr 
fedift, &pwruU bmm Ioannis tettimonium de origine Sena longe amt ipfum conditt, rec ipieiidum non eft- 
Vehac ciuitate meminit Cornell** Tacttmlib. 20. Annalium, Cohniam Senenftm earn appellant, Quaverl* 
4* d)id Sena, qua etiam bodie in Piceno extat, & SentgdUU vulgo appcllatur, nequaquam inteMgipejfunt, 11 
aliqut falsi opmantur. Siquidem tempore Taiiti ,& Pliny, ea ciuitdi Pkeni t rmiamamphm Send, fed Se- 
nogaUUyfeu SenagaHua, vel SenegallU afpetitbatur. Quod ex verbis Plimj & Cloudy Ptolemai liquid', 
conflat, PlinimenmColonUm Stnenfem inter nuditerraneat Etruru colonic diferte enumerate idewqm 
pauu) pott etiam Sepegalliam in fexta regisne ItatU coUecat, PtoUmeui verb , nonfolum in Uttmu, at tjpi 
excujiiyfed ittam in Gracit, ujdemque antiquifimii, & manu fcriptit codicibm, Senam inter medittrrmj 
Etrnris ijttitdteS) Senam veto Galluam ( lie etiim earn appeU/it ) inter aluu Senomm ciuitates, prope An- 
fonam & Famtm fortund,recenfet. In hoc vrbe Gjmmafium eft artlum & JurijprudentU celeberrimum. Ft 
&Hefa4U,inqutdomwsomnmmn4tiemim inpimi&feregrmi redfiumur,& difliniU l#a fm Tin 
rum, vbi leSti exxx? 1, & mulmum*, vbi leUi exxx 1 1 1. Ipfm reditm ad $000. ducaSorum afcendc 
farm eft. Pirn II. Pont. Max. Anno 1459 (qua etiaMdnntidem Pirn PmtffXCTfdtmfuit J Sena ormdv 

t 



S&NjC TBRRITfcJU,. 




5IENA J* 




_^ " Occi= " dena. 42 



Digitized by Google 



MARC A ANCON ife 

Olm hac Kegi* Pkentmvoedtd fmt.hodit Mar cam Anconkanam ab ermrrbe prtmaru apfetan. 
Quondam quoquf Marca Frrmiand abeim ofpidodifta fuit,vt Bbndw prodit. Ablfauroflunmev^- 
que Drucmum amntm, inter Adriatirum mare , & Apenninum mortem exporrigitur. Viccnos, Vmbros, c 
Senones bunc traclum quondam ifuoluij[e,lttterartim morwmeniuceniiM. Habet htt Rtpo agrmn ferttlem, 
mnisgentrit frugum copiam producentem, fed ligrurijs quant frumentarv fruftibtt longe eft fraftantm. 
Siitm tmlxudtm prtcrpttam in oleu pradkdt. Vrhs eim primariafrt dlxmut ) Awcona eft, a fitu nmen 
habtns^ quid m Cvm eko promontorio, tanquam cubit m in Adriatic um time promt* at. Vnde burnt xrb* 
dntiqua(qua ex tend inter dmnemmtur ) nurmfmatd, cubht cdUmum mamt tenente, infignita cotifpii iim- 
tur. Habet bsc vrbs port urn antiquitate venerandum, a Traiano I mptr store cxadificatum, quod ex titu nttr- 
morcd infiriptkne ibidem oftenditur. EB& AeiURuma, quod & Rkhterum 3 hod$e id oppidum Hecatsjti 
vacant, in monte fuum eft, cuius mmdmas (quibut certie anni innporibwgaudet ) ex mmbut pern Orbu par- 
tikm frequent at at vidimtn. Son longe ab him eft diud Maria Later et ana fdnum, valid, funo micro tumvici 
tlliddbarentecinilum. Cuiwddubrj magmficentia dt loci reiigio tanta et% vi tnipfo ftdtim introituttcm 
non in ddmiratmem rapidtur . Fdnum hoc omni beUko inftrumenio, turn addefend.ndum, turn ad tenendum^ 
nt a piratis diripiatur 9 egregie munitum eft. Viint feri cduponibus, (tabular ijs, cakearijs, dlnfque idgrncru 
bomintbmioniijtydqvibui bk toto anno ex omnibuipropenwdumregientbut votorumcaufa muxino rutnun 
fonfuentibuijtiecejf.tria fubminiftramur. Fft & oppidum cum arte Fabrianum.huim mold fire ex chart* 
nob tit, qua tnde Fabriana numupdiur, riBum par ant. Sunt prater (a ahu fraclara in box regime opptda, 
quorum def riftionem apud Leandrum lucidentam habemtu. Apennhm monsboc loco, vbi huk regioni tmmi~ 
VityeditrytmuiugufeipfumfiipxatJnqHibut antrum tdudbonitiUquadSibjriUctgnominant (Grottada 
la Sibylla atque compos EljfmfnguM. 

Digitized by Google 



O 2 



RE GHVM MB* POLlf AN VM, 

VNiuerfum hoc Kgnum hodie coo tine tux inter Adrian mm Sc Tyrchenum mate, abarane Tr.iemo, & Furr- 
dis.vique ad Fretum .'.(dUnx. jon-inctque noucn opulent idimai .imcenilDmafqtie Italia* Ketones. La funt, 
Latij pars,Campananta fdix.Lucam, Calabria, Magna Graeda, Salami m, Apuli Peucetij, Apuli Daunt & Apru- 
tium. Vrbs.qtiat regno dedit m>me»,lautitBmacmita» Neapolitans litton flc amornilfimorum coUium radicibus 
appofita eft; Aerem ruber pbctdiilimum Sc mollcm,agrum iucutidifllmum; eoque haeastate Pnncrpes ittuftre'- 
que viri non minor i frequentia quam olim.Neapolim concumim:«tenim vniuerfi fere regni hums Re^uh maio- 
rein anni partem hac in vrbt exigunt , atdefque fplendidifttmas fermc omne* habent: vnde Prinriputn , Ducum, 
Marchionum.Comirum.Eqaitum.Dodorum, Baronum ac nobilium hominum plena conrcrtaque aded eft, vt 
paiicifHrnx Orbis terra: duitatcs huic exaequau incolarum nobilitatepofle cent cam. Vrbs fparitim ampleftttur ma- 
gnum, inter marc imoe mil i mofque colics ardificara inasniHce,moenibus Hmndimit, pndci tun haud. pwdem luilu 
Caroli V. imp. confeptaj munit aqoe. ArcesfortiiTnnae rumba^CaAelkim nouum^ioc Alphorsfiij primus inftau- 
rauit,operibu(q'.ic maximis (epfit.adeo-vt rtrmiilimis- Europac totius propugnaculis adnumerari mezno qucac Ca- 
ftellum tunc Capuanum, quod nunc concilijs habendis, 6c Imperij.duitamfque negotnr attrtbutum eft. ItemCa- 
dellum Oui.modico extra vrbem fpauoinlcopulo (Meagrum veteres appellabant) cin&um naan.Ptarter batc.Ca- 
ftellum Sanremerenieelr irvrupemoenibus vrbis imminente fuperioribusannisa Carolo V. mirince communis 
rum. Extra muros Auftrali parte motes in man.opus arte fumma factum corifpiatur,ad Portuscommodrtatcm at- 
que tutclam.nauibus ex omnibus fere orbis partitas perpetuo pleai. Gymnafium euarn omnium difaplmarum 
Neapolu ruber; ad quod ftudiofotum ex roro re^no maximus fit concurfus. Extra magnirVentiftl mam banc ciisi- 
atem,ager amucnifirmus atq*Je iucundiillmus ell non foiiim rebus ad hominum ani.Tuliu»nqueneceiTitatem ( fed 
etiam ad voluptates atquedclicias opornims vndiqueconferrus. In primts omne genus f rumen turn, viniquenobi. 
lift) ni fummam abundamiam f. mdit,adco,vt qui n on viderir, tantamvnius iugcritum fhimenti turn vinivbet. 
latem effc poffc.haud facile credat.Colles item noc in agro ferad(Ttmt,plenique nobilidimoriim fruduam } & *li- 
qui theatrorum inftar areas plana* dngentes , venanombus ferarum oportunas. Praeterea drcum Neapoiim borti 
amcenilKmi cultiilimique medkis, ac emfcemodi ^enerotisarboribs , omati , duldfliinoque tiuuiorum vndiquc 
difcurrentium rmiunurerefonances fum. Lege Vbertum Tolietum 3t prstcipue Leandxum. 



Digitized by Google 



RE6NVK NEAPOLJTANVM. 




I 



I 



APRVTIVM, 

M regno Neapolitan© ptouincia eft quam vulgo Abruizo vacant, Latini Apnsriura} Vade vti b ob- 
(atro.ira non a Brutijs, vt quidam forte puraucre, indubitatum. Termirlos hulus oodit fadunt mare 
Adnaricum a Septentrione j Trootum olim Trucnrum.a pane Occidentali j Fortorum , quondam Fremo 
flumioa.a parte Oriemali : a Meridie habet Apenninum montem : quamuts 3c vlrra huoe aliquibus in lo» 
cis fefe extendat. Hanc autem Alphonfus Magnanimus Arragonue Rex dtuifit in duas , in Aprurium Ci - 
teriorem nempe & Vkeriorcm : quam Vltexiorem folam hare tabula comprehendit. Diuiditur haec a C: 
tenure . flumine Pc&ara , ab auriquts Aternus dt&o. Tradit Scipio MazzeHa in fua Rcgni Neapolitan! ac« 
curatiffima ddcriprione , hanc regionem dfe fitu naturaque munitam , 3c incolis ftrenuu habitatam ! 6m 
agmm die vini 3c armenti Secundum. Vrbes hnius primariz funt Aquib , Interamna , Amatrica , Atria, 
Pinna .- & quondam Amiternum atque Furconium • ex cuius minis A qui I am nine quinque millibutdiftan* 
tem zdincatam in coUe (cribunt Volaterranus Se alif. Vrbs haec fita eft in agro omnium rerun feruliflj' 
mo : vt cuius bralTica capitau (cauli capucci vocant) rrtginta , imerdum quadragima libras adpendere tradit 
M azzeila i a deb vt non fruftra Martialis dixerit , Nm Amitermm *g*r ftiitiSm educmt honu. Croci in 
huius pomoerio tarn infignis prouentus , vt inde linjulis annts pretium quadraginta millium ducatorum 
aureorum rectpiant. Forum hie rerunri venalinm eelcbratur quotannts a populis brcumiacentibus. Habet 
centum 3c decern templa. Circa hanc vrbem deTcribit Blondus (axum , Tub quo forts olet , Petronici voca. 
ti , man at : quod oleum a multis petirum addit : at dtligentiiit a Teutonis , Hungartfque coHi^i 3c afpor- 
taxi . quam ab ipfis leans. Idem fupra hanc vrbem , circa A term fiuminis funtem dicit fibi ab accoln 
often faro pytum colli innaram , uliter faftigiato , vr aqua pluens in earn arborem , triplici facia dilution* 
in tres magnos amnes diuerfo petemes regioues , Velmum , Truentura , 3c Ateznum , dllabatur. Amiter- 
-km vrbs in Uftoaa eekbtis , 3c nobilis hutorici Salmtij pauia: bodte eiiss * 



Digitized by Google 



APR VTIVM. 




A P V LI A. 

HAcc quod ad terrarum fmrniatttnet,temperatn9imamOrbis partem fbrtitaefh 
Frug^s, olera, fru&us praeftantifsimi hie (one. Auena huius regionis com hordeo, 
& hordcum tricico aliarum, certare poteft. Meiones optimi faports, 8c citria vbique 
bene proueniunt. Herbar Medici's vciles, omnium etficacifsimx. Ca^um falubre.fbluni 
sionaridum, neque paluftrc. Sed hxc tanta munera, quibufdam etiam malis videntuf 
mixta: nam & hicNatura, Arachneum animal gignit nocentiisimum, cuius vencnuin 
rlftulis 8c tympanis pellitur. Sunt & Cherfydri ferpentes,& Bruchi quoqne; quae omnia 
taAu fcedanc Huius regionis Vrbes,olim fuere,Tarentumi hare ledet foperba,imer duo 
mariapifcofifcimajoblongzlnfube habet for mam. Vrbs omnium iudicio inexpu°na» 
bilss. Callipolis vrbs lira eft in extrcmo promontorio longe in mare procurrenti,(ed ar- 
Aiisimo Ifthmo, adeo vt in aliqua parte, vix curribus peruius fit. Munita eft,& rupihu* 
(epca: a continenti Vnicuseftaditucjinquocaftellumeft munitiistmum. Hydruntum, 
ha?c totius peniniiilae, 8c aliquanto amplius nomen Metropolis, fuo ( vt puto ) memo 
adepta eft: haec vetuftate, acciuium fide, atque ammi magnitudine fatis nobibs. Por- 
tum habet fatis commodum, fed ab Aquilone, minimc tutura. Olrniroinuttfsimaerar, 
nunc fere aequaca folo. Hie terminus eft maris Hadriatici 8c low^Plinio auAore.Bran« 
dumim vrbs eft nomine famofa, portum habens omnibus cognitum, quae duabus Ca- 
thenis, 8c rurribus clauditur, euerius rupibus ac Imulis vtrim|ue munitur. Vrbs quon- 
dam populo/iisima t nunc fcre delerta. 

* 



A P V L t Ai H 




N 



SfCILIA. 

Fmo vettrtwi Hiftoricoroiti V*f"Geogra£fiortim ndn memiriit, atque fludiose hanc 
, fnfulam defcriptit; imprimis Strabo, Planus, So:inus aiiique. Hanc optimam Infula- 
rum omnium appelfat Diodorus: Solinusitcm. quicquid hxc fiuefoli, fine hominisingeitio 
gignit, proximum efle his qua: optima iudicantur, fenbit. Lx Ncotcricis vcro ficeam defen- 
bit Vadianus: Sicilia non femlicare modo/ob quam tamcn Ccrcri & Bacclio a vetenbus con- 
fecrara fair; 8c horreum etiam Vrbis Rome credira ) fed frcquentia atquc vetuftatc oppido- 
rum. amnium commodirate, & rerum geftarurn memoria, vi&orijRjue Pocnorum & Roma- 
norum altercantibus, fupcr omnes alias infignis. Vibes eius (eptuaginca duas Plinij xtas nu- 
meraur. hodie duodecim Epifcopatus feruncur, late patentibus dioeceii bus. Pod diuifum 
Oriemis& Occidents I mperium Conftantinopolitanis paruitper annos pene cc. Tenucrc 
earn multis annis Sueuorum Duces. AbAnglis& Lorharingis etiam pecita inuafaque fun* 
hoc max i me tempore, quo in Sy rum Saracenos expeditiones fumebantur. Poitrem^in 
Rcgum Arragonum Hifpanixmanus peruenir, hodieque ijfdern obfequitnr. Neque alia eft, 
quodquidem fciam toto Orbe Ir.fuia,quam ex aequo Grxci& Larioi (criptores partimoO' 
bilttate I miliar partim autem occafione rerum geihrum,celcbrioremrcddiderint. 

Qjji plura vclit,Benedi&um Bordonium, qui omnes Orbisterrarum Infiilas vno volomi- 
ne comprehendit ; Leandrum Alberruro • D om in icum Nigrum- Francifcum Maurolicium; 
Miriam Aretiam, qui earn duftiflimej oc tandem Thomam Fazellum Siculum,qui earn 
exaftilTimc pleniifimcque.de fen bir,Iegat: apud qucm quoque iEtns monrishiftoriam hab«, 
de quo etiam P err us B embus pecuf iarem lib ell urn edidit. Sed lege etiam Ciceronis Oratio- 
nei m Vcr r cm . Toum Sicilk an tkju i ut cm ex n u mifmatibu s rcflitui t Hubcnui Gokziui. 

Digitized by Google 



St CILIA. 




CORSICA. 

COrftca, Maris Mcditerranei Infula, rari|solim populis inhabieata ftiit Longiturio eft 
mill. cxx. Ambitus ccc. xxv. Vi bc$, Pliniui xxxui. in carunTenftarur* Huaic bt- 
fariam in du as partes cam diflinguunt, Plagam quae Orientem Soicm refpicit, Larus in- 
tcriusj partem vero huic obuerfam, Latus exterius vocanr, Pars qux ualiac propinquior eft, 
Cilrnontana; quae verfus Sardiniam «xcurrit,Vltramonrana dicitur. Incolai tamen altcral- 
tcrum Vitramontanum, fe ipfum veto Cifmontanum, ad montium Gtum rdpicientes.aDpel' 
Jantt Infula eft ab omni parte aditu difficilis, quum prxruptisvndique coilibus comprenenfa 
fit. Intcrius fimilitcr magna ex parte montofa, ideoque rrumcnti non adeo remits ell, Vino 
camencommeudatur, quod hinc Romam exportarur, Corficum^uc a loco nomen habef. 
Cigntt & cquos feroces, & canes venatico (pecta tx magnitudinis: Mufmo quoque animal, 
Plinio au&orc hie eft, aricti* genus, quod lana; loco, villum fen Caprinum*, Mofoli hoc bo- 
die vocant. Hoc animal tamen a Strabone in Sardinia defcribitur. Incolas pro fternuts miliri- 
bus Italia habec. Mel antrum veteres hie inueniri fcribunt. Solus hie agcr laptdem gtgnic 
Catochiten,qui manum impoiitam, vetutgummi retinct. Mac infula piimvim a Tyrrhene 
occupata fuit dcindc a Carthaginen(ibus:niseameripuerunt Romant, qui earn teamieruoc 
vfque dum Sataceni cos exputcrunr. Hos ex e* profligarunt Genucnfcs. Tandem can(aa Pi* 
(ants, Ponttfcibus ccflit. Vltimo ad Genueniium iura redrjt, quibus ha&enus obedir. Hanc 
infulamtim accurate.ex Auguftini luftiniani commencaiijs dcfcribit Lcand«r Alb*tu*vt 
©mnmo nihil in ea defidcran poflf vidcarur. 



Digitized by Google 



CORSICA, 



is cm a ? frfs^tiA. 

TErrxmotibuilianc infulam (nlim Aenariam.ab Aenear clafle h!c appulfa nominatam) ab origin* obnoxiam 
fuuTe,igna,cal»dafque aquas farpiusexindeexupta*,ex Suabone,riinioque,difcimus. Epomeum montem ille 
vocat.hic Epopon (S. Nicoiji hodie indit;ctant) quern ex eadem caufae ("undo emicuifle , conculhim , imetdum 
ignes aiummrte tradunt.Hinc fabula nata de Typhone gigante, (apud Homerum, Virgilium, Sibum, Lucanum, 
aliofquej vr idem inter pretatux Srrabo.quem mere fub ea.obuerluque corporis flammas exfpirare & aquas.fabu- 
lantur . vtriufqueemm ad miraculum vfque feraeem decent etum ex recemionbus lo.Elyhus , Franaicds l.om- 
furdus.Ia P/>ntanu»,Solerunder, Andreas Baouu>,& inftar omnium luculcniiflimc huius tabid* airttoi Iafolinu*: 
qui numerat jn ea, prarter oftodecim ba1neasnaturalesabali>« defer iptas, trigima quinquea fe juimurn deie<b.\ 
Idem prarter hacc balnea oflendit in eadem nouendecim fudatoria, {h'xmtroUi vocam) & qmnque arenas medi- 
catv.ad fuburationif , in media*, vfum. De ignc fubterrane© hoc A iiltottlei in Admirandts , nempe aruSiaru hie 
cfle.igneaquidem vj/eruejitiquc adore fupramodum ardere.ncc tamen rlamrnarri emittcre, at contra aenperunc 
ruttoriam ex Elyilo.Pandulpho.cx Pontano. tit locus in hac infula U.p. fere ab vibe cognomine, qui Cremate a 
fordo incendio.qtiod hie fub Cacolo II. Anno miUefimo rrccenteitmo pnmo aecidit , nomcn retinet. Hie enim 
ruptis tunc terras vifceribu*,ex anhelato incendio.non modica (ui parte ita conflagrauit : vt uculum igne abfum- 
ptum.poft voragineabforpfcru.prouolutifq'ic ingcntis magnirudini> infublime iaxU; fumo.flaminis, puhierequr 
immittis , port que per agros fparlim impetu fuo lattatis , maxime \ bcrcm atqueamacnam infill* tegionem , va- 
liauit. l>uramrqiiehoc incendium binoscontmiio* menfes, quofathim.vt multi horn i no \ aniroahaeaftadepr- 
iierint:muluquc inde confccnlis nauibus in vianas infulas.contineniemqueaufugerccoatli fuerint At non mini's 
aliartim terum hare infula ferax. Vina enim in ea ccleberrima tfc mnjti generu.vt quod Gnccum, I annum, Soibi- 
Ilium, & Caudam cabajli nominant. Friimcmi.idqueor-umi, circa Epomeum montem.diues. In eacedrus.i;:iu,, 
cotoneus vbique. Alumcn.fiJphur.ex eiu» fubrerraneisefVodiMir Ncqucauro immunu. contcrtantibtis hoc olim 
Strabone.quondam hlylio, 3c nodic Iafolino. ( irea Ligorum (vu|«.'o licdiftum) momem multa venatio rallaiw 
rum, lepoirum,cuniculorum,alior)imqueanimalium h Inert num. Ad prnmontonum S. Angch pifcarionis rnagnui 
prouentus.etumcorallii- Haud proem inde eil Ficus ^liucFicherj) \ uiitii.vbi Aqua c terra ebuiliens, id qua cat- 
pes& pifcesexiguo tempore coquuntut:eaquenihilominusertboMi fjpons. Imbifons Nitroli dittui, inqpeiD'ia 
admjrandum.prarter eius in iajuadu morbij \ jnutes,quQd in cp lmuni impoliium/pacio utum diciiun , adkjt- 
mam perdu^i albcdmem. 

\ Digitized by Google 



ISCHIA INSVLA. 



§epten " 



■1 m 

fSCH IA INSVLA. 

. — . K 



SB- trio 




Mcri 38- dies 



If E L IT A. 

DVas Melhas nobis commcmorant Geography V nam, qua? ex fflyrico Corcyram natrJ- 
gaotibus occurrit, Alteram inter Sici liam & Arricam, qux, Srrabone tefte, cantons alias 
dehcationbusnomen fc-pmiom dcdir: Hate procuJ abeft a Pachino SicUiz promontorj'o, 
Sexaginra m.f. periculofo tretodifiun&a, centum trigmta m.f. in ambiru coliigit. £a nunc 
torruptovocabulo Malta dicitur:&in ea ciuitaseiuldem nominis. Induoad Aquifoneoi 
promonroriaprominet, quorum altcrum luiioni, alteram Hcrculi olim (acrarnm erar-,in 
qoibus ceieberrima deorum templa rucre*, qua; non ab incoJis can turn, fed ab cxteris quoque, 
ctiam hoftibus, maxima in veneration* habita fu&re. Habet eriam opeimosportus, ex quo 
opibus au&a. fcrpnecipue incomponendisex lino relit, potens quondam fiiit. Cumino ho- 
die & xylino lino fertiiis. (nvtraver^ Melita D. Paulus naurragium recent, quidam am- 
bigunc. In a#is rerert Lucas, Paulurri Adriarico mari ia&arum, poft multos err ores ruui 
fra&acum fuisin Ijmn tgnotumappuluTe,idque poftei cognouiiTe etTc Meiiramiport tres 
▼er6men(es,naut Alexandria ve&um, Syracu&s venule. Ipft narratlo indkat Melitam 
fuifle iliam Arlricani littonsnon Illyrici infulam. Quid entm nauis AJexandrinaSyracufai 
perttura, facerec inlittore Ulyrtco? At inquies, I a&abatur Paulus Adriarico. Fatcndum.ac 
idem mare etiam hue vfque extendi, docent Strabo & Ptolomxus. Hinc null i dubium efle 
debet, quin B. Paulus in hanc infulam dclatus fit, earn^ue naurragio fuo,nobiiem reddiderk. 
Sed his amnis proximo ciapfis, rugarailla Turcarum, maxima daHe,Hierofolymitanis Eqoi- 
tibutpropugnatoribus,eam fortiter atque immortali gloria dc^endenubus, mult octlcbnor 
fada eft. Hanc infulam clcgamer defcripfic Quinonus Heduas. 

r . • * ■■ mm » m ■ J 

/ 

Digitized by Google 




CORCtftU' ref i'oRFV, * 

■"■ \.i x~ . 

COrcyra Infills eft maris Ionij. Vlyfiis naufragio & Alcinoi hortis clara, 
<£ta a Pharace, Phajacia: noftia verd anas, Corfu nominat. Decern M.P. a 
concinente eft. Fotcunda , Homero tcfte : & vbi fehces viri nafcebantur, rerum ma> 
ricimarum maxim e ftudioft,aic enim , Phxacibus nullam efte fagiccandi curam; fed 
in malis , remis , n ambus occupati , aiacres Ipumolum mare fiilcanc; & alio in loco 
dicic, vt Phaiaces in nauigando cxteros viros prsftant, ita in texendo, mulieres* 
Hoc enim muneris illis Minerua largica eft, vt & (cite manibus operarentur, & 
bonam men tern haberent. Inlula qua parte Septenrrionem lpe&at, plana; qua vero 
Meridiem, alpeftris eft. Habet cam en narc pars aliquem finum a cauribus liberum, 
& 4 vento tutum , quo in loco ex fonte nuuiolus quid am mare inuadit. Opidum 
primarium in ea, vna cum inlula Corfu vocarur. Aliquando Corinrhiorum , aJs- 
quando Samiorum colon i* fuit: nunc Venecoram dicionis eft; qui arcem muniti£> 
nmam oppido adiunxere, praciidio contra <Turcarum in (ulcus. IncoLe Graxi font. 
Orli mira dementia , qua nt, vt nemora ipG ex cicris mcdicis , atque id genus ar- 
boribus^conftent. Segeces camen minus lattas habet, propter Auftrinos ventos,qui- 
bus exficcat*, are&unt, antequam ad maturitatem perueniant, Mellis hie mgena 
copia colligitur. 



Digitized by Google 



CORCYRA VfJ CftRFT. 



G R A E T I v< B 




I 

L — 



■ Occi • deni^ 



V.tJ 
8 

■ 



Iff- . . ■ . 



* 



H I S T R I A. 



INter omnes qui hanc Regi oncm defcripfcrunt au&ores, Ludouid Vergerij ex Hi in i A 
oriundi dcfcnptioneni, fucctn&e pro loci capaciutoLcftoriofferrcdecreui.Hicin Mun- 
ftcn Cofmographia dicic hanc Psninfulam, ab initio finu vbi Tergcftum fi turn eft iuxu cius 
litrora, vfque ad oppidum S. Viti, quod in Fanatico ad Flumen amncm eft, pluiquam ecu. 
paflus habere. Tota regio, inquir, mi in me plana eft, fed neque arduos montes haber, ncquo 
ctiam infoccundos, venus colles dicendi lunr- vitibus , olcis > altifque rru&irerii arboribus 
tonlTri, rrumento, pafcub & pecoribus abundant. Vnum ramen babec montem altitfimunr, 
in ea parte qua ad Fanaticam vergit finum, quem vuJg6 Montem maiorem appellant. Is na- 
uigantibus primum apparere folet- i n cuius (ummitate fons exoritur vbcrri mus.In hoc mon- 



tus, & primum accolx Riianum, vacant, Nauporrum, Quietum appellant. PoflrtrnuS 

flmt in i mum Fanaticum, & eft modd I tali* terminus. Vrbes funr, Mugla, Iuftinopolis, In- ' 
Tula, Pitanom, Humagum, Emonia, Parentium, Ofara, Rubinum. Pola in extremo Hiftri* 
promontorio a Grxcis exftruda, Romani cam dixeront Piitatem Ivliam: in hui« 
agro Amphitheatri reliquiz vifendx funt, cum fcpulchris aliif&ue monu mentis antiquitfimrs. 
S. Vitus, omnes maritim*. Mediterranean vero Pingucnram, Montona>PoituIa^Grinnanurn, 
Bulls, Santo Laurenri us. Duo Caftra, Sanro-Vincentius, Vallis Adignanum, Pameranunv 
Al bona, Flanona, Petina , Galignan urn , Coflacum , PifT num, Ceicberrima eft Inftinopolif, 
quam vulg6 Caput Iftrix vocant Piinius j£gidam. Ea eft in icopuJo fita, longc a continent!, 
cui longo ponre iungitur. Paret Veneris, cum multisalijs- nam par* oppidorum Iftriat, Ao- 
ftriacii oocdit. Incoic plcrique paupcres,oc Vicinia ampUIIimanim vrbiura icalix extcnuao. 




Digitized* by Google 



H I S T R [ A. 




SEBENICVM, et zar a. 

ZAra,olim Iaderam vocatam putamus: 'eiufi^ue territorium Liburniam antiqui- 
tus didam , fcribit quidam. Incolx iam olim piratica celebres fuere , idco Li- 
ui us eos vocat gentes feras , 6c magna ex parte latrocinijs Maricimis infaraes. Sc- 
benico , Sicum antiquorum eft* Vtraque maritima in littore Hadriacici maris vrbs, 
fob Venetorum imperio. Ager eft fertilis , vrbs amctna, fed hodie parum Culta , 
propter excuruonet Turcica*. Et loco quo in hac tabula videntur depi&a antiqua- 
rum acdium colapfa fragmenta , Dominicus Niger Eflefiam vrbem olim fuifle, earn* 
<^ue nunc folo arquacam fcribit j locum^ue hodie Beribir dici , vbi *Epigrammata 
Grarca, Larinaque, & alia antiquitatis monumcnta mulra ctiamnum vHunrur.au> 
«5tor anonymus nuius tabula; f Bcrgane cam vocat* Lege de hoc traeni Iilyridis 
eundem Nigrum , Geographix libro 6, Addam quod legi in Itinerario M. Cor- 
nel ij Sceppers , Oratoris quondam Ferdinandi Rom. Regis apud Solimanum hoc 
aempe: Vidimus Zarac, mquit, templum S. Ioannis de Maluafia, fic vocatutn, 
<moa onerarix nauis ibi periclitantis nautxvouere le coaftru&uros templum, Ctuus 
calx temperaretur vino Maluauco, quod factum fiiit. 



Digitized by Google 



SEBEfclCVM, ET 2AR A, 

g ■ V 




* t 



Google 



ILLYRICVM. 

ITJyriaira , ant n aliis placet , TllyrU , regio eft in oca maris Adriattci , Ttalix nppofita.' Hunts termini 
not* ab omnibus i»fdera limitibus drcumictibunrur. Primus emm banc inter Arliam fit Titium fiuuios 
conftringit. Ptokmxus vero earn ab Hitlria ad Macedonia: vfque confinia fecund um maris httora produ- 
cit j tnediterranea cius ad Pannones 8c Mceliam Supertorem expandit. Multoampliorein cam dcTcnbit Tom. 
Mela , fit Dionyfius Alexandrinus , totam enim mans Adriatict oram a Tergefto ad Ceraunios vfque 
monies , Illvrijs aflenbtt , eofqtic vltra Danubiutn fluuium habitarc doctt ; Danubium namquc inter eius 
flumina Mela numeral. Ulyrtcum nomen habet ab ftlyrio Polyphemi F. Icribunt au&ores : quidam ab lU%— 
rico Cadmi filto cos denominatos air. Totam Illyriri oram maririmam cum intuits vicmi* , commodn <n- 
ftru&am pottubus tctibit Strabo ; cum quidem contra , ItaUca ora huic obieda , fit fmpocruofa. Olida eft, 
vt Italia , fit bonamm fmgum ferax ora Illyriri , oleis fie vittbus cgregia ; nifi quod loca quxdam prorfus 
afpera funt. Quae fupra banc fita eft Regio , montofa eft rota , frigida fit niualis j maxime qux ad Sep- 
tentrionem vergit. Incotx hunts oiim larroanjjs adroodum dediti { hodie veto paulo rnanfuetiorcs , Itgaa* 
plerumque habitant xdiSrijs culmo contettts , prxter paucas (morales vrbes , in quibus humantus degunt. 
Inter hat primi nominis eft Ragu(l,olim Epidaurus , vrbs hodie Emporio fit Repub. nobilis , quondain 
libera, nunc autera Tutcis tiibutaria , eoque nomine (vt Nicola us Nicolai in fuis Obferuationibus tefta- 
tur) quotannis 1 2000. ducatorum aureorum Ortomannis pendit. Hxc de Irlyrico in genece ; nunc de no- 
ftra hac tabula , quae torum Illyricum fecundum hotum audorum defcrip tiones, prxtcrquam Plintj , mini- 
mi: conttnet. Sunt vero in hac tabula, Hiftria. Slauonia, Dalmaua, Bofma, Carinthia, Carniolx fit Su- 
rix pars: omncs fere regno Huagarix vedienlcs, prauet pauca maritima , qux Venctis patent. Turca as- 
tern non minorem earum partem fibi fubiugauit. Hx regiones fere omnes fuis tabulis a nobis defcripr* 
flint , eoque hie nihil de its dtcerc decreiumus. Tantiim de Stiha hoc addere libuit , haitc region on tbli- 
cet ftrumoibs 1llos popuJos producere inueniuque ibidem cam ingenti ftruma , vt ipfts loquelam impedot; 
fix mtilier lactam (vt Aubanus ex rama tradit) illam poft tergum , period* ar 
ti impediment© lit. Suumx cautam, aquae aenque quibus vefcuntar incolx 



Digitized by Google 



iLLVRICVli 




- Q R, £ C I A. ' 

HAec eft iHa regio, quae Tama, quae gloria, qua? dotrrina, qua: plutihis artibtK, qua* etiam Tmperio cV beliica 
Laudc dm flortm. Libera prirniim/ed dum imperium infixiosaffeftat.ferua. Vt ingenere defcribamus om- 
nium incolarum huius tcgioois viuendi morem.operxpretium vi&tm eit.Nobtle* tV dues a ceteris plebeiis , infi- 
fnaequc fortt nx homimbus difrernere: nam qui in maiori exiflimatione haberi volunt , Principum, quorum Im- 
pciiofuWiint,moreveAiti confpiciuntur^ita vt qui fub Veneris degunr,Vene*osj& quiTurcis parent,Turcas ve- 
Hitu expiimant. Cetera tlcbs fubajiufcumqueditione fit, ram in continenti quam infulis.aUquidfuar ajitiquitatij 
tiaftenus tetinetrntm pleriqiieomnescemam aboccipite nuirium, & a frontc finciput tondent j vtuntutque ma- 
gnis duplicibufque pilsi*. Infulares in rehgtonis exercitio vtuntur omnes fermc eifdemque ritibus, eadcmqi* fot- 
irucxumoniarum.rietiqueomnesTutcarummocenonniultuin fuppelle&ilis habent.ncc le&is p)^nni> refem* 
vi nr.; ut, at eorum loco culatras qiufdam habent.ex to men to Hue lana confec"ras.Omnes odio habent vinum aqua 
mixturn. &• vfqiie in huncdiem antiquum propinandi morctn obferuant,ac prarcipuc Creten(b:ia cp unc n i dirfc 
runt a German is, quod ifti inuicem vrgent magnisculullis: Grard veto paraoshauftus inuicem propinrnt , vnde 
Vt ohm antiquitus.ira St nunc Graccah pto inebriari dicitur. Sed quia in bibendo certas quafdam leges fi*u cenmo- 
sjias obferuant.eafdem prartermittere noluimus. Primo vtuntur valde humilibus meafis.fe bibuat per vif**i nun - 
quam osdincmprsetetmiuenres^ta vt (1 quisantequam ad ilium perucnifict bibendiordo,vinum np/c»rct,uiagn< 
induilitatis notaretur.Et qui promptiflimus ell ad infundendum,poculum tenet, ceterifque omnibus tola* per ot- 
dinem infundit. Vtuntur in iftisrompotationibiispariioquodarn vitro fine bafi aut pede, ita vt mjuimc c manu 
repent licear,iIludqueomninoei>ibuni,neguttam quidem vini rdinquentes Inferdtim fcfe inuicem prooorantM 
bfbcjftdum Germanorum more,& turn quidem ampletruntur Qt mutuo,manumque alter altL-rius contx^lar.illam- 
que oTculatur, frontique admouex; deinde maJas fiue genas tarn dextcram quam fin ill ram exofculanuff , fed tunc 
non obferuantbibendi ordinem. Et quia fortiflimum tllud vinum paruis hauftibus potirant , & inde vajq> incale- 
(cunt, Temper cantharum aqua plenum preftc iubent,& fimiliter magnos aqua- hauitus ingurgirant,vt Ictc iterum 
s«frigerent:aliter baud quaquam fiiim (edare pofient. Mulieres nonadfuntillorum coinemtiunibus.VcfU$tfc TB0< 
Cthnicorum deplorandi mortuos.et ura hodierno die per totam Grxciam obfertiatur, vti & in vicin j$ rfgiprubus 
Nam poftquam aliquis vita defu/ictuseft,muiieres certoquodam in loco conueniunt; fit fummo mane vjulatum 
quendam ordiuntur,percutientcs pedora,vnguibus genas lacerantes.extrahentefque capillos.ita vt plane rnrjerab - 
le fpeclaculumexhibeant-Et vt melius hare myftcna peragerentur.muuerem conducunt egregic canoram, q>Qtce> 
teris pnednir,vt intermiiTtones.pauras vocantA accentus huius nacniac melius intelligerentuxratque in Iwc plan; 
flu laudes virtutefque defunfti iccjtant ab ipfius Mtiuiiate,vftl , *f *d exuemum eius hajituxn. Hacc ex retri Beilwuj 
obicnuuonum Ub, I. ybi plua. 

• - Digitized by Google | 




loS 



Jlooflle 



CAKDIA olim CRETA, 

CRetam hodic Candiim vocant : mtior eft Cypro , minor autem Si a la & Sardinia . quibu* Pol* in ta- 
to nun Mcditerraneo cedn } interim nobilitate 5c fertilitate par omnibus. Olim centum vrbtbus da- 
ram fuifle prifci (criptoio traduot : earum arater quadraginta Plinii xtas nouit, hodic veto , Bdlonio 
c tore , ties rantum alicuius nomims habet j qua; Ante : Candia , Venetorum colonia , vnde infulx nomen; 
Canea 5c Rhctimo. Ambitus tnfulat quingentorura viginti mill turn paiTuum eft. Vbique montofa , obque 
id incoix admodum venationibus addict. Nullus mi bi nauigabilis fluuius. Scd nequc noxium atumal gi- 
gmt. Hanc infulam nobilem,5c toto ccrrarum otbe cognitam , faat optimum vinum.quod incoUc Malua- 
liam vocant , indeque pet omnes Orbis fere panes auetutur Hue vinum antiqui Pramnuim vocarunt : an* 
ftot Bcllonius. Cupreftbtum arborum ad naues fabheandas , hlc maxima copia. Hi tam* altitudmu oa> 
fcantur , adco vt ipeftabilius nihil humano vifui fit, inquit Do. Niger. In bac Infub I abyrinthus fun I 
Dxialo , ad Aegyptjj exemplar fTlmio tefte) fabrics tus. Huius adhuc exfbre veftinia Georgius Alcxaadet 
eiu* infida: Pracful.apud Volaterranum auctot eft. Mons oft effbilus (inquiO ac vndique concauut , vna tan- 
turn 5c anguila via aditur. Dux loci peritui prarcedit cum ardente tunalj , iocxtricabilerm ertorcm pette- 
nr bras monftrando. Fctrua Bellonius veto , antiquorum orerum dtligeris inuefttgator , 5c qui hajnc infuiam 
noftta tempeftate noa otiofe perluflrauit , lapidipnam hie olim finite , nop Labyrintbum ait , vuhjo Ck- 
tend fic tamen vocari : quod vciiiimilius eft , cum Phniuc fcribat fuo tempore nulla extirrfle ems veftipu. 
Sed huius Joci ex Hellonio hie adijriam defcriprioncm : Locus eft inter GnoGum 5c Cortynatn , qui euro 
olim ad lapides excidendos admodum idoneus vidrretur , indigene eius loci lapidicinam ibi conftruxerunc 
ex am cum tnuiti iapides indies exciderentux, multa fubterranea excifa funt diuerticula , tta vt cum qun 
per lapidicinam incedit - in multos anfrattu* incur rat 1 etho flumini vionus eft Pfeudolabynnthus ille, .x 
quern cum quifpiam eft ingteflurus , neceflc eft eum rufticos e vicino pago accerfere^vt cum candelu in- 
grediatur. Scd in ea tot vcfpcrtiliones ftabulantur , vt mfi quifpiam /ibi ab cis caueat , dum obuolaat , fua 
•lit faces extinguant. Hanc Infulam primus in Romanorum poteftatem redegit L. Carrilius Meteilus Cit- 
ricus.annoab Vtbe condiu Dcxxcv. Sequemibus tempotibus fub Impp. Conftaminoi>olitaius fuit, po- 
Ilea concefla Bonifacio Mc^us-fiiutcafi , * quo dcmiim YffMtif tUucndiqi fiut anno H- C. xci|ti. qw- 
bui hodic pu«. 



Digitized by Google 



CAXDIA olim CRETA. 



107 




CYPRVS.- 

CYprut inter maiores maris Mediterranei infukt locum fibi vendicat. Toti 
tigura parte altera longior eft. Huius Metropolis & Regia> eft Nicofia. EH 
magufta »rb$ nobiliilima , & tonus infills Emporium , portu & vc&igaiibus diw 
Ja infuJaruoi eft inferior; nam & yino abundat, & o|ec^ frumcnti quoque (aris hab) 
etiam mctalla in ea raerunt, in quibus vitrioluro & rubigo sris nafecbatur , a< 
ciaat vfum idonea. Canna mejlit rauia in ea rcperitur, ex qua feccarum exo 
Vuii etiam, quod cum Cretico certare polTct, eft fcrax. Ex pilis quoque caj 
pannui conficitur, cui ZambeUoto noftra attas nomen dedir. Multas res Infula 
gences mittit,ex quibus lucra nonpauca redundant. A lien is non multum eget,fe 
paruro faJubrem nabet. Tota Infula dcliciis incumbit : feminae admodum lafci 
Tarn eximix fertilitatis eft , ft olim Macaria, id eft, Beaga, di&a fit $ & tantoperc 
dedita,yt ob id, Veneri facra credita fit. Habet Infula in circuttu, quadringen 
ginti ftptem miliia pafluum, in longitudinc ver6, duccnta. Sed yt huius Infu 
Ecu migjs elucefcat, Am. Marcellini de ea elogium adijeere iuuat Is cnim in 
fcriptione, hate rffert: Tanta tam^ue multiplici fertilitate abundat rerum omn 
pros, vt nullius externi indigent adminiculi, indigents yiribus, a fundamentp ipfo c 
fopremosvfque carbaibsxdmcet onerariam nauem , omnibuf^ue armamcntis inJ 
man committit. Veneti earn rexerunt ab anno M.cccc.Lxxiu, ad annum 1^ 
quo anno cam Turca Selymus Chriftianis cripuic 



Digitized by Google 



C Y P R V 5. 



■Septen 66\ trio . 




jCYPRVS IN5VLA:| 



Meri 66\ dic» . 



HVNOARIA. 



HVngaria a Dnuo acf meridiem fumit iniriutn 5 a Septemrione , Sarmarit , que* Fok>m» , flc Get* 
quos Walachos dicimus , terminarur | ab Occafu Auftriam habet , fuperioris quondam Pannorua: 
caput j ab Oricnte Mjrfiam , quam Rhettanam nunc appellant. Danubius omnium quos Europa habet, 
fluuiocum maxim us , tnediam amerAuit , atque tn panes , nempe in citeriorem fl< vltetiorena (audit. Ci- 
terios eft ca vbi olim Parroonia, fuecunt: hate ab vlcetiore Hungaria Danubio , ab Auftria ,9c Norico.ra- 
dicibus Caecii (fie olim di£ti) monris; a Slauonia Drauo, a- Vozna flc Rafrra Sano flumimbos rerminatur. 
Huius citcrioris Hungarix caput eft Buda, regni redes. Nobihora in«a opida , Alba Recalls, corooatione 
9c fepultura tegum intigots, Strigoniuui metropolitana , (^inque Ecclcfienfis , Epifcopalis fedes , prartoea 
Sopronium , "laurunum , flc Sabaria Diui Mattini , & Stridon , Diui Hieronymi patria. Vltra Danubuna 
Hungaria montibus Carpathys fupta Polonium incipientibus , flc longiflimo flexu ad lirtus Euxini maris 
porreitis , a Morauia , slflia , Pobnia, & a RulTia diftinguitur .vfque ad eum locum vbi regio eft quam 
X'aromarufiam vocamus. Ibi tarn alii montcs fie fiKue ab eo looo Se ietinum verfus tendemes , a Ttanf- 
filuama 3c Walachia Tranfalpina (eparant. Hanc vlteriorem H tngariam Tibifcus fljuius pifcollffiima, 
in monab-.u Maromarulijs otui» , mediam intetfluit. Hxc Hungaria habet opida nobihora, ad Septeottio* 
nem Polonium . Tirnauiam , flee, ad Meridiem verb Colociam , Bachiam , Zegeduvru , flee, vltra Tibiftum, 
Varadintim , Dedrecinum , flee cum fodinis auii flc argenti. Seuerinum , vbi pontis olim a Traiano Im- 
peratore exitructi veitigia etiam nunc apparent, flc alia quae breuitas hiltorica nunc prolixms vetat enuttvc- 
tare. Incola; Scythici lingua vtunrur , ab omnibus fmirimis diuerfe. Nulli regioni teriarum hominum to- 
bore , pecorum toxuoditate , vbertare foli , mcrallorim copia cedens^cacli benignitaw , flc pulchxitudine fi- 
tu* , omnibus Orbit region ibus fuo iure poilit anteferri. Tellus rerum omnium copia a natura donatt, 
vbi aurum , argent um , fa) , lapillos , colore* eftbdere beet. Fiumenti , pabidi , leguminis , Ac pomorum abun- 
danria pratftat. Nequc deeft amnieorum copia pifcium , 8c cupri confcclura , in plerifque fluminibus turi 
optima ramenta inueniuntur : quin 0c in viubus in aurifero (olo fatts aurum quandoque legunt. ConTuk 
Petri Raman i Epitomen rerum Hungaricanim , qtii fc aureas ex vice virgulas ad diinti fie ad hcoupsdu 

vid»fle, intu alia bum xcgiotm muacula,qu« enumciat , arlumat. 



Digitized by Google i 



HVNCARIA. 




\ ' ' ' ' ' ' | ' ' I ' I I 



*6 



TR Ay $ SILVAN I A. 

TRanlTIIaaaia Dads olim pars^eius caput Alba lulia, vct\ lufio Csfire , vel air 
Huila potius quodam Hunnorum Principe, ita di&a.Oppida complura nobiliHi- 
ma , in quibos Cibinium, Braflbuia, Colofium, Biftricia, &. plura alia, a Gewiunis, qoos 
nos Saxones appeliamus , condica & habicata. In ca Tunc Siculi, genus hominum fero* 
& beUicoTum : inter quos nullus neqae nobilis , nequc rufticus,omnes eodem lureceo- 
fentur , Helueticorum inftar. Tranfliiuania ip(a rerum omnium eft reraciflima, pracipue 
auri, argeno, & aJiorum mctallorum*, adhoc Satis montani. Equos gencrat oobiliffimosj 
vino abundacy. fed non xque excellent!, vt H angaria & Sciauonia , Trantfiluaniam dux 
ringunt WalachixiTraulalpina, & Moidauia: ifla Danutxo; ha% Mari Euxino admotas 
vtraque cum Tranfliluam'a, earn Eupone nunc occupant partem , quce olim Dacia erat. 
Sic totus ifte tragus Trantfanubialis, qui non folutn Hungariam vlteriorem, fed TranC- 
filuaniam quoque cum vtraque Walachia continet* Danubio, moncibus Carpathijs, Marr 
Euxino, & rurfus eodem Danubio exomni parte incJudirar. Hzc Step nanus Br ode nth. In 
films iubaci boues- & Vri.ac lilueftres etiam equi, vtrifque eorum mira pcmicitas: at equi 
hiba funt ad terrara vlque demifla: domefticis per ft eft mollis aitento crurum explica*- 
ru glomerario Frame nti pervniueriam Tranfsiluaniam magna eft vbertas^Pratter experien- 
tiam quoridianam reftarur id Traiani nuraus, in quo Ceres ere&a, dextera tenens Cornu 
Amalthcx , Una tabcllam , cum hac epigraphc: A*vnoantia Dacuu 



Digitized by Google 



TRANSSILVANIA. 




0 



• > 




occurrebant.a Septentrione habct Hzmum montem, Moefiafque. Regio nccczlo Ixta.nec folo: («5c ni/i qi 
propioreft) infrxcunda & frigida. Ptolemzus banc in quatuordccim prxfefturas diuidit: Dan thlen cam , 
cam, Beflkam,Cxmcam,Carleticam,Corpulicain,Dro^ 

cam, Vrbanum, St Vfdeficam.Pofterior ztaseam in has (ex prouincias diuifit.Europam.Hzmimonturn, Af< 
Secundam (q>i* e'\ Inferior) Rhodopen,Scythiam,3c Thraciam,proprie lie vocant. Dcinde vno nomine R 
nia diOa fait, 3c fie ton euamnum hodie appellatur. Citca Byzantium tamen Galattam a Turcta nomimri I 
ligo.vbi 3c Oalata vrbecula hodie,quam noftri Peram vocanr , 3c antiquitas Cornu Byzantium. Monro in hi 
gionecelebreafunt t Ha:mu> l Rhodope,Orbelus,Pangxus,alijque.Flumirta i Hcbtus,NeJTus,Melas , & Srrjrrooi 
placet nonnuilis:fiintenim qui nunc vlrimum numum Macedonia: attribmim , Vrbesclarzinea{ Abdexa Ape 
Bia.Ph'nopolis.PhilippopoIis.Nicopolis vtraque, Hadrianopolis, Sdybru,Debdcm,Heiaclea,Lyiimadiia,& c 
ni xuo clariflTima Byzantium, a Byza conditore fie nominara, qux poftea a Conftautino Impezatoreampbau 
fir mat a, vocata fuit Conftanriitopolis , 3c hodie corruptc 3c cortepte Stambol. Hate hodie vti & olim , di^nir- 
priraum locum inter cms vrbes obtiner, fecundum Hadrianonohs ( Andernopoh vulgd) Poft banc Sophia,& ait. 
Habet bate regio quoque adiunftam fibi Cherfonefurn,fiue Peninfulam Thraciam cognominatam. Callipolisii 
Vrbs } 3c Seftus Leuidri amore pernobilis. Dc huius tabula: tegionibus multa in Chronico Saxonico Dauidis Ch. 
traci. tnfulx Thracix vicinz in Aegxo mari funt; Samothracia,quz hodie Samandrach^St ThalalTia Ptotemav 
qoxapudalioiThaifis appellatur , 3c hodie huius nominis veftigium coaferiut: Tafo cm m recent lores nor 
riant. In Propontidcelt Praeeonneftts fiue Elaphonnefus. hzc etiam Neurit ahquibus dicta fuit , nunc Marmorj 
nomina:. ir a Turcis 3c Grarci*. Ad Bofporum (tint. Cyanez,po<ftiscelebres,qui eas ohm mobiles Argonautaruai 
autem nauigatione ftabiles fa&as,fmgunt,fuomore Przter veteres Geographos Ptokmanim,Stnboaeni,Pliniiiai 
& Pom pom u m , recent o res quoque l;gendi de hac regione funt,imprimis Lazij Commentarra return Graxarutt: 



diclam,regionemque hodie Romaniam: ita vt non immerito nec fine arflatu faudico , tnugnis die rates Tibuiia* 
ohm videaturcecinine, Roma Twm Nomin Tirkis Fat a lj R ic i n di s. 3tRomub teftinwaw » 
leftes icavcUc, Vx Roma StrCAmOMH TiKIaItn. Liuiua L 




t 



Digitized by Google 



ROMANIA. 



45 



.">s. Podelui. 



gfSVRFIA 



Aitlutru luhra. 

^ i . a Bulgaria 



Mar ma 



ROM AN IA,BVLGA 
RI A .WALAC HIAET |f ^/^^ 

Ill \* 

*W Cram*, ^klfcr > *M ^rtr^K^. 

\CfOLFQ J?r^F 
V£XF.T1A . 



Mcri : -5°! dica . 



Google 



POLONIjE* r*e€nvm. 

POtonta , que a planitie terrac , (quam ipfi vernacule ettamirum T»U vacant) nomen habet j v 
gio eft, quae Sltfae ad Occidcntem proximat : Hungaris, Lithuania ac Prutenis aAtaimina. Di 
in Maiorem oc Minorem. Maiot dicitur quae Septemrionem afpidt, trabet^ue Guewam 0 PoGtaui* 
infigniora loca. Minorem vocam.quae ad Meridiem vetgit, habctcjuc nobil«rn vrbem CCacotiiam , • 
put Viftuke , que regionem diuidit, firam t reliquar ciuitates pa rum nitidas. Ex maccria domos fame 
net componunt , plerafque luto tinunt. Pla^a rcgionis paJulhis eft , Ac nemoroia. Potus genti cert 
Vini rantCmus vAa } nee vines cultuta cognita. Equiratu in beilo maximc pracftat. Ager ceteris I 
naulta gemi armenta , muha rerarum venatio. Melle abundat. Habet 0c Talis maximam copiam , ouo 
terra eruitur . Habet Sc asrit fodinas in montium higis , Tatri , ab incolia dictia : nee non tulfuru- < 
merus fcribit Polonos ab Hungaris Itngtl vocari , a Lecbo eorum genirorc. Conprehenditur rub P 
tuae regno ctiam Lithuania , quae magna fui parte paluftris , plutimumquc nemorofa, Ac eo difH&he ad 
ac quodammodo inaccefla , aquis omnia ©btinentibiis : hieme commercia cum Lithuania habiliora : pa/udj 
0c ftagnis alta glacie concretis: niueque fuperiniufa , fiunt omnia mercatoribus peruia. Rara in Litbtai 
opida j villarum incolarua infreqiiens , Accolarum diuitiat pecota , pcllefque pretiofc multigcnum reran" 
quibus regio infignirer fcatet. Cerae ac racUis abundana. Biiontes na-c rcgio producit ; animaiis genus ei 

3uod incolar Subtr. Germani Vr-otht vocant ; quale nos Anruerpiae vidimus anno 1570. Hinc Oc quo*]- 
lud animal quod Latini A Ices , Germani Elsmdi nuncupant. Sermo genti vt Polonts , Sclauonicu*. Capu 
Regionrs Vilna eft , Epifcopalis ciuitat » tan rat magnitudinis , quanta* Cracouia. Dooms tamen conrigua? it 
ca non font , fed veluti in rure, horti inter mediant tc pomaria. Omnia itta roborca materia quar W*itu- 
fthoi noftratibus vocatur , Ac ex qua in Germamar inferior is 8c Beigic* mantimis regionibus vriiucna (ah 
Jignea opera Arcrut eft anica tarn publica quam priuau , doroor unique magna ex parte vteniilia rabrican- 



tut.his pambus catdirur, ittmcque ad nos per Baiucum & Germamcum mare aduehirur. la Paloaia viri 
plerique nobiles excelknu mgeajo pracdia furn, tencmurque paiati atfc , ad bellum 
milui* ducibu*. 



Digitized by Google 



^OLOKI^ RECNVM. IL j 




P R V S S I A, 

V 

PRufiia , Litine Bonrisia, olim vocara Hulmrgeria, ficut ad hue qucdaan portio Re- 
gion is iuxta Viftulam, appellatur Cuimigeria. Putatur primiim per omncm Protnn- 
dam inhabitata a populis qui olim iederant iuxta Tanaim fluuium, Europam diftcrminao- 
tcm ab Ada: fed qui peratfi fterilis illiusterrx, & egrefsi quarfitum feroliorem cerram, vene- 
runt in Hulmigeriam, ibi^ue confederunt. illeAi bonitate illius (bli, nomine fiio to tarn illam 
cognominantes regionem. Ell Regio fhtmenti fcrax, aquis irrigua, & hodie colonis plena, 
habens multa ambitiofaoppida, fed & multi maris finuofi ftexus redduntcam amoenam. t ft 
in ea pecorum ingens vis , multa venatio , atque diues pi feat 10. Habet aurem Prufsia ab 
driente Lithuanian), a Meridic Poloniam, ab Aquiione Liuoniam, & ab Occidua parte 
Pomeraniam. Manama eius hodie in Vrbibuste Arcibus Teuronica eft; at in rure in- 
teriori , pauci prilex linguae homines mancnt. Habet maritimas vrbes, Montem regium, 
opus Regis Bohemix, vbi Principis nunc fedes eft-, Elbingen, 8c omnium nunc iocuple- 
tifsimam Gedanum ( DantUcum vulg6 vocant) vrbem infignem, magnum^ue mercacomrn 
emporium. HaccMunfterus. Haec Prufsia ecu Rcgcm PoJonix agnofcit,eius pars ramcn 

{►roprium habet Ducem.qui fe Oucem Prufsiae nominat I^ue Rcgiomontem , nonrtui- 
aqoe alia in ea oppida pofsidec Succinum due eledrum yt anciquitas iilud yocauir, 
Germani Bernlfein, A^Hdn, Anmntn, in huius rcgionis Jittore rcpentur , & nufquam ter- 
firum alibi, magno horom incolarum bono, huius hiftoriam peotliari opufculocUfcxiput 
Uaoai & Germanic* Andreas Auxifabcr Vratiflauicnfis. 



i 

' . Digftized by Google 




Digitized by google 



LI V UNI A. 



LTuotua poirigit le in longitudlhem itura mare fupra quatuor ftadlcmim mulia } ia Jatitudinem mini- 
mum ad M. ccc ftadia patet. Prufl] Lithuani, & Rufli cam circu inhabitant } cetera Liuomcus finus 
lamtnt , Habet hacc Liuonia , Curones , Eithenos , lottos , nationes urn moribui quim lingua droerfo. In 
arcibus 5c opidis lingua Saxon ica , aut , fi mauis German ica , pneualet. Regio eft nemuroia , plana , 5c fine 
monubus , fluuijfque irrigua , magna ex parte inculta; agri tamen fertiles. Nam G visum 5c oleum , 5c 
alia quaedam mirttori caclo fimie£tis term conoid diuinitus , excipias (nam bis aduc&iars tantiim mmnir) 
cetera ad vfum humanum neceflaria , in ea repehuntur tanta copia , vt cum exteris omnino lar^t commu- 
nicentur. Pifcibus enim 5c venationibus abundat. Lepores in hac region* fin «u I is anni tempeftattbus co- 
lorem (baud (ecus atque apud Hclueuos in Alpibus) mutate , Munftetus au&or eft } bieme 
te vero cinerity funt coloiis. Hioc ceta , 5c mella, cineres , pix arida , 5c liquida , quam Hut rocamus; 
Item jllud frumenti genus, quod Secale Latini.not Rogge appdlamus , in magna abundant ia quorannisad 
not adreruntur. Habet ciuitates ampla* infignem ad elegantiam exftruclas , inter eas prinoipctoeo funt Ri- 
ga , Bremen Hum Germanotum Coloaia , fi ta commodo loco ad amnern Duna. Emporium eft, 5k metro- 
polis huius regionis, Arcem habet inftruftiffimam. Altera Riualia , quam Rbtiteni Roluiam vocant , a Re- 
f»e Danorum Voldemaro condita , portu in finu Maris Baltici iafigni clara. Hacc non eft minor quam Ri- 
ga in commerdjs. Tertia Dor pa turn. Ruffis finitima qui earn lwnngtrti appellant. Huius meerm Beta 
nuutus alJnit , ad negotiationes cum Ruflls per oporrunu*. Hie miuius rno fertur alueo in Oceaaum ( 
qui cum de prstruptis fcopulis prrcipiti lapui mat idem vicinioribus accidit quod vfu ventre habitantibus 
ad Nili cataractas accepimus (inquit I,ewcnctaiu$) vti nimirum paulatim fiirdefcanr. Secundum has ciui- 
tates oppida funt alia minora magnrfieis atcibus munita , primum Venda , propter aulare Magiflri militia; 
nobilitata , 5t in medio totine regionis fiu, Dein Velmum , Pemouia mantima , Volmaria , Vefiknrgum, 
Viteltemim, Nana, 5c alia. Hodie in Liuooia adbuc pcrmtrlti gentilium ritu Viaunt; alij Solem adotaat, 
alii lapidem 5t fernenra, Mortuum fepe)ientcs,geniauter circum caiauer epulantur , defunltumque murrain 
ad bibendum. Foliea deponufrt ia fepulcbtum , addimtque ei fecutim, cibum 5c pottim , oc niimmulos alir 
quot pro viatico,indamantque ; Abi in ahum ©tbcro , Teuionibus impera tutus , quemadmodum ubi wt- 
que in hoc oib< impeiaruoi. 



Digitized by Google 



LIVONIA 




Google 



POMERAMIA.' 

IX 2£ " m " e ■ v - , ""f' lui 'ft' m * *"«™ M ifi mma*, v, *ullJ2,klS,Z, 

SS'Sil^^ D«<-4 : tXt» Fr 



Digitized" by Google 




Digitized by Google 



uawittAlMtN. -fcl ZA1UR1ENSIS D VC AT. 

H-/Ec eft Regni Polonia^quaSilefiamattingitjportio.Olim vero 
ad hoc Rcgnum non pertinebat Ofwicczimcnfis ditio(quam 
Germani fua lingua Aufclmits vocant) diftac fcptcm milliaribus a Cra- 
couia. Polonis cefsit Tub Cazimiro III. anno 1454. Zatorienfis vero 
Tub Sigiimundo I. anno 1548. poft quadringentefimum fcri annum 
ad corpus 6c compagem Poioniae redijc. VixithicSigilmundusannos 
lxxxii. regnauieque xuv. & gcntcm Sarmaticam cum fua indole, tum 
longaconfuetudinc bcllicofa vicinis hoftibus tcrribilcm reddidit, Au- 
thor Cromer us in fuo Poloni* Chronico. Sita eft regio ad oram Viftulae 
fluminis. Carpathum montem habec I parte Meridionali. Hunc Crpac k 
vulgo appellant: Rufci Bicfcid\ 3c Hungari Tarc^al vocant. Germanis 
mulcis nominibus innotuit,eam enim Munch, Vatttr ) VVwti{garten i 
Chrmnit%J6cSmnit\ nominant. Zator metropolis fui Ducatus artem 
habct ad fluuiura Skandm, qui fcfe in viftulam exoncrae. 



Digitized by Google 



OS WI EC 21 MEN. iT 2ATORIENSI3 DVCAT. u* 

. ^T- , ' , _ *. « "-• 



■ J ' SEPTENTRIONALE* REGld^^ 

r> Omi^enaitKxcububuiaRcina.Non^m.Sueciam. Gotbum,«e pattern ^jj^jj^ 
tas rVotiinri^vti fun., Bothna,F.nmarchia.Finb 0 d«,Upponu &c. Nome?* hmomkm^ 5«f 
UsYraAu, aut via. Hxc mitt* in tebquam Eutopam n.fcem mp^J^m \!"^ 0 
in f.iftem.vnde & eum Getmani dicint j?"*-,V'*- Captura eu» laudat.tr.ma eft lan uatio quango 11 p 
vt mdureturjJc qui dcuientioribu»menilb.ifcapi.mtur,matc«faim,n«que fum ™^ v J^f°"^ u , 
tw lit totalis Norue»i* eft mius: mate non conglacunu; nines non d . , dunnc. St^m R^n * 
xtis nUimbi.ac fe^,rt t ,o ;im ,pecons i c< prouen?., immenfo p.foum ex fl " m,n ' b " , ; b ;^ a , ' # 5 , 
qnoque feiatum. Stock uolm m ca eft Reg.a * empor.um vrbs nvmua arte * natuta fiu eft inrahi 
Veneiarum. Inde fottita eft nomen quodY.ta in aqu»>ndamenta fint pahs ^'ta^Oo h,a, ideft, 
Re*. Succfat paret. In ea eft Pottm & emporium Calmar.vtb* ^^^ E f£2?gfc 
ne cenat cnnl latce Med.olanenfi. Apnd Tingulh ,opp.d»m.f„nt g^^JSJ^J^JS^ 
infula (veteribns ThylediAa) miraculis.fi qua: aba clan iTVna. Hum GfoenUmla 1 
Ft.ftandta infula vctenbus ptoifns ignota in eque apnd neater. cos Geogtapbo.au, « ut 

tiopnetet vnum Nicobum ZenunrVcnetum.qulanno a C btifto nato M • ccc. tXXX jagMjMWM 
Oceano iartatu* ptocdl.s.tandem naufragns ad W mfulam appulit. Mate huic infulx ab Om^k 
bteuiis & fcopulis plenum Icatium.& infuhm in eo Icariam ab itWMMMH lcnD *^' "jy " £ 
fula diat.hvemem ibi die nooem menfium.ibidemque eo tempore mmimc pluere ; 
vnquam ante etus finem diftolui. Sed mirandum quod de monafteno Prarbcatoc,, orArus m hac Info 
nVd.cato add»t ! Efle nempe non P «oo.l ab eo montem Aetnx inftar 'Sn'«^ um . lb '^^VXrum 
fontem, cuius aquis non (oTum omnu hun« monaftet.j monacrwr.mquehab.tacub ^jrucKauftomrri 
caiefaciunt.fed euam,omne genuscbotum.etiam panem.aho nullo adhlb '£;g* c ^ t n ' ™a ™ 
ti j fabric* e* tophis conftat.q. 10s i Jem mons inte. ebulhemes flammas eruttar H. Rentes to^^m. 
rtuaaliquid pingue habeant.flc foiidi iint.hacaqua fupennruuexlVnai.andi * ™*™ n ** ™ "Jf * 
quuntut; Aqua veto in bitumen tenaciflimum mutatiu } quo pottea cum hi to P m in ^ ut ^ ram 
Ul-.t,nantui,»blidiftimumque opm contra omnem temporis iniutum amfomvfU. mt mmifmf fm 
Latos vano flor.m.ftugumque genere tidentes fete (emper habent. Situm eft ^ ™ OM £" um r ,n < 
re & potu.m babet facts capacem.Tn qwnbk fonsfuas »q^J^^* a f eo *P ld ^ 
vU°2 fit frigidifli na.congelet ut. Inie hlc untusaq .arihum pifciumqueex ft^idiojibwloctfconcuiu 
W bi inc^u,ledmc!»uiciiu«iamacwU fumutet vnde Tt.i » M > »— t 

Digitized by Google 



fc . r S L A N D I A* . 

PAcet hac Tnfula in Jongitudine centum miJiarium Germamcorum. Pro male 
inculca eft, & montofa, prefertim verfus plagarnSepteiKrionaJemjObauftcr.it 
▼cnci Circij , qui mc frutices, vt tradit Olaus, eJcuari pcrmitit. Subeft regno Norue 
rarione rex Caniae, (qui & Noruegtz) eo quotannis prarrcdum immicrit,cui nunc oi 
Tempore Haraldi Puichicomis, Unit qui putanc inbabitan captain: verfus anmin 
milicfimum. Diuiditur in quatuor diltin&ispartibus, fecurid&iTiquaruorpIagasnu 
licet in Wbstfiordvng , avstlendingap iokdvno , nokdlbndihg 
dvng , & svndlend ingafiordvng , quafi dtcas, Occidentals qoadrans,0 
quadrans, Septentrional is quadrant & Mcridionalis quadrans. Oiuiditur in duos E 
tuscathedrales, ScbJbUh & HtU. Moneta carer fua, & vrbibus: nammonres haben 
bibus,&fbntesprodeuciis: rSxc*ftibus pifcium domosextruunr, penuria bgnorum. 
vrunturCimbrica,fiue veteri Germanica. At graminis adeo ttxeundum folum fcrur 
cus a pabulo intcrdum arccarur, ab raina ne fulFocerur periculum. Mercatores a 
hanclnfulam frequentances.hincdeferunt pannos, Vatnum nominates. Sulphuf, Stock 
vulgo lie vocatur) v arias carnes, boues , butyrum, faepe vellera, farrarum pelle%vu 
cones a' btcances, coruus, vrfos, lepores albiciuces, ac multa fimtlia. Multa naturae ii 
(ula miracula: Inprimis eft Hecfa mons, fe-nper ardens. Fom eft, qui rumiganrts ac 
nathiamrei, cuiuilibet origincm demoiitur: eCquidquid iimihuiin exhalations re(] 
inlapidcae naturae, duxiticra iranfnoucatur, forma damuxat fuperiUce. 

x , > 

Digitized by Google 



RVSSIA autporius MOSCOVIA. 

DE huius rcgionii incobrum religione , ritu , viuendique more , bare pauca. fn religion* fcxc 
rum ritum Jcquuatur. Eonim Sacerdotes vxorcs ducunt. Imagines in templia col out . Infai 
fcaptizamur , ler in aquam tori immcrguntur ; aqua veto baptifmam fingulis infanribus confecran 
fenionem quamuis ex conftirutione habeant , vulgus tamen earn Principum opus efle, & ad nobil 
acre exiftimat. Finita confeAlone , paenitentiaque iuxta delicti qualitatem imunOa , figao ctucu 
pe£tufque fignant , magnoque gemiru damant , Iefu Chriftc fill Dei , milcrerc noftri. Hare ell cc 
illorum oratto. Domim cam emm orationcm perpauci fciunt. Communicant Tub vtsaque fpeoe , t 
f anem vino , feu corpus , (anguine- Pueris feptem annorum porrigunt Sacramcatum : dicuntque i 
aninem peccirc. Feftos dies viri praeilantiores pcraltis facru , epulis , cbrietata , 8c veftitu deganti 
tur ( vulgus 6t ferui plerumque laborant ; dicentes feriari , St a labore abftinere, dominorum die 
hum non credunt : pro defunct u tamen (acre faciunt. Aqua benedjcCb nemo le afpergit , nifl a S 
afpergatur. leiunam in Quadragefima feptem perpetuas feptimanas. Matrimonia contrahunt , B 
concedunr , fed vix icgitimum nuthmonium efle putant. Diuortia admrftunt Adultehum non a| 
aifi quis akerius vxorcm babuerit. Mulierum conditio mticrrirm eft: nulUm emm hooeftam cred 
domi conclufa viuat , adeoque cuftodiatur , vt nufquam prodeat. Gent aftuta 6t faBax,ox quae ma 
tute, quam liberate gaudet. Omnes fe Principts (eruos fatentur. Raro iHi eft quia , nam aut bel 
thuanis , aut Liuonienfibus , aut Tartans infert : aut ft nuDum bellum gerit , funt in pncfidifs circa 
& Ocean fluuios ad reprimendam Tartarorum depraedationes. Tunicas oblongas , Gne pticis ; mai 
Ihonbus , Hungarorum fere more geftant : ocreas fere rubeas , eafque bteuiores , vt quae genua n 

Ent , foleafque ferrets dauiculu munitas habent. Vemrem neauaquam , fed femora dnguat , atque 
tenus , quo magis pro nu neat venter , cin-^ulum dimittunt. Iuftmam (henue exerccac in per dor 
ta Ac bomicidia raro capitali poena puniuntur. Monetam argenteam habent , non rotunda , fed ob 
ouali quodammodo forma. Pellibus nobilibus ac prenofiilimis , quae hmc per totam Europam e 
tur.regio abundat: & vbiqae fere filuofa eft. Hax Sigifinundua Bato ab Hcibcxilaia. Sad vide 
emam Boahmj lb. i. at ll. Dead. I. rerun Hungaricaniw. 



Digitized by Google 



RVSSIA 2ut potius MOSCOVIA. 



TARTAR I A> 

* ■ ■ 

TArtatia hodie fer2r vocatur, quidquid tenarum ab Oriental! Ocean©', flue Mangtco , pofiratt ett in- 
ter Septentrionalcm Oceanum , Be Meridionale* regioncs. Si nam , Indiz partem extra Gangem, Sacos, 
Iaxartem (hodie Chefel) fluuium , mate Cafpium & Maeotidis paludem } 8c ad Mofcos pasnfc Occideuera 
Ycrfus , quia bate omnia fete oocupauerunt Tartari , 8c in ijfdem locis refederunt. 

Tarurorum nomcn anno falutis m.ccxii primiim in Europa auditiim eft. In herd** diuiduntur ; quae 
vox illis fignrficat conuentus aut multitude*. Homines ftatura quad rata , lata facie 6c obefa , oculis cootor- 
tis 6c concauis, Tola hatha horridi r cetera rail , corpore valido , animo audaci : equts aliHque anitnahbus 
quoque modo mteremptis (uauitcr vefcuntur , demptis porcis , a quibus abftinent : inedix fomnique patiefl- 
uflimi : equitanres porrd.fi faosts fitifque illos moleftaucrtt , equis quibus iniident vena* (blent inevfere, 
hauftoque eorum wnguine fa mem pellunt. Et quoniam incertis vaganrur (edtbus, ftellarum , in priTnisve- 
tb Poli Ar&ici , quern ipfi fua lingua S*Unrinl , hoc eft , fetteum clauom (tefte Sigifmundo ab Herber- 
ftein J vocant , aCpe&u , curium fuum dirigere (blent. Vno in loco non diu commorantur , rati grauem efle 
infdicitatem diu in eodem loco hacrere. Tuftitia apud illos nulla. Homines Punt rapaciffimi , nempe pau- 
perrimi j vt qui alienu (em per inhiant. A»iri 5c argenti apud eos null us vfus. 

Vides in hac regtone Tangut prnuinciam ; hinc omne Rhabarbaruni quod per to rum tenarum orbert 
confumitur, ad not & vbique gentium defertur. Eft hie quoque Cataia K510, cuius Metropolis eftCam- 
balu , quae , vt Ntcolaus de Comitibus tradit , duodetriginra Italica miliaria in ambitu habet , aut , vt M. 
Paulus Veoetus icribit, triginraduo. Q^uadrata eft forma,, in fingulis angults arces conftru&ar videntur , qua- 
•uor miUianorum circuitum habeatef.ui quibus continue Imp. prartldta fiint. OviMtar veto vrbs Man- 
gi prouintiac, auae Orientem verfus ad Oceanum Eoum confpicitur } banc amplmidine excedere cttditur; 
Kanr namqite mem M. Paulus , quern circa annum a natiuitate Domini 1260. ibibsm, habiralle conftat , 
ccntena milliaria comprehendere fcribit. Idem Odericus aflerrt. (n lacu dulci fira eft. Sunt in ea 1250. 
pontes , quorum qiudam tantas altitudinis fum , vt naues onerariae panfis velis fubtet eos tranteant Ma- 
gnus Cham ibi ftauuum praelldium 12000. militum habet. V r rbs admodum magniHca ell emena , inde 
somen quoque adepta eft. cum Qrtt* zai t Cfcli ciuita* interpretctur , Taruri Impcia totem fuum Cham 
rocant, quod idem ibau quod Trmce^s. 



Digitized by Google 



CHINA..* 

^T* 1 (Vs. Sec regie vni fubert rtgT, tamqiuim monarch* ,qnem Mtmdi Donunum.fi: Caeli fijium vocinr. 
X Paqnin vrbs verfus Tartarian! , regia eius fedes eih Ex hac numquam nifi tempore bdli eereditux. 
Manquin duitatem quondam eius pntdeceflbres habiraurrc , in cuius ir.emoriam ibidem aurea tabula ira- 
gno honore cuftoditur. Hate , regis qui hodie regnat , nomen inlcriptum tenet , tegirurque pretiofitTmu :nr- 
tina , quam nifi teftis diebus noii retegunr , eamque tunc fuperititiofa quadam obreruantia , quad tpfam Rc- 
giam referrer iruieftatem veneranrur.' Aiunt hunc cum bellum adnerUis Tartan* aerit . in exerdrum h- 
eere trecenta peditum miltia , equiuimque ducenra : at gentem non adeo bdlicoiaxxi eflc addunt. Futu, 
(quo nullum crimen his partibus odiofius) flagri vciberibus crudeliiTtinis puniuntur- FlageiUtionis hie >no- 
«Ju$ eft. Hominem pronum ponum , manibus a tergo rdegatis { hunc flagro ex amndioe aut calamo fa- 
Ao , (lira* crurum percutiunt , cuius ictus adeo vehemens , vt primo vetbere fangitis eliciatur i fecundu* ichis 
adeo fadnocofum excruciat , vt in pedes conilftere nequeat. Singula crura finguti carnmces flagellant ; raata 
vehementia, vt pliuimi ex qtimquagcTimo aut (exagelimo i«u vitam hniant , omncs enim nerui difrum- 
puntur. Lufitani referunt , fingulis" annis eo mortis genexe vltra duo hominum milUa inrerire Flagrura 
hoc lacitudinis eft quinque digitoium, crailitudine vmus, quod continuo aqua tingunt, vt flexibUiw 
& ma ion impetu cxdac 

Quod ad relrgioncm huius genris artinet , credunt omncs res creatas , omniaque inferna , atque homia 
gubcrnationem pendere k fupcrnis , at que Carlo » quern maximum ommum Deorum creJustt, e»nrquepn- 
mo alphaberi charactere exprimunt. Solem , Lunam, «5t Scdlas adocant , etiam CacQdacmonem , (quenva 
forma quam not Europad, depingunt) ne rrula tit adfetat , vt ipfi ferunt. Sumpuioluttma habent tare ia 
vrbibus quam in agris templa. Enam duplex genus tacerdoram : alteram caudido veftitu , ra(o capiic , & 
in communi viuit , vt noftri monachi $ alteram atro , prom mo cxine , & fcorfim habitat » vt noftri pic*v- 
teri , Neutrum vxorem dudt , horum vita ramen fatis impudica 8c oblcorna. Ann , argcoti 8c rhaoarhin 
hie magna copia. Omni genere pildum abundant. Send magnus proucntuf. Vrbium magnitudinem ex 
co conucimus , quod Canton , quam vnam ex minoribus aiunt , habet in drcuitu 1 a. miUia paflttum . 
tra j5.c. CIUI fubutbia grandia 8c pooulofa. Gens admodum mgcni ola ^nam imDnmendorum labx»- 

' " Digitized by Google 




Digitized Google 



IAPPONIA INSVLA. 

» 

LOngitudo huius Infulae, ducentas ferme leucas continet, fed Iatitudo huic ne 
quaquam refpondet, decern tantum alicubi patet: fummum triginta non amplius. 
De ambitu nihil certi prod i turn eft, Tellus maxima cx parte niualis > acfrigida } oe^ue 
admodum ferax, aer unus cum tempore. Scptembri Orizam ( is cibus omnium com- 
munis) quibufdam etiamlocisMaiotriticum metunt: neque ex co pane more noftro, 
fed genus quoddam offkr, ( quod I tali potent* vocant ) conficiunt. Butyrum illis mco- 
gnitum. Oleo non veuntur , fed pinguedine ilia, qua; a balenis, ad littus marif eticitur. 
Locolumine fafaniSj&in aliquibus locis ftramine vtuntur. Storeis,culcitr«,in mo- 
oum tumentibus nitidifque pauimenta confternunt. in ijs & ibmnum, (ubic&o ccruici- 
bus lapide vel tigillo , & a bum capiunt genibus nixi, cruribus infidemes. Camationem 
intrant difcalccati, nc cataftromata coinquinent. Tenuiores ad mare praefertim visi- 
tant, herbis, Oriza, ptfce. Dtuires ornant (plendid£ atque apparate conuiuiuim, in fin- 
gula fercula, line linteis ; aut mappis miuatur fua cuique conuiuae merua,£ cedro pin« vC > 
palm* fere altitudine. Magna habent Template monafteria (umptuola, tarn virorum 
quam mulierum. Magiftris religionum vtuntur, ijs qui Bonfij nuncupantur. Inter nu- 
mina quar Gipplicirer adoranda, funt Adama, & Xaea, fie nominata. Se4 habent & &h 
a quibus futurac vit*, bona expe£antur, quos Fotos vocant. 



Digitized by Google 



tAPPONIA ttfSVLA. *H 

• % — M 




INDIA. 

Nobiliftmam tttim Orbit terrarum partem Indiam ejft, neque maiorem tegnmm mo 
prehendi, omnes fere f nptores vnanimiter prodtart. Ah Irtdc flumme mmten babel. )n duaj regimes, 
Gangejlumine inter lurhte, dirmtitur. qturum altera, qua Ott'tdentaUtefl, Intra Gangem dicitur^ altera ad 
Oritntem magi*. Extra Gangem cogmmmatur. Hat India vutuerja mm gentium tan turn, at que oppidorum 
prope inmtmerorum,fed omnium rerum preuentu ( are tantum & phmtbo extepto,{% Plmio eredhnw) felixi 
flumina cumplurima, turn maximal quorum irriguo procurfu fit, vt in vdo fclo , proximamu Solit ri,»'M nrn 
magna quant it ate gignant . Aromatibm,gemmifque t quibuspraommbmalqsmtindi regiombus aflat bn abun- 
dat, mum fere Orbem implere videtur. Serici tanta copia , vt fufluiat reliquo orbi. Elepbantum eaeflfe- 
quentia, vt mm tantum us vtantur ad bella, fed etiam ad oueragejtanda, otter dum etiam adarandnm. Canet 
tarn grandes ferotefcme, vt etiam cum Leone committi pofmt. Drue ones in defertu immanes aqnant ftrl 
llepbantemcorpmt mote, &eum bit perpetm detertam. Multa Xi (ontigua ftmt infuta , line inde in foe 
Oceano jj>arfa, adeo vt merit* Orbem inj'ularum duere quit pojfet. In primit in coif lapan, M. Paulo Venett 
Zipangri dVia\qua quoniam pauiu abbmc anrm baud muUii cognita fuk ;de ea bk nonnibil dieere vifoa 
fuit. Infulaefl latifmi patens\talique eandem fere eleuathmem cum Italia ha bet. Imola retigiem,litteru,& 
fapientiafunt addtcliftmi; & vet statu mdagatores aterrimi. KibMUu fietmentimoratione, quam mere n*~ 
fro fact* in dtlubrucxrttent. Vnumagmfamt Prhtcipem , a ivm impcrto & nut u pendent iScd&rbk fiti 
fupremum babet, V$o UlU difittm, penes quern fummum eft rerum (acrarttm dr religumu impenum, bic jw* 
taffenoftrofunmoPmijui,illcImperatorinoftro,afimih^ tfuic plebs animanm (varum [alum 
n edit. Vnum tamummodo Deum adorant, trtpliii capite efgiatnm, turn nullum torn en redder t norma to- 
t torn 7v. Infantes apud hot baptiianttrr. ieiunus in poettitentia tefitmonium torpor a macerare fiudentiCrm 
fignacttlo contra danionum infultm, vtt nos. fr muniunt: ode) vt in rtitgtone, & viuendi more Cbrtfltam 
imitari rideantur: quos tamen Patrts Societaw lay maxima lafaribm in totm Cbrfiana itligm m- 
butre fataguw, 

* Digitized by Google 



PERSIiE REGNVM Cue "SOP HO R. IMP. 

Perform Imperium vti ohm cekbfe-fe etUnmum hodie maxime (tarum eft, amp >1i fmafqmj repents 
comprehendit: nam ornnu is Afid tragus, qui eft inter Tigrimfluuium, S'mum ?erfuum t Mare Indieum 
( quod olim rubrum ) Indum & laxartem (bodie Chefel )fluuium t & CaQnum mare, nofira at ate a Sopbis 
Perfia Regibut, pojfidetnr. De Sopborum attune , ex ioamm Barru Afia Deeadibus hoc ttanftuiu Calim Cu- 
rio, in fua hi;} or it Saracenic a'. Anno falutit noiire m . c c c. lx l x. erat quidam Regulut inter Perpu, Ar» 
denelim oppidum obtinens, Sopbi appelhttut, qui fe ex Alts Muamedis generis ftirpe, per Mufam Cauimtm eim 
tiepotem, oriundum gloriabatur. Hie Babylonio Calyfa extmilo, aduerfa ftcliout , quam Jure a tucbantur, 
a Tart ark deprejfa coepit liberius [nam de religione jententiam proftterii & quia Hoc mm Alu filtut, *qno ip[c 
fe genus due ere iadahat, duodechn jilios habuerat, volent aliquod fecla fua, quo a ceteru dignofceretuj^fgnum 
imponere, indium, vt qui (nam feclam ampleili vellent, tiaramfub velo, quo caput Tnrca omnes hmluunt, 
(tulibantem appellant ) pur pur earn geftarent, qua in medio extra tultbantem duodechn faftigia emitteret. 
Toque mortuoy fuccefttpliui Guine, appellatus , qui tantam fibi in toto Orient e doilrma fantlitaitfqui opinio- 
rum conciliauit, vt Tamerlanes ille tlarif. Partborum Imp. qui Baiazstem Tun arum Regem cepit, per Perfi- 
dem iterfaciens, turn quaji fanclum aliquem virum inmjere volueriv. ab eoque Guines triginta captmrvm 
quosfecumadducebatmillia, donointpenarU,quosipfepodmfe8afuamftituit' y eerumque Optra Socaidar 
eiusfUiusmbellh vfm eil: it enim Guinemortuo, Georgu Scytbiapopulu, fuufmitimis, fed Chnfiunu, (botum 
yiribusfretus) beUumintuUt, multtfque iUostUdibm afflixit, &c. Hac de Sopborum origtne diiUfmt. ilitum 
Turcis continua bella ob Mahumetanam Xthgionem gerunt \quomam Sopbiani vnttm Mabumetka Religion 
nem interpretem fequuntur, & Tuna alttrmn^qui quidem intetpretes inter fe junt dtjfentientts, adeovt Sc- 
pbiamhareticifmnuncupatia Turcit,&Tma a Sophia*. Gens natura Uberaiiteft, & ( intit*titamans t 
litteras & artescoltmt, nobiltutm agnofcunt: w eo a ft** dtfferunt, quodbi nullum J unburn* out jlwu. 
turn atjcfimcn norum. 

Digitized by Google 



PERSIjE REGNVM fiue SOPHOR. IMP. i2<^ 




TVRCICVM IMPERIVM. 

TVrcic'% Imperij orightem, hurementum, &quomodoineamqujm rides mayntudinem 300. atmkex- 
cr event , patuu babet. /Immijoo Ottomannys Turca, a quo familta imperatorum Tur coram 
mmen Oitomanni aib<tfit,Zicbi cuiufdam fUim^enttu conditions homo.ingerm & rei militant per it h, rumen 
*c dignitatem inter fuos adept us 17 ,amvs quibus hnperauit, Bitbyniam, Cappadociam,plurima^ adPontum 
loiJ munita obtinuit. Smcefit illijiliu.0 R. ch a n e s \qui Pruftam vrbem ampl'fimam expugnauit y & Regm 
caput ferity ac a Tartaris 2 z. Imperij anno cafusjlludfUio Amvkathi reliquit. Hie a Gracu diftdentibm 
. euoc at ua, primus ex Afu in Europam traiecit, vbi CabipoHyCberronefo, Alydo, Pbiiippopoli, Hadrianopoli,^ 
regionibm Strut* Bulgaria^ fubaftu, fuperiorem Mjfum ingreffut, cum regnaffet ohms l^.pugione percuffut, 
merijt. Film eim B a i az eth e* , Pott occupaxam Photidem & bonam Tbracii dracUfy partem, vtclm a 
Tamberlane, igmrmniarttm extrema pajfu*, ingloriw $by. Capto pane .Calepinvs regno adfcitw, (km 
Sigifmundum hello fmdim deturbaffet, plura adgrcfus, m ipfo atatk flore, fexto Imperij anno, exflingtdm. 
Maho metes pott hum Imperium arripnit, & V ValacbU ac SlauonU maiori farte cum Macedonia de~ 
aulis, ui lonittm vfque pelagmperuenit : Hadrianopeliautem, quoRegiam fedem tranfiukrrat i vita except, 
regni an, 14. Hinc Amy*, ath || II. debellauit Epirum, Aetoliam, Achaiam, Boeotiam, Attkam, Veneto- 
runtfy vrbem Tbejfalonxam. Huii fuccept Mahometes II. Atbenas euertit^Confiantinopolim 29. Mmj. 
anno i^i.expugnatm^ TrapeLuntium Imperiunt,Corinthum,Lenmum,Eubizam,Aiiylenen,& Gemenftum 
vrbem Capbam bello fubegit, regnauit .w.j:.Baiazethfs II. $*opadum,Metbonam t & Ityrrbatbium 
Venctkabftulit^Dalmatiamque omnem depopulate, reneno fublatm ett. Inde eim fUm Zel i MVS lntperiutn 
inuaftt. Hic,Suhanocafo, Ale ahum, Alexandriam, totamque Aegyptum & Damafcum jnomperio fubdtdit. 
SnffeSm patrivnicuifHimSo'LiMA'NYS, Betgradum, nudum, Stridonem , ac totamferc Hungariam occu- 
pant, Rbodttm dedhione obtvtuhyQuinq, etdefuu euertit. lula vrbe capta,in obftdione Zigetbiobijt. Earn ftm 
Zellimvs Uydnuh.qui&CjprumVenetkadtmit an, 1570. Smceftt buk Amy hath es III, qui 
magnam Africa, vu wr cm Europa, maximum Aft* partem^ a motor ibmacceptam, imperhpoffedh. 

Digitized by Google 



TVRCICVM IMPERIVM. 



<• . p\ L i£ STfK A. 1 

PAIjcftina , due Terra promifllonis , fn duodecim tribus diftinguebarur , qua rum nomina , Ruben , Si- 
meon , Iuda , Zabidon , I&char , Dan , Gad . Afer , Nephtali , Beniarain , Manafle , Ephraim , flc iucuiuf- 
uis Hli) lacob appellatio in poftcrirate fua fic eiufdem loco h«(it. Deinde Tub Roboam , cum terra lfrarf 
6c Regnum per leditionem in dtus partes diTcerneretur , Iuda 5r Beoiamin tribus Tub tiu compreheafz lu- 
da nomen „ retitiuerunt. Quod ideo (actum ell, quia Iuda propter potentiam , or quia ex ipfa nafdturus 
erat MeiTlas , fuit cdebemma , flc fic a digniori (acta eft denominatio. Sed rdiquae decern tubus , ouibus 
Reyes Samanae pneerant obtinuerunt nomen Ifracl. 

Hxc pars port captiuitatem Babylomcam iterum in duas regionei eft diftintta , videlicet , in Samariatn 
5c Galilzam. Samariae Meffcopolis vnde regio nomen habuit , fuit fedes Regum Iftael. Sed Galibca ab 
aliemgenis gentibus eft occupata, 3. Reg. 9. 4. Reg. 17. Vnde rdiquis Iudaeis cccpit die inuifa : Vt enam 
conuitti loco Galilaroc infeoarentur. Huiut Boreae pan per contemptum Gaidar gentium , & propter fi- 
tum Superior eft appdlata : Rdiqua veifus Auftrum dicta eft Inferior. Seqiientibus ergo temporibus vt 

rin aetatem Chnfti 3l Apoftolorum , atque deinceps , terra Canaan vd liraelitica in ores partes diftin- 
, triplici quoque appellatione eft vfa. Superior venus Sidonem 3c Tyrum fuit Galibta : medu Samaru: 
Inferior ad Auftrum Ac Arabiam Petnram , propria: dicta eft ludca , quod teftificanrur Mat. 2. & loan. 4. 
Max tantum duas tribua Iuda & Beniamin complectdwrur. Qu^aiyquam etiam vniueda terra Canaan, 
vfque ad Thtaconos monies, 8c Ammoniricam regionem nuncupata (it ludaea. Mat. 19. Marc. 10. Itaque 
& Plinius vjterions ludarae mem ion cm fadt. Strabo lib. 16. ic Lucanus lib. 2. eandem quoque Iudaeam 
appellant : quod nomen , vt dictum eft, a tribu Iuda occaftonem fumpfit. Ptolemaeus & alii cam vocam Pa- 
li It 1 nam , a Palxftints , quos (acri libri Philiftijm nominant , ciim 5c bare gens propter potentiam & bd- 
la quae cum vidnis per aliquot faecula gefllt, magni nominis fuerit. Herodotus in Polymnia , flc Dion. lib. 
37. Syriam Palaeftinam vocanr earn partem Synz quae refpicit Aegyprum. Ptoleirucus PaUeftinam Iudaeam 
vd Syriae dicit , quia Palacftina eft pars Syriae : ficut Pomponius Mela exiftimat , qui earn S v nam ludxc 
vocai. Quam florens ac poptilofa fuexit vniuerfa hax regio , vd ex eo apparet, quod Dauid in ea cenfuerit, 
millies mille & trecenta millia virorum bello aptorum . Varias mutationes expertam , muliifquc bdloxum 



P AL^STI N A. 




> • 



Digitized by Google 



NATOLIA olitn ASIA MINOR. 



PEcnis Bellonius in Peregrinationom fuarum do^iffimisObfcmarionibus, inquic banc 
Afix partem ( ab antiquis Minorem appdlatam, ) hodie a Tutcis Natoliam, aut Anaco- 
liam appeliari, a Grxco vocabulo, ctwoXja, quod Orientem fignificat Eo^ue vocabulo com- 
prehend^ omnem Afix Regionem vltra Propontidem, & Hellefpontum (cuiOctomano- 
rum profapia prxeft) fitanv, ncmpe vniucrfam Phrygian), Galatiara, Bithyniam, Pontum, 
Lydiam, Cariam, Paphlagoniam, Lyciam, Magnefiam, Cappadociam, & Comagcnam. De 
his Afix populis, audimus Eloquentix parentem Ciceronem in Orationcm pro flacco: 
Namcjue vt opinor Afia vcftra conftat ex Phrygia, Myfia, Carta & Lydia, vcrum igirur no- 
ftrum eft in v eft rum hoc proucrbium, Phrygem plagis fieri meliorem? Quid de tota Caria? 
Nonnc hoc vcftra voce vulgatum eft , Sicjuid cum periculo experki velis in Carta id poti/fi- 
mum efle faciendum, fcc. Quorum Regionum condinonem. viuendique morem arqueri- 
tum hodiernum fcire qui defiderat, eundem Au&orem taoquam teftem ocularum, coraular. 
Videat & Andrex Theueti Cofinographiam Orientalem ( vt vocac: ) Nicolaus Nicolai ob- 
leruationes Orientaleat & Petri Gillij Bofphorum. Ex omnibus Afix rcgionibus Paphla- 
goniam folam xs proferre eiufZjue Regem ( qnem Ifmaelem vocat ) ex ea quota nnisrriburi 
nomine quinque myriades ft ate rum auri accipere , fcribit Laonicus Chalcondilas, Viderur 
tamen hie eum non de vniuerfa Afia hoc velle mtelligi, quum addat,hoc xs,fecundum Iberix 
asjoptimum perhiberi. Iberia enim Afix regioeft ad mare Cafpium. Sed de Afia qux Minor 
co^nominatur, cuius pars Paphlagonia eft, hoc fortafTe vtrum erit Rhodum Infularp, quae 
hue Afix Minori adiace^defcripfit Theodoricus Adamxas Suallembergus. 



Digitized by Google 



NATOLIA oliiti ASIA MltfOfc: 



U9 




j 
> 

.1 

r # 



0 ^ 

/ 



Digitized by Google 



iEG YPTVS, 



Gypti apud omnes Au&ores,ob antiquitarem ,& in cares plxclare geftas, memoria 
& claritas nemini non nota eft. Hxc mari Mediccrraneo , Sinu Arabico , Bugia Re- 
gionc, & Libya: defcrtis clauditur. Nilus fluuius tonus Orbis maximus, earn per medium 
fecat. Hie quo aitior. eo folum fcecundius. Audtus cms per puteos menfurx noas deprchen- 
duntur. luftum incrementum eft cubitorum xvi. fi yltcrius increfcat, abfumunrur cempora 
lerendi , fi minus , non rigacurpro fiti. In III. cubicis famem (emit. In xi 1 1. eriamnum 
efurit. xi 1 1 1. hilaritatem adferunt. xv fecuriratem.xvi.delicias. Maximum incrementum 
ruifle memorant xv 1 1 1. Cubitorum, Claudio Principe: Minimum v bello Phar(aiico,velurj 
necem Pompei flumine auerlante. In ea funt Alexandria, Emporium olim celebcrrimum^ & 
Cayrus, hodie inter maximas Arricxvrbes numerata: & demum ftupenda? iliac ob altitudi- 
nem omnibus fxculis decantatx Pyramided inter feptem Orbis miracula habitz. Quorum 
omnium cognitionem qui velit, ex veteribus legat Diod.SicuIum lib. i .Straboncm, Herodo- 
tum,Plinium,& Amm.Marcellinum lib.22. Ex Neotericis.Petrum Bellonium,DominJcum 
Nigrum, Laurent. Coruinum Nouofbrcnfem, & Guilielmum Tyrium lib. 19. cap. 14. fed 
inprimis loannem Leonem, qui cam diligentiftime perluftrauit, omnefque cius vrbium an- 
riquitates, li turn , populofque . figillatim dclcnbi r . Ludouicus Nugarola Dialogum edidi t, in- 
fcriptum Timothcum,fiuc dc Nilo.Scripfit & Ioanncs Goropius Becanus Nilofcopium. 




£ GYP TVS. 13d 




CARTHAGINENSIS PORTVS. 

CArthaginem Romani Imperii smufam, & altcrum poft Romam Orbis terrarum de- 
cus,defcribcre, noftri noncft inftituti;(edquia hunceius finum proftare in Italia hac 
forma vidimus cum huicnoftrooperi ctiam inlererc non ingratum Geographic candidaris 
exiftimauimus • arque hifce Pauli louij verbis exprimere vifum fuir. Carthaginenfis finus 
ea forma eft.vt eius ingreflus ab alro adnauigantibus ablcondatur; quoniam Clupexpro- 
montorium, anriquis Mercurij & Pulchri v oca turn, muJtum in Occidentera Solem fefe ex- 
tendi!, & introrfiim demum (e reflect ens, alterum crrTcit promontorium, olim Apollini$,ho- 
die Zarranium a nauris appelJatum. Inde ver6 lunato ambiru ad Gulecx fauces recuruanir, & 
ad heuam Radac Vrbjs calidarum aquaram falubritate Celebris, regionem rtlinquit. Exad* 
uerfo autem collapGc Carrhaginis fitum fpe&at. Hxc ille. Sed apud I oannem Lconem eriam 
loca huic vicuia, Juftrare liccbit. Carthago nunc magna ex parte deferta eft, & pr«ter rudera 
& aqux du&us aliquot, vix habct quicquam prifcae maieftatis.Incolis tamcn inmiierator- 

Punicum adhuc inhcrere. Audi Aufonium: 

Prints vrbcs inter Dinum dotniu dtntx Rom Ay 
CoNSTANTiiforoi.! afurpt Chartaoo puri, 
Mcufdt Carthago D«, ism fletu fudoru 
Nam qtnqttt fi ctdst, Romam vix faffs pvnm. 



Digitized by Google 



ABISSTNORVM Hue PR^SBYTERI IOANNIS IMPERIVM. 

OVem Europsci Pnrsbyterum loanncm vocant.inter maximos ncftrar artatis Monarthaj.procul dubio «n/«jB- 
duseft , vt qui inter vtrumque Trnpirum a mari Rubro ad Aeihioptcum fere Oceanum pertingit. En hn 
<egionibus magnus Monafteriocum vtriufque (exits numeru*. In virorum Monafte*ijs,mulier,neque animal femi- 
S»ei fexiuvllum«atrat.Horum Monadii ieiunium.quod quinquaginta dierum hie eft, aqua, vt plurimum & pane 
obferuant^nam pifctum hlc magna ell penuria.prartertimin Mediterraneisjfum etfi amncspifcofi tint, pilcanonj- 
bus tamen mimmc indulgent , ciim artcm pifcandi nan call cant. Ho rum quidam eo tempore vix panem gufunr, 
fed herbis dunraxat fuftentanturfum inter illos.qui per totum hoc ieiunium non dormiunt , sift mentotenus fuo- 
ter aquam (edentes. In templit more noftro cam panas habent,fcd plerumque (axeas. Sacerdotcs, Presbyterique uuit 
xoiuugati.Mitfam celebrant. Proceffionescnicibus*burjbulifi]ueperagunt. Monachi com am nutriunt , Sacerdows 
non item, neuter calceisveftitur^neque quis calceatus (etiam laicusj tern plum mgredi poteft.Dicbus Sabbathmu& 
Dominicis feriantur.Circumciduntur orr.nes.etiam feminz.ied bapti?antur quoquein nomine Patris, & Filii,& 
Spiritut SanlU.fed non ante diem quadragefimum: qui ad hunc diem non pertingunt , inbapttzati obeunt.On-ni- 
bus baptiMtiseodem momento facnm £uchariftiam miniftrant, mulra fuperinfuTa per os frigida.vt faciltus a pue- 
' *is diglutiatur- Nomina quibus induntur propria . funt omnia (igniftcattua. Dicunt fead regionem Chriftianjm 
conuerfos a Candaoe (cum* in Aftis A-poft memoria eft) Regina quam tudith vocaram putant.Habent librum ia 
partes difyn&urn, quern Marida « Abetilts vocant; buncab omnibus fimul Hierofblymas vna con^regati; 
Apoftolis, (criptum after mtjhujui contenta omnia ftudiofc admodum obferuant. Plcbsbigama fere eft ; hoc eft, 
dual trefve vxotes impunc ducunt pro rarione facultatum,quibus eas alcre poflunt.fed tales ab Ecdefiaftkis a tem- 
piis arcentur. Diuoctia quoque facere illis licet. Vaccinas camescrudas (anguine recenti tanquam iure aliquo tia- 
lbs,nobiles in delicijf habent. In toto Presbyteri loannis regno, arris monerajis vfus non eft, fed eiuslocp aurum 
purum infet^umque penduur. Etiam 61 (fed hoc non fdiim in his regionibus , at per totam fere Africam) rerum 
commutarionibus inieruit. Idem alicuhi ferrum globuli forma expolitum facit. Sed piper in tantoapudeos eft pre- 
tio.vt quodcunque quia mctcari fibi velit.pro eo redimere facile fit. Habent hz regiones.fere omnis generis aruma- 
lia 0c aues.vti funtelephanres.leones.tigndesjinces.taxos, fimias,c< cemos, (hoc contra vetenun optnionem.qui 
negant Africam nutrire hoc animal) fed toto fexennio,quo Francifcus Alhatefius hUlocishatfit , vrfum ncquecu- 
niculum.carduelemxkeque cuculium.le vidifle fcrU»it.Sunt his locis peculiare malum & lues.Locuftac.quarum fla- 
tus tnterdum excrefcit numerus, vt acrern obfuicare videantur , tarn denfis agmioibus nunc tunc niuic jUam pn> 
uinciam more hoftium vaftantes; vt omnem 

fegetem,meflcmquc cj«uotent,campofque adep de popuUoiur, vt u> 
coj* facpe domicilii auiu telmquew cibi pen una cogatuu* 

.* * *: >; »• 

Digitized by Google 



VAfilSSlNORVM REGIO. tp 




BARB ARIA ET BILED VLGERI D. 

RBceritiores Africac fcriptotes , qui Africam in quatuot partes diftinguunt, banc Barbarians primam ap- 
pellant : ftatuuntque illi ab ortu Solis Marmarica (quae hodie Barcha dicitnr) deferta , ad mpntis vf- 
que Atlantis partem hodie Mites vocatam. Hrc Africa; nobiliifima pars hodie cenietur , atque In'quatuor 
regna , feu mauis, prouincjas dimditur , in Marochum nempe, Peflim , Telefinem , & Tunetem. Ab homi- 
nibus fubfufci coluris inhabitatur. Qui ciuitates inculunt , funt in Architeerara , arque inuentione Mathc- 
matica miic dexteri : quod quis facile ex coram artiticious ftrulturis colligere potcft- Probiflimi (fi Ioanni 
I eon i crcdendum efl) funt ,\ins nullus alias fucus ( fimplicitatem atque veritatem non ampleltentcs modi', 
fed & re ip(a comprobantes. ValidiiTimi funt atque robuttiiTimi , 6c inter bos praccipue illi qtn montes in- 
colunt. Fidei omnium obreruantiflimi. Nulla gen* magis vexatur xejotypia , adeo vt vel mori mallenr, 
quam ex vxoris parte , aliquam ferre contumeliam. Diuitiarum atque honoris auidt , obque id pec vniue. 
lum fere Orbem mercarum proficifcuntur. Q^ui tenroria inhabitant , hoc eft j qui pecorum curam gerunf, 
pji funt & antmofi , paucntiflirni t comes , ccconomi , vitxque intcgritatis amantiflimi t ii quiquam alij. St J 
cum nemo ex omni parte beatus , habent & fua vitia: nam Oppidani, quos diximus, multa fuperbia tu. 
midi funt , iracundi rt nihil fupra.adeo vt vel minimam iniunain durifliino (vt aiunt) infcuipant marmo- 
ji. Ruricolis rufticitas , atque m or urn ruditas earn in animo tcdet , vt vix extents quifquam tllorum ami- 
citiam 4lbi conciliare poiTit. Simplicioris funt ingenii , pius fatis fidei etiam impoflibilia refetcmibus , adhi- 
bentcs.:l > hyficac Philofophiar tarn ignari ,vt omnes naturae opeiatjoncs pro diuinis habeant. Nunquam ni. 
fi iracuidc & Stentorea voce (vt dicitur) loqui videntur. Regionis pars quae pUnUiem habet fpatiofarri, 
flc quoldam ctiam colliadot. Maxima htc fontium copia riuulifque amaenifllmis irrigatur. Dattylarum, 
xnaiorumque Pumcorum feracilTima k fed frumenti non adeo fortius j frugumque vbenatc telix , ficuum S. 
oliuarum couiofa. Moni Arias frigiditfimus 5c fterilu . omnique ex parte nemorofus , atque niuibus obiT- 
tus t omnia fere totius Africa; flumina procreat. Frigus numquam hie adeo intenditur , vt quia' ignem oo 
id accedere vellet. Autumni finis, tota luems, bonaque veris pars impetuofis plena vent is, quin & gran 
dinibus, fulguribus, & tonitruil horridis interdum difcrttctantur , neque dacft aliquibus in loci* nix copio- 
<a,&c. Sedaccuratam harum regionum populoiuroque defctiptioncm , tube* apud loanncm Lconcin Air.- 
canum , 3c Ludouicum Maunolium. 



Digitized by Google 




Google 



FEflTa, rt Marocchum, ab vrbe eiufdem nominis, fic appellarur. Hxc vrbs fita eft in if gni 
huiusmeditullip. Conditam ferunt circa annum Domini Dcclxxxvi. hancmetropo- 
lim totius Mauritanixdicunr, vulgoque Aulam totius Occidents cognominant Duabus vijs 
fluuius oppidum inrxat, in duas namque eft diuifus partes. Xfox6ue in vrbemcollapfus in in- 
finitas fere, per quofdam aquz du&usfefe fpargir, ac per fmgulas fere domos,pcr templa, 
hofpitia 8c xenodochia fcfe diffundit, Dcindc per foncas pcrcurrens, totius ciuitatis (brdes 
Tecum trahir.Tempiaacqueoratoriahicfeptingenrefimum fere complent numerum. Inter 
quxreperias Lmagnificatempla fuisinftrudafonticulis. Summum templum tamae eft ma- 
gnitudinis, vt incircuitu fefquimiliare fere contineat. xxxi. habet vifendx magnitudinis 
atque aldrudinis portas. Marocchum non hodie, vt olim, fed diminuta piufqaam ex tenia 
.parte veteri* fui circuitus, ita quod dimcillime, per veteres plateas rncedcrc liccar, propter 
magnam rain am domorum deftru&arum, & iam in fiislocis fic vacuatis palma*& horti re* 
penuntur. Eft & hie arx pulchra vifu, & Palatium Regium,quod Manfor Rex, ibi ex- 
frui mffit, vt quad magna Ciuitas videatur,& magis hie iam ab Incolis habiratur locus. 
Taradantnm qupque hie vrbs antiqua, vbi olim locitenens Regis Feflae , habitare folet, 
noftro tempore emporium celebre domorum numeral circiter tria millia Non Iongc ab 
hac, altera maritima, nuncupata MefTa quae templum habet> haud procul a man, cni reiigio- 
fiflime fauent. Sunt enim qui lonam Prophetam a pifce hiceiedum , cum ad Niniuitaspra- 
dicationis caufa railTus effct, affirmenr. Huiu* tempJi tigni, ex balajaarum coftis (tint. 



Digitized by Google 



J IHU fc A FA II V Lt A K V M. 



AJrLa 4 

Americas 5 
Ancona 

Andalufia 14. 
AndegAtunfitim Dmatm 2 f 

Angtis 6 

jprunm fr 

Apulia 98 
AfiaMbm' 

JrteJU 5z 
Auriacm Prutdfatm 

Aujlna 6<. 

Barbarid Jj j 

' 44- 



Blefienfr ttrritoriim 
Brabamm 

B randeburg . Mart ha 

Brixid 
Bruamaat 

BurgtmdU Comhatm 
Burgundit Dm Aim 

Caletes& Bonerutnfa 
Campanm 

Condi* vet €rttd 
Cdribagmenjii Par tut 
Cenemani 

Chin* 

CemenfuLatm 
Cmpa tdCvrf* 
Corpcd 

Crema < - : . 

Cremm* 



28 

6t 

T6 

»* 
4* 

*** 
at 

104 
101 
Sr 
So 



Data* 
Dctybwituf 

Ettropa 



D. 

F. 



Ftamcia InfuU 16 

ttandria 93 

Ff/fc ngiMMr 13^ 
tlorcntinum Dom imum & & 

F$nm lulw 7 J 

Frontons* 61 

f/jji* 56 

a 

G^et it 
Gallia IT 
GafionU 1 S 
Geldria 46 
Germane* 4$ 

Oram to?. 



Beluetuf 7© 

BibrrmM '■ S 

. Hifbama > ■ *o 

UijhU ... lof 

H oil undid 55 

Hungaru III. 

X 

tdfponu 124 

lUyrkum^ I '•' i - it>7 

tfLndid 120 

IffiM ■— — - tty 

ifcbutrnfuU 102 

L. 

Leodienfis Dutcefs 47 

Lemouuum 29 

Languedooan 37 

LimanU 24 

Lixhutm* 121 

Uwnid 116 



TAB VLA. 

Itharingia 39 

Lutzwnburgum Dmaim 47. 

TtduvdMelttM to 3 

MedioUnenfis Ducdtm 79 

Afi/wM 60 

Mmafterienfit Dizctftu 59 

Mifctui* ^_ 121 

Mjr^dbt 1 34. 

Vamurcum Comitdtm 50 

Nrtf&f 129 

KeapolitanumRegnum 96 

Nmcum td Kwrtgoi* ,68 

Kermaima to 

SoruegU 119 

0. 

Orfr« Terrdrum > I 

Orto ls>«* 5 

Oruittum 91 

ofvvi«fJmenfsI>itf t 118, 



Tdtduinum territ. 

Vtdmm'mm 

TerfiM 

ftrufia 

fuardid 

Maui* 

Polonu ' 1 

Pomaanid 

tortugaliia 

Presbpteri lorn. Imf* 

TromncU 

Prufu 

R. 

Romanum tcrrtt, 
Romania « 
RufU 

SsbdndU 

Sdlisburgfpfu Diacgfis. 

Sardinia,. 

SdxmU 

T i 



Scotia - 7 

StUucnU 107 

Stbrmcum 106 

Senenfe tertit. 94 
Septentriwules RegioM 119 

£iVf& 99 

Jft«&f 119. 

T. 

Tartdtid- m 

Tarter* 9 



Tflf4 

TbtetrndrfU 

Tirol* Cmitttm 

TrdnsfUtum* 

Tmetum 

Turerm 

Tufcu 

Turcicum Imferium 
V. 

} alentit Regrtum 



12* 
5* 

III 

»7 

*AZ 
do. 



Vtrmmiia 

Vetwteitfe tmit. 
VVefyhdU 
VVmderttm Regimes 
VVmembmgum 

Z 

ZdtmenfisDuCASm 
ZeUndu 

Finn. 



31 
74 

104 

6>. 

118 
54* 




INDEX TABVLA.RVM QV/E RECENTER 



• 4 



HVIC OPERI AC CE55ERVNT. 

• ; r...:w. * i: ; -iew ,S 

~i 1 Ononicnfc TaritcriMnit.78 Limburgum, . . 49 

|J Catalonia, 16 . Parmx&Placcntix Ducatu*. 

Fcrraria. 87 Romandiola. { ' ^ ••/»' ; 88 

Galicia. i : ' -{ • > ^ iui.ft^ . VicentinumTcrritorium. yy 
Lac us Lemanus. 42 . Vrbini Ducatus. 8y. 

Liguna^fiueOraGenucnfis. $i 



T3 



to b v Google/ 



.'.jSpkbotntca h*c dcicriptio OrWs rerramm A *u ah alii QiTEUt ^e noaorc- 
co^nita , au&a , & Geographies ratione reftaurata,nouiique acncis figuris exornata 
per M*Michaclem Coignetum Andouerpianum , bunas noftri mi Mathematician 
cfcJe>efrui1u$i y rt|hfl ha^tt "£c£fcfix}<$a\hqHci Rfrnfeiti jtoftVariafc ^rfaW^o 
vuUfufliam digniisimamque eSe cenfeo hac ip. Kalend. Septemb. slot. 



• « 



' OuiitetrrrUf tMcdi ^.Titdl.ticridiittify'Ecclijid 
% Mmtuc jfntuerpUnfis (amnic»f, 

Tabtilas & defcriptidtie* , qua? receoter ; liuic operi acceflerunt, do mandato 
Reuerendtffl^I^Ep ifcepj Anu*rp*yru \ jficaui & approhaui pridie Idu* Februar 

Iodttnes FktneUrit* fanntcut . 



Digitized by Google 



SVMMA PRIVILEGE. 

ARchiducum priuilegio cautum cft,nc quis intra anttos cfuodir- 
chti ritra-voluncacem loan. Bapt Vrintij chalcographi Antuer- 
picnfis , hunc hbrum, cui titulus cft- f Epitome orbis Abrahami 
Ortelij de none > recogmta ,autta geographica rattone reflaurata a Mi- 
chael* Co'tgneto Matbematica Antuer piano , noux'que *nets jiguri* exorrta- 
ta > vllo modo imprirnat auc alibi impreflum in fuas Regiones im- 
portet. Qui fecuj faxit graui poena muieabicnr : vc larius patcc io li- 
tcris datis Bruxellae die prima Iuntj, 1601. 

Signat. 

I. de Bufchere. 



Digitized by Goog 



•l i 
t 



t •' I' 



• r 



■ .- - 



Digitized by Google 



Digitized by Google 



Digitized by Google 



